1 Kikiikuriik ꞉Saakweetaab mukaatiin chēē mākuutunootiin. Saakwaani ku *Saakweetaab Keeytaayeet.[a] 2 Kimii ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk kuchēēng'ē wōlēē makunamta Yēēsu /subokeebakach. Nteenee kinyōkōriitu kuuyu ki chaang' ꞉biiko yooto.[b]
3 Yooto, kutamar ꞉Kibrōkōsyoontēēt Yuuta Iskaryoot nyoo ki akeenke ām rubiichoo ki taman āk āyēēng'.[c] 4 Kiwo ꞉Yuuta wōlēē kimii ꞉mbo kibkōrōs chēē wōōyēch ākoo biiko alak chēē ki wōōyēch chēē kiriibē Kōōtaab Yēyiin. Kiwokusat wōlēē +/makeenamta Yēēsu. 5 King'ērēkyi ꞉bichoo Yuuta ānkuchāmchiin kule mākōōkoochi ꞉icheek beesaanik, yoo kayey kuu nyooto. 6 Kucham ꞉Yuuta ng'aleechaa ankucheeng' bārooyinto nyēē /kiimuuchē /keenamee Yēēsu kumākāsē ꞉biiko.
7 Nyēē mā tyaa, kuyit ꞉bēsyēēt nyēē /kēēyēēnyēē mēēnkitaab kōrōsēēkaab Saakweetaab mukaatiin chēē mākuutunootiin.[d]
8 Kumwoochi ꞉Yēēsu Bētērō ākoo Yoowaana kule, “Bōōyēytoowēēch saakweet kyaam.” 9 Kuteebee ꞉icheek Yēēsu kule, “Imāchē bokeeyeytee ānō?” 10 Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Obe, nto yoo kōōwut Yēērusālēēm, +mōōtuuyēē chiito ake nyēē boontoonu tērēētaab bēēko. Orub chiichoo ākoy kōōto nyēē kēēwut. 11 Ōmwoochi chiitaab kayta kule, ‘Māchē ꞉Mokoryoontēēt kisēēnkēētaab tāyēēk nyēē sukwaamee *Saakweetaab Keeytaayeet āk rubiikyii.’ 12 Mākōōboorwook kisēēnkēēt nyēē wōō nyēē mii nyiin barak nyēē boonto tukuuk tukul. Yooto, oyeyte āmiik.”
13 Kiba ꞉rubiichoo āyēēnku ānkubokunyōōr kiy ake tukul kuu wōloo kimwooytoochinē ꞉Yēēsu. Nto mii yoo, kuyeyta āmiik.
19 Kunam nkinee mukaatiit ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy. Kubetes ānkōōkoochinoot *lēbkēēyik kumwoochinē kule, “Bōōrnyuu ꞉nyi nyēē /kāākēēkōōn kubo akweek. O-am sōōsōōtēēnoo.” 20 Yu kāākwoomiis kubēk, kunam terekyeet nyēē kimii ꞉tifaayiik ānkumwooy kule, “*Kiirootyeet ꞉nyi nyēē lēēl kubununēē ꞉korotiikyuu chēē +/makiitaata kubo akweek.”[f]
21 Kumwooy ꞉Yēēsu kule, “Ānkoo kēēmiitē kyoomiisyē ꞉tukul, miitē ꞉akeenke ām akweek wokuchoomtoo. 22 Makume *꞉Wēritaab Chii kuu wōloo kiikusatita ꞉Yēyiin, nteenee +/mākiing'woonchi chii nyoo kachaamta.” 23 Kuteebee keey ꞉rubiik yooto kule, “Ara ng'oo ām acheek ꞉nyēē mii wokuchoomtooy Yēēsu?”[g]
24 Kutoow ꞉rubiik kumooyo wōōyinto. 25 Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Bāytooyik chēē mii kōōrooni kumāchē kōōboorchi biiko alak kule icheek ꞉chēē bāytooyiisyē ānku icheek ꞉chēē inkētē kuyēētyēēchi biiko alak kusiir chuut. 26 Māmāchāktōōs oyey ꞉akweek kuu nyooto. Nteenee nyoo kāāntōōyiin ām akweek kuyib keey ng'wēny, nto nyoo māchē kuyēk kāāntōōyiin kumāchāktōōs kuyēētyēēchinē chuut.[h][i] 27 Ng'oo ꞉nyēē wōō ām chiito nyoo āmiisyē āk nyoo bāyiisyē? Chiito nyēē wōō ku nyoo āmiisyē, nteenee āboontē keey akweek āyēētyēēchook.[j]
28 Kwōōmuytoochi ꞉akweek tyēmuutēk chēē kōōkēēnyōōru. 29 Kuu yoo kiikukōōno ꞉Baaba kāāmuukēywēēk ābāytooyiisyē, +māākōōnook ꞉nkanii kāāmuukēywēēchoo.[k] 30 +Mākiibuurtē keey ꞉tukul āk akweek ām Kaab Yēyiin kyoomiisyē ānkōōtiilchinē ng'aleek biiko tukul chēbo mooyēētaab *Isrāyēēl.”[l]
31 Kumwoochi ꞉Yēēsu Bētērō kule, “Simōōni wē, Simōōni! /Kāākiikoochi Syeetaani kāāmuukēywēēk kutyemaak.[m] 32 Nteenee kāāsoowuung' anii kumēēboot kaakaaseet. Yoo 'keeweekse ichōō wōlēē āmiitē, +mēētitiir rubiik chuut.”[n] 33 Kumwoochi ꞉Bētērō Yēēsu kule, “Mokoryoontēēt, kaachamte keey ꞉anii. Yoo kābo rātiisyō, /keerateech tukwaay, nto yoo kābo meet, kēēbēku ꞉tukwaay.” 34 Kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Bētērō, kāāmwoowuung', kutoombo kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit kwēēmowuuni +meetuuch keey areet sōmōk.”[o][p]
39 Nto mii yoo, kuchuwunee ꞉Yēēsu kōyooto kimii kwoomiisyēē āk rubiikyii ānkutākyi keey Lekemeetaab *Musēytuuniinēk kuu kwaak.[t] 40 Kumii wōlooto, kumwoochi rubiikyii kule, “Māchāktōōs ōsooyē simōō-āsyi keey tyēmuutēk.”
41 Kung'eetee ꞉Yēēsu yēē kimii ꞉rubiikyii ankoonaata yēē lōō kisich. Kukutuny ankusaay kule, 42 “Baaba, yoo ichāmē, inēmtoowoo nyalili. Nteenee kuyeyakay kuu wōloo imāktooy, āmēēbērē kuu wōloo āmāktooy anii.”[u] 43 Yu keewaany ꞉Yēēsu kusaay kuu nyooto, kuchō *꞉malayikeet ānkōōtitiir. 44 Kisaay subak nyēē ng'waa miisin kut kooyot. Kikerkeyiitu ꞉kiyootichaa korotiik chēē /kakiitaata.[v]
45 Kung'eetee ꞉Yēēsu yooto kāsooyēē, ānkuwo yoo kimii ꞉rubiik. Nteenee kinyōōr rubiichoo kuruuytōōs kubo chaasikaab ng'uusng'uusyēēt. 46 Kumwoochi ꞉Yēēsu rubiichooto kule, “Tōōruuytōōsii? Ōng'ēētyē ankoosaay simōō-āsyi keey tyēmuutēk.”[w]
47 Kutākumii ꞉Yēēsu kung'āloolē, kuyit ꞉Yuuta nyoo ki akeenke ām rubiikaab Yēēsu taman āk āyēēng', kuboontoonu keey biiko chēē chaang'. Kuwo yēē kimii ꞉Yēēsu kumāchē kutorooch. 48 Kumwoochi ꞉Yēēsu kule, “Yuuta! Imāchē man ing'ōmtē *Wēritaab Chii ām toroocheet?”
49 Yu kakas ꞉rubiik chuut kiyēē kimii wokuyēyāktōōs, kumwooy kule, “Mokoryoontēēt! Keeyebaayeb?” 50 /Kēēmwooyē kuu nyooto, kuchwēntooy ꞉akeenke yiititaab taay nyēbo motwooriintēētaab kibkōrōs nyēē wōō. 51 Nteenee kumwoochi ꞉Yēēsu rubiikyii kule, “Ōbāroochi kuyey!” Yooto, kunam yiititaab chiichoo ānkukētyi yooto.
52 Bichoo kikwoontooy keey Yuuta ku mbo kibkōrōs chēē wōōyēch, booyik ākoo biiko alak chēē wōōyēch ām chēē kiriibē *Kōōtaab Yēyiin. Kumwoochi ꞉Yēēsu bichooto kule, “Ntēē sookwaante chōōkiinēk āk syaariinek? Ōbērē āntōōchinē ꞉anii lukēēt nyēē māchē kuweech kōōrēēt? 53 Ntēē kwāāmiitē ꞉anii kwaak biiwuutaab Kōōtaab Yēyiin amoonamaa? Nteenee bēsyēēng'woong' ꞉nyi ra āk kāāmuukēywēēkaab mēēnānēēt.”[x]
54 /Keenam Yēēsu yooto /ānkēēkwēryoot ākoy kaytaab *kibkōrōs nyēē wōō. Koonaamaat ꞉Bētērō Yēēsu ākoy biiwuutaab kayaa.
55 Kikiikoolaay ꞉riibiik maat kiyēng' ānkimii ꞉biiko kuywēē maata. Kiwokuyu ꞉nkinee Bētērō mayaata. 56 Nto bērē kukas ꞉chēēbto ake nyēē kiyēyiisyē kayaata Bētērō kukataal ꞉maata, kōōrōōtoot ānkulē, “Ntēē kiboontootē keey ꞉chiichi Yēēsu!” 57 Kutuuch keey ꞉Bētērō kule, “Chēē, ‑māānkētē chiichoo!”
58 Kukas ꞉chiito ake subak Bētērō ānkumwooy kule, “Inyiing' ꞉ake ām bichu.” Kumwooy ꞉Bētērō kule, “Lēyyē, ābēērē keey!”
59 Yu kakeeyta ꞉asiista akeenke, kumwooy subak ꞉chiito ake ām yooto kule, “Kubooyiit man, kiboontootē keey ꞉chiichi Yēēsu, kuuyu sālu Kalilaaya.” 60 Kutuuch keey ꞉Bētērō kule, “Kubooyiit man, ‑māānkētē kiyēē imiitē imwooyē.” Kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit bakeenke. 61 Kuweech keey ꞉Yēēsu ānkōōrōōtoot Bētērō. Koosoot ꞉Bētērō yoo kāmwoochinē ꞉Yēēsu kule, “Kutoombo kōōturkuuchē ꞉kirkōōnkiit kwēēmowuuni +meetuuch keey areet sōmōk.”[y] 62 Kuchuyta ꞉Bētērō saang' ānkuwokuriir nyēē kāng'woonchi miisin.
63 Kiintosuuroot Yēēsu ꞉biiko choo kimii kuriibootē ankoonyaliilaat. 64 Kiiyēēnē koonyek, ānkubirsēētē, sukutēēbootēē kule, “Mwoowu baa, ng'oo ꞉nyi kābiring'?”[z] 65 Kiinchōchēē mbo subak ꞉bichooto Yēēsu ng'aleek alak chēē chaang'.
66 Yu yyēēchē ꞉kōōrēēt, kikiikōōruruuch keey ꞉kōōkwēēt nyēē wōō nyēbo Yuutayeek: Booyik, mbo kibkōrōs chēē wōōyēch āk kāānēētikaab kiruutēk. /Kikēēkwēryoot Yēēsu ākoy kōōk.
67 Kumii kōōk, /keeteebee kule, “Inyiing' man *꞉Kāārārookiintēēt?” Nteenee kukētyi ꞉Yēēsu kule, “Ānkoo kāāmwoowook, mēēbērē +moochamte,[aa] 68 nto subak, yoo kaateebeenaak ꞉nkanii ng'ālyoo, mēēbērē +mōōkētu. 69 Nteenee kung'eetee raat kuwo taay, +māwāābuurunēē ꞉anii, *Wēritaab Chii, āwutaab taay nyēbo Yēyiin kēēbāytooyiisyē ꞉tukwaay.”[bb] 70 Kuteebee ꞉bichoo tukul kule, “Imāchē imwaay kule inyiing' Lakwataab Yēyiin?” Kukētyi kule, “Wuu nyooto.”[cc]
71 Yu kāmwooy ꞉Yēēsu kuu nyooto, kōōruumchi ꞉bichoo kule, “Nee ake ꞉nyēē /tākēēmwoowēēch kurubta keey āk chiichi, ntēē kaakeekas kuchāmchiintōōs nkit.”
<- Luuka 21Luuka 23 ->- a Chuy. 12:15-20
- b Māārkō 11:18; Luuka 19:47-48
- c Luuka 4:13; 10:18; 22:31, 53; Yoowa. 12:4
- d Chuy. 12:6
- e Luuka 6:13
- f Chuy. 24:6-8; Cherem. 31:31-34; Room. 11:27; 1Kōōr. 11:25; 2Kōōr. 3:6; Kala. 4:24; Ibu. 8:6
- g Tyēēn. 41:9; Yoowa. 13:2, 21-30
- h Luuka 9:46-48
- i Mat. 23:11
- j Yoowa. 13:4-5, 12-17
- k Luuka 12:32
- l Mat. 19:28
- m Āyub 1:6-12; 2:1-6; Luuka 22:3
- n Mat. 16:18; Luuka 22:62; 24:34
- o Māārkō 14:30-31
- p Luuka 22:61
- q Luuka 9:3; 10:4
- r Mat. 10:34
- s Isa. 53:12
- t Mat. 26:30; Luuka 21:37; Yoowa. 18:1-2
- u Mat. 6:10; Māārkō 10:38; Yoowa. 12:27-28
- v Kimāmiitē ꞉kērēywēēchu tukwaay siruutēk alak nteenee /kibokēētāsyinē lētuunoo.
- w Luuka 5:16
- x Luuka 19:47; 22:3
- y Māārkō 14:30; Luuka 22:34
- z Luuka 7:16
- aa Māārkō 8:29; Luuka 9:20; Yoowa. 4:25; Yēyuut. 5:42
- bb Māārkō 12:36
- cc Mat. 14:33; Luuka 1:32, 35