^

Leb-Thur

Thur: Leb-Thur (New Testament+) for Uganda

copyright © 2024 Wycliffe Bible Translators, Inc. and SIL Uganda
Language: (Thur)
Translation by: SIL Uganda
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2025-07-02

ePub generated by Haiola 11 Mar 2026 from source files dated 2 Jul 2025
eBible.org certified

61e7f4da-dc0f-50a1-9dae-64ee1b392d80

Acaki

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Buk më Acaki

Köp na tye ï buk më Acaki

Buk ni tïtö köp ï kom acaki ka jami kïbëc. Cura 1-11 tïtö kite n'Obanga ocweo kï lobo thükül ëka kï jami kïbëc na tye ïë, naka thon kï jïï. Buk ni thon tïtö kite na bal, can ëka thöö öcakërë ködë. Cë tïtö thon köp ï kom abwal pii. Nyutho thon kite na lëb na papath ëka kaka öcakërë gïnï ködë.

Cura 12-50 tïtö kite n'Obanga öyërö kï dhanö acël, Abraam, ëka ëkwaë mërë gïnï jö Icarael më bedo jögë na pïrgï tëk. Kï kom kaka më Icarael, Obanga onwongo nyuthere. Cë jö Icarael onwongo nyutho tëkö ëka adyer k'Obanga both jö nökënë. Cura ni gïnï kobo köp ï kom Abraam, wode Icaka ëka Jakob wod ka Icaka, ëthïnö ka Jakob apar arïö, rwök mërë Yocepu. Kadï bed nï gïn onwongo obedo jö mörö na nönök ëka jö na wörö obanga nökënë gïnï onwongo ögürögï, Obanga ögwökögï. Buk ni thon nyutho kite n'Obanga mïtö nï jögë öwör ën ködë.

1

Cweno lobo

1 Ï acaki Obanga ocweo polo ëka lobo. 2 Lobo onwongo obedo atata na gin mörö ope ïë, pïny na cöl onwongo oumo pii na tye ï nam ëka Tipo k'Obanga onwongo olyero ï wi pii.

3 Cë Obanga okobo nï, “Ëk tar obed na tye,” ëka tar obedo na tye. 4 Obanga önënö nï tar onwongo bër, ëka ën opoko tar kï ï kom pïny na cöl. 5 Obanga öcakö nyïng tar nï “kiceng,” ëka pïny na cöl nï “kiwor.” Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më acël.

6 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin n'öpëdhërë obed na tye ï dyere pii na poko pii kï ï kom pii.” 7 Obanga ocweo gin n'öpëdhërë na poko pii na tye pïny kï ï kom pii na tye malö. Ëka obedo nï kömanön. 8 Obanga öcakö nyïng gin n'öpëdhërë na poko pii nï “polo.” Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më arïö.

9 Cë Obanga okobo nï, “Ëk pii na tye ï thë polo ögürë kanya acël ï kabedo acël ëk ngöm n'öthwö onen.” Ëka obedo nï kömanön. 10 Obanga öcakö nyïng ngöm n'öthwö nï “lobo” ëka pii n'ögürë kanya acël öcakö nyïngë nï “nam.” Ëka Obanga önënö onwongo nï bër.

11 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin na mar otuu ï wi lobo: gin n'ëpïdhö na nyakö nyig-gï ëka yen na tye ï lobo na nyakö nyig-gï na kodhi tye ïë, na lübërë kï kothgï.” Ëka obedo nï kömanön. 12 Gin na mar öcakö tuu ï wi lobo: gin n'ëpïdhö na nyakö nyig-gï na lübërë kï kothgï ëka yen na nyakö nyig-gï na kodhi tye ïë na lübërë kï kothgï. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër. 13 Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më adek.

14 Cë Obanga okobo nï, “Ëk jami na mïö tar obed na tye ï wi polo më poko kiceng kï ï kom kiwor, ëk gïn obed na calö anyuth më poko karë, nïnö ëka mwaka, 15 ëk obed gïnï tar na ryëny kï ï wi polo më mënyö wi lobo.” Ëka obedo nï kömanön. 16 Obanga ocweo jami arïö na thwon na ryëny—mana thwönë më löönö kiceng, ëka mana tïdï më löönö kiwor. Ën thon oketho cër. 17 Obanga okethogï ï wi polo më mënyö lobo, 18 më löönö kiceng ëka kiwor, ëka më poko tar kï ï kom pïny na cöl. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër. 19 Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më angwën.

20 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin na kwö opong ï pii më nam, ëka wïny öngwëc gïnï malö ï wi polo.” 21 Obanga ocweo leeni na thwon më nam, gin na kwö kïbëc na bedo ï nam, na lübërë kï kothgï, ëka kï wïny na bwomgï tye na lübërë kï kothgï. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër. 22 Obanga ömïögï gum ëka okobo nï, “Nywöl ïnya unu, ipong unu ï pii na tye ï nam, ëka wïny thon önya ï wi lobo.” 23 Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më abic.

24 Cë Obanga okobo nï, “Ëk gin na kwö obed tye ï wi lobo na lübërë kï kothgï: leeni më pacö, leeni na wotho ï wi ngöm kï korgï, ëka leeni më thim, acëlacël kï kothe.” Ëka obedo nï kömanön. 25 Obanga ocweo leeni më thim na lübërë kï kothgï, leeni më pacö na lübërë kï kothgï, ëka leeni na wotho ï wi ngöm kï korgï na lübërë kï kothgï. Ëka Obanga önënö onwongo nï bër.

26 Cë Obanga okobo nï, “Eru ecweu dhanö na cal kï onu, ëka ëmïïgï ölöö rëc më ï nam, wïny na ngwëcö kï malö, leeni më pacö, wi lobo thükül, ëka leeni na wotho ï wi ngöm kï korgï.”

27 Cë Obanga ocweo dhanö ï cal mërë kikokome,

Obanga ocweogï ï cal mërë,

ocweo ëcwö ëka dhakö.

28 Obanga ömïögï gum ëka okobo nï, “Nywöl ïnya unu, ipong unu lobo ëka ïlöö unu. Löö unu rëc na tye ï nam, wïny na ngwëcö kï malö, ëka gin na kwö kïbëc na wotho ï wi ngöm.”

29 Cë Obanga okobo nï, “An amïöwu kodhi kïbëc më wi lobo thükül na nyakö nyig-gï ëka yen kïbëc na nyakö nyig-gï na kodhi tye ï ïgï. Un ibino camögï. 30 Ëka leeni kïbëc më thim, wïny kïbëc na ngwëcö malö, leeni kïbëc na wotho ï wi ngöm—jami kïbëc na yweo na kwö tye ï komgï—an amïö jami kïbëc na mar më acamagï.” Ëka obedo nï kömanön.

31 Obanga önënö jami kïbëc na ën ocweo, ëka onwongo nï bër rwök. Pïny ocido ëka pïny oru—manön nïnö më abicël.

2

1 Cë Obanga otyeko cweno polo ëka lobo kï jami kïbëc na tye ïë.

2 Ï nïnö më abïrö, Obanga onwongo otyeko tic mërë na ën obedo ka tïmö, ëka oyweo kï ï kom tic mërë kïbëc. 3 Ëka Obanga ömïö gum ï kom nïnö më abïrö cë ömïö ödökö na leng, pïën ï nïnö nön ën oyweo kï ï kom tic mërë kïbëc më cwec na ën otio.

Adam ëka Eba

4 Man ënë kite na polo ëka lobo öcakërë ködë ï karë n'ecweogï.

Ï karë na Rwoth Obanga ocweo lobo ëka polo— 5 yath mörö më thim onwongo bara tye ï wi lobo ëka kit lum mörö më thim onwongo bara otuu, pïën Rwoth Obanga onwongo bara ömïö köth ocwe ï wi lobo ëka dhanö mörö onwongo ope na myero opur ngöm, 6 ëntö pii öcakö cwer kï ï ngöm ï wi lobo ëka obido wi ngöm kïbëc— 7 cë Rwoth Obanga ocweo dhanö kï ï apua më ngöm, öküdhö yamö më kwö ï ume, ëka dhanö ödökö gin na kwö.

8 Rwoth Obanga oketho pwodho ï Eden, kï kukïdë, ëka oketho dhanö na ën ocweo kunön. 9 Ëka Rwoth Obanga oketho koth yen kïbëc më tuu kï ï ngöm—yen n'onwongo bër kï ï wang jö ëka bër më acama. Yath më kwö ëka yath më ngeo gin na bër ëka gin na rac onwongo tye ï dyere pwodho.

10 Kulo onwongo molo yaa kï ï Eden na kelo pii ï pwodho, ëka kï kany nön pokere ï kulo angwën. 11 Nyïng kulo më acël ënë Picon, ën möl rimo lobo Kabila kïbëc, kanya gol nwongere ïë. 12 (Gol më lobo nön bër; odok yath n'ecwodo nï bedola ëka kite na welgï tëk n'ecwodo nï onik tye thon kunön.) 13 Nyïng kulo më arïö ënë Gikon, ën möl rimo lobo Kuc kïbëc. 14 Nyïng kulo më adek ënë Tigiric, ën möl dök yo kukïdë Aciria. Ëka kulo më angwën ënë Euparate.

15 Rwoth Obanga ökwanyö dhanö cë oketho ï pwodho më Eden ëk ën opur ëka ögwökï. 16 Ëka Rwoth Obanga öcïkö dhanö nï, “In ïtwërö camö nyig yath mörö këkën na tye ï pwodho, 17 ëntö yath më ngeo gin na bër ëka gin na rac, in myero kür ïcam, pïën ï nïnö na in ibino camö nyig yath nön, ënë in ibino thöö ködë.”

18 Cë Rwoth Obanga dökï okobo nï, “Ba bër nï dhanö myero obed kënë. Pï manön, an abino cweno ngat na könyö ën n'opore pïrë.”

19 Cë Rwoth Obanga onwongo dong ocweo leeni më thim kïbëc kï kom ngöm ëka wïny kïbëc na ngwëcö kï malö. Ën okelogï both dhanö ëk önën kite na myero öcak kï nyïng-gï ködë, ëka nyïng mörö na dhanö öcakö kï gin na kwö acëlacël, manön dökö nyïngë. 20 Dhanö öcakö nyïng leeni më pacö kïbëc, wïny na ngwëcö kï malö ëka leeni më thim kïbëc.

Ëntö ngat na myero ököny Adam n'opore pïrë onwongo pod ope. 21 Cë Rwoth Obanga ömïö nïnö ömakö wang dhanö rwök, ï karë na ën tye ka nïnö, Obanga ökwanyö cogo lak nget dhanö acël ëka ömwönö kakarë kï ringo. 22 Cë Rwoth Obanga ocweo dhakö kï ï kom cogo lak nget na ën ökwanyö kï ï kom dhanö, ëka okelo dhakö both dhanö.

23 Cë Dhanö okobo nï,

“Man ënë cogo më cogona

ëka ringo më ringo koma,

ebino cwodo ën nï ‘dhakö,’

pïën ëkwanyö ën kï ï kom dhanö.”

24 Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë cë rïbërë kï dhakö mërë ëka jö arïö bino dökö kom acël.

25 Ï karë nön ëcwö kï dhakö mërë onwongo tye gïnï kotula ëka lewic onwongo ba makögï.

3

Acaki më bal

1 Thwol onwongo obedo lee na ryëk n'obedo jö ököra kï kin leeni më thim na Rwoth Obanga onwongo ocweo. Ï nïnö mörö acël, thwol obino cë okobo both dhakö nï, “Adyer Obanga okobo nï, ‘Un myero kür ïcam nyig yath mörö këkën kï ï pwodho’?”

2 Dhakö okobo both thwol nï, “Wan ëtwërö camö nyig yen kïbëc na tye ï pwodho, 3 ëntö Obanga okobo nï, ‘Kür ïcam unu nyig yath na tye ï dyere pwodho, ëka kür igud unu; ka ïcamö unu, ibino unu thöö.’ ”

4 Ëntö thwol okobo both dhakö nï, “Adyer un ba ibino thöö. 5 Pïën Obanga ngeo nï ka ïcamö unu, wangwu bino yabërë, ëka ibino bedo unu calö Obanga, nakun ingeo unu gin na bër ëka gin na rac.”

6 Ï karë na dhakö önënö nï nyig yath onwongo bër më acama, nen na bër kï ï wang jö ëka thon twërö mïö ryëkö, dhakö öpüdö ëka öcamö. Ën thon ömïö nökënë both cwörë n'onwongo tye ködë kanya acël cë öcamö. 7 Cë gïn jö arïö kïbëc wang-gï öyabërë ökö, ëka ongeo gïnï nï etye gïnï kotula, gïn öcakö kwönö pot ölam kanya acël më umo komgï.

8 Cë gïn owinyo Rwoth Obanga ka tye ka woth ï pwodho ï caa na pïny okwe, ëka opono gïnï ökö kï both Rwoth Obanga ï kin yen na tye ï pwodho. 9 Ëntö Rwoth Obanga ocwodo Adam nï, “In itye kwene?”

10 Dhanö ögamö nï, “An awinyo ka in itye ka woth ï pwodho ëka an abedo na lwor pïën onwongo atye kotula, cë an apono.”

11 Ëka Rwoth Obanga okobo nï, “Nga n'okobo nï in itye kotula? In ïcamö nyig yath na an acïkö nï kür ïcam?”

12 Dhanö okobo nï, “Dhakö na in ïmïö botha ënë ömïa nyig yath ëka acamö.”

13 Cë Rwoth Obanga openyo dhakö nï, “Ngö ene na in ïtïmö?”

Dhakö ögamö nï, “Thwol öbwöla ëka acamö.”

14 Rwoth Obanga okobo both thwol nï, “Pïën in ïtïmö man,

“In elami na löö kï kin leeni më pacö kïbëc,

ëka leeni më thim kïbëc!

In ibino ywari kï ii

ëka ibino camö apua ï karë më kwöni kïbëc.

15 An abino ketho adagë

ï kin in ëka dhakö,

ëka ï kin ëkwaëni ëka ëkwaë mërë,

akwarë bino göönö wi,

ëka in ibino tongo opunye.”

16 Cë ën okobo both dhakö nï,

“An abino mëdö arem na thwönë rwök ï karë më nywöl;

in ibino nywölö ëthïnö k'arem.

Mitini bino bedo ï kom cwori,

ëka ën bino löönöni.”

17 Ëka okobo both Adam nï, “Pïën in iwinyo köp ka dhaköni ëka ïcamö nyig yath n'onwongo aciki nï, ‘In myero kür ïcam,’

“Ëlamö ngöm ökö piri

ibino tic na tëk k'arem ëka ibino cem

pï karë më kwöni kïbëc.

18 Ngöm bino cëgö okudhi ëka öcöcök,

ëntö in ibino camö ngwedo më thim.

19 In ibino camö cem

kï kwok na cwer kï ï terinyimi,

naka ka ibino dök ï ngöm,

kite na yam ekwanyi kï ï apua,

pïën in ibedo apua,

ëka ibino dök ï apua.”

20 Adam öcakö nyïng dhakö mërë Eba, pïën ën bino dökö aya ka jö na kwö kïbëc.

21 Rwoth Obanga öyübö lör lee, ömïö both Adam ëka dhakö mërë cë oruko gïnï. 22 Ëka Rwoth Obanga okobo nï, “Dhanö dong ödökö ngat na cal kï onu, nakun ngeo poko gin na bër ëka gin na rac. Kür dökï ëmïï öryë cïngë më püdö nyig yath më kwö ëka öcam cë ökwö pï naka naka.” 23 Pï manön Rwoth Obanga öryëmögï ökö kï ï pwodho më Eden më cïdhö puro ngöm na yam ëkwanyö ën kï ïë. 24 Kinge na dong öryëmö dhanö ökö, ën oketho cerubim yo kukïdë më pwodho më Eden. Ëka oketho pala abadë na lyël mac, wïrë tungi ëka tungi, më gwökö yoo na cïdhö yo yath më kwö.

4

Kain ëka Abel

1 Adam obedo kï dhakö mërë Eba, cë öyac ëka önywölö Kain, nakun kobo nï, “Rwoth ökönya ömïö anwongo athïn n'ëcwö.” 2 Kinge ën önywölö ömïn mërë Abel.

Abel ödökö akwath, ëka Kain ödökö apur pwodho. 3 Kinge karë mörö, Kain okelo cem mörö kï ï pwodho mërë ömïö both Rwoth na calö mïc. 4 Ëntö Abel okelo ëthïn rom mërë n'obedo kaö kï dwologï. Rwoth cwinye obedo na yom ï kom Abel ëka oyeo mïc mërë, 5 ëntö Rwoth ba oyeo Kain kï mïc mërë. Cë man ömïö Kain ökëcö na cwinye ba yom.

6 Cë Rwoth openyo Kain nï, “Pïngö in ïkëcö? Pïngö cwinyi ba yom? 7 Ka in ïtïmö gin na tye atïr, ba ebino yeeno? Ëntö ka in ba ïtïmö gin na tye atïr, bal buto ï dholokek na calö lee na ger më kürö nekoni, ëntö in myero ïlöö ën.”

8 Kain okobo both ömïn mërë Abel nï, “Ërö ëcïdhï ï pwodho.” Ëka ï karë na gïn tye ï pwodho, Kain öcakö lwëny ï kom ömïn mërë Abel ëka oneko ökö.

9 Cë Rwoth okobo both Kain nï, “Omeru Abel tye kwene?”

Ën ögamö nï, “An ba angeo, an abedo ngat na gwökö ömëra?”

10 Rwoth okobo both Kain nï, “Ngö na in ïtïmö? Winy kany! Remo k'omeru tye ka kok botha kï ï ngöm. 11 Kobedi dong elami ëka eryemi ökö kï ï ngöm, n'ongamo dhögë më madhö remo k'omeru na in ïönyö. 12 Ngöm ba dök bino cëgö cem nini ka ipuro. In ibino bedo ngat na lathö alatha na parë ope wi lobo.”

13 Cë Kain okobo both Rwoth nï, “Pwod na in ïmïa pëk na ba arömö dangö. 14 Nën! Tin dong itye ka ryëmöna ökö kï ï pwodho, ëka an ba dök abino nen ï nyimi. An abino bedo ngat na lathö alatha ï wi lobo, ëka ngat mörö këkën na bino nwongona bino nekona.”

15 Ëntö Rwoth okobo bothe nï, “Pathï nï kömanön, ka ngat mörö oneko Kain, ebino cülö kwor ï kome wang abïrö.” Cë Rwoth oketho alama ï kom Kain ëk ka ngat mörö onwongo ën kür oneki. 16 Kain öya ökö kï ï nyim Rwoth cë öcïdhö obedo ï lobo Nod na tye kukïdë më Eden.

17 Kain obedo kï dhakö mërë, ëka öyac cë önywölö Enoka. Kain ögërö pacö na dit ëka öcakö kï nyïng wode Enoka. 18 Enoka önywölö Irad, Irad önywölö Mekujael, Mekujael önywölö Metucael, ëka Metucael önywölö Lamek.

19 Lamek önyömö mon arïö, acël nyïngë Ada ëka nökënë ca nyïngë Jila. 20 Ada önywölö Jabal, ën onwongo obedo kwarö ka jö na bedo gïnï ï këma ëka gwökö leeni më pacö. 21 Ömïn mërë nyïngë onwongo ecwodo nï Jubal, ën onwongo obedo kwarö ka jö kïbëc na göö adungu ëka küdhö oletu. 22 Jila thon önywölö wode, Tubal Kain, na ënë obedo athedh jami më tic kïbëc më mola ëka nywenyo. Amïn Tubal Kain onwongo ecwodo nï Naama.

23 Ï nïnö mörö acël, Lamek okobo both mon mërë nï,

“Winya unu,

un mon-na, winy unu köpna.

An aneko dhanö n'ömïa ret,

aneko awobi pï wanöna.

24 Ka ebino cülö kwor ka Kain wang abïrö,

cë më ka Lamek bino bedo wang pyer abïrö wie abïrö.”

25 Adam obedo kï dhakö mërë dökï, ëka önywölö wode cë öcakö nyïngë Ceth, nakun kobo nï, “Obanga ömïa athïn nökënë dökï n'oleo kakar Abel na Kain oneko.” 26 Ceth thon önywölö wode ëka öcakö nyïngë Enoc.

Ï karë nön jïï öcakö wörö Rwoth nakun etio kï nyïngë.

5

Ëkwaë k'Adam

1 Man ënë cöc na nyutho ëkwaë k'Adam.

Ï karë n'Obanga ocweo dhanö, ën ocweo na cal ködë. 2 Ën ocweogï ëcwö ëka dhakö cë ömïögï gum. Ëka ï karë na ën ocweogï, öcakö nyïng-gï “Dhanö.”*

3 Ï karë na dong Adam obedo ï wi lobo pï mwaka 130, ën önywölö wode na cal ködë kikokome, ëka öcakö nyïngë Ceth. 4 Kinge na dong ënywölö Ceth, Adam obedo ï wi lobo pï mwaka 800 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 5 Adam obedo ï wi lobo pï mwaka 930 kïbëc ëka öthöö.

6 Ï karë na dong Ceth obedo ï wi lobo pï mwaka 105, ën obino önywölö Enoc. 7 Ëka kinge na ën dong önywölö Enoc, Ceth obedo ï wi lobo pï mwaka 807 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 8 Ceth obedo ï wi lobo pï mwaka 912 kïbëc ëka öthöö.

9 Ï karë na dong Enoc obedo ï wi lobo pï mwaka 90, ën obino önywölö Kenan. 10 Ëka kinge na ën dong önywölö Kenan, Enoc obino obedo ï wi lobo pï mwaka 815 nakun önywölö awope nökënë ëka anyira. 11 Enoc obino obedo ï wi lobo pï mwaka 905 kïbëc ëka öthöö.

12 Ï karë na dong Kenan obedo ï wi lobo pï mwaka 70, ën obino önywölö Malalel. 13 Ëka ï karë na ën dong önywölö Malalel, Kenan obino obedo ï wi lobo pï mwaka 840 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 14 Kenan obino obedo ï wi lobo pï mwaka 910 kïbëc ëka öthöö.

15 Ï karë na dong Malalel obedo ï wi lobo pï mwaka 65, ën obino önywölö Jared. 16 Ëka kinge na ën dong önywölö Jared, Malalel obino obedo ï wi lobo pï mwaka 830 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 17 Malalel obino obedo ï wi lobo pï mwaka 895 kïbëc ëka öthöö.

18 Ï karë na dong Jared obedo ï wi lobo pï mwaka 162, ën obino önywölö Enoka. 19 Ëka ï karë na ën dong önywölö Enoka, Jared obino obedo ï wi lobo pï mwaka 800 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 20 Jared obino obedo ï wi lobo pï mwaka 962 kïbëc ëka öthöö.

21 Ï karë na dong Enoka obedo ï wi lobo pï mwaka 65, ën obino önywölö Methucela. 22 Ëka kinge na ën dong önywölö Methucela, Enoka obino ökwö ï nyim Obanga ï yoo n'opore pï mwaka 300 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 23 Enoka obino obedo ï wi lobo pï mwaka 365 kïbëc. 24 Enoka ökwö ï nyim Obanga ï yoo n'opore ëka obino orwenyo, pïën Obanga otero ën ökö.

25 Ï karë na dong Methucela obedo ï wi lobo pï mwaka 187, ën obino önywölö Lamek. 26 Ëka kinge na ën dong önywölö Lamek, Methucela obino obedo ï wi lobo pï mwaka 782 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 27 Methucela obino obedo ï wi lobo pï mwaka 969 kïbëc ëka öthöö.

28 Ï karë na dong Lamek obedo ï wi lobo pï mwaka 182, ën obino önywölö wode. 29 Cë öcakö nyïngë Noa† ëka okobo nï, “Ën bino kelo nïwa yweo kï ï tic më cïngwa na wan eyelere ïë ï kom ngöm na Rwoth ölamö.” 30 Kinge na dong ënywölö Noa, Lamek obino obedo ï wi lobo pï mwaka 595 nakun onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira. 31 Lamek obino obedo ï wi lobo pï mwaka 777 ëka öthöö.

32 Kinge na dong Noa tye kï mwaka 500, ën obino önywölö Cem, Kam ëka Yapec.

6

Abwal pii

1 Ï karë na dhanö öcakö nya ï wi lobo ëka önywölö gïnï anyira, 2 awope k'Obanga önënö nï anyira ka dhanö bëcö, ëka öcakö gïnï nyömö mökö kï ï kin-gï na gïn öyërö. 3 Cë Rwoth okobo nï, “Tipona ba bino bedo ï kom dhanö pï naka naka, pïën ën obedo kom na thöö, nïnö më kwögï bino bedo mwaka 120 këkën.”

4 Jö Nepili* onwongo tye gïnï ï wi lobo ï karë nonu—ëka kinge—ï karë n'awope k'Obanga obedo gïnï k'anyira ka dhanö ëka önywölö ködgï ëthïnö. Gïn ënë onwongo jö na tëk ï karë na cön, ëka jö na ngere.

5 Rwoth önënö nï bal ka jö na tye ï wi lobo ödökö na thwönë rwök, ëka thama më cwinygï kïbëc opong më tïmö gin na reco këkën ï karë kïbëc. 6 Rwoth cwinye ba obedo na yom pï cweno dhanö ï wi lobo, cë cwinye ocwer rwök. 7 Ëka Rwoth okobo nï, “Abino tyeko dhanö na yam acweo ï wi lobo—dhanö ëka leeni, ëka gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm, ëka wïny na ngwëcö kï malö—pïën cwinya ba yom nï acweogï.” 8 Ëntö Rwoth onwongo tye kï cwiny na bër ï kom Noa.

9 Man ënë ëkwaë ka Noa.

Noa onwongo obedo dhanö na kite atïr abonge bal mörö kï ï kin jïï ï karë mërë, ëka obedo kwö ï nyim Obanga ï yoo n'opore. 10 Noa onwongo tye ka awope mërë adek: Cem, Kam ëka Yapec.

11 Lobo onwongo öbal ökö kï ï nyim Obanga ëka opong kï tïm më gero. 12 Obanga önënö kite na lobo öbal ködë, pïën jö kïbëc na tye ï wi lobo onwongo öbalö kwögï ökö. 13 Cë Obanga okobo both Noa nï, “An amoko thamana më tyeko gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo, pïën gïn ömïö lobo opong kï tïm më gero. An abino tyekogï ökö kanya acël ëka kï wi lobo. 14 Pï manön yüb dong yeya kï bao më yath caiprac; pok ïë na papath, ëka ipu ïë ëka kungee k'odok lam. 15 Man ënë kite na myero in ïyüb ködë: Bor ka yeya myero obed mita 135, lac mërë mita 22 ëka bor mërë yo malö myero obed mita 13. 16 Gër wi yeya ëka ityek ökö nakun ïwëkö malö mërë dong nucu mita. Keth dholokek ï kom yeya kucël ëka ipok ïë kör adek—pïny, dyere ëka malö. 17 An abino kelo abwal pii ï wi lobo më tyeko gin na kwö kïbëc na tye ï thë polo, gin n'ecweo kïbëc na tye kï kwö ï komgï. Gin na kïbëc na tye ï wi lobo bino thöö ökö. 18 Ëntö an abino ketho cïkërëna kodi, ëka in ibino dönyö ï yeya—in ëka awopeni, dhaköni ëka mon k'awopeni. 19 In myero ikel ï yeya jami kïbëc na kwö ka arïö arïö, lee n'obedo ëcwö ëka lee n'obedo dhakö, ëk obed gïnï na kwö kanya acël kodi. 20 Koth wïny na papath arïö ëcwö kï dhakö, koth leeni na papath arïö ëcwö kï dhakö ëka gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm bino gïnï bino bothi ëk ïgwökgï obed na kwö. 21 Ter koth cem na papath më acama ëk ïgwökï më acamani ëka pï leeni kïbëc.”

22 Noa ötïmö gin na kïbëc kite n'Obanga öcïkö ën ködë.

7

1 Cë Rwoth okobo both Noa nï, “Cïdh ï öd yeya, in ëka jö më odi kïbëc, pïën an anwongo nï in ënë kiteni atïr kï ï kin rok më karë ni. 2 Ter koth leeni n'ëcamö abïrö ka arïö arïö, lee n'obedo ëcwö ëka lee n'obedo dhakö, ëka koth leeni na ba ëcamö ka arïö arïö, lee n'obedo ëcwö ëka lee n'obedo dhakö, 3 ëka thon koth wïny abïrö, wïnyü n'obedo ëcwö ëka wïnyü n'obedo dhakö, më gwökö kothgï bedo na kwö ï wi lobo kïbëc. 4 Cakërë kobedini kinge nïnö abïrö, an abino mïö köth cwe ï wi lobo pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, ëka an abino tyeko gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo na an acweo.”

5 Ëka Noa ötïmö gin na kïbëc na Rwoth öcïkö ën më tïmö.

6 Noa onwongo dong tye kï mwaka 600 ï karë n'abwal pii opong ï wi lobo. 7 Ëka Noa, awope mërë, dhakö mërë ëka mon k'awope mërë ödönyö gïnï ï yeya më bwöth kï ï abwal pii. 8 Leeni n'ëcamö ëka leeni na ba ëcamö ka arïö arïö, wïny ëka gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm, 9 n'obedo ëcwö ëka n'obedo dhakö obino gïnï both Noa ëka ödönyö gïnï ï yeya, kite n'Obanga öcïkö Noa ködë. 10 Ëka kinge nïnö abïrö abwal pii opong ï wi lobo.

11 Ï mwaka 600 më kwö ka Noa, ï nïnö dwe apar abïrö më dwe më arïö—ï nïnö nön wang pii kïbëc omwoc ëka polo thon öyabërë. 12 Ëka köth ocwee ï wi lobo pï nïnö pyer angwën, kiceng ëka kiwor.

13 Ï nïnö nön kikokome Noa ëka awope mërë, Cem, Kam ëka Yapec, kanya acël kï dhakö mërë ëka mon k'awope mërë adek, ödönyö gïnï ï yeya. 14 Gïn ödönyö kanya acël kï leeni më thim kïbëc na lübërë kï kothgï, leeni më pacö kïbëc na lübërë kï kothgï, gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm na lübërë kï kothgï ëka wïny kïbëc na lübërë kï kothgï, gin na kïbëc na tye kï bwomgï. 15 Gin n'ecweo kïbëc na tye kï yweo më kwö ï komgï obino gïnï both Noa ëka ödönyö gïnï ï öd yeya ka arïö arïö. 16 Leeni na papath n'obedo cwö ëka mon, kite n'Obanga öcïkö ën ködë obino ödönyö gïnï ï yeya both Noa. Cë Rwoth ocegogï ï öd yeya.

17 Köth obedo cwee ï wi lobo pï nïnö pyer angwën, ëka abwal pii opong ï wi lobo naka otingo yeya malö kï ï kom lobo. 18 Köth ocwee ëka ömïö pii ömëdërë rwök ï wi lobo naka yeya olyero ï wi pii. 19 Köth ocwee rwök ï wi lobo naka ömïö pii oumo kite na boco kïbëc na tye ï thë polo. 20 Köth ömëdërë kï cwee ï wi lobo naka pii ömwönyö wi kite na kadhö puti pyer arïö. 21 Gin mörö këkën na kwö n'onwongo wotho ï wi lobo—wïny, leeni më pacö, leeni më thim, gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm ëka kï jïï kïbëc öthöö gïnï ökö. 22 Gin na kïbëc na tye ï wi ngöm n'onwongo tye kï yweo më kwö ï kome öthöö ökö. 23 Gin na kwö kïbëc n'onwongo tye ï wi lobo etyekogï ökö; dhanö, leeni, gin n'ecweo kïbëc na wotho ï wi ngöm ëka wïny kïbëc na ngwëcö kï malö etyekogï ökö kï ï wi lobo. Noa ëka jö n'onwongo tye ködë ï yeya këkën ënë odong.

24 Abwal pii opong ï wi lobo pï nïnö 150.

8

Abwal pii odwon ökö

1 Ëntö Obanga opo ï kom Noa kï leeni më thim kïbëc, ëka kï leeni më pacö n'onwongo tye kanya acël ködë ï yeya, ëka ooro yamö ï wi lobo, cë pii öcakö dwon ökö. 2 Wang pii na thuth kï ï ngöm ëka pii na yaa kï ï polo ocung ökö, cë köth kï ï polo ocok ökö. 3 Pii ömëdërë më dwon kï ï wi lobo. Kinge nïnö 150, pii onwongo odwon ökö. 4 Ï nïnö dwe apar abïrö më dwe më abïrö, yeya obino ocung ï wi kite më Ararat. 5 Pii ömëdërë më dwon naka ï dwe më apar, ëka ï nïnö më acël më dwe më apar, wi kite na boco öcakö gïnï nen.

6 Kinge nïnö pyer angwën, Noa öyabö wang derica n'onwongo ën otuco ï kom yeya, 7 ëka ooro akürük yökö, cë öcakö ngwëc, nakun wïrë tungi kï tungi, naka pii öthwö ökö kï ï wi lobo. 8 Cë Noa ooro amam më nënö ka pii dong odwon ökö kï ï wi ngöm. 9 Ëntö amam ba onwongo kanya myero epye ïë, pïën pii onwongo pod tye ï wi lobo kïbëc. Cë amam öcakö dök cen both Noa ï yeya. Noa olyao cïngë ëka ögamö amam cë odwongo yo bothe ï yeya. 10 Ën ökürö pï nïnö abïrö nökënë, ëka dökï ooro amam yo yökö kï ï yeya. 11 Ï karë n'amam ödök bothe ï yeya kothyeno, amam onwongo otingo pot yath jeituni na thïc ï dhögë na ën öpüdö. Cë Noa önïang nï pii dong otyeko dwon ökö kï ï wi lobo. 12 Cë Noa ökürö pï nïnö abïrö nökënë, ëka dökï ooro amam, ëntö amam ba dök odwogo bothe.

13 Ï karë na Noa onwongo dong tye kï mwaka 601, ï nïnö më acël më dwe më acël më mwaka na nyen, pii onwongo dong odwon ökö kï ï wi lobo. Noa öcakö pudho wi yeya ökö, cë önënö nï wi ngöm onwongo öthwö ökö. 14 Ï nïnö dwe pyer arïö wie abïrö më dwe më arïö, wi lobo kïbëc onwongo öthwö ökö.

15 Cë Obanga okobo both Noa nï, 16 “Donyi yökö kï ï yeya, in ëka dhaköni, awopeni ëka mon-gï. 17 Kel gin na kwö kïbëc na tye gïnï kanya acël kodi yökö—wïny, leeni ëka gin na kïbëc na wotho gïnï kï korgï ï wi ngöm—ëk önya gïnï ï wi lobo, önywöl gïnï ëka ömëdërë na pol ï wi lobo.”

18 Cë Noa odonyo yökö, kanya acël k'awope mërë, dhakö mërë, ëka mon k'awope mërë. 19 Leeni kïbëc, gin na kïbëc na wotho kï korgï ï wi ngöm, ëka wïny kïbëc—gin na kïbëc na wotho ï wi lobo—odonyo gïnï yökö kï ï yeya, na lübërë kï kothgï.

20 Cë Noa ögërö keno tyër both Rwoth ëka ökwanyö koth leeni kï wïny n'ëcamögï, ëka ötyërö tyër awanga ï wi keno tyër. 21 Rwoth ongweo gin na ngwece kur na yomo cwinye, cë Rwoth okobo kï ï cwinye kënë nï, “An ba dökï abino lamö lobo pï dhanö, kadï bed thama më cwinye opong kï bal cakërë kï ï karë më thino mërë. An ba dökï abino neko gin na kwö kïbëc kite na yam atïmö.

22 “Ka lobo pod tye,

karë më cwöc ëka kac,

ngïcö ëka lyetho,

oro ëka cwïr,

kiceng ëka kiwor,

ba bino jik na twal.”

9

Cïkërë k'Obanga kï Noa

1 Cë Obanga ömïö gum ï kom Noa ëka ëthïnö awope mërë nakun kobo bothgï nï, “Nywöl ïnya unu, ëka ipong unu lobo. 2 Leeni kïbëc më thim bino gïnï lworoni, naka thon wïny kïbëc na ngwëcö kï malö, gin na wotho gïnï kï korgï ï wi ngöm, ëka kï rëc kïbëc na tye ï nam; etyeko mïögï ï cïngwu. 3 Gin na kïbëc na kwö ëka na wotho, bino bedo cem na mewu. Kite na calö amïö bothwu ngwedo, kobedi dong an amïöwu jami kïbëc.

4 “Ëntö kür ïcam unu ringo na remo pod tye ïë, pïën remo obedo kwö mërë. 5 Ëka ka ëönyö remowu, an abino mïö pwod both lee mörö këkën. Ëka both dhanö acëlacël thon, an abino mïö pwod pï kwö k'awodhe.

6 “Ka ngat mörö öönyö remo ka dhanö,

dhanö thon bino önyö remo mërë;

pïën Obanga ocweo dhanö

ï cal mërë.

7 Ëntö pï un, nywöl unu, mëdërë unu na pöl, ëka ïnya unu ï wi lobo.”

8 Cë Obanga okobo both Noa ëka awope mërë nï, 9 “Nën! An amoko cïkërëna kodwu ëka k'ëkwaëwu na bino lübö körwu 10 kï gin na kwö kïbëc n'onwongo tye gïnï kodwu—wïny, leeni më pacö ëka kï leeni më thim kïbëc, gin na kïbëc n'odonyo yökö kï ï yeya kodwu—kï gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo. 11 An amoko cïkërëna kodwu nï abwal pii ba dökï bino neko gin na kwö; abwal pii ba dökï bino bedo na tye më tyeko wi lobo.” 12 Ëka Obanga okobo nï, “Man ënë anyuth më cïkërëna na an aketho ï kin an kodwu ëka kï gin na kwö kïbëc na tye kodwu, cïkërë na bino bedo na twal ï rok kïbëc. 13 An aketho lüth köth na mëga ï edou, ëka bino bedo anyuth më cïkërëna ï kin an ëka kï wi lobo. 14 Ka an akelo edou ï wi lobo ëka lüth köth orire ï edou, 15 an abino po ï kom cïkërëna na tye ï kin an kodwu ëka kï gin na kwö kïbëc kï kothgï. Abwal pii ba dökï bino bedo na tye më tyeko gin na kwö kïbëc. 16 Ka lüth köth orire ï edou, an abino nënö, cë abino po ï kom cïkërë na ba jik ï kin Obanga ëka koth gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo.” 17 Cë Obanga okobo both Noa nï, “Man ënë anyuth më cïkërë na an aketho ï kin an kï gin na kwö kïbëc na tye ï wi lobo.”

Awope ka Noa

18 Awope ka Noa n'odonyo gïnï kï ï yeya ënë Cem, Kam ëka Yapec. (Kam ënë obedo apap ka Kanaan.) 19 Man ënë awope adek ka Noa, ëka kï ï kin-gï ënë jö n'obino ökëth gïnï ï wi lobo thükül.

20 Kinge abwal pii, Noa obino ödökö apur ëka opuro pwodho ölök. 21 Ï nïnö mörö acël ën ömadhö köngö ölök cë ömër ökö, ëka obuto kotula ï öd këma mërë. 22 Ï karë na Kam, apap ka Kanaan, önënö apap mërë na tye kotula, ën öcïdhö okobo both omego mërë n'onwongo tye gïnï yökö. 23 Cë Cem ëka Yapec otero gïnï böngü cüka n'otingo ï wi baagï, cë öcakö woth gïnï ayongec, ëka oumo gïnï kom apapgï n'onwongo tye kotula. Terinyimgï onwongo nënö yo kanya path, naka ba dök önënö gïnï kom apapgï n'onwongo tye kotula. 24 Ï karë na Noa oco kï ï wang nïnö na köngö ölök dong othum ökö kï ï wie, cë opo ï kom gin na wode na tïdï ötïmö ï kome, 25 ën okobo nï,

“Cen obed ï kom Kanaan!

Ën obed opii na rwöm mërë tïdï

ï kin opii k'omego mërë.”

26 Ën thon okobo nï,

“Pak obed both Rwoth, Obanga ka Cem!

Ëk Kanaan obed opii mërë.

27 Ëk Obanga ömïï wang lobo ka Yapec obed na lac

ëk Yapec obed ï këma ka Cem

ëka Kanaan obed opii mërë.”

28 Kinge n'abwal pii opong ï wi lobo, Noa obedo ï wi lobo pï mwaka 350. 29 Noa obino obedo ï wi lobo pï mwaka 950, cë dong öthöö.

10

Ëkwaë ka Noa

1 Man ënë cöc na nyutho ëkwaë ka Cem, Kam ëka Yapec awope ka Noa n'obino önywölö gïnï ëthïnö na pol kinge abwal pii.

Ëkwaë ka Yapec

2 Awope ka Yapec gïn ene:

Gomer, Magog, Madai, Jaban, Tubal, Mecak ëka Tirac.

3 Awope ka Gomer gïn ene:

Acikenaj, Ripat ëka Togarma.

4 Awope ka Jaban gïn ene:

Elica, Tarcic, Kitim, ëka Rodanim. 5 Jö na tye ï dhö nam opokere gïnï ökö kï ï kom jö nön. Man ënë ëkwaë ka Yapec kï lobogï, nakun ngat acëlacël twakö lëbgï, na calö kakagï kï rokgï tye ködë.

Ëkwaë ka Kam

6 Awope ka Kam gïn ene:

Kuc, Ejip, Put ëka Kanaan.

7 Awope ka Kuc gïn ene:

Ceba, Kabila, Cabta, Raama ëka Cabteca.

Awope ka Raama gïn ene:

Ceba ëka Dedan.

8 Kuc onwongo obedo apap ka Nimrod, n'öcakö bedo alwëny na tëk kï ï wi lobo. 9 Ën onwongo obedo thwön adwar na tëk ï nyim Rwoth, ënë ömïö ekobo nï, “Calö Nimrod n'obedo thwön adwar na tëk ï nyim Rwoth.” 10 Acaki më löc mërë onwongo obedo ï Babel, Erek, Akad ëka Kalne, na tye ï lobo Cinar. 11 Cakërë kï ï lobo nön, ën öcïdhö naka ï Aciria, kanya ën ögërö ïë Ninebe, Rekobot Ir, Kala, 12 ëka Recen, n'obedo kabedo na tye ï kin Ninebe kï Kala, manön ënë pacö na dit.

13 Ejip* onwongo obedo apap ka jö Lud,† jö Anam, jö Leab, jö Naptuk, 14 jö Patruc, ëka jö Kacluk (man ënë kaka na Pilicitain öya gïnï kï ïë) ëka jö Kaptor.

15 Kanaan onwongo obedo apap ka

Cidon athïn kaö mërë, ëka jö Kit, 16 jö Jebuc, jö Amor, jö Girgac, 17 jö Kibi, jö Arka, jö Cin, 18 jö Abad, jö Jemar, ëka jö Kamat.

Kinge, kaka ka jö Kanaan ökëth gïnï ökö. 19 Wang lobo ka jö Kanaan öcakërë kï ï Cidon odok ködë yo kutung Gerar, më thuno ködë naka ï Gaja, ëka dök ködë yo Codom, Gomora, Adma ëka Jeboim më thuno ködë naka yo Laca.

20 Man ënë awope ka Kam na lübërë kï kakagï ëka lëbgï, ï kabedogï ëka ï rokgï.

Jö Cemiti

21 Cem ömïn Yapec na dit obino önywölö awope thon, Cem ënë onwongo obedo kwarö k'awope ka Eber kïbëc.

22 Awope ka Cem gïn ene:

Elam, Acur, Arpakcad, Lud ëka Aram.

23 Awope ka Aram gïn ene:

Uj, Kul, Geter ëka Mac.

24 Arpakcad onwongo obedo apap ka Cela,

ëka Cela onwongo obedo apap ka Eber.

25 Eber obino önywölö awope arïö:

Ngat acël ebino ëcakö nyïngë Peleg, pïën ï karë mërë ënë jö më lobo obino opokere, ömïn mërë ebino ëcakö nyïngë Yokotan.

26 Yokotan onwongo obedo apap ka

Almodad, Celep, Kajarmabet, Jera, 27 Adoram, Ujal, Dikla, 28 Obal, Abimael, Ceba, 29 Opir, Kabila ëka Jobab. Man ënë onwongo obedo gïnï awope ka Yokotan.

30 Lobo na gïn onwongo obedo gïnï ïë öcakërë kï ï Meka, ödök ködë yo kutung Cepar ï lobo n'otingere malö na tye yo kukïdë.

31 Man ënë awope ka Cem, na lübërë kï kakagï ëka lëbgï na tye ï lobogï ëka rokgï.

32 Man ënë kaka k'awope ka Noa, na lübërë k'ëkwaëgï, ï kin rokgï. Rok öcakö këth ï wi lobo thükül kinge abwal pii.

11

Gedo na bor më Babel

1 Yam cön jö më wi lobo thükül onwongo twakö gïnï lëb acël ëka köp acël. 2 Ï karë na jïï öcakö woth nakun ëdök yo kukïdë, gïn onwongo kany mörö n'obedo bar ï Cinar ëka obedo gïnï kunön.

3 Gïn öcakö twak kën-gï nï, “Bin unu, ëk ëgöö bïrïk ëka ëwang na bër.” Gïn otio kï bïrïk nakaka kidi, ëka odok lam më mwönö kin-gï. 4 Cë gïn dökï okobo nï, “Bin unu, ëk ëgër pacö onu, kï gedo na bor na thuno malö ï wi polo, ëk ëmïï nyïng onu ongere ëka kür ëkëth ata ï wi lobo kïbëc.”

5 Ëntö Rwoth oidho pïny më nënö pacö ëka gedo na bor na jïï onwongo tye ka gërö. 6 Cë Rwoth okobo nï, “Ka gïn na calö jö n'örïbërë acël na twakö gïnï lëb acël öcakö gïnï tïmö nï köman, cë gin mörö na gïn bino yübö më tïmö ba bino löönögï. 7 Bin unu, ëcïdh pïny erurubo lëbgï ëk kür ngat acëlacël önïang ï lëb awodhe.”

8 Cë Rwoth ökëthögï kï kunön ï wi lobo thükül, ëka öwëkö gïnï gërö pacö nön. 9 Manön ënë ömïö ëcakö nyïngë nï Babel—pïën kany nön ënë Rwoth orurubo kï lëb më wi lobo thükül, ëka kï kunön ënë Rwoth ökëthögï ködë ï wi lobo kïbëc.

Ëkwaë ka Cem

10 Man ënë ëkwaë ka Cem.

Ï karë na Cem onwongo dong tye kï mwaka 100, ën önywölö Arpakcad, kinge mwaka arïö n'abwal pii opong ködë ï wi lobo. 11 Ëka kinge na ën önywölö Arpakcad, Cem obedo ï wi lobo pï mwaka 500, ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

12 Ï karë n'Arpakcad obedo ï wi lobo pï mwaka 35, ën obino önywölö Cela. 13 Ëka kinge na ën önywölö Cela, Arpakcad obedo ï wi lobo pï mwaka 403 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

14 Ï karë na Cela obedo ï wi lobo pï mwaka 30, ën önywölö Eber. 15 Ëka kinge na ën önywölö Eber, Cela obedo ï wi lobo pï mwaka 403 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

16 Ï karë n'Eber obedo ï wi lobo pï mwaka 34, ën önywölö Peleg. 17 Ëka kinge na ën önywölö Peleg, Eber obedo ï wi lobo pï mwaka 430 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

18 Ï karë na Peleg obedo ï wi lobo pï mwaka 30, ën önywölö Reu. 19 Ëka kinge na ën önywölö Reu, Peleg obedo ï wi lobo pï mwaka 209 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

20 Ï karë na Reu obedo ï wi lobo pï mwaka 32, ën önywölö Cerug. 21 Ëka kinge na ën önywölö Cerug, Reu obedo ï wi lobo pï mwaka 207 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

22 Ï karë na Cerug obedo ï wi lobo pï mwaka 30, ën önywölö Nakor. 23 Ëka kinge na ën önywölö Nakor, Cerug obedo ï wi lobo pï mwaka 200 ëka ën onwongo önywölö awope nökënë ëka anyira.

24 Ï karë na Nakor obedo ï wi lobo pï mwaka 29, ën önywölö Tera. 25 Ëka kinge na ën önywölö Tera, Nakor obedo ï wi lobo pï mwaka 119 ëka ën onwongo dong önywölö awope nökënë ëka anyira.

26 Kinge na Tera obedo ï wi lobo pï mwaka 70, ën onwongo dong önywölö Abram, Nakor ëka Aran.

27 Man ënë ëkwaë ka Tera.

Tera önywölö Abram, Nakor ëka Aran. Ëka Aran önywölö Lot. 28 Ï karë na Tera apap k'Aran pod kwö, Aran obino öthöö ï Ur n'obedo lobo ka jö Kaldaya. 29 Abram ëka Nakor obino onyomo gïnï. Nyïng dhakö k'Abram onwongo ecwodo nï Carai ëka nyïng dhakö ka Nakor onwongo ecwodo nï Milca, ën onwongo obedo nyaka Aran, apap ka Milca ëka Icika. 30 Ëntö Carai onwongo ope k'athïn mörö pïën onwongo ba nywöl.

31 Tera ökwanyö wode Abram, akwarë Lot wod ka Aran, ëka cii wode Carai, dhakö ka Abram. Gïn kïbëc öya ökö kï ï Ur n'obedo pacö ka jö Kaldaya më cïdhö yo lobo Kanaan. Ëntö ï karë na gïn othuno ï Aran, cë gïn kono obedo kany nön.

32 Tera obedo ï wi lobo pï mwaka 205, ëka öthöö ï lobo Aran.

12

Obanga ocwodo Abram

1 Rwoth okobo both Abram nï, “Yaa ökö kï ï lobo thurwu, kï ï kin jöwu ëka jö më öt k'apapni ëk ïcïdh ï lobo na an abino nyutho nini.

2 “An abino mïöni ibedo rok na dit,

ëka abino mïöni gum;

An abino mïö nyingi bedo na dit,

ëka in ibino bedo dhanö më gum both jö nökënë.

3 An abino mïö gum both jö na bino mïöni gum,

ëka ngat mörö këkën na bino lamöni an thon abino lamö;

ëka rok kïbëc na tye ï wi lobo

bino nwongo gïnï gum na yaa kï bothi.”

4 Cë Abram öya, kite na Rwoth okobo nïnë ködë, ëka Lot thon owotho ködë. Abram onwongo tye mwaka 75 ï karë na ën yaa kï ï lobo Aran. 5 Abram owotho kï dhakö mërë Carai, Lot wod k'ömïn mërë, kï jamigï kïbëc n'onwongo gïn tye ködë ëka kï jïï na gïn onwongo kï ï lobo Aran. Gïn öya öcïdhö, ëka othuno gïnï ï lobo Kanaan.

6 Abram owotho ï lobo naka othuno ï kabedo na tye ï Cekem. Kany nön ën oketho këma mërë ï nget yath na thwönë më More. Ï karë nön jö Kanaan onwongo tye gïnï ï lobo nön. 7 Cë Rwoth onen both Abram ëka okobo nï, “An abino mïö lobo ni both ëkwaëni.” Cë ën ögërö keno tyër both Rwoth n'onen bothe.

8 Kï kany nön, ën öcakö dak ökö nakun dök yo kukïdë lobo n'otingere më Betel ëka oguro këma mërë ïë, Betel nwongo tye kï kuthö ëka Ai nwongo tye kï kukïdë. Ën ögërö keno tyër kany nön both Rwoth ëka öwörö nyïng Rwoth. 9 Cë Abram ömëdërë kï woth mërë na cïdhö yo Negeb.*

Abram ï lobo më Ejip

10 Kec onwongo opodho ï lobo Kanaan, ömïö Abram öcïdhö yo Ejip më bedo kunön pï karë mörö, pïën kec onwongo rac rwök. 11 Ï karë n'Abram onwongo dong cwök dönyö ï Ejip, ën okobo both dhakö mërë Carai nï, “An angeo nï in ibedo dhakö na leng rwök. 12 Ka jö më Ejip oneni gïnï, gïn bino kobo nï, ‘Man ënë dhakö mërë.’ Cë gïn bino nekona ökö, ëntö ebino wëköni na kwö. 13 Kob bothgï nï in ibedo amëra, ëk ömïïgï obed köda na bër pï in ëka kwöna ba ebino neko.”

14 Ï karë n'Abram obino ï Ejip, jö Ejip onwongo önënö dhakö mërë nï leng rwök. 15 Ï karë n'edite ka Parao önënö Carai, gïn öpakö ën both Parao,† ëka etero ï pacö ka Parao. 16 Parao ögwökö Abram na bër pï Carai. Abram ögamö rom, dhok, kene n'obedo cwö ëka kene na mon, etic n'obedo cwö, etic n'obedo mon, ëka kïnaga.

17 Ëntö Rwoth ooro two na reco ï kom Parao ëka kï jö më ödë pï Carai dhakö k'Abram. 18 Cë Parao ocwodo Abram ëka okobo nïnë nï, “Ngö na in ïtïmö ï koma? Pïngö in ba ikobo nïna nï Carai obedo dhaköni? 19 Pïngö in ikobo nï ën obedo ameru, ëka ïmïö atero ën na calö dhaköna? Dhaköni dong ene, kwany ën ëka ïcïdh ökö kï kany!” 20 Cë Parao ömïö twërö both jögë ï kom Abram, ëka gïn ömïö ën öcïdhö kï dhakö mërë ëka kï jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë.

13

Abram ëka Lot opokere

1 Abram öya ökö kï Ejip gïn kï dhakö mërë, ëka kï jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë më cïdhö ï Negeb, ëka Lot thon owotho ködë. 2 Ï karë nön, Abram onwongo ölöny kï leeni më pacö, kï ryal ëka kï gol.

3 Ën obedo ka mëdërë kï wowotha nakun yaa kï ï Negeb naka othuno ï Betel, kanya ën onwongo oguro këma mërë ïë cön, ï kabedo na tye ï kin Betel ëka Ai. 4 Man onwongo obedo kabedo na ën öcakö gërö keno tyër ïë, ëka kany nön ënë Abram öwörö Rwoth ïë dökï.

5 Lot, n'onwongo wotho gïn k'Abram onwongo thon tye kï rom, dhok ëka këma. 6 Ëntö ngöm onwongo ope na römö mïögï bedo kanya acël, pïën lïmgï onwongo dwong rwök na mïögï ba römö bedo kanya acël. 7 Dhaa öcakërë ï kin ëkwath k'Abram ëka më ka Lot. Ï karë nön jö Kanaan ëka jö Periji onwongo thon bedo gïnï ï lobo nön.

8 Abram okobo both Lot nï, “Ba amïtö nï dha mörö obed na tye ï kin in kï an, onyo ï kin ëkwathni ëka mëga, pïën onu ebedo utmego. 9 Lobo kïbëc tye n'omore ï nyimi. Kobedini myero in ipokiri ökö kï botha. Ka in ïdök yo kucam, an abino dök yo kucem, ka in ïdök yo kucem an abino dök yo kucam.”

10 Cë Lot öcakö tingo wangë ëka önënö nï lobo n'opwodere më Jordan onwongo opong kï pii na bër, calö pwodho ka Rwoth, ëka calö lobo më Ejip na dök yo Joar. (Man ötïmërë na bara Rwoth otyeko Codom ëka Gomora.) 11 Lot öyërö gire kënë, lobo kïbëc n'opwodere ï Jordan ëka ödök yo kukïdë. Man ömïö jö arïö ni opokere. 12 Abram obedo ï lobo më Kanaan, nakun Lot obedo ï kin taun na döngö n'opwodere ëka oguro këma mërë na cwök kï Codom. 13 Jö Codom onwongo obedo gïnï jö na kitegï reco ëka balgï onwongo dwong rwök both Rwoth.

14 Kinge na dong Lot opokere kï both Abram, Rwoth okobo both Abram nï, “Ting wangi malö kï kanya in itye ïë ëka ïnën kukuju ëka kukwap, kukïdë ëka kuthö. 15 Lobo kïbëc na in itye ka nënö an abino mïöni ëka both ëkwaëni na twal. 16 An abino mïö ëkwaëni bedo calö kwo më dhö nam, ëk ka ngat mörö twërö kwanö kwo më dhö nam, cë ëkwaëni bino kwanërë. 17 Yaa malö, ïcak lübö bor mërë ëka arii mërë, pïën an abino mïöni.”

18 Cë Abram ökwanyö këma mërë ëka öcïdhö obedo ï nget yath na thwönë më Mamre na tye ï Kebron, kanya ën ögërö keno tyër ïë both Rwoth.

14

Abram ölarö Lot

1 Ï karë nön rwoth Amrapel më Cinar, rwoth Ariok më Elacar, rwoth Kedorlaomer më Elam, ëka rwoth Tidal më Goim, 2 öcïdhö gïnï më lwëny ï kom rwoth Bera më Codom, rwoth Birca më Gomora, rwoth Cinab më Adma, rwoth Cemeber më Jeboim, ëka rwoth më Bela (manön, Joar). 3 Rwodhi ni kïbëc örïbö gïnï acikarigï kanya acël ï Ora më Cidim (Nam më Kadö).* 4 Gïn onwongo obedo ï thë löc ka Kedorlaomer pï mwaka apar arïö, ëntö ï mwaka më apar adek gïn öcakö jëm ökö.

5 Ï mwaka më apar angwën, rwoth Kedorlaomer ëka kï rwodhi n'onwongo örïbërë ködë obino öcakö lwëny ëka ölöö gïnï jö Repa kï ï Aciterot Karnaim, jö Jujim kï ï Kam, jö Emim kï ï Cabe Kiriataim 6 ëka jö Kori kï ï kite më Ceir, naka ï El Paran na cwök kï thim. 7 Cë ödök gïnï cen ëka öcïdhö gïnï yo En Micipat (manön, Kadec). Gïn öcïdhö ölöö lobo ka jö Amalek, ëka jö Amor n'onwongo bedo gïnï ï Ajajon Tamar.

8 Cë rwoth më Codom, rwoth më Gomora, rwoth më Adma, rwoth më Jeboim ëka rwoth më Bela (manön, Joar) öya ëka öyübërë gïnï më lwëny ï Ora më Cidim 9 ï kom rwoth Kedorlaomer më Elam, rwoth Tidal më Goim, rwoth Amrapel më Cinar ëka rwoth Ariok më Elacar—rwodhi angwën ölwënyö ï kom rwodhi abic. 10 Ora më Cidim onwongo opong kï bur odok lam na cöl, ëka ï karë na rwodhi më Codom ëka Gomora ngwëcö gïnï, jö mökö opodho gïnï ïë cë jö nökënë n'odong öngwëcö gïnï ökö yo wi kite. 11 Cë rwodhi angwën n'ölöö, öyakö jami kïbëc na pïrgï tëk kï cem ka jö Codom ëka Gomora, cë öcïdhö gïnï ökö. 12 Gïn thon obino otero gïnï Lot wod k'ömïn Abram kï jami mërë, pïën ën onwongo bedo ï lobo Codom.

13 Ngat acël n'onwongo öbwöth obino otero köp ni both Abram dhanö më Iburu. Abram onwongo bedo na cwök kï yen na thwon ka Mamre dhanö më Amor, ömïn Ecikol ëka Aner, gïn kïbëc onwongo rïbërë k'Abram. 14 Ï karë n'Abram owinyo nï Lot wod k'ömïn mërë ëmakö ökö, ën ocwodo jö 318 n'opwonyere, n'ënywölögï ï parë ëka öcïdhö ölübö kï kör lang naka ï Dan. 15 Ï kiwor, Abram opoko etic mërë më lwëny ï komgï ëka ölöögï nakun ryëmögï naka yo Koba, kukuju më Damaciko. 16 Abram odwongo jami kïbëc ëka okelo Lot wod k'ömïn mërë kï jami mërë, kanya acël kï mon ëka kï jö nökënë.

17 Kinge n'Abram odwogo kï kanya ën ölöö Kedorlaomer ëka rwodhi n'onwongo örïbërë ködë, rwoth më Codom obino më romo k'Abram ï Ora më Cabe (manön, Ora ka Rwoth).

18 Cë rwoth Melkijedek më Calem okelo ogati ëka köngö ölök. Ën onwongo obedo alamdhök k'Obanga na Malö Rwök, 19 ëka ömïö gum both Abram nakun kobo nï,

“Gum k'Obanga na Malö Rwök obed ï kom Abram,

Obanga n'ocweo polo ëka lobo.

20 Ëka pak obed both Obanga na Malö Rwök,

n'ömïö langni ï cingi.”

Cë Abram ömïö acël më apar më jami kïbëc bothe.

21 Rwoth më Codom okobo both Abram nï, “Mïa jïï ëka in ïgwök jami obed megi.”

22 Ëntö Abram okobo both rwoth më Codom nï, “An atyeko tingo cïnga nakun acïkara both Rwoth, Obanga na Malö Rwök, n'ocweo polo kï lobo 23 nï ba abino gamö gin mörö kï bothi, kadï thon wicu, onyo del wör, ëk kür ibin ikob nï, ‘An ënë amïö Abram ölöny.’ 24 An ba abino gamö gin mörö ëntö ngö n'awopena öcamö ëka jami n'obedo më ka jö n'owotho köda yo both Aner, Ecikol ëka Mamre. Mïïgï oter jamigï n'epoko nïgï.”

15

Cïkërë k'Obanga k'Abram

1 Kinge man, Rwoth ötwak k'Abram ï wang lek, nakun kobo nï,

“Abram, kür ibed na lwor!

An abedo kwot na megi,

cül na megi bino bedo na thwönë.”

2 Ëntö Abram ögamö nï, “Rwoth Obanga Won Twër, ngö na in ibino mïöna nakun ape k'athïn mörö ëka dhanö na bino leeno jamina ënë Eliejer më Damaciko?” 3 Abram dökï okobo nï, “In ba ïmïa athïn mörö, ëka atic ni n'ënywölö ï öda ënë bino leeno jamina.”

4 Cë Rwoth dökï ötwak ködë nï, “Dhanö ni ba bino leeno jamini, ëntö wodi kikokome na in ïnywölö ënë bino leeno jamini.” 5 Cë Rwoth okelo Abram yökö ëka okobo nïnë nï, “Nën malö ï wi polo ëka ïkwan wel cër—ka adyer in ïrömö kwanögï.” Cë ën okobo nïnë nï, “Ëkwaëni thon bino bedo na pol kömanön.”

6 Abram oketho yee mërë ï kom Rwoth, ëka ömïö ëkwanö ën nï kite atïr.

7 Cë Rwoth dökï okobo nïnë nï, “An abedo Rwoth na ënë okeli yökö kï ï Ur na tye ï lobo ka jö Kaldaya, më mïöni lobo ni ëk obed megi.”

8 Ëntö Abram ögamö nï, “Rwoth Obanga Won Twër, an atwërö ngeno nïngö nï lobo ni bino bedo mëga?”

9 Rwoth okobo both Abram nï, “Kel nïna nya raa mörö më mwaka adek, nya dyël më mwaka adek, thwön römö më mwaka adek, akur ëka athïn amam.”

10 Ën okelo jami ni kïbëc both Rwoth, cë ongunguno ïgï arïö arïö ëka öcanögï na dul acëlacël kemo awodhe, ëntö wïny ën ba ongungunogï. 11 Ka acuth obino më camö ringogï, Abram ryëmögï ökö.

12 Ï karë na ceng dong cwök dönyö, nïnö ömakö wang Abram rwök, ëka pïny na cöl cuc oumo ën ökö. 13 Cë Rwoth okobo nïnë nï, “Myero inge atïr nï ëkwaëni bino bedo Erok ï lobo na pathï mëgï. Ebino mïögï bedo opii ëka ebino yelogï pï mwaka 400. 14 Ëntö an abino mïö pwod ï kom jö na bino yelogï, ëka kinge gïn bino yaa ökö kï kunön nakun nwongo tye gïnï kï lïm na pol. 15 Ëntö in ebino ikoni kanya acël kï kwereni kï kuc. Ebino ikoni na dong itii. 16 Kinge rok më angwën, ëkwaëni bino dwogo gïnï cen kany pïën bal ka jö Amor bara römö ketho can ï komgï.”

17 Ï karë na ceng dong ödönyö, ëka pïny ödökö na cöl, agulu na iro dung kï ïë kï mac na lyël ï raa onen ëka owok ï dyere ringo n'engunguno kï kom lee acëlacël. 18 Ï nïnö nön ënë Rwoth oketho cïkërë mërë k'Abram nakun kobo nï, “An amïö lobo ni both ëkwaëni, cakërë kï ï kulo më Ejip thuno ködë naka ï kulo na thwönë më Euparate, 19 lobo ka jö Keni, jö Keniji, jö Kadmon, 20 jö Kit, jö Periji, jö Repa, 21 jö Amor, jö Kanaan, jö Girgac ëka jö Jebuc.”

16

Agar ëka Icimael

1 Carai dhakö ka Abram ba önywölö nïnë ëthïnö mörö. Ëntö onwongo tye k'atic mërë n'obedo nya jö Ejip na nyïngë Agar. 2 Carai okobo both Abram nï, “Rwoth öjüka ökö më nwongo ëthïnö, cïdhï ibed k'aticna gwök onyo abino nwongo athïn mörö kï bothe.”

Abram oyeo ngö na Carai okobo. 3 Cë kinge na dong Abram obedo ï Kanaan pï mwaka apar, Carai ökwanyö atic mërë Agar n'obedo nya jö Ejip ëka ömïö both Abram më bedo dhakö mërë. 4 Abram obedo k'Agar, ëka öyac.

Ï karë n'Agar ongeo nï dong ëyac, ën öcakö caö adit mërë Carai. 5 Cë Carai okobo both Abram nï, “Can na an atye ka nwongo myero obed ï wi. An amïö aticna ï cingi ëka kobedini ën ongeo nï ën dong ëyac, cë öcakö caöna. Ëk Rwoth öngöl ï kin ön nga na rac.”

6 Abram ögamö nï, “Aticni tye ï cingi, tïm gin mörö këkën na in ïthamö nï bër ï kome.” Cë Carai öcakö yelo Agar rwök naka ömïö öngwëcö ökö kï bothe.

7 Malaika ka Rwoth onwongo Agar ï nget kulo na tye ï thim na cïdhö yo Cur. 8 Malaika okobo nïnë nï, “Agar, atic ka Carai, in ibino kï kwene, ëka ïcïdhö yo kwene?”

Ën ögamö nï, “An atye ka ngwëc ökö kï both Carai.”

9 Cë Malaika ka Rwoth okobo nïnë nï, “Dök cen both Carai ëka ibed ï thë löc mërë.” 10 Cë malaika ömëdërë më kobo nïnë nï, “An abino mëdö ëkwaëni bedo na pol na ba kwanërë.”

11 Malaika ka Rwoth okobo nïnë thon nï,

“In kobedini dong ï yac

ëka ibino nywölö athïn n'ëcwö.

Ibino cakö nyïngë Icimael,*

pïën Obanga owinyo koko më cwer cwinyi.

12 Ën bino bedo calö kana na ger,

ën bino bedo na ger nakun lwënyö ï kom jö kïbëc

ëka jö kïbëc bino lwëny ï kome,

ëka ën bino bedo kënë

kï both utmego mërë kïbëc.”

13 Agar ömïö nyïng ni both Rwoth n'ötwak ködë nï, “In ibedo Obanga na nëna,” pïën okobo nï, “An dong anënö Obanga na nëna.” 14 Ënë ömïö kulo nön ecwodo nï Beer Lakai Roi.† Kulo nön nwongere ï dyere Kadec ëka Bered.

15 Agar önywölö n'Abram athïn n'ëcwö ëka Abram öcakö nyïngë Icimael. 16 Abram onwongo dong tye kï mwaka 86 ï karë na Agar önywölö nïnë Icimael.

17

Cïkërë më lïrë

1 Ï karë n'Abram dong othuno mwaka 99, Rwoth onen bothe ëka okobo nï, “An Obanga Won Twër kïbëc, kwö ï nyima ï yoo n'opore abonge bal mörö. 2 An abino moko cïkërëna ï kin an kï in ëka abino mïö ëkwaëni bino bedo na pol.”

3 Abram oryebere pïny ï ngöm ï nyim Obanga, ëka Obanga okobo nïnë nï, 4 “An amoko cïkërëna kodi. In ibino bedo kwarö ka rok na pol. 5 Nyingi ba dökï ebino cwodo nï Abram, ëntö Abraam, pïën an amii ïdökö kwarö ka rok na pol. 6 An abino mïö ëkwaëni bedo na pol; an abino mïöni ïdökö rok na pol, ëka rwodhi bino yaa kï bothi. 7 An abino moko cïkërëna kodi ëka ëkwaëni na bino lüböni, ëka ëkwaëgï kïbëc obed cïkërë na bino bedo na twal pï run kïbëc. An abino bedo Obangani ëka Obanga k'ëkwaëni na bino lüböni. 8 An abino mïö lobo Kanaan kïbëc bothi—lobo na in kobedini itye ïë na calö arok ëk obed megi na twal ëka ëkwaëni na bino lüböni. An abino bedo Obangagï.”

9 Cë Obanga okobo both Abraam nï, “In myero ïgwök cïkërëna, in ëka ëkwaëni na bino lüböni ï run më anyim. 10 Man ënë cïkërëna kodi ëka ëkwaëni na bino lüböni, cïkërë na myero ïgwökï: Cwö kïbëc na tye ï kinwu myero ëlïr. 11 Un myero ïlïr wi del komwu më cwö, ëka man bino bedo anyuth më cïkërë ï kin an ëka un. 12 Pï rok na tye ka bino, ëthïnö awope kïbëc na tye nïnö aboro myero ëlïr, naka thon ëthïnö awope n'ënywölö ï kinwu onyo ëwïlö kï cïlïng kï both Erok na ba ënywölögï ï kin ëkwaëni. 13 Kono kadï ënywölö ï odi onyo ïwïlö kï cïlïngni, myero ëlïrgï. Cïkërëna na tye ï del komwu myero obed cïkërë na bino bedo na twal. 14 Dhanö mörö n'obedo ëcwö na ba ëlïrö del wi kome më cwö, ebino kwanyö ökö kï ï kin jögë, pïën nwongo ën ötürö cïkërëna.”

15 Obanga thon okobo both Abraam nï, “Dhaköni, in ba dök ibino cwodo ën nï Carai; nyïngë bino bedo Cara. 16 An abino mïö gum bothe ëka abino mïöni athïn n'ëcwö na yaa kï bothe. Abino mïö gum both Cara ëk obed aya ka rok na pol, rwodhi ka jïï bino yaa kï bothe.”

17 Abraam oryebere pïny ï ngöm, önyërö ëka ötwak kënë nï, “Dhanö na tye kï mwaka 100 twërö nywölö athïn? Cara twërö nywölö athïn nakun ën dong tye kï mwaka pyer abungwën?” 18 Ëka Abraam okobo both Obanga nï, “Öma mïï Icimael olee jami na in ïcïkö!”

19 Cë Obanga okobo nï, “Pe, ëntö dhaköni Cara bino nywölö nini athïn n'ëcwö, ëka ibino cakö nyïngë Icaka.* An abino moko cïkërëna ködë na bino bedo na twal ëka ëkwaë mërë na bino lübö ën. 20 Ëka pï Icimael, an awinyo kwacni, adyer an abino mïö ën gum, abino mïö ën nywöl nya na pol rwök. Ën bino bedo kwarö ka rwodhi apar arïö ëka abino mïö ën dökö rok na dit. 21 Ëntö an abino moko cïkërëna kï Icaka, athïn na Cara bino nywölö nini ï koth karë ni ï mwaka na bino.” 22 Ï karë na ën dong otyeko twak k'Abraam, Obanga öya ökö kï bothe.

23 Ï nïnö nön kikokome Abraam ökwanyö wode Icimael kanya acël kï jö kïbëc n'ënywölö ï pacö mërë, onyo n'öwïlö kï cïlïng mërë, jö kïbëc n'obedo cwö na tye ï pacö mërë ölïrögï kite n'Obanga okobo nïnë. 24 Abraam onwongo dong tye kï mwaka më dit mërë 99 ï karë n'ëlïrö ën, 25 ëka wode Icimael onwongo dong tye kï mwaka apar adek ï karë n'ëlïrö ën. 26 Abraam ëka wode Icimael ëlïrögï ï nïnö nonu kikokome. 27 Cwö kïbëc n'onwongo tye ï pacö mërë, ëka cwö kïbëc n'ënywölö ï pacö onyo n'ëwïlö kï both arok, ëlïrögï kanya acël ködë.

18

Rwoth öcïkö pï nywölö Icaka

1 Rwoth dökï onen both Abraam ï nget yen na thwon na tye ï Mamre, n'onwongo ën obedo ï dholokek më këma mërë ï karë na pïny lyeth. 2 Ën otingo wangë, ëka cücüth önënö jö adek n'ocung gïnï kï cecen. Ï karë na ën önënögï, örïngö kï ï dhö këma mërë më romo ködgï, cë oryebere pïny ï ngöm.

3 Abraam okobo nï, “Rwothna, ka itye kï cwiny na bër ï koma, kür ïkadh aticni akadha. 4 Ëk ekel pii mörö na nönök, ïlwök unu kï tyënwu, ëka dong iywe unu ï thë yath ni. 5 Ëk acïdh akel niwu gin mörö më acama, ëk ömïï inwong unu tëkö mörö, ëka dong ïmëdërë unu kï wothwu—kite n'onwongo ibino unu ködë botha.”

Gïn ögamö nï, “Eyo, tïm kite na in ikobo ködë.”

6 Cë Abraam öbünyö cïdhö yo both Cara ï këma, okobo nïnë nï, “Kwany mökö ngano na römö agweti adek pïöpïö ëk ïnyöbï, ëka ited k'ogati mörö.” 7 Cë Abraam örïngö ï öd okul dhok, öyërö wod thwön na ringo mërë pod yom na bër, ëka ömïö both atic mërë, n'öyübö pïöpïö. 8 Ï karë na cem dong öcëk, Abraam okelo cak na wac, cak na lïbü, ringo na gïn otedo, ëka oketho ï nyimgï. Ën ocung ï nget yath nakun kürögï na gïn tye ka cem.

9 Cë gïn openyo nï, “Dhaköni Cara tye kwene?”

Abraam ögamö nï, “Ën tye ï këma.”

10 Cë Rwoth okobo nï, “Adyer an abino dwogo bothi ï mwaka na bino ï koth karë ni, ëka dhaköni Cara nwongo dong tye kï wode.”

Cara onwongo tye ka winyo köpgï kï ï dholokek më këma, n'onwongo tye ï nge Abraam. 11 Ï karë nön Abraam gïn kï Cara onwongo dong otii gïnï ökö ëka mwakagï onwongo thon thwönë, mwaka ka Cara thon më nywölö athïn onwongo dong opoth ökö. 12 Cara önyërö kënë, nakun kobo nï, “Kinge na dong an atii, ëka adwongna thon dong otii ökö, pod dökï atwërö bedo kï miti më nywölö athïn?”

13 Cë Rwoth okobo both Abraam nï, “Pïngö Cara önyërö nakun kobo nï, ‘Adyer an dökï atwërö nywölö athïn, na dong atii ökö?’ 14 Tye gin mörö na tëk na löö Rwoth? An abino dwogo bothi ï karë n'opore ï mwaka na bino, nwongo Cara dong tye kï wode.”

15 Ëntö Cara obedo na lwor ëka okobo twodo nï, “An gira ba anyërö.”

Ëntö Rwoth ögamö nï, “Eyo, in ïnyërö.”

Abraam ökwaö pï Codom

16 Ï karë na wele öya më cïdhö ökö, gïn ödök yo kutung Codom, ëka Abraam ökwangögï më nyuthigï yoo. 17 Cë Rwoth okobo nï, “Myero an amüng n'Abraam gin na an acwök tïmö? 18 Adyer Abraam bino bedo rok na thwönë, ëka na tëk, na rok kïbëc na tye ï wi lobo bino nwongo gum na yaa kï bothe? 19 Pïën an dong atyeko yërö ën, ëk onyuth n'ëthïnö mërë ëka jö më ödë na bino lübö körë më lübö yoo ka Rwoth nakun tio gïnï gin na tye atïr. Cë Rwoth bino mïö Abraam gin na yam ën öcïkö.”

20 Cë Rwoth okobo nï, “Koko ï kom Codom ëka Gomora ödökö na thwönë rwök, ëka balgï dong rac rwök. 21 An abino cïdhö bothgï ëk acïdh anën ka adyer gin na gïn tye ka tïmö, na koko mërë othuno botha. Cë ka pe, an abino ngeno.”

22 Cë jö arïö ölökërë ëka öcakö gïnï woth më cïdhö yo Codom, ëntö Abraam odong nakun ocung ï nyim Rwoth. 23 Abraam önyïkö na cwök yo bothe ëka okobo nïnë nï, “In ibino tyeko jö na kitegï atïr kanya acël kï jö na reco? 24 Cë ka jö na kitegï atïr bino nwongërë pyer abic ï pacö nön? Adyer in ibino tyeko kabedo nön ökö ëka ba ibino wëkö pacö nön pï jö pyer abic na kitegï atïr na tye gïnï ïë? 25 Adyer ba opore in më tïmö nï kömanön—më neko jö na kitegï atïr kanya acël kï jö na reco, nakun ïmïö jö na kitegï atïr thon bedo na rom kï jö na reco. Adyer ba opore in më tïmö nï kömanön! Angöl-köp më lobo kïbëc ba bino tïmö gin na tye atïr?”

26 Rwoth ögamö nï, “Ka an anwongo jö na kitegï atïr pyer abic na tye gïnï ï Codom, an abino wëkö kabedo nön kïbëc pïrgï.”

27 Cë Abraam dökï ötwak nï, “Kite na dong an atwak both Rwoth kï tëk cwiny, kadï bed nï an ba abedo gin mörö ëntö apua ëka buru. 28 Cë ka jö na kitegï atïr tye pyer angwën wie abic? In ibino tyeko pacö nön kïbëc pï jö abic n'orem?”

Ën ögamö nï, “Ka an anwongo jö pyer angwën wie abic, an ba abino tyeko.”

29 Ëka Abraam okobo dökï nï, “Cë ka ibino nwongo jö pyer angwën këkën kunön?”

Ën ögamö nï, “Pï jö pyer angwën an ba abino tïmö gin mörö.”

30 Ëka dökï okobo nï, “Kür akëmö omaki, in Rwoth, an abino twak dökï. Ka cë ibino nwongo kunön jö pyer adek kono?”

Cë ën ögamö nï, “Ba abino tïmö ka cë abino nwongo jö pyer adek kunön.”

31 Abraam dökï okobo nï, “Kite na dong an atwak both Rwoth kï tëk cwiny, cë ka jö pyer arïö këkën ënë bino nwongere kunön?”

Ën ögamö nï, “Pï jö pyer arïö, an ba abino tyeko pacö nön.”

32 Më ajiki Abraam okobo nï, “Rwoth, kür akëmö omaki ï koma, ëk atwak kïcël këkën. Cë ka in ibino nwongo jö apar këkën kunön?”

Ën ögamö nï, “Pï jö apar nön, an ba abino tyeko pacö nön.”

33 Ï karë na dong Rwoth otyeko twak k'Abraam, ën öya ökö ëka Abraam ödök ï kabedo mërë.

19

Etyeko Codom ëka Gomora

1 Ï karë n'emalaika arïö othuno gïnï ï Codom kothyeno, gïn onwongo Lot obedo ï dhö wangkac më pacö. Ï karë na Lot önënögï, ën öya malö më romo ködgï, ëka oryebere pïny ï ngöm. 2 Ën okobo nï, “Editena, akwaöwu an aticwu ëk ibin unu ï pacöna. Ïlwök tyënwu ëka ïnïn unu kany, cë dong ïya unu kodiko cön më mëdërë kï woth na mewu.”

Gïn ögamö nï, “Pe, wan ebino nïnö ï dyere pacö.”

3 Ëntö Lot ödïögï rwök, cë gïn ölökërë ödönyö gïnï ï ödë. Ën otedo cem nïgï, otedo ogati abonge thöbï, ëka öcamö gïnï. 4 Na gïn bara öcïdhö ï kabuto, cwö kïbëc na tye ï pacö më Codom—jö na thïnö ëka jö n'otii—obino cë ögürö gïnï öt. 5 Gïn öcakö redo kï nyïng Lot nï, “Jö n'obino gïnï bothi woro kothyeno tye gïnï kwene? Kelgï yökö bothwa kany, ëk ebut ködgï.”

6 Lot ödönyö yökö bothgï, ëka oloro dholokek ökö, 7 nakun kobo bothgï nï, “Akwaöwu, utmegona, kür ïtïm unu tïm më kïpyëdë. 8 Nën, an atye k'anyirana arïö na bara ongere gïnï kï cwö. Ëk akelgï bothwu, ïtïm unu gïn na un ïmïtö ködgï. Ëntö kür ïtïm unu gin mörö ï kom jö ni, pïën gïn dong tye ï thë gwök na mëga.”

9 Gïn oredo nï, “Yaa ökö kï ï nyimwa!” Ëka okobo gïnï dökï nï, “Nyeri obino kany na calö arok ëka kobedini mïtö bedo angöl-köp! Wan ebino tïmö gin na rac ï komi na löö gïn.” Gïn ömëdërë më dïö Lot, nakun cïdhö gïnï më türö dholokek.

10 Ëntö emalaika arïö olyao cïng-gï yökö, cë öywaö gïnï Lot ï öt ëka oloro gïnï dholokek ökö. 11 Cë gïn öbörö wang jö na dito ëka jö na thïnö n'onwongo tye gïnï ï dholokek më öt kï thöö wang, ëk kür onwong gïnï dholokek.

12 Emalaika arïö okobo both Lot nï, “In itye kï jö mörö nökënë kany n'onyomo ï pacöni, awope, anyira onyo ngat mörö n'obedo watni? Yaa unu ködgï ökö kï kany, 13 pïën wan ëcwök tyeko kabedo ni ökö. Koko na tye ï kom jö na tye ïë ödökö na thwönë ï nyim Rwoth, ëka ën oorowa nï ëk etyekgï ökö.”

14 Cë Lot ödönyö yökö, ëka ötwak kï jö n'onwongo mïtö nyömö anyira mërë. Ën okobo nï, “Yaa unu ökö pïöpïö kï ï kabedo ni, pïën Rwoth cwök tyeko pacö ni ökö.” Ëntö jö n'onwongo mïtö nyömö anyira mërë, öthamö gïnï nï ën onwongo woco awoca.

15 Kodiko na pïny dong ruu, emalaika arïö öbünyö gïnï Lot, nakun kobo gïnï nï, “Yaa ökö! Kwany dhaköni ëka anyirani arïö na tye gïnï kany, ëk kür etyekwu ökö ka ebino pwodo pacö ni.”

16 Ï karë na ën obedo galërë, emalaika ömakö cïngë ëka cïng dhakö mërë, cïng anyira mërë arïö cë öpëögï yökö kï ï pacö, pïën Rwoth onwongo tye kï kïca ï komgï. 17 Ï karë na dong ekelogï yökö, malaika acël okobo nï, “Rïng ïlar unu kwöwu! Kür ïnën unu ngewu, ëka kür icung unu kany mörö ï ora! Rïng unu ï wi kite, ëk kür ïthöö unu!”

18 Ëntö Lot okobo bothgï nï, “Pe, adwongna. 19 An aticni anwongo cwiny na bër rwök ï nyimi, ëka inyutho kïca na thwönë rwök pï larö kwöna. Ëntö ba atwërö rïngö yo wi kite, pëkö ni bino podho ï koma cë abino thöö ökö. 20 Nën, pacö na cwök na an arömö rïngö yo ïë, ëka tïdï mörö. Ëk arïng yo ïë ëntö pacö nön tïdï rwök. Pathï nï kömanön? Cë kwöna twërö bwöth.”

21 Malaika okobo nïnë nï, “Bër, an awinyo kwacni, ba abino tyeko pacö nön. 22 Ëntö rïng yo kunön pïöpïö, pïën an ba abino tïmö gin mörö na bara ithuno kunön.” (Manön ënë ömïö pacö nön ecwodo nï Joar.*)

23 Ï karë na Lot othuno ï Joar, ceng onwongo dong odonyo. 24 Cë Rwoth ooro mac ëka calpa na lyël kï ï polo n'ocwe pïny calö köth ï kom Codom ëka Gomora. 25 Ën otyeko taun na döngö nön gïnï kanya acël kï ngömgï, ëka jö kïbëc na bedo gïnï ï taun na döngö, ëka thon gin na mar n'otuu kï ï ngöm. 26 Ëntö dhakö ka Lot ogwilo nge, ëka ölökërë ödökö kadö n'ocung kamë wïr.

27 Kodiko mërë Abraam öya cön, cë öcïdhö ï kabedo na ën onwongo ocung ïë ï nyim Rwoth. 28 Ën önënö Codom ëka Gomora, cë önënö iro na dung kï ï kabedo kïbëc na tye ï lobo nön na cal kï mac na lyël kï ï keno. 29 Ï karë n'Obanga otyeko peci na tye ï kabedo na Lot onwongo bedo ïë, ën opo ï kom cïkërë mërë gïn k'Abraam ëka ölarö Lot kï ï kom can na thwönë rwök.

Lot ëka anyira mërë

30 Lot ëka anyira mërë öya gïnï ökö kï ï Joar, cë öcïdhö obedo gïnï ï wi kite, pïën onwongo lworo gïnï bedo ï Joar. Ën ëka anyira mërë arïö obedo gïnï ï rwo. 31 Ï nïnö mörö acël, nyarë na dit öcakö kobo both amïn mërë na tïdï nï, “Apap ön dong otii ökö, ëka ëcwö mörö ope ï wi lobo na myero obed kï ön kite na cïk më wi lobo kïbëc mïtö. 32 Bin, ëmïï apap ön ömadh köngö ölök, ëk ebed ködë ëka enwong ëthïnö.”

33 Ï kiwor nön gïn ömïö apapgï ömadhö köngö ölök, ëka anyaka na dit ödönyö ï öt cë obedo k'apap mërë. Lot ba ongeo caa na nyarë obedo ködë, ëka caa na ën öya ködë malö.

34 Kodiko mërë nyarë na dit okobo both amïn mërë na tïdï nï, “Woro kiwor abedo k'apap ön. Ëk dökï ëmïï köngö ölök tin kiwor, ëka in dökï ïcïdh ibed ködë, ëk enwong ëthïnö n'aya kï both apap ön.” 35 Cë gïn ömïö apapgï ömadhö köngö ölök ï kiwor nön thon, ëka nyarë na tïdï öcïdhö obedo ködë. Ën dökï ba ongeo caa na nyarë obedo ködë ëka caa na ën öya ködë malö.

36 Manön kite n'anyira ka Lot arïö öyac gïnï k'apapgï ködë. 37 Nyarë na dit önywölö athïn n'ëcwö, ëka öcakö nyïngë Moab. Ënë obedo kwarö ka jö Moab më tin. 38 Nyarë na tïdï thon önywölö athïn n'ëcwö, ëka öcakö nyïngë Ben Ami. Ënë obedo kwarö ka jö Amon më tin.

20

Abraam ëka Abimelek

1 Abraam öcakö woth më cïdhö ï lobo më Negeb cë ën obedo ï dyere Kadec ëka Cur. Ën obedo ï Gerar pï karë mörö na nönök na calö arok, 2 ëka kï kunön Abraam öcakö kobo both jö kïbëc nï, “Cara obedo amëra.” Cë Abimelek, rwoth më Gerar, ooro jögë më cïdhö ömö Cara bothe.

3 Ëntö ï kiwor mörö acël, Obanga onen both Abimelek ï wang lek ëka okobo nïnë nï, “In itero dhakö na dong ënyömö ökö, ëka pï manön in ibino thöö.”

4 Abimelek onwongo bara obedo ködë ëka ën okobo nï, “Rwoth, in ibino neko rok mörö na ba öbalö? 5 Abraam okobo nïna nï Cara obedo amïn mërë, ëka Cara thon okobo nï Abraam obedo ömïn mërë. An atïmö man na cwinya leng, ëka cïnga thon ba ötïmö gin mörö.”

6 Cë Obanga dökï okobo bothe ï wang lek nï, “Eyo, angeo nï ïtïmö kömanön na cwinyi leng, ëka manön ënë ömïö an ajuki kï ï tïmö bal ï nyima. Manön ënë gin n'ömïö an ba amii ibedo ködë. 7 Kobedini dong dwök dhakö ni both cwörë, pïën cwörë obedo adwarpïny, ëka ën bino lëgö piri cë ibino kwö. Ëntö ka ba ïdwökö, adyer myero inge nï in kanya acël kï jö më pacöni kïbëc ibino unu thöö.”

8 Kodiko mërë cön, Abimelek ocwodo etic mërë kïbëc, ëka ï karë na ën okobo bothgï ngö n'ötïmërë, gïn obedo kï lworo na thwönë rwök. 9 Cë Abimelek ocwodo Abraam bothe ëka okobo nïnë nï, “Ngö na in ïtïmö ï komwa? Ngö na an abalö nini, n'ömïö in ikelo bal na thwönë ï koma ëka ï kom kerna? In ïtïmö gin n'onwongo myero kür ïtïm ï koma.” 10 Ëka Abimelek openyo Abraam nï, “Ngö n'ömïö ïtïmö gin ni?”

11 Abraam ögamö nï, “Pïën an athamö nï, ‘Ngat mörö ope na lworo Obanga ï kabedo ni, ëka gïn bino nekona ökö pï dhaköna.’ 12 Adyer ën obedo amëra kikokome, nyaka apapna kadï bed ba obedo athïn k'ayana, ëka ën ödökö dhaköna. 13 Ï karë n'Obanga ökwanya ökö kï ï pacö k'apapna, akobo nïnë nï, ‘Man ënë kite na myero in inyuth nïna marni: Kabedo kïbëc na ön ebino cïdhö ïë, ibino kobo nï, “Ën obedo ömëra.” ’ ”

14 Cë Abimelek okelo rom ëka dyegi, dhok, opii na cwö ëka opii na mon cë ömïögï both Abraam, ëka Abimelek ödwökö Cara yo both Abraam. 15 Ëka Abimelek okobo nï, “Nën, lobona ene kïbëc; bed kany mörö na in ïmïtö.”

16 Ën okobo both Cara nï, “Nën, an amïö omeru cëkël na römö elip acël. Man obedo më cülöni pï bal mörö këkën na an atïmö ï komi ëka më nyutho both jö kïbëc nï in ba ïbalö gin mörö.”

17 Cë Abraam ölëgö both Obanga, ëka Obanga öcangö Abimelek, dhakö mërë, ëka opii mërë na mon, ëk dökï önywöl gïnï ëthïnö, 18 pïën Rwoth onwongo oloro öd nyodo kïbëc kï ï öt ka Abimelek pï köp ï kom Cara, dhakö ka Abraam.

21

Nywölö Icaka

1 Rwoth ömïö gum both Cara kite na ën onwongo okobo cön, ëka Rwoth ötïmö kite n'onwongo ën öcïkö.* 2 Cara öyac ëka önywölö athïn awobi both Abraam ï karë më tio mërë, ï karë n'Obanga öcïkö ën ïë kikokome. 3 Abraam öcakö nyïng athïn na Cara önywölö nï Icaka. 4 Ï karë na wode Icaka onwongo dong tye nïnö aboro, Abraam ölïrö ën kite n'Obanga onwongo öcïkö ën ködë.* 5 Abraam onwongo dong tye kï mwaka mia acël ï karë n'ënywölö wode Icaka.

6 Cara okobo nï, “Obanga ömïa anyërö kï yom cwiny ëka jö kïbëc na bino winyo köp ni bino nyërö gïnï köda kï yom cwiny.” 7 Ëka ömëdö dökï na kobo nï, “Nga n'onwongo bino kobo both Abraam nï Cara bino dödhö ëthïnö? Nën, an anywölö nïnë athïn awobi ï karë më tio mërë.”

Ëryëmö Agar ëka Icimael

8 Icaka ödöngö ëka ëkwanyö ökö kï ï cak. Abraam öyübö karama na thwönë rwök ï nïnö n'ëkwanyö ën kï ï cak. 9 Kinge na karama othum, Cara önënö awobi na Agar n'obedo dhanö më Ejip önywölö gïn k'Abraam tye ka nywarö Icaka. 10 Cë Cara okobo both Abraam nï, “Ryëm dhakö ni n'obedo opii gïn kï wode ökö pïën wod ka dhakö ni ba bino nywakö gin më alea kï woda Icaka.”

11 Köp ni ocwero cwiny Abraam rwök pïën Icimael onwongo thon obedo wode. 12 Ëntö Obanga okobo both Abraam nï, “Kür ïmïï cwinyi ocwer rwök ï kom awobi ëka opiini Agar. Tïm gin na kïbëc na Cara kobo nini, pïën ëthïnö ka Icaka ënë ebino cwodogï nï ëkwaëni. 13 An abino mïö wod ka dhakö n'obedo opii dökö rok thon, pïën ën thon obedo wodi.”

14 Abraam öya kodiko cön, ökwanyö cem mörö ëka ocwe* më pii cë ömïögï both Agar. Ën okethogï ï wi baë, ömïö athïn bothe ëka ömïögï öcïdhö. Agar öcïdhö kï yore ëka obedo ka lath ï thim më Beerceba.

15 Ï karë na pii othum ökö kï ï ocwe, ën ocibo athïn ï thë bunga mörö acël. 16 Cë ën öcïdhö ëka obedo pïny na cwök, na bor mërë röm kï kanya athërö jik ïë k'eyuo, pïën ën onwongo öthamö nï, “Ba amïtö nënö athïn-na ka thöö.” Ëka ën obedo kany nön na bobor ködë, cë ën öcakö koko.

17 Obanga owinyo athïn ka kok, ëka malaika k'Obanga ocwodo Agar kï ï polo cë okobo nïnë nï, “Agar, ngö na rac? Kür ibed kï lworo, Obanga owinyo koko k'athïn kï kanya obuto ïë. 18 Yaa malö, iting athïn ëka ïmak cïngë, pïën an abino mïö ëkwaë mërë dökö rok na dit.”

19 Cë Obanga öyabö wang Agar ëka önënö kulo na pii tye ïë. Ën öcïdhö ötwömö pii cë öpïkö pong ocwe ëka ömïö athïn omodho.

20 Obanga onwongo tye k'athïn ni na ën tye ka döngö. Ën obedo ï thim ëka ödökö adwar. 21 Ën obedo ï thim më Paran, ëka aya mërë önyömö nïnë nyakö kï ï lobo më Ejip.

Abraam öcïkërë gïn k'Abimelek

22 Ï karë nön Abimelek ëka Pikol adit acikari mërë öcïdhö gïnï both Abraam ëka okobo nï, “Obanga tye kodi ï gin na kïbëc na in ïtïmö. 23 Kobedini kwongiri botha kany ï nyim Obanga nï ba ibino bwölöna onyo ëthïnöna onyo ëkwaëna. Nyuth nïna ëka lobo na in itye kabedo ïë na calö arok, gin na bër na an thon atïmö bothi.”

24 Abraam okobo nï, “An akwongara.”

25 Cë Abraam okok both Abimelek pï kulo na pii tye ïë n'onwongo etic k'Abimelek ocere gïnï ökö ïë. 26 Ëntö Abimelek okobo nï, “An ba angeo nga n'ötïmö gin ni. In ba ikobo nïna, ëka an awinyo köp ni tin.”

27 Cë Abraam ökwanyö rom ëka dhok cë ömïögï both Abimelek, ëka jö arïö ni öcïkërë ï kin-gï. 28 Abraam öyërö nyirom abïrö okethogï path, 29 ëka Abimelek openyo Abraam nï, “Pïngö in iketho rom abïrö na path kï kom rom nökënë?”

30 Ën ögamö nï, “Gam rom abïrö ni kï ï cïnga, na calö caden nï an yam akünyö kulo ni.”

31 Manön ënë ömïö ecwodo kabedo nön nï Beerceba,† pïën jö arïö okwongere gïnï kunön.

32 Kinge na cïkërë ötïmërë ï Beerceba, Abimelek ëka Pikol adit acikari mërë ödök gïnï ï lobo ka jö Pilicitain. 33 Abraam öpïdhö yath tamarik‡ ï Beerceba, ëka kany nön ënë ën öwörö Rwoth, Obanga na Bedo Naka. 34 Ëka Abraam obedo ï lobo ka jö Pilicitain pï karë na lac.

22

Obanga ötëmö Abraam

1 Kinge karë mörö, Obanga ötëmö Abraam. Ën okobo nïnë nï, “Abraam!”

Abraam ögamö nï, “An enene.”

2 Cë Obanga okobo nï, “Kwany wodi acël këkën Icaka, na in ïmarö, ëka ïcïdh ï lobo më Moria, ëk ïtyër ën kunön na calö tyër awanga ï wi kidi mörö acël na an abino kobo nini.”

3 Kodiko cön Abraam öya ëka otweo then më bedo ï wi kana mërë. Ën ökwanyö etic mërë arïö ëka wode Icaka. Ï karë na ën dong otongo yen më tyër awanga, ën öcakö woth më cïdhö ï kabedo n'Obanga onwongo okobo nïnë. 4 Ï nïnö më adek Abraam otingo wangë malö ëka önënö kabedo nön kï kanya bor. 5 Cë Abraam okobo both etic mërë nï, “Bed unu kany kï kana nakun an ëka awobi ni ëcïdhö yo tung ca më wörö Obanga ëka ebino dwogo bothwu.”

6 Abraam ökwanyö yen më tyër awanga cë oketho ï wi wode Icaka, nakun ën ömakö mac ëka pala ï cïngë. Ï karë na jö arïö ni tye ka woth kanya acël, 7 Icaka okobo both apap mërë Abraam nï, “Apap!”

Apap mërë ögamö nï, “Eyo woda.”

Icaka ögamö nï, “Mac ëka yen tye kany, ëntö römö më tyër awanga tye kwene?”

8 Abraam ögamö nï, “Woda, Obanga kikokome bino mïö römö më tyër awanga.” Ëka jö arïö ni ömëdërë gïnï më woth kanya acël.

9 Ï karë na gïn othuno ï kabedo n'onwongo Obanga okobo nïnë, Abraam ögërö keno tyër kany nön ëka öcanö yen ï wie. Ën otweo wode Icaka ëka opyelo ï wi keno tyër, ï wi yen. 10 Cë Abraam ökwanyö pala ëka otingo cïngë malö më neko wode. 11 Ëntö malaika ka Rwoth ocwodo Abraam kï ï polo nï, “Abraam! Abraam!”

Ën ögamö nï, “An enene.”

12 Ën okobo nï, “Kür iketh cingi ï kom awobi nön. Kür ïtïm gin mörö ï kome. Kobedi dong an angeo nï in ilworo Obanga, pïën in ba itwona wodi, wodi acël këkën.”

13 Abraam otingo wangë, cë önënö römö tye yo kungee na tunge omoko ökö. Ën öcïdhö cë ökwanyö römö ëka ötyërö na calö tyër awanga nakaka wode. 14 Abraam öcakö nyïng kabedo nön nï “Rwoth ënë bino mïö.” Ëka naka tin ekobo nï, “Ï wi kidi ka Rwoth ebino mïö.”

15 Malaika ka Rwoth ocwodo Abraam wang më arïö kï ï polo. 16 Cë okobo nï, “Rwoth okobo nï, ‘An akwongara kï nyïnga këna, pïën in ïtïmö gin ni ëka ba itwona wodi, wodi acël këkën, 17 an abino mïöni gum, ëka an abino mïö ëkwaëni bedo na pol calö cër na tye ï wi polo ëka na calö kwo na tye ï dhö nam. Ëkwaëni bino löönö jami më pacö ka lang-gï, 18 ëka kï kom ëkwaëni, rok kïbëc na tye ï wi lobo bino bedo kï gum, pïën in ibedo kï winy ï koma.’ ”

19 Cë Abraam odwogo both etic mërë, ëka öcakö cïdhö gïnï yo Beerceba kanya Abraam obedo ïë.

Awope ka Nakor

20 Kinge karë mörö, ekobo both Abraam nï, “Milca thon önywölö ëthïnö k'omeru Nakor: 21 Uj obedo athïn kaö, ömïn mërë Buj, Kemuel (apap k'Aram), 22 Keced, Kajo, Pildac, Jidlap ëka Betuel.” 23 Betuel önywölö Rebeka. Milca önywölö ëthïnö aboro kï Nakor ömïn Abraam. 24 Nakor onwongo thon tye kï dhakö nökënë n'ecwodo nï Reuma, n'önywölö thon awope: Teba, Gaam, Taac ëka Maaca.

23

Thöö ka Cara

1 Cara obedo ï wi lobo pï mwaka 127. 2 Ën öthöö ï Kiriat Arba (na kobedini ecwodo nï Kebron) na tye ï lobo Kanaan. Abraam ödönyö ï këma më kumo pï Cara ëka okoko ën.

3 Cë Abraam öya kï ï nget lyël ka dhakö mërë ëka öcïdhö okobo both jö Kit nï, 4 “An abedo welo ëka arok ï kinwu. Cadh nïna unu kany mörö më ik ëk aik dhanöna n'öthöö ïë.”

5 Jö Kit ögamö dhö Abraam nï, 6 “Adwong, winywa. In ibedo ngat na dit ï kinwa kany. Ik kom athööni ï bur lyël mörö na bër na in ïyërö kï kin bur lyenewa ni. Ngat mörö ope na bino kwërö nini ï bur lyënë më iko athööni ïë.”

7 Cë Abraam öya ëka oryebere pïny ï nyim jö Kit. 8 Ën okobo bothgï nï, “Ka un iye më mïöna iko athööna, cë winya unu ëka kwa unu nïna Epron wod ka Joar 9 ëk öcadh nïna rwo më Makpela, n'obedo mëgë na tye ï ajiki më pwodho mërë. Peny unu ën ëk öcadh nïna ï wel mërë kikokome na römö wïlö ëk obed na calö kabedo më ik na tye ï kinwu.”

10 Ï karë nön Epron onwongo obedo ï kin jö Kit ëka ën ögamö dhö Abraam na jö Kit kïbëc tye ka winyo, n'onwongo obino gïnï ï kabedo më athuko na tye ï dhö wangkac më pacö mërë. 11 Ën okobo nï, “Pathï nï kömanön rwothna, winy köpna. An amïö pwodho bothi, ëka amïö rwo na tye ïë. An amii ï nyim jö na mëga. Ik jö na megi ïë.”

12 Abraam dökï oryebere ï nyim jö Kit 13 ëka okobo both Epron na gïn tye ka winyo nï, “Winy unu köpna, ka un iye. An abino cülö wel më pwodho. Yee unu nïna ëk aik dhaköna n'öthöö kunön.”

14 Epron ögamö dhö Abraam nï, 15 “Winy köpna, rwothna, wel lobo nön römö cëkël* më ryal 400, ëntö ngö ënön na tye ï kin an kï in? Ik jö na megi n'öthöö ïë.”

16 Abraam oye köp ka Epron, cë opimo wel ryal ï nyim jö Kit na römö cëkël më ryal 400, nakun pimo kï kidi ratili n'ëcath pimo kï jami ï karë nön.

17 Pwodho ka Epron na tye ï Makpela, n'onwongo tye kukïdë më Mamre—pwodho ëka rwo na tye ïë, ëka yen kïbëc na tye ï wang abakëth më pwodho—onwongo ëmïö ökö 18 both Abraam na calö mëgë ï nyim jö Kit n'onwongo obino gïnï ï dhö wangkac më pacö. 19 Kinge manön Abraam oiko dhakö mërë Cara ï rwo na tye ï pwodho më Makpela na tye kukïdë më Mamre (manön, Kebron) na tye ï lobo më Kanaan. 20 Jö Kit ömïö pwodho ëka rwo n'onwongo tye ïë both Abraam na calö kabedo më ik.

24

Dhakö ka Icaka

1 Abraam onwongo dong otii ëka mwaka mërë më tio onwongo pol. Rwoth onwongo ömïö ën gum ï gin na kïbëc. 2 Abraam okobo both atic mërë na dit na tye ï ödë n'onwongo ënë löö gin na kïbëc n'onwongo ën tye ködë nï, “Keth cingi ï kin ema.* 3 An amïtö nï in ikwongiri kï nyïng Rwoth, Obanga n'ocweo polo kï lobo, nï in ba ibino nyömö nï woda dhakö kï ï kin anyira ka jö Kanaan, na an atye ï kin-gï. 4 Ëntö ibino cïdhö ï lobo n'ënywöla ïë ëka both wedena kikokome cë ïnyöm dhakö nï woda Icaka.”

5 Atic k'Abraam openyo ën nï, “Cë ka dhakö ënë ba oyeo më bino köda ï lobo ni? An myero ater wodi ï lobo na yam in ïya kï ïë?”

6 Abraam ögamö nï, “Gwokiri, kür iter woda yo kunön. 7 Rwoth, n'obedo Obanga n'ocweo polo, n'ökwanya kï ï öt k'apapna, kï ï lobo n'ënywöla ïë ëka n'ötwak köda cë öcïkërë botha kï kwong nï, ‘Abino mïö ëkwaëni lobo ni,’ ën bino oro malaika mërë më cïdhö anyim nini ëk in ïnyöm dhakö nï woda kï kunön. 8 Ëntö ka dhakö ënë ökwërö më bino kodi, cë in ibino bedo agönya kï kom kwongna ni. Ëntö kür iter woda yo kunön.” 9 Cë atic k'Abraam oketho cïngë ï kin em adwong mërë ëka okwongere bothe na lübërë kï köp ni.

10 Cë atic k'Abraam ökwanyö jami kïbëc na bëcö n'adwong mërë ömïö bothe ëka otweogï inge kïnaga apar k'adwong mërë cë öcakö woth më cïdhö yo Aram Naaraim, ï pacö kanya Nakor onwongo bedo ïë. 11 Ï karë na ën othuno kunön, ën ömïö kïnaga orumo cöng-gï pïny ï nget kulo na tye ï nge pacö. Pïny onwongo dong kothyeno caa na mon bwörö ködë yo kulo më cïdhö twömö pii.

12 Cë ën ölëgö nï, “Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, mïï gin na abino ïë ocobere, ëka inyuth kïcani both adwongna Abraam. 13 An enene, acung ï nget kulo, ëka anyira ka jïï na bedo gïnï ï pacö ni tye ka bino më twömö pii. 14 An abino kobo both nyakö mörö acël nï, ‘Mïa pii amodhi,’ cë okobo nï, ‘Modhi, ëka an abino mïö kïnagani thon modho,’ mïï ën obed nyakö na in ïyërö pï aticni Icaka. Ëka manön mïö an angeo nï in dong inyutho kïcani both adwongna.”

15 Na bara ën otyeko lëga, nyakö mörö obino n'otingo agulu mërë ï wi baë. Nyïngë onwongo ecwodo nï Rebeka. Ën onwongo obedo nyaka Betuel wod ka Milca n'onwongo obedo dhakö ka Nakor ömïn Abraam. 16 Nyakö ni onwongo leng rwök, nyakö na bara ongeo ëcwö, na ngat mörö bara obedo ködë. Ën öcïdhö yo kulo, cë ötwömö pii ï agulu mërë ëka odwogo cen.

17 Atic k'Abraam öbünyö woth më romo ködë ëka okobo nïnë nï, “Öma mïa pii mörö kï ï aguluni amodhi.”

18 Nyakö ögamö nï, “Eyo adwongna, modh pii.” Cë ën ökwanyö agulu ökö kï ï wi baë otingo atinga ï cïngë nakun atic k'Abraam tye ka modho.

19 Kinge na ën dong ömïö pii më amodha, nyakö okobo nï, “An abino twömö pii pï kïnagani thon, naka ka gïn otyeko modho.” 20 Cë pïöpïö ën öönyö pii ï öd pwa, ëka örïngö ödök cen më twömö pii kï ï kulo pï kïnaga mërë kïbëc. 21 Atic k'Abraam ölïng ba okobo gin mörö, ëntö ën obedo ka nënö Rebeka alïlïng, pïën ën onwongo mïtö ngeo ka cë Rwoth ömïö woth mërë ocobere onyo pe.

22 Ï karë na kïnaga otyeko gïnï modho, atic k'Abraam ökwanyö gwïlü um n'obedo gol ëka atëgö arïö cë ömïögï bothe. 23 Cë ën openyo nï, “In ibedo nyaka nga? Öma kob nïna, kabuto mörö tye ï öt k'apapni na wan ëtwërö nïnö ïë ï kiwor?”

24 Nyakö ögamö nïnë nï, “An abedo nyaka Betuel, wod ka Milca n'önywölö both Nakor.” 25 Ën ömëdërë nï, “Wan etye kï cem na römö, ëka kabuto pï un më nïnö ï kiwor.”

26 Cë atic k'Abraam okulo wie pïny ëka öwörö Rwoth, 27 nakun kobo nï, “Pak obed both Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, n'ögwökö mar ëka gen mërë na ba lökërë ï kom adwongna. Rwoth ötëla ï wothna yo öt ka wede k'adwongna.”

28 Cë Rebeka örïngö ëka okobo gin n'ötïmërë kïbëc both jö na tye ï öt k'aya mërë. 29 Rebeka onwongo tye k'ömïn mërë n'ecwodo nï Laban, n'örïngö më romo k'ëcwö nön ï kulo. 30 Cücüth na ën önënö gwïlü um, atëgö kï ï ngut cïng amïn mërë, ëka owinyo gin n'onwongo Rebeka ötwakö ï kom ngö n'atic k'Abraam okobo nïnë, ën öcïdhö both atic k'Abraam n'onwongo ocung ï nget kïnaga na cwök kï kulo. 31 Laban okobo nïnë nï, “Bin, in na Rwoth ömïö gum ï komi! Pïngö in icung kany? An ayübö öt nini ëka kabedo pï kïnaga.”

32 Atic k'Abraam öcïdhö yo pacö gïn kï Laban, ëka ëgönyö yëc kï nge kïnaga cë ëmïögï cem ëka kabuto. Ëmïö pii both atic k'Abraam ëka jö na ën owotho ködë ëk ölwök gïnï tyën-gï. 33 Ï karë n'ekelo cem ï nyime, ën okobo nï, “An ba acemo naka ka an akobo gin na myero akob.”

Cë Laban okobo nï, “Kob nïwa.”

34 Atic k'Abraam okobo nï, “An abedo atic k'Abraam. 35 Rwoth ömïö gum na thwönë rwök both adwongna, ëka ën ödökö alönyö. Rwoth ömïö ën rom ëka dhok, ryal ëka gol, etic n'obedo cwö ëka etic na mon, kïnaga ëka kene. 36 Cara, dhakö k'adwongna, önywölö nïnë athïn n'ëcwö ï karë më tio mërë, ëka Abraam ömïö jami kïbëc n'obedo mëgë bothe. 37 Ëka adwongna ömïö an akwongo kwong, ëka okobo nï, ‘In myero kür ïnyöm dhakö nï woda kï ï kin anyira ka jö Kanaan, ï lobo ni na an akwö ïë, 38 ëntö cïdh ï öt k'apapna ëka yo both kakana, cë ïnyöm dhakö nï woda.’

39 “Cë an apenyo adwongna nï, ‘Cë ka dhakö ökwërö woth köda?’

40 “Adwongna ögamö nï, ‘Rwoth na an abedo kwö ï nyime ï yoo n'opore, bino oro malaika mërë wotho kodi ëka mïö wothni cobere, ëk in ïnyöm dhakö nï woda kï ï kakana kikokome ëka kï ï öt k'apapna. 41 Cë ka in ïcïdhö ï kakana, in ibino bedo agönya kï kom kwongna kadï bed gïn bino kwërö më mïöni—in ibino bedo agönya kï kom kwongna.’

42 “Ï karë na an abino ï kulo tin, an akobo nï, ‘Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, ka in ïmïtö, mïï wothna ocobere. 43 An enene, an acung ï nget kulo ni; ka nyakö mörö obino më twömö pii ëka an akobo nïnë nï, “Öma mïa pii mörö amodhi kï ï aguluni,” 44 cë ka ën okobo nïna nï, “Modhi, ëka an abino twömö pii amïö kïnagani thon modho,” ëk ën obed nyakö na Rwoth öyërö pï wod k'adwongna.’

45 “Na an bara atyeko lëga kï ï cwinya, Rebeka obino n'otingo angulu ï wi baë. Ën ödönyö ï kulo cë ötwömö pii, ëka an akobo nïnë nï, ‘Öma mïa pii mörö amodhi.’

46 “Rebeka ökwanyö agulu kï ï wi baë pïöpïö ëka okobo nï, ‘Modhi, an abino mïö kïnagani thon modho.’ Cë an amodho ëka ën ömïö kïnaga thon omodho.

47 “An dong apenyo Rebeka nï, ‘In ibedo nyaka nga?’

“Ën ögamö nï, ‘An abedo nyaka Betuel wod ka Nakor, na Milca önywölö nïnë.’

“Cë an aketho gwïlü ï ume ëka atëgö ï ngut cïngë, 48 cë arumo cönga pïny ëka awörö Rwoth. An apakö Rwoth, Obanga k'adwongna Abraam, n'ötëla ï yoo n'atïr më nwongo akwar nyaka ömïn adwongna pï wode. 49 Kobedini dong ka ibino nyutho marni ëka kïcani both adwongna, kob nïna; ëka ka pe, kob nïna, ëk ange gin na myero an atïm.”

50 Laban ëka Betuel ögamö gïnï nï, “Man obedo yüb ka Rwoth; wan ba ërömö kobo gin mörö bothi. 51 Rebeka ene; ter ën ëk öcïdh obed dhakö ka wod k'adwongni, kite na Rwoth onyutho nini ködë.”

52 Ï karë n'atic k'Abraam owinyo ngö na gïn okobo, ën orumo cöngë pïny ï nyim Rwoth. 53 Cë atic k'Abraam ökwanyö gol, ryal ëka böng cë ömïö both Rebeka; ën thon ömïö mïc na welgï tëk both ömïn nyakö ëka aya ka nyakö. 54 Kinge man, atic k'Abraam ëka jö na ën owotho ködë ocemo cë önïnö gïnï kunön.

Ï karë na gïn oco kodiko mërë, atic k'Abraam okobo nï, “Yee nïna adök cen both adwongna.”

55 Ëntö ömïn nyakö k'aya ka nyakö ögamö gïnï nï, “Ëk nyakö obed bothwa pï nïnö na römö apar; cë ën twërö cïdhö.”

56 Ëntö atic k'Abraam okobo bothgï nï, “Kür ïjüka unu, kite na Rwoth dong ömïö wothna ocobere na bër. Wëka unu acïdh ëk adök cen both adwongna.”

57 Cë gïn okobo nï, “Eru ecwod nyakö ëk epeny ngö na ën römö kobo.” 58 Cë gïn ocwodo Rebeka ëka epenyo ën nï, “In ibino woth k'ëcwö ni?”

Rebeka ögamö nï, “An abino cïdhö.”

59 Cë gïn oye n'amïn-gï Rebeka kanya acël k'atic mërë na dhakö n'ögwökö ën ï karë na ën pod tïdï më cïdhö k'atic k'Abraam ëka kï jö na ën owotho ködë. 60 Ölamö gïnï gum ï kom Rebeka ëka ekobo nïnë nï,

“Amïnwa, in myero ibed

aya ka jö na pol;†

ëkwaëni myero obed na tëk

ëka ölöö gïnï lang-gï.”

61 Cë Rebeka k'etic mërë n'obedo anyira öyübërë cë obedo gïnï ï wi kïnaga ëka owotho gïnï k'atic k'Abraam.

62 Ï karë nön Icaka onwongo obino kï ï Beer Lakai Roi, pïën ën onwongo bedo ï Negeb. 63 Ï kothyeno mörö acël, Icaka onwongo tye ka lath ï bar, ï karë na ën otingo wangë malö, ën önënö kïnaga na pol ka tye ka bino. 64 Rebeka thon otingo wangë malö cë önënö Icaka. Rebeka opye pïny kï ï wi kïnaga mërë 65 ëka openyo atic k'Abraam nï, “Ëcwö mënë ca na tye ï bar nakun tye ka bino më romo kod onu?”

Atic k'Abraam ögamö nï, “Manön adwongna.” Cë Rebeka ökwanyö atam ëka oumo kï terinyime.

66 Atic k'Abraam okobo gin na kïbëc na ën ëtïmö both Icaka. 67 Cë Icaka okelo Rebeka ï këma k'aya mërë ëka obedo ködë, ödökö dhakö mërë na ën ömarö. Cwiny Icaka okwe kinge thöö k'aya mërë Cara.

25

Ëkwaë k'Abraam

1 Abraam dökï obino önyömö dhakö nökënë na nyïngë Ketura. 2 Ën obino önywölö nïnë Yimran, Yokocan, Medan, Midian, Icibak ëka Cuak. 3 Yokocan önywölö Ceba ëka Dedan. Ëkwaë ka Dedan ënë jö Acurit, jö Letuc, ëka jö Leum. 4 Awope ka Midian ënë Epa, Eper, Anok, Abida, ëka Elda. Man kïbëc onwongo obedo gïnï ëkwaë ka Ketura.

5 Abraam ömïö gin na kïbëc na ën onwongo tye ködë both wode Icaka. 6 Ëntö ï karë na ën onwongo pod kwö, ën obino ömïö mïc both ëthïnö na mon mërë nökënë önywölö ëka ömïögï öcïdhö ökö kï both Icaka yo ngöm na tye yo kukïdë.

7 Abraam obino obedo ï wi lobo pï mwaka 175. 8 Cë öthöö na mwaka mërë dong dit, na dong otengo rwök cë eiko ën kanya acël kï kwere mërë. 9 Awope mërë Icaka ëka Icimael, oiko gïnï ën ï rwo më Makpela na cwöcwök kï Mamre, ï pwodho ka Epron wod ka Joar n'obedo dhanö më Kit, 10 kunön ënë pwodho na yam Abraam öwïlö kï both jö Kit ëka eiko ën kï dhakö mërë Cara ïë. 11 Kinge na dong Abraam öthöö, Obanga obino ömïö wode Icaka gum, cë Icaka obedo na cwöcwök kï Beer Lakai Roi.

Ëkwaë ka Icimael

12 Man ënë ëkwaë ka Icimael wod k'Abraam, na Agar, atic ka Cara n'obedo nya jö Ejip, önywölö both Abraam.

13 Man ënë nyïng awope ka Icimael, na lübërë kï kite n'ënywölögï ködë körë kï körë. Nebayot ënë obedo kaö ka Icimael ëka dong Kedar, Adbel, Mibcam, 14 Micma, Duma, Maca, 15 Adad, Tema, Jetur, Napic ëka Kedema. 16 Man ënë awope ka Icimael, n'onwongo obedo gïnï rwodhi më kaka apar arïö na lübërë kï peci ëka këmagï. 17 Icimael obino obedo ï wi lobo pï mwaka 137 cë dong öthöö, ëka eiko ën kanya acël kï kwere mërë. 18 Lobo ka jö ka Icimael öcakërë kï ï Kabila thuno ködë naka yo Cur, na cwök kï wang lobo më Ejip na dök yo Aciria. Ëka gïn onwongo bedo na dagërë gïnï kï utmegogï nökënë kïbëc.

Ënywölö Ecau ëka Jakob

19 Man ënë ëkwaë ka Icaka wod ka Abraam.

Abraam önywölö Icaka. 20 Icaka onwongo dong tye kï mwaka pyer angwën ï karë na ën nyömö Rebeka nyaka Betuel n'obedo dhanö më Aram na tye ï Paddan Aram, ëka amïn Laban dhanö më Aram.

21 Icaka obino ölëgö both Rwoth pï dhakö mërë, pïën Rebeka onwongo obedo alür. Rwoth ögamö lëga mërë cë dhakö mërë Rebeka obino öyac. 22 Ëthïnö obedo ka twomere kën-gï kï ïë, cë Rebeka okobo nï, “Pïngö gin ni tye ka tïmërë ï koma?” Cë ën openyo Rwoth. 23 Ëka Rwoth okobo nïnë nï,

“Rok arïö tye ï ii,

ëka rok arïö kï bothi bino pokere gïnï ökö,

rok acël bino bedo na tëk na löö awodhe,

ëka athïn na dit bino tic pï athïn na tïdï.”

24 Ï karë na caa mërë më nywöl dong örömö, Rebeka obino ongeo nï adyer etye kï rudi ï ïë. 25 Athïn n'ëcakö nywölö onwongo kwar ëka kome opong yer, cë gïn obino öcakö nyïngë Ecau.* 26 Kinge, ebino ënywölö ömïn mërë n'ömakö opuny tyën Ecau, cë gïn obino öcakö nyïngë Jakob†. Icaka onwongo dong tye kï mwaka 60 ï karë na Rebeka nywölö ëthïnö mërë.

27 Ëthïnö awope ödöngö ëka Ecau obino obedo adwar na tye kï dïrü, ën onwongo marö woth ï lum, ëntö Jakob onwongo obedo dhanö na lïng alïnga na marö bedo pacö. 28 Icaka onwongo marö Ecau rwök pïën onwongo marö camö ringo leeni na ën neko, ëntö Rebeka onwongo marö Jakob.

29 Ï nïnö mörö acël Jakob onwongo tye ka tedo dëk, cë Ecau obino kï ï lum na kec oneko. 30 Ën okobo both Jakob nï, “Mïa dëk nön mörö acam pïën kec oneka rwök.” (Ënë ömïö onwongo ecwodo ën thon nï Edom.)

31 Jakob ögamö nï, “An abino mïöni ka in ïmïa twëröni më bedo kaö.”

32 Ecau ögamö nï, “Nën, an dong acwök thöö, ngö na twërö më bedo kaö tïmö nïna?”

33 Ëntö Jakob okobo nï, “Kwongiri botha kono.” Cë Ecau okwongere nakun cadhö twërö mërë më kaö both Jakob.

34 Cë Jakob ömïö Ecau kwon ëka dëk. Ën ocemo ëka omodho cë öya öcïdhö.

Manön ënë kite n'Ecau öcadhö kï twërö mërë më kaö.

26

Icaka ëka Abimelek

1 Ï karë mörö kec na rac rwök obino opodho ï lobo n'onwongo Icaka bedo ïë na path kï kec na yam opodho ï karë k'Abraam. Icaka obino öcïdhö ï pacö më Gerar both Abimelek rwoth më Pilicitain. 2 Cë Rwoth onen both Icaka ëka okobo nï, “Kür ïcïdh yo Ejip, bed ï lobo na an akobo nï ibed ïë. 3 Bed ï lobo ni pï karë mörö na nönök, ëka an abino bedo kodi ëka amii gum. Pï in ëka ëkwaëni an abino mïöwu lobo ni kïbëc ëka abino cobo kwong na an acïkara ködë both apapni Abraam. 4 An abino mïö ëkwaëni bedo na pol calö cër na tye ï wi polo ëka abino mïögï lobo ni kïbëc, ëka pï ëkwaëni, jö kïbëc më lobo bino nwongo gïnï gum, 5 pïën Abraam obedo kï winy ï koma, ötïmö gin na an akobo nïnë nï ötïm, ögwökö köpna ëka cïkna.” 6 Cë Icaka obino obedo ï Gerar.

7 Ï karë na cwö më kabedo nön openyo ën pï dhakö mërë, ën okobo nï, “Ën obedo amëra,” pïën ën onwongo tye kï lworo më kobo nï, “Ën obedo dhaköna.” Ën öthamö nï, “Cwö më kabedo ni twërö nekona pï Rebeka pïën ën leng rwök.”

8 Ï karë na Icaka obedo kunön pï karë na lac, Abimelek rwoth më Pilicitain önënö Icaka kï ï wang derica ka tye ka tuko kï dhakö mërë Rebeka. 9 Cë Abimelek ocwodo Icaka ëka okobo nïnë nï, “Ën obedo dhaköni adyer! Pïngö in ikobo nï ën obedo ameru?”

Icaka ögamö nïnë nï, “Pïën athamö nï ërömö nekona ökö pïrë.”

10 Cë Abimelek okobo nï, “Ngö na in ïtïmö ï komwa? Ngat mörö acël onwongo römö bedo ökö kï dhaköni, ëka in onwongo ïrömö kelo bal ni ï wiwa.”

11 Cë Abimelek öcïkö jö kïbëc nï, “Ngat mörö n'ogudo ëcwö ni onyo dhakö mërë ebino neko ökö.”

12 Ï karë na Icaka opuro ï mwaka nön, ën ökaö kac na thwönë na kadhö wang mia acël na ën öcwö ökö, pïën Rwoth ömïö gum bothe. 13 Icaka obino ölöny, ëka lönyö mërë ömëdërë naka obino obedo thwön alönyö. 14 Ën onwongo tye kï rom ëka dyegi, dhok ëka etic na pol naka ömïö jö Pilicitain nyeko ömakögï ökö ï kome. 15 Cë kulo kïbëc na yam etic k'apap mërë Abraam ogolo ï karë k'Abraam, jö Pilicitain obino öcülö ökö, nakun eumo ökö kï lobo.

16 Cë Abimelek okobo both Icaka nï, “Yaa ökö kï bothwa pïën in dong ïdökö na tëk rwök na lööwa ökö.”

17 Cë Icaka öya ökö kï kany nön ëka öcïdhö oguro këma mërë ï ora më Gerar ëka ën obedo kunön. 18 Cë Icaka dökï ogolo kulo na yam egolo ï karë k'apap mërë Abraam, na jö Pilicitain obino öcülö kinge thöö k'Abraam, ëka öcakö nyïng-gï kite na yam apap mërë Abraam öcakö ködë.

19 Etic ka Icaka ogolo kulo ï öd ora ëka onwongo gïnï pii na mït na möl. 20 Ëntö ëkwath më Gerar ödhaa gïnï k'ëkwath ka Icaka nakun kobo gïnï nï, “Pii ni obedo mëwa!” Cë Icaka öcakö nyïng kulo nön Ecek,* pïën gïn ödhaa ködë. 21 Cë etic mërë dökï ogolo kulo nökënë ëntö manön thon ëdhaa ködgï ïë, cë ën öcakö nyïngë Citina.† 22 Ën öya kï kunön ëka ogolo kulo nökënë, cë ngat mörö ba dökï ödhaa ködgï ïë. Ën öcakö nyïng kulo nön Rekobot‡ nakun kobo nï, “Kobedini Rwoth dong ömïöwa kabedo na lac ëka onu ebino löny ï lobo ni.”

23 Icaka obino öcïdhö naka yo Beerceba. 24 Ï kiwor nön, Rwoth onen bothe ëka okobo nïnë nï, “An abedo Obanga k'apapni Abraam. Kür ibed na lwor pïën an atye kodi. An abino mïöni gum ëka abino mïö wel ëkwaëni nya dökö na pol pï aticna Abraam.”

25 Icaka ögërö keno tyër kunön ëka öwörö Rwoth. Ën ögërö këma mërë ëka etic mërë ogolo kulo nökënë kunön.

26 Cë Abimelek öya kï ï Gerar kanya acël k'amïï thama mërë Aujat ëka Pikol n'obedo adit wi acikari mërë cë obino gïnï yo both Icaka. 27 Icaka openyogï nï, “Pïngö ibino unu botha nakun ïdaga unu ëka ïryëma unu ökö?”

28 Gïn ögamö nï, “Wan ënënö kanyalër nï Rwoth onwongo tye kodi, cë ömïö wan ekobo nï, ‘Myero wan ebed kï kwong ï kinwa ëka in.’ Ëk wan emok cïkërë kodi 29 ëk kür ïtïm gin mörö na rac ï komwa, kite na wan thon ba ebino ëtïmö gin mörö na rac ï komi, ëntö emii ïcïdhö kï kuc. Ëka kobedini Rwoth dong ömïö gum bothi.”

30 Icaka dong öcakö yübö nïgï karama cë gïn ocemo ëka omedho. 31 Kodiko mërë cön gïn okwongere both ngat acëlacël. Cë Icaka ömïögï öcïdhö kï yorgï ëka gïn öwëkö ën kï kuc.

32 Ï nïnö nonu etic ka Icaka obino ëka okobo gïnï both Icaka köp ï kom kulo na gïn ogolo. Gïn okobo nï, “Wan enwongo pii!” 33 Ën öcakö nyïng kulo nön Ciba, ëka naka tin nyïng pacö nön ecwodo nï Beerceba.

34 Ï karë n'Ecau dong tye kï mwaka pyer angwën, ën obino önyömö Judit nyaka Beeri dhanö më Kit ëka thon Bacemat nyaka Elon dhanö më Itite. 35 Gïn obino ömïö cwer cwiny both Icaka ëka Rebeka rwök.

27

Jakob ökwalö gum k'Ecau

1 Ï karë na dong Icaka otii ëka wangë ödökö na görü, na ba dökï römö nënö pïny, ën ocwodo wode na dit Ecau ëka okobo nïnë nï, “Woda.”

Ecau ögamö nï, “An enene apap.”

2 Icaka okobo nïnë nï, “An dong atii ökö, ëka ba angeo nïnö më thööna. 3 Kobedini dong, kwany jamini më dwar—ocwe athërö ëka atum ëk ïcïdh ï lum ïdwar lee mörö nïna. 4 Yüb nïna koth cem na mït na an amarö ëka ikel nïna acam, ëk amii gumna na bara athöö.”

5 Ï caa nön Rebeka onwongo tye ka winyo ka Icaka twak kï wode Ecau. Ï karë n'Ecau dong öcïdhö ï lum më dwarö lee ëk ekel, 6 Rebeka okobo both wode Jakob nï, “Nën, an awinyo apapni kobo both omeru Ecau nï, 7 ‘Kel nïna ringo lee mörö ëka ïyüb nïna na mït më acama, ëk an amii gumna ï nyim Rwoth na bara athöö.’ 8 Dong, woda, winy na bër ëka ïtïm gin na an akobo nini. 9 Cïdh ï kin rom kï dyegi ëk ikel nïna nyi dyegi arïö n'öcwëë ëk ayüb n'apapni na mït kite na ën marö ködë. 10 Cë iter both apapni öcam ëk omii gum mërë na ën bara öthöö.”

11 Jakob okobo both aya mërë Rebeka nï, “Ëntö ömëra Ecau kome opong yer, ëka an koma pwöth. 12 Cë ka apapna oguda? Arömö nen calö ngat na bwölö ën ëka römö kelo cen nakaka gum.”

13 Aya mërë okobo nïnë nï, “Woda, ëk cen obin ï koma. Tïm gin na an akobo nini këkën, cïdhï ëka ikelgï nïna.”

14 Cë Jakob öcïdhö ëka onwongo dyegi cë okelo both aya mërë, cë Rebeka öyübö cem na mït kite na Icaka marö ködë. 15 Cë Rebeka ökwanyö böng na bëcö ka wode na dit Ecau n'onwongo tye ï öt, ëka ömïö wode na tïdï Jakob oruko. 16 Ën thon oumo cïngë ëka kanya yer ope ïë kï ï ngute k'adëla dyegi. 17 Cë ën ömïö cem na mït ëka kwon na ën öyübö both wode Jakob.

18 Jakob öcïdhö both apap mërë ëka okobo nï, “Apapna!”

Icaka ögamö nï, “Eyo woda, nga ënön?”

19 Jakob okobo both apap mërë nï, “An abedo Ecau athïn kaöni. An atïmö kite na in ikobo nïna ködë. Yaa malö ibed abeda ëka ïcam ringo leena ëk ïmïa gumni.”

20 Icaka openyo ën nï, “Woda! Inwongo nïngö pïöpïö?”

Jakob ögamö nï, “Rwoth Obangani ömïa anwongo.”

21 Cë Icaka okobo both Jakob nï, “Woda, bin na cwök ëk agudi, ëk ange ka in ibedo woda Ecau adyer onyo pe.”

22 Jakob öcïdhö na cwök both apap mërë Icaka, cë Icaka ogudo ën ëka okobo nï, “Dwoni cal kï dwön Jakob, ëntö cingi obedo cïng Ecau.” 23 Ën ba ongeo Jakob pïën cïngë onwongo obedo yer calö cïng ömïn mërë Ecau, cë Icaka ömïö Jakob gum. 24 Icaka dökï openyo ën nï, “Adyer in ibedo woda Ecau?”

Jakob ögamö nï, “An ënön.”

25 Cë ën okobo nï, “Woda, kel ringo leeni nön mörö acam, ëk amii gumna.”

Jakob okelo bothe cë ën öcamö ëka okelo thon köngö ölök mörö cë Icaka ömadhö. 26 Cë apap mërë Icaka okobo nïnë nï, “Bin kany, woda, ëk ïnödh lema.”

27 Cë ën öcïdhö, ëka önödhö lem apap mërë. Ï karë na Icaka ongweo ngwec böng mërë, ömïö ën gum nakun kobo nï,

“Eyo, ngwece ka woda

cal kï ngwece pwodho

na Rwoth dong ömïö gum.

28 Ëk Obanga omii thoi më polo

ëka lönyö më lobo

bël na büp ëka pig ölök na nyen.

29 Ëk rok otii nini

ëka jïï oryebere pïny më wöröni.

Bed rwoth ï nyim utmegoni,

ëk awope ka ayani oryebere pïny më wöröni.

Ëk jö na lami, ëlamgï

ëka jö na mii gum, ëmïïgï gum.”

30 Kinge na Icaka dong otyeko mïö gum ëka Jakob dong öcïdhö ökö kï bothe, ömïn mërë Ecau othuno kï ï dwar. 31 Ën thon öyübö cem na mït ëka otero both apap mërë. Cë okobo n'apap mërë nï, “Apapna, yaa malö ibed abeda ëka ïcam ringo leena ëk ïmïa gumni.”

32 Apap mërë Icaka openyo ën nï, “In ïnga?”

Ecau ögamö nï, “An wodi Ecau, kaöni.”

33 Icaka kome ömyël rwök ï karë na ën onwongo nï Ecau ënön cë okobo nï, “Nga kara n'ödwarö ringo lee ëka okelo nïna? An pod acamö acama ëka amïö gum na bara in ibino ëka dong adyer bino bedo kï gum!”

34 Ï karë n'Ecau owinyo köp k'apap mërë, ën oredo kï koko rwök na cwinye cwer nakun kobo both apap mërë nï, “Apapna, mïa an thon gum!”

35 Ëntö Icaka okobo nïnë nï, “Omeru obino öbwöla ëka otero gumni ökö.”

36 Ecau okobo nï, “Pathï Jakob ënön adyer?* Ën dong öbwöla wang arïö. Ën otero twëröna na calö kaö, ëka kobedini dökï otero gumna!” Cë ën openyo apap mërë nï, “Ba ïwëkö nïna gum mörö?”

37 Icaka ögamö dhö Ecau nï, “An amïö ën obedo rwoth ï nyimi ëka amïö wede mërë kïbëc obedo etic mërë. Amïö ën kal ëka pig ölök na nyen. Dong ngö na an arömö tïmö nini, woda?”

38 Ecau okobo both apap mërë nï, “Apapna, in itye kï gum acël këkën? Apapna, mïa an thon gum!” Cë Ecau okok rwök.

39 Apap mërë Icaka ögamö dhögë nï,

“Kabedoni bino bedo

na bor kï lobo na cëgö cem,

na bor kï thoi më polo na malö.

40 In ibino kwö kï pala abadëni

ëka ibino tic pï omeru.

Ëntö ka in ibino jëm nïnë,

in ibino bedo agönya kï bothe.”

Jakob ölüü yo both Laban

41 Ecau obedo k'adagë ï kom Jakob pïën apap mërë ömïö ën gum mërë ökö. Cë okobo ën kënë nï, “Nïnö më kumo pï thöö ka apapna dong cwök, cë abino neko ömëra Jakob ökö.”

42 Ï karë n'ekobo both Rebeka ngö na wode na dit Ecau okobo, ën ocwodo Jakob wode na tïdï ëka okobo nïnë nï, “Omeru Ecau ödïö cwinye kï thama më nekoni. 43 Kobedini dong, woda, tïm gin na an akobo. Lüü ökö yo both ömëra Laban na tye ï Aran. 44 Bed bothe pï karë mörö naka ka omeru cwinye dong okwe. 45 Ka omeru cwinye dong okwe ëka wie dong owil ökö kï ï kom ngö na in ïtïmö ï kome, cë an abino oro köp bothi ëk idwogi cen kï kunön. Pïngö an amïtö rwenyo un jö arïö ï nïnö acël?”

46 Cë Rebeka okobo both Icaka nï, “An dong adhero kï kit kwö k'anyira ka jö Kit ökö. Ka Jakob bino nyömö dhakö kï kin mon më lobo ni, kï ï kin mon ka jö Kit calö man, cë kwöna dong bino bedo na köny mërë ope.”

28

1 Cë Icaka ocwodo Jakob bothe, ëka omotho nakun cïkö ën nï, “Kür ïnyöm dhakö mörö kï kin anyira më Kanaan. 2 Yaa ökö pïöpïö ïcïdh yo Paddan Aram ï öt ka kwaröni Betuel n'obedo apap k'ayani, ëk ïnyöm dhaköni kï kunön kï kin anyira ka Laban n'obedo ömïn ayani. 3 Obanga Won Twër kïbëc omii gum, ëk omii ïnya unu na pol, ëka omii ëkwaëni na pol, ömëd welwu naka ibed unu jö na pol. 4 Ëk Obanga omii ëka ëkwaëni gum na ën ömïö both Abraam, ëk in ïgam lobo na kobedini ibedo ïë na calö arok, lobo na yam Obanga ömïö both Abraam!” 5 Cë Icaka ooro Jakob yo Paddan Aram both Laban, wod ka Betuel më Aram, n'obedo ömïn Rebeka n'onwongo obedo aya ka Jakob ëka Ecau.

6 Ï karë nön Ecau önïang nï Icaka ömïö gum both Jakob, ëka ooro ën më cïdhö yo Paddan Aram ëk önyöm dhakö kï kunön. Ëka ï karë na ën ömïö gum both Jakob, ën öcïkö Jakob nï, “Kür ïnyöm dhakö mörö n'obedo dhanö më Kanaan.” 7 Jakob owinyo köp k'apap mërë ëka aya mërë, cë öcïdhö yo Paddan Aram. 8 Cë Ecau önïang nï kite k'anyira më Kanaan ba oyomo cwiny apap mërë Icaka, 9 cë Ecau öcïdhö both Icimael, ëka önyömö Makalat, amïn Nebayot ëka nyaka Icimael wod k'Abraam, ömëdö ï kom mon mërë n'onwongo ën tye ködë cön.

Lek ka Jakob

10 Jakob öwëkö Beerceba ëka öcakö cïdhö yo Aran. 11 Ï karë na ën othuno ï kabedo mörö, öcakö buto kany nön pïën pïny onwongo dong ocido ökö. Ën otingo kidi mörö acël ëka otheno kï wie, cë önïnö ökö. 12 Lek obino ï wie, nakun tye ka nënö madala më idho na tyënë ocung pïny ï ngöm, na wie othuno malö ï wi polo, ëka emalaika k'Obanga onwongo idho pïny ëka ïdhö gïnï malö. 13 Ën önënö Rwoth ocung yo kuwie malö, nakun kobo nïnë nï, “An abedo Rwoth, Obanga k'apapni Abraam, ëka Obanga ka Icaka. An abino mïöni ëka ëkwaëni ngöm na in ibuto ïë. 14 Ëkwaëni bino bedo calö kwo më dhö nam, ëka un ibino mëdërë yo kuthö, yo kukïdë, yo kukuju, ëka yo kukwap. Jö kïbëc më wi lobo bino nwongo gïnï gum na yaa kï bothi ëka ëkwaëni. 15 An atye kanya acël kodi ëka abino gwököni kanya in ibino cïdhö ïë kïbëc, ëka an abino dwongoni cen ï lobo ni. An ba abino wëköni ata naka ka acobo gin n'onwongo akobo bothi.”

16 Ï karë na Jakob ocoo kï ï wang nïnö mërë, ën okobo nï, “Adyer Rwoth tye ï kabedo ni, ëka an onwongo ba angeo.” 17 Cë lworo ömakö, nakun kobo nï, “Kabedo ni opodho cwinya! Man ënë öt k'Obanga kikokome. Man ënë dholokek më polo.”

18 Kodiko cön Jakob öya malö, otingo kidi n'onwongo otheno kï wie, cë ocibo na calö wïr, ëka öönyö möö ï wie. 19 Ën öcakö nyïng kabedo nön nï Betel,* kadï bed nyïng pacö nön onwongo ecwodo nï Luj.

20 Cë Jakob okwongo kwong nakun kobo nï, “Ka Obanga bino woth köda, nakun gwöka ï woth ni, ëka bino mïöna cem më acama kï böng më aruka, 21 ëka adwogi naka ï öt ka apapna kï kuc, cë Rwoth bino bedo Obangana. 22 Cë kidi ni na an acibo malö na calö wïr bino bedo öt k'Obanga, ëka gin na kïbëc na in ibino mïöna, an abino mïöni acël më apar.”

29

Jakob othuno ï pacö ka Laban

1 Cë Jakob ömëdërë kï woth mërë, ëka othuno ï lobo ka jö më kukïdë. 2 Ï karë na ën othuno ï kabedo nön, ën önënö kulo na tye ï pwodho, ëka öthïpan rom adek n'obuto gïnï pïny na cwök kï nget kulo nön, pïën rom onwongo modho pii kï ï kulo nön. Kidi më dhö kulo onwongo thwönë rwök. 3 Ï karë n'öthïpan rom kïbëc gürë gïnï kunön, ëkwath kwanyö gïnï kidi ökö kï ï dhö kulo ëka cakö mïö gïnï rom modho pii. Cë kinge na dong öthïpan rom omodho pii, gïn dwökö kidi kakarë ï dhö kulo.

4 Jakob openyo ëkwath nï, “Utmegona, un ïya unu kï kwene?”

Gïn ögamö nï, “Wan ëya kï ï Aran.”

5 Jakob okobo bothgï nï, “Un ingeo Laban n'obedo akwar Nakor?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, wan engeo ën.”

6 Cë Jakob openyogï nï, “Ën tye na bër?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, ën tye na bër. Nën, nyarë Racel ëca tye ka kelo rom.”

7 Cë Jakob okobo nï, “Ceng pod tye malö, ëka man ba obedo caa më gürö öthïpan rom kanya acël. Mïï unu rom pii ëk omodhi, ëka itergï ï kwath dökï.”

8 Gïn ögamö nï, “Wan ba ëtwërö mïögï pii, naka wang na rom kïbëc ögürë gïnï kanya acël, ëka nwongo ëkwanyö kidi ökö kï ï dhö kulo. Cë wan dong ëcakö mïö rom modho pii.”

9 Ï caa n'onwongo ën pod tye ka twak ködgï, Racel obino kï rom k'apap mërë, pïën ën onwongo obedo akwath. 10 Ï karë na Jakob önënö Racel nyaka Laban, n'obedo nero mërë, ëka kï rom ka nero mërë Laban, Jakob öcakö cïdhö anyim cë ökwanyö kidi ökö kï ï dhö kulo ëka ömïö rom ka nero mërë omodho pii. 11 Cë Jakob önödhö lem Racel, ëka öcakö kok rwök kï yom cwinye. 12 Ï karë na Jakob okobo both Racel nï ën ebedo wat k'apap mërë ëka wod ka Rebeka, cë ën örïngö okobo both apap mërë.

13 Cücüth na Laban owinyo köp ï kom Jakob wod k'amïn mërë, ën öbünyö ngwëc më cïdhö romo ködë. Öthünö kore ëka önödhö leme, cë otero ën naka ï ödë. Kï kunön Jakob okobo kite na ën ebedo ködë wat both Laban. 14 Cë Laban okobo nïnë nï, “Adyer in ibedo koma kikokome ëka remona.” Cë obedo gïnï kanya acël ködë pï dwe acël.

Jakob önyömö Lea ëka Racel

Kinge na Jakob obedo bothe pï dwe acël, 15 Laban okobo both Jakob nï, “Myero in itii nïna tic abonge cül pïën ön ebedo wat? Kob nïna, kite na myero an aculi ködë.”

16 Laban onwongo tye k'anyira mërë arïö, nyarë n'adit nyïngë onwongo ecwodo nï Lea, ëka nyarë na tïdï nyïngë onwongo ecwodo nï Racel. 17 Lea onwongo wangë görü,* ëntö Racel onwongo tïr ëka leng rwök. 18 Jakob onwongo marö Racel rwök, cë okobo nï, “An abino tio tic nini pï mwaka abïrö pï nyari na tïdï Racel.”

19 Laban ögamö nï, “Bedo na bër ka an amïö ën bothi, nakaka mïö both ëcwö mörö nökënë. Pï manön, bed botha kany.” 20 Cë Jakob obino otio tic pï mwaka abïrö ëk ëmïë ënyöm Racel, ëntö karë nön onwongo obedo calö nïnö mörö na nönök kï bothe pïën cwinye onwongo ömarö Racel rwök.

21 Cë Jakob okobo both Laban nï, “Mïa dong dhaköna ëk abed ködë, pïën karë na ön emoko dong othum ökö.”

22 Cë Laban öyübö karama më nyom ëka ocwodo lwak kïbëc më kabedo nön. 23 Ëntö kothyeno na pïny dong ocido, ën okelo nyarë Lea ömïö both Jakob, ëka Jakob obedo ködë. 24 (Laban ömïö atic mërë na nyakö na nyïngë Jilpa both nyarë Lea më bedo calö atic mërë.)

25 Kodiko mërë na pïny dong oru, Jakob önënö nï Lea ënë onwongo tye kanya acël ködë. Cë Jakob okobo both Laban nï, “Man ngö na in ïtïmö ï koma? An onwongo ba abedo ka tic bothi pï Racel? Pïngö in ïbwöla?”

26 Laban ögamö nï, “Ba obedo thëkwaröwa kï kany më mïö nyakö na tïdï më anyöma na bara ënyömö nyakö na dit. 27 Tyek kono yüb më nyom më cabït ka nyara ni, cë wan ebino mïöni nyakö na tïdï thon, ëntö in myero itii tic nïna pï mwaka abïrö nökënë.”

28 Ëka Jakob obino ötïmö nï kömanön. Ï karë na Jakob otyeko cabït acël kanya acël kï Lea, Laban obino ömïö nyarë Racel bothe më bedo dhakö mërë. 29 (Laban obino ömïö atic mërë na nyakö na nyïngë Bila both nyarë Racel më bedo calö atic mërë.) 30 Jakob obino obedo kï Racel thon. Ën ömarö Racel rwök na löö Lea, cë ën obino otio tic both Laban pï mwaka abïrö nökënë.

Ëthïnö ka Jakob

31 Ï karë na Rwoth önënö nï Jakob ba marö Lea, cë öyabö öd nyodo mërë, ëntö Racel onwongo obedo alür. 32 Lea öyac, ëka önywölö athïn n'ëcwö, cë ën öcakö nyïngë Reuben,† nakun ën okobo nï, “Pïën Rwoth önënö can na mëga, adyer dong cwöra bino maröna.”

33 Ëka ën dökï ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Pïën Rwoth owinyo nï an ba ëmara, ömïa dökï man thon.” Cë ën öcakö nyïngë Cimeon.‡

34 Kinge dökï ën ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Kobedini dong cwöra bino moko ï koma, pïën anywölö nïnë awope adek.” Manön ënë ömïö ëcakö nyïngë Lebi.§

35 Ëka dökï ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Man ënë karë na an abino pakö Rwoth ïë.” Ën öcakö nyïngë Yuda.* Cë ën ocung kono ökö.

30

1 Ï karë na Racel önënö nï ba dök ëtwërö nywölö ëthïnö both Jakob, cë nyeko öcakö makö ën ï kom amïn mërë. Ëka ën okobo both Jakob nï, “Mïa anwong ëthïnö, ka ope cë abino thöö ökö.”

2 Cë akëmö ömakö Jakob ï kom Racel, ëka okobo nïnë nï, “An adökö Obanga, n'ojuki nywölö ëthïnö?”

3 Cë Racel ögamö nï, “Aticna na nyakö Bila ene, bed ködë ëk önywöl ëthïnö mörö nïna, ëk an thon anwong ëthïnö na yaa kï bothe.”

4 Cë Racel ömïö atic mërë Bila both Jakob na calö dhakö mërë, ëka Jakob obedo ködë. 5 Bila ögamö ïë, ëka önywölö athïn n'ëcwö kï Jakob. 6 Cë Racel okobo nï, “Obanga otyeko ngölö nïna köp n'atïr; ën owinyo kokona, ëka ömïa athïn n'ëcwö.” Manön ënë ömïö ën öcakö nyïngë Dan.*

7 Bila atic ka Racel ögamö ïë dökï, cë önywölö kï Jakob athïn më arïö n'obedo ëcwö. 8 Cë Racel okobo nï, “An abedo yelara k'amëra rwök, ëka alöö ën ökö.” Cë ën öcakö nyïngë Naputali.†

9 Ï karë na Lea önënö nï ba dök ëtwërö nywölö ëthïnö, ën ökwanyö atic mërë na nyakö Jilpa, ëka ömïö both Jakob na calö dhakö mërë. 10 Jilpa, atic ka Lea, önywölö athïn n'ëcwö kï Jakob. 11 Cë Lea okobo nï, “Gum na bër ömaka!” Ëka ën öcakö nyïngë Gad.‡

12 Jilpa, atic ka Lea, dök önywölö athïn më arïö n'ëcwö kï Jakob. 13 Cë Lea okobo nï, “Kobedini dong an cwinya yom! Ëka mon bino cwodona gïnï nï ngat na cwinye yom,” cë ën öcakö nyïngë Acer.§

14 Ï karë n'ëcökö cem kï ï pwothi, Reuben öcïdhö ï pwodho cë onwongo mandurek* ëka okelo both aya mërë Lea. Ï karë na Racel obino both Lea, okobo nïnë nï, “Mïa mandurek ka wodi mörö.”

15 Ëntö Lea ögamö nï, “In ïmaö cwöra ökö kï botha, in ïthamö nï köp nön onwongo tïdï mörö? Ëka kobedini ïmïtö kwanyö mandurek ka woda ökö thon?”

Racel okobo nï, “Eyo, ën twërö bedo kodi tin kiwor nakaka mandurek ka wodi.”

16 Ï karë na Jakob odwogo kï ï pwodho kothyeno nön, Lea öcïdhö më romo ködë ï yoo, cë okobo nïnë nï, “Myero tin ïdöny ï öda, pïën atyeko pangoni kï mandurek ka woda.” Cë Jakob öcïdhö obedo ködë ï kiwor nön.

17 Obanga owinyo lëga ka Lea ëka ögamö ïë cë önywölö athïn më abic n'obedo ëcwö kï Jakob. 18 Cë Lea okobo nï, “Obanga dong otyeko cülöna pï mïö aticna na nyakö both cwöra.” Pï manön ën öcakö nyïngë Icakar.†

19 Lea dökï ögamö ïë ëka önywölö athïn më abicël n'obedo ëcwö kï Jakob. 20 Cë Lea okobo nï, “Obanga dong otyeko mïöna mïc na bër. Kobedini dong cwöra bino mïö wörö botha, pïën an anywölö nïnë ëthïnö na cwö abicël.” Ën öcakö nyïngë Jabulon.‡

21 Kinge karë mörö, ën obino önywölö nyarë, cë öcakö nyïngë Dina.

22 Cë Obanga opo ï kom Racel; owinyo lëga mërë ëka öyabö öd nyodo mërë. 23 Ën ögamö ïë, cë önywölö athïn n'ëcwö, ëka okobo nï, “Obanga ökwanyö lewic ökö kï botha.” 24 Cë öcakö nyïngë Yocepu,§ ëka okobo nï, “Rwoth myero ömïa athïn n'ëcwö nökënë.”

Jakob ëka Laban

25 Kinge na dong Racel önywölö Yocepu, Jakob okobo both Laban nï, “Yee nïna ëk acïdh dong yo lobo thurwa. 26 Mïa mon-na k'ëthïnöna, na an atio bothi pïrgï, ëk dong acak cïdhö. In ingeo tic na tëk na an atio bothi.”

27 Ëntö Laban okobo nïnë nï, “Ka in ïnënö nï an atye kï cwiny na bër bothi, akwai nï ibedi. An anïang ökö cön nï piri ënë ömïö Rwoth ömïa gum.” 28 Ën ömëdërë më kobo nï, “Kob nïna wel öcarani, ëka an abino cülö gin mörö këkën na in ïmïtö.”

29 Jakob okobo nïnë nï, “In ingeo kite na an atio tic nini ëka kï kite na an agwökö kï lïmni ködë. 30 Adyer lïmni onwongo nönök ï karë na an bara abino, ëntö kobedini dong ömëdërë ödökö na pol rwök. Rwoth ömïö gum bothi ï kom jami kïbëc na an atïmö. Ëntö kobedini, naka awene na an myero atïm gin mörö pï jö më öda?”

31 Laban openyo nï, “In ïmïtö nï an amii ngö?”

Jakob ögamö nï, “Kür ïmïa gin mörö. Ëntö ka in ibino yee më tïmö nïna gin mörö acël, cë an abino mëdara më gwökö lïmni. 32 Yee nïna tin ëk acïdh awoth ï kin lïmni kïbëc, ëka ayër rom n'obedo omer onyo okomol kï ï kin-gï, ëka k'ëthïnö rom na cöl gïnï kïbëc, kanya acël kï dyegi n'omer gïnï. Man bino bedo öcara na mëga. 33 Ëka adwogi ka gen-na bino nen ï karë më anyim, ka in ibino më nënö nï an atero öcarana na ön eyere ïë. Ka in ibino nwongo dyël mörö këkën na ba obedo omer onyo okomol onyo römö mörö na kome ba cöl, manön ebino kwanö nï gin n'ëkwalö.”

34 Cë Laban oye ëka okobo nï, “Bër, ebino tïmö nï kömanön kite na in ikobo ködë.” 35 Ï nïnö acël nön, Laban obino ökwanyö nywogi dyegi n'omer onyo n'okomol, megi dyegi kïbëc n'amer onyo n'akomol (man onwongo ölïnga na tar kïbëc) ëka k'ëthïn rom na cöl kïbëc, cë ömïögï ï cïng awope mërë nï ëk ögwökgï. 36 Cë ën obino öyübö woth më nïnö adek ï kin ën kï Jakob, nakun Jakob odong më mëdërë më gwökö lïm ka Laban n'odong.

37 Cë Jakob obino otongo jang yen na thïc na mar kï kom yen adek na papath, ëka öpwöcö pökgï ëk korgï na tar onen. 38 Cë Jakob oketho jang yen n'ëpwöcö ï kabedo kïbëc na rom modho pii kï ïë, ëk obed ï nyim rom ka bino gïnï modho. Ï karë na rom wapere ka bino gïnï modho pii, 39 gïn wapere ï nyim jang yen, ëka mïö nywölö ëthïnögï n'obedo okomol, ëka n'omer onyo ölïnga. 40 Jakob opoko ëthïnö rom na path, ëntö ömïö rom nökënë kïbëc okemo rom ka Laban n'okomol ëka man acöl. Cë opoko lïm mërë na path nakun ba rïbö kï lïm ka Laban. 41 Ka karë na megi rom na komgï tëk karëgï örömö më kwarogï, Jakob pyelo jang yen ï pii na tye ka möl ï nyimgï ëk gïn owapere na cwök kï jang yen. 42 Ëntö ka rom na görü tye ka wapere, ën ba pyelo jang yen kany nön. Cë rom na görü bedo më ka Laban ëka rom na komgï tëk bedo më ka Jakob. 43 Manön ömïö Jakob ödökö thwön alönyö na tye kï rom na pol ëka dyegi, etic na mon ëka etic na cwö, kïnaga ëka kene.

31

Jakob ölüü ökö kï both Laban

1 Jakob owinyo nï awope ka Laban onwongo tye ka kobo nï, “Jakob otero jami kïbëc n'onwongo apapwa tye ködë ëka onwongo lönyö ni kïbëc kï ï kom lïm k'apapwa.” 2 Ëka Jakob thon önënö nï Laban ba dökï nënë na bër kite n'onwongo tye ködë cön.

3 Cë Rwoth okobo both Jakob nï, “Dök ökö cen ï lobo ka kwereni ëka wedeni, cë an abino woth kodi.”

4 Cë Jakob ooro dhanö mörö më cwodo Racel ëka Lea më bino ï bar kanya lïm mërë onwongo tye ïë. 5 Ën okobo bothgï nï, “An atye ka nënö nï apapwu ba tye ka nënöna na bër kite na cön, ëntö Obanga n'apapna wörö obedo ka gwököna. 6 Un ingeo nï an atio tic both apapwu kï tëköna kïbëc, 7 ëka apapwu obedo ka bwölöna nakun lökö öcarana wang apar twal. Ëntö Obanga ba oyeo nïnë më tïmö gin mörö na rac ï koma. 8 Ï karë kïbëc ka ën okobo nï, ‘Leeni n'ënywölö n'obedo ölïnga bino bedo cülni,’ cë leeni kïbëc nywölö ëthïnögï n'obedo ölïnga; ëka ka ën okobo nï, ‘Leeni n'ënywölö n'obedo omer bino bedo cülni,’ cë leeni kïbëc nywölö ëthïnögï n'obedo omer. 9 Manön ënë kite n'Obanga ökwanyö lïm k'apapwu cë ömïögï botha.

10 “Ï karë më wapere ka rom kï dyegi, an anënö kï ï lekna nywogi na tye ka kwaro megi dyegi ëka megi rom na komgï obedo omer ëka okomol onyo ölïnga. 11 Malaika k'Obanga ocwoda ï wang lek nï, ‘Jakob.’ An agamö nï, ‘An ene.’ 12 Cë malaika okobo nïna nï, ‘Ting wangi malö ëka ïnën nï nywogi kïbëc na tye ka kwaro megi dyegi obedo omer, okomol onyo ölïnga, pïën an anënö gin na kïbëc na Laban obedo ka tïmö ï komi. 13 An abedo Obanga më Betel, kanya in iwiro möö ïë ï wi kidi ëka kanya in ikwongo kwong ködë botha. Kobedini dong yaa ökö pïöpïö kï ï lobo ni ëka ïdök cen yo lobo kanya enywoli ïë.’ ”

14 Cë Racel ëka Lea okobo both Jakob nï, “Wan pod etye kï gin mörö më alea kï ï öt k'apapwa? 15 Ën ba bino nënöwa na calö Erok? Ën ba öcadhöwa këkën, ëntö öcamö thon lïm n'onwongo ïmïö bothe pïrwa. 16 Adyer lïm kïbëc na dong Obanga ökwanyö ökö kï both apapwa obedo mëwa ëka ëthïnöwa. Dong ïtïm gin na kïbëc n'Obanga okobo nini.”

17 Cë Jakob oketho ëthïnö mërë ëka mon mërë ï ngee kïnaga, 18 ën ökölö leeni mërë më pacö kï jami kïbëc na ën onwongo kï ï Paddan Aram, ëka öcakö cïdhö më dök cen ï lobo Kanaan kanya apap mërë Icaka ökwö ïë.

19 Ï karë na Laban onwongo öcïdhö më nyarö yer rom mërë, Racel ökwalö cal obanga k'apap mërë gïnï kï ï öt. 20 Jakob thon öbwölö Laban dhanö më Aram nakun ba okobo nïnë woth mërë. 21 Ën ölüü kï lïm kïbëc n'onwongo ën tye ködë, ëka öngölö kulo Euparate, nakun dök yo lobo n'otingere më Gilead.

Laban öryëmö kör Jakob

22 Kinge nïnö adek, ekobo both Laban nï Jakob ölüü ökö. 23 Laban ökwanyö wede mërë ölübö kï kör Jakob pï nïnö abïrö ëka ëmakö ën ï lobo n'otingere më Gilead. 24 Ëntö ï kiwor Obanga obino both Laban dhanö më Aram ï wang lek ëka okobo nïnë nï, “Gwokiri, kür ïcïdh ikob gin mörö na bër onyo na rac both Jakob.”

25 Jakob onwongo dong oguro këma mërë ï lobo n'otingere më Gilead ï karë na Laban ömakö ën. Laban ëka wede mërë thon oguro këmagï kany nön. 26 Cë Laban okobo both Jakob nï, “Ngö na in ïtïmö? In ïbwöla, ëka itero anyirana na calö jö n'ëmakögï kï ï dhö lwëny. 27 Pïngö in ïlüü alüa ïmüng na ba ïnïanga? Pïngö ba ikobo nïna ëk amii ïcïdh unu kï yom cwiny nakun iwero unu wer kï bul ëka adungu? 28 In thon ba ïmïa amotho ëkwaëna ëka anyirana. In ïtïmö gin mörö më mingo. 29 An atye kï twër më wanöwu kïbëc, ëntö ï kiwor n'opoth Obanga k'apapni okobo nïna nï, ‘Gwokiri, kür ïcïdh ikob gin mörö na bër onyo na rac both Jakob.’ 30 Man dong ïya ökö, pïën ïmïtö dök ï öt k'apapni. Ëntö pïngö in ïkwalö obangana gïnï?”

31 Jakob ögamö dhö Laban nï, “An onwongo alwor, pïën an athamö nï in ïtwërö gamö anyirani ökö kï botha tëtëk. 32 Ëntö ka in inwongo ngat mörö na tye k'obangani gïnï, ngat nön ba bino kwö. Rang gin mörö këkën n'obedo megi ï nyim wede onu ëka ïkwany ïcïdh ködë.” Jakob ba ongeo nï Racel onwongo ökwalö cal obanga k'apap mërë gïnï.

33 Laban ödönyö ï këma ka Jakob, ï këma ka Lea ëka ï këma ka mon arïö n'obedo etic, ëntö ën ba onwongo gin mörö. Kinge na ën odonyo yökö kï öd këma ka Lea, ën ödönyö ï këma ka Racel. 34 Ëntö Racel onwongo ökwanyö cal obanga k'apap mërë gïnï, cë okethogï ï gin më bedo ï ngee kïnaga ëka obedo ï wie. Laban örangö jami kïbëc na tye ï öd këma, ëntö ba onwongo gin mörö.

35 Racel okobo both apap mërë nï, “Adwongna, kür akëmö omaki ï koma ka ïnënö nï ba atwërö yaa malö ï nyimi, pïën an atye kï two dwena.” Cë Laban ömëdërë kï rangö cal obanga mërë gïnï ëntö ba onwongo.

36 Akëmö ömakö Jakob, cë öcakö twak kï Laban nakun kobo nï, “Ngö na rac na an atïmö?” Ën openyo Laban nï, “Bal ngö na an atïmö na mïö in itye ka lübö köra rwök? 37 Kobedini na dong in ïrangö ï jamina kïbëc, inwongo gin mörö n'obedo megi? Keth ï nyim wedeni ëka mëga, cë ïmïïgï öngöl köp ï kin ön jö arïö.

38 “An abedo bothi pï mwaka pyer arïö. Megi rom ëka megi dyegini ïgï ba ööny. An thon ba acamö nywogini mörö. 39 Ka lee më thim oneko romni onyo dyegini an ba akelo bothi, an kikoma ënë acülö. Ëka, in ïmïa acülö pï lee mörö n'orwenyo, kadï bed nï ëkwalö kiceng onyo kiwor. 40 Man ënë kite n'onwongo an atye ködë: Ceng wanga kiceng ëka koyo neka kiwor, cë nïnö kwërö wanga ökö. 41 Pï mwaka pyer arïö na an abedo ködë ï pacöni, an atio bothi mwaka apar angwën pï anyirani arïö, ëka pï mwaka abicël pï lïmni. In ibedo ka lökö öcarana wang apar külü! 42 Ka Obanga k'apapna, Obanga k'Abraam ëka Obanga n'apapna Icaka wörö, onwongo ba ögwöka, in onwongo ïtwërö ryëmöna kï cïnga nono. Ëntö Obanga önënö kite na an lïmö kï can ködë, tic na tëk na an atïmö, ëka ocoki ï kiwor n'opoth.”

43 Laban okobo both Jakob nï, “Lea ëka Racel obedo gïnï anyirana, ëthïnögï obedo gïnï ëkwaëna, ëka lïm kïbëc obedo mëga. Gin na in itye ka nënö kïbëc obedo mëga. Ëntö ngö na an atwërö tïmö ï kom anyirana tin, onyo ëthïnö na gïn önywölö? 44 Bin dong, ëk emok cïkërë, in ëka an, ëk obed caden ï kin ön.”

45 Cë Jakob ökwanyö kidi ëka oketho na calö wïr. 46 Ën okobo both wede mërë nï, “Cök unu kite mörö.” Gïn öcökö kite ëka eurogï ï athuketh, cë ocemo gïnï ï nget athuketh. 47 Laban öcakö nyïng kabedo nön nï Jegar Caduta,* ëntö Jakob öcakö nyïngë nï Galeed.

48 Laban okobo nï, “Kite n'euro ni obedo caden më cïkërë tin, ï kin in kï an.” Manön ënë gin n'ömïö ecwodo nï Galeed. 49 Onwongo thon ecwodo nï Mijpa,† pïën ën okobo nï, “Ëk Rwoth ögwök kin ön ï karë na ngat acëlacël bino bedo na bor kï both awodhe. 50 Ka in ibino yelo anyirana onyo ka in ibino nyömö mon nökënë më mëdö ï kom anyirana, kadï bed nï ngat mörö ope kod onu, myero ipo nï Obanga obedo caden ï kin in kï an.”

51 Cë Laban dökï okobo both Jakob nï, “Athuketh më kidi ni ene, ëka an aketho wïr ni ï kin in kï an. 52 Athuketh ni obedo caden, ëka wïr ni obedo caden, na an ba abino kadhö më bino bothi më wanöni, ëka in ba ibino kadhö athuketh më kidi ni ëka wïr ni më bino wanöna. 53 Ëk Obanga k'Abraam ëka Obanga ka Nakor,‡ Obanga k'Apapgï, öngöl köp ï kin ön.”

Cë Jakob okwongo kwong kï nyïng Obanga n'apap mërë Icaka wörö. 54 Jakob oneko lee ëka ötyërö na calö tyër awanga ï wi kidi, cë ocwodo wede mërë më bino cem. Kinge na gïn otyeko cem, gïn önïnö ï wi kidi kunön.

55 Kodiko cön na pïny dong oru, Laban omotho ëkwaë mërë ëka anyira mërë kï nödhö lemgï, ëka ölamö nïgï gum. Cë opokere ködgï ëka ödök yo pacö mërë.

32

Jakob öyübërë më romo k'Ecau

1 Jakob ömëdërë kï woth mërë, ëka emalaika k'Obanga oromo ködë. 2 Ï karë na Jakob önënögï ën okobo nï, “Man ënë kabedo k'Obanga!” Cë ën öcakö nyïng kabedo nön nï Makanaim.*

3 Cë Jakob ooro ëkwëna anyim both ömïn mërë Ecau na tye ï lobo më Ceir, lobo më Edom. 4 Ën öcïkögï nï, “Man ënë ngö na un ïcïdhö kobo both adwongna Ecau: ‘Aticni Jakob okobo nï: An abedo both Laban ëka an abedo bedo kunön naka tin. 5 An atye kï dhok, kene, rom ëka dyegi, etic n'obedo cwö ëka etic n'obedo mon. Kobedini an aoro köp ni yo bothi adwongna, ëk ibed kï cwiny na bër ï koma.’ ”

6 Ï karë n'ëkwëna odwogo gïnï both Jakob, gïn okobo nï, “Wan ëcïdhö both omeru Ecau, ëka ën tye ka bino kï jö mia angwën më romo kodi.”

7 Lworo ömakö Jakob rwök, ëka cwinye thon opodho. Ën opoko jö n'onwongo tye bothe, rom kï dyegi, dhok, ëka kïnaga ï gurup arïö. 8 Ën öthamö nï, “Ka Ecau obino ëka ocelo kabedo acël, cë mana odong twërö bwöth.”

9 Cë Jakob ölëgö nï, “Aa Obanga k'apapna Abraam, Obanga k'apapna Icaka, Aa Rwoth n'okobo nïna nï, ‘Dök cen yo loboni ëka both wedeni, cë an abino gwököni,’ 10 an ba apora kï marni kïbëc ëka gen-ni na in inyutho both aticni. An onwongo atye kï lüdha më woth ï karë na an angölö kulo Jordan, ëntö kobedini an dong atye kï lïm na pol n'opokere ï gurup arïö. 11 An alëgö nï ïlara kï kom ömëra Ecau, pïën an atye kï lworo nï ën twërö bino më celona ëka thon mon-na k'ëthïnögï. 12 Ëntö in ikobo nï, ‘An abino gwököni ëka abino mïö ëkwaëni bedo calö kwo më dhö nam, na ba bino kwanërë.’ ”

13 Jakob önïnö kunön, ëka kï kom ngö na ën onwongo tye ködë, ën öyërö ëka ooro both ömïn mërë Ecau na calö mïc: 14 megi dyegi mia arïö ëka nywogi pyer arïö, megi rom mia arïö ëka thwoni rom pyer arïö, 15 megi kïnaga k'ëthïnögï pyer adek, megi dhok pyer angwën ëka thwoni apar, megi kene pyer arïö ëka thwoni kene apar. 16 Jakob ömïögï both etic mërë, nakun poko gïnï ï ëthïpan, cë okobo both etic mërë nï, “Apë unu anyim nïna ëka kin ëthïpan myero obed na lalac.”

17 Ën öcïkö atic acël na tëlö wigï nï, “Ka ömëra Ecau oromo kodwu ëka openyo nï, ‘Un ibedo jö ka nga? Ïcïdhö unu yo kwene? Leeni ka nga ene na un itye ka kölö?’ 18 Cë un myero ikob nï, ‘Obedo më aticni Jakob. Ëmïö na calö mïc both adwongna Ecau, ëka ën tye odong cen ï ngewa.’ ”

19 Jakob thon ömïö cïk ni both atic më arïö, më adek, ëka both jö nökënë kïbëc n'onwongo tye ka lübö kör ëthïpan, nakun kobo nï, “Myero ikob unu köp na röm aröma both Ecau ka iromo unu ködë. 20 Myero thon ikob unu nï, ‘Aticni Jakob tye ï ngewa tye ka bino.’ ” Pïën ën öthamö nï, “An abino yomo cwinye kï mïc na an atye ka oro anyim. Kinge, ka an anënö ën, cë onyo twërö jölöna.” 21 Cë Jakob ooro mïc öcïdhö anyim nïnë, nakun ën kikome önïnö ökö kanya onwongo ën tye ïë ï kiwor nön.

Jakob ögamërë k'Obanga

22 Ï kiwor nön Jakob öya malö cë otero mon mërë arïö, etic mërë arïö n'obedo mon, awope mërë apar acël, ëka öngölö ï kulo Jabok yo löka tung ca. 23 Ën oterogï ëka ömïögï öngölö ï kulo kanya acël kï jami mërë kïbëc. 24 Jakob onwongo odong kënë. Cë ëcwö mörö ögamërë ködë naka ï caa na pïny dong cwök ruu. 25 Ï karë n'ëcwö önënö nï ba ërömö löönö Jakob, ën otwomo wi bam Jakob ëka öwïl ökö nakun pod gamërë ködë. 26 Cë ëcwö nön okobo nï, “Wëka acïdh ökö, pïën pïny dong cwök ruu.”

Ëntö Jakob ögamö nï, “An ba abino wëköni ïcïdhö naka wang ïmïa gum.”

27 Ëcwö nön openyo nï, “In nyingi nga?”

Ën ögamö nï, “Jakob.”

28 Cë ëcwö nön okobo nï, “Nyingi ba dökï ebino cwodo nï Jakob, ëntö Icarael,† pïën in igamiri k'Obanga ëka kï jïï naka ïlöö.”

29 Jakob okobo nï, “Öma kob nïna nyingi.”

Ëntö ën ögamö nï, “Pïngö ipenyo nyïnga?” Cë ömïö Jakob gum kï kany nön.

30 Jakob okobo nï, “An anënö Obanga wang kï wang, ëka an pod akwö.” Cë ën öcakö nyïng kabedo nön nï Peniel.‡

31 Ceng odonyo malö n'onwongo Jakob tye ka yaa kï ï Peniel, ëntö ën onwongo kömö pï bamë n'öwïl. 32 Man ömïö naka tin jö Icarael ba camö gïnï ler ringo bam, pïën bam Jakob onwongo etwomo na cwök kï ler.

33

Jakob oromo k'Ecau

1 Ï karë na Jakob tye ka yaa kï kany nön, ën otingo wangë ëka önënö Ecau tye ka bino kï jögë mia angwën. Cë ën öcakö poko ëthïnö ï kin Lea, Racel ëka etic na mon arïö. 2 Ën oketho etic na mon k'ëthïnögï anyim, Lea k'ëthïnö mërë ölübö körgï, ëka Racel kï Yocepu odong angec. 3 Jakob kikome öcïdhö anyim ëka oryebere pïny wang abïrö na ën tye ka cïdhö na cwök k'ömïn mërë.

4 Ëntö Ecau örïngö më romo kï Jakob ëka öthünö ngute cë önödhö leme. Cë utmego arïö öcakö gïnï koko. 5 Ï karë n'Ecau otingo wangë ëka önënö mon k'ëthïnö, ën openyo nï, “Ëthïnö ka nga ene?”

Jakob ögamö nï, “Man ëthïnö n'Obanga ömïö both aticni pï kïca mërë.”

6 Cë etic na mon k'ëthïnögï othuno ëka oryebere gïnï pïny. 7 Cë Lea k'ëthïnö mërë obino ëka oryebere gïnï pïny. Më ajiki Yocepu ëka Racel obino gïnï anyim cë gïn thon oryebere pïny.

8 Ecau openyo Jakob nï, “Gurup na an aromo ködgï thërë nïngö?”

Jakob ögamö nï, “Ëk ibed kï cwiny na bër ï koma, adwongna.”

9 Ëntö Ecau okobo nï, “An dong atye kï leeni na pol ömëra. Wëk gin na in itye ködë obed megi.”

10 Ëntö Jakob ökwërö nakun kobo nï, “Ka in ïnënö nï an ayomo cwinyi, cë ïgam mïc na an amii. Pïën adyer, ka an anënö terinyimi, röm nï anënö terinyim Obanga. Pï koth cwiny na bër na in ïjöla ködë. 11 Öma gam mïc ni na an akelo bothi, pïën Obanga onyutho kïca mërë ï koma ëka an atye kï mëga na röma.” Jakob ömëdërë kï dïö Ecau naka oye më gamö mïc.

12 Cë Ecau okobo nï, “Eru ewothu kanya acël, ëka an abino tëlö yoo.”

13 Ëntö Jakob okobo nïnë nï, “Adwongna ngeo nï ëthïnö pod thïthïnö, ëka an myero agwök rom kï dhok na dödhö ëthïnögï. Ka ïmïögï owotho na bor rwök kadï pï nïnö acël, leeni kïbëc bino thöö ökö. 14 Ëk adwongna öcïdh anyim n'atic mërë, nakun an awotho momoth n'oporo woth ka leeni n'ötëlö yoo ëka më k'ëthïnö, naka ka an abino thuno both adwongna ï Ceir.”

15 Cë Ecau okobo nï, “Ëk awëk jö na mëga mökö bothi.”

Ëntö Jakob ögamö nï, “In kür ïtïm nï kömanön. Adwongna bed kï cwiny na bër ï koma, ïwëk dong obed nï kömanön.”

16 Cë ï nïnö nön Ecau öcakö woth mërë më dök cen yo Ceir. 17 Ëntö Jakob öcïdhö yo Cukot kanya ën ögërö öt ïë ëka öyübö okul pï leeni mërë. Manön ënë ömïö ecwodo kabedo nön nï Cukot.*

18 Kinge na Jakob öya ökö kï Paddan Aram, ën othuno na bër ï pacö më Cekem na tye ï Kanaan ëka obedo na cwök kï pacö. 19 Jakob öwïlö ngöm na ën oguro këma mërë ïë kï both ëthïnö ka Kamor, apap ka Cekem, ï wel më cïlïng mia acël.† 20 Kany nön ënë ën ögërö keno tyër ëka öcakö nyïngë nï El Eloe Icarael.‡

34

Ebedo kï Dina tëtëk

1 Ï nïnö mörö acël Dina, nyaka Lea na ën önywölö kï Jakob, öcïdhö më lïmö mon më lobo nön. 2 Ï karë na Cekem wod ka Kamor dhanö më Kibi, rwoth më kabedo nön, önënö ën cë ömakö obedo ködë tëtëk. 3 Cwinye onwongo ömarö Dina nyaka Jakob. Ën ömarö nyakö nakun twak ködë kï mar. 4 Cekem okobo n'apap mërë Kamor nï, “Nyöm nïna nyakö ni obed dhaköna.”

5 Ï karë na Jakob owinyo nï nyarë Dina ebedo ködë tëtëk, awope mërë onwongo tye gïnï kï leeni më pacö ï thim. Jakob ölïng alïnga ba okobo gin mörö naka k'awope mërë odwogo pacö.

6 Cë Kamor, apap ka Cekem, öcïdhö më twak kï Jakob. 7 Ï karë n'awope ka Jakob owinyo gïnï kï ï thim ngö n'ötïmërë ï kom Dina, odwogo gïnï ökö. Gïn onwongo ökëcö rwök ëka akëmö thon ömakögï pïën Cekem ötïmö gin më lewic na ba bër ï Icarael nakun bedo kï nyaka Jakob tëtëk—gin mörö na myero kür ötïmërë.

8 Ëntö Kamor okobo bothgï nï, “Woda Cekem tye kï mar gïn kï nyari. Öma mïï önyöm nyari obed dhakö mërë. 9 Wëk nyom obed tye ï kinwa kodwu, mïï unu anyirawu bothwa, ëka un thon ïnyöm anyirawa obed monwu. 10 Un ïtwërö bedo ï kinwa, ibino bedo unu ï lobo ni kite na un ïmïtö. Bed unu ïë, cadh unu cath ïë, ëka inwong unu jami kï ïë.”

11 Cë Cekem okobo both apap ka Dina ëka utmego mërë nï, “Bed unu kï cwiny na bër ï koma, ëka an abino mïöwu lïm kïbëc na un ibino ngölö. 12 Ngöl unu wel lïm kite na un ïmïtö ködë, ëka an abino mïö gin mörö këkën na un ibino penyona. Ëntö mïa unu nyakö ni ëk anyöm obed dhaköna.”

13 Awope ka Jakob ögamö gïnï kï yoo më bwöl ï karë na gïn ötwak kï Cekem ëka apap mërë Kamor pïën Cekem obedo k'amïn-gï Dina tëtëk. 14 Gïn okobo bothgï nï, “Wan ba ëtwërö mïö amïnwa both ëcwö na ba ëlïrö pïën bino bedo më lewic bothwa. 15 Wan ëtwërö yee pï tyën köp acël: Ka un ïtwërö yee më bedo kamë wan nakun ïlïrö unu cwö kïbëc. 16 Cë wan ebino mïö anyirawa ëka wan ebino kwanyö anyirawu më bedo mëwa. Wan ebino bedo ï kinwu ëk ebed wat. 17 Ëntö ka un ba ibino yee më lïrë, wan ebino kwanyö amïnwa ëka ëcïdhö ködë ökö.”

18 Köpgï oyomo cwiny Kamor ëka wode Cekem. 19 Cekem n'onwongo obedo dhanö n'ëwörö kï ï pacögï ba ögalërë më tïmö gin n'ekobo nïnë pïën ën onwongo mïtö Dina nyaka Jakob rwök. 20 Cë Kamor ëka wode Cekem öcïdhö gïnï ï dhö wangkac* më pacögï ëka ötwak gïnï both jö më pacögï nï, 21 “Jö ni tye gïnï na bër kod onu. Eru ewekugï obed ï lobo onu ëka öcadh gïnï cath ïë, pïën lobo tye na lac na römögï. Onu ëtwërö nyömö anyiragï ëka gïn thon twërö nyömö anyira onu. 22 Ëntö gïn twërö bedo kod onu na calö wat ka cwö kïbëc na tye both onu oye më lïrë na calö gïn. 23 Ëntö ka onu ëtïmö man, leenigï ëka kï lïmgï kïbëc ba twërö bedo më onu? Gin na myero onu ëtïm ënë më yee, ëka gïn twërö bedo kany kod onu.”

24 Cwö kïbëc n'öcökërë ï dhö wangkac oye gïnï köp ka Kamor ëka wode Cekem. Cwö kïbëc n'öcökërë gïnï ï dhö wangkac ëlïrögï.

25 Kinge nïnö adek, n'ajemegï onwongo pod lïth, awope ka Jakob arïö, Cimeon ëka Lebi, utmego ka Dina, ökwanyö gïnï pala abadëgï cë öcïdhö gïnï ï pacö na wegi mërë ba ngeo ëka oneko gïnï cwö kïbëc. 26 Gïn oneko Kamor ëka wode kï pala abadë, ökwanyö gïnï Dina kï ï öt ka Cekem ëka öcïdhö gïnï ködë ökö. 27 Ï karë n'awope ka Jakob nökënë obino gïnï kanya lyene tye ïë, gïn öyakö jami kï ï pacö pïën amïn-gï onwongo ebedo ködë tëtëk. 28 Gïn otero rom kï dyegi, dhok, kene ëka jami kïbëc n'onwongo tye ï pacö ëka ï pwothi. 29 Gïn otero lïmgï kïbëc, mon-gï kïbëc, ëthïnögï ëka jami kïbëc na gïn öyakö kï ï udigï.

30 Cë Jakob okobo both Cimeon ëka Lebi nï, “Un ikelo pëkö ï koma ëka ïmïa unu adökö dhanö na rac both jö Kanaan ëka jö Periji—both jö na bedo gïnï ï lobo ni. Wel onu nök, ëka ka gïn örïbërë më lwëny köda, an ëka jö më öda ebino tyeko ökö.”

31 Ëntö gïn ögamö nï, “Onwongo pore më mïö ën bedo k'amïnwa calö ölaya?”

35

Jakob ödök yo Betel

1 Kinge karë mörö, Obanga okobo both Jakob nï, “Yaa malö ïcïdh yo Betel ëk ibed kunön, ëka ïgër keno tyër kunön both Obanga, n'obino onen bothi ï karë na in itye ka ngwëc ökö kï both omeru Ecau.”

2 Cë Jakob okobo both jö më ödë ëka both jö kïbëc n'onwongo wotho ködë nï, “Yuu unu obanga nökënë gïnï na tye bothwu ökö. Lönyërë unu ëka ïlök unu böngwu. 3 Kinge onu ebino yaa ëcïdhö yo Betel, kanya an abino gërö keno tyër both Obanga, n'owinyo lëgana ï karë na an atye ï pëkö ëka n'obedo gwököna kï kanya an abedo ka woth ïë.” 4 Cë gïn ömïö Jakob obanga nökënë gïnï kïbëc n'onwongo gïn tye ködë ëka gwïlü n'onwongo tye ï ithgï. Jakob oikogï ï thë yath na thwönë na cwök kï Cekem. 5 Cë gïn öcakö woth, ëka lworo n'öya kï both Obanga opodho ï kom peci kïbëc na cwök n'ögürögï ëk ngat mörö kür ölüb körgï.

6 Kinge nïnö na nönök, Jakob ëka jö më ödë kïbëc othuno gïnï yo Luj (manön, Betel) na tye ï lobo Kanaan. 7 Ën ögërö keno tyër kunön, ëka öcakö nyïng kabedo nön El Betel,* pïën kany nön ënë Obanga onyuthere ködë bothe ï karë na ën tye ka lüü kï both ömïn mërë.

8 Ï karë na gïn tye kunön, Debora apidi ka Rebeka na dhakö n'ögwökö ën öthöö ökö ëka eiko ën ï thë yath na thwönë na tye ï Betel cë ebino ëcakö nyïngë Allon Bacut.†

9 Kinge na Jakob odwogo kï ï Paddan Aram, Obanga dökï onen both Jakob ëka ömïö gum. 10 Obanga okobo bothe nï, “Nyingi obedo Jakob,‡ ëntö in ba dökï ebino cwodoni nï Jakob; nyingi bino bedo Icarael.§” Cë Obanga öcakö nyïngë Icarael.

11 Cë Obanga okobo bothe nï, “An abedo Obanga Won Twër kïbëc, nywöl ëka ïnya ï wel na pol. Rok ëka jö më rok kïbëc bino yaa kï bothi, ëka rwodhi bino bedo ï kin ëkwaëni. 12 Lobo na an amïö both Abraam ëka Icaka an thon amïö yo bothi, ëka an abino mïö lobo ni yo both ëkwaëni kï kori.” 13 Cë Obanga öya ökö kï bothe kï ï kabedo n'onwongo ën ötwak ködë ïë.

14 Jakob oketho kidi n'obedo wïr ï kabedo kanya Obanga onwongo ötwak ködë ïë. Ën öönyö mïc amadha ïë, ëka öönyö thon möö ïë. 15 Jakob öcakö nyïng kabedo n'Obanga onwongo ötwak ködë ïë nï Betel.*

Thöö ka Racel ëka Icaka

16 Kinge manön, Jakob kï jö më ödë öya gïnï ökö kï ï Betel. Ï karë na gïn pod tye na bobor kï ï Eparat, rem më nywöl ögöö Racel ëka rem mërë onwongo tëk. 17 Ï karë na ën tye kï rem nywöl na tëk, acöl mon okobo bothe nï, “Kür ibed kï lworo, pïën in ïnywölö awobi nökënë.” 18 Ëntö Racel onwongo cwök thöö, ëka na bara öthöö, ën öcakö nyïngë Ben Oni.† Ëntö Jakob öcakö nyïngë nï Benjamin.‡

19 Cë Racel öthöö ëka eiko ï yoo n'onwongo etye ka cïdhö yo Eparat (manön, Bethelem). 20 Jakob oketho kidi ï wi lyël ka Racel, ëka kidi nön pod tye kany nön naka ï nïnö ni.

21 Jakob, n'ecwodo thon nï Icarael, ömëdërë kï woth mërë ëka oguro këma mërë yo nge Migdal Eder. 22 Ï karë na Jakob tye ï lobo nön, Reuben obedo kï Bila n'obedo dhakö k'apap mërë nökënë, ëka Jakob owinyo köp nön.

Jakob onwongo tye k'awope apar arïö:

23 Awope ka Lea onwongo obedo:

Reuben, athïn kaö ka Jakob,

Cimeon, Lebi, Yuda, Icakar ëka Jabulon.

24 Awope ka Racel onwongo obedo:

Yocepu ëka Benjamin.

25 Awope ka Bila atic ka Racel onwongo obedo:

Dan ëka Naputali.

26 Awope ka Jilpa atic ka Lea onwongo obedo:

Gad ëka Acer.

Man onwongo obedo awope ka Jakob n'ënywölögï kï ï Paddan Aram.

27 Jakob obino odwogo both apap mërë Icaka n'onwongo tye ï Mamre, na cwök kï Kiriat Arba (manön, Kebron), kanya Abraam ëka Icaka onwongo obedo gïnï ïë. 28 Icaka obedo ï wi lobo pï mwaka 180. 29 Cë öthöö na mwaka mërë dong dit, na dong otengo rwök cë eiko ën kanya acël kï kwere mërë. Awope mërë Ecau ëka Jakob oiko ën.

36

Ëkwaë k'Ecau

1 Man ënë ëkwaë k'Ecau (ecwodo thon nï Edom).

2 Ecau önyömö mon mërë kï both jö Kanaan: Ada nyaka Elon n'obedo dhanö më Kit, ëka Okolibama nyaka Ana akwar Jibeon dhanö më Kibi— 3 ën thon önyömö Bacemat nyaka Icimael ëka amïn Nebayot.

4 Ada önywölö n'Ecau Elipaji, Bacemat önywölö Reuel, 5 ëka Okolibama önywölö Jeuc, Jalam ëka Kora. Man awope k'Ecau n'ënywölögï kï ï lobo Kanaan.

6 Ecau otero mon mërë, ëthïnö awope ëka anyira, jö kïbëc më ödë, leeni mërë, ëka jami kïbëc na ën onwongo kï ï lobo Kanaan, cë öcïdhö ködë ï lobo nökënë kï both ömïn mërë Jakob. 7 Pïën jamigï onwongo pol rwök na gïn ba römö bedo kanya acël; lobo n'onwongo gïn bedo ïë onwongo ba römögï pïën leenigï onwongo pol. 8 Cë Ecau (manön, Edom) öcïdhö obedo ï Ceir ï lobo n'otingere malö.

9 Man ënë ëkwaë k'Ecau, kwarö ka jö Edom na bedo gïnï ï lobo n'otingere më Ceir.

10 Man ënë nyïng awope k'Ecau:

Elipaji, wod ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Ada, ëka Reuel, wod ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Bacemat.

11 Awope ka Elipaji onwongo obedo:

Teman, Omar, Jepo, Gatam ëka Kenaj.

12 Wod k'Ecau n'ecwodo nï Elipaji, onwongo thon tye kï dhakö nökënë n'ecwodo nï Timna n'önywölö nïnë Amalek. Man onwongo obedo ëkwaë ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Ada.

13 Awope ka Reuel onwongo obedo:

Nakat, Jera, Camma ëka Mija. Man onwongo obedo ëkwaë ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Bacemat.

14 Awope ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Okolibama nyaka Ana akwar Jibeon, na ën önywölö n'Ecau ënë:

Jeuc, Jalam ëka Kora.

15 Man ënë ëkwaë k'Ecau n'obino ödökö gïnï rwodhi:

Awope k'Elipaji n'obedo kaö k'Ecau:

rwoth Teman, rwoth Omar, rwoth Jepo, rwoth Kenaj, 16 rwoth Kora, rwoth Gatam ëka rwoth Amalek. Man onwongo obedo rwodhi n'öya kï both Elipaji kï ï lobo Edom; gïn onwongo obedo ëkwaë ka Ada.

17 Man ënë awope ka Reuel wod k'Ecau:

rwoth Nakat, rwoth Jera, rwoth Camma ëka rwoth Mija. Man ënë onwongo obedo rwodhi n'öya kï both Reuel kï ï lobo më Edom. Gïn onwongo obedo ëkwaë ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Bacemat.

18 Awope ka dhakö k'Ecau n'ecwodo nï Okolibama:

rwoth Jeuc, rwoth Jalam ëka rwoth Kora. Man ënë onwongo obedo rwodhi n'öya kï both dhakö k'Ecau Okolibama nyaka Ana.

19 Man ënë onwongo obedo awope k'Ecau (manön, Edom) ëka man ënë onwongo obedo rwodhigï.

20 Man ënë onwongo obedo awope ka Ceir dhanö më Kori, n'onwongo bedo gïnï ï lobo nön:

Lotan, Cobal, Jibeon, Ana, 21 Dicon, Ejer ëka Dican. Man ënë onwongo obedo rwodhi ka jö Kori, ëkwaë ka Ceir më lobo Edom.

22 Awope ka Lotan onwongo obedo:

Kori ëka Emam. Timna onwongo obedo amïn Lotan.

23 Man ënë onwongo obedo awope ka Cobal:

Alban, Manaat, Ebal, Cepo ëka Onam.

24 Man ënë onwongo awope ka Jibeon:

Aia ëka Ana. Man Ana n'obino onwongo pii na lyeth kï ï thim ï karë na ën tye ka kwaö kene k'apap mërë Jibeon.

25 Man ënë onwongo ëthïnö ka Ana:

Dicon ëka Okolibama nyaka Ana.

26 Man ënë onwongo obedo awope ka Dicon:

Kemdan, Eciban, Itran ëka Keran.

27 Man ënë onwongo obedo awope ka Ejer:

Bilan, Jaaban ëka Akan.

28 Man ënë onwongo obedo awope ka Dican:

Uj ëka Aran.

29 Man ënë onwongo obedo rwodhi ka jö Kori:

rwoth Lotan, rwoth Cobal, rwoth Jibeon, rwoth Ana, 30 rwoth Dicon, rwoth Ejer, ëka rwoth Dican. Man ënë onwongo obedo rwodhi ka jö Kori, na lübërë kï kite na kakagï tye ködë ï lobo Ceir.

Rwoth më Edom

31 Man ënë rwodhi n'ölöö gïnï löc ï lobo më Edom na bara rwoth mörö më Icarael ölöö löc.

32 Bela wod ka Beor obino ödökö rwoth më Edom. Pacö mërë ebino ëcakö nyïngë Dinkaba.

33 Ï karë na Bela öthöö, Jobab wod ka Jera n'öya kï ï Bojra oleo ka tyënë na calö rwoth.

34 Ï karë na Jobab öthöö, Kucam n'öya kï ï lobo ka jö Teman oleo ka tyënë na calö rwoth.

35 Ï karë na Kucam öthöö, Kadad wod ka Bedad, n'ölöö Midian ï lobo më Moab, obino oleo ka tyënë na calö rwoth. Pacö mërë ebino ëcakö nyïngë Abit.

36 Ï karë na Kadad öthöö, Camla n'öya kï ï Macireka oleo ka tyënë na calö rwoth.

37 Ï karë na Camla öthöö, Caul n'öya kï ï Rekobot na tye ï dhö kulo më Euparate oleo ka tyënë na calö rwoth.

38 Ï karë na Caul öthöö, Baal Kanan wod ka Akbor oleo ka tyënë na calö rwoth.

39 Ï karë na Baal Kanan wod ka Akbor öthöö, Kadad oleo ka tyënë na calö rwoth. Pacö mërë ebino ëcakö nyïngë Pau, ëka nyïng dhakö mërë onwongo ecwodo nï Meketabel nyaka Matred, nyaka Mejaab.

40 Man ënë rwodhi n'öya kï both Ecau, kï nyïng-gï, na lübërë kï kakagï ëka lobogï:

rwoth Timna, rwoth Alba, rwoth Jetet, 41 rwoth Okolibama, rwoth Ela, rwoth Pinon, 42 rwoth Kenaj, rwoth Teman, rwoth Mibjar, 43 rwoth Magdiel ëka rwoth Iram. Man ënë onwongo obedo rwodhi më Edom, na lübërë kï kite na gïn obedo ködë ï lobo n'obedo mëgï.

Man ënë Ecau akwar jö Edom.

37

Yocepu ëka utmego mërë

1 Jakob obedo ï lobo Kanaan, kanya onwongo yam apap mërë obedo ïë.

2 Man ënë köp më thëkwarö më öt ka Jakob.

Ï karë na Yocepu dong othuno mwaka apar abïrö, ën onwongo kwaö rom ëka dyegi kanya acël kï utmego mërë, awope ka Bila ëka më Jilpa, n'obedo gïnï mon k'apap mërë Jakob. Ën okelo köp na rac ï kom utmego mërë both apap mërë.

3 Jakob onwongo marö Yocepu rwök na löö awope mërë nökënë pïën ënywölö ën ï karë na ën dong otii. Ën öyübö nïnë böngü na bor na badë boco. 4 Ï karë na utmego mërë önënö nï apapgï marö Yocepu rwök löögï ökö, gïn öcakö dagö ën ëka onwongo ba dökï ëtwak ködë kï yom cwiny.

5 Ï kiwor mörö acël Yocepu oleko lek cë okobo both utmego mërë, gïn ömëdërë kï dagö ën rwök. 6 Ën okobo nïgï nï, “Winy unu lek na an aleko: 7 Aleko nï onu onwongo etye ka rïdhö kal kï ï pwodho, cë kal na an atweo öya malö ocung atïr, ëka kal na un itweo obino ögürö mëga dyere cë oryebere gïnï pïny ï nyim mëga.”

8 Utmego mërë öcakö gamö nïnë nï, “In ïthamö nï ibino lööwa? In ibino lööwa adyer?” Cë utmego mërë öcakö mëdërë gïnï amëda më dagö ën rwök pï lek mërë nön ëka pï köp na ën ötwakö.

9 Cë Yocepu dökï oleko lek nökënë, ëka okobo both utmego mërë nï, “Winy unu, aleko lek nökënë dökï nï ceng, dwe ëka cër apar acël oryebere gïnï pïny ï nyima.”

10 Ï karë na ën okobo lek mërë nön both apap mërë ëka utmego mërë, apap mërë ocoko ën nakun kobo nï, “Koth lek ngö na in ileko nön? In ïthamö nï ayani, an ëka utmegoni adyer ebino ryebere pïny ï nyimi?” 11 Adïnga öcakö makö utmego mërë rwök ï kome, ëntö apap mërë ökanö köp nön kïbëc ï cwinye.

Ëcadhö Yocepu ëka etero ï lobo Ejip

12 Ï nïnö mörö acël, utmego ka Yocepu öcïdhö gïnï kwaö rom ëka dyegi k'apapgï na cwök kï Cekem, 13 Icarael okobo both Yocepu nï, “Utmegoni öcïdhö gïnï yo kukwath na cwök kï Cekem. Bin ëk aori bothgï.”

Ën ögamö nï, “An enene.”

14 Apap mërë okobo nïnë nï, “Cïdh ïnën ka utmegoni ëka rom kï dyegi tye gïnï na bër ëk idwogi ikob nïna.” Ën ooro Yocepu më yaa kï ï ora më Kebron.

Ï karë na Yocepu othuno ï Cekem, 15 ëcwö mörö onwongo ën tye ka lath ï dye bar, cë openyo Yocepu nï, “Ngö na in ïrangö?”

16 Ën ögamö nï, “An arangö utmegona. In ïrömö kobo nïna kanya gïn kwaö kwath ïë?”

17 Ëcwö nön ögamö nïnë nï, “Gïn dong öya ökö kï kany. An awinyo ka gïn kobo nï, ‘Eru ëcïdh unu yo Dotan.’ ”

Yocepu öcakö lübö körgï cë onwongogï na cwök kï Dotan. 18 Ëntö ï karë na utmego mërë önënö ën kï kanya bobor, gïn öcakö yübö köp më neko ën ökö.

19 Cë ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Won lek ëca tye ka bino! 20 Bin unu enek ën ökö ëk ebol ï bur mörö acël kany, ëk ekob nï lee mörö na ger ënë omwodo. Cë dong ebino nënö kite na lek mërë gïnï bino cobere ködë.”

21 Ï karë na Reuben owinyo köp ni, ën ötëmö më larö Yocepu ökö kï ï cïng-gï nakun kobo nïgï nï, “Eru kür enek ën. 22 Kür ïöny unu remo mörö. Eru ebol ën ï bur mörö kany ï thim, ëntö kür eketh cïng onu ï kome.” Reuben okobo köp ni pïën ën onwongo öyübërë më kwanyö ën ökö kï öd bur ëk ëdwök ën cen both apap mërë.

23 Ï karë na Yocepu othuno both utmego mërë, gïn ögönyö böngü mërë na ën oruko n'onwongo bor ëka badë onwongo boco. 24 Gïn ömakö ën cë obolo gïnï ï bur. Ï bur onwongo tye nono, pii onwongo ope ïë.

25 Cë gïn öcakö bedo pïny më cem, ï karë na gïn önënö gurup ka jö Icimael n'öya gïnï kï ï Gilead. Kïnagagï onwongo öyëö odok, möö na kur ëka müra nakun tye ka cïdhö gïnï yo Ejip.

26 Yuda öcakö kobo both utmego mërë nï, “Ngö na onu ebino nwongo ka eneko ömïn onu ëka ëmüngö thöö mërë ökö? 27 Bin, ëk ëcadh unu ën ökö both jö Icimael, ëk kür eketh cïng onu ï kome, pïën ën obedo ömïn onu, kom onu kikokome.” Utmego mërë oyeo.

28 Cë ï karë n'ëcadh wïl më Midian owok gïnï na cwök, utmego mërë öywaö Yocepu ökö kï öd bur ëka öcadhö gïnï ën ökö both jö Icimael pï cëkël* më ryal pyer arïö cë jö më Icimael otero Yocepu naka yo Ejip.

29 Ï karë na Reuben odwogo cen ï bur ëka onwongo Yocepu ope ïë, ën öyëcö böng mërë ökö kï ï kome pï cwer cwiny. 30 Ën ödök cen both utmego mërë ëka okobo nï, “Awobi ni ope kunön! Ngö na an abino tïmö kobedini?”

31 Cë gïn ökwanyö böngü ka Yocepu ëka öngënö gïnï kï remo ka dyël na gïn oneko. 32 Otero gïnï both apapgï ëka okobo gïnï nï, “Wan enwongo böngü ni. Nën ka obedo böngü ka wodi onyo pe.”

33 Ï karë na ën önënö, okobo nï, “Man böngü k'athïn-na kikokome. Lee na ger omwodo ën. Adyer lee ökïdhö Yocepu na thïthïnö.”

34 Cë Jakob öcakö yëcö böng mërë ökö kï ï kome ëka otweo böng cöla ï pyërë, cë okoko wode pï karë na lac. 35 Awope ëka anyira mërë kïbëc obino gïnï më kweo cwinye, ëntö ën ökwërö ökö nï kür ekwe cwinye. Nakun kobo nï, “Pe, ba obedo nï kömanön. An abino lübö kör athïn-na kï koko naka thon ï bur.” Apap mërë obedo koko ën kömanön.

36 Jö Midian otero gïnï Yocepu yo Ejip ëka öcadhö gïnï ën both Potipa n'obedo adit etic ka Parao nakun ënë löö acikari kïbëc na kürö pïny.

38

Yuda ëka Tamar

1 Ï karë nön, Yuda öya ökö kï both utmego mërë ëka öcïdhö më bedo both ëcwö mörö më Adulam na nyïngë Kira. 2 Kï kunön, Yuda önënö nyaka Cua dhanö më Kanaan, cë önyömö ëka obedo ködë. 3 Dhakö nön obino öyac ëka önywölö wode cë öcakö nyïngë Er. 4 Ën dökï öyac ëka önywölö wode cë öcakö nyïngë Onan. 5 Ën obino öyac dökï ëka önywölö wode nökënë cë öcakö nyïngë Cela. Gïn onwongo bedo ï Kejib ï karë na ën nywölö Cela.

6 Yuda obino onwongo dhakö na nyïngë Tamar, cë önyömö nï kaö mërë Er. 7 Ëntö Er kaö ka Yuda, kwö mërë onwongo rac kï ï wang Rwoth, cë Rwoth obino oneko ën ökö.

8 Cë Yuda okobo both Onan ömïn Er nï, “Cïdh iter dhakö k'omeru ëka icob ticni na calö ömïn cwörë, ëk ïnywöl ëthïnö ka wi omeru.” 9 Ëntö Onan ongeo nï ëthïnö ba bino bedo mëgë, cë ï karë na ën bedo kï dhakö k'ömïn mërë, ën wëkö remo mërë öny ökö pïny më jükö ëk kür ënywöl ëthïnö ka wi ömïn mërë. 10 Gin na ën ötïmö onwongo rac kï ï wang Rwoth, cë ömïö Rwoth oneko ën ökö thon.

11 Ï karë na ën dong öthöö, Yuda okobo both Tamar, dhakö ka wode nï, “Cïdh ibed ï öt k'apapni na calö dhakö na cwörë öthöö naka ka woda Cela ödöngö.” Ën okobo nï kömanön pïën ën onwongo tye kï lworo nï Cela thon bino thöö ökö kamë utmego mërë. Cë Tamar ödök yo pacögï më bedo ï öt k'apap mërë.

12 Kinge karë mörö, dhakö ka Yuda n'obedo nyaka Cua öthöö. Ï karë na Yuda otyeko nïnö më kumo pï dhakö mërë ëka cwinye dong okwe, ën öcakö yaa më cïdhö yo Timna both cwö mörö n'onwongo nyarö yer rom mërë. Ën owotho kanya acël k'okone mërë Kira dhanö më Adulam.

13 Cë ekobo both Tamar nï, “Kwaröni tye ka cïdhö yo Timna më nyarö yer rom mërë.” 14 Tamar ögönyö böng mërë më cöla ökö, oumo wangë k'atam ëk ömïï kür enge ën, ëka öcïdhö obedo pïny ï nget dhö wangkac na cïdhö yo Enaim, na tye ï yoo na cïdhö yo Timna. Pïën ën ongeo nï Cela dong ödöngö ökö ëntö ba ëmïö ölakö ën calö dhakö mërë.

15 Ï karë na Yuda önënö ën ï nget yoo, ën öthamö nï ködë obedo ölaya mörö, pïën onwongo oumo wangë ökö kï böngü. 16 Yuda ba ongeo nï dhakö ka wode ënön cë öcïdhö bothe ï nget yoo ëka okobo nïnë nï, “Wëk abed kodi.”

Tamar openyo ën nï, “Ngö na in ibino mïöna ka an abedo kodi?”

17 Yuda ögamö nï, “An abino oro nini athïn dyël kï ï kin dyegina.”

Tamar dökï openyo ën nï, “Ngö na in ibino jengo pï tutunu naka ka ioro athïn dyël?”

18 Yuda ögamö nï, “Ngö na in ïmïtö nï ajeng nini?”

Ën ögamö nï, “Mïa agïth na nyingi tye ïë kï thöl mërë, ëka lüth na in ïmakö ï cingi.” Yuda ömïögï bothe cë ën obedo ködë ëka Tamar öyac ökö ködë. 19 Kinge manön, Tamar ödök cen pacö, ökwanyö böng nön ökö kï ï kome, ëka öcakö ruko böng cöla më dha thöö.

20 Yuda öcïdhö ëka ooro okone mërë Kira dhanö më Adulam k'athïn dyël, ëk okel cë ögam jami mërë na ën ejengo both dhakö, ëntö Kira ba obino onwongo ën. 21 Cë ën openyo cwö mörö n'onwongo bedo gïnï kany nön nï, “An atwërö nwongo ölaya mörö n'onwongo bedo ï nget yoo na cïdhö yo Enaim kwene?”

Gïn ögamö nï, “Ölaya mörö ope na bedo kany.”

22 Ën ödök cen both Yuda ëka okobo nï, “An ba anwongo ën, ëka cwö na bedo kany nön okobo nïna nï, ‘Ölaya mörö ope kany.’ ”

23 Cë Yuda okobo nï, “Ëk ën dong ögwök ngö na ën tye ködë, onyo onu ebino dökö gin më anyëra. Ka kömanön, an aoro nïnë athïn dyël ëntö ba inwongo ën.”

24 Kinge dwethe adek, ekobo both Yuda nï, “Cii wodi Tamar obedo tic calö ölaya, ëka öyac ökö.”

Yuda ömïö twërö nï, “Kel unu ën yökö ëka ïwang unu ën naka ï thöö!”

25 Ëntö ï caa n'etye ka kelo ën yökö, ën ooro köp both kwarö mërë Yuda nï, “An ayac k'ëcwö won jami ni. Nën ka ïrömö ngeo won agïth, thöl ëka lüth ni?”

26 Yuda ongeo ëka okobo nï, “Ën obedo dhanö na kite atïr na löa ökö, pïën an ba amïö woda Cela më nyömö ën.” Kinge manön, Yuda ba dökï obedo ködë.

27 Ï karë na nïnö më nywöl ka Tamar örömö, ebino enwongo nï ën bino nywölö rudi. 28 Ï caa na ën tye ka nywöl, athïn acël okelo cïngë yökö, cë acöl mon ökwanyö thöl na kwar cë otweo ï ngut cïng athïn ëka okobo nï, “Man ënë öcakö bino.” 29 Ëntö ï caa na ën ödwökö cïngë ökö, ömïn mërë odonyo ëka dhakö na cölö Tamar okobo nï, “Man ënë kite na in idonyo ködë yökö!” Ëka ëcakö nyïngë Perej.* 30 Cë ömïn mërë dong ënywölö kï ï nge na thöl na kwar tye ï ngut cïngë, cë ëcakö nyïngë nï Jera.†

39

Yocepu ëka dhakö ka Potipa

1 Ï karë n'etero Yocepu yo Ejip, Potipa, dhanö më Ejip n'onwongo obedo adit etic ka Parao na löö wi acikari na kürö pïny, öwïlö Yocepu kï both jö Icimael n'otero ën kunön.

2 Rwoth onwongo tye kï Yocepu ëka ömïö jami kïbëc na ën tïmö wotho na bër. Ën onwongo bedo ï öt k'adwong mërë n'obedo dhanö më Ejip. 3 Ï karë n'adwong mërë önënö nï Rwoth tye kï Yocepu, ëka Rwoth ömïö jami kïbëc na ën tïmö wotho na bër, 4 ën obedo kï cwiny na bër rwök ï kom Yocepu nakun ketho ën më bedo atic mërë, ëka ömïö ën më löönö ödë ëka jami kïbëc na ën tye ködë. 5 Cakërë ï karë na ën oketho Yocepu më löönö ödë ëka jami kïbëc na ën tye ködë, Rwoth ömïö gum ï öt ka Potipa pï Yocepu. Gum ka Rwoth onwongo tye ï kom jami kïbëc na Potipa onwongo ut ködë, kï ï öt ëka kï ï pwothi thon. 6 Manön ömïö Potipa öwëkö jami mërë kïbëc na ën tye ködë ï thë twërö ka Yocepu. Bedo ka Yocepu ï ödë ömïö ën ba dökï parö gin mörö këkën na path kï cem na ën camö.

Yocepu onwongo ödöngö na bër ëka leng rwök. 7 Kinge karë mörö, dhakö k'adwong mërë önïrö Yocepu cë okobo nïnë nï, “Bin ibed köda!”

8 Ëntö Yocepu ökwërö ökö nakun kobo nï, “Nën, bedona kany ömïö adwongna ba dökï parö pï gin mörö këkën na tye ï ödë, ëka thon ën dong ogena kï jami mërë kïbëc na ën tye ködë. 9 Ngat mörö ope na dit kï ï öt ni na löa. Adwongna ömïa twërö ï kom jami kïbëc na ën tye ködë na path kï in këkën, pïën in ibedo dhakö mërë. An dökï arömö tïmö thwön gin na rac köman ëka abalö ï nyim Obanga?” 10 Kono kadï dhakö nön obedo ka dïö ën nïnö kï nïnö, Yocepu obino ökwërö cïdhö ködë ökö ï wi ka buto ëka thon më bedo ködë kanya acël.

11 Ï nïnö mörö acël, n'etic më öt kïbëc onwongo ope gïnï ï öt, Yocepu öcïdhö ï öt më tio tic mërë. 12 Cë dhakö ka Potipa ömakö böngü mërë nakun kobo nï, “Bin ibed köda!” Ëntö Yocepu ömwömërë yökö nakun wëkö böngü mërë dong ï cïngë.

13 Ï caa na ën önënö nï Yocepu ömwömërë yökö nakun wëkö böngü mërë dong ï cïngë, 14 ën ocwodo etic na tio ï ödë ëka okobo nïgï nï, “Nën cwöra okelo dhanö më Iburu kany më nywarö onu! Ën odonyo ï öt kany më bedo köda tëtëk, ëntö an aredo rwök. 15 Cë na ën owinyo nï an aredo rwök, ën ömwömërë yökö nakun wëkö böngü mërë botha.”

16 Ën ögwökö böngü ka Yocepu bothe naka adwong mërë obino pacö. 17 Cë ën okobo gin n'ötïmërë nön both cwörë nï, “Opii më Iburu na in ikelo kany obino ï öda ëka ötëmö më nywaröna. 18 Ëntö ï caa na an aredo rwök, ën ömwömërë yökö ëka öwëkö böngü mërë botha.”

19 Ï karë n'adwong ka Yocepu owinyo ngö na dhakö mërë okobo nïnë, nakun kobo nï, “Man ënë kite n'opiini ötïma ködë,” ën öngö rwök. 20 Cë ömakö Yocepu otero ï buc kanya etweo emabuc ka rwoth ïë.

Ëntö ï karë na Yocepu tye ï buc kunön, 21 Rwoth onwongo tye ködë, onyutho kïca mërë bothe ëka ömïö ën obedo kï cwiny na bër ï nyim ngat na löö buc. 22 Ngat na löö buc oketho Yocepu më bedo adit na löö emabuc kïbëc ëka kï jami kïbëc n'ëtïmö ï buc. 23 Ngat na löö buc onwongo ba dökï parö pï gin mörö këkën na tye ï thë gwök ka Yocepu, pïën Rwoth onwongo tye kï Yocepu ëka ömïö jami kïbëc na ën tïmö wotho na bër.

40

Yocepu ögönyö kör lek

1 Kinge karë mörö, adit na löö poko köngö ölök ëka adit na löö tedo ogati ka rwoth më Ejip ötïmö gïnï bal both adwong-gï n'obedo rwoth më Ejip. 2 Parao onwongo öngö ï kom edite tic mërë arïö, adit na löö poko köngö ölök, ëka adit na löö tedo ogati, 3 cë oterogï ï buc ï öt k'adit na kürö pïny, kanya Yocepu onwongo etweo ïë. 4 Adit na löö acikari na kürö pïny ömïögï both Yocepu cë ën ögwökögï.

Kinge na gïn dong obedo ï buc pï karë mörö, 5 ngat acëlacël—adit na löö poko köngö ölök ëka adit na löö tedo ogati ka rwoth më Ejip n'onwongo etweogï ï buc—oleko lek mërë ï kiwor acël nön, nakun kör lek ka ngat acëlacël path.

6 Ï karë na Yocepu obino bothgï kodiko mërë, ën önënögï na cwinygï ba yom. 7 Cë ën openyo edite tic ka Parao n'onwongo etweogï ï buc ködë ï öt k'adwong mërë nï, “Pïngö cwinywu tin ba yom?”

8 Gïn ögamö nï, “Wan kïbëc tin eleko lek, ëntö ngat mörö ope na römö gönyö nïwa thërë.”

Yocepu okobo nïgï nï, “Pathï Obanga ënë gönyö kör lek? Kob nïna unu lekwu.”

9 Adit na löö poko köngö ölök öcakö kobo lek mërë both Yocepu nakun kobo nï, “Ï lekna, an anënö yath ölök ï nyima, 10 ëka ï kom yath onwongo tye ïë jangë adek, cücüth na pod odhugo më cakö thuro, cë önyakö nyige ëka öcëk ökö. 11 Okopo ka Parao onwongo tye ï cïnga, cë apüdö nyig ölök ëka abïö ï okopo ka Parao cë amïö ï cïngë.”

12 Yocepu okobo nïnë nï, “Lek nonu ene, jang ölök adek nyutho nïnö adek. 13 Ï kin nïnö adek, Parao bino gönyöni ëka bino dwököni ï dhö ticni cë in ibino mïö ën okopo ï cïngë, kite na yam ïtïmö ködë cön ï karë na in ibedo adit na löö poko köngö ölök mërë. 14 Ëntö myero ipo pïra ka jami kïbëc bino woth na bër kodi, akwai nï in thon ïtïm nïna kïca ëka ïtham pïra, ëk ikob both Parao köp ï koma ëk ën thon ögönya ökö kï ï öd buc ni. 15 Pïën an ëkwala akwala tëtëk kï both jö Iburu ëka thon etwea ï buc kany nono na ba abalö gin mörö.”

16 Ï caa n'adit na löö tedo ogati önënö nï ëgönyö lek k'awodhe na bër, ën thon okobo both Yocepu mëgë nï, “An thon aleko lek nï onwongo adoko aditi adek më ogati ï wia. 17 Ï adïta na malö onwongo tye ïë kwa ogati na papath pï Parao, ëntö wïny onwongo tye ka camö ogati kï ï adïta na an ayëö ï wia.”

18 Yocepu ögamö nï, “Lekni nön thërë ene: Aditi adek nyutho nïnö adek thon. 19 Ï kin nïnö adek Parao bino gönyöni ökö ëka nguno nguti cë ngabö komi ï wi yath ëka wïny bino camö ringo komi ökö.”

20 Ï nïnö më adek onwongo obedo nïnö na yam ënywölö Parao ïë, ëka ën öyübö karama pï edite mërë kïbëc. Ën öcakö kelo adit na löö poko köngö ölök ëka adit na löö tedo ogati ï nyim edite mërë. 21 Ën ödwökö adit na löö poko köngö ölök ï tic mërë, ëk ën dökï ömëdërë kï mïö okopo ï cïng Parao, 22 ëntö ën öngabö adit na löö tedo ogati kite na Yocepu ögönyö kï lek mërë.

23 Adit na löö poko köngö ölök ba dökï opo pï Yocepu; wie obino owil ökö ï kome.

41

Lek ka Parao

1 Kinge mwaka arïö, Parao rwoth më Ejip oleko lek nï ën onwongo ecung ï lak kulo më Nail. 2 Cë dhok abïrö n'oluk ëka n'öcwëë odonyo gïnï yökö kï ï kulo ëka öcakö gïnï camö lum. 3 Cë dhok abïrö nökënë n'ölübö körgï odonyo kï ï kulo më Nail na komgï rarac ëka omogere obino ocung gïnï ï nget dhok n'onwongo tye ï lak kulo. 4 Cë dhok n'onwongo rarac ëka omogere öcamö dhok abïrö n'oluk ëka n'öcwëë ökö. Cë Parao öcakö coo ökö kï ï wang nïnö.

5 Ën dökï önïnö cë oleko lek më arïö mërë. Oleko nï ënënö wi kal abïrö na komgï yot ëka bër, öcëk nakun tye ka döngö ï kom tyën kal acël. 6 Kinge manön, wi kal abïrö nökënë n'oner ödöngö na rarac ëka yamö na lyeth më oro onerogï ökö. 7 Cë wi kal abïrö na rarac öcakö mwönyö wi kal na bëcö ökö. Parao ocoo kï ï wang nïnö cë onwongo nï eleko lek dökï.

8 Kodiko na pïny dong oru, cwinye onwongo ba yom, cë ömïö ën ooro köp më cwodo ajwogi ëka ëryëkö kïbëc më Ejip. Parao öcakö kobo nïgï lek mërë, ëntö ngat mörö ope n'onwongo twërö gönyö nïnë lek nön.

9 Cë adit na löö poko köngö ölök okobo both Parao nï, “An tin dong apo ï kom balna. 10 Ï karë n'onwongo Parao cwinye öwang ï kom etic mërë, cë otweowa k'adit na löö tedo ogati ï öt k'adwong na löö kürö pïny. 11 Cë ï nïnö mörö acël wan kïbëc ebino eleko lek ï kiwor acël, ëka lek acëlacël onwongo tyën köp mërë papath. 12 Awobi mörö më Iburu onwongo tye ködwa ï buc. Ën onwongo obedo atic k'adit na kürö pïny. Wan ebino ekobo nïnë lekwa ëka ën obino ögönyö nïwa, nakun gönyö lek ka ngat acëlacël n'opore kï lek mërë. 13 Ëka kite na ën ögönyö kï lekwa, obino ocobere kömanön. An ebino ëdwöka ï dhö ticna, ëka adit na löö tedo ogati ebino ëngabö kome ï wi yath.”

14 Parao öcakö oro më cwodo Yocepu, cë ekelo ën pïöpïö kï ï buc. Ëmïö ölyëlö wie, ölökö böng mërë ëka obino ï nyim Parao.

15 Parao okobo both Yocepu nï, “An aleko lek ëka ngat mörö ope na twërö gönyö tyën köp mërë. Ëntö an awinyo köp ï komi nï in ka iwinyo lek ïtwërö gönyö tyën köp mërë.”

16 Yocepu ögamö dhö Parao nï, “Pathï an, ëntö Obanga bino mïö Parao agam na yomo cwinye.”

17 Cë Parao okobo both Yocepu nï, “Ï lekna, an onwongo acung ï lak kulo më Nail, 18 ëka dhok abïrö n'öcwëë na komgï oluk odonyo kï ï kulo ëka öcakö gïnï camö lum. 19 Kï körgï, dhok abïrö nökënë dökï odonyo kï ï kulo na komgï rarac, ëka n'omogere rwök. Koth dhok na rarac nön anaka yam bara anënö ï lobo më Ejip. 20 Dhok n'onwongo omogere na komgï rarac, öcakö camö dhok abïrö n'öcakö donyo n'öcwëë na komgï oluk. 21 Ëntö kadï kinge na gïn dong öcamö dhok n'öcwëë nön, gin mörö ope na nyutho nï gïn öcamö dhok n'öcwëë nön ökö, pïën onwongo gïn pod omogere ëka komgï rarac calö kite n'onwongo gïn tye ködë cön. Na dong atyeko lek nön, cë acoo ökö kï ï wang nïnö.

22 “An thon anënö wi kal abïrö n'ödöngö ï tyën kal acël n'öcëk na bër. 23 Kï körgï, anënö wi kal abïrö na reco, n'önwëng na yamö na lyeth më oro onero. 24 Wi kal n'önwëng ömwönyö wi kal abïrö na bëcö ökö. Akobo lek ni both ajwogi, ëntö ngat mörö onwongo ope na twërö gönyö tyën köp mërë nïna.”

25 Cë Yocepu okobo both Parao nï, “Lek ka Parao tye acël këkën. Obanga onyutho both Parao gin na ën cwök tïmö. 26 Dhok abïrö na bëcö nyutho mwaka abïrö ëka wi kal abïrö na bëcö nyutho thon mwaka abïrö. Lek nön tyën köp mërë tye acël këkën. 27 Dhok abïrö n'omogere na komgï rarac n'obino kï körgï, ëka wi kal abïrö na yamö na lyeth më oro onero nyutho mwaka abïrö më kec.

28 “Obedo kite na an akobo both Parao: Obanga otyeko nyutho both Parao ngö na ën ëcwök tïmö. 29 Pï mwaka abïrö, cem bino cëk na büp ï lobo Ejip kïbëc. 30 Ëntö kinge manön, mwaka abïrö nökënë bino lübö na kec bino bedo na tye ïë, wi jïï bino wil ökö ï kom cem na yam öcëk nïgï ï Ejip. Ëka kec nön bino balö lobo rwök. 31 Cem na büp n'onwongo öcëk ï lobo ba dökï ebino po ïë, pïën kec na bino lübö manön bino bedo na rac rwök. 32 Lek ka Parao na ën oleko arïö nön nyutho nï Obanga ënë omoko köp nön ëka Obanga bino mïö cobere ï karë na cwöcwök.

33 “Dong pï manön, Parao myero örang dhanö mörö na ryëk na nïang ëk oketh ölöö lobo Ejip kïbëc. 34 Parao myero oketh edite na löö lobo, ëk gïn öcök acël më abic më cem na bino cëk ï lobo Ejip pï mwaka abïrö na cem bino cëk na büp. 35 Myero gïn öcök cem kïbëc ï mwaka na cem bino cëk ïë na büp, ëk ëgwök ï dere më kanö cem na tye ï thë löc ka Parao. 36 Cem nön ebino gwökö pï loboni, më kürö mwaka abïrö na kec bino podho ï Ejip, ëk kür kec onek jö më lobo ni ökö.”

37 Parao ëka edite mërë kïbëc önënö nï thama ni bër. 38 Parao okobo both etic mërë nï, “Ëtwërö nwongo dhanö nökënë na cal kï dhanö ni, na tye kï cwiny k'Obanga?”

39 Cë Parao okobo both Yocepu nï, “Kite na dong Obanga onyutho köp ni kïbëc bothi, ngat mörö ope na ryëk ëka na wie tio calö in. 40 In ënë ibino löönö öda ëka jöga kïbëc bino bedo ï thë löcni. An abino löönöni pï then na an atye ïë këkën.”

Yocepu ödökö alöc më Ejip

41 Parao okobo both Yocepu nï, “An kobedini dong akethi më bedo alöc më Ejip kïbëc.” 42 Cë Parao öwödhö agïth mërë n'eketho anyuth ïë kï ï nya cïngë ëka örëpö ï nya cïng Yocepu. Ën thon oruko Yocepu kï böng na mïmïla na bëcö ëka ömïö oruko nyör n'ëyübö kï gol ï ngute. 43 Parao ömïö Yocepu öngwëcö kï gadigadi na calö alübkörë më arïö kï löc, nakun jïï kïbëc wöö kï redo ï nyime nï, “Rum cöngwu pïny!” Manön ënë kite n'eketho kï Yocepu më bedo alöc më lobo Ejip kïbëc.

44 Cë Parao okobo both Yocepu nï, “An Parao, dhanö mörö ope na bino tingo cïngë onyo tyënë ï lobo Ejip kïbëc abonge twëröni.” 45 Parao ömïö nyïng both Yocepu nï Japenat Panea ëka ömïö ën önyömö Acenat nyaka Potipera, n'onwongo obedo alamdhök më On, më bedo dhakö mërë. Cë Yocepu öcakö wowotha më rimo lobo Ejip kïbëc.

46 Yocepu onwongo dong tye kï mwaka pyer adek ï karë na ën dönyö ï tic ka Parao rwoth më Ejip. Ëka Yocepu öya ökö kï ï nyim Parao cë öcakö wowotha ï lobo më Ejip kïbëc. 47 Ï mwaka abïrö, cem obino öcëk na büp rwök. 48 Yocepu öcökö cem n'öcëk ï lobo Ejip pï mwaka abïrö nonu cë ökanö ï dërö më kanö cem na tye ï kabedo kïbëc ï peci. Ï pacö acëlacël, ën oketho cem n'öya kï ï pwothi kïbëc n'ögürö kany nön. 49 Yocepu ökanö cem na büp rwök ï dere më kanö cem, naka onwongo dong cal kï kwo na tye ï dhö nam, cë ömïö ën öwëkö pimo ökö pïën onwongo dwong rwök na ba römö pimere.

50 Na mwaka më kec bara othuno, Yocepu onwongo dong tye k'ëthïnö awope arïö n'Acenat nyaka Potipera, alamdhök më On, önywölö. 51 Yocepu öcakö nyïng kaö mërë Manace* nakun kobo nï, “Pïën Obanga ömïö wia owil ökö kï ï can-na ëka kï ï öt k'apapna kïbëc.” 52 Athïn më arïö ën öcakö nyïngë Epraim, nakun kobo nï, “Pïën Obanga ömïa anywöl ï lobo na an anënö can ïë.”

53 Ï karë na mwaka abïrö më cem na büp dong ojik ï lobo Ejip, 54 cë mwaka abïrö më kec öcakërë, kite na Yocepu yam okobo ködë. Kec onwongo ömakö lobo kïbëc, ëntö ï lobo më Ejip kïbëc cem onwongo tye ïë. 55 Ï karë na dong cem othum ökö kï ï lobo Ejip kïbëc, jïï öcakö koko both Parao pï cem. Cë Parao okobo both jö më Ejip kïbëc nï, “Cïdh unu both Yocepu ëk ïtïm unu ngö na ën bino kobo niwu.”

56 Ï karë na kec onwongo örömö lobo kïbëc, Yocepu öyabö dere më kanö cem ëka öcakö cadhö cem both jö më Ejip, pïën kec onwongo dong tye na rac ï lobo Ejip kïbëc. 57 Jö më lobo nökënë thon obino gïnï yo Ejip më wïlö cem kï both Yocepu pïën kec onwongo dong tye na rac rwök ï wi lobo thükül.

42

Utmego ka Yocepu öcïdhö yo Ejip

1 Ï karë na Jakob owinyo nï cem tye ï Ejip, ën okobo both awope mërë nï, “Pïngö ïnënërë unu anëna kenwu?” 2 Cë ën okobo nï, “An awinyo nï cem tye ï Ejip. Cïdh unu yo kunön ëk ïwïl unu cem mörö pï onu ëk ëkwö ëka kür ëthöö.”

3 Cë utmego ka Yocepu apar öcïdhö gïnï yo Ejip më wïlö cem. 4 Ëntö Jakob ba ooro Benjamin ömïn Yocepu ködgï, pïën ën onwongo tye kï lworo nï onyo gin mörö na rac römö tïmërë ï kome. 5 Cë awope ka Jakob onwongo tye ï kin jö n'öcïdhö gïnï wïlö cem, pïën kec onwongo thon tye ï lobo më Kanaan.

6 Yocepu onwongo dong obedo alöc më lobo Ejip ëka ënë onwongo cadhö cem both jögë. Cë ï karë na utmego mërë othuno, gïn oryebere gïnï pïny ï nyime na terinyimgï gudo ngöm. 7 Ï karë na Yocepu önënö utmego mërë, ën ongeogï ëntö ötïmö na calö ën ebedo arok ëka ötwak ködgï kï gero nakun penyogï nï, “Un ïya kï kwene?”

Gïn ögamö nï, “Wan ëya kï ï lobo Kanaan më bino wïlö cem.”

8 Utmego ka Yocepu ba ongeo gïnï ën, ëntö Yocepu ongeogï. 9 Cë ën opo ï lek mërë ï komgï ëka okobo nïgï nï, “Un ibedo ëröth pïny! Un ibino unu më nënö kanya ba etye ka gwökö kï ï lobowa.”

10 Gïn ögamö nï, “Pe, adwongna, eticni obino më wïlö cem. 11 Wan kïbëc ebedo awope ka dhanö acël. Eticni obedo jö na genere, pathï ëröth pïny.”

12 Yocepu okobo nïgï nï, “Pe, Un ibino unu më nënö kanya ba etye ka gwökö kï ï lobowa.”

13 Ëntö gïn ögamö nï, “Eticni onwongo tye utmego apar arïö, awope ka dhanö acël, na bedo ï lobo më Kanaan. Athïn na tïdï odong both apapwa, ëka acël dong ope.”

14 Yocepu okobo nïgï nï, “Obedo kite na an akobo niwu ködë: Un ibedo ëröth pïny! 15 Ëka man ënë kite n'ebino tëmöwu ködë: An akwongara kï nyïng Parao, un ba ibino wëkö kany naka ka wang n'ömïnwu na tïdï obino kany. 16 Or unu ngat acël öcïdh ööm ömïnwu, un jö kïbëc ebino gwököwu ï buc, ëk köpwu ëtëm më nënö ka ikobo unu köp adyer. Cë ka ope, adyer ka Parao pod kwö, un ibedo ëröth pïny!” 17 Ëka ën okethogï kïbëc ï buc pï nïnö adek.

18 Ï nïnö më adek, Yocepu okobo nïgï nï, “An abedo ngat na lworo Obanga, tïm unu köman ëk ibed unu na kwö. 19 Ka un ibedo jö na genere, wëk unu ömïnwu acël odong kany ï buc ëk un kïbëc iter unu cem pacö pï jöwu na kec tye ka nekogï. 20 Ëntö myero ikel unu ömïnwu na tïdï yo botha, ëka ënïang ï köpwu ëk ömïï kür ïthöö unu.” Cë gïn ötïmö kite na ën okobo ködë.

21 Gïn öcakö twak ï kin-gï kën-gï nï, “Adyer onu etye ka nwongo pwod pï ömïn onu. Onu ënënö pëkö n'onwongo ën tye ködë ï caa na ën dweko onu pï kwö mërë, ëntö onu ba ewinyo; ënë ömïö pwod ni tye ka bino ï kom onu.”

22 Reuben ögamö nï, “An ba akobo niwu ni kür ïtïm unu bal ï kome? Ëntö un ba iwinyo! Kobedini dong onu myero ëcül remo mërë.” 23 Gïn ba ongeo ni Yocepu onwongo römö nïang ï köpgï, pïën onwongo ëgönyö köp mërë agönya.

24 Cë Yocepu öya ökö ödönyö yökö kï bothgï ëka öcakö koko, cë odwogo cen bothgï ëka dök ötwak ködgï. Ën ömïö ëmakö Cimeon kï ï kin-gï ëka etweo ï nyimgï na gïn nënö.

25 Yocepu ömïö twërö nï ëpïk cem pong puku ka ngat acëlacël, ëdwök cïlïng ka ngat acëlacël ï puku mërë, ëka myero ëmïïgï gin mörö më acama ï yoo. Manön kïbëc ëtïmö nïgï. 26 Gïn otweo cem ï nge kenegï ëka öcakö gïnï woth.

27 Ï karë na gïn othuno kanya gïn mïtö buto ïë, ngat acël kï ï kin-gï öyabö wi puku ëk ëkwany cem nï kana mërë, ën önënö cïlïng mërë ut ï puku ï wi cem. 28 Cë okobo both utmego mërë nï, “Cïlïngna edwongo! Enene tye ï pukuna.”

Ï caa na gïn owinyo, cwinygï opodho rwök nakun ngat acëlacël lökërë both awodhe na kome myël amyëla nakun kobo nï, “Ngö ene n'Obanga tye ka tïmö ï kom onu?”

29 Ï karë na gïn othuno both apapgï Jakob ï lobo më Kanaan, gïn okobo nïnë ngö n'ötïmërë kïbëc ï komgï nï, 30 “Ëcwö n'obedo rwoth më Ejip ötwak ködwa kï gero ëka oterowa na calö jö na tye ka röthö pïny. 31 Ëntö wan ekobo nïnë nï, ‘Wan ebedo jö na genere, wan ba ebedo ëröth pïny. 32 Onwongo wan etye utmego apar arïö, awope ka dhanö acël. Acël dong ope, ëka athïn na tïdï odong both apapwa ï lobo më Kanaan.’

33 “Cë ëcwö n'obedo rwoth më lobo nön okobo nïwa nï, ‘Man ënë kite na an abino ngeo ka onyo un ibedo jö na genere: Wëk ömïnwu acël odong botha kany, ëk iter unu cem më könyö jö më pacöwu na kec tye ka nekogï. 34 Ëntö kel unu ömïnwu na tïdï yo botha, ëk ömïï an ange ka un ba ibedo ëröth pïny ëntö jö na genere. Cë abino mïö ömïnwu cen bothwu, ëka un ibino woth ï lobo ni abonge ayela mörö.’ ”

35 Ï karë na gïn öönyö cem kï ï pukigï, ngat acëlacël onwongo ocwe mërë më cïlïng n'eketho ï puku mërë. Ï karë na gïn ëka apapgï önënö ocwe kï cïlïng ïë, lworo ömakögï. 36 Cë apapgï Jakob okobo nïgï nï, “Ïmïa unu arwenyo ëthïnöna ökö. Yocepu dong ope, Cimeon dong ope ëka kobedini dökï ïmïtö unu tero Benjamin. Man kïbëc can mërë bino podho ï koma!”

37 Cë Reuben okobo both apap mërë nï, “Ibino neko ëthïnö awopena arïö ökö ka ba adwongo ën cen bothi kany. Wëk an agwök ën, ëka an abino dwongo ën cen bothi.”

38 Ëntö Jakob okobo nï, “Woda ba bino cïdhö kunön kodwu, pïën ömïn mërë dong öthöö ökö ëka ën këkën ënë dong odong. Ka gin mörö na rac bino tïmërë ï kome ï wothwu, cwer cwiny na un ibino mïöna bino nekona ökö.”

43

Utmego ka Yocepu ödök yo Ejip kï Benjamin

1 Kec onwongo pod tye na rac ï lobo Kanaan. 2 Ï karë na gïn otyeko camö cem n'onwongo ëwïlö kï ï Ejip ökö, apapgï okobo nïgï nï, “Dök unu yo Ejip ëk ïwïl unu cem mörö nïwa.”

3 Ëntö Yuda okobo nïnë nï, “Dhanö ca öcïköwa nï, ‘Ba ibino unu nënö wanga ka ömïnwu ope ï kinwu.’ 4 Ka onwongo ïrömö oro ömïnwa ködwa, wan ebino cïdhö më wïlö cem nini. 5 Ëntö ka ba ioro ën ködwa, wan ba ebino cïdhö, pïën dhanö ca okobo nïwa nï, ‘Ba ibino unu nënö wanga ka ömïnwu ope ï kinwu.’ ”

6 Jakob ögamö nï, “Pïngö ikelo unu pëkö ni ï koma më kobo both dhanö nön nï itye unu k'ömïnwu nökënë?”

7 Gïn ögamö nï, “Dhanö nön openyowa peny na pol na makö komwa ëka kï jö më pacöwa. Ën openyowa nï, ‘Apapwu pod kwö? Itye unu k'ömïnwu nökënë?’ Wan ëgamö peny mërë. Cë wan onwongo ëtwërö ngeo nïngö ka ën bino kobo nï, ‘Kel unu ömïnwu kany’?”

8 Cë Yuda okobo both apap mërë Icarael nï, “Or awobi ni köda ëka wan ebino cïdhö ökö pïöpïö, ëk wan, in ëka ëthïnöwa ebed na kwö ëk kür ëthöö. 9 An kikoma abino gwökö ën; in ibino maköna ïë ka ba akelo ën bothi ï nyimi kany. Cë bal mërë bino bedo ï wia ï karë më kwöna kïbëc. 10 Kite na tye ködë, kono wan ba ëgalërë, kono wan dong ëcïdhö ëka edwogo wang kïrïö.”

11 Cë apapgï Icarael okobo nïgï nï, “Ka onwongo twërë, cë tïm unu köman. Keth unu nyig yen mökö na bëcö na un ïyërö më lobowa kany ï pukiwu, ëka iter unu both dhanö nön calö mïc. Ter unu möö na kur na nönök ëka möö kic na nönök, odok yath kï müra ëka nyig yen mökö n'ëcamö. 12 Ter unu thon cïlïng na römö wïlö wïl wang arïö, pïën myero ïdwök unu cïlïng n'onwongo eketho ï wi pukiwu. Caa nökënë onwongo ba öthëna gïnï athëna. 13 Ter unu ömïnwu thon ëka ïdök unu pïöpïö both dhanö nön. 14 Ëka wëk Obanga Won Twër kïbëc ömïïwu kïca ï nyim dhanö nön ëk öwëk ömïnwu nökënë ca ëka Benjamin odwog cen kodwu. Na calö kï botha, ka abino rwenyo ëthïnöna, cë wëk obed nï kömanön.”

15 Gïn öcakö yaa më woth nakun nwongo tero gïnï mïc ëka cïlïng na römö wïl wang arïö, kanya acël kï Benjamin. Öcïdhö gïnï naka yo Ejip ëka ocung gïnï ï nyim Yocepu. 16 Ï karë na Yocepu önënö Benjamin kanya acël kï utmego mërë, ën okobo both atic mërë na gwökö ödë nï, “Ter jö ni ï öda, ngöl lee ëka ïyüb cem, pïën gïn bino cem köda tin kiceng.”

17 Atic ötïmö kite na Yocepu okobo nïnë ködë ëka oterogï ï öt ka Yocepu. 18 Lworo ömakö utmego mërë rwök ï caa n'ekelogï ï öt ka Yocepu. Gïn öthamö nï, “Ekelo onu kany pï cïlïng n'onwongo eketho ï puki onu ï karë na onu ëcakö bino kany. Ënë ömïö ekelo onu ï öt ni, ëk enwong köp mörö ï kom onu, ëmak onu ëk ebed opii mërë ëka ëma kene onu ökö.”

19 Cë gïn öcïdhö naka both atic na gwökö öt ka Yocepu ëka ötwak gïnï ködë kï ï dholokek nï, 20 “Öma adwong, wan ebino kany ï nïnö më acël më wïlö cem. 21 Ëntö ï kabedo na wan ëcïdhö ecung më buto ïë, ngat acëlacël öyabö puku mërë ëka onwongo wel cïlïng mërë kikokome ï wi puku mërë. Cë wan edwongo. 22 Wan thon ekelo cïlïng nökënë ï kom manön më wïlö cem. Wan ba engeo nga ënë oketho cïlïngwa ï pukiwa.”

23 Atic ka Yocepu ögamö nï, “Ayela ope, kür ibed unu kï lworo. Obangawu, n'obedo Obanga k'apapwu, ënë oketho cïlïngwu ï pukiwu. An abino agamö cïlïngwu.” Cë ën okelo Cimeon yökö yo bothgï.

24 Atic na gwökö öt otero utmego ï öt ka Yocepu, ömïögï pii më lwökö tyën-gï ëka ömïö kenegï cem. 25 Gïn öyübö mïcgï më mïö both Yocepu ka bino dwogo kiceng, pïën onwongo ekobo nïgï nï gïn bino cem kanya acël ködë.

26 Ï karë na Yocepu obino pacö, gïn ömïö ën mïc na gïn okelo ëka oryebere gïnï pïny ï nyime. 27 Ën openyogï kite na gïn tye ködë ëka dökï openyogï nï, “Apapwu na un ikobo nï otii tye nïngö? Ën pod tye na kwö?”

28 Gïn ögamö nï, “Aticni apapwa pod kwö ëka tye na bër.” Ëka gïn oryebere pïny më nyutho wörö bothe.

29 Ï karë na Yocepu önënö ömïn mërë Benjamin, wod ka aya mërë kikokome, cë openyo nï, “Man ënë ömïnwu na tïdï na un ikobo nïna?” Cë ën okobo nï, “Ëk Obanga omii gum, woda.” 30 Yocepu ödönyö yökö pïöpïö, pïën cwinye onwongo myël ï kom ömïn mërë. Ën öcïdhö örangö kany mörö na myero ekok ïë. Cë ödönyö ï öt kabuto mërë ëka okok ïë.

31 Kinge ën ölwökö wangë, odonyo yökö ëka ödïö cwinye cë okobo nï, “Wëk epok cem.”

32 Epoko cem ï mëja mërë kënë, më utmego mërë ï mëjagï kën-gï. Jö Ejip na cemo ködë thon ï mëjagï kën-gï. Jö Ejip ba cemo kanya acël kï jö Iburu pïën manön obedo gin më kwer both jö Ejip. 33 Utmego mërë obedo ï nyime na lübërë kit n'ënywölögï ködë, cakërë kï both kaö naka both athïn na tïdï; ëka ngat acëlacël obedo nënö awodhe kï ur. 34 Ï karë n'epoko nïgï cem kï ï mëja ka Yocepu, epoko më ka Benjamin na kadhö më ka jö nökënë kïbëc wang abic. Gïn ocemo ëka omedho gïnï abonge ayela mörö ködë.

44

Ekopo ryal ka Yocepu

1 Kinge na karama othum, Yocepu öcïkö atic mërë na gwökö ödë nï, “Pïk cem opong puki ka jö nön na gïn twërö tingo, ëka iketh cïlïng ka ngat acëlacël ï dhö puku mërë. 2 Cë iketh ekopo ryalna ï dhö puku k'awobi na tïdï, kanya acël kï cïlïng më wïlö cem mërë.” Ën ötïmö kite na Yocepu okobo nïnë ködë.

3 Kodiko mërë na pïny dong oru, ëmïögï öcïdhö kï yorgï yökö kanya acël kï kenegï. 4 Gïn onwongo bara öcïdhö na bor kï ï pacö ï karë na Yocepu okobo both atic na gwökö jami mërë nï, “Lüb kör jö nön pïöpïö, ëka ka ïmakögï, cë ikob bothgï nï, ‘Pïngö un ïcülö gin na bër kï gin na rac? 5 Pathï ekopo ni ënë adwongna modho ködë ëka thon tio ködë më thyeth? Un ïtïmö gin na rac rwök.’ ”

6 Ï karë n'atic ka Yocepu ömakögï ï yoo, ën önwö köp ni bothgï. 7 Gïn okobo nïnë nï, “Adwongwa, ngö n'ömïö in ïtwakö koth köp nön? Wan ebedo eticni myero kür ëtïm koth tïm na calö manön! 8 Nën, cïlïng na wan enwongo ï dhö pukiwa, wan edwongo ökö bothi anaka kï ï lobo Kanaan. Cë pïngö wan myero ëkwal ryal onyo gol kï ï öt k'adwongni? 9 Ka ebino nwongo tye both ngat mörö kï ï kinwa, ëk ënë öthöö. Wan kïbëc ebino bedo opii k'adwongni.”

10 Ën ögamö nï, “Wëk unu obed nï kömanön kite na un ikobo ködë. Ngat n'ebino nwongo ekopo bothe ënë bino bedo opiina; jö nökënë ebino wëkögï cïdhö.”

11 Cë ngat acëlacël öcakö cibo puku mërë pïny pïöpïö ëka öyabö dhögë. 12 Cë atic ka Yocepu öcakö rangö ï puki cakërë kï both ngat na dit naka both ngat na tïdï. Ekopo ebino enwongo ï puku ka Benjamin. 13 Utmego ka Yocepu öyëcö böng-gï pï cwer cwiny. Cë gïn kïbëc otweo yëcgï ï nge kenegï ëka ödök gïnï yo pacö.

14 Ï karë na Yuda ëka utmego mërë obino gïnï ï öt ka Yocepu, gïn onwongo ën pod tye kany nön, cë opodho gïnï pïny oryebere ï nyime. 15 Yocepu okobo bothgï nï, “Man ngö na un onwongo ïmïtö tïmö? Un ba ingeo unu nï dhanö na calö an twërö ngeo jami ni kï thyeth?”

16 Ëka Yuda okobo nï, “Onu ebino kobo ngö both adwongna? Ngö na onu ebino twakö? Onu ebino kwanyö bal kï kom onu nïngö? Obanga otyeko nwongo bal ï kom aticni. Wan dong ëdökö opii k'adwongna—onu ëka ngat n'enwongo okopo kï bothe.”

17 Ëntö Yocepu okobo nï, “An ba atwërö tïmö nï kömanön! Ëntö ngat n'enwongo ekopo bothe, ënë bino bedo opiina. Un jö nökënë kïbëc ïtwërö unu dök both apapwu kï kuc.”

18 Cë Yuda öcïdhö bothe ëka okobo nïnë nï, “Akwai adwongna, ëk an atwak köp mörö kodi. Kür ïwëk akëmöni obed na lyeth ï koma, pïën in ïröm kï Parao kikokome. 19 Adwongna openyo etic mërë nï, ‘Un itye k'apapwu, onyo ömïnwu nökënë?’ 20 Ëka wan ekobo both adwongna nï, ‘Wan etye k'apapwa na dong otii ëka ömïnwa na tïdï n'ënywölö ï karë n'apapwa onwongo dong otii ökö. Ömïn mërë öthöö ökö, ëka ën këkën ënë wod k'aya mërë n'odong, ëka apap mërë marö ën rwök.’

21 “Cë in ikobo both eticni nï, ‘Kel unu botha, ëk anën ën kï wanga.’ 22 Wan ekobo both adwongna nï, ‘Awobi ni ba twërö wëkö apap mërë. Ka ën öwëkö; apap mërë bino thöö ökö.’ 23 Ëntö in ikobo both eticni nï, ‘Ka ömïnwu na tïdï ba owotho kodwu kanya acël, un ba ibino nënö wanga dökï.’ 24 Ï karë na wan ëdök yo both aticni, apapna, wan ebino ekobo nïnë köp n'adwongna okobo.

25 “Cë apapwa okobo nï, ‘Dök unu yo Ejip ëk ïwïl unu cem mörö nïwa.’ 26 Ëntö wan ekobo nï, ‘Wan ba ebino cïdhö yo kunön. Ka ömïnwa na tïdï bino cïdhö ködwa, cë wan ebino cïdhö yo kunön, pïën wan ba ebino nënö wang dhanö ca, thwara ka ömïnwa na tïdï tye ï kinwa.’

27 “Apapna okobo nïwa nï, ‘Un ingeo nï dhaköna önywölö ëthïnö awope arïö. 28 Acël kï kin-gï öwëka ökö, cë an akobo nï, “Adyer lee na ger ökïdhö ën ökö na thïthïnö.” An ba dök anënö ën na twal. 29 Ka ïkwanyö unu man ökö kï botha, ëka gin na rac opodho ï kome, cë cwer cwiny na un ibino mïöna bino nekona ökö.’

30 “Pï manön adwongna, an ba arömö dök both apapna abonge awobi ni. Kwö k'apapwa ocung ï kom kwö k'awobi ni. 31 Ka ën önënö nï awobi ni ope ï kinwa, cwer cwiny bino mïö apapwa thöö ökö. 32 Adwongna, an abino acïkara both apapna nï an abino gwökö awobi ni. An akobo nïnë nï, ‘Ka an ba abino dwongo ën bothi, cë bal mërë bino dwogo ï wia ï nyim apapna ï karë më kwöna kïbëc.’

33 “Cë kobedini akwai nï ïtïm bër iye aticni odong kany na calö opii k'adwongna nakaka awobi ni, ëk ïmïï awobi ni ödök pacö kanya acël kï utmego mërë. 34 An atwërö dök both apapna nïngö ka awobi ni ba owotho köda? An ba amïtö nënö gin na rac ka podho ï kom apapna.”

45

Yocepu onyuthere both utmego mërë

1 Cë Yocepu ba dök ödïö cwinye ï nyim etic mërë kïbëc n'onwongo ocung ï ngete, ëka oredo kï koko nï, “Mïï unu jö kïbëc öya öcïdh gïnï ökö kï botha!” Ngat mörö onwongo ope both Yocepu ï karë na ën nyuthere both utmego mërë. 2 Ëka ën oredo kï koko rwök naka jö më Ejip owinyo gïnï. Jö më öt ka Parao owinyo gïnï thon.

3 Yocepu okobo both utmego mërë nï, “An ënë Yocepu! Apapna pod tye na kwö?” Ëntö utmego mërë onwongo ba twërö gïnï gamö köp mërë, pïën onwongo tye gïnï kï lworo ï nyime.

4 Yocepu okobo both utmego mërë nï, “Bin unu na cwök botha.” Cë gïn obino na cwök bothe ëka okobo nïgï nï, “An ënë ömïnwu Yocepu, ngat na un yam ïcadhö ï Ejip! 5 Kür dong ibed unu kï cwer cwiny, kür ïkëc unu ï komwu kenwu pï cadhöna kany, pïën Obanga ënë yam oora kany ï nyimwu ëk alar kwö ka jïï. 6 Pï mwaka arïö n'opoth këc onwongo tye ï lobo, ëka pï mwaka abic na tye ka bino, pur kï kac ba bino bedo na tye. 7 Ëntö Obanga oora ï nyimwu ëk agwök jö na bino dong ï wi lobo, ëka më larö kwöwu kï yoo më aura ni.

8 “Pï manön, pathï un ënë iora unu kany, ëntö Obanga. Ën ömïö an adökö amïï thama ka Parao, adwong na löö ödë kïbëc ëka alöc më Ejip kïbëc. 9 Kobedini dong dök unu both apapna ëka ikob unu nïnë nï, ‘Man ënë ngö na wodi Yocepu ököbö: Obanga ömïö abedo ngat na löö Ejip kïbëc. Bin botha kany; kür iru. 10 In ibino bedo ï lobo Gocen, ëka ibino bedo na cwök köda—in, ëthïnöni ëka ëkwaëni, romni ëka dhok, ëka jami kïbëc na in itye ködë. 11 An abino gwököni kï kunön pïën mwaka abic më kec pod odong anyim, ëk in kï jö më pacöni, ëka jö kïbëc na tye bothi kür onwong gïnï can.’ ”

12 Cë Yocepu okobo nï, “In ëka ömëra Benjamin ïtwërö unu nënö kï wangwu nï an ënë atye ka twak kodwu. 13 Myero un ikob both apapna wörö kïbëc n'eketho ï koma ï Ejip ëka gin na kïbëc na un ïnënö. Ëntö kel unu apapna kany pïöpïö.”

14 Cë ën öthünö ngut ömïn mërë Benjamin ëka okok. Benjamin thon öthünö ngute ëka öcakö koko. 15 Cë Yocepu önödhö lem utmego mërë kïbëc nakun kok. Kinge manön utmego mërë ötwak ködë.

16 Ï karë na köp owinyere ï pacö ka Parao nï utmego ka Yocepu obino gïnï, Parao ëka etic mërë obedo gïnï kï yom cwiny rwök. 17 Parao okobo both Yocepu nï, “Kob both utmegoni nï, ‘Tïm unu ni köman: Twe unu yëc ï nge kenewu, ëka ïdök unu ï lobo Kanaan, 18 ëk ikel unu apapwu kï jöwu obin gïnï botha. An abino mïöwu lobo na bër rwök na tye ï Ejip ëka ibino unu camö cem na bër na tye ï lobo.’

19 “In thon cïkgï nï, ‘Tïm unu nï köman: Ter unu gadigadi kï ï Ejip pï ëthïnöwu ëka monwu, ëk ikel unu apapwu obin. 20 Kür ïpar unu pï jamiwu, pïën gin na bëcö kïbëc më lobo Ejip bino bedo mewu.’ ”

21 Awope ka Icarael ötïmö gïnï kite na ën okobo ködë. Yocepu ömïögï gadigadi kite na Parao öcïkö, ëka ömïögï jami na mïtërë më wothgï. 22 Ömïö both ngat acëlacël böng na nyen më aruka. Ëntö ömïö Benjamin böng na bëcö abic më alöka ëka cëkël* më ryal mia adek. 23 Ën ooro n'apap mërë jami ni: Kene apar n'öyëö gïnï jami na bëcö më Ejip, kene na mon apar n'öyëö kal kï cem, ëka jami nökënë na mïtërë pï woth k'apapgï. 24 Cë ën ömïö utmego mërë öcïdhö. Na gïn dong tye ka yaa, ën okobo nïgï nï, “Kür ibed unu ka dha ï yoo.”

25 Cë gïn öya ökö kï ï Ejip, cë odwogo gïnï ï lobo Kanaan both apapgï Jakob. 26 Gïn ököbö bothe nï, “Yocepu pod tye na kwö, ëka ënë obedo alöc më Ejip kïbëc.” Cë twak ölöö Jakob ökö pïën ba oye ngö na ën owinyo. 27 Ëntö ï karë n'ekobo nïnë gin na kïbëc na Yocepu okobo, ëka na ën önënö gadigadi gïnï na Yocepu ömïö më tingo ën, cë tipo kom apapgï Jakob öcakö dwogo. 28 Cë Jakob okobo nï, “Adyer an dong aye! Woda Yocepu pod tye na kwö. An abino cïdhö më nënö ën na pod bara athöö.”

46

Jakob öcïdhö yo Ejip

1 Cë Icarael öcakö woth kï jami mërë kïbëc. Ï karë na ën othuno ï Beerceba, ën ömïö tyër awanga both Obanga k'apap mërë Icaka.

2 Obanga ötwak kï Icarael ï wang lek ï kiwor nakun kobo nï, “Jakob, Jakob!”

Ën ögamö nï, “An enene!”

3 Obanga okobo nï, “An Obanga, Obanga k'apapni, kür ilwor cïdhö yo Ejip, pïën an abino mïöni ïdökö rok na dit kï kunön. 4 An abino cïdhö kodi naka ï Ejip, ëka an abino dwököni cen dökï. Cë Yocepu bino önyö ngöm ï wii.”

5 Cë Jakob öcakö woth kï ï Beerceba, ëka awope mërë otero apapgï, ëthïnögï ëka mon-gï ï gadigadi na Parao ooro më tero ën. 6 Gïn otero leenigï kï jami na gïn onwongo kï ï lobo Kanaan. Jakob ëka ëthïnö mërë kïbëc öcïdhö gïnï yo Ejip. 7 Ën öcïdhö ï Ejip k'awope mërë ëka anyira mërë—k'ëkwaë mërë kïbëc.

8 Man ënë nyïng awope ka Icarael (Jakob ëka ëkwaë mërë) n'öcïdhö gïnï yo Ejip:

Reuben athïn kaö ka Jakob.

9 Awope ka Reuben gïn ene:

Kanok, Pallu, Kejeron ëka Karmi.

10 Awope ka Cimeon gïn ene:

Jemuel, Jamin, Okad, Jakin, Jokar ëka Caul (n'obedo wod ka dhakö më Kanaan).

11 Awope ka Lebi gïn ene:

Gercon, Kokat ëka Merari.

12 Awope ka Yuda gïn ene:

Er, Onan, Cela, Perej ëka Jera (ëntö Er ëka Onan obino öthöö gïnï ökö ï lobo Kanaan).

Awope ka Perej gïn ene:

Kejeron ëka Kamul.

13 Awope ka Icakar gïn ene:

Tola, Puwa, Jacub ëka Cimron.

14 Awope ka Jabulon gïn ene:

Cered, Elon ëka Jaleel.

15 Man ënë onwongo awope ka Lea na ën önywölö kï Jakob ï Paddan Aram, kanya acël kï nyarë Dina. Awope ëka anyira mërë kïbëc onwongo tye pyer adek wie adek.

16 Awope ka Gad gïn ene:

Jipon, Kagi, Cuni, Ejibon, Eri, Arodi ëka Areli.

17 Awope ka Acer gïn ene:

Imna, Iciba, Icibi ëka Beria.

Amïn-gï onwongo nyïngë Cera.

Awope ka Beria gïn ene:

Keber ëka Malkiel.

18 Man ënë onwongo awope ka Jilpa na ën önywölö kï Jakob, na Laban ömïö both nyarë Lea. Ën önywölö ëthïnö apar abicël kïbëc.

19 Awope ka Racel dhakö ka Jakob gïn ene:

Yocepu ëka Benjamin. 20 Ï lobo Ejip, Yocepu önywölö Manace ëka Epraim kï Acenat, nyaka Potipera alamdhök më On.

21 Awope ka Benjamin gïn ene:

Bela, Beker, Acibel, Gera, Naaman, Eki, Roc, Mupim, Kupim ëka Arud.

22 Man ënë awope apar angwën kïbëc na Racel onwongo önywölö kï Jakob.

23 Wod ka Dan ene:

Kucim.

24 Awope ka Naputali gïn ene:

Jajeel, Guni, Jejer ëka Cilem.

25 Man ënë onwongo awope ka Bila na Laban ömïö both nyarë Racel. Ën önywölö kï Jakob ëthïnö abïrö kïbëc.

26 Jö kïbëc n'öcïdhö kï Jakob yo Ejip n'onwongo obedo ëkwaë mërë kikokome, na ba ëkwanö mon k'awope mërë, onwongo tye pyer abicël wie abicël. 27 Ka ëkwanö awope arïö na Yocepu onwongo önywölö ï Ejip, wel jö më öt ka Jakob n'öcïdhö gïnï yo Ejip onwongo tye pyer abïrö kïbëc.

28 Jakob ooro Yuda më cïdhö anyim nïnë both Yocepu ëk onyuth nïnë yoo na cïdhö yo Gocen. Ï karë na gïn othuno ï lobo më Gocen, 29 Yocepu onwongo öyübö gadigadi mërë më cïdhö romo k'apap mërë Icarael ï Gocen. Ï karë na Yocepu othuno bothe, ën öthünö ngut apap mërë ëka okok pï caa na lac.

30 Icarael okobo both Yocepu nï, “An dong atwërö thöö, pïën dong anënö wangi ëka anïang nï in pod ïkwö.”

31 Cë Yocepu okobo both utmego mërë ëka jö më öt k'apap mërë nï, “An abino cïdhö both Parao ëk akob nïnë nï, ‘Utmegona ëka jö më öt k'apapna n'onwongo bedo gïnï ï lobo Kanaan obino gïnï botha. 32 Jö ni obedo gïnï ëkwath ëka gwökö gïnï leeni. Gïn okelo rom kï dyegi ëka dhok kï gin na kïbëc na gïn tye ködë.’ 33 Ka Parao ocwodowu ëka openyowu nï, ‘Tic ngö na un itio?’ 34 Un myero ïgam nï, ‘Wan eticni ebedo ëkwath cakërë ï karë më thinowa thuno ködë naka tin, kite na kwerewa onwongo tïmö ködë.’ Cë ebino yeo niwu më bedo ï lobo më Gocen, pïën ëkwath kïbëc obedo gïnï gin më kwer both jö më Ejip.”

47

1 Yocepu öcïdhö ëka okobo both Parao nï, “Apapna ëka utmegona obino gïnï kï ï lobo më Kanaan kï rom kï dyegigï ëka dhok kï jamigï kïbëc na gïn tye ködë. Kobedini dong gïn tye ï lobo më Gocen.” 2 Ën öyërö utmego mërë abic ëka onyuthogï both Parao.

3 Parao openyo utmego ka Yocepu nï, “Tic ngö na un itio?”

Gïn okobo both Parao nï,

“Wan, eticni, ebedo ëkwath kite na kwerewa onwongo obedo ködë.” 4 Gïn thon okobo both Parao nï, “Wan ebino më bedo kany pï karë na nönök, pïën kec tye na rac rwök ï Kanaan ëka lum ope pï rom k'eticni. Kobedini dong wan ëkwaö nï ïmïï eticni obed gïnï ï lobo më Gocen.”

5 Parao okobo both Yocepu nï, “Apapni ëka utmegoni obino gïnï bothi. 6 Lobo Ejip tye ï cingi; keth apapni ëka utmegoni ï lobo na bër. Mïïgï obed ï lobo Gocen, ëka ka ingeo jö mörö kï kin-gï na ryëk, cë ikethgï më bedo jö na löö leenina.”

7 Cë Yocepu okelo apap mërë Jakob ëka onyutho ën ï nyim Parao. Kinge Jakob ölamö gum ï kom Parao. 8 Parao openyo ën nï, “In itye kï mwaka adi?”

9 Ëka Jakob okobo both Parao nï, “An dong akwö ï wi lobo pï mwaka mia acël kï pyer adek. Ëntö mwaka më wowothana obedo na nönök ëka opong kï pëkö; mwaka më kwöna ba röm kï mwaka më wowotha ka kwerena.” 10 Cë Jakob ölamö gum ï kom Parao dökï, ëka öya ökö kï ï nyime.

11 Cë Yocepu ömïö apap mërë ëka utmego mërë kabedo ï lobo Ejip ëka ömïögï jami ï ngöm na bër na tye ï Ramecec, kite na Parao okobo nïnë ködë. 12 Yocepu thon opoko cem both apap mërë ëka utmego mërë kï jö kïbëc më öt k'apap mërë, nakun lübö wel ëthïnögï.

Löc ka Yocepu ï karë më kec

13 Ï karë nön cem onwongo ope ï lobo kïbëc pïën kec onwongo rac rwök; jö më lobo Ejip kï jö më lobo Kanaan ödökö gïnï na görü pï kec n'ödïögï. 14 Yocepu öcökö cïlïng kïbëc n'onwongo tye ï lobo Ejip ëka Kanaan më cülö cem n'onwongo gïn wïlö ëka okelo ï pacö ka Parao. 15 Ï karë na cïlïng ka jö më Ejip ëka Kanaan dong othum, jö Ejip kïbëc öcïdhö gïnï both Yocepu ëka okobo gïnï nï, “Mïïwa cem, pïngö in ïmïtö nï wan ëthöö ï wangi? Cïlïngwa dong othum ökö.”

16 Cë Yocepu ögamö nï, “Kel unu leeniwu, an abino cadhö niwu cem nakun alökö kï leeniwu, kite na dong cïlïngwu othum ökö.” 17 Cë gïn okelo leenigï both Yocepu. Ën ömïögï cem nakun ëlökö k'angolegï, romgï, dyegigï, dhokgï, ëka kenegï. Ën ömïögï cem pï mwaka nön nakun ëlökö kï leenigï kïbëc.

18 Kinge na mwaka nön othum, gïn obino both Yocepu ï mwaka nökënë ëka okobo gïnï nï, “Wan ba ëtwërö kanö köp mörö kï bothi adwongwa, kite na cïlïngwa dong othum ökö kïbëc ëka leeniwa obedo megi. Gin mörö ope n'odong pï adwongwa na path kï komwa ëka ngömwa. 19 Pïngö ïmïtö nï wan ëthöö ï wangi na in ïnënö, wan kanya acël kï ngömwa? In ïwïlwa ökö kanya acël kï ngömwa nakun ïlökö kï cem, ëk wan ëka ngömwa ebed opii ka Parao. Mïïwa kodhi ëk ebed na kwö kür ëthöö ëka ngöm kür odong nono.”

20 Pï manön Yocepu öwïlö lobo kïbëc më Ejip pï Parao. Jö Ejip kïbëc öcadhö gïnï pwothigï ökö pïën kec onwongo rac rwök bothgï. Cë lobo ödökö më ka Parao. 21 Yocepu ömïö jö kïbëc ödökö opii cakërë kï ajiki lobo më Ejip kucël, naka othuno ködë yo kucël. 22 Ëntö ën ba öwïlö lobo k'ëlamdhök pïën gïn onwongo nwongo cemgï kï both Parao. Manön ënë ömïögï ba öcadhö ngömgï.

23 Yocepu okobo both lwak nï, “Kobedini dong kite na an dong awïlöwu ëka ngömwu pï Parao, kodhi dong ene. Gam unu ëk ipur unu. 24 Ëntö ka ïcökö unu cem, mïï unu acël më abic both Parao. Angwën më abic bino bedo mewu më kodhi më apura ëka më acamawu kanya acël kï jö më udiwu.”

25 Gïn okobo nï, “In ïlarö kwöwa, adwong, ëk ebed kï cwiny na bër ï nyimi. Wan ebino bedo opii ka Parao.”

26 Cë Yocepu oketho n'obedo cïk na makö ngöm ï lobo Ejip—naka tin pod tye—nï acël më abic më cem, obedo më ka Parao. Ngöm k'ëlamdhök këkën ënë ba ödökö më ka Parao.

Jakob öcïkö Yocepu më ajiki

27 Jö Icarael obedo gïnï ï Ejip, ï lobo më Gocen. Gïn onwongo jami kï kunön, önywöl gïnï ëka welgï ömëdërë na pol rwök.

28 Jakob obedo ï lobo më Ejip pï mwaka apar abïrö, ëka mwaka më kwö mërë onwongo mia acël kï pyer angwën wie abïrö. 29 Na karë më thöö ka Jakob onyingo na cwök, ën ocwodo wode Yocepu, ëka okobo nïnë nï, “Ka an atye kï cwiny na bër ï nyimi, cë iketh cingi, ï kin ema ëka icikiri nï in ibino nyutho nïna kïca ëka gen-ni. Kür iika ï lobo Ejip, 30 ëntö an amïtö nï eika kanya kwerena tye ïë; tinga ökö kï ï Ejip, cë iika ï kabedo n'eikogï ïë.”

Yocepu okobo nï, “An abino tïmö kite na in ikobo ködë.”

31 Jakob okobo nï, “Kwongiri botha nï in ibino tïmö nï kömanön.” Cë Yocepu okwongere bothe ëka Jakob okulo wie pïny ï wi kabuto mërë.

48

Jakob ölamö gum ï kom Epraim ëka Manace

1 Kinge karë mörö ekobo both Yocepu nï, “Apapni two.” Cë ën otero awope mërë arïö, Manace ëka Epraim. 2 Ï karë n'ekobo both Jakob nï, “Wodi Yocepu obino bothi,” Icarael öcükërë öya malö ëka obedo ï wi kabuto mërë.

3 Jakob okobo both Yocepu nï, “Obanga Won Twër kïbëc onen botha ï Luj ï lobo Kanaan, ëka kï kunön ën ömïa gum. 4 Ën okobo nïna nï, ‘An abino mïöni ïnya ëka abino mëdö welwu. An abino mïöni ïdökö rok ka jö na pol, ëka an abino mïö lobo ni both ëkwaëni na bino lüböni më bedo mëgï na twal.’

5 “Ëka kobedini, awopeni arïö na in ïnywölögï ï lobo Ejip n'onwongo bara abino bothi kany, ebino cwodogï nï mëga. Epraim ëka Manace bino bedo mëga kite na Reuben ëka Cimeon obedo gïnï mëga. 6 Ëthïnö mörö këkën n'ebino nywölögï kï körgï ebino cwodogï nï megi; ebino kwanögï kï nyïng utmegogï ï karë na gïn poko lobo më alea. 7 Ï karë n'onwongo an atye ka dwogo kï ï Paddan, gin n'ocwero cwinya ënë nï ayani Racel öthöö nïna ökö ï lobo Kanaan na pod etye ï yoo, n'onwongo dong acwök kï Eparata. Cë aiko ën kunön ï nget yoo na cïdhö yo Eparata” (manön ënë Bethelem).

8 Ï karë na Icarael önënö awope ka Yocepu, ën openyo nï, “Man jö mënë?”

9 Yocepu okobo n'apap mërë nï, “Gïn ënë awopena n'Obanga ömïa kï kany.”

Cë Icarael okobo nï, “Kelgï botha kany, ëk alam gum ï komgï.”

10 Ï karë nön Jakob onwongo ba dökï nënö pïny na bër pïën onwongo dong otii. Cë Yocepu okelo awope mërë na cwök bothe cë önödhö lemgï ëka öthünögï.

11 Jakob okobo both Yocepu nï, “Onwongo athamö nï ba dök abino nënö wangi, ëka kobedini Obanga ömïa anënö ëthïnöni thon.”

12 Cë Yocepu ökwanyögï kï ï cöng apap mërë Icarael ëka oryebere pïny cë okulo wie ï ngöm. 13 Yocepu otero gïn kïbëc, Epraim ï cïngë kucem n'okemo cïng Icarael kucam, ëka Manace ï cïngë kucam n'okemo cïng Icarael kucem, ëka okelogï na cwök bothe. 14 Ëntö Icarael olyao cïngë kucem ëka oketho ï wi Epraim, n'obedo athïn na tïdï, ëka olyao cïngë kucam arii cë oketho ï wi Manace n'obedo kaö.

15 Cë ölamö gum ï kom Yocepu ëka okobo nï,

“Ëk Obanga na kwaröwa

Abraam ëka Icaka obedo gïnï ka lübö cïk mërë,

Obanga n'onwongo obedo akwathna

ï kwöna kïbëc naka tin,

16 malaika n'ölara kï kom gin na rac

—ömïï gum both awope ni.

Ëk ecwodgï kï nyïnga,

ëka kï nyïng kwaröwa Abraam ëka Icaka,

ëka gïn myero ömëdërë na pol rwök

ï wi lobo.”

17 Ï karë na Yocepu önënö nï apap mërë oketho cïngë kucem ï wi Epraim, cwinye ba obedo na yom. Cë ökwanyö cïng apap mërë ökö kï ï wi Epraim ëka oketho ï wi Manace. 18 Yocepu okobo nïnë nï, “Pathï nï kömanön apapna, man ënë obedo kaö; keth cingi kucem ï wie.”

19 Ëntö apap mërë ökwërö ökö ëka okobo nï, “An angeo, woda, an angeo. Ën thon bino bedo rok, ëka ën thon bino bedo na dit. Ëntö ömïn mërë na tïdï bino bedo na dit na löö ën, ëkwaë mërë bino dökö rok na pol.” 20 Ölamö gum ï komgï ï nïnö nön, nakun kobo nï,

“Jö Icarael bino lamö gum kï nyingi nï,

‘Ëk Obanga omii ibed calö Epraim ëka Manace.’ ”

Cë Jakob oketho nyïng Epraim ï nyim nyïng Manace.

21 Cë Icarael okobo both Yocepu nï, “An dong acwök thöö, ëntö Obanga bino bedo kodwu, ëka ën bino dwököwu ï lobo ka kwerewu. 22 Na calö ngat acël na löö utmegoni, an amïö bothi kor kidi na an amaö kï both jö Amor kï pala abadë ëka atumna.”

49

Jakob ölamö gum ï kom awope mërë

1 Cë Jakob ocwodo awope mërë ëka okobo nï, “Cökërë unu kanya acël, ëk akob niwu ngö na bino tïmërë ï komwu ï karë më anyim.

2 “Gürë unu ëka iwiny unu, un awope ka Jakob;

winy unu apapwu Icarael.

3 “Reuben, in ënë ibedo athïn kaöna,

tëköna, ëka acaki tëkö koma,

in ënë ïlöö kï wörö, ëka kï tëkö kom.

4 In ïcal kï pii na kelo bal, ëka ba ibino döngö,

pïën in ibuto ï kabuto k'apapni,

ibedo kï dhaköna ëka ilino kabutona.

5 “Cimeon ëka Lebi obedo gïnï utmego—

pala abadëgï ënë obedo jami më lwëny.

6 Ba abino bedo ï athukogï,

ëk an kür arïbara ï athukogï,

pïën oneko gïnï jïï k'akëmögï,

ëka otongo gïnï odon thwoni kite na ïgï mïtö.

7 Myero cen obed ï kom akëmögï, pïën ger,

ëka akëmögï, gwaü rwök!

An abino këthö ëkwaëgï ï kin jö ka Jakob

ëka abino këthögï ökö kï ï Icarael.

8 “Yuda, utmegoni bino paköni;

cingi bino makö ngut langni;

awope k'apapni bino ryebere gïnï pïny ï nyimi.

9 Yuda, in ïcal k'athïn kibwor,

ïya kï mwodo lee, athïn-na.

Calö kibwor n'önywöngö ëka obuto pïny,

calö mïn kibwor—nga na twërö ero ën?

10 Lüth më löc ba bino yaa kï both Yuda,

onyo lüth k'alöc ba bino yaa kï kin tyënë,

naka ka won mërë obino,

ëka rok kïbëc bino wörö ën.

11 Ën bino tweno kana mërë ï kom yath ölök,

ëka athïn kana ï kom jang ölök n'ëyërö;

ën bino lwökö böng mërë ï kom köngö ölök,

böng mërë ï köngö ölök na kwar.

12 Wangë bino bedo na cöl na löö köngö ölök,

lakë bino bedo na tar na löö cak.

13 “Jabulon bino bedo ï dhö nam,

ëka ën bino bedo ka cungo ka mel,

wang lobo mërë bino mëdërë yo Cidon.

14 “Icakar cal kï kana na tëk,

buto pïny ï dyere aditi më yëc.

15 Ka ën önënö kite na ka yweo mërë bër,

ëka kï kite na lobo mërë yomo cwinye,

ën bino lökö ngee ï kom yëc na pëk

ëka dökö opii ï kom tic na tëk.

16 “Dan bino ngölö köp n'atïr pï jögë

na calö kaka acël më Icarael.

17 Dan cal kï thwol na tye ï nget gudo,

ororo na tye ï nget yoo,

na tongo opuny angole gïnï,

cë mïö ngat na ngwëcö ködë podho pïny.

18 “An akürö lar na megi, Aa Rwoth.

19 “Ëyak bino yakö Gad,

ëntö ën bino lökërë ëka ryëmö körgï.

20 “Cem ka Acer bino cëk na bër;

ën bino mïö cem na mït n'opore pï rwoth.

21 “Naputali cal kï lee thim na ngwëcö abonge gin mörö na jükö,

na ïë opong kï köp na bëcö.

22 “Yocepu obedo jang ölök na nyak,

jang ölök na cwök kï wang pii,

na jangë ïdhö kor öt malö.

23 Lang bino lwëny ï kome,

gïn bino celo ën ëka ëlwënyö ï kome.

24 Ëntö atum mërë bino cung na ba yengere,

cïngë ödökö na tëk,

pïën pï cïng ngat na Thwönë ka Jakob,

pïën pï Akwath, Kidi më Icarael,

25 pïën pï Obanga k'apapni na konyi,

pïën pï gum na Won Twër ënë mii,

kï gum na yaa kï malö ï polo,

gum na yaa kï kanya thut na tye pïny,

gum më thuno ëka ïc.

26 Gum k'apapni löö

gum ka kite na bedo na twal,

nakaka mwaka më kite na pol.

Ëk man kïbëc obed ï wi Yocepu,

ï kom terinyime, n'obino ödökö atëla ka utmego mërë.

27 “Benjamin cal k'orudi na ger,

ën camö lee n'oneko kodiko,

kothyeno ën poko gin na ën öyakö.”

28 Man ënë kaka apar arïö më Icarael. Man ënë köp n'apapgi okobo bothgï ï karë na ën lamö gum ï komgï. Ën ölamö gum n'opore both ngat acëlacël.

Thöö ka Jakob

29 Cë ën ömïögï cïk ni: “An dong acwök cïdhö ökö both jöga. Iika unu kï kwerena ï öd rwo na tye ï pwodho ka Epron dhanö më Kit. 30 Rwo na tye ï pwodho më Makpela, na cwök kï Mamre ï Kanaan, n'Abraam öwïlö më bedo ngöm më ik kï both Epron dhanö më Kit, kanya acël kï pwodho. 31 Kunön ënë eiko Abraam kï dhakö mërë Cara, ëka Icaka kï dhakö mërë Rebeka ïë. Kany nön ënë an thon aiko Lea ïë. 32 Pwodho ëka kï rwo na tye ïë onwongo ëwïlö kï both jö Kit.”

33 Ï karë na Jakob otyeko cïkö awope mërë, ën ödölö tyënë malö ï wi kabuto, cë öthöö ëka ödök both jögë.

50

1 Cë Yocepu opodho ï kom apap mërë, okok ëka önödhö leme. 2 Cë Yocepu okobo both etic mërë n'obedo daktae më wiro kom apap mërë kï yath ëk kür öbal, cë daktae owiro kom Icarael. 3 Gïn otyeko nïnö pyer angwën, pïën manön ënë nïnö na mïtërë pï wiro kom dhanö kï yath më talö kome. Jö Ejip okoko gïnï Jakob pï nïnö pyer abïrö.

4 Ï karë na nïnö më kwero cöla opoth ökö, Yocepu okobo both edite ka Parao nï, “Ka itye unu kï cwiny na bër ï koma, twak unu both Parao na kakara. Kob unu nïnë nï, 5 ‘Apapna ömïa akwongo kwong ëka okobo nï, “An dong acwök thöö. Ter koma ï lobo Kanaan ëka iika ï bur lyël na an akünyö pï lyëna.” Kobedini dong ëk acïdh aik apapna; cë an abino dwogo.’ ”

6 Parao okobo nï, “Cïdh iik apapni, kite na ën omii ikwongo kwong.”

7 Cë Yocepu öcïdhö më iko apap mërë. Edite ka Parao kïbëc owotho ködë—edite më öd pido ëka edite kïbëc më lobo Ejip— 8 kanya acël kï jö kïbëc më öt ka Yocepu, utmego mërë ëka jö më öt k'apap mërë. Ëntö öwëkö gïnï ëthïnögï këkën, rom kï dyegi ëka dhok ï lobo më Gocen. 9 Yocepu öcïdhö kï gadigadi ëka wegi angole. Ën owotho kï jö na pol rwök.

10 Ï karë na gïn othuno ï larü moo më Atad, na tye na cwök yo löka Jordan, cë gïn okok kunön kï cwer cwiny ëka kï kumo na thwönë. Yocepu okwero cöla k'apap mërë pï nïnö abïrö. 11 Ï karë na jö Kanaan n'onwongo bedo gïnï ï lobo nön önënögï kwero cöla ï larü moo më Atad, gïn okobo nï, “Man ënë kwero cöla më cwer cwiny na thwönë rwök both jö Ejip.” Manön ënë ömïö kabedo nön na cwök kï Jordan ecwodo nï, Abel Micraim.*

12 Cë awope ka Jakob obino ötïmö gïnï kite n'ëcïkögï ködë. 13 Gïn otingo lyënë yo lobo Kanaan, ëka eiko ï öd rwo na tye ï pwodho më Makpela, na cwök kï Mamre, n'Abraam onwongo öwïlö na calö kabedo më ik kï both Epron dhanö më Kit kanya acël kï pwodho. 14 Kinge iko apap mërë, Yocepu ödök yo Ejip kanya acël kï utmego mërë, ëka kï jö nökënë kïbëc na ën onwongo öcïdhö ködgï më iko apap mërë.

Yocepu okweo cwiny utmego mërë

15 Ï karë na utmego ka Yocepu önënö gïnï nï apapgï dong öthöö ökö, gïn okobo nï, “Gwök onyo Yocepu bino kelo köp mörö ï kom onu, ëka cülö kwor pï gin na rac kïbëc na onu ëtïmö ï kome.” 16 Cë gïn ooro dwön-gï both Yocepu nakun kobo gïnï nï, “Apapni öcïköwa kï cïk ni n'onwongo ën bara öthöö: 17 ‘Man ënë ngö na myero ikob unu both Yocepu: An akwai më tïmö kïca both utmegoni pï bal ëka tïm na rac na gïn ötïmö ï komi.’ Öma tïm kïca ï kom bal k'etic k'Obanga k'apapni.” Ï karë na köp ni othuno bothe, Yocepu okok.

18 Cë utmego mërë thon obino ëka oryebere gïnï pïny ï nyime nakun kobo gïnï nï, “Wan enene, ebedo opiini.”

19 Ëntö Yocepu okobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo. An atye nakaka Obanga? 20 Un ïthëna unu athëna më tïmö gin na rac ï koma, ëntö Obanga ömïö man ötïmërë pï larö kwö ka jö na pol, na calö un itye ka nënö tin. 21 Pï manön, kür ibed unu kï lworo. An abino gwököwu k'ëthïnöwu kïbëc.” Cë ën okweo cwinygï ëka ötwak kï mwolo bothgï.

Thöö ka Yocepu

22 Yocepu obedo ï Ejip, kanya acël kï jö më öt k'apap mërë kïbëc. Ën obedo ï wi lobo pï mwaka mia acël k'apar. 23 Yocepu önënö ëkwaë ka Epraim naka othuno ködë ï kom ëkwaë më run më adek mërë. Ën thon önënö ëthïnö ka Makir wod ka Manace; n'onwongo etero na calö obedo mëgë.

24 Cë Yocepu okobo both utmego mërë nï, “An dong acwök thöö. Ëntö Obanga bino könyöwu, ëka bino kwanyöwu ökö kï ï lobo ni, dwököwu yo lobo na ën onwongo okwongo both Abraam, Icaka ëka Jakob.” 25 Ëka Yocepu ömïö ëthïnö ka Icarael okwongo gïnï kwong ëka okobo nï, “Obanga bino könyöwu. Cë un myero iting cogona ökö kï kany.”

26 Cë Yocepu öthöö na mwaka më dit mërë tye mia acël k'apar. Kinge na gïn owiro kï yath më talö kom ëk kür öbal, ebino epyelo kome ï canduk lyël kï ï Ejip.

* 5:2 5:2 Dhanö kï lëb Iburu gönyö nï Adam.

† 5:29 5:29 Noa kï lëb Iburu gönyö nï yweo.

* 6:4 6:4 Nepili Gönyö nï jö na boco.

* 10:13 10:13 Ejip onwongo thon ecwodo nï Micraim.

† 10:13 10:13 Jö Lud obedo jö Lidia.

* 12:9 12:9 Negeb gönyö nï kukwap lobo.

† 12:15 12:15 Parao obedo nyïng n'ecwodo kï rwoth më lobo Ejip

* 14:3 14:3 Nam më kadö manön Nam na gin mörö ba kwö ïë.

* 16:11 16:11 Icimael gönyö nï Obanga winyo.

† 16:14 16:14 Beer Lakai Roi gönyö nï Kulo ka ngat na kwö n'önëna.

* 17:19 17:19 Icaka gönyö nï ën önyërö.

* 19:22 19:22 Joar gönyö nï tïdï.

* 21:1 21:1 Acaki 18:10

* 21:4 21:4 Acaki 17:12

* 21:14 21:14 Ocwe obedo adëla n'ëkwö më makö kï pii.

† 21:31 21:31 Beerceba nyïng ni gönyö nï kulo më abïrö onyo kulo më cïkërë.

‡ 21:33 21:33 Yath tamarik obedo yath na bor n'orii mërë dönyö na thuth yo pïny, na tipo mërë thwönë ëka mïtö pii na nönök.

* 23:15 23:15 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 24:2 24:2 Keth cingi ï kin ema man onwongo obedo kwong n'ekwongo na ba lökërë na twal.

† 24:60 24:60 Jö na pol gönyö nï elip kï elip.

* 25:25 25:25 Ecau römö gönyö nï Opong yer ën thon onwongo ecwodo nï Edom, na gönyö nïkwar.

† 25:26 25:26 Jakob gönyö nï ömakö opuny tyën.

* 26:20 26:20 Ecek gönyö nï dha.

† 26:21 26:21 Citina gönyö nï adagë.

‡ 26:22 26:22 Rekobot gönyö nï kabedo na lac.

* 27:36 27:36 Jakob gönyö nï ömakö opunye (ï carolok, ën bwölö jö).

* 28:19 28:19 Betel gönyö nï Öt k'Obanga.

* 29:17 29:17 Lea onwongo wangë görü tyën köp mërë ï Lëb Iburu ba ngere.

† 29:32 29:32 Reuben nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï ën önënö pëköna nyïng ni gönyö nï nën, wod.

‡ 29:33 29:33 Cimeon nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï owinyo.

§ 29:34 29:34 Lebi nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï moko.

* 29:35 29:35 Yuda nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï pak.

* 30:6 30:6 Dan nyïng ni gönyö nï ën öngölö nïna köp n'atïr.

† 30:8 30:8 Naputali gönyö nï lwëny.

‡ 30:11 30:11 Gad gönyö nï gum na bër onyo mwony.

§ 30:13 30:13 Acer gönyö nï ngat na ïë yom.

* 30:14 30:14 Mandurek man onwongo obedo yath më mïö dhakö nywöl.

† 30:18 30:18 Icakar nyïng ni cal kï nyig köp më Iburu na kobo nï cül.

‡ 30:20 30:20 Jabulon gönyö nï wörö.

§ 30:24 30:24 Yocepu gönyö nï myero ën ömëdï.

* 31:47 31:47 Jegar Caduta gönyö nï athuketh më caden.

† 31:49 31:49 Mijpa gönyö nï pem më kürö pïny.

‡ 31:53 31:53 Obanga ka NakorAbraam onwongo wörö Obanga n'atïr ëka Nakor onwongo wörö obanga nökënë gïnï.

* 32:2 32:2 Makanaim gönyö nï kabedo arïö.

† 32:28 32:28 Icarael gönyö nï ögamërë k'Obanga.

‡ 32:30 32:30 Peniel gönyö nï terinyim Obanga.

* 33:17 33:17 Cukot gönyö nï okul.

† 33:19 33:19 Cïlïng mia acël onwongo obedo wel cïlïng na pëk ëka tëkö mërë ba ngere.

‡ 33:20 33:20 El Eloe Icarael gönyö nï Obanga më Icarael

* 34:20 34:20 Dhö wangkac obedo kanya jïï cökërë ïë më larö köp.

* 35:7 35:7 El Betel gönyö nï Obanga më Betel.

† 35:8 35:8 Allon Bacut gönyö nï yath na thwönë më kumo.

‡ 35:10 35:10 Jakob gönyö nï ömakö opunye.

§ 35:10 35:10 Icarael gönyö nï ën ögamërë k'Obanga.

* 35:15 35:15 Betel gönyö nï öt k'Obanga.

† 35:18 35:18 Ben Oni gönyö nï awobi më pëköna.

‡ 35:18 35:18 Benjamin gönyö nï awobi më cïnga kucem.

* 37:28 37:28 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 38:29 38:29 Perej gönyö nï donyo yökö.

† 38:30 38:30 Jera gönyö nïkwar.

* 41:51 41:51 Manace nyïng ni calö ëkwanyö kï kom köp më Iburu pï wia owil.

* 45:22 45:22 Cëkël man obedo cïlïng më karë nön; n'ëyübö kï ryal.

* 50:11 50:11 Abel Micraim gönyö nï kwero cöla ka jö Ejip.

Nwönö Cïk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

Buk më Nwönö Cïk

Köp na tye ï Buk më Nwönö Cïk

Buk ni Muca ënë öcöö.

Buk më Nwönö cïk obedo buk më abic ka Muca. Buk ni Muca ënë öcöö ï kin mwaka 1440 b.c., kadï jö nökënë thamö nï ëcöö ï mwaka 1260 b.c.

Köp na tye ï buk ni:

Buk ni tye kï köp na pol na Muca ötwakö both jö Icarael na bara gïn öya kï ï bar më Moab, më ngölö kulo Jordan ëka më dönyö ï Kanaan. Köp ni makö wothgï na bor ï thim, ëka köp ni gïnï obedo më po wigï ï kom gen k'Obanga. Nwönö Cïk po wi jïï ï kom gin na mïtërë ï cïkërë n'Obanga oketho kï jö Icarael: ka jïï bino winyo cïk ka Rwoth, gïn bino nwongo gum ï lobo na nyen, ëntö ka gïn ba bino winyo, ebino ngölö nïgï köp ëka ebino ryëmögï ökö kï ï lobo (cura 4:1-40, cura 8 ëka 27-30). Muca öcükö cwiny jïï më ketho gen-gï ëka më winyo Obanga ëka më mïrë ï kom tic n'Obanga ömïö bothgï. Ën ötëlögï ï wörö Obanga ëka kï wero wer. Muca oketho Yocua më leeno kakarë ëka dong öcïdhö malö ï wi kidi Nebo, kï kunön ën örïpö lobo n'Obanga öcïkö më mïögï. Muca öthöö kunön ï wi kidi na mwaka mërë tye 120, ëka eiko ën ï Moab.

Köp na pïrë tëk ï buk ni obedo gen k'Obanga, tëkö mërë më larö ëka më gwökö jögë. Obanga onwongo tye kanya acël ködgï naka thon ï karë na kwö tëk, ëka ï dyere më pëkögï, ën ömïögï gen pï karë më anyim. Jö k'Obanga myero öyër gïnï nga na gïn bino lübö ëka më mïrë kën-gï dökï më geno ëka më winyo Obanga. Köp na Yecu okobo cön nï (cïk na pïrë tëk) na nwongere ï cura 6:5: “Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc ëka kï tëköni kïbëc.”

1

Cïk më yaa kï ï Koreb

1 Man ënë köp na Muca ötwakö both jö Icarael kïbëc ï löka kulo Jordan kï kukïdë ï karë na gïn tye ï thim, ï Araba n'opimere kï Cup, ï kin Paran kï Topel, Laban, Kajerot ëka Dijabu. 2 (Tero nïnö apar wie acël më woth, yaa kï ï Koreb më cïdhö yo Kadec Barnea nakun ewok kï ï yoo më Kidi Ceir.)

3 Ï nïnö dwe acël më dwe më apar wie acël, ï mwaka më pyer angwën, ënë Muca okobo both jö Icarael cïk kïbëc n'onwongo Rwoth ömïö bothe na makö komgï. 4 Man ötïmërë kinge na ën ölöö Cikon rwoth ka jö Amor, n'onwongo löö löc ï Kecbon, ëka Og rwoth më Bacan, n'onwongo löö löc ï Acitarot ëka Edrei.

5 Ï löka kulo më Jordan kï kukïdë më lobo më Moab, Muca öcakö gönyö tyën cïk ni nakun kobo nï:

6 Rwoth Obanga onu ötwak kod onu kï ï Koreb* nï, “Un dong ibedo ï thë kidi ni pï karë na lac. 7 Yaa unu ëk ïcak unu wothwu, ïcïdh unu yo lobo n'otingere ka jö Amor, ëka jö kïbëc na cwök ködgï na tye ï Araba, ï kite, kï kuthö thë kite, ï Negeb ëka ï lobo n'ögürö dhö nam, ï lobo ka jö Kanaan ëka ï Lebanon, naka ï kulo na thwönë, n'obedo kulo më Euparate. 8 Nën! An dong atyeko mïöwu lobo ni. Cïdh unu ëk ïgam unu lobo na Rwoth okwongere nï ebino mïö both kwaröwu Abraam, Icaka, Jakob ëka ëkwaëgï na bino lübögï.”

Muca oketho ëngöl-köp

9 Ï karë nön, Muca okobo bothgï nï, “An ba dökï arömö cobo pëköwu këna. 10 Rwoth Obangawu dong ömïö ïnya unu na pol rwök, ënë ömïö tin ipol unu calö cër na tye ï polo. 11 Ëk Rwoth, Obanga ka kwerewu, ömïïwu ïmëdërë tyën elip acël ëka ömïïwu gum kite na ën öcïkö ködë! 12 Ëntö an atwërö cobo pëköwu këna nïngö nakun dong ïdökö unu yëc na pëk rwök, ëka kï köp kïbëc na tye ï kinwu? 13 Yër unu jö mökö na ryëk, na nïang ëka jö n'ëwörögï kï ï kom kakawu acëlacël, ëka an abino kethogï na calö ëtëlawu.”

14 Un ibino ïgamö nïna nï, “Gin na in ikobo tye na bër na wan myero ëtïm.”

15 Cë an akwanyö ëtëla më kakawu, ëryëkö ëka jö n'ëwörögï. An akethogï më bedo kï löc ï komwu na calö edite ka jö elip, edite ka jö mia acël, edite ka jö pyer abic, edite ka jö apar ëka na calö ëtëla më kaka. 16 Ï karë nön an acïkö ëngöl-köpwu nï: Winy unu pido na tye ï kin utmegowu ëka ïngöl unu köp n'atïr, kadï köp tye ï kin omego n'obedo dhanö më Icarael onyo arok mörö na bedo bothe. 17 Kür ilengere unu ï ngölö-köp; un ibino winyo köp ka ngat na tïdï ëka më ka ngat na dit na röm aröma. Kür ibed unu kï lworo ï kom ngat mörö, pïën ngölö-köp obedo më k'Obanga. Kel unu köp mörö na tëk rwök kï bothwu ëka an abino winyo. 18 Ï karë nön an acïköwu ï kom jami kïbëc na un onwongo myero ïtïm.

Eoro ëröth pïny

(Wel 13:1-33)

19 Cë wan ëya ökö kï ï Koreb kite na Rwoth Obangawa öcïköwa ködë. Wan ewok ï thim na lac na un ïnënö ëka ëcïdhö yo lobo n'otingere ka jö Amor cë ethuno ï Kadec Barnea. 20 Cë an akobo bothwu nï, “Un ithuno ï lobo ka jö Amor n'otingere, na Rwoth Obanga onu tye ka mïö both onu. 21 Nën, Rwoth Obangawu ömïöwu lobo. Cïdh unu ëk ïgam unu lobo kite na Rwoth Obanga, Obanga ka kwerewu, okobo niwu. Kür ibed unu kï lworo; kür cwinywu thon opodhi.”

22 Cë un kïbëc ibino unu botha ëka ikobo unu nï, “Eru eor cwö mörö më cïdhö anyim ëk öcïdh öröth gïnï lobo nï onu ëka odwongi gïnï köp both onu ï kom yoo na onu myero ëlübï ëka peci na onu ebino dönyö ïë.”

23 An athamö nï man obedo thama na bër; cë an ayërö jö apar arïö, ëcwö acël kï ï kaka acëlacël. 24 Gïn obino öya ëka öcïdhö gïnï ï lobo n'otingere, cë obino gïnï naka ï ora më Ecikol ëka öröthö gïnï. 25 Gïn ökwanyö nyig yen mökö më lobo nön ëka okelo gïnï bothwa. Gïn odwongo köp bothwa nakun kobo gïnï nï, “Lobo na Rwoth Obanga onu cwök mïö both onu obedo lobo na bër.”

Jö Icarael öjëm ï kom Rwoth

26 Ëntö un onwongo ba ïmïtö unu cïdhö yo malö; un ïjëm ï kom cïk ka Rwoth Obangawu. 27 Un ïngüngüta kï ï këmawu nakun ikobo unu nï, “Rwoth dagwa; ën ökwanyöwa kï ï Ejip më mïöwa ï cïng jö Amor ëk otyekwa ökö. 28 Wan ebino cïdhö yo kwene? Utmegowa ömïöwa erwenyo genwa ökö. Gïn kobo nï, ‘Jö më lobo nön tëk ëka boco gïnï na lööwa ökö; peci tye na döngö, na cël mërë tye naka malö ï wi polo. Wan thon ënënö jö Anak kunön.’ ”

29 Cë an akobo bothwu nï, “Kür ibed unu kï myël kom; kür ilwor unugï. 30 Rwoth Obangawu, na ënë tëlö nyimwu, ënë bino lwëny pïrwu, kite na un ïnënö ën ötïmö ï Ejip, 31 ëka ï thim. Kunön un ïnënö kite na Rwoth Obangawu ögwököwu ködë, na calö kite n'apap tingo kï wode. Ën ötïmö man ï kabedo kïbëc na un ïcïdhö yo ïë naka ithuno unu ï kabedo ni.”

32 Ëntö kï kom gin na kïbëc n'Obanga ötïmö un pod ïkwërö më bedo kï gen ï kom Rwoth Obangawu, 33 n'obino ötëlö nyimwu ï wothwu, kï mac ï kiwor ëka kï pöl ï kiceng, më nwongo kabedo niwu ëk ibed unu ïë ëka më nyutho niwu yoo na myero ïlüb unu.

34 Ï karë na Rwoth owinyo köp na un ikobo, ën obedo k'akëmö ëka okwongo kwong ni: 35 “Ngat mörö më run ni na rac ope kadï k'acël na bino nënö lobo na bër na an akwongara më mïö both kwerewu, 36 na path kï Kaleb wod ka Jepune. Ën bino nënö lobo nön. An abino mïö ën ëka ëkwaë mërë lobo na ën bino nyönö kï tyënë, pïën ën obedo ka lübö Rwoth kï cwinye kïbëc.”

37 Akëmö obino ömakö Rwoth thon ï koma pïrwu. Ën okobo nïna nï, “In thon ba ibino dönyö kunön. 38 Ëntö Yocua wod ka Nun n'obedo alüb kori ënë bino dönyö. Dïï cwinye, pïën ën bino tëlö jö Icarael më gamö lobo nön.” 39 Cë Rwoth okobo both onu kïbëc nï, “Ëthïnöwu na pod thïthïnö gïnï na un ikobo nï ebino terogï ï opii ëka na bara ngeo gïnï poko gin na bër kï kom gin na rac, gïn ënë bino dönyö kunön. An abino mïögï ëka gïn bino gamö. 40 Ëntö un, lökërë ëka ïdök unu ï thim ï yoo na cïdhö yo Nam na Kwar.”

41 Cë un ïgamö nïna nï, “Wan ëbalö ï nyim Rwoth. Wan ebino cïdhö ëka ëlwënyö kite na Rwoth Obangawa öcïköwa ködë.” Cë ngat acëlacël oruko jami më lwëny nakun thamö nï cïdhö yo lobo n'otingere obedo gin na yot.

42 Ëntö Rwoth okobo nïna nï, “Kob nïgï, ‘Kür ïcïdh unu malö më lwëny pïën an ba abino woth kodwu ëka langwu bino löönöwu.’ ”

43 An atwak kodwu, ëntö un ba iwinyo. Un ïjëm ï kom cïk ka Rwoth ëka pï awakawu un ïcïdhö ï lobo n'otingere. 44 Jö Amor n'onwongo bedo gïnï kanya otingere nön obino ï komwu; gïn öryëmö körwu calö kic ëka ölwënyö ï komwu kï ï Ceir naka othuno ï Korma. 45 Cë un idwogo ëka ikok unu ï nyim Rwoth, ëntö ën ba owinyo kokowu ëka ba olengo ithe ï köpwu. 46 Pï manön, un idong ï Kadec nïnö na pol—pï karë kïbëc na un ibedo kunön.

2

Karë na jö Icarael obedo ködë ï thim

1 Cë wan ëlökërë ëka ëcïdhö ï thim, ï yoo na dök yo Nam na Kwar, kite na Rwoth öcïka ködë. Wan ebedo ka wïrë ï lobo më Ceir n'obedo lobo n'otingere pï karë na lac.

2 Cë Rwoth okobo nïna nï, 3 “Un dong ibedo ka wïrë ï lobo ni n'otingere pï karë na lac; kobedini dong lökërë unu yo kukuju. 4 Mïï jïï cïk ni gïnï: ‘Un ïcwök unu wok ï lobo ka utmegowu n'obedo ëkwaë k'Ecau, na bedo gïnï ï lobo Ceir. Gïn bino bedo kï lworo ï komwu, ëntö myero ïgwökërë unu rwök. 5 Kür ïcak unu lwëny ï komgï, pïën an ba abino mïö lobogï mörö bothwu, kadï thon kany mörö na dhanö twërö cung ïë. An amïö lobo n'otingere më Ceir both Ecau na calö mëgë. 6 Un ibino wïlö cem më acama ëka pii më amodha kï bothgï.’ ”

7 Rwoth Obangawu ömïöwu gum ï kom tic kïbëc më cïngwu. Ën ögwököwu ï wothwu ï thim ni na lac. Ï mwaka pyer angwën ni Rwoth Obangawu obedo ka gwököwu, ëka gin mörö ope n'orem kï bothwu.

8 Cë wan ëcïdhö ëkadhö utmegowa n'obedo ëkwaë k'Ecau, na bedo gïnï ï Ceir. Wan ëlökërë kï ï yoo më Araba na yaa kï ï Elat ëka Ejion Geber, cë ëcïdhö ï yoo na dök yo thim më Moab.

9 Cë Rwoth okobo nïna nï, “Kür ïcïdh unu both jö më Moab kï gero onyo ïcak unu lwëny ï komgï, pïën an ba abino mïöwu lobogï mörö. An atyeko mïö Ar both ëkwaë ka Lot na calö mëgï.”

10 (Jö Emim onwongo bedo gïnï kunön cön; gïn obedo jö na tëk ëka pol gïnï rwök nakun boco gïnï calö jö Anak. 11 Jö ni ëkwanögï ï kom jö Repa calö jö Anak, ëntö jö Moab cwodogï nï jö Emim. 12 Jö Kori onwongo cön bedo gïnï ï Ceir, ëntö ëkwaë k'Ecau obino öryëmögï ökö. Gïn otyekogï ökö kïbëc kï ï nyimgï ëka obedo gïnï ï kabedogï kite na jö Icarael ötïmö ködë ï lobo na Rwoth ömïögï na calö mëgï.)

13 Ëka Rwoth okobo nï, “Kobedini dong yaa unu malö, ïngöl unu ora më Jered.” Cë wan ëngölö ora.

14 Cakërë ï karë na wan ëya ködë kï ï Kadec Barnea naka ëngölö ï ora më Jered, onwongo dong römö mwaka pyer adek wie aboro. Ï karë nön cwö kïbëc më run nön n'onwongo obedo gïnï ëlwëny obino öthöö gïnï ökö, kite na Rwoth onwongo okwongere ködë bothgï. 15 Cïng Rwoth onwongo tye ï komgï naka otyeko jö më run nön kïbëc kï ï kabedogï.

16 Ï karë na jö kïbëc n'onwongo obedo gïnï ëlwëny öthöö othum ökö, 17 Rwoth okobo nïna nï, 18 “Tin myero iwok unu kï ï wang lobo më Moab na cwök kï pacö më Ar. 19 Ëntö ka ibino unu na cwök kï jö Amon, kür ïcïdh unu bothgï kï gero onyo ïcak unu lwëny ï komgï, pïën an ba abino mïöwu lobo mörö n'obedo më ka jö Amon. An dong atyeko mïö both ëkwaë ka Lot na calö mëgï.”

20 (Manön thon onwongo ecwodo nï lobo ka jö Repa, n'onwongo bedo gïnï kunön; ëntö jö Amon cwodogï nï jö Jamjumim. 21 Gïn onwongo obedo jö na tëk ëka pol gïnï rwök nakun boco gïnï calö jö Anak. Rwoth obino otyekogï kïbëc kï ï nyim jö Amon, n'öryëmögï ökö ëka obedo gïnï ï lobogï. 22 Man ënë kite na Rwoth ötïmö ködë thon ï kom ëkwaë k'Ecau n'onwongo obedo gïnï ï Ceir, ï karë na ën otyeko jö Kori ökö kï ï nyimgï. Cë ëkwaë k'Ecau ögamö lobogï ëka oleo gïnï na pod bedo gïnï ïë naka tin. 23 Ëka pï jö Abi n'obedo gïnï ï peci na thïthïnö naka othuno ï Gaja, jö Kaptor n'obino gïnï kï ï Kaptor otyekogï ökö ëka obedo gïnï ï kabedogï.)

Ëlöö Cikon rwoth më Kecbon

24 “Kinge na dong onu ewok ï Moab, Rwoth okobo both onu nï, ‘Yaa malö, ïcak unu dong ngölö ora më Arnon. Nën! An atyeko mïö Cikon dhanö më Amor, rwoth më Kecbon, kanya acël kï lobo mërë ï cïngwu. Cïdh unu anyim ëk ïlwëny unu ï kome ëka ïgam unu lobo. 25 Ï nïnö na tin, an abino mïö koyo öny ï kom rok kïbëc na bedo ï wi lobo nakun lworo makögï. Gïn bino winyo köp ï komwu ëka komgï bino myël nakun cwinygï podho pïrwu.’

26 “Cë an aoro jïï ï thim më Kedemot both Cikon rwoth më Kecbon kï köp më kuc, nakun akobo nïnë nï, 27 ‘Yee nïwa më wok ï loboni. Wan ebino wok nakun ëlübö yoo këkën. Wan ba ebino lökërë yo kucem onyo yo kucam. 28 Cadh nïwa cem më acama ëka pii më amodha kï wel më ryal. Yee nïwa ewok kï tyënwa këkën— 29 kite n'ëkwaë k'Ecau na bedo gïnï ï Ceir ëka jö Moab na bedo gïnï ï Ar ötïmö ködë—naka wan ëngölö kulo Jordan yo lobo na Rwoth Obangawa tye ka mïöwa.’ 30 Ëntö Cikon rwoth më Kecbon ökwërö ökö nï wan kür ewok na cwök ködë pïën Rwoth Obanga onwongo ömïö ën obedo kï cwiny na nwang ëka kï cwiny na tëk ëk ëmïï ën ï cïngwu kite na dong ötïmö ködë.

31 “Rwoth okobo nïna nï, ‘Nën, an dong acakö mïö Cikon ëka kï lobo mërë bothwu. Cak unu dong gamö lobo mërë na calö mewu.’ ”

32 Ï karë na Cikon ëka acikari mërë kïbëc obino gïnï më lwëny ï komwa kï ï Jakaj, 33 Rwoth Obangawa öcakö mïö ën ï cïngwa ëka eneko ën kanya acël k'awope mërë ëka k'acikari mërë kïbëc. 34 Ï karë nön wan ëgamö peci mërë kïbëc. Etyekogï—cwö, mon ëka ëthïnö. Ngat mörö ope n'öbwöth na kwö. 35 Wan etero lïm na kwö na wan ëyakö ëk ödök mëwa, kanya acël kï jami nökënë n'ëyakö kï ï peci kïbëc na wan ëmaögï. 36 Cakërë kï ï Aroer na tye ï nget ora më Arnon ëka kï ï pacö na tye ï ora, më thuno ködë naka ï Gilead, pacö mörö ope na tëk n'ëgërö malö rwök na maö ölööwa. Rwoth Obangawa ömïögï kïbëc ï cïngwa. 37 Ëntö un ba ibino iwok unu na cwök kï lobo ka jö Amon, kadï lobo na tye ï dhö kulo më Jabok onyo peci mörö na tye ï lobo n'otingere, onyo kanya Rwoth Obangawa öjüköwa kï ïë.

3

Ëlöö Og rwoth më Bacan

(Wel 21:31-35)

1 Cë wan dökï ëlökërë, ëdök malö ï yoo na cïdhö yo Bacan; Og rwoth më Bacan obino ï komwa k'acikari mërë kïbëc më bino lwëny ködwa ï Edrei. 2 Ëntö Rwoth okobo nïna nï, “Kür ibed kï lworo ï kome, pïën an atyeko mïö ën bothi k'acikari mërë kïbëc ëka kï lobo mërë. In ibino tïmö ï kome kite na yam ïtïmö ï kom Cikon rwoth ka jö Amor n'onwongo löö Kecbon.”

3 Cë Rwoth Obanga onu thon ömïö Og rwoth më Bacan k'acikari mërë kïbëc ï cïngwa. Wan enekogï kïbëc na ngat mörö ba öbwöth na kwö. 4 Ï karë nön wan ëmaö peci mërë kïbëc. Pacö mörö ope kï ï peci pyer abicël na wan ba ëmaö kï bothgï—lobo kïbëc më Argob na tye ï thë löc ka Og rwoth më Bacan. 5 Peci ni kïbëc onwongo ëcëlö kï cël na tëk n'otingere malö rwök ëka dhö wangkac gïnï n'eloro kï lote n'obedo nyweny, mëd kï peci na thïthïnö na pol na ba ëcëlögï. 6 Wan ebino etyeko peci kïbëc, kite na wan ebino ëtïmö ï kom Cikon rwoth më Kecbon—neko cwö kïbëc, mon ëka ëthïnö. 7 Ëntö lïm na kwö ëka jami kïbëc na wan ëyakö kï ï pecigï, wan eterogï ëk obed mëwa.

8 Cë ï karë nön wan ëkwanyö lobo nön kï ï cïng rwodhi arïö ka jö Amor na tye kukïdë më kulo Jordan, cakërë kï ï ora më Arnon naka othuno ködë ï kidi më Kermon. 9 (Jö Cidon cwodo Kermon nï Cirion; ëka jö Amor cwodo nï Cenir.) 10 Wan ëmaö peci kïbëc na tye ï lobo n'otingere malö n'öpëdhërë, lobo Gilead kïbëc ëka Bacan naka othuno ködë yo Caleka ëka Edrei, peci na tye ï thë löc ka Og rwoth më Bacan. 11 (Og rwoth më Bacan ënë onwongo odong kënë kï kin jö Repa. Ëka ëtana mërë onwongo ëyübö kï nywenyo. Bor mërë tye mita angwën ëka lac mërë mita arïö. Pod tye ï Raba ï pacö ka jö Amon.)

Poko lobo na tye kukïdë kulo Jordan

(Wel 32:1-42)

12 Ï karë nön na onu ëmaö lobo ni, an abino amïö lobo na tye kukuju më Aroer both jö Reuben ëka jö Gad, na tye ï ora më Arnon, kï nucu lobo n'otingere më Gilead, kanya acël kï peci mërë. 13 Lobo Gilead n'odong ëka lobo Bacan kïbëc, na ënë lobo ka rwoth Og, an abino amïö both nucu kaka ka Manace. (Lobo kïbëc më Argob na tye ï Bacan n'onwongo ecwodo nï lobo ka jö Repa. 14 Jair, akwar Manace, ökwanyö lobo Argob kïbëc na cïdhö naka ï wang lobo ka jö Gecur ëka jö Maakat; ebino ëcakö kï nyïngë, ëk naka tin Bacan ecwodo nï Kabot Jair.*) 15 Ëka an amïö Gilead both Makir. 16 Ëntö both jö ka Reuben ëka jö ka Gad amïö lobo n'öcakërë kï ï Gilead cïdhö ködë naka ï ora më Arnon (dyere kulo ënë obedo wang apoki mërë) naka othuno ködë ï kulo më Jabok, na ënë wang apoki lobo ka jö Amon. 17 Wang apoki mërë kï kuthö onwongo tye ï kulo Jordan na tye ï Araba, cakërë kï ï nam më Kineret† naka othuno ködë ï nam më Araba (nam më Kadö) na tye ï lobo na tye ï kor kidi më Piciga na tye kï kukïdë.

18 Ï karë nön an acïköwu nakun akobo nï: “Rwoth Obangawu ömïöwu lobo ni ëk ïgam unu obed mewu. Ëntö jö na mewu kïbëc na tëk ï lwëny myero öngöl gïnï Jordan nakun nwongo orukere gïnï kï jami lwëny më cïdhö ködë löka ï nyim utmegowu jö Icarael. 19 Ëntö monwu, ëthïnöwu, ëka lïmwu na kwö na pol twërö dong gïnï ï peci na an amïöwu. 20 Myero ïlwëny unu naka ka Rwoth ömïö utmegowu yweo kite n'ömïöwu ködë, na gïn thon onwongo lobo na Rwoth Obangawu bino mïögï ï löka kulo Jordan. Kinge manön, ngat acëlacël twërö dök cen ï lobo mërë na dong amïöwu.”

Ëjükö Muca kür öngöl kulo Jordan

21 Ï karë nön, an acïkö Yocua nï, “In ïnënö kï wangi gin na kïbëc na Rwoth Obangani ötïmö ï kom rwodhi arïö ni. Rwoth bino tïmö nï kömanön thon ï kom löc kïbëc na un ibino thuno ïë ka ipoth unu yo kanya un itye ka cïdhö ïë. 22 Kür ilworgï; Rwoth Obangawu kikokome bino lwëny pïrwu.”

23 Ï karë nön an akwaö Rwoth nï, 24 “Rwoth Obanga Won Twër, in ïcakö nyutho both aticni dit na megi ëka kï tëköni. Obanga mënë na tye ï wi polo onyo ï wi lobo na twërö tio tic më aura kite na in itio ködë? 25 Wëk acïdh anën lobo na bër na tye yo löka kulo Jordan, lobo na bër n'otingere ëka kite më Lebanon.”

26 Ëntö Rwoth ökëcö ï koma pïrwu ëka onwongo ba dök twërö winyona. Cë Rwoth okobo nï, “Manön örömö, kür dökï ïtwak köda ï kom köp ni. 27 Apë ïïdh malö ï wi kidi më Piciga, cë ïnën yo kuthö ëka kukuju, kukwap ëka kukïdë. Nën lobo kï wangi, pïën in ba ibino ngölö kulo Jordan. 28 Ëntö cïk Yocua, ïdïï cwinye ëka ïmïï ën tëk cwiny; pïën ënë bino poth yo löka ca nakun tëlö jö ni, cë bino mïögï gamö lobo na in ibino nënö.” 29 Cë wan ebedo ï ora na cwök kï Bet Peor.

4

Muca öcükö cwiny jö Icarael më gwökö cïk

1 Kobedini un jö Icarael, winy unu cïk kïbëc na an abino pwonyowu. Gwökgï ëk ibed unu na kwö ëk ïdöny ëka ïgam unu lobo na Rwoth, Obanga ka kwerewu, tye ka mïöwu. 2 Kür ïmëd unu köp mörö ï kom cïk na an acïköwu ëka kür ïkwany unu köp mörö kï ïë, ëntö gwök unu cïk ka Rwoth Obangawu kite na an amïöwu ködë.

3 Un ïnënö kï wangwu gin na Rwoth ötïmö ï Baal Peor. Rwoth Obangawu obino otyeko jö kïbëc na wörö Baal më Peor kï ï kinwu. 4 Ëntö un kïbëc na pod iketho genwu ï kom Rwoth Obangawu pod itye unu na kwö naka tin.

5 Nën! An dong atyeko pwonyowu cïk kïbëc kite na Rwoth Obangana öcïka ködë, ëk ïgwök unugï ï lobo na un ïcwök dönyö ïë më gamö dökö mewu. 6 Gwök unu na bër, pïën manön ënë bino nyutho ryëkö ëka ngecwu both rok, na bino gïnï winyo cïk ni kïbëc cë kobo nï, “Adyer, rok na dit ni obedo gïnï jö na ryëk rwök ëka nïang gïnï.” 7 Rok mënë na dit na tye k'obangagï na cwök ködgï, kite na Rwoth Obanga onu bedo na cwök kod onu ï karë kïbëc na onu ëlëgö bothe? 8 Rok mënë nökënë na dit, na tye kï cïk n'atïr gïnï na calö man na tin an atye ka ketho ï nyimwu?

9 Ëntö gwökërë unu na bër, kür ïmïï wiwu owil ökö kï kom gin na un ïnënö kï wangwu, onyo kür ïmïïgï orweny ökö kï ï cwinywu pï karë më kwöwu kïbëc. Pwony unu cïk ni both ëthïnöwu ëka both ëthïnögï thon. 10 Po unu ï kom nïnö na un icung ï nyim Rwoth Obangawu ï Koreb, ï karë na ën okobo nïna nï, “Gür lwak ï nyima ëk owiny gïnï köpna ëk opwony gïnï kite më wöröna pï karë na gïn pod tye na kwö ï wi lobo ëk opwony gïnï both ëthïnögï.” 11 Un ibino na cwök ëka icung unu ï tyën kidi, nakun wi kidi lyël kï mac naka ï polo, k'edou n'ocido na cöl ëka pïny na cöl cuc. 12 Cë Rwoth ötwak kodwu kï ï mac. Un iwinyo köp ëntö ba ïnënö unu kome; dwön këkën ënë owinyere. 13 Ën okobo niwu cïkërë mërë, cïk apar, na ën öcïköwu më gwökö ëka öcöögï ï kom kite arïö n'apada. 14 Ëka Rwoth öcïka ï karë nön më pwonyowu kï cïk kïbëc na ën öcïka ködë, ëk ïgwök unu ï lobo na un ïcïdhö gamö më bedo mewu.

Cïk na makö cal jwogi

15 Myero ïgwökërë unu rwök pïën ba ïnënö unu cal gin mörö ï karë na Rwoth ötwak kodwu ï Koreb kï ï mac na lyël. 16 Kür ïbal unu më yübö cal jwök pïrwu kenwu, cal gin mörö këkën na un ïyübö, kadï ëyübö na cal k'ëcwö onyo dhakö, 17 onyo na cal kï lee mörö na bedo ï wi lobo onyo wïnyü mörö na ngwëcö malö ï wi yamö, 18 onyo gin mörö na kwö na wotho ï wi ngöm onyo rëc mörö na tye ï öd pii pïny. 19 Ëka ka itingo wangi malö ï polo cë ïnënö ceng, dwe ëka cër—kï jami kïbëc na tye ï polo—kür ïmïï gin mörö öywa thamawu më ryebere pïny ï nyimgï ëka më wörö jami na Rwoth Obangawu ömïö pï rok kïbëc nökënë na tye ï thë polo. 20 Ëntö Rwoth ölaröwu ëka ökwanyöwu ökö kï ï lobo Ejip, n'onwongo cal kï keno theth, më bedo jögë na pïrgï tëk kite na un itye ködë kobedini.

21 Akëmö ömakö Rwoth ï koma pïrwu, cë okwongere nï an ba abino ngölö kulo Jordan ëka dönyö ï lobo na bër na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu. 22 An abino thöö ï lobo ni; an ba abino ngölö kulo Jordan; ëntö un ïcwök ngölö kulo yo löka ëka ibino unu gamö lobo na bër më bedo mewu. 23 Gwökërë unu ëk kür wiwu owil kï cïkërë ka Rwoth Obangawu na ën öcïkërë kodwu. Kür ïyüb unu cal jwök mörö pïrwu na cal kï gin mörö na yam Rwoth Obangawu öcïkö nï kür ïtïm unu. 24 Pïën Rwoth Obangawu cal kï mac na wangö pïny, ën obedo Obanga na nyek.

25 Ï karë më anyim, ka dong ïnywölö unu ëthïnö ëka ëkwaëwu cë ibedo unu ï lobo pï karë na lac, kür ïbal unu kï yübö cal jwök mörö këkën. Man obedo gin na rac ï wang Rwoth Obangawu ëka bino mïö akëmö makö ën ï komwu. 26 An tin acwodo polo ëka lobo më bedo caden ï komwu nï ibino unu thöö pïöpïö kï ï lobo na un itye ka ngölö kulo Jordan më gamö. Un ba ibino bedo kunön pï karë na lac ëntö ebino tyekowu ökö. 27 Rwoth bino këthöwu ökö ï kin rok na papath. Jö na nönök këkën ënë bino dong na kwö ï kin rok na Rwoth bino terowu ïë. 28 Kï kunön un ibino wörö obanga na dhanö öyübö ayüba kï cïngë kï ï kom yen ëka kite, na ba römö neno, ba winyo köp, ba cemo ëka ba ngweo gin mörö. 29 Ëntö ibino unu rangö Rwoth Obangawu kï kunön, ibino unu nwongo ën ka ïrangö unu kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 30 Ka itye unu ï pëkö na jami ni kïbëc ötïmërë ï komwu, cë kinge, ibino unu dwogo both Rwoth Obangawu ëka ibino bedo unu kï winy ï kome. 31 Pïën Rwoth Obangawu obedo Obanga na nyakïca; ën ba bino wëkö onyo tyekowu onyo wie ba bino wil kï cïkërë mërë kï kwerewu, na ën omoko bothgï kï kwong.

Rwoth ënë Obanga

32 Kobedini peny unu pï karë n'opoth angec, na bara ënywölöwu, cakërë ï karë n'Obanga ocweo dhanö ï wi lobo; cak penyo kï ï acaki lobo naka ï ajiki. Tye gin mörö na dit rwök na calö man n'ötïmërë, onyo gin mörö na cal ködë n'obino owinyere? 33 Tye rok mörö na yam owinyo dwön Obanga na twak kï ï mac kite na un iwinyo ködë ëka pod tye gïnï na kwö? 34 Onyo obanga mörö tye n'ötëmö kwanyö rok mörö më bedo mëgë kënë, kï ï kin rok nökënë nakun tëmö cwinygï k'anyuth më tango ëka gin më aura gïnï, kï lwëny, kï tëkö ëka kï twërö, kï thwön lworo na dwong na röm kï gin na Rwoth Obangawu ötïmö niwu ï lobo Ejip nakun un itye ka nënö kï wangwu?

35 Enyutho jami ni bothwu ëk inge unu nï Rwoth ënë Obanga; ba dök tye Obanga mörö nökënë. 36 Ën ömïö iwinyo unu dwönë kï ï polo ëk opwonywu. Ëka onyutho niwu mac mërë na thwönë ï wi lobo cë iwinyo unu köp mërë kï ï mac. 37 Pïën ën ömarö kwerewu ëka öyërö ëkwaëgï na gïn önywölö, ën ökwanyögï ökö kï lobo Ejip kï tëkö mërë na dit nakun ën kikome tye kodwu. 38 Ën öryëmö rok na döngö ëka na tëk lööwu ökö kï ï nyimwu, ëk ekelwu ï lobogï më mïö lobogï bedo mewu kite na tye ködë tin.

39 Tin dong myero inge unu ëka iketh unu ï cwinywu nï Rwoth ënë Obanga na tye ï wi polo ëka pïny ï wi lobo. Ba dök tye obanga mörö nökënë. 40 Pï manön, myero ïgwök unu cïk mërë kïbëc na an atye ka cïköwu ködë tin, ëk nyimwu ëka ëkwaëwu obed na leng, ëk ïkwö unu pï karë na lac ï lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu pï karë kïbëc.

Peci n'epono ïë

41 Ï karë nön Muca opoko peci adek yo kukïdë kulo Jordan 42 ëk ka ngat mörö oneko dhanö örïng yo kunön, ka ba öthëna athëna më neko awodhe akaka, na köp mörö ope ï kin-gï cön. Ën twërö rïngö ï pacö mörö acël ëka gwökö kwö mërë. 43 Peci nön gïn enene: Bejer na tye ï thim n'otingere malö n'öpëdhërë, pï jö ka Reuben; Ramot na tye ï Gilead pï jö ka Gad, ëka Golan na tye ï Bacan pï jö ka Manace.

Acaki më nwönö Cïk

44 Man ënë cïk na Muca ömïö both jö Icarael. 45 Man ënë cïk kïbëc na Muca ömïö bothgï ï karë na gïn öya kï ï lobo Ejip. 46 Gïn onwongo tye ï ora na cwök kï Bet Peor na tye kukïdë më kulo Jordan, na tye ï lobo ka Cikon rwoth ka jö Amor, n'onwongo löö Kecbon na Muca ëka jö Icarael obino ölöö ï karë na gïn dong öya ökö kï ï lobo Ejip. 47 Gïn ögamö lobo mërë ëka lobo ka Og rwoth më Bacan, rwodhi arïö ka jö Amor na bedo gïnï ï löka kulo Jordan yo kukïdë. 48 Lobo ni öcakërë kï ï pacö Aroer na tye ï lak kulo më Arnon cïdhö ködë naka ï kidi Cirion (manön, Kermon), 49 kanya acël k'Araba kïbëc na tye kukïdë më Jordan, na dök ködë yo nam më Araba na tye ï thë kidi më Piciga.

5

Cïk Apar

(Yaa 20:1-17)

1 Muca ocwodo jö Icarael kïbëc cë okobo bothgï nï:

Un jö Icarael, winy unu cïk kïbëc na an acwök kobo niwu tin. Pwony unu ëka ïgwökërë unu më lübögï. 2 Rwoth Obanga onu öcïkërë kod onu ï Koreb. 3 Ën ba oketho cïkërë ni kï kwere onu ëntö oketho cïkërë kod onu kïbëc, na pod etye na kwö tin. 4 Rwoth ötwak kodwu wang kï wang kï ï mac ï wi kidi. 5 Ï karë nön, an acung ï kin Rwoth ëka un më kobo niwu köp ka Rwoth, pïën un onwongo ilworo mac ëka ba ïcïdhö unu malö ï wi kidi. Ëka ën okobo nï:

6 “An ënë Rwoth Obangawu n'okelowu kï ï lobo Ejip, lobo më opii.

7 “Kür ibed unu k'obanga nökënë na path köda.

8 “Kür ïyüb cal jwök mörö na megi, onyo cal gin mörö na tye malö ï wi polo, onyo na tye pïny ï wi lobo onyo na tye ï thë pii. 9 Kür iryebiri pïny ï nyimgï më wörögï. Pïën an, Rwoth Obangani, abedo Obanga na nyek, ëka abino pwodo ëkwaë ka jö na daga pï bal ka kweregï naka thuno ködë ï kom ëkwaë më adek kï më angwën. 10 Ëntö an abino nyutho mar na ba lökërë both jö elip kï elip na mara ëka gwökö cïkna gïnï.

11 “Kür icwod nyïng Rwoth Obangani atata, pïën Rwoth bino mïö köp löö ngat na cwodo nyïngë atata.

12 “Gwök nïnö më Cabït ëk obed na leng, kite na Rwoth Obangani ociki ködë. 13 Tii tic pï nïnö abicël nakun ityeko ticni kïbëc, 14 ëntö nïnö më abïrö ënë Cabït* ka Rwoth Obangani. Nïnö nön kür igud tic mörö, kadï in kikomi, onyo wodi onyo nyari, onyo aticni n'ëcwö onyo na dhakö, onyo thwoni pur, onyo kanani onyo leenini mörö këkën, onyo arok mörö na bedo ï peciwu, ëk aticni n'ëcwö onyo na dhakö myero oywe thon calö in. 15 Po unu nï un onwongo ibedo opii ï Ejip ëka Rwoth Obangawu ënë ökwanyöwu ökö kï kunön kï thwön tëkö. Manön ënë ömïö Rwoth Obangawu öcïkö nï ïgwök unu nïnö më Cabït.

16 “Wör apapni ëka ayani, kite na Rwoth Obangani ociki ködë, ëk ibed ï wi lobo pï karë na lac ëka nyimi obed na leng ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu.

17 “Kür ineki.

18 “Kür ïdöny ï elomi.

19 “Kür ïkwal.

20 “Kür ikob köp më twodo ï kom ngat mörö.

21 “Kür ïnïr dhakö ka ngat nökënë. Kür ïnïr öt ka ngat mörö, onyo ngöm, onyo etic mërë na cwö onyo na mon, thwön më pur onyo kana mërë, onyo gin mörö këkën n'obedo më ka ngat nökënë.”

22 Man ënë cïk na Rwoth ötwakö kï dwön na longo ï athukowu kïbëc kï ï mac na lyël ï wi kidi, kï ï edou ëka pïny na cöl cuc cë ën ba ömëdö köp mörö nökënë. Ën öcöö cïk ni gïnï ï kom kite n'apada arïö ëka ömïögï botha.

23 Ï karë na un iwinyo dwön n'odonyo kï ï pïny na cöl, nakun wi kidi tye ka lyël kï mac, ëtëla kïbëc më kakawu ëka edongwu obino gïnï botha. 24 Ëka un ikobo nï, “Rwoth Obanga onu onyutho nï onu dheo ëka dit mërë cë onu ewinyo dwönë kï ï mac. Tin onu ënënö nï dhanö twërö bedo na kwö kadï bed nï Obanga twak ködë. 25 Ëntö kobedini, pïngö onu myero ëthöö? Mac na thwönë nön bino camö onu ökö ëka onu ebino thöö ka ëmëdërë më winyo dwön Rwoth Obanga onu. 26 Ngat mörö tye na tye kï kom na naka yam owinyo dwön Obanga na kwö nakun twak kï ï mac, kite na onu ewinyo ködë, ëka pod tye na kwö? 27 In ïcïdh na cwök ëk iwiny köp kïbëc na Rwoth Obangawa kobo. Cë ikob nïwa gin mörö këkën na Rwoth Obangawa bino kobo nini. Wan ebino winyo ëka ëlübö.”

28 Rwoth owinyo köp na un ikobo botha cë okobo nïna nï, “An awinyo köp kïbëc na lwak okobo bothi, köp kïbëc na gïn okobo tye kakarë. 29 Ka onwongo gïn mëdërë më bedo kï cwiny n'obedo nï kömanön ï karë kïbëc, më lworona ëka më gwökö cïkna kïbëc, ëk jami kïbëc owoth na bër ködgï ëka ëkwaëgï na twal.

30 “Cïdh ikob nïgï nï ödök gïnï ï këmagï. 31 Ëntö in idong botha kany ëk an akob nini cïkna kïbëc, na in myero ipwonygï ködë, ëk öcïdh ölüb gïnï ï lobo na an atye ka mïögï më bedo mëgï.”

32 Pï manön, gwökërë unu ëk ïtïm unu kite na Rwoth Obangawu öcïköwu ködë; kür ïngël unu yo cïngwu kucem onyo kucam. 33 Lüb unu yoo kïbëc na Rwoth Obangawu öcïköwu, ëk ibed unu na kwö, nyimwu obed na leng ëka ibed unu pï karë na lac ï lobo na un ibino gamö më bedo mewu.

6

Cïk na dit na löö kïbëc

1 Man ënë cïk kïbëc na Rwoth Obangawu öcïka nï ëk apwonywu më lübö ï lobo na un ïcïdhö ngölö kulo Jordan më gamö bedo mewu, 2 ëk un, ëthïnöwu ëka ëkwaëgï na bino lübögï obed gïnï kï wörö ï kom Rwoth Obangawu pï karë më kwöwu na un ïgwökö cïk mërë kïbëc na an amïöwu. Man bino mïöwu bedo na kwö pï karë na lac. 3 Pï manön, winy unu jö Icarael, gwökërë unu më lübögï ëk nyimwu obed na leng ëka thon ïnya unu na pol rwök ï lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë, kite na calö Rwoth, Obanga ka kwerewu, öcïkö ködë.

4 Winy unu jö Icarael, Rwoth Obangawa, ën kënë ënë Rwoth. 5 Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc ëka kï tëköni kïbëc. 6 Cïk ni gïnï na an tin acïköwu ködë myero obed ï cwinywu. 7 Pwony unu ëthïnöwu kï cïk nön gïnï. Twak unu pïrgï ka ibedo unu pacö ëka ka iwotho unu ï yoo, ka ibuto unu pïny ëka ka ïyaa unu malö. 8 Twegï na calö anyuth gïnï më po wiwu ï ngut cïngwu ëka ï ter nyimwu. 9 Cöögï ï kom yen dholokek më udiwu ëka ï kom dhö wangkacwu.

10 Rwoth Obangawu bino kelowu ï lobo na ën öcïkërë kï kwong both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob. Lobo nön tye kï peci na lac na bër rwök, na pathï un ënë ïgërö, 11 udi n'opong kï jami kïbëc na bëcö na un ba iketho gin mörö ïë, kulo na un ba igolo, pwothi ölök ëka yen jeituni na un ba ïpïdhö cë ka ïcamö unu ëka iyeng unu, 12 gwökërë unu ëk kür wiwu owil ökö ï kom Rwoth n'okelowu kï ï Ejip, lobo më opii.

13 Wör Rwoth Obangawu, tii unu nïnë këkën ëka ikwong unu kwong na mewu kï nyïngë. 14 Kür ïwör unu obanga nökënë, obanga ka rok na tye ï ngetwu, 15 pïën Rwoth Obangawu, na tye ï kinwu, obedo Obanga na nyek ëka akëmö mërë bino podho ï komwu cë bino tyekowu ökö kï ï wi lobo. 16 Kür ïtëm unu Rwoth Obangawu kite na un ïtïmö ködë kï ï Maca. 17 Myero ïgwök unu cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc na ën öcïköwu. 18 Tïm unu gin na tye atïr ëka na bër ï nyim Rwoth ëk nyimwu obed na leng ëka ïcïdh ïgam unu lobo na bër na Rwoth yam öcïkërë kï kwong both kwerewu, 19 ëka Rwoth bino ryëmö langwu ökö kï ï nyimwu kite na ën okobo.

20 Ï karë më anyim, ka ëthïnöwu openyowu nï, “Pïngö Rwoth Obangawa öcïköwa më lübö cïk ni kïbëc?” 21 Un ibino kobo both ëthïnöwu nï, “Wan onwongo ebedo opii ka Parao ï lobo më Ejip, ëntö Rwoth ökwanyöwa ökö kï kunön kï tëkö më cïngë. 22 Rwoth obino otio anyuth më tango ëka gin më aura gïnï—na döngö ëka na reco rwök—ï kom jö Ejip, ï kom Parao ëka ï kom jö më ödë kïbëc na wan ënënö kï wangwa. 23 Ëntö ën obino ökwanyöwa ökö kï kunön më kelowa kany, ëk ëmïïwa lobo na ën okwongere nï ebino mïö both kwerewa. 24 Rwoth öcïköwa më lübö cïk ni kïbëc ëka më wörö Rwoth Obanga onu, ëk ebed na bër ï karë kïbëc ëka ebed na kwö, kite na tye ködë tin. 25 Ka onu ëgwökërë më wörö cïk ni kïbëc ï nyim Rwoth Obangawa, kite na ën öcïkö onu ködë, cë ebino bedo jö na kitegï atïr.”

7

Ryëmö Erok ökö

1 Ka Rwoth Obangawu bino kelowu ï lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö bedo mewu, nakun ryëmö rok na pol ökö kï ï nyimwu—jö Kit, jö Girgac, jö Amor, jö Kanaan, jö Periji, jö Kibi ëka jö Jebuc—rok abïrö na pol ëka tëk gïnï na lööwu ökö 2 ëka ka Rwoth Obangawu ömïögï ï cïngwu cë ïlöö unugï, myero ityek unugï ökö. Kür imok unu cïkërë ködgï, ëka kür thon inyuth kïca mörö bothgï. 3 Kür ïnyömërë unu ködgï. Kür ïmïï anyirawu both awopegï më anyöma onyo kür ïnyöm unu anyiragï n'awopewu, 4 pïën gïn bino mïö ëthïnöwu lökërë ökö kï botha cë cakö gïnï wörö obanga nökënë, ëka akëmö ka Rwoth bino bino ï komwu cë tyekowu ökö pïöpïö. 5 Man ënë gin na myero un ïtïm ï komgï: Tütürö unu keno tyërgï ökö pïny, rëdh unu kite na gïn ocibo më awöra ökö pïny, tong unu yen n'ëpïdhö kanya gïn wörö obangagï na dhakö ïë n'ecwodo nï Acera ëka ïwang unu cal jwogigï ökö kï mac. 6 Pïën un ibedo jö na leng both Rwoth Obangawu. Rwoth Obangawu otyeko yëröwu kï kin lwak kïbëc na tye ï wi lobo më bedo jögë na pïrgï tëk.

7 Rwoth ba oketho mar mërë ï komwu ëka öyëröwu, pathï nï un onwongo ipol unu na löö rok nökënë, pïën un ënë onwongo itye unu na nönök na löö kï kin rok kïbëc. 8 Ëntö pïën Rwoth onwongo ömaröwu ëka ögwökö kwong mërë na ën okwongo both kwerewu, ënë ömïö ën ökwanyöwu ökö kï tëkö më cïngë ëka ökököwu kï ï lobo më opii, kï ï tëkö ka Parao rwoth më Ejip. 9 Myero dong inge unu nï Rwoth Obangawu ënë Obanga; ën obedo Obanga na genere, na gwökö cïkërë mërë më mar both wang rok elip kï elip na marö ën ëka gwökö gïnï cïk mërë. 10 Ëntö

jö na dag Rwoth, ën bino cülö kwor ï komgï kï tyekogï;

ën ba bino galërë më cülö kwor ï kom jö na dag ën.

11 Pï manön, myero ïgwökërë unu më lübö cïk kïbëc na an amïöwu tin.

12 Ka iwinyo unu cïk ni gïnï ëka ïlübö unu na bër, cë Rwoth Obangawu bino mëdërë më gwökö cïkërë më mar mërë kodwu kite na ën okwongo ködë both kwerewu. 13 Ën bino maröwu, mïöwu gum ëka mëdö welwu. Ën bino mïö gum both ëthïnö na un ibino nywölö, gin na bino cëk ï pwothiwu—kalwu, köngö ölök na nyen ëka möö jeituni—ëthïn dhok na mewu ëka ëthïn rom kï dyegiwu ï lobo na ën yam okwongere both kwerewu nï ebino mïöwu. 14 Ebino mïöwu gum na löö rok nökënë; ngat mörö ope kï ï kin cwö onyo mon na mewu na bino bedo abonge athïn, onyo leeniwu mörö ope na bino bedo abonge athïn mërë. 15 Rwoth bino gwököwu kï ï kom two kïbëc. Ën ba bino mïö two na reco na un ingeo kï ï lobo Ejip maköwu, ëntö ën bino mïö makö jö kïbëc na dagwu. 16 Myero ityek unu rok kïbëc na Rwoth Obangawu bino mïö ï cïngwu. Kür kïca ömakwu ï komgï ëka kür ïwör unu obangagï gïnï, pïën manön bino bedo calö pawaka më maköwu.

17 Ka un ïthamö kenwu nï, “Rok ni tëk lööwa ökö. Wan ebino ryëmögï nïngö?” 18 Ëntö kür ibed unu kï lworo ï komgï; po unu ï gin na Rwoth Obangawu ötïmö ï kom Parao ëka jö më Ejip kïbëc. 19 Un ïnënö kï wangwu atëmatëma na döngö, anyuth më tango ëka gin më aura gïnï, cïng na tëk ëka kï twërö mërë na Rwoth Obangawu okelowu ködë. Rwoth Obangawu bino tïmö nï kömanön ï kom rok kïbëc na un kobedini ilworo. 20 Rwoth Obangawu bino oro lworo ï kin-gï naka thon jö n'ökwö n'opono gïnï kï bothwu ebino tyekogï ökö. 21 Kür ibed unu kï lworo ï komgï, pïën Rwoth Obangawu na tye ï kinwu, ën obedo Obanga na dit ëka ngat na myero elwor. 22 Rwoth Obangawu bino ryëmö rok nön gïnï ökö kï ï nyimwu momoth. Ba ebino yeo niwu më tyekogï ökö wang acël, pïën wel leeni na ger römö mëdërë ëka twërö yelowu. 23 Ëntö Rwoth Obangawu bino mïögï ï cïngwu, ën bino mïögï rubere rwök naka ibino unu tyekogï ökö. 24 Ën bino mïö rwodhigï ï cïngwu, ëka ibino unu rwenyo nyïng-gï ökö kï ï wi lobo. Ngat mörö ope na bino cung ï nyimwu; ibino unu tyekogï ökö. 25 Myero ïwang unu cal obangagï gïnï kï mac. Kür ïnïr unu ryal onyo gol na tye ï komgï, ëka kür ïkwany më bedo mewu onyo bino dökö pawaka më maköwu, pïën obedo gin më kwer both Rwoth Obangawu. 26 Kür ikel unu gin mörö më kwer ï udiwu na mïö etyekowu ökö calö gïn. Myero ïkwër ëka ïdag unu gin nön, pïën obedo gin na myero etyek ökö.

8

Kür wiwu owil ï kom Rwoth

1 Gwökërë unu më lübö cïk kïbëc na an atye ka mïöwu tin, ëk ibed unu na kwö ëka ïnya unu na pol, ïcïdh ïdöny unu ï lobo na Rwoth öcïkërë kï kwong both kwerewu. 2 Myero ipo unu kite na Rwoth Obangawu ötëlöwu ködë kï ï thim pï mwaka pyer angwën, më mïöwu bedo na mwol ëka më tëmöwu ëk enge gin n'onwongo tye ï cwinywu, ka onyo ibino unu gwökö cïk mërë onyo pe. 3 Ën ömïö ïdökö unu na mwol, ömïö kec onekowu, cë öpïdhöwu kï mana, na un onyo kwerewu onwongo ba ongeo, më pwonyowu nï dhanö ba kwö kï cem këkën ëntö kwö kï köp kïbëc na donyo kï ï dhö Rwoth. 4 Böngwu ba obino otii kï ï komwu ëka tyënwu ba obino okwot ï mwaka pyer angwën ni kïbëc. 5 Myero dong inge unu kï ï cwinywu nï kite na calö dhanö pwonyo athïn mërë, Rwoth Obangawu thon pwonyowu.

6 Myero ïgwök unu cïk ka Rwoth Obangawu, nakun iwotho unu ï yoo mërë ëka ilworo unu ën. 7 Pïën Rwoth Obangawu tye ka kelowu ï lobo na bër—n'opong kï ora, kulo më pii ëka wang pii na möl ï ora ëka wi kite; 8 lobo na tye kï ngano ëka cayiri, ölök ëka yen ölam, okwer pomegranat, lobo na möö jeituni ëka möö kic möl kï ïë; 9 lobo na cem ba nönök ïë ëka gin mörö ope na bino rem kï bothi; lobo na kite mërë obedo nywenyo ëka ïtwërö künyö mola kï ï kite.

10 Ka icemo ëka iyeng unu, pak unu Rwoth Obangawu pï lobo na bër na ën ömïöwu. 11 Gwökërë unu ëk kür wiwu owil ökö ï kom Rwoth Obangawu, na nwongo ba ïgwökö unu cïk mërë kïbëc na an atye ka mïöwu tin. 12 Ka icemo ëka iyeng unu, ka ïgërö unu udi na bëcö më bedo ïë, 13 ka dhok, rom kï dyegiwu önya ödökö na pol, ka ryalwu ëka gol ömëdërë ëka kï jami kïbëc na un itye ködgï önya, 14 cë cwinywu cakö wakërë ëka wiwu bino wil ökö ï kom Rwoth Obangawu n'ökwanyöwu kï ï lobo Ejip, lobo më opii. 15 Ën ötëlöwu kï ï thim na lac ëka na lik, lobo më örïö na pii ope ïë, na thwone ëka ïth tye gïnï ïë. Ën ömïöwu pii n'öya kï ï lëla. 16 Ën öpïdhöwu kï mana kï ï thim, gin mörö na kwerewu ba ongeo anaka yam, më mïöwu bedo na mwol ëka më tëmöwu ëk ï ajiki nyimwu obed na leng. 17 Gwökërë unu ëk kür ikob kenwu nï, “Tëköna ëka twërö më cïnga ënë ömïa anwongo lönyö ni.” 18 Ëntö po unu ï kom Rwoth Obangawu, pïën ënë mïö tëkö më nwongo lönyö, ëk omok cïkërë mërë na ën okwongo both kwerewu, kite na tye ködë tin.

19 Ka wiwu bino wil ökö ï kom Rwoth Obangawu, cë ïlübö unu obanga nökënë, ïwörö ëka iryebere unu pïny ï nyimgï, an akobo köp më caden bothwu tin nï ebino tyekowu ökö. 20 Ebino tyekowu ökö calö rok nökënë na Rwoth otyekogï ökö kï ï nyimwu, cë ebino tyekowu ökö pï kwërö winyo dwön Rwoth Obangawu.

9

Tyën köp na Rwoth bino könyö kï jö Icarael

1 Winy unu, jö Icarael. Un kobedini ïcwök unu ngölö kulo Jordan yo löka, ëk ïcïdh unu më ryëmö rok na tye kunön, jö na tëk na lööwu ökö, na tye kï peci na lac kï cël na thuno naka ï polo. 2 Jö nön tëk ëka boco gïnï, jö Anak! Un ingeo köp ï komgï, ëka iwinyo unu ka ekobo nï: “Nga na twërö cung ï nyim jö Anak më lwëny ködgï?” 3 Ëntö myero inge unu tin nï Rwoth Obangawu ënë ngat na tye ka woth ï nyimwu na calö mac na wangö pïny. Ën kikome ënë bino tyekogï, ën bino löönögï ökö kï ï nyimwu. Un ibino ryëmögï ëka ibino nekogï pïöpïö, kite na Rwoth öcïkërë ködë bothwu.

4 Kinge na Rwoth Obangawu öryëmögï ökö kï ï nyimwu, kür ikob kï ï cwinywu nï, “Rwoth okela kany më gamö lobo ni pïën an kitena atïr.” Manön obedo pï tïm na reco më rok ni ënë ömïö Rwoth bino ryëmögï ökö kï ï nyimwu. 5 Pathï pï kite atïrwu onyo pï leng cwinywu nï un ïcïdhö më gamö lobogï; ëntö pï tïm na reco më rok ni gïnï, Rwoth Obangawu bino ryëmögï ökö kï ï nyimwu, ëk ocob gin na ën okwongo both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob.

6 Myero ïnïang unu nï pathï pï kite atïrwu ënë ömïö Rwoth Obangawu tye ka mïöwu lobo ni na bër ëk ïgam unu obed mewu, pïën un jö na ngutwu nwang.

Wod thwön n'obedo gol

7 Po unu ï köp ni ëka kür ïmïï wiwu owil kite na un ïmïö akëmö ömakö Rwoth Obangawu kï ï thim. Cakërë ï nïnö na un ïya kï Ejip naka ithuno unu ï kabedo ni, un ibedo jëm ï kom Rwoth. 8 Ï kidi më Koreb, un ïmïö Rwoth obedo k'akëmö, cë ömïö akëmö ömakö ën rwök ï komwu më tyekowu. 9 Ï karë na an aïdhö malö ï wi kidi më gamö kite n'apada, kite n'apada më cïkërë na Rwoth oketho kodwu, an abino abedo ï wi kidi pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, nakun ba acemo ëka ba amodho pii. 10 Rwoth ömïa kite arïö n'apada n'Obanga onwongo öcöö kï cïngë. Cïk kïbëc onwongo tye ï komgï na Rwoth ötïtö bothwu kï ï mac na lyël ï wi kidi ï nïnö më athuko.

11 Kinge nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, Rwoth ömïa kite arïö n'apada, kite n'apada më cïkërë. 12 Cë Rwoth okobo nïna nï, “Yaa malö kï kany ïcïdh yo pïny pïöpïö, pïën jogi na in ikelogï kï ï Ejip ötïmö gïnï bal. Gïn ölökërë gïnï ökö pïöpïö kï ï kom gin na an acïkögï ëka öyübö gïnï cal jwök n'obedo nywenyo.”

13 Rwoth okobo nïna nï, “An anënö jö ni ëka obedo gïnï jö na ngutgï nwang rwök! 14 Wëka an këna, ëk atyekgï ëka ajwa nyïng-gï ökö kï ï thë polo. An abino mïöni ïdökö rok na tëk ëka ïnya unu na pol na löögï.”

15 Cë an alökara, aidho yo pïny kï ï wi kidi, nakun kidi tye ka lyël kï mac. Ëka kite arïö n'apada më cïkërë onwongo tye ï cïnga gïnï. 16 Ï karë na an anënö, anënö nï ïbalö unu ï kom Rwoth Obangawu; un ïyübö cal jwök na cal kï wod thwön pïrwu. Un ïlökërë ökö pïöpïö kï ï yoo na Rwoth onwongo öcïköwu. 17 Cë an amakö kite arïö n'apada ëka abologï ökö pïny kï ï cïnga gïnï, angënyö ökö na thïthïnö ï nyimwu.

18 Kinge dökï abuto pïny aryeba cwiny ï nyim Rwoth pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor; an ba acemo ëka ba amodho pii pïën pï bal kïbëc na un ïtïmö, nakun ïtïmö unu gin na rac ï wang Rwoth n'ömïö akëmö ömakö ën. 19 An abedo kï lworo ï kom akëmö ka Rwoth na tëk, pïën akëmö onwongo ömakö ën rwök ï komwu më tyekowu ökö. Ëntö Rwoth dökï obino owinya. 20 Akëmö ömakö Rwoth rwök ï kom Aron më neko ën, ëntö ï caa nön an alëgö pïrë thon. 21 An thon akwanyö gin më balwu nön, wod thwön na un ïyübö, cë awangö ökö kï mac. Cë angïngïnyö ëka amïö ödökö buru na pwöth calö apua, cë aönyö apua mërë ï kulo na möl pïny kï ï wi kidi.

22 Un thon ïmïö akëmö ömakö Rwoth kï ï Tabera, ï Maca ëka ï Kibrot Ataaba.

23 Ëka ï karë na Rwoth oorowu kï ï Kadec Barnea ën okobo nï, “Cïdh unu malö ëka ïgam unu lobo na an amïöwu,” ëntö un ibino ïjëm unu ï kom Rwoth Obangawu. Un ba ibedo kï gen ï kome ëka ba iwinyo unu ën. 24 Un ibedo jëm ï kom Rwoth anaka ï nïnö na an angeowu ködë.

25 An abuto aryeba cwiny ï nyim Rwoth pï nïnö pyer angwën nön kiceng ëka kiwor pïën Rwoth onwongo okobo nï ebino tyekowu ökö. 26 Cë an alëgö both Rwoth ëka akobo nï, “Rwoth Obanga Won Twër, kür ityek jogi, jö na megi na pïrgï tëk na in ïkökögï kï tëköni ëka ïkwanyögï kï ï Ejip kï tëkö më cingi. 27 Po ï kom aticni Abraam, Icaka, ëka Jakob. Kür ibed ka thamö pï ngut na nwang, tïmgï na reco ëka balgï. 28 Pï manön lobo na in ïkwanyöwa kï ïë bino kobo nï, ‘Rwoth onwongo ba römö terogï ï lobo na ën öcïkërë ködë bothgï, ëka pïën ën onwongo dag-gï, ën ökwanyögï ëk enekgï ökö ï thim.’ 29 Ëntö gïn obedo jogi na pïrgï tëk na in ïkwanyögï kï tëköni ëka kï twëröni.”

10

Muca dökï ögamö cïk

(Yaa 34:1-10)

1 Ï karë nön Rwoth okobo nïna nï, “Yüb kite arïö n'apada calö më acël ca ëka ibin yo botha ï wi kidi malö. Yüb thon canduk më bao. 2 An abino cöönö ï kom kite n'apada köp n'onwongo tye ï kom kite n'apada më acël ca, na in ibino ïngënyögï ökö. Cë in myero ikethgï ï canduk.”

3 Cë an ayübö canduk kï ï kom yath alwïï ëka an ayübö kite arïö n'apada calö më acël ca gïnï. Ëka an acïdhö malö ï wi kidi kï kite arïö n'apada ï cïnga gïnï. 4 Rwoth öcöö ï kom kite n'apada ni ngö na ën onwongo öcöö cön, cïk apar na ën onwongo ötïtö bothwu kï ï mac, ï nïnö na un ïcökërë ï tyën kidi. Rwoth ömïögï botha. 5 Cë an adwogo pïny kï ï wi kidi ëka aketho kite n'apada ï canduk n'onwongo an ayübö kite na Rwoth öcïka ködë ëka pod tye gïnï kunön.

6 (Ï karë nön jö Icarael öya gïnï kï ï Beerot Bene Jakan* cë öcïdhö gïnï ï Mocera. Kï kunön Aron öthöö ëka eiko, cë wode Eleajar oleo ka tyënë na calö alamdhök. 7 Gïn öya kï kunön, cë öcïdhö gïnï yo Gudugoda ëka yo Jotbata, lobo na pii dwong ïë. 8 Ï karë nön Rwoth opoko kaka ka jö Lebi path më tingo canduk më cïkërë ka Rwoth, më cung ï nyim Rwoth më tio tic ëka më lamö gum kï nyïngë, kite na gïn pod tïmö ködë tin. 9 Manön ënë ömïö jö Lebi ba tye gïnï kï dul lobo mörö n'obedo mëgï ï kin utmegogï; Rwoth ënë obedo gin n'epoko nïgï kite na Rwoth Obangawu okobo bothgï ködë.)

10 An abedo ï wi kidi pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, kite na an abedo ködë ï më acël ca. Rwoth obino owinyo lëgana ï karë nön thon cë Rwoth oyeo nï ba ebino tyekowu. 11 Rwoth okobo nïna nï, “Yaa malö, ïtël wi jïï ëk ödöny ëka ögam gïnï lobo na an akwongara më mïö both kweregï.”

Lwor Rwoth

12 Kobedini dong, un jö Icarael, ngö na Rwoth Obangawu mïtö kï bothwu? Gin na Rwoth Obangawu mïtö kï bothwu ënë nï lwor unu Rwoth Obangawu, ïlüb unu yodhi mërë kïbëc, ïmar unu ën, ëka itii unu both Rwoth Obangawu kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 13 Gwök unu cïk ka Rwoth kïbëc na an atye ka mïöwu tin pï bër bedowu.

14 Nën, kadï jami kïbëc na tye malö ï wi polo rwök, lobo ëka jami kïbëc na tye ïë obedo më ka Rwoth Obangawu. 15 Ëntö Rwoth oketho cwinye ï kom kwerewu ëka ömarögï cë obino öyëröwu, ëkwaëgï, kï ï kin rok kïbëc, kite na tye ködë tin. 16 Pï manön, bed unu kï winy both Rwoth ëka ïwëk unu bedo jö na ngutgï nwang. 17 Pïën Rwoth Obangawu ënë obedo Obanga na löö obanga nökënë gïnï ëka Rwoth ka rwodhi nökënë. Ën obedo Obanga na dit, na tye kï tëkö ëka Obanga na myero elwor. Ën ba lengere ï ngölö-köp ëka ba wïlërë kï lïm. 18 Ën ngölö köp n'atïr ï kom athïn kic ëka ï kom dha thöö. Nyutho mar mërë both Erok ëka mïögï cem kï gin më aruka. 19 Un myero ïmar Erok, pïën un thon onwongo ibedo unu Erok ï lobo Ejip. 20 Wör Rwoth Obangawu, tii unu nïnë këkën ëka ikwong unu kwong na mewu kï nyïngë. 21 Ën obedo Obanga na myero ïpak unu; ën obedo Obangawu, n'ötïmö niwu jami na döngö ëka tango më aura na un ïnënö kï wangwu. 22 Kwerewu n'obino öcïdhö gïnï ï Ejip onwongo tye pyer abïrö kïbëc, ëka Rwoth Obangawu ömïöwu ïdökö na pol na calö cër na tye ï polo.

11

Gin na döngö na Rwoth ötïmö pï jögë

1 Myero ïmar unu Rwoth Obangawu ëka ïtïm unu gin na ën mïtö; gwök unu cïk mërë kïbëc, ëka gin na ën öcïkö ï karë kïbëc. 2 Po unu tin ï kom pwony na Rwoth Obangawu opwonyowu ködë, an ba atye ka twak k'ëthïnöwu ëntö kodwu pïën un ingeo ëka ïnënö unu dit mërë, cïngë na tëk ëka twërö mërë. 3 Gïn ba önënö tango ëka gin më aura na ën ötïmö ï Ejip both Parao rwoth më Ejip ëka ï lobo mërë kïbëc; 4 gin na ën ötïmö ï kom acikari më Ejip, ï kom angole ëka gadigadigï, ï karë na ën ömïö pii më Nam na Kwar ömwönyögï ökö nakun onwongo gïn tye ka ryëmö körwu, ëka kï kite na Rwoth otyekogï ködë. 5 Gïn ba önënö gin na ën ötïmö niwu ï thim na un bara ithuno ï kabedo ni, 6 onyo gin na ën ötïmö ï kom Datan ëka Abiram, ëthïnö k'Eliab wod ka Reuben,* ï karë na Rwoth ömïö ngöm öyabërë kï kanya jö Icarael onwongo bedo ïë, cë ömwönyögï ökö kï jö kïbëc më dholokekgï, këmagï ëka gin na kwö kïbëc n'onwongo obedo mëgï. 7 Ëntö un ënë ïnënö kï wangwu jami na döngö ni kïbëc na Rwoth otio.

8 Pï manön, myero ïgwök unu cïk kïbëc na an atye ka mïöwu tin, ëk ibed unu kï tëkö më cïdhö dönyö ïë ëka gamö lobo na un itye ka ngölö kulo Jordan më bedo mewu, 9 ëk ibed unu pï karë na lac ï lobo na Rwoth okwongo më mïö both kwerewu ëka both ëkwaëgï, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë. 10 Lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö ba obedo calö lobo Ejip, kï kanya un ïya unu kï ïë, kanya un ïpïdhö kodhiwu ëka ïönyö unu pii ïë kï cïngwu calö pwodho ngwedo. 11 Ëntö lobo na un itye ka cïdhö më ngölö kulo Jordan më gamö ëk obed mewu, obedo lobo n'obedo kitekite ëka ora gïnï, lobo na köth dwong ïë. 12 Obedo lobo na Rwoth Obangawu gwökö; wang Rwoth Obangawu tye ïë ï karë kïbëc, cakërë ï acaki mwaka naka ï ajiki mërë.

13 Cë ka un ibino lübö unu cïk kïbëc na an atye ka mïöwu tin—më marö Rwoth Obangawu ëka më tic nïnë kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc— 14 cë ën bino mïö köth cwe ï lobowu ï karë mërë kikokome, köth më cwïr ëka köth më oro, ëk ïcök unu cemwu, köngö ölök na nyen ëka möö jeituni. 15 Ën bino mïö lum pï dhok na mewu, ëka ibino unu cem cë iyeng unu.

16 Gwökërë unu ëk kür ïmïï thamawu öbwölwu më lökërë ökö më wörö obanga nökënë gïnï ëka ryebere pïny ï nyimgï. 17 Ka ïtïmö unu nï kömanön, akëmö bino makö Rwoth ï komwu, cë jükö köth ökö ëka mïö köth ba cwe. Lobo ba bino cëgö cem ëka ebino tyekowu ökö kï ï lobo na bër na Rwoth tye ka mïöwu. 18 Keth unu köpna ni ï cwinywu ëka ï thamawu; twe unugï na calö anyuth ï ngut cïngwu ëka irukugï ï terinyimwu. 19 Pwony unu ëthïnöwu kï cïk nön, twak köp nön bothgï ka in itye pacö, ka in itye iwoth ï yoo, ka ibuto pïny ëka ka in ïya malö kï ï kabuto. 20 Cöögï ï kom yen dholokek më udiwu ëka ï kom dhö wangkacwu, 21 ëk nïnöwu ëka më k'ëkwaëwu obed na pol ï lobo na Rwoth okwongere më mïö both kwerewu, pï karë kïbëc na polo pod bino bedo ködë malö ï wi ngöm.

22 Ka ïgwökö unu cïk ni kïbëc na an atye ka mïöwu ëk ïlüb unu—më marö Rwoth Obangani, ïlüb unu yodhi mërë kïbëc ëka më moko ï kome— 23 cë Rwoth bino ryëmö rok ni kïbëc na tye ï nyimwu ëka un ibino ryëmö rok na dito ëka na tëk na lööwu. 24 Kabedo kïbëc na tyënwu bino nyönö bino bedo mewu. Wang lobowu bino cakërë kï ï thim thuno ködë yo Lebanon ëka cakërë kï ï kulo më Euparate naka yo nam Mediterenian. 25 Ngat mörö ope na bino cung ï nyimwu. Rwoth Obangawu bino mïö jïï podho cwiny ëka lworo pïrwu ï kom lobo kïbëc na un ibino cïdhö yo ïë, kite na ën öcïkö ködë.

26 Nën, tin an atye ka ketho ï nyimwu gum ëka cen— 27 gum ka ïlübö unu cïk ka Rwoth Obangawu na an atye ka mïöwu tin; 28 ëntö cen bino maköwu ka un ïkwërö lübö cïk ka Rwoth Obangawu ëka ïlökërë unu kï ï yoo na an acïköwu tin nakun ïwörö unu obanga nökënë gïnï na un ba ingeo. 29 Ka Rwoth Obangawu dong okelowu ï lobo na un ibino dönyö ïë më gamö bedo mewu, myero ïlam unu gum ï wi kidi Gerijim ëka cen ï wi kidi Ebal. 30 Kite na un ingeo ködë nï kite arïö ni tye gïnï yo kuthö kulo Jordan, nakun cwök kï yen më More ï lobo ka jö Kanaan nön na bedo gïnï ï Araba n'opimere kï Gilgal. 31 Un ïcwök ngölö kulo Jordan më dönyö gamö lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu. Ka ïgamö unu ëka ibedo unu kunön, 32 gwökërë unu më lübö cïk kïbëc na an atye ka pwonyowu tin.

12

Kabedo më wörö Obanga

1 Man ënë cïk kïbëc na myero ïlüb unu na bër ï karë kïbëc na un ibino bedo ï lobo na Rwoth, Obanga ka kwerewu, ömïöwu më gamö. 2 Un myero imuk kabedo kïbëc, kanya Erok na un ïryëmö kï ï lobogï wörö obangagï ïë. Kabedo na tye malö ï wi kite na boco ëka ï thë yen na potgï mar. 3 Un myero imumuko keno tyërgï, ngïngïnyö unu kitegï na gïn wörö ëka ïwang unu yen n'ëpïdhö kanya ëwörö obangagï na dhakö ïë n'ecwodo nï Acera; tong unu cal jwogi obangagï ëka ïmïï unu nyïng-gï orweny ökö kï ï kabedo nön gïnï.

4 Un myero kür ïwör Rwoth Obangawu ï kite na gïn wörö k'obangagï ködë. 5 Ëntö Rwoth Obangawu bino yërö kany mörö kï ï kakawu kïbëc. Kanya ebino wörö nyïngë ïë. Kabedo nön ënë un myero ïcïdh ëka ïwör unu Rwoth Obangawu ïë. 6 Kunön ënë un myero iter tyër awanga na mewu, tyërwu, acël më apar na mewu, mïc na pïrë tëk, gin na in ikwongo akwonga më mïö, mïc na cwinyi öpwöyö, ëka kaö më dhokwu ëka rom kï dyegiwu. 7 Kunön, un ibino cem ï nyim Rwoth Obangawu, kanya acël kï jö më udiwu ëka ibino bedo unu kï yom cwiny ï kom jami kïbëc na un iketho cïngwu ïë pïën Rwoth Obangawu ömïöwu gum.

8 Un myero kür ïtïm kite na onu ëtïmö ködë tin kany, na ngat acëlacël tïmö gin na ën nënö nï bër nïnë, 9 pïën un bara ithuno ï kabedo na myero iywe unu ïë ëka lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu. 10 Ëntö un ibino ngölö kulo Jordan ëka ibedo unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu. Ën bino mïöwu iyweo kï ï kom langwu kïbëc n'ögüröwu ëk ibed unu abonge pëkö mörö. 11 Cë un myero ibin unu ï kabedo acël na Rwoth Obangawu öyërö më wörö nyïngë ïë. Kunön ënë un myero ikel jami kïbëc na an acïköwu ïë: tyër awanga na mewu, tyërwu, acël më apar na mewu, ëka mïc na pïrë tëk na un ikwongo akwonga më mïö both Rwoth. 12 Un ibino bedo kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangawu, kanya acël k'awopeni, anyirani, etic na cwö, etic na mon ëka jö Lebi na bedo gïnï ï peciwu; po nï jö Lebi ba ebino poko nïgï lobo mörö onyo gin mörö më bedo mëgï. 13 Gwökërë unu ëk kür ïtyër tyër awanga na mewu ï kabedo mörö këkën na un ïnënö; 14 ëntö ibino unu tyërö tyër awanga ï kabedo na Rwoth bino yërö kï ï kakawu mörö acël. Kunön ënë un ibino tïmö jami kïbëc na an acïköwu.

15 Ëntö un ïtwërö neko leeniwu më pacö më acamawu kï ï peciwu mörö këkën kite na cwinywu mïtö na lübërë kï gum na Rwoth Obangawu mïöwu. Jö kïbëc na cïk ögëngö onyo na cïk ba ögëngö twërö camö gïnï ringo nön, calö ringo egwethe onyo pura. 16 Ëntö kür myero ïcam unu remo; öny unu ökö pïny calö pii. 17 Kür myero ïcam kï ï peciwu acël më apar më kalwu, onyo köngö ölökwu na nyen, onyo möö jeituniwu, onyo ëthïnö kaö më rom, dyegi ëka dhok, onyo gin mörö këkën na in ikwongo më mïö, onyo mïc na cwinywu öpwöyö, onyo mïc na pïrgï tëk. 18 Ëntö un ibino cem ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö. Un, awopewu ëka anyirawu, eticwu na cwö ëka eticwu na mon, ëka jö Lebi kï ï peciwu. In myero ibed kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangani ï jami kïbëc na in ibino ketho cingi ïë. 19 Myero ïgwökërë unu kür ïwëk unu jö Lebi ata ï karë kïbëc na un ibedo ï lobowu.

20 Ka Rwoth Obangawu önyaö wang lobowu kite na ën öcïköwu ködë, cë cwinyi ömïtö ringo ëka ikobo nï, “An amïtö camö ringo,” cë in ïtwërö camö ringo kite na cwinyi mïtö ködë. 21 Ka kabedo n'ëwörö nyïng Rwoth Obangawu tye na bor kï kanya un itye ïë, cë un ïtwërö neko leeni kï ï kom rom, dyegi ëka dhokwu na Rwoth ömïöwu, kite na an acïköwu ködë. Un myero ïcam ringo kite na cwinywu mïtö ködë kï ï peciwu. 22 Ngat mörö këkën, kadï obedo dhanö na cïk ögëngö onyo na cïk ba ögëngö twërö camö ringo nön, kite na un ïcamö kï ringo egwethe onyo pura. 23 Ëntö myero kür ïcam unu remo, pïën kwö tye ï remo ëka kür myero ïcam unu kwö kanya acël kï ringo. 24 Kür myero ïcam unu remo; öny unu ökö pïny calö pii. 25 Kür ïcam unu remo, ëk nyimwu k'ëthïnöwu na bino lübö körwu obed na leng, pïën nwongo ïtïmö unu gin na tye atïr ï wang Rwoth.

26 Ëntö kwany jamini na leng kïbëc ëka gin mörö këkën na in ikwongiri më mïö, ëka ïcïdh ï kabedo na Rwoth bino yërö. 27 Mïï unu tyër awanga na mewu ï wi keno tyër ka Rwoth Obangawu, ringo kanya acël kï remo. Remo më tyërwu myero ëöny ï kom keno tyër ka Rwoth Obangawu, ëntö un ïtwërö camö ringo ökö. 28 Gwökërë unu më lübö cïk ni gïnï kïbëc na an atye ka mïöwu, ëk nyimwu obed na leng ï karë kïbëc, k'ëthïnöwu na bino lübö körwu, ka un ibino tïmö gin na bër ëka na tye atïr ï wang Rwoth Obangawu.

29 Rwoth Obangawu bino tyeko rok ökö kï ï kabedo na un itye ka cïdhö më gamö lobogï, ka dong ïgamö unu, ëka ibedo unu ïë, 30 kinge na dong etyekogï ökö kï ï nyimwu, gwökërë unu ëk kür imok unu ï owico më penyo pï obanga na gïn wörö ëka ikob unu nï, “Rok ni wörö obangagï nïngö? Wan thon ebino tïmö nï kömanön.” 31 Un myero kür ïwör unu Rwoth Obangawu kite na gïn wörö k'obangagï ködë, pïën ï wörö obangagï, gïn tïmö jami kïbëc më kwer na Rwoth ba mïtö. Gïn thon tyërö awope ëka anyiragï ï wi keno tyër ï nyim obangagï.

32 Myero ïlüb unu gin na kïbëc na an acïköwu ködë. Kür ïmëd onyo ïkwany mörö kï ïë.

13

Wörö obanga nökënë gïnï

1 Ka adwarpïny onyo ngat mörö na leko lek onen ï kinwu cë onyutho niwu anyuth më tango onyo gin më aura, 2 ëka ka anyuth onyo gin më aura ötïmërë, cë adwarpïny okobo nï, “Eru ëwör obanga nökënë” (obanga na un bara ingeo) “ëka eru ëwörgï.” 3 Un myero kür iwiny köp k'adwarpïny onyo alek nön. Rwoth Obangawu tye ka tëmöwu më nënö ka un ïmarö ën kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 4 Myero ïlüb unu Rwoth Obangawu nakun ilworo unu ën. Gwök unu cïk mërë kïbëc ëka ïwör unu ën; tii unu nïnë ëka imok unu ï kome. 5 Adwarpïny onyo alek nön myero enek ökö pïën ën opwonyo pwony më jëm ï kom Rwoth Obangawu, n'ökwanyöwu ökö kï ï lobo Ejip ëka ökököwu ökö kï ï lobo më opii. Adwarpïny onyo alek nön ötëmö më lököwu kï ï yoo na Rwoth Obangawu öcïköwu më lübö. Un myero ïkwany gin na rac ökö kï ï kinwu.

6 Ka omeru, onyo wodi onyo nyari, onyo dhakö na in ïmarö, onyo okoneni na cwök kodi obwoli ïmüng nakun kobo nï, “Ërö ëcïdhï ëwör obanga nökënë gïnï” (obanga na kwereni onyo in ba ingeo, 7 obanga ka jö n'oguri, kadï tye gïnï na cwök onyo na bor, yaa kï ï ajiki më thwok lobo naka ï thwok lobo nökënë), 8 in myero kür iyee onyo kür iwiny köp mërë. Kür kïca omaki ï kome ëka kür ïmüng nïnë. 9 In myero inek ën ökö. In ënë myero ïcak tingo cingi më neko ën ëka jö kïbëc bino tingo cïng-gï më neko. 10 Un ibino celo ën kï kite naka ï thöö, pïën ën ötëmö më lököwu ökö kï ï yoo ka Rwoth Obangawu, n'ökwanyöwu ökö kï ï lobo Ejip, n'obedo kabedo më opii. 11 Cë jö Icarael kïbëc bino winyo ëka bedo gïnï kï lworo, ëka ngat mörö ba dökï bino tïmö gin na rac na cal kï man ï kinwu.

12 Ka iwinyo unu kï ï pacöwu mörö acël, na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo ïë, nï 13 jö mökö na kitegï reco öya kï ï kinwu ëka öywaö thama ka jö na bedo ï pacö nön nakun kobo gïnï nï, “Eru ëcïdhï ëka ëwör obanga nökënë gïnï” (obanga na un bara ingeo). 14 Cë myero ipeny unu körë na bër ëka ïrang unu kï ryëkö. Ka adyer inwongo unu nï tye atïr ëka enwongo nï gin më kwer ni ötïmërë ï kinwu, 15 cë myero inek unu jö na bedo ï pacö nön kïbëc kï pala abadë. Tyekugï ökö kïbëc, jö kïbëc na tye ïë ëka lïm kïbëc na kwö myero enekgï ökö. 16 Cök unu jami kïbëc na un ïyakö ï dyere pacö kanya jïï gürë ïë, ëka ïwang unu pacö nön kï jami kïbëc na tye ïë na calö tyër awanga both Rwoth Obangawu. Pacö nön bino bedo wi obur na twal na ba dökï ebino gërö. 17 Un myero kür ïkwany unu gin mörö n'onwongo ëtyërö ökö. Cë Rwoth bino kwanyö akëmö mërë na ger rwök ökö, ëka bino tïmö niwu kïca, nakun nyutho cwiny më kïca ï komwu. Cë bino mïö welwu nya na pol, kite na ën öcïkërë ködë kï kwong both kwerewu. 18 Pï manön myero iwiny unu Rwoth Obangawu, mak unu cïk mërë kïbëc na an atye ka mïöwu tin ëka ïtïm unu gin na tye atïr ï nyime.

14

Kwero cöla k'Erok

1 Un ibedo ëthïnö ka Rwoth Obangawu. Kür ïngöl unu komwu onyo ïlyël unu terinyimwu pï kwero cöla pï jö n'öthöö. 2 Pïën un ibedo jö na leng both Rwoth Obangawu. Ën öyëröwu kï kom jö kïbëc na bedo gïnï ï wi lobo ëk ibed unu jögë na pïrgï tëk.

Leeni n'ëcamö ëka mana ba ëcamö

3 Kür ïcam unu gin mörö më kwer. 4 Man ënë leeni na un ïtwërö camögï: dhyang, römö, dyël, 5 aburi, egwethe, rüda, pura, dyegi kï rom na bedo ï wi kite. 6 Un ïtwërö camö lee mörö këkën n'obokoro tyënë opokere ïë arïö ëka na dwongo lum cë nyamö dökï. 7 Ëntö leeni na dwongo lum cë nyamö dökï, onyo n'obokoro tyën-gï opokere ïë arïö, na un ba ibino camö ënë: kïnaga, apwöü ëka oduka. Kadï bed nï gïn dwongo lum cë nyamö dökï, gïn ope k'obokoro tyën-gï n'opokere ïë arïö. Gïn obedo gin na cïk ögëngö kï bothwu. 8 Pünö thon obedo gin na cïk ögëngö; kadï bed obokoro mërë opokere ïë arïö, ën ba dwongo lum cë nyamö dökï. Un myero kür ïcam ringogï onyo gudo komgï n'öthöö.

9 Kï kom gin na kwö kïbëc na bedo gïnï ï pii, ïtwërö unu camö mörö këkën na tye k'oguro na bïth ï komgï ëka pök komgï. 10 Ëntö gin mörö këkën na ba tye k'oguro na bïth ï komgï ëka pök komgï, kür ïcam unu; pïën obedo gin na cïk ögëngö niwu më camö.

11 Un ïtwërö camö wïnyü mörö këkën na cïk ba ögëngö. 12 Ëntö man ënë wïny na un myero kür ïcam: jür, acuth, acuth na cöl, 13 ocucu, koth okolokol kïbëc, 14 koth akürük kïbëc, 15 udo, tula, awëwët, koth ölwïthölwïth kïbëc, 16 tula na thïthïnö, tula na döngö, tula na tar, 17 tula më thim, jür na döngö, koth wïny më kulo kïbëc, 18 okolokol, öthëba kori ëka olikolik.

19 Kudi kïbëc na tye kï bwomgï obedo gin na cïk ögëngö kï bothwu; kür icamugï. 20 Ëntö gin mörö këkën na cïk ba ögëngö na tye kï bwomgï, un ïtwërö camö.

21 Kür ïcam unu gin mörö na in inwongo öthöö kënë. Un ïtwërö mïö both arok mörö na bedo ï pacöwu ëk ën öcam; onyo ïtwërö unu cadhö both welo mörö. Un ibedo jö na leng both Rwoth Obangawu.

Kür ited unu ringo athïn dyël kï cak k'aya mërë.

Cïk na makö acël më apar

22 Myero iketh unu acël më apar më cem n'öcëk kï ï pwothiwu thenge mwaka kï mwaka. 23 Cam unu acël më apar më kalwu, köngö ölökwu na nyen, möö jeituniwu ëka ëthïn kaö më rom kï dyegi ëka dhokwu ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö më wörö nyïngë ïë. Ëk ipwony unu kite më lworo Rwoth Obangawu ï karë kïbëc. 24 Ëntö ka kabedo nön tye na bor ëka Rwoth Obangawu ömïöwu gum, ëka ba ïrömö unu yëö acël më apar na mewu (pïën kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö më wörö nyïngë ïë tye na bor), 25 cë ïcadh unu acël më apar ëk ïlök unu obed cïlïng ëka iter unu cïlïng ï kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö. 26 Tii unu kï cïlïng më wïlö gin mörö këkën na un ïmïtö: dhok, rom, köngö ölök onyo kit köngö mörö na këc, onyo gin mörö këkën na in ïmïtö. Cë in kanya acël kï jö më odi ibino cem unu kunön ï nyim Rwoth Obangawu kï yom cwiny. 27 Kür ïwëk jö Lebi na bedo gïnï ï peciwu ata; pïën gïn ba tye kï lobo mörö onyo gin mörö n'obedo mëgï.

28 Ï ajiki më mwaka adek adek, kel unu acël më apar më gin n'öcëk bothwu kïbëc ëk ïkan unu ï peciwu, 29 cë jö Lebi (n'ope gïnï kï lobo mörö n'obedo mëgï), Erok mörö na bedo ï kinwu, ëthïnö kic, ëka mon thöö na bedo gïnï ï peciwu twërö bino gïnï ëka cemo cë yeng, ëk Rwoth Obangawu ömïïwu gum ï tic kïbëc na cïngwu bino gudo.

15

Cïk na makö jalö banya

1 Ï ajiki më mwaka abïrö abïrö un myero ïjal benyiwu ökö. 2 Man ënë kite na myero ëtïm ködë: Ngat acëlacël n'ömïö den both awodhe n'obedo dhanö më Icarael bino jalö ökö na twal. Ën ba bino pido banya mërë kï both dhanö më Icarael onyo ömïn mërë, pïën karë ka Rwoth më jalö benyi etyeko kobo ökö. 3 In ïtwërö pido banyani kï both arok, ëntö banya na tye both dhanö më Icarael n'obedo awodhi, myero ïjal ökö. 4 Acan mörö myero kür obed ï kinwu, pïën Rwoth bino mïöwu gum ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu, 5 ka ibino tïmö unu gin na Rwoth Obangawu mïtö nakun ïgwökö unu cïk ni kïbëc na an atye ka mïöwu tin. 6 Pïën Rwoth Obangawu bino mïöwu gum kite na ën öcïkö ködë ëka un ibino mïö den both rok na pol ëntö ba ibino unu deno gin mörö. Un ibino löönö rok na pol ëntö rok mörö ope na bino löönöwu.

7 Ka ngat mörö n'obedo acan ï kin ewodhwu n'obedo jö Icarael tye ï pacö mörö acël ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, kür ïmïï unu cwinywu obed na nwang onyo kür ïkwër unu më könyö. 8 Nakaka manön, bed unu kï cwiny na bër ëk ïmïï unu den më gin mörö këkën na ën mïtö. 9 Gwokiri kür tham mörö na rac ödöny ï cwinyi ëka ïcak kobo nï, “Mwaka më abïrö, n'obedo mwaka më jalö benyi, onyingo na cwök,” ëka thamani obed na rac ï kom omeru n'obedo acan, cë ïkwër mïö gin mörö. Ën bino kok ï komi ï nyim Rwoth, cë in ibino dökö abal. 10 Myero ïmïï köny bothgï abonge cwinyi mörö na rac. Cë Rwoth Obangawu bino mïöni gum ï kom ticni kïbëc ëka jami kïbëc na in ibino ketho cingi ïë. 11 Pïën jö n'obedo ëcan ba bino rwenyo kï ï lobowu. Pï manön an acïköwu nï myero ïköny unu utmegowu na tye ï lobowu ëka ëcan na mïtö köny abonge cwiny mörö na rac.

Cïk na makö tic k'opii

(Yaa 21:1-11)

12 Ka omeru onyo ameru, n'obedo dhanö më Iburu awodhi öcadhërë bothi ëka otio tic bothi pï mwaka abicël, ï mwaka më abïrö mërë in myero ïwëk ën öcïdh kï kuc. 13 Ka in ïwëkö ën më cïdhö, kür ïmïï öcïdh kï cïngë nono. 14 In ibino mïö ën cïdhö kï jami mökö kï ï kom romni onyo dyegini, kal ëka köngö ölök abonge cwinyi mörö na rac. Mïï bothe kite na Rwoth Obangawu ömïöwu kï gum. 15 Myero ipo nï un onwongo ibedo opii ï lobo Ejip ëka Rwoth Obangawu ökököwu. Manön ënë ömïö an tin amïöwu cïk ni.

16 Ëntö ka aticni okobo nini nï, “An ba amïtö cïdhö kï bothi,” pïën ën mari kï jö më odi ëka ën tye kï kwö na bër kodi, 17 cë ïkwany pïnü ituc kï ithe ï dholokek ëka ën bino bedo aticni pï kwö mërë kïbëc. Tïm nï kömanön pï aticni na dhakö thon.

18 Kür ïmïï obed gin na tëk bothi më mïö ën cïdhö abonge cül mörö, pïën tic na ën otio bothi pï mwaka abicël kadhö tic ka ngat n'epango wang arïö. Cë Rwoth Obangawu bino mïö gum ï kom jami kïbëc na in ibino tïmö.

Cïk na makö ëthïnö kaö më leenini

(Jö Lebi 27:26; 27; Wel 18:15-18)

19 Ëthïnö kaö kïbëc n'ënywölögï ï kin dhokni onyo romni kï dyegini, myero un ipok ökö na path pï Rwoth Obangawu. Kür ïmïï kaö më dhokni më tio tic mörö ëka kür ïnyar yer më kaö ka romni. 20 In kanya acël kï jö më odi, ibino camö unu ringogï ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö mwaka kï mwaka. 21 Ëntö ka kany mörö na rac tye ï kom lee, ongwal onyo wangë öthöö, onyo tye kï kany mörö na rac ï kome, kür myero ïtyër unu both Rwoth Obangawu. 22 Un ibino camö ï peciwu, kadï bed jö na cïk ögëngö onyo na cïk ba ögëngö twërö gïnï camö, kite na ngat mörö twërö camö kï ringo egwethe onyo pura. 23 Ëntö kür myero ïcam unu remo; öny unu ökö pïny calö pii.

16

Poth

(Yaa 12:1-20)

1 Gwök unu dwe më Abib* ëka ikwer unu nïnö më Poth ka Rwoth Obangawu; pïën ï dwe më Abib ënë Rwoth Obangawu ökwanyöwu ködë kï ï Ejip ï kiwor. 2 Un ibino tyërö lee më Poth kï kom rom onyo dyegiwu both Rwoth Obangawu ï kabedo na Rwoth bino yërö ëk nyïngë obed ïë.† 3 Kür ïcam unu k'ogati n'erubo kï thöbï, ëntö myero ïcam unu k'ogati na thöbï ope ïë pï nïnö abïrö. Man obedo ogati më can na un ïnënö, pïën ïya unu kï ï lobo Ejip nakun ïbünyërë unu abünya. Man bino po wiwu ï kom nïnö më Poth na un ïya ködë kï ï Ejip pï karë kïbëc më kwöwu. 4 Myero thöbï mörö kür enwong bothwu ï lobowu pï nïnö abïrö. Kür ïmïï unu ringo lee mörö na un ïtyërö ï kothyeno më nïnö më acël odong naka kodiko.

5 Myero kür ïtyër unu lee më Poth ï pacö mörö na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, 6 ëntö un myero ïtyër lee më Poth ï kabedo na Rwoth öyërö më wörö nyïngë ïë ï kothyeno, ï caa na ceng dönyö, na ënë karë na un ïya ködë kï ï Ejip. 7 Ted ëka ïcam unu ï kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö. Cë kodiko ïdök unu ï këmawu. 8 Cam unu ogati na thöbï ope ïë pï nïnö abicël ëka nïnö më abïrö bed unu ï cökërë më wörö Rwoth Obangawu. Kür itii unu tic mörö ï nïnö nön.

Karama më Cabït

(Yaa 34:22; Jö Lebi 23:15-21)

9 Ibino unu kwanö cabït abïrö cakërë ï karë na un ïcakö kac. 10 Cë ibino unu kwero Karama më Cabït gïnï ï nyim Rwoth Obangawu kï mïc na cwinywu öpwöyö; ibino mïö unu kï kite na Rwoth Obangawu ömïöwu kï gum. 11 Ibino bedo unu kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na ën bino yërö na calö kabedo n'ëwörö nyïngë ïë. In, ëthïnö awopeni ëka anyira, eticni na cwö ëka eticni na mon, jö Lebi na bedo ï peciwu ëka Erok na bedo ï kinwu, ëthïnö kic ëka mon thöö na bedo gïnï ï kinwu. 12 Po unu nï un onwongo ibedo unu opii ï lobo Ejip ëka myero ïgwökërë unu më lübö cïk ni gïnï.

Karama më Bölö

(Jö Lebi 23:33-43)

13 Kinge na dong ityeko unu cökö cemwu ökö kï ï larü më pwodo kal ëka ïbïö unu ölökwu, kwer unu Karama më Bölö pï nïnö abïrö. 14 Bed unu kï yom cwiny ï karamawu; in, awopeni ëka anyira, eticni na cwö ëka eticni na mon, jö Lebi, Erok na bedo ï kinwu, ëthïnö kic ëka mon thöö na bedo ï peciwu. 15 Kwer unu karama pï nïnö abïrö ï nyim Rwoth Obangawu ï kabedo na Rwoth bino yërö. Pïën Rwoth Obangawu bino mïöwu gum ï kom cemwu kïbëc na un ïcëgö ëka ï kom tic më cïngwu cë ibino bedo unu kï yom cwiny rwök.

16 Cwö kïbëc na tye ï kinwu myero obin gïnï ï nyim Rwoth Obangawu wang adek ï mwaka acëlacël ï kabedo na ën bino yërö: ï Kwer më Ogati na Thöbï ope ïë, ï Karama më Cabït gïnï, ëka ï Karama më Bölö gïnï. Ngat mörö myero kür obin ï nyim Rwoth kï cïngë nono. 17 Ngat acëlacël myero okel mïc na lübërë kï kite na Rwoth Obangawu ömïö kï gum ködë.

Ketho ëngöl-köp

18 Myero iketh unu ëngöl-köp ëka edite pï kakawu acëlacël ï peciwu kïbëc na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëka gïn bino ngölö köp ka jïï atïr. 19 Kür ïlök unu pido ka dhanö na köp mërë tye atïr onyo inyuth apokapoka mörö ï kin dhanö. Kür iye ëwïlwu kï lïm, pïën lïm umo wang jö na ryëk ökö cë balö pido ka jö na köpgï tye atïr. 20 Ngöl unu köp atïr, ëka köp atïr këkën, ëk ibed unu na kwö ëka ibed unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu.

Wörö cal obanga nökënë gïnï

21 Kür ïpïdh unu yath mörö më wörö obanga na dhakö n'ecwodo nï Acera ï nget keno tyër ka Rwoth Obangawu na un ibino gërö. 22 Kür thon icib unu wïr më kidi më awörö, gin mörö na Rwoth Obangawu ba mïtö.

17

1 Kür ïtyër thwön onyo römö mörö n'ongwal onyo na kany mörö rac kï ï kome both Rwoth Obangani, pïën bino bedo më kwer bothe.

2 Ka ibino unu nwongo ëcwö onyo dhakö mörö na bedo ï kinwu, na tye ï pacö mörö acël na Rwoth Obangawu ömïöwu, na tïmö gin mörö na rac ï nyim Rwoth Obangawu nakun türö cïkërë mërë, 3 tio both obanga mörö nökënë ëka wörö ceng onyo dwe onyo cër onyo gin mörö këkën na tye ï polo na cïk ka Rwoth ökwërö. 4 Ka iwinyo unu köp nön, myero ïrang unu körë na bër. Ka ïrangö unu ëka imoko unu nï obedo tïm më kwer n'ötïmërë ï lobo Icarael, 5 myero ikel unu ëcwö onyo dhakö nön n'ötïmö tïm na rac ni ï dhö wangkac më pacöwu ëka icel unu dhanö nön kï kite naka ï thöö. 6 Ebino neko dhanö nön pï köp më caden ka jö arïö onyo adek, ëntö ba ebino neko ngat mörö pï köp më caden ka ngat acël këkën. 7 Ecaden ënë bino cakö yuo kite më neko dhanö nön ëka dong jö kïbëc kï körgï. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï kinwu.

Pido köp ï nyim ëlamdhök

8 Ka ekelo pido mörö ï nyimwu na ngölö tëk rwök—twërö bedo önyö remo, adoth onyo lwëny—ter unu pido nön gïnï yo kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö. 9 Cïdh both ëlamdhök na gïn ënë jö Lebi ëka both angöl-köp na tye ï dhö tic ï caa nön. Peny kï bothgï cë gïn bino ngölö köp nön nini. 10 Myero ïtïm unu kite na gïn okobo niwu ködë ï kabedo na Rwoth bino yërö. Gwökërë unu më tïmö gin na kïbëc kite na gïn okobo. 11 Tii unu kite na gïn opwonyowu ködë ëka kite na gïn öngölö niwu. Kür ïlökërë unu ökö kï ï ngö na gïn okobo niwu. 12 Ngat mörö na bino kwërö winyo köp k'angöl-köp onyo köp k'alamdhök na tio kunön both Rwoth Obangawu myero enek ökö. Myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï Icarael. 13 Cë jö kïbëc bino winyo ëka bino bedo gïnï kï lworo na ba bino mëdërë gïnï dökï kï kwërö winyo köp.

Pwony na makö kom rwoth

14 Ï karë na un ibino dönyö ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëka ïgamö unu, ibedo unu ïë cë ikobo unu nï, “Eru eketh rwoth na bino löö onu calö rok nökënë n'ögürö onu,” 15 myero ïnën nï iketho unu rwoth na Rwoth Obangawu ënë öyërö. Dhanö na un ibino ketho myero obed kï ï kin utmegowu kikome. Kür iketh unu arok mörö më lööwu na ba obedo dhanö më Icarael. 16 Dhanö nön myero kür obed k'angole mërë na pol onyo ömïï jïï ödök gïnï ökö yo Ejip më nwongo angole nökënë gïnï, pïën Rwoth yam okobo niwu nï, “Un myero kür dökï ïdök unu cen yo kunön.” 17 Ën myero kür önyöm mon na pol, pïën bino mïö thama mërë lökërë ökö na path. Ën myero thon kür obed kï ryal ëka gol na dwong.

18 Ka ën dong obedo ï wi then ker mërë, ën myero öcöö cïk ni ï buk nakun kwanyö kï ï kom më k'ëlamdhök n'obedo jö Lebi. 19 Ën myero ögwök buk ni bothe ëka ökwan pï karë kïbëc më kwö mërë ëk opwony lworo Rwoth Obanga mërë ëka ölüb cïk ni kïbëc na bër. 20 Ën ba bino tingere malö na löö utmego mërë jö Icarael onyo lökërë ökö kï ï cïk. Cë ën ëka ëkwaë mërë bino bedo ï löc ï ker mërë pï karë na lac ï lobo Icarael.

18

Mïc pï ëlamdhök ëka Jö Lebi

1 Ëlamdhök n'obedo gïnï Jö Lebi, na gïn ënë kaka ka Lebi kïbëc, ba bino bedo gïnï kï dul lobo mörö n'obedo mëgï kï ï kin jö Icarael. Gïn bino camö tyër awanga n'ëmïö both Rwoth, pïën manön ënë gin n'obedo mëgï. 2 Gïn ba bino bedo kï dul lobo mörö më bedo mëgï kï ï kin utmegogï; Rwoth ënë obedo gin n'epoko nïgï kite na ën okobo bothgï.

3 Man ënë bino bedo wang wodhi n'ëlamdhök nwongo kï both jö na bino tyërö gïnï thwön onyo römö: ringo wi bac, ringo lem ëka jamïc kïbëc. 4 Un myero ïmïïgï acaki kac më kalwu, köngö ölök na nyen, möö jeituni ëka yer rom n'ëcakö nyarö kï kom rom na mewu. 5 Pïën Rwoth Obangawu otyeko yërö jö Lebi kï ï kin kakawu kïbëc ëk gïn ëka ëkwaëgï obed jö na tio gïnï kï nyïng Rwoth na twal.

6 Ka Alebi mörö öya kï ï pacö mörö acël na ën bedo ïë na tye kany mörö kï ï Icarael, ëka obino na cwinye öpwöyö yo kabedo na Rwoth bino yërö, 7 ën twërö tic kï nyïng Rwoth Obanga mërë calö utmego mërë kïbëc n'obedo Jö Lebi na tio kunön ï nyim Rwoth. 8 Ën bino nwongo dul më cem na röm kï më ëlamdhök nökënë, kadï bed nï ën onwongo cïlïng kï kom jami na jö më pacö mërë öcadhö.

Tïm më kwer

9 Ka dong ïdönyö unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, myero ïkwër unu lübö kit tïm na reco më kwer na rok na tye kunön tïmö. 10 Ngat mörö myero kür enwong kï ï kinwu na wangö wode onyo nyarë calö tyër awanga, na pwonyo bedo dhanö na thyedho onyo tic më jwöjwök onyo na nënö jamïc dyël onyo tïm mörö më jwök, 11 onyo alam wör, gagï, onyo ajwök onyo amak tipo onyo na twak kï tipo ka jö n'öthöö. 12 Ngat mörö na tïmö koth tïm ni obedo gin më kwer both Rwoth; pïën tïmö koth tïm më kwer nön ömïö Rwoth Obangawu tye ka ryëmö rok nökënë ökö kï ï nyimwu. 13 Myero ibed unu abonge bal mörö ï nyim Rwoth Obangawu.

Adwarpïny na nyen calö Muca

14 Rok na un ïcwök gamö lobogï më bedo mewu obedo gïnï ketho cwinygï ï köp ka jö na tio tic më jwöjwök onyo jö na thyedho, ëntö Rwoth Obangawu ba ömïöwu twërö më tïmö koth tïm nön. 15 Rwoth Obangawu bino mïöwu adwarpïny kï ï kinwu, jö Icarael ewodhwu, na cal köda. Myero iwiny unu ën. 16 Man ënë gin na un ïkwaö kï both Rwoth Obangawu ï nïnö na un ïcökërë ï Koreb. Ï karë nön un ikobo unu nï, “Kür ïmïïwa ewiny dwön Rwoth Obangawa dökï, onyo ënën mac mërë na dit rwök pïën wan ebino thöö ökö.”

17 Cë Rwoth okobo nïna nï, “Köp na gïn okobo tye na bër. 18 An abino mïögï adwarpïny na cal kodi kï ï kin jö Icarael ewodhgï, ëka an abino ketho köpna ï dhögë. Ën bino kobo nïgï köp kïbëc na an acïkö ën. 19 An kikoma abino penyo ngat mörö na ba bino winyo köpna n'adwarpïny bino kobo kï nyïnga. 20 Ëntö adwarpïny na bino poro më twakö gin mörö këkën kï nyïnga na an ba akobo, onyo adwarpïny na kobo köp kï nyïng obanga nökënë gïnï, myero enek ökö.”

21 Gwök onyo ibino kobo unu kï ï cwinywu nï, “Kara wan ebino ngeo nïngö nï köp nön ba odonyo kï ï dhö Rwoth?” 22 Ka adwarpïny ötïtö köp mörö kï nyïng Rwoth cë köp nön ba ötïmërë onyo ocobere, manön ënë köp na ba odonyo kï ï dhö Rwoth. Adwarpïny nwongo ötwakö köp nön kï wie kënë, myero kür ilwor unu ën.

19

Cïk na makö peci më larö kwö

1 Ka Rwoth Obangawu otyeko rok na lobogï ën tye ka mïöwu, ëka ka dong ïryëmö unugï ökö, cë ibedo unu ï pecigï ëka ï udigï, 2 cë ipok unu peci adek na papath pïrwu ï lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu. 3 Ibino unu puro yoo ëka ipoko unu wang lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu körë adek më bedo mewu, ëk ka ngat mörö oneko dhanö, ën twërö rïngö yo ïë më larö kwö mërë.

4 Man ënë köp na makö ngat n'oneko dhanö ëka rïngö më larö kwö mërë kunön—ngat oneko awodhe na nwongo ba öthëna athëna ëka adïnga mörö thon onwongo ope ï kin-gï cön. 5 Apor mërë, dhanö mörö twërö cïdhö ï bunga gïn k'awodhe më ngölö yen, cë lëb atong n'ëngölö kï yen oore kï ï pur mërë ëka ögöö wi awodhe oneko ökö, dhanö nön twërö rïngö ï pacö mörö acël kï ï kin peci adek nön më larö kwö mërë. 6 Ka onwongo pacö më larö kwö tye acël këkën, caa nökënë twërö bedo na bor n'acül kwor pï athöö twërö bedo kï karë më makö dhanö n'oneko awodhe, kadï bed onwongo ba opore më aneka, pïën adïnga mörö onwongo ope ï kin-gï cön. 7 Man ënë ömïö an acïköwu nï myero ipok unu peci adek pïrwu.

8 Ka Rwoth Obangawu bino nyanö wang lobowu kite na ën öcïkö both kwerewu kï kwong ëka mïöwu lobo kïbëc na ën öcïkö bothgï, 9 un myero ïmëd peci adek nökënë ï kom manön. Ën bino mïöwu lobo ni ka cë un ïlübö cïk kïbëc na an amïöwu—më marö Rwoth Obangawu ëka më lübö yoo mërë. 10 Tïm unu man ëk remo na bal mërë ope kür ööny ï lobowu na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu, ëk bal më önyö remo kür obed ï wiwu.

11 Ëntö ka dhanö mörö onwongo dag awodhe ëka obedo kürö ën më cakö lwëny ï kome, ëka oneko ökö cë dhanö nön örïngö ï pacö mörö acël kï ï kin peci ni, 12 edong më pacö mërë bino oro köp më ömö ën kï kunön cë ëmïö ën ï cïng ngat na myero öcül kwor ëk enek ën thon. 13 Kïca myero kür ömakwu ï kome. Myero ïkwany unu bal më thöö ka dhanö n'ope kï bal ökö kï ï Icarael ëk nyimwu obed na leng.

14 Kür ïköb unu wang ngöm k'awodhi na yam edong oketho cön ï lobo na un ibino leeno na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu.

Cïk na makö ecaden

15 Köp ba bino löönö ngat mörö pï köp ka caden acël pï kit bal mörö na rac na gwök onyo ën öbalö. Myero ëngöl köp pï köp k'ecaden arïö onyo adek.

16 Ka acaden mörö na cwinye rac ocung ëka odotho ngat mörö n'ötïmö bal, 17 jö arïö na tye kï köp ï kin-gï myero obin gïnï ï nyim Rwoth, ï nyim ëlamdhök ëka ï nyim ëngöl-köp n'onwongo tye gïnï ï tic ï caa nön. 18 Ëngöl-köp bino rangö kör köp nön na bër rwök, ka gïn onwongo nï acaden obedo ngat na twot nakun okelo adoth më twodo ï kom ömïn mërë, 19 cë ibino mïö unu ën pwod, pwod na röm kï mana ën onwongo mïtö ketho ï kom ömïn mërë. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï kinwu. 20 Jö kïbëc bino winyo cë bino bedo gïnï kï lworo ëka gin na rac na cal kï man ba dökï bino tïmërë ï kinwu. 21 Myero kïca kür ömakwu: kwö myero ëcül kï kwö, wang ëcül kï wang, lak ëcül kï lak, cïng ëcül kï cïng, tyën ëcül kï tyën.

20

Cïk më cïdhö ï dhö lwëny

1 Ka ïcïdhö unu më lwëny ï kom langwu cë ïnënö unu angole gïnï, gadigadi ëka mwony na pol na löö mewu ökö, kür ibed unu kï lworo ï komgï, pïën Rwoth Obangawu, n'ökwanyöwu kï ï lobo Ejip, bino woth kodwu. 2 Ka dong ïcwök unu cïdhö ïlwëny, alamdhök bino bino anyim ëka twak kï mwony. 3 Ën bino kobo nï, “Winy unu, un jö Icarael: Tin ibino unu cïdhö më lwëny ï kom langwu. Kür ïwëk cwinywu opodhi onyo ibed unu kï lworo; kür komwu ömyël onyo kür ïnyö komwu pï gïn. 4 Pïën Rwoth Obangawu ënë tye ka woth kodwu më cïdhö lwëny pïrwu ï kom langwu më mïöwu löönögï.”

5 Cë edite na löö jö na cïdhö ï dhö lwëny bino kobo bothgï nï, “Ngat mörö tye na pod ögërö ödë na nyen na bara ëlëgö gum ïë? Wëk ën ödök ökö pacö, onyo caa nökënë ën bino thöö ökö ï dhö lwëny cë ngat nökënë ënë bino dönyö më bedo ïë. 6 Ngat mörö tye n'öpïdhö ölök mërë ï pwodho cë pod bara öcakö camö nyige? Wëk ën ödök ökö pacö, onyo caa nökënë ën bino thöö ökö ï dhö lwëny cë ngat nökënë ënë bino camö nyige. 7 Ngat mörö tye na pod öcïkërë kï dhakö cë bara önyömö? Wëk ën ödök pacö, onyo caa nökënë ën bino thöö ökö ï dhö lwëny cë ngat nökënë ënë bino nyömö dhakö nön.” 8 Cë edite thon bino kobo nï, “Ngat mörö tye na lwor onyo na cwinye podho? Wëk ën ödök yo pacö, ëk acikari ewodhe kür cwinygï opodhi kamë ën.” 9 Ï karë n'edite otyeko twak gïnï kï jö na cïdhö ï dhö lwëny, gïn bino yërö edite na tëlö wigï.

10 Ka ïcïdhö unu më celo pacö mörö, un myero kono ïmïï jö më pacö nön karë më penyo pï kuc. 11 Ka gïn oyeo cë öyabö dhö wangkacgï gïnï, jö kïbëc na tye ï pacö nön bino bedo opiiwu ëka bino gïnï tio tic na tëk pïrwu. 12 Ëntö ka gïn ökwërö më penyo pï kuc cë öyërö gïnï më lwëny kodwu, gür unu pacö nön kï mwony na mewu. 13 Ka Rwoth Obangawu ömïögï ï cïngwu, myero inek unu cwö kïbëc na tye ï pacö nön kï pala abadë. 14 Ëntö mon, ëthïnö, dhok ëka kï gin mörö këkën na tye ï pacö, ïtwërö unu tero na calö jami n'ëyakö më bedo mewu. Ëka ïtwërö unu tic kï jami n'ëyakö na Rwoth Obangawu ömïöwu kï both langwu. 15 Man ënë gin na un ibino tïmö ï kom peci kïbëc na tye na bor kodwu ëka ï peci ka rok na ba cwök kodwu gïnï.

16 Ëntö ï peci k'Erok na Rwoth Obangawu bino mïöwu më bedo mewu, kür ïwëk unu gin mörö na yweo odong na kwö. 17 Myero ityek unu jö kïbëc—jö Kit, jö Amor, jö Kanaan, jö Periji, jö Kibi ëka jö Jebuc—kite na Rwoth Obangawu öcïköwu ködë. 18 Ka ïwëkö unu obedo gïnï na kwö, cë gïn bino pwonyowu më lübö gin më kwer kïbëc na gïn tïmö ï wörö obangagï ëka bino mïö ïbalö unu ï kom Rwoth Obangawu.

19 Ka ïgürö unu pacö mörö pï caa na lac, nakun ïlwënyö unu ëk ïgam, kür ïngöl unu yen k'atong, pïën un ïtwërö camö nyige. Yen thon obedo langwu, na myero ïlwëny unu ï komgï? 20 Un ïtwërö ngölö yen na ba nyakö nyig-gï më acama ëka itii unu ködë më yübö madala ëka pem ëk ökönywu më idho ï pacö nön na lwënyö ï komwu naka ka ïgamö unu pacö nön.

21

Tyeko köp ï kom nek na ba ngere

1 Ka ebino nwongo dhanö mörö obuto n'eneko ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu, cë ba engeo ngat n'oneko ën, 2 edongwu ëka ëngöl-köpwu bino cïdhö gïnï yökö më pimo bor pïny cakërë kï ï kom lyël naka ï peci na cwök kï kany nön. 3 Cë edong na tye ï pacö na cwök kï kom dhanö n'eneko bino gïnï kelo nya raa na bara otio tic mörö, na bara eketho ayokoth ï ngute më ywaö kwër wanu. 4 Edong më pacö nön bino kelo gïnï nya raa naka ï ora mörö na pige möl, ï ora mörö na naka yam ba epuro, kanya ba ëcwö kodhi mörö ïë. Gïn bino türö ngut nya raa ökö ï ora kunön. 5 Cë ëlamdhök n'obedo Jö Lebi myero obin gïnï anyim, pïën Rwoth Obangawu öyërögï pï tic mërë ëka më lamö gum kï nyïng Rwoth. Gïn myero otyek köp më pido ëka lwëny kïbëc. 6 Edong kïbëc më pacö na cwök kï kanya enwongo kom dhanö n'eneko ïë bino lwökö cïng-gï ï kom nya raa na gïn ötürö ngute ï ora, 7 cë gïn bino kobo nï, “Cïngwa ba öönyö remo ka dhanö ni, onyo wangwa ba önënö ka eneko. 8 Rwoth tïm kïca ï kom jö Icarael na gïn ënë jö na megi na yam ïkökögï. Kür iketh bal më remo ka dhanö n'ope kï bal ï wi lwak na megi.” Cë ïtïm kïca ï kom bal më remo n'ëönyö. 9 Ibino unu lwökö bal më önyö remo kï ï kinwu kömanön, ka ïtïmö unu gin na nen n'atïr kï ï wang Rwoth.

Nyömö dhakö n'ëmakö kï dhö lwëny

10 Ka ïcïdhö unu më lwëny ï kom langwu, cë Rwoth Obangawu ömïögï ï cïngwu ëka itero unu jö n'ëmakögï kï dhö lwëny, 11 ëka in ïnënö dhakö mörö na leng kï kin jö n'ëmakö kï dhö lwëny cë cwinyi ömarö, in ïtwërö tero ën ëk obed dhaköni. 12 In myero ikel ën yo pari ëka ïlyël wie cë ïngad lwëtë ökö. 13 Göny böng mërë n'onwongo ën oruko ï karë n'ëmakö ködë kï ï dhö lwëny. Kinge na ën dong obedo pari ëka okumo pï apap mërë ëka aya mërë pï dwe acël, cë in ïtwërö cïdhö bothe më bedo cwörë ëka ën bino bedo dhaköni. 14 Ka inwongo nï cwinyi ba dök mïtö ën, cë ïtwërö wëkö ën cïdhö yo kanya cwinye mïtö. In myero kür ïcadh ën onyo iter ën na calö opii, pïën in dong ïlanö ën ökö.

Twërö k'athïn kaö

15 Ka ëcwö mörö tye kï mon arïö, ëka marö ngat acël na löö nökënë ca, ëka mon arïö ni kïbëc önywölö gïnï ëthïnö awope nïnë, ëntö athïn kaö obedo wod ka dhakö na ën ba marö, 16 ka ëcwö ni tye ka poko jami mërë both awope mërë, myero ën kür ömïï twërö k'athïn kaö both wod ka dhakö na ën marö, nakaka wode kikome n'obedo kaö, wod ka dhakö na ën ba marö. 17 Ëntö ën myero onyuth athïn kaö ka dhakö mërë na ën ba marö, nakun doko gin n'epoko nïnë wang arïö kï kom jami na ën tye ködë kïbëc. Athïn awobi nön ënë obedo acaki më tëkö k'apap mërë. Twërö k'athïn kaö obedo mëgë.

Awobi na jëm

18 Ka dhanö mörö tye kï wode na ngute nwang ëka obedo ngat na jëm, na ba winyo dhö apap mërë onyo aya mërë, kadï bed ëgöö ën kï lüth, ba bino winyogï. 19 Apap mërë ëka aya mërë bino makö gïnï ën ëka etero both edong ï dhö wangkac më pacö na ën bedo ïë. 20 Gïn bino kobo both edong nï, “Wodwa ni ngute nwang ëka obedo ngat na jëm. Ën ba wöröwa. Ën obedo ngat n'owor ëka amërö.” 21 Cë jö më pacö nön kïbëc bino celo ën kï kite naka thöö. Un myero ïkwany gin na rac ökö kï ï kinwu. Jö Icarael kïbëc bino winyo cë bedo gïnï kï lworo.

Cïk na papath

22 Ka dhanö mörö ötïmö bal na mïö ën nwongo pwod më thöö, ëka ïngabö unu ën malö ï wi yath, 23 un myero kür ïwëk kome öngabërë ï wi yath naka kiwor. Ik unu kome ökö ï nïnö nön, pïën dhanö mörö n'ëngabö kome ï wi yath bedo dhanö n'Obanga ölamö. Un myero kür ïbal lobowu na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu.

22

1 Ka in ïnënö thwön onyo römö k'omeru n'orwenyo ökö ata, kür ïnën anëna; myero ïdwök yo both omeru. 2 Ka won mërë ba bedo na cwök kodi onyo ba ingeo won mërë, cë in myero iter lee n'orwenyo nön yo pari ëka ïgwök naka ka won mërë obino na tye ka rangö. Cë ïmïï bothe. 3 In ibino tïmö nï kömanön ï kom kana mërë, böng mërë, onyo gin mörö këkën n'omeru orwenyo ëka in inwongo; in kür ïnën anëna.

4 Ka in inwongo kana onyo thwön k'omeru n'opodho pïny ï nget yoo, kür ïnën anëna, ëntö köny ën më tingo malö ëk ocung kï tyënë.

5 Dhakö myero kür oruk böng ka cwö, onyo ëcwö kür oruk böng ka mon, pïën dhanö n'ötïmö kömanön bedo më kwer both Rwoth Obangawu.

6 Ka in tye ka woth ï yoo cë icop ï kom öd wïnyü ï nget yoo, onyo ï wi yath onyo ï ngöm, ëka mïn wïnyü obuto ï kom ëthïnë onyo ï kom töngë, kür ïmak mïn mërë kanya acël k'ëthïnë. 7 In ïtwërö tero ëthïnë, cë ïwëkö mïn mërë cïdhö, ëk nyimwu obed na leng ëka ibed unu na kwö pï karë na lac.

8 Ka in ïgërö öt na nyen, myero iketh gin mörö na jükö podho ka dhanö orum wi öt ëk kür okel bal më önyö remo ï odi ka ngat mörö opodho kï ï wi öt.

9 Kür ïcwö kodhi na papath arïö ï pwodho ölökni, ka ïcwö, mïö gin na kïbëc n'öcëk ïë myero eter ï öt k'Obanga, gin na in ïcwö ïë thon naka kï nyig ölök.

10 Kür itwe thwön ëka kana kanya acël më pur.

11 Kür iruk böngü n'obedo yer ëka böngü na pwöth n'ëkwö kanya acël.

12 Myero ïkwö töl tacël na lyero ï twok böngü angwën na in iruko.

Cïk na makö nyakö na bara ënyömö

13 Ka ëcwö mörö önyömö dhakö cë obedo ködë, cë ökwërö ën ökö, 14 cë okobo köp na rac ï kome, na balö nyïng dhakö nakun kobo nï, “An anyömö dhakö ni, ëntö ï karë na an abedo ködë, anwongo gin mörö ope na nyutho nï ën bara ongere k'ëcwö.” 15 Cë apap ëka aya ka dhakö nön bino kelo gïnï gin na nyutho nï ën bara ongere k'ëcwö both edong ï dhö wangkac më pacö. 16 Apap mërë bino kobo both edong nï, “An amïö nyara both ëcwö ni ëk önyöm ëntö ökwërö nyara ökö. 17 Kobedini ën okelo köp më adoth ï kome nakun kobo nï, ‘An anwongo gin mörö ope na nyutho nï ën bara ongere k'ëcwö.’ Ëntö man ënë gin na nyutho nï nyara bara ongere k'ëcwö.” Cë enyodo mërë bino yarö böngü ï nyim edong më pacö. 18 Edong më pacö bino tero ëcwö nön ëka epwodo. 19 Gïn bino ngölö nïnë cül më ryal mia acël. Gïn bino mïö both apap ka dhakö, pïën ëcwö nön öbalö nyïng nya jö Icarael na bara ongere k'ëcwö. Cë ën bino mëdërë më bedo dhakö mërë; ëka myero kür ökwër dhakö nön pï karë më kwö mërë kïbëc.

20 Ëntö ka köp më adoth nön tye atïr, ëka gin mörö ope n'enwongo na nyutho nï dhakö nön bara ongere k'ëcwö, 21 cë jö më pacö nön bino kelo dhakö nön ï dholokek më öt k'apap mërë ëka kï kunön cwö më pacö nön bino celo ën kï kite naka thöö. Ën ötïmö gin më lewic ï Icarael nakun obedo tïmö tïm më ölyang ï karë na ën bedo ï öt k'apap mërë. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï kinwu.

22 Ka ebino nwongo ëcwö mörö n'obedo kï dhakö ka ngat nökënë, ëcwö n'obedo ködë ëka dhakö nön myero enekgï ökö. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï ï Icarael.

23 Ka ëcwö mörö kï ï pacö oromo kï nyakö na bara ongere k'ëcwö, n'onwongo öcïkërë kï ngat mörö më anyöma cë obedo ködë, 24 un ibino tero jö arïö nön kïbëc yökö ï dhö wangkac më pacö nön, ëka ecelogï kï kite naka ï thöö. Eneko nyakö nön pïën ba ögöö oduru ëk ëkönyë ëka eneko ëcwö pïën ötürö cïk më bedo kï dhakö ka ngat nökënë. Un myero ïkwany unu gin na rac ökö kï kinwu.

25 Ëntö ka ëcwö mörö oromo kï nyakö n'öcïkërë kï ngat mörö më anyöma ï dye thim cë obedo ködë tëtëk, ëcwö këkën n'ötïmö gin ni ënë ebino neko. 26 Kür ïtïm unu gin mörö ï kom nyakö; pïën ën ba öbalö bal mörö na römö ngölö nïnë thöö. Köp ni röm kï köp k'ëcwö n'ölwënyö ï kom awodhe cë oneko ökö, 27 pïën ëcwö oromo kï dhakö n'ëcïkërë ködë më anyöma ï thim cë obedo ködë tëtëk ëka dhakö ögöö oduru, ëntö ngat mörö onwongo ope kunön na twërö könyö ën.

28 Ka ëcwö mörö oromo kï nyakö na bara ongere k'ëcwö n'onwongo ba öcïkërë më anyöma ëka obedo ködë tëtëk cë engeogï, 29 ën bino cülö apap ka nyakö ryal pyer abic. Ën myero önyöm nyakö nön pïën ën ötïmö bal ï kome. Ën ba bino kwërö dhakö nön pï karë më kwö mërë kïbëc.

30 Dhanö mörö kür obed kï dhakö k'apap mërë; ën myero kür ömïï lewic ï kom apap mërë.

23

Jö n'ëryëmögï ökö kï ï athuko

1 Dhanö n'edino onyo n'ëngölö kome më cwö ökö ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth.

2 Dhanö n'ënywölö ï lek ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth, kadï naka ëkwaëgï më apar mörö ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth.

3 Ngat mörö n'obedo dhanö më Amon onyo dhanö më Moab ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth, kadï naka ëkwaëgï më apar, mörö ba bino dönyö ï athuko ka Rwoth. 4 Pïën gïn ba obino më romo kodwu kï cem ëka kï pii ï karë na un itye ka bino kï ï Ejip. Gïn obino opango Balaam wod ka Beor kï ï Petor na tye ï Aram Naaraim* ëk obin ölamwu. 5 Ëntö Rwoth Obangawu ökwërö winyo köp ka Balaam ökö. Ën obino ölökö köp më lamöwu ödökö më gum pïrwu, pïën Rwoth Obangawu maröwu. 6 Kür ïtïm unu gin mörö na kelo nïgï kuc kodwu ëka lönyö, pï karë më kwöwu kïbëc.

7 Kür ïcaa unu dhanö mörö më Edom, pïën gïn obedo wat kodwu. Kür ïcaa unu dhanö mörö më Ejip, pïën ibino ibedo unu Erok ï lobogï. 8 Ëthïnögï na gïn bino nywölö n'obedo ëkwaëgï më run më adek bino dönyö ï athuko ka Rwoth.

Gwökö cïk më lengo ï laï

9 Ka ïcïdhö unu më lwëny kï langwu, gwökërë unu kï ï kom gin mörö na ba leng. 10 Ka ëcwö mörö tye ï kinwu na cïk ögëngö pïën oleko lek më kiwor, ën myero öcïdh yökö ëka obed kunön. 11 Ëntö ka pïny dong yutho ën myero ölwökërë, ëka ka ceng ödönyö ën twërö dwogo ï laï.

12 Yüb unu kany mörö yökö ï nge laï kanya un ibino cïdhö ïë më könyërë. 13 Ngat acëlacël myero obed kï gin mörö më künyö pïny ï kin jami më lwënywu, ëka ka ikonyiri, küny bur ëk ium ökö. 14 Pïën Rwoth Obangawu wowotha ï dye laïwu më gwököwu ëka më mïö langwu ï cïngwu. Laïwu myero obed na leng ëk kür önën gin mörö na ba leng cë lökërë ökö kï bothwu.

Cïk na papath

15 Ka opii mörö örïngö ökö kï both adwong mërë cë opono bothi, kür ïmïï ën ödök both adwong mërë. 16 Mïï ën obed ï kinwu kany mörö këkën na cwinye mïtö ëka ï pacö mörö këkën na ën öyërö. Kür ïdïï ën.

17 Dhanö mörö më Icarael n'obedo ëcwö onyo dhakö myero kür obed ngat na tïmö tïm më ölaya ï öt wörö jwök. 18 Kür ikel unu cïlïng më cül n'enwongo kï kom tïm më ölaya n'öya kï both dhakö onyo ëcwö ï öt ka Rwoth Obangawu më cülö kwong mörö, pïën jami nön kïbëc obedo gin më kwer both Rwoth Obangawu.

19 Kür ïmïï dhanö më Icarael awodhi öcül magoba pï cïlïng, cem onyo gin mörö këkën na twërö kelo magoba na ën odeno. 20 In ïtwërö mïö arok cülö magoba ëntö pathï dhanö më Icarael awodhi. Gwök unu cïk ni ëk Rwoth Obangawu ömïïwu gum ï kom gin na kïbëc na un ibino ketho cïngwu ïë ï lobo na un itye ka dönyö më gamö bedo mewu.

21 Ka ikwongo kwong both Rwoth Obangani, kür igaliri më cobo, pïën Rwoth Obangawu bino penyoni pïrë ëka ibino bedo ngat n'ötïmö bal. 22 Ëntö ka ba ikwongo kwong, ba ibino bedo ngat n'ötïmö bal. 23 Ëntö gin mörö këkën na donyo kï ï dhogi myero ïnën nï icobo, pïën in ikwongo kwong keni kï dhogi both Rwoth Obangani.

24 Ka ïdönyö ï pwodho ölök k'awodhi, in ïtwërö camö nyig ölök kïbëc na cwinyi mïtö, ëntö kür iketh mörö ï adïtani. 25 Ka ïdönyö ï pwodho kal k'awodhi, in ïtwërö rïdhö kal kï cingi, ëntö kür ïkaa kal kï pala.

24

Cïk na makö këthö nyom

1 Ka ëcwö mörö önyömö dhakö na ba yomo cwinye pïën onwongo gin mörö na rac ködë, ëcwö nön twërö cöö waraga më këthö nyom, cë mïö ï cïngë ëka ryëmö ën ökö kï ï ödë. 2 Cë kinge na ën dong öya ökö kï ï ödë, ën dökö dhakö k'ëcwö nökënë. 3 Ka cwörë më arïö ba mïtö ën, ëcwö nön cöö waraga nïnë më këthö nyom, cë mïö ï cïngë, ëka ryëmö ökö kï ï ödë, onyo ka cwörë më arïö nön öthöö ökö, 4 cwörë më acël n'ökwërö ën ba dök bino nyömö ën më bedo dhakö mërë kinge na ën dong öbal ökö. Manön bino bedo gin më kwer both Rwoth. Kür ikel unu bal ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu më bedo mewu.

5 Ka ëcwö mörö pod onyomo anyoma, myero kür ëmïï öcïdhï ï dhö lwëny onyo ëmïï tic ka lwak mörö nökënë. Ën myero obed mwaka acël nakun bedo parë ëk okel yom cwiny both dhakö na ën önyömö.

6 Kür ïkwany pong onyo nya pong rego na calö gin n'ejengo ï den. Pïën manön bino bedo calö kwanyö kwö ka dhanö më bedo gin n'ejengo.

7 Ka enwongo ngat mörö kwalö dhanö më Icarael awodhe, ëka tero na rac na calö opii onyo cadhö ën. Ngat n'ökwalö dhanö nön myero enek ökö. Un myero ïkwany gin na rac ökö kï ï kinwu.

8 Na makö köp ï kom two dhöbü, gwökërë unu rwök ëk ïlüb unu gin n'ëlamdhök n'obedo Jö Lebi okobo niwu. Myero ïlüb unu na bër ngö na an acïkögï. 9 Po unu ï kom ngö na Rwoth Obangawu ötïmö ï kom Miriam kï ï wanga yoo kinge na un ïya kï ï Ejip.

10 Ka ïmïö gin mörö më adena both awodhi, kür ïdöny ï ödë më kwanyö gin mörö n'ëmïö bothi na calö gin n'ejengo. 11 In myero ibed yökö, ëk dhanö na in ïmïö gin mörö më adena okel gin na ën ojengo bothi yökö. 12 Ka dhanö nön obedo acan, kür ïmïï böngü na ën ojengo obut bothi. 13 Dwök böngü mërë na ceng bara ödönyö ëk oumere ködë. Cë ën bino pwöyöni ëka ebino kwanö na calö tic n'atïr ï nyim Rwoth Obangani.

14 Kür ïdïï atic na in ipango n'obedo acan ëka na mïtö köny, kono kadï atic nön obedo dhanö më Icarael awodhi onyo arok na bedo ï pacöwu mörö acël. 15 In myero ïmïï cül mërë ï nïnö nön na bara ceng ödönyö, pïën ën obedo acan ëka geno gin nön. Ka ba ïmïö, ën bino kok ï komi both Rwoth, ëka ibino bedo ngat n'ötïmö bal.

16 Ba ebino neko enyodo pï bal k'ëthïnögï, onyo ba ebino neko ëthïnö pï bal k'enyodogï. Ngat acëlacël ebino neko pï bal mërë.

17 Kür ïbal pido k'arok onyo k'athïn kic mörö, onyo iter böngü ka dha thöö na calö gin n'ejengo. 18 Po unu nï un onwongo ibedo opii ï lobo Ejip ëka Rwoth Obangawu obino ökököwu kï kunön. Manön ënë ömïö an acïköwu më lübö cïk ni.

19 Ka in itye ka kaö kac kï ï pwodhoni, ëka ïnënö körë mörö na ba ïkaö, kür ïdök cen më cïdhö kaö dökï. Myero ïwëk odong pï Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö, ëk Rwoth Obangawu ömïïwu gum ï kom tic kïbëc më cïngwu. 20 Ka ïpüdö nyig jeitunini kï ï wi yath, kür dökï ïdök cen më püdö man odong ï wi yath. Myero ïwëk nyig jeituni n'odong pï Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö. 21 Ka ïpüdö nyig ölök kï ï pwodho ölökni, kür dökï ïdök cen më püdö man odong. Myero ïwëk nyig ölök n'odong pï Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö. 22 Po unu nï un onwongo ibedo opii ï lobo Ejip. Manön ënë ömïö an acïköwu më lübö cïk ni.

25

1 Ka jö arïö tye gïnï kï köp ï kin-gï, gïn myero oter ï nyim okiko ëka ëngöl-köp bino ngölö köp cë gönyö gïnï dhanö n'ope kï bal ëka ngölö köp ï wi dhanö n'öbalö. 2 Cë ka dhanö n'öbalö pore nï myero ëgöö, angöl-köp bino mïö ën buto pïny ëka ëgöö ï nyime kï wel lüth n'oporo bal mërë. 3 Angöl-köp twërö mïö ëgöö lüth pyer angwën ëntö kür ökadh manön. Ka ëgöö na kadhö, ömïnwu ebino lanö ï wangwu.

4 Kür itwe dhö thwön ka tye ka nyönö kal më apwoda.

5 Ka utmego na bedo gïnï kanya acël ëka acël kï kin-gï öthöö ökö abonge athïn mörö, myero cii athöö kür önyömërë kï ngat mörö na ba obedo dhanö më dholokek. Ömïn cwörë ënë bino tero ën na calö dhakö mërë ëka cobo tic më bedo cwörë nakaka ömïn mërë. 6 Wode na ën bino nywölö më acël ebino cakö nyïngë kï nyïng ömïn mërë n'öthöö, ëk nyïngë kür orweny ökö kï ï Icarael.

7 Ëntö ka ömïn athöö ba mïtö tero cii ömïn mërë, dha thöö bino cïdhö ï dhö wangkac më pacö both edong ëka kobo nï, “Ömïn cwöra ökwërö mïö nyïng ömïn mërë nen ï Icarael; ën ba mïtö cobo tic më bedo cwöra nakaka ömïn mërë.” 8 Cë edong më pacö mërë bino cwodo ömïn athöö ëka ëtwak ködë. Ka ocere nakun kobo nï, “An ba amïtö tero ën,” 9 cii ömïn athöö bino cïdhö bothe ï nyim edong cë wödhö wör acël ökö kï ï tyën ömïn cwörë, ngülö laö dhögë ï wangë ëka kobo nï, “Man ënë gin n'ebino tïmö ï kom dhanö mörö na ba bino nywölö ëthïnö ka wi ömïn mërë.” 10 Dholokek ka dhanö nön ebino cwodo kï ï Icarael nï, “Öt ka dhanö n'ëwödhö wörë ökö kï ï tyënë.”

11 Ka cwö arïö tye ka lwëny ëka dhakö ka ngat acël obino më könyö cwörë kï both ngat na tye ka lwëny ködë, ëka otero cïngë cë ömakö kome më cwö, 12 un myero ingun unu cïng dhakö nön ökö. Kür kïca ömakwu ï kome.

13 Kür ibed unu kï gin më pimo jami arïö ï ocwewu—acël na pëk ëka acël na yot. 14 Kür ibed unu kï gin më pimo jami ï ödwu—acël na thwönë ëka acël na tïdï. 15 Myero ibed unu kï gin më pimo jami na bër, na pimo jami ï wangë, ëk ibed unu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu pï karë na lac. 16 Pïën jö kïbëc na tïmö koth tic ni, jö na tïmö gin na ba tye atïr, gïn obedo gin më kwer kï both Rwoth Obangawu.

17 Po unu ï kom gin na jö Amalek ötïmö ï komwu ï yoo ï karë na un ïya ökö kï ï Ejip. 18 Gïn ölwënyö ï komwu ï karë na un idhero rwök na tëkö mörö ope ï komwu. Gïn oneko jö kïbëc n'onwongo odong cen nakun ba lworo gïnï Obanga. 19 Pï manön, ka Rwoth Obangawu ömïöwu iyweo kï ï kom langwu kïbëc n'ögüröwu ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëk ïgam unu më bedo mewu, myero inek unu jö Amalek kïbëc ëk ngat mörö kür dökï opo ï komgï na twal kï ï thë polo. Kür ïmïï wiwu owil!

26

Mïc më wi cem ëka acël më apar

1 Ka un ïdönyö ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu na calö mewu ëka ïgamö unu ökö cë ibedo unu ïë, 2 kwany unu wi cem mökö kï ï kom cem kïbëc n'öcakö cëk kï ï ngöm na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu ëka ikethgï ï adïta. Cë iter unu ï kabedo na Rwoth Obangawu bino yërö më wörö nyïngë ïë. 3 In myero ïcïdh both alamdhök na tye ï dhö tic ï caa nön ëka ikob nïnë nï, “Tin dong an atuco both Rwoth Obangani nï an athuno ï lobo na Rwoth okwongo both kwerewa më mïöwa.” 4 Cë alamdhök bino gamö adïta kï bothi ëka ketho ï nyim keno tyër ka Rwoth Obangani. 5 Cë in ibino kobo ï nyim Rwoth Obangani nï, “Kwaröna onwongo obedo dhanö më Aram, n'onwongo wotho awotha. Ën obino öcïdhö yo Ejip kï jö na nönök ëka obedo kunön cë ödökö rok na dit, na tëk ëka n'önya gïnï na pol. 6 Ëntö jö Ejip obedo ka tic ködwa na rac rwök ëka ömïöwa ëlïmö can, nakun ëmïöwa etio tic na tëk. 7 Cë wan ekok both Rwoth, Obanga ka kwerewa, ëka Rwoth owinyo kokowa cë önënö pëköwa, tic na tëk n'eketho ï komwa ëka kite n'ëdïöwa ködë. 8 Cë Rwoth ökwanyöwa ökö kï ï Ejip kï twër më badë ëka kï tëkö mërë, kï tïm na kelo lworo na thwönë, k'anyuth më tango ëka gin më aura gïnï. 9 Ën okelowa naka ï kabedo ni ëka ömïöwa lobo ni, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë. 10 Cë kobedini dong, an akelo wi cem n'öcakö cëk kï ï ngöm na in Rwoth ïmïa.” Cë in myero iketh adïta ï nyim Rwoth Obangani ëka ïwör ën. 11 In ibino bedo kï yom cwiny kanya acël kï jö Lebi ëka Erok na bedo gïnï ï kinwu kï gin na kïbëc na bër na Rwoth Obangani ömïö bothi ëka jö më odi.

12 Ka in ityeko mïö acël më apar më gin n'öcëk ï mwaka më adek mërë, mwaka më mïö acël më apar, in ibino mïö both jö Lebi, Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö ëk gïn obed kï gin më acama na römö mïögï yeng kï ï peciwu. 13 Cë in ibino kobo ï nyim Rwoth Obangani nï, “An dong atyeko kwanyö acël më apar ökö kï ï öda ëka amïö both jö Lebi, Erok, ëthïnö kic ëka mon thöö kite na in ïcïka ködë. An ba atürö onyo wia ba owil ï kom cïkni gïnï. 14 An ba acamö acël më apar ï karë n'onwongo an akwero cöla, onyo kwanyö mörö kï ïë ï karë na cïk ögënga, onyo tyërö both tipo ka ngat n'öthöö. An awinyo köp ka Rwoth Obangana; an atïmö jami kïbëc na in ïcïka ïë. 15 Nën pïny kï ï kabedoni na leng na tye ï polo, mïï gum ï kom jogi Icarael ëka ï kom lobo na in ïmïöwa kite na in icikiri ködë kï kwong both kwerewa, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë.”

Lüb cïk ka Rwoth

16 Tin Rwoth Obangawu öcïköwu më lübö cïk mërë kïbëc. Pï manön myero ïgwökërë unu më lübö kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc. 17 Tin dong ituco köp ï kom Rwoth nï ën obedo Obangani, ëka ibino lübö yoo mërë nakun ïgwökö cïk mërë kïbëc, ëka nï ibino winyo köp mërë. 18 Rwoth otuco köp ï komwu nï tin un ibedo jögë na pïrgï tëk kite na ën öcïkërë ködë, ëka un myero ïgwök cïk mërë kïbëc. 19 Ën otuco nï ebino mïöwu bedo rok na tëk na löö rok nökënë kïbëc na ën eketho ëka un ibino mïö pak kï wörö ï nyïngë. Un ibino bedo jö na leng both Rwoth Obangawu kite na ën öcïkërë ködë.

27

Keno tyër ï wi Kidi Ebal

1 Muca ëka edong më Icarael okobo gïnï both jïï nï, “Gwök unu cïk ni kïbëc na an tin atye ka mïöwu. 2 Ï nïnö na un ibino ngölö kï kulo Jordan më dönyö ï lobo na Rwoth Obangawu bino mïöwu, un ibino cicibo kite na thwon cë ipu unu komgï kï rangi na tar. 3 Cöö köp kïbëc më cïk ni ï komgï ka ipoth unu yo löka më dönyö ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu, lobo na mio na cak kï möö kic möl kï ïë, kite na Rwoth, Obanga ka kwerewu, öcïkërë kodwu. 4 Ka dong ïngölö unu kulo Jordan, cicibo unu kite ni ï wi Kidi Ebal kit na an atye ka cïköwu ködë tin. Myero ipu unu komgï kï rangi na tar. 5 Gër unu keno tyër n'ëyübö kï kite both Rwoth Obangawu kunön. Kür itii unu kï nywenyo mörö më paögï. 6 Myero ïgër unu keno tyër ka Rwoth Obangawu kï kite na lül ëka ïryëd unu tyër awanga ï wie both Rwoth Obangawu. 7 Ngöl unu thon tyër më kuc nakun ïcamö unu kunön, kanya un ibino bedo kï yom cwiny ï nyim Rwoth Obangawu. 8 Un myero ïcöö na bër köp kïbëc më cïk ni ï kom kite ni na un icicibo.”

Alem kï ï Kidi më Ebal

9 Cë Muca ëka ëlamdhök n'obedo Jö Lebi okobo both jö Icarael kïbëc nï, “Lïng unu moth, un jö Icarael, ëk iwiny unu köp! Un dong ïdökö jö ka Rwoth Obangawu. 10 Pï manön, un myero dong iwiny unu köp ka Rwoth Obangawu ëk ïlüb unu cïk mërë kïbëc na an atye ka mïöwu tin.”

11 Ï nïnö nön kikokome Muca öcïkö jïï nï:

12 Ka ïngölö unu kulo Jordan, kaka ka Cimeon, Lebi, Yuda, Icakar, Yocepu ëka Benjamin bino cung gïnï ï wi Kidi Gerijim më lamö gum ï kom jïï. 13 Ëka kaka ka Reuben, Gad, Acer, Jabulon, Dan, ëka Naputali bino cung gïnï ï wi Kidi Ebal më lamö cen ï kom jïï.

14 Cë jö Lebi bino redo gïnï rwök both jö Icarael kïbëc nï:

15 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino yübö cal jwök n'ëpaö apaa onyo nywenyo n'ëlïö—n'obedo gin më kwer both Rwoth, n'adïrü öyübö kï cïngë—ëka ocibo ï müng më awöra.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

16 “Cen myero ömak dhanö mörö na ba bino wörö apap mërë ëka aya mërë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

17 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino cwarö kidi më wang ngöm k'awodhe.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

18 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino mïö athöö wang lübö yoo na path.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

19 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino balö pido k'arok, athïn kic onyo dha thöö ëka mïö köp löö.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

20 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto kï cii apap mërë, pïën nwongo ën oketho lewic ï kom apap mërë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

21 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto kï lee mörö këkën.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

22 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto k'amïn mërë, onyo amïn mërë më babö onyo amïn mërë n'aya mërë önywölö k'ëcwö nökënë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

23 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino buto kï marö mërë.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

24 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino neko awodhe ï müng.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï “Amën!”

25 “Cen myero ömak dhanö mörö na bino gamö lïm më wïlönë ï müng ëk enek kï dhanö na ba öbalö.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

26 “Cen myero ömak dhanö mörö na ba bino moko ëka lübö köp kïbëc na tye ï cïk ni.”

Cë jö kïbëc bino gamö nï, “Amën!”

28

Gum pï bedo kï wörö

1 Ka ibino unu winyo köp ka Rwoth Obangawu ëka ïlübö unu cïk mërë kïbëc na an tin atye ka mïöwu, Rwoth Obangawu bino mïöwu ïdökö na tëk na löö rok kïbëc na tye ï wi lobo. 2 Gum ni kïbëc bino bino ï komwu na thwönë ka iwinyo unu köp ka Rwoth Obangawu:

3 Gum bino bedo ï komwu ï pacö ëka ï pwothiwu.

4 Gum bino bedo ï kom ëthïnöwu, ï kom gin na bino cëk ï pwothiwu, ëka ï kom ëthïnö lïmwu na kwö—ëthïnö dhokwu ëka ëthïn rom kï dyegiwu.

5 Gum bino bedo ï kom adïtani ëka ï kom gin më nyöbö ogatini.

6 Ibino bedo unu kï gum ï karë na un ïdönyö ï öt ëka ï karë na un idonyo yökö.

7 Rwoth bino mïö ïlöö unu langwu na bino më lwëny ï komwu. Gïn bino më lwëny ï komwu kï ï yoo acël ëntö bino gïnï ngwëc kï bothwu nakun pokere gïnï ï yodhi abïrö.

8 Rwoth bino mïö gum ï kom derewu ëka ï kom gin na kïbëc na cïngwu otio. Rwoth Obangawu bino mïöwu gum ï lobo na ën tye ka mïöwu.

9 Ka ibino unu gwökö cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc nakun ïlübö unu, Rwoth bino mïöwu ibedo jögë na leng kite na ën öcïkërë ködë kï kwong bothwu. 10 Cë jö kïbëc më wi lobo bino nënö nï ecwodowu kï nyïng Rwoth ëka bino gïnï lworowu. 11 Rwoth bino mïöwu jami na pol—ëthïnöwu, ëthïnö lïmwu na kwö, ëka cem më pwothiwu bino cëk—ï lobo na yam ën okwongo both kwerewu më mïöwu.

12 Rwoth bino yabö niwu polo na ën kanö lönyö mërë ïë, më mïö köth cwee ï pwothiwu ï karë mërë kikokome ëka më mïö gum ï kom tic kïbëc na cïngwu bino tio. Un ibino mïö jami më adena both rok na pol ëntö ba ibino unu deno gin mörö kï both ngat mörö. 13 Rwoth bino mïöwu bedo ëtëla, ëka pathï jö n'ëtëlögï. Karë kïbëc un ibino bedo anyim nakun ba ibedo unu angec ka iwinyo unu cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc na an tin acïköwu nakun ïgwökërë unu më lübö. 14 Kür ïlökërë unu ökö kï ï kom cïk na an tin amïöwu, yo cïngwu kucem onyo kucam, onyo lübö obanga nökënë gïnï ëka wörögï.

Adwogi më türö cïk

(Jö Lebi 26:14-46)

15 Ëntö ka un ba ibino winyo unu köp ka Rwoth Obangawu onyo ïgwökërë unu më lübö cïk mërë kïbëc na an tin acïköwu, cë cene ni kïbëc bino bino ï komwu ëka maköwu:

16 Cen bino maköwu ï peciwu ëka ï pwothiwu.

17 Cen bino bedo ï kom adïtani ëka ï kom gin më nyöbö ogatini.

18 Cen bino bedo ï kom ëthïnöwu ëka ï kom gin na bino cëk ï pwothiwu, ï kom ëthïnö lïmwu na kwö ëka ï kom ëthïnö rom kï dyegiwu.

19 Cen bino maköwu ï karë na un ïdönyö ï öt ëka ï karë na un idonyo yökö.

20 Rwoth bino oro cene ï komwu, wiwu bino rubere ëka ebino cokowu kï gero ï kom gin na kïbëc na un ibino tio, naka ka ithum unu ökö. Ibino thum unu ökö pïöpïö pï tïmwu na reco na un ïtïmö pïën ïwëka unu ökö. 21 Rwoth bino pwodowu kï twoe na reco naka ka ën otyekowu ökö kï ï lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö më bedo mewu. 22 Rwoth bino pwodowu kï twoe na köbërë, kï lyetho ëka two akwoda, kï lyetho pïny ëka ceng bino ryëny. Cemwu bino ner ëka pur ökö. Pwod ni kïbëc bino bino ï komwu naka ka ïthöö unu. 23 Polo na tye ï ka wiwu ba bino mïö köth cwee, ëka ngöm na tye ï thë tyënwu bino bedo na tëk calö nywenyo. 24 Rwoth bino lökö köth më lobowu dökö apua ëka luru; bino yaa kï ï polo öny pïny ï komwu naka tyekowu ökö kïbëc.

25 Rwoth bino mïö langwu lööwu. Un ibino lwëny ï komgï kï ï yoo acël ëntö ibino unu ngwëc kï bothgï nakun ipokere unu ï yodhi abïrö, ëka jö më lobo kïbëc bino bedo gïnï kï thwön lworo pï gin n'ötïmërë ï komwu. 26 Lyenewu bino bedo cem ka wïny kïbëc na ngwëcö kï malö ëka më ka leeni më thim, ëka ngat mörö ope na bino ryëmögï ökö. 27 Rwoth bino pwodowu kï two bür gïnï më Ejip, bür na ba cang, gwönyü ëka ïl kom na ba ibino unu cang kï ïë. 28 Rwoth bino pwodowu kï poa, thöö wang ëka bango wiwu ökö. 29 Ibino unu thwathwama kiceng calö athöö wang. Ba ibino bedo unu kï lönyö ï kom gin mörö këkën na un ibino tïmö. Ebino dïöwu ëka yakö jamiwu nïnö kï nïnö, ëntö ngat mörö ope na bino könyöwu.

30 In ibino cikiri kï dhakö më nyömö, ëntö ngat nökënë ënë bino bedo ködë tëtëk. In ibino gërö öt, ëntö ba ibino bedo ïë. In ibino pïdhö ölök, ëntö ba ibino camö nyige. 31 Ebino neko thwön pur na megi na in ïnënö, ëntö ba ibino camö ringo mërë mörö. Ebino tero kanani tëtëk kï bothi, ëntö ba ebino dwongo. Ebino mïö romni both langni, ëntö ngat mörö ope na bino könyöni më dwongogï. 32 Ebino mïö awope ëka anyirani both rok nökënë na in ïnënö ëka wangi bino dhero më nënögï nïnö kï nïnö, ëntö ba ibino bedo kï tëkö më jükögï cïdhö ködgï. 33 Rok na ba ingeo unu bino camö cem na un ipuro ï pwothiwu, ëka ebino dïöwu pï karë kïbëc ëntö gin mörö ope na un ibino tïmö. 34 Gin na wangwu bino nënö bino mïöwu ïdökö epoa. 35 Rwoth bino pwodoni kï two më congi ëka tyeni kï bür na rem rwök na ba bino cang, cakërë kï ï tyeni pïny naka ï wi malö.

36 Rwoth bino ryëmöwu kanya acël kï rwoth na un ibino yërö më tëlöwu yo both rok na un onyo kwerewu ba ongeo. Ibino unu wörö obanga nökënë n'ëyübö kï yen ëka kidi. 37 Ibino unu dökö gin na kelo lworo, gin më carolok ëka gin më anyëra ï kin rok kïbëc na Rwoth bino këthöwu ïë.

38 Ibino unu cwöönö kodhi na dwong ï pwothiwu, ëntö ibino unu cökö na nönök, pïën bonyo bino camö ökö. 39 Ibino unu pïdhö ölök ëka ibino unu yübögï na bër, ëntö ba ibino unu madhö köngö mërë onyo püdö nyige, pïën kudi bino camögï ökö. 40 Ibino unu bedo kï yen më jeituni ï lobowu, ëntö ba ibino unu tic kï möö mërë, pïën nyige bino öny ökö. 41 Ibino unu nywölö awope ëka anyira, ëntö ba ibino unu gwökögï, pïën ebino terogï ökö ï opii. 42 Bonyo bino camö yen ëka cem më lobowu ökö.

43 Erok na bedo ï lobowu bino dökö gïnï ëlönyö ëka jö na pïrgï tëk rwök, ëntö un ibino dökö ëcan ëka jö na pïrgï ba tëk. 44 Gïn bino mïöwu den, ëntö un ba ibino mïö den bothgï. Gïn bino tëlö wiwu, ëntö un ibino dong cen ï körgï.

45 Cene ni kïbëc bino podho ï komwu, bino ryëmö körwu cë maköwu naka ibino thum unu ökö kïbëc, pïën ba iwinyo unu köp ka Rwoth Obangawu ëka ba ïmakö unu cïk mërë kïbëc na ën öcïköwu. 46 Gïn bino bedo anyuth ëka tango më aura bothwu ëka both ëkwaëwu naka naka. 47 Pïën un ba itio unu both Rwoth Obangawu kï yom cwiny ï karë n'onwongo itye unu kï jami na büp, 48 pï manön ibino unu tic both langwu na Rwoth bino orogï ï komwu. Kec ëka örïö pii bino nekowu, ibino unu woth kotula ëka can jami kïbëc bino maköwu. Rwoth bino ketho ayokoth n'obedo nywenyo ï ngutwu naka ka otyekowu ökö kïbëc.

49 Rwoth bino kelo rok mörö më lwëny ï komwu kï kanya bor, kï ï ajiki më lobo, calö jür na bino pïny, rok na ba ibino unu nïang ï lëbgï. 50 Rok na ger na ba bino parö pï jö n'otii ëka kïca ba bino makögï ï kom jö na thïnö. 51 Gïn bino camö ëthïnö lïmwu na kwö ëka cem na bino cëk ï pwothiwu, naka ka etyekowu ökö. Gïn ba bino wëkö niwu kal mörö, köngö ölök na nyen onyo möö jeituni, ëthïnö dhok onyo ëthïnö rom kï dyegi na mewu naka ka gïn otyekowu ökö. 52 Gïn bino gürö peciwu kïbëc naka ka cëlwu n'ëgërö na bor rwök na un igeno örëdhërë pïny. Gïn bino gürö peci kïbëc na tye ï lobo na Rwoth Obangawu tye ka mïöwu.

53 Pï can na langwu bino ketho ï komwu ï karë na gïn bino gürö peciwu, un ibino camö ëthïnöwu, ringo kom awope ëka anyira na Rwoth Obangawu ömïöwu. 54 Naka thon ëcwö na kite mërë bër rwök ëka n'obedo nyakïca kï ï kinwu bino twono ömïn mërë cem, onyo dhakö mërë na ën marö, onyo ëthïnë na pod kwö. 55 Ën ba bino nywakö ködgï ringo kom ëthïnë na ën camö. Pïën ën ope kï gin mörö n'odong nïnë më acama ï karë më can na langwu bino gürö kï peciwu kïbëc. 56 Dhakö na kite mërë bër rwök ëka n'obedo nyakïca, n'onwongo ba thamö më nyönö pïny kï tyënë, wangë bino cido ï kom cwörë na ën marö, ëka wode onyo nyarë. 57 Ën bino kanö byero na yaa kï ïë ëka athïn na ën önywölö, ëk ëcam ën kënë ï müng ï karë na lang bino güröwu ëka can na rac na langwu bino ketho ï komwu ï peciwu.

58 Ka ba ïgwökërë unu më lübö köp kïbëc më cïk ni, n'ëcöögï ï buk ni, ëka ka ba ibedo unu kï lworo ï nyïng më dheo na pïrë tëk na ënë nyïng Rwoth Obangawu, 59 cë Rwoth bino mëdö pwod ï komwu ëka ï kom ëkwaëwu, can na rac rwök ëka odeke na ba cang gïnï. 60 Ën bino mïö two kïbëc më Ejip na yam un ilworo rwök më maköwu, ëka ba ibino unu cang. 61 Rwoth thon bino mïöwu koth twoe kïbëc ëka can na ba ëcöö ï buk më cïk ni, naka ka etyekowu ökö. 62 Kadï onwongo ipol unu calö cër na tye malö ï wi polo, welwu bino dökö na nönök rwök, pïën ba iwinyo unu köp ka Rwoth Obangawu. 63 Dong kite na calö Rwoth cwinye obedo na yom më mïöwu bedo na bër ëka më mïö welwu nya na pol, kömanön thon Rwoth cwinye bino bedo na yom më balö ëka tyekowu. Ebino kwanyöwu ökö kï ï lobo na un itye ka dönyö ïë më gamö bedo mewu.

64 Cë Rwoth bino këthöwu ökö ï kin rok kïbëc, cakërë kï ï ajiki lobo kucël naka tung ca. Kï kunön un ibino wörö obanga nökënë gïnï—obanga n'ëyübö kï yen ëka kidi, na un onyo kwerewu ba ongeo. 65 Kï ï kin rok nön gïnï, ba ibino unu nwongo kuc onyo karë më mïö tyënwu yweo. Kï kunön Rwoth bino mïö cwinywu podho, ba ibino bedo unu kï gen ëka tipo komwu bino thöö ökö. 66 Cwinywu bino ngabërë angaba pï kwöwu më anyim. Lworo bino maköwu kiwor ëka kiceng abonge gen mörö pï kwöwu. 67 Kodiko ibino unu kobo nï, “Kono onwongo obed kothyeno!” Ëka kothyeno ibino unu kobo nï, “Kono onwongo obed kodiko!”—pïën pï lworo na bino pong ï cwinywu ëka gin na wangwu bino nënö. 68 Cë Rwoth bino dwököwu yo Ejip kï mel gïnï, ï yoo na an abino akobo niwu nï ba dökï ibino nënö unu. Kï kunön, un ibino mïrë kenwu both langwu më acadha calö opii n'obedo cwö ëka mon, ëntö ngat mörö ope na bino wïlöwu.

29

Rwoth öcïkërë kï jö Icarael ï lobo më Moab

1 Man ënë köp më cïkërë na Rwoth öcïkö Muca më ketho kï jö Icarael ï lobo më Moab, mëd ï kom cïkërë na ën onwongo oketho ködgï kï ï Koreb.

2 Muca ocwodo jö Icarael kïbëc kanya acël ëka okobo bothgï:

Un ïnënö kï wangwu gin na Rwoth ötïmö ï Ejip ï kom Parao, ï kom edite mërë kïbëc ëka ï kom lobo mërë. 3 Un ïnënö kï wangwu atëmatëma na dito gïnï, anyuth më tango nön ëka gin më aura gïnï. 4 Ëntö naka ï nïnö na tin ni Rwoth ba ömïöwu thama më nïang onyo wang më neno onyo ith na winyo pïny. 5 An atëlöwu kï ï thim pï mwaka pyer angwën. Böngwu ba obino otii, onyo wociwu ba obino othum ökö kï ï tyënwu. 6 Un ba ibino ïcamö unu ogati onyo madhö köngö ölök onyo köngö mörö na këc. An abino atïmö kömanön ëk inge unu nï an abedo Rwoth Obangawu.

7 Ï karë na un ithuno ï kabedo ni, Cikon rwoth më Kecbon ëka Og rwoth më Bacan obino gïnï më lwëny ï kom onu, ëntö onu ëlöögï ökö. 8 Onu ebino ëgamö lobogï ëka ëmïö both jö Reuben, Jö Gad ëka nucu kaka ka Manace na calö lobo na mëgï.

9 Pï manön, gwökërë unu më lübö köp më cïkërë ni, ëk gin na kïbëc na un ibino tïmö owoth na bër. 10 Un kïbëc icung unu tin ï nyim Rwoth Obangawu—ëtëlawu ëka rwodhiwu, edongwu ëka editewu, ëka jö nökënë kïbëc më Icarael, 11 kanya acël k'ëthïnöwu ëka monwu, ëka Erok na bedo gïnï ï kinwu, na ngölö yen ëka na twömö pii niwu. 12 Un icung kany më dönyö ï cïkërë kï Rwoth Obangawu, cïkërë na Rwoth tin moko kodwu ëka moko kï kwong, 13 më moko tin nï un ibedo jögë, ëk ebed Obangawu kite na ën öcïköwu ëka kite na ën okwongo both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob. 14 An atye ka ketho cïkërë ni kï kwong mërë, pathï kï un këkën 15 na tin icung unu kany ï nyim Rwoth Obanga onu, ëntö thon kï jö na tin ope gïnï kany.

16 Un kikomwu ingeo unu kite na onu ëkwö ködë ï Ejip ëka kite na onu ewok ködë ï rok na papath më bino yo kany. 17 Un ïnënö unu kï ï kin-gï calgï më kwer, cal jwogi n'ëyübö kï yath ëka kï kidi, kï ryal ëka kï gol. 18 Gwökërë unu ëk kür ëcwö onyo dhakö onyo kaka mörö na tin tye ï kinwu na cwinye bino lökërë ökö kï both Rwoth Obanga onu më cïdhö wörö obanga ka rok nön gïnï; man twërö bedo calö orii na döngö më bedo kwir na këc.

19 Ka koth dhanö nön owinyo köp më kwong ni, ën bino lamö gum ï kome kënë ëka bino thamö nï, “An abino bedo kï kuc, kadï gin mörö na rac ba bino tïmërë ï koma, kadï bed cwinya nwang më lübö yora këna.” Man bino kelo pwod ï komwu kïbëc, jö na bëcö ëka jö na reco. 20 Rwoth ba bino tïmö kïca both dhanö nön; akëmö ëka nyeko mërë bino wangö dhanö nön calö mac na lyël. Cene kïbëc n'ëcöö ï buk ni bino makö ën, ëka Rwoth bino jwaö nyïngë ökö kï ï thë polo. 21 Rwoth bino poko dhanö nön ökö kï ï kin kaka më Icarael ëka bino ketho can ï kome, na lübërë kï cene kïbëc më cïkërë n'ëcöö ï Buk më Cïk ni.

22 Ëkwaëwu na bino lübö körwu ëka Erok na bino kï kanya bor bino nënö can n'opodho ï kom lobo ëka twoe na Rwoth ömïö ömakö lobo nön. 23 Lobo nön kïbëc bino wang ökö kï mac calpa ëka kadö—na gin mörö ope n'ëpïdhö ïë, gin mörö ope na tuu kï ïë, gin mörö ope na döngö kï ïë. Bino bedo calö Codom ëka Gomora, Adma ëka Jeboim na Rwoth yam öbalö rwök ï karë n'akëmö ömakö. 24 Rok kïbëc bino penyo nï, “Pïngö Rwoth ötïmö gin ni ï lobo ni? Pïngö akëmö ömakö ën rwök?”

25 Ëka agam mërë bino bedo nï, “Gin n'ömïö ötïmö nï kömanön, pïën jö ni öwëkö gïnï cïkërë ka Rwoth, Obanga ka kweregï, cïkërë na ën oketho ködgï ï karë na ën okelogï kï ï Ejip. 26 Gïn ölökërë ökö ëka öwörö gïnï obanga nökënë gïnï nakun ryebere gïnï pïny ï nyimgï, obanga na gïn ba ngeo, obanga na ën ba ömïögï. 27 Pï manön akëmö ka Rwoth ömakö lobo ni, ëka ooro ïë alem kïbëc n'ëcöö ï buk ni. 28 Rwoth obino ökwanyögï ökö k'akëmö ëka kï thwön cwer cwiny na dit kï ï lobogï ëka öryëmögï ï lobo nökënë kite na tye ködë tin.”

29 Gin më müng obedo më ka Rwoth Obangawa, ëntö gin na nen obedo më onu ëka kï më ëthïnö onu na twal, ëk onu ëlüb köp kïbëc më cïk ni.

30

Ngut ëka tïmö kïca

1 Ka gum ni ëka cene ni kïbëc na an aketho ï nyimwu opodho ï komwu, ëka ipo unu ïë kï kanya Rwoth Obangawu ökëthöwu ïë ï kin rok na papath, 2 ëka ka idwogo unu both Rwoth Obangawu k'ëkwaëwu cë ibedo unu kï winy ï köp mërë kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc na lübërë kï köp kïbëc na an tin acïköwu ködë, 3 cë Rwoth Obangawu bino bedo kï kïca ï komwu ëka bino cököwu dökï kï ï kin rok kïbëc na ën yam ökëthöwu ïë cë dwongo gum bothwu. 4 Kono kadï bed eterowu ï lobo na bor rwök, kï kunön Rwoth Obangawu bino cököwu kanya acël ëka dwongowu cen. 5 Ën bino kelowu ï lobo n'obedo më ka kwerewu ëka un ibino gamö më bedo mewu. Ën bino mïöwu jami na pol ëka ibino unu nya na pol na kadhö kwerewu ökö. 6 Rwoth Obangawu bino lökö cwinywu ëka cwiny ëkwaëwu ëk ïmar unu ën kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc ëk ibed unu na kwö. 7 Rwoth Obangawu bino ketho pwod ni kïbëc ï kom langwu na dagwu ëka yelowu. 8 Un ibino winyo köp ka Rwoth dökï ëka ïlübö unu cïk mërë kïbëc na an tin amïöwu. 9 Cë Rwoth Obangawu bino mïöwu jami na pol rwök ï tic kïbëc na un ibino tïmö kï cïngwu, ï kom ëthïnöwu, ï kom ëthïnö lïmwu na kwö ëka ï kom cem na bino cëk ï pwothiwu. Rwoth cwinye bino bedo na yom dökï më mïö jami nya bothwu, kite na ïë obedo na yom ï kom kwerewu, 10 ëntö ibino unu winyo köp ëka cïk ka Rwoth Obanga onu n'ëcöö ï buk ni më cïk ëka ïlökërë unu both Rwoth Obangawu kï cwinywu kïbëc ëka kï tipowu kïbëc.

Yërö kwö onyo thöö

11 Kobedini cïk na tin an acïköwu ködë ba tëk rwök ëka ba tye kanya bor kï bothwu. 12 Ba tye naka yo polo, ëk ömïï ipeny unu nï, “Nga na bino ïdhö malö ï polo më ömö ëka tïtö nïwa, ëk ewiny cë dong ëlübï?” 13 Onyo ba tye naka yo löka nam tung ca, ëk ömïï ipeny unu nï, “Nga na bino ngölö nam më ömö ëka tïtö nïwa ëk ewiny cë dong ëlübï?” 14 Pe, köp nön tye na cwök bothwu; tye ï dhöwu ëka ï cwinywu na mïö ïtwërö unu lübö.

15 Nën, an tin aketho ï nyimwu gin na bër ëka gin na rac, kwö ëka thöö. 16 Ka ibino unu lübö cïk ka Rwoth Obangawu kïbëc na an tin acïköwu, nakun nwongo ïmarö unu ën ëka ïgwökö unu cïk mërë kïbëc, ibino unu kwö ëka welwu bino mëdërë, cë Rwoth Obangawu bino mïöwu gum ï lobo na un ibino dönyö ïë më gamö bedo mewu.

17 Ëntö ka cwinywu ölökërë ökö ëka ba ibedo unu kï winy, nakun ïlökërë unu both obanga nökënë gïnï ëka iryebere unu pïny më wörögï, 18 an tin akobo kanyalër bothwu nï ebino tyekowu ökö. Ba ibino unu bedo pï karë na lac ï lobo na un ibino ngölö kulo kulo Jordan më dönyö ïë ëka gamö bedo mewu.

19 An tin acwodo polo ëka lobo më bedo caden ï komwu nï an aketho ï nyimwu kwö ëka thöö, gum ëka cen. Dong kobedini yër unu kwö ëk un ëka ëthïnöwu ibed unu na kwö. 20 An thon akobo niwu nï ïmar unu Rwoth Obangawu, iwiny unu köp mërë ëka imok unu ï kome. Pïën Rwoth ënë mïöwu kwö, ëka ën bino mïö ibedo unu na kwö pï mwaka na pol ï lobo na ën okwongere më mïö both kwaröwu Abraam, Icaka ëka Jakob.

31

Yocua oleo ka tyën Muca

1 Cë Muca ömëdërë kï twakö köp ni both jö Icarael kïbëc nï: 2 “An kobedini dong atye kï mwaka 120 ëka ba dök atwërö tëlöwu. Rwoth okobo botha nï, ‘In ba ibino poth yo löka kulo Jordan.’ 3 Rwoth Obangawu kikokome ënë bino cïdhö anyim niwu yo löka ca. Ën bino tyeko rok ni kïbëc na tye ï nyimwu, ëka un ibino gamö lobogï më bedo mewu. Yocua thon bino cïdhö anyim niwu yo löka ca, kite na Rwoth okobo ködë. 4 Ëka Rwoth bino tïmö bothgï gin na ën obino ötïmö both Cikon ëka Og, n'obedo gïnï rwodhi ka jö Amor, na ën obino otyeko kanya acël kï lobogï. 5 Rwoth bino mïögï bothwu, ëka un myero ïtïm unu bothgï gin na kïbëc na an acïköwu. 6 Bed unu jö na tëk ëka jö na cwinygï tëk. Kür ibed unu kï lworo mörö, onyo kür ïmïï komwu ömyël ï nyimgï, pïën Rwoth Obangawu bino woth kanya acël kodwu; ën ba bino wëköwu onyo kwëröwu.”

7 Cë Muca ocwodo Yocua ëka okobo bothe ï nyim jö Icarael kïbëc nï, “Bed ngat na tëk ëka na cwinye tëk, pïën myero ïcïdh kï lwak ni ï lobo na Rwoth okwongo më mïö both kweregï, ëka myero ipok ï kin-gï ëk ögam gïnï ödök na calö mëgï. 8 Rwoth kikokome bino cïdhö ï nyimwu ëka bino bedo kanya acël kodwu, ën ba bino wëköwu onyo kwëröwu. Kür ibed unu kï lworo, kür cwinywu opodhi.”

Kwanö Cïk

9 Cë Muca öcöö cïk ni gïnï pïny cë ömïö both ëlamdhök n'obedo Jö Lebi, n'otingo gïnï canduk më cïkërë ka Rwoth, ëka both edong kïbëc më Icarael. 10 Cë Muca öcïkögï nï: “Kinge thum ka mwaka abïrö abïrö, ï mwaka më jalö banya, ï karë më kwero Karama më Bölö, 11 ka jö Icarael kïbëc bino cökërë gïnï ï nyim Rwoth Obangani ï kabedo na ën bino yërö, in ibino kwanö cïk ni kïbëc bothgï na gïn tye ka winyo. 12 Gür unu lwak kanya acël—cwö, mon ëka ëthïnö, ëka erok na bedo gïnï ï peciwu—ëk owiny gïnï ëka opwonyere gïnï kite më lworo Rwoth Obangawu ëka ögwökërë gïnï më lübö köp më cïk ni kïbëc. 13 Ëthïnögï, na ba ngeo gïnï cïk ni, myero owiny ëka opwonyere gïnï më lworo Rwoth Obangawu ï karë kïbëc na un itye ka kwö ï lobo na un ïcïdhö ngölö yo löka kulo Jordan më bedo mewu.”

Cïk ka Rwoth më ajiki both Muca

14 Rwoth okobo both Muca nï, “Nïnöni më thöö dong cwök. Cwod Yocua ëk ibed unu kanya acël ködë ï Këma më Rwatërë, ëk an acïk ën.” Cë Muca ëka Yocua öcïdhö gïnï yo Këma më Rwatërë.

15 Cë Rwoth onen ï Këma na cal kï wïr më pöl, ëka wïr më pöl ocung malö ka wi dholokek më dönyö ï Këma.

16 Cë Rwoth okobo both Muca nï: “In ibino cïdhö më yweo kanya acël kï kwereni, ëka jö ni bino cakö wörö obanga nökënë gïnï, obanga nökënë gïnï më lobo na gïn tye ka cïdhö yo ïë. Gïn bino wëköna ökö ëka bino türö gïnï cïkërë na an aketho ködgï. 17 Cë ï nïnö nön akëmö bino maköna ï komgï ëka abino wëkögï ökö; an abino kanö wanga ökö kï bothgï, ëka ebino tyekogï ökö. Can na pol ëka pëkö bino podho ï komgï, ëka ï nïnö nön gïn bino penyo nï, ‘Can ni ba obino ï komwa pïën Obanga onu ba tye kod onu?’ 18 Ëntö an abino kanö wanga ökö ï nïnö nön pïën pï balgï kïbëc më lökërë ökö both obanga nökënë gïnï.

19 “Kobedini dong cöö wer ni pïny ëka ipwony kï jö Icarael cë ïmïïgï ower, ëk obed caden-na ï komgï. 20 Ka an dong akelogï ï lobo na mio na cak ëka möö kic möl kï ïë, lobo na an acïkara kï kwong both kweregï, ëka ka gïn öcamö cem oyeng cë öcwëë gïnï, gïn bino lökërë both obanga nökënë gïnï ëka wörögï, nakun kwëra gïnï ökö ëka türö cïkërëna. 21 Cë ka can na pol ëka pëkö obino ï komgï, wer ni bino bedo caden bothgï, pïën ëkwaëgï wigï ba bino wil ïë. An angeo yüb më thamagï na gïn öyübö, kadï ï karë na an bara akelogï ï lobo na an acïkara kï kwong më mïögï.” 22 Cë Muca öcöö wer ni pïny ï nïnö nön ëka opwonyo kï jö Icarael.

23 Rwoth ömïö cïk ni both Yocua wod ka Nun: “Bed ngat na tëk ëka na cwinye tëk, pïën in kikomi ënë ibino tero jö Icarael ï lobo na an acïkara kï kwong më mïögï, ëka an kikoma abino bedo kodi.”

24 Kinge na Muca otyeko cöö köp më cïk ni ï buk, cakërë kï ï acaki naka ï ajiki, 25 ën ömïö cïk ni both Jö Lebi n'otingo Canduk më Cïkërë ka Rwoth: 26 “Ter unu Buk më Cïk ni ëka iketh unu ï nget canduk më cïkërë ka Rwoth Obangawu. Bino bedo kunön na calö caden ï komwu. 27 Pïën an angeo kite na un ibedo unu jö na jëm ëka jö na ngutgï nwang. Ka un ibedo ka jëm ï kom Rwoth na an pod atye na kwö kany acël kodwu, cë jëmwu bino bedo na röm kwene ka an dong athöö ökö! 28 Gür unu edong më kakawu ëka editewu kïbëc ï nyima, ëk akob köp ni bothgï na gïn tye ka winyo ëka acwod polo kï lobo më bedo caden ï komgï. 29 Pïën an angeo nï kinge thööna un ibino tïmö gin na rac ëka ibino unu lökërë ökö kï ï yoo na an acïköwu ködë. Ï karë më anyim, can bino podho ï komwu pïën ibino unu tïmö gin na rac ï wang Rwoth nakun ïmïö unu akëmö makö ën kï gin na cïngwu otio.”

Wer ka Muca

30 Cë Muca öcakö wero köp më wer ni kï wie na gïn tye ka winyo cakërë kï ï acaki naka ï ajiki mërë ï nyim lwak më Icarael n'ögürë gïnï:

32

1 Cïk unu ithwu, un polo ëka lobo,

winy unu na bër köp na an abino kobo.

2 Wëk pwonyna ööny ï komwu calö köth,

ëka köpna bino tön calö thoi,

calö köth na ngidho ï kom lum na nyen,

calö köth na dwong ï kom lum na mar.

3 An abino pakö nyïng Rwoth,

ëka jögë bino kobo pï dit mërë!

4 Ën obedo Lëla, na bal mörö ope ï tic mërë,

ëka ï yodhi mërë kïbëc ën ngölö köp n'atïr.

Ën obedo Obanga na genere na ba tïmö gin mörö na rac,

kite tye atïr ëka ba lengere.

5 Gïn ötïmö bal ï kome;

ëka gïn ba dök obedo ëthïnö mërë,

ëntö obedo gïnï rok n'ölökërë ëka n'ogom ökö.

6 Man ënë kite na un ïcülö kï Rwoth,

un jö na mïng ëka n'ope kï ryëkö?

Pathï ënë Apapwu

n'ocweowu ëka ömïöwu itye na kwö?

7 Po ï kom karë na cön;

tham pï run n'opoth gïnï.

Peny apapni, cë ën bino kobo nini.

Peny unu edongwu, ëka gïn bino nïangöwu.

8 Ï karë na ën na Malö Rwök ömïö both rok lobo n'obedo mëgï,

ï karë na ën opoko jö kïbëc,

ën oketho wang lobo ka rok acëlacël

na lübërë kï wel awope ka jö Icarael.

9 Jö Icarael obedo gïnï jö ka Rwoth,

ëntö ën öyërö ëkwaë ka Jakob obedo mëgë.

10 Rwoth obino onwongo jö Icarael ï thim,

ï lobo na lik na dhanö ope ïë,

ögürögï ëka ögwökögï na bër;

ögwökögï na calö töng wangë.

11 Ën cal kï jür na pwonyo ëthïnë kï ngwëc malö

ëka tëngö bwome ï wi ëthïnë,

na yarö bwome më tingogï

ëka tingogï ï bwome.

12 Rwoth kënë ënë ötëlögï;

obanga mörö onwongo ope bothgï.

13 Ën ömïögï öïdhö malö ï lobo n'otingere malö,

ëka öpïdhögï kï cem n'öcëk ï pwothi.

Ën ömïögï möö kic kï ï lëla,

ëka kï möö jeituni kï ï lobo n'otingere malö,

14 kï cak na wac më dhok ëka kï cak ka rom ëka dyegi

ëka kï dwolo ëthïnö rom ëka dyegi,

k'ëthïnö rom ka Bacan n'ëyërö,

ëka kï mökö ngano na pwöth.

Un ïmadhö köngö ölök na bër.

15 Jecurun* ödöngö n'öcwëë ëka öjëm;

ka icemo iyeng unu, ibino bedo unu na pëk ëka na komwu pwöth.

un ïwëkö Obanga n'ocweowu

ëka ïkwërö unu Lëla n'obedo alarwu.

16 Gïn ömïö nyeko ömakö Obanga pï wörö obangagï

ëka ömïö akëmö ömakö ën ï kom cal jwogigï më kwer.

17 Gïn ömïö tyërgï both jwogi na ba obedo Obanga—

obanga na gïn onwongo ba ngeo,

obanga na pod onen na nyen,

obanga na kwerewu ba öwörögï.

18 Un ïkwërö Lëla, n'ögwököwu;

wiwu owil ökö ï kom Obanga n'önywölöwu.

19 Ëntö Rwoth önënö man cë ökwërögï ökö

pïën awope ëka anyira mërë ömïö akëmö ömakö ën.

20 Ëka okobo nï, “An abino kanö wanga ökö kï bothgï,

ëka anën kite na nyimgï bino bedo ködë;

pïën gïn obedo rok n'ogom,

ëthïnö na ba genere.

21 Gïn ömïö nyeko ömaka ï kom gin na ba obedo Obanga

ëka ömïö akëmö ömaka kï cal jwogigï na köny mërë ope.

An abino mïö nyeko makögï ï kom jö na ba obedo rok kikokome;

an abino mïö akëmö makögï ï kom rok na ba nïang.

22 Pïën akëmöna dong omoko mac ökö,

ëka tye ka wang naka ï thë bur lyël na thut.

Bino wangö lobo kï gin n'öcëk ïë

ëka bino cwïnyö mac ï acaki thë kite.

23 “Abino dhuro can ï wigï

ëka abino celo athëröna kïbëc ï komgï.

24 An abino mïö kec dïögï,

two odeke na reco bino tyekogï;

an abino oro leeni na ger më thim ï komgï,

ëka thwone na tye kï kwir më tongogï.

25 Pala abadë bino tyekogï ökö kï ï yodhi,

lworo bino bedo ï pecigï.

Awope na thïnö ëka anyira na thïnö bino thum ökö,

ëthïnö na döth ëka jö na wigï opong lwar.

26 An akobo nï an abino këthögï

ëka an abino mïö nyïng-gï rwenyo ökö kï kin jïï.

27 Ëntö an ba amïö lang-gï,

më bedo k'awaka,

ëka okob gïnï nï, ‘Tëköwa dwong;

Rwoth ba ötïmö gin mörö.’ ”

28 Jö Icarael obedo gïnï rok na ba ryëk,

nïang mörö ope bothgï.

29 Ka onwongo gïn ryëk, ëka önïang gïnï ï köp ni,

ëka onge gïnï gin na bino tïmërë ï komgï!

30 Pïngö dhanö acël öryëmö jö elip,

onyo jö arïö twërö ryëmö jö elip apar?

Rwoth, Kidigï, ökwërögï ökö;

Obangagï më aura öwëkögï ökö.

31 Pïën lëlagï ba cal kï Lëla onu.

na calö lang onu thon twërö yeo nï kömanön.

32 Jang ölökgï ekelo kï ï jang ölök ka jö Codom,

ëka kï ï pwothi ka jö Gomora.

Ölökgï opong kï kwir,

ëka öbüng nyig-gï këc.

33 Köngö ölökgï cal kï kwir ka thwol,

cal kï kwir k'ororo na kelo thöö.

34 Rwoth okobo nï, “Manön kïbëc ba obedo gin na an akanö botha

ëka amwönö ökö kanya an akanö lïmna ïë?

35 Obedo ticna më cülö kwor; an abino cülö.

Ï karë na tyën-gï bino cër;

nïnögï më can dong cwök,

ëka bino podho ï komgï athura.”

36 Rwoth bino ngölö köp ï kom jögë

ëka kïca bino makö ën ï kom etic mërë,

ka ën önënö tëkögï dong othum

ëka dhanö mörö ba odong, opii onyo ngat na löörë kënë.

37 Cë Rwoth bino kobo nï, “Obangagï tye gïnï kwene,

lëla na gïn obino opono ïë,

38 obanga n'obino öcamö möö tyër awangagï

ëka ömadhö gïnï köngö ölök më tyër amadhagï?

Ëk gïn öya malö më könyöwu!

Ëk gïn obed jö na gwököwu!”

39 Rwoth okobo nï, “Nën dong kobedini an ëka an këna ënë abedo Obanga;

obanga nökënë ope ï ngeta.

An ënë aneko ëka an ënë amïö kwö,

An ënë awanö ëka an ënë acangö,

ëka ngat mörö ope na twërö larö kï ï cïnga.

40 Atingo cïnga malö yo polo ëka akobo nï:

Na calö an Obanga na bedo na twal,

41 ka apakö pala abadëna na mïmïla

ëka k'aryëö cïnga më ngölö köp

cë an abino cülö kwor ï kom langna

ëka abino ketho can ï kom jö na daga gïnï.

42 An abino mïö athëröna mër kï remo,

nakun pala abadëna bino camö ringo:

bino yeng kï remo ka jö n'enekogï kï jö n'ëmakögï,

ëka bino tongo wi ëtëla ka lang-gï.”

43 Pak unu jögë, un rok kïbëc,

pïën ën bino cülö kwor më remo k'etic mërë;

ën bino cülö kwor ï kom lang mërë

ëka bino kwanyö bal ökö kï ï lobo ka jögë.

44 Muca obino gïn kï Yocua wod ka Nun ëka ötwakö köp më wer ni kïbëc na jïï tye ka winyo. 45 Ï karë na Muca owero köp ni kïbëc kï wie both jö Icarael, 46 ën okobo bothgï nï, “Gwök unu köp ni kïbëc ï cwinywu na tin an atye ka kobo bothwu, ëk ïcïk unu k'ëthïnöwu më lübö köp më cïk ni kïbëc na bër. 47 Köp ni ba obedo köp na körë ope niwu—gïn obedo kwöwu. Gwök unu cïk ni cë ibino bedo unu pï karë na lac ï lobo na un ï tye ka cïdhö më ngölö kulo Jordan më gamö bedo mewu.”

Thöö ka Muca ï wi kidi më Nebo

48 Ï nïnö nön kikokome Rwoth okobo both Muca nï, 49 “Cïdh ëk ïïdh malö ï wi kite më Abarim, na tye ï lobo Moab; ïïdh ï wi kidi më Nebo n'opimere kï Jeriko ëka ïnën lobo Kanaan na an acwök mïö both jö Icarael. 50 In ibino thöö ï wi kidi nön na in ïïdhö cë ibino cïdhö nywakö kabedo kï kwereni kite n'omeru Aron öthöö ködë ï wi kidi më Kor cë önywakö kabedo kï kwere mërë. 51 Pïën un kïbëc ba ibino ibedo unu kï gen ï koma ï nyim jö Icarael ï dhö pii më Meriba Kadec ï thim më Jin, un ïkwërö wöröna ï nyim jö Icarael na calö Obanga na leng. 52 Pï manön, in ibino nënö lobo nön kï kanya bor; in ba ibino dönyö ï lobo na an abino mïö both jö Icarael.”

33

Muca ölamö gum ï kom jö Icarael

1 Man ënë gum na Muca dhanö k'Obanga ölamö ï kom jö Icarael na ën bara öthöö. 2 Ën okobo nï,

“Rwoth obino öya kï wi kidi Cinai

cë onen bothgï ï Ceir,

ën öryëny ï komgï kï ï wi kidi Paran.

Ën obino kï jögë na leng elip kï elip

kï lëb mac na lyël kï ï cïngë më kucem.

3 Adyer in kikomi ënë ïmarö jïï;

jö na leng kïbëc tye gïnï ï cingi.

Gïn kïbëc ryebere pïny ï ka tyeni,

ëka nwongo gïnï pwony kï bothi,

4 cïk na Muca ömïö bothwa,

më bedo më ka jö ka Jakob.

5 Ën obino obedo rwoth ï Jecurun

ï karë n'edite ka lwak öcökërë gïnï,

kanya acël kï kaka kïbëc më Icarael.

6 “Ëk Reuben obed na kwö ëka kür öthöö,

jögë thon kür obed na nönök.”

7 Ëka man ënë gin na ën okobo ï kom Yuda:

“Aa Rwoth, winy koko ka Yuda;

dwongi ën pacö both jögë.

Ën bino lwëny pïrë kënë kï cïngë.

Bed ngat na könyö ën ï kom lang mërë!”

8 Ëka ï kom Lebi ën okobo nï:

“Mïï both Lebi Tumim ëka Urim* na megi

both aticni na in igeno.

In ïtëmö ën kï ï Maca;

in ibino ïtëmö nï gïn tye adyer kï ï dhö pii më Meriba.

9 Lebi okobo ï kom apap ëka aya mërë nï,

‘An ba aparö pïrgï.’

Ën wie ba opo ï kom utmego mërë

onyo më ngeo ëthïnö mërë kikokome,

ëntö ën ögwökö köp na megi

ëka ölübö cïkërëni.

10 Gïn bino pwonyo Jakob kï cïkni

ëka cïkni both jö Icarael.

Ën bino wangö odok na kur ï nyimi

ëka tyër awanga kïbëc ï wi keno tyërni.

11 Aa Rwoth, mïï gum ï kom dïrü mërë kïbëc,

ëka ibed kï yom cwiny ï kom gin na ën otio kï cïngë.

Göö lang na yaa më lwëny ï kome pïny,

göö lang mërë pïny ëk kür dökï ölwëny gïnï ï kome.”

12 Ëka ï kom Benjamin ën okobo nï:

“Ëk dhanö na Rwoth marö obed kï kuc ï kome,

pïën Rwoth gwökö ën ï karë kïbëc,

ëka ngat na Rwoth marö yweo ï kin wi baë.”

13 Ï kom Yocepu ën okobo nï:

“Rwoth myero ömïï gum ï lobo mërë

kï mïc më thoi na bëcö na yaa kï malö ï polo,

ëka kï pii na thuth na tye pïny ï thë lobo,

14 kï nyig yen na bëcö na nyak kï ceng,

ëka kï cem na cëk dwe kï dwe,

15 kï nyig kodhi na bëcö na cëk ï wi kite na cön

ëka kï jami na cëk na büp ï wi cere na bedo naka naka;

16 kï mïc na bëcö më ngöm ëka kï gin na kïbëc na cëk ï ïë,

ëka kïca ka ngat n'onen kï ï bunga na lyël mac.

Ëk gum ni kïbëc obed ï wi Yocepu,

ëka ï wi ngat n'epoko ökö kï ï kin utmego mërë.

17 Ï dit mërë kï dheo mërë ën obedo calö wod thwön n'obedo kaö;

tunge cal gïnï kï tung thwön na ger.

Kï tunge gïnï ën bino twomo kï rok gïnï,

naka jö na tye ï thwok lobo kïbëc.

Man ënë gumna pï jö Epraim na pol,

ëka kï jö ka Manace na römö elip kï elip.”

18 Ï kom Jabulon ën okobo nï:

“Cwinyi obed na yom, Jabulon, ka ïdönyö yökö,

ëka in, Icakar, ka ibedo ï këmani.

19 Gïn bino cwodo jö kïbëc më cïdhö yo wi kidi

ëka kï kunön gïn bino mïö tyërgï më kite atïr,

gïn bino nwongo lönyögï kï ï nam,

kï ï kom lönyö n'ëkanö ï kwo.”

20 Ï kom Gad ën okobo nï:

“Gum obed ï kom dhanö n'ömïö wang lobo ka Gad obedo na lac!

Gad buto kunön calö kibwor,

më yëcö bad lee onyo wie.

21 Ën öyërö lobo mërë na bër,

pïën nget lobo k'ëtëla onwongo ëkanö pïrë.

Ï karë n'edite wi lwak öcökërë gïnï,

ën otio gin na Rwoth mïtö na tye atïr,

ëka kï ngölö-köp mërë ï kom jö Icarael.”

22 Ï kom Dan ën okobo nï:

“Dan cal k'athïn kibwor,

na kïïrë kï ï Bacan.”

23 Ï kom Naputali ën okobo nï:

“Naputali, in ipong kï kïca ka Rwoth,

ëka ipong kï gum ka Rwoth;

gam lobo më kuthö ëka kukwap.”

24 Ï kom Acer ën okobo nï:

“Ëk gum obed ï kom Acer na löö kaka nökënë,

ëk cwiny utmego mërë obed na bër ï kome,

ëka ölwök tyënë ï möö jeituni.

25 Nywenyo më loro dhö wangkac na megi bino bedo nywenyo kï mola,

ëka tëkö më komi bino bedo na rom kï mwaka më ditni.

26 “Ngat mörö ope na cal k'Obanga ka Jecurun,

na ngwëcö arii ï polo më könyöni,

ëka kï dheo mërë ï kom pöl.

27 Obanga na bedo naka naka ënë obedo ka ponowu,

ëka cïngë tye pïny më tingowu malö.

Ën ryëmö langni ökö kï ï nyimi,

nakun kobo nï, ‘Tyekgï ökö!’

28 Pï manön Icarael bino bedo kï kuc,

ëkwaë ka Jakob bino bedo gïnï abonge ayela mörö

ï lobo na kal ëka köngö ölök na nyen tye ïë,

kanya polo mïö thoi tön pïny.

29 Cwinywu obed na yom un jö Icarael!

Nga na cal kodwu,

rok na Rwoth ölarögï?

Ën obedo kwotwu ëka ngat na gwököwu

ëka kï pala abadëni më aura.

Langwu bino bedo gïnï kï myël kom ï nyimwu,

ëka tyënwu bino nyönö kabedogï kïbëc.”

34

Thöö ka Muca

1 Cë Muca öya kï ï bar më Moab ëka öïdhö malö ï wi kidi Nebo naka ï wi pem më Piciga, n'opimere kï Jeriko. Kï kany nön Rwoth onyutho nïnë lobo kïbëc—cakërë kï ï Gilead më thuno ködë naka ï Dan, 2 ëka kï lobo ka Naputali kïbëc, lobo ka Epraim ëka Manace, lobo ka Yuda kïbëc më thuno ködë naka yo kuthö nam, 3 Negeb ëka lobo kïbëc cakërë kï ï ora më Jeriko, n'obedo pacö më ötït, thuno ködë naka ï Joar. 4 Cë Rwoth okobo both Muca nï, “Man ënë lobo na an acïkara kï kwong both Abraam, Icaka ëka Jakob ï karë na an akobo nï, ‘An abino mïö both ëkwaëni.’ An amii ïnënö kï wangi, ëntö ba ibino cïdhö yo löka tung ca.”

5 Ëka Muca, atic ka Rwoth, öthöö kunön ï lobo Moab, kite na Rwoth obino okobo ködë. 6 Rwoth oiko ën ï lobo Moab, ï ora n'opimere kï Bet Peor, ëntö naka tin ngat mörö ope na ngeo kanya lyënë tye ïë. 7 Muca onwongo tye kï mwaka 120 ï karë na ën thöö, wangë onwongo pod neno na bër ëka kome thon onwongo pod tëk. 8 Jö Icarael okoko gïnï Muca kï ï bar më Moab pï nïnö pyer adek, naka karë më koko kï kumo othum.

9 Yocua wod ka Nun onwongo opong kï cwiny më ryëkö pïën Muca onwongo oketho cïngë ï kome. Cë jö Icarael owinyo gïnï dhögë ëka ögwökö gïnï cïk na Rwoth öcïkö kï Muca.

10 Anaka nön, adwarpïny mörö nökënë ba dök onen na cal kï Muca ï lobo Icarael, na Rwoth ongere ködë wang kï wang, 11 n'otio anyuth më tango nön ëka kï gin më aura gïnï na Rwoth ooro ën yo Ejip—both Parao ëka both edite mërë kïbëc ëka lobo mërë kïbëc. 12 Ngat mörö nökënë ope n'obedo tio tic kï tëkö na dit ëka kï gin mökö na kelo lworo kite na Muca obedo ka tio ï nyim jö Icarael kïbëc.

* 1:6 1:6 Koreb man ënë nyïng nökënë më kidi Cinai.

* 3:14 3:14 Kabot Jair gönyö nï peci më Jair.

† 3:17 3:17 Nam më Kineret ecwodo thon nï Nam më Galilaya.

* 5:14 5:14 Cabïtgönyö nïyweo.

* 10:6 10:6 Beerot Bene Jakan gönyö nï kulo k'awope ka Jakan.

* 11:6 11:6 Wel 16:12-13

* 16:1 16:1 Abib onwongo obedo dwe më acël kï ï mwaka më Iburu na röm aröma kï dwe më adek naka ï angwën më karë ni.

† 16:2 16:2 Nyïngë obed ïë obedo kabedo na Rwoth öyërö më wörö nyïngë ïë.

* 23:4 23:4 Naaraim manön, Kukuju kuthö Mecopotamia.

* 32:15 32:15 Jecurun gönyö nï ngat n'atïr, manön ënë, Icarael.

* 33:8 33:8 Tumim ëka Urim jami arïö ni ëlamdhök ënë onwongo tio ködë më moko miti k'Obanga; ba ngere kite n'onwongo etio ködë.

Matayo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Köp më Emuth na Bër ï kom Yecu kite na

Matayo

öcöö

Köp na tye ï buk ka Matayo

Köp më Emuth na Bër na Matayo öcöö kobo emuth na bër ï kom Yecu nï ën obedo alar n'ëcïkö, ënë ngat n'Obanga ocobo cïkërë mërë na ën öcïkërë kï jögë ï buk më Cïk na Cön. Köp më Emuth na Bër ni ba obedo pï Eyuda këkën, kanya ënywölö Yecu ëka obedo ïë, ëntö pï lobo thükül.

Buk ka Matayo ëcanö körë kï körë. Buk ka Matayo cakërë kï köp më nywölö Yecu, köp ï kom batica mërë ëka atëmatëma, cë dong cakö tic mërë më tïtö köp, pwony, ëka cangö jïï ï Galilaya. Kinge man buk ka Matayo nyutho woth ka Yecu kï ï Galilaya yo Jerucalem kï gin n'ötïmërë ï cabït ka Yecu më ajiki, makö ën, guro ëka kï cer mërë.

Köp më Emuth na Bër ni nyutho Yecu na calö apwony na pïrë tëk, na tye kï twërö më gönyö tyën köp më cïk k'Obanga ëka na pwonyo pï ker k'Obanga. Pwony mërë na pol ocung ï kom köp na papath abic: (1) Pwony n'epwonyo ï wi kidi, na makö kite ka dhanö, tic ka dhanö, twërö ka dhanö, ëka cwodo ka jö më ker më polo (Cura 5-7); (2) Cïk n'ëmïö both ëlübkör Yecu apar wie arïö pï ticgï (Cura 10); (3) Carolok ï kom ker më polo (Cura 13); (4) Pwony ï kom tyën köp më lübö kör Yecu (Cura 18); ëka (5) Pwony ï kom karë më ajiki ï karë ni ëka bino më ker k'Obanga (Cura 24-25).

1

Kwere ka Yecu

(Luka 3:23-28)

1 Man ënë kwere ka Yecu Kiricito, akwar Daudi, akwar Abraam:

2 Abraam önywölö Icaka,

Icaka önywölö Jakob,

Jakob önywölö Yuda ëka omego mërë,

3 Yuda kï dhakö mërë Tamar önywölö gïnï Perej ëka Jera,

Perej önywölö Kejeron,

Kejeron önywölö Ram,

4 Ram önywölö Aminadab, Aminadab önywölö Nacon,

Nacon önywölö Calamon,

5 Calamon kï dhakö mërë Raab önywölö gïnï Boaj,

Boaj kï dhakö mërë Ruth önywölö gïnï Obed,

Obed önywölö Jece,

6 ëka Jece önywölö rwoth Daudi.

Daudi önywölö Colomon, n'onwongo aya mërë obedo dhakö ka Uria

7 Colomon önywölö Rekoboam,

Rekoboam önywölö Abija,

Abija önywölö Aca,

8 Aca önywölö Yekocapat,

Yekocapat önywölö Joram,

Joram önywölö Ujia,

9 Ujia önywölö Yotam,

Yotam önywölö Akaj,

Akaj önywölö Kejekia,

10 Kejekia önywölö Manace,

Manace önywölö Amon,

Amon önywölö Yocia,

11 ëka Yocia önywölö Yekonia ëka omego mërë ï karë n'etero jö Icarael ï lobo Babilon.

12 Kinge na dong etero jö Icarael ï lobo Babilon:

Yekonia önywölö Celatiel,

Celatiel önywölö Jerubabel,

13 Jerubabel önywölö Abiud,

Abiud önywölö Eliakim,

Eliakim önywölö Ajor,

14 Ajor önywölö Jadok,

Jadok önywölö Akim,

Akim önywölö Eliud,

15 Eliud önywölö Eleajar,

Eleajar önywölö Mathan,

Mathan önywölö Jakob,

16 ëka Jakob önywölö Yocepu cwör Maria, n'önywölö Yecu n'ecwodo nï Meciya.

17 Man ënë wang rok apar wie angwën n'ënywölögï kïbëc cakërë kï ï kom Abraam naka othuno ködë ï kom Daudi, apar wie angwën kï kom Daudi naka othuno ï karë n'eterogï ï Babilon, ëka apar wie angwën kï ï karë n'eterogï ï Babilon naka othuno ï kom Meciya.*

Nywölö Yecu Kiricito

(Luka 2:1-7)

18 Man ënë kite n'ënywölö kï Yecu Kiricito: Ï karë na Maria onwongo öcïkërë më nyömërë kï Yocepu, na gïn bara örwatërë kanya acël, enwongo nï Maria öyac kï tëkö ka Tipo Naleng. 19 Yocepu onwongo obedo dhanö na kite atïr ëka ba ömïtö nï eketh lewic ï kom Maria, ëntö onwongo mïtö nï ëkwër Maria ï müng.

20 Ï karë na Yocepu pod tye ka thamö köp nön kï ï cwinye, malaika ka Rwoth onen bothe ï wang lek ëka okobo nï, “Yocepu akwar Daudi, kür ibed kï lworo më tero Maria më bedo dhaköni, pïën ïc na ën tye ködë ögamö kï tëkö ka Tipo Naleng. 21 Ën bino nywölö athïn awobi, ëka in ibino cakö nyïngë Yecu, pïën ën bino larö jögë kï ï kom balgï.”

22 Man kïbëc ötïmërë ëk köp ka Rwoth ocobere na ën okobo kï ï dhö adwarpïny nï: 23 “Nyakö na bara ongere k'ëcwö bino yac ëka bino nywölö athïn awobi; ebino cakö nyïngë Emmanuel”*—na tyën köp mërë nï, “Obanga tye ködwa.”

24 Ï karë na Yocepu ocoo kï ï wang nïnö, ën ötïmö kite na malaika ka Rwoth öcïkö ën ködë ëka otero Maria obedo dhakö mërë. 25 Ëntö Yocepu ba obedo ködë naka ënywölö athïn awobi. Cë Yocepu öcakö nyïngë Yecu.

2

Ëryëkö ölïmö Yecu

1 Kinge na dong ënywölö Yecu ï Bethelem na tye ï Yudea, ï karë n'Erode obedo rwoth, ëryëkö öya kï kukïdë obino gïnï yo Jerucalem 2 ëka openyo gïnï nï, “Athïn n'ënywölö më bedo rwoth k'Eyuda tye kwene? Wan ënënö cër mërë kï kukïdë cë wan ebino më wörö athïn.”

3 Ï karë na rwoth Erode owinyo köp ni, cwinye opodho rwök, ëka jö më Jerucalem kïbëc cwinygï opodho kanya acël ködë. 4 Erode ocwodo ëlamdhök na dito kïbëc ëka epwony cïk cë openyogï ka kwene n'onwongo ebino nywölö Meciya ïë. 5 Gïn ögamö nï, “Ï Bethelem më Yudea, pïën man ënë ngö n'adwarpïny onwongo öcöö:

6 “ ‘Ëntö in, Bethelem na tye ï lobo më Yuda,

in ba ïtïdï rwök kï ï kin kaka më Yuda;

pïën alöc bino yaa kï bothi

na ën bino kwaö jöga më Icarael.’*”

7 Cë Erode ocwodo ëryëkö ï müng ëka önïang kï bothgï karë na cër onen ïë. 8 Cë ën oorogï yo Bethelem nakun kobo nïgï nï, “Cïdh ipeny unu köp ï kom athïn ni na bër. Ka inwongo unu, cë ikel unu köp nön botha, ëk an thon acïdh awör ën.”

9 Kinge na dong gïn owinyo köp ka rwoth, gïn öcakö cïdhö kï yorgï, ëka cër na gïn onwongo önënö kï kukïdë ötëlö nyimgï naka ocung ï wi kanya athïn onwongo tye ïë. 10 Ï karë na gïn önënö cër, cwinygï obedo na yom rwök. 11 Gïn ödönyö ï öt ëka önënö gïnï athïn ëka aya mërë Maria, cë orumo cöng-gï pïny ëka ëwörö athïn. Gïn ögönyö yëcgï ëka ömïö gïnï mïc më gol, odok na ngwece kur ëka müra. 12 Kinge Obanga öcïkögï ï wang lek nï kür ödök gïnï cen yo both Erode, gïn ödök ï lobogï nakun ewok kï ï yoo nökënë.

Enyodo ka Yecu ölüü yo Ejip

13 Kinge na dong ëryëkö ödök gïnï ökö, malaika ka Rwoth onen both Yocepu ï wang lek cë okobo nï, “Yaa malö iter athïn gïn k'aya mërë ëk ïlüü unu yo Ejip. Bed unu kunön naka ka an akobo nini më dwogo, pïën Erode bino rangö athïn ëk enek ökö.” 14 Cë Yocepu öya, ökwanyö athïn gïn k'aya mërë ï kiwor ëka öcïdhö yo Ejip, 15 kanya ën obedo ïë naka Erode öthöö. Man ötïmërë ëk köp ka Rwoth na ën okobo ï dhö adwarpïny ocobere kakarë nï, “An acwodo woda kï ï Ejip.”*

Erode oneko ëthïnö

16 Ï karë n'Erode önïang nï ëryëkö öbwölë, öngöö rwök ëka ömïö twërö më neko ëthïnö awope kïbëc kï ï Bethelem ëka ï kabedo kïbëc na cwök ködë cakërë kï ï mwaka arïö dök ködë pïny, na lübërë kï karë na ën önïang ködë kï both ëryëkö. 17 Cë ngö na yam adwarpïny Jeremia okobo ocobere:

18 “Dwön mörö tye ka winyere kï ï Rama

na kok ëka kumo rwök,

Racel tye ka koko pï ëthïnë,

ëka ba mïtö nï ekwe cwinye,

pïën ëthïnë öthöö gïnï ökö.”*

Dwogo ka Yocepu kï Maria kï ï Ejip

19 Kinge na dong Erode öthöö, malaika ka Rwoth onen both Yocepu ï wang lek kï ï Ejip 20 ëka okobo nï, “Yaa malö, iter athïn gïn k'aya mërë ëka ïdök unu ï lobo më Icarael, pïën jö n'onwongo mïtö kwanyö kwö k'athïn dong öthöö gïnï ökö.”

21 Cë Yocepu öya, ökwanyö athïn gïn k'aya mërë ëka öcïdhö gïnï ï lobo më Icarael. 22 Ëntö ï karë na Yocepu owinyo nï Arkelau ënë dong löö Yudea nakaka apap mërë Erode, Yocepu obedo kï lworo më cïdhö yo kunön. Cë kinge n'Obanga okobo nïnë ï wang lek, ën öya öcïdhö ï lobo më Galilaya. 23 Ën öcïdhö obedo ï taun n'ecwodo nï Najaret. Cë köp n'edwarpïny ötwakö ocobere: “Ën ebino cwodo nï dhanö më Najaret.”

3

Köp na Jon Abatica ötïtö

(Marako 1:1-8; Luka 3:1-18; Jon 1:19-28)

1 Ï karë nonu Jon Abatica obino nakun tïtö köp k'Obanga ï thim më Yudea 2 ëka kobo nï, “Ngut unu, pïën ker më polo onyingo na cwök.” 3 Man ënë ngat n'adwarpïny Icaya ötwakö pïrë:

“Dwön dhanö mörö tye ka redo ï thim nï,

‘Yüb unu yoo pï Rwoth,

mïï unu yoo ocung atïr nïnë.’ ”*

4 Jon onwongo ruko böng n'ëyübö kï kom yer kïnaga, ëka onwongo tweo wang pyërë kï del. Cem mërë onwongo obedo bonyo ëka möö kic më thim. 5 Jïï onwongo yaa kï ï Jerucalem, kï ï lobo Yudea kïbëc ëka kï ï lobo kïbëc na tye ï nget kulo Jordan më cïdhö bothe. 6 Gïn onwongo tuco balgï ëka Jon baticagï ï kulo Jordan.

7 Ëntö ka ën önënö Eparicayo ëka Ecadukayo tye ka bino kanya ën onwongo tye ka batica jïï ïë, ën okobo bothgï nï: “Un ëthïn ororo! Nga n'okobo niwu nï ïrïng unu kï ï akëmö k'Obanga na tye ka bino? 8 Tii unu dong gin na nyutho nï ingut unu. 9 Kür dök ïtham unu më kobo nï, ‘Wan etye k'Abraam na calö apapwa.’ An akobo niwu nï kï kom kite ni Obanga twërö mïö ëkwaë k'Abraam donyo kï ïë. 10 Kobedini dong etyeko ketho atong ï tyën orii yen, ëka yath mörö na ba nyakö nyige na bër ebino tongo ökö pïny cë ebolo ï mac.

11 “An abaticawu kï pii më nyutho nï ingut unu ökö kï kom balwu, ëntö ngat na bino kï köra tëk na löa ökö, an ba apora më ködö wörë. Ën bino baticawu kï Tipo Naleng ëka kï mac. 12 Odheru mërë tye ï cïngë, ëka ën bino yübö larü moo mërë, cë cökö kal mërë ketho ï dërö ëka wangö cüngë kï mac na ba thöö.”

Batica ka Yecu

(Marako 1:9-11; Luka 3:21-22)

13 Cë Yecu öya kï ï Galilaya öcïdhö yo kulo Jordan, ëk Jon obatica ën. 14 Ëntö Jon ötëmö kwërö ökö nakun kobo nï, “An amïtö nï in ënë ibatica an, ëntö pïngö in dökï ibino nï an abatica in?”

15 Yecu ögamö nï, “Wëk ötïmërë nï kömanön kobedini; pïën pore nï ön më cobo gin na kïbëc më kite atïr.” Cë Jon oyeo.

16 Kinge na dong Yecu ebatica, cë ën odonyo malö kï ï pii. Cücüth ï caa nön polo öyabërë, ëka ën önënö Tipo k'Obanga ka bino calö amam, cë opye ï kome. 17 Cë dwön mörö owinyere kï ï polo na kobo nï, “Man ënë Woda më amara; na ïya yom ï kome.”

4

Catan ötëmö Yecu

1 Cë Tipo k'Obanga otero Yecu ï thim ëk Catan ötëm ën. 2 Cë Yecu orio kec pï nïnö pyer angwën kiceng ëka kiwor, kinge kec oneko ën. 3 Cë Catan obino both Yecu më tëmö ën nakun kobo nï, “Ka in ibedo Wod k'Obanga, kob nï kite ni ëk ölökërë ödök cem.”

4 Yecu ögamö nïnë nï, “Ëcöö ï Cöc na Leng nï: ‘Dhanö ba kwö kï cem këkën ëntö kwö kï köp kïbëc na donyo kï ï dhö Obanga.’*”

5 Cë Catan otero Yecu yo Jerucalem ï taun na leng ëka ömïö ën ocung malö ï wi bïrübïrü më öt k'Obanga. 6 Ën okobo nï, “Ka in ibedo Wod k'Obanga, podh yo pïny. Pïën ëcöö nï:

“ ‘Obanga bino cïkö emalaika mërë më gwököni,

ëka gïn bino gamöni kï cïng-gï,

ëk kür itwom tyeni ï kom kidi.’*”

7 Yecu ögamö nïnë nï, “Ëcöö thon nï: ‘Kür ïtëm Rwoth Obangani.’*”

8 Catan dökï otero Yecu yo wi kidi na bor malö rwök cë onyutho nïnë ker kïbëc më wi lobo ëka kï dheogï. 9 Catan okobo nï, “Man kïbëc an abino mïöni, ka in ibino rumo congi pïny ëka ïwöra.”

10 Yecu okobo nïnë nï, “Catan, nyïk ökö kï botha! Pïën ëcöö nï: ‘Wör Rwoth Obangani ëka itii nïnë këkën.’*”

11 Cë Catan öwëkö Yecu, ëka emalaika obino gïnï cë ökönyö ën.

Yecu öcakö tic mërë ï Galilaya

(Marako 1:14-15; Luka 4:14-15)

12 Ï karë na Yecu owinyo nï Jon etweo ï buc, ën ödök yo Galilaya. 13 Yecu ba obedo ï Najaret, ëntö ën öcïdhö obedo ï Kaperanaum, pacö na tye ï nget nam Galilaya, na tye ï lobo Jabulon ëka Naputali— 14 më cobo köp n'adwarpïny Icaya okobo:

15 “Lobo më Jabulon ëka Naputali,

yoo na cïdhö yo nam, na tye yo löka kulo Jordan,

Galilaya n'obedo lobo n'Erok bedo gïnï ïë—

16 jö na bedo gïnï ï pïny na cöl,

önënö gïnï dong tar na dit;

jö na bedo ï tipo lobo më thöö,

tar dong öryëny ï komgï.”*

17 Cakërë ï karë nön cïdhö ködë anyim, Yecu öcakö tïtö köp nakun kobo nï, “Ngut unu, pïën ker më polo onyingo na cwök.”

Yecu ocwodo ëlübkörë më acël

18 Ï nïnö mörö acël, na Yecu onwongo tye ka wok ï nget Nam më Galilaya, ën önënö utmego arïö, Cimon n'ecwodo nï Petero ëka ömïn mërë Anderiya. Gïn onwongo tye ka bolo böö ï nam, pïën gïn onwongo obedo ëcïk rëc. 19 Yecu okobo bothgï nï, “Bin, ïlüb unu köra ëka an abino mïöwu ïdökö ëmak jïï nakaka rëc.” 20 Cücüth gïn öwëkö böögï ëka ölübö gïnï kör Yecu.

21 Ën öcïdhö kï kany nön ëka önënö utmego arïö nökënë, Yakobo gïn k'ömïn mërë Jon, awope ka Jebedayo. Gïn onwongo tye ï yeya kanya acël k'apapgï Jebedayo, yübö gïnï böögï. Cë Yecu ocwodogï, 22 ëka cücüth gïn öya öwëkö yeya ëka apapgï cë ölübö gïnï kör Yecu.

Yecu öcangö etwoe

23 Yecu owotho orimo ï Galilaya kïbëc, nakun pwonyo ï Cinagogagï kïbëc, tïtö köp më Emuth na Bër më ker k'Obanga, ëka cangö koth twoe kïbëc kï kom jïï. 24 Emuth ï kom Yecu ökëth örömö lobo Ciria kïbëc. Jïï okelo bothe jö kïbëc n'onwongo komgï lïth kï twoe na papath, jö na tye k'arem na rac, jö na cen ömakögï, jö na two araka ömakögï, ëka jö na komgï okwe, cë ën öcangögï. 25 Lwak na pol n'öya kï ï Galilaya, Dekapoli,* Jerucalem, Yudea ëka lobo na tye yo löka kulo Jordan ölübö gïnï kör Yecu.

5

Köp na Yecu ötïtö ï wi kidi

1 Ï karë na Yecu önënö lwak, ën öcïdhö ï wi kidi cë obedo pïny. Ëlübkörë obino bothe, 2 ëka ën öcakö pwonyogï nakun kobo nï:

3 “Komgï gum jö na ngeo nï gïn ebedo ëcan ï cwiny,

pïën ker më polo bino bedo mëgï.

4 Komgï gum jö na kumo,

pïën ebino kweo cwinygï.

5 Komgï gum jö na mwol,

pïën gïn bino leo lobo bedo mëgï.

6 Komgï gum jö na kec ëka örïö nekogï pï bedo jö na kitegï atïr,

pïën ebino mïögï yeng.

7 Komgï gum jö n'obedo ëkïca,

pïën ebino tïmö kïca nïgï.

8 Komgï gum jö na cwinygï leng,

pïën gïn bino nënö Obanga.

9 Komgï gum jö na kelo kuc,

pïën ebino cwodogï nï ëthïnö k'Obanga.

10 Komgï gum jö n'eyelogï pï bedo jö na kitegï atïr,

pïën ker më polo bino bedo mëgï.”

11 “Komwu gum ka jïï yanyöwu, eyelowu, ëka ekobo kwa köp na reco kïbëc më twodo ï komwu pïra. 12 Bed unu kï yom cwiny, pïën cül na mewu tye na dit ï polo. Man ënë kite na gïn oyelo k'edwarpïny n'öcakö bedo niwu.”

Köp ï kom kadö ëka tar

(Marako 9:50; Luka 14:34-35)

13 “Un ibedo kadö më lobo. Ëntö ka kadö orwenyo mït mërë ökö, ëtwërö mïö dökö na mït nïngö dökï? Köny mërë nwongo dong ope, myero ëöny ökö jïï önyön.

14 “Un ibedo tar më lobo. Pacö n'ëgërö ï wi kidi ba twërö kanërë. 15 Ngat mörö ope na cwïnyö tara ëka ketho ï thë agulu. Ëntö eketho kanya oten malö ëka mënyö jö kïbëc na tye ï öt. 16 Ï yoo acël nön, mïï unu tar na mewu öryëny ï nyim jïï, ëk gïn önën ticwu na bëcö, ëka öpak gïnï Apapwu na tye ï polo.”

Pwony ï kom Cïk

17 “Kür ïtham unu nï an abino më jükö Cïk onyo köp k'edwarpïny; an ba abino më jükögï ëntö më cobogï. 18 An akobo niwu köp adyer nï wang na polo ëka lobo othuno ï ajiki, nyukuta mörö acël na tïdï onyo tön mörö acël më Cïk ba bino rwenyo, naka ka köp kïbëc ocobere. 19 Dong ka ngat mörö ötürö cïk mörö acël kï ï kom cïk ni gïnï, nakun pwonyo kï jö nökënë më tïmö nï kömanön, ebino cwodo ën nï dhanö na tïdï ï ker më polo. Ëntö ngat na ketho ï tic ëka pwonyo cïk ni ebino cwodo nï dhanö na dit ï ker më polo. 20 Ëntö an akobo niwu nï ka kite atïrwu ba ölöö më k'Eparicayo ëka më k'epwony cïk, un ba ibino dönyö ï ker më polo.”

Pwony ï kom akëmö

21 “Un iwinyo köp na yam ekobo both jö na cön nï, ‘Kür ineki,* ëka ka ngat mörö na bino neko dhanö, ebino ngölö-köp nïnë.’ 22 Ëntö an akobo niwu nï ngat mörö n'akëmö makö ï kom ömïn mërë ebino ngölö-köp nïnë. Ngat mörö na bino yanyö ömïn mërë nï, ‘In ibangiri,’ ebino tero ï nyim athuko më öd okiko k'edong. Ëntö ngat mörö na kobo nï, ‘In amingo’ ebino bolo ï mac më kapïny.

23 “Pï manön, ka ikelo mïcni ï keno tyër më mïö both Obanga ëka ipo nï omeru tye kï köp mörö ï komi, 24 wëk mïcni ï nyim keno tyër. Cïdh kono both omeru ëk ïrïb unu wat na bër ï kinwu; cë dong idwogi ëka ïmïï mïcni.

25 “Tyek köp pïöpïö kï ngat n'odothi na pod itye unu ï yoo më cïdhö ï pido, ëk ngat n'odothi kür oteri ï nyim angöl-köp, cë angöl-köp bino mïöni both acikari, ëka ebino tweoni ï buc. 26 An akobo niwu köp adyer nï ba ibino donyo kï ï buc naka ka ïcülö cül kïbëc, na wi cïlïng mörö ba orem.”

Pwony ï kom elomi

27 “Un iwinyo köp na yam ekobo nï, ‘Kür ïdöny ï elomi.’* 28 Ëntö an akobo niwu nï ka ngat mörö önënö dhakö cë öthamö kï ï cwinye më bedo ködë nwongo ödönyö ï elomi. 29 Ka wangi më kucem ënë mii ipodho ï bal, köl iyuu ökö. Bër nini më rwenyo dul komi acël nï löönö bolo komi kïbëc ï mac më kapïny. 30 Ka cingi më kucem ënë mii ipodho ï bal, ngun iyuu ökö. Bër nini më rwenyo dul komi acël nï löönö bolo komi kïbëc ï mac më kapïny.”

Pwony ï kom këthö nyom

31 “Un iwinyo cïk na kobo nï, ‘Ngat mörö na kwërö dhakö mërë myero ömïï waraga më këthö nyom.’* 32 Ëntö an akobo bothwu nï ka ngat mörö ökwërö dhakö mërë, na path kï köp më tar wang, nwongo ömïö dhakö nön ödökö jö elomi, ëka ngat mörö na nyömö dhakö n'ëkwërö ökö nwongo ödönyö ï elomi.”

Köp ï kom kwongo kwong

33 “Dökï, un iwinyo köp na yam ekobo both jö na cön nï, ‘Kür ikwong kwong nono, ëntö cob kwong na in ikwongo both Rwoth.’ 34 Ëntö an akobo niwu, kür ikwong unu kwong mörö na twal, kadï kï polo pïën manön obedo then ker k'Obanga; 35 onyo kï nyïng lobo, pïën manön obedo then më theno tyënë; onyo kï nyïng Jerucalem, pïën manön obedo pacö k'Obanga, Rwoth na Dit. 36 Kür ikwong kwong kï wii, pïën in ba ïtwërö mïö yer mörö acël më bedo na tar onyo na cöl. 37 Mïï unu köpwu obed nï, ‘Eyo’ obed ‘eyo,’ onyo ‘Pe’ obed ‘pe.’ Köp mörö na kadhö manön nwongo öya kï both ngat na rac.”

Köp ï kom cülö kwor

(Luka 6:29-30)

38 “Un iwinyo köp na yam ekobo nï, ‘Wang ëcülö kï wang, ëka lak ëcülö kï lak.’* 39 Ëntö an akobo niwu nï kür ïcül unu kwor ï kom ngat mörö n'ötïmö gin na rac ï komi. Ka ngat mörö odhongo lemi kucem, lök nïnë lemi nökënë thon. 40 Ka ngat mörö mïtö pidoni nï ëk eter catïni, mïï ën thon kotini. 41 Ka ngat mörö odii më yëö yëc mërë pï kilomita acël, woth ködë pï kilomita arïö. 42 Ka dhanö mörö ökwaö gin mörö kï bothi, mïï gin nön bothe. Ka ngat mörö mïtö deno gin mörö kï bothi, mïï ën oden.”

Pwony ï kom marö lang onu

(Luka 6:27-28, 32-36)

43 “Un iwinyo köp na yam n'onwongo ekobo nï, ‘Mar awodhi* ëka ïdag langöni.’ 44 Ëntö an akobo niwu: Mar unu langwu ëka ïlëg unu pï jö na yelowu, 45 ëk ibed unu calö ëthïnö k'Apapwu adyer na tye ï polo. Pïën ën mïö ceng mërë ryëny both jö na reco ëka kï jö na bëcö. Ën mïö köth both jö na kitegï atïr ëka both jö na kitegï ba tye atïr. 46 Ka ïmarö unu jö na maröwu, cül ngö n'Obanga bino cülöwu ködë? Naka thon ëcök ocoro tïmö gïnï nï kömanön. 47 Ka imotho unu utmegowu këkën, apokapoka ngö na tye ï kinwu kï jö nökënë? Naka thon jö na ba ngeo Obanga tïmö nï kömanön. 48 Myero ibed unu jö na bal mörö ope ï komgï, na calö Apapwu na tye ï polo na bal mörö ope ï kome.”

6

Pwony ï kom könyö ëcan

1 “Gwökërë unu ëk kür itii unu ‘ticwu më kite atïr’ ï nyim jïï ëk gïn önën. Ka ïtïmö unu, ba ibino unu nwongo cül mörö kï both Apapwu na tye ï polo.

2 “Ka ïkönyö acan, kür ïküdh pelu kite n'etwodo tïmö ï Cinagoga gïnï ëka ï yodhi, ëk jïï öwörgï. An akobo niwu köp adyer nï gïn dong onwongo cülgï ökö. 3 Ëntö ka ïkönyö acan, kür ïmïï cingi më kucam onge gin na cingi më kucem tye ka tïmö, 4 ëk köny na in ïmïö both acan obed ï müng. Cë Apapwu, na nënö gin n'ëtïmö ï müng, bino cülöni.

Pwony ï kom lëga

(Luka 11:2-4)

5 “Ka in ïlëgö, kür ïlëg calö etwodo, pïën gïn marö lëga nakun nwongo ocung gïnï ï cinagoga gïnï ëka ï nget yodhi ëk jïï önën-gï. An akobo niwu köp adyer nï gïn dong otyeko nwongo cülgï ökö. 6 Ëntö ka in ïlëgö, döny ï odi, lor dholokek ëka ïlëg both Apapni na kome ba nen. Cë Apapwu, na nënö gin n'ëtïmö ï müng, bino cülöni. 7 Ka in ïlëgö, kür idhur köp na pol calö jö na ba ngeo Obanga, pïën gïn thamö nï ebino winyo lëgagï pï köpgï na pol. 8 Kür ïlëg unu kamë gïn, pïën Apapwu ngeo gin na mïtërë bothwu na bara ipenyo ën.

9 “Man ënë kite na myero ïlëg unu ködë:

“ ‘Apapwa na tye ï polo,

nyingi myero ëwör,

10 kerni obin,

mitini ëtïm

ï lobo kite n'ëtïmö ködë ï polo.

11 Mïïwa tin cemwa më nïnö kï nïnö.

12 Tïm kïca ï kom balwa,

kite na wan thon ëtïmö kïca ï kom jö na balö bothwa.

13 Kür ïwëk ëbwölwa,

ëntö larwa kï both ngat na rac.’

14 Ka un ïtïmö kïca both jö nökënë ka gïn öbalö ï komwu, Apapwu na tye ï polo thon bino tïmö kïca ï kom balwu. 15 Ëntö ka in ba ïtïmö kïca both jö nökënë pï bal na gïn öbalö, Apapwu thon ba bino tïmö kïca pï bal na in ïbalö.

Pwony ï kom rio kec

16 “Ka in irio kec, kür ïmïï wangi onen calö wang etwodo, pïën gïn balö wang-gï ökö ëk jïï önën nï gïn etye ka rio kec. An akobo niwu köp adyer, gïn dong otyeko nwongo cülgï ökö. 17 Ëntö ka in irio kec, kur wii, ëka ïlwök wangi, 18 ëk kür jö nökënë önën nï in itye ka rio kec, ëntö both Apapwu këkën na ba nen; cë Apapwu na nënö gin n'ëtïmö ï müng bino cülöni.”

Lönyö na tye ï polo

19 “Kür ïkan lönyöwu ï wi lobo, kanya nyënyë ëka nyalï balö, ëka kanya ekwoe türö cë kwalö gïnï ökö. 20 Ëntö kan unu lönyöwu ï polo, kanya nyënyë ëka nyalï ba balö, ëka kanya ekwoe ba türö cë kwalö gïnï ökö. 21 Pïën kanya lönyöni tye ïë ënë cwinyi thon tye ïë.

22 “Wangi ënë obedo tara më komi. Ka wangi tye na bër, komi kïbëc nwongo tye kï tar n'örömö. 23 Ëntö ka wangi ba tye na bër, komi kïbëc nwongo opong kï cöl pïny. Ka tar na tye bothi cöl, cöl pïny nön nwongo röm kwene!

24 “Ngat mörö ope na römö tic pï rwodhi arïö; pïën ën bino dagö ngat acël ëka bino marö nökënë ca; onyo ën bino moko ï kom ngat acël ëka kwërö nökënë ca. In ba ïrömö tic pï Obanga ëka pï cïlïng thon.

Kür ibed kï par na pol

25 “Pï manön an akobo niwu nï, kür ibed unu kï par pï kwöwu, nï ngö na un ibino camö onyo madhö; onyo pï komwu, nï ngö na un ibino ruko. Kwöwu pïrë ba tëk löö cem, ëka kom pïrë ba tëk löö böng? 26 Nën unu wïny na ngwëcö kï malö; gïn ba cwöö kodhi, ba kaö gïnï kac, ba cökö gïnï cem ï dërö, ëntö Apapwu na tye ï polo pïdhögï. Un pïrwu ba tëk löögï? 27 Nga kï ï kinwu pï bedo kï par na twërö mëdö caa acël ï kom kwö mërë?

28 “Pïngö ibedo unu kï par na pol pï böng? Nën unu kite n'athure më thim döngö gïnï ködë. Gïn ba tio tic mörö onyo wïö wicu. 29 Ëntö akobo niwu nï kadï bed Colomon onwongo orukere kï dheo mërë kïbëc, ën ba orukere na bër na cal kï mörö acël ï kin-gï. 30 Ka Obanga ruko lum më thim, na bedo pï nïnö na tin këkën ëka diki ebolo ökö ï mac, ën ba bino rukowu na löö, un jö na yeewu nönök? 31 Dong kür ibed unu kï par më kobo nï, ‘Ngö na wan ebino camö?’ onyo ‘Ngö na wan ebino madhö?’ onyo ‘Ngö na wan ebino ruko?’ 32 Pïën jami nonu kïbëc, jö na ba ngeo gïnï Obanga ënë yënyögï, ëntö Apapwu na tye ï polo ngeo gin na kïbëc na mïtërë bothwu. 33 Ëntö cak unu kono më rangö ker mërë ëka kite atïr mërë, cë ën bino mïöwu jami kïbëc na un ïmïtö. 34 Pï manön, kür ibed unu kï par na pol pï diki, pïën diki bino bedo kï par mërë. Nïnö acëlacël tye kï can mërë.

7

Kür ïngöl köp ï kom jö nökënë

1 “Kür ïngöl köp ï kom jö nökënë, cë in thon ba ebino ngölö köp ï komi. 2 Pïën kite na in ïngölö kï köp ï kom jö nökënë, ënë in thon ebino ngölö kï köp ï komi, ëka gin na un ipimo ködë, ënë thon ebino pimo niwu ködë.

3 “Pïngö ïnënö cüng kal kï ï wang omeru ëka ba ïnënö dul yath na tye ï wangi? 4 In ïtwërö kobo n'omeru nïngö nï, ‘Wëk akwany cüng kal ökö kï ï wangi,’ nakun nwongo caa kïbëc dul yath ut ï wangi? 5 In atwodo, cak kono kwanyö dul yath na tye ï wangi ökö, ëka dong ïnën pïny na bër më kwanyö cüng kal na tye ï wang omeru.

6 “Kür ïmïï gwongi jami n'ëmïö both Obanga, kür iyuu jamini na bëcö na wel mërë tëk both pün. Ka iyuo, gïn bino nyönyönö ökö kï tyën-gï, cë lökërë gïnï më lwëny ï komi.

Peny, Rang, Dwöng

(Luka 11:9-13)

7 “Peny cë ebino mïöni; rang cë ibino nwongo; dwöng cë ebino yabö nini dholokek. 8 Pïën ngat acëlacël na penyo ebino mïö; ngat na rangö bino nwongo; ëka ngat na dwöngö ebino yabö nïnë dholokek.

9 “Nga kï ï kinwu, ka athïn mërë openyo ogati, ën mïö kidi? 10 Onyo ka openyo rëc, ën mïö thwol? 11 Ka un, dong, na kitewu reco, ingeo unu më mïö ëthïnöwu mïc na bëcö, cë dong apapwu na tye ï polo bino mïö mïc na bëcö na röm kwene both jö na penyo ën! 12 Gin na kïbëc na in ïtïmö, tïm both jö nökënë kite na in ïmïtö nï ëtïm ködë bothi, pïën man ënë tyën köp më cïk kïbëc ëka pwony k'edwarpïny.

Dhö Wangkac na dïng

13 “Döny kï ï dhö wangkac na dïng. Pïën dhö wangkac më kapïny lac ëka yoo më cïdhö yo ïë lübö yot, ëka jö na pol wok kï ïë. 14 Ëntö dhö wangkac më kwö na bedo naka dïng ëka yoo më cïdhö yo ïë lübö tëk, jö na nönök ënë wok kï ïë.

Yath ngere kï nyige

15 “Gwökërë unu k'edwarpïny na twot. Gïn bino bothwu n'orukere gïnï calö rom kï yökö ëntö kï ïgï nwongo ger gïnï kamë orudi. 16 Un ibino ngeogï kï nyig-gï. Jïï römö püdö nyig ölök kï kom öküdhö, onyo nyig ölam kï kom öcöcök? 17 Kömanön thon yath na bër nyakö nyige na bër, ëntö yath na rac nyakö nyige na rac. 18 Yath na bër ba römö nyakö nyige na rac, ëka yath na rac ba römö nyakö nyige na bër. 19 Koth yath kïbëc na ba nyakö nyige na bër ebino tongo ökö pïny ëka ebolo ï mac. 20 Manön ënë kite na un ibino ngeogï ködë kï nyig-gï.

21 “Pathï ngat acëlacël na cwoda nï, ‘Rwoth, Rwoth,’ ënë bino dönyö ï ker më polo, ëntö ngat na tïmö gin n'Apapna na tye ï polo mïtö. 22 Ï nïnö nön, jö na pol bino kobo nïna nï, ‘Rwoth, Rwoth, wan yam ëtïtö köp kï nyingi, ëka kï nyingi wan ëryëmö cene ëka etio tango na pol.’ 23 Cë an abino kobo nïgï nï, ‘Anaka yam ba angeowu. Cïdh unu ökö kï botha, un ëtïm tïm na reco!’

Egedo arïö

(Luka 6:47-49)

24 “Pï manön ngat acëlacël na winyo köpna ëka ketho ï tic bino bedo calö dhanö na ryëk n'ögërö ödë ï kom lëla. 25 Ka köth ocwe, kïlëlë ömöl, ëka yamö okudho obuko öt kï tëk, ëntö ba opodho pïën nwongo ëgërö ï kom lëla. 26 Ëntö ngat na winyo köpna ni cë ba ketho ï tic cal k'amingo n'ögërö ödë ï kom kwo. 27 Ka köth ocwe, kïlëlë ömöl, ëka yamö okudho obuko öt kï tëk, cë öt bino rëdhërë na rac.”

28 Ï karë na Yecu dong otyeko twakö köp nonu kïbëc, lwak ouro pwony mërë rwök, 29 pïën ën opwonyo calö ngat na ut kï twër, pathï calö epwonyegï më cïk.

8

Yecu öcangö adhöbü

(Marako 1:40-45; Luka 5:12-16)

1 Ï karë na Yecu oidho yo pïny kï ï wi kidi, lwak na pol ölübö körë. 2 Ëcwö mörö na tye kï two dhöbü obino bothe ëka orumo cöngë pïny ï nyime nakun kobo nï, “Rwoth, ka in ïmïtö, ïrömö mïöna dökö na leng.”

3 Yecu öryëö cïngë cë ogudo ën nakun kobo nï, “An amïtö, komi dong obed na leng!” Cë cücüth two dhöbü öcang ökö kï ï kome. 4 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Kür ikob both ngat mörö. Ëntö cïdhï inyuthiri both alamdhök ëka ïmïï tyër na Muca yam öcïkö, më bedo na calö caden bothgï.”*

Yecu öcangö atic k'adit wi acikari

(Luka 7:1-10)

5 Ï karë na Yecu ödönyö ï Kaperanaum, adit wi acikari më Roma mörö obino cë öbakö dhögë bothe nï, 6 “Rwoth, aticna obuto pïny ï öt, two akwea ömakö ëka ödïö ën rwök.”

7 Yecu okobo nïnë nï, “An abino cïdhö ëka acangö ën.”

8 Adit wi acikari ögamö nï, “Rwoth, an ba apora nï in ïdöny ï öda. Ëntö kob köp acël këkën cë aticna bino cang. 9 Pïën an kikoma thon abedo dhanö n'ëlöö alöa, ëka atye k'acikari na an alöögï. An akobo both ngat acël nï, ‘Cïdhï,’ cë cïdhö; ëka both ngat acël nï, ‘Bin,’ cë bino. Ka an akobo both aticna nï, ‘Tii ticni,’ cë tïmö.”

10 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën obedo kï ur rwök nakun kobo both jö na tye ka lübö körë nï, “An akobo niwu köp adyer, an bara anwongo dhanö mörö ï lobo Icarael na tye kï yee na tëk calö man. 11 An akobo niwu nï jö na pol bino bino gïnï kï kukïdë ëka kuthö, cë bino bedo gïnï pïny kanya acël k'Abraam, Icaka, ëka Jakob më camö karama ï ker më polo. 12 Ëntö jö n'onwongo myero obed gïnï ï ker më polo ebino bologï yökö ï cöl pïny, kunön bino bedo ïë koko ëka kaö lak.”

13 Cë Yecu okobo both adit wi acikari nï, “Cïdhï! Ebino tïmö kite na in iyee ködë.” Atic mërë öcakö cang ökö ï caa nön kikokome.

Yecu öcangö jö na pol

(Marako 1:29-34; Luka 4:38-41)

14 Ï karë na Yecu ödönyö ï öt ka Petero, ën önënö marö ka Petero obuto pïny na two lyetho ömakö. 15 Ën ömakö cïngë ëka two lyetho öya ökö kï ï kome, cë marö ka Petero öya malö ëka öcakö yübö cem nïnë.

16 Ï kothyeno më nïnö nön, jö na pol n'onwongo tye gïnï kï tipo na reco ï komgï ekelo both Yecu, cë ën öryëmö tipo na reco ökö kï köp na ën ötwakö ëka etwoe kïbëc öcang. 17 Man ötïmërë ëk köp na yam adwarpïny Icaya ötwakö ocobere kakarë nï:

“Ën ökwanyö görüwa

ëka öyëö twowa.”*

Jö n'onwongo mïtö lübö kör Yecu

(Luka 9:57-62)

18 Ï karë na Yecu önënö lwak na pol n'ögürö ën dyere, ën ömïö twërö më cïdhö yo löka nam tung ca. 19 Cë apwony cïk obino bothe ëka okobo nï, “Apwony, an abino lübö kori kanya kïbëc na in ibino cïdhö ïë.”

20 Yecu ögamö nï, “Kwee tye kï öd rwo gïnï ëka wïny na ngwëcö kï malö tye kï udi, ëntö Wod ka Dhanö ope kï kany mörö na ën pyelo wie ïë.”

21 Alübkörë nökënë dökï okobo nïnë nï, “Rwoth, wëk an kono acïdh aik apapna.”

22 Ëntö Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra, ëka wëk jö n'öthöö oik jöögï n'öthöö.”

Yecu öjükö yamö kï ï nam

(Marako 4:35-41; Luka 8:22-25)

23 Cë Yecu ödönyö ï yeya ëka ëlübkörë öcïdhö ködë. 24 Cücüth yamö na ger öcakö kudho ï nam, ëka pii na tingere malö onwongo dong cwök mïö yeya më lüny ökö ï nam. Ëntö Yecu onwongo önïnö ökö. 25 Ëlübkörë öcïdhö ëka ocoo gïnï ën nakun kobo gïnï nï, “Rwoth, larwa! Wan ëcwök thöö!”

26 Ën ögamö nï, “Un jö na yeewu nönök, pïngö ilwor unu?” Cë ën öya malö ocoko yamö ëka pii na tingere malö, cë pïny okwe moth.

27 Ëlübkörë ouro gïnï nakun kobo gïnï nï, “Koth ëcwö mënë ene? Naka thon yamö ëka pii na tingere malö winyo ën!”

Yecu öcangö cwö arïö na tye kï cene

(Marako 5:1-20; Luka 8:26-39)

28 Ï karë na Yecu othuno ï löka ca ï lobo ka jö Gadara, cwö arïö na tye kï cene n'öya gïnï kï ï bur lyene oromo ködë. Gïn onwongo ger rwök na ngat mörö ope na römö wok ï yoo nön. 29 Gïn öcakö redo nï, “Wod k'Obanga, ngö na in ïmïtö kï bothwa? In ibino më pwodowa na karë bara örömö?”

30 Onwongo öthïpan pün na pol tye ka cem na bobor ködgï. 31 Cene ökwaö Yecu nï, “Ka in ïryëmöwa ökö, ryëmwa ï kom öthïpan pün.”

32 Ën okobo nïgï nï, “Cïdh unu!” Cë gïn odonyo yökö kï ï kom cwö nön ëka ödönyö gïnï ï kom pün, öthïpan pün kïbëc öngwëcö kï ï nget kidi yo ï nam ëka öthöö gïnï ökö ï pii. 33 Ëkwath n'onwongo kwaö pün öngwëcö gïnï ökö ï taun ëka okobo gïnï gin n'ötïmërë kïbëc ëka gin n'ötïmërë ï kom cwö na cene ömakögï. 34 Cë jö na tye ï taun kïbëc öcïdhö gïnï yökö më romo kï Yecu. Ï karë na gïn önënö ën, gïn odweko gïnï Yecu më yaa ökö kï ï lobogï.

9

Yecu öcangö dhanö na kome okwe

(Marako 2:1-12; Luka 5:17-26)

1 Yecu ödönyö ï yeya ëka öngölö nam yo löka tung ca, cë obino ï taun më thurgï.* 2 Jö mökö okelo bothe dhanö na kome okwe n'obuto ï ökëka. Ï caa na Yecu önënö yeegï, ën okobo both dhanö na kome okwe nï, “Dïï cwinyi, woda; balni gïnï ëtïmö kïca ökö.”

3 Ëntö epwony cïk mökö okobo ï kin-gï kën-gï nï, “Dhanö ni tye ka yanyö Obanga!”

4 Ï karë na Yecu ongeo thamagï, cë openyogï nï, “Pïngö ibedo unu kï thama na rac ï cwinywu? 5 Mënë na yot: më kobo nï, ‘Balni gïnï dong ëtïmö kïca ökö,’ onyo më kobo nï, ‘Yaa malö ïcak woth’? 6 Ëntö an abino mïöwu ingeo nï Wod ka Dhanö tye kï twër ï wi lobo më tïmö kïca ï kom bal gïnï.” Cë ën okobo both dhanö na kome okwe nï, “Ya malö, kwany ökëkani ëka ïcïdh yo pacö.” 7 Cë dhanö na kome okwe öya malö ëka öcïdhö yo pacö. 8 Ï karë na lwak önënö ngö n'ötïmërë, lworo ömakögï rwök; ëka öpakö gïnï Obanga, n'ömïö koth twërö nön both jïï.

Yecu ocwodo Matayo

(Marako 2:13-17; Luka 5:27-32)

9 Ï karë na Yecu öya ökö kï kunön, ën önënö ëcwö mörö n'obedo acök ocoro na nyïngë Matayo obedo kanya onwongo ëcökö ocoro ïë. Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra,” cë Matayo öya malö ëka ölübö körë.

10 Na Yecu ëka ëlübkörë tye gïnï ka cem ï öt ka Matayo, ëcök ocoro na pol ëka ëbal obino cë ocemo gïnï ködë. 11 Ï karë n'Eparicayo önënö gin na tye ka tïmërë, gïn openyo ëlübkörë nï, “Pïngö apwonywu cemo kanya acël k'ëcök ocoro ëka ëbal?”

12 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën okobo nï, “Pathï jö na komgï yot ënë mïtö daktar, ëntö jö na two. 13 Ëntö cïdh ipwonyere unu ï tyën köp ni: ‘An amïtö kïca, pathï gin më aryëda.’* Pïën an ba abino më cwodo jö na kitegï atïr, ëntö ëbal.”

Peny ï kom rio kec

(Marako 2:18-22; Luka 5:33-39)

14 Ï nïnö mörö acël ëlübkör Jon obino both Yecu ëka openyo gïnï ën nï, “Pïngö wan ëka Eparicayo erio kec, ëntö ëlübkori ba rio gïnï kec?”

15 Yecu ögamö nï, “Wele k'anyom twërö kumo nïngö ka anyom tye ködgï? Ba twërë! Karë tye ka bino n'ebino kwanyö anyom ökö kï bothgï; cë gïn dong bino rio kec.

16 “Ngat mörö ope na dapö böngü na nyen ï kom böngü n'otii, pïën böngü n'ëdapö bino tëlö böngü nökënë ca ëka yëc ökö na rac. 17 Dhanö mörö ope na pïkö köngö ölök na nyen ï ocwe na cön gïnï. Pïën ka gïn öpïkö, ocwe bino mwoc ökö, köngö ölök thon bino öny ökö cë ocwe bino bal gïnï ökö. Pe, köngö ölök na nyen ëpïkö ï ocwe na nyen gïnï, ëka gïn kïbëc ba bino bal.”

Nyaka alöc ëka dhakö n'ogudo lak böngü ka Yecu

(Marako 5:21-43; Luka 8:40-56)

18 Ï karë na Yecu tye ka kobo köp ni, alöc mörö obino bothe cë orumo cöngë pïny ï nyime ëka okobo nïnë nï, “Nyara pod öthöö athöa, ëntö bin ëk iketh cingi ï kome, cë bino kwö.” 19 Yecu ëka ëlübkörë öya ëka öcïdhö ködë.

20 Cë dhakö mörö n'onwongo remo obedo ka cwer kï ï kome pï mwaka apar wie arïö obino kï kungee cë ogudo lak böngü ka Yecu. 21 Ën okobo kï ï cwinye kënë nï, “Ka agudo böngü mërë këkën, abino cang ökö.”

22 Yecu ölökërë cë önënö ën, ëka okobo nïnë nï, “Dïï cwinyi, nyara, yeeni ocangi.” Cë dhakö nön öcang ökö ï caa nön cücüth.

23 Ï karë na Yecu ödönyö ï dyekal k'alöc cë önënö ewer na wero wer më kumo ëka lwak na wöö gïnï kï koko, 24 ën okobo nï, “Döny unu yökö. Anyaka ni ba öthöö ëntö önïnö anïna.” Ëntö gïn önyërö gïnï ën. 25 Kinge na lwak dong odonyo ökö yökö, ën öcïdhö ï öt kanya epyelo nyakö ïë ëka ömakö cïng anyaka nön cë öya malö. 26 Köp më emuth ni ökëth örömö lobo nön kïbëc.

Yecu öcangö ëthöö wang arïö

27 Kinge na Yecu dong öya ökö kï kany nön, ëthöö wang arïö ölübö gïnï körë nakun redo gïnï nï, “Kïca omaki ï komwa, Wod ka Daudi!”

28 Ï karë na ën dong ödönyö ï öt, ëthöö wang arïö obino gïnï bothe ëka Yecu openyogï nï, “Un iyee unu nï an atwërö mïöwu ïnënö pïny?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, Rwoth.”

29 Cë ën ogudo wang-gï ëka okobo nï, “Ëk ötïmërë bothwu kite na yeewu tye ködë.” 30 Cë wang-gï öyabërë. Yecu öcïkögï na tëk nï, “Kür ikob unu köp ni both ngat mörö.” 31 Ëntö gïn öcïdhö ëka örwëö gïnï köp ï kom Yecu örömö lobo nön kïbëc.

32 Na gïn dong tye ka yaa më cïdhö, jïï okelo dhanö mörö both Yecu n'onwongo cen ömakö ëka na ba twak. 33 Kinge na dong Yecu öryëmö cen ökö, dhanö nön n'onwongo ba twak öcakö twak. Lwak ouro nakun kobo gïnï nï, “Anaka yam gin mörö n'obedo köman bara onen ï Icarael.”

34 Ëntö Eparicayo okobo gïnï nï, “Ën ryëmö cene kï twër k'adwong më cene.”

Etic tye na nönök

35 Yecu öcïdhö orimo kin peci kïbëc na papath nakun pwonyo ï cinagogagï gïnï, tïtö köp më Emuth na Bër më ker k'Obanga ëka cangö koth twoe kïbëc na papath. 36 Ï karë na ën önënö lwak, kïca ömakö ï komgï rwök, pïën onwongo tye gïnï kï par ëka ëwëkögï ata calö rom n'akwathgï ope. 37 Cë okobo both ëlübkörë nï, “Kac dwong ëntö etic tye na nönök. 38 Pï manön, peny unu won pwodho ëk oor etic ï kac ï pwodho mërë.”

10

Yecu ooro ëkwëna apar wie arïö

(Marako 3:13-19; Luka 6:12-16)

1 Yecu ocwodo ëlübkörë apar wie arïö bothe ëka ömïögï twërö më ryëmö tipo na reco ëka më cangö twoe na papath kïbëc.

2 Man ënë nyïng ëkwëna apar wie arïö: më acël, Cimon (n'ecwodo nï Petero) ëka ömïn mërë Anderiya; Yakobo wod ka Jebedayo, ëka ömïn mërë Jon; 3 Pilipo ëka Batulumayo; Tomaci ëka Matayo n'obedo acök ocoro; Yakobo wod k'Alipayo, ëka Tadeo; 4 Cimon na mïtö löckën ëka Yuda Ikariot, n'oketho örörö ï kom Yecu.

5 Yecu ooro ëkwëna apar wie arïö kï cïk ni: “Kür ïcïdh unu both Erok onyo ïdöny unu ï taun ka jö Camaria mörö. 6 Ëntö cïdh unu both jö Icarael, na cal gïnï kï rom n'orwenyo. 7 Ka ïcïdhö unu, tït unu köp ni: ‘Ker më polo dong cwök.’ 8 Cang unu etwoe, cer unu jö n'öthöö, löny unu jö na tye kï two dhöbü, ëka ïryëm unu cene. Ëmïöwu nono, ëka un thon mïï unu nono. 9 Kür iwoth unu kï gol onyo ryal onyo mola mörö ï jëbawu; 10 kür iwoth unu k'ocwe ï wothwu, onyo böngü më alöka, onyo wör, onyo lüth më woth; pïën atic myero ëmïï cem mërë.

11 “Taun onyo pacö mörö këkën na un ibino dönyö ïë, rang unu dhanö na kite mërë bër ëka ibed unu ï ödë naka ka ibino unu yaa. 12 Ka ïdönyö unu ï öt, moth unu jö më öt nön kï moth më kuc. 13 Ka jö më öt nön öjölöwu, wëk unu kucwu odong ïë; ëntö ka ba öjölöwu gïnï, cë ïmïï kucwu odwog bothwu. 14 Ka ngat mörö ba bino jölöwu onyo winyo köpwu, tëng unu apua më tyënwu* ka ïya unu kï ï öt nön onyo taun nön. 15 An akobo niwu köp adyer, ï nïnö më ngölö-köp, Obanga bino tïmö kïca na thwönë rwök both jö më Codom ëka Gomora na löö jö më taun nön. 16 An aorowu kamë rom ï kin orudi. Pï manön bed unu na ryëk calö thwol ëka na mwol calö amam.

17 “Ëntö gwökërë unu ködgï; pïën gïn bino mïöwu ï cïng ëlöc ëka ebino pwodowu kï del ï cinagogagï gïnï. 18 Ebino terowu ï nyim ëlöc ëka ï nyim rwodhi pïra na calö ecaden bothgï ëka both Erok. 19 Ëntö ka gïn ömaköwu, kür ibed unu kï par ï kom ngö na un ibino kobo onyo kite na un ibino kobo ködë. Ï caa nön ebino mïöwu ngö na myero ikob unu, 20 pïën pathï un ënë ibino twak, ëntö Tipo k'Apapwu ënë bino twak kï bothwu.

21 “Omego bino mïö ömïn mërë më aneka, ëka apap bino mïö athïn mërë më aneka; ëthïnö bino jëm ï kom enyodogï ëka bino gïnï mïö enekogï. 22 Jö kïbëc bino dagöwu pïra, ëntö ngat na bino cung na tëk naka ï ajiki bino larë. 23 Ka eyelowu kï ï kabedo mörö acël, lüü unu ï kabedo nökënë. An akobo niwu köp adyer, ba ibino unu tyeko woth ï peci më Icarael kïbëc na bara Wod ka Dhanö obino.

24 “Athïn kwan ba dit löö apwony mërë, onyo atic ba dit löö adwong mërë. 25 Pore both athïn kwan më bedo calö apwony mërë, ëka atic më bedo calö adwong mërë. Ka adit na löö öt ecwodo nï Belijebul, ebino cwodo jö më ödë kï nyïng na rac röm kwene!

26 “Kür ibed unu kï lworo pïrgï. Gin mörö ope n'eumo na ba ebino yabö, onyo gin mörö ope n'opono na ba bino ngere. 27 Köp na an akobo niwu ï cöl pïny, twak unu ökö na pïny lër; ëka köp n'ëmwöngö amwöngö ï ithwu, red unu ködë ï wi bie. 28 Kür ilwor unu jö na neko kom ëntö ba neko tipo. Ëntö lwor unu Obanga na twërö neko tipo ëka kom kanya acël ï mac kapïny. 29 Wïny na thïthïnö arïö ba ëcadhögï pï cïlïng na nyïng? Ëntö mörö ope na twërö podho pïny n'Apapwu ba ngeo. 30 Naka thon yer wiwu kïbëc ëkwanö ökö. 31 Dong kür ibed unu kï lworo; pïrwu tëk löö wïny na pol ca ökö.

32 “Ngat mörö na bino tuco nyïnga ï nyim jïï, an thon abino tuco nyïngë ï nyim Apapna na tye ï polo. 33 Ëntö ngat na bino kwëröna ï nyim jïï, an thon abino kwërö ën ökö ï nyim Apapna na tye ï polo.

34 “Kür ïtham unu nï an abino më kelo kuc ï lobo. An ba abino më kelo kuc, ëntö pala abadë. 35 An abino më kelo apokapoka ï kin

“ ‘wod ëka apap mërë,

nyakö ëka aya mërë,

cii wod ëka adha mërë.

36 Langö ka dhanö bino bedo dhanö më ödë kikokome.’*

37 “Ngat mörö na marö apap mërë onyo aya mërë na löa ökö ba opore më bedo mëga; ngat mörö na marö wode onyo nyarë na löa ökö ba opore më bedo mëga; 38 ëka ngat mörö na ba tingo yath arïa mërë cë lübö kï köra ba opore më bedo mëga. 39 Ngat mörö na mïtö gwökö kwö mërë bino rwenyo ökö, ëka ngat na rwenyo kwö mërë pïra bino larö kwö mërë.

40 “Ngat na bino jölöwu, nwongo öjöla, ëka ngat n'öjöla nwongo öjölö ngat n'oora. 41 Ngat mörö na bino jölö adwarpïny pïën ën obedo adwarpïny bino nwongo cül n'ëcülö k'adwarpïny, ëka ngat mörö na bino jölö dhanö na kite atïr pïën ën obedo dhanö na kite atïr bino nwongo cül n'ëcülö kï dhanö na kite atïr. 42 Ëka ka ngat mörö ömïö pii na ngïc më amodha both ngat mörö acël kï ï kin jö na thïnö ni pïën ën obedo alübköra, an akobo niwu köp adyer, ën bino nwongo cül mërë.”

11

Jö na Jon Abatica ooro both Yecu

(Luka 7:18-35)

1 Ï karë na Yecu otyeko cïkö ëlübkörë apar wie arïö, ën öya kï kunön më pwony ëka më tïtö köp ï peci më Galilaya.

2 Ï karë na Jon owinyo kï ï buc ngö na Meciya onwongo tye ka tïmö, ën ooro ëlübkörë 3 më penyo ën nï, “In ënë ngat n'onwongo myero obin, onyo wan myero ëkür ngat nökënë?”

4 Cë Yecu ögamö nïgï nï, “Dök unu cen ïcïdh ikob unu both Jon gin na un iwinyo ëka gin na un ïnënö: 5 Ëthöö wang wang-gï öyabërë, engwalo owotho, jö n'onwongo tye kï two dhöbü ëlönyögï, ëthöö ith owinyo pïny, jö n'öthöö ecerogï ökö, ëka köp më Emuth na Bër ëtïtö both ëcan. 6 Tye kï gum dhanö na ba lökërë ökö kï kom yee mërë pïra.”

7 Ï karë n'ëlübkör Jon tye ka donyo gïnï yökö, Yecu öcakö twak kï lwak köp ï kom Jon nï: “Ngö na un ïcïdhö më nënö kï ï thim? Ïcïdhö unu më nënö agada na yamö yengo? 8 Cë ka pe, ngö na un ïcïdhö më nënö? Un ïcïdhö më nënö dhanö n'oruko böng na bëcö? Pe, jö na ruko böng na bëcö bedo gïnï ï peci ka rwodhi. 9 Cë ngö na un ïcïdhö më nënö? Adwarpïny? Eyo, an akobo bothwu nï un ïnënö ngat na löö adwarpïny ökö. 10 Man ënë ngat n'ëcöö köp ï kome:

“ ‘An abino oro aorna ï nyimi,

na ënë bino yübö yoo nini.’*

11 An akobo niwu köp adyer: Dhanö mörö ope kï kin jö na mon önywölögï na pïrë tëk na löö Jon Abatica, ëntö ngat na tïdï rwök ï ker më polo ënë dit löö ën. 12 Cakërë ï karë ka Jon Abatica më thuno ködë naka tin ker më polo ölïmö can rwök, ëka jö na ger tëmö gïnï më maö kï tëk. 13 Pïën edwarpïny kïbëc ëka Cïk ka Muca odwaro gïnï naka othuno ködë ï karë ka Jon; 14 ëka ka ïmïtö unu yeo köpgï, Jon ënë Eliya n'onwongo myero obin. 15 Ngat na ithe tye, myero ën owiny.

16 “An abino poro rok më karë ni kï ngö? Cal k'ëthïnö na bedo ï kabedo më cuk gïnï ëka cwodo ewodhgï:

17 “ ‘Wan ëküdhö pelu pïrwu,

ëka un ba ïmyël;

wan ewero wer lyël,

ëntö un ba ikumo.’

18 Pïën Jon obino na ba cemo onyo madhö gin mörö, ëka gïn kobo nï, ‘Ën tye kï cen.’ 19 Wod ka Dhanö obino na cemo ëka medho, ëka gïn kobo nï, ‘Ën obedo ngat n'owor ëka amërö, obedo okone k'ëcök ocoro ëka ëbal.’ Ëntö ryëkö ënë moko tic mërë na ën tio.”

Can na bino podho ï kom peci na ba ongut

(Luka 10:13-15)

20 Cë kinge Yecu öcakö twak k'akëmö kï jö më peci nön kanya ën onwongo obedo ka tio tango mërë ïë, pïën jö na tye ïë ökwërö gïnï ngut ökö. 21 “Ibino nënö can in, Korajin! Ibino nënö can in, Bethecaida! Ka tango n'onwongo ëtïmögï bothwu onwongo ëtïmö ï Turo ëka Cidon, kono onwongo ongut gïnï cön, nakun ruko gïnï böngü cöla ëka juko gïnï wigï kï buru. 22 Ëntö an akobo niwu nï Obanga bino tïmö kïca na thwönë rwök ï nïnö më ngölö-köp both jö më Turo ëka Cidon na lööwu. 23 Ëka in, Kaperanaum, ebino tingoni yo malö ï polo? Pathï kömanön, ebino dwököni pïny ï kabedo ka jö n'öthöö. Ka onwongo tango n'onwongo etio bothi onwongo etio ï Codom, onwongo twërö bedo naka ï karë ni. 24 Ëntö an akobo niwu nï Obanga bino tïmö kïca na thwönë rwök ï nïnö më ngölö-köp both jö më Codom na lööwu.”

Bin unu botha ëk iywe unu

(Luka 10:21-22)

25 Ï karë nön Yecu okobo nï, “An apaki Apap, Rwoth më polo ëka lobo, pïën ïkanö jami ni ökö kï both jö na ryëk ëka kï both jö na ngeo pïny, ëka inyutho both ëthïnö na pod thïnö. 26 Eyo, Apap, man ënë kite n'onwongo in ïmïtö nï ötïmërë ködë na yomo cwinyi.”

27 “Apapna otyeko mïö jami kïbëc ökö botha. Ngat mörö ope na ngeo Wod kono Apap këkën, ëka ngat mörö ope na ngeo Apap kono Wod këkën ëka both jö na Wod öyërö më nyutho ën.”

28 Cë Yecu okobo nï, “Bin unu botha, jö kïbëc n'odhero ëka kï jö na yëc önüögï, cë an abino mïöwu yweo. 29 Ting unu ayokothna ëka inwong unu pwony kï botha, pïën an awör ëka amwol ï cwinya, ëka ibino unu nwongo yweo pï tipowu. 30 Pïën ayokothna yëö yot, ëka yëcna ba pëk.”

12

Yecu obedo Rwoth më Cabït

(Marako 2:23-28; Luka 6:1-5)

1 Ï karë nön Yecu owok ï pwothi n'epuro bël ïë k'ëlübkörë ï ceng Cabït k'Eyuda. Këc onwongo oneko ëlübkörë, cë gïn öcakö rïdhö with bël ëka omwodo gïnï. 2 Ëntö ï karë n'Eparicayo önënö, cë okobo gïnï both Yecu nï, “Nën, ëlübkori tye gïnï ka tïmö gin na cïk ökwërö nï kür ëtïm ï ceng Cabït k'Eyuda.”

3 Yecu okobo bothgï nï, “Un ba ïkwanö gin na Daudi ötïmö ï karë na kec oneko ën kanya acël k'ewodhe? 4 Ën ödönyö ï öt k'Obanga, cë Daudi ëka ewodhe öcamö ogati n'eketho ï nyim Obanga—n'onwongo cïk ökwërö nï gïn kür öcam, ëntö pï ëlamdhök këkën. 5 Onyo un ba ïkwanö kï ï cïk nï ëlamdhök na tye ï öt k'Obanga twërö gïnï tic ï ceng Cabït k'Eyuda ëka nwongo ba öbalö gïnï? 6 An akobo niwu nï tye gin mörö kany na dit na löö öt k'Obanga. 7 Ka cë onwongo ingeo unu tyën köp ni, ‘An amïtö kïca, pathï lee më atyëra,’* onwongo myero kür dök ïngöl unu köp ï wi jö n'ope kï bal. 8 Pïën Wod ka Dhanö ënë obedo Rwoth më Cabït.”

Ëcwö na cïngë ötal

(Marako 3:1-6; Luka 6:6-11)

9 Cë Yecu öya ökö kï kunön ëka öcïdhö ödönyö ï cinagogagï, 10 kanya onwongo ëcwö mörö na cïngë ötal tye ïë. Eparicayo onwongo tye ka rangö gïnï kite mörö më dotho Yecu, cë openyo gïnï ën nï, “Cïk yeo nï ëcang dhanö ï ceng Cabït?”

11 Yecu okobo bothgï nï, “Ka ngat mörö kï kinwu tye kï römö acël cë opodho ï bur ï ceng Cabït, in ba ïmakö ëka ïywaö yökö? 12 Dhanö pïrë tëk rwök löö römö ökö! Pï manön cïk yeo nï ëtïm gin na bër ï ceng Cabït.”

13 Cë ën okobo both ëcwö nön nï, “Ryë badi.” Cë ëcwö nön öryëö badë, ëka badë öcang ökö na bër ödökö calö nökënë ca. 14 Ëntö Eparicayo odonyo yökö cë öyübö gïnï köp kite na myero enek gïnï kï Yecu.

Atic n'Obanga öyërö

15 Ï karë na Yecu ongeo yüb më nekonë, öya ökö kï kunön. Lwak na pol ölübö gïnï ën, cë Yecu öcangö jö kïbëc n'onwongo two. 16 Ën öcïkögï nï kür okob gïnï both jö nökënë köp ï kome. 17 Man ötïmërë ëk köp n'onwongo adwarpïny Icaya ötwakö pïrë ocobere:

18 “Man ënë aticna na an ayërö,

ngat na an amarö, na cwinya yom ï kome.

An abino ketho Tipona ï kome,

ëka ën bino kobo ngölö-köp atïr both erok.

19 Ën ba bino dhaa onyo ba bino redo rwök,

ngat mörö ope na bino winyo dwönë ï yodhi.

20 Ën ba bino türö agada n'ogom,

ëka ba bino neko wicu tara na tye ka dung,

naka ka ën okelo ngölö-köp atïr ï löc.

21 Lobo kïbëc bino bedo kï gen pï nyïngë.”*

Yecu ëka Belijebul

(Marako 3:20-30; Luka 11:14-23)

22 Cë ekelo both Yecu ëcwö mörö na cen tye ï kome n'onwongo wangë öthöö ëka ba twak. Yecu öcangö ëcwö nön ëk ötwakï ëka önën pïny.

23 Jö kïbëc obedo gïnï kï ur rwök ï kom gin na Yecu ötïmö ëka okobo gïnï nï, “Man twërö bedo Wod ka Daudi?”

24 Ëntö ï karë n'Eparicayo owinyo gïnï köp ni, okobo gïnï nï, “Dhanö ni ryëmö cen kï twërö ka Belijebul, na ënë obedo adit ka cene.”

25 Yecu ongeo ngö n'onwongo gïn tye ka thamö, cë okobo bothgï nï, “Ker kïbëc ka opokere ïë arïö bino bal ökö, ëka taun onyo öt ka opokere ïë arïö ba twërö cung. 26 Ka Catan ryëmö Catan, nwongo ën opokere ï dul arïö ï kome kënë. Cë dong ker mërë twërö cung nïngö? 27 Ka an aryëmö cen kï twërö ka Belijebul, jöwu dong ryëmö gïnï cen kï twërö ka nga? Pï manön, gïn ënë dong bino bedo gïnï ëngöl köpwu. 28 Ëntö ka an aryëmö cen kï twërö ka Tipo k'Obanga, cë ker k'Obanga obino dong ökö bothwu.

29 “Dhanö mörö ope na twërö dönyö ï öt ka ngat na tëk më yakö jami mërë, thwara ka ën öcakö tweno dhanö na tëk ni ökö ëka dong cakö yakö jami kï ï ödë.

30 “Ngat n'ope kukura nwongo ën ba mïta, ëka ngat mörö na ba könya më cökö kanya acël köda këthö akëtha. 31 Pï manön akobo niwu, bal kïbëc ëka ayeny ëtwërö tïmö kïca ïë, ëntö bal më yanyö Tipo Naleng ba ebino tïmö kïca ïë. 32 Ngat mörö na twakö köp na rac ï kom Wod ka Dhanö ebino tïmö kïca nïnë, ëntö ngat na twakö köp na rac ï kom Tipo Naleng ba ebino tïmö kïca nïnë, kadï ï karë ni onyo ï karë na tye ka bino anyim.

33 “Yath na bër nyakö nyige na bëcö, ëka yath na rac nyakö nyige na reco, pïën yath engeo kï nyige. 34 Un ëthïnö ororo, ïtwërö unu twakö köp na bër nïngö, nakun un jö na reco? Pïën köp na tye ï cwiny dhanö ënë dhö dhanö twakö. 35 Dhanö na bër kwanyö gin na bër kï kin jami mërë na bëcö na ën ökanö ï cwinye, ëka dhanö na rac kwanyö gin na rac kï kin jami na reco na ën ökanö ï cwinye. 36 An akobo niwu nï köp kïbëc më caröcarö na dhanö twakö na ba gwökërë gïnï ïë ebino pido pïrë ï nïnö më ngölö-köp. 37 Pïën kï köp na in ïtwakö ënë bino mïöni ïlöö köp, ëka kï köp na in ïtwakö ënë bino mïö ëngölö köp loi.”

Anyuth ka Yona

(Marako 8:11-12; Luka 11:29-32)

38 Cë jö mökö n'obedo Eparicayo ëka epwony cïk okobo gïnï both Yecu nï, “Apwony, wan ëmïtö nënö anyuth më tango na yaa kï bothi.”

39 Ëntö Yecu ögamö nï, “Rok na reco ëka jö na yeegï ope ï kom Obanga penyo gïnï pï anyuth më tango! Ëntö mörö ope n'ebino mïö na path k'anyuth k'adwarpïny Yona. 40 Pïën kite na calö Yona onwongo obedo ïï rëc na thwönë nïnö adek, kiceng ëka kiwor, kömanön Wod ka Dhanö bino bedo nïnö adek, kiceng ëka kiwor, ï ngöm. 41 Jö më Ninebi bino cung gïnï kï rok më karë ni ëka bino ngölö gïnï köp ï kome; pïën ongut gïnï ï karë më tïtö köp na Yona onwongo ötïtö, ëka kobedini ngat na dit na löö Yona tye kany. 42 Alöc na dhakö na tye yo kukwap lobo* bino cung kanya acël kï rok më karë ni ëka ngölö-köp ï kome; pïën ën öya kï ï ajiki lobo më winyo ryëkö ka Colomon, ëka ngat na dit na löö Colomon tye kany.

43 “Ka tipo na rac öya ökö kï ï kom dhanö mörö, ën cïdhö rimo kabedo na pii ope ïë cë rangö ka yweo ëka ba nwongo kabedo mörö. 44 Cë ën kobo nï, ‘An abino dök ï öt na an aya kï ïë.’ Ka othuno, cë nwongo öt tye nono, ëywëö na leng ëka ëyübö ökö na bër. 45 Cë dong cïdhö kelo tipo na reco abïrö nökënë gïnï na löö ën ökö, cë dönyö gïnï ïë ëka bedo kany nön. Kinge dhanö nön bino bedo na rac na löö kite n'onwongo obedo ködë cön. Manön kite na bino bedo ködë ï kom rok na rac më karë ni.”

Aya ka Yecu ëka utmego mërë

(Marako 3:31-35; Luka 8:19-21)

46 Ï karë na Yecu onwongo pod tye ka twak kï lwak, aya mërë ëka utmego mërë onwongo ocung gïnï yökö nakun mïtö gïnï twak ködë. 47 Cë dhanö mörö okobo both Yecu nï, “Ayani ëka utmegoni ocung gïnï yökö mïtö twak kodi.”

48 Yecu ögamö nï, “Ayana ënë nga ëka utmegona ënë ngagï?” 49 Cë Yecu öcïmö ëlübkörë, cë okobo nï, “Man ënë ayana ëka utmegona. 50 Pïën dhanö na tio gin n'Apapna na tye ï polo mïtö, manön ënë ömëra, amëra, ëka ayana.”

13

Carolok ï kom acwö kodhi

(Marako 4:1-9; Luka 8:4-8)

1 Ï nïnö acël nön Yecu öya ökö kï ï öt, cë öcïdhö obedo ï dhö nam. 2 Lwak na pol rwök öcökërë gïnï bothe, ömïö ën ödönyö ï yeya cë obedo ïë, nakun jö kïbëc ocung gïnï ï dhö nam. 3 Cë okobo bothgï köp na pol ï carolok, nakun kobo nï: “Apur öcïdhö më cwönö kodhi. 4 Ï karë na ën tye ka cwöc, kodhi mökö ökïr ï nget yoo, ëka wïny obino cë öcamö gïnï ökö. 5 Kodhi nökënë ökïr kanya obedo kitekite, na ngöm nönök ïë. Kodhi ni otuu pïöpïö pïën ngöm onwongo rëp. 6 Ëntö ï karë na ceng öryëny öwangögï rwök, oner gïnï ökö pïën oriigï ba ödönyö na thuth. 7 Kodhi nökënë ökïr ï kin okudhi, cë okudhi ödöngö ëka ödïögï ökö. 8 Kodhi nökënë ökïr ï kom ngöm na bër, cë önyakö nyig-gï, mökö mia acël, nökënë pyer abicël, ëka mökö pyer adek na kadhö man onwongo ëcwö. 9 Ngat na tye kï ith më winyo myero owiny.”

10 Cë ëlübkör Yecu obino bothe ëka openyo gïnï nï, “Pïngö in ïtwak kï carolok both jïï?”

11 Yecu ögamö nï, “Ngec më müng më ker më polo ëmïö ökö bothwu, ëntö ba ëmïö bothgï. 12 Pïën ngat na tye kï gin mörö, ebino mëdö bothe, ëka bino bedo ködë na büp. Ngat n'ope kï gin mörö, naka gin na ën tye ködë ebino kwanyö ökö kï bothe. 13 Man ënë ngö n'ömïö an atwak kï carolok both jïï:

“Kadï bed nënö gïnï pïny, ba neno gïnï;

kadï bed winyo gïnï, ba winyo onyo nïang gïnï.

14 Köp k'Obanga na yam adwarpïny Icaya odwaro ocobere kakarë ï komgï nï:

“ ‘Un ibino winyo, ëntö ba ibino nïang ïë;

un ibino nënö, ëntö ba ibino unu nïang ïë.

15 Pïën jö ni cwinygï dong ödökö na nwang;

ithgï ba winyo köp,

ëka oumo wang-gï ökö.

Cë wang-gï ba twërö nënö pïny,

ëka ithgï ba twërö winyo köp,

cwinygï ba twërö nïang,

ëka ba twërö gïnï lökërë botha,

ëk an acang-gï.’*

16 Ëntö wangwu tye kï gum, pïën nënö gïnï pïny, ëka ithwu pïën winyo gïnï köp. 17 An akobo niwu köp adyer nï edwarpïny na pol ëka kï jö na kitegï atïr öparö gïnï më nënö ngö na un itye ka nënö, ëntö ba önënö gïnï, ëka më winyo ngö na un itye ka winyo ëntö ba owinyo gïnï.

18 “Winy unu dong ngö na carolok ï kom acwö kodhi gönyö: 19 Ka dhanö mörö owinyo köp më ker k'Obanga cë ba önïang ïë, ngat na rac na nyïngë Catan bino ëka kwanyö kodhi n'onwongo ëcwö ï cwinye ökö. Man ënë kodhi n'ökïr ï yoo. 20 Kodhi n'ökïr kanya obedo kitekite, cung pï jö na gamö köp k'Obanga pïöpïö kï yom cwiny ka gïn owinyo. 21 Ëntö kite n'ope k'orii, bedo pï karë mörö na nönök. Ka can onyo ayela mörö obino pï köp k'Obanga, ën podho ökö pïöpïö. 22 Kodhi n'ökïr ï kin okudhi, cung pï jö na winyo köp, ëntö parö köp më kwö më lobo ni ëka miti më lönyö dïö köp ökö, cë mïö ba nyak gïnï. 23 Ëntö kodhi n'ëcwö ökïr ï ngöm na bër, cung pï jö na winyo köp ëka nïang gïnï ïë. Gïn nyakö nyig-gï, nökënë mia acël, nökënë pyer abicël, ëka nökënë pyer adek.”

Carolok më döö

24 Yecu dökï okobo bothgï carolok nökënë nï: “Ker më polo cal kï dhanö mörö n'öcwö kodhi na bëcö ï pwodho mërë. 25 Ëntö ï karë na jö kïbëc önïnö gïnï ökö, langö mërë obino cë öcwö nyig döö ï kin kal, ëka öcïdhö ökö. 26 Ï karë na kal n'ëpïdhö otuu ödöngö, kal öngök, cë döö thon öcakö nen.

27 “Etic ka won pwodho öcïdhö gïnï bothe cë openyo gïnï ën nï, ‘Adwong, in onwongo ba ïcwö kodhi na bëcö ï pwodhoni? Kara döö dökï öya kï kwene?’

28 “Won pwodho ögamö nï, ‘Langö ënë ötïmö kömanön.’

“Cë etic openyo ën nï, ‘In ïmïtö nï wan ëcïdh epudh döö nön gïnï ökö?’

29 “Ëntö won pwodho ögamö nï, ‘Pe, pïën ka itye unu ka pudho döö, un ïtwërö pudho kal ökö kanya acël kï döö. 30 Wëk unu döö kï kal ödöng gïnï kanya acël naka ï karë më kac. Ï karë nön an abino kobo both ëkac: Cak unu pudho döö ökö ëka itwe unu ï dul na papath më awanga; cë ïcök unu kal ëka iketh unu ï dëröna.’ ”

Carolok ï kom kodhi karadali ëka thöbï

31 Ën dökï okobo bothgï carolok nökënë: “Ker më polo cal kï nyig kodhi karadali, na dhanö otero cë öpïdhö ï pwodho mërë. 32 Kodhi karadali obedo kodhi na tïdï rwök kï kin kodhi kïbëc, ëntö ka ödöngö dökö na thwönë kï kin jami na tye ï pwodho ëka bedo yath, na wïny na ngwëcö kï malö bino gërö udigï ï jangë gïnï.”

33 Ën dökï okobo bothgï carolok nökënë: “Ker më polo cal kï thöbï na dhakö mörö ökwanyö cë orubo kï mökö ogati na thwönë, naka ka mökö kïbëc oyenyo okwot.”

34 Yecu ötwakö köp ni kïbëc kï carolok both lwak; ën ba okobo gin mörö bothgï na ba otio kï carolok. 35 Man ötïmërë ëk köp na yam adwarpïny ötwakö ocobere:

“An abino twak kodwu kï carolok gïnï,

an abino kobo jami n'ökanërë cakërë anaka ï acaki cweno lobo.”*

Yecu ögönyö tyën köp më carolok më döö

36 Cë Yecu öwëkö lwak ëka öcïdhö ödönyö ï öt. Ëlübkörë obino bothe cë okobo gïnï nï, “Göny nïwa carolok ï kom döö na tye ï pwodho.”

37 Yecu ögamö nï, “Ngat n'öcwö kodhi na bëcö ënë Wod ka Dhanö. 38 Pwodho ënë lobo, ëka kodhi na bëcö cung pï jö më ker k'Obanga. Döö ënë ëthïnö ka ngat na rac, 39 ëka langö n'öcwö kodhi nön gïnï ënë Catan. Kac ënë ajiki pïny, ëka ëkac ënë emalaika.

40 “Kite na calö epudho kï döö gïnï ködë ëka ëwangö ökö ï mac, bino bedo nï kömanön thon ï ajiki pïny. 41 Wod ka Dhanö bino oro emalaika mërë, ëka bino cökö gïnï kï ï ker mërë gin na kïbëc na kelo bal ëka kï jö kïbëc na tïmö gin na rac. 42 Gïn bino bologï ï mac na lyeth, kanya koko ëka kaö lak tye ïë. 43 Cë jö na kitegï atïr bino ryëny gïnï calö ceng ï ker k'Apapgï. Ngat na ithe tye, myero ën owiny.

Carolok ï kom lönyö n'ëkanö

44 “Ker më polo cal kï lönyö n'ëkanö ï pwodho. Ka dhanö onwongo, cë iko dökï, ëka pï yom cwinye mïö ën cïdhö cadhö jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë, cë wïlö pwodho nön ökö.

45 “Ker më polo cal dökï k'acath na rangö jami na bëcö na wel mërë tëk. 46 Ka onwongo mörö acël na bër rwök, ën cïdhö cë cadhö jami kïbëc n'onwongo ën tye ködë ëka wïlö gin nön ökö.

Carolok ï kom böö

47 “Ker më polo cal dökï kï böö n'onwongo ëcïkö ï nam n'ömakö koth rëc kïbëc na papath. 48 Ï karë na böö opong, ëcïk rëc öywaö gïnï böö yökö ï lak kulo. Cë obedo gïnï pïny ëka öyërö gïnï rëc na bëcö eketho ï adïta, ëntö eyuo man onwongo tye gïnï na rac ökö. 49 Man ënë kite na bino bedo ködë ï karë më ajiki pïny. Emalaika bino bino gïnï ëka poko jö na reco ökö kï kom jö na kitegï atïr, 50 ëka bologï ï mac na lyeth, kanya koko ëka kaö lak tye ïë.”

51 Yecu openyogï nï, “Un ïnïang ï kom köp ni kïbëc?”

Gïn ögamö nï, “Eyo, wan ënïang ïë.”

52 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Pï manön apwony cïk mörö këkën n'epwonyo kï köp ï kom ker më polo cal kï won öt, na kwanyö jami na nyen ëka jami na cön kï kanya ën kanö lönyö mërë ïë.”

Ëkwërö Yecu kï ï Najaret

53 Ï karë na Yecu otyeko twakö carolok ni gïnï, ën öya ökö kï kunön. 54 Cë ën odwogo ï lobo thurgï ëka öcakö pwonyo jïï ï cinagogagï. Jïï obedo kï ur rwök cë okobo gïnï nï, “Dhanö ni onwongo ryëkö ëka tëkö më tango ni gïnï kï kwene? 55 Man ba obedo wod k'apaa bao? Aya mërë pathï Maria, ëka utmego mërë ba gïn ënë Yakobo, Yocepu, Cimon ëka Yuda? 56 Amege mërë kïbëc ba tye gïnï kod onu kany? Cë dhanö ni onwongo köp ni kïbëc kï kwene?” 57 Cë gïn ökwërö ën ökö.

Ëntö Yecu okobo bothgï nï, “Adwarpïny ëwörö ï kabedo kïbëc na path kï ï lobo thurgï ëka kï ï pacögï.”

58 Yecu ba otio tango na pol kunön, pïën yeegï onwongo ope.

14

Thöö ka Jon Abatica

(Marako 6:14-29; Luka 9:7-9)

1 Ï karë nön Erode n'obedo alöc më Galilaya owinyo köp na pol ï kom Yecu, 2 ëka ën okobo both etic mërë nï, “Man ënë Jon Abatica, n'ocer ökö kï ï kin jö n'öthöö! Manön ënë ömïö ën tye ka tio koth tango na calö man.”

3 Erode onwongo ömakö Jon ëka otweo ën ï buc pï Kerodia dhakö k'ömïn mërë Pilipo, 4 pïën Jon Abatica onwongo obedo ka kobo both Erode nï, “Cïk ba oyeo nï ïlök dhakö k'omeru obed megi.” 5 Erode onwongo mïtö neko Jon ökö, ëntö onwongo lworo jïï, pïën gïn onwongo yeo nï Jon obedo adwarpïny.

6 Ëntö ï karë më po pï nywölö Erode, nyaka Kerodia ömyël ï nyim wele cë oyomo cwiny Erode rwök, 7 n'ömïö ën öcïkërë nakun kwongere both nyakö nön më mïö gin na kïbëc na ën bino penyo pïrë. 8 Aya mërë okobo nïnë köp na ën myero okobi, cë nyakö nön öcïdhö okobo nï, “Mïa wi Jon Abatica ï canïa kany.” 9 Cë rwoth Erode okumo rwök, ëntö pï kwong na ën okwongo ëka pï wele mërë, ömïö ën öcïkö nï myero ëmïï. 10 Cë Erode ooro acikari mërë më cïdhö nguno ngut Jon ökö kï ï buc, 11 ëka oketho gïnï wie ï canïa cë ëmïö both nyakö nön n'otero both aya mërë. 12 Kinge ëlübkör Jon obino gïnï otingo kome ëka oiko gïnï. Cë gïn öcïdhö okobo both Yecu.

Yecu öpïdhö jö elip abic

(Marako 6:30-44; Luka 9:10-17; Jon 6:1-14)

13 Ï caa na Yecu owinyo gin n'ötïmërë ï kom Jon, ën öya ökö kï kunön kï yeya cë öcïdhö yo kanyalik më bedo kënë. Ï karë na jïï owinyo gïnï köp nön, cë ölübö gïnï körë nakun wotho kï tyën-gï kï ï peci na papath. 14 Ï karë na Yecu idho kï ï yeya, ën önënö lwak na pol, ëka kïca ömakö ën ï komgï, cë öcangö jö n'onwongo two gïnï.

15 Ka othuno kothyeno, ëlübkörë obino bothe cë okobo gïnï nï, “Pïny ocido dong ökö ëka kany obedo kanyalik. Mïï jïï öcïdh gïnï ï kin peci ëk öcïdh öwïl gïnï cem më acamagï.”

16 Yecu ögamö nï, “Gïn myero kür öcïdhï ökö, miwugï gin mörö më acama.”

17 Gïn ögamö nï, “Wan etye kany k'ogati abic ëka kï rëc arïö këkën.”

18 Yecu okobo nï, “Kel unugï botha kany.” 19 Cë ën okobo both lwak më bedo pïny ï kom lum. Yecu ökwanyö ogati abic ëka rëc arïö cë önënö malö ï polo, ën ölëgö gum ëka opoko ï ogati gïnï. Cë ömïögï both ëlübkörë, ëka ëlübkörë ömïögï both jïï. 20 Gïn kïbëc ocemo oyeng gïnï. Ëlübkörë öcökö gïnï ngïny cem n'odong pong aditi apar wie arïö. 21 Jö n'öcamö gïnï cem nön onwongo römö gïnï cwö elip abic, na ba ëkwanö mon ëka ëthïnö.

Yecu owotho ï wi pii

(Marako 6:45-52; Jon 6:15-21)

22 Cücüth Yecu ömïö ëlübkörë ödönyö ï yeya më cïdhö anyim nïnë yo löka nam tung ca, nakun ën pod odong më mïö lwak cïdhö ökö. 23 Kinge na dong Yecu ömïö lwak öcïdhö ökö, ën öcïdhö ï wi kidi kënë më lëga. Ï karë na dong pïny oyutho, ën onwongo tye kënë kunön, 24 ëntö yeya onwongo dong öcïdhö ökö na bor kï ï lak nam, pii na tingere malö onwongo yelo yeya, pïën yamö onwongo tye ka kudho bino ï komgï.

25 Ï kin caa abungwën ëka caa apar wie arïö më ruu ka pïny, Yecu obino both ëlübkörë na wotho ï wi pii. 26 Ï karë n'ëlübkörë önënö ën wotho ï wi pii, cë tipo komgï öthöö ökö. Gïn oredo rwök pï lworo, nakun kobo gïnï nï, “Man obedo jwök!”

27 Ëntö cücüth Yecu okobo nïgï nï, “Dïï unu cwinywu, an ënön. Kür ilwor unu.”

28 Cë Petero ögamö dhögë nï, “Rwoth, ka in ënön, mïa abin bothi nakun awotho ï wi pii.”

29 Yecu okobo nïnë nï, “Bin.”

Cë Petero oidho ökö kï ï yeya, owotho ï wi pii më bino both Yecu. 30 Ëntö ka Petero önënö yamö tye ka kudho rwök, ën öcakö bedo na lwor ëka öcakö lüny ï pii. Cë okok nï, “Rwoth, lara!”

31 Cücüth Yecu olyao cïngë cë ömakö ën ëka okobo nï, “In itye kï yee na tïtïdï. Pïngö in ibedo k'akalakala?”

32 Ï karë na gïn dong ödönyö ï yeya, cë yamö ocung ökö. 33 Cë ëlübkör Yecu n'onwongo tye gïnï ï yeya öcakö gïnï wörö ën nakun kobo gïnï nï, “Adyer, in ibedo Wod k'Obanga.”

34 Kinge na dong gïn öngölö nam, othuno gïnï ï lobo Genecaret. 35 Ï karë na jö na tye ï kabedo nön ongeo Yecu, cë ooro gïnï köp ï kabedo kïbëc n'ögürö lobo nön. Jïï okelo etwoe kïbëc both Yecu. 36 Gïn ökwaö ën ëk etwoe ogud gïnï lak böngü mërë këkën, ëka jö kïbëc n'ogudo ëcangögï ökö.

15

Pwony më thëkwarö k'edong

(Marako 7:1-13)

1 Kinge karë mörö, Eparicayo mökö ëka epwony cïk öya gïnï kï ï Jerucalem obino both Yecu cë openyo gïnï nï, 2 “Pïngö ëlübkori türö gïnï cïk më thëkwarö ka jö na dito? Gïn cemo na ba ölwökö gïnï cïng-gï.”

3 Yecu ögamö nï, “Ëka pïngö un ba ïlübö unu cïk k'Obanga pï lübö cïk më thëkwaröwu? 4 Pïën Obanga okobo nï, ‘Wör apapni ëka ayani’* ëka ‘Ngat na bino yanyö apap mërë onyo aya mërë myero enek ökö.’* 5 Ëntö ikobo unu nï ka dhanö mörö okobo both apap mërë onyo aya mërë nï, ‘Gin n'onwongo myero akonyi ködë amïö dong ökö both Obanga,’ 6 ën myero kür ‘öwör k'apap mërë’ ködë. Ï yoo nön un ïkwërö köp n'Obanga okobo pï lübö cïk më thëkwaröwu. 7 Un etwodo! Icaya yam ötwakö köp n'atïr ï karë na ën odwaro köp ï komwu:

8 “ ‘Rok ni wöra gïnï kï del dhögï,

ëntö cwinygï bor köda.

9 Gïn wöra nono;

pwonygï obedo cïk na makö kite ka dhanö.’* ”

10 Yecu ocwodo lwak bothe, cë okobo nïgï nï, “Winy ëka ïnïang unu. 11 Pathï gin na dönyö kï ï dhö dhanö ënë balö dhanö ëntö gin na donyo kï ï dhö dhanö ënë balö dhanö.”

12 Cë ëlübkör Yecu obino bothe ëka openyo gïnï nï, “In ingeo nï Eparicayo cwinygï öwang rwök ï karë na gïn owinyo köp na in ikobo?”

13 Yecu ögamö nï, “Gin apïdha kïbëc n'Apapna na tye ï polo ba öpïdhö ebino pudho ökö k'orii mërë gïnï. 14 Wëk unu obed gïnï; gïn obedo ëthöö wang na pëö ëthöö wang ewodhgï. Ka athöö wang pëö athöö wang awodhe, gïn kïbëc bino podho ï bur.”

15 Cë Petero okobo nï, “Göny nïwa carolok ni.”

16 Yecu openyogï nï, “Un kara thon bara ïnïang unu? 17 Un ba ïnïang unu nï gin na kïbëc na dönyö ï dhö dhanö dönyö ï ïc ëka donyo yökö kï ï komi? 18 Ëntö jami na donyo yökö kï ï dhö dhanö yaa kï ï cwiny dhanö, ëka jami ni ënë balö dhanö. 19 Pïën gin na yaa kï ï cwiny dhanö ënë thama na reco, nek, elomi, tïm më ölyang, kwalö kwo, caden më twodo, ëka ayeny. 20 Man ënë jami na balö dhanö; ëntö pathï cem kï cïng na ba ëlwökö ënë balö dhanö.”

Yee ka dhakö më Kanaan

(Marako 7:24-30)

21 Kinge na Yecu öya ökö kï kunön ën öcïdhö ï lobo n'ögürö Turo ëka Cidon. 22 Cë dhakö mörö më Kanaan n'öya kï ï lobo nön obino bothe nakun kok nï, “Rwoth, Wod ka Daudi, kïca omaki ï koma! Cen ömakö nyara na rac rwök!”

23 Ëntö Yecu ba ögamö dhögë. Cë ëlübkörë obino bothe ëka odweko gïnï ën nï, “Ryëm dhakö ni öcïdh ökö, pïën tye ka mëdërë kï koko ï körwa.”

24 Cë Yecu ögamö nï, “An onwongo eora both jö Icarael këkën, pïën gïn tye na calö rom n'orwenyo.”

25 Ëntö dhakö ni obino ëka orumo cöngë ï nyim Yecu nakun kobo nï, “Rwoth, könya!”

26 Yecu ögamö nï, “Ba bër më yuo cem k'ëthïnö yo both gwongi.”

27 Dhakö nön ögamö nï, “Eyo, Rwoth, ëntö naka thon gwongi camö gïnï ngïny cem na podho kï ï mëja k'editegï.”

28 Cë Yecu ögamö nï, “Dhakö, in itye kï yee na thwönë! Ëk gin na in ïmïtö ötïmërë kite na in ïmïtö.” Cë nyarë öcang ökö ï caa nön kikokome.

Yecu öcangö jö na pol

29 Yecu öya ökö kï kunön ëka oroko nget Nam më Galilaya. Ën öcïdhö yo wi kidi cë obedo pïny. 30 Lwak na pol obino both Yecu nakun ekelo engwalo, ëthöö wang, jö na mulo amula, jö na thë lëbgï otwere, ëka etwoe nökënë na pol, cë gïn opyelo ï nyime; ëka Yecu öcangögï. 31 Jïï obedo kï ur rwök ï karë na gïn önënö jö na thë lëbgï otwere ka twak, jö na mulo amula öryërë, jö n'ongwal ka wotho ëka ëthöö wang nënö pïny. Cë lwak öpakö gïnï Obanga ka jö Icarael.

Yecu öpïdhö jö elip angwën

(Marako 8:1-10)

32 Cë Yecu ocwodo ëlübkörë bothe ëka okobo nï, “Kïca ömaka ï kom jö ni; pïën obedo gïnï dong botha kany pï nïnö adek ëka ope gïnï kï gin mörö më acama. An ba amïtö nï öcïdh gïnï na kec onekogï, pïën gïn twërö wilere gïnï kï ï yoo.”

33 Ëlübkörë ögamö nï, “Onu ëtwërö nwongo cem kï kany n'obedo thim nïngö më pïdhö lwak ni?”

34 Yecu openyogï nï, “Ogati adi na un itye ködë?”

Gïn ögamö nï, “Ogati abïrö ëka rëc mörö na nönök.”

35 Cë Yecu okobo both lwak ëk obed gïnï pïny ï ngöm. 36 Cë ën ökwanyö ogati abïrö kï rëc, ëka kinge na dong ömïö pwöc both Obanga, ën opokogï ëka ömïögï both ëlübkörë, cë ömïö gïnï both lwak. 37 Gïn kïbëc öcamö ëka oyeng gïnï. Kinge cem, ëlübkör Yecu öcökö gïnï ngïnyë n'odong aditi abïrö n'opong. 38 Wel jö n'ocemo gïnï onwongo tye elip angwën, na ba ëkwanö mon ëka ëthïnö. 39 Kinge na dong Yecu ömïö lwak öcïdhö ökö, ën ödönyö ï yeya ëka öngölö nam öcïdhö ï lobo më Magadan.

16

Eparicayo ökwaö gïnï pï anyuth

(Marako 8:11-13; Luka 12:54-56)

1 Eparicayo ëka Ecadukayo obino gïnï both Yecu cë ötëmö gïnï ën nï onyuth bothgï anyuth n'öya kï ï polo.

2 Yecu ögamö nï, “Ka pïny oyutho, un ikobo nï, ‘Pïny bino bedo na bër, pïën polo nen na kwar,’ 3 ëka ï kodiko cön un ikobo nï, ‘Tin yamö bino kudho rwök, pïën polo nen na kwar ëka ocido na cöl.’ Un ingeo poko kin gin na nen ï pöl, ëntö ba ïtwërö unu poko anyuth më karë gïnï. 4 Rok na reco ëka jö na yeegï ope ï kom Obanga penyo gïnï pï anyuth më tango, ëntö mörö ope n'ebino mïö na path k'anyuth k'adwarpïny Yona.” Cë Yecu öya ökö kï bothgï ëka öcïdhö ökö.

Thöbï k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo

(Marako 8:14-21)

5 Ï karë n'ëlübkör Yecu öngölö gïnï nam yo löka tung ca, wigï owil ökö më makö ogati. 6 Yecu okobo bothgï nï, “Gwökërë unu kï ï kom thöbï k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo.”

7 Gïn ölarö köp ni ï kin-gï kën-gï cë okobo gïnï nï, “Ën tye ka kobo pïën onu ba ëmakö ogati mörö.”

8 Ï karë na Yecu ongeo ngö na gïn tye ka larö, ën openyo nï, “Un jö na yeewu nök, pïngö itye unu ka twak ï kinwu kenwu nï ba ïmakö unu ogati mörö? 9 Un pod bara ïnïang unu? Un ba ipo ï ogati abic pï jö elip abic, ëka aditi adi na un ïcökö? 10 Onyo ogati abïrö pï jö elip angwën ëka aditi adi na un ïcökö? 11 Pïngö ba ïnïang unu nï an onwongo ba atye ka twakö köp ï kom ogati bothwu? Ëntö bed nï gwökërë unu kï kom thöbï k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo.” 12 Cë kinge gïn önïang nï Yecu onwongo ba tye ka kobo bothgï më gwökërë kï kom thöbï n'etio ködë ï ogati, ëntö më gwökërë kï kom pwony k'Eparicayo ëka më k'Ecadukayo.

Petero otuco köp ï kom Yecu

(Marako 8:27-30; Luka 9:18-21)

13 Ï karë na Yecu othuno ï lobo na cwök kï Cecaria Pilipi, cë ën openyo ëlübkörë nï, “Nga na jïï kobo nï Wod ka Dhanö obedo?”

14 Gïn ögamö nï, “Jö mökö kobo nï in ibedo Jon Abatica; jö nökënë kobo nï in ibedo Eliya; ëka jö nökënë pod kobo nï in ibedo Jeremia onyo ngat mörö acël ï kin edwarpïny.”

15 Yecu openyogï nï, “Un kono ikobo unu nï an abedo nga?”

16 Cimon Petero ögamö nï, “In ibedo Meciya, Wod k'Obanga na kwö.”

17 Yecu ögamö nï, “In itye kï gum, Cimon wod ka Yona, pïën ngat mörö ba onyutho nini köp ni ëntö Apapna na tye ï polo ënë onyutho nini. 18 Kobedini an akobo nini nï in ibedo Petero,* ëka ï wi kidi ni an abino gërö jö n'oye Kiricito ïë, ëka tëkö më thöö† ba bino löönö. 19 An abino mïöni agöny më ker më polo; gin na kïbëc na in itweo ï wi lobo ebino thon tweo ï polo, ëka gin mörö na in ïgönyö ï wi lobo ebino thon gönyö ï polo.” 20 Cë Yecu öcïkö ëlübkörë rwök ëk kür okob gïnï both ngat mörö nï ën ebedo Meciya.

Yecu ötwakö köp ï kom thöö mërë

(Marako 8:31-9:1; Luka 9:22-27)

21 Cakërë ï karë nön, Yecu öcakö nyutho both ëlübkörë nï myero ën ëcïdh yo Jerucalem ëka ëlïm can na pol rwök ï cïng edite, ëlamdhök na dito ëka epwony cïk. Ebino nekonë, ëntö ï nïnö më adek ebino cero ën ökö.

22 Cë Petero otero Yecu kï cecen ëka öcakö coko nakun kobo nï, “Obanga kür oye, Rwoth! Man myero kür ötïmërë ï komi!”

23 Yecu ölökërë both Petero cë okobo nï, “Yaa ökö kï botha, Catan! In ibedo orii ökö botha, pïën thamani ba obedo më k'Obanga, ëntö më ka dhanö.”

24 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Ka ngat mörö mïtö lübö köra, myero kono ökwërë kënë, ëka öcak tingo yath arïa mërë cë ölüb köra. 25 Pïën dhanö na mïtö larö kwö mërë bino rwenyo kwö mërë arwenya, ëntö dhanö mörö na bino rwenyo kwö mërë pïra bino nwongo kwö mërë. 26 Ngö na in ibino nwongo ka itye kï jami më lobo ni kïbëc cë irwenyo kwöni? Onyo ngö na dhanö twërö mïö më lökö kï kwö mërë? 27 Pïën Wod ka Dhanö bino dwogo kï dheo k'Apap mërë kanya acël k'emalaika mërë, ëka bino cülö ngat acëlacël na lübërë kï tic na ën otio. 28 An akobo niwu köp adyer, jö mökö n'ocung kany ba bino bïlö thöö na bara önënö gïnï Wod ka Dhanö ka tye ka bino ï ker mërë.”

17

Kom Yecu ölökërë na path

(Marako 9:2-13; Luka 9:28-36)

1 Kinge nïnö abicël, Yecu otero Petero, Yakobo ëka Jon ömïn Yakobo, cë öïdhö ködgï ï wi kidi malö kanya gïn onwongo tye ïë kën-gï. 2 Kï kunön kome ölökërë na path ï nyimgï. Terinyim Yecu öryëny calö ceng, ëka böng mërë ödökö na tar na calö tara ceng. 3 Cë athura Muca ëka Eliya onen bothgï, nakun tye ka twak gïnï kï Yecu.

4 Petero okobo both Yecu nï, “Rwoth, bër më bedo kany. Ka in ïmïtö, an abino yübö othogo adek—acël na megi, acël pï Muca ëka acël pï Eliya.”

5 Ï karë na ën pod tye ka twak, pöl na tar oumogï ökö ëka dwön mörö ötwak kï ï pöl nakun kobo nï, “Man ënë Woda më amara; na ïa yom ï kome. Winy unu ën!”

6 Ï karë n'ëlübkör Yecu owinyo köp ni, lworo ömakögï rwök ëka oryebere gïnï pïny. 7 Ëntö Yecu obino bothgï cë ogudogï nakun kobo nï, “Yaa unu malö, kür ibed unu kï lworo.” 8 Ï karë na gïn otingo wang-gï malö, ba önënö gïnï ngat mörö ëntö Yecu kënë.

9 Ï karë na gïn tye ka idho yo pïny kï ï wi kidi, Yecu öcïkögï nï, “Kür ikob unu both ngat mörö gin na un ïnënö, naka ka Wod ka Dhanö ecero ökö kï ï kin jö n'öthöö.”

10 Cë ëlübkörë openyo gïnï Yecu nï, “Pïngö epwony cïk kobo nï Eliya ënë myero öcak bino?”

11 Yecu ögamö nï, “Eliya ënë myero öcak bino adyer, ëka bino dwökö jami kïbëc kakarë. 12 Ëntö an akobo niwu, Eliya otyeko dong bino ökö, ëka gïn ba ongeo ën, ëntö gïn ötïmö jami kïbëc na gïn mïtö ï kome. Ï yoo acël nön, Wod ka Dhanö bino lïmö can ï cïng-gï nï kömanön.” 13 Cë ëlübkör Yecu önïang gïnï nï ën onwongo tye ka twakö köp bothgï ï kom Jon Abatica.

Yecu öcangö awobi na tye kï cen

(Marako 9:14-29; Luka 9:7-43)

14 Ï karë na gïn obino both lwak, ëcwö mörö obino both Yecu cë orumo cöngë ï nyime, 15 nakun kobo nï, “Rwoth, kïca ömakï ï kom woda pïën two araka ömakö ëka tye ka lïmö can rwök. Pol karë two rëdhö ën ï mac onyo ï pii. 16 An akelo ën both ëlübkori, ëntö cangö ölöögï ökö.”

17 Yecu ögamö nï, “Un rok më karë ni yeewu ope, kitewu thon öbal ökö, an abino bedo kodwu pï karë na rom kwene? An abino kwö kodwu pï karë na rom kwene? Kel unu awobi nön botha kany.” 18 Yecu ocoko cen, cë odonyo yökö kï ï kom awobi nön, ëka ï caa nön cücüth awobi öcang ökö.

19 Cë ëlübkör Yecu obino bothe ï müng ëka openyo gïnï nï, “Pïngö wan ba ëryëmö cen?”

20 Yecu ögamö nï, “Pïën yeewu onwongo tïdï mörö. An akobo niwu köp adyer, ka un itye kï yee na tïdï na calö nyig kodhi karadali, un ïtwërö kobo nï kidi ni, ‘Mukiri kï kany yo kuca’ ëka bino mukere. Gin mörö ope na bino löönöwu.” 21 (Koth gin na calö man ba twërö donyo yökö, kono ka kï lëga ëka rio kec këkën.)*

Yecu dökï ötwakö pï thöö mërë

(Marako 9:30-32; Luka 9:43b-45)

22 Ï karë na gïn öcökërë kanya acël ï Galilaya, Yecu okobo bothgï nï, “Wod ka Dhanö ebino ketho örörö ï kome. 23 Gïn bino neko ën ökö, ëka ï nïnö më adek ebino cero ën.” Cë ëlübkör Yecu obedo gïnï kï cwer cwiny rwök.

Ocoro më Öt k'Obanga

24 Kinge na Yecu ëka ëlübkörë othuno gïnï ï Kaperanaum, ëcök ocoro më Öt k'Obanga obino both Petero cë okobo gïnï nï, “Apwonywu ba cülö ocoro më Öt k'Obanga?”

25 Petero okobo nï, “Cülö.”

Ï karë na Petero odwogo ï öt, Yecu ënë öcakö twak ködë nakun penyo nï, “Ngö na in ïthamö Cimon, rwodhi më lobo ni cökö gïnï ocoro kï both ëthïnögï onyo kï both jö nökënë?”

26 Cë Petero ögamö nï, “Kï both jö nökënë.”

Cë Yecu okobo both Petero nï, “Ka tye nï kömanön cë ëthïnögï ba myero öcül. 27 Ëntö kadï bed nï kömanön, ëk kür onu ëbal bothgï, cïdh ï dhö nam ëka ibol göl ï pii. Kwany rëc n'öcakö moko; yab dhögë ëka ibino nwongo cëkël ïë. Kwany cëkël nön ëk ïmïïgï pï ocorona ëka megi.”

18

Ngat na löö kï dit ï ker më polo

(Marako 9:33-37; Luka 9:46-48)

1 Ï karë nön ëlübkör Yecu obino bothe cë openyo gïnï nï, “Nga ënë löö kï dit kï ï ker më polo?”

2 Yecu ocwodo athïn na tïdï cë ömïö ocung ï kin-gï, 3 ëka okobo nï, “An akobo niwu köp adyer nï ka ba ïlökërë ïdökö unu calö ëthïnö, un ba ibino dönyö ï ker më polo. 4 Pï manön, dhanö na mwolere kënë calö athïn ni ënë dit ï ker më polo.

5 “Dhanö mörö na jölö athïn na calö man ï nyïnga, nwongo öjöla. 6 Ëntö ka dhanö mörö ömïö ngat acël kï kin ëthïnö na thïnö ni n'oye gïnï ï koma më podho ï bal, onwongo bedo na bër ka etweo pong rego na thwönë ï ngute cë ebolo ködë ï nam na thuth.

Gin na mïö dhanö podho ï bal

(Marako 9:42-48; Luka 17:1-2)

7 “Lobo bino nënö can pï gin na mïö jïï podho ï bal. Pïën gin na mïö dhanö podho ï bal myero obin, ëntö dhanö na kelo gin na mïö dhanö podho ï bal bino nënö can! 8 Ka cingi onyo tyeni ënë mii ipodho ï bal, ngun ibol ökö. Bër nini më dönyö ï kwö na cingi kucël ope onyo nï ngwal, bër na löö bedo kï cingi arïö onyo tyeni kïbëc cë eboli ködë ï mac na ba thöö. 9 Ka wangi ënë mii ipodho ï bal, köl ëka iyuu ökö. Bër nini më dönyö ï kwö kï wangi acël nï löönö më boloni kï wangi arïö ï mac Kapïny.

Carolok ï kom römö n'orwenyo

(Luka 15:3-7)

10 “Myero ïnën nï ba ïcaö unu ngat mörö acël kï ï kin jö na thïnö ni. Pïën an akobo niwu nï emalaikagï na tye ï polo tye gïnï ï nyim Apapna ï karë kïbëc. 11 (Pïën Wod ka Dhanö obino më larö jö n'orwenyo.)*

12 “Un ïthamö nïngö ka dhanö mörö tye kï rom mia acël, ëka acël kï kin-gï orwenyo ökö? Ën ba bino wëkö pyer abungwën wie abungwën ï wi kidi cë cïdhö rangö man orwenyo? 13 An akobo niwu köp adyer nï ka onwongo, cwinye bedo na yom ï kom römö n'orwenyo na löö pyer abungwën wie abungwën na ba orwenyo gïnï. 14 Ï yoo acël nön, Apapwu na tye ï polo thon ba mïtö nï jö na thïnö ni kür mörö orweny.

Omeru n'öbalö bothi

15 “Ka omeru öbalö bothi, cïdh bothe ëk inyuth nïnë bal mërë, ï kin in kï ën. Ka ën owinyo köpni, cë nwongo idwongo omeru cen. 16 Ëntö ka ën ba owinyo köpni, kwany dhanö acël onyo jö arïö nökënë owoth kodi, ëk ‘köp kïbëc n'ecaden arïö onyo adek ötwakö omok köp kïbëc.’* 17 Ka ën ökwërö winyo köpgï, kob both jö n'oye Kiricito; ëka ka ökwërö winyo köp ka jö n'oye Kiricito, ter ën na calö ngat na ba ngeo Obanga onyo acök ocoro.

18 “An akobo niwu köp adyer nï gin mörö na un itweo ï wi lobo ebino thon tweo ï polo, ëka gin mörö na un ibino gönyö ï wi lobo ebino thon gönyö ï polo.

19 “An akobo niwu dökï nï ka jö arïö kï ï kinwu oyere gïnï ï kom gin mörö këkën na gïn openyo pïrë, Apapna na tye ï polo bino tïmö nïgï. 20 Pïën kanya jö arïö onyo adek öcökërë gïnï ïë ï nyïnga, an thon nwongo atye ködgï kany nön.”

Carolok ï kom atic na ba obedo nyakïca

21 Cë Petero obino both Yecu ëka openyo nï, “Rwoth, wang adi na an myero atïm kïca both ömëra ka öbalö botha? Wang abïrö?”

22 Yecu ögamö nï, “An ba akobo nini nï wang abïrö, ëntö wang pyer abïrö tyën abïrö.

23 “Pï manön, ker më polo cal kï rwoth n'onwongo mïtö yübö köp më benyi k'etic mërë. 24 Ï karë na ën dong öcakö kwanö wel, ekelo ëcwö mörö bothe n'onwongo tye kï banya më cïlïng na thwönë rwök. 25 Na calö onwongo dong ba römö cülö banya nön, cë adwong mërë öcïkö nï myero ëcadh atic nön ï opii, kï dhakö mërë, ëthïnö mërë ëka gin na kïbëc n'onwongo ën tye ködë më cülö banya.

26 “Cücüth atic nön orumo cöngë ï nyim adwong mërë nakun kwaö nï, ‘Adwong, dïï cwinyi ï koma, cë an abino cülöni jami kïbëc.’ 27 Cë adwong kïca ömakö ï kom atic mërë, ëka ötïmö kïca cë ögönyö öwëkö öcïdhö.

28 “Ëntö ï karë n'atic nön ödönyö yökö, ën onwongo atic awodhe n'onwongo tye kï banya mërë na römö denario mia acël. Ën ömakö awodhe na tye kï banya mërë cë ödëö nakun kobo nï, ‘Cül banyana!’

29 “Ëntö atic awodhe ni oryebere pïny nakun kwaö nï, ‘Dïï cwinyi ï koma, an abino cülö banyani.’

30 “Ëntö ën ökwërö ökö cë ömïö etweo won banya mërë ï buc naka ka wang öcülö banya. 31 Ï karë n'etic nökënë ca önënö ngö n'ötïmërë, cë cwinygï öwang rwök ëka öcïdhö okobo gïnï both adwong-gï gin na kïbëc n'ötïmërë.

32 “Cë adwong ocwodo atic n'onwongo ën ötïmö kïca nïnë ëka okobo nï, ‘In ibedo atic na rac, an awëkö banyani kïbëc pïën in ïkwaö nï atïm nini kïca. 33 In onwongo myero kïca omaki ï kom atic awodhi, kite na an thon kïca ömaka ï komi.’ 34 Akëmö ömakö adwong rwök ömïö eketho atic nön ï buc ëk onwong pwod naka ka wang öcülö banya mërë kïbëc.

35 “Man ënë kite n'Apapna na tye ï polo bino tïmö ködë ï komwu, ka ngat acëlacël ï kinwu ba ötïmö kïca kï ï cwinye both utmego mërë.”

19

Köp na Yecu opwonyo ï kom këthö nyom

(Marako 10:1-12)

1 Ï karë na Yecu otyeko twakö köp ni kïbëc, ën öya ökö kï ï Galilaya cë öcïdhö ï lobo më Yudea yo löka kulo Jordan. 2 Lwak na pol ölübö körë, ëka öcangögï kunön.

3 Eparicayo mökö obino bothe, cë öcakö gïnï tëmö Yecu. Gïn openyo nï, “Cïk yeo nï ëcwö twërö kwërö dhakö mërë pï tyën köp mörö këkën?”

4 Yecu ögamö nï, “Un ba ïkwanö nï ï acaki Acwec ‘ocweo ëcwö ëka dhakö,’* 5 ëka okobo nï, ‘Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë cë rïbërë kï dhakö mërë, ëka jö arïö dökö kom acël’*? 6 Kömanön gïn ba dökï tye kom arïö, ëntö kom acël. Pï manön gin n'Obanga örïbö, dhanö mörö kür opok kin-gï.”

7 Cë Eparicayo openyo Yecu nï, “Pïngö Muca ömïö cïk nï ëcwö twërö mïö waraga më këthö nyom both dhakö mërë cë ryëmö ökö?”*

8 Yecu ögamö nï, “Muca oyeo niwu më ryëmö monwu pïën cwinywu onwongo nwang. Ëntö onwongo ba obedo nï kömanön kï ï acaki. 9 An akobo niwu nï ngat mörö na kwërö dhakö mërë na path kï dönyö ï elomi, cë önyömö dhakö nökënë nwongo ödönyö ï elomi.”

10 Ëlübkör Yecu okobo gïnï bothe nï, “Ka köp ï kom ëcwö kï dhakö tye nï köman, cë thwara kür enyom.”

11 Yecu ögamö nï, “Jö kïbëc ba twërö yeo gïnï köp ni, ëntö both jö n'Obanga ömïögï këkën. 12 Jö mökö ba nywöl pïën nwongo ënywölögï nï kömanön; jö mökö tye kite na jö nökënë ötïmö ködë ï komgï; ëka jö mökö öyërö më bedo abonge nyom pï ker më polo. Ngat na twërö yeo pwony ni myero oye.”

Yecu ömïö gum ï kom ëthïnö

(Marako 10:13-16; Luka 18:15-17)

13 Kinge ekelo ëthïnö both Yecu nï ëk oketh cïngë ï komgï ëka ölëg pïrgï. Ëntö ëlübkörë ocoko jö n'okelo ëthïnö both Yecu.

14 Ëntö Yecu okobo bothgï nï, “Wëk unu ëthïnö obin botha, kür ijukugï, pïën ker më polo tye pï jö na cal k'ëthïnö ni.” 15 Ï karë na dong otyeko ketho cïngë ï komgï, ën öya ökö kï kany nön.

Awobi n'ölöny

(Marako 10:17-31; Luka 18:18-30)

16 Ï karë mörö, dhanö mörö obino both Yecu cë openyo nï, “Apwony, atïm ngö na bër ëk anwong kwö na ba thum?”

17 Yecu ögamö nï, “Pïngö in itye ka penyona pï gin na bër? Dhanö na bër tye acël këkën. Ka in ïmïtö dönyö ï kwö na ba thum, cë ïlüb cïk.”

18 Ën openyo Yecu nï, “Cïk mënë?”

Yecu ögamö nïnë nï, “ ‘Kür ineki, kür ïdöny ï elomi, kür ïkwal, kür ibed acaden më twodo, 19 wör apapni ëka ayani,’* ëka ‘Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.’*”

20 Awobi ni ögamö nï, “Man kïbëc an agwökö, ngö na pod odong na an myero atïm?”

21 Yecu ögamö nïnë nï, “Ka in ïmïtö bedo dhanö na bër abonge bal, cïdh ïcadh jami na in itye ködë ëk ïmïï lïm mërë both ëcan, ëka ibino bedo kï lönyö na thwönë ï polo. Cë dong ibin ïlüb köra.”

22 Ï karë n'awobi ni owinyo köp ni, öya öcïdhö ökö na cwinye cwer rwök, pïën ën onwongo ölöny rwök.

23 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “An akobo niwu köp adyer, tëk rwök pï alönyö më dönyö ï ker më polo. 24 Anwö dökï akobo bothwu nï yot pï kïnaga më dönyö kï ï wang libira nï löönö pï alönyö më dönyö ï ker k'Obanga.”

25 Ï karë n'ëlübkör Yecu owinyo köp ni, obedo gïnï kï thwön ur rwök ëka openyo gïnï Yecu nï, “Cë nga na dong twërö larë?”

26 Ëntö Yecu örïpögï cë okobo nï, “Kï both dhanö man ba twërë, ëntö kï both Obanga jami kïbëc twërë.”

27 Petero ögamö dhö Yecu nakun kobo nï, “Wan ëwëkö jami kïbëc më lübö kori! Ngö na wan ebino nwongo?”

28 Yecu okobo bothgï nï, “An akobo niwu köp adyer, ï karë n'ebino ketho kï jami na nyen, ka Wod ka Dhanö bino bedo ï then ker më dheo mërë, un jö na dong ïlübö unu köra thon ibino bedo unu ï then ker apar wie arïö, nakun ïngölö unu köp ï kom kaka apar wie arïö më Icarael. 29 Dhanö acëlacël n'onwongo öwëkö gïnï udi onyo utmegogï onyo apap onyo aya onyo ëthïnö onyo pwothi pï nyïnga, bino nwongo na kadhö tyën mia acël ëka ën bino nwongo kwö na ba thum. 30 Ëntö jö na pol n'ötëlö anyim bino dong gïnï kï cen, ëka jö na pol n'odong kï cen bino tëlö gïnï anyim.”

20

Carolok ï kom etic ï pwodho ölök

1 “Ker më polo cal kï won pwodho ölök n'öya kodiko cön më pango etic më cïdhö tic ï pwodho ölök mërë. 2 Ën oyere ködgï më cülögï denario më tic pï nïnö acël ëka oorogï më cïdhö tic ï pwodho ölök mërë.

3 “Ën dökï öcïdhö ï kin caa adek cë önënö jö mökö n'ocung ï kabedo më cuk na ba tïmö gïnï gin mörö. 4 Ën okobo nïgï nï, ‘Un thon cïdh itii ï pwodho ölökna, cë an abino cülöwu cül n'opore.’ 5 Cë gïn thon öcïdhö.

“Ën dökï öcïdhö ï kin caa abicël më kiceng ëka caa abungwën yökö cë ötïmö kömanön thon. 6 Ï kin caa apar wie acël më kothyeno ën dökï öcïdhö yökö cë onwongo jö nökënë pod ocung gïnï kany nön. Ën openyogï nï, ‘Pïngö icung unu acunga kany anaka kodiko naka kothyeno na ba ïtïmö unu gin mörö?’

7 “Gïn ögamö nï, ‘Pïën ngat mörö ope n'opangowa,’

“Cë ën okobo nïgï nï, ‘Un thon cïdh itii unu ï pwodho ölökna.’

8 “Ï karë na dong othuno kothyeno, won pwodho ölök okobo both atic mërë na löö etic nï, ‘Cwod etic ëka ïmïïgï cülgï, cakërë kï both ngat n'epango kï cen naka both ngat n'ëcakö pango.’

9 “Etic n'epangogï ï kin caa apar wie acël më kothyeno obino ëka ögamö gïnï denario pï tic më nïnö acël. 10 Jö n'ëcakö pangogï ï pwodho më acël öthamö nï ebino cülögï na büp na löö më ka jö n'epangogï kï cen, ëntö gïn thon ëmïögï denario më tic pï nïnö acël. 11 Ï karë na gïn dong ögamö cülgï, öcakö gïnï ngüngüta ï kom won pwodho ölök nakun kobo gïnï nï, 12 ‘Jö n'epangogï ï pwodho kï cen otio gïnï pï caa acël këkën, ëka in ïcülögï na röm aröma ködwa nakun wan eyelere kï tic rwök ï ceng na lyeth.’

13 “Ëntö ën ögamö nï ngat acël kï ï kin-gï nï, ‘Okona, an ba ateri na rac. In ba iyeo nï ibino gamö denario më tic pï nïnö acël? 14 Gam cülni ëk ïcïdhï. An amïtö cülö dhanö n'epango kï cen cül na röm kï megi. 15 An ba atye kï twërö më tic kï jamina kite na an amïtö? Onyo wangi ocido pï gin na bër na an atïmö më mïö köny?’ ”

16 Cë Yecu ojiko köp mërë nakun kobo nï, “Jö n'odong cen bino tëlö anyim ëka jö n'ötëlö anyim bino dong cen.”

Yecu dökï ötwakö pï thöö mërë

(Marako 10:32-34; Luka 18:31-34)

17 Ï karë na Yecu onwongo tye ka cïdhö yo Jerucalem, ën ökwanyö ëlübkörë apar wie arïö thenge kën-gï ëka okobo nïgï nï, 18 “Onu ëcïdhö yo Jerucalem, ëka Wod ka Dhanö ebino mïö ökö both ëlamdhök na dito ëka both epwony cïk. Gïn bino ngölö nïnë köp më thöö 19 ëka ebino mïö ën both erok ëk ëngal, epwod kï del ëka egur ï kor yath arïa. Ëntö ï nïnö më adek ebino cero ën ökö!”

Kwac pï Yakobo ëka Jon

(Marako 10:35-45)

20 Cë dhakö ka Jebedayo obino both Yecu k'awope mërë arïö, orumo cöngë pïny ï nyime cë ökwaö ën pï gin mörö.

21 Yecu openyo ën nï, “Ngö ënön na in ïmïtö?”

Ën ögamö nï, “Cikiri nï ibino mïö awopena arïö ni ëk ngat acël obed ï nget cingi kucem ëka acël ï nget cingi kucam ï kerni.”

22 Yecu ögamö nïgï nï, “Ba ingeo unu gin na un itye ka penyo. Un ïtwërö madhö ekopo më can na an abino madhö?”

Gïn ögamö nï, “Wan ëtwërö.”

23 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Adyer un ibino modho k'ekopo më can na an abino modho ködë, ëntö më bedo ï nget cïnga kucem onyo kucam pathï an ënë ayërö. Kabedo nön bino bedo më jö n'Apapna öyübö pïrgï.”

24 Ï karë na jö apar nökënë ca owinyo gïnï köp ni, gïn öngöö ï kom omego arïö rwök. 25 Cë Yecu ocwodogï kanya acël ëka okobo nïgï nï, “Un ingeo nï ëlöc k'erok löögï kï tëk ëka editegï ut kï twërö ï komgï. 26 Man myero kür obed nï kömanön ï kinwu. Ka ngat na mïtö bedo na dit kï ï kinwu, myero obed aticwu, 27 ëka ngat na mïtö bedo dhanö më acël myero obed opiiwu— 28 kite na Wod ka Dhanö ba obino nï ëk etii nïnë, ëntö më tic pï jïï, ëka më mïö kwö mërë më kökö jö na pol.”

Yecu öcangö ëthöö wang arïö

(Marako 10:46-52; Luka 18:35-43)

29 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë onwongo tye ka yaa gïnï kï ï Jeriko, lwak na pol ölübö körë. 30 Ëthöö wang arïö onwongo obedo gïnï ï nget yoo, ëka ï karë na gïn owinyo nï Yecu onwongo tye ka wok kany nön, gïn oredo nï, “Rwoth, Wod ka Daudi, kïca omaki ï komwa!”

31 Lwak ocokogï nakun kobo gïnï nï ëk ölïng gïnï ökö, ëntö gïn ömëdërë kï redo rwök nï, “Rwoth, Wod ka Daudi, kïca omaki ï komwa!”

32 Yecu ocung ëka ocwodogï, cë openyogï nï, “Ngö na un ïmïtö nï an atïm niwu?”

33 Gïn ögamö nï, “Rwoth, wan ëmïtö nï wangwa öyabërë.”

34 Kïca ömakö Yecu ï komgï ëka ën ogudo wang-gï. Cë cücüth wang-gï öyabërë ëka öcakö gïnï lübö körë.

21

Yecu ödönyö ï Jerucalem calö Rwoth

(Marako 11:1-11; Luka 19:28-40; Jon 12:12-19)

1 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë dong cwök thuno ï Jerucalem, gïn obino ï Betepage ï kor Kidi më Jeituni. Cë Yecu ooro ëlübkörë arïö, 2 nakun kobo nïgï nï, “Cïdh unu ï pacö na tye ï nyimwu, cë cücüth ibino unu nwongo kana n'etweo kanya acël k'athïn mërë ï ngete. Göny unu ëka ikel unugï botha. 3 Ka dhanö mörö okobo niwu köp mörö, kob unu nïnë nï Rwoth ënë mïtögï, ëka dhanö nön bino mïöwu ikelo pïöpïö.”

4 Man ötïmërë më cobo köp na yam adwarpïny ötwakö nï:

5 “Kob nï jö më Cion nï,

‘Nën, rwothwu tye ka bino bothwu,

ën mwol ëka obedo ï wi kana

ï wi athïn kana.’ ”

6 Ëlübkörë öcïdhö ëka ötïmö gïnï kite na Yecu öcïkögï ködë. 7 Gïn okelo kana ëka athïn mërë, cë öpëdhö gïnï böng-gï ï ngeegï ëka Yecu obedo ï wie. 8 Lwak na pol öpëdhö böng-gï ï dye yoo, nakun jö nökënë tongo jang yen cë pëdhö gïnï ï dye yoo. 9 Lwak n'ötëlö anyim ëka kï jö n'ölübö körë onwongo tye ka wöö gïnï nï,

“Ocana,* Wod ka Daudi!”

“Gum obed ï kom ngat na tye ka bino kï nyïng Rwoth!”*

“Ocana na tye malö rwök!”

10 Ï karë na Yecu ödönyö ï Jerucalem, jö kïbëc kï ï taun obedo gïnï k'ethime nakun penyo gïnï nï, “Man ënë nga?”

11 Lwak ögamö nï, “Man ënë Yecu, adwarpïny n'öya kï ï Najaret na tye ï Galilaya.”

Yecu öcïdhö ï Öt k'Obanga

(Marako 11:15-19; Luka 19:45-48; Jon 2:13-22)

12 Yecu ödönyö ï dyekal öt k'Obanga ëka öryëmö jö kïbëc n'onwongo cadhö ëka wïlö gïnï wïl kunön. Ën ölökö mëja ka jö na lökö cïlïng atarö ëka thene ka jö na cadhö amame. 13 Ën okobo nïgï nï, “Ëcöö nï, ‘Öda ebino cwodo nï öt më lëga,’* ëntö un ïlökö ödökö ‘ka pono k'ekwoe.’* ”

14 Ëthöö wang ëka engwalo obino gïnï bothe ï dyekal öt k'Obanga ëka ën öcangögï. 15 Ëntö ëlamdhök na dito ëka epwony cïk öngöö gïnï rwök ï karë n'önënö gïnï tic më aura na ën onwongo tye ka tïmö ëka ëthïnö na wöö ï dyekal Öt k'Obanga nakun kobo gïnï nï, “Ocana Wod ka Daudi.”

16 Gïn openyo ën nï, “In itye ka winyo ngö n'ëthïnö ni tye ka kobo?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, un anaka bara ïkwanö unu nï,

“ ‘Kï ï dhö ëthïnö ëka ëthïnö na döth

in ipwonyo ëthïnö më mïöni pak’*?”

17 Cë ën öya öwëkögï ëka öcïdhö yo Betania cë obuto kunön.

Yecu ölamö yath ölam

(Marako 11:12-14, 20-24)

18 Kodiko cön na Yecu onwongo tye ka dök cen yo taun, kec onwongo oneko ën. 19 Yecu önënö yath ölam ï nget yoo, ën öngël ïë ëntö ba onwongo ölam mörö na path k'oboke këkën. Ën okobo nï yath ölam nï, “Ba dökï ibino nyakö nyigi!” Cë cücüth yath ölam öthwö ökö.

20 Ï karë n'ëlübkörë önënö, ouro gïnï ëka openyo gïnï nï, “Yath ölam öcakö thwö nïngö pïöpïö?”

21 Yecu ögamö nï, “An akobo niwu köp adyer nï ka iut unu kï yee na ba itye unu k'akalakala, ba ibino unu tïmö gin na an atïmö ï kom yath ölam këkën, ëntö ïrömö unu thon kobo nï kidi ni nï, ‘Mukiri ëka ïcïdh icibiri ï nam,’ cë bino tïmërë. 22 Ka in itye kï yee, gin mörö këkën na in ibino kwaö kï lëga ibino nwongo.”

Epenyo Yecu ï kom twër mërë

(Marako 11:27-33; Luka 20:1-8)

23 Ï karë na Yecu odwogo ï dyekal öt k'Obanga, na ën tye ka pwony, ëlamdhök na dito ëka edite ka lwak obino gïnï bothe cë openyo gïnï ën nï, “Twërö mënë na in itye ka tïmö kï gin ni gïnï? Ëka nga ënë omii twërö ni?”

24 Yecu ögamö nï, “An thon abino penyowu peny acël. Ka ïgamö unu nïna, cë an abino kobo niwu twërö mënë na an atye ka tïmö kï gin ni gïnï. 25 Batica ka Jon öya kï kwene? Öya kï ï polo onyo kï both dhanö?”

Gïn öcakö larö köp nön ï kin-gï kën-gï ëka okobo gïnï nï, “Ka onu ekobo nï öya kï ï polo, ën bino penyo nï, ‘Pïngö ba iyee unu ï kom Jon?’ 26 Ëntö ka onu ekobo nï, ‘Öya kï both jïï’—cë onu elworo lwak, pïën jö kïbëc yee nï Jon onwongo obedo adwarpïny.”

27 Cë gïn ögamö nï Yecu nï, “Wan ba engeo.”

Ëka Yecu okobo nïgï nï, “An thon ba abino kobo niwu twërö mënë na an atye ka tïmö kï gin ni gïnï.”

Carolok ï kom awope arïö

28 “Ngö na un ïthamö? Yam ëcwö mörö tye n'onwongo ut k'awope arïö. Ën öcïdhö both awobi më acël ëka okobo nïnë nï, ‘Woda, cïdh itii ï pwodho ölökna tin.’

29 “Ën ögamö nï, ‘Ba abino cïdhö,’ ëntö kinge ën ölökö thama mërë ëka öcïdhö.

30 “Cë apap mërë thon öcïdhö both awobi nökënë ca ëka okobo kömanön. Awobi ni ögamö nï, ‘Eyo, apap, an abino cïdhö,’ ëntö ën ba obino öcïdhö.

31 “Nga kï kin jö arïö ni ënë ötïmö gin n'apap mërë mïtö?”

Gïn ögamö nï, “Awobi më acël.”

Cë Yecu okobo nïgï nï, “An akobo niwu köp adyer nï ëcök ocoro ëka oleye bino cakö dönyö niwu ï ker k'Obanga. 32 Pïën Jon obino më nyutho niwu yoo më kite atïr, ëka un ba iyee unu ï kome, ëntö ëcök ocoro ëka oleye oyee ï kome. Ëka thon kinge na dong ïnënö unu gin ni, ba ibino ingut ëka iyee unu ï kome.

Carolok ï kom epang pwodho

(Marako 12:1-12; Luka 20:9-19)

33 “Winy unu carolok nökënë: Yam onwongo tye won pwodho mörö n'öpïdhö ölök. Ën oketho cël ögürö, ökünyö bur ïë më bïö ölök ëka öyübö pem më kür ïë. Cë ën ömïö pwodho ölök both epang pwodho mörö ëka ën öcïdhö ökö ï lobo nökënë. 34 Na karë më kac onyingo na cwök, ën ooro etic mërë both epang pwodho më gamö nyig ölök na mëgë.

35 “Epang pwodho ömakö etic mërë, epwodo, eneko nökënë, ëka ecelo nökënë kï kite. 36 Cë ën dökï ooro etic nökënë bothgï, na pol na löö më acël ökö ëka epang pwodho oterogï na rac calö më acël ca. 37 Më ajiki mërë ën ooro wode bothgï nakun kobo nï, ‘Gïn bino wörö woda.’

38 “Ëntö ï karë n'epang pwodho önënö wod ka won pwodho, cë ötwak ï kin-gï kën-gï nï, ‘Man ënë ngat na bino leeno jami. Bin unu, eru enek ën ökö ëka eter jami më alea mërë.’ 39 Cë gïn ömakö ën, oyuo gïnï yökö kï ï pwodho ölök ëka eneko ökö.

40 “Pï manön, ka won pwodho ölök obino, ën bino tïmö ngö ï kom epang pwodho?”

41 Gïn ögamö nïnë nï, “Ën bino neko jö nön na kitegï reco ökö ëka bino mïö pwodho ölök më apanga both epang pwodho nökënë, na bino mïö ën nyig ölök na mëgë ï karë më kac.”

42 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Un bara ïkwanö unu Cöc na Leng:

“ ‘Kidi n'egedo ökwërö

ënë ödökö kidi më gwïc öt.

Man ënë tic ka Rwoth,

ëka obedo gin më aura both onu.’*

43 “Pï manön an akobo niwu nï ker k'Obanga ebino kwanyö ökö kï bothwu ëka ëmïö both jö nökënë na bino nyakö nyige n'opore. 44 Ngat na bino podho ï kom kidi ni bino tütüra ngïdhërë na thïthïnö, ëntö ka kidi nön örëdhërë ï kom ngat mörö, bino ngïngïnyö ökö.”†

45 Ï karë n'ëlamdhök na dito ëka Eparicayo owinyo gïnï carolok ka Yecu gïnï, gïn önïang nï ën onwongo tye ka twak ï komgï. 46 Cë gïn öcakö rangö yoo më makö ën, ëntö gïn onwongo lworo lwak pïën lwak onwongo ngeo nï Yecu obedo adwarpïny.

22

Carolok ï kom karama më nyom

(Luka 14:15-24)

1 Yecu ötwak ködgï dökï kï carolok gïnï nakun kobo nï: 2 “Ker më polo eporo kï rwoth n'öyübö karama më nyom pï wode. 3 Ën ooro etic mërë më cïdhö cwodo jö n'onwongo ecwodogï ï karama më bino, ëntö gïn ökwërö bino ökö.

4 “Cë ën dökï ooro etic nökënë nakun kobo nï, ‘Kob both jö n'onwongo ecwodogï nï an dong ayübö cemna ökö: Thwonina ëka dhok n'öcwë enekogï dong ökö, jami kïbëc dong tye kakarë. Bin unu ï karama më nyom.’

5 “Ëntö jö n'ecwodogï ï nyom ökwërö gïnï winyo köp nön, cë öcïdhö gïnï ökö—ngat acël öcïdhö ï pwodho mërë ëka ngat nökënë öcïdhö ï cath mërë. 6 Jö nökënë ömakö etic mërë cë opwodogï rwök ëka onekogï ökö. 7 Akëmö ömakö rwoth cë ooro acikari mërë më neko enek nonu ëka wangö pacögï ökö.

8 “Cë ën okobo both etic mërë nï, ‘Karama më nyom ëyübö dong ökö, ëntö jö n'onwongo an acwodogï ba opore gïnï më bino. 9 Cïdh unu ï yodhi ëk icwod ngat mörö këkën na un ibino nwongo ëk obin ï karama më nyom.’ 10 Cë etic öcïdhö ëka ocwodo gïnï jö kïbëc na gïn onwongo ï yodhi, jö na bëcö ëka jö na reco cë öt më nyom opong kï wele.

11 “Ëntö ï karë na rwoth obino më nënö wele, ën önënö dhanö mörö na ba oruko böngü na bër më nyom kunön. 12 Cë openyo ën nï, ‘Okona, idonyo kany nïngö na ba iruko böngü na bër më nyom?’ Ëntö ën ölïng alïnga.

13 “Cë rwoth okobo both etic mërë nï, ‘Twe unu cïngë ëka tyënë ëk ibol unu ën yökö, ï pïny na cöl, kanya koko ëka kaö lak bino bedo ïë.’

14 “Pïën jö n'ecwodogï pol ëntö jö n'ëyërögï nönök.”

Cülö ocoro both Cija

(Marako 12:13-17; Luka 20:20-26)

15 Cë Eparicayo öcïdhö öyübö gïnï köp kite na myero ëmak gïnï kï Yecu kï köp mörö na yaa kï ï dhögë. 16 Gïn ooro ëlübkörgï ëka jö na cwakö Erode më penyo Yecu nï, “Apwony, wan engeo nï in ikobo köp adyer ëka ipwonyo köp k'Obanga na lübërë kï köp adyer. In ba ïparö dhanö mörö, pïën ba ïnënö dhanö kï yökö. 17 Kob nïwa thamani: Pore më cülö ocoro both Cija onyo pe?”

18 Ëntö Yecu ongeo thamagï ökö cë openyogï nï, “Un etwodo, pïngö un itye ka tëmöna? 19 Nyuth unu nïna cïlïng mörö na nyïng n'ëcülö pï ocoro.” Cë gïn okelo nïnë denario acël, 20 ëka ën openyogï nï, “Cal ëka cöc n'ëcöö ïë obedo më ka nga?”

21 Gïn ögamö nï, “Më ka Cija.”

Cë ën okobo nïgï nï, “Mïï unu jami ka Cija both Cija ëka jami k'Obanga both Obanga.”

22 Ï karë na gïn owinyo köp ni, obedo gïnï kï ur rwök. Cë öwëkö gïnï ën ëka öcïdhö gïnï ökö.

Peny ï kom cer kï ï thöö

(Marako 12:18-27; Luka 20:27-40)

23 Ï nïnö nön kikokome, Ecadukayo na kobo gïnï nï cer ka jö n'öthöö ope obino gïnï both Yecu ëka openyo gïnï ën nï, 24 “Apwony, Muca yam okobo nïwa nï ka ëcwö mörö öthöö na ba önywölö ëthïnö, ömïn mërë myero ölak dhakö mërë ëk önywöl ëthïnö nakaka ömïn mërë n'öthöö.* 25 Yam onwongo tye utmego abïrö ï kinwa kany. Dhanö më acël obino önyömö dhakö ëka öthöö ökö na ba önywölö ëthïnö, cë ën öwëkö dhakö mërë both ömïn mërë. 26 Ömïn mërë më arïö nön thon obino öthöö ëka më adek naka otyeko jö abïrö nonu kïbëc. 27 Ï ajiki mërë, dhakö thon obino öthöö. 28 Cë dong ï karë më cer, dhakö nön bino bedo më ka nga kï kin jö abïrö nonu, nakun dhakö nön onwongo obedo mëgï kïbëc?”

29 Yecu ögamö nï, “Un irwenyo ökö pïën ba ingeo unu Cöc na Leng onyo tëkö k'Obanga. 30 Ï karë më cer, jïï ba bino nyom onyo ënyömögï; ëntö gïn bino bedo calö emalaika na tye ï polo. 31 Ëntö köp ï kom cer ka jö n'öthöö—un ïkwanö ngö n'Obanga okobo niwu nï, 32 ‘An abedo Obanga k'Abraam, Obanga ka Icaka ëka Obanga ka Jakob’* Ën ba obedo Obanga ka jö n'öthöö ëntö Obanga ka jö na kwö.”

33 Ï karë na lwak owinyo köp ni, obedo gïnï kï ur rwök ï kom pwony mërë.

Cïk na dit na löö kïbëc

(Marako 12:28-34; Luka 10:25-28)

34 Ï karë n'Eparicayo owinyo nï Yecu otweo dhö Ecadukayo ökö, gïn öcakö cökërë kanya acël. 35 Ngat acël kï ï kin-gï na ngeo cïk rwök ötëmö ën kï peny ni: 36 “Apwony, cïk mënë ënë dit na löö kï ï cïk?”

37 Yecu ögamö nï: “ ‘Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, ëka kï tiponi kïbëc, ëka kï thamani kïbëc.’* 38 Man ënë cïk më acël ëka cïk na dit na löö kïbëc. 39 Ëka cïk më arïö cal ködë: ‘Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.’* 40 Cïk kïbëc ëka pwony k'Edwarpïny ocung gïnï ï kom cïk arïö ni.”

Peny ï kom Meciya

(Marako 12:35-37; Luka 20:41-44)

41 Ï karë n'Eparicayo öcökërë gïnï kanya acël, Yecu openyogï nï, 42 “Ngö na un ïthamö ï kom Meciya? Ën obedo wod ka nga?”

Gïn ögamö nï, “Wod ka Daudi.”

43 Ën okobo nïgï nï, “Pïngö Tipo Naleng ömïö Daudi ocwodo ën nï ‘Rwoth’? Pïën okobo nï,

44 “ ‘Rwoth okobo both Rwodha nï,

“Bed ï nget cïnga më kucem

naka ka an aketho langni

ï thë tyeni.” ’*

45 Ka Daudi cwodo ën nï ‘Rwoth,’ ën twërö bedo wode nïngö?” 46 Ngat mörö ope n'onwongo twërö gamö köp mërë, ëka cakërë ï nïnö nön ngat mörö ope dökï n'öthamö më penyo ën peny mörö gïnï.

23

Epwony cïk ëka Eparicayo

(Marako 12:38-39; Luka 11:43-46; 20:45-46)

1 Cë Yecu okobo both lwak ëka ëlübkörë nï: 2 “Epwony cïk ëka Eparicayo ënë ëmïögï twërö më gönyö cïk ka Muca. 3 Cë myero ïwör unugï ëka ïtïm unu gin na kïbëc na gïn kobo niwu. Ëntö kür ïtïm unu ngö na gïn tïmö, pïën gïn ba tïmö ngö na gïn pwonyo. 4 Gïn tweo yëc na pëk ëka ketho ï wi ba jïï, ëntö gïn kikomgï ba twërö könyö më cwarö kï nya cïng-gï.

5 “Gin na kïbëc na gïn tïmö, ëtïmö ëk jïï önën: Gïn ketho ï ngut cïng-gï ëka ï terinyimgï tyeng më Cöc na Leng, ëka thöl tacël na boco ï böng-gï; 6 gïn marö bedo ï kabedo më wörö ï karama më cem ëka ï thene na pïrgï tëk ï cinagoga gïnï; 7 gïn marö nï ëk emothgï kï ï kabedo më cuk gïnï ëka mïtö nï ëk ecwodgï nï, ‘Apwony.’

8 “Ëntö un myero kür ecwodwu nï, ‘apwony,’ pïën itye unu k'Apwony acël këkën ëka un kïbëc ibedo unu utmego. 9 Ëka kür icwod unu ngat mörö kï ï wi lobo kany nï, ‘apap,’ pïën itye unu k'Apap acël këkën na tye ï polo. 10 Onyo kür ecwodwu nï, ‘apwony,’ pïën itye unu k'Apwony acël këkën na ënë Meciya. 11 Ngat na dit na löö kï kinwu bino bedo aticwu. 12 Pïën ngat na tingere malö kënë ebino dwökö pïny, ëka ngat na mwolere kënë ebino tingo malö.

13 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Un icego dholokek më ker më polo ökö nï jïï. Un kikomwu ba ïdönyö unu, ëka dök thon ïjükö unu jïï na mïtö dönyö ïë ökö. 14 (Ibino nënö unu can un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Pïën ïmaö unu udi ka mon na cwögï öthöö, ëka ïlëgö unu lëga na boco më nyuthere both Obanga. Pï manön köp n'ebino ngölö ï wiwu bino bedo na thwönë rwök.)*

15 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Pïën iwotho unu ï wi lobo ëka ï wi nam pï lökö dhanö acël më dwongo bothwu, ëntö ka dong ölökërë, ïmïö unu ën dökö dhanö na rac rwök, na cïdhö yo kapïny na bal mërë löö mewu wang kïrïö.

16 “Ibino nënö unu can, un jö na pëö ëthöö wang! Un ikobo nï, ‘Ka ngat mörö okwongo kwong kï öt k'Obanga, kwong mërë ba makö ën; ëntö ka ngat mörö okwongo kwong kï gol më öt k'Obanga, kwong mërë makö ën.’ 17 Un ëthöö wang na mïng! Mënë ënë dit na löö: gol onyo Öt k'Obanga na mïö gol dökö na leng? 18 Un thon ikobo nï, ‘Ka ngat mörö okwongo kwong kï keno tyër, kwong mërë ba makö ën; ëntö ka ngat mörö okwongo kwong kï mïc na tye ï wi keno tyër, kwong mërë makö ën.’ 19 Un ëthöö wang! Mënë ënë dit na löö: mïc, onyo keno tyër na mïö mïc dökö na leng? 20 Pï manön, ngat na kwongo kwong kï keno tyër, kwongo kï keno tyër ëka kï jami kïbëc na tye ïë. 21 Ëka ngat na kwongo kwong kï öt k'Obanga, kwongo kï öt k'Obanga ëka kï ngat na bedo ïë. 22 Ngat na kwongo kwong kï polo kwongo kï then ker k'Obanga ëka kï ngat na bedo ïë.

23 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Un ïmïö acël më apar më gin na mïö cem bedo na mït, ëntö köp na pïrgï tëk rwök më cïk ïwëkö unu ökö—ngölö-köp atïr, tïmö kïca, ëka bedo kï gen. Onwongo myero ïtïm unu jami ni kïbëc nakun ba ïwëkö unu nökënë ca. 24 Un jö na pëö ëthöö wang! Ïlïö unu lwangi ökö kï gin na un ïmadhö ëntö ïmwönyö unu kïnaga.

25 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Ïlwökö unu nge ekopo ëka nge bakuli më bedo na leng ëntö ïgï opong kï tïm më woro ëka kï miti mökö na ba twërö jükërë. 26 In Aparicayo na wangi öthöö! Kono ïlwök ïï ekopo ëka ïï bakuli obed na leng, cë nge thon bino bedo na leng.

27 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Un ïcal kï bur lyene n'epuo na tar, na nen na leng kï yökö ëntö ïë opong kï cogo ka jö n'öthöö gïnï ëka kï gin na kïbëc na ba leng. 28 Un thon itye nï kömanön, inen unu kï yökö both jïï na calö jö na kitegï atïr ëntö ïwu opong kï twodo ëka kï tïm na reco.

29 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk ëka Eparicayo, un etwodo! Ïyübö unu bur lyene k'edwarpïny ëka idheo unu lyene ka jö na kitegï atïr. 30 Ëka ikobo unu nï, ‘Ka onwongo yam wan etye ï karë ka kwerewa, kono wan ba ërïbërë ködgï ï önyö remo k'edwarpïny.’ 31 Cë un ïmïö caden ï komwu kenwu nï un ibedo ëkwaë ka jö na yam oneko edwarpïny. 32 Mëdërë unu anyim ëk icob unu bal na yam kwerewu öcakö!

33 “Un thwone! Un ëthïn ororo! Un ibino bwöth nïngö kï ngölö-köp më mac kapïny? 34 Pï manön an atye ka oro niwu edwarpïny, jö na ryëk ëka epwony cïk. Jö mökö kï kin-gï un ibino neko ëka iguro unu; jö nökënë un ibino pwodo kï del ï cinagogawu gïnï ëka ïryëmö unugï ökö kï ï taun mörö këkën. 35 Pï manön, remo kïbëc n'ope kï bal n'ööny ï wi lobo obed ï wiwu, cakërë kï ï remo k'Abel na bal mërë ope thuno ködë naka ï remo ka Jakaria wod ka Barakia, na un ineko ï kin öt k'Obanga ëka keno tyër. 36 An akobo niwu köp adyer, köp ni kïbëc bino bino ï kom rok më karë ni.

37 “Jerucalem, Jerucalem, un ineko edwarpïny ëka icelo unu jö n'eoro bothwu kï kite, wang adi na an abedo ka mïtö cökö ëthïnöni kanya acël calö mïn gwënö na gürö ëthïnë ï thë bwome, ëntö in ïkwërö ökö. 38 Nën, odi dong ëwëkö nini, odong nono. 39 Pïën an akobo niwu nï ba dökï ibino nënöna unu, naka ka ibino unu kobo nï, ‘Gum obed ï kom ngat na bino kï nyïng Rwoth.’*”

24

Anyuth më karë më ajiki

1 Yecu öya kï ï öt k'Obanga. Na ën tye ka woth, ëlübkörë obino bothe cë gïn onyutho nïnë gedo më öt k'Obanga. 2 Ën openyogï nï, “Ïnënö unu jami ni kïbëc? An akobo niwu köp adyer nï ba ebino wëkö kidi mörö acël dong n'ododere ï wi awodhe na ba ebino thwaro ökö pïny.”

3 Ï karë na Yecu obedo pïny ï wi Kidi më Jeituni, ëlübkörë obino bothe ï müng cë okobo gïnï nï, “Kob nïwa, man bino tïmërë awene, ëka ngö na bino nyutho dwogoni ëka ajiki pïny?”

4 Yecu ögamö nï: “Gwökërë unu ëk ngat mörö kür öbwölwu. 5 Pïën jö na pol bino bino gïnï kï nyïnga na bino gïnï kobo nï, ‘An ënë Meciya,’ ëka bino bwölö jö na pol. 6 Un ibino winyo köp ï kom lwëny ëka anïï më lwëny, ëntö kür ibed unu kï lworo. Pïën manön myero ötïmërë, ëntö ajiki nwongo podi. 7 Rok bino lwëny ï kom rok nökënë, ëka ker bino lwëny ï kom ker nökënë. Kec ëka oyeyeng bino bedo ï kabedo na papath. 8 Man kïbëc nwongo pod obedo calö acaki rem më nywöl.

9 “Ï karë nön ebino maköwu, eketho ayela ï komwu ëka ebino nekowu. Rok kïbëc bino dagöwu pïra. 10 Cë ï karë nön, jö na pol bino lökërë gïnï ökö kï kom yee, bino ketho gïnï örörö ëka adagë ï kin-gï kën-gï. 11 Edwarpïny na twot bino bino na pol ëka bino bwölö gïnï jö na pol. 12 Tïm na reco bino mëdërë, ëka mar ka jö na pol bino kwe ökö, 13 ëntö ngat na bino cung na tëk naka ï ajiki bino larë. 14 Ëka köp më Emuth na Bër më ker k'Obanga ebino tïtö ï wi lobo kïbëc më bedo na calö caden both rok kïbëc, cë ajiki pïny dong bino.

15 “Un ibino nënö ‘gin mörö më kwer na kelo lworo’* na yam adwarpïny Daniel okobo. Gin nön bino cung ï kabedo na leng. (Ëk ngat na kwanö önïang ïë.) 16 Cë jö na tye ï Yudea myero örïng gïnï ökö ï wi kite. 17 Dhanö na tye ï wi ödë kür oidhi pïny më kwanyö gin mörö kï ï öt. 18 Dhanö na tye ï pwodho kür ödök cen më ömö böngü mërë. 19 Mon na yeco ëka mon na dödhö ëthïnö bino nënö can ï karë nonu! 20 Lëg unu both Obanga ëk ngwëcwu kür ötïmërë ï karë më cwïr onyo ï ceng Cabït. 21 Pïën karë nonu bino bedo karë më can na dwong na anaka yam bara onen ï acaki më cweno lobo naka tin ëka ba dökï bino nen. 22 Ka nïnö nonu onwongo ba ëjükö na cek, ngat mörö onwongo ope na bwöth. Ëntö pï jö n'ëyërögï nïnö nonu ebino jükö na cek. 23 Ï karë nön ka dhanö mörö okobo niwu nï, ‘Nën, Meciya ene,’ onyo nï, ‘Ën ëca,’ kür iyee unu. 24 Pïën jö na kobo nï gïn ebedo Kiricito ëka edwarpïny na twot bino bino ëka bino tio gïnï anyuth ëka tango na dito ëk ka twërë ëbwöl gïnï naka jö n'ëyërögï. 25 Winy unu, an atyeko dong kobo ökö niwu na karë bara örömö.

26 “Dong ka ngat mörö okobo niwu nï, ‘Ën ëca tye ï thim,’ kür ïcïdh unu, onyo nï, ‘Ën tye kany, ï öt ï thë tyëlö,’ kür iyee unu. 27 Pïën kite na lüth köth yaa kï kukïdë wïl dök yo kuthö, bino ka Wod ka Dhanö thon bino bedo nï kömanön. 28 Kanya lyene tye ïë, acuth bino cökërë gïnï kunön.

29 “Cücüth kinge can na dwong më nïnö nonu

“ ‘ceng bino cido,

ëka dwe ba bino mïö tara mërë;

cër bino podho kï ï polo yo pïny

ëka twër kïbëc më polo bino yengere gïnï.’*

30 “Ï karë nön anyuth ka Wod ka Dhanö bino nen ï polo, ëka rok kïbëc më wi lobo bino gïnï kumo. Gïn bino nënö Wod ka Dhanö na tye ka bino k'edou më pöl kï tëkö ëka dheo na dit. 31 Ën bino oro emalaika mërë kï cwodo më buruji na longo, ëka gïn bino cökö jögë n'ëyërögï kï ï wi lobo thükül, kï ï ajiki polo kucël naka yo ajiki polo tung ca.

32 “Nwong unu pwony ni kï ï kom yath ölam: Ka jangë öcakö löth ëka pote odonyo, un ingeo nï oro dong cwök. 33 Kömanön thon ka ïnënö unu jami ni kïbëc, nge unu nï karë dong cwök, tye ï dholokek. 34 An akobo niwu köp adyer, rok më karë ni ba bino poth naka ka jami ni kïbëc ötïmërë. 35 Polo ëka lobo bino thum ökö, ëntö köpna ba bino thum.

Ngat mörö ope na ngeo nïnö ëka caa

36 “Ngat mörö ope na ngeo nïnö nön onyo caa, kadï thon emalaika na tye ï polo, onyo Wod,* ëntö Apap këkën ënë ngeo. 37 Bino ka Wod ka Dhanö bino bedo calö karë ka Noa. 38 Ï karë nonu n'onwongo abwal pii bara opong ï wi lobo, jïï onwongo cemo ëka medho gïnï, awope nyomo ëka anyira ënyömögï, naka othuno ï nïnö na Noa ödönyö ï yeya. 39 Gïn ba ongeo gin mörö na bino tïmërë naka abwal pii obino ömöl ködgï ökö kïbëc. Bino bedo nï kömanön ka Wod ka Dhanö bino dwogo. 40 Ï karë nön jö arïö bino bedo ï pwodho; ebino kwanyö ngat acël ökö cë ngat acël bino dong. 41 Mon arïö bino bedo ï rego kï pong rego; ebino kwanyö ngat acël ökö cë ngat acël bino dong.

42 “Pï manön bed unu na wangwu thwolo, pïën ba ingeo unu nïnö mënë na Rwothwu bino dwogo ködë. 43 Ëntö myero ïnïang unu köp ni: Ka won öt onwongo ongeo caa na kwo bino bino ïë, ën onwongo bedo na wangë thwolo ëka ba mïö ëtürö ödë. 44 Pï manön, un thon myero ïyübërë, pïën Wod ka Dhanö bino bino ï caa na un ba ingeo.

45 “Cë nga dong n'obedo atic na genere ëka na ryëk, n'adwong mërë oketho ën më löönö etic na tye ï ödë më mïögï cemgï ï caa n'opore? 46 Bino bedo na bër both atic nön ka adwong mërë odwogo cë onwongo ën tye ka tïmö nï kömanön. 47 An akobo niwu köp adyer, ën bino ketho ën më löönö jami mërë kïbëc. 48 Ëntö ka atic na rac nön okobo kï ï cwinye kënë nï, ‘Adwongna bino bedo yökö pï karë na lac,’ 49 ëka ën cakö pwodo etic ewodhe, cemo ëka medho kï jö na mër. 50 Adwong k'atic nön bino dwogo ï nïnö ëka ï caa na ën ba ngeo. 51 Cë ën bino pwodo ën rwök ëka ketho ën ï kabedo kanya acël k'etwodo, kanya koko ëka kaö lak bino bedo tye ïë.

25

Carolok ï kom anyira apar

1 “Ï karë nön ker më polo bino bedo calö anyira apar n'obino öcïdhö gïnï kï taragï më romo k'anyom. 2 Jö abic kï kin-gï onwongo mïng ëka jö abic onwongo ryëk. 3 Anyira abic na mïng otero taragï na ba ömakö gïnï möö nökënë. 4 Ëntö anyira na ryëk otero gïnï möö ï cupagï kanya acël kï taragï. 5 Ï karë n'anyom pod ögalërë, gïn kïbëc nïnö öcakö makö wang-gï, cë önïnö gïnï ökö.

6 “Ï karë na dong othuno dingwor, wöö öcakö winyere rwök: ‘Winy unu, anyom othuno ökö! Donyi unu yökö më romo ködë!’

7 “Cë anyira apar kïbëc ocoo gïnï cücüth, ëka öyübö gïnï taragï. 8 Anyira na mïng okobo gïnï both anyira na ryëk nï, ‘Mïïwa unu mööwu mörö, pïën mac tarawa mïtö thöö ökö.’

9 “Ëntö anyira na ryëk ögamö gïnï nï, ‘Möö ope na römö onu kïbëc. Apë unu both jö na cadhö möö ëk ïwïl unu mewu.’

10 “Ï karë n'anyira na mïng öcïdhö gïnï më wïlö möö, cücüth anyom othuno. Anyira n'onwongo öyübërë ödönyö gïnï kanya acël ködë ï öt karama më nyom. Cë dholokek eloro ökö.

11 “Kinge anyira nökënë ca obino gïnï nakun bakö dhögï nï, ‘Adwong, adwong, yab nïwa dholokek!’

12 “Ëntö anyom ögamö nï, ‘An akobo niwu köp adyer nï an ba angeowu.’ ”

13 Cë Yecu ojiko köp mërë nakun kobo nï, “Bed unu na wangwu thwolo, pïën ba ingeo unu nïnö onyo caa.”

Carolok ï kom etic n'ëmïögï cïlïng

(Luka 19:11-27)

14 “Ker më polo thon cal kï dhanö mörö na tye ka cïdhö ï woth kanya bor. Ën ocwodo etic mërë kïbëc, cë ömïö jami mërë bothgï ëk ögwök gïnï. 15 Ën ömïö both atic mërë acël cïlïng elip abic na nyige, both dhanö nökënë ömïö cïlïng elip arïö na nyige, ëka both ngat nökënë ömïö cïlïng elip acël na nyige, ömïö both dhanö acëlacël na lübërë kï kite na ën twërö tic ködë. Cë öya öcïdhö ï woth mërë. 16 Dhanö n'onwongo cïlïng elip abic na nyige öcakö tic ködë ökö pïöpïö ï cadhö wïl mërë, ëka onwongo magoba më cïlïng elip abic na nyige nökënë. 17 Atic n'onwongo tye kï cïlïng elip arïö na nyige ötïmö nï kömanön thon, cë onwongo magoba më cïlïng elip arïö na nyige nökënë. 18 Ëntö dhanö n'obino ögamö cïlïng elip acël na nyige öcïdhö ökünyö bur ï ngöm, cë ökanö cïlïng k'adwong mërë ökö ïë.

19 “Kinge karë na lac, adwong k'etic nonu odwogo, ëka öcakö kwanö lïm kanya acël ködgï. 20 Dhanö n'obino ögamö cïlïng elip abic na nyige obino okelo cïlïng elip abic na nyige nökënë. Ën okobo nï, ‘Adwong, in ibino ïmïa cïlïng elip abic na nyige. An anwongo cïlïng elip abic na nyige nökënë.’

21 “Adwong mërë ögamö nï, ‘In ïtïmö na bër rwök, in ibedo atic na bër ëka atic na genere! In ibedo kï gen ï kom jami na nönök; an abino kethoni më löönö jami na pol. Bin dong ëk ïnywak yom cwiny k'adwongni!’

22 “Cë atic n'onwongo ögamö cïlïng elip arïö na nyige thon obino. Ën okobo nï, ‘Adwong, in onwongo ïmïa cïlïng elip arïö na nyige; nën, an anwongo cïlïng elip arïö na nyige nökënë.’

23 “Adwong mërë ögamö nï, ‘In ïtïmö na bër rwök, in ibedo atic na bër ëka atic na genere! In ibedo kï gen ï kom jami na nönök; an abino kethoni më löönö jami na pol. Bin dong ëk ïnywak yom cwiny k'adwongni!’

24 “Cë atic n'onwongo ögamö cïlïng elip acël na nyige thon obino. Ën okobo nï, ‘Adwong, an onwongo angeo nï in ibedo dhanö na kite mërë tëk. Ïkaö kï kanya ba ïcwö kodhi ïë, ëka ïcökö thon kï kanya ba ipuro. 25 Cë ömïö abedo kï lworo ëka an acïdhö akanö cïlïngni ökö pïny ï ngöm. Gam cïlïngni ene.’

26 “Adwong mërë ögamö nï, ‘In ibedo atic na rac ëka atic na car! In onwongo ingeo nï an akaö kï kanya ba acwö kodhi ïë, ëka acökö thon kï kanya ba apuro? 27 Cë onwongo myero iter cïlïngna both jö më beng, ëk ka an adwogo, an onwongo atwërö gamö cïlïngna kï magoba ïë.

28 “ ‘Pï manön kwany unu cïlïng elip acël na nyige ökö kï bothe, ëk ïmïï unu both dhanö na tye kï cïlïng elip apar na nyige. 29 Pïën ngat na tye kï gin mörö, ebino mëdö bothe, ëka bino bedo ködë na büp. Ngat n'ope kï gin mörö, naka gin na ën tye ködë ebino kwanyö ökö kï bothe. 30 Yuu unu atic na köny mërë ope ï cöl pïny, kanya koko ëka kaö lak bino bedo ïë.’

Ngölö-köp më ajiki

31 “Ï karë na Wod ka Dhanö bino dwogo kï dheo mërë, ëka k'emalaika kïbëc ködë, cë ën bino bedo ï then ker mërë më dheo. 32 Rok kïbëc bino cökërë ï nyime, ëka ën bino poko jïï ï gurup arïö, kite n'akwath poko kï rom kï ï kom dyegi. 33 Ën bino ketho rom ï cïngë kucem, ëka dyegi ï cïngë kucam.

34 “Cë Rwoth bino kobo both jö na tye ï cïngë kucem nï, ‘Bin unu, un jö n'Apapna ömïöwu gum; lee unu ker n'ëyübö pïrwu anaka ï acaki cweo lobo. 35 Pïën kec onwongo oneka ëka ïmïa unu cem, örïö onwongo oneka ëka ïmïa unu pii amodho, an onwongo abedo welo ëka ïjöla unu, 36 an onwongo awotho kotula ëka ïmïa unu böngü aruko, an onwongo atwo, cë ïgwöka unu, ëka ï karë na an atye ï buc, un ibino më lïmöna.’

37 “Cë jö na kitegï atïr bino gamö nïnë nï, ‘Rwoth, wan eneni awene na kec oneki cë wan emii cem, onyo n'örïö oneki cë wan emii pii? 38 Wan eneni awene na in ibedo welo cë wan ejoli, onyo na in iwotho kotula cë wan emii böngü më aruka? 39 Awene na wan eneni na in itwo onyo na in itye ï buc cë wan elimi?’

40 “Rwoth bino gamö nï, ‘An akobo niwu köp adyer nï gin na un ïtïmö both dhanö acël ï kin utmegona ni, manön ïtïmö unu botha.’

41 “Cë ën bino kobo both jö na tye gïnï ï cïngë kucam nï, ‘Un jö n'ëcënö, yaa unu ökö kï nyima, ïdöny unu ï mac na ba thöö n'ëyübö pï Catan k'emalaika mërë. 42 Pïën kec onwongo oneka ëntö ba ïmïa unu cem më acama, örïö pii oneka ëntö ba ïmïa unu pii më amodha, 43 an onwongo abedo welo ëntö ba ïjöla unu, an onwongo awotho kotula ëntö ba ïmïa unu böngü më aruka, an onwongo atwo ëka atye ï buc ëntö un ba ibino më gwököna.’

44 “Gïn thon bino gamö nï, ‘Rwoth, wan eneni awene na kec oneki, onyo n'örïö pii oneki, onyo na in ibedo welo, onyo na in iwotho kotula, onyo na in itwo, onyo na in itye ï buc, cë wan ba ekonyi?’

45 “Cë Rwoth bino gamö nïgï nï, ‘An akobo niwu köp adyer nï gin mörö këkën na un ba ïtïmö both dhanö mörö acël na tïtïdï ï kin jö ni, nwongo ba ïtïmö unu botha.’

46 “Cë gïn bino cïdhö ï can na ba thum, ëntö jö na kitegï atïr bino cïdhö gïnï ï kwö na ba thum.”

26

Yüb më neko Yecu

(Marako 14:1-2; Luka 22:1-2; Jon 11:45-53)

1 Ï karë na Yecu otyeko twakö köp ni gïnï kïbëc, ën okobo both ëlübkörë nï, 2 “Un ingeo nï odong nïnö arïö më thünö ï nïnö më Poth, ëka Wod ka Dhanö ebino mïö ökö më agura ï kor yath arïa.”

3 Cë ëlamdhök na dito ëka edite ka lwak öcökërë gïnï kanya acël ï pacö k'Alamdhök na Dit, na nyïngë Kayapa. 4 Gïn öyübö më makö Yecu ï müng ëk enek ën ökö. 5 Ëntö gïn okobo nï, “Pathï ï nïnö më karama, ëk arubaruba kür obed ï kin jïï.”

Ewiro Yecu kï möö ï Betania

(Marako 14:3; Jon 12:1-8)

6 Ï karë na Yecu tye ï Betania ï öt ka Cimon na yam obedo adhöbü, 7 na Yecu onwongo tye ka cem, dhakö mörö obino bothe n'ömakö cupa më möö na ngwece kur na wel mërë tëk, cë önyö ï wie.

8 Ï karë n'ëlübkörë önënö, gïn öngöö ëka okobo nï, “Pïngö ëbalö möö ni abala nï köman? 9 Möö na kur ni onwongo myero ëcadh acadha ï wel na thwönë ëk cïlïng mërë ëmïï both ëcan.”

10 Ëntö Yecu ongeo köp ni, cë okobo bothgï nï, “Iyelo unu dhakö ni pïngö? Ën ötïmö gin na bër rwök ï koma. 11 Pïën un itye kanya acël k'ëcan karë kïbëc, ëntö ba ibino unu bedo kanya acël köda karë kïbëc. 12 Ï karë na dhakö ni önyö möö ï koma, ën ötïmö më yübö koma më aika. 13 An akobo niwu köp adyer nï kanya kïbëc n'ebino tïtö köp më Emuth na Bër ïë ï wi lobo thükül, gin na dhakö ni ötïmö thon ebino kobo pïrë, ëk obed më po pï ën.”

Yuda oketho örörö ï kom Yecu

(Marako 14:10-11; Luka 22:3-6)

14 Ï karë nön Yuda Ikariot, na ën dhanö acël ï kin ëkwëna apar arïö, öcïdhö both ëlamdhök na dito, 15 cë openyogï nï, “Un ibino mïöna ngö ka an amïö ën ï cïngwu?” Cë gïn ökwanö cïlïng pyer adek na nyige ëka ömïö gïnï bothe. 16 Cakërë ï caa nön cïdhö ködë anyim Yuda öcakö rangö karë na bër na ën ërömö mïö kï Yecu ï cïng-gï.

Yecu öcamö cem më Karama më Poth k'ëkwëna mërë

(Marako 14:12-21; Luka 22:7-14; 21-23; Jon 13:21-30)

17 Ï nïnö më acël më Karama më Ogati na Thöbï ope ïë, ëlübkör Yecu obino bothe cë openyo gïnï ën nï, “In ïmïtö nï wan ëyüb nini kabedo kwene ëk ïcam cem më Poth ïë?”

18 Yecu ögamö nï, “Cïdh unu ï taun both dhanö mörö ëka ikob unu nïnë nï, ‘Apwony okobo nï: Karëna dong cwök. An abino kwero nïnö më Poth ï odi kanya acël k'ëlübköra.’ ” 19 Cë ëlübkör Yecu ötïmö kite na ën öcïkögï ködë, ëka öyübö gïnï cem më Poth kunön.

20 Ï karë na pïny dong oyutho, Yecu onwongo obedo pïny ï dhö cem kanya acël k'ëlübkörë apar wie arïö. 21 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu okobo bothgï nï, “An akobo niwu köp adyer, ngat acël kï kinwu bino ketho örörö ï koma.”

22 Cë ëlübkörë öcakö kumo, nakun penyere gïnï kën-gï nï, “Rwoth, an?”

23 Yecu ögamö nï, “Dhanö na bino ketho örörö ï koma ënë ngat n'olutho ogati mërë ï öd bakuli köda. 24 Wod ka Dhanö bino thöö kite na calö ëcöö kï köp ï kome. Ëntö dhanö n'oketho örörö ï kom Wod ka Dhanö bino nënö can! Onwongo twërö bedo na bër ka dhanö nön onwongo ba ënywölö.”

25 Cë Yuda, ngat n'oketho örörö ï kom Yecu, okobo nï, “Apwony, adyer pathï an?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, in ënön.”

26 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu ökwanyö ogati, cë ölëgö gum ï kome, ëka öbarö ïë, cë ömïö both ëlübkörë, nakun kobo nï, “Gam ëka ïcam unu; man ënë koma.”

27 Cë ökwanyö okopo, öpwöyö Obanga ëka ömïö bothgï, nakun kobo nï, “Madh unu man, un kïbëc. 28 Man ënë remona më cïkërë, n'ëönyö pï jö na pol më tïmö kïca ï kom bal. 29 An akobo niwu nï cakërë tin, an ba abino madhö nyig pig ölök ni, naka ï nïnö nön ka an abino madhö kodwu ï ker k'Apapna.”

30 Ï karë na gïn otyeko wero wer më lëga, öya öcïdhö gïnï ï wi Kidi më Jeituni.

Yecu okobo nï Petero bino kwërö ën ökö

(Marako 14:27-31; Luka 22:31-34; Jon 13:36-38)

31 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Ï kiwor na tin, un kïbëc ibino unu wëköna, pïën ëcö nï:

“ ‘An abino gönö akwath,

cë rom bino këth gïnï ökö ata.’*

32 Ëntö kinge ka an acer ökö, an abino cïdhö anyim niwu yo Galilaya.”

33 Petero ögamö nï, “Kadï jö kïbëc bino wëköni, an ba abino wëköni.”

34 Yecu okobo nïnë nï, “An akobo nini köp adyer nï ï kiwor na tin ni, na thwön gwënö bara okok, in ibino kwëröna wang adek.”

35 Ëntö Petero ögamö nï, “Kadï bed nï myero athöö kanya acël kodi, an ba abino kwëröni.” Cë ëlübkörë nökënë kïbëc okobo gïnï nï kömanön.

Yecu ölëgö ï pwodho Gethcemane

(Marako 14:32-42; Luka 22:39-46)

36 Cë Yecu öcïdhö k'ëlübkörë ï kabedo mörö na nyïngë Gethcemane. Ï karë na gïn othuno kunön, ën okobo both ëlübkörë nï, “Bed unu kany, ëk an kono acïdh ï lëga yo kuca.” 37 Cë ën ökwanyö Petero k'awope arïö ka Jebedayo më woth ködë, ëka cwinye öcakö podho rwök kï thwön kumo na dit. 38 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Cwinya tye ka cwer rwök, mïtö nekona ökö. Bed unu kany ëk ibed unu na wangwu thwolo köda.”

39 Yecu öcïdhö anyim na nönök, cë opodho pïny, okulo wie ëka ölëgö nï, “Apapna, ka twërë, kwany okopo ni ökö kï koma, ëntö kür obed kite na calö an amïtö, ëntö obed gin na in ïmïtö nï myero ötïmërë.”

40 Cë ën odwogo both ëlübkörë ëka onwongogï önïnö ökö. Ën okobo both Petero nï, “Un ba ïtwërö bedo na wangwu thwolo pï caa acël köda? 41 Bed na wangwu thwolo ëka ïlëg unu, ëk kür ïdöny unu ï atëmatëma. Cwiny mïtö, ëntö kom görü.”

42 Ën dökï ödök wang më arïö ëka ölëgö nï, “Apapna, ka okopo ni ba twërö kwanyërë ökö naka ka an amadhö, ëk dong gin na in ïmïtö ötïmërë.”

43 Ï karë na ën odwogo, ën dökï onwongo ëlübkörë tye ka nïnö, pïën nïnö onwongo ömakö wang-gï rwök. 44 Cë Yecu öwëkögï dökï ëka öcïdhö ölëgö wang më adek, nakun nwö köp acël nön.

45 Cë ën odwogo both ëlübkörë ëka openyogï nï, “Un pod ïnïnö ëka itye ka yweo unu? Nën unu, caa onyingo na cwök, ëka Wod ka Dhanö ebino mïö ökö ï cïng ëbal. 46 Yaa unu malö! Eru ecidhu! Nën, dhanö na bino ketho örörö ï koma dong cwök!”

Ëmakö Yecu

(Marako 14:43-50; Luka 22:47-53; Jon 18:2-11)

47 Ï karë na Yecu pod tye ka twak, Yuda n'obedo ngat acël ï kin ëkwëna apar wie arïö othuno. Ën obino kï lwak na pol n'ömakö gïnï pele abadë ëka ludhi. Ëlamdhök na dito ëka edite ka lwak ënë oorogï. 48 Won örörö onwongo otyeko dong yübö anyuth ködgï nï: “Ngat na an abino nödhö leme, ën ënön, mak unu ën.” 49 Cücüth Yuda obino both Yecu ëka okobo nï, “Apwony, itye!” Cë önödhö leme.

50 Yecu okobo both Yuda nï, “Okona, tïm gin na in ibino më tïmö.” Cë gïn obino opodho ï kom Yecu, ëka ömakö gïnï ën ökö.

51 Ëntö ngat acël n'onwongo tye gïnï kï Yecu kanya acël öryëö cïngë cë öwödhö pala abadë mërë, onguno kï ith atic k'Alamdhök na Dit.

52 Cë Yecu okobo bothe nï, “Dwök pala abadëni ï kabedo mërë, pïën jö kïbëc na makö gïnï pala abadë, bino thöö gïnï kï pala abadë. 53 Un ïthamö nï an ba atwërö lëgö Apapna ëk oor nïna emalaika na löö dul mwony apar wie arïö ökö ï caa ni? 54 Ëntö Cöc na Leng na kobo nï myero ötïmërë nï köman bino cobere nïngö?”

55 Ï caa nön Yecu okobo both lwak nï, “Un ibino botha kï pala abadë ëka ludhi më maköna, na calö ibino unu ï kom ayak? Nïnö kïbëc an abedo ï dyekal öt k'Obanga më pwony, ëka un ba ïmaka unu. 56 Ëntö man kïbëc ötïmërë ëk köp n'edwarpïny öcöö ocobere.” Cë ëlübkörë kïbëc örïngö öwëkö gïnï ën ökö.

Yecu ï nyim athuko më öd okiko k'edong

(Marako 14:53-65; Luka 22:54-55, 63-71; Jon 18:12-14, 19-24)

57 Jö n'onwongo ömakö gïnï Yecu otero ën yo both Kayapa, Alamdhök na Dit, kanya onwongo epwony cïk ëka edite öcökërë gïnï ïë. 58 Ëntö Petero obedo ka lübö kör Yecu kï cecen, naka othuno ï dyekal k'Alamdhök na Dit. Kinge na Petero ödönyö ï dyekal, ën obedo pïny kanya acël k'ëkürpïny më nënö gin na bino tïmërë.

59 Ëlamdhök na dito ëka athuko më öd okiko k'edong kïbëc onwongo tye gïnï ka rangö caden më twodo ï kom Yecu ëk enek gïnï ën ökö. 60 Ëntö gïn ba onwongo köp mörö, kadï bed ecaden më twodo na pol obino anyim. Më ajiki mërë jö arïö obino gïnï anyim, 61 ëka okobo gïnï nï, “Dhanö ni okobo nï, ‘An atwërö muko öt k'Obanga ëka agërö ökö ï nïnö adek.’ ”

62 Cë Alamdhök na Dit öya malö ëka okobo both Yecu nï, “In ba ïtwërö gamö köp mörö? Kit caden mënë ene na jö ni okelo k'adoth ködë ï komi?” 63 Ëntö Yecu ölïng alïnga.

Alamdhök na Dit okobo nïnë nï, “An amïtö ikwong kwong kï nyïng Obanga na kwö: Kob nïwa ka in ënë Meciya, Wod k'Obanga.”

64 Yecu ögamö nïnë nï, “Eyo, kite na in ikobo ködë. Ëntö an akobo niwu nï cakërë kobedini un ibino nënö Wod ka Dhanö n'obedo ï nget cïng më kucem ka Won Twër ëka na tye ka bino kï pöl gïnï më polo.”

65 Cë Alamdhök na Dit öyëcö böng mërë ëka okobo nï, “Ën ötwakö köp më yanyö Obanga! Pïngö onu dökï ëmïtö caden nökënë? Kobedini un iwinyo ayeny na ën öyanyö k'Obanga. 66 Ngö na un ïthamö?”

Gïn ögamö nï, “Bal mërë römö nïnë thöö.”*

67 Cë gïn öngülö laö dhögï ï wangë ëka ëgöö ën. Jö mökö odhongo ën 68 nakun kobo gïnï nï, “In ibedo Meciya. Tuc nïwa nga n'ogoi?”

Petero ökwërö Yecu

69 Petero onwongo tye yökö, obedo pïny ï dyekal. Cë atic na nyakö obino bothe ëka okobo nïnë nï, “In thon onwongo itye kanya acël kï Yecu më Galilaya.”

70 Ëntö Petero ökwërö ökö ï nyim jö kïbëc. Ën okobo nï, “An ba angeo gin na in itye ka twakö.”

71 Cë Petero öcïdhö yökö ï dhö wangkac, atic na nyakö nökënë dökï önënö ën, cë okobo both jö n'onwongo tye gïnï kunön nï, “Dhanö ni onwongo tye kanya acël kï Yecu më Najaret.”

72 Petero dökï ökwërö ökö, nakun kwongere nï: “An ba angeo ëcwö nön!”

73 Kinge caa na nönök, jö n'onwongo ocung gïnï kany nön obino gïnï both Petero ëka okobo nï, “Adyer, in ibedo ngat acël ï kin-gï, pïën kite na in ïtwak ködë nyutho ökö.”

74 Cë ï caa nön, Petero öcakö kwongere nakun kobo nï, “Ba angeo ëcwö ni.”

Cücüth thwön gwënö okok. 75 Cë Petero opo ï köp na Yecu ötwakö: “Na bara thwön gwënö okok, in ibino kwëröna wang adek.” Cë öcïdhö yökö ëka okok kï cwer cwiny rwök.

27

Etero Yecu ï nyim Pilato

(Marako 15:1; Luka 23:1-2; Jon 18:28-32)

1 Kodiko cön na pïny tye ka ruu, ëlamdhök na dito kïbëc ëka edite ka lwak öyübö gïnï köp më neko Yecu. 2 Gïn otweo Yecu, otero gïnï ëka ëmïö ën both Pilato n'obedo alöc më Roma.

3 Ï karë na Yuda, n'oketho örörö ï kom Yecu, önënö nï ëngölö köp më thöö ï wie, ën ongut ëka ödwökö cïlïng pyer adek na nyige both ëlamdhök na dito ëka both edite, 4 nakun kobo nï, “An abalö më ketho örörö ï kom dhanö n'ope kï bal.”

Gïn ögamö nïnë nï, “Manön obedo köpwa? Manön obedo pëköni.”

5 Cë Yuda obolo cïlïng pïny ï öt k'Obanga ëka ödönyö yökö. Cë öcïdhö ödërë ökö.

6 Ëlamdhök na dito ökwanyö gïnï cïlïng ëka okobo gïnï nï, “Cïk ba yeo nï myero eketh cïlïng ni ï canduk lïm më öt k'Obanga, pïën obedo cïlïng më remo.” 7 Cë gïn öyübö köp kanya acël, ëka otio gïnï kï cïlïng më wïlö pwodho k'acwe agulu, ëk obed kanya eiko erok ïë. 8 Manön ënë ömïö ecwodo pwodho nön nï Pwodho më Remo thuno ködë naka tin. 9 Cë köp n'onwongo adwarpïny Jeremia ötwakö ocobere: “Gïn otero cïlïng pyer adek na nyige, wel na jö Icarael onwongo öngölö ï kome, 10 cë gïn otio ködë më wïlö pwodho k'acwe agulu kite na Rwoth öcïka ködë.”*

Yecu ï nyim Pilato

11 Yecu ocung ï nyim alöc më Roma n'openyo ën nï, “In ënë rwoth k'Eyuda?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, kite na in ikobo ködë.”

12 Ëntö ï karë n'ëlamdhök na dito ëka edite odotho gïnï Yecu, ën ba ögamö gin mörö. 13 Cë Pilato openyo Yecu nï, “In ba itye ka winyo adoth na gïn odothi ködë?” 14 Ëntö Yecu ba ögamö köp mörö, kadï k'adoth mörö acël—man ömïö alöc ouro rwök.

15 Ï karama kïbëc më Poth, alöc onwongo gönyö amabuc acël both lwak, ngat mörö këkën na gïn mïtö. 16 Ï karë nön onwongo tye amabuc mörö n'engeo rwök, na nyïngë Baraba. 17 Cë ï karë na lwak öcökërë gïnï kanya acël, Pilato openyogï nï, “Nga na un ïmïtö nï agöny niwu, Baraba onyo Yecu n'ecwodo nï Meciya?” 18 Pilato onwongo ongeo nï gïn ömïö Yecu bothe pï nyeko.

19 Ï karë na Pilato obedo ï wi then më ngölö-köp, dhakö mërë ooro köp mörö bothe: “Kür ïtïm gin mörö ï kom dhanö nön n'ope kï bal, pïën tin ï wang lek anënö can na dit rwök pïrë.”

20 Ëntö ëlamdhök na dito ëka edite öcüpö gïnï lwak më penyo pï Baraba, ëk enek Yecu ökö.

21 Alöc dökï openyogï nï, “Nga kï kin jö arïö ni na un ïmïtö nï an agöny niwu?”

Gïn ögamö nï, “Baraba.”

22 Cë Pilato openyogï nï, “Ngö na an myero dong atïm kï Yecu n'ecwodo nï Meciya?”

Gïn kïbëc ögamö nï, “Gur ën ï kor yath arïa!”

23 Pilato openyogï nï, “Pïngö? Bal ngö na ën ötïmö?”

Ëntö lwak öwöö gïnï rwök nï, “Gur ën ï kor yath arïa!”

24 Ï karë na Pilato önënö nï ba dökï ërömö tïmö gin mörö, ëka wöö onwongo tye ka mëdërë amëda, cë ökwanyö pii, ölwökö kï cïngë ï nyim lwak ëka okobo nï, “Bal më remo ka dhanö ni ba bino bedo ï wia, manön bino bedo pëköwu!”

25 Lwak kïbëc ögamö nï, “Remo mërë obed ï wiwa ëka ï wi ëthïnöwa!”

26 Cë Pilato ögönyö Baraba nïgï. Ëntö ën ömïö epwodo Yecu kï del, ëka ömïö ën bothgï ëk egur ï kor yath arïa.

Acikari öngalö Yecu

(Marako 15:16-20; Jon 19:2-3)

27 Cë acikari k'alöc otero gïnï Yecu ï Praitorion,* ëka ögürö gïnï ën dyere. 28 Gïn ögönyö böngü mërë ëka oketho gïnï böngü na kwar ï kome. 29 Cë öyübö gïnï tok öküdhö, ëka eketho ï wie. Gïn oketho lüth ï cïngë më kucem ëka orumo cöng-gï pïny ï nyime, nakun ëngalö ën nï, “Örëm, rwoth k'Eyuda!” 30 Gïn öngülö laö dhögï ï kome ëka ökwanyö gïnï lüth cë ëgöö kï wie. 31 Kinge na gïn dong otyeko ngalö Yecu, cë gïn ögönyö böngü na kwar ökö kï ï kome, ëka eketho böng mërë ï kome. Cë gïn otero ën më guro ï kor yath arïa.

Eguro Yecu ï kor yath arïa

(Marako 15:21-32; Luka 23:26-43; Jon 19:17-27)

32 Ï karë n'onwongo gïn tye ka donyo yökö, oromo gïnï k'ëcwö mörö më Cirene na nyïngë Cimon, cë ödïö gïnï ën tëtëk më tingo yath arïa ka Yecu. 33 Gïn othuno ï kabedo n'ecwodo nï Golgota (na gönyö nï Kabedo më Cogo Wic). 34 Acikari ömïö Yecu köngö ölök n'erubo kï yath na këc; ëntö kinge na ën öbïlö, Yecu ökwërö madhö ökö. 35 Kinge na dong gïn oguro Yecu ï kor yath arïa, obolo gïnï kwir më poko böng mërë.* 36 Cë gïn obedo pïny kunön më kürö ën. 37 Oguro gïnï köp më adoth na gïn odotho ën ködë malö ï ka wie, n'ëcöö nï, “Man ënë Yecu, Rwoth k'Eyuda.” 38 Ekwoe arïö onwongo eguro kanya acël ködë, ngat acël yo cïngë kucem, ëka ngat acël yo cïngë kucam. 39 Jö n'onwongo tye ka wok ï ngete obedo gïnï ka yanyö ën, yengo wigï, 40 ëka kobo gïnï nï, “In ikobo nï ibino muko öt k'Obanga ökö, cë ïgërö ï nïnö adek, lari keni ëka idhi pïny kï kor yath arïa, ka in ibedo Wod k'Obanga!”

41 Ëlamdhök na dito, epwony cïk ëka edite thon önywarö gïnï Yecu. 42 Gïn okobo nï, “Ën ölarö jö nökënë, ëntö ën ba twërö larë kënë! Ën obedo rwoth më Icarael! Wëk ën obin pïny kï ï kor yath arïa, cë wan ebino yee ën. 43 Ën geno Obanga ëka kobo nï ën ebedo Wod k'Obanga. Wëk Obanga ölar ën kobedini ka mïtö.” 44 Ekwoe n'onwongo eguro kanya acël ködë thon öyanyö gïnï ën.

Thöö ka Yecu

45 Cakërë caa abicël më kiceng më thuno ködë naka caa abungwën, pïny ocido ökö na cöl ï wi lobo kïbëc. 46 Ï kin caa abungwën më kothyeno Yecu okok kï dwön na longo nï, “Eloi, Eloi, lama cabaktani?”—na gönyö nï, “Obangana, Obangana, pïngö ïwëka nï köman?”

47 Ï karë na jö mökö n'ocung kunön owinyo, gïn okobo nï, “Ën tye ka cwodo Eliya.”

48 Cücüth dhanö acël örïngö ökwanyö amor, cë olutho ï köngö ölök na wac, örwakö ï wi lüth, ëka ömïö both Yecu nï ömadhï. 49 Ëntö jö nökënë okobo nï, “Wëk unu ën kënë! Eru enenu ka Eliya twërö bino më larö ën.” 50 Yecu okok dökï kï dwön na longo, cë öthöö ökö.

51 Ï caa nön, böngü katein na tye ï öt k'Obanga öyëc opokere ökö ï dul arïö cakërë kï malö naka pïny. Pïny oyengere ëka kite öbarë gïnï ökö. 52 Lyene öyabërë ökö ëka kom jö k'Obanga na leng na pol n'onwongo öthöö ocer gïnï ökö. 53 Odonyo gïnï ökö kï ï lyene ëka kinge cer ka Yecu öcïdhö gïnï ï Jerucalem cë onyuthere gïnï both jö na pol.

54 Ï karë n'Adit na löö acikari kï jö n'onwongo tye ködë më kürö Yecu önënö gïnï oyeyeng ëka gin na kïbëc n'ötïmërë, obedo gïnï kï lworo rwök, cë okobo gïnï nï, “Adyer, ën onwongo obedo Wod k'Obanga!”

55 Mon na pol onwongo tye gïnï kunön na neno gïnï kï cecen. Gïn onwongo ölübö kör Yecu kï ï Galilaya më könyö ën. 56 Ï kin mon nön gïnï onwongo tye ïë Maria më Magadala, Maria aya ka Yakobo ëka Yocepu, ëka aya k'awope ka Jebedayo.

Eiko Yecu ï lyël

(Marako 15:42-47; Luka 23:50-56; Jon 19:38-42)

57 Ï karë na pïny dong cido, dhanö mörö më Arimataya n'obedo alönyö na nyïngë Yocepu obino, ën thon onwongo obedo alübkör Yecu. 58 Ën öcïdhö both Pilato cë ökwaö kom Yecu ëka Pilato öcïkö nï ëk ëmïï bothe. 59 Yocepu ökwanyö kom Yecu, cë oboo ökö kï böngü na leng, 60 ëka opyelo ï bur lyël mërë na nyen, na ën onwongo ogworo ï kidi. Ën ölörö kidi na thwönë ï dhö lyël, ëka öya öcïdhö ökö. 61 Maria më Magadala ëka Maria nökënë ca onwongo obedo gïnï kunön n'opimere kï lyël.

Ëkürpïny na kürö lyël

62 Kodiko mërë, na ënë nïnö na lübö Nïnö më Yübërë, ëlamdhök na dito ëka Eparicayo öcökërë gïnï ï nyim Pilato. 63 Gïn okobo nï, “Adwong, wan epo nï ï karë na ën pod kwö, wan ewinyo ka abwöl jö nön kobo nï, ‘Kinge nïnö adek an abino cer dökï.’ 64 Cë myero ïmïï cïk ëk ëgwök lyël na bër naka ï nïnö më adek ëk kür ëlübkörë öcïdh gïnï ökwal kome ökö, cë okob gïnï both lwak nï ën ocer ökö kï ï kin jö n'öthöö. Bwöl më ajiki ni bino bedo na rac na löö bwöl më acël ökö.”

65 Pilato ögamö nï, “Ter unu acikari n'obedo gïnï ëkürpïny. Cïdh ïgwök unu na bër rwök kite na un ïtwërö ködë.” 66 Cë öcïdhö gïnï më kürö dhö lyël na bër nakun mwönö gïnï anyuth ï kom kidi ëka eketho ëkürpïny.

28

Cer ka Yecu

(Marako 16:1-10; Luka 24:1-12; Jon 20:1-10)

1 Kinge Cabït k'Eyuda, ï kin keko ï nïnö na lübö cabït k'Eyuda, Maria më Magadala ëka Maria nökënë öcïdhö gïnï më nënö lyël.

2 Athura oyeyeng na dit oyengo pïny, pïën malaika ka Rwoth n'öya kï ï polo obino pïny cë othwaro kidi ökö kï ï dhö lyël ëka obedo ï wie. 3 Malaika nön onen na ryëny calö lüth köth, ëka böng mërë onwongo tar calö pëë. 4 Ëkürpïny obedo gïnï kï lworo rwök ï karë na gïn önënö malaika ëka komgï ömyël cë ödökö gïnï calö jö n'öthöö.

5 Ëntö malaika okobo both mon nï, “Kür ibed unu kï lworo, pïën an angeo nï un itye ka rangö Yecu n'onwongo eguro ï kor yath arïa. 6 Ën ba tye kany; ën ocer ökö, kite na ën okobo. Bin ïnën unu kanya ën onwongo obuto ïë. 7 Cïdh unu pïöpïö ëk ikob unu both ëlübkörë: ‘Ën ocer ökö kï kin jö n'öthöö, ëka ën tye ka cïdhö anyim niwu yo Galilaya. Un ibino nënö ën kï kunön.’ Po unu ï kom ngö na an akobo niwu.”

8 Cë mon öbünyö yaa ökö pïöpïö kï ï wi lyël kï lworo ëka kï yom cwiny na thwönë, cë örïngö gïnï më cïdhö kobo both ëlübkörë. 9 Athura Yecu oromo ködgï, cë omothogï nï, “Kuc obed kodwu!” Gïn obino bothe, ömakö gïnï tyënë cë öwörö gïnï ën. 10 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo. Cïdh ikob unu both utmegona ëk öcïdh gïnï yo Galilaya; cë gïn bino nënöna kï kunön.”

Köp n'ëkürpïny ödwökö

11 Ï karë na mon tye ka woth ï yoo, ëkürpïny mökö öcïdhö ï taun ëka ödwökö gïnï ripot both ëlamdhök na dito gin na kïbëc n'ötïmërë. 12 Ï karë n'ëlamdhök na dito öcökërë gïnï kanya acël k'edite, cë öyübö gïnï köp më mïö cïlïng na thwönë both acikari, 13 nakun kobo gïnï bothgï nï, “Kob unu both lwak nï, ‘Ëlübkörë obino gïnï kiwor cë ökwalö gïnï kome ï karë n'onwongo wan ënïnö ökö.’ 14 Ka alöc bino winyo köp ni, cë wan ebino kobo nïnë, ëk can mörö kür opodh ï komwu.” 15 Cë acikari ögamö gïnï cïlïng, ëka ötïmö gïnï kite n'ëcïkögï ködë. Köp ni obedo këth ï kin Eyuda othuno ködë naka tin.

Yecu onen both ëlübkörë

(Marako 16:14-18; Luka 24:36-49; Jon 20:19-23; Tic k'Ëkwëna 1:6-8)

16 Cë ëlübkörë apar wie acël öcïdhö gïnï yo Galilaya, ï wi kidi na Yecu onwongo okobo bothgï më cïdhö ïë. 17 Ï karë na gïn önënö Yecu, öwörö gïnï ën; ëntö jö mökö obedo k'akalakala. 18 Cë Yecu obino bothgï ëka okobo nï, “Twër kïbëc na tye ï polo ëka ï wi lobo etyeko dong mïö ökö botha. 19 Pï manön cïdh unu dong ëk ïlök unu jö më rok kïbëc ödök gïnï ëlübköra, baticagï unu kï nyïng Apap, ëka Wod ëka Tipo Naleng, 20 pwony unugï më gwökö gin na kïbëc na an atyeko cïköwu ködë. An atye kodwu karë kïbëc, naka ï ajiki pïny.”

* 1:17 1:17 Meciya gönyö nï Kiricito ï lëb Girik, gönyö nï, Ngat n'ewiro.

* 1:23 1:23 Icaya 7:14

* 2:6 2:6 Mika 5:2

* 2:15 2:15 Kocea 11:1

* 2:18 2:18 Jeremia 31:15

* 3:3 3:3 Icaya 40:3

* 4:4 4:4 Nwönö Cïk 8:3

* 4:6 4:6 Jabuli 91:11-12

* 4:7 4:7 Nwönö Cïk 6:16

* 4:10 4:10 Nwönö Cïk 6:13

* 4:16 4:16 Icaya 9:1-2

* 4:25 4:25 Dekapoli manön Taun apar.

* 5:21 5:21 Yaa 20:13

* 5:27 5:27 Yaa 20:14

* 5:31 5:31 Nwönö Cïk 24:1

* 5:38 5:38 Yaa 21:24; Jö Lebi 24:20; Nwönö Cïk 19:21

* 5:43 5:43 Jö Lebi 19:18

* 8:4 8:4 Jö Lebi 14:2-9

* 8:17 8:17 Icaya 53:4

* 9:1 9:1 Taun më thurgï Kaperanaum kanya Yecu ökwö ïë.

* 9:13 9:13 Kocea 6:6

* 10:14 10:14 Tëng unu apua më tyënwu nyutho nï Obanga ökwërö jö më taun nön, pïën gïn ökwërö winyo köp k'ëkwëna.

* 10:36 10:36 Mika 7:6

* 11:10 11:10 Malaki 3:1

* 12:7 12:7 Kocea 6:6

* 12:21 12:21 Icaya 42:1-4

* 12:42 12:42 1 Rwodhi 10:1-10; 2 Thëkwarö 9:1-12

* 13:15 13:15 Icaya 6:9-10

* 13:35 13:35 Jabuli 78:2

* 15:4 15:4 Yaa 20:12; Nwönö Cïk 5:16

* 15:4 15:4 Yaa 21:17; Jö Lebi 20:9

* 15:9 15:9 Icaya 29:13

* 16:18 16:18 Petero gönyö nï kidi.

† 16:18 16:18 Thöö onyo kapïny.

* 17:21 17:21 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 18:11 18:11 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 18:16 18:16 Nwönö Cïk 19:15

* 19:4 19:4Acaki 1:27

* 19:5 19:5 Acaki 2:24

* 19:7 19:7 Nwönö Cïk 24:1

* 19:19 19:19 Yaa 20:12-16; Nwönö Cïk 5:16-20

* 19:19 19:19 Jö Lebi 19:18

* 21:9 21:9 Ocana ï lëb Iburu gönyö nï Lar n'ölökërë ödökö më pak.

* 21:9 21:9 Jabuli 118:26

* 21:13 21:13 Icaya 56:7

* 21:13 21:13 Jeremia 7:11

* 21:16 21:16 Jabuli 8:2

* 21:42 21:42 Jabuli 118:22-23

† 21:44 21:44 Baibul nökënë ba ketho tyeng 44.

* 22:24 22:24 Nwönö Cïk 25:5-6

* 22:32 22:32 Yaa 3:6

* 22:37 22:37 Nwönö Cïk 6:5

* 22:39 22:39 Jö Lebi 19:18

* 22:44 22:44 Jabuli 110:1

* 23:14 23:14 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni

* 23:39 23:39 Jabuli 118:26

* 24:15 24:15 Daniel 9:27; Daniel 11:31; Daniel 12:11

* 24:29 24:29 Icaya 13:10; 34:4

* 24:36 24:36 Baibul nökënë ba oketho onyo Wod.

* 26:31 26:31 Jakaria 13:7

* 26:66 26:66 Jö Lebi 24:16

* 27:10 27:10 Jakaria 11:12-13; Jeremia 19:1-13; Jeremia 32:6-9

* 27:27 27:27 Praitorion obedo laï k'alöc.

* 27:35 27:35 Jabuli 22:18-19

Marako

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Köp më Emuth na Bër ï kom Yecu kite na

Marako

öcöö

Köp na ut ï buk ka Marako

Buk ni Jon Marako ënë öcöö. Obedo buk acël ï kin buke angwën na mïö onu köp ï kom köp më Emuth na Bër ï kom Yecu Kiricito. Buke nökënë ënë Matayo, Luka, ëka Jon. Marako nen calö obedo kï gum më nënö ëka winyo Yecu kï ï Jerucalem cë kï kunön öcakö bedo ngat n'oye. Kinge enwongo nï ën owotho kï Paulo ëka Baranaba ï wothgï më acël (Tic k'Ëkwëna 12:25). Ën thon obedo amïï köny both akwëna Petero pï mwaka na pol (1 Petero 5:13). Enwongo nï ën onwongo köp na pol kï kom köp mërë ï kom Yecu kï ï kom ngö na Petero okobo nïnë.

Ï buk ni, Marako mïö köp ï kom kwö ëka tic ka Yecu. Ën oketho cwinye rwök ï kom ngö na Yecu otio nakaka ngö na ën okobo. Ën obedo ka nwönö nï Yecu nyutho tëkö mërë më larö, gönyö ëka cangö jïï. Neno mërë onwongo tye ï kom Yecu na calö atic ëka athïn k'Obanga. Tango mërë, cangö jïï, gönyö jïï na tipo na reco otweogï ëka tëkö mërë më wëkö bal nyutho ën na calö wod k'Obanga.

Buk ni cakërë kï köp ï kom tic ka Yecu ï kin lwak, ëka kï köp mërë nï ker k'Obanga dong obino ökö pïny ï lobo. Pol karë Marako tero köp më guro Yecu ï kor yath na calö köp më rïbërë ï kin Obanga kï dhanö. Na lübërë kï köp ka Marako, Yecu onwongo can pï bal onu (nën cura 8:31; 9:31; 10:33-34, 45). Marako onyutho ngö n'ötïmërë na thuth ï cabït më ajiki na bara Yecu öthöö ëka ojiko köp mërë kï cer ëka dök ka Yecu ï wi polo.

1

Pwony ka Jon Abatica

(Matayo 3:1-12; Luka 3:1-18; Jon 1:19-28)

1 Man ënë acaki më köp më Emuth na Bër ï kom Yecu Kiricito, Wod k'Obanga.* 2 Kite n'ëcöö ködë ï buk k'adwarpïny Icaya:

“Obanga okobo nï, ‘An abino oro aorna ï nyimi,

na bino yübö yoo nini.’

3 Dwön dhanö mörö tye ka redo ï thim nï,

‘Yüb unu yoo pï Rwoth,

mïï unu yoo ocung atïr nïnë.’ ”

4 Aor ni onwongo obedo Jon Abatica. Ën onwongo tye ï thim ëka ötïtö nï jïï myero ebaticagï më nyutho nï gïn dong ongut ökö kï ï kom balgï ëka ölökërë gïnï both Obanga ëk ötïm nïgï kïca. 5 Jö na pol më lobo Yudea ëka Jerucalem obino gïnï both Jon. Gïn onwongo tuco balgï ëka Jon baticagï ï kulo Jordan. 6 Jon onwongo ruko böng n'ëyübö kï kom yer kïnaga, tweo wang pyërë kï del, camö bonyo ëka mör kic më thim. 7 Jon ötïtö both jïï nï, “Ngat mörö ute na tye ka lübö köra, ën pïrë tëk löa ökö. An ba apora më gungo pïny ëka më gönyö thöl wörë. 8 An abaticawu kï pii, ëntö ën bino baticawu kï Tipo Naleng.”

Batica ka Yecu

(Matayo 3:13-4:11; Luka 3:21-22; 4:1-13)

9 Ï karë nonu Yecu öya kï ï Najaret ï lobo më Galilaya ëka Jon obatica ën ï kulo Jordan. 10 Na Yecu pod donyo malö kï ï pii, cücüth ën önënö polo öyabërë ëka Tipo Naleng opye ï kome na cal k'amam. 11 Ëka dwön mörö öya kï ï polo na kobo nï, “In ënë Woda më amara, cwinya yom ï komi.” 12 Cücüth Tipo Naleng otero Yecu ï thim, 13 kanya ën obedo ïë pï nïnö pyer angwën nakun Catan tëmö ën. Leeni na ger onwongo thon ut kunön ëka emalaika obedo gwökö ën.

Yecu ocwodo ëcïk rëc angwën

(Matayo 4:12-22; Luka 4:14-15; 5:1-11)

14 Ï karë na dong etweo Jon ï buc, Yecu obino yo Galilaya nakun tïtö köp më Emuth na Bër n'öya kï both Obanga. 15 Ën okobo nï, “Karë dong örömö, Ker k'Obanga dong cwök. Ngut unu ëka iyee unu köp më Emuth na Bër!” 16 Ï nïnö mörö acël na Yecu onwongo tye ka woth ï nget Nam më Galilaya, ën önënö ëcïk rëc arïö, Cimon ëka ömïn mërë Anderiya, bolo gïnï böögï ï pii. 17 Yecu okobo bothgï nï, “Bin ïlüb unu köra, ëka an abino mïöwu ïdökö ëmak jïï nakaka rëc.” 18 Cücüth gïn öwëkö böögï ëka ölübö gïnï kör Yecu. 19 Ï karë na ën öcïdhö anyim na nönök, önënö Yakobo ëka ömïn mërë Jon, ëthïn ka Jebedayo, n'obedo gïnï ï yeya yübö böögï. 20 Ëka cücüth Yecu ocwodogï cë öwëkö gïnï apapgï Jebedayo ï yeya kï jö n'onwongo epangogï apanga ëka ölübö gïnï ën.

Dhanö na tye kï tipo na rac

(Luka 4:31-37)

21 Yecu ëka ëlübkörë öcïdhö gïnï yo Kaperanaum, cücüth ï ceng Cabït k'Eyuda ën ödönyö ï cinagoga ëka öcakö pwony. 22 Jïï obedo kï ur ï kom pwony mërë, pïën opwonyo na calö ngat n'onwongo ut kï twër, na path kï kite n'epwony cïk pwonyo ködë. 23 Cücüth dhanö mörö onwongo tye ï cinagogagï kï tipo na rac ëka öcakö redo nï, 24 “Kara ïmïtö ngö kï bothwa, Yecu më Najaret? In ibino më tyekowa ökö? An angeo ngat na in ibedo—ngat na Leng n'Obanga ooro.” 25 Ëntö Yecu ocoko nakun kobo nï, “Lïng ökö, ëka donyi ökö kï ï kome!” 26 Tipo na rac ömïö ën öryërë ëka oredo rwök cë öya ökö kï ï kome. 27 Jö kïbëc obedo gïnï kï ur rwök nakun penyere gïnï kën-gï nï, “Man ngö? Pwony na nyen na ut kï twër! Ën coko naka thon tipo na reco, ëka winyo gïnï ën.” 28 Emuth ï kom Yecu ökëth örömö kabedo n'ögürö lobo më Galilaya kïbëc.

Yecu öcangö jö na pol

(Matayo 8:14-17; Luka 4:38-41)

29 Cücüth na Yecu dong öya ökö kï ï cinagoga, öcïdhö gïn kï Yakobo ëka Jon yo pacö ka Cimon ëka Anderiya. 30 Marö ka Cimon onwongo obuto pïny, na two lyetho ömakö ëka cücüth gïn okobo köp ï kome both Yecu. 31 Ën dong öcïdhö bothe, ömakö cïngë, ëka otingo malö. Two lyetho öya ökö kï ï kome ëka öcakö yübö nïgï cem.

32 Kothyeno nön na ceng dong dönyö, jïï okelo etwoe kïbëc bothe ëka jö na cene ömakögï. 33 Ëka jö kïbëc më taun nön ögürë gïnï ï dholokek. 34 Cë Yecu öcangö jö na pol n'onwongo ut gïnï kï koth twoe na papath, ëka öryëmö cene na pol, ën ba oyeo nï cene më twak pïën gïn onwongo ngeo nga na ën obedo.

Yecu ötïtö köp ï Galilaya

(Luka 4:42-44)

35 Kodiko cön na pïny pod cöl, Yecu öya cë öcïdhö yo kanyalik ëka obedo ï lëga kunön. 36 Ëntö Cimon ëka ewodhe öcïdhö gïnï më rangö ën. 37 Ï karë na gïn onwongo Yecu, gïn okobo nïnë nï, “Jö kïbëc tye ka rangöni.”

38 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “Eru ëcïdh unu ï peci nökënë ëk an thon atït nïgï köp. Manön ënë gin n'ömïö an abino.” 39 Cë ën owotho ï Galilaya kïbëc nakun tïtö köp ï cinagogagï ëka ryëmö cene.

Yecu öcangö ëcwö na ut kï two dhöbü

(Matayo 8:1-4; Luka 5:12-16)

40 Ëcwö mörö na ut kï two dhöbü obino cë orumo cöngë both Yecu, nakun kwaö ën nï, “Ka ïmïtö, ïtwërö mïöna bedo na leng.” 41 Kïca ömakö Yecu cë öryëö cïngë ogudo ëka okobo nïnë nï, “An amïtö, komi dong obed na leng!” 42 Cücüth dhöbü orwenyo ökö kï ï kome ëka ëmïö ödökö na leng. 43 Cë Yecu ömïö ën öcïdhö nakun cïkö na tëk nï, 44 “Kür ikob both ngat mörö ngö n'ötïmërë. Ëntö cïdhï inyuthiri both alamdhök ëka ïmïï tyër pï bedoni na leng na lübërë kï cïk na yam Muca öcïkö pï jö n'ëcangögï kï ï two dhöbü. Man bino bedo caden both jö kïbëc nï in emii ïdökö na leng.”

45 Ëntö ën öcïdhö ëka örwëö ngö n'ötïmërë both jö kïbëc. Na calö adwogi ka ngö n'ötïmërë, ömïö Yecu ba dökï ödönyö ï taun na kome nen ëntö obedo yökö kanyalik, cë jïï kï ï kabedo kïbëc ömëdërë gïnï më bino bothe.

2

Yecu öcangö ngat na kome okwe

(Matayo 9:1-8; Luka 5:17-26)

1 Kinge nïnö na nönök, Yecu dökï odwogo ï Kaperanaum, jïï owinyo nï ën odwogo pacö. 2 Lwak na pol öcökërë gïnï kanya acël na kabedo ödökö na dïng naka ï dholokek, ëka ën ötïtö köp k'Obanga bothgï. 3 Cë cwö angwën obino n'otingo gïnï dhanö na kome okwe bothe. 4 Gïn onwongo ba römö tero ëcwö ni both Yecu pïën lwak onwongo opong rwök. Otuco gïnï wi öt kï malö n'opimere kï kanya Yecu onwongo ut ïë. Cë gïn olwao ëcwö na kome okwe n'obuto ï ökëka pïny ï nyim Yecu. 5 Ï karë na Yecu önënö yeegï, okobo n'ëcwö na kome okwe nï, “Woda, balni dong ëwëkö ökö.”

6 Ëntö epwonye mökö më cïk ka Muca onwongo obedo kany nön nakun penyere gïnï kï ï cwinygï kën-gï nï, 7 “Pïngö dhanö ni twak nï köman? Ën tye ka yanyö Obanga! Obanga këkën ënë twërö wëkö bal!”

8 Cücüth Yecu ongeo kï ï cwinye ngö n'onwongo gïn tye ka thamö, ëka openyogï nï, “Pïngö ïthamö unu köp ni kï ï cwinywu? 9 Mënë na yot, më kobo both dhanö na kome okwe nï, ‘Balni dong ëwëkö ökö,’ onyo nï, ‘Yaa malö, ïkwany ökëkani, ëka ïcak woth’? 10 Ëntö an amïtö inge unu nï, Wod ka Dhanö ut kï twër ï wi lobo më wëkö bal.” Cë Yecu okobo both dhanö na kome okwe nï, 11 “An akobo nini, yaa malö, kwany ökëkani ëka ïcïdh yo pacö.” 12 Ën öya malö, ökwanyö ökëka mërë ëka odonyo yökö na gïn kïbëc tye ka nënö. Jö kïbëc ouro ëka öpakö gïnï Obanga na kobo gïnï nï, “Wan anaka yam bara ënënö gin mörö na calö man!”

Yecu ocwodo Lebi

(Matayo 9:9-13; Luka 5:27-32)

13 Yecu dökï öcïdhö ï dhö Nam më Galilaya. Lwak na pol obino bothe ëka ën öcakö pwonyogï. 14 Na Yecu onwongo tye ï woth, önënö Lebi wod k'Alipayo obedo ï öd cökö ocoro mërë. Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra.” Cë Lebi öya malö ëka ölübö körë.

15 Na Yecu onwongo ut ï cem ï öt ka Lebi, ëcök ocoro ëka ëbal na pol onwongo tye ï cem kanya acël ködë ëka ëlübkörë. Jö na pol onwongo tye n'ölübö gïnï kör Yecu. 16 Ï karë n'epwony cïk ka Muca n'obedo Eparicayo önënö gïnï ën ka cemo k'ëbal ëka ëcök ocoro, gïn openyo ëlübkör Yecu nï, “Pïngö ën cemo k'ëcök ocoro ëka ëbal?”

17 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën okobo nïgï nï, “Pathï jö na komgï yot ënë mïtö daktar, ëntö etwoe. An ba abino më cwodo jö na kitegï atïr ëntö ëbal.”

Peny ï kom rio kec

(Matayo 9:14-17; Luka 5:33-39)

18 Ï karë mörö n'onwongo ëlübkör Jon Abatica ëka Eparicayo ut gïnï ï rio kec, jö mökö obino gïnï both Yecu ëka openyo ën nï, “Pïngö ëlübkör Jon Abatica ëka ëlübkör Eparicayo rio gïnï kec, ëntö megi ba rio kec?”

19 Yecu ögamö nï, “Wele k'anyom twërö rio kec n'anyom tye ködgï kanya acël?” Ba twërö gïnï rio kec n'anyom tye ködgï kanya acël. 20 Ëntö karë bino thuno n'ebino kwanyö anyom ökö kï bothgï, cë gïn dong bino rio kec ï nïnö nön.

21 “Ngat mörö ope na dapö böngü na nyen ï kom böngü n'otii, cë ka ötïmö, böngü na nyen bino yëcö böngü n'otii ökö cë mïö kanya öyëc bedo na thwönë. 22 Ëka ngat mörö ope na pïkö köngö ölök na nyen ï ocwe* na cön. Ka öpïkö, cë köngö ölök bino yëcö ocwe ökö, köngö ölök bino öny ëka ocwe thon bal ökö. Ëntö köngö ölök na nyen myero ëpïkï ï ocwe na nyen.”

Peny ï kom ceng Cabït k'Eyuda

(Matayo 12:1-18; Luka 6:1-5)

23 Ï nïnö mörö acël më ceng Cabït k'Eyuda, na Yecu onwongo tye ka wok k'ëlübkörë ï pwodho bël, ëlübkörë öcakö rïdhö with bël. 24 Eparicayo okobo both Yecu nï, “Nën, pïngö gïn tye ka türö cïk ï ceng Cabït k'Eyuda?”

25 Ëka Yecu okobo nïgï nï, “Un ba ïkwanö kï ï Cöc na Leng ngö na Daudi ötïmö ï karë na kec oneko ën ëka ewodhe? 26 Ën ödönyö ï öt k'Obanga ï karë na Abiathar onwongo obedo Alamdhök na Dit ëka öcamö ogati n'ëtyërö both Obanga na yam cïk ökwërö nï dhanö mörö kür öcam na path k'ëlamdhök këkën. Ën thon ömïö nökënë both ewodhe.”

27 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Ceng Cabït onwongo ëyübö pï dhanö, pathï dhanö pï ceng Cabït. 28 Pï manön Wod ka Dhanö obedo Rwoth, naka thon më ceng Cabït.”

3

Ëcwö na badë okwe

(Matayo 12:9-14; Luka 6:6-11)

1 Ï nïnö mörö acël më ceng Cabït k'Eyuda, Yecu dökï ödönyö ï cinagoga ëka ëcwö na badë okwe onwongo ut kunön. 2 Jö mökö onwongo ut gïnï kunön më nënö ka Yecu twërö cangö ëcwö ni ï ceng Cabït ëk enwong gïnï yoo më dotho ën. 3 Yecu okobo both ëcwö na badë okwe nï, “Yaa malö ëk icung ï nyim jïï.”

4 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Cïk yeo ï ceng Cabït nï ëtïm gin mörö na bër onyo na rac, ëlar kwö onyo enek ökö?” Ëntö gïn ölïng alïnga. 5 Ën önënögï k'akëmö ëka cwinye ocwer pï nwang cwinygï. Yecu okobo n'ëcwö nï, “Ryë badi.” Ën öryëö badë cë öcang ökö. 6 Cë Eparicayo odonyo gïnï yökö cücüth më yübö köp kï jö na cwakö Erode kite na myero enek kï Yecu.

Lwak ölübö Yecu

7 Yecu k'ëlübkörë öya cë öcïdhö gïnï yo dhö nam, ëka lwak na pol n'öya kï ï lobo më Galilaya, Yudea, 8 Jerucalem, Idemea, kukïdë më kulo Jordan, ëka kï ï lobo n'örïkö Turo kï Cidon ölübö gïnï körë. Ï karë na lwak na pol owinyo gïnï gin na kïbëc na ën obedo ka tïmö, gïn obino bothe. 9 Yecu okobo n'ëlübkörë nï öyüb gïnï yeya nïnë, ëk kür lwak ödïë. 10 Ën onwongo öcangö jö na pol ï nïnö nön, cë jö kïbëc na two onwongo dïrë gïnï më gudo ën. 11 Ka tipo na reco önënö Yecu, podho gïnï pïny ï nyime ëka kok gïnï nï, “In ibedo Wod k'Obanga.” 12 Ëntö Yecu öcïkö tipo na reco nï kür okob gïnï nï ngat mörö nga na ën ebedo.

Yecu öyërö ëkwëna apar arïö

(Matayo 10:1-4; Luka 6:12-16)

13 Kinge manön Yecu öcïdhö ï wi kidi ëka ocwodo jö n'onwongo ën mïtö woth ködgï ëka obino gïnï bothe. 14 Ën öyërö jö apar arïö ëka ocwodogï nï ëkwëna ëk owoth ködë kanya acël, ëka eorgï më cïdhö tïtö köp k'Obanga, 15 ëka më bedo kï twër më ryëmö cene. 16 Man ënë jö apar arïö na ën öyërö: Cimon (na ën öcakö nyïngë nï Petero), 17 Yakobo ëka ömïn mërë Jon, awope ka Jebedayo, (ëntö Yecu ömïögï nyïng nï, Boanergi, na tyën köp mërë nï, “Jö na mor kamë köth.”) 18 Anderiya, Pilipo, Batulumayo, Matayo, Tomaci, Yakobo wod k'Alipayo, Tadeo, Cimon (dhanö na mïtö löckën) 19 ëka Yuda Ikariot n'oketho örörö ï kom Yecu.

Yecu ëka Belijebul

(Matayo 12:22-32; Luka 11:14-23; 12:10)

20 Cë Yecu ödönyö ï öt ëka lwak na pol obino örïkö ën dökï. Ën ëka ëlübkörë onwongo ba twërö gïnï nwongo caa më cem. 21 Ï karë na wede mërë owinyo ngö n'ötïmërë, cë obino gïnï më makö Yecu pïën gïn öthamö nï, “Ën opo ökö.”

22 Epwony cïk ka Muca mökö öya kï ï Jerucalem na kobo gïnï nï, “Ën ut kï Belijebul, adwong ka cene. Kanya ën nwongo tëkö kï ïë më ryëmö cene.”

23 Cë Yecu ocwodogï ëka ötwak ködgï kï carolok nï, “Catan twërö ryëmö Catan nïngö? 24 Ka ker opokere ïë arïö, ker nön ba twërö cung. 25 Ëka ka jö më öt opokere ïë arïö, jö më öt nön ba twërö cung. 26 Ëka ka Catan opokere cë ölwënyö ï kome kënë, ën ba twërö cung, ajiki mërë nwongo dong othuno. 27 Ngat mörö ope na twërö dönyö ï öt ka ngat na tëk më yakö jami mërë, thwara ka ën öcakö tweno dhanö na tëk ni ökö ëka dong cakö yakö jami kï ï ödë. 28 An akobo niwu köp adyer nï, bal kïbëc na dhanö tïmö ëka ayeny n'ëyanyö k'Obanga ërömö tïmö kïca, 29 ëntö ngat mörö na yanyö Tipo Naleng ba ebino tïmö nïnë kïca pïën nwongo ötïmö bal na bedo na twal.” 30 Yecu okobo nïgï pïën gïn onwongo tye ka kobo nï, “Ën ut kï tipo na rac.”

Aya ka Yecu ëka utmego mërë

(Matayo 12:46-50; Luka 8:19-21)

31 Cë aya ka Yecu ëka utmego mërë obino gïnï. Gïn ocung yökö ëka eoro ngat mörö both Yecu ï öt, ëk obin yökö ötwak ködgï. 32 Lwak onwongo obedo nakun ögürö gïnï Yecu ï dyere, cë ekobo nïnë nï, “Ayani ëka utmegoni ocung yökö tye gïnï ka rangöni.”

33 Yecu ögamö nïgï nï, “Nga ënë obedo ayana ëka utmegona?” 34 Cë önënö jö n'obedo pïny n'ögürö ën dyere ëka okobo nï, “Man ënë ayana ëka utmegona. 35 Ngat mörö na tïmö ngö n'Obanga mïtö, ënë ömëra, amëra, ëka ayana.”

4

Carolok ï kom acwö kodhi

(Matayo 13:1-9; Luka 8:4-8)

1 Yecu dökï öcakö pwony ï dhö Nam më Galilaya. Lwak na pol rwök öcökërë bothe, cë ën öïdhö ï yeya ëka obedo ïë nakun jïï kïbëc odong ï dhö nam. 2 Yecu opwonyogï kï köp na pol kï carolok nï:

3 “Winy unu! Apur mörö öcïdhö më cwöönö kodhi mërë. 4 Ï karë na ën tye ka cwöönö kodhi, kodhi mökö ökïr ï dye yoo, ëka wïny ödëdëpö ökö. 5 Kodhi nökënë ökïr kanya obedo kitekite na ngöm nönök ïë. Kodhi ni otuu pïöpïö pïën ngöm onwongo rëp. 6 Ëntö ï karë na ceng öryëny öwangögï rwök, oner gïnï ökö pïën oriigï ba ödönyö na thuth. 7 Kodhi nökënë opodho ï kin okudhi. Okudhi ödöngö ëka ödïögï cë ba önyakö nyige. 8 Kodhi nökënë opodho ï ngöm na bër ödöngö ëka nyige önyak, mökö pyer adek, mökö pyer abicël ëka mökö mia acël.” 9 Cë Yecu okobo nï, “Ngat na tye kï ithe më winyo, myero owiny.”

Pwony ï kom carolok

(Matayo 13:10-17; Luka 8:9-10)

10 Ï karë na Yecu onwongo tye kënë k'ëlübkörë apar arïö ëka jö nökënë, gïn openyo ën tyën carolok. 11 Ëka ën okobo nïgï nï, “Müng më ker k'Obanga ëmïöwu. Ëntö both jö nökënë an atwak ködgï kï carolok, 12 ëk,

“ ‘Ka gïn önënö, önën gïnï

ëntö ba bino gïnï nïang.

Ka gïn owinyo, owiny gïnï

ëntö gïn ba bino nïang ïë.

Pïën ka gïn ötïmö, gïn bino lökërë both Obanga,

ëka ën bino tïmö nïgï kïca.’ ”

Yecu ögönyö carolok k'acwö kodhi

(Matayo 13:18-23; Luka 8:11-15)

13 Cë Yecu openyogï nï, “Un ba ïnïang ï tyën carolok ni? Un ibino nïang ï carolok nökënë kïbëc nïngö? 14 Apur cwö kodhi na ënë köp k'Obanga. 15 Kodhi n'opodho ï yoo ocung pï jö na winyo köp k'Obanga, cë cücüth Catan bino kwanyö köp na gïn owinyo ökö. 16 Kodhi n'opodho kanya obedo kitekite, ocung pï jö na winyo köp k'Obanga ëka cücüth gamö gïnï kï yom cwiny. 17 Ëntö kit na ba ut gïnï k'orii n'ödönyö na thuth, ba bedo gïnï ape. Podho gïnï ökö cücüth ka tye gïnï kï pëkö onyo ka eketho ayela ï komgï pï yee köp k'Obanga. 18 Kodhi nökënë n'opodho ï kin okudhi ocung pï jö na winyo köp k'Obanga, 19 ëntö par më kwö më lobo ni, marö lönyö, ëka miti më jami kïbëc bino cë dïö köp k'Obanga ökö ëka ba nyak gïnï. 20 Ëntö kodhi n'opodho ï ngöm na bër cung pï jö na winyo ëka gamö köp k'Obanga. Gïn nyakö nyig-gï pyer adek, mökö pyer abicël onyo mia acël.”

Carolok ï kom tara

(Luka 8:16-18)

21 Yecu okobo both lwak nï, “Ngat mörö ute na cwïnyö tara cë ketho ï thë adïta onyo ï thë ëtana ëka ba ketho ï ka cibo tara? 22 Pïën ba tye gin mörö n'ökanërë na ba ebino ngeeno, ëka müng mörö ope na ba ebino kelo kanyalër. 23 Ka ngat mörö tye kï ithe më winyo, myero ën owiny.”

24 Yecu thon okobo nïgï nï, “Gwökërë unu kï kom gin nï winyo unu. Gin na un ipimo ködë, ënë thon ebino pimo niwu ködë, ëka dökï ebino mëdö niwu. 25 Jö na tye kï gin mörö ebino mëdö nïgï, ëka jö n'ope kï gin mörö ebino kwanyö naka thon gin mörö na tïdï na gïn tye ködë ökö.”

Carolok ï kom tuu ka kodhi

26 Yecu ömëdërë më kobo nï, “Ker k'Obanga cal k'apur n'öcwö kodhi ï ngöm. 27 Kiceng ëka kiwor, na ën önïnö onyo neno, nyig kodhi tuu ëka döngö, ëntö ën ba nïang kit na nwongo ötïmërë ködë. 28 Ngöm mïö nyig kodhi tuu ëka nyakö nyige kënë, më acël pote cakö donyo, cë wie yübërë, ëka ajiki mërë nyige cëk. 29 Ï karë na nyige öcëk, apur cakö bino ëka kaö kï pala, pïën karë më kac nwongo örömö.”

Carolok ï kom nyig kodhi karadali

(Matayo 13:31-32, 34; Luka 13:18-19)

30 Yecu dökï openyo nï, “Ngö na onu ebino poro kï Ker k'Obanga onyo carolok mënë na onu myero etii ködë? 31 Cal kï nyig kodhi karadali na ënë tïdï rwök kï kin kodhi n'ëpïdhö ï ngöm. 32 Ëntö ka ëpïdhö, döngö na thwönë rwök na löö kodhi nökënë kïbëc n'ëpïdhö ï pwodho. Jangë döngö na boco, ëka wïny na ngwëcö kï malö twërö gërö udigï cë yweo ï tipo mërë.”

33 Yecu ötïtö köp mërë both lwak nakun tio kï carolok, okobo nïgï kite na gïn twërö nïang ködë. 34 Ën ba okobo gin mörö bothgï na ba otio kï carolok, ëntö ka ën ut kënë k'ëlübkörë, ën gönyö nïgï jami kïbëc.

Yecu öjükö yamö

(Matayo 8:23-27; Luka 8:22-25)

35 Ï nïnö nön na pïny dong cido, Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Eru engolu nam yo löka nam tung ca.” 36 Cë gïn otero Yecu ï yeya ëka öcakö gïnï wëkö lwak ï ngeegï. Yeya nökënë thon onwongo tye kanya acël ködë. 37 Ëka yamö na ger obino ï nam. Pii na tingere malö öcakö dönyö ï yeya, ëka yeya öcakö pong kï pii.

38 Ï caa nön, Yecu onwongo tye ka nïnö ï ngee yeya n'otheno wie k'athen wic. Ëlübkörë ocoo ën ëk öya malö, na redo gïnï nï, “Apwony, in ba ïparö nï wan ëcwök lüny ökö ï pii?”

39 Yecu öya malö ëka ocoko yamö cë okobo nï pii na tingere malö nï, “Lïng ökö! Cung moth!” Cücüth yamö ocung ökö, ëka jami kïbëc ölïng moth. 40 Cë Yecu openyo ëlübkörë nï, “Pïngö un ilwor? Un ba itye kï yee?” 41 Ëlübkör Yecu onwongo ödökö gïnï na lwor ökö. Cë öcakö penyere gïnï kën-gï nï, “Ëcwö ni ënë nga, na naka thon yamö ëka pii na tingere malö winyo?”

5

Yecu öcangö dhanö na tye kï tipo na rac

(Matayo 8:28-34; Luka 8:26-39)

1 Cë Yecu ëka ëlübkörë öngölö Nam më Galilaya ëka othuno gïnï yo löka nam më lobo Gereca. 2 Ï karë na Yecu donyo yökö kï ï yeya, dhanö mörö na tye kï tipo na rac öya kï ï wi lyene më romo ködë. 3 Dhanö ni onwongo bedo ï kin lyene ëka ngat mörö onwongo ope na twërö tweno ën kadï kï jëgëlë. 4 Pol karë etweo tyënë kï cïngë ëntö caa kïbëc ën codo jëgëlë ëka türö nywenyo ökö kï ï tyënë. Ngat mörö onwongo ope na tëk na twërö löönö ën. 5 Karë kïbëc kiceng ëka kiwor ën bedo ï kin lyene ëka ï wi kite nakun kok, ëka ngöngölö kome kënë kï kite.

6 Ï karë na ën önënö Yecu kï kanya bobor, örïngö bothe cë orumo cöngë ï nyime. 7 Ën öcakö redo rwök nï, “Yecu, Wod k'Obanga na Malö Rwök, ngö na in ïmïtö kï botha? Kwongiri ï nyim Obanga nï ba ibino pwodona!” 8 Pïën Yecu onwongo okobo nïnë nï, “Yaa ökö kï kom ëcwö ni, in tipo na rac!”

9 Cë Yecu openyo tipo na rac nï, “Nyingi nga?”

Ën ögamö nï, “Nyïngwa Lejon, pïën wan etye na pol ï dhanö ni.” 10 Tipo na reco dök ökwaö Yecu rwök ëk kür öryëmgï ökö kï ï lobo nön.

11 Öthïpan pün onwongo tye ka cem ï bad kidi. 12 Cë tipo na reco ökwaö gïnï Yecu nï, “Or-wa ï pün, ëk ëdöny ï ïgï.”

13 Cë Yecu oyeo nïgï, ëka tipo na reco odonyo ëka ödönyö gïnï ï pün. Öthïpan pün onwongo tye na römö elip arïö. Pün öngwëcö gïnï kï ï bad kidi yo ï nam cë pii ömwönyögï ökö.

14 Ëkwath n'onwongo kwaö gïnï pün öngwëcö gïnï ökö ëka örwëö gïnï emuth ï taun na cwök ëka kï lobo n'ögürö kany nön. Jïï öbünyö cïdhö më nënö ngö n'ötïmërë. 15 Ï karë na lwak obino both Yecu, gïn önënö dhanö n'onwongo tipo na reco opong ï kome, obedo pïny kunön n'oruko böng mërë ëka wie tye na bër, cë lworo ömakögï kïbëc. 16 Ëka jö n'önënö ngö n'ötïmërë, okobo gïnï both jö nökënë köp ï kom dhanö na tipo na reco opong ï kome, ëka ï kom pün. 17 Cë lwak öcakö kwaö Yecu ëk öya ökö kï ï lobogï.

18 Na Yecu dong tye ka dönyö ï yeya, dhanö n'onwongo tipo na reco tye ï kome, ökwaö ën nï ëk ewoth ködë. 19 Ëntö Yecu ba oyeo. Okobo nïnë nï, “Cïdh yo pacö ëka both jö na megi cë ikob nïgï jami kïbëc na Rwoth Obanga ötïmö ëka kit na ën ötïmö nini kïca ködë.” 20 Ën öcïdhö cë öcakö kobo ngö na Yecu ötïmö ï kome ï Dekapoli* ëka jö kïbëc n'owinyo ngö na ën okobo, obedo gïnï kï ur rwök.

Nyaka Yairo ëka dhakö n'ogudo böngü ka Yecu

(Matayo 9:18-26; Luka 8:40-56)

21 Ï karë na Yecu dökï öngölö nam kï yeya yo löka nam tung ca, lwak na pol öcökërë bothe nakun ën onwongo tye ï nget nam. 22 Cë atëla mörö acël më cinagoga, na nyïngë Yairo obino. Ï karë na ën önënö Yecu, orumo cöngë pïny, 23 ëka odweko ën nï, “Nyara na tïdï dong tye ka thöö athöa. Öma! Bin iketh cingi ï kome, ëk öcang cë ökwö.” 24 Yecu owotho kanya acël kï Yairo. Lwak na pol ölübö ën nakun ëdïö ën.

25 Dhakö mörö onwongo tye na remo obedo cwer kï ï kome pï mwaka apar arïö na ba cok. 26 Ën ölïmö can na thwönë, ëka öbalö lïm mërë kïbëc n'onwongo ën ut ködë më cülö daktae na pol. Ëntö two mërë ömëdërë amëda na ba öcang. 27 Ï karë na ën owinyo köp ï kom Yecu, obino kï kungee nakun wok kï kin jïï ëka ogudo böngü ka Yecu, 28 pïën ën onwongo öthamö pïrë kënë nï, “Ka atwërö gudo böngü mërë këkën, an abino cang.” 29 Cücüth remo na cwer ocung ökö, ëka ongeo kï ï kome nï ën ëcang ökö kï kom can mërë.

30 Ï caa nonu cücüth, Yecu ongeo nï tëkö öya kï ï kome. Ën ölökërë both lwak cë openyo nï, “Nga n'ogudo böngüna?”

31 Ëlübkörë okobo nïnë nï, “In ïnënö lwak tye ka dïöni ëka dökï ipenyo nï nga n'ogudi?”

32 Ëntö Yecu ölökërë më nënö nga n'ogude. 33 Cë dhakö ongeo ngö n'ötïmërë ï kome, obino na kome myël kï lworo ëka orumo cöngë ï nyim Yecu cë ën okobo köp n'adyer kïbëc bothe. 34 Yecu okobo both dhakö nï, “Nyara, yeeni ömïö ïdökö na bër. Cïdh kï kuc ëka ïcang ökö kï kom twoni.”

35 Na Yecu onwongo pod twak ködë, cwö mörö obino kï ï pacö ka Yairo, atëla më cinagoga. Gïn okobo nïnë nï, “Nyari dong öthöö ökö. Kür dökï iyel apwony.” 36 Ëntö Yecu onwongo owinyo ngö na gïn tye ka kobo ëka okobo both adit më cinagoga nï, “Kür ibed kï lworo. Bed kï yee këkën.” 37 Cë Yecu ba oyeo nï ngat mörö më lübö körë na path kï Petero, Yakobo ëka Jon (ömïn Yakobo). 38 Ï karë na gïn obino ï pacö k'atëla më cinagoga, Yecu önënö jïï na tye ka wöö kï koko. 39 Ën ödönyö ï öt ëka okobo nïgï nï, “Pïngö ïwöö unu kï koko nï köman? Athïn ba öthöö, ëntö önïnö anïna.”

40 Lwak önyërö Yecu. Ëntö ën öryëmögï kïbëc yökö ëka ödönyö k'apap k'athïn, aya k'athïn ëka ëlübkörë adek ï öt kanya anyaka nön onwongo obuto ïë. 41 Yecu ömakö cïngë cë okobo nïnë nï, “Talitha kumi,” na gönyö nï, “Athïn anyaka, yaa malö!” 42 Ëka cücüth anyaka öya malö ëka öcakö woth (ën onwongo tye kï mwaka apar arïö), cë jïï obedo kï thwön ur rwök. 43 Yecu öcïkögï rwök nï kür ömïï gïnï ngat mörö onge ngö n'ötïmërë ëka okobo nïgï më mïö nyakö nön gin mörö ëk öcam.

6

Ëkwërö Yecu kï ï Najaret

(Matayo 13:53-58; Luka 4:16-30)

1 Yecu öya ökö kï kunön, ödök yo lobo thurgï ëka ëlübkörë ölübö ën. 2 Ï ceng Cabït k'Eyuda, ën öcakö pwony ï cinagoga. Jö na pol n'owinyo pwony mërë ouro gïnï ëka openyo gïnï nï, “Ëcwö ni onwongo ryëkö ni kïbëc kï kwene? Kit ryëkö mënë n'ëmïö ën? Ën tio tango nïngö? 3 Man pathï apaa bao, wod ka Maria ëka ömïn Yakobo, Yoce, Yuda, ëka Cimon. Amego mërë ba kwö ï kin onu kany?” Cë gïn ökwërö yee ï kome.

4 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Adwarpïny ëwörö ï kabedo kïbëc na path kï ï taun më pacö mërë ëka ï kin wede mërë kï jö më dyekalgï.” 5 Yecu onwongo ba twërö tio tango mörö kunön, na path kï ketho cïngë ï wi etwoe mörö na nönök ëka öcangögï. 6 Ën obedo kï ur rwök pïën gïn ope kï yee.

Yecu ooro ëlübkörë apar arïö

(Matayo 10:5-15; Luka 9:1-6)

Cë Yecu owotho ï pacö kï pacö, nakun pwonyo jïï. 7 Ën ocwodo ëlübkörë apar arïö kanya acël ëka öcakö orogï k'arïö arïö nakun mïögï twër ï kom tipo na reco. 8 Yecu okobo nïgï nï kür owoth gïnï kï gin mörö ï wothgï na path kï lüth ögölë. Kür ömak gïnï cem, ocwe ëka cïlïng ï jëba. 9 Ën oyeo nïgï më ruko wör, ëntö kür ömak gïnï böngü më alöka. 10 Ën okobo nïgï nï, “Ka ïdönyö unu ï öt mörö, bed unu kany nön naka ka ibino yaa unu kï kany nön. 11 Ëntö ka ba ëgamöwu ï kabedo mörö onyo ewinyowu, ka ïya unu, tëng unu apua më tyënwu* ëk obed caden bothgï.” 12 Cë ëlübkör Yecu öcakö cïdhö gïnï, nakun tïtö gïnï nï jïï myero ongut gïnï kï kom balgï. 13 Gïn öryëmö cene na pol ëka ewiro etwoe na pol kï möö cë ëcangögï.

Thöö ka Jon Abatica

(Matayo 14:1-12; Luka 9:7-9)

14 Rwoth Erode† owinyo köp ï kom Yecu pïën jö kïbëc onwongo twakö köp ï kome. Jö mökö onwongo kobo nï, “Man myero obed Jon Abatica n'ocer kï ï lyël. Manön ënë ömïö ën tye ka tio koth tango ni.”

15 Jö nökënë okobo nï, “Ën obedo adwarpïny Eliya.”

Jö nökënë kobo nï, “Ën obedo adwarpïny na cal k'edwarpïny mörö na cön.”

16 Ëntö ï karë n'Erode owinyo köp ï kom Yecu, okobo nï, “Man myero obed Jon! Ëcwö na an anguno ngute ënë dökï ocer ökö.” 17 Erode onwongo ooro acikari më makö Jon ëka ketho ën ï buc pï Kerodia, dhakö k'ömïn mërë Pilipo, pïën Erode onwongo ökwanyö Kerodia më bedo dhakö mërë. 18 Jon obedo ka kobo n'Erode nï, “Cïk ka Muca ba yeo nï ïkwany dhakö k'omeru ïlök ödök megi.” 19 Kerodia obedo kï cwer cwiny ï kom Jon ëka ömïtö më neko ën. Ëntö ba ötwërö, 20 pïën Erode onwongo lworo Jon ëka ngeo nï ën onwongo obedo dhanö na kite atïr ëka ëcwö na leng, cë ën ögwökö Jon na bër. Ën onwongo marö winyo twak ka Jon kadï bed wie orubere, caa kïbëc ën mïtö nï ewiny köp ka Jon.

21 Kerodia onwongo karë na bër ï nïnö n'Erode öyübö karama më po pï nïnö n'ënywölë ködë. Ën ocwodo edite mërë, ëtëla wi lwëny ëka edite më Galilaya. 22 Ï karë na nyaka Kerodia obino ëka ömyël, ën oyomo cwiny Erode ëka wele mërë. Erode okobo both nyakö nï, “Penya gin mörö këkën na in ïmïtö. An abino mïöni.” 23 Ëka ën okwongere bothe nï, “An abino mïöni gin mörö këkën na in ibino penyo kï botha, naka thon nucu më kerna!”

24 Anyaka ni öcïdhö both aya mërë cë okobo nïnë nï, “Ngö na myero apeny?”

Aya mërë okobo nïnë nï, “Peny wi Jon Abatica!”

25 Anyaka ni öbünyö woth pïöpïö ödök cen both Erode ëka okobo nïnë nï, “Amïtö ïmïa wi Jon Abatica ï canïa kany ï caa ni!”

26 Cë rwoth Erode obedo kï kumo rwök ëntö pï kwong na ën okwongo ï nyim wele mërë, ömïö ën ba twërö kwërö na nyaka ni. 27 Cücüth rwoth ooro acikari na kürö pïny ï buc më cïdhö nguno ngut Jon ëka okel nïnë wie. Acikari öcïdhö ï buc cë onguno wi Jon 28 oketho ï canïa, ëka okelo ömïö both nyakö ni. Nyakö ni dong otero both aya mërë. 29 Ï karë n'ëlübkör Jon owinyo gïnï ngö n'ötïmërë, obino gïnï cë ökwanyö gïnï kome ëka ëcïdhö eiko ï bur lyël.

Yecu öpïdhö jö elip abic

(Matayo 14:13-21; Luka 9:10-17; Jon 6:1-14)

30 Ï karë n'ëkwëna odwogo gïnï both Yecu, gïn okobo nïnë gin na kïbëc na gïn ötïmö ëka opwonyo. 31 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Eru ecidhu yo kanya jïï ope ïë ëk eywe na nönök.” Ën okobo nï köman pïën jïï onwongo tye na pol na bino ëka cïdhö gïnï. Yecu ëka ëkwëna mërë ba obedo gïnï kï caa mörö më cem thon.

32 Cë gïn dong ödönyö ï yeya ëka öcïdhö yo kanya jïï ope ïë. 33 Ëntö jö na pol n'önënögï ka cïdhö, ongeogï ëka öngwëcö gïnï kï tyën-gï kï kin peci cë öcakö thuno gïnï anyim nïgï. 34 Ï karë na Yecu donyo yökö kï ï yeya, ën önënö lwak jïï na pol ëka kïca ömakö ën ï komgï, pïën gïn onwongo cal kï rom n'akwathgï ope. Cë öcakö pwonyogï kï köp na pol.

35 Na pïny dong cwök yutho, ëlübkör Yecu obino bothe ëka okobo gïnï nï, “Kany obedo kanyalik, ëka pïny thon tye ka cido. 36 Kob nï lwak ëk öcïdh gïnï kanya jö mökö kwö gïnï ïë ëka ï kin peci na cwök ëk öwïl gïnï cem mörö më acama.”

37 Ëntö Yecu ögamö nï, “Miwugï gin mörö më acama.”

Gïn openyo Yecu nï, “In ïmïtö nï wan ëcïdh ëk etii kï denario mïa arïö më wïlö ogati më pïdhögï?”

38 Cë Yecu openyogï nï, “Ogati adi na un iut ködë? Cïdh ïnën unu.”

Gïn odwogo ëka okobo gïnï nï, “Wan eut k'ogati abic ëka rëc arïö.”

39 Cë Yecu okobo n'ëlübkörë ëk ömïï jïï obed gïnï pïny ï gurup ï lum na mar. 40 Jïï obedo pïny ï gurup më mia acëlacël ëka pyer abicabic. 41 Yecu ökwanyö ogati abic ëka rëc arïö, önënö malö ï polo, ëka ölëgö gum. Cë opoko ï ogati ëka ömïö both ëlübkörë ëk opok gïnï both jïï. Ën thon opoko rëc arïö ï kin-gï kïbëc. 42 Gïn kïbëc ocemo ëka oyeng gïnï. 43 Ëka kinge, ëlübkör Yecu öcökö gïnï ngïny ogati ëka rëc n'odong pong aditi apar arïö. 44 Wel cwö n'öcamö gïnï ogati onwongo tye elip abic.

Yecu owotho ï wi pii

(Matayo 14:22-33; Jon 6:15-21)

45 Cücüth kinge man, Yecu okobo n'ëlübkörë ëk ödöny gïnï ï yeya ëk öcïdh gïnï anyim yo löka Bethecaida, nakun ën kobo both jïï ëk ödök gïnï pacö. 46 Kinge na dong omotho jïï, ën öcïdhö ï lëga ï wi kidi.

47 Kothyeno na pïny dong ocido, ëlübkör Yecu onwongo ut gïnï ï yeya ï dyere nam. Yecu onwongo odong kënë ï ngöm. 48 Ën önënö nï ëlübkörë onwongo tye gïnï ï thwön can, na yelere gïnï më mïö yeya cïdhö anyim pïën yamö onwongo tye ka yelogï. Na caa abungwën më kodiko dong römö, Yecu obino bothgï nakun tye ka woth ï wi pii. Ën öthëna më poth kalögï, 49 ëntö ï karë na gïn önënö Yecu nakun tye ka woth ï wi pii kï tyënë, gïn okok rwök kï lworo n'öthamö gïnï nï ködë ën obedo jwök. 50 Gïn kïbëc onwongo komgï öthöö ökö ï caa na gïn önënö Yecu.

Ëntö Yecu ötwak ködgï cücüth nakun kobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo, bed unu na cwinywu tëk! An ënön!” 51 Cë Yecu öïdhö ï yeya bothgï, ëka yamö ocung. Gïn kïbëc ouro gïnï rwök, 52 pïën gïn onwongo bara önïang ï kom tango më ogati. Cwinygï onwongo nwang rwök më nïang.

Yecu öcangö jö na two ï Genecaret

(Matayo 14:34-36)

53 Kinge na dong öngölö gïnï nam, Yecu ëka ëlübkörë ocung gïnï ï löka nam ï Genecaret ëka öywaö gïnï yeya ï lak nam. 54 Ï karë na gïn odonyo yökö kï ï yeya, cücüth jïï öcakö ngeno ën, 55 cë örïngö gïnï ï kabedo kïbëc, na tingo gïnï jö na two k'ökëka yo kanya gïn onwongo owinyo nï Yecu ut ïë. 56 Kanya kïbëc na ën cïdhö yo ïë, ï kin peci, peci na döngö, onyo ï nget lobo, gïn okelo etwoe yo cuk. Gïn ökwaö ën ëk ömïï etwoe ogud lak böngü mërë, ëka jö kïbëc n'ogudo ebino ëcangögï ökö.

7

Kite më thëkwarö k'edong

(Matayo 15:1-19)

1 Ï nïnö mörö acël, Eparicayo mökö ëka epwony Cïk ka Muca n'öya gïnï kï ï Jerucalem, obino ëka öcökërë gïnï both Yecu. 2 Cë önënö gïnï ëlübkörë mökö na ba lübö cïk më kwer më lwökö cïng jö na bara ecemo. 3 Eparicayo ëka Eyuda kïbëc ba cemo na bara ölwökö gïnï cïng-gï kite na cïk më thëkwarö k'edite mïtö ködë. 4 Ëka ka gïn odwogo kï ï cuk, ba cemo gïnï na bara ölwökö cïng-gï. Gïn thon lübö cïk më thëkwarö nökënë na pol na calö lwökö ekopo, aguli, ëka k'aguli më mola.

5 Eparicayo ëka epwony cïk openyo gïnï Yecu nï, “Pïngö ëlübkori ba lübö gïnï cïk më kwer më thëkwarö k'edite ëntö cemo gïnï kï cïng-gï na ba ëlwökö?”

6 Yecu ögamö nï, “Un etwodo! Adwarpïny Icaya onwongo odwaro köp n'atïr ï komwu kite n'ëcöö ködë nï,

“ ‘Rok ni wöra gïnï kï del dhögï,

ëntö cwinygï bor köda.

7 Wöra gïnï nono,

pwony na gïn pwonyo obedo cïk ka dhanö.’

8 Un ïkwërö lübö cïk k'Obanga ëka ïlübö unu kite ka dhanö.”

9 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Itye unu kï yodhi na bër më kwërö cïk k'Obanga, ëk ïlüb unu kite më thëkwarö na mewu. 10 Muca yam okobo nï, ‘Wör apapni ëka ayani,’ ëka nï, ‘Ka ngat mörö öyanyö apap mërë onyo aya mërë, myero enek ökö.’ 11 Ëntö un ikobo nï ka dhanö mörö okobo n'apap mërë onyo aya mërë nï, ‘Gin n'onwongo myero akonyi ködë ënë lïm më Korban’ (na tyën köp mërë ënë nï gin n'ëmïö ökö both Obanga), 12 cë ën kür dökï ömïï lïm mörö më könyö apap mërë onyo aya mërë. 13 Ï kit yoo ni, un ïkwërö köp k'Obanga ëka ïlübö unu kite më thëkwaröwu. Ëka ïtïmö unu jami na pol na cal kï manön.”

Gin na balö dhanö

(Matayo 15:10-20)

14 Cë Yecu ocwodo lwak bothe dökï ëka okobo nïgï nï, “Un kïbëc winy unu köpna ëka ïnïang unu ïë. 15 Gin mörö ope na yaa kï yökö na dönyö ï dhanö na twërö balö ën, ëntö gin na yaa kï ï dhanö na donyo yökö ënë balö ën. 16 Ngat na tye kï ithe më winyo myero ën owiny.”*

17 Ï karë na Yecu öwëkö lwak ëka ödönyö ï öt, ëlübkörë openyo ën tyën köp ï kom carolok ni. 18 Cë Yecu openyogï nï, “Un thon bara ïnïang unu? Ba ingeo unu nï gin na kïbëc na dönyö ï dhanö nakun öya kï yökö ba twërö balö ën? 19 Pïën ba dönyö naka ï cwinye, ëntö cïdhö ï jamïë cë donyo yökö.” (Na Yecu okobo köp ni, ën onwongo tye ka kobo nï cem kïbëc opore më acama.)

20 Yecu ömëdërë më kobo nï, “Gin na yaa kï ï dhanö ënë balö ën. 21 Pïën gin n'öya kï ï dhanö, n'öya kï ï cwinye ënë thama na reco, tïm më ölyang, kwalö kwo, nek, 22 elomi, woro më jami kïbëc, tïm mökö na reco, bwölö jïï, miti më kom, nyeko, yanyö jïï, awaka, ëka mingo. 23 Tïm na reco ni kïbëc yaa kï ï cwiny dhanö, ëka gïn ënë balö dhanö.”

Yee ka dhakö më Curopoiniki

(Matayo 15:21-28)

24 Yecu öya ökö kï kunön ëka öcïdhö ï lobo Turo. Ën ödönyö ï öt mörö ëka ba ömïtö nï ngat mörö onge, ëntö ën onwongo ba twërö kanërë. 25 Cë dhakö mörö na nyarë onwongo tye kï tipo na rac ï kome, owinyo köp ï kom Yecu, cë obino ëka orumo cöngë ï nyime. 26 Dhakö ni onwongo obedo jö Girik n'ënywölö ï Curopoiniki. Ën ökwaö Yecu më ryëmö tipo na rac ökö kï kom nyarë. 27 Yecu okobo nïnë nï, “Ëk kono ëthïnö öcam ngö na gïn mïtö kïbëc, pïën ba opore më mïö cem k'ëthïnö both gwongi.”

28 Dhakö ögamö nï, “Rwoth ikobo adyer, ëntö gwongi thon na tye ï thë mëja camö gïnï ngïny cem k'ëthïnö n'opodho pïny.”

29 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Pï köp na in ikobo, ïrömö cïdhö yo pacö, pïën tipo na rac dong öya ökö kï kom nyari.” 30 Ën öcïdhö yo pacö ëka onwongo nyarë obuto ï wi ëtana, ëka tipo na rac onwongo dong öya ökö kï ï kome.

Yecu öcangö athöö ith na lëbë otwere

31 Cë Yecu öya ökö kï ï lobo Turo ëka owok ï Cidon yo Nam më Galilaya na tye ï lobo Dekapoli. 32 Ëka lwak okelo ëcwö mörö bothe n'onwongo ithe öthöö ëka ba römö twak. Cë ökwaö gïnï Yecu ëk oketh cïngë ï kome.

33 Kinge na Yecu otero ën thenge kï kin lwak, oketho nyi cïngë ï ithe, ëka öngülö laö dhögë ï cïngë cë ogudo lëbë. 34 Yecu önënö malö ï wi polo, öcür ëka okobo nï, “Epata,” na tyën köp mërë nï, “Yabiri!” 35 Cücüth ëcwö ni öcakö winyo pïny. Thë lëbë thon ögöny ökö ëka öcakö twak na bër.

36 Yecu öcïkö lwak nï, “Kür ïcïdh ikob unu both ngat mörö ngö n'ötïmërë.” Ëntö kadï bed öcïkögï nï kömanön, gïn ömëdërë amëda më tïtö ngö n'ötïmërë. 37 Lwak obedo kï ur rwök na kobo gïnï nï, “Gin na kïbëc na ën ötïmö bër. Ën thon mïö ëthöö ith winyo pïny ëka jö na thë lëbgï otwere më twak.”

8

Yecu öpïdhö jö elip angwën

(Matayo 15:32-39)

1 Ï karë nonu, lwak na pol dökï ögürë ëka cem onwongo ope nïgï. Yecu ocwodo ëlübkörë bothe ëka okobo nïgï nï, 2 “Lwak othona gïnï rwök pïën orio gïnï köda nïnö adek na gin mörö më acama ope. 3 Ka aorogï pacö na ba öcamö gïnï gin mörö, kec bino mïögï wile ï yoo pïën jö mökö kï kin-gï öya kï kanya bor.”

4 Ëka ëlübkörë ögamö nï, “Kara wan ëtwërö nwongo cem na römö pïdhö lwak jö ni kï kwene na kany obedo thim?”

5 Yecu openyogï nï, “Ogati adi na un itye ködë?”

Gïn ögamö nï, “Ogati abïrö.”

6 Cë Yecu okobo nï lwak ëk obed gïnï pïny. Ën ökwanyö ogati abïrö, öpwöyö Obanga ëka opokogï, cë ömïö both ëlübkörë ëk opok gïnï both lwak. 7 Gïn thon onwongo tye gïnï kï rëc arïö na thïthïnö. Yecu öpwöyö Obanga ëka okobo n'ëlübkörë ëk opokgï.

8 Jö kïbëc ocemo naka oyeng gïnï. Ëka kinge cem, ëlübkör Yecu öcökö gïnï ngïny cem n'ötütüra pong aditi abïrö. 9 Jö n'onwongo tye kunön onwongo römö elip angwën. Cë Yecu okobo nï lwak ëk ödök gïnï pacö kinge cem. 10 Cücüth, Yecu ödönyö ï yeya k'ëlübkörë ëka öcïdhö yo lobo Dalmanutha.

Eparicayo ökwaö gïnï anyuth

(Matayo 16:1-6)

11 Ï karë n'Eparicayo mökö owinyo gïnï nï Yecu othuno, gïn obino ëka openyo gïnï Yecu anyuth n'öya kï ï polo më tëmö ën.

12 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, öcür rwök kï ï cwinye ëka okobo nï, “Pïngö jö më karë ni mïtö gïnï anyuth më tango? An akobo niwu köp adyer, ba abino nyutho nï jö më karë ni koth anyuth mörö këkën.” 13 Cë Yecu öya ökö kï bothgï, ödönyö ï yeya, ëka öngölö ï nam yo löka tung ca.

Thöbï k'Eparicayo ëka më k'Erode

(Matayo 16:5-12)

14 Ëlübkör Yecu onwongo wigï owil ökö më makö ogati ï wothgï. Gïn onwongo ömakö ogati acël këkën ï yeya. 15 Cë Yecu öcïkögï nï, “Myero ïgwökërë unu kï kom thöbï k'Eparicayo ëka më k'Erode.”

16 Gïn öcakö twak ï kin-gï kën-gï nï, “Ën tye ka kobo köp ni pïën onu ba ëmakö ogati mörö.”

17 Yecu ongeo ngö n'onwongo gïn tye ka twakö cë openyogï nï, “Pïngö itye unu ka twak nï ba ïmakö unu ogati mörö? Un pod bara ïnënö onyo ïnïang unu? Cwinywu pod nwang? 18 ‘Itye unu kï wangwu cë ba ineno unu. Itye unu kï ithwu cë ba iwinyo unu pïny.’ Ba ïtwërö unu po ï kom gin mörö këkën? 19 Ï karë na an apïdhö jö elip abic k'ogati abic, aditi adi më ngïnyë n'odong na un ïcökö?”

Ëlübkör Yecu ögamö nï, “Apar arïö.”

20 “Ëka ï karë na an apïdhö jö elip angwën k'ogati abïrö, aditi adi më ngïnyë na un ïcökö?”

Cë gïn ögamö nï, “Abïrö.”

21 Ëka Yecu openyogï nï, “Un pod bara ïnïang?”

Yecu öcangö athöö wang ï Bethecaida

22 Ï karë n'othuno gïnï ï Bethecaida, jö mörö okelo athöö wang both Yecu, cë gïn ökwaö ën më gudo athöö wang. 23 Ëka Yecu ömakö cïng athöö wang cë öpëö yökö ï ngee pacö. Cë öngülö laö dhögë ï wangë, oketho cïngë ï kome ëka openyo nï, “Itye ka nënö gin mörö?”

24 Ëcwö ni önënö malö cë okobo nï, “Eyo, atye ka nënö jïï, ëntö gïn tye ka nen kamë yen na tye ka woth.”

25 Cë Yecu dökï ogudo wang ëcwö ni ëka wangë öyabërë cë öcakö nënö jami kïbëc na bër. 26 Yecu okobo nïnë ëk öcïdh yo pacö thurgï nakun cïkö nï, “Kür ïcïdh ikob nï ngat mörö kï ï pacö.”

Köp na Petero otuco ï kom Yecu

(Matayo 16:13-20; Luka 9:18-21)

27 Yecu ëka ëlübkörë öya gïnï kï ï Galilaya ëka öcïdhö gïnï ï peci na cwök kï Cecaria Pilipi. Na gïn onwongo tye ï woth, ën openyogï nï, “Jïï mönö kobo nï an abedo nga?”

28 Gïn ögamö nï, “Jö mökö kobo nï in Jon Abatica, mökö kobo nï in Eliya, ëka jö nökënë kobo nï in ibedo ngat acël ï kin edwarpïny.”

29 Cë Yecu openyogï nï, “Ëntö un kono, ikobo nï an abedo nga?”

Petero ögamö nï, “In ibedo Meciya.”

30 Ëntö Yecu öcïkögï nï kür okob gïnï nï ngat mörö köp ï kome.

Yecu okobo pï thöö mërë

(Matayo 16:21-28; Luka 9:22-27)

31 Cë Yecu öcakö pwonyogï nï Wod ka Dhanö myero ölïm can na pol ëka edite, ëlamdhök na dito, ëka epwony cïk bino kwërö ën ökö. Ebino neko ën, ëntö kinge nïnö adek ën bino cer kï ï lyël. 32 Yecu ötwakö köp ni kanyalër both ëlübkörë. Ëka Petero ökwanyö ën thenge cë öcakö coko Yecu pï kobo koth köp ni.

33 Ëntö Yecu öwïrë ëka önënö ëlübkörë, cë ocoko Petero na kobo nï, “Dök ï ngea, Catan! Pïën thamani ba lübö më k'Obanga ëntö më ka dhanö.”

34 Cë Yecu ocwodo lwak ëka ëlübkörë bothe cë okobo nï, “Ka ngat mörö mïtö bedo alübköra, myero ën kono öcak kwërë kënë, oting yath arïa mërë, ëka ölüb köra. 35 Ka ngat mörö mïtö larö kwö mërë, bino rwenyo kwö mërë ökö. Ëntö ka ngat na rwenyo kwö mërë pïra ëka pï köp më Emuth na Bër, bino larö kwö mërë. 36 Ëka ngö na in ibino nwongo ka itye kï jami më lobo ni kïbëc, ëntö irwenyo tiponi ökö? 37 Onyo ngö na dhanö twërö mïö më lökö kï kwö mërë? 38 Ka ngat mörö lewic makö ï koma ëka kï köpna ï karë ni na ba ëwörö Obanga ïë ëka më bal, Wod ka Dhanö thon lewic bino makö ï kom dhanö nön ï karë na ën bino dwogo ködë kï dheo k'Apap mërë ëka më k'emalaika na leng.”

9

1 Ëka Yecu okobo bothgï nï, “An akobo niwu köp adyer nï tye jö mökö n'ocung kany na ba bino bïlö gïnï thöö naka ka wang n'önënö gïnï ker k'Obanga ka bino kï tëkö.”

Kom Yecu ölökërë na path

(Matayo 17:1-13; Luka 9:28-36)

2 Kinge nïnö abicël, Yecu ökwanyö Petero, Yakobo, ëka Jon cë öïdhö ködgï ï wi kidi na bor, kanya onwongo gïn tye ïë kën-gï. Na gïn tye ka nënö, kom Yecu ölökërë na path ï nyimgï, 3 ëka böng mërë ödökö na tar na ryëny rwök na ngat mörö kï wi lobo ba römö lwökö nï kömanön. 4 Cë Eliya ëka Muca onen bothgï ëka öcakö gïnï twak kï Yecu.

5 Petero okobo both Yecu nï, “Apwony, bër nï onu më bedo kany! Ëk ëgër othogo adek, acël na megi, acël më ka Muca, ëka acël më k'Eliya.” 6 Petero onwongo ba ngeo ngö na myero ekobi pïën lworo onwongo ömakögï rwök.

7 Cë edou obino oumogï ökö, ëka dwön ötwak kï ï edou nï, “Man ënë Woda më amara. Winy unu ën.” 8 Athura, ï karë na gïn önënö ngetgï, gïn ba dökï önënö ngat mörö na path kï Yecu këkën.

9 Na gïn tye ka idho pïny kï wi kidi, Yecu öcïkögï nï kür okob gïnï nï ngat mörö ngö na gïn önënö, naka wang ka Wod ka Dhanö ocer kï ï thöö. 10 Gïn ba okobo ngö n'ötïmërë both ngat mörö, ëntö obedo penyere gïnï ï kin-gï kën-gï nï, “Ngö na ‘cer kï ï thöö’ gönyö?”

11 Cë gïn openyo Yecu nï, “Pïngö epwony cïk ka Muca kobo gïnï nï Eliya myero kono öcak bino?”

12 Yecu ögamö nïgï nï, “Adyer Eliya ënë cakö bino ëka dwökö jami kïbëc kakarë. Cë pïngö Cöc na Leng kobo nï Wod ka Dhanö bino lïmö can rwök ëka ebino kwërö ökö? 13 Ëntö akobo niwu nï, Eliya dong obino ökö ëka jïï ötïmö gin na kïbëc na gïn mïtö ï kome, kite na Cöc na Leng kobo nï bino tïmërë ködë.”

Yecu öcangö awobi na tye kï tipo na rac

(Matayo 17:14-20; Luka 9:37-43)

14 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë adek odwogo gïnï yo kanya ëlübkörë nökënë onwongo ute gïnï ïë, gïn önënö lwak na pol n'ögürögï dyere ëka epwony cïk ka Muca onwongo tye ka pyem ködgï. 15 Na lwak kïbëc önënö Yecu, ouro gïnï rwök ëka örïngö gïnï më motho ën.

16 Yecu openyo ëlübkörë nï, “Ngö na un itye ka pyem ködgï ïë?”

17 Dhanö mörö acël kï kin lwak ögamö nï, “Apwony, akelo woda bothi, pïën ën ute kï tipo na rac na ba yeo nï ën ötwakï. 18 Ëka ka tipo na rac ömakö, rëdhö ën pïny na kome myël amyëla. Cë bwo yenyo kï ï dhögë, kaö lakë na tëk ëka kome jïng ökö. Akwaö ëlübkori më ryëmö tipo na rac, ëntö ryëmö ölöögï ökö.”

19 Yecu okobo nïgï nï, “Un wang rok na yeewu ope ï kom Obanga! Abino bedo kodwu naka awene? Abino dïö cwinya ï komwu naka awene kara? Kel unu awobi nön botha.”

20 Cë gïn okelo awobi ni bothe. Ëntö ï karë na tipo na rac önënö Yecu, oyuo awobi ni pïny cüth naka örakërë na lör alöra nakun bwo yenyo kï ï dhögë.

21 Yecu openyo apap k'awobi nï, “Otero karë na röm kwene na gin ni obedo ka tïmërë bothe?”

Ën ögamö nï, “Anaka na ën pod tïdï. 22 Tipo na rac rëdhö ën karë kï karë ï mac onyo ï pii, më tëmö neko ën ökö. Ëntö ka ïtwërö tïmö gin mörö, kïca omaki ï komwa ëk ïkönywa.”

23 Yecu okobo n'apap k'awobi nï, “Ka in ïtwërö! Jami kïbëc twërö tïmërë both ngat mörö këkën na yee.”

24 Cücüth apap k'awobi okok kï redo nï, “An ayee, ëntö könya ëk abed kï yee na thwönë!”

25 Ï karë na Yecu önënö nï lwak tye ka ngwëc bino yo bothe, ën ocoko tipo na rac nï, “In tipo na ba mïö awobi ni twak ëka winyo pïny, aciki më donyo yökö kï ï kom awobi ni ëka kür dökï ïdöny ï kome!”

26 Cë tipo na rac öcakö koko, ëka oyuo awobi ni pïny naka örakërë ëka odonyo yökö kï ï kome. Awobi ni onwongo dong cal kï lyël na jö na pol okobo nï, “Ën öthöö ökö.” 27 Ëntö Yecu ömakö cïngë ëka otingo ën malö cë ocung.

28 Kinge na Yecu onwongo tye kënë ï öt k'ëlübkörë, gïn openyo ën nï, “Pïngö wan ba ëryëmö cen?”

29 Yecu ögamö nïgï nï, “Koth tipo na rac na calö man, ëtwërö ryëmö kï lëga këkën.*”

Yecu ötwakö köp ï kom thöö mërë dökï

(Matayo 17:22-23; Luka 9:43-45)

30 Yecu ëka ëlübkörë öya gïnï kï ï kabedo nön ëka owok gïnï ï lobo më Galilaya. Ën onwongo ba mïtö nï ngat mörö onge kanya gïn onwongo tye ïë, 31 pïën onwongo mïtö pwonyo ëlübkörë. Yecu okobo bothgï nï, “Wod ka Dhanö ebino ketho örörö ï kome ëka ebino mïö ï cïng jö na bino neko ën. Ëntö kinge nïnö adek, ën bino cer kï ï thöö.” 32 Ëntö ëlübkör Yecu ba önïang gïnï ï ngö n'onwongo ën tye ka kobo, ëka gïn onwongo lwor më penyo ën.

Ngat na löö kï dit

(Matayo 18:1-5; Luka 9:46-48)

33 Kinge na dong othuno gïnï ï Kaperanaum, na gïn dong tye ï öt, Yecu openyo ëlübkörë nï, “Ngö n'onwongo un itye ka pyem ïë ï yoo?” 34 Ëntö gïn ölïng alïnga, pïën gïn onwongo tye ka pyem ï wanga yoo nï nga ënë löö kï dit kï kin-gï. 35 Yecu obedo pïny, cë ocwodo ëlübkörë apar arïö bothe, ëka okobo nï, “Ka ngat mörö mïtö bedo dhanö më acël, ën myero obed dhanö më ajiki ëka obed atic ka jö kïbëc.”

36 Cë Yecu ökwanyö athïn ëka oketho ï dyeregï. Otingo athïn ï kore, ëka okobo nïgï nï, 37 “Dhanö mörö na bino gamö athïn na tïdï na cal kï man kï nyïnga, nwongo ögama. Ëka dhanö mörö na gama, nwongo ba ögama an këkën ëntö nwongo ögamö Apapna n'oora.”

Tic kï nyïng Yecu

(Luka 9:49-50)

38 Jon okobo both Yecu nï, “Apwony, wan ënënö dhanö mörö ryëmö cene kï nyingi, ëntö wan ëjükö ën pïën onwongo ën ba tye kukur onu.”

39 Yecu okobo nïgï nï, “Kür ijuku ën, pïën dhanö mörö ope na tio tango kï nyïnga ëka dökï cakö twakö köp na rac ï koma. 40 Ngat mörö këkën na ba dag onu, nwongo obedo akukur onu. 41 Ka ngat mörö ömïöwu pii më amodha pïën un ibedo jö ka Kiricito, an akobo niwu köp adyer, dhanö nön ebino cülö.

Gin na mïö dhanö podho ï bal

(Matayo 18:6-9; Luka 17:1-2)

42 “Ka dhanö mörö ömïö ngat acël kï kin ëthïnö ni n'oye ï koma opodho ï bal, bedo na bër ka etweo pong rego na thwönë ï ngute cë ebolo ködë ï nam. 43 Cë ka cingi ënë mii ïtïmö bal, ngun ökö. Bedo na bër rwök më dönyö ï kwö kï cingi acël këkën na löö më dönyö ï mac na ba thöö ï kapïny kï cingi arïö. 44 Kunön, kudi na camögï ba thöö, ëka mac na wangögï ba nekere.† 45 Ka tyeni ënë teri ï bal, ngun ökö. Bedo na bër rwök më dönyö ï kwö kï tyeni acël na löö më boloni ï mac kapïny kï tyeni arïö. 46 Kanya kudigï ba thöö kï ïë ëka mac thon ba nekere.‡ 47 Ëka ka wangi ënë mii ïtïmö bal, köl ökö. Bedo na bër rwök më dönyö ï Ker k'Obanga kï wangi acël këkën na löö më bedo kï wangi arïö cë eboli ködë ï mac kapïny. 48 Kanya

“ ‘kudigï ba thöö kï ïë

ëka mac thon ba thöö.’*

49 Pïën kadö na bino lönyö ngat acëlacël ënë mac. 50 Kadö bër, ëntö ka orwenyo mït mërë ökö, ïtwërö mïö dökö na mït nïngö dökï? Un myero ibed unu kï rwöm më kadö ï kinwu ëka ibed unu kï kuc kï jö nökënë.”

10

Pwony ï kom kwër më nyom

(Matayo 19:1-12; Luka 16:18)

1 Cë Yecu öya öwëkö Kaperanaum ëka öcïdhö yo kupïny ï lobo Yudea ëka yo löka kulo Jordan. Lwak jö na pol obino dökï bothe, ëka na calö kite n'önaa tïmö ködë, ën opwonyogï.

2 Eparicayo mökö obino bothe ëka ötëmö gïnï ën nakun epenyo nï, “Cïk yeo nï ëk ëcwö ökwër dhakö mërë?”

3 Yecu ögamö nakun penyogï nï, “Ngö na cïk ka Muca kobo?”

4 Gïn ögamö nï, “Muca ömïö twër both ëcwö më cöönö waraga më kwër ëka öryëm ën ökö.”

5 Yecu okobo nïgï nï, “Muca ömïöwu cïk nön pï nwang cwinywu. 6 Ëntö cakërë ï acaki ketho lobo ‘Obanga ocweo ëcwö ëka dhakö.’ 7 ‘Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë, cë rïbërë kï dhakö mërë, 8 ëka gïn arïö bino dökö kom acël.’ Cë gïn ba dök bedo jö arïö, ëntö kom acël. 9 Pï manön, gin n'Obanga örïbö kanya acël, dhanö mörö kür opok kin-gï.”

10 Ï karë na gïn onwongo tye ï öt dökï, ëlübkör Yecu openyo ën ï kom köp na ën okobo. 11 Yecu okobo nïgï nï, “Ka dhanö mörö ökwërö dhakö mërë, cë önyömö dhakö nökënë dökï, nwongo ën ödönyö ï elomi. 12 Ëka ka dhakö ökwërö cwörë cë önyömërë k'ëcwö nökënë dökï, nwongo ën thon ödönyö ï elomi.”

Yecu ölëgö gum ï kom ëthïnö

13 Ï nïnö mörö acël jö mökö okelo ëthïnö both Yecu ëk ogudgï, ëntö ëlübkörë ocokogï. 14 Ï karë na Yecu önënö, öngöö rwök. Ën okobo nïgï nï, “Wëk unu ëthïnö obin botha ëka kür ijukugï pïën ker k'Obanga tye pï jö na calö man. 15 An akobo niwu köp adyer nï dhanö na ba bino gamö ker k'Obanga na calö athïn, ba bino dönyö ïë.” 16 Cë Yecu otingo ëthïnö ï kore ëka oketho cïngë ï wigï cë ölëgö gum ï komgï.

Ëcwö n'obedo alönyö

17 Ï karë na Yecu öcakö woth mërë ï yoo, ëcwö mörö örïngö ï körë, cë orumo cöngë pïny ï nyime, ëka openyo nï, “Apwony na bër, atïm ngö ëk anwong kwö na bedo naka?”

18 Yecu ögamö nïnë nï, “Pïngö in icwoda nï abër? Ngat mörö ope na bër, na path k'Obanga këkën. 19 In ingeo cïk nï: ‘Kür ineki, kür ïdöny ï elomi, kür ïkwal, kür ibed acaden më twodo, kür ïbür dhanö mörö, wör apapni ëka ayani.’ ”

20 Ëcwö ni öcakö gamö nï, “Apwony, atyeko gwökö cïk nön kïbëc cakërë ï wang thinona.”

21 Yecu önënö ëcwö ni, cë ömarö ën, ëka okobo nïnë nï, “Gin mörö acël ënë pod orem kï bothi. Apë ëk ïcïdh ïcadh jamini na in iute ködë kïbëc ëka ïmïï lïm mërë both ëcan, ëka ibino bedo kï lönyö na thwönë ï wi polo. Cë ibin, ïlüb köra.”

22 Ï karë n'ëcwö ni owinyo Yecu ka ötwak nï kömanön, wangë öcakö lökërë ökö, cë ödök cen kï cwer cwiny, pïën ën onwongo tye kï lönyö na thwönë rwök.

23 Yecu öwïrë cë önënö ëlübkörë ëka okobo nïgï nï, “Bino bedo na tëk both ëlönyö më dönyö ï ker k'Obanga!”

24 Ëlübkör Yecu obedo kï ur rwök ï köp mërë. Ëntö Yecu okobo dökï nï, “Ëthïnöna, bino bedo na tëk nïngö më dönyö ï ker k'Obanga! 25 Bedo na yot pï kïnaga më dönyö kï wang libira nï löönö pï alönyö më dönyö ï ker k'Obanga.”

26 Ëlübkör Yecu dök ouro rwök ëka ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Cë nga na dong twërö larë?”

27 Yecu önënögï cë okobo nï, “Kï both dhanö, ba twërë, ëntö kï both Obanga, jami kïbëc twërë.”

28 Petero okobo both Yecu nï, “Wan ëwëkö jami kïbëc më lübö kori.”

29 Yecu ögamö nï, “An akobo niwu köp adyer nï ngat mörö ope n'öwëkö pacö mërë, onyo utmego mërë onyo aya mërë onyo apap mërë onyo ëthïnö mërë onyo pwothi mërë pïra ëka pï köp më Emuth na Bër, 30 na ën ba bino nwongo jami na kadhö manön wang mia acël ï karë ni, udi, utmego, ayagï, ëthïnögï, ëka jamigï kanya acël k'ayela. Ï karë më ajiki dhanö nön bino nwongo kwö na bedo naka. 31 Ëntö jö na pol na kobedini obedo më acaki bino gïnï dong cen, ëka jö n'odong cen bino tëlö anyim.”

Yecu okobo pï thöö mërë dökï

32 Ï karë na gïn tye ka cïdhö yo Jerucalem, nakun Yecu ënë ötëlö anyim, ëlübkörë ouro rwök ëka jö n'onwongo lübö körë obedo gïnï kï lworo. Ën dökï otero ëlübkörë apar arïö kï thenge ëka okobo bothgï ngö na bino tïmërë ï kome. 33 Yecu okobo bothgï nï, “Onu ëcïdhö naka yo Jerucalem, ëka Wod ka Dhanö ebino ketho örörö ï kome both ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca. Gïn bino ngölö thöö ï wie ëka ebino mïö ën ï cïng Erok, 34 na bino gïnï nywarö ën ëka ngülö laö dhögï ï kome, pwodo kï del ëka eneko ën ökö. Kinge nïnö adek, ën bino cer.”

Kwac ka Yakobo ëka Jon

35 Yakobo ëka Jon, awope ka Jebedayo, obino gïnï both Yecu ëka okobo nïnë nï, “Apwony, wan ëmïtö nï ïtïm nïwa gin mörö këkën na wan ebino penyoni.”

36 Yecu openyogï nï, “Ngö na un ïmïtö nï an atïm niwu?”

37 Gïn ögamö nï, “Wëk ngat acël kï kinwa obed ï nget cingi kucem ëka ngat nökënë obed ï nget cingi kucam ka in ibino bedo ï then ker më dheoni.”

38 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “Un ba ingeo ngö na un ipenyo. Un ïtwërö modho k'ekopo më can na an amodho ködë, onyo ïtwërö unu batica kï koth batica më can na an abino batica ködë?”

39 Gïn ögamö nï, “Wan ëtwërö.”

Yecu okobo nïgï nï, “Okopo na an abino modho ködë, un thon ibino modho ködë ëka kit batica n'ebino batica an ködë, un thon ebino baticawu ködë. 40 Ëntö köp më bedo ï nget cïnga kucem onyo kucam, pathï an ënë amïö. Obanga ënë bino mïö kabedo nön both jö na ën öyërö.”

41 Ï karë n'ëlübkör Yecu apar owinyo köp ni, cwinygï öwang ï kom Yakobo ëka Jon. 42 Cë Yecu ocwodogï kïbëc bothe ëka okobo nïgï nï, “Un ingeo unu nï jö n'engeogï kamë ëlöc k'Erok, löögï kï twërö ëka editegï na malö thon bedo kï twër ï komgï. 43 Un kür ibed unu nï kömanön, ëntö ngat na mïtö bedo adit kï kinwu, myero obed aticwu. 44 Ëka ngat na mïtö bedo dhanö më acël, myero obed opii ka jö kïbëc. 45 Naka thon Wod ka Dhanö ba obino nï ëk etii nïnë ëntö më tic pï jïï ëka më mïö kwö mërë më kökö jö na pol.”

Yecu öcangö wang Batulumayo

(Matayo 20:29-34; Luka 18:35-43)

46 Yecu kanya acël k'ëlübkörë obino gïnï ï Jeriko. Ï caa na gïn dong onwongo yaa më wëkö Jeriko, lwak na pol ölübö körgï. Ëcwö na wangë öthöö, na nyïngë Batulumayo (wod ka Timayo) onwongo obedo ï nget yoo kwaö kwac. 47 Ï karë na ën owinyo nï Yecu më Najaret ënë tye ka wok, ën öcakö redo na kobo nï, “Yecu, Wod ka Daudi, kïca omaki ï koma!”

48 Jö na pol ocoko ën nï ëk ölïng ökö, ëntö ën ömëdërë kï redo rwök, “Wod ka Daudi kïca omaki ï koma!”

49 Yecu ocung ëka okobo nï, “Cwod unu ën obin.”

Cë gïn dong ocwodo athöö wang na kobo gïnï nïnë nï, “Dïï cwinyi! Yaa malö! Ën tye ka cwodoni.” 50 Athöö wang obolo böng mërë thenge, opye kï tyënë ëka obino both Yecu.

51 Yecu openyo ën nï, “Ngö na in ïmïtö nï atïm nini?”

Athöö wang okobo nï, “Apwony, amïtö wanga önën pïny.”

52 Yecu okobo nïnë nï, “Apë cïdhï, yeeni ocangi ökö.” Cücüth wangë önënö pïny ëka öcakö lübö kör Yecu.

11

Yecu ödönyö ï Jerucalem kï dheo

(Matayo 21:1-11; Luka 19:28-40; Jon 12:12-19)

1 Ï karë na Yecu k'ëlübkörë dong cwök thuno ï Jerucalem, gïn obino ï Betepage ëka Betania na cwök kï tyën Kidi më Jeituni. Ën ooro ëlübkörë arïö, 2 ëka okobo nïgï nï, “Apë unu ï pacö na tye ï nyimwu, ëka cücüth na un ïdönyö ïë, ibino nwongo unu athïn kana n'etweo kunön, na ngat mörö bara öïdhö ï wie anaka yam. Göny unu ëka ikel unu kany. 3 Ka ngat mörö openyowu nï, ‘Pïngö ïgönyö unu kana nön?’ Kob unu nïnë nï, ‘Rwoth ënë mïtö ëka ebino dwongo ökö pïöpïö.’ ”

4 Ëlübkör Yecu arïö ni öcïdhö, ëka onwongo gïnï athïn kana n'etweo yökö ï nget yoo ï dhö wangkac, cë ögönyö gïnï. 5 Jö mökö n'onwongo ocung kunön openyogï nï, “Ngö na un itye ka tïmö, nakun ïgönyö unu athïn kana nön?”

6 Gïn ögamö kite na Yecu onwongo okobo nïgï ködë, ëka eyeo nïgï më tero. 7 Cë gïn dong okelo athïn kana both Yecu ëka öpëdhö gïnï böng-gï ï dye ngee, ëka ën obedo ïë. 8 Jö na pol öpëdhö böng-gï ï dye yoo, nakun jö nökënë pëdhö jang yen na gïn ötürö kï ï pwothi. 9 Jö n'ötëlö anyim ëka jö n'ölübö körë oredo gïnï kï wöö nï,

“Ocana!”

“Gum obed ï kom ngat na tye ka bino kï nyïng Rwoth!”*

10 “Gum obed ï kom ker ka kwarö onu Daudi na tye ka bino!”

“Ocana na tye malö ï wi polo!”

11 Yecu ödönyö ï Jerucalem ëka öcïdhö ï dyekal öt k'Obanga. Ën önënö jami kïbëc, ëntö kite n'onwongo pïny dong cwök cido, ën öcïdhö ï Betania kanya acël k'ëlübkörë apar arïö.

Yecu ölamö yath ölam

12 Kodiko mërë na gïn tye ka yaa wëkö Betania, kec onwongo oneko Yecu. 13 Ën önënö yath ölam kï cecen na pote oluk, Yecu öcïdhö më nënö ka ëtwërö nwongo nyige mörö. Ï karë na ën othuno ï thë yath, ën ba onwongo gin mörö ëntö pote këkën, pïën karë nön ba obedo karë n'ölam nyak ïë. 14 Cë Yecu okobo nï yath nï, “Ngat mörö myero kür dökï öcam nyigi.” Ëka ëlübkörë owinyo ën ka kobo.

Yecu ödönyö ï öt k'Obanga

(Matayo 21:12-17; Luka 19:45-48; Jon 2:13-22)

15 Ï karë na gïn othuno ï Jerucalem, Yecu ödönyö ï dyekal öt k'Obanga ëka öcakö ryëmö jö n'onwongo tye ka cadhö jami ëka ëwïl. Ën ölökö mëja ka jö na lökö cïlïng atarö ëka thene ka jö na cadhö amam. 16 Yecu ba oyeo nï ngat mörö öngöl dyekal öt k'Obanga kï jami mörö më acadha. 17 Ën okobo nïgï nï, “Cöc na Leng kobo kanya aleng nï,

“ ‘Öda ebino cwodo nï

öt më lëga pï lobo kïbëc.’*

Ëntö un ïlökö ödökö kabedo n'ëyak pono ïë.”*

18 Ï karë n'ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca owinyo gïnï ngö na Yecu ötwakö, gïn öcakö rangö kit yoo mörö na myero enek kï Yecu ködë. Gïn onwongo tye kï lworo ï kome, pïën lwak onwongo uro pwony mërë.

19 Na pïny dong cido, Yecu ëka ëlübkörë öya gïnï ökö kï ï Jerucalem.

Pwony n'öya kï kom ölam

(Matayo 21:20-22)

20 Kodiko mërë na gïn tye ka wok ï nget yath ölam na Yecu ölamö, ëlübkör Yecu önënö yath ölam na dong ötal ökö anaka kï orii naka malö. 21 Wi Petero opo ëka öcakö kobo nï Yecu nï, “Apwony, nën! Yath ölam na in ïlamö ötal ökö!”

22 Yecu ögamö nï, “Bed unu kï yee ï kom Obanga. 23 An akobo niwu köp adyer, ka ngat mörö okobo nï kidi nï, ‘Mukiri, ëk ipodh ï nam,’ ëka ka ba obedo k'akalakala ï cwinye ëntö yee nï ngö na ën ebino kobo bino tïmërë, ebino tïmö nïnë. 24 Pï manön akobo niwu, gin mörö këkën na un ibino kwaö kï lëga, bed unu kï yee nï ityeko unu nwongo, ëka bino bedo mewu. 25 Ëntö ka un itye ka lëga, më acël tïm kïca both ngat mörö këkën na köp mörö tye ï kinwu ködë, ëk Apapwu na tye malö ï wi polo thon ötïm niwu kïca ï kom balwu.” 26 “Ëntö ka ba ïtïmö unu nï dhanö kïca, cë Apapwu na tye malö ï wi polo thon ba bino tïmö kïca niwu ï kom balwu.”*

Peny ï kom twërö ka Yecu

(Matayo 21:23-27; Luka 20:1-8)

27 Yecu ëka ëlübkörë dökï odwogo gïnï ï Jerucalem. Na Yecu onwongo tye ka woth ï dyekal öt k'Obanga, ëlamdhök na dito, epwony cïk ka Muca, ëka edite obino gïnï bothe. 28 Gïn openyo Yecu nï, “Koth twër mënë n'ömïö in ïtïmö jami ni kïbëc? Nga n'omii twërö më tïmögï?”

29 Yecu ögamö nïgï nï, “An abino penyowu peny acël. Gam unu nïna, ëka an abino kobo niwu koth twërö na an atye ka tïmö kï jami ni. 30 Twërö ka Jon më batica öya kï ï polo onyo kï both dhanö? Gam unu nïna!”

31 Gïn öcakö larö köp nön ï kin-gï kën-gï ëka okobo gïnï nï, “Ka onu ekobo nï öya kï ï polo, ën bino penyo nï, ‘Pïngö ba iyee unu ï kom Jon?’ 32 Ëntö ka onu ekobo nï, ‘Öya kï both dhanö—’ ” (Gïn onwongo lworo lwak, pïën jö kïbëc ngeo gïnï nï Jon adyer onwongo obedo adwarpïny.)

33 Cë gïn dong ögamö nï Yecu nï, “Wan ba engeo.”

Yecu okobo nïgï nï, “An thon ba abino kobo niwu koth twër mënë n'ömïö an atio jami ni.”

12

Carolok ï kom epang pwodho ölök

(Matayo 21:33-46; Luka 20:9-19)

1 Cë Yecu ötwak ködgï kï carolok nï, “Yam onwongo tye dhanö mörö n'öpïdhö ölök ï pwodho mërë. Ën öcëlö pwodho mërë nön ökö kï cël, ökünyö bur ïë më bïö pig ölök, ëka ögërö pem më kür ïë. Cë ën ömïö pwodho ölök both epang pwodho mörö ëka ën öcïdhö ökö ï lobo nökënë. 2 Na karë më püdö ölök dong örömö, ën ooro atic mërë both epang pwodho ëk öcïdh ööm nïnë nyig ölök mörö n'öcëk. 3 Ëntö epang pwodho ömakö atic n'onwongo eoro, cë epwodo ëka ëryëmö ödök cen kï cïngë nono. 4 Won pwodho ölök ooro atic mërë nökënë dökï, ëntö epang pwodho opwodo ën ï wie ëka etio tic më lewic ï kome. 5 Won pwodho ölök ooro atic mërë nökënë dökï, ëka manön gïn oneko ökö. Ën ooro jö nökënë na pol; mökö kï kin-gï epwodogï, ëka nökënë enekogï.

6 “Won pwodho onwongo pod odong kï ngat acël më aora, wode n'onwongo ën marö. Më ajiki mërë ën ooro wode nakun kobo nï, ‘Gïn bino wörö woda.’

7 “Ëntö epang pwodho ötwak ï kin-gï kën-gï nï, ‘Man ënë alak jami. Bin unu, ëk enek ën ökö, ëka jami më alaka bino bedo më onu.’ 8 Cë gïn dong ökwanyö wod ka won pwodho ölök eneko ökö, ëka ebolo yökö kï ï pwodho ölök.

9 “Ngö na dong won pwodho ölök bino tïmö? Ën bino ëka neko epang pwodho nön ökö kïbëc cë mïö pwodho ölök nön both jö nökënë. 10 Un ba ïkwanö unu kï ï Cöc na Leng nï:

“ ‘Kidi n'egedo ökwërö ënë

ödökö kidi më gwïc öt.

11 Rwoth ötïmö man,

ëka obedo gin më aura kï wang onu’?”*

12 Ëtëla k'Eyuda örangö gïnï yoo më makö Yecu pïën ongeo gïnï nï ën onwongo ötwakö carolok ï komgï. Ëntö gïn onwongo lworo lwak. Cë gïn öya öwëkö Yecu ëka öcïdhö gïnï ökö.

Cülö ocoro both Cija

13 Kinge, ëtëla dini ooro gïnï Eparicayo mökö ëka jö na cwakö Erode both Yecu ëk enwong köp mörö kï ï dhögë na mïö ëtwërö makö ën. 14 Gïn obino bothe ëka okobo gïnï nï, “Apwony, wan engeo nï in ibedo dhanö na kite atïr. In ba ïwëkö jö nökënë kobo nini ngö na myero ïtïm onyo ikobi. Ëntö in ipwonyo yoo k'Obanga na rwatërë kï köp na tye adyer. Pore më cülö ocoro both Cija onyo pe? 15 Wan myero ëcül ocoro onyo kür ëcül?”

Ëntö Yecu ongeo ököragï nön ökö. Ën openyogï nï, “Pïngö itye ka tëmöna unu? Nyuth nïna denario ëk anën.” 16 Gïn okelo acël bothe, ëka Yecu openyogï nï, “Cal ëka cöc na tye ïë, obedo më ka nga?”

Gïn ögamö nï, “Më ka Cija.”

17 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Eyo, mïï unu jami ka Cija both Cija, ëka jami k'Obanga both Obanga.”

Ëka gïn obedo kï ur rwök ï kom Yecu.

Peny k'Ecadukayo ï kom cer kï ï thöö

18 Cë Ecadukayo, na kobo gïnï nï cer ka jö n'öthöö ope, obino gïnï both Yecu kï peny. 19 Gïn okobo nï, “Apwony, Muca yam ömïöwa cïk nï ka ëcwö mörö öthöö n'öwëkö dhakö mërë na ba önywölö ëthïnö mörö, ömïn mërë na kwö myero olak dhakö nonu ëk önywöl ëthïnö ï wi ömïn mërë. 20 Yam onwongo utmego mörö ute gïn abïrö. Më acël mërë onyomo ëka öthöö na ba önywölö athïn. 21 Ömïn mërë më arïö ölakö dhakö nön, ën thon öthöö ökö na ba önywölö ködë athïn mörö. Ëka ötïmërë both ömïn mërë më adek nï kömanön. 22 Utmego abïrö ni kïbëc ölakö ën ëntö ba önywölö gïnï ëthïnö mörö. Më ajiki mërë, dhakö ni thon öthöö ökö. 23 Dhakö ni dong bino bedo më ka nga ï karë më cer? Pïën utmego abïrö kïbëc onwongo ölakö ën.”

24 Yecu ögamö nïgï nï, “Un ba irwenyo unu pï köp ni, pïën ba ingeo unu Cöc na Leng onyo tëkö k'Obanga. 25 Pïën ka jö n'öthöö ocer, gïn ba dök nyomo onyo ënyömögï. Gïn bino bedo na calö emalaika na tye ï wi polo.

26 “Ëntö kobedini, köp na makö cer ka jö n'öthöö, un bara ïkwanö unu kï kom cöc ka Muca, kï köp na makö bunga na lyël, kite n'Obanga okobo nï Muca ködë nï, ‘An abedo Obanga k'Abraam, Obanga ka Icaka, ëka Obanga ka Jakob’? 27 Ën ba obedo Obanga ka jö n'öthöö, ëntö Obanga ka jö na kwö. Un irwenyo unu rwök.”

Cïk na pïrë tëk

28 Apwony cïk ka Muca mörö onwongo ocung kunön winyo ngö n'onwongo etye ka larö. Ën önïang nï Yecu ögamö köp na bër, cë openyo nï, “Kï kom cïk kïbëc, mënë na pïrë tëk rwök?”

29 Yecu ögamö nï, “Cïk na pïrë tëk rwök ënë man: ‘Winy unu jö Icarael! Rwoth Obangawa ënë obedo Obanga acël ëka Rwoth. 30 Ëka myero ïmar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc, kï thamani kïbëc, ëka kï tëköni kïbëc.’ 31 Më arïö mërë pïrë tëk na röm aröma: ‘Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.’ Cïk mörö nökënë ope na pïrë tëk na löö man.”

32 Apwony cïk ka Muca ögamö nï, “Eyo apwony, in ikobo na bër. In ïtwakö köp n'atïr nakun ikobo nï Obanga tye acël këkën ëka obanga nökënë ope. 33 Ëka an angeo nï pïrë tëk më marö ën kï cwinyi kïbëc ëka kï thamani kïbëc ëka kï tëköni kïbëc, ëka më marö awodhi na calö ïmarö komi keni. Man ënë pïrë tëk na löö tyër awanga ëka gin aryëda.”

34 Ï karë na Yecu önïang nï apwony cïk ka Muca ögamö kï ryëkö, ën okobo nïnë nï, “In ba ibor kï ker k'Obanga.”

Ëka cakërë ï caa nön ngat mörö ba dök öthamö më penyo Yecu kï peny mörö nökënë.

Meciya obedo Wod ka nga?

35 Kinge na Yecu onwongo tye ka pwonyo jïï ï dyekal öt k'Obanga, ën openyogï nï, “Pïngö epwony cïk ka Muca kobo nï Meciya obedo akwar Daudi? 36 Daudi kikome ötwakö kï tëkö ka Tipo Naleng, na kobo nï,

“ ‘Rwoth okobo both Rwodha:

Bed ï nget cïnga më kucem

naka ka an aketho langni ï thë tyeni.’*

37 Daudi kikome cwodo ën nï, ‘Rwoth.’ Ën dök twërö bedo wode nïngö?”

Jö na pol owinyo köp mërë kï yom cwiny. 38 Ï karë na Yecu tye ka pwony, ën okobo nï, “Gwökërë unu kï kom epwony cïk ka Muca. Pïën gïn marö woth rimo pïny nakun ruko gïnï böng na boco ëka mïtö gïnï nï jïï omothgï kï thë cuk, 39 ëka marö gïnï bedo ï kabedo na bëcö më dheo ï öt Cinagoga ëka kabedo më wörö ï karama. 40 Gïn maö udi ka mon thöö, bedo gïnï lëgö lëga na boco më nyuthere. Koth jö ni ebino pwodogï na rac rwök.”

Tyër ka dha thöö

41 Yecu obedo pïny ï nget kanya eketho tyër ïë kï ï öt k'Obanga. Ën önënö lwak ka bolo tyër ï canduk lïm. Ëlönyö na pol obolo lïm na thwönë. 42 Cë dha thöö n'obedo acan obino ëka obolo cïlïng na nyige gïn arïö.

43 Yecu öcakö cwodo ëlübkörë bothe ëka okobo nï, “An akobo niwu köp adyer, dha thöö ni n'obedo acan ënë obolo tyër ï canduk lïm na löö jö nökënë kïbëc na tye ka mïö tyërgï. 44 Pïën gïn ömïö tyërgï n'ögïthö gïnï kï kom lïmgï na thwönë, ëntö dha thöö ni n'obedo acan, ömïö jami kïbëc n'onwongo tye bothe na myero ën ökwö ködë.”

13

Yecu okobo pï muko öt k'Obanga

(Matayo 24:1-2; Luka 21:5-6)

1 Na Yecu onwongo tye ka yaa kï ï öt k'Obanga, alübkörë acël öcakö kobo nï, “Apwony, nën kit na kite ni thwon ködë ëka kit na gedo mërë bëcö ködë!” 2 Yecu okobo nïnë nï, “Un ïnënö gedo na thwon ni? Ba tye kidi mörö kany n'ebino wëkö ï wi wadï na ba ebino bolo ökö pïny.”

Anyuth më karë më ajiki

3 Kinge, Yecu obedo pïny ï wi Kidi më Jeituni nakun opimere kï öt k'Obanga, Petero, Yakobo, Jon, ëka Anderiya öcakö gïnï penyo ën na ut kënë nï, 4 “Kob nïwa, köp ni bino tïmërë awene? Ëka dökï anyuth mërë ënë ngö na bino nyutho nï köp nön cwök cobere?”

5 Yecu öcakö kobo nïgï nï, “Gwökërë unu, ëk ngat mörö kür öbwölwu. 6 Pïën jö na pol bino bino gïnï kï nyïnga na bino kobo gïnï nï, ‘An ënë ën,’ ëka bino mïö jö na pol rwenyo ökö. 7 Ka ibino winyo unu pï lwëny ëka anïï më lwëny, kür ïmïï cwinywu opodhi, koth jami ni myero ötïmërë, ëntö nwongo ajiki pïny podi. 8 Rok bino lwëny ï kom rok nökënë, ëka ker bino lwëny ï kom ker nökënë. Oyeyeng bino yengo kabedo na pol ëka kec thon bino podho. Manön ënë acaki më can na bino podho ï wi lobo.*

9 “Ka jami ni bino tïmërë, myero ïgwökërë unu. Ebino terowu ï nyim okiko both ëlöc ëka ebino pwodowu ï cinagoga gïnï. Ibino cung unu ï nyim ëlöc ëka ï nyim rwodhi pïra na calö ecaden bothgï. 10 Më acël köp më Emuth na Bër myero ëtït ï wi lobo thükül n'ajiki bara othuno. 11 Ka ëmaköwu, ëka ekelowu ï nyim okiko, kür ïpar unu ngö nï bino kobo ëntö kob unu ngö n'ebino mïöwu ï caa nön, pïën pathï un ënë ibino twak ëntö Tipo Naleng ënë bino twak. 12 Omego bino mïö ömïn mërë më aneka, apap bino mïö athïn mërë më aneka. Ëthïnö bino jëm ï kom enyodogï ëka mïö enekogï. 13 Jö kïbëc bino dagöwu pï nyïnga. Ëntö ngat na bino cung na tëk naka ï ajiki bino larë.

Can na thwönë

14 “Ëntö ka ïnënö unu gin mörö më kwer na balö cwiny jö, n'ocung kanya myero kür ocung ïë (ëk dhanö na kwanö önïang ïë), cë jö na tye gïnï ï Yudea myero örïng gïnï ï wi kite. 15 Dhanö na tye ï wi ödë kür oidhi pïny, onyo ödöny ï öt më kwanyö gin mörö. 16 Dhanö na tye ï pwodho, kür ödök cen më ömö böngü mërë. 17 Mon na yeco ëka mon na dödhö ëthïnö bino nënö can ï karë nonu. 18 Lëg unu ëk köp ni kür ötïmërë ï karë më cwïr, 19 pïën karë nön bino bedo thwön can na thwönë rwök na naka yam bara ötïmërë ï wi lobo, cakërë ï karë n'Obanga ocweo kï lobo naka othuno ködë tin, ëka ba bino tïmërë dökï. 20 Ka Rwoth onwongo ba öngölö nïnö nön na cecek, onwongo ngat mörö acël thon ba bwöth. Ëntö pï jö n'Obanga öyërögï, ënë ömïö ën öngölö wel nïnö nonu ödökö na nönök.

21 “Ï karë nön, ka dhanö mörö okobo niwu nï, ‘Nën, Meciya ene,’ onyo nï, ‘Nën, ën ëca,’ kür iyee unu. 22 Pïën jö na kobo nï gïn ebedo Kiricito ëka edwarpïny na twot bino bino ëka bino tio gïnï anyuth ëka tango na dito ëk ka twërë ëbwöl gïnï naka jö n'ëyërögï. 23 Gwökërë unu dong, an atyeko dong kobo ökö niwu jami kïbëc na bino tïmërë na karë bara örömö.

24 “Ëntö ï karë nonu, kinge can na thwönë nön,

“ ‘ceng bino cido ökö nicuc,

ëka dwe thon ba bino ryëny,

25 cër bino podho gïnï kï ï wi polo,

ëka tëkö kïbëc më wi polo bino yengere.’

26 “Ï karë nön jö kïbëc bino nënö Wod ka Dhanö na tye ka bino kï ï pöl kï twër na dit ëka dheo. 27 Ëka ën bino oro emalaika më cökö jö mërë n'ëyërögï kï ï thwok lobo angwën më ajiki lobo naka ï ajiki më polo.

Pwony kï ï kom yath ölam

28 “Nwong unu pwony ni kï ï kom yath ölam. Ka jangë öcakö löth, ëka pote odonyo, un ingeo nï oro dong cwök. 29 Kömanön thon, ka ïnënö unu jami ni tye ka tïmërë, ïtwërö unu ngeo nï dwogo mërë dong cwök, tye ï dholokek. 30 An akobo niwu köp adyer, rok më karë ni ba bino poth naka ka jami ni kïbëc ötïmërë. 31 Polo ëka lobo bino rwenyo ökö, ëntö köpna ba bino rwenyo.

Ngat mörö ope na ngeo nïnö onyo caa

32 “Ngat mörö ope na ngeo nïnö nön onyo caa nön, naka thon emalaika na tye ï wi polo, onyo Wod, ëntö Apap këkën ënë ngeo. 33 Gwökërë unu! Bed n'ineno unu! Ba ingeo unu awene na karë nön bino römö ködë. 34 Bino ka Wod ka Dhanö röm aröma kï dhanö na tye ka cïdhö ökö kany mörö na bor. Ën ka yaa kï ï pacö, mïö twërö both etic mërë, ngat acëlacël kï tic na mëgë, nakun cïkö ngat na gwökö dhö wangkac nï ëk obed na wangë thwolo.

35 “Un thon, bed unu na wangwu thwolo, pïën ba ingeo unu awene na won öt bino dwogo ködë onyo bino dwogo kothyeno onyo dingwor onyo na thwön gwënö kok onyo kodiko. 36 Ka ën bino dwogo athura, kür ïmïï ën onwongwu ïnïnö. 37 Ngö na an akobo bothwu, an akobo nï jö kïbëc: ‘Bed na wangwu thwolo!’ ”

14

Yüb më neko Yecu

(Matayo 26:1-5; Luka 22:1-2; Jon 11:45-53)

1 Onwongo odong nïnö arïö më thuno ï Karama më Poth ëka Karama më Ogati na Thöbï ope ïë. Ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca onwongo tye ka rangö gïnï kite na myero ëmak kï Yecu ï müng ëka enek ën ökö. 2 Gïn okobo nï, “Kür ëmak Yecu ï karë më Karama më Poth, ëk kür ömïï jïï okel wöö.”

Ewiro Yecu ï Betania

3 Ï karë na Yecu tye ka cem ï öt ka Cimon n'onwongo obedo adhöbü ï Betania, dhakö mörö obino kï cupa möö narad na ngwece kur na wel mërë tëk. Ën ötürö dhö cupa ëka önyö möö ï wi Yecu.

4 Jö mökö n'onwongo tye gïnï kany nön ökëcö gïnï rwök ëka ötwak kën-gï nï, “Pïngö ëbalö möö ni na ngwece kur abala? 5 Onwongo myero ëcadh ï wel na kadhö denario mïa adek ëk ëmïï both ëcan!” Cë gïn ocoko dhakö nön kï gero.

6 Ëntö Yecu ögamö nïgï nï, “Wëk unu dhakö nön kënë. Pïngö kara icoko unu ën? Ën ötïmö gin na bër botha. 7 Ëcan itye unu ködgï nïnö kïbëc ëka caa mörö këkën ïtwërö unu könyögï. Ëntö ba ibino unu bedo köda nïnö kïbëc. 8 Ën ötïmö gin na ën römö ëka owiro koma më aika na caa bara örömö. 9 An akobo niwu köp adyer nï kanya kïbëc n'ebino tïtö köp më Emuth na Bër ïë ï wi lobo thükül, gin na dhakö ni ötïmö thon ebino kobo pïrë, ëk obed më po pï ën.”

Yuda oyeo më ketho örörö ï kom Yecu

10 Cë Yuda Ikariot, na ënë dhanö acël ï kin ëlübkör Yecu apar arïö, öcïdhö both ëlamdhök na dito ëk ëyüb kit na myero ëmïï Yecu bothgï. 11 Ï karë na gïn owinyo ngö na ën onwongo mïtö tïmö nïgï, cwinygï obedo na yom, ëka öcïkërë gïnï më mïö Yuda Ikariot cïlïng. Cë Yuda öcakö rangö karë na bër na ën ërömö mïö Yecu bothgï.

Cem më Poth

12 Ï nïnö më acël më Karama më Ogati na Thöbï ope ïë, nïnö na yam ëngölö k'athïn römö më Poth, ëlübkör Yecu openyo gïnï ën nï, “Ka kwene na in ïmïtö nï wan ëcïdh ëyüb nini cem më Poth ïë?”

13 Cë Yecu ooro jö arïö kï kin ëlübkörë nakun cïkögï nï, “Apë unu naka ï Jerucalem, ibino unu romo k'ëcwö mörö n'öyëö agulu pii. Lüb unu körë, 14 ëka kob unu both won öt na ën bino dönyö ïë nï, ‘Apwony okobo nï öt wele ute kwene ëk ëcam cem më Poth ïë k'ëlübkörë?’ 15 Ën bino nyutho niwu öt na lac na tye malö, n'eketho jami kïbëc ïë. Kany nön ënë ïyüb unu cem na më onu ïë.”

16 Ëlübkör Yecu arïö öcïdhö gïnï yo Jerucalem ëka onwongo gïnï jami kïbëc kite na Yecu okobo nïgï ködë. Cë gïn dong öcakö yübö cem më Poth kunön.

17 Na dong othuno kothyeno, Yecu obino k'ëlübkörë apar arïö. 18 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu öcakö kobo nïgï nï, “An akobo niwu köp adyer nï ngat acël kï kinwu bino ketho örörö ï koma, ngat acël na tye ka cem köda.”

19 Ëlübkör Yecu öcakö kumo, nakun ngat acëlacël penyo ën nï, “Ködë an ba?”

20 Yecu öcakö kobo nïgï nï, “Dhanö acël kï kinwu jö apar arïö, na tye ka lutho cïngë ï wal kanya acël köda. 21 Wod ka Dhanö bino cïdhö nï kömanön kite n'ëcöö ködë ï kome. Ëntö dhanö na bino ketho örörö ï kom Wod ka Dhanö bino nënö can! Onwongo bedo na bër ka dhanö nön ba ënywölö.”

Cem ka Rwoth më ajiki

22 Ï karë na gïn tye ka cem, Yecu ökwanyö ogati, ölëgö gum ïë, cë opoko ömïö both ëlübkörë ëka okobo nïgï nï, “Gam ïcam unu. Man ënë koma.”

23 Ëka ökwanyö ekopo, öpwöyö Obanga, cë ömïögï, ëka gïn kïbëc ömadhö. 24 Yecu okobo nïgï nï, “Man ënë remona më cïkërë na nyen, na bino öny pï jö na pol. 25 An akobo niwu köp adyer nï, ba dök abino madhö pig nyig ölök, naka ï nïnö nön na an abino madhö na nyen ï ker k'Obanga.” 26 Na dong gïn otyeko wero wer, cë öcïdhö gïnï ï wi Kidi më Jeituni.

Yecu okobo nï Petero bino kwërönë

27 Yecu okobo bothgï nï, “Un kïbëc ibino unu wëköna ökö, pïën yam ëcöö nï,

“ ‘Abino neko akwath,

ëka rom bino këth ata.’

28 Ëntö kinge cer, abino tëlö nyimwu më cïdhö yo Galilaya.”

29 Petero öcakö kobo nï, “Kadï bed nï jö kïbëc bino wëköni ökö, ëntö an ba abino wëköni.”

30 Yecu ögamö nï, “Petero, an akobo nini köp adyer, tin ï dyewor na thwön gwënö bara okok wang arïö, in ibino kwëröna wang adek.”

31 Ëntö Petero ocere kï tëk na kobo nï, “Kadï bed nï myero athöö kodi, an ba abino kwëröni na twal!” Ëka jö kïbëc okwongere nï kömanön.

Yecu ölëgö ï pwodho Gethcemane

32 Gïn öcïdhö ï kabedo n'ecwodo nï pwodho më Gethcemane, ëka Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Bed unu kany, ëk an kono acïdh alëgï.” 33 Ën ökwanyö Petero, Yakobo ëka Jon cë öcïdhö ködgï. Cwinye öcakö podho na lïth rwök ëka kï kumo. 34 Yecu öcakö kobo nïgï nï, “Cwinya cwer rwök na mïtö nekona ökö. Bed unu kany na wangwu thwolo.”

35 Yecu öcïdhö anyim na nönök, cë orumo cöngë pïny oryebere ëka ölëgö nï ka onwongo twërë, kono caa nön opoth ökö kï bothe. 36 “Aba, Apap, jami kïbëc twërë kï bothi, kwany ekopo ni ökö kï botha, kür obed kite na an amïtö, ëntö obed kite na in ënë ïmïtö.”

37 Cë ën odwogo cen both ëlübkörë ëka onwongogï önïnö ökö. Yecu okobo both Cimon nï, “Petero, ïnïnö ökö? Ba ïrömö bedo na wangi thwolo pï caa mörö acël? 38 Bed unu na wangwu thwolo, lëg unu both Obanga ëk kür ïdöny unu ï atëmatëma mörö. Cwiny mïtö, ëntö kom görü.”

39 Yecu öwëkögï dökï ëka öcïdhö ölëgö lëga acël nön. 40 Ï karë na ën odwogo, ën dökï onwongo ëlübkörë tye ka nïnö, pïën nïnö onwongo ömakö wang-gï rwök. Gïn ba ongeo ngö na myero ekob gïnï both Yecu.

41 Yecu odwogo wang më adek mërë, cë okobo nïgï nï, “Un pod ïnïnö ëka iyweo unu? Dong örömö! Caa dong örömö. Wod ka Dhanö dong ëmïö ökö ï cïng ëbal. 42 Yaa unu malö! Eru ecidhu! Nën, dhanö na bino ketho örörö ï koma dong cwök!”

Ëmakö Yecu

43 Cücüth na Yecu onwongo pod twak, Yuda, ngat acël ï kin ëlübkör Yecu apar arïö, othuno kï lwak n'ömakö gïnï pele abadë ëka kï ludhi, n'ëlamdhök na dito, epwony cïk ka Muca ëka edite ënë oorogï.

44 Won örörö onwongo otyeko dong yübö anyuth ködgï nï: “Ngat na an abino nödhö leme, ën ënön, mak unu ën ëka iter ïgwök unu na bër.” 45 Yuda öcakö cïdhö ökö cücüth both Yecu ëka okobo nï, “Apwony!” Cë önödhö leme.

46 Gïn dong öcakö podho ï kom Yecu, ëka ëmakö ën. 47 Ëntö dhanö mörö acël n'onwongo ocung ï nget Yecu öcakö wödhö pala abadë mërë, cë otongo kï ith atic k'Alamdhök na Dit naka onguno ökö.

48 Yecu openyogï nï, “Ibino unu botha kï pele abadë ëka kï ludhi më maköna calö an abedo ayak? 49 Nïnö kï nïnö an abedo kodwu ï dyekal öt k'Obanga nakun apwonyo, ngö n'ocerowu maköna? Ëntö jami ni kïbëc tye ka tïmërë më cobo ngö na Cöc na Leng kobo ï koma.”

50 Cë ëlübkör Yecu kïbëc öwëkö ën ëka öngwëcö gïnï ökö. 51 Awobi mörö n'orwao böngü këkën ï kome, onwongo tye ka lübö kör Yecu. Ï karë na lwak ötëmö më makö ën, 52 awobi ni omukere kï ngwëc cë öwëkö böngü mërë ï cïng-gï ëka öngwëcö kotula.

Yecu ï nyim athuko më öd okiko k'edong

53 Gïn otero Yecu both Alamdhök na Dit, ëka ëlamdhök na dito kïbëc, edite ëka epwony cïk ka Muca obino gïnï kanya acël. 54 Petero obedo ka lübö kör Yecu kï cecen naka othuno ködë ï dyekal k'Alamdhök na Dit. Ën obedo kanya acël k'ëkürpïny, nakun oo mac.

55 Ëlamdhök na dito, ëka athuko më Öd okiko k'edong kïbëc onwongo tye gïnï ka rangö caden mörö na römö mïögï neko Yecu. Ëntö ba onwongo gïnï gin mörö. 56 Ecaden na pol obedo ka twakö köp twodo ï kom Yecu ëntö köpgï ba örwatërë. 57 Më ajiki mërë, jö nökënë öya malö cë ötwakö gïnï caden më twodo nï, 58 “Wan ewinyo ën tye ka kobo nï, ‘An abino muko öt k'Obanga ni n'ëyübö kï cïng dhanö, ëka abino gërö nökënë pï nïnö adek, na ba ëgërö kï cïng dhanö.’ ” 59 Kadï bed nï kömanön, köp më caden na gïn ötwakö ba örwatërë.

60 Alamdhök na Dit öya malö cë ocung ï dyeregï ëka openyo Yecu nï, “Eyo, in ba ïtwërö gamö köp ni kïbëc? Ngö na in ïtwërö kobo ï kom gin n'ekobo ï komi?” 61 Ëntö Yecu ölïng alïnga ba ögamö. Cë Alamdhök na Dit dökï openyo ën nï, “In ënë ibedo Meciya, Wod k'Obanga n'ëwörö?”

62 Yecu okobo nï, “An ënë ën. Ëka ibino nënö unu Wod ka Dhanö n'obedo ï nget cïng Won Twër kucem ëka dökï tye ka bino kï ï pöl më polo.”

63 Alamdhök na Dit öyëcö böng mërë ëka okobo nï, “Pïngö onu pod dökï ëmïtö caden nökënë? 64 Un iwinyo unu kite na ën öyanyö k'Obanga ködë. Ïthamö unu nïngö ïë?”

Gïn kïbëc öngölö nï, “Ën opore më thöö!” 65 Jö nökënë öcakö ngülö laö dhögï ï kome, nakun eumo wangë ökö cë ëbapö, n'ekobo nïnë nï, “In ibedo adwarpïny, tuc nïwa!” Ëka ëkürpïny ökwanyö Yecu cë epwodo.

Petero ökwërö Yecu

66 Ï karë n'onwongo Petero tye pïny ï dyekal, atic k'Alamdhök na Dit mörö n'obedo nyakö obino. 67 Ï karë na ën önënö Petero tye ka oo mac, ën örïpö Petero na cwök ëka okobo nï, “In thon onwongo itye kï dhanö nön n'öya kï ï Najaret, ën Yecu.”

68 Ëntö Petero ökwërö ökö na kobo nï, “An ba angeo ngö na in itye ka twakö,” cë öcïdhö ökö yo dhö wangkac, ëka thwön gwënö öcakö kok.

69 Ï karë na nyakö nön n'obedo atic önënö Petero ocung kunön dökï, ën öcakö kobo both jö nökënë nï, “Ëcwö ni obedo awodhgï acël!” 70 Ëntö Petero ökwërö ökö dökï.

Kinge na nönök jö mökö n'onwongo ocung gïnï ï nget Petero öcakö kobo gïnï nï, “Adyer in ibedo awodhgï acël, pïën in ibedo dhanö më Galilaya.”

71 Petero öcakö alem ï kome kënë nakun kwongere nï, “An ba angeo ëcwö ni na un itye ka twakö köp ï kome” 72 Ëka cücüth thwön gwënö okok wang më arïö. Cë Petero opo ï köp na Yecu okobo nïnë nï, “Na bara thwön gwënö okok wang arïö, in ibino kwëröna wang adek.” Ëka öcakö koko rwök.

15

Yecu ï nyim Pilato

(Matayo 27:1-2; 11-14; Luka 23:1-5; Jon 18:28-38)

1 Keko cön, ëlamdhök na dito, mëd k'edong, epwony cïk ka Muca, ëka athuko më öd okiko k'edite kïbëc öyübö gïnï köp kanya acël. Gïn otweo Yecu cë etero ökö ëka ëmïö both Pilato.

2 Pilato öcakö penyo Yecu nï, “In ënë rwoth k'Eyuda?”

Yecu ögamö nï, “Eyo, obedo kite na in ikobo ködë.”

3 Ëlamdhök na dito odotho Yecu kï kwa adoth na pol. 4 Cë Pilato dökï openyo Yecu nï, “In ba ïtwërö gamö peny? Nën lwak köp na pol n'edothi ködë.”

5 Ëntö Yecu ba ögamö gin mörö, ëka Pilato obedo kï ur rwök.

Ëngölö köp më thöö nï Yecu

6 Ï karë më Karama më Poth kïbëc, Pilato onwongo marö gönyö amabuc acël na lwak nwongo ökwaö. 7 Ï karë nön, ëcwö mörö onwongo tye na nyïngë Baraba, na yam etweo ï buc ï kin jö n'öjëm n'oneko gïnï jïï ï karë më jëmgï nön. 8 Lwak öcakö cïdhö both Pilato më penyo ën ëk ötïm kite na ën önaa tïmö ködë.

9 Pilato openyogï nï, “Un ïmïtö nï agöny niwu rwoth k'Eyuda?” 10 Pilato okobo nï kömanön pïën ën onwongo ongeo nï ëlamdhök na dito okelo gïnï Yecu pï nyeko. 11 Ëntö ëlamdhök na dito öcüpö gïnï lwak ëk ömïï Pilato ögöny Baraba nakaka Yecu.

12 Pilato öcakö penyogï nï, “Ngö na myero an atïm kï ngat na un icwodo nï rwoth k'Eyuda?”

13 Lwak öwöö gïnï nï, “Gur ën ï kor yath arïa!”

14 Ëka Pilato dökï openyogï nï, “Pïngö kara, ötïmö ngö na rac?”

Ëntö lwak öwöö gïnï kï redo rwök nï, “Gur unu ën ökö ï kor yath arïa!”

15 Pilato onwongo mïtö yomo cwiny lwak, cë ögönyö Baraba nïgï. Ën ömïö twërö nï ëk epwod Yecu kï del ëka egur ï kor yath arïa.

Acikari önywarö Yecu

16 Acikari otero gïnï Yecu naka ï dyekal k'alöc (n'ecwodo nï Praitorion) ëka ocwodo gïnï lwak acikari kïbëc kanya acël. 17 Gïn öcakö ruko Yecu kï böngü na kwar ëka etweo tok öküdhö öthac, cë ërwakö ï wie. 18 Cë gïn öcakö motho ën nï, “Örëm ba, rwoth k'Eyuda!” 19 Acikari opwodo gïnï wi Yecu kï lüth, öngülö gïnï laö dhögï ï kome, ëka orumo gïnï cöng-gï pïny më wörö ën më anywar. 20 Ï karë na gïn dong önywarö Yecu, ökwanyö gïnï böngü na kwar ökö kï ï kome ëka ëdwökö böng mërë ï kome. Cë gïn dong otero Yecu yökö ëk egur ï kor yath arïa.

Eguro Yecu ï kor yath arïa

21 Ëcwö mörö më Cirene na nyïngë Cimon apap k'Alegijanda ëka Rupo, onwongo tye ka wok nakun öya kï kin pacö ëka acikari ödïö ën më tingo yath arïa. 22 Gïn otero Yecu ï kabedo n'ecwodo nï Golgota, na tyën köp mërë nï, “Kabedo më Cogo Wic.” 23 Cë acikari öcakö mïö Yecu köngö ölök n'erubo kï yath müra,* ëntö Yecu ökwërö madhö ökö. 24 Gïn oguro Yecu ï kor yath arïa ëka opoko gïnï böng mërë ï kin-gï nakun ebolo kwir ëk ënën böngü na ngat acëlacël bino tero.

25 Eguro Yecu ï kor yath arïa caa adek më kodiko. 26 Gin n'ëcöö na nyutho köp n'edotho ën ïë kwanërë nï, “RWOTH K'EYUDA.” 27 Eguro Yecu kanya acël k'ëyak arïö, dhanö acël kucem ëka acël kucam. 28 Man ömïö Cöc na Leng ocobere kakarë nï, “Ëkwanö ën ï kin ëbal.”† 29 Jö n'onwongo tye ka wok ï ngete, obedo gïnï ka yanyö ëka nywarö Yecu, nakun yengo wigï na kobo gïnï nï, “Onye, in n'imuko öt k'Obanga ökö, cë ïgërö pï nïnö adek këkën, 30 larë keni, idhi pïny kï ï kor yath arïa!”

31 Ï kite acël nön, ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca önywarö gïnï Yecu ï kin-gï kën-gï nakun kobo gïnï nï, “Ën ölarö jö nökënë, ëntö ba twërö larë kënë! 32 Wëk Kiricito, Rwoth më Icarael, oidhi pïny kï ï kor yath arïa, ëk ënën ëka eyee.” Jö n'eguro kï Yecu thon öcakö gïnï yanyö ën.

Thöö ka Yecu

33 Ï caa abicël më kiceng, pïny ocido ökö na cöl nicuc ï wi lobo kïbëc naka othuno caa abungwën. 34 Ëka ï caa abungwën, Yecu öcakö koko kï dwön na malö nï, “Eloi, Eloi, lama cabaktani?” Na gönyö nï, “Obangana, Obangana, pïngö ïwëka nï köman?”

35 Ï karë na jö n'ocung na cwök owinyo, gïn okobo nï, “Winy unu, ën tye ka cwodo Eliya.”

36 Ëcwö mörö acël öcakö ngwëc, ëka ökwanyö amor, olutho ï köngö ölök na wac, cë örëpö ï wi yath atad ëka ömïö both Yecu nï ëk ömadhï. Ën okobo nï, “Kür unu, eru ënën ka Eliya twërö bino kwanyö ën ökö pïny!”

37 Yecu dökï okok kï dwön na malö cë öthöö ökö. 38 Cë böngü ëcëngë na tye ï öt k'Obanga öcakö yëc opokere ïë arïö, kï malö naka pïny. 39 Adit acikari n'onwongo ocung na cwök ï nyim Yecu, owinyo redo ka Yecu ëka önënö kite n'öthöö ködë, cë ën okobo nï, “Adyer dhanö ni onwongo obedo Wod k'Obanga.”

40 Mon mökö onwongo tye gïnï kunön, nakun rïpö gïnï kï cecen. Kï kin-gï onwongo obedo Maria më Magadala, Maria (aya ka Yakobo na tïdï ëka Yoce), ëka Calume. 41 Gïn obedo ka lübö kör Yecu anaka kï ï Galilaya, ëka gïn obedo ka könyö ën thon. Mon nökënë na pol n'onwongo owotho ködë më bino ï Jerucalem onwongo thon tye kunön.

Eiko kom Yecu ï lyël

42 Onwongo obedo Nïnö më Yübërë (manön nïnö na Cabït k'Eyuda bara örömö.) Na dong pïny cwök cido, 43 ëcwö na nyïngë Yocepu më Arimataya obino, ën onwongo obedo dhanö na dit më öd okiko, ëka ën onwongo kürö Ker k'Obanga më bino. Ën öcïdhö both Pilato kï tëk cwiny më kwaö kom Yecu. 44 Pilato obedo kï ur më winyo nï Yecu dong öthöö ökö. Ën ocwodo adit acikari, cë openyo ka Yecu öthöö ökö. 45 Ï karë na Pilato önïang kï both adit acikari nï ötïmërë nï kömanön, ën ömïö kom Yecu both Yocepu. 46 Yocepu öwïlö böngü na leng. Cë ökwanyö kom Yecu ökö pïny kï kor yath arïa, oboo ï böngü, ëka opyelo ï bur lyël n'egworo ï kidi, cë ölörö kidi ï dhö bur lyël ëka oloro dhögë ökö. 47 Maria më Magadala ëka Maria aya ka Yoce önënö gïnï kakwene n'onwongo eiko ën ïë.

16

Cer ka Yecu

(Matayo 28:1-8; Luka 24:1-12; Jon 20:1-10)

1 Ï nïnö na lübö Cabït k'Eyuda, Maria më Magadala, Maria aya ka Yakobo, ëka Calume öcïdhö gïnï më wïlö möö na ngwece kur ëk ëcïdh gïnï më wiro kom Yecu. 2 Kodiko cön ï nïnö më acël më cabït, kinge na ceng dong odonyo, gïn öcïdhö ï lyël. 3 Gïn öcakö penyere gïnï kën-gï kï ï wanga yoo nï, “Nga na bino thwaro nï onu kidi kï ï dhö bur lyël?”

4 Ëntö ï karë na gïn othuno, önënö gïnï lyël ëka önënö gïnï kidi n'onwongo thwönë, dong ethwaro ökö thenge. 5 Na gïn dönyö ï lyël, önënö gïnï awobi mörö n'oruko böngü na tar n'obedo kï kucem, ëka obedo gïnï kï lworo rwök.

6 Ëntö ën okobo nï, “Kür ibed unu kï lworo, un itye ka rangö Yecu më Najaret, n'onwongo eguro ï kor yath arïa. Ën ope kany! Ën ocer ökö kï kin jö n'öthöö! Nën unu, kany ënë onwongo epyelo kome ïë. 7 Ëntö apë ëk ikob unu n'ëlübkörë ëka Petero nï, ‘Yecu bino tëlö nyimwu më cïdhö yo Galilaya. Ibino nënö unu ën kï kunön, kite na yam ën okobo niwu ködë.’ ”

8 Cë mon odonyo yökö kï ï lyël, öcakö gïnï ngwëc kï myël kom ëka lworo na ba okobo gïnï gin mörö both ngat mörö këkën, pïën lworo onwongo ömakögï rwök.

Yecu onen both Maria më Magadala

9 Ï karë na Yecu ocer kï ï lyël kodiko cön ï nïnö më acël më cabït, ën öcakö nen both Maria më Magadala, dhakö na ën onwongo öryëmö cene abïrö kï ï kome. 10 Ën öcïdhö both ëlübkör Yecu n'onwongo tye ka kwero cöla ëka kok gïnï. 11 Ëntö ï karë na gïn owinyo nï Yecu tye na kwö, ëka Maria önënö ën, gïn ba oyee köp mërë.

Yecu onen both ëlübkörë arïö

12 Kinge, Yecu onen both ëlübkörë arïö ï kite na path n'onwongo gïn tye ka cïdhö yo kin pacö. 13 Gïn ödök cen më kobo both ëlübkör Yecu nökënë, ëntö ngat mörö ope n'oye köpgï.

Yecu onen both ëlübkörë apar acël

14 Kinge, Yecu onen both ëlübkörë apar acël ï caa n'onwongo gïn tye ka cem. Ën ocokogï pïën gïn onwongo ope kï gen ëka pï nwang cwinygï pïën gïn ökwërö yee köp ka jö n'önënö ën kinge cer mërë kï ï kin jö n'öthöö.

15 Yecu okobo n'ëlübkörë nï, “Apë unu ï wi lobo kïbëc ëka ïtït unu köp më Emuth na Bër both dhanö kïbëc. 16 Dhanö mörö na bino yee ëka ebatica ën, bino larë, ëntö dhanö na ba bino yee, ebino ngölö nïnë köp. 17 Anyuth ni bino nen kï both jö na yee, gïn bino ryëmö cene kï nyïnga. Gïn bino twak kï lëb na nyen. 18 Gïn bino makö thwol kï cïng-gï, ëka ka gïn ömadhö gin mörö na neko dhanö, cë ba bino tïmögï na rac. Gïn bino ketho cïng-gï ï kom etwoe ëka bino cang gïnï.”

Yecu öïdhö ï wi polo

19 Kinge na Rwoth Yecu ötwak ködgï, ëkwanyö cë etero ï wi polo ëka ën obedo ï nget cïng Obanga kucem. 20 Cë ëlübkör Yecu öcïdhö ëka ötïtö gïnï köp ï kom Yecu ï kabedo kïbëc. Rwoth otio ködgï ëka omoko köp mërë k'anyuth n'ölübö körë.

* 1:1 1:1 Baibul nökënë ba ketho Wod k'Obanga.

* 2:22 2:22 Eyuda pïkö köngö ölök ï ocwe n'ëyübö kï ï kom pyen dyël.

* 5:20 5:20 Dekapoli Gönyö nï peci apar.

* 6:11 6:11 Tëng unu apua më tyënwu nyutho nï Obanga ökwërö jö më taun nön, pïën gïn ökwërö winyo köp k'ëkwëna.

† 6:14 6:14 Rwoth ni onwongo obedo Erode Antipa.

* 7:16 7:16 Baibul nökënë ba oketho tyeng ni.

* 9:29 9:29 Baibul nökënë ketho lëga ëka rio kec.

† 9:44 9:44 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

‡ 9:46 9:46 Baibul nökënë ba ketho tyeng ni.

* 9:48 9:48 Icaya 66:24

* 11:9 11:9 Jabuli 118:25-26

* 11:17 11:17 Icaya 56:7

* 11:17 11:17 Jeremia 7:11

* 11:26 11:26 Baibul nökënë ba oketho gïnï tyeng ni.

* 12:11 12:11 Jabuli 118:22-23

* 12:36 12:36 Jabuli 110:1

* 13:8 13:8 Girik kobo nï man ënë acaki arem më nywöl.

* 15:23 15:23 Müra obedo yath n'erubo kï köngö ölök n'ëmïö both dhanö n'eguro ï kor yath arïa më kweeno arem.

† 15:28 15:28 Baibul nökënë ba cöö tyeng ni.

Luka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Köp më Emuth na Bër ï kom Yecu kite na

Luka

öcöö

Köp na tye ï buk ka Luka

Köp më Emuth na Bër na Luka öcöö ï kom Yecu, nyutho Yecu na calö Alar n'ëcïkö both jö Icarael, ëka na calö Alar ka jö kïbëc. Luka öcöö nï Yecu onwongo ecwodo kï Tipo ka Rwoth më Kobo emuth na bër both ëcan (Luka 4:18). Köp më Emuth na Bër ni opong kï köp na makö jö kïbëc na mïtö nï ëkönygï. Köp më yom cwiny thon pïrë tëk ï buk ka Luka, pol mërë ï acaki më cura na kobo bino ka Yecu, ëka dökï ï ajiki mërë, na Yecu öïdhö ködë ï polo. Köp ï kom döngö ëka kï nya ka jö n'oye kï ngëë ïdhö ka Yecu ï polo, acöc acël ni öcöö ï buk më Tic k'ëkwëna.

Ut dul arïö (cura 1-2 ëka 9-19) na ute kï jami na pol na nwongere ï buk ni këkën. Köp ni ut ïë wer k'emalaika ëka limo k'ëkwath ï karë n'ënywölö kï Yecu, Yecu ï öt k'Obanga na calö awobi, carolok ï kom dhanö më Camaria na bër ëka awobi n'orwenyo. Ï buk ni kïbëc, köp na pïrë tëk ut ï kom lëga, Tipo Naleng, tic ka mon ï kom tic ka Yecu, ëka kïca k'Obanga ï kom bal.

1

Buk ni ëcöö both adwong Teopilo

1 Both adwong Teopilo. Jö na pol dong ötëmö gïnï cöönö köp ï kom Yecu Kiricito kite n'ötïmërë ködë ï kinwa. 2 Gïn öcöö jami ni kite na jö n'önënö gïnï kï wang-gï anaka kï ï acaki okobo nïwa ködë ëka onwongo pwonyo gïnï köp k'Obanga. 3 Pï manön, adwong Teopilo, an angïö köp kïbëc cakërë kï ï acaki. An thon athamö nï bër acöö bothi, nakun aryëö körë kï körë. 4 An amïtö nï ïnïang adyer më köp nön na yam epwonyi ködë.

Ekobo pï nywölö Jon Abatica

5 Ï karë n'Erode obedo rwoth më Yudea, onwongo alamdhök mörö ute na nyïngë Jakaria, n'onwongo tye ï wang tic k'ëlamdhök k'Abija. Yam ut kï dhakö mërë na nyïngë Elicabeth n'onwongo thon obedo akwar Aron. 6 Jakaria ëka Elicabeth onwongo kitegï atïr ï nyim Obanga, na lübö gïnï cïk ka Rwoth abonge bal. 7 Ëntö gïn onwongo ope k'athïn, pïën Elicabeth onwongo obedo alür, ëka onwongo otii gïnï ökö.

8 Ï nïnö mörö acël na Jakaria onwongo ut ï tic mërë më alamdhök ï nyim Obanga, pïën onwongo obedo karë më wang tic mërë, 9 na calö kite k'ëlamdhök tye ködë, kwir öyërö ën më cïdhö wangö odok na kur ï öt ka Rwoth. 10 Ï caa n'onwongo etye ka wangö odok na kur, lwak kïbëc öcökërë yökö ï lëga.

11 Cë malaika ka Rwoth onen bothe n'ocung kucem më nget keno tyër më wangö odok na kur. 12 Ï karë na Jakaria önënö malaika, cwinye opodho ëka lworo ömakö ën. 13 Ëntö malaika okobo nïnë nï, “Kür ilwor Jakaria pïën Obanga owinyo lëgani dong ökö. Dhaköni Elicabeth bino nywölö nini athïn n'ëcwö, ëka ibino cakö nyïngë Jon. 14 Ën bino mïöni yom cwiny ëka cwinyi bino bedo na yom, ëka jö na pol bino bedo kï yom cwiny pï nywölö ën, 15 pïën ën bino bedo na dit ï nyim Rwoth. Ën ba bino madhö köngö ölök, onyo köngö mörö na mërö dhanö. Ën bino pong kï Tipo Naleng cakërë kï ï aya mërë. 16 Ën bino lökö jö na pol më Icarael, ëka bino dwökögï cen both Rwoth Obangagï. 17 Ëka ën bino tëlö anyim më yübö yoo pï Rwoth kï tëkö ëka kï tipo n'Eliya onwongo ute ködë.* Ën bino lökö cwiny enyodo ï kom ëthïnögï ëka më dwökö jö na ba winyo cïk ï ryëkö ka jö na kitegï atïr, dök më yübö nï Rwoth jö na dong öyübërë.”

18 Cë Jakaria openyo malaika nï, “Abino ngeeno nïngö? An dong atii ökö ëka dhaköna thon otii.”

19 Malaika ögamö nï, “An Gaburiel, acung ï nyim Obanga ëka eora më twak kodi ëk akob nini emuth na bër. 20 Ëka pïën in ba iyee ngö na an atye ka kobo nini, in ibino lïng alïnga na ba ïtwak, naka ka nïnö nön na köp ni bino tïmërë ïë, na bino cobere ka karë mërë örömö.”

21 Ï caa nonu lwak obedo ka kürö Jakaria, nakun uro gïnï pï ruu mërë ï öt k'Obanga. 22 Ï karë na ën odonyo yökö, onwongo dong ba römö twak ködgï, ëka gïn ongeo nï ën önënö anyuth mörö kï ï öt k'Obanga. Ën obedo ka twak ködgï kï cïngë ëka obedo na thë lëbë otwere. 23 Na karë më tic mërë ï öt k'Obanga othum, cë ödök tunge. 24 Kinge karë na nönök, cege Elicabeth öyac ökö, ëka opono ködë pï dwethe abic. 25 Ën okobo nï, “Rwoth ötïmö köman ï koma, ï karë n'önëna, ökwanyö lewic ökö kï ï koma kï kin dhanö.”

Ekobo pï nywölö Yecu

26 Ï dwe më abicël më yac k'Elicabeth, Obanga ooro malaika Gaburiel ï taun na nyïngë Najaret n'onwongo ut ï lobo më Galilaya, 27 both nyakö n'ecwodo nï Maria na ba ongeo ëcwö. Ën onwongo öcïkërë më nyömërë kï Yocepu akwar Daudi. 28 Malaika öcïdhö bothe cë okobo nïnë nï, “Kuc obed kodi! In na kome gum, Rwoth ut kodi.”†

29 Ï karë na Maria owinyo köp ni, cwinye opodho ëka obedo kï ur ï ngö na köp nön gönyö. 30 Cë malaika okobo nïnë nï, “Kür ilwor, Maria, inwongo gum kï both Obanga. 31 In ibino yac ëka ïnywölö athïn awobi, cë ibino cakö nyïngë Yecu. 32 Ën bino bedo na dit, n'ebino cwodo nï Wod k'Obanga na Malö Rwök. Rwoth Obanga bino mïö ën twër, më then ker kite n'ëmïö both kwarö mërë Daudi. 33 Ën bino löönö jö më öt ka Jakob na twal, ëka ker mërë ba bino jik.”*

34 Maria openyo malaika nï, “Köp ni bino tïmërë nïngö? Nakun ba angeo ëcwö mörö!”

35 Malaika ögamö nïnë nï, “Tipo Naleng bino bino bothi ëka tëkö k'Obanga na Malö Rwök bino umoni na calö tipo. Pï manön, athïn n'ënywölö ni Leng, ëka ebino cwodo nï Wod k'Obanga. 36 Nën wadwu Elicabeth dong öyac ï wi tio mërë, bino nywölö athïn awobi. Ën yam ecwodo nï alür kobedi dong ut kï ïc më dwethe abicël. 37 Pïën gin mörö ope na löö Obanga.”

38 Cë Maria okobo nï, “An atic ka Rwoth ëk obed kite na in ikobo ködë.” Cë malaika öya ökö kï bothe.

Maria öcïdhö lïmö Elicabeth

39 Kinge karë na nönök, Maria öya, pïöpïö öcïdhö ï taun mörö n'otingere ï Yudea. 40 Cë ödönyö ï öt ka Jakaria, omotho Elicabeth. 41 Ka Elicabeth owinyo moth ka Maria, athïn mërë oyengere kï ïë. Elicabeth opong kï Tipo Naleng. 42 Ën oredo kï dwön na ut malö nï, “Iut kï gum ï kin mon, ëka athïn na in ibino nywölö nï kome gum. 43 Pïngö eketho wörö ï koma n'aya ka Rwoth twal obino më lïmöna? 44 Anaka awinyo mothni, athïn kï ïa oyengere kï yom cwiny. 45 Komi gum in nï yeo köp ka Rwoth pïën köp na Rwoth okobo nini bino cobere.”

Wer ka Maria më pakö Obanga

46 Maria okobo nï,*

“Tipona pakö Rwoth,

47 cwinya yom ï kom Obanga Alarna,

48 Pïën ën öparö pï atic mërë,

kadï bed rwöm mërë ute pïny.

Cakërë kobedini, jö më karë kïbëc bino cwodona nï akome gum.

49 Obanga Won Twër ötïmö gin na döngö pïra,

Ën nyïngë leng.

50 Ën nyutho kïca mërë both jö na winyo ën

pï karë kïbëc.

51 Badë na ute kï tëkö, otio tic na döngö.

Wegi awaka ï cwinygï ëkëthö ökö.

52 Ën ötürö löc ka rwodhi,

ëka otingo jö na bwönërë malö.

53 Ën ömïö cem ëka jami na bëcö both jö na kec neko,

ëka öryëmö ëlönyö kï cïng-gï nono.

54 Obanga ökönyö etic mërë Icarael.

Ën opo më tïmö kïca,

55 both Abraam ëka ëkwaë mërë kïbëc,

kite na yam öcïkërë ködë both kwerewa.”

56 Maria obedo both Elicabeth na römö dwethe adek, cë ödök yo parë.

Nywölö Jon Abatica

57 Na karë më nywöl k'Elicabeth dong örömö, cë önywölö athïn awobi. 58 Na dong ewodhe ëka wede owinyo gïnï nï Rwoth onyutho kïca mërë na dit ï kome, cwinygï obedo na yom kanya acël ködë.

59 Ï karë n'athïn dong örömö nïnö aboro, obino gïnï ï kwer më lïrö athïn. Ömïtö gïnï cakö nyïngë kï nyïng apap mërë Jakaria. 60 Ëntö aya mërë ögamö nï, “Pathï kömanön nyïngë bino bedo Jon!” 61 Gïn okobo nïnë nï, “Ba ut ngat mörö na nyïngë obedo kömanön ï dhogolawu kïbëc yo.” 62 Cë ögwëlö gïnï apap k'athïn më penyo nï ën mïtö nï ëcak nyïng athïn nga? 63 Ën openyo gin mörö ëk ëcöö ïë, cë öcöö nï, “Nyïngë Jon.” Ëka jö kïbëc ouro. 64 Cücüth, lëb Jakaria öyabërë, cë öcakö twak ëka öpakö Obanga. 65 Lworo ömakö jö kïbëc na bedo cwök ï ngetgï. Köp ni kïbëc ökëë örömö lobo n'otingere ï Yudea. 66 Jö kïbëc n'owinyo gïnï köp ni öthamö gïnï rwök na kobo gïnï nï, “Athïn ni kothe bino bedo nïngö?” Pïën tëkö ka Rwoth onwongo ut ködë.

Wer ka Jakaria më pakö Obanga

67 Cë apap mërë Jakaria opong kï Tipo Naleng ëka ötwak kamë adwarpïny nï,

68 “Pak obed both Rwoth Obanga ka jö Icarael,

pïën dong obino më könyö jögë ëka ökökögï.

69 Ën ömïöwa Alar na tëk

kï ï öt k'atic mërë Daudi.

70 Na calö yam öcïkërë ködë

nakun wok kï both edwarpïny mërë na leng cakërë cön.

71 Ën bino laröwa kï both langwa,

ëka bino laröwa kï cïng jö kïbëc na dagöwa.

72 Obanga obedo kï kïca both kwerewa,

ëka opo kï gïcïkërë mërë na leng.

73 Man ënë cïkërë na ën okwongo both kwaröwa Abraam nï,

74 ën bino laröwa kï both langwa,

ëk ëwör Obanga abonge lworo,

75 kï leng cwiny ëka kite atïr ï nyime ka pod onu ëkwö.

76 “In athïn-na, ebino cwodoni nï adwarpïny k'Obanga na Malö Rwök,*

in ibino cïdhö anyim më yübö yoo nï Rwoth,

77 më kobo nï jögë kite më nwongo larë

ï yoo më tïmö kïca pï balgï.

78 Pï kïca k'Obanga na thwönë n'öwëkö pïny oruu nïwa,

tar mërë kï ï polo dong cwök ka mënyö onu,

79 më mënyö jö na ut ï pïny na cöl ëka ï tipo më thöö,

ëka më tëlö onu ï yoo më kuc.”

80 Jon ödöngö ëka Tipo Naleng ömïö ën tëkö. Ën obedo ï thim naka na dong öcakö tic mërë kanyalër both jö Icarael.

2

Ënywölö Yecu

(Matayo 1:18-25)

1 Ï karë nonu, na dong ënywölö Jon Abatica, Cija Agucito onwongo obedo rwoth më lobo Roma.* Ën ömïö cïk nï ëk ëkwan jö kïbëc më lobo na ën löö. 2 Man obedo kwanö jïï më acël n'ötïmërë ï karë na Kwirino obedo alöc më lobo Ciria. 3 Jö kïbëc öcïdhö ëk ëkwan-gï yo taun ka kweregï.

4 Yocepu mene öya kï ï lobo më Galilaya kï ï taun n'ecwodo nï Najaret, öcïdhö yo lobo Yudea ï taun n'ecwodo nï Bethelem, kany na yam ënywölö Daudi ïë. Ën yam obedo ngat acël ï kin ëkwaë ka Daudi. 5 Öcïdhö ëk ëkwanë gïn kï Maria, n'onwongo ën öcïkërë më nyömö ëka onwongo dong ute kï ïë. 6 Na gïn ut ï Bethelem, karë ka Maria më nywöl örömö. 7 Ën önywölö athïn kaö mërë wode ëka oumo kome kï böngü k'athïn. Cë opyelo ï pwa më cem ka dhok, pïën onwongo kabuto opong ökö nïgï ï öt apanga pï wele.

Ëkwath ögamö emuth nï ënywölö Yecu

8 Kiwor nön, ëkwath onwongo kwö ëka gwökö romgï ï thim na cwök kï Bethelem. 9 Malaika ka Rwoth onen bothgï, ëka tar ka Rwoth öryëny ömënyögï, cë lworo ömakögï rwök. 10 Ëntö malaika okobo nïgï nï, “Kür ibed unu kï lworo, pïën akelo niwu emuth na bër më yom cwiny na dit na bino bedo pï jö kïbëc. 11 Tin ï taun ka Daudi ënywölö niwu Alar, ënë Meciya Rwoth. 12 Man ënë bino bedo anyuth bothwu. Ibino unu nwongo athïn na mar n'eboo kï böngü k'athïn, n'epyelo obuto ï öd pwa cem ka dhok.”

13 Athura, lwak emalaika më polo örïbërë kï malaika nön, na pakö gïnï Obanga ëka kobo nï,

14 “Dheo obed both Obanga na ute malö ï polo,

ëka kuc obed ï lobo both jö n'Obanga ömïögï kïca mërë!”

15 Ï karë na dong emalaika öya ökö kï bothgï cë ödök yo polo, ëkwath nön ötwak kën-gï nï, “Eru ecidhu kono yo Bethelem, ëk ëcïdh enenu ngö n'ötïmërë na Rwoth pod okobo nï onu.”

16 Gïn öcakö cïdhö pïöpïö, onwongo gïnï Maria gïn kï Yocepu, ëka athïn n'obuto ï od pwa cem dhok. 17 Na gïn dong önënö athïn, ëkwath örwëö both jö kïbëc köp na yam ekobo nïgï ï kom athïn nön. 18 Jö kïbëc n'owinyo ouro köp n'ëkwath okobo nïgï. 19 Ëka Maria obedo gwökö köp ni kïbëc ï cwinye ëka obedo thamö ï komgï. 20 Ëkwath ödök cen na wörö ëka pakö gïnï Obanga pï gin na kïbëc na gïn owinyo ëka önënö, kite na malaika okobo nïgï ködë.

21 Ï nïnö më aboro ëlïrö† athïn nön cë ëcakö nyïngë Yecu. Man ënë nyïng na yam malaika ömïö na bara ëgamö ën ï ïc.

Ëmïö Yecu ï öt k'Obanga

22 Na karë më kwer më lönyërë‡ na lübërë kï cïk ka Muca dong othum, Yocepu ëka Maria otero Yecu yo Jerucalem co mïö ën both Rwoth. 23 (Kite n'ëcöö ködë ï cïk ka Rwoth, “Ëthïnö kaö kïbëc na cwö myero ëmïï both Rwoth”*). 24 Ëka thon kite n'ëcöö ï Cïk ka Rwoth nï enyodo myero thon ömïï tyër n'obedo, “Amame arïö, onyo ëthïn akuce arïö.”*

25 Ï karë nonu, onwongo ëcwö mörö na nyïngë Cimeon ute ï Jerucalem, n'onwongo kite atïr ëka lworo Obanga. Ën onwongo kürö Kiricito na bino larö jö Icarael. Tipo Naleng onwongo tëlö ën. 26 Yam Tipo Naleng onyutho nïnë nï ën ba bino thöö wang na ën önënö Kiricito na yam Rwoth öcïkö both jö Icarael. 27 Kï tëkö ka Tipo Naleng, ën öcïdhö yo dyekal öt k'Obanga. Ï karë n'enyodo okelo athïn Yecu ëk ëtïm nïnë kit na cïk mïtö ködë. 28 Cimeon otingo ën ï badë ëka öpakö Obanga, na kobo nï,

29 “Rwoth Obanga Won Twër ïgwökö kwongni köda,

yee dong aticni öcïdh kï kuc.

30 Pïën wanga dong önënö Alar,

31 na in ïyërö më larö jö kïbëc.

32 Ën bino kelo tar më cwiny both jö na ba obedo Eyuda,

ëka pï dheo both jö na megi Icarael.”*

33 Apap ëka aya k'athïn ouro gïnï ngö n'ekobo ï kom Yecu. 34 Cë Cimeon ölamö gum ï komgï ëka okobo n'aya mërë Maria nï, “Athïn ni bino mïö jö na pol kï ï lobo Icarael podho pïny ëka yaa malö, ëka bino bedo anyuth n'ebino twak ïë na rac, 35 ëk tham më cwiny jö na pol omore yökö. Cwer cwiny bino cöböni calö ëcöbö cwinyi kï pala abadë.”

36 Yam adwarpïny na dhakö tye na nyïngë Ana, nyaka Panuel më kaka Acer. Ën onwongo dong otii rwök. Kinge nyom mërë, ën ökwö kï cwörë pï mwaka abïrö. 37 Cwörë onwongo öthöö ökö, ëka onwongo dong ut kï mwaka pyer aboro wie angwën. Ën ba öwëkö öt k'Obanga ëntö öwörö Obanga kiwor thon kiceng na rio kec ëka lëgö. 38 Ï caa nön Ana obino bothgï, cë öpwöyö Obanga, ëka ötwak pï athïn nön both jö kïbëc na yam kürö karë më larö jö Icarael.

39 Ï karë na Yocepu ëka Maria dong otyeko gin na kïbëc na cïk ka Rwoth ömïtö, gïn ödök yo lobo më Galilaya, yo taun-gï më Najaret. 40 Ëka athïn nön ödöngö cë ödökö na tëk, n'opong kï ryëkö ëka na kïca k'Obanga onwongo ute ï kome.

Awobi Yecu ï öt k'Obanga

41 Mwaka kï mwaka enyodo ka Yecu onwongo cïdhö gïnï yo Jerucalem pï Karama më Poth.§ 42 Ï karë na Yecu dong ute kï mwaka apar arïö, gïn öcïdhö kunön ï Karama më Poth na lübërë kï cïk më thëkwarögï. 43 Na Karama më Poth nön dong othum, n'enyodo mërë dök yo pacö, athïn Yecu odong ökö cen ï Jerucalem, n'enyodo mërë ba ongeo. 44 Na thamö gïnï nï ködë ën ute ï kin ewodhe, gïn owotho pï nïnö acël cë ëcakö rangö ën ï kin wede ëka nyikoneigï. 45 Ï karë n'enyodo ba onwongo ën, gïn ödök cen yo Jerucalem më cïdhö rangö ën.

46 Kinge nïnö adek enyodo mërë onwongo ën ï dyekal öt k'Obanga. Yecu onwongo obedo ï kin epwonye na winyogï ëka penyogï peny. 47 Jö kïbëc n'owinyo Yecu, ouro gïnï kit nïang ëka ryëkö mërë më gamö peny. 48 N'enyodo mërë önënö ën, gïn ouro aura. Aya mërë openyo ën nï, “Athïn-na, pïngö ïtïmöwa köman? Nën! An k'apapni ebedo rangöni kï par na dit.”

49 Ën ögamö nï, “Ïranga unu pïngö? Ba ingeo unu nï myero abed ï öt k'Apapna?” 50 Ëntö gïn ba önïang ngö n'onwongo ën kobo nïgï.

51 Cë Yecu olungo ködgï yo Najaret, ëka obedo winyogï. Ëntö aya mërë ögwökö köp kïbëc ï cwinye. 52 Yecu ödöngö kï ryëkö ëka dit kome, kï pwöc k'Obanga ëka më dhanö.

3

Pwony ka Jon Abatica ï thim

(Matayo 3:1-12; Marako 1:1-8; Jon 1:19-28)

1 Onwongo obedo mwaka më apar abic më löc ka Cija Tiberio ï ker më Roma. Ï karë nön, Pontio Pilato onwongo obedo alöc më Yudea. Erode onwongo obedo alöc më Galilaya, ëka ömïn mërë Pilipo onwongo obedo alöc më Ituria ëka alöc më Tarakoniti. Ëka Lucania onwongo obedo alöc më lobo Abilene. 2 Anac ëka Kayapa onwongo obedo gïnï ëlamdhök na dito. Ï karë nonu, Jon Abatica wod ka Jakaria, owinyo köp k'Obanga n'onwongo ën ut ï thim. 3 Ën owotho ï lobe kïbëc n'örïkö kulo Jordan, nakun tïtö both jïï nï myero ongut gïnï kï kom balgï ëka ebaticagï, ëk Obanga ötïm nïgï kïca. 4 Kite n'ëcöö ködë ï buk k'adwarpïny Icaya nï,

“Dwön dhanö mörö tye ka redo ï thim nï,

‘Yüb unu yoo pï Rwoth,

mïï unu yoo ocung atïr nïnë.

5 Ora kïbëc myero epir ökö,

kite kïbëc myero erwob ödök pïny na röm.

Yodhi n'ogom mene myero ëmïï ocung atïr.

Yodhi na gwaü bino dökö na pwöth.

6 Cë jö kïbëc bino nënö lar k'Obanga.’ ”*

7 Jon Abatica okobo nï lwak n'obino bothe ëk ebaticagï nï, “Un jö na reco calö ëthïn ororo! Nga n'okobo niwu nï ïrïng unu ökö kï ï akëmö k'Obanga na bino ni? 8 Kitewu myero onyuth nï inguto unu dong ökö kï kom balwu. Kür dök ïcak unu kobo ï kinwu kenwu nï, ‘Wan ëthïnö më dhogola k'Abraam.’ Ëk akob niwu nï kï ï kom kite ni, Obanga römö yübö ëthïnö pï Abraam. 9 Ngölö-köp k'Obanga obino ökö, na calö ngat n'ömakö atong më tongo yath. Yath na ba nyakö nyige na bër ebino tongo ökö pïny, cë ebolo ï mac.”

10 Lwak openyo Jon nï, “Ëtïm ngö dong?”

11 Jon Abatica ögamö nïgï nï, “Ngat na ute kï böng arïö myero opok both ngat n'ope ködë, ëka ngat na ute kï cem myero ötïm mene kömanön.”

12 Ëcök ocoro* mene obino ëk ebaticagï. Gïn openyo ën nï, “Apwony, wan myero ëtïm ngö?”

13 Ën okobo nïgï nï, “Kür ïcök unu ocoro na kadhö wel n'ëcïköwu ködë.” 14 Acikari mökö öcakö penyo ën nï, “Cë wan kono ëtïm ngö?”

Ën okobo nïgï nï, “Kür ïma unu cïlïng kï both dhanö mörö tëtëk, ëka kür idoth unu dhanö mörö twodo twodo. Ëntö yeng unu kï cülwu.”

15 Lwak onwongo kürö kï gen, na gïn kïbëc onwongo thamö kï ï cwinygï nï ködë ba Jon ënë obedo Meciya. 16 Cë Jon Abatica ögamö nï, “An abaticawu kï pii, ëntö ngat mörö na dit na löa tye ka bino, na an ba apora më bedo atic mërë, ëka më gönyö thöl wörë. Ën bino baticawu kï Tipo Naleng ëka mac. 17 Ën bino poko jö na kitegï atïr kï kom jö na reco, na calö dhanö na pyëdhö bël k'odheru, ën cökö bël cë ketho ï od dërö. Ëntö ën bino wangö cüngë kï mac na ba bino nekere.”

18 Jon Abatica okobo köp na bër n'eoro ën ködë kï köp nökënë na pol. Ën öcükö cwiny lwak më wëkö bal, ëka opwonyogï k'Emuth na Bër k'Obanga. 19 Ëntö Jon dökï öjükö rwoth Erode pï bedo kï Kerodia dhakö ka Pilipo n'obedo ömïn Erode, ëka pï ngö na reco kïbëc na ën obedo tïmö. 20 Cë rwoth Erode dök ömëdö bal nökënë dökï na rac më tweo Jon ï buc.

Jon obatica Yecu

(Matayo 3:13-17; Marako 1:9-11)

21 Na Jon dong obatica jö kïbëc, Yecu thon ebatica. Ï caa na Yecu lëgö, polo öyabërë 22 ëka Tipo Naleng obino kï malö ï cal k'amam cë opye ï kome. Cë dwön Obanga owinyere kï ï polo na kobo nï, “In ënë Woda na an amarö, na cwinya yom ï kome.”

Kwere ka Yecu

(Matayo 1:1-17)

23 Yecu onwongo dong ute kï mwaka pyer adek ï karë na ën cakö tic mërë. Jïï onwongo thamö nï ën obedo wod ka Yocepu.

Yocepu ni onwongo obedo wod ka Eli.

24 Eli onwongo obedo wod ka Mathat.

Mathat onwongo obedo wod ka Lebi.

Lebi onwongo obedo wod ka Melki.

Melki onwongo obedo wod ka Janai.

Janai onwongo obedo wod ka Yocepu.

25 Yocepu wod ka Matathia,

Matathia wod k'Amoc,

Amoc onwongo obedo wod ka Nakum.

Nakum onwongo obedo wod ka Eceli.

Eceli onwongo obedo wod ka Nagai.

26 Nagai onwongo obedo wod ka Math,

Math onwongo obedo wod ka Matathia

Matathia onwongo obedo wod ka Cemein

Cemein onwongo obedo wod ka Yocek,

Yocek onwongo obedo wod ka Yoda.

27 Yoda onwongo obedo wod ka Joanan.

Joanan onwongo obedo wod ka Reca.

Reca onwongo obedo wod ka Jerubabel.

Jerubabel onwongo obedo wod ka Cealtiel.

Cealtiel onwongo obedo wod ka Neri.

28 Neri onwongo obedo wod ka Melki.

Melki onwongo obedo wod k'Adi.

Adi onwongo obedo wod ka Kocam.

Kocam onwongo obedo wod ka Elemadam.

Elemadam onwongo obedo wod ka Er.

29 Er onwongo obedo wod ka Yocua.

Yocua onwongo obedo wod ka Elieja.

Elieja onwongo obedo wod ka Yorim.

Yorim onwongo obedo wod ka Mathat.

Mathat onwongo obedo wod ka Lebi.

30 Lebi onwongo obedo wod ka Cimeon.

Cimeon onwongo obedo wod ka Yuda.

Yuda onwongo obedo wod ka Yocepu.

Yocepu onwongo obedo wod ka Yonam.

Yonam onwongo obedo wod ka Eliakim.

31 Eliakim onwongo obedo wod ka Melea.

Melea onwongo obedo wod ka Mena.

Mena onwongo obedo wod ka Matatha.

Matatha onwongo obedo wod ka Natan.

Natan onwongo obedo wod ka Daudi.

32 Daudi onwongo obedo wod ka Jece.

Jece onwongo obedo wod k'Obed.

Obed onwongo obedo wod ka Boaj.

Boaj onwongo obedo wod ka Calomon.

Calomon onwongo obedo wod ka Nacon.

33 Nacon onwongo obedo wod k'Aminadab.

Aminadab onwongo obedo wod k'Adimin.

Adimin onwongo obedo wod k'Arni.

Arni onwongo obedo wod ka Kejeron

Kejeron onwongo obedo wod ka Perej.

Perej onwongo obedo wod ka Yuda.

34 Yuda onwongo obedo wod ka Jakob.

Jakob onwongo obedo wod ka Icaka.

Icaka onwongo obedo wod k'Abraam.

Abraam onwongo obedo wod ka Tera.

Tera onwongo obedo wod ka Nakor.

35 Nakor onwongo obedo wod ka Cerug.

Cerug onwongo obedo wod ka Reu.

Reu onwongo obedo wod ka Peleg.

Peleg onwongo obedo wod ka Eber.

Eber onwongo obedo wod ka Cela.

36 Cela onwongo obedo wod ka Kainan.

Kainan onwongo obedo wod k'Apacad.

Apacad onwongo obedo wod ka Cem.

Cem onwongo obedo wod ka Noa.

Noa onwongo obedo wod ka Lamek.

37 Lamek onwongo obedo wod ka Methucela.

Methucela onwongo obedo wod ka Enok.

Enok onwongo obedo wod ka Jared.

Jared onwongo obedo wod ka Maalalel.

Maalalel onwongo obedo wod ka Kainan.

38 Kainan onwongo obedo wod ka Enoc.

Enoc onwongo obedo wod ka Ceth.

Ceth onwongo obedo wod k'Adam.

Adam onwongo obedo wod k'Obanga.

4

Catan ötëmö Yecu ï thim

(Matayo 4:1-11; Marako 1:12-13)

1-2 Yecu odwogo kï ï kulo Jordan nakun opong kï Tipo Naleng, ëka Tipo Naleng otero ën yo thim pï nïnö pyer angwën. Ï thim kunön Catan onwongo obedo tëmö ën. Yecu ba öcamö gin mörö pï nïnö nonu kïbëc, na karë nön dong othum kec oneko ën rwök. 3 Cë Catan obino bothe ëka okobo nï Yecu nï, “Ka adyer in ënë Wod k'Obanga, lök kidi ni ödök ogati ëk ïcam.” 4 Yecu ögamö nïnë nï, “Ëcöö ï Cöc na Leng nï, ‘dhanö ba kwö kï cem këkën.’ ”*

5 Kinge nön, Catan otero Yecu malö, cë pï karë na nönök këkën, onyutho nïnë ker kïbëc më wi lobo. 6 Catan okobo nï Yecu nï, “Abino mïöni twër më lobo ëka jami kïbëc na bër na ut ïë, pïën ëmïa twër nön ökö, ëka arömö mïö both ngat na an amïtö. 7 Pï manön ka ïwöra, twër nön kïbëc abino mïö bothi.”

8 Cë Yecu ögamö nï, “Ëcöö ï Buk na Leng nï, ‘Wör Rwoth Obangani ëka itii nïnë këkën.’ ”*

9 Catan öcakö tero Yecu yo Jerucalem ëka ömïö ën ocung ï ajiki midimidi malö më wi öt k'Obanga. Cë okobo nïnë nï, “Ka adyer in ënë Wod k'Obanga, pye pïny kï kany. 10 Pïën ëcöö ï Buk na Leng nï,

“ ‘Ën bino cïkö emalaika mërë

më gwököni na bër,

11 gïn bino tingoni kï cïng-gï,

ëk kür ipodh ïwan tyeni ï kidi.’ *”

12 Yecu ögamö nï, “Ëcöö ï Buk Na leng nï, ‘Kür ïtëm Rwoth Obangani.’ ”*

13 Na dong otyeko tëmö Yecu kï yodhi kïbëc na ën twërö, Catan öcïdhö ökö kï bothe, na kürö karë nökënë n'opore më tëmö ën dökï.

14 Cë Yecu ödök yo Galilaya kï twër ka Tipo Naleng. Emuth ï kom Yecu ökëë ï lobo nön kïbëc. 15 Ën obedo pwony ï od cinagogagï* ëka jö kïbëc öpakö Yecu.

Jïï ökwërö Yecu kï ï Najaret

(Matayo 13:53-58; Marako 6:1-6)

16 Yecu öcïdhö yo pacö më Najaret, kanya nene ën ödöngö ïë. Ï ceng cabït k'Eyuda, ën öcïdhö yo cinagoga, kite n'önaa tïmö ködë. Öya malö cë ocung më kwan kï ï Buk na Leng. 17 Ëmïö ën buk adöla k'adwarpïny Icaya, cë öyarö buk nön ëka onwongo kany ëcöö ïë nï,

18 “Tipo Naleng ka Rwoth ute ï koma më könyöna,

pïën Obanga owira,

më kobo köp më Emuth na Bër both ëcan.

Ën oora më kobo nï ebino gönyö emabuc ökö,

ëka më mïö ëthöö wang nënö pïny,

më gönyö jö n'ëdïögï ï yoo na ba opore,

19 ën thon oora më mïö ngec nï,

man ënë karë na Rwoth öyübö më nyutho kïca both jögë.”*

20 Yecu ödölö buk adöla, ödwökö both aköny tic ï od cinagoga, cë obedo pïny. Jö kïbëc n'onwongo ute ï od cinagoga öcïkö wang-gï rwök ï kome. 21 Cë öcakö pwonyogï na kobo nïgï nï, “Köp na an akwanö kï ï Cöc na Leng, ocobere tin.”

22 Jö kïbëc n'owinyo ën okobo nï pwony mërë bër. Gïn ouro köp na bër n'öya kï ï dhögë, cë openyere gïnï kën-gï nï, “Pathï man ënë wod ka Yocepu?”

23 Yecu okobo nïgï nï, “Angeo adyer nï ïya unu më bolo nïna carolok na kobo nï, ‘Daktar, cangiri keni! Tïm ï pacö thurwu kany koth tango na wan ewinyo nï ibedo tïmö ï Kaperanaum.’ ”

24 Ën ömëdërë nï, “An akobo niwu köp adyer nï, adwarpïny mörö ope n'ëmarö kï thurgï. 25 Tye adyer nï, mon thöö onwongo ute na pol ï lobo Icarael ï karë k'adwarpïny Eliya. Ï karë nonu Obanga otweo köth ökö pï mwaka adek kï nucu, cë kec ërön opodho ï lobo Icarael thükül. 26 Obanga onwongo ba ooro adwarpïny mërë Eliya bothgï, ëntö ooro ën both dha thöö mörö n'onwongo bedo ï pacö Jarepat na cwök kï Cidon.* 27 Ï karë k'adwarpïny Elica ï lobo më Icarael, onwongo jö na pol ute n'obedo ëdhöbü. Ëntö ngat mörö ope na ën öcangö kï ï kin-gï, Naaman këkën n'onwongo obedo dhanö më lobo Ciria.”

28 Jö kïbëc n'obedo ï od cinagoga ökëcö gïnï rwök ï karë na gïn owinyo ngö na Yecu okobo. 29 Gïn öya malö cë öryëmö gïnï Yecu ökö kï ï taun. Otero gïnï ën naka yo ajiki malö wi cere n'ëgërö taun më Najaret ïë. Gïn onwongo mïtö thwaro Yecu yo pïny ëk öthöö ökö. 30 Ëntö ën owok ï kin-gï cë öcïdhö ökö.

Yecu öryëmö tipo na rac

(Marako 1:21-28)

31 Cë Yecu öcïdhö yo Kaperanaum ï taun na dit më Galilaya. Ï ceng cabït k'Eyuda ën ödönyö ï cinagoga cë öcakö pwonyogï. 32 Na ën obedo pwony, lwak ouro kite na ën ötwak ködë kï twërö. 33 Ëcwö mörö na cen ömakö onwongo ute ï od cinagoga kanya Yecu obedo pwony ïë. Ëcwö nön oredo rwök nï, 34 “Uthukui! Yecu më Najaret, ngö na in ïmïtö kï bothwa? Ibino më tyekowa ökö? Angeo ngat na in ibedo, ngat Na leng n'Obanga ooro!”

35 Yecu ocoko cen nï, “Lïng ökö, ëka donyi ökö kï ï kome!” Cë cen örëdhö ëcwö nön ï dye öt ï nyim lwak kïbëc, ëka odonyo yökö kï ï kome na ba öwanö ën. 36 Jö kïbëc na ute kany nön ouro rwök, cë openyere gïnï kën-gï nï, “Koth pwony mënë ene? Ën ute kï thwön twër ëka tëkö, na ka öcïkö nï tipo na rac nï odonyi yökö, gïn donyo yökö!” 37 Emuth ï kom Yecu ökëë kanya kïbëc ï lobo nön.

Yecu öcangö jö na pol

(Matayo 8:14-17; Marako 1:29-34)

38 Kinge na Yecu odonyo yökö kï ï öt cinagoga, ën öcïdhö ödönyö ï öt ka Cimon. Marö ka Cimon onwongo ute kunön kï two lyetho n'ödïö ën rwök, cë gïn ökwaö Yecu nï ëk öcang ën. 39 Cë Yecu ocung ï nget atwo, ëka öcïkö nï two lyetho öya ökö. Cücüth atwo öcang ökö, ëka öya malö cë otedo nïgï cem.

40 Na ceng dong dönyö adönya, jïï okelo etwoe n'onwongo ute kï koth two na papath both Yecu. Ën oketho cïngë ï kom ngat acëlacël, cë öcangögï kïbëc. 41 Cene thon öya ökö kï ï kom jö na pol, na kok gïnï nï, “In ënë Wod k'Obanga!”

Ëntö Yecu ocokogï ëka ba oyeo nïgï më twak, pïën onwongo gïn ongeo nï ënë obedo Meciya.

Yecu ömëdërë kï pwony ëka kï cangö jïï ï cinagoga

(Marako 1:35-39)

42 Na pïny dong oru kodiko cön, Yecu öya ökö kï ï pacö më Kaperanaum cë öcïdhö yo kanya lik. Lwak jö na pol öcakö lübö ën, ëka othuno gïnï ï kabedo n'onwongo ën ute ïë. Na gïn dong önënö ën ötëmö gïnï jükö ën, ëk kür öwëk kabedo nön. 43 Ëntö ën okobo nïgï nï, “An myero acïdh ï peci nökënë thon më kobo köp më Emuth na Bër më ker k'Obanga, pïën man ënë gin ömïö eora.” 44 Cë Yecu öcïdhö ï peci na pol na ut ï Yudea,† kanya ötïtö köp më Emuth na Bër ï cinagoga.

5

Tango më makö rëc

(Matayo 4:18-22; Marako 1:16-20)

1 Ï nïnö mörö acël na Yecu ocung ï dhö nam më Genecaret,* jïï opong na rïdërë gïnï më winyo köp k'Obanga. 2 Yecu önënö yeya arïö ï lak kulo n'ëmak rëc öwëkö kunön ëka onwongo lwökö böögï. 3 Ën ödönyö ï yeya acël, man onwongo obedo më ka Cimon, ëka okobo nïnë më cwarö yeya ökö na nönök kï lak kulo. Cë Yecu obedo ï yeya ëka opwonyo lwak.

4 Na dong otyeko pwony mërë, ën okobo nï Cimon nï, “Ter yeyani ï dyere nam kanya thuth ëk ibol unu bööwu ï pii cë ïmak unu rëc.” 5 Cimon ögamö nï, “Rwoth, wan etio na tëk wor kia ëka ba ëmakö gin mörö. Ëntö kite na in ikobo ködë, abino bolo böö rëcna.”

6 Na gïn dong ötïmö kömanön, gïn ömakö rëc na pol naka böögï öcakö yëc. 7 Cë dong gïn ocwodo ewodhgï na ute ï yeya nökënë nï ëk obin ökönygï. Ï karë n'obino gïnï, opongo gïnï yeya arïö kï rëc ökö ëka yeya öcakö lüny.

8 Ï karë na Cimon Petero önënö gin nön, orumo cöngë pïny ï tyën Yecu ëka okobo nï, “Rwoth cïdh ökö kï botha, pïën an abedo abal!” 9 Petero ëka ewodhe ouro gïnï lwak rëc na gïn ëmakö. 10 Ewodhe, Yakobo ëka Jon, awope ka Jebedayo, ouro gïnï thon. Ëka Yecu okobo nï Cimon nï, “Kür ibed kï lworo, cakërë ï caa ni cïdhö ködë anyim, ibino bedo amak jïï nakaka makö rëc.” 11 Gïn öywaö yeyagï ï lak kulo, cë gïn öjalö jami kïbëc ëka ölübö gïnï kör Yecu.

Yecu öcangö dhanö na ut kï two dhöbü

(Matayo 8:1-4; Marako 1:40-45)

12 Ï karë na Yecu onwongo tye ï pacö mörö acël, ëcwö mörö obino na ut kï two dhöbü.† Na ën önënö Yecu, orumo cöngë pïny cë okulo wangë ëka ökwaö Yecu nï, “Rwoth, ka ïmïtö, canga ëk abed na leng.”

13 Yecu öryëö cïngë ëka ogudo ëcwö nön, cë okobo nï, “An amïtö, komi dong obed na leng!” Cücüth two dhöbü öcang ökö. 14 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Kür ikob nï ngat mörö, ëntö cïdh inyuthiri both alamdhök. Cë ïmïï tyër na Muca öcïkö ëk jïï ongee nï in dong ecangi ökö.” 15 Ëntö emuth na makö kome ökëë örömö lobo, ëka n'ömïö jïï na pol rwök obino më winyo köp mërë ëk ëcang-gï kï ï kom twoegï. 16 Yecu ï karë mökö yaa cïdhö ökö yo kanya lik ëka lëgö.

Yecu öcangö dhanö na kome okwe

(Matayo 9:1-8; Marako 2:1-12)

17 Ï nïnö mörö acël Yecu onwongo pwonyo jïï. Eparicayo ëka epwony cïk mökö onwongo obino gïnï kï ï peci na papath më Galilaya, Yudea ëka Jerucalem, onwongo ute gïnï kunön. Tëkö ka Rwoth onwongo ut ködë më cangö etwoe. 18 Cwö mökö obino n'otingo gïnï dhanö na two akwea kom ömakö. Gïn ötëmö më tero ën ï öt ëk epyel ï nyim Yecu. 19 Ba onwongo gïnï yoo më tero akome okwe ï nyim Yecu pïën lwak onwongo opong rwök. Cë gïn öïdhö malö ëka otuco gïnï wi öt. Gïn olwao akome okwe na ut ï ökëka pïny ï kin lwak naka ecibo ï nyim Yecu.

20 Na Yecu önënö yeegï, ën okobo n'akome okwe nï, “Okona, dong atïmö nini kïca ï balni.” 21 Eparicayo ëka epwony cïk ka Muca öcakö penyere gïnï kën-gï nï, “Ën thamö nï ënë nga na twakö köp më yanyö Obanga? Obanga këkën ënë twërö wëkö bal.” 22 Yecu ongeo ngö n'onwongo gïn thamö ëka openyogï nï, “Pïngö ï thamö unu köp ni kï ï cwinywu? 23 Mënë ënë yot: Më kobo nï, ‘Balni ëtïmö kïca ökö ïë,’ onyo më kobo nï, ‘Yaa malö ïcïdhï’? 24 Ëntö ëk ingee unu nï Wod ka Dhanö* ut kï twër ï wi lobo më wëkö bal.” Cë Yecu okobo both dhanö na kome okwe nï, “An akobo nini, yaa malö, kwany ökëkani ëka ïcïdh yo pacö.” 25 Cücüth öya malö ï nyimgï, ökwanyö ökëka n'onwongo ën obuto ïë cë ödök yo pacö na pakö Obanga. 26 Lwak kïbëc ouro ëka öpakö gïnï Obanga. Gïn opong kï lworo na kobo gïnï nï, “Ënënö gin më aura tin.”

Yecu ocwodo Lebi n'obedo acök ocoro

(Matayo 9:9-13; Marako 2:13-17)

27 Kinge manön, Yecu odonyo yökö cë önënö acök ocoro n'ecwodo nï Lebi obedo ï od cökö ocoro mërë. Yecu okobo nïnë nï, “Lüb köra.” 28 Lebi öya malö, öwëkö jami kïbëc, ëka ölübö Yecu.

29 Ëka Lebi öyübö cem na thwönë ï parë nï Yecu na calö welo mërë më awöra. Ï kin wele onwongo ute ëcök ocoro na pol kï jö nökënë. 30 Man ömïö Eparicayo nökënë ëka epwony cïk ka Muca öngüngüta gïnï ï kom ëlübkör Yecu nakun penyogï nï, “Pïngö icemo ëka imedho unu k'ëcök ocoro n'obedo ëbal?”

31 Yecu ögamö nïgï nï, “Pathï Jö na komgï yot ënë mïtö daktar, ëntö etwoe. 32 An ba abino më cwodo jö na kitegï atïr, ëntö ëbal ëk ongut gïnï.”

Yecu okelo pwony na nyen

(Matayo 9:14-17; Marako 2:18-22)

33 Jö nön okobo both Yecu nï, “Ëlübkör Jon ëka më Eparicayo onwongo ut gïnï kï thëkwarö më rio kec karë kï karë ëka lëgö gïnï thon. Pïngö ëlübkori cemo ëka medho gïnï nïnö kïbëc?” 34 Yecu ögamö nïgï nï, “Wele k'anyom twërö rio kec n'anyom tye ködgï kanya acël? 35 Ëntö karë bino thuno n'ebino kwanyö anyom ökö kï bothgï cë gïn dong bino rio kec ï nïnö nön.” 36 Dök obolo nïgï carolok nï, “Ba ut ngat mörö na yëcö opeke böngü na nyen më dapö böngü na cön na ën ruko. Ka ötïmö kömanön cë bino yëcö böngü na ën ruko na nyen ökö. Dök opeke nï kom böngü na nyen ba pore kï man otii. 37 Dök ba ut ngat mörö na pïkö köngö ölök na nyen ï ocwe na cön, ka öpïkö, cë köngö ölök bino yëcö ocwe ökö, ocwe thon bal ökö. 38 Thwara köngö ölök na nyen ëpïk ï ocwe na nyen. 39 Ba tye ngat mörö na ka ömadhö köngö ölök na cön cë dök mïtö man anyen thon, pïën bino kobo nï, ‘Thwara thwara man na cön.’ ”

6

Yecu ënë Rwoth më ceng Cabït

(Matayo 12:1-8; Marako 2:23-28)

1 Ï nïnö mörö acël më Cabït* k'Eyuda, Yecu onwongo wok ï pwodho bël. Ëlübkörë öcakö rïdhö with bël ëka öngïnyö gïnï ï cïng-gï, cë omwodo gïnï. 2 Ëntö Eparicayo mökö openyo nï, “Pïngö un ïrïdhö with bël na cïk ökwërö nï kür etii ï ceng Cabït k'Eyuda?”

3 Yecu ögamö nïgï nï, “Un ba ïkwanö kï ï Cöc na Leng ngö na Daudi ötïmö ï karë na kec oneko ën k'ewodhe?* 4 Ën ödönyö ï öt k'Obanga, ëka ökwanyö ogati n'ëtyërö both Obanga cë öcamö, na yam cïk ökwërö nï dhanö kür öcam kono ka ëlamdhök këkën. Ëka ën thon ömïö both ewodhe.” 5 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Wod ka dhanö ënë Rwoth më Cabït.”

Yecu öcangö dhanö ï ceng cabït

(Matayo 12:9-14; Marako 3:1-6)

6 Ï Cabït k'Eyuda nökënë Yecu ödönyö ï cinagoga ëka onwongo pwonyo. Ëcwö mörö onwongo ute kunön na badë okwe ökö. 7 Eparicayo ëka epwony cïk onwongo kürö gïnï më nënö ka Yecu cangö ëcwö nön ï ceng Cabït ëk enwong gïnï yoo më dotho ën. 8 Ëntö Yecu ongeo ngö n'onwongo gïn thamö ëka okobo n'ëcwö na badë okwe nï, “Yaa malö ëka icung ï nyim jö kïbëc.” Ën öya malö ëka ocung.

9 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Apenyowu nï, ï ceng Cabït cïk yee nï ëtïm gin mörö na bër onyo gin mörö na rac ïë, ëlar kwö onyo enek aneka?”

10 Ën ongongolo wangë ï kin-gï kïbëc, cë okobo both ëcwö nön nï, “Ryë badi.” Ën öryëö badë, ëka badë öcang ökö. 11 Ëntö akëmö ömakögï na tëk, cë öyübö gïnï köp ï kin-gï kën-gï, ngö na myero ëtïm ï kom Yecu.

Yecu öyërö ëkwëna mërë apar arïö

(Matayo 10:1-4; Marako 3:13-19)

12 Ï karë nonu, Yecu öcïdhö ï wi kidi më lëga ïë ëka ölëgö both Obanga wor kia. 13 Na pïny dong oru, ocwodo ëlübkörë bothe ëka öyërö jö apar arïö kï kin-gï cë ömïögï nyïng nï ëkwëna. Nyïng-gï ene: 14 Cimon (na ën öcakö nyïngë nï Petero), ëka ömïn mërë Anderiya, Yakobo ëka Jon, Pilipo ëka Batulumayo, 15 Matayo ëka Tomaci, Yakobo wod k'Alipayo, Cimon n'ecwodo nï dhanö na mïtö löckën,† 16 Yuda wod ka Yakobo, ëka Yuda Ikariot, na yam oketho örörö ï kom Yecu.

Tëkö ka Yecu më cangö jïï

(Matayo 4:23-25)

17 Yecu obino pïny kï ï wi kidi kanya acël k'ëlübkörë. Na dong othuno ï ngöm kany opire cë ocung. Kï kunön ëlübkörë na pol ëka kï jö nökënë n'obino gïnï kï ï Yudea, kï ï pacö më Jerucalem, ëka kï ï dhö nam më Turo ëka Cidon ögürë gïnï kanya acël. 18 Gïn onwongo obino më winyo pwony mërë ëk ëcang-gï kï ï kom twoegï, naka thon kï jö na cen na reco oyelogï, obino gïnï ëka ëcangögï. 19 Jö nön kïbëc ötëmö më gudo ën, pïën tëkö më cangö onwongo yaa kï ï kome ëka cangögï kïbëc.

Gum ëka can

(Matayo 5:1-12)

20 Yecu ölökërë önënö ëlübkörë cë okobo bothgï nï,

“Komwu gum un ëcan,

pïën Ker k'Obanga obedo mewu.

21 Komwu gum un jö na kec onekowu kobedini,

pïën ibino yeng unu.

Komwu gum un jö na kok kobedini,

pïën ibino nyërö unu. 22 Komwu gum ka jïï dagöwu, ka ëkwëdöwu ëka ëyanyöwu, ëbalö nyïngwu na rac, pï Wod ka dhanö.

23 “Lakërë unu ï nïnö nonu, nakun ipye unu kï yom cwiny, pïën cül n'ebino mïöwu më pwöc thwönë ï wi polo. Ëka ipo unu nï kweregï yam ötïmö edwarpïny kömanön.

24 “Ëntö ibino nënö unu can un ëlönyö,

pïën ityeko unu nwongo gin na kweo cwinywu ökö.

25 Can ï komwu un jö na yeng kobedini,

pïën kec bino nekowu.

Ibino nënö unu can, un nï nyërö kobedini,

pïën ibino kumo unu kï koko.

26 Ibino nënö unu can, ka jö kïbëc pwöyöwu,

pïën kweregï yam öpwöyö gïnï edwarpïny n'etwodo kömanön.

Mar langwu abonge cülö kwor

(Matayo 5:38-48; 7:12)

27 “Ëntö akobo niwu un jö nï winya, nï mar unu langwu, tïm unu gin na bër both jö na dagöwu. 28 Lam unu gum ï kom jö na lamöwu, lëg unu pï jö na tïmö gin na rac bothwu. 29 Ka ngat mörö odhongo lemi acël, lök nïnë kucël thon ëk odhong. Ka ngat mörö mïtö catïni, mïë thon kotini. 30 Mïï both jö kïbëc na kwai gïnï ëka ka ngat mörö omai jamini, kür dök ï peny ëk odwongi nini. 31 Kite na un ïmïtö nï jïï ötïm niwu ködë, un thon tïm unu nïgï kömanön.

32 “Ka ïmarö unu jö na maröwu, pwöc mënë nï nwongo unu kï ïë? Naka thon ëbal marö jö na marögï. 33 Ëka ka ïtïmö unu gin na bër both jö na tïmö gin na bër bothwu, pwöc mënë nï nwongo unu kï ïë? Naka thon ëbal tïmö kömanön. 34 Ëka ka ïmïö unu banya both jö na dwökö niwu, pwöc mënë nï nwongo unu kï ïë? Naka thon ëbal mïö banya both ëbal ewodhgï ëk ëcülgï na röm. 35 Ëntö mar unu langwu, tïm unu gin na bër nïgï ëka mïï unu nïgï den na ba igeno unu nï ebino cülö niwu dökï. Cë cül na mewu bino bedo na thwönë, ëka ibino bedo unu ëthïn ka Ngat na Malö Rwök pïën ën bër both jö na ba pwöyö ën, ëka both jö na reco. 36 Bed unu kï kïca na calö Apapwu obedo akïca.

Kür ïngöl köp ï kom jö nökënë

(Matayo 7:1-5)

37 “Kür ïngöl unu köp both jö nökënë, ëka un thon ba ebino ngölö niwu köp. Kür ïngöl unu köp ölöö jö nökënë, ëka un thon ba ebino ngölö köp lööwu. Tïm unu kïca both jö nökënë, ëka un thon ebino tïmö niwu kïca. 38 Mïï unu both jö nökënë ëka un thon ebino mïöwu. Ëka jami n'ebino mïöwu ebino pimo niwu na bër. Gin n'epimo ködë na bër, n'eyengo, ëka ëdïlö na öny aönya, ebino mïöni. Gin na un ipimo ködë, ënë thon ebino pimo niwu ködë.”

39 Yecu dök okobo nïgï carolok nï, “Athöö wang twërö pëö athöö wang awodhe? Gïn arïö kïbëc ba bino podho ökö ï bur? 40 Athïn kwan ba bedo na dit löö apwony mërë, ëntö dhanö kïbëc ka dong epwonyo na bër dökö na calö apwony mërë.

41 “Pïngö ïnënö cüng kal kï ï wang omeru, ëka ba ïnënö dul yath na tye ï wangi? 42 In ïtwërö kobo n'omeru nï, ‘Ömëra, ëk akwany cüng kal ökö kï ï wangi,’ nakun in kikomi ba ïnënö dul yath na ut ï wangi? In atwodo, cak kono kwanyö dul yath na ut ï wangi ökö, ëka dong ïnën pïny na bër më kwanyö cüng kal na ute ï wang omeru.

Dhanö engeo k'adwogi tic mërë

(Matayo 7:16-20; 12:33-35)

43 “Yath na bër ba twërö nyakö nyige na rac ëka yath na rac ba twërö nyakö nyige na bër. 44 Yath acëlacël engeo kï nyige. Dhanö ba püdö ölam kï kom öküdhö acar onyo nyig ölök kï kom öcöcök. 45 Dhanö na bër twakö gin na bër kï kin jami na bëcö na ën ökanö ï cwinye. Dhanö na rac twakö gin na rac kï kin jami na reco na ën ökanö ï cwinye. Pïën köp na dhanö kobo yaa kï kom ngö n'opong ï cwinye.

Agedo na ryëk ëka agedo na mïng

(Matayo 7:24-27)

46 “Pïngö icwoda unu nï, ‘Rwoth, Rwoth,’ ëka ba ïtïmö unu gin na an akobo nï ïtïm unu? 47 Dhanö acëlacël na bino botha, cë winyo köp na mëga, ëka ketho ï tic, abino nyuthiwu ngat na ën cal ködë.

48 “Ën cal kï dhanö n'ögërö öt n'ökünyö na thuth ëka ocibo thërë ï kom lëla. Ëka ka koth ocwe na thwönë cë pii opong, kïlëlë ömöl kï tëkö ï kom öt nonu. Ëntö ba oyengo pïën onwongo ëgërö na bër. 49 Ëntö ngat na winyo köpna ëka ba ketho ï tic, röm aröma kï dhanö n'ögërö öt ï kom ngöm abonge acaki thërë. Ka kulo opong cë ömöl kï tëkö ëka öcörö öt nön, öt rëdhërë pïny nï ruthukuny.”

7

Yee k'adit acikari më Roma

(Matayo 8:5-13; Jon 4:43-54)

1 Na dong Yecu otyeko pwonyo köp nï kïbëc both lwak, ën ödök cen ï Kaperanaum. 2 Ï pacö nonu onwongo ute adit acikari më Roma. Dhanö ni onwongo ut k'atic na ën marö rwök. Atic ni onwongo two rwök na cwök thöö. 3 Ï karë n'adit acikari owinyo pï Yecu, ën ooro edong k'Eyuda mökö më cïdhö kwaö ën ëk obin öcang atic mërë. 4 Ï karë n'edong nön obino gïnï both Yecu, gïn ökwaö ën ëk owoth ködgï cë okobo gïnï nï, “Ngatï opore ëk ïcang atic mërë, 5 pïën marö Eyuda ëka thon ënë ögërö cinagoga nïwa.”

6 Cë Yecu öcïdhö kanya acël k'edong nön. Na dong onyingo cwök kï pacö, adit acikari ooro nyikonei mökö më cïdhö kobo nïnë nï, “Rwoth, kür dök iloliri më bino ï pacöna, pïën an ba apora nï ëk ibin ïdöny ï öda. 7 An thon ba apora më bino romo kodi. Akwai ëk ikob nïna köp mörö kï kany iut ïë cë aticna bino cang. 8 Pïën an thon abedo dhanö n'ëlöö alöa ï dhö tic, aut k'acikari thon na an alöögï. Ka akobo both acikarina mörö acël nï, ‘Cïdhï,’ cë cïdhö, onyo ka akobo nï, ‘Bin,’ cë bino. Ëka ka akobo both aticna nï, ‘Tïm man,’ cë tïmö.”

9 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ouro rwök. Ölökërë both jïï na lübö körë cë okobo nïgï nï, “Akobo niwu, bara anwongo ëcwö na ut kï yee na röm kï man ï lobo Icarael.”

10 Cë jö n'onwongo eorogï ödök cen pacö, ëka onwongo gïnï atic öcang ökö.

Yecu ocero wod ka dha thöö më Nain

11 Cücüth kinge, Yecu k'ëlübkörë ëka lwak jö na pol öcïdhö gïnï ï taun n'ecwodo nï Nain. 12 Ï karë na ën onyingo na cwök kï dhö cël më taun nön, gïn önënö jö n'ölabö gïnï lyël k'awobi n'öthöö k'ëtana. Awobi ni onwongo obedo wod ka dha thöö acël këkën. Jö na pol më pacö nön owotho kanya acël kï dha thöö ni. 13 Na Rwoth önënö aya k'awobi nön, kïca ömakö ï kome, okobo nïnë nï, “Kür ikoki.” 14 Yecu öcïdhö cë ogudo canduk lyël ëka jïï n'onwongo ölabö athöö ni ocung gïnï moth. Ën okobo nï, “Awobi, akobo nini nï yaa malö!” 15 Cücüth awobi ni ocer ökö cë öcakö twak. Yecu ömïö ën both aya mërë.

16 Jö kïbëc opong kï lworo ëka öcakö gïnï pakö Obanga nï, “Adwarpïny na dit obino ï kinwa, ëka Obanga obino më könyö jögë.” 17 Emuth ï kom ngö na Yecu ötïmö ökëë örömö lobo Yudea kïbëc ëka kï lobo n'örïkö.

Jon Abatica ouro ka Yecu obedo Meciya

(Matayo 11:2-19)

18 Ëlübkör Jon okobo nïnë jami kïbëc na Yecu ötïmö. Cë Jon ocwodo ëlübkörë arïö 19 ëka oorogï both Rwoth më penyo ën nï, “In ënë Kiricito n'onwongo edwarpïny okobo nï bino, onyo ëkür dök ngat nökënë?”

20 Ï karë n'ëlübkör Jon öcïdhö gïnï both Yecu okobo gïnï nïnë nï, “Jon Abatica oorowa bothi ëk ebin epenyi nï, ‘In ënë Kiricito n'onwongo edwarpïny okobo nï bino, onyo ëkür dök ngat nökënë?’ ” 21 Ï caa nön onwongo Yecu öcangö etwoe na ut gïnï kï twoe na papath ëka tipo na reco. Ën thon ömïö ëthöö wang önënö pïny. 22 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Cïdh ikob unu both Jon ngö na un ïnënö ëka ngö na un iwinyo. Ëthöö wang önënö pïny, engwalo owotho, jö na ut kï two dhöbü öcang, edhing ith owinyo gïnï köp ëka jö n'öthöö ocer. Jö na ut kï can owinyo gïnï köp më Emuth na Bër.* 23 Tye kï gum dhanö na ba lökërë ökö kï kom yee mërë pïra.”

24 Kinge na dong ëlübkör Jon ödök gïnï, Yecu öcakö twak kï jïï ï köp ï kom Jon nï, “Ngö na un ïcïdhö më nënö kï dye thim? Ïcïdhö unu më nënö agada na yamö yengo? 25 Ka ope, ngö na dong ïcïdhö unu më nënö? Dhanö n'oruko böng na wel mërë thwönë? Pe, jö na rukere gïnï kï böng na leng ëka ut gïnï kï jami na bëcö ënë bedo gïnï ï peci ka rwodhi. 26 Ëntö ngö na un ïcïdhö më nënö? Eyo, an akobo bothwu nï un ïnënö ngat na löö adwarpïny ökö. 27 Jon ënë obedo dhanö na Cöc na Leng cïmö na kobo nï,

“ ‘Nën abino oro akwëna na bino cïdhö anyim nini,

ënë bino yübö yooni na bara ibino.’ ”*

28 Yecu okobo nï, “Akobo niwu, kï kin jö kïbëc na mon önywölö, ngat mörö ope na dit na löö Jon. Ëntö naka thon ngat na tïdï na löö kï ï Ker k'Obanga, dhanö nön thwönë na löö ën.”

29 Jö kïbëc naka thon ëcök ocoro, ï karë n'owinyo gïnï köp ka Yecu, oyee gïnï nï yoo k'Obanga tye atïr, pïën Jon onwongo obaticagï. 30 Ëntö Eparicayo ëka epwony cïk ka Muca ökwërö gïnï miti k'Obanga. Ëka ökwërö gïnï nï kür Jon obaticagï.

31 Yecu dök okobo nï, “Abino poro jö më karë ni kï ngö? Gïn cal kï ngö? 32 Gïn röm k'ëthïnö n'obedo ï cuk nakun kobo n'ëthïnö ewodhgï nï,

“ ‘Wan ëküdhö oletu niwu,

ëka ba ïmyëlö unu,

ewero wer lyël,

ëka un ba ikok.’

33 Jon Abatica obino na ba camö kwon onyo madhö köngö ölök, ëka ikobo unu nï, ‘Ën ut kï cen ï kome.’ 34 Ëntö Wod ka Dhanö obino na cemo ëka medho, ëka un ikobo nï, ‘Ën obedo ngat n'owor ëka amërö! Ën thon obedo okone k'ëcök ocoro ëka “ëbal.” ’ 35 Ëntö ryëkö k'Obanga onen adyer both ëthïnë kïbëc na lübö.”

Kanya ëtïmö kïca na thwönë ïë, mar na thwönë ut ïë

36 Ngat acël kï kin Eparicayo ocwodo Yecu më cïdhö cem ködë. Ën öcïdhö ï ödë cë obedo pïny ï dhö cem. 37 Dhakö mörö n'obedo abal onwongo ut ï taun nön. Ï karë n'ongeo nï Yecu tye ï cem ï öt k'Aparicayo, cë okelo cupa möö na ngwece kur. 38 Ën obino cë ocung ï ngee Yecu kï kutyënë na kok naka pii wangë ötön ï tyën Yecu ëka odunyo kï yer wie. Önödhö tyën Yecu cë owiro kï möö na kur. 39 Ï karë n'Aparicayo önënö, ötwak kï ï cwinye kënë nï, “Kono dhanö ni obedo adwarpïny, onwongo twërö ngeeno dhakö n'ogude—nï obedo abal.”

40 Yecu okobo both Aparicayo nï, “Cimon, aut kï gin mörö na mïtö kobo nini.”

Cimon ögamö nï, “Apwony, ngö ënön?”

41 Yecu okobo nïnë nï, “Yam tye ngat mörö n'ömïö cïlïng më den both jö arïö. Ngat acël onwongo ut kï banya më denario mia abic ëka awodhe nökënë ute kï pyer abic. 42 Ï karë na cülö banya ni ölöö jö arïö ni, won cïlïng öwëkö benyi nön ökö cë ötïmö nïgï kïca. Nga kï kin jö arïö ni na bino marö won cïlïng na löö?”

43 Cimon ögamö nï, “Athamö nï ngat n'ëwëkö banya mërë na thwönë.”

Yecu okobo nï, “In ïngölö kakarë.” 44 Cë Yecu ölökërë both dhakö nön ëka openyo Cimon nï, “Ïnënö dhakö ni? An adönyö ï odi ba ïmïa pii më lwökö tyëna. Ëntö ën ötönö pii wangë ï tyëna cë odunyo kï yer wie. 45 In ba imotha ëka ba ïnödhö lema ëntö dhakö ni anaka ï caa n'adönyö ködë ï odi, ba öwëkö nödhö tyëna. 46 In ba ïgama kï önyö möö ï wia ëntö ën owiro tyëna kï möö na kur. 47 Pï manön akobo nini, bal mërë kïbëc ëtïmö kïca ökö ïë pïën mar mërë na ën onyutho thwönë. Ëntö ngat n'ëtïmö nïnë kïca pï bal mërë na nönök, nyutho mar mërë thon na nönök.”

48 Cë Yecu okobo both dhakö nï, “Balni dong atïmö kïca ökö ïë.”

49 Jö n'obedo ködë ï dhö cem öcakö twak ï kin-gï nï, “Man nga na tïmö kïca thon ï kom bal?”

50 Ëntö Yecu okobo both dhakö nï, “In iyee kï ï cwinyi ënë ömïö dong ïlarë. Ëk Obanga omii kuc.”

8

Mon n'onwongo könyö Yecu

1 Kinge man, Yecu owotho ï kin taun na döngö ëka peci gïnï, na tïtö köp më Emuth na Bër më Ker k'Obanga. Ëlübkörë apar arïö onwongo tye ködë kanya acël, 2 ëka thon mon mökö n'onwongo ëcangögï kï kom tipo na reco ëka kï twoe. Mon ni ënë Maria më Magadala, na cen abïrö ëryëmö kï ï kome, 3 Joana dhakö ka Cuja, adwong na löö öt k'Erode. Onwongo thon dhakö tye na nyïngë Cucana ëka mon nökënë na pol. Mon ni onwongo mïö jamigï më könyö Yecu ëka ëlübkörë.

Carolok ï kom ngöm

(Matayo 13:1-9; Marako 4:1-9)

4 Ï nïnö mörö acël, lwak na pol öya kï ï taun gïnï cë ögürë gïnï both Yecu. Ën öcakö pwonyogï kï carolok na kobo nï, 5 “Apur mörö öcïdhö më cwöönö kodhi mërë. Ï karë na ën tye ka cwöönö kodhi, kodhi mökö ökïr ï dye yoo, cë jïï önyönö ëka wïny na ngwëcö kï malö ödëdëpö ökö. 6 Ën ökënë ökïr ï dye lëla cë öcakö tuu, ëntö oner ökö pïën pii nönök. 7 Kodhi nökënë opodho ï kin okudhi cë otuu, ëntö öküdhö ödïö ökö. 8 Kodhi nökënë ökïr ï ngöm na bër. Kodhi ni otuu ëka ödöngö cë önyakö nyige na pol na löö ën na yam ëcwö wang mia acël.” Yecu otyeko twak kï dwön na malö nï, “Ngat na tye kï ithe më winyo, myero ën owiny!”

Müng më Ker k'Obanga enyutho both ëlübkör Yecu

(Matayo 13:10-23; Marako 4:10-20)

9 Ëlübkör Yecu openyo ën nï, “Ngö na carolok ni gönyö?” 10 Ën ögamö nï, “Müng më ryëkö më Ker k'Obanga, ëmïö dong ökö bothwu. Ëntö both jö nökënë an atwak kï carolok ëk,

“ ‘Ka önënö gïnï, kür dök önën,

dök ka owinyo gïnï, ba twërö nïang ïë.’*

Yecu ögönyö carolok më ngöm

(Matayo 13:18-25; Marako 4:13-20)

11 “Carolok ni gönyö nï köman. Kodhi ënë köp k'Obanga. 12 Kodhi n'ökïr ï dye yoo ënë jö na winyo, ëka Catan bino cë kwanyö köp k'Obanga ökö kï ï cwinygï ëk kür oyee gïnï ëka ölarë. 13 Kodhi n'ökïr ï dye lëla cal gïnï kï jö na gamö köp k'Obanga kï yom cwiny ka gïn owinyo. Ëntö ope gïnï k'oriigï n'ödönyö pïny. Gïn yeo pï karë na nönök, ëntö ka ï karë më tëmögï, podho gïnï ökö. 14 Kodhi n'ökïr ï kin okudhi cal kï jö na winyo köp k'Obanga, ëntö na gïn tye ï wothgï ëdïögï kï kwö më par, lönyö ëka kwö na yot. Jami ni mïögï ba nyakö nyig-gï. 15 Ëntö kodhi n'ökïr ï ngöm na bër cal kï jö na winyo gïnï köp k'Obanga, moko ï cwinygï, ëka dïö cwinygï cë nyakö nyig-gï.

Tii unu kï tara nï nwongo na bër

(Marako 4:21-25)

16 “Ba tye ngat mörö na cwïnyö tara cë kanö ökö ï adïta onyo ketho ï thë ëtana. Ëntö eketho tara kany oten, kanya cara mërë twërö nen both jö kïbëc na dönyö gïnï ï öt. 17 Ba tye gin mörö n'ëkanö na ba ebino tuco, ëka ba tye gin mörö n'ebino kanö na ba ebino ngeeno. 18 Pï manön, nën unu na bër kite nï winyo unu kï köp ködë! Jö na bino winyo pwonyna, ebino mëdö nïgï më winyo na thwönë. Ëntö pï jö na ba winyo gïnï, naka thon ngö na gïn thamö nï ënïang ïë ebino gamö ökö kï bothgï.”

Jö na tïmö ngö n'Obanga mïtö ënë jö ka Yecu

(Matayo 12:46-50; Marako 3:31-35)

19 Cë aya ka Yecu ëka utmego mërë obino më nënö ën. Ëntö gïn onwongo ba römö thuno ï ngete pïën lwak onwongo pol na dïrë gïnï. 20 Ngat mörö okobo nïnë, “Ayani ëka utmegoni ocung yökö, mïtö nënöni.” 21 Yecu ögamö nïnë nï, “Ayana ëka utmegona ënë jö na winyo köp k'Obanga ëka ketho gïnï ï tic.”

Yecu öjükö yamö kï nam

(Matayo 8:23-27; Marako 4:35-41)

22 Ï nïnö mörö acël Yecu ëka ëlübkörë ödönyö gïnï ï yeya cë okobo nïgï nï, “Eru ëngöl nam yo löka tung ca.” Cë gïn öcakö wothgï yo kunön. 23 Na gin ngölö ï nam, Yecu obuto pïny cë önïnö ökö. Cücüth yamö na ger öcakö kudho na tëk ï nam. Pii öcakö pong ï od yeya, öwëkö jö ni obedo ï thwön pëkö na rac.

24 Cë ëlübkör Yecu öcïdhö ocoo ën, na redo gïnï nï, “Rwoth, Rwoth, wan ëcwök thöö ökö yo!” Ëka Yecu öya malö cë ocoko yamö na ger ëka kï pii nï ëk ocung. Yamö ocung, ëka pii okwe moth.

25 Yecu openyo ëlübkörë nï, “Kara yeewu tye kwene?” Gïn ouro ëka obedo kï lworo, ëka öcakö twak ï kin-gï këkën-gï nï, “Koth dhanö mënë ene? Na coko yamö ëka pii cë winyo dhögë!”

Yecu öcangö dhanö na cen ut ï kome

(Matayo 8:28-34; Marako 5:1-20)

26 Yecu ëka ëlübkörë öngölö gïnï nam na cwök kï lobo më Galilaya, ëka othuno gïnï ï löka nam yo lobo ka jö Gereca.* 27 Ï karë na Yecu donyo yökö kï ï yeya, ëcwö më taun nön n'onwongo cen ömakö obino më romo ködë. Pï karë na lac dhanö ni onwongo wotho kotula ëka onwongo ba bedo pacö ëntö onwongo kwö ï kin lyene. 28 Cücüth tëk nënö Yecu, oredo rwök. Ën opodho ï nyim Yecu cë oredo na tëk nï, “Yecu, Wod k'Obanga na ën Na Malö Rwök! Ngö na in ïmïtö kï botha? Akwai, kür ipwoda!” 29 Ën okobo man pïën Yecu onwongo öcïkö nï tipo na rac odonyi yökö kï ï kome. Wang na pol cen dwogo ï kome, ömïö ëgwökö agwöka nakun nwongo etweo atwea kï nyör ëka kï nywenyo. Ëntö ën tütürö ngö n'etweo ködë ökö. Cen ryëmö tero ï thim yo kanyalik.

30 Yecu openyo ën, “Nyingi nga?”

Ën ögamö, “Nyïnga Lejon,”† pïën cene na pol onwongo opong ï kome. 31 Tipo na reco ömëdërë më kwaö Yecu ëk kür öryëmgï ï bur na thuth, kanya cene epwodogï ïë.

32 Ëthïpan pün onwongo cemo gïnï ï bad kidi. Cene ökwaö gïnï Yecu ëk oye nïgï ëdöny ï kom pün nön. Cë ën oyeo nïgï. 33 Na cene odonyo kï kom ëcwö ni, ödönyö gïnï ï kom pün, cë obino gïnï kï malö kï wi thur ëka ölüny gïnï ï nam.

34 Ï karë n'ëkwa pün önënö gïnï ngö n'ötïmërë, gïn öngwëcö më cïdhö rwëënö emuth ni ï kin taun gïnï ëka ï thwok lobo. 35 Jïï öcïdhö më nënö ngö n'ötïmërë ëka ï caa n'othuno gïnï both Yecu, onwongo gïnï ngat na cene ömakö bothe. Cene öya ökö kï ï kome ëka onwongo obedo ï nget Yecu. Ën onwongo orukere na leng ëka dong nïang. Ëntö jïï ödökö na lwor. 36 Cë jö n'önënö ngö n'ötïmërë okobo gïnï both jïï kite na ngat n'onwongo cen ömakö öcang ködë. 37 Jö kïbëc n'obedo gïnï ï Gereca ëka kany örïkö lobo nön ökwaö Yecu nï myero öya ökö kï bothgï pïën lworo onwongo ömakögï rwök. Yecu ödönyö ï yeya cë ödök cen.

38 Dhanö na cen öya kï ï kome odweko Yecu ëk ewoth ködë. Ëntö Yecu ökwërö ökö cë okobo nïnë nï, 39 “Dök pacö ëk ïcïdh ikob ngö na thwönë n'Obanga ötïmö më cangöni.” Cë ëcwö ni owotho ï taun kïbëc ëka ötïtö gin na Yecu ötïmö më cangönë.

Yecu öcangö dhakö na two ëka ocero nyaka Yairo

(Matayo 9:18-26; Marako 5:21-43)

40 Ï karë na dong Yecu odwogo, lwak ögamö kï yom cwiny pïën onwongo gïn kïbëc kürö. 41 Dhanö mörö obino, na nyïngë Yairo n'onwongo adwong më cinagoga. Ën orumo cöngë pïny ï nyim Yecu ëka odweko nï öcïdh yo parë 42 pïën onwongo nyarë acël këkën na ut kï mwaka apar arïö two na dong cwök thöö.

Na Yecu pod ut ï yoo, jö na pol obedo ka dïïnö ën. 43 Dhakö mörö onwongo ut kunön n'onwongo remo obedo cwer kï ï kome pï mwaka apar arïö na ba cok. Ën öbalö jami na ën ute ködë kïbëc both ëcang jö, ëntö ngat mörö onwongo ope na römö cangö ën. 44 Cücüth ka ën opelo kï kungee Yecu, cë ogudo lak böngü ka Yecu. Cücüth remo na cwer ojik ökö. 45 Yecu openyo nï, “Nga n'oguda?”

Jö kïbëc ökwërö gïnï ökö, cë Petero okobo nï, “Adwong jïï oriki dyere ëka tye ka thwaroni gïnï kï tung mörö këkën.” 46 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “Ngat mörö oguda, pïën awinyo tëkö më cangö dhanö ka yaa ökö kï ï koma.” 47 Dhakö ongeo nï ba ërömö pono, cë obino na kome myël ëka orumo cöngë pïny ï nyim Yecu. Ën okobo both jö kïbëc pïngö egudo Yecu ëka kï kite n'ëcang ködë cüth. 48 Cë Yecu okobo both dhakö nön nï, “Pïën dong iyee ëka ïcang ökö, cïdh giri kï kuc.”

49 Ï karë na Yecu pod twak, ngat mörö n'eoro obino kï ï pacö ka Yairo, adwong më cinagoga, cë okobo nï, “Nyari dong öthöö ökö, kür dök iyel apwony.” 50 Na Yecu owinyo köp ni, okobo nï Yairo nï, “Kür ïpar! Bed kï yee cë nyari bino cang.”

51 Ï karë na Yecu ödönyö ï öt ka Yairo, ba oyeo ngat mörö nï ëk ölüb körë, na path kï Petero, Jon, Yakobo ëka enyodo ka nyan nön. 52 Jö kïbëc onwongo kok na dhongo korgï pï nyakö nön. Yecu okobo nï, “Athïn ba öthöö, ëntö önïnö anïna.” 53 Jö kïbëc önyërö Yecu anyëra pïën gïn onwongo ngeo nï nyakö nön öthöö ökö. 54 Ëntö Yecu ömakö cïng nyakö nön cë okobo nïnë nï, “Athïn, yaa malö!” 55 Cücüth kwö mërë odwogo, ëka öya ökö malö wang acël. Yecu okobo nïgï dong nï ëk ëmïï nyan nön cem öcam. 56 Enyodo mërë ouro rwök. Ëntö Yecu öcïkögï nï kür okob gïnï both ngat mörö ngö n'ötïmërë.

9

Yecu ooro ëlübkörë apar arïö

(Matayo 10:5-15; Marako 6:7-13)

1 Yecu ocwodo ëlübkörë apar arïö kanya acël cë ömïögï tëkö kï twër më ryëmö cene ëka kï cangö twoe. 2 Cë oorogï më cïdhö tïtö köp ï kom Ker k'Obanga ëka më cangö etwoe. 3 Ën öcïkögï nï, “Ï wothwu kür ïcïdh unu kï gin mörö. Kür ïcïdh unu kï lüth, k'ekapu, onyo cem, cïlïng ëka kï böng arïö. 4 Öt nï bino dönyö unu ïë, bed unu kunön naka ïya unu kï ï taun nön. 5 Kanya ba ëgamöwu ïë, ka ïya unu kï ï taun nön tëng unu apua më tyënwu,* ëk onyuth nïgï nï ëngölö köp ï komgï pï kwërö köp më Emuth na Bër.” 6 Ëlübkör Yecu öya ëka öcïdhö gïnï ï peci na tïtö gïnï köp më Emuth na Bër ëka kï cangö etwoe ï kabedo kïbëc.

Rwoth Erode ouro: Yecu ënë nga?

(Matayo 14:1-2; Marako 6:14-16)

7 Erode alöc më Galilaya owinyo gin na kïbëc n'obedo ka tïmërë cë wie ocung ökö. Pïën jö nökënë onwongo kobo gïnï nï Jon Abatica ënë ocer kï ï kin jö n'öthöö. 8 Jö nökënë okobo nï Eliya ënë onen ëka jö nökënë nï ngat acël kï kin edwarpïny na cön ënë ocer. 9 Ëntö Erode okobo nï, “Jon yam anguno ngute ökö yo! Man nga na dök awinyo köp ï kome ni?” Erode öparö më nënö Yecu.

Yecu otio tango më pïdhö jö elip abic

(Matayo 14:13-21; Marako 6:30-44; Jon 6:1-14)

10 Ï karë n'ëkwëna odwogo gïnï both Yecu, okobo gïnï nïnë ngö na gïn ëtïmö kïbëc. Cë Yecu owotho ködgï yo taun n'ecwodo nï Bethecaida, kanya gïn twërö bedo ïë kën-gï. 11 Ëntö jö na pol ongeo ka kwene na Yecu onwongo cïdhö yo ïë k'ëkwëna mërë cë ölübö gïnï körë. Ën ögamögï, ötwak ködgï ï köp më Ker k'Obanga ëka öcangö jö kïbëc n'onwongo two.

12 Na ceng dong cwök dönyö, ëlübkörë apar arïö obino both Yecu cë okobo gïnï nï, “Kob nï jïï öcïdh gïnï ï kin peci ëka kï kanya jïï bedo ïë ëk onwong gïnï cem mörö ëka ka nïnö. Gin mörö ope ï kabedo ni kany cal kanya lik.” 13 Yecu ögamö nï, “Miwugï gin mörö më acama.”

Ëntö gïn ögamö nï, “Wan eut k'ogati na thïthïnö abic ëka rëc arïö. Thwara ka wan ëcïdhö më wïlö cem pï jö ni kïbëc.” 14 Onwongo cwö na römö elip abic tye kunön.

Yecu okobo n'ëlübkörë nï, “Kob nï jïï obed pïny ï wel më pyer abic abic.”

15 Cë ëlübkör Yecu ötïmö kite na ën okobo ködë ëka jö kïbëc obedo pïny. 16 Yecu ökwanyö ogati abic ëka rëc arïö. Önënö malö ï polo, ëka öpwöyö Obanga. Cë ötürö ogati na thïthïnö, ën obedo ka mïö ogati kï rëc both ëlübkörë ëk opok gïnï nï jïï.

17 Jö kïbëc ocemo naka oyeng gïnï. Ëka ëlübkör Yecu öcökö gïny cem n'odong pong aditi apar arïö.

Petero okobo nï Yecu obedo Meciya

(Matayo 16:13-19; Marako 8:27-29)

18 Ï nïnö mörö acël na Yecu onwongo tye ï lëga kënë, ëlübkörë obino gïnï bothe. Cë Yecu openyogï nï, “Jïï kobo nï an abedo nga?” 19 Gïn ögamö nï, “Jö nökënë kobo nï in ibedo Jon Abatica. Ëka jö nökënë kobo nï in ibedo Eliya nakun jö nökënë kobo nï adwarpïny na cön ënë ocer.”

20 Cë Yecu openyogï nï, “Ëntö un kono ikobo nï An abedo nga?”

Petero ögamö nï, “In ibedo Meciya k'Obanga.” 21 Yecu dong öcïkö ëlübkörë ëk kür okob gïnï both ngat mörö köp nön.

Yecu ötwak ï kom pëkö ka jö na lübö körë

(Matayo 16:20-28; Marako 8:30-9:1)

22 Yecu okobo nïgï nï, “Wod ka dhanö myero onwong can na thwönë. Edong k'Eyuda, ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca bino kwërönë ökö. Ebino neko ën, ëntö kinge nïnö adek bino cer ökö.”

23 Cë Yecu okobo both jö kïbëc nï, “Ka ngat mörö mïtö bedo alübköra, myero ën kono ökwërë kënë, oting yath arïa mërë† nïnö kï nïnö ëk ölüb kï köra. 24 Ka ngat mörö mïtö gwökö kwö mërë, ën bino rwenyo gum më nwongo kwö na bedo naka. Ëntö ngat na bino rwenyo kwö mërë pï tio ticna, bino nwongo kwö n'adyer. 25 Ngö na dhanö bino nwongo ka ut kï jami më lobo ni kïbëc cë orwenyo gum më nwongo kwö n'adyer? 26 Ka ngat mörö lewic makö ï koma ëka kï ngö na an apwonyo cë Wod ka dhanö thon lewic bino makö ën ï kome ka ën bino bino kï dheo mërë ëka kï dheo k'Apap mërë ëka më emalaika na leng. 27 An akobo niwu köp adyer nï, tye jö mökö n'ocung kany na ba bino gïnï thöö, naka ka wang n'önënö gïnï ker k'Obanga ka bino kï tëkö.”

Ëlübkör Yecu adek önënö gïnï dheo ka Yecu

(Matayo 17:1-8; Marako 9:2-8)

28 Na dong römö nïnö aboro kinge na Yecu okobo köp ni, ën otero Petero, Jon ëka Yakobo ködë, cë öïdhö ködgï ï wi kidi më cïdhö lëga. 29 Ï karë n'onwongo ën tye ka lëga, terinyime ölökërë na path, ëka böng mërë ödökö na tar na ryëny aryënya. 30 Cwö arïö onen athura Muca ëka Eliya 31 n'onen kï dheo, na twak gïnï kï Yecu ï köp ï kom yaa mërë kï ï lobo ni n'onwongo myero ën ocob ökö ï Jerucalem. 32 Petero ëka ewodhe onwongo nïnö ömakö wang-gï na tëk, ëntö na gïn dong ocoo, önënö gïnï dheo ka Yecu ëka jö arïö n'ocung ködë kanya acël. 33 Na cwö arïö nön dong mïtö yaa ökö kï both Yecu, Petero okobo nï, “Adwong, bër nï onu më bedo kany. Ëk ëgër othogo adek, acël megi, acël më ka Muca ëka acël më k'Eliya.” Ëntö Petero ba ongeo ngö n'onwongo ën tye ka twakö.

34 Na Petero pod twak, pöl obino oumogï ökö cë lworo ömakögï na pöl oumogï.

35 Dwön mörö ötwak kï ï pöl na kobo nï, “Man ënë Woda, na dong ayërö, winye unu.” 36 Ka dwön ni ötwak ökö, cë onwongo gïnï Yecu odong kënë. Ëlübkör Yecu adek ni ölïng gïnï ï ngö n'ötïmërë ëka ba okobo gïnï nï ngat mörö ï caa nön ngö na gïn ënënö.

Yecu öcangö awobi na ut kï tipo na rac

(Matayo 17:14-18; Marako 9:14-27)

37 Kodiko mërë, na Yecu oidho pïny k'ëlübkörë adek kï wi kidi, lwak na pol oromo ködë. 38 Athura ëcwö mörö oredo kï kin lwak nï, “Apwony, abakö dhöga bothi, ëk ïnën woda ni, pïën obedo athïn acël këkën na an atye ködë. 39 Ka tipo na rac ömakö ën, mïö kok ökö cüth, ryërë, cë rakërë, bwo donyo kï ï dhögë. Ba yaa kï ï kome pïöpïö ëka nyönyöngö kome na tëk. 40 Abakö dhöga both ëlübkori ëk öryëm gïnï ökö, ëntö ryëmö ölöögï ökö.”

41 Yecu okobo nïgï nï, “Un jö më karë ni, ba itye unu kï yee, kitewu dong öbal ökö. Abino bedo kodwu naka awene? Abino dïö cwinya thon awene? Cë Yecu okobo both ëcwö nï kel wodi kany.”

42 Na pod awobi ni tye ka bino both Yecu, cen örëdhö pïny cë örakërë. Ëntö Yecu ocoko tipo na rac cë öcangö awobi ni ökö ëka ömïö both apap mërë. 43 Jö kïbëc ouro tëkö k'Obanga.

Yecu dök ötwak pï thöö mërë

(Matayo 17:22-23; Marako 9:30-32)

Na gïn pod tye ka uro gin na kïbëc na ën otio, Yecu okobo both ëlübkörë nï, 44 “Winy unu na bër ngö na an abino kobo niwu, Wod ka Dhanö ebino mïö ï cïng jö na bino neko ën.” 45 Ëntö ëlübkörë ba önïang ï köp ni. Onwongo ëkanö ökö kï bothgï ëk kür önïang gïnï ïë. Ëka onwongo obedo gïnï kï lworo më penyo ën pï köp nön.

Ngat na bino tic ënë bino bedo adit

(Matayo 18:1-5; Marako 9:33-37)

46 Pyem öcakërë ï kin ëlübkör Yecu nï nga ënë dit. 47 Yecu ongeo thamagï ökö, cë ökwanyö athïn acël ëka ömïö ocung ï ngete, 48 cë okobo nïgï nï, “dhanö kïbëc na gamö athïn ni kï nyïnga nwongo ögama, dhanö kïbëc na gama nwongo ögamö ngat n'ora. Pïën ngat na tïdï rwök kï ï kinwu kïbëc ënë ngat na dit.”

Jö na ba dagöwu nwongo ute kukurwu

(Marako 9:38-40)

49 Jon okobo nï Yecu nï, “Rwoth, ënënö dhanö na ryëmö cen kï nyingi ëka ekobo nïnë më wëkö ökö, pïën ën ba obedo akukurwa.” 50 Ëntö Yecu okobo nï, “Kür ïjük unu, pïën ngat na ba obedo langöwu, nwongo ute kukurwu.”

Jö Camaria mökö ökwërö Yecu

51 Na karë ka Yecu më tero ën ï polo dong onyingo na cwök, ën öcïdhö yo Jerucalem. 52 Ën ooro ëkwëna n'ötëlö anyim, n'öcïdhö gïnï yo peci ka jö Camaria co yübö gin na kïbëc obed cüth nïnë. 53 Ëntö jö Camaria ba ögamö Yecu pïën ën onwongo ut ï woth mërë yo Jerucalem. 54 Ï karë n'ëlübkörë, Yakobo ëka Jon önënö, okobo gïnï both Yecu nï, “Rwoth ïmïtö ecwod mac ëk öya kï ï polo otyekgï ökö?”‡ 55 Ëntö Yecu ölökërë öjükögï. Ën okobo nïgï nï, “Un ba ingeo unu Tipo nï ute unu ködë, pïën Wod ka dhanö ba obino më neko jïï, ëntö më larögï.”§

56 Gïn öcïdhö gïnï ï peci nökënë.

Ëlübkör Yecu myero öyübërë gïnï më nwongo can

(Matayo 8:19-22)

57 Na Yecu ëka ëlübkörë onwongo ute ï wothgï, ëcwö mörö okobo nï Yecu nï, “Abino lüböni naka kanya in ibino cïdhö yo ïë.” 58 Ëka Yecu ögamö nï, “Kwee tye kï öd rwo gïnï, ëka wïny na ngwëcö kï malö tye kï udi, ëntö Wod ka dhanö ope kï kany mörö na ën pyelo wie ïë.”

59 Yecu dök okobo nï ngat nökënë nï, “Bin ëk ïlüba.” Ëntö dhanö ni ögamö nï, “Rwoth ëk kono acïdh pacö akür apapna ka öthöö cë aiki.” 60 Yecu dök ögamö nï, “Ëk jö n'öthöö oik jöögï n'öthöö, ëntö in ïcïdh ïyar Ker k'Obanga.”

61 Ëcwö nökënë dök okobo both Yecu nï, “Rwoth an abino lüböni. Ëntö më acël, yee nïna kono acïdh amoth jö na para.” 62 Yecu dök ögamö nï, “dhanö mörö ope na makö kwër wanu, ëka nënö kungee nwongo ba opore më tic ï Ker k'Obanga.”

10

Yecu ooro ëlübkörë pyer abïrö wie arïö

1 Kinge, Yecu öyërö ëlübkörë jö pyer abïrö wie arïö. Cë oorogï k'arïö arïö më cïdhö anyim ï taun ëka ï kabedo nökënë na ën onwongo ebino thuno ïë. 2 Yecu okobo bothgï nï, “Kac dwong, ëntö ëkac nönök. Lëg unu both Rwoth n'obedo won pwodho ëk oor etic ï kac. 3 Cïdh unu dong, ëntö po unu nï aorowu na calö ëthïn rom ï kin orudi. 4 Kür ïcïdh unu kï lïm onyo opiru, kadï wör, ëka kür ïbal unu caa na pol ï motho jïï.

5 “Ka ïdönyö unu ï öt, më acël kob unu nï, ‘Obanga ömïïwu kuc.’ 6 Cë k'athïn më kuc ute ï öt nön, cë kucwu bino bedo ï kome. Ëntö ka ope cë kucwu dwogo bothwu. 7 Bed unu ï öt nonu, kür ibed ka köbërë unu öt kï öt. Nakun ïcamö ëka ïmadhö unu gin n'ëmïöwu, pïën atic myero ëmïï cül mërë.

8 “Ka ïdönyö unu ï taun mörö cë ëgamöwu, cam unu ngö n'eketho ï nyimwu 9 Cang unu etwoe na ute kunön ëka ikob unu nïgï nï, ‘Ker k'Obanga dong cwök.’ 10 Ëntö ka ïdönyö unu ï taun mörö, cë ba ëgamöwu, cïdh unu ï wangayoo më taun nön, ëka ikob unu nï, 11 ‘Naka thon apua më taunwu n'omoko ï tyënwa, ëtëngö ï komwu. Kadï bed nï kömanön myero ingee unu nï Ker k'Obanga dong cwök.’ 12 Akobo niwu nï ï nïnö nön më ngölö-köp, taun ni bino bedo kï can na löö pëkö ka jö Codom!”*

Yecu öngölö köp ï kom peci n'ökwërö ën

(Matayo 11:20-24)

13 “Ibino nënö can in, Korajin! Ibino nënö can in, Bethecaida! Ka tango n'onwongo ëtïmögï bothwu onwongo ëtïmö ï Turo ëka Cidon, kono onwongo ongut gïnï cön, nakun ruko gïnï böngü cöla ëka juko gïnï wigï kï buru. 14 Canwu ï nïnö më ngölö-köp bino bedo na thwönë na löö can ka Turo kï Cidon! 15 Ëka un jö më Kaperanaum ïmïtö wakërë unu kenwu nï ibino cïdhö unu ï polo? Pathï kömanön, ebino dwököwu cen ï lyël.”

16 Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Ngat na bino winyowu, nwongo owinya, ngat na ba bino winyowu, nwongo ökwëra. Ëka ngat n'ökwëra nwongo ökwërö ngat n'ora.”

Köp adyer më yom cwiny

17 Ëlübkör Yecu pyer abïrö odwogo gïnï cen kï yom cwiny, ëka okobo gïnï nï, “Rwoth, naka cene thon owinyowa ka wan etio kï nyingi!”

18 Yecu ögamö nïgï nï, “Anënö Catan ka rëdhërë pïny na yaa kï ï polo na cal kï lüköth. 19 Winy unu, amïöwu twërö më nyönö twol kï ïth ëka më löönö tëkö ka langwu kïbëc. Gin mörö ope na bino tïmöwu na rac. 20 Ëntö kür ibed unu kï yom cwiny këkën nï tipo na reco owinyowu, thwara ibed unu na cwinywu yom pïën Obanga öcöö nyïngwu ï polo.”

Jö na yee Yecu nï ën Wod k'Obanga komgï gum

(Matayo 11:25-27; 13:16-17)

21 Ï karë nön, Tipo Naleng ömïö Yecu yom cwiny nakun kobo nï, “An apaki Apap, Rwoth më polo ëka lobo, pïën ïkanö jami ni ökö kï both jö na ryëk ëka kï both jö na ngeo pïny, ëka inyutho both ëthïnö na pod thïnö. Eyo, Apap, man ënë kite n'onwongo in ïmïtö nï ötïmërë ködë na yomo cwinyi.

22 “Jami kïbëc Obanga otyeko mïö ökö botha. Ngat mörö ope na ngeo Wod nï ënë nga kono k'Apapna këkën. Ëka ngat mörö ope na ngeo Apapna nï ënë nga kono ka Wod këkën, ëntö dhanö na Wod öyërö më nyutho both Apap mërë.”

23 Cë Yecu ölökërë both ëlübkörë cë okobo nïgï müng nï, “Tye kï gum ngat n'önënö gin na un ïnënö! 24 Akobo niwu nï edwarpïny na pol ëka rwodhi yam öparö gïnï më nënö gin na un ïnënö, ëntö ba önënö gïnï. Ëka öparö gïnï më winyo gin na un iwinyo, ëntö ba owinyo gïnï thon.”

Carolok ï kom Dhanö më Camaria n'obedo akïca

25 Ï nïnö mörö acël, apwony cïk ka Muca mörö öya malö më tëmö Yecu na kobo nï, “Apwony, atïm ngö ëk anwong kwö na bedo naka?”

26 Yecu ögamö nïnë nï, “Ngö n'ëcöö ï buk më cïk ka Muca? Ïnïang ïë nïngö?”

27 Apwony cïk nön ögamö nïnë nï, “Mar Rwoth Obangani kï cwinyi kïbëc, kï tiponi kïbëc, kï tëköni kïbëc, kï thamani kïbëc,* ëka mar awodhi na calö ïmarö komi keni.” *

28 Yecu ögamö nïnë nï, “Kakarë. Tïm kömanön cë ibino kwö.”

29 Ëntö apwony cïk n'onwongo mïtö nyutho nï ën kite atïr ï nyim Obanga, dök openyo Yecu nï, “Awodha ënë nga?”

30 Yecu ögamö nïnë kï carolok köman, “Ëcwö mörö yam ute n'öya kï ï Jerucalem, n'onwongo tye ï woth mërë lungo yo kupïny Jeriko. Ocop ï kom ëyak, ëmakö, ëgönyö böng mërë ökö, epwodo cë ëwëkö na dong cwök thöö. 31 Alamdhök obino na lübö yoo nön thon. Ëntö ï caa n'önënö ngat n'ëwanö, ën owok kï theng yoo kucël cë opoth apotha. 32 Kömanön thon Alebi† mörö ölübö yoo nonu. Ën önënö ëcwö nön n'epwodo, cë opoth ökö. 33 Ëntö dhanö më Camaria mörö obino, önënö ngat n'ëwanö, ëka obedo kï kïca ï kome. 34 Ën öcïdhö ï ngete, orumo cöngë pïny, ölwökö wang ret mërë kï köngö ölök, odunyo kï möö cë otweo k'opeke böngü. Ën dong otingo ëcwö nön opyelo ï ngee kana mërë cë öcïdhö ködë naka ï öt apanga pï wele kany ögwökö ïë. 35 Kodiko mërë ën ökwanyö denario arïö ömïö both won öt nön na kobo nïnë nï, ‘Gwök ëcwö ni na bër, ëka ka itio kï cïlïng na kadhö wel na an amïö bothi ökö, abino dwökö nini ka adwogo.’ ”

36 Cë Yecu dök openyo ën nï, “Nga kï kin jö adek ni ënë obedo awodh ëcwö n'ëyak opwodo?”

37 Apwony cïk ögamö nï, “Ngat n'obedo kï kïca ï kome.” Cë Yecu okobo nïnë nï, “Adyer! In thon cïdh ëka ïtïm nï kömanön.”

Yecu ölïmö Martha ëka Maria ï pacögï

38 Yecu ëka ëlübkörë onwongo ut ï wothgï yo Jerucalem, ëka ödönyö gïnï ï pacö mörö. Dhakö mörö na nyïngë Martha ögamögï ï ödë. 39 Ën onwongo ut k'amïn mërë n'ecwodo nï Maria n'obedo pïny ï nget tyën Rwoth winyo pwony mërë. 40 Ëntö Martha obedo yelere ï tic kïbëc më yübö cem më acama. Ën obino both Yecu cë okobo nïnë nï, “Rwoth, in ba ïparö nï amëra öwëka këna ï dhö tic? Kob nïnë obin ökönya.” 41 Rwoth ögamö nïnë nï, “Martha, Martha, in ïparö pï tic na pol, 42 ëntö gin acël këkën ënë mïtërë. Maria öyërö gin na bër, na ba ebino kwanyö ökö kï bothe.”

11

Pwony ka Yecu ï kom lëga

(Matayo 6:9-15; 7:7-11)

1 Ï nïnö mörö acël, Yecu onwongo lëgö ï kabedo mörö. Na dong otyeko lëga, alübkörë acël okobo nïnë nï, “Rwoth, pwonywa kï lëga kite na Jon Abatica opwonyo k'ëlübkörë.”

2 Yecu okobo nïgï nï, “Ka un ïlëgö kob unu köman:

“ ‘Apap,*

ëk nyingi na leng ëwör,

ëk Kerni obin ï lobo.†

3 Mïïwa cemwa më nïnö kï nïnö.

4 Tïm nïwa kïca pï balwa,

kite na wan ëtïmö kïca nï jö kïbëc na balö ï komwa.

Kür ïwëk ëdöny ï atëma.’ ”‡

5 Yecu dök okobo nïgï nï, “Ka yam ngat acël kï ï kinwu öcïdhö both okon mërë dingwor cë okobo nïnë nï, ‘Okona, könya kï cem mörö. 6 Okona na tye ï woth mërë obino botha athura, ëntö cem ope na an arömö mïö ën.’

7 “Cë okoni ögamö kï ï öt nï, ‘Kür ïlöla. Dholokek dong eloro ökö, ëka ëthïnöna thon kï an dong ebuto ökö. An ba arömö yaa malö më mïöni gin mörö.’ 8 Akobo niwu nï, kadï bed ën ba bino yaa malö cë mïö cem nïnë, pïën ën obedo okon mërë, ëntö pï adïdë k'ëcwö ni, ën bino yaa malö cë mïö ën cem na thwönë ï kite na ën mïtö ködë.

9 “Pï man akobo niwu nï, kwa unu cë ebino mïöwu. Rang unu, cë ibino unu nwongo. Dwöng unu dholokek, cë ebino yabö niwu. 10 Ngat acëlacël na penyo ebino mïö; ngat na rangö bino nwongo; ëka ngat na dwöngö ebino yabö nïnë dholokek.

11 “Un enyodo, nga kï ï kinwu na k'athïn mërë ökwaö rëc më acama cë mïö thwol? 12 Onyo ka ën ökwaö töng gwënö më acama, ïrömö mïö ën ïth? 13 Dong ka un ëbal ingeo unu kite më mïö mïc na bëcö both ëthïnöwu, cë dong Apapwu na ut ï polo bino mïö Tipo Naleng na röm kanyë both jö na kwaö ën!”

Edotho Yecu twodo twodo

(Matayo 12:22-30; Marako 3:20-27)

14 Ï nïnö mörö acël, Yecu onwongo tye ka ryëmö cen n'onwongo ba twak kï ï kom ëcwö mörö. Na dong cen öya öcïdhö ökö, ëcwö n'onwongo ba twak nï, öcakö twak ëka lwak ouro. 15 Ëntö jö mökö kï ï kin-gï okobo nï, “Yecu tye ka ryëmö cen kï twër ka Belijebul§ adwong më cene.” 16 Jö nökënë ötëmö Yecu nakun penyo gïnï anyuth n'öya kï ï polo.

17 Ëntö Yecu ongeo thamagï ëka okobo nïgï nï, “Ka ker opokere ïë arïö, cë ker nön lobo mërë bal ökö ëka ka jö më pacö nön ka opopokere gïnï, pacö nön thon këth ökö. 18 Ka Catan thon opokere ïë arïö, ker mërë twërö cung nïngö? Akobo man pïën un ikobo nï an aryëmö cen kï twër ka Belijebul. 19 Ka an aryëmö cen kï twër ka Belijebul, cë ëthïnöwu kono ryëmö gïnï cen kï twër ka nga? Pï man gïn ënë bino bedo ëngöl-köpwu. 20 Ëntö ka an aryëmö cen kï tëkö k'Obanga, cë man dong nyutho nï Ker k'Obanga dong othuno bothwu.

21 “Ka dhanö na tëk, n'oruko jami më lwëny mërë kïbëc, tye ka kürö ödë, akwo ba römö kwalö jami mërë. 22 Ëntö ka dhanö mörö na tëk na löö ën, ölwënyö ï kome ëka ölöö ën ökö, ën bino cökö jami lwëny mërë na yam ën geno, cë poko kï jö nökënë ngö na yam ën öyakö.

23 “Ngat n'ope kukura nwongo ën ba mïta, ëka ngat mörö na ba könya më cökö kanya acël köda këthö akëtha.

24 “Ka tipo na rac öya ökö kï ï kom dhanö mörö, ën cïdhö rimo kabedo na pii ope ïë cë rangö ka yweo ëka ba nwongo kabedo mörö. Cë ën kobo nï, ‘An abino dök ï öt na an aya kï ïë.’ 25 Ka othuno, cë nwongo öt ëywëö na leng ëka ëyübö na bër. 26 Ën dök cïdhö kelo tipo na reco nökënë abïrö na kitegï reco na löö ën ökö cë dönyö gïnï ï kom dhanö nön. Ëka dhanö ni bedo na rac na löö kite n'onwongo tye ködë cön.”

Gum obed ï kom jö na lübö köp k'Obanga

27 Na Yecu onwongo tye ka twak, dhakö mörö kï ï kin lwak oredo kï dwön na malö rwök nï, “Gum obedo ï kom dhakö n'onywoli ëka ododhi.” 28 Ëntö Yecu ögamö nï, “Jö na winyo köp k'Obanga ëka gwökö, tye gïnï kï gum.”

Jö na ba oyee ebino ngölö nïgï köp

(Matayo 12:38-42)

29 Na lwak ömëdërë na pol, Yecu öcakö kobo nï, “Un jö më karë ni ibedo unu jö na reco! Ïrangö unu anyuth më tango ëntö ba ebino mïöwu anyuth mörö, kono k'anyuth ka Yona. 30 Na calö Yona onwongo obedo anyuth both jö më Ninebi, kömanön thon Wod ka dhanö bino dökö anyuth both jö më karë ni.

31 “Alöc na dhakö na tye yo kukwap lobo bino cung kanya acël kï rok më karë ni ëka ngölö-köp ï kome; pïën ën öya kï ï ajiki lobo më winyo ryëkö ka Colomon, ëka ngat na dit na löö Colomon tye kany. 32 Jö më Ninebi bino cung gïnï kï rok më karë ni ëka bino ngölö gïnï köp ï kome; pïën ongut gïnï ï karë më tïtö köp na Yona onwongo ötïtö, ëka kobedini ngat na dit na löö Yona tye kany.

Yecu ënë tara më kom

(Matayo 5:15; 6:22-23)

33 “Ngat mörö ope na ka öcwïnyö tara cë ketho kany mörö n'obedo gül, onyo umo ökö k'adïta. Ëntö, ketho kany ecibo tara ïë, ëk ka jö kïbëc na bino ï öt önën gïnï tar mërë. 34 Wangi ënë tara më komi. Ka wangi neno na bër, komi kïbëc thon bedo na leng. Ëntö ka wangi ba neno, komi kïbëc thon bedo ï pïny na cöl. 35 Gwökërë ëk tar na ute ï ii kür ödök na cöl. 36 Dong ka komi kïbëc opong kï tar, ëka kany mörö ope na cöl, cë komi kïbëc bino bedo na tar, na calö cara ka tara na menyi.”

Yecu ocoko Eparicayo ëka epwony cïk kï kom twodo

(Matayo 23:1-36; Marako 12:38-40)

37 Kinge na Yecu otyeko pwony, Aparicayo mörö ögamö ën më cïdhö cem ködë. Yecu ödönyö ï öt ëka obedo ï dhö cem. 38 Ëntö Aparicayo ouro ka önënö nï Yecu öcakö cem na bara ölwökö cïngë ï kite më thëkwarögï. 39 Cë Rwoth okobo nïnë nï, “Un Eparicayo, iporo unu më bedo jö na leng ïlwökö unu ngee okopo kï bakuli, nakun ïwu opong kï yak ëka kï tïm na reco. 40 Un emingo! Path Obanga ënë otio gin na yökö ënë thon otio gin më ïë? 41 Ëntö mïï unu ngö nï ute unu ködë both ëcan, jami kïbëc nï bino tïmö unu, bino yomo cwiny Obanga.

42 “Ëntö ibino nënö unu can, un Eparicayo! Pïën ïmïö unu acël më apar më apuruku, öbüga, ëka kï kit ngwedo kïbëc, nakun ïwëkö unu ngölö-köp atïr ëka kï marö Obanga. Mïï unu acël më apar ëntö kür ïwëk jami na pïrgï tëk ökö.

43 “Ibino nënö unu can un Eparicayo! Pïën ïmarö unu thene më wörö na ut anyim ï cinagoga. Ïmïtö unu nï jïï thon omothwu kï wörö kï ï cuk.

44 “Ibino nënö unu can pïën ïröm unu kï wi lyene na ba nen na jïï wotho ï wigï nakun ba ngeo gïnï.”*

45 Apwony cïk ka Muca mörö acël ögamö nï, “Apwony ka ikobo kömanön nyutho nï ïyanyöwa thon nakun wan ebedo epwonye më cïk.”

46 Yecu okobo nïnë nï, “Ibino nënö unu can un epwony cïk pïën ïmïö unu jïï yëö yëc na pëk. Ëka un thon ba igudo unu kadï kï nya cïngwu acël.

47 “Ibino nënö unu can! Pïën ïcanö unu kite ï wi lyene k'edwarpïny na yam kwerewu onekogï! 48 Pï tïmö nï kömanön nyutho nï un ecaden më ngö na kwerewu ötïmö. Gïn oneko edwarpïny ëka un ïcanö kite ï wi lyenegï! 49 Pïën pï ticwu na rac, man ënë gin na ryëkö k'Obanga okobo nï, ‘Abino oro bothgï adwarpïny ëka ëkwëna, ëntö jö mökö ebino nekogï ëka jö nökënë ebino yelogï.’ 50 Jö më karë ni ebino ngölö nïgï köp pï önyö remo k'edwarpïny kïbëc anaka ï acaki pïny, 51 cakërë kï kom neko Abel naka othuno ködë ï kom neko Jakaria n'öthöö,† ï kin keno tyër më öt k'Obanga ëka kabedo na leng. Eyo akobo niwu nï ebino ngölö-köp mërë ï kom rok më karë ni.

52 “Ibino nënö unu can, un epwony cïk! Pïën ïmaö unu agöny më ngeo pïny ökö, un kikomwu ba ïdönyö unu ïë. Ëka ïgëngö unu dhanö na mïtö dönyö ïë thon.”

53 Cë dong Yecu öya ökö kï kunön, Eparicayo ëka epwony cïk öcakö gïnï dïrë na tëk na rökö gïnï dhögë kï peny na pol, 54 nakun kio gïnï më nwongo köp mörö na yaa kï ï dhögë ëk edothi.

12

Yecu öjükö jïï kï kom twodo

(Matayo 10:26-27)

1 Ï karë nön, pol dhanö elip kï elip ögürë gïnï kanya acël, nakun nyönërë gïnï kën-gï. Yecu öcakö twak both ëlübkörë na kobo nï, “Gwökërë unu kï kom thöbï* k'Eparicayo, na ënë kite më twodo. 2 Gin mörö kïbëc n'eumo ökö ïmüng, Obanga bino elo ökö kanyalër. Ëka gin mörö ope n'eumo na ba ebino ngeeno. 3 Pï manön jö kïbëc bino winyo ngö nï twakö unu ïmüng, ëka ngö nï mwöngö ï ith awodhi, jö nökënë bino tuco ökö.

Ngat na myero elwor

(Matayo 10:28-31)

4 “Nyikoneina, akobo niwu nï kür ilwor unu jö na neko kom ëka kinge manön, ba dök römö tïmö gin mörö nökënë. 5 Ëntö abino nyutho bothwu ngat na myero ilwor unu. Lwor unu Obanga na ut kï twër më neko dhanö cë bolo ökö ï mac kapïny. Eyo, akobo niwu nï, lwor unu ën. 6 Wïny abic ba ëcadhögï ï wel më cïlïng na tïtïdï? Ëntö ba tye mörö n'Obanga wie wil ködë. 7 Kadï bed yer wiwu kïbëc ëkwanö ökö, kür ibed unu kï lworo. Un pïrwu tëk rwök löö wïny na pol.”

Tuco yee ï kom Kiricito

(Matayo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Akobo niwu nï ngat na bino tuco nyïnga ï nyim jïï, Wod ka dhanö thon bino tuco nyïngë ï nyim emalaika k'Obanga. 9 Ëntö ngat na bino kwëröna ï nyim jïï, ën thon ebino kwërö ökö ï nyim emalaika k'Obanga. 10 Jö kïbëc na twakö twak na rac ï kom Wod ka dhanö ebino tïmö nïgï kïca. Ëntö ngat na bino yanyö Tipo Naleng, ba ebino tïmö nïnë kïca.

11 “Ka ekelowu ï pido ï nyim ëtëla ëka ëlöc kï wegi twër më cinagoga, kür ibed unu kï par na pol kite na myero ïtwak unu ködë. Kür thon ïpar unu ngö na un ibino gamö onyo köp mënë na un ibino twakö. 12 Pïën Tipo Naleng bino pwonyowu ï caa nön ï ngö na myero ikob unu.”

Carolok ï kom alönyö na mïng

13 Ngat acël kï kin lwak okobo both Yecu nï, “Apwony, kob n'ömëra ëk wan epok ködë lïm k'apapwa na wan eleo.”

14 Yecu ögamö nïnë nï, “Okona, nga n'oketha më bedo angöl-köp ëka apok jami niwu?” 15 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Bed unu na wangwu thwolo ëka ïgwökërë unu kï kom woro më lïm. Kwö ka dhanö ba ocung ï kom wel lïm na thwönë na ën ute ködë.”

16 Cë Yecu obolo nïgï carolok nï, “Alönyö mörö yam tye na cem mërë öcëk ï pwodho na thwönë. 17 Ën openyere kï ï cwinye kënë nï, ‘Abino tïmö ngö? Ka ketho cemna ope.’

18 “Cë ën okobo nï, ‘Man ënë gin na an abino tïmö. Abino rworwobo derena ökö ëka agöö dere na thwon cë dong aketho cem ïë ëka jamina.’ 19 Abino kobo nï cwinya këna nï, ‘In dong iut kï cem na thwönë kï jami na bëcö na pol na bino römöni pï mwaka na pol. Ywe giri, cem, medhi ëka ibed kï yom cwiny.’ ”

20 “Ëntö Obanga okobo nïnë nï, ‘In amingo! Ï kiwor na tin ni, kwöni ebino kwanyö ökö kï bothi. Cë nga na bino lunyo jami na in ïkanö?’ ”

21 Cë Yecu ojiko na kobo nï, “Bino bedo nï kömanön both jö na kanö jamigï kïbëc pïrgï kën-gï ëntö nwongo ba ut kï lönyö mërë both Obanga.”

Bedo kï gen ï kom Obanga

(Matayo 6:25-34)

22 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Pï manön akobo niwu nï kür ibed unu kï par na pol pï kwö na mewu nï ibino camö unu ngö onyo pï komwu nï ibino ruko unu ngö. 23 Kwö pïrë tëk löö cem ëka kom pïrë tëk löö ruk ökö. 24 Par unu mönö pï agak! Ba cwö gïnï kodhi onyo kaö kac, ba ut gïnï kï dërö onyo ka ketho jami cïthë Obanga pod pïdhögï. Un ba ingeo nï pïrwu tëk both Obanga löö wïny ökö? 25 Nga kï kinwu na römö mëdö caa acël mörö ï kom kwö mërë pï bedo kï par na pol? 26 Kite na ba ïrömö unu tïmö gin na tïtïdï, pïngö ibedo unu kï par na pol pï jami nökënë?

27 “Tham unu kite n'athure döngö ködë. Ba tio gïnï tic mörö onyo wïö wicu. Ëntö akobo niwu nï kadï bed Colomon yam orukere kï dheo mërë kïbëc, ën ba orukere na bër na cal kï mörö acël ï kin-gï. 28 Cë ka Obanga ruko lum na ut ï thim nï kömanön, na bedo pï nïnö na tin këkën ëka diki ebolo ökö ï mac, ën bino rukowu na löö un jö na yeewu nönök!

29 “Kür ibed unu thamö pï gin nï bino unu camö onyo madhö. Kür ïpar unu pï jami ni. 30 Pïën jö na ba ngeo Obanga rangö jami nön, ëka Apapwu ngeo ngö na un ïmïtö. 31 Nakaka manön, keth unu cwinywu ï kom Ker k'Obanga, cë jami nön kïbëc ebino mëdö bothwu.

Lönyö n'ëkanö ï polo

(Matayo 6:19-21)

32 “Kür ilwor unu, un lwak na nönök pïën Apapwu ïë obedo na yom më mïö Ker mërë bothwu. 33 Cadhu jami ni ut unu ködë ëka mïï unu both ëcan. Kwö unu ocwe më lïm na ba tii, kan unu lönyöwu na ba thum ï polo, kanya akwo mörö ba römö thuno ïë ëka nyënyë thon ba balö. 34 Pïën kanya lönyöni tye ïë ënë cwinyi thon tye ïë.

Yübërë pï dwogo ka Rwoth

35 “Bed nï yübërë unu pï tic, nakun tarawu lyël. 36 Bed unu na calö jö na kürö adwong-gï ka dwogo kï ï yüb më nyom ëk ëyab nïnë dholokek pïöpïö ka ën othuno. 37 Bino bedo më gum pï etic n'adwong-gï bino nwongogï neno ka ën obino. An akobo niwu köp adyer, ën bino ruko böngü mërë më tic. Bino mïögï bedo ï mëja më cem ëka poko nïgï cem 38 Bino bedo na bër pï etic n'adwong-gï bino nwongogï öyübërë, kadï bed nï adwong ni bino thuno dingwor.

39 “Nïang unu man nï ka kono yam won öt onwongo ngeo caa na kwo bino ködë, ën onwongo ba yeo nï ödöny ï ödë. 40 Un thon myero ïyübërë, pïën Wod ka dhanö bino bino ï caa na un ba ingeo.”

Atic na genere ëka ën na ba genere

(Matayo 24:45-51)

41 Cë Petero openyo Yecu nï, “Rwoth, in ibolo carolok ni bothwa onyo both jö kïbëc?”

42 Rwoth Yecu ögamö nï, “Nga n'obedo agwök öt na genere ëka ryëk? Ënë ngat n'adwong mërë bino ketho më löönö etic mërë ëk ömïïgï cemgï ï caa na mïtërë. 43 Bino bedo na bër both atic nön ka adwong mërë odwogo cë onwongo ën tye ka tïmö nï kömanön. 44 An akobo niwu köp adyer, ën bino ketho ën më löönö jami mërë kïbëc. 45 Ëntö k'atic nön ötwak kënë kënë nï, ‘Adwong ögalërë më dwogo,’ cë öcakö pwodo etic ewodhe na cwö kï man obedo mon nakun ën cemo ëka medho naka mër. 46 Adwong k'atic nön bino dwogo ï nïnö ëka ï caa na ën ba ngeo. Adwong ni bino pwodo atic ni na rac ëka ketho ën ï kin jö na ba genere.”

47 “Atic na ba ngeo ngö n'adwong mërë mïtö ëka ba yübërë ïë dök ba lübö ngö n'adwong mërë mïtö, ebino pwodo ën rwök arwöka. 48 Ëntö ngat na ba ngeo, cë otio ngö na twërö mïö epwode, ebino pwodo ën na nönök Dhanö n'ëmïö na thwönë, ebino mïtö na thwönë kï bothe ëka ngat n'egeno kï jami na pol, ebino penyo na pol rwök.”

Lübö Yecu ba obedo gin mörö na yot

(Matayo 10:34-36)

49 Cë Yecu okobo nï, “An akelo ngölö-köp ëka apokapoka ï lobo na an athamö nï öcakërë dong ökö. 50 Ëntö aut kï batica na myero awok ïë kï can ëka pëkö naka wang n'othum. 51 Un ïthamö nï an abino më kelo kuc ï lobo? Akobo niwu nï pe ëntö apokapoka. 52 Cakërë kobedini jö abic bino bedo gïnï ï pacö acël, k'apokapoka ï kin-gï. Jö adek bino pokere kï jö arïö ëka jö arïö bino pokere kï jö adek.

53 “Apap bino pokere ökö kï wode

ëka athïn bino pokere k'apap mërë.

Aya bino pokere kï nyarë

ëka nyakö bino pokere k'aya mërë.

Adha bino pokere kï cii wode

ëka cii wod bino pokere k'adha mërë.”

Nïang ï kom anyuth më karë

(Matayo 16:2-3)

54 Cë Yecu okobo both lwak nï, “Ka ïnënö unu edou otingere n'olyero yo kuthö, pïöpïö ikobo unu nï, ‘Wang na köth ocwe,’ cë cwe thon. 55 Ëka ka yamö kudho na bino kï kukwap, un ikobo nï, ‘Pïny bino bedo na lyeth rwök,’ cë bino tïmërë kömanön. 56 Un etwodo! Ingeo unu poko anyuth na tye ï lobo ëka ï polo ï kom kit na nïnö bino bedo ködë. Pïngö dong ba ïrömö poko unu anyuth më karë ni?

Yübö köp kï ngat n'odothi

(Matayo 5:25-26)

57 “Pïngö ba ïtwërö unu ngölö-köp n'atïr pïrwu kenwu? 58 Ka ïcïdhö both angöl-köp nakun ïnywakö unu yoo acël kï ngat n'odothi, tëm kï tëk më yübö köp ködë nakun pod itye unu ï wangayoo ëk kür oteri ï nyim angöl-köp. Pï manön, ëk kür ömïï ï cïng ngat na löö buc cë oteri ï od buc. 59 Akobo niwu nï ba ibino donyo kï ï buc naka ka ïcülö cül kïbëc, na wi cïlïng mörö ba orem.”

13

Ngut unu ëka ïlökërë unu both Obanga

1 Ï koth karë nön, jö mökö n'onwongo tye kunön önïangö Yecu ï kom jö Galilaya na Pilato ömïö twërö më nekogï na gïn tye ka tyërö tyër. 2 Cë Yecu ögamö nï, “Un ïthamö nï jö Galilaya nön onwongo obedo ëbal na löö jö Galilaya nökënë? 3 Akobo niwu nï pe! Ëntö ka ba ingut unu ëka idwogo unu both Obanga cë un kïbëc ibino thöö unu kömanön. 4 Cë dong jö apar aboro na wi öt na bor më Ciloam obino örëdhërë ï komgï ëka öthöö gïnï, ïthamö unu nï gïn onwongo obedo ëbal na löö jö nökënë na bedo ï Jerucalem? 5 Akobo niwu nï pe! Ka ba ingut unu ëka idwogo unu both Obanga, cë un kïbëc ibino thöö kömanön.”

Carolok ï kom yath na ba nyak

6 Cë Yecu obolo carolok nï, “Ëcwö mörö yam tye n'onwongo öpïdhö yath ölam* na nyakö nyige ï pwodho ölök mërë. Ën obino öcïdhö nakun rangö ka önyakö nyige mörö, ëntö ba onwongo. 7 Cë ëcwö nön öcakö kobo both atic n'onwongo gwökö pwodho ölök nön, ‘Pï mwaka adek abedo bino kany më rangö nyig yath ölam ni ëntö ba anwongo mörö. Tong ökö pïny! Pïngö balö ngöm?’ ”

8 “Ëcwö ni ögamö nï, ‘Adwong, kono ïwëk obed pï mwaka ni këkën dökï, an abino bakö ngöm ï thërë cë aönyö öwërö dyegi ïë. 9 Ka önyakö nyige ï mwaka na bino cë bër rwök, ëka ka ba önyak cë itong ökö pïny.’ ”

Yecu öcangö dhakö na mulo amula ï ceng Cabït

10 Ï ceng Cabït mörö acël, Yecu onwongo tye ï pwony ï od cinagoga. 11 Dhakö mörö onwongo ute kunön na tipo na rac oyelo pï mwaka apar aboro, two ni onwongo ogomo ën ökö na ba römö ryërë malö atïr. 12 Ï karë na Yecu önënö dhakö nön, ocwodo ën anyim cë okobo nïnë nï, “Dhakö, agonyi ökö kï kom görüni.” 13 Cë Yecu oketho cïngë ï kome, cücüth dhakö nön öryërë malö, cë öcakö pakö Obanga.

14 Ëntö akëmö ömakö adwong më cinagoga pïën Yecu onwongo öcangö dhakö ï ceng Cabït. Adwong më cinagoga okobo both lwak na tye ï athuko nï, “Nïnö tye abicël më tic, pï man bin unu ëk ëcangwu ïnïnö nonu gïnï, na path kï ceng Cabït!”

15 Rwoth ögamö nïnë nï, “Un etwodo! Ngat mörö ope na gönyö thwön onyo kana mërë kï kanya cemo ïë cë tero ï modho pii ï ceng Cabït? 16 Dhakö ni na ën ayë nyaka Abraam, na yam Catan otweo pï mwaka apar aboro. Ba myero ëgöny ën ökö kï kom tweco ni ï ceng Cabït?”

17 Ï karë na Yecu ötwakö köp ni, lewic ömakö lang mërë kïbëc ëntö cwiny jïï obedo na yom pï tic më aura n'onwongo ën tïmö.

Carolok ï kom nyig kodhi karadali

(Matayo 13:31-32; Marako 4:30-32)

18 Cë Yecu okobo nï, “Ker k'Obanga cal kï ngö? Abino poro kï ngö? 19 Tye nï köman. Dhanö mörö ökwanyö nyig kodhi karadali na tïtïdï rwök, ëka öpïdhö ï pwodho mërë. Yath ni ödöngö ëka ödökö na thwönë, cë wïny na ngwëcö kï malö ögërö udigï ï jangë.”

Carolok ï kom thöbï

(Matayo 13:33)

20 Cë Yecu dök openyo nï, “Ngö na dök arömö poro kï Ker k'Obanga? 21 Tye nï köman. Dhakö mörö ökwanyö thöbï cë orubo kï mökö ogati, naka wang na thöbï nön örömö.”

Jö na kitegï ba tye atïr, ba bino dönyö gïnï ï ker k'Obanga

(Matayo 7:13-14, 21-23)

22 Ï karë na Yecu onwongo tye ï woth mërë yo Jerucalem, ën opwonyo jïï kï kin peci ëka imiye. 23 Ngat mörö openyo ën nï, “Rwoth, jö na nönök këkën ënë bino larë?”

Cë Yecu ögamö nïgï nï, 24 “Tïm unu tëk më dönyö kï dholokek na dïng ï Ker k'Obanga, pïën jö na pol bino tëmö dönyö ëntö ba bino twërö gïnï. 25 Won öt bino yaa malö cë cego dholokek, un ibino cung kï yöökö, ïdwöngö unu dholokek nakun ikobo unu nï, ‘Adwong, yab nïwa dholokek.’ Ëntö ën bino gamö köpwu nï, ‘An ba angeowu ëka kwene na un ïya kï ïë.’ 26 Cë un ibino kobo nï, ‘Yam wan ecemo ëka emedho kodi kanya acël, ëka thon ipwonyo jïï ï yodhiwa.’ 27 Ëntö ën bino kobo nï, ‘Ba angeowu ëka kwene na un ïya kï ïë, cïdh unu ökö kï botha, un ëtïm tïm na reco kïbëc!’

28 “Kunön ibino unu koko kï rïdö lakwu, ka ïnënö unu Abraam, Icaka, Jakob ëka edwarpïny kïbëc ï Ker k'Obanga ëntö un ebino kwëröwu ökö. 29 Jïï bino bino kï kukïdë ëka kuthö, kukuju ëka kukwap më bedo ï kabedogï ï Ker k'Obanga. 30 Adyer, tye jö n'odong cen bino tëlö anyim, ëka jö n'ötëlö anyim bino dong cen. Ëntö adyer jö mökö n'odong cen bino bedo gïnï anyim, ëka jö mökö na tye anyim bino bedo dong gïnï cen.”

Yecu okumo pï jö më Jerucalem

(Matayo 23:37-39)

31 Ï caa nön, Eparicayo mökö obino cë okobo both Yecu nï, “Cïdh ökö kï kany pïën Erode mïtö nekoni.”

32 Yecu ögamö nïgï nï, “Cïdh ikob unu both kwee na twot nön nï, ‘An abino ryëmö cen dök abino cangö dhanö tin kï diki, ëka ï nïnö më adek mërë abino tyeko ticna.’ 33 Kadï bed kömanön, myero amëdëra kï wothna, tin kï diki, kï diki maca, pïën adwarpïny kür myero öthöö kany ökënë na path kï Jerucalem.

34 “Jerucalem, Jerucalem, un ineko edwarpïny ëka icelo unu jö n'eoro bothwu kï kite, wang adi na an abedo ka mïtö cökö ëthïnöni kanya acël calö mïn gwënö na gürö ëthïnë ï thë bwome, ëntö in ïkwërö ökö. 35 Nën, odi dong ëwëkö nini, odong nono. An akobo niwu nï ba dökï ibino nënöna unu, naka ka ibino unu kobo nï, ‘Gum obed ï kom ngat na bino kï nyïng Rwoth.’ ” *

14

Yecu öcangö dhanö ï ceng Cabït

1 Ï ceng Cabït* mörö acël, Yecu öcïdhö ï cem ï öt k'Aparicayo mörö na pïrë tëk. Jö n'onwongo ut kunön obedo ka kino ën kï ryëkö. 2 Ï nyime kany nön onwongo ut dhanö na two akwoda kom ömakö. 3 Cë Yecu openyo Eparicayo ëka epwony cïk ka Muca nï, “Cïk yeo nï ëcang dhanö ï nïnö më Cabït onyo pe?” 4 Ëntö gïn ölïng alïnga. Yecu oketho cïngë ï kom atwo ni, cë öcangö ën ëka okobo nïnë nï ëk öcïdhï.

5 Kinge manön Yecu openyogï nï, “Cë ka onwongo ngat mörö kï kinwu ut kï wode onyo thwönë ëka örëdhërë ï kulo ï nïnö më Cabït, in ba ïrömö ywaönö yökö pïöpïö?” 6 Gamö köp ka Yecu ölöögï dökï.

Pwony ï kom mwolere ëka gwökö wele

7 Ï karë na Yecu önënö nï wele mökö n'ecwodogï onwongo yërö kabedo na bëcö, ën obolo nïgï carolok ni: 8 “Ka ngat mörö ocwodi ï cem më nyom, kür ïcïdh ïyër kabedo na pïrë tëk. Gwök onyo dhanö mörö na pïrë tëk na loi nwongo thon ecwodo. 9 Cë ka kömanön, ngat n'ocwodowu kïbëc bino bothi ëka kobo nini nï, ‘Ëk dhanö ni obed kanya in ibedo ïë.’ In dong ibino dök cïdhö bedo ï kabedo më rwöm na pïny kï thwön lewic.

10 “Ëntö ka ecwodi, cïdh ibed ï kabedo më rwöm na pïny. Ka dhanö n'ocwodi obino, ën bino kobo nini nï, ‘Okona, nyïk ï kabedo na bër.’ Cë dong ebino wöröni ï nyim wele ewodhi kïbëc. 11 Pïën ngat acëlacël na kethere kënë nï ën edit, ebino dwökö pïny. Ngat na mwolere kënë ebino mïö ën dökö na dit.”

12 Cë Yecu okobo both ngat n'ocwodo ën nï, “Ka in icwodo dhanö ï cem, kür icwod nyikoneini onyo utmegoni onyo wedeni onyo ëlönyö na bedo ï ngeti. Ka ïtïmö kömanön, gïn thon römö cwodoni ëka cülö wang cwodoni ökö. 13 Ëntö ka itedo cem na thwönë, cwod ëcan, jö na mulo amula, engwalo, ëthöö wang 14 ëka ibino bedo kï gum. Jö nön thon ba twërö cülö wang cwodoni. Cülöni bino bedo ï karë na jö na kitegï atïr bino cer ködë.”

Carolok ï kom cem na thwönë

(Matayo 22:1-10)

15 Ï karë na ngat acël n'obedo ködë ï dhö cem owinyo köp ni, ën okobo nï Yecu nï, “Jö na bino camö cem ï Ker k'Obanga bino bedo gïnï kï gum.”

16 Cë Yecu okobo nïnë nï, “dhanö mörö yam otedo cem na thwönë cë ocwodo jö na pol ïë. 17 Na karë më cem dong örömö, ën ooro atic mërë më cïdhö kobo both jö n'onwongo ecwodogï nï, ‘Cem öcëk ökö bie unu dong.’

18 “Ëntö gïn kïbëc öcakö bakö dhögï. Dhanö më acël okobo nï, ‘Pod awïlö pwodho awïla ëka myero acïdh anën.’ 19 Dhanö nökënë dök okobo nï, ‘Pod awïlö thwoni pur apar ëka atye ka cïdhö më pwonyogï. Akwai nï ïtïm nïna kïca.’ 20 Dhanö nökënë dök okobo nï, ‘Pod anyomo anyoma pï manön ba arömö cïdhö.’

21 “Atic ni odwogo cen ëka okobo both adwong mërë. Cë akëmö ömakö won öt, ëka okobo both atic mërë nï, ‘Cïdh pïöpïö ï wanga yodhi ëka ï kin taun ëk ikel ëcan, jö na mulo amula, ëthöö wang ëka engwalo.’ 22 Na tic ni dong odwogo, ën okobo nï, ‘Adwong, ngö na in ïcïkö an atïmö ökö ëntö kabedo gire pod ute.’ 23 Cë adwong okobo n'atic mërë nï, ‘Apë cïdhï ï gudo na döngö gïnï kï nget yodhi ëka ïtwak kï jïï obin ëk öda opong. 24 Akobo niwu nï, ba tye ngat mörö ï kin jö n'onwongo ecwodo na bino camö cem mörö këkën na an ayübö.’ ”

Lübö Yecu ba obedo gin mörö na yot

(Matayo 10:37-38)

25 Ï nïnö mörö acël, jö na pol onwongo tye ï woth kanya acël kï Yecu. Ën öwïrë bothgï ëka okobo nï, 26 “Cë ka ngat mörö mïtö bedo alübköra, nakun ba ökwërö apap mërë ëka aya mërë, dhakö mërë ëka ëthïnë, utmego mërë, kadï naka kwö mërë kikokome, ba twërö bedo alübköra. 27 Ëka ngat mörö na ba tingo yath arïa mërë më lübö kï köra, ba twërö bedo alübköra.

28 “Cë ka ngat mörö acël kï kinwu mïtö gërö öt na bor, ën ba kono cakö bedo pïny më kwanö wel lïm na mïtërë ëk ënën ka eut kï lïm na römö tyeko öt nön? 29 Ka ocibo acaki thërë ëka ba römö tyeko, jö kïbëc na bino nënö, bino cakö ngalö ën. 30 Gïn bino kobo nï, ‘dhanö ni öcakö gedo ëntö lïm othum ökö na bara otyeko.’

31 “Onyo rwoth mënë, na ka öya më cïdhö ï lwëny kï rwoth nökënë, ba kono bedo pïny më yübö köp, ka cë ërömö tero jïï elip apar më cïdhö lwëny kï jö elip pyer arïö? 32 Ka öthamö nï ba ërömö, ën oro ëwangë na langö mërë nwongo pod ut kanya bor ëk ëtwak köp më kuc. 33 Pï manön, ngat mörö kï kinwu na mïtö bedo alübköra myero öwëk jami kïbëc n'eute ködë.”

Kadö ka ödökö gin mörö na rac

(Matayo 5:13; Marako 9:50)

34 “Kadö obedo gin mörö na bër, ëntö ka orwenyo mït mërë ökö, ëtwërö mïö dökö na mït nïngö dökï? 35 Ba dök bër naka thon më aketha ï pwodho ëka ëönyö ökö. Ngat na tye kï ithe më winyo myero ën owiny.”

15

Carolok ï kom römö n'orwenyo

(Matayo 18:12-14)

1 Ï nïnö mörö acël ëcök ocoro ëka ëbal, obino gïnï both Yecu më winyo ka ën pwonyo. 2 Eparicayo ëka epwony cïk öngüngüta na kobo gïnï nï, “dhanö ni obedo okone k'ëbal ëka cemo ködgï kanya acël.”

3 Cë Yecu dong okobo nïgï carolok nï, 4 “Ka ngat mörö kï kinwu n'onwongo ut kï rom mërë mia acël ëka acël kï kin-gï orwenyo ökö, ngö na ën bino tïmö? Ën bino wëkö pyer abungwën wie abungwën ï bar ëka cïdhö rangö römö n'orwenyo naka nwongo. 5 Ëka ka onwongo römö nön, ën ryongo ï wi baë kï thwön yom cwiny 6 cë cïdhö ködë yo pacö. Ën dong cwodo nyikonei mërë ëka ewodhe nï nget parë ëka kobo nïgï nï, ‘Bed unu kï yom cwiny köda, pïën anwongo römöna n'onwongo orwenyo ni ökö.’ 7 Akobo niwu, ï kit yoo acël nön, yom cwiny bino bedo na thwönë rwök ï polo pï abal acël na bino ngut na löö jö pyer abungwën wie abungwën na thamö gïnï nï kitegï atïr na ba mïtö gïnï ngut.”

Carolok ï kom cïlïng n'orwenyo

8 Yecu okobo nïgï carolok nökënë nï, “Cë ka dhakö ut kï cïlïng* apar na nyïng ëka orwenyo acël ökö, Ngö na ën bino tïmö? Ën bino cwïnyö tara cë ywëö ï öt ëka rangö naka nwongo. 9 Ëka ka onwongo, ën bino cwodo nyikonei mërë ëka ewodhe nï nget parë. Cë kobo nïgï nï, ‘Bie unu ëk ebedu kï yom cwiny pïën anwongo cïlïngna n'orwenyo ni ökö.’ 10 Ï yoo acël nonu, akobo niwu nï yom cwiny bino bedo ï nyim emalaika k'Obanga pï abal na bino ngut.”

Carolok ï kom awobi n'orwenyo

11 Yecu dök ömëdërë kï carolok na kobo nï, “Yam dhanö mörö ut, n'onwongo ute k'awope mërë arïö. 12 Awobi na tïdï öcïdhö both apap mërë ëka okobo nïnë nï, ‘Apap, mïa lïm na kukura ökö.’ Cë apapgï opoko jami mërë ï kin-gï.

13 “Kinge nïnö na nönök, awobi na tïdï ni öcökö jami mërë kïbëc ëka öcakö woth mërë më cïdhö ï lobo na bor. Ën öbalö lïm mërë kunön ï bedo më carö carö. 14 Na dong öbalö lïm mërë othum ökö, kec ërön opodho ï lobo nonu, awobi nön onwongo ope kï cem më acama. 15 Cë ën dong öcïdhö both ngat mörö më lobo nön, ëka etero ën ï dyelum më kwaönö pün.† 16 Awobi ni kec obino oneko rwök naka öparö më camö cem na pün camö. Ëntö ngat mörö ba ömïö ën cem më acama.

17 “Ëntö ï karë na dong otyeko nïang pïrë kënë öcakö kobo nï, ‘Etic k'apapna tye adi na camö kwon löögï ökö, ëka an athöö kï kec kany! 18 Abino wëkö lobo ni cë adök cen both apapna ëka akobo nïnë nï, apap, an abalö ï nyim Obanga ëka thon bothi. 19 An ba dök apora ëk icwoda nï awodi, mïa abed na calö etic na in ipangogï.’ 20 Cë dong öcakö woth më cïdhö both apap mërë.

“Ëntö na ën pod ut kanya bor, apap mërë önënö ën ëka obedo kï kïca ï kom wode, cë öngwëcö yo bothe. Apap mërë öthünö körë ëka omotho kï yom cwiny.

21 “Wode okobo nïnë nï, ‘Apap, an abalö ï nyim Obanga ëka thon bothi. Ba dök apora ëk ecwoda nï abedo wodi.’‡

22 “Ëntö apap mërë okobo both etic mërë nï, ‘Kel unu jöra böngü na bër kï ï öt pïöpïö ëk ïmïï unu oruki. Rëp unu agïth ï nya cïngë ëka mïï unu oruk wör ï tyënë.§ 23 Kel unu thon wod thwön n'öcwëë ëk inek unu cë ëcam kanya acël ëka ebedu kï yom cwiny. 24 Pïën athïn-na ni onwongo yam öthöö cë kobedini dong ute na kwö. Ën onwongo orwenyo cë dong enwongo.’ Öcakö gïnï bedo kï yom cwiny.

25 “Ï caa nön wode na dit onwongo tye ï pwodho. Ï karë na ën odwogo, na dong cwök kï öt, owinyo jïï ka wer ëka myël gïnï. 26 Cë ën ocwodo ngat acël kï kin etic ëka openyo ën ngö n'onwongo tye ka tïmërë. 27 Atic nön ögamö nï, ‘Omeru na tïdï nï dong odwogo, ëka apapni oneko wod thwön n'öcwëë pïën omeru odwogo na kome yot.’

28 “Akëmö ömakö ömïn mërë na dit cë ökwërö dönyö ökö ï öt. Apap mërë odonyo yökö ëka öbakö dhögë bothe. 29 Ëntö ën ögamö na apap mërë nï, ‘Nën, an atio bothi pï mwaka na pol ëka bara akwërö lübö cïkni. Ëntö ba ïmïa kadï k'athïn dyël mörö ëk acam kï nyikoneina. 30 Ëntö wodi ni n'öbalö lïmni kïbëc ï kom mon n'obedo alyanga obino pacö, in ibedo kï yom cwiny cë ineko nïnë wod thwön n'öcwëë ökö!’

31 “Apap mërë okobo nïnë nï, ‘Woda, in iut köda pï karë kïbëc, ëka jami kïbëc na an aute ködë obedo megi. 32 Ëntö onu myero ecem, ëka ebedu kï yom cwiny pïën omeru onwongo orwenyo cë kobedini onwongere, onwongo öthöö ökö ëka kobedini dong ut na kwö dökï.’ ”

16

Carolok ï kom agwök jami na ryëk

1 Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Dhanö mörö yam tye n'obedo alönyö n'onwongo tye k'agwök jami mërë. Alönyö ekobo nïnë nï agwök jami mërë tye ka balö jami. 2 Cë alönyö nön ocwodo agwök jami mërë bothe ëka openyo nï, ‘Man köp ngö na an awinyo ï komi? Mïa ange kite na in ïmakö kï jamina ködë pïën in ba dök ïrömö bedo agwök jamina.’

3 “Agwök jami ni ötwak kënë nï, ‘Abino tïmö ngö? Pïën adwongna mïtö kwanyöna ökö kï gwökö jami mërë. An ba atëk na römö pur, lewic thon maka ka akwaö kwac. 4 Abino ngeeno ngö na römö tïmö, ëk ka ëryëma ökö kï ï tic më gwökö jami, jïï twërö gamöna ï pecigï.’

5 “Agwök jami ni öcakö cwodo wegi benyi k'adwong mërë nön ka acëlacël. Öcakö kobo both won banya acël n'öcakö thuno bothe nï, ‘Wel banya adi na tye bothi n'obedo më adwongna?’ 6 Ën ögamö nï, ‘Aguli mia acël më möö jeituni.’ Cë agwök jami k'adwong okobo nïnë nï, ‘Kwany waraga më banyani, ëk ibed pïny kany pïöpïö ëka ïcöö pyer abic.’ 7 Cë dök openyo won banya nökënë nï, ‘In kono itye kï wel banya adi’? Ën ögamö nï, ‘Aditi më mökö ngano mia acël.’

“Atic n'obedo agwök jami öcakö kobo nï, ‘Kwany waraga më banyani ëka ïcöö ïë nï pyer aboro.’

8 “Adwong nön öpwöyö agwök jami na ba genere, pïën otio kï ryëkö. Man nyutho nï jö më karë ni ryëk gïnï ï tio ticgï k'ewodhgï na löö jö më tar. 9 Yecu okobo nïgï nï, tii unu kï lïm më lobo ni më könyö jö nökënë ëka ïmak unu okone na pïrwu. Cë ka dong othum ökö, ebino gamöwu ï kabedo na bedo naka naka.

10 “Ngat na genere ï kom jami na tïtïdï mörö, bino genere ï kom jami na thwönë. Ngat na ba bino genere ï kom jami na tïtïdï mörö, ba bino genere ï kom jami na thwönë. 11 Cë ka dong ba igenere unu ï makö lönyö më lobo, nga na bino genowu kï lönyö më adyer? 12 Ëka ka yam ba igenere unu ï kom jami ka dhanö nökënë, nga na bino mïöwu jami n'obedo mewu kikokome?

13 “Ba tye atic mörö na twërö tic kï rwodhi arïö, pïën bino kwërö ngat acël ëka bino marö nökënë ca onyo bino moko ï kom ngat acël ëka kwërö ngat acël ca ökö. Ba ïtwërö tic pï Obanga ëka dök pï lïm thon.”

Pwony ka Yecu mökö

(Matayo 11:12-13; 5:31-32; Marako 10:11-12)

14 Eparicayo na marö cïlïng ka owinyo köp ni kïbëc, öcakö gïnï cwïnö Yecu. 15 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “Un inyuthere nï kitewu atïr, ëntö Obanga ngeo cwinywu. Jami mökö na pïrgï tëk kï both dhanö obedo gin më kwer ï nyim Obanga.

16 “Cïk ka Muca ëka cöc k'edwarpïny obedo ka tic naka ï karë ka Jon Abatica. Cakërë ï karë nön, ekobo köp më Emuth na Bër ï kom Ker k'Obanga, na dhanö kïbëc tye ka dönyö ïë kï tëk. 17 Ëntö bedo na yot both polo kï lobo më thum ökö nï löönö kwanyö nyukuta mörö acël më Cïk.

18 “Ngat mörö këkën na bino ryëmö dhakö mërë ëka dök nyömö dhakö nökënë, nwongo ödönyö ï elomi. Ëka ëcwö na bino nyömö dhakö na cwörë öryëmö ökö, nwongo ödönyö ï elomi.”

Dwogi both Obanga na karë pod tye

19 Yecu ömëdërë kï kobo carolok both ëlübkörë nï, “Yam tye dhanö mörö n'obedo alönyö, na ruko böng na bëcö më wel ëka onwongo camö cem na bëcö nïnö kï nïnö. 20 Acan na nyïngë Lajaro onwongo epyelo ï dhö wangkac k'alönyö. Ën onwongo ut k'ajeme n'opong kome ökö. 21 Lajaro öparö më camö ngïny cem na podho kï ï wi mëja k'alönyö. Naka thon gwongi obino më nangö wang ajeme mërë.

22 “Ï nïnö mörö acël, acan öthöö ökö ëka emalaika otingo ën etero both Abraam. Alönyö thon öthöö ëka eiko ökö. 23 Ï karë n'alönyö ni tye ï rem na dit ï kabedo ka jö n'öthöö, ën otingo wangë malö cë önënö Abraam kï kanya bor ëka Lajaro ï ngete. 24 Alönyö oredo bothe nï, ‘Apapna Abraam, tïm nïna kïca! Or Lajaro öcïdh oluth nya cïngë ï pii ëk okwe kï lëba pïën aut kï thwön rem na lïth rwök ï mac kany.’

25 “Ëntö Abraam ögamö nï, ‘Woda, po nï ï karë më kwöni emii jamini na bëcö, nakun Lajaro ëmïö jami na reco. Ëntö kobedini dong ekweo cwinye ëka in iute ï arem na lïth. 26 Dök thon ï kom köp nön kïbëc, ï kinwa kï in eketho ïë thwön bur mörö na thuth. Ngat mörö ope na bino ngölö kï bothwa yo bothi ëka kï bothi yo bothwa.’

27 “Alönyö ögamö nï, ‘Cë akwai, apap Abraam, or Lajaro ï öt k'apapna, 28 pïën aut kï utmegona abic. Kob nïnë ëk öcïdh okob nïgï, kür dök obin gïnï ï kabedo ni më arem.’

29 “Abraam ögamö nï, ‘Gïn tye kï Cïk ka Muca ëka edwarpïny, ëk gïn owiny köp nön.’ 30 Alönyö ögamö nï, ‘Pe, apap Abraam, ëntö ka ngat mörö n'öthöö öcïdhö bothgï, gïn bino ngut.’ 31 Abraam okobo nïnë nï, ‘Ka gïn ba owinyo Cïk ka Muca ëka cöc k'edwarpïny, cë gïn ba bino thamö më yee kadï bed nï ngat mörö ocer kï ï thöö.’ ”

17

Pwony ï kom tïmö kïca ëka yee

(Matayo 18:6-7, 21-22; Marako 9:42)

1 Ï nïnö mörö acël Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Jami na mïö jïï podho ï bal ba bino jükërë, ëntö dhanö na kelo gin na mïö jïï podho ï bal bino nënö can! 2 Thwara thwara n'etweo pong rego ï ngute ebolo ködë ï nam, nakaka ën më mïö ngat mörö acël kï kin jö ni na thïnö më podho ï bal. 3 Pï manön gwökërë kenwu ï ngö na un ïtïmö!

“Ka omeru öbalö, jük ën, ëka ka ongut, tïm nïnë kïca. 4 Ka öbalö bothi wang abïrö ï nïnö acël, cë odwogo bothi wang abïrö nakun kobo nï, ‘Dong angut,’ myero ïtïm nïnë kïca.”

Tëkö më yee

5 Ëkwëna okobo gïnï both Rwoth nï, “Nyuth nïwa kite më mëdö yeewa.”

6 Rwoth ögamö nï, “Kono iut unu kï yee na tïdï na röm kï nyig kodhi karadali, ïtwërö unu kobo nï yath ni nï, ‘Pudhiri keni, ëk ipidhiri ï nam,’ ëka twërö winyowu.

Atic na ba tingere malö

7 “Nga kï ï kinwu na twërö kobo na tic mërë na pod odwogo adwoga kï ï pwodho onyo kï kukwath nï, ‘Rai ibin kany, ibed pïny, icem’? 8 Ën ba bino kobo nïnë nï, ‘Yüb nïna cem më kothyeno, ruk böngüni më tic ëka ikel nïna cem naka ka an acemo ëka amodho. Cë in dong ibino cem kinge.’ 9 Ën bino pwöyö atic pïën ötïmö ngö na ën öcïkö nï ötïm? 10 Manön kite na un thon myero ïtïm unu ködë. Ka ïtïmö unu gin na kïbëc na myero ïtïm unu, cë ikob unu nï, ‘Wan etic na könywa ope, pïën etio gin na myero etii këkën.’ ”

Yecu öcangö ëdhöbü apar

11 Ï woth mërë yo Jerucalem, Yecu owok ï dyere lobo më Camaria kï Galilaya. 12 Na ën onwongo tye ka dönyö ï pacö mörö, oromo k'ëdhöbü apar n'ocung gïnï kï kanya bor. 13 Ëdhöbü nonu oredo nï, “Öma Adwong, Yecu, tïm nïwa kïca!”

14 Na Yecu önënögï, okobo bothgï nï, “Cïdh unu ëk inyuth komwu both ëlamdhök.” Na gïn pod ut ï yoo, komgï ödökö na leng.

15 Ngat acël kï kin-gï, ka önënö nï ëcang ökö, odwogo cen both Yecu nakun pakö Obanga kï dwön na longo. 16 Ën oryebere pïny ï tyën Yecu ëka öpwöyö pï ngö na ën ötïmö. Adhöbü ni onwongo obedo dhanö më Camaria.

17 Yecu openyo nï, “Ba onwongo acangö jö apar? Jö abungwën kono ut gïnï kwene? 18 Ba tye ngat mörö n'odwogo cen më pakö Obanga, ëntö kono arok ni këkën?” 19 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Yaa malö, ïcïdh giri, yeeni ocangi.”

Bino më Ker k'Obanga

(Matayo 24:23-28, 37-41)

20 Ï nïnö mörö acël, Eparicayo dök openyo Yecu nï, “Ker k'Obanga bino thuno awene?” Yecu ögamö nïgï nï, “Ker k'Obanga ba bino n'ënënö kï wang jö. 21 Jïï ba bino kobo nï, ‘Nën, ut kany!’ Onyo nï, ‘Ën ëca!’ Pïën Ker k'Obanga dong ut ï kinwu.”

22 Cë Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Karë tye ka bino na un ibino parö më nënö nïnö mörö acël ka Wod ka dhanö dwogo ëntö ba ibino nënö unu. 23 Jïï bino kobo niwu nï, ‘Nën, ën ëca!’ Onyo nï, ‘Nën ut kany!’ Kür ïcïdh unu ïë kür thon ilubugï. 24 Pïën na calö lüköth wïl carö polo tungcël thuno ködë naka kutung nökënë, Wod ka dhanö thon bino bedo nï kömanön ï nïnö më dwogo mërë. 25 Ëntö myero kono ölïm can na pol nakun jö më karë ni bino kwërö ën ökö.

26 “Na calö yam ötïmërë ï karë ka Noa, bino tïmërë kömanön ï karë ka Wod ka dhanö thon.* 27 Ï karë ka Noa, jïï onwongo cemo ëka emedho, ëcadhö cath, awope ëka anyira nyömërë gïnï naka othuno ködë ï nïnö na Noa ödönyö ködë ï yeya. Cë abwal pii opong ëka otyekogï kïbëc.

28 “Onwongo röm aröma kï karë ka Lot, jïï onwongo cemo ëka emedho, ëwïlö jami ëka ëcadhö, epuro ëka egedo. 29 Ëntö ï nïnö na Lot öya ködë ökö kï Codom, mac ëka gwëng calupa ocwe pïny nakun yaa kï ï polo, cë otyekogï ökö kïbëc.*

30 “Bino bedo nï kömanön thon ï nïnö na Wod ka dhanö ebino nyutho ködë. 31 Ï nïnö nonu, dhanö na ut malö ï wi ödë nakun jami mërë ut ï öt, myero kür dök oidhi pïny nï ëk ebin ëkwanygï. Kömanön thon, dhanö na ut ï pwodho kür odwogi cen. 32 Po unu ï kom ngö n'ötïmërë ï kom dhakö ka Lot! 33 Ngat na mïtö larö kwö mërë bino rwenyo kwö mërë arwenya. Ëntö ngat na rwenyo kwö mërë, ën bino gwökö. 34 Akobo niwu nï ï kiwor nön, jö arïö bino buto ï kabuto acël. Ebino kwanyö ngat acël ökö ëka ngat acël dong. 35 Mon arïö bino bedo kanya acël ï rego. Ngat acël ebino kwanyö ökö ëka ngat acël dong.” 36 [Jö arïö bino bedo ï pwodho, ebino kwanyö ngat acël ökö ëka ngat acël dong.]

37 Gïn openyo Yecu nï, “Rwoth, man bino tïmërë kwene?”

Ën ögamö nïgï nï, “Kanya kom n'öthöö tye ïë, acuth thon cökërë kany nön.”*

18

Lëga na ba edhero ködë

1 Yecu obolo carolok n'ëlübkörë më nyutho nïgï nï myero gïn ölëgï kür edher. 2 Ën okobo nï, “Yam angöl-köp tye ï taun mörö, n'onwongo ën ba lworo Obanga kadï thon wörö dhanö. 3 Ï taun nön onwongo dha thöö mörö tye ïë. Ën obedo bino both angöl-köp nön jwijwi nakun kobo nïnë nï, ‘Ngöl nïna köp atïr ï kom ngat na an apido ködë.’ 4 Wang na pol angöl-köp nön kwërö ökö. Ëntö kinge ötwak kënë nï, ‘Kadï bed ba alworo Obanga onyo aparö pï dhanö, 5 cïthë dha thöö ni ölöla dong rwök. Abino dong ngölö-köp atïr nïnë ï kom ngat na ën pido ködë, ëk bino mërë botha jwijwi kür omoga.’ ”

6 Ëka Rwoth Yecu okobo nï, “Winy unu ngö n'angöl-köp na kite mërë ba tye atïr okobo. 7 Obanga ba bino ngölö-köp atïr both jögë na ën öyërö, na kok bothe kiceng kï kiwor? Ën bino thumere na ba ötïmö gin mörö ï komgï? 8 Akobo niwu nï ën bino ngölö-köp atïr pïöpïö më könyögï. Kömanön thon ka Wod ka dhanö bino bino, ën bino nwongo yee tye both jö n'oye ën?”

Awaka ëka mwolere

9 Yecu dök obolo carolok both jö mökö na genere kën-gï nï gïn kitegï atïr nakun caö gïnï jö nökënë. 10 “Jö arïö yam öcïdhö ï lëga ï öt k'Obanga. Ngat acël obedo Aparicayo ëka ngat nökënë ca obedo acök ocoro. 11 Aparicayo ocung nakun lëgö gire kënë nï, ‘Obanga apwoi pïën an ba acal kï jö nökënë n'obedo ëyak, jö na ba genere, ëdöny ï elomi ëka thon ba acal k'acök ocoro ni. 12 An ario kec nïnö arïö ï cabït acël. Amïö thon acël më apar më jamina kïbëc na an anwongo.’

13 “Ëntö acök ocoro ocung kï cecen. Ën ba onwongo twërö tingo wangë malö ï polo ëntö odhongo körë kï cwer cwiny nakun lëgö both Obanga nï, ‘Obanga tïm nïna kïca, an abal.’

14 “Akobo niwu nï, ëcwö nön ödök tunge n'ëkwanö nï ën kite atïr ï nyim Obanga löö ëcwö nökënë ca ökö. Pï manön, ngat acëlacël na kethere kënë nï etye malö, Obanga bino dwökö ën pïny. Ëntö dhanö na mwolere kënë Obanga bino tingo ën malö.”

Kite më dönyö ï Ker k'Obanga

(Matayo 19:13-15; Marako 10:13-16)

15 Jïï onwongo tye ka kelo ëthïnö na thïthïnö both Yecu ëk oketh cïngë ï komgï. Ï karë n'ëlübkörë önënö ngö n'onwongo tye ka tïmërë, ocoko gïnï jïï nï kür ekel ëthïnö.

16 Ëntö Yecu ocwodo ëthïnö bothe cë okobo nï, “Wëk unu ëthïnö na thïthïnö obin botha, kür ijukugï, pïën jö na mwolere kamë ëthïnö, Obanga bino gamögï ï ker mërë. 17 An akobo niwu köp adyer nï ngat mörö na ba bino gamö Ker k'Obanga kamë athïn na tïtïdï, ba bino dönyö ïë.”

Kite më nwongo kwö na bedo naka naka

(Matayo 19:16-30; Marako 10:17-31)

18 Alöc k'Eyuda mörö openyo Yecu nï, “Apwony na Bër, ngö na myero an atïm ëk anwong kwö na bedo naka?”

19 Yecu ögamö nïnë nï, “Pïngö in icwoda nï abër? Ngat mörö ope na bër, na path k'Obanga këkën. 20 Ingeo Cïk k'Obanga nï, ‘Kür ïdöny ï elomi, kür ineki, kür ïkwal, kür ikob caden n'obedo twodo, wör apapni ëka ayani.’* ”

21 Ën ögamö nï, “Agwökö cïk ni kïbëc anaka na pod an onwongo abedo awobi.”

22 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, okobo nïnë nï, “In pod irem kï gin mörö acël. Apë ëk ïcadh jamini kïbëc na in iut ködë ëka ïmïï both ëcan ëka ibino bedo kï lönyö ï polo. Cë dong ibin ïlüb köra.”

23 Nyeri ka owinyo köp ni, öcakö bedo kï kumo pïën ën onwongo obedo thwön alönyö rwök. 24 Yecu obedo ka nënö ën cë okobo nï, “Tëk nïngö n'ëlönyö më dönyö ï Ker k'Obanga! 25 Adyer yot pï kïnaga më dönyö kï ï wang libira, nï löönö pï alönyö më dönyö ï Ker k'Obanga.”

26 Jö n'owinyo köp ni, okobo nï, “Cë nga na dong twërö larë?”

27 Yecu ögamö nï, “Gin na ba twërë kï both dhanö, kï both Obanga twërë.”

28 Cë Petero okobo both Yecu nï, “Wan ëwëkö gin na kïbëc na wan etye ködë më lübö kori.”

29 Yecu okobo nï, “An akobo niwu köp adyer nï ngat mörö n'öwëkö parë, onyo cege, onyo utmego mërë, onyo enyodo mërë, onyo ëthïnë, pï Ker k'Obanga, 30 ën bino nwongo jami na kadhö manön wang na pol ï karë ni. Ëka dökï ï karë më anyim ën thon bino nwongo kwö na bedo naka.”

Yecu ötwak pï thöö mërë wang më adek

(Matayo 20:17-19; Marako 10:32-34)

31 Yecu otero ëlübkörë apar arïö thenge ëka okobo nïgï nï, “Onu ebino cïdhö naka yo Jerucalem ëka jami kïbëc n'edwarpïny öcöö ï kom Wod ka dhanö, bino cobere. 32 Ebino mïö ën both jö na ba obedo gïnï Eyuda. Gïn bino ngalö ën, ebino yanyö, ebino ngülö laö ï kome, ebino pwodo kï del ëka eneko ökö. 33 Ï nïnö më adek ën bino cer ökö.”

34 Ëlübkör Yecu ba önïang ï köp ni thon acël. Tyën köp ni onwongo ökanërë ökö kï bothgï. Gïn ba ongeo ngö n'onwongo Yecu twakö.

Yecu öcangö athöö wang më Jeriko

(Matayo 20:29-34; Marako 10:46-52)

35 Yecu ëka jö n'onwongo ut ködë kanya acël onwongo dong cwök kï Jeriko, athöö wang mörö onwongo obedo ï nget yoo na kwaö kwac. 36 Ëcwö ni owinyo ka jïï tye ka woth ëka openyo ngö n'onwongo tye ka tïmërë.

37 Jïï okobo nïnë nï, “Yecu më Najaret ënë tye ka wok.”

38 Cë athöö wang oredo, “Yecu, Wod ka Daudi, kïca ömakï ï koma!”

39 Jö n'onwongo ötëlö anyim, öjükö ëcwö ni ëk ölïng ökö. Ëntö ömëdërë kï redo na tëk rwök, “Wod ka Daudi, kïca ömakï ï koma!”

40 Yecu öcakö cung ëka okobo nï jö mörö më kelo athöö wang nön bothe. Ï karë na dong athöö wang onwongo tye ka nyingo na cwök, Yecu openyo ën nï, 41 “Ngö na in ïmïtö nï atïm nini?”

Ën ögamö nï, “Rwoth amïtö nï wanga önën pïny!”

42 Yecu ögamö nï, “Nën pïny, yeeni olari.”

43 Cücüth ëcwö ni önënö pïny ëka öcakö lübö kör Yecu nakun pakö Obanga. Na jö kïbëc önënö ngö n'ötïmërë, öcakö gïnï thon pakö Obanga.

19

Yecu ëka Jakayo

1 Yecu ödönyö ï Jeriko, na tye ka poth apotha. 2 Ëcwö mörö onwongo tye kunön n'obedo adit cökö ocoro na nyïngë Jakayo. Ën onwongo ölöny. 3 Jakayo onwongo mïtö nënö Yecu nï ënë nga ëntö pï bedo ngat na cek, ömïö ën ba ötwërö pïën jïï opong rwök. 4 Cë ën örïngö anyim ëka öïdhö ï wi yath më nënö Yecu n'onwongo wok kï ï yoo nön. 5 Ï karë na Yecu othuno ï tyën yath nön, otingo wangë malö önënö Jakayo kï ï wi yath. Ën ocwodo nï, “Jakayo, Idhi pïny pïöpïö, pïën myero abed ï odi tin.”

6 Cë Jakayo oidho pïny pïöpïö ëka otero Yecu yo ödë kï thwön yom cwiny na dit. 7 Jö kïbëc n'önënö öcakö ngüngüta gïnï na cwinygï ba yom nï, “Yecu öcïdhö më bedo welo ï pacö k'abal!”

8 Jakayo öya malö cë ocung ï nyim Rwoth ëka okobo nï, “Rwoth, winy! Abino mïö nucu jamina both ëcan ëka k'akwalö ngat mörö, abino cülö wang angwën na kadhö wel.”

9 Yecu okobo nïnë nï, “Larë obino both jö më öt ni tin, pïën ëcwö ni thon obedo akwar Abraam. 10 Pïën Wod ka dhanö obino më rangö ëka më larö jö n'orwenyo.”

Carolok ï kom etic n'ëmïögï cïlïng

(Matayo 25:14-30)

11 Na jïï tye ka winyo köp kïbëc na Yecu okobo, ën ömëdërë më kobo nïgï carolok. Pïën onwongo dong cwök kï Jerucalem, jïï öthamö nï ködë Ker k'Obanga onwongo cwök bino. 12 Cë Yecu okobo nïgï carolok nï, “Yam onwongo won ker mörö ut n'öya më cïdhö ï lobo na bor më cïdhö gamö twër më löc kï ïë, ëk dong edwogi cen. 13 Na ën bara öya më cïdhö, ocwodo etic mërë apar, ëka ömïö ngat acëlacël cïlïng na nyïng.* Cë ën okobo nïgï nï, ‘Keth unu cïlïng ni ï tic, naka adwogi.’ 14 Ëntö jö mërë ödagö ën, ëka eoro jö mökö ï körë më cïdhö kobo nïnë nï, ‘Wan ba ëmïtö ëcwö ni ëk obed rwothwa.’

15 “Ëcwö ni eketho obedo rwoth ëka odwogo. Ocwodo etic mërë n'onwongo ën ömïö cïlïng ëk engee wel adi n'ömëdërë na gïn onwongo kï ïë. 16 Atic më acël obino bothe cë okobo nï, ‘Adwong, cïlïngni elip acël ömëdërë dökï ïë cïlïng elip apar.’ 17 Ëka rwoth ögamö nï, ‘Ïtïmö na bër! In ibedo atic na bër. In ibedo geniri kï jami na nönök na an ageni ködë, ibino bedo kï twër ï kom peci apar.’ 18 Dhanö më arïö obino cë okobo nï, ‘Adwong, cïlïngni elip acël ömëdërë dökï ïë cïlïng elip abic.’ 19 Cë rwoth ögamö nï, ‘Ïtïmö na bër! Ibino bedo kï twër ï kom peci abic.’

20 “Atic nökënë obino cë okelo cïlïng n'onwongo ëmïö bothe këkën. Ën okobo nï, ‘Adwong, akanö cïlïngni ëka agwökö na bër ï opeke böngü. 21 Onwongo alwori pïën in ibedo ngat mörö na tic ködë tëk. Itero gin na ba obedo megi ëka ïkaö gin na ba ïcwö.’ 22 Adwong okobo nïnë nï, ‘In atic na rac! Abino ngölö-köp nini na lübërë kï twak n'öya kï ï dhogi. Cë ka onwongo in ingeo nï abedo ngat mörö na kite tëk na kwanyö gin na ba obedo mëga ëka akaö kodhi na ba apuro, 23 ngö n'oceri kanö cïlïngna ï öt kanö lïm? Cë k'adwogo, ëk abin akwany k'amëd mërë.’

24 “Ën dong okobo both jö n'ocung ï ngete nï, ‘Gam unu cïlïng kï both atic nön, ëk ïmïï unu both won cïlïng elip apar.’ 25 Ëntö gïn okobo nïnë nï, ‘Adwong, ën dong tye kï cïlïng elip apar!’ 26 Cë rwoth nön ögamö nï, ‘Eyo, akobo niwu nï ngat acëlacël na mëgë tye, ebino mïö. Ëntö ngat na mëgë ope, ebino gamö ngö na ut bothe thon ökö. 27 Ëntö pï langna, na ba oyeo nï an abed rwothgï, kelugï ëk inekugï ï nyima kany.’ ”

Yecu ödönyö ï Jerucalem na calö Rwoth

(Matayo 21:1-11; Marako 11:1-11; Jon 12:12-19)

28 Kinge na Yecu okobo köp ni, ën ömëdërë kï woth nakun cïdhö ködë yo Jerucalem. 29 Na dong onyingo cwök kï Betepage ëka Betania ï tyën kidi n'ecwodo nï Kidi më Jeituni, Yecu ooro ëlübkörë arïö. 30 Ën okobo nïgï nï, “Apë unu ï pacö na tye ï nyimwu. Na un ï dönyö ï pacö, ibino unu nënö athïn kana n'etweo na ngat mörö anaka yam bara obedo ï ngee. Göny unu ëk ikel unu kany. 31 Ëka ka ngat mörö openyowu, ‘Nï pïngö ïgönyö unu athïn kana nön?’ Kob unu nïnë nï, ‘Rwoth ënë mïtö.’ ”

32 Cë gïn öcïdhö onwongo athïn kana kite na Yecu okobo nïgï ködë. 33 Na gïn tye ka gönyö athïn kana, wegi mërë openyogï nï, “Pïngö ïgönyö unu athïn kana nön?” 34 Ëlübkör Yecu ögamö gïnï nï, “Rwoth ënë mïtö.” 35 Cë okelo gïnï athïn kana ni both Yecu, ëka öpëdhö gïnï böng-gï ï ngee kana ëka ecibo Yecu ïë.

36 Na ën dong tye ï woth mërë, lwak ömëdërë kï pëdhö böng-gï ï dye yoo. 37 Ï karë na ën dong cwök kï lung më Kidi më Jeituni, ëlübkörë kïbëc öcakö wöö gïnï kï yom cwiny ëka kï wer nakun tye gïnï ï woth na pakö gïnï Obanga pï tic na döngö na Ën ötïmö na gïn dong önënö.

38 Ëlübkör Yecu okobo nï,

“Gum obed ï kom ngat na bino kï nyïng Rwoth!*

Kuc obed malö ï polo, ëka dheo obed both Obanga!”

39 Eparicayo mökö na tye ï kin lwak okobo gïnï nï Yecu nï, “Apwony, jük ëlübkori ölïng gïnï ökö!”

40 Yecu ögamö nï, “Ka gïn ölïng, kite ni bino cakö wöö!”

Yecu okok pï jö na ba oyee më Jerucalem

41 Ëntö na Yecu dong cwök kï Jerucalem ëka önënö pacö na tye ï nyime, ën öcakö koko pïrë nï, 42 “Cë ka onwongo ingeo ngö na mïtërë më kuc tin! Ëntö kobedini ökanërë ökö kï wangi! 43 Karë bino bino na langwu bino rïköwu dyere kï cël, ëka bino rïdöwu tungi kï tungi. 44 Ebino rëdhöni pïny naka thon kï jö na tye ii. Ba ebino wëkö kidi mörö acël dong ï wi awodhe, pïën ba ingeo karë n'Obanga obino ködë më laröni.”

Yecu öryëmö jö n'onwongo tye ï cath ï öt k'Obanga

(Matayo 21:12-17; Marako 11:15-19; Jon 2:13-22)

45 Cë Yecu ödönyö ï öt k'Obanga ëka öcakö ryëmö jö n'onwongo tye gïnï ï cath ï dyekal öt k'Obanga. 46 Ën okobo nïgï nï, “Ëcöö nï, ‘Öda obedo öt më lëga,’† ëntö ïlökö unu ödökö öt k'ekwoe.” *

47 Yecu obedo ka pwony ï öt k'Obanga nïnö kï nïnö ëntö ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca ëka ëtëla ka lwak nökënë öcakö gïnï yübö kite më neko Yecu. 48 Ëntö ba onwongo gïnï yoo mörö më neko ën pïën lwak kïbëc opong n'öcïkö ithgï ï köp na ën kobo.

20

Peny ï kom twërö ka Yecu

(Matayo 21:23-27; Marako 11:27-33)

1 Ï nïnö mörö acël Yecu onwongo pwonyo ï öt k'Obanga nakun kobo köp më Emuth na Bër. Ëlamdhök na dito ëka epwony Cïk ka Muca kanya acël k'edong obino gïnï both Yecu, 2 cë openyo gïnï ën nï, “Kob nïwa, kit twër mënë n'ömïö ïtïmö koth tic ni,” ëka “Nga n'ömïö kit twërö ni?”

3 Yecu ögamö nï, “An thon apenyowu peny acël, ëk ikob nïna unu. 4 Twërö n'onwongo Jon batica kï jïï ködë, öya kï both Obanga onyo öya kï both dhanö?”

5 Gïn öcakö larö köp nön ï kin-gï kën-gï ëka okobo gïnï nï, “Ka onu ekobo nï öya kï ï polo, ën bino penyo nï, ‘Pïngö ba iyee unu ï kom Jon?’ 6 Ëntö ka onu ekobo nï, ‘Öya kï both dhanö,’ jö kïbëc bino celo onu kï kidi naka ï thöö, pïën jö kïbëc yee nï Jon obedo adwarpïny.”

7 Cë dong gïn ögamö nï Yecu nï, “Wan ba engeo kanya twër nön öya kï ïë.”

8 Ëka Yecu okobo bothgï nï, “An thon ba abino kobo niwu kit twërö n'ömïö atio tic ni.”

Carolok ï kom etic na reco

(Matayo 21:33-46; Marako 12:1-12)

9 Cë Yecu öcakö bolo carolok ni both lwak nï, “Dhanö mörö yam tye n'opuro pwodho ölök mërë, ëka öwëkö ï cïng epur mökö. Ën öcïdhö ökö ï lobo nökënë më bedo ïë pï karë na lac. 10 Na karë më püdö ölök örömö, ën ooro atic mërë acël both epur ëk ëmïë ngö n'öcëk kï ï pwodho ölök. Ëntö epur opwodo atic nön ëka ëryëmö ödök kï cïngë nono. 11 Ën dök ooro atic mërë nökënë, cë gïn opwodo manön thon. Ëtïmö tïm më lewic ï kome ëka ëryëmö ödök kï cïngë nono. 12 Cë dök ooro atic mërë më adek. Epur oketho ret ï kome ëka ëryëmö ökö kï ï pwodho ölök.

13 “Cë won pwodho ölök openyere kënë nï, ‘Abino tïmö ngö kobedini? Abino oro woda na an amarö, karë nökënë gïn bino wörö ën.’

14 “Ëntö ï karë n'etic önënö wod ka won pwodho, öcakö gïnï twak ï kin-gï nï, ‘Man ënë dong ngat na bino leeno jami, eru eneku ökö ëk jami na ën bino leeno obed më onu.’ 15 Cë gïn dong ökwanyö ën kï ï pwodho ölök ëka eneko ökö.”

Yecu dong openyogï nï, “Ngö na won pwodho ölök bino tïmö k'epur nön? 16 Ën bino dwogo ëka neko epur nön ökö kïbëc cë mïö pwodho ölök nön both epur nökënë.”

Ï karë na jïï owinyo köp ni, okobo gïnï nï, “Adyer pathï kömanön!”

17 Yecu önënögï cë openyo nï, “Man kono gönyö nïngö na yam ëcöö nï,

“ ‘Kidi n'egedo ökwërö,*

ënë ödökö kidi më gwïc öt’?*

18 Jö kïbëc na bino podho ï kom kidi ni, bino tür ngïdhërë ökö, ëka ka kidi ni opodho ï kom ngat mörö, dhanö nonu bino ngïngïnya ökö.”

19 Epwony Cïk ka Muca ëka ëlamdhök na dito örangö gïnï yoo më makö Yecu ï caa nön cücüth, pïën gïn önïang nï Yecu okobo carolok ni ï komgï. Ëntö olworo gïnï jïï.

Cülö ocoro both Cija

(Matayo 22:15-22; Marako 12:13-17)

20 Epwony Cïk ka Muca ëka Ëlamdhök na dito obedo ka kürö karë na bër ëka eoro ërïp pïny n'oporo gïnï bedo jö na genere, ëk ëmak köp na yaa kï dhö Yecu ëka dong ëmïï ï cïng alöc na tye kï twër ï lobo Roma. 21 Gïn openyo Yecu nï, “Apwony, engeo nï ïtwakö ëka ipwonyo köp na tye adyer ba ipoko kin dhanö, ëntö ipwonyo köp n'adyer ï kom Obanga. 22 Cïk yeo nï wan myero ëcül ocoro both Cija onyo kür ëcül?”

23 Ëntö Yecu önïang ï ryëkögï cë openyogï nï, 24 “Nyuth unu nïna denario acël. Cal ëka nyïng na tye ï kome ni më ka nga?” Gïn ögamö nï, “Më ka Cija.”

25 Cë dong okobo nïgï nï, “Mïï unu jami ka Cija both Cija, ëka jami k'Obanga mïï unu both Obanga.”

26 Ba ötwërö gïnï makö köp mörö pï ngö na ën okobo kunön ï kin lwak, ëntö gïn ouro kite na Yecu ögamö kï köp ködë, cë ölïng gïnï alïnga.

Peny k'Ecadukayo ï kom cer kï ï thöö

(Matayo 22:23-33; Marako 12:18-27)

27 Ecadukayo mökö na kobo gïnï nï cer ka jö n'öthöö ope, obino gïnï both Yecu kï peny. 28 Gïn openyo Yecu nï, “Apwony, Muca yam ömïöwa cïk nï, ka ëcwö mörö öthöö n'öwëkö dhakö mërë na ba önywölö ëthïnö mörö, ömïn mërë na kwö myero olak dhakö nonu ëk önywöl ëthïnö ï wi ömïn mërë.* 29 Yam onwongo tye utmego abïrö. Ngat na dit onyomo cë öthöö ökö na ba önywölö ëthïnö. 30 Ömïn mërë më arïö ölakö dha thöö ni cë ën thon öthöö ökö. 31 Më adek dök ölakö dha thöö ni ën thon ba önywölö ködë ëthïnö. Ï yoo acël nonu, utmego abïrö ni ölakö dha thöö ni cë öthöö gïnï kïbëc na ba önywölö gïnï ëthïnö. 32 Ï ajiki mërë, dhakö ni öthöö. 33 Kobedini dong, ï nïnö na jö n'öthöö bino cer ködë dhakö ni bino bedo më ka nga pïën jö abïrö ni kïbëc obedo ködë?”

34 Yecu okobo nïgï nï, “Jö më karë ni nyömërë gïnï. 35 Ëntö jö na kitegï bër na bino gïnï cer ëka bino kwö gïnï ï lobo ca na nyen, ba bino nyömërë gïnï. 36 Ëka ba bino gïnï thöö na twal, pïën bino bedo gïnï kamë emalaika. Gïn bino bedo ëthïn k'Obanga pïën ebino cerogï kï ï thöö. 37 Ëka Muca omoko kanyalër nï jö n'öthöö bino cer. Ï köp na ën öcöö ï kom bunga na wang ën okobo nï Rwoth obedo ‘Obanga k'Abraam, Obanga k'Ecaka ëka Obanga ka Jakob.’* 38 Ën obedo Obanga ka jö na kwö ba obedo më ka jö n'öthöö, pïën jö kïbëc kwö pï Obanga.”

39 Cë epwony Cïk ka Muca mökö okobo gïnï nï, “Apwony ïtwak na bër!” 40 Cë ngat mörö ope n'öthamö më penyo ën peny nökënë dökï.

Meciya, Wod ka nga?

(Matayo 22:41-46; Marako 12:35-37)

41 Yecu openyogï nï, “Ekobo nïngö ï kom Meciya na ën akwar Daudi? 42 Pïën Daudi kikome okobo ï buk më Jabuli nï,

“ ‘Rwoth Obanga okobo both Rwodha nï,

“Bed ï nget cïnga më kucem,

43 naka ka abino mïö ï löö langni ëka amïögï bedo

na calö gin më theno tyeni.” ’*

44 Daudi cwodo ën nï, ‘Rwoth’ ën twërö bedo wode nïngö?”

Yecu önïangö jïï ï kom nyuthere k'epwony Cïk

45 Na lwak kïbëc tye ka winyo ka Yecu twak, ën okobo both ëlübkörë nï, 46 “Gwökërë unu kï kom epwony Cïk ka Muca na marö gïnï woth kï böng na boco. Gïn mïtö nï jïï obed ka mothogï kï ï cuk, marö gïnï thon bedo ï then ka jö na döngö ï kabedo më wörö ï Cinagoga ëka ï kabedo më cem na döngö. 47 Gïn jö nön maö jami ka mon thöö ëka dök marö gïnï lëga na boco më nyuthere. Obanga bino mïögï pwod na thwönë rwök.”

21

Tyër na dha thöö obolo

(Marako 12:41-44)

1 Yecu onwongo tye ï öt k'Obanga ëka önënö ëlönyö ka bolo gïnï tyërgï ï adïta më tyër. 2 Ën thon önënö dha thöö mörö n'obedo acan, obolo aböla arïö ï adïta më tyër.

3 Yecu okobo nï, “An akobo niwu köp adyer nï, dha thöö ni n'obedo acan ni, obolo tyër na thwönë rwök na löö jö kïbëc. 4 Pïën jö kïbëc ögïthö lïmgï kï kom mana thwönë ënë gïn obolo, ëntö dha thöö ni kadï bed onwongo obedo acan, obolo lïm kïbëc n'onwongo ën myero ökwö ködë.”

Yecu okobo pï muko öt k'Obanga

(Matayo 24:1-2; Marako 13:1-2)

5 Ëlübkör Yecu mökö onwongo twak gïnï ï kom öt k'Obanga. Kit n'ëgërö ködë na bër kï kite na bëcö ëka tyër n'ëtyërö both Obanga. Cë Yecu okobo nï, 6 “Kï kom ngö na un itye ka nënö ni, karë bino bino, na kidi mörö acël ba bino dodere ï wi awodhe, kidi acëlacël ebino thwarö ökö pïny.”

Can na bino ï karë më ajiki

(Matayo 24:3-14; Marako 13:3-13)

7 Ëlübkör Yecu openyo ën nï, “Apwony man bino tïmërë awene? Ëka ngö na bino nyutho nïwa nï jami ni dong cwök tïmërë?”

8 Yecu ögamö nï, “Gwökërë unu, ngat mörö kür öbwölwu. Pïën jö na pol bino bino gïnï kï nyïnga, na kobo gïnï nï, ‘An ënë Kiricito,’ ëka dök nï, ‘Karë dong onyingo cwök.’ Ëntö kür ilubugï. 9 Ka ibino winyo unu emuth më lwëny ëka arubaruba, kür ibed unu kï lworo. Jami ni myero kono ötïmërë ëntö bara nyutho nï ajiki dong cwök.”

10 Cë Yecu okobo bothgï nï, “Lobe bino lwëny kï lobe nökënë, ëka ker bino lwëny kï ker nökënë. 11 Oyeyeng na rac bino yengo lobo, kec ërön ëka twoe na papath bino podho ï lobo. Ëka thon ngö na mïö lworo makö dhanö, ëka anyuth thon bino nen ï polo.

12 “Ëntö na bara jami ni kïbëc ötïmërë, ebino maköwu, ëka ebino ketho can ï komwu. Gïn bino terowu ï pido ï Cinagoga, ebino twenowu ï buc ëka ebino kelowu ï nyim rwodhi ëka ëlöc pï nyïnga. 13 Man bino mïöwu karë më kobo caden më yeewu ï koma. 14 Pï manön, mok unu thamawu nï ba ibino parö unu ngö na un ibino kobo ï pido. 15 Pïën An abino mïöwu ï twak kï ryëkö na ngat mörö n'odothowu ba twërö pyem ködë onyo kwërö ökö. 16 Enyodowu, utmegowu, wedewu ëka nyikonei bino mïöwu ï cïng langwu. Gïn bino neko jö nökënë kï kinwu. 17 Jö kïbëc bino dagöwu pïën ibedo unu ëlübköra. 18 Ëntö gin mörö na rac ba bino tïmërë ï komwu, kadï naka yer wiwu acël mörö ba bino rwenyo. 19 Ka icung unu na tëk, ibino nwongo unu kwö na bedo naka naka.

Yecu ötwakö köp ï kom muko Jerucalem

(Matayo 24:15-21; Marako 13:14-19)

20 “Ka ïnënö unu mwony örïkö Jerucalem, cë ingee unu nï karë më këthö dong onyingo na cwök. 21 Jö na tye ï Yudea myero öngwëc gïnï ï wi kite, jö na tye taun ï Jerucalem myero öya gïnï ökö, ëka jö na tye yökö kür myero ödöny gïnï ï taun. 22 Pïën man ënë karë n'Obanga bino pwodo kï jö më Jerucalem më cobo köp kïbëc na yam ëcöö ï Cöc na Leng. 23 Mon na yeco ëka mon na dödhö ëthïnö bino nënö can ï karë nonu! Pïën can na thwönë bino podho ï lobo nön ëka akëmö k'Obanga na thwönë bino podho ï kom jö ni. 24 Jö mökö ebino nekogï kï pala abadë, ëka jö nökënë ebino terogï na calö emabuc ï lobe kïbëc. Jö na ba obedo Eyuda, bino löönö Jerucalem naka ka karë më löcgï othum.

Gin na nyutho nï Yecu cwök dwogo

(Matayo 24:29-31; Marako 13:24-27)

25 “Anyuth bino nen ï kom ceng, ï kom dwe ëka ï kom cër. Jö na pol më wi lobo bino kumo nakun cwinygï podho apodha pï mor ka nam ëka kï papaka mërë. 26 Ka jami ni bino tïmërë, jïï bino rakërë pï lworo, ëka ka gïn bino parö can na bino podho ï kom lobo, pïën tëkö kïbëc na ut ï wi polo bino yengere. 27 Ï karë nön gïn bino nënö Wod ka dhanö, na bino kï ï pöl nakun tye kï tëkö ëka dheo na thwönë. 28 Ka ïnënö unu jami ni öcakö tïmërë, yaa unu malö, ïdïï cwinywu, pïën karë më laröwu dong onyingo na cwök.”

Karë na Yecu bino dwogo ködë

(Matayo 24:32-35; Marako 13:28-31)

29 Cë Yecu okobo carolok both ëlübkörë nï, “Nën unu yath ölam ëka kï yen nökënë. 30 Ka dong pote öcakö löth, ïnënö unu cë ingeo unu kenwu nï cwïr dong cwök. 31 Kömanön thon, ka ïnënö unu jami ni tye ka tïmërë, ngee unu nï Ker k'Obanga onyingo na cwök.

32 “An akobo niwu köp adyer, rok më karë ni ba bino poth naka ka jami ni kïbëc ötïmërë. 33 Polo ëka lobo bino thum ökö, ëntö köpna ba bino thum.

Bed nï yubiri karë kïbëc

34 “Gwökërë unu, ëk kür iketh unu cwinywu ï woro më cem ëka kï mërö më köngö, ëka më parö pï kwö më lobo ni, ëk nïnö nön kür obin oumwu athura kamë akuma. 35 Pïën nïnö nön bino thuno athura ï kom jö kïbëc na bedo ï wi lobo thükül. 36 Bed unu na wangwu thwolo ï karë kïbëc, nakun ï lëgö unu Obanga ëk inwong unu tëkö më bwöth kï kom jami ni kïbëc na bino tïmërë, ëka më cung ï nyim Wod ka dhanö.”

37 Nïnö kïbëc Yecu onwongo pwonyo jïï ï dyekal öt k'Obanga kiceng. Ëka kiwor ën cïdhö buto ï wi Kidi më Jeituni. 38 Nïnö kï nïnö kodiko cön, jö kïbëc onwongo bino bothe ï dyekal öt k'Obanga më winyo köp mërë.

22

Yuda oyeo më cadhö Yecu

(Matayo 26:1-5; Marako 14:1-2; Jon 11:45-53)

1 Nïnö onwongo dong cwök më camö Kwer më Ogati na Thöbï ope ïë, na jö Icarael cwodo nï Poth. 2 Ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca obedo rangö kit yoo na myero enek gïnï kï Yecu. Gïn onwongo mïtö tïmö köman ï müng pïën onwongo lworo gïnï lwak. 3 Catan ödönyö ï cwiny Yuda Ikariot, n'onwongo obedo ngat acël ï kin ëlübkör Yecu apar arïö. 4 Cë Yuda Ikariot öcïdhö both ëlamdhök na dito ëka edite na gwökö öt k'Obanga, ëk ëyüb ködgï na bër kit na myero ën ëcadh kï Yecu bothgï. 5 Man ömïö cwinygï obedo na yom, ëka oyeere gïnï më mïö ën lïm. 6 Yuda oyeo, cë örangö karë n'opore më cadhö Yecu bothgï ëk ëmak na lwak ba ngeo.

Yübërë më camö Karama më Poth

(Matayo 26:17-25; Marako 14:12-21; Jon 13:21-30)

7 Nïnö othuno më Kwer k'ogati na ba etedo kï Thöbï, n'athïn römö më Poth myero ëryëdï. 8 Cë Yecu ooro Petero ëka Jon na cïkögï nï, “Apë ïcïdh ïyüb unu kabedo ëka cem ëk ëcam unu cem më Poth.”

9 Gïn openyo Yecu nï, “Kwene na in ïmïtö nï wan ëcïdh ëyüb ïë?”

10 Yecu ögamö nïgï nï, “Na un ibino dönyö ï pacö Jerucalem, ibino unu romo k'ëcwö mörö n'öyëö agulu pii. Lüb unu körë naka ï öt na ën bino dönyö ïë. 11 Kob unu both won öt nï, ‘Apwony penyo nï od wele tye kwene ëk acam cem më Poth ïë kanya acël k'ëlübköra?’ 12 Ën bino nyutho niwu öt na malö na lac, na gibedo kïbëc tye ïë. Yüb unu kany nön.”

13 Ëlübkörë nön öcïdhö yo Jerucalem, cë onwongo gïnï gin na kïbëc kite na Yecu okobo nïgï ködë. Ëka gïn dong öyübö jami më camö cem më Poth.

Cem ka Rwoth më ajiki

(Matayo 26:26-30; Marako 14:22-26; 1 Jö Korinti 11:23-25)

14 Na karë më cem örömö, Yecu ëka ëkwëna mërë öcïdhö cë obedo gïnï pïny më cem. 15 Ën okobo nïgï nï, “An onwongo cwinya ömïtö rwök më camö cem më Poth ni kodwu na bara alïmö can. 16 Akobo niwu nï, ba dök abino camö Karama më Poth wang n'Obanga ölarö jögë ï Ker mërë.”

17 Cë Yecu ökwanyö okopo, öpwöyö Obanga ëka okobo nï, “Gam unu man ëk ïmadh unu kïbëc. 18 Akobo niwu köman pïën ba dök abino madhö köngö më nyig ölök wang na Ker k'Obanga obino.”

19 Cë ökwanyö ogati ëka öpwöyö Obanga pïrë, opoko ëka ömïö both ëlübkörë na kobo nï, “Man ënë koma na an acwök jalö pïrwu. Tïm unu köman më po ködë pïra.” 20 Kinge na dong otyeko gïnï cem, Yecu ökwanyö okopo otingo malö cë okobo köman, “Ekopo ni ënë cïkërë na nyen ï remona n'ebino önyö pïrwu.”

21 “Ëntö winy unu ba, ngat na bino cadhöna, tye ka cem köda ï mëja ni! 22 Wod ka dhanö ebino neko kite na yam Obanga okobo ködë. Ëntö can na thwönë tye ï wi ngat na bino cadhöna ökö!” 23 Cë ëlübkör Yecu öcakö penyere gïnï kën-gï nï nga kï ï kin-gï na bino tïmö kömanön.

Ëlübkör Yecu opyem ï kom nga ënë dit kï ï kin-gï

(Matayo 20:25-28; Marako 10:42-45)

24 Ëlübkör Yecu öcakö larö köp ï kin-gï nï nga ënë dit na löö. 25 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Rwodhi më lobo löö jöögï kï büra, ëntö jö na tye ï löc mïtö nï engeegï calö ëköny lwak. 26 Ëntö, un myero kür ïtïm unu kömanön. Ngat na dit kï ï kinwu myero obed calö ngat na tïdï, ëka ngat na tye ï löc myero obed kamë ngat na tio pï jö nökënë. 27 Nga ënë löö kï dit, ngat n'obedo ï mëja më cem onyo ngat na kelo nïnë cem ï mëja? Ëntö an abedo ï kinwu na calö ngat na tio pï jïï.

28 “Un ënë jö n'ölïmö can köda ï karë na an aute ï pëkö. 29 Pï man amïöwu twër më löc calö rwodhi, kite n'Apapna thon ömïa twër më bedo rwoth. 30 Atïmö köman ëk ibin icem unu ëka imedh unu köda ï Kerna. Ëka dökï ibed unu ï then ker nakun ïngölö unu köp ï wi kaka apar arïö më Icarael.”

Yecu okobo nï Petero bino kwërö ën

(Matayo 26:31-35; Marako 14:27-31; Jon 13:36-38)

31 Cë Yecu okobo nï, “Cimon, Cimon! Catan dong openyo twërö kï both Obanga më tëmöwu na calö apur na pyëdhö kal. 32 Ëntö Cimon, dong alëgö Obanga piri ëk yeeni kür öthöö ökö. Ï karë na dong idwogo botha, köny utmegoni ëk ocung gïnï na tëk ï yee.”

33 Petero ögamö nï, “Rwoth, an ayeo më cïdhö kodi ï buc ëka thon më thöö.”

34 Ëntö Yecu okobo nïnë nï, “Petero, akobo nini, tin ni na thwön gwënö bara okok, ibino kwëröna ökö wang adek nï ba ingea.”

Cung na tëk ï karë më pëkö

35 Kinge manön Yecu openyo ëlübkörë nï, “Ï karë na an aorowu abonge lïm, opiru onyo wör, gin mörö obino orem kï bothwu?”

Gïn ögamö nï, “Ope.”

36 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Ëntö kobedini, ka tye unu kï lïm onyo yëc, makugï. Ëka ka ipe kï pala abadë, cadh böngüni ëk ïwïl k'acël! 37 Pï manön, akobo niwu nï Cöc na Leng myero ocobere ï koma na kobo nï, ‘Etero ën ï kin ëbal* na calö ngat acël n'ötürö cïk ka Muca.’ Adyer ngö n'ekobo ï koma dong cwök cobere.”

38 Ëlübkör Yecu okobo nï, “Rwoth, nën, wan eut kï pele arïö.” Yecu ögamö nï, “Kür ïmëdërë unu më twakö köp ï kom pele.”

Yecu ölëgö Obanga ï wi Kidi më Jeituni

(Matayo 26:36-46; Marako 14:32-42)

39 Yecu öcïdhö yo kor Kidi më Jeituni, kite n'onwongo ën marö tïmö ködë. Ëlübkörë ölübö ën yo kunön. 40 Na dong othuno gïnï kunön, Yecu okobo nïgï nï, “Lëg unu Obanga öjïng yeewu ëk ka ëtëmöwu kür ipodh unu ï bal.”

41 Ën öya ökö kï bothgï, önyïkö kicecen, orumo cöngë pïny cë ölëgö Obanga nï, 42 “Apapna, ka obedo mitini, kwany okopo ni më can ökö kï botha. Cïthë, ëk kür obed kit na an amïtö ëntö obed kit na in ïmïtö nï ötïmërë ködë.” 43 [Cë malaika obino kï ï polo, onen both Yecu ëka öjïngö cwinye. 44 Ëntö Yecu ömëdërë kï lëga na tëk rwök pïën onwongo tye ï thwön cwer cwiny. Kwok mërë ocwer calö remo na tön pïny.]

45 Na dong otyeko lëga, ën öya malö cë ödök both ëlübkörë. Onwongogï önïnö, n'odhero gïnï kï cwer cwiny. 46 Ën openyogï nï, “Pïngö ïnïnö unu? Coo unu ökö ëka ïlëg unu Obanga öjïng yeewu ëk ka ëtëmöwu kür ipodh unu ï bal.”

Ëmakö Yecu

(Matayo 26:47-56; Marako 14:43-50; Jon 18:3-11)

47 Na Yecu onwongo pod twak, lwak na pol othuno. Ëcwö n'ecwodo nï Yuda, n'obedo ngat acël ï kin ëlübkörë apar arïö, ënë onwongo tëlö wigï. Ën öcïdhö both Yecu më motho kï nödhö leme. 48 Ëntö Yecu openyo ën nï, “Yuda, ïcadhö Wod ka dhanö kï nödhö leme?” 49 Ï karë n'ëlübkör Yecu önënö ngö na mïtö tïmërë, openyo gïnï ën nï, “Rwoth, wan ëlwëny ködgï kï pele abadëwa?”

50 Cë ngat acël kï ï kin-gï otongo ith atic k'Alamdhök na Dit* naka onguno ithe kucem ökö. 51 Ëntö Yecu okobo n'ëlübkörë nï, “Wëk unu lwëny ökö.” Ën ogudo ith ëcwö nön cë ödök kakarë.

52 Cë Yecu dong okobo n'ëlamdhök na dito, edite na gwökö öt k'Obanga ëka edong n'obino më makö ën nï, “Pïngö ibino unu kï pele ëka ludhi më maköna? Ïthamö unu nï abedo ayak? 53 Ngö n'ocerowu maköna ï karë na an abedo pwonyo lwak ï dyekal öt k'Obanga, na un thon itye kunön? Ëntö man ënë karëwu, na twër ka Catan tye ka tic.”

Petero ökwërö Yecu

(Matayo 26:57-58, 69-75; Marako 14:53-54, 66-72; Jon 18:12-18, 25-27)

54 Jö nön opodho ï kom Yecu cë ëmakö ëka etero ën ï öt k'Alamdhök na Dit. Petero ölübö körgï kicecen. 55 Ëntö na gïn dong omoko mac ï dyekal cë obedo gïnï pïny kanya acël ï dhö mac, Petero obedo ködgï. 56 Atic mörö na nyakö önënö Petero kï cara mac. Nyan nön örïpö ën kï tëk, cë okobo nï, “Ëcwö ni thon onwongo obedo alübkör Yecu!” 57 Ëntö Petero ökwërö ökö nï manön twodo. Ën okobo nï, “Anyaka, an ba angeo ngat nön!” 58 Kinge caa na tïtïdï mörö, ngat nökënë önënö Petero cë okobo nïnë nï, “In thon ibedo alübkör Yecu acël!” Ëntö Petero ögamö nïnë nï, “Onye, ba abedo!”

59 Na dong caa acël cwök poth, ngat nökënë ötwak kï tëk nï, “Adyer, ëcwö ni onwongo tye kï Yecu kanya acël, pïën ën dhanö më Galilaya.” 60 Petero okobo nï, “Onye, an ba angeo ngö na in ïtwakö.”

Na pod ën twak, thwön gwënö okok. 61 Rwoth ölökërë cë okemo atïr yo both Petero. Cë man opo wi Petero ï kom köp na nene Rwoth okobo nïnë nï, “Tin na bara thwön gwënö okok, in ibino kwëröna wang adek nï ba ingea.” 62 Cë Petero odonyo yökö cë okok na tëk kï cwer cwiny.

Ënywarö Yecu

(Matayo 26:67-68; Marako 14:65)

63 Acikari n'onwongo gwökö Yecu öcakö gïnï nywarö ëka kï pwodo ën. 64 Oumo gïnï wangë cë ömëdërë gïnï kï didipo ën na penyo ën nï, “Tuc nïwa, nga ënë odipi?” 65 Gïn thon önywarö Yecu k'ayeny nökënë na reco na pol.

Yecu ï nyim okiko

(Matayo 26:59-66; Marako 14:55-64; Jon 18:19-24)

66 Na pïny dong oruu, edong k'Eyuda, ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca onwongo ögürë gïnï ï od okiko. Ëka etero Yecu ï nyim athukogï. 67 Gïn openyo Yecu nï, “Ka in ibedo Meciya, kob nïwa.” Yecu ögamö nï, “Kono akob niwu, ba ibino unu yee. 68 Ëka kono apenywu peny, ba ibino unu gamö. 69 Ëntö cakërë ï caa ni cïdh ködë anyim, Wod ka dhanö, bino bedo ï nget cïng Obanga kucem na tye kï twër kïbëc, na bino mïöna wörö ï yoo na thwönë na löö.”

70 Gïn kïbëc openyo Yecu nï, “Kara in ënë Wod k'Obanga?” Ën ögamö nï, “Ikobo unu adyer nï abedo.”

71 Cë gïn dong öcakö kobo nï, “Wan pod dök ëmïtö ecaden nökënë më ngö? Wan dong ewinyo kï ithwa köp n'odonyo kï ï dhögë!”

23

Epido Yecu ï nyim Pilato

(Matayo 27:1-2, 11-14; Marako 15:1-5; Jon 18:28-38)

1 Kinge edong k'Eyuda kïbëc öya malö otero gïnï Yecu ï nyim Pilato. 2 Kunön gïn öcakö dotho Yecu na kobo gïnï nï, “Wan enwongo ngatï cüpö jïï nï ëk öjëm gïnï ï kom ëlöc. Ën kobo nï kür wan ëöny ocoro both Cija. Ën thon kobo nï ebedo Kiricito, rwoth.”

3 Pï man Pilato openyo Yecu nï, “In ënë rwoth k'Eyuda?” Yecu ögamö nï, “Eyo, obedo kite na in ikobo ködë.” 4 Pilato okobo n'ëlamdhök na dito ëka lwak nï, “Ba anwongo gin mörö më ngölö-köp ï wi ngatï.” 5 Ëntö gïn ömëdërë më kwërö nakun kobo gïnï nï, “Ën obedo rubo wi jïï kï pwony mërë ï lobo Yudea kïbëc. Öcakö cüpö jïï kï ï Galilaya naka obino ködë yo Jerucalem kany.”

Etero Yecu both Erode

6 Ï karë na dong Pilato owinyo köp ni, ën openyo ka Yecu obedo dhanö më Galilaya. 7 Na dong önïang nï Yecu tye ï thë löc ka rwoth Erode Antipa, Pilato ömïö etero ën yo both Erode n'onwongo tye ï Jerucalem ï karë nön.

8 Ï karë n'Erode önënö Yecu, ën ölakërë rwök, pïën pï karë na lac ën onwongo mïtö nënö Yecu. Erode onwongo owinyo nï Yecu obedo tio tango. Ën dong onwongo geno më nënö Yecu na tio tango. 9 Erode openyo ën peny na pol, ëntö Yecu ba ögamö. 10 Ëlamdhök na dito ëka epwony cïk ka Muca ocung kunön, na dotho gïnï Yecu. 11 Cë Erode ëka acikari mërë önywarö ëka öngalö Yecu. Örëpö gïnï böngü dheo na mïmïla ï kome, cë ödwökö gïnï cen both Pilato. 12 Cakërë ï nïnö nonu, Erode ëka Pilato ödökö gïnï okone ëntö onwongo cön gïn dïngërë.

Ëngölö thöö ï wi Yecu

(Matayo 27:15-26; Marako 15:6-15; Jon 18:39-19:16)

13 Kinge Pilato ocwodo ëlamdhök na dito, ëtëla ëka lwak kanya acël. 14 Ën okobo nïgï nï, “Un ikelo dhanö ni botha k'adoth nï ën obedo tëlö jïï më jëm. Apenyo ën na un itye kany, ëntö ba anwongo gin mörö na nyutho nï ën öbalö gin na un idotho ën ïë. 15 Kadï thon Erode ba onwongo bal mërë mörö, pïën ën odwongo Yecu cen both onu. Dong nen kanyalër nï ngatï ba öbalö gin mörö na wëkö angölö thöö ï wie. 16 Pï manön abino mïö ëk epwod ën kï del ëka ëgöny ökö.” 17 [Onwongo mïtërë nï, ï karë më Karama më Poth, Pilato myero ögöny ngat acël kï kin jö n'etweo ëk ömïï both Eyuda.]

18 Ëntö lwak oredo awang acël nï, “Nek ën ökö! Göny nïwa Baraba!” 19 Baraba onwongo etweo ï buc, pïën obedo cüpö lwak më jëmö n'öcakërë kï ï Jerucalem, ëka pïën ën oneko dhanö mörö. 20 Pilato onwongo mïtö gönyö Yecu ökö, cë dök okobo both lwak nï bal ka Yecu mörö ope. 21 Ëntö lwak oredo kï pol apola nï, “Gur ën ï kor yath arïa! Gur ën ï kor yath arïa!”

22 Ën ötwak ködgï wang më adek na kobo nï, “Pïngö kara? Bal ngö na ën ötïmö? An gira ba anwongo gin mörö na rac më ngölö thöö ï wie. Pï manön abino mïö epwodo kï del cë ëgönyö ökö.”

23 Ëntö lwak ömëdërë gïnï kï redo rwök arwöka nï myero egur Yecu ï kor yath arïa. Wöögï ölökö cwiny Pilato. 24 Man öwëkö Pilato öngölö nï ëk enek Yecu ökö kite na lwak ömïtö. 25 Ën ögönyö ngat n'onwongo etweo ï buc pï cüpö lwak më jëmö ëka pï nek. Ngat nön ënë Baraba, n'onwongo lwak ömïtö nï ëk ëgöny. Pilato öcakö dong mïö Yecu bothgï kite na gïn ömïtö ködë.

Eguro Yecu ï kor yath arïa

(Matayo 27:32-44; Marako 15:21-32; Jon 19:17-27)

26 Ï karë n'acikari tero Yecu më aneka, gïn ömakö ëcwö na nyïngë Cimon më pacö Cirene n'onwongo tye ka bino kï ï peci na yökö. Gïn ödïö ën nï oryong yath arïa ölüb kï kör Yecu.

27 Lwak ölübö kör Yecu. Jö mökö kï ï kin-gï obedo mon na kumo ëka kok pï Yecu. 28 Yecu öwïrë cë okobo nïgï nï, “Un mon më Jerucalem, kür ikok unu pïra. Kok unu pïrwu ëka pï ëthïnöwu. 29 Pïën karë bino bino nï bino unu kobo nï, ‘Komgï gum mon na ba önywöl ëka na ba ödödhö ëthïnö.’ 30 Cë,

“ ‘Gïn bino kobo both kite nï, “Podh unu ï komwa!”

Ëka nï kany otingere, “Umwa!” ’*

31 “Pïën ka jïï tïma köman na balna mörö ope, cë ngat öbalö gïn bino tïmö na rac kömënë?”

32 Ï karë nön mwony onwongo tye ka tero ëbal arïö nökënë kï Yecu më cïdhö gurogï ï kor yath arïa. 33 Ï karë na dong othuno gïnï kany ecwodo nï Cogo Wic, eguro Yecu ï kor yath arïa kanya acël k'ëbal arïö, ngat acël kucem mërë ëka ngat acël kucam mërë.

34 Yecu ölëgö nï, “Apap, tïm nïgï kïca, pïën gïn ba ngeo ngö na gïn tye ka tïmö.” Cë acikari opoko böng mërë kï bolo kwir.

35 Lwak ocung nënö, ëka ëtëla k'Eyuda öngalö Yecu, na kobo gïnï nï, “Ën ölarö jö nökënë. Ëk dong ölarë kënë ka ënë Meciya k'Obanga, Ngat n'ëyërö.” 36 Acikari thon obino cë gïn öngalö Yecu. Gïn ömïö ën köngö ölök na wac më nywarö ën 37 ëka okobo gïnï nï, “Ka in ënë rwoth k'Eyuda, lari!”

38 Cöc onwongo tye ka wie na kwanërë nï, “Man Ënë Rwoth k'Eyuda.”

39 Abal acël n'onwongo eguro ködë, öyanyö Yecu na kobo k'arath nï, “Ba ibedo Meciya? Lari ëka ilarwa thon!” 40 Ëntö abal nökënë ocoko awodhe na kobo nï, “In ba ilworo Obanga kite na in inwongo pwod na röm ködwa? 41 Pwod ön opore, pïën onu ëtïmö gin na rac rwök. Ëntö dhanö ni ba öbalö gin mörö.”

42 Cë ën okobo nï, “Yecu, po pïra ka ibino dönyö ï Kerni.” 43 Yecu ögamö nïnë nï, “An akobo nini köp adyer, tin ibino bedo köda ï paradic.”*

Thöö ka Yecu

(Matayo 27:45-56; Marako 15:33-41; Jon 19:28-30)

44 Caa nön onwongo dyere ceng. Pïny ödökö na cöl nicuc ï lobo nön naka caa abungwën. 45 Ceng ojiko ryëny ökö. Ëcëngë† na tye ï öt k'Obanga öyëc opokere ïë arïö.

46 Yecu oredo kï dwön na tëk nï, “Apapna, amïö tipona ï cingi.”* Na dong okobo köp ni, ën öthöö ökö.

47 Adit acikari ka jö Roma önënö ngö n'ötïmërë cë öpakö Obanga, na kobo ï kom Yecu nï, “Kara ngatï onwongo kite atïr adyer.” 48 Na jö na pol n'onwongo ögürë gïnï më nënö ngö na tye ka tïmërë, gïn odhongo korgï kï cwer cwiny cë ödök gïnï yo pecigï. 49 Ëka thon jö kïbëc n'ongeo Yecu, mëd kï mon n'onwongo ölübö körë kï ï Galilaya, ocung gïnï kicen më rïpö ngö na tye ka tïmërë.

Eiko Yecu

(Matayo 27:57-61; Marako 15:42-47; Jon 19:38-42)

50-51 Ëcwö mörö onwongo yam tye na nyïngë Yocepu, n'onwongo yaa kï ï taun më Arimethea më lobo Yudea. Yocepu onwongo obedo dhanö na bër ëka kite atïr. Ën onwongo obedo ngat acël ï athuko më pido k'Eyuda. Ëntö ën obino ökwërö ngö na öt pido omoko ëka ötïmö më neko Yecu. Obedo kürö karë na Ker k'Obanga bino bino ïë. 52 Ëcwö nön öcïdhö both Pilato cë ökwaö kom Yecu ëk ïcïdh eiki. 53 Yocepu ökwanyö kom Yecu pïny cë oboo kï böngü na leng, ëka opyelo ï öd lyël n'egworo ï öd lore, kanya bara eiko dhanö mörö ïë. 54 Nïnö nonu‡ onwongo obedo ceng n'Eyuda yübërë gïnï pï Cabït, ëka caa më cakërë mërë onwongo dong cwök.

55 Mon mökö n'onwongo ölübö kör Yecu kï ï Galilaya ölübö gïnï kör Yocepu yo ka lyël. Gïn önënö kite n'epyelo kï kom Yecu ï od lyël. 56 Cë ödök gïnï cen yo pacö co yübö gïn na kur ëka möö më wiro kome. Ëntö gïn oyweo ï nïnö më Cabït, kite na cïk ka Muca okobo nï myero ötïm gïnï ködë.

24

Cer ka Yecu

(Matayo 28:1-10; Marako 16:1-8; Jon 20:1-10)

1 Ï nïnö na lübö Cabït k'Eyuda, na pïny dong lero, mon otero gin na ngwece kur. Gïn öyübö cë öcïdhö gïnï ködë yo ka lyël. 2 Na gïn othuno kunön, onwongo ethwaro kidi më dhö lyël ökö thenge. 3 Cë ödönyö gïnï ï od lyël, ëntö ba onwongo gïnï kom Rwoth Yecu. 4 Na gïn pod uro ngö n'ötïmërë, cwö arïö n'oruko böng na ryëny onen athura cë ocung ï ngetgï. 5 Mon ni lworo ömakögï na tëk cë oryebere gïnï pïny. Cë cwö nön openyogï nï, “Pïngö ïrangö unu dhanö na kwö ï kin jö n'öthöö? 6 Ën ope kany. Dong ocer ökö! Po unu ï köp na ën okobo niwu ï karë na ën pod tye kodwu ï Galilaya 7 nï, ‘Myero ëmïï Wod ka dhanö ï cïng ëbal, ëk egur ï kor yath arïa ëka nï dök ocer ökö kinge nïnö më adek.’ ”

8 Cë wi mon öcakö po nï Yecu yam okobo köp nön. 9 Na dong odwogo gïnï kï ka lyël, okobo gïnï köp ni kïbëc both ëlübkör Yecu apar acël ëka both ëlübkör Yecu nökënë kïbëc. 10 Mon nön ënë Maria më Magadala, Joana, Maria aya ka Yakobo, ëka kï jö nökënë n'okobo köp ni both ëkwëna. 11 Ëntö ëkwëna ba oyeo gïnï köp ka mon nön pïën owinyo gïnï calö köp na körë ope. 12 Ëntö, Petero öya malö ëka örïngö yo lyël. Na dong othuno kunön, ën ogungo okemo od lyël cë önënö böng lyël odong kën-gï. Ën ödök cen yo pacö, na uro ngö n'ötïmërë.

Yecu onen both ëlübkörë arïö

(Marako 16:12-13)

13 Ï ceng nonu, jö arïö kï ï kin ëlübkör Yecu onwongo cïdhö yo pacö n'ecwodo nï Emau. Pacö nön onwongo cwök röm kï woth më kilomita apar wie acël kï ï Jerucalem. 14 Gïn onwongo twak ï kin-gï ï kom ngö n'ötïmërë. 15 Na gïn tye ka twak ëka larö ngö n'ötïmërë kïbëc, Yecu kikome obino bothgï cë owotho ködgï. 16 Ëntö Obanga ömïögï ba ongeo Yecu.

17 Yecu openyogï nï, “Köp ngö na un ïtwakö ï wothwu ni?” Jö ni ocung gïnï ökö, na wang-gï nyutho cwer cwiny. 18 Ngat acël kï ï kin-gï n'ecwodo nï Keleopa, ögamö nïnë nï, “In keni ënë ibedo welo ï Jerucalem na ba ngeo ngö n'ötïmërë kunön ï karë ni?”

19 Yecu dök openyogï nï, “Ngö n'ötïmërë?” Gïn ögamö nïnë nï, “Gin ötïmërë ï kom Yecu më Najaret.” Ën yam obedo adwarpïny n'ëthamö nï otio tango na döngö, ëka obedo apwony na tëk ï nyim Obanga kï lwak kïbëc. 20 Ëlamdhök na dito ëka ëlöcwa obino odotho ën, ëngölö thöö ï wie, ëka eguro ï kor yath arïa. 21 Ëntö wan ebedo geno nï ködë Kiricito ënë bino larö jö Icarael. Mëd ï kom manön, tin dong nïnö më adek na köp nön ötïmërë ködë.

22 “Gin nökënë ënë nï mon mökö kï ï kinwa ömïö wan ebedo kï ur. Gïn ömöl keko cön yo lyël, 23 ëntö ba onwongo gïnï kom Yecu ïë. Odwogo gïnï cen cë okobo nïwa nï ënënö gïnï emalaika n'onen bothgï na kobo nï ën Yecu kwö. 24 Cë ewodhwa mökö öcïdhö gïnï yo ka lyël, ëka onwongo nï obedo kit na mon okobo ködë, ëntö ba önënö gïnï kom Yecu.”

25 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Kite na un ïmïng ködë, ëka kite na ba ïnïang unu ködë ï yeeno köp na yam edwarpïny okobo! 26 Ba onwongo ëyübö nï myero Meciya ölïm can ëk dong onwong dheo mërë?” 27 Cë okobo nïgï köp kïbëc n'ëcöö ï Cöc na Leng ï buk ka Muca ëka më k'edwarpïny kïbëc.

28 Na gïn dong cwök kï pacö n'onwongo gïn cïdhö yo ïë, Yecu ötïmërë calö pod cïdhö anyim. 29 Ëntö gïn odweko ën, “Bed bothwa ï kiwor ni, pïën pïny dong cwök yutho.”

Cë Yecu öcïdhö ï öt më bedo ködgï. 30 Na dong obedo pïny më cem ködgï, Yecu ökwanyö ogati, öpwöyö Obanga, ötürö ïë cë öcakö mïögï. 31 Cücüth wang-gï öyabërë ëka ongeo gïnï ën. Ï caa nön Yecu orwenyo ökö kï ï wang-gï. 32 Cë gïn öcakö twak kën-gï nï, “Cwiny onu anaka wono ba obedo pupuka, ï karë na ën twak kod onu ï wangayoo ëka okobo nï onu gin ëcöö ï Cöc na Leng!”

33 Gïn öya ï caa nön cücüth cë ödök gïnï yo Jerucalem. Onwongo gïnï ëlübkörë apar acël thon kï jö na ut ködgï kanya acël. 34 Gïn okobo both jö arïö nön nï, “Tye adyer! Rwoth dong ocer ëka onen both Cimon.” 35 Cë jö arïö ni okobo ngö n'ötïmërë ï wangayoo Emau, ëka kit na gïn engeo kï Yecu ï caa na ën ötürö k'ogati.

Yecu onyuthere both ëlübkörë

(Matayo 28:16-20; Marako 16:14-18; Jon 20:19-23; Tic k'Ëkwëna 1:6-8)

36 Ëlübkör Yecu onwongo pod tye ka twakö köp ni, Yecu kikome ocung ï kin-gï cë okobo nïgï nï, “Kuc obed kodwu!” 37 Gïn obedo na lwor rwök pïën öthamö nï ködë ënënö gïnï jwök. 38 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Pïngö ilwor unu, ëka pïngö ipenyere unu kï ï cwinywu k'adyer dong acer? 39 Nën unu cïnga ëka tyëna. Ëk ïnën unu nï an ënönön! Mula unu ëk ïnën unu ka pathï an adyer, pïën jwök ba ute kï kome ëka kï cogo kamë an.”

40 Ën okobo köp ni, cë onyutho nïgï cïngë kï tyënë. 41 Gïn ocung kunön na bara oyee gïnï nï köp nön adyer. Cë Yecu openyogï nï, “Itye unu kï gin mörö kany më acama?” 42 Gïn ömïö ën rëc n'etedo, 43 cë ën ögamö ëka öcamö ï nyimgï. 44 Cë ën okobo nïgï nï, “Man ënë köp na yam akobo niwu n'onwongo pod atye kodwu. Gin na kïbëc na yam ëcöö ï koma ï Cïk ka Muca, ï buke k'edwarpïny ëka ï Jabuli myero ocobere.”

45 Cë Yecu öyabö thamagï ëk önïang gïnï ï Cöc na Leng. 46 Ën okobo nïgï nï, “Man ënë gin n'ëcöö nï Meciya bino nwongo can, ëka bino cer kï ï kin jö n'öthöö ï nïnö më adek. 47 Cë kï nyïngë, jïï bino pwonyo ï lobe kïbëc nï, ‘Ngut unu pï balwu ëk Obanga ötïm niwu kïca.’ Man bino cakërë kï ï Jerucalem. 48 Un ecaden më gin n'ötïmërë kïbëc. 49 An abino oro niwu Tipo Naleng na yam Apapna öcïkö. Ëntö bed unu kono ï pacö Jerucalem naka wang n'Obanga ömïöwu tëkö na yaa kï ï polo.”

Yecu öïdhö ï polo

(Marako 16:19-20; Tic k'Ëkwëna 1:9-11)

50 Cë Yecu oterogï yökö kï ï Jerucalem kanya cwök kï pacö Betania. Ën otingo cïngë malö cë ölamö gum ï komgï. 51 Na pod lamö gum ï komgï, Yecu öya ökö kï bothgï cë etingo ën malö ï polo. 52 Ëlübkörë öcakö wörö gïnï ën cë ödök gïnï yo Jerucalem kï yom cwiny na dit rwök. 53 Gïn onwongo bedo ï öt k'Obanga nïnö kï nïnö, na pakö gïnï Obanga.

* 1:17 1:17 Eyuda onwongo kürö gïnï bino k'adwarpïny Eliya na calö cobo bino k'Alar. Kwan buk ka Malaki 4:5-6.

† 1:28 1:28 Buke nökënë ëcöö nï Komi gum ï kin mon.

* 1:33 1:33 2 Camuel 7:13, 16; Daniel 7:14; Icaya 9:7

* 1:46 1:46 1 Camuel 2:1-10

* 1:76 1:76 Malaki 3:1

* 2:1 2:1 Ï karë nön, lobe na pol onwongo jö më Roma löögï. Icarael thon onwongo tye ï thë löc ka jö Roma.

† 2:21 2:21 Lïrö obedo thëkwarö k'Eyuda, ka ënywölö athïn awobi, kinge nïnö aboro myero engun del wi kome më cwö ökö calö anyuth më kwong na yam Obanga omoko k'Abram ëka ëkwaë mërë kïbëc.

‡ 2:22 2:22 Kwer më lönyërë obedo kwer na mon k'Eyuda myero ötïm gïnï më lönyërë pïën Cïk na yam Obanga ömïö Muca kobo nï, ka dha Ayuda önywölö athïn ën dökö gïn na ba leng. Më dökö ngat na leng dök kinge nywöl mërë, myero ën obed kono pï nïnö 40 kinge nywöl ëka ömïï tyër.

* 2:23 2:23 Yaa 13:2, 12, 15

* 2:24 2:24 Jö Lebi 12:8

* 2:32 2:32 Icaya 42:6; 49:6; 52:10

§ 2:41 2:41 Karama më Poth onwongo obedo nïnö më po kit n'Obanga ölarö kï jö Icarael kï ï lobo më Miciri.

* 3:6 3:6 Icaya 40:3-5

* 3:12 3:12 Ëcök ocoro obedo gïnï Eyuda n'ökönyö gïnï acikari më Roma më dïö Eyuda ï cülö cïlïng both mwony ka jö Roma. Mëdö ï kom manön, ëcök ocoro thon onwongo cökö gïnï cïlïng na kadhö man ekobo nïgï nï öcökï, ömïö Eyuda ödagögï.

* 4:4 4:4 Nwönö Cïk 8:3

* 4:8 4:8 Nwönö Cïk 6:13

* 4:11 4:11 Jabuli 91:11-12

* 4:12 4:12 Nwönö Cïk 6:16

* 4:15 4:15 Cinagoga ënë öt n'Eyuda cökërë gïnï ïë më lëga, kwanö Buk Na leng, pwonyo yeegï ëka wörö Obanga.

* 4:19 4:19 Icaya 61:1-2

* 4:26 4:26 1 Rwodhi 17:9-24

† 4:44 4:44 Ï buke nökënë ëcöö nï lobo më Galilaya.

* 5:1 5:1 Nam më Genecaret obedo nyïng nökënë më Nam më Galilaya.

† 5:12 5:12 Dhöbü kï both Eyuda, obedo two n'onwongo ënënö nï dhanö na ute ködë obedo dhanö na ba leng ï thëkwarögï. Ën onwongo cïk ba yee nï örïbërë kï jö nökënë, ëka dhanö mörö këkën na gudo ën, ënënö na calö ngat na ba leng.

* 5:24 5:24 Daniel 7:13-14

* 6:1 6:1 Cabït obedo ceng abicël. Nïnö n'Eyuda lëgö gïnï ködë.

* 6:3 6:3 1 Camuel 21:1-6

† 6:15 6:15 Man obedo dhanö n'onwongo mïtö nï Eyuda kür obed gïnï ï thë löc ka jö Roma.

* 7:22 7:22 Tic na Yecu okobo kany, ënë edwarpïny okobo nï Kiricito bino tïmö ka ën obino. Kwan kï ï buk ka Icaya 26:19; 29:18-19; 35:5-6; 61:1.

* 7:27 7:27 Malaki 3:1

* 8:10 8:10 Icaya 6:9

* 8:26 8:26 Gereca ecwodo kï ï buke nökënë nï jö Gadara.

† 8:30 8:30 Lejon onwongo obedo mwony më lwëny më lobo Roma. Mwony ni onwongo ut iwel më mia adek.

* 9:5 9:5 Tëng unu apua më tyënwu nyutho nï Obanga ökwërö jö më pacö nön, pïën gïn ökwërö winyo köp k'ëkwëna.

† 9:23 9:23 Oting yath arïa mërë tyën köp më tingo yath arïa ï karë më löc ka jö Roma onwongo gönyö nï, ngat acël myero öthöö. Yecu tye ka kobo nï, ngat mörö na mïtö lübö körë, myero öwëk miti mërë ökö ëka ölüb körë ëka oyee thon thöö.

‡ 9:54 9:54 Buke nökënë okobo nï otyekgï ökö, kite n'Eliya ötïmö ködë.

§ 9:55 9:55 Köp nï ope ï cöc kïbëc na cön ka jö Girik.

* 10:12 10:12 Codom obedo taun n'onwongo opong kï bal ï Cïk na Cön. Jö më pacö nön ëwangögï pï balgï. Kwan buk më Acaki 19:1-29.

* 10:27 10:27 Nwönö Cïk 6:5

* 10:27 10:27 Jö Lebi 19:18

† 10:32 10:32 Alebi onwongo obedo akwar Lebi, ngat acël ï kin awope apar arïö na yam Icarael (Yakobo) önywölö. Tic k'Alebi onwongo obedo më könyö tic ï öt k'Obanga.

* 11:2 11:2 Ï buk ka Matayo ëcöö nï Apapwa na ute ï polo.

† 11:2 11:2 Buke nökënë okobo nï Ëk Kerni ëtïm ï lobo kite n'ëtïmö ködë ï polo.

‡ 11:4 11:4 Könywa ëk kür ëtïm gin na rac n'ëtëmöwa ködë.

§ 11:15 11:15 Belijebul obedo nyïng nökënë ka Catan.

* 11:44 11:44 Onwongo cïk ba oyeo n'Eyuda më woth ï wi lyël, ka iwotho ï wi lyël nwongo ba dökï ibedo na leng. Kï kom apor ni Yecu tye ka pwonyo Eparicayo nï cal gïnï kï wi lyël na ba nën. Kobo gïnï nï gïn eleng kï yökö ëntö kï ïgï opong kï bal.

† 11:51 11:51 Kwan köp ï kom thöö k'Abel kï buk më Acaki 4, ëka thöö ka adwarpïny Jakaria kï buk më 2 Thëkwarö 24:20-22.

* 12:1 12:1 Thöbï nyutho pwony na rac k'Eparicayo na këë both lwak cë balö jïï ökö.

* 13:6 13:6 Ï Cïk na Cön, yath ölam obedo anyuth më lobo Icarael. Kwan buk k'Ëngöl-köp 9:10.

* 13:35 13:35 Jabuli 118:26; Jeremia 22:5

* 14:1 14:1 Cabït obedo ceng abicël n'onwongo Eyuda wörö k'Obanga.

* 15:8 15:8 Cïlïng na nyïng onwongo obedo më cülö atic pï tic më nïnö acël.

† 15:15 15:15 Pün onwongo obedo gin mörö n'Eyuda ba mïtö gïnï ëka dag gïnï jö na gwökögï, pïën cïk k'Eyuda onwongo kobo nï pün ba leng. Kwan buk ka Jö Lebi 11:7.

‡ 15:21 15:21 Buke nökënë okobo nï Mïa abed kamë etic na in pangogï.

§ 15:22 15:22 Jami n'apap k'awobi oruko kï wode nyutho nï, apap mërë ögamö ën na calö athïn më pacö ëntö pathï na calö atic.

* 17:26 17:26 Acaki 6:5-8

* 17:29 17:29 Acaki 19:24-25

* 17:37 17:37 Köp ni gönyö nï, bino ka Kiricito ï lobo, bino nen kanyalër kite na kom n'öthöö nen ködë kï gürë k'acuth.

* 18:20 18:20 Yaa 20:12; Nwönö Cïk 5:16-20

* 19:13 19:13 Cïlïng na nyïng ï lëb jö Girik kobo nï Mina apar Cïlïng ni onwongo römö cülö atic pï dwethe adek.

* 19:38 19:38 Jabuli 118:26

† 19:46 19:46 Öda obedo öt më lëga. Kwan Icaya 56:7

* 19:46 19:46 Jeremia 7:11

* 20:17 20:17 Kidi n'egedo ökwërö Nyutho nï Obanga ökwanyö kidi n'egedo ökwërö, na ënë Yecu ëka ömïö obedo Alar na dit.

* 20:17 20:17 Jabuli 118:22

* 20:28 20:28 Nwönö Cïk 25:5

* 20:37 20:37 Yaa 3:6

* 20:43 20:43 Jabuli 110:1

* 22:37 22:37 Icaya 53:12

* 22:50 22:50 Alamdhök na Dit ënë ngat na twak k'Obanga onyo na dweko Obanga na kakar jö nökënë. Onwongo ën yalö wang Obanga pï lwak kï tyër, pwonyo lwak kï cïk ka Muca, dönyö kanya leng na löö kïbëc kï öt k'Obanga, ëka bedo ï athuko gïn k'Obanga.

* 23:30 23:30 Kocea 10:8

* 23:43 23:43 Man obedo kabedo më yom cwiny naka naka.

† 23:45 23:45 Ëcëngë poko kin Leng gïn kï Leng ka Leng ï öt k'Obanga.

* 23:46 23:46 Jabuli 31:5

‡ 23:54 23:54 Nïnö nonu obedo ceng abic n'Eyuda onwongo yübërë gïnï pï lëgagï ï ceng Cabït na bedo kodiko.

Jon

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Köp më Emuth na Bër ï kom Yecu kite na

Jon

öcöö

Köp na tye ï buk ka Jon

Köp më Emuth na Bër na Jon öcöö nyutho Yecu na calö Köp k'Obanga na bedo na twal, n'ödökö “dhanö ëka obedo ï kin onu.” Ën öcöö kï ï Epeco na calö caden ï kom gin na ën önënö ï kin mwaka 90-96 AD.

Kite na buk kikome kobo nï buk ni ëcöö ëk jö na kwanö twërö yee gïnï nï Yecu ënë Meciya, Wod k'Obanga, ëka nï pï yeegï ï kome gïn myero onwong kwö na ba thum (Cura 20:31). Buk ni tye kï köp na nyutho Yecu na calö Köp, n'odonyo ï lobo onu na calö dhanö ëka thon “Ngat na mïö kwö” më wi lobo n'obedo tye na bara cwec ötïmërë. Jon okobo köp na pol ï kom tango ka Yecu, ëka lwëny mërë k'ëtëla k'Eyuda na ba yee gïnï. Cura 13-17 kobo köp ï kom wat ka Yecu k'ëlübkörë ëka köp mërë më cükö cwiny bothgï ï karë më kothyeno na bara ëmakö ën.

Na Matayo tye ka kobo nï Yecu na calö Meciya k'Eyuda, Marako ëka Luka kobo gïnï Yecu na calö atic k'Obanga ëka dhanö, Jon kobo nï Yecu eoro kï both Apap mërë ëka onwongo tye kanya acël ködë. Jon otio k'anyuth më jami më kwö më nïnö kï nïnö më cïmö kite më cwiny kikome, na calö pii, ogati, tar, akwath ëka rom mërë, ölök ëka nyige, yoo, adyer ëka kwö. Jon onwongo mïtö mëdö köp ni ï buke më köp më Emuth na Bër nökënë ca, ën ömëdö jami na pol na ba ekobo ï buke nökënë gïnï. Ën ba önwö rwök gin na jö nökënë ötwakö cön.

Jon 3:16 ecwodo nï “Köp më Emuth na Bër ï gin na mor” pïën tyeng nön tïtö köp ï kom cwiny më dini k'Ekiricito: “Obanga ömarö jö më lobo ni rwök, cë ömïö Wode acël këkën, ëk dhanö acëlacël na yee ï kome kür öthöö, ëntö onwong kwö na ba thum.”

1

Köp ödökö dhanö

1 Ï acaki, Köp onwongo dong tye, Köp onwongo tye kanya acël k'Obanga, ëka Köp onwongo obedo Obanga. 2 Köp onwongo tye kanya acël k'Obanga ï acaki.

3 Obanga ocweo jami kïbëc kï Köp, ba tye gin mörö n'ecweo abonge ën. 4 Kwö onwongo tye ï ën, ëka kwö nön okelo tar both jö kïbëc. 5 Tar ryëny ï pïny na cöl, ëntö pïny na cöl ba jükö tar më ryëny.*

6 Ëcwö mörö onwongo tye n'Obanga ooro na nyïngë Jon. 7 Ën obino më bedo caden më kobo köp ï kom tar nön, ëk jö kïbëc oye gïnï pï köp më caden mërë. 8 Ën kikome onwongo ba obedo tar; ëntö ën obino na calö acaden më kobo köp ï kom tar. 9 Tar më adyer na kelo tar both jö kïbëc onwongo tye ka bino ï lobo.

10 Köp onwongo tye ï lobo cön, ëka kadï bed Obanga ocweo lobo kï Köp ëntö jö më lobo ba ongeo ën. 11 Ën obino both jögë, ëntö gïn ba ögamö ën. 12 Ëntö jö kïbëc n'ögamö ën nakun oye gïnï ï nyïngë, ën ömïögï twër më bedo ëthïnö k'Obanga— 13 ëthïnö na ba ënywölögï kï remo onyo kï miti më kom, onyo kï miti ka dhanö, ëntö pï twër k'Obanga.

14 Köp ödökö dhanö ëka obedo ï kinwa. Wan ënënö dheo mërë, na röm kï dheo ka Wode acël këkën n'öya kï both Apap, n'obedo akïca ëka twakö köp adyer.

15 Jon okobo caden ï kome. Ën oredo nï, “Man ënë dhanö n'onwongo an atwak ï kome: ‘Dhanö na tye ka bino kï köra dit na löa ökö pïën ën öcakö bedo tye nïna.’ ” 16 Kï ï kom kïca mërë n'opong, ën ömïö gum both onu kïbëc, kïca ï kom kïca. 17 Obanga ömïö Cïk nakun wok kï both Muca; ëntö Yecu Kiricito ënë okelo kïca ëka köp adyer. 18 Ngat mörö ope na naka yam önënö Obanga, ëntö Wode acël këkën, na röm aröma k'Obanga ëka na cwök k'Apap, ënë ömïö Obanga ongere.

Caden ka Jon Abatica

19 Man ënë köp më caden na Jon okobo ï karë n'ëtëla k'Eyuda më Jerucalem ooro gïnï ëlamdhök ëka Alebi më cïdhö penyo Jon nga na ën ebedo. 20 Ën ba ökwërö më gamö, ëntö otuco kanyalër na kobo nï, “An ba abedo Meciya.”†

21 Gïn openyo Jon dökï nï, “Cë in ibedo nga? In ibedo Eliya?”

Ën okobo nï, “An ba abedo.”

“In ibedo Adwarpïny?”

Ën ögamö nï, “Pe.”

22 Cë ï ajiki gïn openyo Jon nï, “In dong ibedo nga? Mïïwa enge ëk ëdwök köp both jö n'oorowa. Ngö na in ïtwërö kobo ï komi?”

23 Jon ögamö kï köp k'adwarpïny Icaya nï, “An abedo ‘dwön dhanö na tye ka redo ï thim nï, mïï unu yoo ocung atïr nï Rwoth.’ ”*

24 Cë Eparicayo n'onwongo eorogï 25 openyo gïnï Jon nï, “Pïngö in itye ka batica jïï ka in ba ibedo Meciya, onyo Eliya, onyo Adwarpïny?”

26 Jon ögamö nï, “An abatica kï pii, ëntö dhanö tye n'ocung ï kinwu na un ba ingeo. 27 Ënë ngat na tye ka bino kï köra, an ba apora më gönyö thöl wörë.”

28 Jami ni kïbëc ötïmërë ï Betania yo löka kulo Jordan, kanya Jon onwongo batica jïï ïë.

Athïn Römö k'Obanga

29 Kodiko mërë Jon önënö Yecu ka tye ka bino yo bothe ëka okobo nï, “Nën unu, Athïn Römö k'Obanga, na kwanyö bal ka jö më lobo! 30 Man ënë ngat na an akobo nï, ‘Dhanö na tye ka bino kï köra dit na löa ökö pïën ën öcakö bedo tye nïna.’ 31 An kikoma ba angeo ën, ëntö tyën köp n'ömïö an abatica kï pii onwongo obedo nï ëk ën myero ongere both jö Icarael.”

32 Cë Jon ömïö caden ni: “An anënö Tipo Naleng ka tye ka bino pïny kï ï polo calö amam ëka opye ï kome. 33 An kikoma onwongo ba angeo ën, ëntö Obanga n'oora më batica jïï kï pii okobo nïna, ‘Ngat na in ibino nënö Tipo Naleng bino pïny ëka pye ï kome ënë ngat na bino batica kï Tipo Naleng.’ 34 An anënö ëka akobo köp më caden nï man ënë Wod k'Obanga.”

Ëlübkör Yecu më acël

35 Kodiko mërë dökï, Jon onwongo tye kanya acël k'ëlübkörë arïö. 36 Ï karë na ën önënö Yecu ka tye ka wok, ën okobo nï, “Nën unu Athïn Römö k'Obanga!”

37 Ï karë n'ëlübkör Jon arïö owinyo ka ën tye ka kobo köp ni, gïn ölübö kör Yecu. 38 Yecu ölökërë önënögï ka tye ka lübö ën ëka openyo nï, “Ngö na un ïmïtö?”

Gïn ögamö nï, “Rabbi (na tyën köp mërë nï Apwony), in ibedo kwene?”

39 Yecu ögamö nï, “Bin unu, ëka ibino nënö unu.”

Cë obino gïnï ëka önënö gïnï kanya ën onwongo bedo ïë, caa onwongo dong cwök römö apar më kothyeno cë obedo gïnï bothe ï nïnö nön kïbëc.

40 Ngat acël ï kin jö arïö n'onwongo owinyo Jon ka twak cë ölübö gïnï Yecu onwongo obedo Anderiya, ömïn Cimon Petero. 41 Gin na Anderiya öcakö tïmö cücüth ënë më nwongo ömïn mërë Cimon ëka okobo nïnë nï, “Wan etyeko nwongo Meciya” (na tyën köp mërë ënë Kiricito). 42 Cë ën okelo Cimon both Yecu.

Yecu önënö Cimon ëka okobo nï, “In ibedo Cimon wod ka Jon. In ebino cwodoni nï Kepa” (na ka ëgönyö tyën köp mërë, gönyö nï Petero).

Yecu ocwodo Pilipo ëka Nathanael

43 Kodiko mërë Yecu öthamö më cïdhö yo Galilaya. Ën örwatërë kï Pilipo cë okobo nïnë nï, “Lüb köra.”

44 Pilipo onwongo obedo dhanö më Bethecaida, taun na Anderiya ëka Petero onwongo bedo gïnï ïë. 45 Pilipo onwongo Nathanael ëka okobo nïnë nï, “Wan enwongo ngat na Muca öcöö köp ï kome ï Cïk, ëka ï kom ngat n'edwarpïny thon öcöö köp ï kome—Yecu më Najaret, wod ka Yocepu.”

46 Nathanael openyo nï, “Gin mörö na bër twërö donyo kï ï Najaret?”

Pilipo okobo nï, “Bin ïnën.”

47 Ï karë na Yecu önënö Nathanael ka tye ka bino yo bothe, ën ötwak ï kome nï, “Nën unu dhanö më Icarael kikome, na gin mörö më twodo ope bothe.”

48 Nathanael openyo Yecu nï, “In ingea nïngö?”

Yecu ögamö nï, “An aneni na in pod ibedo ï tyën yath ölam na bara Pilipo ocwodi.”

49 Cë Nathanael ögamö nï, “Apwony, in ibedo Wod k'Obanga; in ibedo rwoth më Icarael.”

50 Yecu okobo nï, “In iye pïën an akobo nini nï an aneni ibedo ï tyën yath ölam. In ibino nënö jami na döngö na löö manön.” 51 Yecu ömëdërë më kobo nï, “An akobo niwu köp adyer, un ibino nënö polo ka yabërë, ëka emalaika k'Obanga idho pïny ëka ïdhö gïnï malö ï kom Wod ka Dhanö.”

2

Yecu ölökö pii ödökö köngö ölök

1 Kinge nïnö arïö, karama më nyom obedo ï Kana ï Galilaya. Aya ka Yecu onwongo tye kunön, 2 ëka Yecu k'ëlübkörë thon onwongo ecwodogï ï karama më nyom nön. 3 Ï karë na köngö ölök othum ökö, aya ka Yecu okobo both Yecu nï, “Köngö ölök mörö dong ope.”

4 Yecu ögamö n'aya mërë nï, “Aya, pïngö ikobo nïna köp ni? Caana bara örömö.”

5 Aya mërë okobo both etic nï, “Tïm unu gin mörö këkën na ën bino kobo niwu.”

6 Aguli më pii abicël n'ëyübö kï kidi onwongo tye kany nön, n'ecibo pï kite më lönyërë k'Eyuda, agulu pii acëlacël onwongo thwönë na römö ketho pii na twërö thuno lïta mia acël.

7 Yecu okobo both etic nï, “Öny unu pii ï aguli.” Cë öönyö gïnï pong naka ï dhögï.

8 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Kobedini twöm unu pii mökö, ëka iter unu both adwong nyom.”

Cë gïn otero. 9 Ï karë n'adwong nyom öbïlö pii n'ëlökö ödökö köngö ölök, nakun ba ongeo kanya öya kï ïë (ëntö etic n'ötwömö pii onwongo ongeo.) Cë ocwodo anyom thenge 10 ëka okobo nï, “Gin na jö kïbëc tïmö më acël ënë më mïö köngö ölök na mït, ëka ka jïï ömadhö örömögï, cë ekelo köngö ölök na ba mït; ëntö in ïgwökö köngö ölök na mït naka ï caa ni.”

11 Man ënë anyuth më tango mërë më acël na Yecu ötïmö ï Kana më Galilaya ëka ën onyutho dheo mërë, cë ëlübkörë oketho yeegï ï kome.

Yecu öryëmö ëcadh wïl kï ï öt k'Obanga

12 Kinge karama më nyom, Yecu öcïdhö yo Kaperanaum k'aya mërë, utmego mërë ëka ëlübkörë cë obedo gïnï kunön pï nïnö mörö na nönök.

13 Ï karë na karama më Poth k'Eyuda onwongo dong cwök, cë Yecu öcïdhö yo Jerucalem. 14 Ën onwongo jö na tye ka cadhö dhok, rom, ëka amam gïnï ëka jö nökënë n'obedo ï dhö cathgï lökö cïlïng ï dyekal öt k'Obanga. 15 Yecu okedo thöl calö del, cë öryëmö jö kïbëc kï ï dyekal öt k'Obanga kanya acël kï rom ëka dhok. Ölökö mëjagï atarö ëka ökëthö cïlïng na nyige ka jö na lökö cïlïng. 16 Yecu okobo both jö n'onwongo cadhö amam gïnï nï, “Kwany unu jami ni ökö kï kany! Kür ïlök unu öt k'Apapna obed cuk!”

17 Cë ëlübkörë opo gïnï ï cöc n'ëcöö nï: “Marna pï odi bino nekona ökö.”*

18 Cë Eyuda openyo Yecu nï, “Anyuth më Tango mënë na in ïtwërö tïmö më nyutho nïwa më moko twëröni më tïmö jami ni kïbëc?”

19 Yecu ögamö nïgï nï, “Këth unu öt k'Obanga ni ökö, ëka an abino gërö dökï ï nïnö adek.”

20 Eyuda ögamö nï, “Öt k'Obanga ni otero mwaka pyer angwën wie abicël më gërö, ëka in ibino gërö ï nïnö adek këkën?” 21 Ëntö öt k'Obanga n'onwongo Yecu tye ka twak ïë onwongo obedo kome. 22 Kinge na dong ecero ën kï ï kin jö n'öthöö, ëlübkörë opo ï köp na ën onwongo okobo. Cë oye gïnï ï kom Cöc na Leng ëka köp na Yecu onwongo ötwakö.

23 Ï karë na Yecu onwongo tye ï Jerucalem ï karama më Poth, jö na pol önënö gïnï anyuth më tango na ën onwongo tye ka tïmö ëka oye gïnï ï kome. 24 Ëntö Yecu ba obedo kï gen ï komgï, pïën ën onwongo ngeo jö kïbëc. 25 Ngat mörö onwongo ba mïtërë më kobo nïnë kite na dhanö tye ködë, pïën ën kikome ngeo gin na tye ï cwiny dhanö.

3

Yecu gïn kï Nikodemo

1 Dhanö mörö onwongo tye n'obedo Aparicayo na nyïngë Nikodemo. Ën onwongo obedo ngat acël ï kin edong më öd okiko k'Eyuda. 2 Ën öcïdhö both Yecu ï kiwor cë okobo nïnë nï, “Apwony, wan engeo nï in ibedo apwony n'Obanga ooro. Pïën ngat mörö ope na twërö tio anyuth më tango na in ïtïmö ka Obanga onwongo ba tye ködë.”

3 Yecu ögamö nïnë nï, “An akobo nini köp adyer nï ngat mörö ope na bino nënö ker k'Obanga ka ba ënywölö ën dökï.”

4 Nikodemo openyo Yecu nï, “Ëtwërö nywölö dhanö nïngö dökï ka dong oti ökö? Adyer ën ba twërö dönyö ïï aya mërë ëk ënywöl dökï!”

5 Yecu ögamö nïnë nï, “An akobo nini köp adyer nï ngat mörö ope na bino dönyö ï ker k'Obanga ka ba ënywölö kï pii ëka kï Tipo Naleng. 6 Dhanö n'ënywölö kï kom tye kï kwö më kom, ëntö dhanö n'ënywölö kï Tipo Naleng tye kï kwö më cwiny. 7 In myero kür ibed kï ur ï kom ngö na an akobo, ‘Un myero ënywölwu dökï.’ 8 Yamö kudho yo kanya ën mïtö. Iwinyo ngür mërë, ëntö ba ïrömö ngeo kanya ën öya kï ïë onyo kanya ën tye ka cïdhö yo ïë. Dhanö acëlacël n'ënywölö kï Tipo Naleng tye nï kömanön.” 9 Nikodemo openyo Yecu nï, “Man twërö tïmërë nïngö?”

10 Yecu ögamö nï, “In ibedo apwony më Icarael, ëka in ba itye ka nïang ï köp ni kïbëc? 11 An akobo niwu köp adyer, wan ëtwak ï kom gin na wan engeo, ëka wan ëmïö caden ï kom gin na wan ënënö, ëntö un bara iyeo köp na wan ekobo. 12 Ka an akobo niwu köp ï kom jami më lobo ëka ba iye unu; cë un ïtwërö yee nïngö ka an akobo niwu köp ï kom jami më polo? 13 Ngat mörö ope na naka yam öcïdhö ï polo na path kï ngat n'obino kï ï polo—na ënë Wod ka Dhanö. 14 Kite na calö Muca otingo thwol malö ï kor yath kï ï thim, cë Wod ka Dhanö thon myero eting malö, 15 ëk dhanö acëlacël na yee ï kome onwong kwö na ba thum.

16 “Obanga ömarö jö më lobo ni rwök, cë ömïö Wode acël këkën, ëk dhanö acëlacël na yee ï kome kür öthöö, ëntö onwong kwö na ba thum. 17 Adyer, Obanga ba ooro Wode më ngölö köp nï jö më lobo, ëntö nï jö më lobo myero ölarë pïrë. 18 Dhanö na yee ï kome, ba ebino ngölö köp nïnë, ëntö dhanö na ba yee ëngölö köp nïnë dong ökö, pïën ba oyee ï nyïng Wod k'Obanga acël këkën. 19 Ngölö-köp tye nï köman: Tar obino ï lobo, ëntö jïï ömarö cöl pïny nakaka tar pïën ticgï onwongo obedo gin na rac. 20 Jö kïbëc na tïmö gin na rac dag gïnï tar, ëka ba bino gïnï ï tar pï lworo nï ticgï bino nen ökö kanyalër. 21 Ëntö jö na tïmö gin na tye atïr bino gïnï ï tar, ëk ticgï onen ökö kanyalër nï gin na gïn otio obedo gin n'Obanga mïtö.”

Caden ka Jon Abatica ï kom Yecu

22 Kinge, Yecu k'ëlübkörë öcïdhö gïnï ï lobo Yudea, kanya ën obedo ïë pï nïnö mörö k'ëlübkörë nakun batica jïï. 23 Jon Abatica thon onwongo tye ka batica jïï ï Ainon na cwök kï Calim, pïën pii onwongo dwong kunön, ëka jïï onwongo tye ka bino bothe ëk ebaticagï. 24 (Man ötïmërë na bara eketho Jon ï buc.) 25 Cë pyem öcakërë ï kin ëlübkör Jon mökö ëka Ayuda mörö ï kom kite më lönyërë. 26 Gïn obino both Jon ëka okobo gïnï bothe nï, “Apwony, dhanö ca n'onwongo tye kodi yo löka kulo Jordan—na in ikobo köp ï kome—nën, ën tye ka batica jïï, ëka jö kïbëc tye ka cïdhö yo bothe.”

27 Jon ögamö nï, “Dhanö twërö nwongo gin n'ëmïö ën këkën kï ï polo. 28 Un kï komwu ïtwërö unu moko nï an akobo, ‘An ba abedo Meciya ëntö an eora anyim nïnë.’ 29 Ngat na cung ï nget nyakö n'ënyömö ënë obedo anyom. Okone k'anyom, na cung ï ngete ëka winye, bedo na ïë opong kï yom cwiny rwök ka owinyo dwön anyom. Pï manön, an apong kï yom cwiny rwök. 30 Ën myero ömëdërë; an myero adök pïny.

Ngat na bino kï ï polo

31 “Ngat na bino kï malö löö jami kïbëc; ngat n'öya kï ï lobo ën obedo dhanö më lobo, ëka twak na calö ngat n'öya kï ï lobo. Ngat n'öya kï ï polo löö jami kïbëc. 32 Ën mïö caden ï kom gin na ën önënö ëka owinyo, ëntö ngat mörö ope na yeo caden mërë. 33 Ngat n'oyeo köp mërë, omoko kanya leng nï Obanga ënë Obanga më adyer. 34 Ngat n'Obanga ooro twakö köp k'Obanga, pïën Obanga mïö Tipo Naleng n'opong na ba pimo apima. 35 Apap marö Wod ëka oketho jami kïbëc ï cïngë. 36 Dhanö na yee ï kom Wod tye kï kwö na ba thum, ëntö ngat na kwërö Wod ba bino nwongo kwö, pïën akëmö k'Obanga bedo ï kome.”

4

Yecu kï dhakö më Camaria

1 Eparicayo owinyo gïnï nï Yecu onwongo tye ka lökö jö na pol më bedo ëlübkörë ëka baticagï na löö Jon, 2 adyer Yecu kikome ba obatica ngat mörö, ëntö ëlübkörë ënë obatica jïï. 3 Ï karë na Yecu ongeo köp ni, ën öya ökö kï ï lobo Yudea ëka ödök cen ï lobo më Galilaya. 4 Ën myero owok ï lobo më Camaria. 5 Cë ën obino ï taun mörö më Camaria na nyïngë Cukar, na cwök kï ngöm na yam Jakob onwongo ömïö wode Yocepu. 6 Kulo ka Jakob onwongo tye kunön, kite na Yecu onwongo owotho odhero ködë, ën obedo ï nget kulo. Caa onwongo dong cwök römö abicël më kiceng.

7 Ï karë na dhakö më Camaria obino më twömö pii, Yecu okobo nïnë nï, “Mïa pii mörö amodhi.” 8 (Ëlübkörë onwongo öcïdhö gïnï ï taun më wïlö cem.)

9 Dhakö më Camaria okobo nïnë nï, “In ibedo Ayuda ëka an abedo dhakö më Camaria. Pïngö in ïkwaö pii kï botha më amodha?” (Pïën Eyuda ba rïbërë gïnï kï jö Camaria.)

10 Yecu ögamö nïnë nï, “Ka onwongo ingeo mïc n'Obanga mïö ëka ngat na tye ka kwaöni pii më amodha, kono in ïkwaö ën cë ën onwongo twërö mïöni pii na mïö kwö.” 11 Dhakö ögamö nï, “Adwong, in ipe kï gin mörö më twömö pii ëka kulo thon thuth. In ïtwërö nwongo pii na mïö kwö ni kï kwene? 12 In idit ïlöö kwaröwa Jakob n'ömïöwa kulo ni? Ën kikome omodho pii ni kanya acël k'ëthïnö mërë ëka kï leeni mërë.”

13 Yecu ögamö nï, “Jö kïbëc na bino modho pii ni örïö bino nekogï dökï, 14 ëntö ngat mörö na bino modho pii na an abino mïö örïö ba bino neko dökï. Adyer, pii na an amïö bothe bino bedo wang pii na yenyo ï ïë naka ï kwö na ba thum.”

15 Dhakö okobo nïnë nï, “Adwong, mïa pii ni ëk örïö kür oneka ëka kür amëdara më bino kany më twömö pii.”

16 Yecu okobo nïnë nï, “Apë ïcïdh icwod cwori ëka idwogi cen kany.”

17 Dhakö ögamö nï, “An ape k'ëcwö.”

Cë Yecu okobo nïnë nï, “In ikobo atïr nï cwori ope. 18 Köp atïr ënë nï, in onwongo itye kï cwö abic, ëka ëcwö na in itye ködë kobedini ba obedo cwori. Gin na in ikobo nïna tye atïr.”

19 Dhakö okobo nï, “Adwong, an anënö nï in ibedo adwarpïny. 20 Kwerewa wörö Obanga ï wi kidi ni, ëntö un Eyuda ikobo unu nï kabedo na jïï myero öwör Obanga ïë tye ï Jerucalem.” 21 Cë Yecu okobo both dhakö nï, “Yee ï koma, dhakö, karë tye ka bino na jïï ba bino wörö Obanga Apap ï wi kidi ni onyo ï Jerucalem. 22 Un jö Camaria ïwörö unu gin na ba ingeo unu; wan ëwörö gin na wan engeo, pïën larë obino kï both Eyuda. 23 Ëntö karë tye ka bino ëka othuno dong ökö na jö na wörö Obanga bino wörö Apap ï cwiny ëka ï adyer, pïën gïn obedo koth jö n'Apap rangö. 24 Obanga obedo tipo, ëka jö na wörö ën myero öwör gïnï ën ï cwiny ëka adyer.”

25 Dhakö okobo nï, “Adwong, an angeo nï Meciya” (n'ecwodo nï Kiricito) “tye ka bino. Ka obino, ën bino kobo jami kïbëc bothwa.”

26 Cë Yecu okobo both dhakö nï, “An ënön na tye ka twak kodi.”

Ëlübkör Yecu odwogo bothe

27 Ï caa nön cücüth ëlübkör Yecu odwogo ëka obedo gïnï kï ur më nwongo Yecu tye ka twak kï dhakö. Ëntö ngat mörö ba openyo nï, “Ngö na in ïmïtö?” onyo “Pïngö itye ka twak ködë?”

28 Cë dhakö öwëkö agulu pii mërë, ëka ödök cen ï taun cë okobo both jïï nï, 29 “Bin, ïnën unu ëcwö n'okobo nïna jami kïbëc na yam an atïmö. Dhanö ni twërö bedo Meciya?” 30 Jïï öya kï ï taun ëka öcïdhö gïnï both Yecu.

31 Ï caa nön, ëlübkörë öbakö dhögï bothe nakun kobo gïnï nï, “Apwony, cam gin mörö.”

32 Ëntö ën okobo bothgï nï, “An atye kï cem më acama na un ba ingeo gin mörö ïë.”

33 Cë ëlübkörë ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Ngat mörö ba okelo nïnë cem?”

34 Yecu okobo nï, “Cemna obedo më tio gin na ngat n'oora mïtö ëka më cobo tic mërë. 35 Un ba ikobo nï, ‘Odong dwethe angwën ëka dong ëkaö kac’? An akobo niwu nï yab unu wangwu ëka ïnën unu pwothi! Cem dong öcëk ökö ëka örömö dong kac. 36 Ngat na kaö nwongo öcara, ëka cökö kodhi më kwö na ba thum, ëk ngat na cwö kodhi ëka ngat na kaö obed gïnï kï yom cwiny kanya acël. 37 Pïën carolok kobo adyer nï, ‘Ngat acël cwö ëka ngat nökënë kaö.’ 38 An aorowu më kaö gin na un ba itio pïrë. Jö nökënë ënë otio tic na tëk rwök, ëka un ïkaö adwogi më ticgï.”

39 Jö Camaria na pol kï ï taun nön oye gïnï ï kom Yecu pï köp na dhakö okobo nï, “Ën okobo nïna jami kïbëc na an abedo tïmö.” 40 Ï karë na jö Camaria obino bothe, gïn ökwaö Yecu më bedo bothgï ëka ën obedo nïnö arïö. 41 Jö na pol oye gïnï ï kom Yecu pï köp mërë na gïn owinyo.

42 Gïn okobo both dhakö nï, “Wan dong ba eye pï köp na in ikobo nïwa këkën; ëntö wan ewinyo kï ithwa, ëka wan engeo adyer nï dhanö ni obedo Alar më lobo.”

Yecu öcangö athïn k'Adit

43 Kinge nïnö arïö ën öya öcïdhö yo Galilaya. 44 (Yecu kikome onwongo okobo cön nï adwarpïny ba ëwörö kï ï lobo mërë.) 45 Ï karë na Yecu othuno ï Galilaya, jö më Galilaya öjölö ën. Gïn onwongo önënö jami kïbëc na ën obedo tïmö ï Jerucalem ï karama më Poth, pïën gïn thon onwongo tye kunön.

46 Cë ën dökï odwogo yo Kana ï Galilaya, kanya ën onwongo ölökö pii ödökö köngö ölök. Adit mörö onwongo tye ï Kaperanaum na wode two. 47 Ï karë na ën owinyo nï Yecu öya ökö kï ï Yudea, obino ï Galilaya, ën öcïdhö yo both Yecu ëka ökwaö ën më cïdhö cangö wode, n'onwongo dong cwök thöö.

48 Yecu okobo nïnë nï, “Ka un ba ïnënö anyuth më tango ëka gin më aura, un ba ibino yee.”

49 Adit okobo nïnë nï, “Adwong, bin n'athïn-na bara öthöö.”

50 Yecu ögamö nï, “In ïtwërö cïdhö. Wodi bino kwö.”

Adit oye ï köp ka Yecu cë ödök yo pacö. 51 Na ën onwongo pod tye ï wanga yoo, atic mërë oromo ködë k'emuth nï wode tye na kwö. 52 Ën openyogï caa na kom athïn öcakö bedo na bër. Gïn okobo nï, “Two lyetho öya kï ï kome woro caa abïrö.”

53 Cë apap k'athïn önïang nï man ënë caa na Yecu onwongo okobo nï, “Wodi bino kwö.” Cë ën kï jö më ödë kïbëc oye gïnï ï kom Yecu.

54 Man anyuth më tango më arïö na Yecu ötïmö, ï karë na ën öya kï Yudea ëka obino ï Galilaya.

5

Yecu öcangö angwalo ï dhö kulo

1 Kinge karë mörö, Yecu öcïdhö yo Jerucalem ï karama k'Eyuda. 2 Ï Jerucalem, ï nget Dhö Wangkac më Rom, onwongo tye kulo n'ecwodo nï Beteceda ï lëb Iburu n'onwongo tye ïë bölö abic. 3 Jö na two na pol—ëthöö wang, engwalo ëka jö na komgï okwe—onwongo buto gïnï ïë. [Gïn onwongo kürö ka erubo pii, 4 pïën karë mökö malaika ka Rwoth onwongo bino më rubo pii kï ï kulo. Ngat n'öcakö dönyö ï pii nakun pod erubo aruba, cang ökö kï kom two kïbëc n'onwongo tye ï kome.]* 5 Ëcwö mörö onwongo tye kunön na two oruu ï kome pï mwaka pyer adek wie aboro. 6 Ï karë na Yecu önënö ën obuto kunön ëka önïang nï ën otwore pï karë na lac, Yecu openyo ëcwö nï, “In ïmïtö nï ïcang?”

7 Ëcwö na two ögamö nï, “Adwong, an ape kï ngat mörö na lutha ï kulo ka pii orubere. Ka an atëmö më dönyö ï pii, ngat nökënë cakö yaa pye ökö ï nyima.”

8 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Yaa malö! Kwany ökëkani ëka ïcak woth.” 9 Cücüth ëcwö ni öcang ökö, ëka ökwanyö ökëka mërë cë öcakö woth.

Nïnö na gin ni ötïmërë ïë onwongo obedo ceng Cabït k'Eyuda, 10 ëka ëtëla k'Eyuda okobo both ëcwö n'onwongo ëcangö nï, “Tin ceng Cabït; cïk ba yeo nï in iting ökëkani.”

11 Ëntö ën ögamö nï, “Ngat n'öcanga okobo nïna nï, ‘Kwany ökëkani ëka ïcak woth.’ ”

12 Gïn openyo ën nï, “Nga ënön n'okobo nini nï, ‘Kwany ökëkani ëka ïcak woth?’ ”

13 Ëntö ëcwö n'onwongo ëcangö ba ongeo nga ënön, pïën Yecu onwongo ödönyö ökö ï kin jö na pol n'onwongo tye ï kabedo nön.

14 Kinge Yecu onwongo ëcwö ni ï öt k'Obanga ëka okobo nïnë nï, “Nën, in ïcang dong ökö. Kür dökï ïtïm bal, ëk gin na rac na löö manön kür opodh ï komi.” 15 Cë ëcwö nön öcïdhö ëka okobo both ëtëla k'Eyuda nï Yecu ënë öcangë.

Twër na Wod k'Obanga tye ködë

16 Ëtëla k'Eyuda öcakö gïnï yelo Yecu pïën ën öcangö dhanö ï ceng Cabït. 17 Yecu okobo nïgï nï, “Apapna tye ka tic ï karë kïbëc naka tin, ëka an thon atye ka tic.” 18 Pï tyën köp ni ëtëla k'Eyuda ötëmö gïnï yodhi kïbëc më neko Yecu; ën ba ötürö cïk më ceng Cabït këkën, ëntö ën onwongo thon kobo nï Obanga obedo Apap mërë, na mïö ën bedo na röm k'Obanga.

19 Cë Yecu ögamö köpgï nï, “An akobo niwu köp adyer, Wod ba twërö tïmö gin mörö pïrë kënë; ën twërö tïmö gin na ën nënö n'Apap mërë tïmö, pïën gin mörö këkën n'Apap tïmö Wod thon tïmö. 20 Apap marö Wod ëka nyutho nïnë jami kïbëc na ën tïmö. Ën bino nyutho nïnë thon jami na döngö më atïma na löö man ëka un kïbëc ibino uro. 21 Kite na calö Apap cero jö n'öthöö ëka mïögï kwö, ï yoo acël nön Wod thon mïö kwö both ngat mörö këkën na ën mïtö. 22 Apap thon ba ngölö köp ï kom ngat mörö ëntö ömïö ngölö-köp kïbëc both Wod, 23 ëk jö kïbëc öwör Wod kite na calö gïn wörö k'Apap ködë. Ngat na ba wörö Wod nwongo ba wörö Apap n'ooro ën.

24 “An akobo niwu köp adyer, ngat mörö këkën na winyo köpna ëka yee ï kom ngat n'oora tye kï kwö na ba thum ëka ba ebino ngölö köp nïnë; ën öya ökö kï ï thöö othuno ï kwö. 25 An akobo niwu köp adyer nï karë tye ka bino ëka othuno ökö na jö n'öthöö bino winyo dwön Wod k'Obanga ëka jö na bino winyo bino kwö gïnï. 26 Kite na calö kwö yaa kï both Apap, kömanön thon ën oye nï kwö myero öya kï both Wod, 27 ëka ömïö ën twër më ngölö köp pïën ën obedo Wod ka Dhanö.

28 “Kür ibed unu kï ur ï köp ni, pïën karë tye ka bino na jö kïbëc na tye ï lyenegï bino winyo gïnï dwönë 29 ëka donyo gïnï yökö—jö n'ötïmö gin na bër bino cer gïnï ï kwö na ba thum, ëka jö n'ötïmö gin na rac bino cer gïnï ëk ëngöl köp nïgï. 30 An ba atwërö tïmö gin mörö pïra këna; an angölö köp kite na calö an awinyo ködë, ëka ngölö-köpna tye atïr, pïën an ba amïtö tïmö gin na an amïtö ëntö gin na ngat n'oora mïtö.

Caden ï kom Yecu

31 “Ka an akobo köp më caden ï koma këna, caden-na ba bedo köp atïr. 32 Ngat nökënë tye na kobo köp më caden ï koma, ëka an angeo nï caden na ën kobo ï koma obedo köp adyer.

33 “Un ioro jïï both Jon Abatica ëka ën okobo köp më caden adyer. 34 Pathï nï an ayeo caden ka dhanö; ëntö an akobo köp ni ëk ïlarë unu. 35 Jon onwongo obedo calö tara n'ëcwïnyö na lyël ëka un ïyërö më bedo kï yom cwiny pï karë na nönök ï tar mërë.

36 “An atye kï köp më caden na pïrë dit na löö më ka Jon ökö. Tic n'Apapna ömïö botha më tyeko, ëka na an atye ka tïmö, mïö caden nï Apap oora. 37 Apap n'oora thon, ën kikome okobo köp më caden ï koma. Un anaka bara iwinyo unu dwönë onyo nënö kite na ën obedo ködë, 38 ëka köp mërë ope ï ïwu, pïën ba iye unu ngat na ën ooro. 39 Un ïrangö Cöc na Leng pïën ïthamö unu nï mïöwu kwö na ba thum. Man ënë Cöc na Leng na twakö köp më caden ï koma, 40 ëntö ïkwërö unu bino botha ëk inwong unu kwö.

41 “An ba arangö pak kï both dhanö, 42 ëntö an angeowu. An angeo nï un ipe kï mar k'Obanga ï cwinywu. 43 An abino kï nyïng Apapna, ëka un ba iyea; ëntö ka ngat mörö na path obino kï nyïngë, un ibino yeo ën. 44 Un ïtwërö yee nïngö ka ngat acëlacël rangö pak kï both awodhe, ëntö ba ïrangö unu pak na yaa kï both Obanga acël këkën?

45 “Kür ïtham unu nï an abino dothowu both Obanga Apap. Ngat na bino dothowu ënë Muca na un iketho genwu ï kome. 46 Ka onwongo iyeo unu Muca, onwongo myero iyea unu, pïën Muca öcöö köp ï koma. 47 Ëntö kite na un ba iyeo köp na ën öcöö, un ïtwërö yee gin na an akobo nïngö?”

6

Yecu öpïdhö jö elip abic

(Matayo 14:13-21; Marako 6:30-44; Luka 9:10-17)

1 Kinge karë mörö Yecu öcïdhö yo löka Nam më Galilaya (n'ecwodo thon nï Nam më Tiberia), 2 ëka lwak na pol ölübö ën pïën gïn önënö anyuth më tango n'onwongo ën ötïmö më cangö etwoe. 3 Cë Yecu öïdhö malö ï wi kidi ëka obedo pïny k'ëlübkörë. 4 Karë më karama më Poth k'Eyuda onwongo dong cwök. 5 Na Yecu önënö lwak tye ka bino yo bothe, ën okobo both Pilipo nï, “Kwene na onu ebino wïlö cem kï ïë më pïdhö jö ni?” 6 Yecu okobo köp ni më tëmö Pilipo, pïën Yecu onwongo dong ngeo gin na ën ebino tïmö.

7 Pilipo ögamö nïnë nï, “Denario mia arïö ba bino römö më wïlö ogati ëk ngat acëlacël ögam na nönök!”

8 Ngat acël n'obedo alübkörë n'ecwodo nï Anderiya, ömïn Cimon Petero, okobo nïnë nï, 9 “Awobi mörö tye kany n'ömakö ogati abic më cayiri ëka rëc arïö na thïthïnö, ëntö kara man twërö könyö ngö both jö na pol nï köman?”

10 Yecu okobo nï, “Mïï unu jïï obed pïny.” Lum onwongo ölöth rwök ï kabedo nön, ëka jïï obedo pïny, kï kin jö n'obedo pïny, wel cwö këkën onwongo mïtö römö elip abic. 11 Cë Yecu ökwanyö ogati abic, öpwöyö Obanga, ëka ömïö both ëlübkörë cë gïn opoko both jö n'onwongo obedo pïny. Ën ötïmö nï kömanön thon ï kom rëc ëka jö kïbëc öcamö kite na gïn ömïtö ködë.

12 Ï karë na gïn kïbëc ocemo oyeng, Yecu okobo both ëlübkörë nï, “Cök unu ngïnyë n'odong ëk gin mörö kür öbal.” 13 Cë ëlübkörë öcökö ngïny ogati më cayiri na jïï öcamö ëwëkö ökö ëka ëpïkö pong aditi apar wie arïö. 14 Kinge na jïï önënö anyuth më tango na Yecu otio, gïn öcakö kobo nï, “Adyer man ënë Adwarpïny na myero obin ï lobo.” 15 Ï karë na Yecu önïang nï gïn onwongo mïtö bino më dïönë bedo rwoth, cë ën ölüü ökö kënë yo wi kidi.

Yecu owotho ï wi pii

(Matayo 14:22-33; Marako 6:45-52)

16 Ï karë na pïny ocido, ëlübkörë öcïdhö gïnï ï dhö nam, 17 cë ödönyö gïnï ï öd yeya ëka öngölö ï nam më cïdhö yo Kaperanaum. Ï caa nön pïny onwongo dong cöl, ëka Yecu onwongo bara obino bothgï. 18 Yamö na tëk onwongo tye ka kudho ëka onwongo tye ka rubo pii. 19 Ï karë na gïn ökwang na römö kilomita abic onyo abicël, gïn önënö Yecu ka tye ka bino yo bothgï na wotho ï wi pii, cë lworo ömakögï rwök. 20 Ëntö Yecu okobo nïgï nï, “An ënön; kür ibed unu kï lworo.” 21 Ëlübkör Yecu ömïö ën ödönyö ï yeya bothgï. Cücüth yeya othuno ï lak nam kanya onwongo gïn tye ka cïdhö yo ïë.

22 Kodiko mërë lwak n'onwongo odong gïnï yo löka nam önïang nï yeya acël këkën ënë onwongo tye kunön, ëka Yecu onwongo ba ödönyö ïë k'ëlübkörë, ëntö gïn kara onwongo öcïdhö kën-gï. 23 Cë yeya mökö n'öya gïnï kï ï Tiberia obino ëka ocung gïnï na cwök ï kabedo na jïï onwongo öcamö ogati ïë kinge na Rwoth öpwöyö Obanga. 24 Ï karë na lwak önënö nï Yecu onyo ëlübkörë onwongo ope gïnï kunön, gïn ödönyö ï yeya ëka öcïdhö gïnï yo Kaperanaum më rangö Yecu.

Yecu ënë Ogati më Kwö

25 Ï karë na gïn onwongo Yecu ï löka nam tung ca, gïn openyo ën nï, “Apwony, in ithuno kany awene?”

26 Yecu ögamö nï, “Adyer an akobo niwu, un itye ka rangöna pïën an apïdhöwu kï cem ëka iyeng unu, pathï nï pïën un ïnënö anyuth më tango. 27 Kür itii unu pï cem na töp ökö, ëntö tii unu pï cem na bedo naka ï kwö na ba thum, na Wod ka Dhanö bino mïöwu. Obanga Apap omoko nakun ketho anyuth mërë ï kome.”

28 Cë gïn openyo Yecu nï, “Ngö na wan myero ëtïm ëk ëtïm gin n'Obanga mïtö?”

29 Yecu ögamö nï, “Tic k'Obanga ene: më yee ï kom ngat na ën ooro.”

30 Gïn openyo Yecu dökï nï, “Anyuth më tango mënë na in ibino mïö ëk wan ënën ëka eyee köp na in ikobo? Ngö na in ibino tïmö? 31 Kwerewa öcamö manna ï thim; kite n'ëcöö ködë: ‘Ën ömïögï ogati n'öya kï ï polo ëk öcam gïnï.’*”

32 Yecu okobo nïgï nï, “An akobo niwu köp adyer, pathï Muca ënë ömïöwu ogati n'öya kï ï polo, ëntö Apapna ënë mïöwu ogati n'atïr na yaa kï ï polo. 33 Ogati k'Obanga n'atïr ënë ngat na bino kï ï polo yo pïny ëka mïö kwö both jö më lobo.”

34 Gïn okobo nï, “Adwong, cakërë kobedini mïïwa ogati ni ï karë kïbëc.”

35 Cë Yecu okobo bothgï nï, “An ënë ogati na mïö kwö. Ngat na bino botha kec ba bino neko, ëka ngat na yee ï koma örïö ba bino neko. 36 Ëntö an akobo niwu nï ïnëna unu ökö ëka pod bara iyee unu. 37 Jö kïbëc n'Apapna mïö botha bino bino gïnï botha, ëka ngat n'obino botha an ba abino ryëmö ökö. 38 Pïën an abino pïny kï ï polo pathï më cobo mitina këna ëntö më cobo miti ka ngat n'oora. 39 Man ënë miti ka ngat n'oora, nï kür arweny ngat mörö acël kï kin jö kïbëc na ën ömïa, ëntö acergï ï nïnö më ajiki. 40 Man ënë gin n'Apapna mïtö, nï dhanö acëlacël na nënö Wod ëka yee ï kome, myero onwong kwö na ba thum cë an abino cero ën ï nïnö më ajiki.”

41 Cë ï caa nön Eyuda n'onwongo pyem kï Yecu öcakö ngüngüta ï kome pïën ën okobo nï, “An ënë ogati n'obino pïny kï ï polo.” 42 Gïn okobo nï, “Man pathï Yecu, wod ka Yocepu, n'apap mërë ëka aya mërë wan engeo? Pïngö ën kobo nï, ‘An abino pïny kï ï polo’?”

43 Yecu ögamö nï, “Kür ïngüngüta unu ï kinwu kenwu.” 44 Ngat mörö ope na twërö bino botha thwara k'Apap n'oora ömïö ën më bino botha, ëka an abino cero ën ï nïnö më ajiki. 45 Ëcöö ï buke k'edwarpïny nï: “Obanga bino pwonyogï kïbëc.* Ngat acëlacël na winyo köp kï both Apap ëka pwonyere kï bothe bino yo botha. 46 Ngat mörö ope n'önënö Apap na path kï ngat n'öya kï both Obanga; ën këkën ënë önënö Apap. 47 An akobo niwu köp adyer, ngat na yee tye kï kwö na bedo naka naka. 48 An abedo ogati na mïö kwö. 49 Kwerewu öcamö manna ï thim, ëka öthöö gïnï kïbëc. 50 Ëntö ngat mörö na bino camö ogati n'obino kï ï polo ba bino thöö. 51 An abedo ogati na mïö kwö n'obino pïny kï ï polo. Ka ngat mörö öcamö ogati ni, ën bino kwö na twal. Ogati ni ënë koma, na an abino mïö ëk jö më lobo obed kï kwö më cwiny.”

52 Cë Eyuda n'onwongo pyem kï Yecu öcakö gïnï pyem na gwaü ï kin-gï, “Dhanö ni twërö mïöwa kome më acama nïngö?”

53 Yecu okobo nïgï nï, “An akobo niwu köp adyer, thwara ka ïcamö unu kom Wod ka Dhanö ëka ïmadhö unu remo mërë, ba ibino bedo unu kï kwö ï komwu. 54 Ngat n'öcamö koma ëka ömadhö remona bedo kï kwö na ba thum, ëka an abino cero ën ï nïnö më ajiki. 55 Pïën koma obedo cem më adyer, ëka remona obedo gin më amadha më adyer. 56 Ngat na camö koma ëka madhö remona bedo ï an ëka an abedo ï ën. 57 Kite n'Apap na kwö oora ëka an akwö pï Apap, kömanön thon ngat na camö koma bino kwö pï an. 58 Kwerewu öcamö manna ëka öthöö gïnï, ëntö ngat na camö ogati n'obino pïny kï ï polo bino kwö na twal.” 59 Yecu okobo köp ni nakun tye ka pwony ï cinagoga ï Kaperanaum.

Köp më kwö na ba thum

60 Ï karë n'ëlübkör Yecu na pol owinyo köp mërë, gïn okobo nï, “Man obedo pwony na tëk. Nga na twërö yeo köp ni?”

61 Ï karë na Yecu ongeo nï ëlübkörë onwongo tye ka ngüngüta ï köp ni, ën okobo nïgï nï, “Köp ni öbalö thamawu ökö? 62 Cë ngö na un ibino thamö ka ïnënö unu Wod ka Dhanö tye ka cïdhö yo polo kanya ën onwongo tye ïë cön? 63 Gin na mïö kwö ënë Tipo Naleng; kom ba könyö gin mörö. Köp na an atwakö bothwu obedo köp më cwiny ëka kwö. 64 Ëntö jö mökö pod tye ï kinwu na ba yee ï koma.” Pïën cakërë ï acaki, Yecu onwongo ongeo jö na ba bino yee ëka kï ngat na bino ketho örörö ï kome. 65 Ën ömëdërë më kobo nï, “Man ënë ömïö an akobo niwu nï ngat mörö ope na twërö bino botha thwara k'Apap ömïö ën më bino botha.”

66 Cakërë ï karë nön ëlübkörë na pol öwëkö gïnï lübö körë ëka ba dökï ömëdërë gïnï më lübö ën.

67 Yecu openyo ëlübkörë apar wie arïö nï, “Un thon ïmïtö cïdhö ökö?”

68 Cimon Petero ögamö nï, “Rwoth, wan ebino cïdhö yo both nga? In itye kï köp më kwö na ba thum. 69 Wan eye ëka engeo nï in ibedo Ngat Naleng k'Obanga.”

70 Cë Yecu okobo nïgï nï, “An onwongo ba ayëröwu jö apar wie arïö? Ëntö dhanö acël ï kinwu obedo atic ka Catan!” 71 (Ën onwongo tye ka twak ï kom ngat na bino ketho örörö ï kome, Yuda wod ka Cimon Ikariot, n'onwongo obedo dhanö acël ï kin ëlübkör Yecu apar wie arïö.)

7

Yecu ëka utmego mërë

1 Kinge, Yecu obedo ka woth ï Galilaya, ën onwongo ba mïtö cïdhö yo Yudea pïën ëtëla k'Eyuda onwongo mïtö neko ën ökö. 2 Karë më karama k'Eyuda n'ecwodo nï Karama më Bölö onwongo dong cwök, 3 cë utmego ka Yecu okobo nïnë nï, “In myero ïya kï kany ïcïdh yo Yudea, ëk ëlübkori önën tango na in itio. 4 Ngat mörö ope na mïtö tio tic ï müng, ka ën kikome mïtö nï jïï onge. Ka in itio tic ni gïnï, nyuthiri keni both lobo.” 5 (Naka thon utmego mërë ba oye gïnï ï kome.)

6 Yecu okobo nïgï nï, “Karëna bara örömö; ëntö karëwu tye nïnö kïbëc. 7 Jö më lobo ba twërö dagöwu, ëntö daga gïnï pïën an akobo köp më caden ï komgï nï ticgï obedo gin na rac. 8 Cïdh unu ï karama. An bara acïdhö ï karama ni, pïën karëna bara örömö.” 9 Ï karë na Yecu okobo köp ni, ën odong ï Galilaya.

10 Kinge na dong utmego mërë öcïdhö gïnï ï karama, Yecu thon öcïdhö ï müng na ba ënënö. 11 Ëtëla k'Eyuda obedo ka rangö Yecu ï karama nakun penyo gïnï nï, “Ën tye kwene?”

12 Lwak onwongo tye ka ngüngüta ï kome. Jö mökö onwongo tye ka kobo nï, “Ën obedo dhanö na bër.”

Jö nökënë okobo nï, “Pe, ën tye ka bwölö jö abwöla.” 13 Ëntö ngat mörö ope n'ötwakö köp ï kome kanyalër pïën gïn onwongo lworo ëtëla k'Eyuda.

Yecu opwonyo ï karama

14 Ï karë na karama othuno ï dyere, Yecu öcïdhö ï dyekal öt k'Obanga ëka öcakö pwony. 15 Ëtëla k'Eyuda obedo kï ur ëka okobo gïnï nï, “Dhanö ni onwongo koth pwony ni nïngö nakun ba ökwanö?”

16 Yecu ögamö nï, “Pwonyna ba obedo mëga, ëntö öya kï both ngat n'oora. 17 Ka ngat mörö öyërö më tio gin n'Obanga mïtö, ën bino ngeo ka pwonyna öya kï both Obanga onyo ka an atye ka twak pïra këna. 18 Ngat na twak pïrë kënë tïmö më nwongo wörö na pïrë kënë, ëntö ngat na rangö wörö pï ngat n'oore, ën obedo dhanö më adyer; gin mörö më twodo ope ï kome. 19 Muca yam ba ömïöwu cïk? Ëntö dhanö mörö ope ï kinwu na gwökö cïk. Pïngö un ïmïtö nekona unu?”

20 Lwak ögamö nï, “In ibedo ngat na cen ömakö. Nga na mïtö nekoni?”

21 Yecu okobo bothgï nï, “An atio tango acël, ëka un kïbëc iuro. 22 Muca ömïöwu cïk më lïrë ëka un ïlïrö athïn awobi ï ceng Cabït k'Eyuda. (Adyer kite më thëkwarö më lïrë ni öcakërë kï both kwerewu, na bara Muca ömïö cïk.) 23 Kobedini ka ëtwërö lïrö athïn ï ceng Cabït ëk cïk ka Muca kür myero ëtür, pïngö un ïkëcö ï koma pï cangö kom dhanö kïbëc ï ceng Cabït? 24 Kür ïngöl köp na lübërë kï gin na un ïnënö, ëntö ngöl unu köp n'atïr.”

Yecu ënë Meciya?

25 Cë jö mökö më Jerucalem öcakö penyo nï, “Pathï dhanö ni ënë gïn mïtö neko? 26 Nën, ën tye ka twak kanyalër, ëka ba tye ka kobo gïnï köp mörö bothe. Ëlöc omoko dong adyer nï ën obedo Meciya? 27 Ëntö wan engeo kanya dhanö ni öya kï ïë; ka Meciya bino bino, ngat mörö ope na bino ngeo kanya ën yaa kï ïë.”

28 Cë na Yecu pod tye ka pwony ï dyekal öt k'Obanga, ën oredo rwök nï, “Adyer un ingea, ëka ingeo unu kanya an aya kï ïë. An ba atye kany pïra këna. Ëntö ngat n'oora tye adyer ëka un ba ingeo ën. 29 An angeo ën pïën an aya kï bothe ëka ën oora.”

30 Cë gïn ötëmö makö Yecu, ëntö ngat mörö ope n'oketho cïngë ï kome, pïën caa mërë onwongo bara örömö. 31 Jö na pol kï kin lwak oketho yeegï ï kome ëka okobo gïnï nï, “Ï karë na Meciya bino bino, ën bino tio anyuth më tango na pol na löö dhanö ni?”

32 Eparicayo owinyo ka lwak tye ka mwöng gïnï ï kom Yecu, cë ëlamdhök na dito ëka Eparicayo ooro acikari më öt k'Obanga më makö Yecu.

33 Yecu okobo nï, “An atye kodwu pï karë mörö na nönök, cë an abino cïdhö yo both ngat n'oora. 34 Un ibino rangöna, ëntö ba ibino unu nwongona; ëka kanya an atye ïë, un ba ïtwërö bino ïë.”

35 Ëtëla k'Eyuda ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Kwene na dhanö ni mïtö cïdhö yo ïë na wan ba ëtwërö nwongo ën? Ën mïtö cïdhö both jöwa n'ökëth ata ï kin Erok* më pwonyogï? 36 Tyën köp na ën okobo nï, ‘Un ibino rangöna, ëntö ba ibino unu nwongona,’ ëka ‘Kanya an atye ïë, un ba ïtwërö bino ïë’ gönyö nïngö?”

37 Ï nïnö na dit më ajiki më karama, Yecu öya malö ëka oredo kï dwön na malö nï, “Ka örïö oneko ngat mörö, myero ën obin botha ëka omodhi. 38 Ngat mörö këkën na yee ï koma, kite na Cöc na Leng kobo, kulo më pii më kwö bino molo nakun yaa kï ï cwinye.” 39 Yecu ötwak ï kom Tipo Naleng, na jö n'oye ï kome bino nwongo gïnï. Ï karë nön Tipo Naleng onwongo bara ëmïö, pïën Yecu onwongo bara eketho dheo ï kome.

40 Ï karë na gïn owinyo köp mërë, jö mökö okobo nï, “Adyer dhanö ni obedo Adwarpïny.”

41 Jö nökënë okobo nï, “Ën obedo Meciya.”

Ëntö jö nökënë pod okobo nï, “Meciya twërö yaa kï ï Galilaya nïngö? 42 Cöc na Leng ba kobo nï Meciya bino yaa kï ï dhogola ka Daudi ëka kï ï Bethelem, taun na Daudi obedo ïë?” 43 Cë jïï öcakö popoka gïnï pï Yecu. 44 Jö mökö ömïtö makö ën, ëntö ngat mörö ba oketho cïngë ï kome.

Ëtëla k'Eyuda ba oye ï kom Yecu

45 Ï karë n'acikari më öt k'Obanga odwogo, ëlamdhök na dito ëka Eparicayo openyogï nï, “Pïngö un ba ikelo ën?”

46 Acikari më öt k'Obanga ögamö nï, “Ngat mörö anaka yam bara ötwak kite na dhanö ni twak ködë.”

47 Eparicayo ögamö nï, “Un thon ëbwölöwu ökö? 48 Ngat mörö tye ï kin onu ëlöc onyo Eparicayo n'oye ï kome? 49 Ope! Ëntö lwak ni na ba ngeo gïnï cïk—ëlamögï dong ökö.”

50 Nikodemo, n'onwongo öcïdhö both Yecu cön ëka n'onwongo obedo ngat acël ï kin-gï, openyogï nï, 51 “Cïk onu yeo më ngölö köp ï kom dhanö na bara ewinyo köp na yaa kï ï dhögë, më nïang ï kom ngö na ën ötïmö?”

52 Gïn ögamö nï, “In thon ïya kï ï Galilaya? Rang na bër kï ï Cöc na Leng ëka ibino nwongo nï adwarpïny mörö ope na yaa kï ï Galilaya.”

53 [Cë ngat acëlacël öcïdhö yo pacö mërë.

8

Dhakö n'ëmakö ï Elomi

1 Yecu öcïdhö ï wi Kidi më Jeituni. 2 Kodiko cön, ën dökï odwogo ï dyekal öt k'Obanga, jö kïbëc obino bothe, cë ën obedo pïny më pwonyogï. 3 Cë epwony Cïk ëka Eparicayo okelo gïnï dhakö mörö n'ëmakö ï elomi. Gïn ömïö ën ocung ï nyimgï 4 ëka okobo gïnï both Yecu nï, “Apwony, dhakö ni ëmakö ï tïm më elomi. 5 Kï ï Cïk, Muca öcïköwa nï myero ecel koth mon ni kï kite. In ikobo nïngö ïë?” 6 Gïn openyo peny ni më tëmö Yecu, ëk enwong kï köp mörö më dotho ën.

Ëntö Yecu ogungo pïny cë öcakö cöö ngöm kï nya cïngë. 7 Ï karë na gïn mëdërë më penyo Yecu, ën öya malö cë okobo nïgï nï, “Ka ngat mörö tye ï kinwu n'ope kï bal, myero ën öcak celo dhakö ni kï kidi.” 8 Ën dökï ogungo cë öcöö ngöm.

9 Ï karë na gïn owinyo köp nön, öcakö gïnï cïdhö k'acëlacël cakërë kï both jö na dito naka Yecu odong kënë kï dhakö na pod ocung kany nön. 10 Cë Yecu öya malö ëka openyo ën nï, “Dhakö, tye gïnï kwene? Ngat mörö ba öngölö köp ï komi?”

11 Ën ögamö nï, “Adwong, ngat mörö ope.”

Cë Yecu okobo nïnë nï, “An thon ba angölö köp ï komi. Cïdhï ëka kür dökï ïtïm bal.”]*

Yecu ënë Tar më lobo

12 Ï karë na Yecu dökï ötwak kï jïï, ën okobo nï, “An abedo tar më lobo, ngat na lübö köra ba bino woth ï cöl pïny, ëntö bino bedo kï tar më kwö.”

13 Eparicayo ögamö nï, “Kobedini in ïmïö köp më caden ï komi keni; caden-ni ba tye atïr.”

14 Yecu ögamö nï, “Kadï bed an akob caden ï koma këna, caden-na ënë köp na tye atïr pïën an angeo kanya an aya kï ïë ëka kanya an acïdhö yo ïë. Ëntö un ba ingeo kanya an aya kï ïë ëka kanya an acïdhö yo ïë. 15 Un ïngölö köp ï kite ka dhanö, ëntö an ba angölö köp ï kom ngat mörö. 16 Ëntö ka an angölö köp, ngölö-köpna tye atïr, pïën an ba atye këna ï ngölö-köp ëntö Apap n'oora tye köda kanya acël. 17 Ï Cïk na mewu ëcöö nï köp më caden ka jö arïö bedo caden n'atïr. 18 An amoko köp më caden ï koma këna, ëka Apap n'oora ënë acaden-na nökënë.”

19 Cë gïn openyo Yecu nï, “Apapni tye kwene?”

Ën ögamö nï, “Un ba ingea unu onyo Apapna. Ka onwongo ingea unu, onwongo ingeo unu Apapna thon.” 20 Ën okobo köp ni gïnï ï karë na ën tye ka pwony ï dyekal öt k'Obanga na cwök kï kanya ëkanö mïc ïë. Ëntö ngat mörö ba ömakö ën, pïën caa mërë onwongo bara örömö.

21 Cë Yecu dökï okobo nïgï nï, “An acïdhö ökö, ëka un ibino rangöna, ëntö ibino unu thöö ï balwu. Kanya an acïdhö yo ïë, un ba ïtwërö bino ïë.”

22 Man ömïö ëtëla k'Eyuda openyere kën-gï nï, “Ën bino nekere kënë? Man ënë tyën köp n'ömïö ën okobo nï, ‘Kanya an acïdhö yo ïë un ba ïtwërö bino ïë’?”

23 Yecu ömëdërë nakun kobo nï, “Un ïya unu kï ï lobo pïny; ëntö an aya kï malö. Un ibedo më lobo ni; ëntö an ba abedo më lobo ni. 24 Man ënë ömïö an akobo nï un ibino thöö ï balwu gïnï; ka un ba iyee nï ‘An ënë An,’ adyer un ibino thöö ï balwu gïnï.”

25 Ëtëla k'Eyuda openyo ën nï, “In ïnga?”

Yecu ögamö nï, “An ënë ngat na an abedo kobo niwu kï ï acaki. 26 An atye kï köp na pol na myero akob ï komwu na ngölö köp niwu. Ëntö ngat n'oora genere, ëka gin na an awinyo kï bothe, an akobo both jö më lobo.”

27 Gïn ba önïang nï Yecu onwongo tye ka kobo nïgï köp ï kom Apap mërë. 28 Cë Yecu okobo nï, “Ï karë na un ibino tingo Wod ka Dhanö malö, cë un ibino ngeo nï ‘An ënë An’ ëka nï an ba atïmö gin mörö kï twëröna këna, ëntö atwakö ngö n'Apap opwonya ködë. 29 Ngat n'oora tye kanya acël köda; ën ba öwëka këna, pïën ï karë kïbëc an atïmö gin na yomo cwinye.” 30 Jö na pol n'owinyo Yecu ka twak oye gïnï ï kome.

Ëthïnö k'Abraam

31 Cë Yecu okobo both Eyuda n'oye ï kome nï, “Ka ïlübö unu pwonyna, nwongo ibedo unu ëlübköra adyer. 32 Un ibino ngeo köp adyer, ëka köp adyer bino gönyöwu.”

33 Gïn ögamö nï, “Wan ebedo ëkwaë k'Abraam ëka wan bara ebedo opii ka ngat mörö. In ïcakö kobo nï köp adyer bino gönyöwa nïngö?”

34 Yecu ögamö nï, “Akobo niwu köp adyer, ngat acëlacël na tïmö bal obedo opii ka bal. 35 Opii ba bedo ï pacö mörö na twal, ëntö athïn më pacö bedo ïë na twal. 36 Kömanön, ka Wod ögönyöwu, adyer nwongo dong ëgönyöwu. 37 An angeo nï un ibedo ëkwaë k'Abraam. Ëntö pod ïyübërë unu më nekona, pïën köpna ba dönyö ï cwinywu. 38 An akobo niwu gin na an anënö kï both Apapna, ëntö un ïtïmö gin na un iwinyo kï both apapwu.”

39 Gïn ögamö nï, “Abraam obedo apapwa.”

Yecu okobo nïgï nï, “Ka un onwongo ibedo ëthïnö k'Abraam, kono ïtïmö unu gin n'Abraam ötïmö. 40 Ëntö kobedini ïmïtö unu nekona, an dhanö na kobo niwu köp adyer na an awinyo kï both Obanga. Abraam yam ba ötïmö kömanön. 41 Un itye ka tïmö gin n'apapwu kikome tïmö.”

Gïn ögamö nï, “Wan ba ebedo ëthïn lek; wan etye k'Apapwa acël këkën na ënë Obanga kikome.”

Ëthïnö ka Catan

42 Yecu okobo nïgï nï, “Ka onwongo Obanga obedo Apapwu, kono ïmara unu, pïën an aya kï both Obanga ëka kobedini an atye kany. An ba abino kï wia këna; ëntö ënë oora. 43 Pïngö ba ïnïang unu ï köp na an akobo? Pïën un ba ïtwërö winyo köp na an akobo. 44 Un ïya kï both apapwu Catan, ëka ïmïtö unu cobo miti k'apapwu. Ën onwongo obedo anek cön ï acaki, ba kobo köp adyer, pïën köp adyer ope bothe. Ka ën kobo köp më twodo nwongo obedo kite mërë, pïën ën obedo atwodo ëka apap ka twodo. 45 An akobo niwu köp adyer ëntö un ba iyea! 46 Nga kï ï kinwu na twërö nyutho bal mörö ï koma? Ka an atwakö köp adyer, pïngö ba iyee unu ï köp na an akobo? 47 Ngat mörö n'obedo dhanö k'Obanga winyo köp k'Obanga. Gin na mïö un ba iwinyo pïën un ba ïya kï both Obanga.”

Yecu ëka Abraam

48 Eyuda n'onwongo pyem kï Yecu openyo gïnï nï, “Wan ba ekobo köp atïr nï in ibedo dhanö më Camaria ëka cen omaki?”

49 Yecu ögamö nï, “An cen ba ömaka, ëntö awörö Apapna ëka un ba ïwöra. 50 An ba arangö dheo pïra këna; ëntö ngat na rangö na kakara tye, ëka ënë obedo angöl-köp. 51 Adyer an akobo niwu nï, ka ngat mörö gwökö köpna, ën ba bino thöö na twal.”

52 Eyuda n'onwongo pyem kï Yecu okobo nï, “Kobedini wan dong ënïang nï in cen omaki! Abraam yam öthöö ëka edwarpïny thon, ëntö in ikobo nï, ‘Ka ngat mörö gwökö köpna ba bino thöö na twal.’ 53 In idit ïlöö apapwa Abraam? Ën yam öthöö, ëka edwarpïny thon. In ïthamö nï in ibedo nga?”

54 Yecu ögamö nï, “Ka aketho dheo ï koma këna, dheona nön ba könyö. Apapna na un icwodo nï Obangawu ënë ketho dheo ï koma. 55 Un ba ingeo unu ën, an angeo ën. Ka onwongo an akobo nï ba angeo ën, kono abedo atwodo calö un. Ëntö an angeo ën ëka agwökö köp mërë. 56 Apapwu Abraam obino obedo kï yom cwiny nï ebino nënö nïnöna; ën önënö cë cwinye obedo na yom.”

57 Ëtëla k'Eyuda okobo nïnë nï, “In mwakani bara othuno pyer abic ëka in ïnënö Abraam!”

58 Yecu ögamö nï, “Adyer akobo niwu nï na pod bara ënywölö Abraam, ‘An ënë An.’ ” 59 Cë gïn ökwanyö kite më celo Yecu, ëntö ën opono ëka öya ökö kï ï dyekal öt k'Obanga.

9

Yecu öcangö athöö wang

1 Ï karë na Yecu tye ka woth k'ëlübkörë, ën önënö ëcwö mörö n'ënywölö na wangë öthöö. 2 Ëlübkörë openyo ën nï, “Apwony, nga ënë öbalö, ëcwö ni onyo enyodo mërë, n'ömïö ënywölö ën na wangë öthöö?”

3 Yecu ögamö nï, “Ëcwö ni onyo enyodo mërë ba öbalö gïnï, ëntö man ötïmërë ëk tic k'Obanga onen ï kome. 4 Onu myero eti tic ka ngat n'oora na ceng pod tye. Kiwor tye ka bino na ngat mörö ba twërö tic. 5 Ka an pod atye ï lobo, an nwongo abedo tar më lobo.”

6 Kinge na Yecu okobo köp ni, ën öngülö laö dhögë pïny, önyöbö kï ngöm ëka opuo ï wang ëcwö nön. 7 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Cïdhï ïlwök wangi ï kulo më Ciloam” (na tyën köp mërë gönyö nï “n'eoro”). Ën öcïdhö, ölwökö wangë ëka odwogo na wangë dong neno.

8 Jö na bedo na cwök ködë ëka jö n'onwongo nënö ën ka kwaö kwac openyere gïnï nï, “Pathï ëcwö ni ënë onwongo marö bedo cë kwaö kwac?” 9 Jö mökö okobo nï ën ënön.

Jö nökënë okobo nï, “Pathï ën cal acala ködë.”

Ëntö athöö wang ögamö dhögï nï, “An ënön.”

10 Gïn openyo ën nï, “Wangi öyabërë nïngö?”

11 Ën ögamö nï, “Ëcwö n'ecwodo nï Yecu önyöbö cwodho cë opuo ï wanga, ëka okobo nïna nï acïdhï alwök wanga ï kulo më Ciloam. Cë acïdhö alwökö wanga ëka acakö neno.”

12 Gïn openyo ën nï, “Ën tye kwene?”

Athöö wang ögamö nï, “An ba angeo.”

Eparicayo openyo athöö wang n'ëcangö

13 Gïn otero ëcwö n'onwongo wangë öthöö both Eparicayo. 14 Nïnö na Yecu önyöbö cwodho cë öcangö kï wang athöö wang onwongo obedo ceng Cabït k'Eyuda. 15 Pï manön Eparicayo openyo athöö wang kite na wangë öyabërë ködë. Ën okobo nïgï nï, “Ën opuo cwodho ï wanga, ëka alwökö cë acakö neno.”

16 Cë Eparicayo mökö öcakö kobo nï, “Dhanö ni ba öya kï both Obanga pïën ba gwökö cïk më ceng Cabït k'Eyuda.”

Ëntö Eparicayo nökënë openyo nï, “Dhanö n'obedo abal twërö tio anyuth më tango na röm kï man?” Cë ömïö apokapoka obedo na tye ï kin-gï.

17 Cë Eparicayo dökï openyo athöö wang nï, “Thamani tye nïngö ï kom dhanö ni n'öyabö wangi?”

Ëcwö ögamö nï, “Ën obedo adwarpïny.”

18 Ëtëla k'Eyuda ba oyee gïnï nï ën onwongo wangë öthöö ëka nï ëyabö wangë, naka ömïö ecwodo enyodo mërë. 19 Gïn openyo enyodo mërë nï, “Man wodwu na un ikobo nï ënywölö na wangë öthöö? Ngö ënë ömïö ën kobedini dong nënö pïny?”

20 Enyodo mërë ögamö nï, “Wan engeo nï man obedo wodwa ëka ënywölö ën na wangë öthöö. 21 Ëntö kite na kobedini dong nënö kï pïny ködë, wan ba engeo ëka ba engeo ngat n'öyabö wangë. Peny unu ën. Ën dong dit; ën römö twak pïrë kënë.” 22 Enyodo mërë okobo kömanön pïën onwongo lworo gïnï ëtëla k'Eyuda, pïën gïn onwongo öyübö köp nï ka ngat mörö otuco nï Yecu ënë Meciya, ebino ryëmö ökö kï ï cinagoga. 23 Manön ënë ömïö enyodo mërë okobo nï, “Ën dong dit; peny unu ën.”

24 Gïn dökï ocwodo athöö wang tyën më arïö cë okobo gïnï nïnë nï, “Mïï dheo both Obanga nakun ikobo köp adyer, wan engeo nï dhanö ni n'öyabö wangi obedo abal.”

25 Ën ögamö nï, “Ka ën obedo abal, an ba angeo. Gin na an angeo ënë nï: an onwongo wanga öthöö, ëntö kobedini an dong aneno!”

26 Cë gïn openyo ën nï, “Ngö na ën ötïmö ï komi? Ën öyabö wangi nïngö?”

27 Ën ögamö nï, “An dong akobo niwu ökö ëka ba iwinyo unu. Pïngö pod dökï ïmïtö unu winyo? Un thon ïmïtö bedo ëlübkörë?”

28 Cë gïn öyanyö ën nakun kobo gïnï nï, “In ënë ibedo alübkörë, ëntö wan ebedo ëlübkör Muca! 29 Wan engeo nï Obanga yam ötwak kï Muca, ëntö dhanö ni, wan ba engeo kanya ën öya kï ïë.”

30 Ngat na wangë onwongo öthöö ögamö nï, “Man obedo köp më aura rwök! Un ba ingeo unu kanya ën öya kï ïë, ëntö ën öyabö wanga. 31 Wan engeo nï Obanga ba winyo ëbal ëntö winyo dhanö na lworo ën ëka tïmö gin na ën mïtö. 32 Anaka yam wan bara ewinyo nï ngat mörö öyabö wang dhanö n'ënywölö na wangë öthöö. 33 Ka dhanö ni onwongo ba öya kï both Obanga, onwongo ba twërö tïmö gin mörö.”

34 Gïn ögamö nï, “In onwongo enywoli ï bal—in ïtwërö pwonyowa nïngö?” Cë gïn öryëmö ën yökö.

Thöö wang më cwiny

35 Ï karë na Yecu owinyo nï ëryëmö dhanö nön yökö, ën onwongo cë openyo ën nï, “In iyee ï kom Wod ka Dhanö?”

36 Ëcwö ögamö nï, “Adwong, nga ënön? Kob nïna ëk ayee ï kome.”

37 Yecu okobo nïnë nï, “In dong ïnënö ën; ï adyer, ënë ngat na tye ka twak kodi.”

38 Cë ëcwö okobo nï, “Rwoth, an ayee,” ëka öwörö ën.

39 Yecu okobo nïnë nï, “An abino ëk jö më lobo ni ëngöl köp nïgï. Ëk ëthöö wang önën pïny, ëka jö na wang-gï neno bino bedo ëthöö wang.”

40 Eparicayo mökö n'onwongo tye kanya acël ködë owinyo gïnï köp na ën okobo ëka openyo gïnï nï, “Wan thon wangwa öthöö?”

41 Yecu ögamö nïgï nï, “Ka onwongo wangwu öthöö, kono ba itye unu kï bal, ëntö un ikobo nï, ‘Wan ënënö pïny,’ pï manön balwu pod dong bedo.

10

Carolok ï kom akwath

1 “An akobo niwu köp adyer, ngat na ba dönyö kï ï dhö anok ëntö ïdhö ï anok kï kany nökënë, nwongo obedo akwo ëka ayak. 2 Ëntö ngat na dönyö kï ï dhö anok ënë akwath ka rom mërë. 3 Ngat na gwökö anok yabö dhö anok n'akwath, ëka rom winyo dwön akwath. Ën cwodo rom mërë kï nyïng-gï ëka tëlö wigï yökö. 4 Ka dong okelo rom mërë kïbëc yökö, ën tëlö wigï anyim, ëka rom mërë lübö körë pïën gïn ngeo dwönë. 5 Gïn ba bino lübö kör ngat na path; ëntö rïngö gïnï ökö kï bothe pïën gïn ba ngeo dwönë.” 6 Yecu okobo carolok ni bothgï, ëntö gïn ba önïang ï tyën köp na ën onwongo tye ka kobo bothgï.

7 Pï manön Yecu dökï okobo nïgï nï, “Adyer an akobo niwu nï an ënë dhö anok ka rom. 8 Jö kïbëc n'öcakö gïnï bino ï nyima onwongo obedo gïnï ekwoe ëka ëyak, ëntö rom ba owinyogï. 9 An ënë dhö anok; ka ngat mörö ödönyö kï botha, ën bino larë. Ën bino donyo ëka dönyö yökö cë cïdhö nwongo cem. 10 Akwo bino më kwalö, neko ëka tyeko këkën; an abino ëk gïn onwong kwö, ëka obed gïnï kï kwö n'opong.

11 “An abedo akwath na bër. Akwath na bër jalö kwö mërë pï rom. 12 Ngat n'epango apanga ba obedo akwath ëka rom ba obedo mëgë kikome. Ka önënö orudi tye ka bino, wëkö rom ëka ngwëcö ökö. Orudi makö rom cë këthögï ökö. 13 Ën ngwëcö ökö pïën epango ën apanga ëka ba parö gin mörö ï kom rom.

14 “An abedo akwath na bër; an angeo romna ëka romna ngea gïnï— 15 kite na calö Apapna ngea ëka an angeo Apap, an ajalö kwöna më thöö pï rom. 16 An atye kï rom nökënë na ba obedo gïnï më anok ni. Myero acïdh ëk akelgï thon. Gïn thon bino winyo dwöna, ëka bino bedo gïnï öthïpan acël k'akwath acël. 17 Man ënë gin n'ömïö Apapna mara pïën an ajalö kwöna—ëk anwong dökï. 18 Ngat mörö ope na twërö kwanyö kwöna ökö kï botha, an ajalö ökö këna. An atye kï twër më jalö ëka an atye kï twër më nwongo dökï. An anwongo cïk ni kï both Apapna.”

19 Ï karë na Yecu okobo köp ni kïbëc, apokapoka dökï öcakërë ï kin Eyuda. 20 Jö na pol kï ï kin-gï okobo nï, “Ën obedo ngat na cen ömakö ëka obedo apoa. Pïngö iwinyo unu ën?”

21 Jö nökënë okobo nï, “Köp ni ba obedo më ka dhanö na cen ömakö. Cen twërö yabö wang dhanö nïngö?”

Ëtëla k'Eyuda ökwërö gïnï Yecu

22 Ï karë nön karama më Kwero Öt k'Obanga ötïmërë ï Jerucalem, ëka onwongo obedo ï karë më cwïr. 23 Yecu onwongo tye ka woth ï dyekal öt k'Obanga ï thë öt ka Colomon. 24 Ëtëla k'Eyuda öcökërë gïnï ëka ëgürö ën dyere, cë openyo gïnï ën nï, “Ibino mïöwa bedo k'akalakala pï karë na röm kwene? Ka in ënë Meciya, kob nïwa kanyalër.”

25 Yecu ögamö nïgï nï, “An dong atyeko kobo niwu ökö ëntö un ba iyee unu. Tic na an atio kï nyïng Apapna ënë obedo caden-na. 26 Ëntö un ïkwërö unu yee pïën ba ibedo unu romna. 27 Romna winyo dwöna; an angeogï, ëka lübö gïnï köra. 28 An amïögï kwö na ba thum, ëka gïn ba bino thöö; ngat mörö ope na twërö maögï ökö kï ï cïnga. 29 Apapna n'ömïögï ï cïnga dit na löö jami kïbëc. Ngat mörö ope na twërö maögï ökö kï ï cïng Apapna. 30 Apapna ëka an etye acël.”

31 Ëtëla k'Eyuda dökï ökwanyö kite më celo Yecu, 32 ëntö ën okobo nïgï nï, “An dong atyeko nyutho niwu tango më aura na pol n'öya kï both Apap. Pï tango mënë na un ïmïtö celona kï kite ïë?” 33 Ëtëla k'Eyuda ögamö nï, “Wan ba ebino celoni kï kidi pï tango mörö na bër ëntö pï yanyö Obanga. In ibedo dhanö adhana ëntö ikobo keni nï in ibedo Obanga.”

34 Yecu ögamö nïgï nï, “Ëcöö ï Cïkwu nï Obanga okobo nï, ‘Un ibedo obanga gïnï.’* 35 Un ingeo nï Cöc na Leng ba bino lökërë. Ka jö n'ögamö gïnï köp k'Obanga ecwodogï nï ‘obanga gïnï,’ 36 pïngö dong un ikobo nï an ayanyö Obanga ka an akobo nï, ‘An abedo Wod k'Obanga’? Kadï bed nï kömanön, Apap öyëra ëka oora ï wi lobo ni. 37 Ka an ba atio tic k'Apapna, cë myero kür iyee unu an. 38 Ëntö ka an atio tic mërë, kadï bed ba iyee unu an, cë myero iyee unu tango na an atio, ëk ïnïang unu nï Apap tye ï an, ëka an atye ï Apap.” 39 Gïn dökï ötëmö më makö ën ëntö ën ölüü ökö kï ï kin-gï.

40 Cë Yecu ödök cen ï löka kulo Jordan kanya Jon onwongo batica jïï ïë cön, cë obedo kunön. 41 Jö na pol obino bothe cë okobo gïnï nï, “Jon yam ba otio anyuth më tango mörö, ëntö gin na kïbëc na Jon okobo ï kom dhanö ni onwongo tye atïr.” 42 Cë jö na pol n'onwongo tye kunön oyee gïnï ï kom Yecu.

11

Thöö ka Lajaro

1 Ëcwö na nyïngë Lajaro onwongo two. Ën onwongo obedo dhanö më Betania ï pacö ka Maria gïn k'amïn mërë Martha. 2 Maria ni ënë onwongo obino owiro Rwoth kï möö na ngwece kur ëka odunyo tyën Yecu kï yer wie. Ömïn mërë Lajaro ënë onwongo two. 3 Amego mërë ooro köp both Yecu nï, “Rwoth, okoneni na in ïmarö two.”

4 Ï karë na Yecu owinyo köp ni, ën okobo nï, “Two ni ba obino më neko ën ëntö obino më kelo dheo both Obanga ëk pïrë Wod k'Obanga onwong dheo.” 5 Yecu onwongo marö Martha gïn k'amïn mërë ëka Lajaro. 6 Ëntö ï karë n'owinyo nï Lajaro two, ën ömëdërë më bedo kanya ën onwongo tye ïë pï nïnö arïö.

7 Kinge, ën okobo both ëlübkörë nï, “Eru ëdök cen yo Yudea.”

8 Ëlübkörë ögamö nï, “Apwony, ëtëla k'Eyuda onwongo pod ï caa ni mïtö celoni kï kidi. In dökï ïmïtö dök yo kunön?”

9 Yecu ögamö nï, “Caa më kiceng ba tye apar wie arïö? Dhanö na wotho kiceng ba cwanyërë, pïën ën neno kï tar më lobo ni. 10 Ëntö ka ën wotho kiwor, ën cwanyërë pïën ën nwongo ope kï tar.”

11 Kinge na ën okobo köp ni, ën ömëdërë nakun kobo nïgï nï, “Okone onu Lajaro tye ka nïnö; ëntö an acïdhö kunön më coo ën ökö.”

12 Ëlübkörë ögamö nï, “Rwoth, ka ën tye ka nïnö, ën bino cang.” 13 Yecu onwongo tye ka twak pï thöö ka Lajaro, ëntö ëlübkörë onwongo thamö gïnï nï önïnö anïna.

14 Cë Yecu okobo nïgï kanyalër nï, “Lajaro öthöö dong ökö, 15 ëntö pï un, an cwinya yom pïën onwongo ba atye kunön ëk iyee unu. Eru ëcïdh yo bothe.”

16 Cë Tomaci (n'ecwodo nï Rudi) okobo both ewodhe n'obedo ëlübkör Yecu nï, “Eru thon ecidhu, ëk ëthöö kanya acël ködë.”

Yecu ënë cer ëka kwö

17 Ï karë na Yecu othuno ï Betania, ën onwongo Lajaro dong orii ï lyël pï nïnö angwën. 18 Betania onwongo cwöcwök kï Jerucalem na bor mërë römö kilomita adek, 19 ëka Eyuda na pol onwongo obino gïnï both Martha ëka Maria më kweo cwinygï pï thöö k'ömïn-gï. 20 Ï karë na Martha owinyo ni Yecu tye ka bino, ën ödönyö yökö më cïdhö romo ködë, ëntö Maria onwongo odong ï öt.

21 Martha okobo both Yecu nï, “Rwoth, kono onwongo itye kany kono ömëra ba öthöö. 22 Ëntö an angeo nï Obanga bino mïöni gin mörö këkën na in ibino penyo kadï kobedini.”

23 Yecu ögamö nïnë nï, “Omeru bino cer dökï.”

24 Martha ögamö nï, “An angeo nï ën bino cer dökï ï nïnö më ajiki n'ebino cero kï jö n'öthöö kïbëc.”

25 Yecu okobo nïnë nï, “An ënë cer ëka kwö. Ngat na yee ï koma kadï öthöö, bino kwö. 26 Jö kïbëc na kwö ëka yee gïnï ï koma ba bino thöö. In iyee köp ni?”

27 Martha ögamö nïnë nï, “Eyo, Rwoth, an ayee nï in ënë Meciya, Wod k'Obanga n'onwongo myero obin ï lobo.”

28 Kinge na ën dong ötwakö köp ni, ën ödök cen ï öt, cë ocwodo amïn mërë Maria thenge ëka okobo nïnë nï, “Apwony tye kany, ëka tye ka cwodoni.” 29 Cücüth na Maria owinyo köp ni, ën öya malö pïöpïö ëka öbünyö cïdhö yo bothe. 30 Yecu onwongo bara ödönyö ï pacö, ëntö onwongo pod tye kanya Martha oromo ködë ïë. 31 Ï karë na jïï n'onwongo tye gïnï ka kweo cwiny Maria ï öt, önënö kite na ën öbünyö yaa malö pïöpïö më dönyö yökö, gïn ölübö körë nakun thamö gïnï nï ën onwongo tye ka cïdhö më koko ï wi lyël.

32 Ï karë na Maria othuno kanya Yecu onwongo tye ïë, ën oryebere pïny ï nget tyën Yecu ëka okobo nïnë nï, “Rwoth, ka onwongo itye kany kono ömëra ba öthöö.”

33 Ï karë na Yecu önënö ka ën tye ka koko ëka jö n'ölübö körë thon tye gïnï ka koko, cwinye opodho ëka ïë thon öwang rwök. 34 Cë openyo nï, “Un iketho kome kwene?”

Gïn ögamö nï, “Rwoth, bin ëk ïnën.”

35 Yecu okok.

36 Cë Eyuda okobo gïnï nï, “Nën kite na ën marö kï ën ködë!”

37 Ëntö jö mökö kï ï kin-gï okobo gïnï nï, “Man ënë ngat n'ömïö athöö wang önënö pïny. Ën onwongo ba twërö jükö thöö kï ï kom Lajaro?”

Yecu ocero Lajaro kï ï thöö

38 Yecu ïë öwang rwök dökï, cë obino ï dhö bur lyël. Bur lyël nön onwongo obedo rwo n'egworo agwora ëka eloro dhögë kï kidi. 39 Yecu okobo nïgï nï, “Thwar unu kidi ökö.”

Martha amïn athöö ögamö nï, “Rwoth, kobedini dong ngwe, pïën dong orii ï lyël pï nïnö angwën.”

40 Cë Yecu okobo nïnë nï, “An ba akobo nini nï ka in iyee, in ibino nënö dheo k'Obanga?”

41 Cë gïn ökwanyö kidi ökö. Yecu otingo wangë malö cë okobo nï, “Apap, an apwoi nï in iwinya. 42 An angeo nï in iwinya karë kïbëc, ëntö an akobo köp ni pï jö n'ocung gïnï ï ngeta kany, ëk gïn oyee nï in ënë ï oora.”

43 Kinge na Yecu okobo köp ni, ën oredo kï dwön na malö nï, “Lajaro, donyi yökö!” 44 Ngat n'onwongo öthöö öcakö donyo yökö nakun cïngë kï tyënë eboo kï böngü, ëka wangë eboo k'atam.

Yecu okobo nïgï nï, “Göny unu böng më lyël ökö ëka ïmïï unu ën öcïdhï.”

Ëyübö köp më neko Yecu

45 Eyuda na pol n'onwongo obino gïnï both Maria önënö ngö na Yecu otio cë oyee gïnï ï kome. 46 Ëntö jö mökö kï ï kin-gï öcïdhö gïnï both Eparicayo cë okobo nïgï ngö na Yecu otio. 47 Cë ëlamdhök na dito ëka Eparicayo ocwodo gïnï athuko më öd Okiko k'Edong ëka okobo gïnï nï, “Ngö na onu ebino tïmö? Dhanö ni tye ka tio anyuth më tango na pol. 48 Ka onu ëwëkö ën kï tic mërë nön, jö kïbëc bino yee ï kome, cë wëkö jö Roma bino këthö gïnï kabedo onu na leng ëka lobo onu ökö.”

49 Cë ngat acël kï ï kin-gï na nyïngë Kayapa, n'onwongo obedo Alamdhök na Dit ï mwaka nön, okobo nï, “Un ba ingeo gin mörö na twal! 50 Un myero inge nï bino bedo na bër bothwu ka dhanö acël öthöö pï jïï ëk kür etyek rok onu ökö kïbëc.”

51 Ën ba okobo köp ni pïrë kënë, ëntö na calö Alamdhök na Dit ï mwaka nön, ënë ömïö ën odwaro nï Yecu bino thöö pï rok k'Eyuda, 52 ëka pathï pï rok nön këkën ëntö thon më cökö ëthïnö k'Obanga n'ökëth gïnï kanya acël ëka më mïögï bedo acël. 53 Cakërë ï nïnö nön cïdhö ködë anyim, ëtëla k'Eyuda öcakö gïnï yübö köp më neko Yecu.

54 Pï manön, Yecu ba dökï obedo woth kanyalër ï kin Eyuda, ëntö öya ökö kï kunön cë öcïdhö ï kabedo na cwök kï thim ï pacö n'ecwodo nï Epraim, kanya ën obedo ïë k'ëlübkörë.

55 Ï karë na karama më Poth k'Eyuda onwongo dong cwök, jö na pol öya gïnï kï ï peci na karë më Poth bara örömö, cë öcïdhö gïnï yo Jerucalem ëk ëlönyërë gïnï kën-gï. 56 Gïn ömëdërë më rangö Yecu nakun ëkürö ën ï dyekal öt k'Obanga. Gïn openyere ï kin-gï kën-gï nï, “Un ïthamö nïngö? Ën ba twërö bino ï karama?” 57 Ëlamdhök na dito ëka Eparicayo onwongo öcïkö gïnï nï ka ngat mörö ngeo kanya Yecu tye ïë, myero okob nïgï ëk gïn ëcïdh ëmak ën.

12

Ewiro Yecu kï möö ï Betania

1 Na nïnö abicël më thuno ï karama më Poth bara örömö, Yecu othuno ï Betania kanya Lajaro na ën ocero kï ï kin jö n'öthöö onwongo bedo ïë. 2 Cem më kothyeno onwongo ëyübö nï Yecu kunön. Martha ënë onwongo poko cem, ëka Lajaro onwongo obedo ngat acël ï kin jö n'onwongo obedo ï dhö mëja më cem kanya acël kï Yecu. 3 Cë Maria ökwanyö möö narad na ngwece kur, na wel mërë tëk na römö nucu lïta cë owiro kï tyën Yecu ëka odunyo kï yer wie. Ngwece möö na kur örömö ï öt kïbëc.

4 Ëntö Yuda Ikariot n'obedo ngat acël ï kin ëlübkörë ëka na bino ketho örörö ï kom Yecu, openyo nï, 5 “Pïngö ba ëcadh möö na kur ni ï wel më denario mia adek ëk ëmï both ecan?” 6 Yuda okobo kömanön pïën ën onwongo ba parö pï ecan, ëntö onwongo obedo akwo; ënë onwongo gwökö ocwe më lïm ëka könyërë kï ï gin n'eketho ïë.

7 Yecu ögamö nï, “Wëk unu ën kënë. Ën ötïmö man pï yübö nïnö më ikona. 8 Un ibedo k'ëcan nïnö kïbëc, ëntö un ba ibino bedo köda nïnö kïbëc.”

9 Ï karë na lwak k'Eyuda önïang gïnï nï Yecu onwongo tye kunön, gïn obino pathï më nënö Yecu këkën ëntö më nënö Lajaro thon, na Yecu ocero kï ï kin jö n'öthöö. 10 Cë ëlamdhök na dito öyübö gïnï köp më neko Lajaro thon, 11 pïën Eyuda na pol öya ökö kï ï körgï pïrë ëka oketho gïnï yeegï ï kom Yecu.

Yecu ödönyö ï Jerucalem na calö Rwoth

(Matayo 21:1-11; Marako 11:1-11; Luka 19:28-40)

12 Kodiko mërë, lwak na pol n'onwongo obino gïnï ï karama owinyo gïnï nï Yecu tye ka bino yo Jerucalem. 13 Gïn öjakö jang ötït gïnï cë öcïdhö gïnï ködë më romo kï Yecu nakun wöö gïnï nï,

“Ocana!”

“Gum obed ï kom ngat na bino kï nyïng Rwoth!”*

“Gum obed ï kom Rwoth më Icarael!”

14 Yecu onwongo athïn kana cë obedo ï ngee, kite na yam ëcöö ködë nï,

15 “Kür ibed unu kï lworo, un jö më Cion;

nën, Rwothwu tye ka bino,

nakun obedo ï ngee athïn kana.”*

16 Ï karë nön ëlübkörë onwongo ba önïang gïnï ï köp ni kïbëc, ëntö na dong eketho dheo ï kome, cë gïn dong opo nï yam ëcöö köp ni gïnï ëka ötïmërë ï kome.

17 Lwak n'onwongo tye bothe ï karë na ën cwodo Lajaro kï ï lyël ëka ocero ën kï ï kin jö n'öthöö, ömëdërë gïnï më rwëö köp ï kom gin n'ötïmërë. 18 Jö na pol öcïdhö gïnï më romo ködë pïën gïn owinyo nï ën otio anyuth më tango ni. 19 Cë Eparicayo ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Gin mörö ope na onu ëtwërö tïmö. Nën unu kite na jö kïbëc dong ölökërë më lübö körë!”

Yecu okobo pï thöö mërë

20 Ï kin jö n'onwongo öcïdhö gïnï më wörö Obanga ï nïnö më Karama më Poth, onwongo jö mökö obedo Erok.* 21 Gïn öcïdhö both Pilipo n'onwongo obedo dhanö më Bethecaida na tye ï Galilaya, cë okobo gïnï nï, “Adwong, wan ëmïtö nënö Yecu.” 22 Pilipo öcïdhö okobo both Anderiya; cë Anderiya ëka Pilipo öcïdhö okobo gïnï both Yecu.

23 Yecu ögamö nïgï nï, “Caa örömö dong ökö pï Wod ka Dhanö më nwongo dheo. 24 Adyer an akobo niwu nï ka nyig kodhi ba opodho ï ngöm cë öthöö, bino dong kï nyige acël këkën. Ëntö ka öthöö, cë bino nyakö nyige na pol. 25 Ngat na marö kwö mërë bino rwenyo kwö mërë, ëka ngat na dag kwö mërë ï lobo ni bino gwökö kwö mërë thuno ködë naka ï kwö na ba thum. 26 Ka ngat mörö tio pïra, ën myero ölüb köra; ëka kanya an abedo ïë, aticna thon bino bedo ïë. Apapna bino wörö ngat na tio pïra.

27 “Kobedini cwinya cwer, ngö na an abino kobo? ‘Apap, lara kï ï caa ni’? Pe, man ënë tyën köp n'ömïö an abino. 28 Apap, keth dheo ï nyingi.”

Cë dwön öya kï ï polo na kobo nï, “An dong aketho dheo ï nyïnga, ëka abino ketho dheo ïë dökï.” 29 Lwak n'onwongo ocung gïnï kany nön owinyo cë okobo gïnï nï köth ënë omor; jö nökënë nï malaika ötwak ködë.

30 Yecu okobo nï, “Dwön ni ba obino pïra, ëntö pïrwu. 31 Kobedini caa örömö ökö më ngölö köp ï kom lobo ni; ëka alöc më lobo ni ebino bolo ökö. 32 Ï karë n'ebino tingona malö më yaa kï ï lobo ni, an abino mïö jö kïbëc bino yo botha.” 33 Ën okobo köp ni më nyutho kit thöö na ën ebino thöö ködë.

34 Lwak ögamö nï, “Wan ewinyo kï ï Cïk nï Meciya bino bedo naka naka. Pïngö in ikobo nï, ‘Wod ka Dhanö myero eting malö’? ‘Wod ka Dhanö’ ni ënë nga?”

35 Cë Yecu okobo nïgï nï, “Pod itye unu kï tar pï karë na nönök. Woth unu na pod itye unu ï tar, na bara cöl pïny oumowu. Ngat na wotho ï cöl pïny ba ngeo kanya ën cïdhö yo ïë 36 Keth unu yeewu ï tar nakun itye unu ködë, ëk ibed unu ëthïnö më tar.” Kinge na Yecu okobo köp nön, ën öya öcïdhö cë opono ökö nïgï.

Eyuda ba oyee ï kom Yecu

37 Kadï bed Yecu otio anyuth më tango na pol bothgï, jö na pol pod ömëdërë më kwërö yee ï kome. 38 Man ötïmërë ëk köp n'adwarpïny Icaya okobo ocobere nï:

“Rwoth, nga n'oye köp na wan ëtïtö

ëka nga na cïng Rwoth më tëkö onyuthere bothe?”*

39 Manön ënë ömïö gïn ba tye ka yee pïën Icaya okobo dökï nï,

40 “Rwoth oneko wang-gï ökö,

ëka ömïö cwinygï ödökö na nwang,

ëk kür onen kï wang-gï

onyo önïang gïnï kï cwinygï,

onyo më lökërë dwogo botha ëk acang-gï.”*

41 Icaya okobo köp ni pïën ën onwongo önënö dheo ka Yecu ëka ötwak ï kome.

42 Jö na pol kï ï kin ëlöc oyee ï kome Yecu, ëntö pï lworo Eparicayo, ömïö gïn ba otuco yeegï ëk kür ëryëmgï ökö kï ï cinagoga. 43 Pïën gïn marö pak na dhanö ketho ï komgï na löö pak n'Obanga mïö.

44 Cë Yecu oredo both lwak na kobo nï, “Ka ngat mörö oyee ï koma, nwongo ba oyee ï koma këkën, ëntö nwongo oyee ï kom ngat n'oora. 45 Ka ngat önëna, ën thon nënö ngat n'oora. 46 An abino ï wi lobo calö tar, ëk ngat mörö na yee ï koma kür obed ï cöl pïny.

47 “Ka dhanö mörö winyo köpna ëka ba lübögï, an ba abino ngölö köp nïnë. Pïën an ba abino më ngölö köp both jö më lobo, ëntö më larö lobo. 48 Ëntö jö kïbëc na kwëra ëka ba yeo gïnï köpna; köp na an atwakö bino ngölö köp nïgï ï nïnö më ajiki. 49 An ba atwak kï twëröna. Apap n'oora öcïka ngö na myero an atwakï ëka kite na myero atwak ködë. 50 Ëka an angeo nï gin n'Apap öcïka më twakö tero jö ï kwö na ba thum. Gin na an akobo, ënë gin n'Apap okobo nïna nï an akobi.”

13

Yecu ölwökö tyën ëlübkörë

1 Na bara nïnö më kwero karama më Poth othuno, Yecu onwongo ongeo nï caa mërë örömö dong më wëkö lobo ni më cïdhö both Apap. Ën onwongo ömarö ëlübkörë na tye ï lobo, ëka onyutho nïgï mar mërë naka ï ajiki.

2 Ï karë na gïn tye ï dhö cem më kothyeno, Catan onwongo oketho thama ï cwiny Yuda, wod ka Cimon Ikariot, më ketho örörö ï kom Yecu. 3 Yecu onwongo ongeo nï Apap otyeko mïö jami kïbëc ï thë twër mërë, ëka nï ën ëya kï both Obanga ëka onwongo etye ka dök yo both Obanga. 4 Ën öya malö kï ï dhö cem, ögönyö böngü mërë më yökö, ëka otweo taulo ï wang pyërë. 5 Kinge, ën öönyö pii ï bëcën. Cë öcakö lwökö tyën ëlübkörë, ëka odunyo kï taulo na ën onwongo otweo ï wang pyërë.

6 Ï karë na Yecu othuno both Cimon Petero, Petero okobo nïnë nï, “Rwoth, in ibino lwökö tyëna?”

7 Yecu ögamö nï, “In ba itye ka nïang ï gin na an atye ka tïmö kobedini, ëntö in ibino nïang kinge.”

8 Petero okobo nïnë nï, “Pe, in ba ibino lwökö tyëna na twal!”

Yecu ögamö nïnë nï, “Ka an ba alwoki, ba ibino bedo alübköra.”

9 Cë Cimon Petero ögamö nï, “Rwoth pathï tyëna këkën, ëntö cïnga ëka wia thon!”

10 Yecu ögamö nï, “Dhanö na dong otyeko lwök ökö, ba dökï lwökö kome ëntö tyënë këkën; pïën nwongo kome kïbëc dong leng. Un dong ileng, ëntö pathï un kïbëc.” 11 Yecu onwongo ngeo ngat na bino ketho örörö ï kome, ënë ömïö ën okobo nï, “Pathï un kïbëc ënë ileng unu.”

12 Ï karë na dong otyeko lwökö tyën-gï, ën oruko böng mërë ëka ödök obedo ï kabedo mërë cë openyogï nï, “Ïnïang unu ï ngö na an atïmö ï komwu? 13 Un icwoda unu nï ‘Apwony’ ëka ‘Rwoth,’ manön tye atïr pïën manön ënë nga na an abedo. 14 Dong ka an, abedo Rwothwu ëka Apwonywu, alwökö tyënwu, un thon myero ïlwök unu tyën ngat acëlacël. 15 An anyutho niwu apor më alüba ëk un thon ïtïm unu kite na an thon atïmö ködë ï komwu. 16 Adyer an akobo niwu nï opii mörö ope na dit na löö adwong mërë, onyo aor mörö ope na dit na löö ngat n'ooro ën. 17 Kobedini na dong ingeo unu köp ni gïnï, ibino unu bedo kï gum ka iketho unu ï tic.

Yecu okobo nga na bino ketho örörö ï kome

18 “An ba atye ka kobo köp ni ï komwu kïbëc; an angeo jö na an dong ayërö. Ëntö ëk Cöc na Leng ocobere kakarë nï: ‘Ngat n'ocemo köda ölökërë ï koma.’*

19 “An akobo niwu kobedini na bara ötïmërë, ëk ka bino tïmërë, iyee unu nï ‘An ënë An.’ 20 Adyer an akobo niwu nï ngat na jölö dhanö na an aoro, nwongo öjöla thon; ëka ngat na jöla, nwongo öjölö ngat n'oora.”

21 Kinge na Yecu okobo köp ni, cwinye ocwer rwök cë okobo both ëlübkörë kanyalër nï, “Adyer, an akobo niwu nï ngat acël kï ï kinwu bino ketho örörö ï koma!”

22 Ëlübkörë öcakö rïpërë gïnï kën-gï, pïën gïn ba önïang nga na ën tye ka twak ï kome. 23 Ngat acël kï ï kin ëlübkörë na Yecu onwongo marö rwök onwongo obedo na cwök ködë ï dhö cem. 24 Cimon Petero ögwëlö ën ëk openy Yecu nï nga na ën tye ka twak ï kome.

25 Cë alübkör Yecu n'obedo na cwök ködë, openyo ën nï, “Rwoth, nga ënön?”

26 Yecu ögamö nï, “Obedo ngat na an abino mïö ogati ni ka an alutho ï bakuli.” Cë Yecu olutho ogati ï bakuli ëka ömïö both Yuda, wod ka Cimon Ikariot. 27 Cücüth na Yuda ögamö ogati, Catan ödönyö ï cwinye.

Cë Yecu okobo nïnë nï, “Gin na in ïmïtö tïmö, tïm ökö pïöpïö.” 28 Ï kin jö n'onwongo obedo ï dhö cem, ngat mörö ope n'önïang pïngö Yecu okobo nïnë kömanön. 29 Kite na Yuda ënë onwongo gwökö cïlïng, jö mökö öthamö nï Yecu onwongo tye ka kobo nïnë më wïlö gin mörö na mïtërë pï karama, onyo më mïö gin mörö both ëcan. 30 Cücüth na Yuda ögamö ogati, ën ödönyö yökö pïöpïö. Pïny onwongo dong cöl.

Yecu okobo nï Petero bino kwërönë

31 Ï karë na Yuda öcïdhö ökö, Yecu okobo nï, “Kobedini dong eketho dheo ï kom Wod ka Dhanö ëka pïrë ebino ketho dheo ï kom Obanga. 32 Ka eketho dheo ï kom Obanga pïrë, Obanga thon bino ketho dheo ï kom Wod pïrë kënë, ëka bino ketho dheo ï kome pïöpïö.

33 “Ëthïnöna, an abino bedo kodwu pï karë na nönök. Un ibino rangöna, ëka kite na an akobo ködë both ëtëla k'Eyuda, an thon akobo niwu kobedini: Kanya an acïdhö yo ïë, un ba ïtwërö bino ïë.

34 “Kobedini an amïöwu cïk na nyen: Marë unu kenwu. Kite na an amaröwu ködë, un myero ïmarë unu kenwu. 35 Manön bino mïö jö kïbëc ngeo nï un ibedo ëlübköra, ka ïmarë unu kenwu.”

36 Cimon Petero openyo Yecu nï, “Rwoth, in itye ka cïdhö yo kwene?”

Yecu ögamö nï, “Kanya an acïdhö yo ïë, in ba ïrömö lübö köra kobedini, ëntö ibino lübö köra kinge.”

37 Petero openyo ën nï, “Rwoth, ngö na jüka më lübö kori kobedini? An abino jalö kwöna piri.”

38 Cë Yecu ögamö nï, “In adyer ibino jalö kwöni pïra? Adyer, an akobo nini nï, na thwön gwënö bara okok, in ibino kwëröna wang adek!

14

Yecu öcükö cwiny ëlübkörë

1 “Kür ibed unu kï par ï cwinywu. Yee unu ï kom Obanga; yee unu ï koma thon. 2 Ï öt k'Apapna tye ïë kabedo na pol; ka onwongo ba obedo nï kömanön, kono an ba akobo niwu. An acïdhö kunön më yübö niwu kabedo. 3 Ka an acïdhö më yübö kabedo niwu, cë an abino dwogo më ömöwu yo botha, ëk kanya an abedo ïë un thon ibed ïë. 4 Un ingeo yoo më kanya an acïdhö yo ïë.”

Yecu ënë Yoo më cïdhö yo both Apap

5 Tomaci okobo nïnë nï, “Rwoth, wan ba engeo kanya in ibino cïdhö yo ïë. Wan ëtwërö ngeo yoo nïngö?”

6 Yecu ögamö nï, “An ënë yoo, köp adyer ëka kwö. Ngat mörö ope na twërö cïdhö both Apap ka ba owok kï botha. 7 Ka adyer onwongo ingea unu, onwongo ïtwërö unu ngeo Apapna thon. Cakërë kobedini, ingeo unu ën ëka dong ïnënö unu ën.”

8 Pilipo okobo nï, “Rwoth, nyuth nïwa Apap; cë manön nwongo örömö kï bothwa.”

9 Yecu ögamö nï, “Pilipo, an dong arii kodwu pï karë na lac. In bara ingea? Ngat mörö n'önëna, nwongo dong önënö Apap. Ngö na mïö in dökï ikobo nï, ‘Nyuth nïwa Apap’? 10 In bara iyee nï an atye ï Apap, ëka nï Apap tye ï an? Köp na an akobo bothwu ba obedo köpna këna, ëntö Apap na bedo ï an ënë tio tic mërë. 11 Yee unu ka an akobo nï an atye ï Apap ëka Apap tye ï an; onyo ka ba iyee unu, cë iyee unu pï tango na un ïnënö an atio. 12 Adyer an akobo niwu, ngat na yee ï koma ën thon bino tio tic na an atio. Ën bino tio tic na döngö na löö man, pïën an acïdhö yo both Apap. 13 Gin na kïbëc na un ibino kwaö kï nyïnga, an abino tïmö ëk Wod oketh dheo ï kom Apap. 14 Ka ibino unu kwaö gin mörö kï nyïnga, an abino tïmö.

Yecu öcïkö më oro Tipo Naleng

15 “Ka ïmara unu, ibino unu gwökö cïkna. 16 An abino kwaö Apap, cë ën bino mïöwu Aköny nökënë na bino bedo kodwu naka naka— 17 na ënë Tipo më köp adyer. Jö më lobo ba twërö gamö, pïën gïn ba twërö nënö ëka ngeo ën. Un dong ingeo ën pïën ën bedo kodwu ëka bino bedo ï un. 18 An ba abino wëköwu calö ëthïnö kic; an abino dwogo bothwu. 19 Odong karë na nönök, jö më lobo ba dökï bino nënöna, ëntö un ibino nënöna. Pïën an akwö, un thon ibino kwö. 20 Ï nïnö nön un ibino ngeo nï an atye ï Apapna, ëka un itye ï an, kite na calö an atye ï un. 21 Ngat na tye kï cïkna ëka gwökögï, ënë ngat na mara. Ngat na mara, Apapna bino marö ën. An thon abino marö ën ëka abino nyuthara bothe.”

22 Cë Yuda (pathï Yuda Ikariot) openyo ën nï, “Rwoth, pïngö ibino nyuthiri bothwa ëntö pathï both jö më lobo?”

23 Yecu ögamö nï, “Ka ngat mörö mara, ën bino lübö pwonyna. Apapna bino marö ën, wan ebino bino bothe ëka ebino yübö kabedowa ködë. 24 Ngat na ba mara, ba bino lübö pwonyna. Köp ni na un iwinyo ba obedo mëga, ëntö obedo më k'Apap n'oora.

25 “An atwakö köp ni kïbëc na an pod atye kodwu. 26 Ëntö Aköny—na ënë Tipo Naleng, n'Apap bino oro kï nyïnga—bino pwonyowu kï köp kïbëc ëka bino po wiwu kï köp kïbëc na an akobo niwu. 27 An awëkö niwu kuc; an amïöwu kucna. An ba amïöwu kite na jö më lobo mïö ködë. Kür ibed unu kï par ï cwinywu, ëka kür ibed unu kï lworo.

28 “Po unu ï kom gin na an akobo niwu nï, ‘An abino cïdhö ökö ëka abino dwogo bothwu.’ Ka adyer ïmara unu, kono cwinywu yom nï an atye ka cïdhö yo both Apap, pïën ën dit löa ökö. 29 Kobedini an akobo niwu na bara ötïmërë, ëk ka bino tïmërë iyee unu. 30 An ba abino twak kodwu pï caa na lac, pïën alöc më lobo ni tye ka bino. Ën ope kï twër ï koma, 31 ëntö jö më lobo myero onge nï an amarö Apap ëka nï an atïmö gin n'Apap öcïka nï atïm kikome.

“Yaa unu malö; ëk ëcïdh unu.”

15

Yecu ënë ölök më adyer

1 Yecu okobo nï, “An abedo ölök më adyer, ëka Apapna obedo apur. 2 Ën tongo janga kïbëc na ba nyakö nyige, ëntö lwërö janga kïbëc na nyakö nyige, mïö bedo na leng, ëk ömïï önyak nyige na pol. 3 Un dong etyeko mïöwu bedo na leng pï köp na an atwakö bothwu. 4 Bed unu ï an, ëka an abino bedo ï un. Jang yath mörö ope na twërö nyakö nyige kënë ka ba tye ï kom ölök. Kömanön thon un ba ïtwërö nyakö nyig ka ba ibedo unu ï an.

5 “An abedo ölök, un ibedo jangë. Ngat na bedo ï an ëka an ï ën, ën bino nyakö nyige na pol; pïën ba ïtwërö unu tïmö gin mörö abonge an. 6 Ka ngat mörö ba bedo ï an, ebolo ën ökö calö jang yath ëka thwö. Koth jangë ni ëcökö, ebologï ï mac ëka ëwangö ökö. 7 Ka ibedo unu ï an ëka köpna bedo ï un, peny unu gin na kïbëc na un ïmïtö, cë ebino mïöwu. 8 Ka ïnyakö unu nyig na pol, un ibedo ëlübköra adyer. Man bino ketho dheo ï kom Apapna.

9 “Kite na calö Apap ömara, an thon amaröwu kömanön. Bed unu ï marna. 10 Ka ïgwökö unu cïkna, ibino bedo unu ï marna, kite na calö an agwökö kï cïk k'Apapna, ëka an abedo ï mar mërë. 11 An akobo köp ni bothwu ëk yom cwinya obed ï un, ëk yom cwinywu opong. 12 Man ënë cïkna: Marë unu kenwu, kite na an amaröwu ködë. 13 Ngat mörö ope na tye kï mar na dit na löö man—nï dhanö jalö kwö mërë pï nyikonei mërë. 14 Un ibedo nyikoneina ka itio unu gin na an acïköwu. 15 An ba dök acwodowu nï ibedo unu etic, pïën atic ba ngeo gin n'adwong mërë tio. Ëntö an acwodowu nï nyikoneina, pïën gin na kïbëc na an awinyo kï both Apapna, atyeko dong mïöwu ngeo. 16 Pathï un ënë ïyëra, ëntö an ayëröwu ëka akethowu ëk ïcïdh ïnyak unu nyigwu na bedo naka naka. Cë Apap bino mïöwu gin mörö këkën na un ibino penyo kï nyïnga. 17 Man ënë cïkna: Marë unu kenwu.

Jö më lobo ödagö ëlübkör Yecu

18 “Ka jö më lobo ödagöwu, nge unu nï gïn öcakö dagöna. 19 Ka un ibedo më lobo, jö më lobo onwongo twërö maröwu na calö jögë. Kite na tye ködë, un ba ibedo më lobo, ëntö ayëröwu kï ï lobo, pï manön ënë ömïö jö më lobo dagöwu. 20 Po unu ï kom köp na an atwakö bothwu nï: ‘Atic mörö ope na löö adwong mërë.’ Ka gïn oyela, un thon ebino yelowu. Ka gïn owinyo pwonyna, gïn thon bino winyo mewu. 21 Gïn bino tïmö ï komwu kömanön pï nyïnga, pïën ba ngeo gïnï ngat n'oora. 22 Ka onwongo an ba abino ëka atwak ködgï, onwongo bal mörö ope na twërö bedo ï komgï. Ëntö kobedini, balgï kïbëc tye ï wigï. 23 Ngat na daga, nwongo dagö Apapna thon. 24 Ka onwongo an ba atio ï kin-gï tic na dhanö mörö nökënë ba ötïmö, onwongo ba twërö gïnï bedo kï bal. Ëntö kobedini, gïn önënö tango ni gïnï ëka pod ödaga gïnï kanya acël k'Apapna. 25 Ëntö man ötïmërë ëk köp n'ëcöö ï Cïkgï ocobere nï: ‘Ödaga gïnï abonge köp mörö.’*

26 “Ëntö an abino oro niwu Aköny, Tipo më köp adyer. Ën bino bino bothwu nakun yaa kï both Apap ëka bino mïö caden ï koma. 27 Un thon myero ïmïï unu caden ï koma, pïën ibedo unu botha cakërë kï ï acaki.

16

1 “An atyeko kobo köp ni kïbëc bothwu ëk kür ïwëk unu yeewu ökö. 2 Gïn bino ryëmöwu ökö kï ï cinagoga, adyer karë tye ka bino na jö kïbëc na nekowu bino thamö gïnï nï etye ka tic pï Obanga. 3 Gïn bino tïmö man ï komwu pïën ba ongeo gïnï Apap, kadï thon an. 4 Ëntö an akobo niwu köp ni gïnï, ëk ka karë bino thuno, un ibino po ïë nï an akobo niwu cön. An ba akobo niwu köp ni ï acaki pïën an onwongo pod atye kodwu.

Tic ka Tipo Naleng

5 “Kobedini an atye ka cïdhö yo both ngat n'oora, ëka ngat mörö acël kï kinwu ope na penya nï, ‘In itye ka cïdhö yo kwene?’ 6 Cwinywu opong kï kumo pïën akobo niwu köp ni gïnï. 7 Ëntö an atye ka kobo niwu köp adyer: Obedo pï bër na mewu ka an acïdhö, pïën ka an ba acïdhö, Aköny ba bino bino bothwu; ëntö ka an acïdhö, an abino oro ën yo bothwu. 8 Ka Aköny obino, ën bino nyutho both jö më lobo köp ï kom bal ëka köp ï kom kite atïr, ëka köp ï kom ngölö-köp: 9 na lübërë kï köp ï kom bal, pïën gïn ba yee gïnï ï koma; 10 na lübërë kï köp ï kom kite atïr, pïën an atye ka cïdhö yo both Apap, kanya un ba dökï ibino nënöna; 11 na lübërë kï köp ï kom ngölö-köp, pïën alöc më lobo ni dong etyeko ngölö köp nïnë ökö.

12 “An pod atye kï köp na pol na myero akob bothwu, ëntö ba ïtwërö unu nïang ïë kobedini. 13 Ka Tipo më adyer obino, ën bino tëlöwu ï köp më adyer kïbëc. Ën ba bino twak pïrë kënë; ëntö ën bino twakö gin na kïbëc na ën bino winyo këkën. Ën bino kobo niwu gin na bino tïmërë ï karë më anyim. 14 Ën bino ketho dheo ï koma, pïën bino kwanyö köp na an akobo, ëka bino kobo niwu. 15 Gin na kïbëc n'Apapna tye ködë obedo mëga. Man ënë ömïö an akobo nï Tipo bino kwanyö kï kom man obedo mëga ëka bino kobo niwu.”

Cwer cwiny bino lökërë dökö yom cwiny

16 Yecu ömëdërë më kobo nï, “Odong karë na nönök, ba dökï ibino unu nënöna, ëka kinge karë na nönök, un ibino nënöna.”

17 Ëlübkör Yecu mökö öcakö twak ï kin-gï kën-gï nï, “Ngö na ën tye ka kobo both onu nï, ‘Odong karë na nönök, ba dökï ibino unu nënöna, ëka kinge karë na nönök, un ibino nënöna,’ ëka ‘Pïën an atye ka cïdhö yo both Apap’?” 18 Gïn ömëdërë më penyo nï, “Tyën köp ï kom ngö na ën tye ka kobo nï, ‘karë na nönök’? Wan ba etye ka nïang ï kom gin na ën tye ka twak ïë.”

19 Yecu ongeo nï gïn onwongo mïtö penyo ën ï kom köp ni, ömïö ën okobo bothgï nï, “Un itye ka penyere kenwu pï köp na an akobo bothwu nï, ‘Odong karë na nönök, ba dökï ibino unu nënöna, ëka kinge karë na nönök, un ibino nënöna’? 20 Adyer an akobo niwu nï un ibino kok ëka ikumo unu nakun jö më lobo cwinygï yom. Un ibino bedo kï cwer cwiny, ëntö cwer cwinywu bino lökërë dökö yom cwiny. 21 Ka dhakö mïtö nywöl, cakö bedo k'arem, pïën caa mërë nwongo dong örömö; ëntö ka dong önywöl ökö, wie wil ï kom arem pïën cwinye nwongo yom pï nywölö athïn ï lobo. 22 Kobedini, un itye kï cwer cwiny, ëntö an abino nënöwu dökï, cë cwinywu bino bedo na yom, ëka ngat mörö ope na bino kwanyö yom cwinywu kï bothwu. 23 Ï nïnö nön un ba ibino kwaö gin mörö kï botha. Adyer an akobo niwu nï Apapna bino mïöwu gin mörö këkën na un ïkwaö kï nyïnga. 24 Më thuno naka tin un ba ïkwaö gin mörö kï nyïnga. Kwa unu ëka ibino unu nwongo, cë ibino pong unu kï yom cwiny.

25 “An atwakö köp ni bothwu kï carolok, karë tye ka bino na an ba dökï abino twak kodwu kï koth lëb ni, ëntö an abino kobo bothwu kanya leng köp ï kom Apapna. 26 Ï nïnö nön ibino unu kwaö kï nyïnga. An ba atye ka kobo nï abino kwaö Apap na kakarwu, 27 pïën Apap kikome maröwu, pïën un thon ïmara, ëka iyee unu nï an aya kï both Apap. 28 An aya kï both Apap, ëka an abino ï lobo; kobedini an dong atye ka wëkö lobo, ëka atye ka dök cen yo both Apap.”

29 Cë ëlübkör Yecu okobo gïnï nï, “Kobedini in itye ka twak kanya leng, ëka abonge carolok. 30 Kobedini wan engeo nï in ingeo gin na kïbëc, ëka ba dökï ïmïtö nï ngat mörö openyi kï peny. Man mïö wan eyee nï in ïya kï both Obanga.”

31 Yecu ögamö nï, “Un dong iyee? 32 Karë tye ka bino ëka dong othuno ökö, na un ibino këth ökö, ngat acëlacël yo pacö mërë. Un kïbëc ibino wëköna këna. Ëntö an ba atye këna, pïën Apapna tye kanya acël köda.

33 “An akobo köp ni kïbëc bothwu, ëk ibed unu kï kuc ï an. Ï lobo ni itye unu kï can. Ëntö dïï unu cwinywu! An dong alöö lobo ökö.”

17

Lëga ka Yecu

1 Kinge na Yecu otyeko kobo köp ni, ën otingo wangë malö ï polo ëka ölëgö nï:

“Apap, karë dong örömö. Keth dheo ï kom Wodi, ëk Wodi thon oketh dheo ï komi, 2 pïën in ïmïö ën twër ï kom jö kïbëc, ëk ën ömïï kwö na ba thum both jö kïbëc na in ïmïö bothe. 3 Man ënë kwö na ba thum: ëk ongei gïnï nï in keni ënë ibedo Obanga më adyer, ëka onge gïnï Yecu Kiricito na in ioro. 4 An atyeko ketho dheo ï komi ï lobo, nakun acobo tic na in ïmïa nï an atïm. 5 Ëka kobedini, Apap, keth dheo ï koma ï nyimi, kanya acël kï dheo n'onwongo atye ködë ï nyimi na bara lobo öcakërë.

Yecu ölëgö pï ëlübkörë

6 “An atyeko nyutho nyingi both jö na in ïmïa kï ï lobo. Gïn onwongo obedo megi; in ïmïögï botha ëka gïn ögwökö köpni. 7 Kobedini gïn ngeo nï jami kïbëc na in ïmïa öya kï bothi, 8 pïën an amïögï köp na in ïmïa, ëka gïn ögamö. Gïn ongeo na bër nï an aya kï bothi, ëka oyee gïnï nï in iora. 9 An alëgö pïrgï. An ba alëgö pï jö më lobo ëntö pï jö na in ïmïa, pïën obedo gïnï megi. 10 Jö kïbëc na an atye ködë obedo megi, ëka jö kïbëc na in itye ködë obedo mëga ëka eketho dheo ï koma pïrgï. 11 An kobedini atye k'aya kï ï lobo, ëntö gïn pod tye ï lobo, ëka an atye ka bino bothi. Apap Naleng, gwökgï kï tëkö më nyingi—nyingi na in cön ïmïa, ëk obed gïnï acël kite na calö ön etye acël. 12 Ï karë na an atye ködgï kanya acël, an agwokogï na bër kï tëkö më nyïng nön na in ïmïa. Ba tye ngat mörö n'orwenyo kï kin-gï, na path kï ngat na myero orweny, ëk Cöc na Leng ocobere kakarë.

13 “An atye ka bino yo bothi kobedini, ëntö an akobo köp ni gïnï nakun nwongo pod atye ï lobo, ëk obed gïnï kï yom cwiny na mëga n'opong ï cwinygï. 14 An atyeko mïögï köp na megi ëntö jö më lobo ödagögï, pïën gïn ba obedo më lobo ni, na calö an ba abedo më lobo. 15 An ba akwaö nï myero ïkwanygï ökö kï ï lobo, ëntö nï ïgwökgï kï ï kom ngat na rac. 16 Gïn ba obedo më lobo, kite na calö an ba abedo më lobo. 17 Mïïgï obed na leng kï köp adyer; köpni ënë adyer. 18 Kite na calö in iora ï lobo, an thon aorogï ï lobo. 19 An abedo na leng pïrgï, ëk ëmïïgï thon obed na leng ï adyer.

Yecu ölëgö pï jö n'oye kïbëc

20 “An ba alëgö pï jö ni këkën, ëntö alëgö pï jö na bino yee ï koma pï köpgï. 21 An alëgö nï gïn kïbëc obed gïnï acël, Apap, kite na calö in itye ï an ëka an atye ï in. An thon alëgö nï gïn kïbëc obed ï ön, ëk jö më lobo oye gïnï nï in iora. 22 An amïögï dheo na in iketho ï koma, ëk gïn obed acël na calö ön etye acël: 23 An ï gïn ëka in ï an. Myero obed gïnï acël adyer, ëk jö më lobo onge nï in ënë iora ëka in ïmarögï kite na in ïmara ködë.

24 “Apap, an amïtö nï jö na in ïmïögï botha ëk obed gïnï kanya an atye ïë, ëka önën gïnï dheona, dheo na in iketho ï koma pïën in ïmara na bara ecweo lobo.

25 “Apap na kite atïr, kadï bed nï jö më lobo ba ngei, ëntö an angei, ëka ëlübköra ngeo gïnï nï in ënë iora. 26 An amïö nyingi ongere bothgï ëka an abino mëdara më mïö nyingi ngere ëk mar na in ïmara ködë obed ï gïn, ëka an thon abed ï gïn.”

18

Ëmakö Yecu

1 Ï karë na Yecu otyeko lëga, ën öya öcïdhö kanya acël k'ëlübkörë ëka öngölö gïnï ora më Kidron. Pwodho* onwongo tye kunön, ëka Yecu k'ëlübkörë ödönyö gïnï ïë.

2 Yuda, n'oketho örörö ï kome, onwongo ngeo kabedo nön, pïën wang na pol, Yecu k'ëlübkörë onwongo marö cökërë gïnï kunön. 3 Ëlamdhök na dito ëka Eparicayo onwongo ömïö gïnï Yuda lwak acikari ëka acikari më öt k'Obanga më woth ködë. Gïn öcïdhö kunön nakun ömakö gïnï tara, mac raa ëka jami lwëny.

4 Yecu, n'onwongo ngeo gin na kïbëc na bino tïmërë ï kome, öcïdhö bothgï ëka openyogï nï, “Nga na un itye ka rangö?”

5 Gïn ögamö nï, “Yecu më Najaret.”

Yecu ögamö nï, “An ënë ën.” (Yuda n'oketho örörö ï kome, onwongo ocung kanya acël ködgï.) 6 Ï karë na Yecu okobo nïgï nï, “An ënë ën,” ojer gïnï kï ngeegï, ëka opodho gïnï pïny.

7 Cë Yecu dökï openyogï nï, “Nga na un itye ka rangö?”

Gïn ögamö nï, “Yecu më Najaret.”

8 Yecu ögamö nï, “An akobo niwu nï, ‘An ënë ën.’ Ka un itye ka rangöna, cë mïï unu jö ni öcïdhï.” 9 Man ötïmërë ëk köp na ën ötwakö ocobere kakarë nï: “An ba arwenyo ngat mörö acël kï kin jö kïbëc na in ïmïa.”*

10 Cë Cimon Petero n'onwongo ömakö pala abadë, öwödhö ëka otongo kï ith opii k'Alamdhök na Dit, onguno ithe më kucem ökö. (Nyïng opii nön onwongo ecwodo nï Maliko.)

11 Yecu okobo both Petero nï, “Dwök pala abadëni ï akürarö mërë. In ïthamö nï an myero kür amadh ekopo n'Apap ömïa?”

Yecu ï nyim Alamdhök na Dit

12 Cë lwak acikari, aditgï ëka acikari më öt k'Obanga, ömakö gïnï Yecu, cë otweo gïnï ën. 13 Gïn öcakö tero Yecu both Anac n'onwongo Kayapa Alamdhök na Dit önyömö nyarë. 14 Kayapa ënë onwongo obino ömïö thama both ëtëla k'Eyuda nï bër ka dhanö mörö acël öthöö pï jïï.

Petero ökwërö Yecu

(Matayo 26:69, 70; Marako 14:66-68; Luka 22:55-57)

15 Cimon Petero ëka alübkör Yecu nökënë onwongo tye ka lübö gïnï kör Yecu. Alübkör Yecu ni onwongo ngere both Alamdhök na Dit, ömïö ën ödönyö ï dyekal k'Alamdhök na Dit kanya acël kï Yecu, 16 ëntö Petero ocung yökö kï dhö wangkac. Cë alübkör Yecu nön n'onwongo ngere both Alamdhök na Dit, ödök cen yökö, ötwak kï nyakö na gwökö dhö wang kac, ëka ën ömïö Petero ödönyö ï dyekal. 17 Nyakö n'onwongo gwökö dhö wang kac openyo Petero nï, “In thon ba ibedo ngat acël n'obedo alübkör dhanö ni?”

Petero ögamö nï, “An ba abedo.”

18 Etic ëka acikari onwongo omoko gïnï mac pïën pïny onwongo ngïc, cë ocung gïnï nakun etye ka oo mac më mïö komgï bedo na lyeth. Petero thon onwongo ocung kanya acël ködgï ka oo mac.

Alamdhök na Dit openyo Yecu

(Matayo 26:59-66; Marako 14:55-64; Luka 22:66-71)

19 Alamdhök na Dit openyo Yecu köp ï kom ëlübkörë, ëka pwony mërë.

20 Yecu ögamö nï, “An atwak kanyalër both jö më lobo. An nïnö kïbëc abedo ka pwony ï cinagoga onyo ï öt k'Obanga, kanya Eyuda kïbëc cökërë gïnï ïë. An ba akobo gin mörö ï müng. 21 Pïngö in itye ka penyona? Peny jö n'owinyo gïnï köpna. Gïn ngeo ngö na an akobo.”

22 Ï karë na Yecu ötwakö köp ni, ngat acël kï kin acikari n'ocung ï ngete, odhongo lem Yecu, nakun kobo nï, “Man ënë kite na in ïgamö kï köp k'Alamdhök na Dit?”

23 Yecu ögamö nï, “Ka an atwakö gin mörö na rac, nyuth caden më gin na rac, ëntö ka an atwakö köp adyer, pïngö in idhonga?” 24 Cë Anac ödwökö Yecu na pod etweo yo both Kayapa, Alamdhök na Dit.

Petero dökï ökwërö Yecu

(Matayo 26:71-75; Marako 14:69-72; Luka 22:58-62)

25 Cimon Petero onwongo pod ocung kunön oo mac. Gïn openyo ën nï, “In ba ibedo ngat acël ï kin ëlübkörë?”

Petero ökwërö ökö, nakun kobo nï, “An ba abedo.”

26 Ngat acël ï kin opii k'Alamdhök na Dit, wat ka dhanö na Petero onguno ithe, openyo ën nï, “An ba aneni kanya acël ködë ï pwodho?” 27 Petero dökï ökwërö ökö, cë cücüth thwön gwënö öcakö kok.

Yecu ï nyim Pilato

(Matayo 27:1-2, 11-14; Marako 15:1-5; Luka 23:1-5)

28 Kodiko cön, Eyuda ökwanyö Yecu kï ï öt ka Kayapa, ëka otero gïnï ï pacö k'adit më Roma. Jö n'odotho Yecu ba ödönyö gïnï ïë pïën onwongo mïögï ëbal ökö, ëka mïögï ba ekwero nïnö më Poth. 29 Cë Pilato odonyo yökö bothgï, ëka openyogï nï, “Tyën köp mënë na un ï dotho kï dhanö ni?”

30 Gïn ögamö nï, “Ka onwongo dhanö ni ba ötïmö gin na rac, onwongo wan ba ekelo ën yo bothi.”

31 Pilato okobo nïgï nï, “Un kikomwu ënë iter unu ën, ëka ïngöl unu nïnë köp na lübö cïk na mewu.”

Ëtëla k'Eyuda ögamö nï, “Wan ba etye kï twër më ngölö thöö ï wi ngat mörö.” 32 Man ötïmërë më cobo köp na Yecu onwongo ötwakö na nyutho kit thöö na ën bino thöö ködë.

33 Cë Pilato ödök cen ï Praitorion† ëka openyo Yecu nï, “In ënë ibedo rwoth k'Eyuda?”

34 Yecu ögamö nï, “In itye ka kobo köp ni piri keni, onyo jö nökënë ënë okobo nini köp ï koma?”

35 Pilato ögamö nï, “In ïthamö nï an abedo Ayuda? Jö na megi ëka ëlamdhök na dito ënë okeli gïnï botha. Ngö ënön na in ïtïmö?”

36 Yecu ögamö nï, “Kerna ba obedo më lobo ni. Ka onwongo kerna obedo më lobo ni, ëlübköra onwongo twërö gïnï lwëny më jükö ëtëla k'Eyuda kür ömaka gïnï. Ëntö kerna ba obedo më lobo ni.”

37 Pilato openyo ën dökï nï, “Cë in ibedo rwoth?”

Yecu ögamö nï, “In ikobo nï an abedo rwoth. Pï tyën köp ni ënë ömïö ënywöla, ëka pï tyën köp ni ënë ömïö an abino ï lobo më moko caden pï köp adyer. Jö kïbëc më adyer winyo gïnï dwöna.”

38 Pilato openyo ën nï, “Adyer ënë ngö?” Ka okobo köp ni, cë ödönyö yökö dökï both Eyuda, ëka okobo nï, “An ba anwongo köp mörö ï kome. 39 Ëntö obedo kite më thëkwarö bothwu nï myero an agöny niwu amabuc acël ï karë më Poth. Un ïmïtö nï an agöny niwu ‘rwoth k'Eyuda’?”

40 Gïn ögamö kï wöö nï, “Pathï ën! Mïïwa Baraba!” Baraba onwongo obedo ayak.

19

Ëngölö thöö ï wi Yecu

1 Pilato otero Yecu, ëka ömïö twërö nï ëk epwod ën kï del. 2 Acikari ocweo gïnï tok öküdhö ëka oketho gïnï ï wie. Gïn oketho böngü na kwar ï kome 3 ëka öcïdhö gïnï bothe nakun kobo gïnï nï, “Örëm, rwoth k'Eyuda!” Odhongo gïnï Yecu.

4 Pilato dökï öcïdhö yökö, ëka okobo both ëtëla k'Eyuda nï, “Nën, an atye ka kelo ën yökö yo bothwu, ëk inge unu nï an ba anwongo köp mörö ï kome.” 5 Ï karë na Yecu odonyo yökö bothgï n'oruko tok öküdhö ëka kï böngü na kwar, Pilato okobo nïgï nï, “Nën unu, dhanö ni ene!”

6 Ï karë n'ëlamdhök na dito ëka acikari më öt k'Obanga önënö gïnï ën, gïn öwöö nï, “Gur ën ï kor yath! Gur ën ï kor yath!”

Ëntö Pilato ögamö nï, “Un iter ëka igur unu ën ï kör yath, pïën an ba anwongo köp mörö ï kome.”

7 Ëtëla k'Eyuda ögamö gïnï nï, “Wan etye kï cïk, ëka na lübërë kï cïk nön, ën myero öthöö, pïën ën tye ka kobo nï ën ebedo Wod k'Obanga.”

8 Ï karë na Pilato owinyo köp ni, ën obedo kï lworo rwök, 9 ëka ödök cen ï Praitorion.*
Ën openyo Yecu nï, “In ïya kï kwene?” Ëntö Yecu ba ögamö dhögë. 10 Ömïö Pilato okobo nïnë nï, “In ïkwërö twak köda? In ba ingeo nï an atye kï twër më gönyöni, onyo më guroni ï kor yath?”

11 Cë Yecu ögamö nï, “In onwongo ba ïtwërö bedo kï twër ï koma ka onwongo ba emii kï ï polo. Pï manön ngat n'ömïa bothi tye kï bal na dit rwök.”

12 Cakërë ï karë nön, Pilato ötëmö më gönyö Yecu, ëntö ëtëla k'Eyuda ömëdërë më wöö nï, “Ka in ïgönyö dhanö ni, cë in ba ibino bedo okone ka Cija. Dhanö mörö na kethere kënë më bedo rwoth, nwongo pyem kï Cija.”

13 Ï karë na Pilato owinyo köp ni, ën okelo Yecu yökö, cë obedo ï wi then më ngölö-köp ï kabedo n'ëcanö kite ïë, (ï lëb Iburu ecwodo nï Gabbata.) 14 Nïnö nön onwongo obedo nïnö më Yübërë më Poth, caa abicël onwongo cwök.

Pilato okobo both ëtëla k'Eyuda nï, “Nën unu, rwothwu enene!”

15 Cë gïn öwöö nï, “Nek ën ökö! Nek ën ökö! Gur ën ï kor yath arïa!”

Pilato openyogï nï, “An myero agur rwothwu ï kor yath arïa?”

Ëlamdhök na dito ögamö gïnï nï, “Wan epe kï rwoth mörö, na path kï Cija këkën.”

16 Cë Pilato ömïö Yecu bothgï ëk ogur gïnï ën ï kor yath arïa.

Guro Yecu ï kor yath arïa

(Matayo 27:32-44; Marako 15:21-32; Luka 23:26-43)

Cë gïn otero Yecu yökö, 17 nakun otingo yath arïa mërë, ën öcïdhö yo kabedo n'ecwodo nï “Kabedo më Cogo Wic” (ï lëb Iburu ecwodo nï Golgota.) 18 Kunön ënë gïn oguro Yecu ï kor yath arïa, kï jö arïö nökënë—ngat acël ï nget Yecu kucël, ëka ngat acël kucël nakun Yecu tye ï dyere.

19 Pilato onwongo öcöö köp n'eguro ï wi yath arïa na kwanërë nï: “Yecu më Najaret, Rwoth k'Eyuda.” 20 Eyuda na pol ökwanö gïnï köp ni, pïën kabedo n'onwongo eguro Yecu ïë onwongo tye na cwök kï pacö na dit, ëka köp ni onwongo ëcöö ï lëb Iburu, ï lëb Latin, ëka ï lëb Girik. 21 Ëlamdhök na dito k'Eyuda ökwërö gïnï both Pilato nï, “Kür ïcöö nï, ‘Rwoth k'Eyuda,’ ëntö cöö nï, ‘Dhanö ni okobo nï, an abedo rwoth k'Eyuda.’ ”

22 Pilato ögamö nï, “Gin na an acöö, an acöö dong ökö.”

23 Kinge na dong acikari otyeko gïnï guro Yecu ï kor yath arïa, ökwanyö gïnï böng mërë, cë opoko gïnï ï dul angwën, dul acël pï acikari acëlacël, ëka böngü mërë më ïë odong. Böngü ni onwongo ba ëkwö akwöa, ëntö ecweo acwea cakërë kï malö naka pïny. 24 Gïn ötwak ï kin-gï kën-gï nï, “Eru kür eyecu, ëntö eru ebol kwir ëk ënën nga na bino tero.”

Man ötïmërë ëk Cöc na Leng ocobere na kobo nï,

“Gïn opoko böngna ï kin-gï,

ëka obolo gïnï kwir pï böngüna.”*

Cë acikari ötïmö kite na gïn omoko ködë.

25 Jö n'ocung ï nget yath arïa ka Yecu ene, aya ka Yecu, amïn aya ka Yecu, Maria dhakö ka Kelopa, ëka Maria më Magadala. 26 Ï karë na Yecu önënö aya mërë k'alübkörë na ën marö ocung gïnï ï ngete kany nön, okobo both aya mërë nï, “Aya, wodi ene!” 27 Cë okobo both alübkörë nï, “Nën, ayani ene.” Cakërë ï caa nön më cïdhö ködë anyim, alübkör Yecu ni otero ën yo pacö mërë.

Thöö ka Yecu

(Matayo 27:45-56; Marako 15:33-41; Luka 23:44-49)

28 Kinge, Yecu ongeo nï jami kïbëc dong othum, ëka më mïö Cöc na Leng cobere, Yecu okobo nï, “Örïö oneka.” 29 Agulu köngö ölök na wac onwongo tye kunön, gïn olutho amor ï köngö ölök na wac ëka ërwakö ï wi lüth, cë etingo malö eketho ï dhögë. 30 Ï karë na Yecu öbïlö köngö ölök na wac, okobo nï, “Othum dong ökö.” Cë okulo wie ëka öthöö.

31 Nïnö nön onwongo obedo nïnö më Yübërë, ëka kodiko mërë onwongo dong bedo nïnö na pïrë tëk më Cabït k'Eyuda. Pïën ëtëla k'Eyuda onwongo ba mïtö nï kom jö n'egurogï odong ï kor yath arïa ï nïnö më Cabït. Gïn ökwaö Pilato nï myero ëtür tyën jö n'egurogï, ëka komgï ëkwany ökö pïny kï ï kor yath arïa. 32 Acikari obino gïnï, cë ötürö gïnï tyën dhanö më acël n'onwongo eguro kï Yecu, ëka tyën ngat nökënë. 33 Ëntö ka obino gïnï ï kom Yecu, onwongo gïnï nï ën dong öthöö ökö, cë gïn ba dök ötürö tyënë gïnï. 34 Ëntö ngat acël kï kin acikari öcöbö lak nget Yecu kï töng, cë cücüth remo kï pii omolo. 35 Ngat n'obino önënö gin n'ötïmërë obino ömïö caden, ëka caden mërë tye atïr. Ën ngeo nï ën ekobo köp adyer, ëka ën mïö caden ëk un thon myero iye. 36 Jami ni kïbëc ötïmërë ëk Cöc na Leng ocobere nï: “Cogo mërë mörö ba ebino türö,”* 37 ëka na calö Cöc na Leng nökënë kobo nï, “Gïn bino nënö ngat na gïn öcöbö.”*

Eiko kom Yecu ï bur lyël

(Matayo 27:57-61; Marako 15:42-47; Luka 23:50-56)

38 Kinge, Yocepu më Arimataya öcïdhö cë ökwaö Pilato kom Yecu. Yocepu onwongo obedo alübkör Yecu ëntö ï müng pï lworo ëtëla k'Eyuda. Pilato ömïö ën twër, cë öcïdhö ökwanyö kom Yecu ökö pïny. 39 Yocepu onwongo owotho kanya acël kï Nikodemo, ëcwö n'obino öcïdhö both Yecu ï kiwor. Nikodemo okelo müra n'erubo k'athakarac, na pëk mërë mïtö romo kilo pyer adek wie angwën. 40 Na lübërë kï kite më ik ï thëkwarö k'Eyuda, gïn otero kom Yecu ëka eboo kï böngü na leng, cë oketho gïnï möö na ngwece kur. 41 Pwodho onwongo tye ï kabedo n'eguro Yecu ïë, ëka ï pwodho nön onwongo tye ïë bur lyël na nyen, na naka yam ngat mörö bara eiko ïë. 42 Kite na nïnö nön onwongo obedo nïnö më Yübërë k'Eyuda, ëka bur lyël onwongo tye na cwök, gïn opyelo kom Yecu kunön.

20

Cer ka Yecu

(Matayo 28:1-8; Marako 16:1-8; Luka 24:1-12)

1 Kodiko cön ï nïnö më acël më cabït na pïny onwongo pod cöl, Maria më Magadala öcïdhö ï bur lyël cë önënö nï ëkwanyö kidi ökö kï ï dhö lyël. 2 Ën obino na tye ka ngwëc both Cimon Petero ëka alübkör Yecu nökënë na Yecu onwongo marö, cë okobo nï, “Ökwanyö gïnï kom Rwoth ökö kï ï bur lyël. Wan ba engeo kanya gïn oketho ën ïë!”

3 Cë Petero ëka alübkör Yecu nökënë nön, öcakö gïnï cïdhö yo bur lyël. 4 Gïn kïbëc onwongo tye ka ngwëc kanya acël, ëntö alübkör Yecu nökënë nön oyomo Petero ökö ëka öcakö thuno ï bur lyël. 5 Ën ogungo, ëka önënö ï bur lyël, cë önënö böngü na leng na gïn oboo ën ködë odong kany nön, ëntö ba ödönyö ï ïë. 6 Cë Cimon Petero n'onwongo odong cen ï nge, othuno ëka ödönyö ï bur lyël. Ën önënö böng na leng n'onwongo eboo ën ködë odong kany nön, 7 nakun atam n'onwongo eumo kï wii Yecu onwongo ëdölö ökö ëka ba tye kanya acël kï böng na leng nökënë. 8 Cë alübkör Yecu nökënë nön n'öcakö thuno ï bur lyël, ödönyö thon ï ïë. Ën önënö ëka oye. 9 (Gïn thon onwongo bara önïang gïnï kï ï kom Cöc na Leng nï Yecu myero ocer kï ï kin jö n'öthöö.)

Yecu onen both Maria më Magadala

(Matayo 28:9-10; Marako 16:9-11)

10 Cë ëlübkör Yecu ödök gïnï cen yo pecigï, 11 ëntö Maria ocung yökö kï ï bur lyël nakun kok. Na ën tye ka koko, ën ogungo pïny më nënö ï bur lyël, 12 ëka önënö emalaika arïö n'oruko gïnï böng na tar. Gïn onwongo obedo kanya onwongo epyelo kom Yecu ïë, acël ï kuwie, ëka acël ï kutyënë.

13 Gïn openyo ën nï, “Dhakö, pïngö in itye ka koko?”

Cë ën okobo nï, “Gïn ökwanyö kom Rwothna ökö, ëka an ba angeo kanya gïn oketho ën ïë.” 14 Kinge na ën dong ötwakö köp ni, cë ölökërë ëka önënö Yecu ocung ï nyime, ëntö ën ba ongeo nï Yecu onwongo ënön.

15 Yecu openyo ën nï, “Dhakö, pïngö in itye ka koko? Nga na in itye ka rangö?”

Ën öthamö nï gwök onyo ën obedo apur, ën öcakö kobo nï, “Adwong, ka in ënë itero ën ökö, kob nïna kanya in iketho kome ïë, ëk acïdh akwany.”

16 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Maria.”

Ën ölökërë yo bothe ëka okok kï lëb Iburu nï, “Rabbi!” (na gönyö nï Apwony.)

17 Yecu okobo nï, “Kür ïmaka, pïën an bara adök yo both Apap. Ëntö apë both ëlübköra, ëka ikob bothgï nï, ‘An atye ka dök yo both Apapna ëka Apapwu, both Obangana ëka Obangawu.’ ”

18 Maria më Magadala öcïdhö both ëlübkör Yecu k'emuth ëka okobo bothgï nï: “An anënö Rwoth!” Ëka ën okobo nïgï nï Yecu okobo nïnë jami ni kïbëc.

Yecu onen both ëlübkörë

(Matayo 28:16-20; Marako 16:14-15; Luka 24:36-49)

19 Ï kothyeno nön më nïnö më acël më cabït, n'ëlübkör Yecu onwongo tye gïnï kanya acël, na dholokek kïbëc eloro ökö pï lworo ëtëla k'Eyuda. Athura, Yecu onen ëka ocung ï dyeregï cë okobo nï, “Kuc obed kodwu!” 20 Kinge na ën okobo köp ni, cë onyutho nïgï wang ret kï ï cïngë ëka kï ï lak ngete. Ëlübkör Yecu obedo gïnï kï yom cwiny rwök ï caa na gïn önënö Rwoth.

21 Yecu dökï okobo nïgï nï, “Kuc obed kodwu! Kite n'Apap oora, an thon aorowu.” 22 Ï karë na ën okobo köp ni, cë oyweo ï komgï ëka okobo nï, “Gam unu Tipo Naleng. 23 Ka ïtïmö unu kïca ï bal ka jïï, nwongo ëtïmö nïgï kïca; ëka ka ba ïtïmö unu kïca ï balgï, nwongo ba ëtïmö kïca nïgï.”

Yecu onen both Tomaci

24 Ngat acël kï kin ëlübkör Yecu apar wie arïö, Tomaci (n'ecwodo nï Rudi), onwongo ope bothgï ï karë na Yecu onen athura. 25 Ëlübkör Yecu nökënë obino okobo nïnë nï, “Wan ënënö Rwoth!”

Ëntö Tomaci okobo nïgï nï, “Thwara ka an anënö poo më ëcümarï kï ï cïngë, ëka aketho nya cïnga ï wang poo më ëcümarï, ëka aketho cïnga ï lak ngete, an ba abino yee.”

26 Kinge na nïnö aboro opoth, ëlübkörë onwongo obedo gïnï ï öt dökï, ëka Tomaci thon onwongo tye kanya acël ködgï. Kadï bed onwongo eloro dholokek ökö, athura, Yecu onen ëka ocung ï dyeregï cë okobo nï, “Kuc obed kodwu!” 27 Cë okobo both Tomaci nï, “Keth nya cingi kany; nën cïnga gïnï. Ryë cingi ëka iketh ï ret më lak ngeta. Wëk bedo k'akalakala ëka iyee.”

28 Tomaci okobo both Yecu nï, “In ibedo Rwothna ëka Obangana!”

29 Cë Yecu okobo nïnë nï, “Pïën in ïnëna, ënë ömïö in iye; tye gïnï kï gum jö na ba önëna ëka pod oyee gïnï.”

30 Yecu otio anyuth më tango na pol ï nyim ëlübkörë, na ba ëcöögï ï buk ni. 31 Ëntö man ëcöögï ëk iyee unu nï Yecu ënë Meciya, Wod k'Obanga, ëka pï yeewu ï kome, ibino unu nwongo kwö ï nyïngë.

21

Yecu onen both ëlübkörë abïrö

1 Kinge nïnö na nönök, Yecu dökï onen both ëlübkörë ï dhö nam më Tiberia.*
Ën onen bothgï nï köman: 2 Cimon Petero, Tomaci (n'ecwodo ni Rudi), Nathanael më Kana më Galilaya, ëthïnö ka Jebedayo, ëka ëlübkör Yecu arïö nökënë onwongo tye gïnï kanya acël. 3 Cimon Petero okobo nïgï nï, “An acïdhö ka makö rëc.” Gïn ögamö nï, “Wan ebino cïdhö kodi.” Cë öcïdhö gïnï ëka ödönyö gïnï ï yeya, ëntö ï kiwor nön gïn ba ömakö gin mörö.

4 Kodiko cön na pïny dong oruu, Yecu onwongo ocung ï lak kulo, ëntö ëlübkörë ba ongeo gïnï nï Yecu onwongo ënön. 5 Ën openyogï nï, “Ëthïnö, ïmakö unu rëc mörö?”

Gïn ögamö nï, “Wan ba ëmakö.”

6 Yecu okobo nïgï nï, “Bol unu bööwu ï cïngwu kucem më yeya, cë ibino unu nwongo gin mörö.” Ï karë na gïn ötïmö, ywaö böö ölöögï ökö pïën rëc onwongo pol rwök.

7 Cë alübkör Yecu na ën onwongo marö okobo both Petero nï, “Manön Rwoth!” Cücüth na Cimon Petero owinyo ka ën kobo nï, “Manön Rwoth,” öcakö ruko böng mërë, (pïën onwongo ögönyögï ökö) ëka opye ï pii. 8 Ëlübkörë nökënë obino gïnï ï yeya nakun ywaö gïnï böö n'opong kï rëc, pïën gïn onwongo ba bor kï lak kulo, na mïtö römö mita pyer abungwën. 9 Ï karë na gïn dong othuno ï lak nam, önënö gïnï mac makaa kunön na lyël, n'eketho rëc ï wie, ëka ogati.

10 Yecu okobo nïgï nï, “Kel unu rëc mörö na un pod ïmakö unu amaka.”

11 Cë Cimon Petero öcakö dök cen ëka öïdhö ï yeya, öywaö böö, okelo ï lak kulo. Rëc onwongo opong ïë na pol, 153, ëntö kadï bed onwongo rëc pol rwök, böö ba öyëc. 12 Yecu okobo nïgï nï, “Bin unu ï cem.” Ëntö ba tye ngat mörö kï kin ëlübkörë n'ödïö cwinye më penyo ën nï, “In ënë nga?” Pïën gïn ongeo nï manön ënë Rwoth. 13 Yecu obino, ëka ökwanyö ogati, cë ömïö bothgï, ëka ötïmö nï kömanön thon kï rëc. 14 Man onwongo dong wang më adek na Yecu onen ködë both ëlübkörë, kinge n'ecero ën kï ï kin jö n'öthöö.

Yecu ëka Petero

15 Kinge na gïn dong otyeko cem, Yecu openyo Cimon Petero nï, “Cimon wod ka Jon, in adyer ïmara na löö jö ni?”

Ën ögamö nï, “Eyo, Rwoth, in ingeo nï an amari.”

Yecu okobo nï, “Kwa ëthïnö romna.”

16 Yecu openyo Petero dökï wang më arïö nï, “Cimon wod ka Jon, in adyer ïmara?”

Ën ögamö nï, “Eyo, Rwoth, in ingeo nï an amari.”

Yecu okobo nï, “Gwök romna.”

17 Yecu openyo Petero wang më adek nï, “Cimon wod ka Jon, in ïmara?”

Petero ïë öwang pïën Yecu openyo ën wang më adek nï, “Cimon wod ka Jon, in ïmara?” Cimon okobo nïnë nï, “Rwoth, in ingeo jami kïbëc; in ingeo nï an amari.”

Yecu okobo nï, “Kwa romna. 18 Adyer, akobo nini nï ï karë na in pod ibedo athïn, itweo böngüni keni, ïcïdhö yo kanya in ïmïtö; ëntö ka dong itii, in ibino ryëö cingi gïnï, cë ngat mörö nökënë bino tweo nini böngüni, ëka bino teroni yo kanya in ba ïmïtö.” 19 (Yecu okobo köp ni më nyutho kit thöö n'ebino ketho ï kome na Petero bino mïö dheo ï kom Obanga.) Cë okobo nïnë nï, “Lüb köra!”

20 Petero ölökërë, ëka önënö alübkör Yecu nön na ën onwongo marö tye ka lübö körgï. (Man obedo ngat acël n'onwongo obedo na cwök kï Yecu ï dhö cem më kothyeno ëka onwongo okobo nï, “Rwoth, nga na bino ketho örörö ï komi?”) 21 Ï karë na Petero önënö ën, cë openyo Yecu nï, “Rwoth, cë dhanö ni kono?”

22 Yecu ögamö nï, “Ka an amïtö nï ën obed na kwö naka ka an adwogo, manön ënë ngö kï bothi? In myero ïlüb köra.” 23 Pï tyën köp ni, ömïö anïï ökëth ï kin utmego nï alübkör Yecu ni ba bino thöö. Ëntö Yecu ba okobo nï ën ba bino thöö; ëntö Yecu okobo nï, “Ka an amïtö nï ën obed na kwö naka ka an adwogo, manön ënë ngö kï bothi?”

24 Man ënë alübkör Yecu n'okobo caden ï kom köp ni, ëka n'öcöö köp ni gïnï pïny. Wan engeo nï caden mërë na ën okobo tye atïr.

Köp më ajiki

25 Jami nökënë tye na pol na Yecu otio. Ka onwongo ëcöögï pïny k'acëlacël, athamö nï kadï wi lobo thükül ba tye kï kabedo na römö buke n'ebino cöögï.

* 1:5 1:5 Baibul nökënë kobo nï pïny na cöl ba önïang ïë.

† 1:20 1:20 Meciya gönyö nï Kiricito ï lëb Girik, gönyö nï, Ngat n'ewiro.

* 1:23 1:23 Icaya 40:3

* 2:17 2:17 Jabuli 69:9

* 5:4 5:4 Köp ni nwongere ï buke na cön na pïrgï ba tëk.

* 6:31 6:31 Yaa 16:4; Nekemia 9:15; Jabuli 78:24-25

* 6:45 6:45 Icaya 54:13

* 7:35 7:35 ErokMan obedo jö Girik.

* 8:11 8:11 Cöc na cön ba öcöö gïnï Jon 7:53-8:11.

* 10:34 10:34 Jabuli 82:6

* 12:13 12:13 Jabuli 118:25-26

* 12:15 12:15 Jakaria 9:9

* 12:20 12:20 ErokMan obedo jö Girik.

* 12:38 12:38 Icaya 53:1

* 12:40 12:40 Icaya 6:10

* 13:18 13:18 Jabuli 41:9

* 15:25 15:25 Jabuli 35:19; 69:4

* 18:1 18:1 Pwodho Man onwongo obedo pwodho yen jeituni.

* 18:9 18:9 Jon 6:39

† 18:33 18:33 Praitorion Man obedo pacö k'alöc na dit.

* 19:9 19:9 Praitorion Man obedo pacö k'alöc n'adit.

* 19:24 19:24 Jabuli 22:18

* 19:36 19:36 Yaa 12:46; Wel 9:12; Jabuli 34:20

* 19:37 19:37 Jakaria 12:10

* 21:1 21:1 Tiberia Man obedo Nam më Galilaya.

Jö Roma

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Waraga na Paulo öcöö both

Jö Roma

Köp na tye ï waraga ka Paulo both jö Roma

Waraga ka Paulo both jö Roma onwongo ëcöö më limo na Paulo öyübö më cïdhö both jö n'oye Kiricito na tye ï Roma. Yüb mërë onwongo obedo më tic ï kin Ekiricito na tye kunön pï karë mörö na nönök ëka kï könygï, më cïdhö yo Cipein. Ën öcöö më tïtö kite më nïang mërë më yee k'Ekiricito ëka kï kite na tio ködë ï kwö k'Ekiricito. Köp ka Paulo kïbëc na ën okobo tye ï buk ni.

Kinge motho jö n'oye Kiricito na tye ï Roma ëka kobo nïgï pï lëga mërë pïrgï, Paulo okobo wi köp më waraga: “Köp më Emuth na Bër ni nyutho kite n'Obanga mïö dhanö bedo na kite atïr ködë, na man tïmërë pï yee këkën, cakërë kï ï acaki naka thon ï ajiki mërë.” Jö Roma 1:17.

Paulo dong öyübö wi köp ni. Jö kïbëc, Eyuda ëka Erok, myero ëmïïgï obed n'atïr k'Obanga, pïën gïn kïbëc tye gïnï ï thë twër më bal. Jïï bedo n'atïr k'Obanga pï yee ï kom Yecu Kiricito. Na lübö manön Paulo okobo köp ï kom kwö na nyen më rïbërë kanya acël kï Kiricito n'adwogi mërë yaa kï ï wat na nyen k'Obanga. Ngat n'oye tye kï kuc gïn k'Obanga ëka tye agönya pï cwiny k'Obanga kï ï bal ëka thöö. Ï cura 5-8 Paulo thon önywakö tyën köp më Cïk k'Obanga ëka tëkö më Tipo k'Obanga ï kwö ka ngat n'oye. Cë akwëna ölwënyö kï peny kite n'Eyuda ëka Erok twërö bedo gïnï ï yüb k'Obanga pï jö kïbëc. Ën ojiko köp mërë nï Eyuda n'ökwërö gïnï Yecu obedo yüb k'Obanga më kelo jö kïbëc na kïca k'Obanga twërö thuno ïë ï Yecu Kiricito, ëka ën yee nï Eyuda ba bino kwërö Yecu na twal. Më ajiki Paulo öcöö köp kite na kwö k'Akiricito myero obed ködë, rwök mërë ï kom kite më marö jö nökënë. Ën ökwanyö wi köp ni na calö tic both Obanga, tic k'Ekiricito both lobo, both ngat acëlacël ëka peny më kite më kwö na bër. Ën ojiko waraga kï köp na mëgë ëka kï köp më pakö Obanga.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo, atic ka Kiricito Yecu, n'Obanga öyërö më bedo akwëna ëka eoro më tïtö köp më Emuth na Bër k'Obanga. 2 Obanga öcïkö köp më Emuth na Bër ni cön, nakun wok kï both edwarpïny mërë kï ï Cöc na Leng gïnï. 3 Köp më Emuth na Bër ëcöö ï kom Wode. Ï kite më kwö mërë më kom, ën onwongo obedo akwar Daudi, 4 ëka na lübërë kï tëkö ka Tipo Naleng na lönyö onu, enyutho ën më bedo Wod k'Obanga ï karë n'ecero ën kï ï kin jö n'öthöö: Ën Yecu Kiricito Rwoth onu. 5 Pïrë ömïö onu enwongo kïca k'Obanga ëka twër më bedo ëkwëna ëk ëmïï jö më rok kïbëc oye ëka obed gïnï kï winy ï kome. 6 Un thon itye ï kin jö n'ecwodogï më bedo jö ka Yecu Kiricito.

7 Both un jö kïbëc na tye ï Roma n'Obanga marö ëka ocwodowu më bedo jögë na leng:

Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc.

Miti ka Paulo më cïdhö lïmö jö Roma

8 Më acël, an apwöyö Obangana ï Yecu Kiricito pï un kïbëc, pïën yeewu dong ëtïtö ï wi lobo thükül. 9 Obanga na an awörö kï cwinya kïbëc nakun thon an atïtö köp më Emuth na Bër ï kom Wode, ënë obedo caden-na na ngeo kite na an apo ködë ï komwu ï karë kïbëc na ba adhero 10 ï lëgana ï karë kïbëc; ëka kobedini an alëgö nï ka Obanga oye, myero an anwong yoo mörö më bino yo bothwu.

11 An atye ka parö më nënöwu ëk amïïwu mïc ka Tipo Naleng mökö më jïngöwu— 12 gin na an atye ka twakö ënë nï un kanya acël köda ebino könyërë; ënë nï yeena bino könyöwu, ëka yeewu thon bino könyöna. 13 Utmegona, an amïtö inge unu nï wang na pol an ayübö nï abin yo bothwu ëk ömïa anwong adwogi më mïc më cwiny kï kinwu, kite na an anwongo ködë kï kin Erok nökënë ca, ëntö manön ba ötwërë kadï naka tin thon pod ëjüka ökö.

14 An atye kï banya both jö Girik ëka both jö na ba obedo jö Girik, both ëryëkö ëka both jö na ba ryëk. 15 Manön ënë ömïö an atye kï miti më tïtö köp më Emuth na Bër bothwu thon un jö na tye ï Roma.

16 An lewic ba maka pï köp më Emuth na Bër, na ënë obedo tëkö k'Obanga më larö jö na tye kï yee, më acël Eyuda ëka thon Erok. 17 Köp më Emuth na Bër ni nyutho kite n'Obanga mïö dhanö bedo na kite atïr ködë, na man tïmërë pï yee këkën, cakërë kï ï acaki naka thon ï ajiki mërë. Na calö Cöc na Leng kobo nï, “Jö na kitegï atïr bino kwö pï yee.”*

Akëmö k'Obanga ï kom dhanö

18 Akëmö k'Obanga enyutho dong ökö kï ï polo ï kom bal ëka tïm na reco ka dhanö na jükö köp adyer kür ongere, pï tïmgï na reco. 19 Gin na dhanö twërö ngeo kï kom Obanga onen dong ökö kanya leng bothgï, pïën Obanga onyutho dong ökö bothgï. 20 Cakërë ï karë n'ecweo kï lobo, kite k'Obanga n'onwongo ba nen dong onen ökö nakun engeo ën kï kom jami kïbëc n'Obanga ocweo. Ënë tëkö mërë na ba jik ëka kite n'Obanga cal ködë. Manön ömïö dhanö ba tye kï köp mörö na myero ën ögam.

21 Kadï bed onwongo ngeo gïnï Obanga, ëntö ba wörö gïnï na calö Obanga ëka thon ba pwöyö gïnï, ëntö thamagï ödwökögï ï gin na ba könyö, kit thama na tye ï cwinygï më mingomingo ocido dong ökö. 22 Gïn kobo kën-gï nï gïn ëryëkö, ëntö lökërë gïnï dökö emingo. 23 Cë lökö gïnï dheo k'Obanga na ba thöö ökö, nakun poro gïnï kï cal dhanö na thöö, onyo kï cal ka wïny onyo cal ka leeni onyo cal ka leeni na wotho ï ngöm kï korgï.

24 Cë Obanga öwëkögï më tïmö gin mörö këkën na rac na cwinygï mïtö ëka tïmö gïnï tïm mökö më lewic ï kin-gï kën-gï. 25 Gïn lökö köp adyer ï kom Obanga kï twodo, gïn wörö ëka etio pï jami n'Obanga ocweo nakaka wörö Acwec, n'opore më apaka naka naka! Amën.

26 Pï tyën köp ni, ömïö Obanga öwëkögï ï thamagï n'ogom na gïn thamö na kelo lewic. Kadï naka mon-gï thon öwëkö gïnï bedo kï cwö ï kite n'ënywölögï nï obed gïnï ködë, ëntö dökï öcakö gïnï bedo ï kite na ba ënywölögï ködë. 27 Cwö thon nï kömanön öwëkö gïnï bedo kï mon ökö ï kite n'ënywölögï nï myero obed gïnï ködë. Mitigï dökï öcakö wangö komgï calö mac, nakun mïtö gïnï nï ebed k'ewodhgï. Cwö onwongo bedo kï cwö ewodhgï, na manön obedo tïm më lewic rwök, ëka gïn nwongo can na lïth ï komgï pï balgï nön. 28 Dong kite na calö gïn ba nënö gin mörö na könyögï ï ngeo Obanga, Obanga öwëkögï ökö ï thamagï na köny mërë ope, ëk ötïm gïnï dong gin n'onwongo myero kür ötïm gïnï. 29 Gïn opong kï koth bal kïbëc, tïm na reco, woro, ëka cwiny na rac. Gïn onwongo opong gïnï kï cwiny më nyeko, nek, dhaa, twodo, ëka cwiny na cöl. Gïn thon obedo jö na boko nyïng jö, 30 ëyany jö, jö na dag Obanga, wegi angal, jö na wigi tëk, jö na wakërë, jö na röthö kite më tïmö gin na reco, jö na ba winyo enyodogï; 31 jö na ba ngeo pïny, jö na ba genere, ba tye gïnï kï mar ï cwinygï, kïca thon ba makögï ï kom dhanö. 32 Kadï bed gïn ngeo cïk ï kom Obanga nï jö na tïmö koth gin na calö manön bino thöö gïnï, gïn ba tïmö koth jami na calö manön këkën, ëntö gïn thon pwöyö jö na tye ka tïmö.

2

Ngölö köp k'Obanga

1 Ka in ïthamö nï ïtwërö ngölö köp ï kom jö nökënë, thamani nwongo rac. Ka in ïngölö köp nïgï, in nwongo ïngölö köp ï komi keni, pïën in ngat nï ngölö köp thon ïtïmö jami na gïn tïmö. 2 Wan engeo nï Obanga ngölö köp atïr ï kom jö na tïmö gin na reco. 3 In ïngölö köp ï kom jö na tïmö gin na reco, ëntö un kikomwu thon ïtïmö unu gin na reco nön. In ïthamö nï ïtwërö unu bwöth kï ngölö-köp k'Obanga? 4 In ïcaö kïca kï dïö cwinye, më küröni ëk ilokiri, ëntö in ba ïthamö gin mörö ï kom kïca mërë. In ba itye ka nïang nï Obanga obedo akïca ï komi ëk ingut ökö? 5 Ëntö pï nwang cwinyi ëka cwinyi na ba ïmïtö ngut ködë, in onwongo itye ka mïö akëmö k'Obanga bedo ï komi rwök më kürö nïnö më akëmö mërë, ï karë na ngölö-köp k'Obanga n'atïr bino nen. 6 Obanga “bino cülö ngat acëlacël na lübërë kï gin na ën ötïmö.”* 7 Ën bino mïö kwö na ba thum both jö na dïö cwinygï më tio tic na bër pï nwongo dheo, wörö ëka kwö na bedo naka. 8 Ëntö pï jö na parö pïrgï kën-gï ëka na kwërö gïnï köp k'Obanga më adyer cë lübö gïnï gin na rac, akëmö ëka pwod k'Obanga bino podho ï komgï. 9 Can ëka arem bino podho ï kom jö kïbëc na tïmö gin na reco: më acël Eyuda, cë dong Erok; 10 ëntö jö kïbëc na tïmö gin na bër bino nwongo dheo, wörö ëka kuc: më acël Eyuda, cë dong Erok. 11 Obanga ngölö köp na ba poko kin dhanö.

12 Jö kïbëc na tïmö bal na ba ngeo gïnï Cïk ka Muca, bino thöö gïnï kadï bed gïn ba ongeo Cïk, ëka jö kïbëc na balö ï thë Cïk k'Eyuda, ebino ngölö köp nïgï na lübërë kï Cïk. 13 Pathï jö na winyo köp më Cïk awinya ënë jö na kitegï atïr ï nyim Obanga, ëntö jö na tio gin na Cïk mïtö ënë ebino kwanögï nï gïn jö na kitegï atïr. 14 Ka Erok na ba tye gïnï kï Cïk ötïmö gïnï gin na Cïk mïtö pï kitegï më anywölï, manön nwongo gïn onyutho nï gïn ngeo gin na myero ëtïm onyo kür ëtïm gïnï, kadï bed Cïk ka Muca ope bothgï. 15 Gïn nyutho nï gin na Cïk mïtö ëcöö dong ökö ï cwinygï, ngec na gïn tye ködë na nyutho nïgï bal ënë bedo caden, ëka thamagï n'orubere bino ngölö köp nïgï onyo cwakögï. 16 Man bino tïmërë ï nïnö n'Obanga bino ngölö köp ï kom jïï pï gin na gïn ötïmö ï müng, na Yecu Kiricito ënë ngölö. Man lübërë kï köp më Emuth na Bër na an atye ka tïtö.

Eyuda ëka Cïk

17 Un jö nï cwodere nï Eyuda icung unu ï Cïk, ëka ïwakërë unu ï kom watwu na pïrë tëk ï kom Obanga. 18 Un ingeo gin na ën mïtö, ingeo unu gin na tye atïr pïën epwonyowu kï Cïk. 19 Un ingeo nï ïpëö unu ëthöö wang, ibedo unu tar pï jö na tye gïnï ï cöl pïny, 20 apwony ka jö na mïng, apwony k'ëthïnö, pïën in itye kï ngec ëka adyer ï kom Cïk. 21 In dong apwony nï pwonyo jö nökënë, ëntö in ba ipwonyiri keni? In ipwonyo nï kür ïkwal, ëntö in ba ïkwalö kwo? 22 In ikobo both jö nökënë nï kür ïdöny ï elomi, ëntö in ba ïdönyö ï elomi? In ba ïmïtö wörö cal jwogi, ëntö in ba ïkwalö gin na tye ï öt wörö cal jwök? 23 In iwakiri rwök pï ngeo Cïk, ëntö in ïkwërö wörö Obanga kï türö Cïk. 24 Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï: “Erok yanyö nyïng Obanga pïrwu.”*

25 Lïrë könyö ka ïlübö Cïk, ëntö ka ïtürö Cïk, in ibedo na calö dhanö na ba ëlïrö. 26 Pï manön, ka Erok na ba ëlïrögï ögwökö Cïk na mïtërë, ba ebino kwanö jö nön na calö jö n'ëlïrö? 27 Cë jö na ba ëlïrö komgï ëka pod gwökö gïnï Cïk bino ngölö köp niwu, pïën ïtürö unu Cïk kadï bed itye unu kï Cïk n'ëcöö dong acöa ëka ëlïröwu. 28 Dhanö na nen kï yökö këkën na calö Ayuda nwongo ba obedo Ayuda kikome, ëka lïrë më adyer ba obedo lïrë na nen kï yökö këkën. 29 Dhanö bedo Ayuda këkën ka ën obedo Ayuda kï ï cwinye; ëka thon lïrë më adyer ënë lïrë na dhanö bedo ködë ï cwinye, na ënë tic ka Tipo Naleng, pathï cïk n'ëcöö acöa. Ngat n'obedo nï kömanön nwongo pak na yaa kï both Obanga, pathï kï both dhanö.

3

Obanga genere

1 Pï manön, köny mënë na tye më bedo Ayuda, onyo magoba ngö n'enwongo kï lïrë? 2 Adyer köny tye na pol. Më acël mërë, Eyuda onwongo ëmïögï köp k'Obanga nakun egeno nï bino gwökö gïnï. 3 Adyer, jö mökö kï kin-gï onwongo obedo jö na ba genere; ëntö kite na gïn ba genere, manön twërö mïö Obanga bedo ngat na ba genere? 4 Pathï nï kömanön! Kadï bed nï jö kïbëc obedo etwodo, Obanga obedo adyer na ba twot. Kite na calö ëcöö ködë ï Cöc na Leng:

“Ëk gin na in ïtwakö onyuth nï in kiteni atïr

ëka ïlöö köp ka ëngölö köp ï komi.”*

5 Ëntö ka kite atïr onu na rac nyutho kite atïr k'Obanga kanya leng, köp mënë na onu ëtwërö kobo? Onu ebino kobo nï Obanga kite mërë ba tye atïr pï mïö akëmö mërë podho ï kom onu? (An atye ka twak ï kite ka dhanö.) 6 Pathï nï kömanön! Ka onwongo tye nï kömanön, Obanga onwongo twërö ngölö köp ï wi lobo nïngö? 7 Ëntö ka twodona ni mïö adyer ï kom Obanga mëdërë amëda nakun kelo dheo bothe, cë pïngö pod dökï ëngölö köp ï koma calö an abedo abal? 8 Pïngö ba ekob nï, “Eru ëtïm gin na rac ëk gin na bër öya kï ïë”? Pïën tye jö mökö na cökö köp më dhöwa kï köp më twodo na kobo gïnï nï wan ëtwak nï kömanön. Ka ëngölö-köp ölöö jö n'obedo nï kömanön, nwongo ëngölö köp nïgï kakarë.

Ngat mörö ope na kite atïr

9 Ngö na onu dökï ekobo? Wan Eyuda etye na bër na löö jö nökënë ökö? Ba tye nï kömanön, pïën an dong anyutho köpna ökö më adoth nï bal dong ölöö Eyuda ëka Erok ökö kïbëc. 10 Kite n'ëcöö ködë nï:

“Ngat mörö ope na kite atïr, kadï thon acël;

11 ngat mörö ope na nïang,

ngat mörö ope na rangö Obanga.

12 Jö kïbëc ölökërë gïnï,

gïn kïbëc ödökö jö na reco;

ngat mörö ope na tïmö gin na bër,

kadï thon acël.”*

13 “Dwön-gï obedo bur lyene na wigï thwolo;

bwölö gïnï jö kï lëbgï.”*

“Kwir ororo tye ï thë lëbgï.”*

14 “Dhögï këc ëka opong kï köp më alem.”*

15 “Tyën-gï yot më cïdhö önyö remo;

16 kanya kïbëc na gïn cïdhö yo ïë, balö gïnï pïny ëka mïö jïï lïmö pëkö,

17 ëka ba ngeo gïnï yoo më kuc.”*

18 “Lworo Obanga ope ï kom kwögï.”*

19 Kobedini onu engeo nï gin mörö këkën na cïk kobo, kobo both jö na tye ï thë cïk, ëk jö kïbëc ölïng ökö kür ongam dhögï më twak ëka wi lobo thükül obed ï thë ngölö-köp k'Obanga. 20 Pï manön ba ebino kwanö dhanö mörö nï kite atïr ï nyim Obanga pï lübö cïk; gin na cïk tïmö ënë më mïö onu ngeo nï ëbalö.

Obanga kwanö dhanö nï kite atïr pï yee

21 Ëntö kobedini kite n'Obanga kwanö kï dhanö nï kite atïr na ba obedo pï lübö cïk, enyutho dong ökö kanya leng. Cïk ka Muca ëka cöc k'edwarpïny ömïö caden pïrë. 22 Man ënë kite n'Obanga kwanö kï dhanö nï kite atïr pï yee mërë ï kom Yecu Kiricito ëka pï jö kïbëc na yee ën. Apokapoka mörö ope, 23 pïën jö kïbëc öbalö ëka ba twërö gïnï nwongo dheo k'Obanga. 24 Ëntö Obanga kwanögï nï kitegï atïr nono, mïögï na calö mïc pï kïca mërë, pï kite na Kiricito Yecu ökökögï ködë. 25 Obanga oketho ën më bedo gin më tyër më kwanyö bal kï remo mërë, pï jö na yee ï kome, ëk enyuth kï kite atïr mërë, pïën Obanga yam ödïö cwinye ëka ba opwodo jö n'öbalö cön— 26 ën ötïmö më nyutho kite atïr mërë ï karë ni, nï ën kikome kite atïr, ëka ën mïö ëkwanö dhanö nï kite atïr pï yee ï kom Yecu.

27 Awaka onu dong tye kwene? Ëjükö dong ökö. Pï cïk mënë? Pï lübö Cïk? Pathï nï kömanön, ëntö pï yee. 28 Adyer onu emoko thama nï dhanö ëkwanö nï kite atïr pï yee mërë, ëntö pathï pï tic më lübö Cïk. 29 Onyo Obanga obedo më k'Eyuda këkën? Ën ba obedo Obanga k'Erok thon? Eyo, obedo më k'Erok thon. 30 Obanga tye acël këkën, na ën bino kwanö jö n'ëlïrögï nï kitegï atïr pï yeegï, ëka thon bino kwanö jö na ba ëlïrögï nï kitegï atïr pï yeegï. 31 Pï manön, onu etye ka kwërö Cïk ka Muca pï yee ni? Pathï kömanön, onu ëcwakö Cïk.

4

Yee k'Abraam

1 Onu ebino kobo ngö ï kom Abraam, na ënë kwarö onu? Ngö na ën obino ongeo ï kom yee? 2 Ka adyer Abraam onwongo ëkwanö nï kite atïr pï tic, onwongo twërö bedo kï gin mörö na ën wakërë ködë—ëntö pathï ï nyim Obanga. 3 Ngö na Cöc na Leng kobo? Cöc na Leng kobo nï, “Abraam onwongo oyee ï kom Obanga, ëka ömïö ëkwanö ën nï dhanö na kite atïr.”*

4 Dhanö na tio tic, ba ëmïö öcara na calö mïc, ëntö ëmïö ën na calö gin mörö na ën otio pïrë. 5 Ëntö dhanö na ba tio, ëka yee ï kom ngat na kwanö jö na ba lworo gïnï Obanga nï kitegï atïr, koth dhanö na calö manön ëkwanö nï kite atïr pï yee mërë. 6 Daudi thon ötwakö köp acël nön ï kom gum na dhanö tye ködë ka Obanga ökwanö ën nï dhanö na kite atïr abonge tic mörö na ën otio:

7 “Gum obed ï kom jö

na balgï ëtïmö kïca ökö ïë,

jö na balgï ëkwanyö ökö.

8 Gum obed ï kom dhanö

na Rwoth ba bino kwanö bal mörö ï wie.”*

9 Cë gum ni tye pï jö n'ëlïrögï këkën onyo tye thon pï jö na ba ëlïrögï? Onu ekobo nï pï yee ömïö ëkwanö Abraam nï kite atïr. 10 Ï karë mënë na gin ni ötïmërë ködë? Ötïmërë na bara ëlïrö Abraam onyo n'onwongo dong ëlïrö ökö? Ötïmërë na bara ëlïrö ën, pathï na dong ëlïrö. 11 Lïrë onwongo obedo anyuth nï Abraam onwongo dong tye kï yee ëka nï Obanga ökwanö ën nï kite atïr pï yee mërë n'onwongo bara ëlïrö ën. Manön mïö Abraam bedo kwarö ka jö kïbëc na yee gïnï na bara ëlïrögï, ëk gïn thon ëkwan-gï nï kitegï atïr. 12 Man thon mïö Abraam bedo kwarö ka jö kïbëc na yee gïnï na bara ëlïrögï, pathï pï jö n'ëlïrögï këkën, ëntö pï jö n'ëlïrögï na lübö gïnï thon yee na yam kwarö onu Abraam tye ködë n'onwongo bara ëlïrö ën.

13 Ï karë n'Obanga öcïkö Abraam k'ëkwaë mërë nï wi lobo thükül bino bedo mëgï, pathï nï Abraam onwongo ölübö Cïk, ëntö pïën ëkwanö ën nï kite atïr pï yee mërë. 14 Ka cïkërë k'Obanga tye pï jö na lübö Cïk, cë yee pïrë ba tëk ëka cïkërë köny mërë ope, 15 pïën Cïk mïö akëmö makö Obanga ï kom dhanö. Ëntö kanya cïk ope ïë, türö cïk thon ope.

16 Pï manön, cïkërë bino pï yee, ëk obed pï kïca ëka dökï më moko cïkërë mërë both ëkwaë k'Abraam kïbëc. Pathï both jö na lübö Cïk këkën, ëntö thon both jö na tye gïnï kï yee na calö Abraam. Ën obedo kwarö onu kïbëc. 17 Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï: “An dong akethi ëk ibed kwarö ka rok na pol.”* Cïkërë ni emoko ï nyim Obanga n'Abraam oye—Obanga na mïö kwö both jö n'öthöö ëka na cwodo gin mökö na komgï ope bedo na tye.

18 Abraam onwongo ope kï gen nï ebino nwongo ëthïnö. Ëntö Abraam oye ï kom Obanga ëka ömëdërë bedo kï gen. Ömïö ën ödökö kwarö ka rok na pol kite na calö ëcöö nï, “Ëkwaëni bino bedo nï kömanön.”* 19 Ën ba obedo na görü ï yee mërë ï karë n'obedo parö pï kome kënë, n'onwongo röm aröma kï gin n'öthöö, pïën mwaka më dit mërë onwongo dong cwök römö mia acël külü. Mëdö ï kom manön, dhakö mërë thon onwongo obedo alür. 20 Yee mërë ba ödök cen, ba obedo ka cacapa ï thama mërë ï kom cïkërë k'Obanga, ëntö yee mërë ömëdërë amëda ödökö na tëk rwök nakun ën mïö dheo both Obanga. 21 Ën onwongo omoko thama mërë nï Obanga tye kï twër më tïmö gin na ën öcïkö. 22 Manön ënë ömïö “ëkwanö Abraam nï kite atïr pï yee.” 23 Köp ni “ëkwanö ën” onwongo ba ëcöö pï ën këkën, 24 ëntö ëcöö thon pï onu, both jö n'Obanga bino kwanögï nï kitegï atïr—pï onu n'eyee ï kom ngat n'ocero Rwoth onu Yecu kï ï kin jö n'öthöö. 25 Yecu n'onwongo eneko pï bal onu, cë Obanga ocero ën ökö ëk ëkwan onu nï kite onu atïr.

5

Gin na mïö ëkwanö dhanö nï kite atïr

1 Pï manön, kite na calö ëkwanö onu nï kite onu atïr pï yee, eru dong ebed kï kuc ï nyim Obanga pï Rwoth onu Yecu Kiricito, 2 Pïrë ömïö ëyabö both onu yoo më nwongo kïca na onu enwongo pï yee ni. Eru ebed kï yom cwiny pï gen na onu etye ködë më nywakö dheo k'Obanga. 3 Eru thon ebed kï yom cwiny pï can na podho ï kom onu, pïën onu engeo nï can kelo dïö cwiny më dangö can; 4 dïö cwiny më dangö can mïö ëpwöyö kite onu, ëka pwöyö kite onu mïö onu ebedo kï gen. 5 Gen ni ba bino kelo cwer cwiny, pïën Tipo Naleng ömïö ëönyö mar k'Obanga ï cwiny onu.

6 Ï karë na onu onwongo pod etye kï görü, Kiricito obino öthöö pï jö na ba lworo gïnï Obanga. 7 Kadï pï ngat mörö na kite atïr, bedo na tëk rwök both dhanö mörö më thöö pïrë. Twërö bedo thon nï dhanö na kite atïr, ngat mörö twërö dïö cwinye më thöö pïrë. 8 Ëntö Obanga onyutho mar mërë both onu kï oro Kiricito më bino thöö pï onu nakun onu onwongo pod ebedo ëbal.

9 Pï manön, kite na calö ëkwanö onu nï jö na kitegï atïr pï remo mërë, rwök mërë onu ebino larë pïrë kï ï kom akëmö k'Obanga! 10 Ï karë na onu pod ebedo lang k'Obanga, ën ödwökö onu bothe pï thöö ka Wode, ka kömanön na dong ëdwökö onu bothe, rwök mërë onu ebino larë pï kwö ka Wode! 11 Pathï manön këkën, ëntö onu ebino bedo kï yom cwiny ï Obanga pï Rwoth onu Yecu Kiricito, pïën ënë ömïö ëdwökö onu both Obanga më rïbërë ködë.

Adam ëka Kiricito

12 Pï manön, kite na calö bal obino ï lobo nakun wok kï both dhanö acël, ëka thöö obino pï bal, ï yoo nön thöö obino ï kom jïï kïbëc, pïën jö kïbëc öbalö. 13 Bal onwongo tye ï lobo cön na bara ëmïö cïk, ëntö kanya cïk ope ïë, bal thon ba ëkwanö ï wi ngat mörö. 14 Ëntö thöö öcakö löc kï ï kom Adam naka othuno ködë ï kom Muca cë ölöö jö n'onwongo ba ötïmö gïnï bal kite n'Adam öbalö ködë, n'ötürö cïk n'onwongo ëmïö bothe. Adam ënë obedo anyuth na cïmö ngat na myero obin.

15 Ëntö mïc n'Obanga mïö ba röm kï bal k'Adam. Kadï bed jö na pol onwongo öthöö gïnï pï bal ka ngat acël ca, Adam, ëntö kïca k'Obanga kï mïc më nono n'obino pï kïca ka dhanö acël ni, Yecu Kiricito, obedo na thwönë rwök na löö, önya örömö jö kïbëc. 16 Ëka dökï mïc k'Obanga ba röm kï bal ka dhanö acël ca, pïën pï bal ka ngat acël ca ömïö ba ëkwanö jïï nï kitegï atïr, ëntö tic më kïca n'ölübö bal na pol ömïö ëkwanö jïï nï kitegï atïr. 17 Ka cë pï bal ka dhanö acël ömïö thöö obedo ka löc pï dhanö acël ca ën, Adam, rwök mërë jö n'onwongo gïnï kïca na thwönë ëka kï mïc n'ömïö ëkwanögï nï kitegï atïr, gïn bino bedo na kwö nakun nwongo tye gïnï ka löc pï dhanö acël nön thon, ën Yecu Kiricito.

18 Dong kite na calö bal ka ngat acël ömïö köp ölöö jö kïbëc, kömanön thon tic na mïö dhanö bedo ngat na kite atïr okelo löönö köp kï kwö pï jö kïbëc. 19 Pïën na calö pï dhanö acël na ba obedo kï winy ömïö jö na pol ödökö ëbal, kömanön thon pï winy ka dhanö acël jö na pol ebino kwanögï nï kitegï atïr.

20 Cïk onwongo ëmïö ëk bal önya. Ëntö kanya bal önya ïë, kïca nya na löö, 21 kite na calö bal obino ölöö löc ï thöö, kïca thon myero ölöö löc pï kwanö jö nï kitegï atïr, ëk ömïïgï onwong kwö na ba thum, pï Rwoth onu Yecu Kiricito.

6

Thöö ëka cer kï Kiricito

1 Ngö na onu ebino kobo? Onu myero ëmëdërë më tïmö bal ëk kïca önya? 2 Pathï nï kömanön! Onu na yam ëthöö kï kuboth bal; onu dökï ëtwërö mëdërë më kwö ï bal nïngö? 3 Onyo un ba ingeo nï onu kïbëc n'onwongo ebatica onu ï Kiricito Yecu onwongo ebatica onu ï thöö mërë? 4 Pï manön, onwongo eiko onu kanya acël kï Kiricito ï thöö mërë ï batica na onu enwongo, ëk onu ebed calö ën. Kite na calö Kiricito onwongo ecero kï ï kin jö n'öthöö kï tëkö më dheo k'Apap mërë, ëk onu thon ebed kï kwö na nyen.

5 Ka onwongo onu ërïbërë ködë ï thöö mörö na cal kï thöö mërë, kömanön thon onu ebino rïbërë ködë ï cer mörö na cal kï cer n'ecero ën ködë. 6 Onu engeo nï kwö onu na cön onwongo eguro ökö ï kor yath arïa kanya acël ködë ëk kwö më bal n'onwongo onu etye ködë öthöö ökö ëk onu kür dökï ëmëdërë më bedo opii ka bal— 7 pïën ngat mörö n'öthöö ökö ëgönyö dong ökö kï ï bal.

8 Kite na calö onu ëthöö kanya acël kï Kiricito, onu thon eyee nï ebino kwö kanya acël ködë. 9 Onu engeo nï Kiricito ecero kï ï kin jö n'öthöö, ën ba dökï bino thöö; thöö ba dökï tye kï löc mörö ï kome. 10 Thöö na ën öthöö ködë, ën öthöö ï bal wang acël na ba bino thöö dökï; ëntö kwö na ën kwö ködë, ën kwö pï dheo k'Obanga.

11 Ï yoo acël nön, un thon myero ïtham unu ï komwu kenwu nï un dong ïthöö unu ökö kï kuboth bal ëntö itye unu na kwö kï kuboth Obanga ï Kiricito Yecu. 12 Pï manön kür ïmïï unu bal ölöö kite na un ïkwö ködë ëka ömïïwu më lübö miti mërë na rac. 13 Kür ïmïï unu dul komwu obed më tïmö bal, na calö jami më tic më tio gin na rac, ëntö thwara ïmïï unu komwu both Obanga calö jö n'öya ökö kï ï thöö obino gïnï ï kwö; ëka ïmïï unu dul komwu both Obanga na calö jami më tic më kite atïr. 14 Kür ïmïï unu bal ölöö kwöwu, pïën un ba itye ï thë löc më cïk, ëntö ï thë löc më kïca k'Obanga.

Opii më kite atïr

15 Cë onu myero ëtïm ngö dong? Onu myero ëtïm bal pïën onu ba etye ï thë cïk ëntö ï thë kïca k'Obanga? Pathï nï kömanön! 16 Un ba ingeo nï ka dong ïmïrë unu both ngat mörö na calö opii më winyo gin na ën kobo, cë ïtwërö unu bedo opii ka dhanö nön na un iwinyo köp mërë? Un ïtwërö bedo opii më bal na tero jö ï thöö, onyo ibedo unu opii më bedo kï winy ï kom Obanga na tero jö ï kite atïr. 17 Pwöc myero obed both Obanga pïën onu onwongo ebedo opii më bal, ëntö kobedini un itye ka lübö koth pwony n'epwonyowu ködë nï ïlüb unu kï cwinywu kïbëc. 18 Ëgönyöwu dong ökö kï ï opii më bal ëka ïdökö unu opii më kite atïr.

19 An atye ka twak ï kite ka dhanö, pïën man köp na tëk na un ba ïtwërö nïang ïë. Kite na calö un onwongo ïmïö dul komwu kïbëc më bedo opii më tïm carö, ömïö ïdökö unu ëtïm gin mökö na reco. Kobedini dong mïï unu dul komwu kïbëc obed opii më kite atïr, ëk ïdök unu jö na leng. 20 Ï karë na un ibedo opii më bal, un onwongo ba itye ï thë löc më kite atïr. 21 Ngö na un inwongo ï karë nön kï ï jami na kobedini mïö lewic maköwu? Adwogi ka jami nön kïbëc obedo thöö! 22 Ëntö kobedini, ëgönyöwu dong ökö kï ï opii më bal ëka ïdökö unu opii both Obanga. Gin na un inwongo ënë nï ïdökö unu jö na leng, ëka adwogi mërë ënë kwö na ba thum. 23 Pïën öcara më bal ënë thöö, ëntö mïc k'Obanga më nono ënë kwö na ba thum ï Kiricito Yecu Rwoth onu.

7

Apor na yaa kï ï nyom

1 Utmegona, un ba ingeo nï an atye ka twak kï jö na ngeo cïk—nï cïk tye kï twër ï kom dhanö ka pod kwö këkën? 2 Apor mërë, dhakö n'ënyömö, cïk tweo ï kom cwörë ka cwörë pod kwö, ëntö ka cwörë öthöö ökö, ën göny ökö kï ï cïk më nyom. 3 Ënë ömïö ka cwörë pod tye na kwö, cë dhakö nön önyömërë k'ëcwö nökënë, ekobo nï ödönyö ï elomi. Ëntö ka cwörë öthöö ökö, ën nwongo ögöny ökö kï ï cïk nön, cë ka ën önyömërë dökï k'ëcwö nökënë, nwongo ba ödönyö ï elomi.

4 Kömanön thon utmegona, un thon ïthöö unu kï kukur cïk pï Kiricito na un ïrïbërë ï kome, ëk ïdök unu both ngat nökënë, na ënë ngat n'ecero kï ï kin jö n'öthöö, ëk ënyak nyig onu both Obanga. 5 Pïën ï karë na onu pod etye ï kite më kwö më anywölï, miti më kwö më anywölï na cïk ökwërö ökö onwongo tye ka tic ï dul kom onu na papath më nyakö nyig më thöö. 6 Ëntö kobedini dong ëgönyö onu ökö kï ï kom cïk, pïën onu dong ëthöö ökö kï both gin na cön n'onwongo ömakö onu. Ömïö onu dong etye ka tic ï yoo na nyen më Tipo Naleng, pathï dökï ï yoo na cön ca më lübö cïk n'ëcöö acöa.

Cïk ëka bal

7 Wan ebino kobo nïngö? Cïk obedo bal? Pathï kömanön! Ëntö kono cïk ope, onwongo bal thon ope. Ka Cïk onwongo ba okobo nï, “Kür ïnïr jami ka ngat nökënë,” onwongo thon ba ënïrö jami ka jïï. 8 Ëntö bal onwongo karë cë ödönyö ï cïk ëka öcakö kelo miti më nïrö gin na kïbëc ï cwinya. Pïën ka cïk onwongo ope, bal thon onwongo bedo n'ope. 9 Yam onwongo an akwö abonge cïk, ëntö ï karë na cïk obino, bal öcakö bedo na kwö ëka an athöö. 10 An anwongo nï cïk nön kikome n'onwongo myero okel kwö ënë dökï okelo thöö. 11 Pïën bal onwongo karë më dönyö ï cïk cë öbwöla ëka dong oneka ökö. 12 Pï manön, cïk leng ëka gin n'ëcïkö thon leng, tye atïr ëka bër.

13 Gin na bër ënë dökï okelo thöö ï koma? Pe, bal ënë okelo thöö nakun tio kï gin na bër ëk ömïï onen kanyalër nï bal ënön. Kömanön, gin n'ëcïkö ömïö bal ödökö na rac rwök.

14 Wan engeo nï cïk obedo jami më tipo; ëntö an abedo më kom n'ëcadhö na calö opii both bal. 15 An ba anïang ï gin na an atïmö, pïën gin na an amïtö tïmö ba atïmö, ëntö gin na an ba amïtö tïmö ënë an atïmö. 16 Dong ka an atïmö gin na an ba amïtö tïmö, man nyutho nï an ayee nï cïk bër. 17 Kite na tye ködë, pathï an kikoma ënë atïmö, ëntö bal na bedo ï koma ënë tïmö. 18 An angeo nï gin mörö na bër ope na bedo ï koma, na ënë koma më anywölï. Pïën an abedo kï miti më tïmö gin na bër, ëntö ba atwërö tïmö. 19 Pïën an ba atïmö gin na bër na an amïtö tïmö, ëntö atïmö gin na rac na an ba amïtö tïmö. 20 Cë ka an atïmö gin na an ba amïtö tïmö, manön nwongo dong pathï an ënë atïmö, ëntö bal na tye ï ïya ënë tïmö.

21 An anwongo cïk ni tye ka tic: Ka an amïtö tïmö gin na bër, gin na rac ënë an atïmö. 22 An amarö cïk k'Obanga kï cwinya kïbëc; 23 ëntö dökï an atye ka nënö cïk nökënë tye ka tic ï dul koma, nakun tye ka lwëny ï cïk më thamana ëka mïa adökö opii ka cïk më bal na tye ka tic ï dul koma gïnï. 24 An koma këc, nga ënë bino laröna kï ï kom ni na thöö ökö? 25 An apwöyö Obanga pï Yecu Kiricito Rwoth onu!

Pï manön, an kikoma ï thamana abedo opii më cïk k'Obanga, ëntö ï kwöna më anywölï abedo opii më cïk më bal.

8

Kwö më cwiny

1 Pï manön, kobedini ba dökï ebino ngölö köp më löö jö na tye ï Kiricito Yecu, 2 pïën cïk ka Tipo Naleng na mïö onu kwö më rïbërë kï Kiricito Yecu ögönya dong ökö kï ï thë cïk më bal ëka thöö. 3 Gin na Cïk onwongo ba twërö tïmö, pïën kwö onu më anywölï onwongo ölökërë ödökö na görü, Obanga ötïmö kï oro Wode më bino ï kit kom na cal kï më onu na bal obuo ökö, na calö gin më atyëra n'ëtyërö both Obanga pï bal. Kobedini ën dong öngölö köp ölöö bal na tye ï kom onu n'ënywölö onu ködë. 4 Ëk kite atïr na cïk mïtö ocobere ï kom onu, onu jö n'ëlübö kite më kom n'ënywölö onu ködë, ëntö ëlübö kite ka Tipo Naleng.

5 Jö na kwö ï kite më kwö më anywölï oketho thamagï ï kom gin na miti më kwö më anywölï mïtö; ëntö jö na kwö nakun lübö gïnï kite ka Tipo Naleng, ketho thamagï ï kom gin na Tipo Naleng mïtö. 6 Thama na lübö kite më kwö më anywölï kelo thöö, ëntö thama na lübö kite ka Tipo Naleng kelo kwö ëka kuc. 7 Pïën kite më kwö më anywölï obedo langö both Obanga, pïën ba winyo cïk k'Obanga ëka ba twërö winyo. 8 Jö na kwö nakun lübö kite më kwö më anywölï ba twërö gïnï yomo cwiny Obanga.

9 Un ba itye ï kite më kwö më anywölï, ëntö itye unu ï cwiny, ka Tipo k'Obanga tye ï ïwu. Ka ngat mörö n'ope kï Tipo ka Kiricito, nwongo ba obedo më ka Kiricito. 10 Ëntö ka Kiricito tye ïwu, komwu nwongo thöö pï bal, ëntö tipowu bino bedo na kwö pïën ëkwanöwu dong nï kitewu atïr. 11 Ka Tipo ka ngat n'ocero Yecu kï ï kin jö n'öthöö bedo ïwu, ën ngat n'ocero Kiricito kï ï kin jö n'öthöö thon bino mïö kwö ï komwu na thöö pï Tipo mërë na bedo ïwu.

12 Pï manön utmegona, onu etye kï banya—ëntö pathï më kwö ï kite më kwö më anywölï. 13 Pïën ka un ïkwö nakun ïlübö unu kite më kwö më anywölï, un ibino thöö ëntö ka pï Tipo Naleng un ïwëkö tic më kwö më anywölï ökö, cë ibino unu kwö 14 pïën jö kïbëc na Tipo k'Obanga tëlögï obedo gïnï ëthïnö k'Obanga. 15 Onu ba ëgamö cwiny më bedo opii ëk ëdök cen ï lworo, ëntö ëgamö Cwiny më dökö ëthïnö k'Obanga, ënë ömïö onu ekok nï, “Aba, Apap.” 16 Tipo Naleng kikome rïbërë kï cwiny onu nakun mïö caden nï onu ebedo ëthïnö k'Obanga. 17 Kite na onu ebedo ëthïnö k'Obanga, onu ebino nwongo gum na ën ökanö pï jögë ëka onu ebino nywakö kanya acël kï Kiricito gin n'Obanga ökanö nïnë. Ëntö ka onu myero ënywak dheo mërë, cë onu thon myero ënywak can mërë.

Dheo më karë më anyim

18 An athamö nï can më karë ni ba ebino poro kï dheo n'ebino nyutho both onu. 19 Adyer gin n'ecweo kïbëc tye ka kürö nyutho ëthïnö k'Obanga kï miti na thwönë rwök. 20 Gin acwea kïbëc onwongo ekethogï ï thë twërö më gin na thërë ope. Pathï pï mitigï kën-gï ëntö pï miti k'Obanga na ënë okethogï ï thë twërö nön. Ëntö gen tye nï 21 ceng mörö ebino gönyö gin acwea ökö kï ï opii më bedo gin na töp ëk onwong gïnï kuc ëka dheo n'ebino mïö both ëthïnö k'Obanga.

22 Wan engeo nï jami kïbëc n'ecweogï acwea tye gïnï ka cür acüra k'arem calö arem më nywöl naka ï karë ni. 23 Pathï gïn këkën ëntö onu thon n'ëmïö Tipo Naleng na calö mïc më acël na nyutho gin n'ebino mïö onu ï karë më anyim, onu thon etye ka cür acüra kï ï ïï onu nakun ëkürö karë më lökö onu ëk ëdök ëthïnö k'Obanga na ënë më kökö kom onu. 24 Pïën ën ölarö onu më bedo kï gen nön. Ëntö gen na kome nen nwongo ba obedo gen. Nga na geno gin na ën nënö? 25 Ëntö ka onu etye kï gen më nënö gin na onu ba ënënö, cë onu ëkürö nënö nakun nwongo ëdïö cwiny onu.

26 Ï yoo acël nön, Tipo Naleng könyö onu kanya onu ëgörü kï ïë. Onu ba engeo lëga both Obanga kite na myero onu ëlëg ködë, ëntö Tipo Naleng kikome ënë bakö dhögë pï onu nakun nwongo cür alïngalïng kï ï cwiny onu. 27 Ngat na ngïö cwiny onu ngeo thama ka Tipo Naleng, pïën Tipo Naleng bakö dhögë pï jö k'Obanga na leng nakun lübö gin n'Obanga mïtö.

28 Onu engeo nï Obanga tïmö gin na kïbëc më kelo gin na bër both jö na marö ën, jö na ën ocwodogï kite na ën öyübö. 29 Jö na ën onwongo ngeogï na ën omoko nï myero önywak gïnï cal ka Wode, ëk Yecu obed athïn kaö më acël kï ï kin utmego na pol. 30 Jö na ën omoko thama mërë ï komgï, ën thon ocwodogï; jö na ën ocwodogï, ën thon ökwanögï nï kitegï atïr; jö na ën ökwanögï nï kitegï atïr, ën thon ömïö dheo bothgï.

Mar k'Obanga na tye ï Kiricito

31 Onu dong ebino kobo ngö ï kom köp ni? Ka Obanga tye kukur onu, nga ënë bino bedo langö onu? 32 Ën ba öwëkö Wode kikome ëntö ömïö ën pï onu kïbëc—ën ba bino mïö onu jami kïbëc kanya acël ködë? 33 Nga na bino pido kï jö n'Obanga dong öyërö? Obanga ënë ökwanögï nï kitegï atïr. 34 Nga ënön na twërö ngölö köp löönö onu? Ngat mörö ope. Kiricito Yecu ënë öthöö ëka ecero ën ï kwö—ën obedo ï nget cïng Obanga kucem ëka ën thon tye ka bakö dhögë pï onu. 35 Nga na bino poko onu kï ï mar ka Kiricito? Nënö can onyo arem, onyo ayela, onyo kec, onyo bedo kotula onyo gin mörö këkën na rac onyo pala abadë? 36 Kite na calö ëcöö nï:

“Ebino nekowa kiceng jwï piri;

ebino kwanöwa calö rom më aneka.”

37 Onu etye ka löönö jami ni kïbëc pï ngat n'onwongo ömarö onu. 38 An angeo adyer nï kadï thöö onyo kwö, kadï emalaika onyo tipo na reco, kadï gin na tye ï karë ni onyo gin na mïtö bino, kadï tëkö mörö, 39 kadï gin na tye malö, kadï gin na tye pïny, kadï gin mörö këkën kï ï kin gin acwea kïbëc, ba bino poko onu kï ï kom mar k'Obanga na tye ï Kiricito Yecu Rwoth onu.

9

Obanga öyërö jö Icarael

1 An atye ka twakö köp adyer ï Kiricito—an ba atye ka twakö köp më twodo, thama më cwinya na nyutho bal thon obedo caden köda pï Tipo Naleng— 2 an atye kï cwer cwiny rwök ëka arem na ba jik. 3 Pï mitina këna, onwongo athamö nï mïtö ëlama ökö ëk ëkwanya ökö kï both Kiricito pï utmegona n'obedo gïnï rokna, 4 na gïn ënë jö Icarael. Jö n'Obanga ölökögï ödökö ëthïnö mërë, ömïögï dheo ëka cïkërë mërë kïbëc. Ömïögï Cïk ëka kite na myero ëwör ën ködë ëka cïkërë mërë. 5 Kwere onu kïbëc yam obedo mëgï, ëka Meciya thon ënywölö ï kin-gï ï kite ka dhanö. Onu myero ëpwö Obanga na löö jami kïbëc naka naka! Amen.

6 Kür ïtham unu nï köp k'Obanga ba ötïmö gin mörö, pïën jö n'ënywölögï ï kin jö Icarael onwongo ba obedo gïnï jö k'Obanga adyer, 7 ëka thon gïn kïbëc ba obedo ëthïnö k'Abraam adyer pïën onwongo ëcöö nï, “Ëthïnö ka Icaka ënë ebino cwodo nï ëkwaëwu”* 8 Man nyutho nï pathï ëthïnö n'ënywölögï ï kite ka dhanö ënë ebino cwodogï nï ëthïnö k'Obanga, ëntö ëthïnö n'ënywölögï pï cïkërë k'Obanga ënë ebino cwodogï nï ëkwaë k'Abraam adyer. 9 Man ënë gin na cïkërë okobo nï, “An abino dwogo ï koth karë ni nwongo dong Cara önywölö wode.”*

10 Pathï manön këkën, ëntö ëthïnö ka Rebeka onwongo tye gïnï k'apapgï acël, na ënë kwarö onu Icaka. 11 Kadï ï karë na bara ënywölögï ëka na bara ötïmö gïnï gin mörö na bër onyo na rac—ëk ömïï yüb k'Obanga më yër ömëdërë: 12 pathï pï tic ëntö pï cwodo mërë. Ekobo both Rebeka nï, “Athïn na dit bino tic pï athïn na tïdï.”* 13 Kite na calö ëcöö nï, “An amarö Jakob, ëntö ba amarö Ecau.”*

14 Cë ngö na onu ebino kobo? Onu ebino kobo nï Obanga ba ngölö köp atïr ëka kakarë? Pathï nï kömanön! 15 Pïën ën okobo both Muca nï,

“An abino tïmö kïca both dhanö na an atïmö kïca nïnë,

ëka an abino nyutho bërna both dhanö na an abino nyutho bërna nïnë.”*

16 Manön ba cung ï kom gin na dhanö mïtö onyo ï kom tic mërë na ën oyelere ködë ëntö cung ï kom kïca k'Obanga. 17 Pïën Cöc na Leng kobo nï Obanga okobo both Parao nï: “An akethi më bedo rwoth pï köp ni, ëk ömïï anyuth tëköna ï komi ëk nyïnga ëtït pïrë ï wi lobo kïbëc.”* 18 Pï manön, Obanga tïmö kïca both dhanö na ën mïtö tïmö nïnë kïca, ëka lökö cwiny dhanö na ën mïtö më bedo na nwang.

19 Ngat mörö twërö penyo nï, “Pïngö Obanga pod kobo nï onu ebedo ëbal? Nga na twërö gëngö miti mërë?” 20 Ëntö in dhanö adhana, ibedo nga na in ïgamö dhö Obanga? Gin n'ecweo acwea twërö penyo ngat n'ocweo ën nï, “Pïngö icwea nï köman”? 21 Acwe agulu ope kï twërö ï kom lobo më cweno agulu acël na pïrë tëk ëka nökënë na pïrë ba tëk nakun tio kï ï kom lobo agulu acël nön?

22 Ï yoo acël nön, kadï bed nï Obanga tye kï twër më nyutho akëmö ëka tëkö mërë, ën obedo ngat na dïö cwinye ï kom jö n'akëmö mërë podho ï komgï—jö n'ëyübögï më apwoda. 23 Ën ötïmö koman ëk ömïï lönyö më dheo mërë ongere both jö na ën ötïmö kïca nïgï, jö n'onwongo ën öyübö cön pï dheo mërë— 24 naka thon onu, jö na ën ocwodo, pathï kï ï kin Eyuda këkën ëntö thon kï ï kin Erok. 25 Kite na calö ën okobo ködë ï buk ka Kocea nï,

“An abino cwodo jö n'onwongo ba obedo gïnï jöga nï, ‘Jöga,’

ëka dhakö n'onwongo an ba amarö nï, ‘Ngat na an amarö,’ ”*

26 ëka,

“Bino tïmërë ï kabedo n'onwongo ekobo nïgï nï,

‘Un ba ibedo jöga,’

ebino cwodogï nï,

‘ëthïnö k'Obanga na kwö.’ ”

27 Icaya oredo kï dwön na malö nï,

“Kadï bed wel jö Icarael bed na calö kwo më dhö nam,

jö n'odong kï ï kin-gï ënë Obanga bino larö.

28 Pïën Rwoth bino ngölö-köp mërë ï kom lobo ëka bino tyeko ökö pïöpïö.”*

29 Icaya thon okobo nï:

“Ka onwongo Rwoth Won Twër

ba öwëkö ëkwaë onu mökö,

onu onwongo ebedo calö Codom,

ëka onu onwongo ebedo calö Gomora.”

Jö Icarael ëka köp më Emuth na Bër

30 Cë ngö na onu ebino kobo? Onu ebino kobo nï Erok na ba oyelere gïnï më dökö jö na kitegï atïr, ebino kwanögï nï kitegï atïr, kite atïr n'onwongo gïnï pï yee; 31 ëntö jö Icarael n'ötëmö gïnï kï tëk më cobo cïk ëk ebed gïnï jö na kitegï atïr, ba ocobo gïnï cïk nön. 32 Pïngö? Pïën gïn ba obedo rangö ï yoo më yee ëntö obedo gïnï rangö calö gin na cung ï kom tic. Otwomere gïnï kï kidi na mïö jïï twomere. 33 Kite na calö ëcöö nï:

“Nën, an aketho kidi ï Cion na mïö jïï twomere

ëka lëla na mïögï podho,

ëka ngat na bino ketho yee mërë ï kome ba ebino mïö ën lewic.”*

10

1 Utmegona, gin na an amïtö kï ï cwinya kïbëc ëka alëgö Obanga pïrë ënë nï jö Icarael myero ölarë gïnï. 2 An amïö caden ï komgï nakun angeo nï gïn omoko na tëk ï kom Obanga, ëntö kadï bed omoko gïnï, ba ocung gïnï na tëk ï ngec kikome. 3 Gïn onwongo ba ngeo kite n'Obanga kwanö kï dhanö nï kite atïr, ëntö obedo gïnï rangö kitegï kën-gï më kwanö dhanö nï kite atïr. Gïn ba ömïrë ï kite atïr n'Obanga mïö. 4 Cïk dong ojik ökö ï Kiricito, ëk ömïï jö kïbëc na yee ëkwan-gï nï kitegï atïr.

5 Muca öcöö na lübërë kï kite atïr na yaa kï ï kom Cïk nï, “Dhanö na bino gwökö jami ni bino kwö pïrgï.”* 6 Ëntö kite atïr n'enwongo pï yee kobo nï: “Kür ikob kï ï cwinyi nï, ‘Nga na bino ïdhö malö ï polo?’*” (manön ënë, më kelo Kiricito yo pïny) 7 “onyo ‘Nga na bino dönyö yo pïny ï thë bur na thuth?’* ” (manön ënë, më kelo Kiricito malö kï ï kin jö n'öthöö). 8 Ëntö köp ni kobo nïngö? “Köp ni tye na cwök bothi; tye ï dhogi ëka ï cwinyi,”* manön ënë, köp ï kom yee na wan ëtïtö pïrë: 9 Ka in ituco kï dhogi nï Yecu ënë Rwoth nakun iyee kï ï cwinyi nï Obanga ocero ën ökö kï ï kin jö n'öthöö, cë ibino lari. 10 Pïën dhanö yee kï ï cwinye ënë mïö ëkwanö ën nï kite mërë atïr, ëka tuco thon kï dhögë cë mïö Obanga larö ën. 11 Kite na Cöc na Leng kobo nï, “Ngat mörö na bino ketho yee mërë ï kome ba ebino mïö ën lewic.”* 12 Apokapoka mörö ope ï kin Eyuda ëka Erok—gïn kïbëc tye kï Rwoth acël nön na poko lönyö më gum both jö kïbëc na cwodo nyïng Rwoth, 13 pïën, “Jö kïbëc na bino cwodo nyïng Rwoth bino larë.”

14 Gïn twërö cwodo nyïng ngat na gïn ba oyee ï kome nïngö? Gïn twërö yee nïngö ka ba owinyo gïnï köp n'ëtïtö ï kome? Gïn twërö winyo köp ï kome nïngö ka ngat mörö ba ötïtö nïgï? 15 Gïn twërö tïtö köp nïngö ka ba eorogï? Kite n'ëcöö ködë nï, “Tyën jö na kelo köp më emuth na bër bino bedo më gum nïngö!”

16 Ëntö pathï jö Icarael kïbëc ënë oyee köp më Emuth na Bër, pïën Icaya okobo nï, “Rwoth, nga n'oye köp na wan ëtïtö?”* 17 Adyer, yee bino pï winyo köp n'ëtïtö, ëka köp n'ewinyo yaa kï ï köp n'ëtïtö ï kom Kiricito. 18 Ëntö an amïtö penyo: Gïn onwongo ba owinyo? Adyer owinyo gïnï:

“Dwön-gï owinyere ï wi lobo kïbëc,

köp na gïn twakö owinyere naka ï ajiki lobo.”*

19 An apenyo dökï: Jö Icarael onwongo ba önïang gïnï? Më acël, Muca okobo nï,

“An abino mïö nyeko maköwu ï kom jö na ba obedo rok kikokome;

an abino mïö akëmö maköwu ï kom rok na ba nïang.”*

20 Icaya dökï okobo kï tëk cwiny nï,

“Jö n'onwonga gïnï ënë jö n'onwongo ba ranga gïnï;

an anyuthara both jö n'onwongo ba penya gïnï.”*

21 Ëntö ï kom jö Icarael ën okobo nï,

“Kiceng kïbëc an atingo cïnga

më jölö jö na ba winyo dhöga, ëka jö na pyem gïnï köda.”*

11

Kïca k'Obanga ï kom jö Icarael

1 An dong apenyo: Obanga obino ökwërö jögë? Ba ökwërö! An kikoma abedo dhanö më Icarael, akwar Abraam, n'öya kï ï kaka ka Benjamin. 2 Obanga ba ökwërö jögë, na ën ongeogï cön. Un ingeo gin na Cöc na Leng kobo ï kom Eliya—kite na ën ökwaö Obanga ëk opwod jö Icarael: 3 “Rwoth, oneko gïnï edwarpïnyni ëka örëdhö gïnï keno tyërni gïnï ökö; an këna ënë adong, ëka mïtö gïnï nekona!”* 4 Cë Obanga ögamö nïnë nïngö? Ën ögamö nï, “An agwökö jö na mëga elip abïrö n'odong na ba orumo cöng-gï pïny më wörö Baal.” 5 Ï kit yoo acël nön, tye jö mökö n'odong ï karë ni n'Obanga öyërögï pï kïca mërë. 6 Ëka ka pï kïca, cë ba dökï bedo pï tic; ka onwongo ba obedo pï kïca, cë kïca onwongo ba dökï mëdërë më bedo kïca.

7 Cë ngö dökï? Jö Icarael ba onwongo gïnï gin na gïn obedo rangö, ëntö jö n'ëyërö këkën ënë onwongo. Jö nökënë cwinygï ödökö na nwang, 8 kite na calö ëcöö ködë nï:

“Obanga ömïögï cwiny n'odhil,

ömïö wang-gï ba neno,

ëka ithgï ëk kür owiny gïnï köp,

naka tin.”*

9 Daudi okobo nï,

“Mïï mëjagï më cem obed owico ëka pawaka na makögï,

ëk obed gin na mïögï twomere më cülö wang balgï.

10 Mïï wang-gï öthöö ökö ëk kür önën gïnï pïny,

ëka ïmïï wang pyërgï ogom ökö na twal.”*

Larë obino both Erok

11 An dökï apenyo: Jö Icarael otwomere ëk opodh gïnï pïny na ba twërö yaa gïnï malö? Pathï kömanön! Ëntö pï balgï ënë ömïö larë obino naka both Erok ëk ömïï nyeko ömak jö Icarael. 12 Ka balgï dong okelo gum both lobo ëka thon gin na gïn orwenyo kelo gum both Erok, bër mërë dong bino bedo na röm kwene ka gïn odwogo kïbëc ökö!

13 An atye ka twak kodwu un Erok. Dong kite na calö an abedo akwëna both Erok, an abino wakara pï ticna. 14 An atye kï gen nï abino mïö nyeko makö jö më rokna ëk ömïï alar jö mökö kï ï kin-gï. 15 Ï karë n'ëkwërö jö Icarael ökö, Obanga ödwökö lobo kïbëc yo bothe më rïbërë ködë. Bino bedo nïngö ka ëgamögï? Bino bedo na calö kwö n'öya kï ï kin jö n'öthöö. 16 Ka mökö na nönök n'ëtyërö both Obanga calö wi cem ëmïö obedo na leng, cë mökö kïbëc nwongo bedo na leng. Ka orii yath leng, cë jangë kïbëc thon bedo na leng.

17 Ëntö ka jangë mökö ëtürö ökö kï ï kom yath jeituni na bër, ëka ëtürö jang jeituni mörö më thim cë ëcömö ï kom yath jeituni na bër ca, cë dong cakö nywakö pig yath na bër më jeituni ca. Un Erok ïcal unu kï jang yath jeituni n'ëjakö kï ï thim. 18 Kür iwakiri ï kom jang yath nökënë gïnï ca. Ka in iwakiri, po nï in ba itingo orii yath malö, ëntö orii yath ënë otingi malö. 19 In ibino kobo nï, “Jang yath gïnï onwongo ëtürö ökö ëk ömïï ëcöma ï kom yath.” 20 Adyer, ëtürögï ökö pïën gïn ba oyee ï kom Obanga, in pod icung pïën yeeni tye. Kür ibed k'awaka ëntö bed kï lworo. 21 Ka Obanga ba öwëkö jang yath kikome, cë in thon ba ebino wëköni pïën in ba iyee.

22 Nën kïca k'Obanga ëka gero mërë: ën ger ï kom jö na podho, ëntö nyutho kïca mërë bothi, ka imediri nakun icung ï kïca mërë. Ka pe, cë in thon ebino tongoni ökö. 23 Ka Eyuda obedo gïnï kï yee dökï, cë ebino dwökögï cen ï kom yath, pïën Obanga tye kï twërö më dwökögï kunön dökï. 24 Pïën ka kömanön un ibedo Erok ëka ïröm unu kï yath jeituni më thim n'etongo ökö cë ëcömö ï kom yath jeituni na bër ca, na nwongo ba otuu kï kom jeituni n'ëpïdhö apïdha. Bino bedo na yot both Obanga më cömö jang yath jeituni nökënë nön ï kom yath n'ëtürö ën kï ïë.

Jö Icarael kïbëc bino larë

25 Utmegona, tye müng mörö na an amïtö nï inge unu, ëk ömïï kür ïtham unu kenwu nï ïryëk unu: Jö Icarael cwinygï bino bedo na nwang pï karë mörö na nönök naka ka wel Erok më bino both Obanga örömö. 26 Kinge, Obanga bino larö jö Icarael kïbëc kite n'ëcöö nï:

“Alar bino bino nakun yaa kï ï Cion;

ën bino kwanyö tïm na reco ökö kï both ëkwaë ka Jakob.

27 Man ënë cïkërëna na an aketho ködgï

ï karë na an abino kwanyö balgï ökö.”*

28 Kite na gïn ökwërö köp më Emuth na bër, Eyuda dong obedo gïnï lang k'Obanga pïrwu un Erok. Ëntö pï yër k'Obanga, gïn dong ödökö jö n'Obanga marögï pï kweregï. 29 Pïën Obanga ba twërö lökö thama mërë ï kom ngat na ën öyërö ëka na mïö gum. 30 Na calö un Erok, un ba ïwörö unu Obanga ï karë n'opoth ca; ëntö kobedini un dong inwongo kïca k'Obanga pïën Eyuda ba obedo gïnï kï winy ï kom Obanga. 31 Ï yoo acël nön, pï kïca na un inwongo, Eyuda kobedini ba dökï winyo gïnï Obanga, ëk gïn thon onwong kïca na calö adwogi më kïca k'Obanga bothgï. 32 Pïën Obanga oketho jö kïbëc ï buc më kwërö bedo kï winy ï kome ëk enyuth kïca mërë bothgï kïbëc.

Pak both Obanga

33 Lönyö k'Obanga thwönë rwök! Ryëkö mërë ëka ngec mërë thuth rwök!

Köp na ën ngölö, nïang ï körë tëk,

ëka nïang ï kite na ën tio ködë tëk!

34 “Nga n'ongeo thama ka Rwoth?

Onyo nga n'obedo amïï thama mërë?”

35 “Nga na yam ömïö Obanga gin mörö,

n'Obanga myero öcül ën?”

36 Pïën jami kïbëc ënë ocweo, ëka jami kïbëc obedo na tye pïrë ëka obedo mëgë.

Dheo obed both Obanga naka naka! Amen.

12

Kwö na nyen ï Kiricito

1 Pï manön, utmegona abakö dhöga bothwu pï kïca k'Obanga nï ïmïrë unu kenwu na calö tyër na kwö n'ëtyërö both Obanga, gin na leng na yomo cwiny Obanga—na ënë wörö më cwinywu. 2 Kür ïlüb unu thama më lobo ni, ëntö mïï unu Obanga ölök thamawu ödök na nyen, ëk ömïï ïnïang unu ï gin n'Obanga mïtö—gin na bër, na yomo cwinye, na bal mörö ope ïë.

3 Pï mïc më kïca k'Obanga n'ëmïö botha, an akobo bothwu kïbëc nï: Dhanö acëlacël kür myero ötham pï dit mërë na löö karë, ëntö obed gïnï jö na gwökërë kën-gï kï thama na tye atïr, nakun ngat acëlacël lübö yee n'Obanga dong opimo cë ömïö bothe. 4 Onu etye kï dul kom na pol ï kom acël, dul kom ni thon ba tio gïnï tic acël këkën. 5 Kömanön thon, kadï bed onu thon etye na pol, onu ebedo kom acël ï Kiricito, na dhanö acëlacël bedo calö dul kom awodhe. 6 Onu etye kï mïc na papath na lübö gum n'Obanga ömïö both onu. Ka cë ëmïö both ngat mörö mïc më tïtö köp k'Obanga, myero ën ötït kite na calö yee mërë tye ködë. 7 Ka cë ëmïö mïc më tic pï jïï, myero ën oti tic bothgï. Ngat n'obedo apwony myero opwony dhanö. 8 Ngat na cükö cwiny jïï myero öcük cwinygï, ngat na poko jami mërë, myero opok kï cwinye kïbëc, ngat na tëlö jö myero ötël jö kï mör kom, ngat na könyö ëcan, myero ökönygï kï yom cwiny.

Mar

9 Mïï unu mar na un itye ködë obed mar më adyer. Kwër unu gin na rac; mok unu na tëk ï kom gin na bër. 10 Marë unu kenwu kï cwinywu kïbëc na calö utmego, nakun ngat acëlacël mïö wörö both awodhe. 11 Komwu obed na mör abonge wac kom, bed unu na lyeth naka ï cwinywu, nakun itio unu both Rwoth na calö etic mërë. 12 Cwinywu obed na yom pï gin na un igeno, dïï unu cwinywu ï can, ëka ïmïrë unu kenwu ï lëgö Obanga kï cwinywu kïbëc. 13 Pok unu jamiwu both jö k'Obanga na leng n'ope gïnï kï gin mörö, keth unu cwinywu thon më gwökö wele.

14 Lëg unu gum ï kom jö na yelowu, lam unu gum ï komgï, ëntö kür ïcën-gï acëna. 15 Bed unu kï yom cwiny kanya acël kï jö na tye kï yom cwiny; kum unu kanya acël kï jö na kumo. 16 Bed unu kï nïang n'atïr ï kinwu kenwu, kür ibed unu k'awaka, ëntö rïbërë unu kï jö na tye ï rwöm na pïny. Kür ï kethere kenwu nï ïryëk unu.

17 Kür ïcül unu gin na rac kï gin na rac ï kom dhanö mörö, ëntö tëm unu më tïmö gin na kïbëc na dhanö thamö nï bër. 18 Ka cë twërë, na lübërë kï kubothwu, myero ibed unu kï kuc kï jö kïbëc. 19 Nyikoneina më amara, kür ïcül unu kwor, ëntö mïï unu karë n'akëmö k'Obanga, pïën ëcöö nï, “Obedo ticna më cülö kwor; an abino cülö,”* man Rwoth ënë okobo. 20 Ëntö naka thon:

“Ka kec oneko langöni, mïï ocem;

ka örïö pii oneko ën, mïï ën pii omodhi.

Ka ïtïmö nï kömanön, ibino mïögï bedo kï lewic ï wigï.”*

21 Kür ïmïï unu gin na rac ölööwu, ëntö un ënë myero ïlöö gin na rac kï tïmö gin na bër.

13

Wörö ëlöc

1 Dhanö acëlacël myero öwör ëlöc na löö ën, pïën ba tye alöc mörö na ba öya kï both Obanga, ëlöc na tye gïnï Obanga ënë okethogï. 2 Pï manön ngat na pyem k'ëlöc nwongo pyem kï ngat n'Obanga öyërö, ebino ngölö köp ï kom jö na pyem k'ëlöc. 3 Pïën jö na tio gin na bër ba bedo gïnï kï lworo mörö ï kom ëlöc, ëntö jö na tio gin na rac ënë bedo gïnï kï lworo. In ïmïtö nï kür ibed kï lworo ï kom dhanö na tye ka löc? Tïm gin na bër, cë alöc bino pwöyöni, 4 pïën ën obedo atic k'Obanga na tio tic mërë pï könyöni. Ëntö ka in ïtïmö gin na rac, cë myero ibed kï lworo ï kome, pïën twërö më pwodo dhanö ëmïö ën ökö. Ën obedo atic k'Obanga na kelo pwod k'Obanga ï kom jö na tïmö gin na rac. 5 Pï manön, ënë ömïö nï myero onu ëwör ëlöc, pathï pï lworo pwod k'Obanga këkën, ëntö më mïö thama më cwinywu na nyutho bal ëk obed na leng. 6 Man thon ënë tyën köp n'ömïö ïcülö unu ocoro, pïën ëlöc gïn obedo etic k'Obanga, na tio gïnï ticgï. 7 Cül unu gin na myero both ngat acëlacël: Cül unu ocoro both wegi ocoro ëka ajwok both wegi ajwok, lwor unu jö na myero më alwora, wör unu jö na myero më awöra.

Mar ënë gin na cobo cïk

8 Kür ibed unu kï banya ka ngat mörö ï komwu. Ëntö bed unu kï banya më marö awodhi ï kinwu kenwu, pïën jö na marö ewodhgï nwongo dong ocobo gïnï Cïk. 9 Pïën Cïk kobo nï, “Kür ïdöny ï elomi, kür ineki, kür ïkwal, kür ïnïr jami ka ngat nökënë,” ëka kï kwa cïk mökö nökënë thon önöthërë gïnï kanya acël kï köp nï, “Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.” 10 Ngat na marö dhanö ba tïmö gin na rac both dhanö awodhe, pï manön mar ënë gin na cobo cïk.

11 Myero itii unu man, nakun ingeo unu karë na un itye unu ïë, nï karë dong örömö na myero icoo unu ökö kï ï wang nïnö. Pïën larë onu dong onyingo na cwök rwök, löö karë na onu onwongo pod etye kï yee ï kom Rwoth. 12 Kiwor dong cwök thum, pïny dong mïtö ruu. Eru dong ebol tic më pïny na cöl ökö, ëka eruk jami lwëny më kiceng. 13 Myero onu ëlüb kite na myero më kiceng, abonge woro ëka mërö, abonge tïm më ölyang kï tïm mökö më tarwang, abonge dhaa kï nyeko. 14 Ruk unu Rwoth Yecu Kiricito calö iruko unu böngü, ëka thon kür ïtham unu kite më kwöwu më anywölï ëka më cobo miti mërë.

14

Kür ïngöl köp ï kom ngat mörö

1 Jöl unu jö na yeegï görü, ëka kür ipyem ködgï ï kom thama mökö na gïn thamö. 2 Dhanö twërö bedo kï yee më camö gin mörö këkën, ëntö ngat na yee mërë görü camö ngwedo këkën. 3 Dhanö na camö gin na kïbëc myero kür öcaa ngat na ba camö, ëka dhanö na ba camö gin na kïbëc kür öngöl köp ï kom ngat na camö gin na kïbëc, pïën Obanga dong öjölö ën. 4 In ïnga më ngölö köp ï kom atic ka ngat nökënë? Manön köp ka ngat na löö ën më ngölö köp ï kome, ka cung onyo ka podho. Ëntö ën bino cung, pïën Rwoth tye kï twërö më mïö ën cung.

5 Dhanö acël thamö pï nïnö acël na löö nïnö nökënë, nakun nwongo dhanö nökënë thamö pï nïnö kïbëc nï röm. Dhanö acëlacël myero omok thama mërë pïrë kënë. 6 Dhanö na thamö pï nïnö mörö nï pïrë tëk, thamö pï Rwoth. Ngat na camö gin mörö këkën camö pï Rwoth, pïën mïö pwöc both Obanga, ëka dhanö na kwërö cem mökö thon kwërö pï Rwoth, ëka pwöyö Obanga. 7 Pïën dhanö mörö ope kï ï kin onu na kwö pïrë kënë, ëka thon dhanö mörö ope na thöö pïrë kënë. 8 Ka onu ëkwö, onu ëkwö pï Rwoth, ëka ka onu ëthöö, onu ëthöö pï Rwoth. Cë kadï onu ëkwö, onyo ëthöö, onu ebedo jö ka Rwoth. 9 Pï tyën köp ni, Kiricito öthöö ëka dökï obedo na kwö ëk ën obed Rwoth ka jö n'öthöö ëka kï jö na kwö.

10 Pïngö in ïngölö köp ï kom omeru? Onyo in, pïngö ïcaö omeru? Onu kïbëc ebino cung ï nyim then ker k'Obanga ëk öngöl köp nï onu. 11 Pïën ëcöö nï:

“Rwoth okobo nï, ‘Na calö an atye na kwö,’

‘jö kïbëc bino rumo cöng-gï ï nyima;

ëka jö kïbëc bino pakö Obanga.’ ”*

12 Cë dong, ngat acëlacël ï kin onu bino dök ï köp na tye ï kome pïrë kënë both Obanga.

13 Pï manön, onu myero kür ëngöl köp ï kom ewodh onu, ëntö gin na myero onu ëjük ökö ënë më tio gin mörö na bino mïö ömïn onu twomo tyënë onyo podho ï bal. 14 An angeo ëka anïang na bër ï Rwoth Yecu, ba tye gin mörö n'obedo më kwer pïrë kënë, ëntö bedo më kwer both ngat na thamö nï obedo më kwer. 15 Ka cë ïmïö utmegoni bedo kï cwer cwiny pï gin na in ïcamö, nwongo dong ba itye ka lübö yoo më mar. Kür ïwëk gin na in ïcamö öbal kwö ka dhanö na Kiricito öthöö pïrë. 16 Kür ïmïï unu dhanö obed ka twak ï kom gin mörö na bër kï kubothwu nï obedo gin na rac. 17 Pïën ker k'Obanga ba obedo më cem kï math, ëntö obedo më kite atïr, kuc, ëka yom cwiny na Tipo Naleng mïö. 18 Dhanö na tio tic ka Kiricito nï kömanön ënë yomo cwiny Obanga ëka jïï pwöyö.

19 Eru dong ebed ka thamö pï gin na kelo kuc, ëka kï gin na jïngö yee onu ï kin onu. 20 Kür ïbal tic k'Obanga pï köp më cem këkën. Cem kïbëc leng, ëntö bedo na rac ka dhanö mörö camö gin na mïö awodhe podho ï bal. 21 Bedo na bër rwök ka ba ïcamö ringo, onyo kadï më madhö köngö, onyo tio gin mörö na bino mïö omeru podho. 22 Yee na in itye ködë myero ibed ködë ï kin in k'Obanga këkën. Tye kï gum dhanö na ba ngölö köp ï kome kënë ï kom gin na ën pwöyö. 23 Ëntö dhanö na tye k'akalakala ï cwinye, köp löö ën ka cë öcamö, pïën gin na ën camö ba öya kï ï yee; ëka gin na kïbëc na ba öya kï ï yee obedo bal.

15

1 Onu jö na tëk myero ëköny jö na görü ï kom gin na löögï, ëntö kür onu ëtham më yomo cwiny onu këkën. 2 Ngat acëlacël ï kin onu myero oyom cwiny awodhe, më könyö ën, ëk ödöng ï yee mërë. 3 Pïën Kiricito ba oyomo cwinye kënë, ëntö obedo kï kite na calö ëcöö nï, “Ayeny ka jö n'obedo ka yanyöni opodho ï koma.”* 4 Gin na kïbëc n'ëcöö ï karë na cön ca onwongo ëcöö më pwonyo onu, ëk onu ebed kï gen më dangö can ëka cükö cwiny na yaa kï ï Cöc na Leng. 5 Dangö can kï cükö cwiny yaa kï both Obanga, myero ën ömïïwu ibed unu kï nïang na bër ï kinwu kekenwu, nakun ïlübö unu kite ka Kiricito Yecu, 6 ëk ïrïbërë unu ka pakö Obanga Apap ka Rwoth onu Yecu Kiricito kï dwön acël.

7 Pï manön, jöl unu ngat acëlacël, kite na calö Kiricito dong öjölöwu ködë, pï dheo k'Obanga. 8 An akobo bothwu nï Kiricito ölökërë ödökö atic na könyö Eyuda, pï nyutho nï Obanga twakö köp adyer, nakun thon cobo gin n'Obanga öcïkërë ïë both kweregï, 9 ëk Erok obed gïnï ka pakö Obanga pï kïca mërë, kite n'ëcöö ködë nï:

“Pï manön an abino paköni ï kin Erok;

an abino wero wer më pakö nyingi.”*

10 Okobo dökï nï,

“Un Erok, bed unu kï yom cwiny kanya acël kï jögë.”*

11 Ëka dökï nï,

“Pak unu Rwoth, un Erok kïbëc,

ëka un jö më lobo kïbëc wer unu wer më pakö ën.”*

12 Ëka dökï Icaya okobo nï,

“Akwar Jece bino bino,

ën ngat na bino më löönö Erok,

Erok bino ketho gen-gï ï kome.”*

13 Obanga na mïö jö kïbëc bedo kï gen, myero ömïï yom cwiny kïbëc kï kuc opong ï ïwu pï yeewu ï kome, ëk genwu obed ka mëdërë amëda pï tëkö më Tipo Naleng.

Paulo atic both Erok

14 Utmegona, an kikoma angeo atïr nï un ibedo jö na bëcö rwök, itye unu kï ngec n'örömö, ëka ïtwërö unu pwonyere kenwu. 15 Ëntö an dong atyeko cöö bothwu köp mökö kï tëk cwiny na dit, kobedini an amïtö po wiwu ïë. An atïmö kömanön pï mïc n'Obanga ömïa, 16 më bedo atic ka Kiricito Yecu both Erok. An atye ka tic calö alamdhök k'Obanga nakun atïtö köp më Emuth na Bër n'öya kï both Obanga, ëk ömïï Erok obed gïnï calö tyër n'Obanga pwöyö, na Tipo Naleng ölönyö ökö ödökö na leng.

17 Pï manön, an atye kï tyën köp na mïö awakara ï Kiricito Yecu, pï ticna na an atye ka tio pï Obanga. 18 An ba abino twakö köp mörö nökënë, na path kï gin na Kiricito otio pï kelo Erok më bedo kï winy ï kom Obanga, nakun tio kanya acël köda ï köp ëka ï tic— 19 kï tëkö n'onen ï kom anyuth kï tango mökö, pï tëkö ka Tipo Naleng. Man ömïö an atyeko tïtö köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito, cakërë kï ï Jerucalem më thuno ködë naka ï Illiriko. 20 An onwongo aketho cwinya më tïtö köp më Emuth na Bër kanya yam dhanö bara owinyo gïnï nyïng Kiricito, ëk ömïï kür agër ï acaki thë öt na yam dong ngat nökënë öcakö gërö mëgë ïë, 21 ëntö ëk obed kite na calö ëcöö nï,

“Jö n'onwongo bara ekobo bothgï köp ï kome bino gïnï nënö ën,

ëka jö na bara owinyo gïnï pïrë bino gïnï nïang ï kome.”*

22 Man ënë gin n'obedo ka jüköna tyën na pol më bino bothwu.

Yüb ka Paulo më cïdhö lïmö jö Roma

23 Ëntö kobedini dong an ba atye kï kabedo mörö më tic ï lobo ni gïnï, ëka kite na an abedo parö pï mwaka na pol më bino yo bothwu. 24 An ageno nï an abino nënöwu ka awok kï kunön na nwongo apoth më cïdhö yo Cipein. An ageno thon nï ibino unu könyöna ï wothna më cïdhö yo kunön, kinge na dong atyeko bedo bothwu na bër pï karë mörö na nönök. 25 Ëntö kobedini an pod atye ka cïdhö yo Jerucalem më tero jami më köny both jö k'Obanga na leng na tye kunön. 26 Pïën jö k'Obanga na tye gïnï ï Macedonia ëka Akaya omoko gïnï dong thamagï më jwoko lïm më könyö ëcan na tye gïnï ï kin jö k'Obanga na leng na tye ï Jerucalem. 27 Gïn obedo kï yom cwiny më tïmö nï kömanön, ëntö gïn thon tye kï banya both jö më Jerucalem, pïën ka Erok nywakö gïnï gamö mïc më cwiny kanya acël k'Eyuda, myero gïn thon ököny Eyuda kï jami mökö më kom. 28 Ka manön othum dong ökö, nakun nwongo atyeko mïö bothgï gin n'ejwoko pïrgï, cë dong an abino wok kï bothwu ëka apoth acïdhö yo Cipein. 29 An angeo nï ka dong athuno bothwu nwongo abino kï gum na dit n'öya kï both Kiricito.

30 An abakö dhöga bothwu utmegona, ï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito ëka pï mar ka Tipo Naleng, më rïbërë köda ï lëga both Obanga pïra, 31 lëg unu ëk abwöth ökö kï both jö na ba oyeo gïnï Kiricito na tye gïnï ï Yudea, ëka ëk ömïï jö k'Obanga na leng na tye gïnï ï Jerucalem öpwö gïnï tic na an acïdhö më tïmö yo kunön. 32 Pï manön ka Obanga oye ëk an abin bothwu kï yom cwiny na thwönë, cë aywe kanya acël kodwu. 33 Obanga won kuc obed kodwu. Amën.

16

Mothna both jö na papath

1 An anyutho bothwu amïn onu Poibe, n'obedo aköny tic ka jö n'oye Kiricito na tye ï Cenikeria. 2 An akwaöwu më jölö ën ï Rwoth ï kite n'opore na calö jö k'Obanga na leng myero öjöl ködë dhanö, ëka myero ïköny unu ën ï gin na kïbëc na ën bino mïtö kï bothwu, pïën ën obedo ka mïö köny both jö na pol, naka thon an.

3 Moth unu Piricila ëka Akwila, n'obedo gïnï etic ewodha ï Kiricito Yecu. 4 Gïn öjalö kwögï pï larö kwöna. Pathï an këna ëntö jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï kin Erok pwöyögï.

5 Moth unu thon jö n'oye gïnï Kiricito na cökërë gïnï ï ödgï.

Moth unu okonena më amara Epaenato, na ën öcakö bedo dhanö më acël më yeo Kiricito ï Acia.

6 Moth unu Maria, n'otio tic rwök pïrwu.

7 Moth unu Anduroniko ëka Yunia, na gïn obedo wat n'etweogï kanya acël köda ï buc. Obedo gïnï jö na pïrgï tëk rwök ï kin ëkwëna, ëka gïn ënë öcakö gïnï bedo ï Kiricito na an podi.

8 Moth unu Ampuliato, okonena më amara ï Rwoth.

9 Moth unu Urbano, atic awodh onu ï Kiricito, ëka Citakic okonena më amara.

10 Moth unu Apelle, na ën obedo dhanö n'ëtëmö ëka ëpwö ï Kiricito.

Moth unu jö më öt ka Aricitobulo.

11 Moth unu Kerodion, n'obedo wat na mëga.

Moth unu jö më öt ka Narocico na tye gïnï ï Rwoth.

12 Moth unu Terapaina ëka Terpoca, jö n'otio gïnï tic rwök ï Rwoth.

Moth okonena më amara Perici, dhakö nökënë n'obedo ka tic rwök ï Rwoth.

13 Moth unu Rupo, n'ëyërö ï Rwoth, gïn k'aya mërë, na an acwodo nï ayana thon.

14 Moth unu Acinkerito, Pelegon, Keremec, Patroba, Keremac ëka utmego na tye gïnï kanya acël ködgï.

15 Moth unu Pilologo, Julia, Nerea ëka amïn mërë, Olimpa ëka kï jö k'Obanga na leng kïbëc na tye gïnï kanya acël ködgï.

16 Mothere unu kekenwu kï moth më mar.

Jö n'oye Kiricito kïbëc na tye gïnï ï kabedo na papath omothowu.

17 An abakö dhöga bothwu, utmegona, nï ïnën unu na bër jö na kelo apokapoka ëka na mïö dhanö podho ï bal, na ba rwatërë kï pwony na yam epwonyowu ködë. Kür ïrïbërë unu kï jö na calö manön. 18 Jö na calö manön ba obedo gïnï etic ka Rwoth onu Kiricito, ëka rwothgï na gïn marö ënë ïgï. Bwölö gïnï thama ka jö n'ope kï thama na rac, nakun nwongo twakö gïnï köp na bër na winyo mït rwök. 19 Winy na un ibedo ködë both Obanga dong owinyere both jö kïbëc, manön ënë ömïö ï yomo unu cwinya. Dong an amïtö nï ibed unu kï ryëkö ï kom gin na bër kïbëc, nakun ibedo unu abonge gin na rac.

20 Obanga, won kuc, bino nyönö Catan ökö pïöpïö pïny ï thë tyënwu.

Kïca ka Rwoth onu Yecu obed kodwu.

21 Timoteo n'obedo atic awodha omothowu, ëka Lucio, Jacon ëka Cocipater, na gïn obedo wedena.

22 An, Tertio, ënë acöö waraga ni, amothowu ï Rwoth.

23 Gayo na ën ngat na an abuto ï ödë thon omothowu, ëka obedo ngat n'obedo ka gwökö jö n'oye Kiricito kïbëc.

Eracito na ën obedo akan lïm më taun ni, ëka ömïn onu Kwarto thon ooro mothgï bothwu.

24 Kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu. Amën.

25 Onu myero ëmïï pwöc both Obanga na mïö onu tëkö më cung na tëk, ëka kï kite na an abedo ka pwonyowu ködë ï köp më Emuth na Bër na an abedo ka tïtö, kï köp n'ëtïtö ï kom Yecu Kiricito. Müng ni Obanga ökanö ölïng ködë ökö moth pï karë n'opoth, kinge ën öyabö ökö kanya leng. 26 Kobedini dong öyabö ökö kanya leng ï köp k'edwarpïny n'ëcöö n'ömïö Erok kïbëc ongeo gïnï kite na calö Obanga na ba thöö yam öcïkö, ëk ëmïï Erok kïbëc oye ëka obed gïnï kï winy ï kome. 27 Dheo obed both Obanga naka naka, na ën këkën ënë won ryëkö, pï Yecu Kiricito! Amën.

* 1:17 1:17 Abakuk 2:4

* 2:6 2:6 Jabuli 62:12; Carolok 24:12

* 2:24 2:24 Icaya 52:5; Ejekiel 36:22

* 3:4 3:4 Jabuli 51:4

* 3:12 3:12 Jabuli 14:1-3; 53:1-3; Atït Köp 7:20

* 3:13 3:13 Jabuli 5:9

* 3:13 3:13 Jabuli 140:3

* 3:14 3:14 Jabuli 10:7

* 3:17 3:17 Icaya 59:7

* 3:18 3:18 Jabuli 36:1

* 4:3 4:3 Acaki 15:6; 22

* 4:8 4:8 Jabuli 32:1-2

* 4:17 4:17 Acaki 17:5

* 4:18 4:18 Acaki 15:5

* 9:7 9:7 Acaki 21:12

* 9:9 9:9 Acaki 18:10

* 9:12 9:12 Acaki 25:23

* 9:13 9:13 Malaki 1:2-3

* 9:15 9:15 Yaa 33:19

* 9:17 9:17 Yaa 9:16

* 9:25 9:25 Kocea 2:23

* 9:28 9:28 Icaya 10:22

* 9:33 9:33 Icaya 8:14; 28:16

* 10:5 10:5 Jö Lebi 18:5

* 10:6 10:6 Nwönö Cïk 30:13

* 10:7 10:7 Nwönö Cïk 30:13

* 10:8 10:8 Nwönö Cïk 30:14

* 10:11 10:11 Icaya 28:16

* 10:16 10:16 Icaya 53:1

* 10:18 10:18 Jabuli 19:4

* 10:19 10:19 Nwönö Cïk 32:21

* 10:20 10:20 Icaya 65:1

* 10:21 10:21 Icaya 65:2

* 11:3 11:3 1 Rwodhi 19:10

* 11:8 11:8 Nwönö Cïk 29:4; Icaya 29:10

* 11:10 11:10 Jabuli 69:22-23

* 11:27 11:27 Icaya 59:20-21; Icaya 27:9; Jeremia 31:33-34

* 12:19 12:19 Nwönö Cïk 32:35

* 12:20 12:20 Carolok 25:21-22

* 14:11 14:11 Icaya 45:23

* 15:3 15:3 Jabuli 69:9

* 15:9 15:9 2 Camuel 22:50; Jabuli 18:49

* 15:10 15:10 Nwönö Cïk 32:43

* 15:11 15:11 Jabuli 117:1

* 15:12 15:12 Icaya 11:10

* 15:21 15:21 Icaya 52:15

1 Korinti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Waraga më acël na Paulo öcöö both jö Korinti

1 Jö Korinti

Köp na tye ï waraga ka Paulo më acël both jö Korinti

Waraga më acël na Paulo öcöö both jö Korinti onwongo ëcöö më tyeko pëkö më kwö k'Ekiricito ëka kï yee n'onen kï both jö n'oye Kiricito na Paulo öcakö ï Korinti. Ï karë nön Korinti onwongo obedo pacö na dit ka jö Girik n'öcökö kwa kaka na papath na bedo ïë, obedo pacö na dit më Roma na tye ï Akaya. Korinti onwongo engeo rwök ï kite më cadhö wil, awaka më thëkwarö, tic më ölyang n'önya rwök, ëka kï kwa dini na pol.

Köp k'akwëna Paulo na pïrë tëk onwongo tye ï kom pëkö na calö apokapoka, tïm më ölyang ï kin jö n'oye Kiricito, peny ï kom miti më kom ëka nyom. Köp më kwö n'opore, kite na jö n'oye Kiricito myero obed gïnï ködë, mïc më Tipo Naleng ëka köp më cer. Kï neno na thwönë, Paulo onyutho kit n'Emuth na Bër twak ködë ï kom pëkö ni gïnï.

Cura 13, na nyutho mar na calö mïc k'Obanga na pïrë tëk na ën mïö both jögë, obedo köp na ngere rwök ï buk ni.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'ëyërö kï miti k'Obanga më bedo akwëna ka Kiricito Yecu, ëka kï both ömïn onu Coctene.

2 Wan etye ka cöönö both jö k'Obanga n'oye Kiricito na tye ï Korinti, bothwu jö n'Obanga otyeko lönyöwu ï Kiricito Yecu, ëka ocwodowu më bedo jögë na leng, kanya acël kï jö na tye ï kabedo kïbëc na cwodo nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito n'obedo Rwothgï ëka më onu.

3 Ëk Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc.

Paulo ömïö pwöc both Obanga

4 Karë kïbëc an amïö pwöc both Obangana pï kïca mërë na ën ömïöwu ï Kiricito Yecu. 5 Pï bedowu ï Kiricito ïdökö unu ëlönyö dong ï yodhi kïbëc. Itye unu dong kï ngec ëka kite më twak kïbëc na bër, 6 pïën köp na wan epwonyo ï kom Kiricito ödönyö na thuth ï cwinywu. 7 Kobedi dong un itye kï mïc kïbëc më Tipo na un ïmïtö na calö itye ka kürö unu karë më nyutho Rwoth onu Yecu Kiricito. 8 Ën bino mïöwu icung na tëk naka ï ajiki ëk gin mörö obed n'ope n'edothowu ködë ï nïnö na Rwothwa Yecu Kiricito bino dwogo. 9 Obanga, n'ocwodowu më gürë më rïbërë kanya acël kï Wode Yecu Kiricito Rwoth onu, obedo Obanga na genere.

Apokapoka n'obedo ï kin jö n'oye Kiricito

10 Abakö dhöga bothwu utmegona, kï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito, nï un kïbëc myero iyere unu kenwu ï köp acël ëk kür ïmïï unu apokapoka obed tye ï kinwu ëntö nöthërë unu ï cwiny ëka thama acël. 11 Utmegona, jö mökö n'öya kï ï pacö ka Koloe okobo gïnï botha nï dha tye ï kinwu. 12 Gin na an atye ka kobo ene: Jö mökö kï kinwu tye ka kobo nï, “An abedo dhanö ka Paulo.” Jö nökënë kobo nï, “An abedo dhanö k'Apolo,” onyo nï, “An abedo dhanö ka Kepa,*” onyo nï, “An abedo dhanö ka Kiricito.”

13 Kiricito opokere? Onwongo Paulo eguro ï kor yath arïa pïrwu? Ngat mörö tye ï kinwu n'ebatica kï nyïng Paulo? 14 An apwöyö Obanga pïën yam an ba abatica ngat mörö kï kinwu na path kï Kiricipac ëka Gayo, 15 ëk ngat mörö kür okob nï ebatica ën kï nyïnga. 16 (Eyo, an thon abatica jö më pacö ka Citipwanu, ëntö an ba apo nï abatica ngat mörö nökënë.) 17 Pïën Kiricito ba oora më batica jïï, ëntö më tïtö köp më Emuth na Bër, ëka pathï kï ryëkö ka dhanö, ëk kür ömïï thöö ka Kiricito ï kor yath arïa obed gin na köny mërë ope.

Kiricito ënë Tëkö ëka Ryëkö k'Obanga

18 Köp ï kom yath arïa obedo köp më mingo both jö na tye ka rwenyo, ëntö kï both onu jö n'Obanga tye ka larö, obedo tëkö k'Obanga. 19 Ëcöö yam nï,

“Abino balö ryëkö ka jö na ryëk,

ëka abino këthö ngec ka jö na ngeo pïny ökö.”*

20 Cë dong ëryëkö kara ut gïnï kwene? Epwony Cïk ka Muca ut gïnï kwene? Jö na pyem më karë ni ut gïnï kwene? Obanga ba ölökö ryëkö më lobo ni ödökö më mingo? 21 Pï ryëkö k'Obanga ömïö jïï ba ongeo ën kï ryëkögï, ëntö Obanga otio kï köp më mingo na wan ëtïtö më larö jö na yee. 22 Eyuda penyo gïnï pï anyuth më tango, ëka jö Grecia rangö gïnï ryëkö. 23 Ëntö ka wan ëtïtö nï Kiricito onwongo eguro ï kor yath arïa, nwongo obedo gin mörö na rac kï both Eyuda, ëka kï both Erok, nwongo obedo köp më mingo. 24 Ëntö both Eyuda ëka Erok n'Obanga ocwodogï më bedo jögë, Kiricito obedo tëkö k'Obanga ëka ryëkö k'Obanga. 25 Gin n'ëthamö nï obedo mingo k'Obanga, ryëk löö ryëkö ka dhanö, ëka gin n'ëthamö nï obedo görü k'Obanga, tëk löö tëkö ka dhanö.

26 Utmegona, tham unu ï kom kite n'onwongo itye unu ködë ï karë n'ecwodowu. Jö na pol kï kinwu onwongo ba ryëk gïnï ï kite më lobo ni, polwu onwongo ba obedo wegi twër ëka polwu ba obedo wegi dheo. 27 Ëntö Obanga öyërö jö na jïï kobo nï mïng gïnï, më mïö lewic both jö na thamö nï gïn ëryëk. Obanga öyërö jö na görü më mïö lewic both jö na tëk. 28 Obanga öyërö jö mökö më rwöm na pïny na jïï caö nï könygï ope, naka thon jami mökö n'ope, ëk etii ködgï më dwökö pïny jami na jïï kobo nï pïrgï tëk, 29 ëk ngat mörö kür öwakërë ï nyim Obanga.

30 Obanga ënë ömïöwu ïkwö unu ï Kiricito Yecu, n'ödökö ryëkö onu n'öya kï both Obanga. Pï Kiricito, ömïö Obanga ökwanö onu nï kite onu atïr, ömïö onu ebedo jö na leng ëka ögönyö onu kï kom bal. 31 Pï manön, kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï, “Ngat mörö na mïtö wakërë, myero öwakërë ï Rwoth.”*

2

1 Ï karë na an abino bothwu, utmegona, an ba abino kï ryëkö onyo twak mörö na malö më kobo niwu müng* ï kom Obanga. 2 Pïën an onwongo ba amïtö ngeeno gin mörö ï karë na an atye ï kinwu, na path kï Yecu Kiricito këkën ëka thöö mërë ï kor yath arïa. 3 An abino bothwu na an atye kï görü, kï lworo ëka kï myël kom rwök. 4 Twakna ëka tïtö köpna onwongo ba obedo më ryëkö ëka köp na ywaö thama, ëntö më nyutho tëkö më Tipo, 5 ëk yeewu kür ocung ï kom ryëkö ka dhanö, ëntö ï kom tëkö k'Obanga.

Ryëkö na yaa kï both Obanga

6 Wan ëtwakö köp më ryëkö ï kin jö n'otengo ï cwinygï, ëntö pathï ryëkö më karë ni onyo ryëkö k'ëlöc më karë ni, na gïn kikomgï dong tye ka rwenyo ökö. 7 Ëntö wan ëtwakö ryëkö k'Obanga më müng, ryëkö n'onwongo ëkanö ökö ëka ryëkö n'Obanga öyübö më kelo nï onu dheo na bara wi lobo öcakërë. 8 Ba tye ëlöc mörö më karë ni n'önïang ïë, kono yam gïn önïang, kono ba oguro gïnï Rwoth won dheo ï kor yath arïa. 9 Ëntö kite n'ëcöö ködë nï,

“Gin na wang ba önënö,

ith ba owinyo,

thama ka dhanö ba ögamö

gin n'Obanga öyübö pï jö na marö ën.”*

10 Ëntö Obanga ömïö Tipo Naleng otuco both onu.

Tipo Naleng rangö jami kïbëc, naka thon müng k'Obanga na thuth. 11 Nga na ngeo thama ka dhanö nökënë, na path kï cwiny na tye ï dhanö nön këkën? Ï yoo acël nön, dhanö mörö ope na ngeo thama k'Obanga, na path kï Tipo k'Obanga këkën. 12 Onu ba ëgamö cwiny më lobo, ëntö ëgamö Tipo Naleng n'öya kï both Obanga, ëk ënïang ï kom mïc n'Obanga ömïö onu nono. 13 Man ënë ngö na wan ëtwakö, wan ba ëtwakö köp n'epwonyo kï ryëkö ka dhanö, ëntö köp na Tipo Naleng opwonyowa ködë, nakun pwonyo köp më Tipo n'atïr both jö na tye kï Tipo. 14 Dhanö na ba oye Kiricito, ba twërö gamö ngö na Tipo k'Obanga mïö, pïën kï bothe obedo gin mörö më mingo, ëka ën ba twërö nïang ïë pïën koth gin nön ënïang ïë kï Tipo. 15 Dhanö na tye kï Tipo nïang jami kïbëc, ëntö ën kikome, ngat mörö ope na twërö nïang ï kome.

16 Kite na Cöc na Leng kobo nï,

“Nga n'ongeo thama ka Rwoth

ëk opwony ën?”*

Ëntö onu etye kï thama ka Kiricito.

3

Apokapoka ï kin jö n'oye Kiricito

1 Utmegona, ï karë na an atye bothwu ba atwak kodwu na calö jö na dong tye kï Tipo, ëntö atwak kodwu na calö jö na tye kï kit kwö më lobo, na calö ëthïnö na töcö ï Kiricito. 2 Yam apïdhöwu kï cak, pathï kï cem na tëtëk, pïën onwongo ba ïtwërö unu cem, kadï thon kobedini pod bara ïrömö unu camö cem na tëtëk, 3 un pod itye kï kit kwö më lobo. Pïën un pod itye k'adïnga ï kinwu ëka ïdhaa unu kenwu, manön ba nyutho nï un pod itye unu kï kit kwö më lobo? Ba pod itye unu ka lübö kite ka dhanö? 4 Ka jö mökö kï kinwu kobo nï, “An abedo dhanö ka Paulo,” ëka jö nökënë nï, “An abedo dhanö k'Apolo,” ba nwongo un pod ibedo unu dhanö adhana?

5 Kara Apolo ënë nga? Paulo ënë nga? Wan ënë etic n'ömïö iyee unu köp më Emuth na Bër, kite na Rwoth opoko kï tic both ngat acëlacël. 6 An apïdhö kodhi, Apolo öönyö pii ïë, ëntö Obanga ömïö ödöngö. 7 Dong kadï ngat n'öpïdhö onyo ngat n'öönyö pii, gïn kïbëc ba obedo gin mörö ëntö Obanga këkën ënë mïö jami döngö. 8 Dhanö n'öpïdhö ëka dhanö n'öönyö pii, gïn kïbëc tio pï gin acël. Ngat acëlacël bino nwongo öcara mërë na röm aröma kï tic na ën otio. 9 Pïën wan ebedo etic kanya acël k'Obanga, un ibedo unu pwodho k'Obanga, ëka thon ibedo unu gedo k'Obanga.

10 Pï gum k'Obanga n'ëmïa, ömïö yam an acakö thë öt calö agedo n'obedo adïrü, dhanö mörö nökënë tye ka gedo ï wie. Ëntö dhanö acëlacël myero ögwökërë ï kite na ën gedo ködë. 11 Pïën ngat mörö ope na twërö cakö thë öt nökënë na path kï man na dong ëcakö, na ënë Yecu Kiricito. 12 Ëntö ka ngat mörö ogedo ï wi acaki thë öt nön kï gol onyo kï ryal, onyo kï kite më wel, onyo yen, onyo lum agada, onyo lum öcïcï, 13 tic ka ngat acëlacël bino nen ökö kanyalër, pïën nïnö më ngölö köp bino nen kï mac, na bino tëmö tic ka dhanö acëlacël kite na tye ködë. 14 Ka gedo ka ngat mörö odong n'ëgërö ï kom acaki thë öt nön, dhanö nön bino nwongo mïc më pwöc. 15 Ëntö ka ngat na tic mërë öwang ökö, ën ba bino nwongo mïc mörö më pwöc, ën kikome bino bwöth, na calö dhanö n'owok ï mac awoka cë opoth.

16 Un ba ingeo nï ibedo unu öt k'Obanga ëka Tipo k'Obanga thon bedo ï ïwu? 17 Dong ka ngat mörö öbalö öt k'Obanga, Obanga thon bino balö ën, pïën öt k'Obanga leng, un kikomwu ibedo unu öt k'Obanga nön. 18 Kür ïbwölërë unu kenwu. Ka dhanö mörö kï kinwu thamö nï ën ëryëk kï rwöm më lobo më karë ni, myero ën ödök ngat na mïng, ëk ën ödök na ryëk. 19 Pïën ryëkö më lobo ni kï ï nyim Obanga obedo gin më mingo. Kite n'ëcöö nï, “Ën makö jö na ryëk ï ököragï më bwölgï kën-gï.”* 20 Ëka dökï nï, “Rwoth ngeo nï thama k'ëryëkö köny mërë ope.”* 21 Dong, ngat mörö myero kür öwakërë ï kom dhanö, pïën jami kïbëc obedo mewu, 22 kadï Paulo, onyo Apolo, onyo Kepa, onyo lobo ni, onyo kwö, onyo thöö, onyo gin mörö na tye, onyo gin mörö na bino bedo ï anyim. Manön kïbëc obedo mewu, 23 un thon ibedo më ka Kiricito, ëka Kiricito obedo më k'Obanga.

4

Ëkwëna ka Kiricito

1 Myero ïnënwa unu na calö etic ka Kiricito, ëka na calö jö n'ekethogï më gwökö müng k'Obanga. 2 Gin na mïtërë kï both ëgwök jami ënë nï gïn myero obed jö na genere. 3 Kï kubotha man köp na tïdï mörö ka ïngölö unu köp ï koma, onyo okiko mörö më ka dhanö. An thon ba angölö köp ï koma këna. 4 Pïën kï kubotha an angeo nï cwinya lër, ëntö man ba mïa alöö köp. Rwoth ënë ngölö köpna. 5 Pï manön, kür ïngöl unu köp mörö na karë bara örömö, na bara Rwoth odwogo. Ën bino mënyö gin n'opono ï pïny na cöl, dök bino nyutho tham na tye ï cwiny jö kanyalër. Ï karë nön Obanga bino pwöyö ngat acëlacël ï kite na mïtërë.

6 Utmegona, köp ni bino dwogo ï koma këna ëka ï kom Apolo pï un, ëk ipwonyere unu ï komwa ï thë köp n'ekobo nï, “Kür ïkadh unu ngö n'ëcöö,” ëk ngat mörö kï kinwu kür öwakërë, nakun pakö dhanö acël ëka caö ngat nökënë. 7 Nga n'ömïö in ibedo ngat na path kï jö nökënë? Ngö na in itye ködë na ba emii amïa? Cë ka emii amïa, pïngö iwakiri ködë na calö ba emii amïa?

8 Dong ityeko unu yeng ökö! Ïdökö unu dong ëlönyö! Ïdökö unu rwodhi abonge wan! Ka onwongo amïtö adyer nï ïdök unu rwodhi, ëk wan thon ebed rwodhi kanya acël kodwu! 9 Pïën kï kubotha nen calö, Obanga onyuthowa wan ëkwëna ï nyim lwak kï cen na calö jö n'ëngölö nïgï köp më thöö, pïën wan dong ëdökö gin më anëna both wi lobo thükül, both emalaika ëka both jïï. 10 Wan ëdökö emingo pïën eyee ï kom Kiricito, ëntö un ïryëk unu ï Kiricito! Wan ëgörü, ëntö un ïtëk unu! Eketho wörö ï komwu, ëka wan ëcaöwa! 11 Naka ï caa ni kec k'orio nekowa, wan eruko opeki, jïï pwodowa, ëka pacöwa thon ope. 12 Wan etio tic na tëk kï cïngwa. Ka jïï lamöwa, wan ëlamö nïgï gum. Ka eyelowa, wan ëdangö adanga. 13 Ka ëbalö nyïngwa, wan ëgamö kï mwolo. Wan dong ëcal kï yugi më wi lobo, wan ebedo cilo më jami kïbëc naka tin.

14 An ba atye ka cöönö köp ni më mïöwu lewic, ëntö më pwonyowu na calö ëthïnöna na an amarö. 15 Pïën kadï bed nï itye unu kï jö elip apar na tëlöwu ï yoo ka Kiricito, un ba itye kï bebe na pol. An yam adökö apapwu ï Kiricito Yecu pï köp më Emuth na Bër. 16 Pï manön an akwaöwu, më poro kitena. 17 Man ënë ngö n'ömïö aoro Timoteo bothwu. Ën obedo athïn na mëga ï Rwoth na an amarö, ëka genere. Ën bino po wiwu ï yoo na an alübö ï Kiricito Yecu, na an apwonyo kï lwak jö n'oye Kiricito na tye ï kabedo kïbëc. 18 Jö mökö kï kinwu tye ka thamö nï an ba abino bothwu, ëka ömïö gïn tye ka wakërë. 19 Ëntö ka Rwoth oyeo, an abino thuno bothwu pïöpïö, cë abino nïang ï tëkö ka jö na wakërë nön, ëntö pathï köp na gïn twakö atwaka. 20 Ker k'Obanga ba obedo twak atwaka ëntö më tëkö. 21 Ngö na un ïmïtö? Myero abin bothwu kï lüth, onyo abin kï mar ëka kï cwiny më mwolo?

5

Tïm më ölyang

1 Köp owinyere botha adyer nï tïm më ölyang tye ï kinwu. Tïm më ölyang nön ba tïmërë naka thon ï kin jö na ba ngeo Obanga. Dhanö mörö tye n'ömaö apap mërë dhakö. 2 Ëka pod ïwakërë unu! Ba ïtwërö unu thon kumo ëk ngat n'ötïmö koth tïm nön ëryëm ökö kï kinwu? 3 An kï kubotha, kadï koma ope kunön, an atye kodwu ï cwiny. An na calö ngat na tye kunön atyeko ngölö köp ökö ï kom dhanö n'ötïmö tïm na rac nön. 4 Ka ïgürë unu ï nyïng Rwothwa Yecu, ëka an atye kodwu ï cwiny ëka tëkö ka Rwothwa Yecu ute, 5 mïï unu dhanö ni both Catan, ëk onek miti më kwö më anywölï ökö, ëka tipo mërë ölarë ï nïnö ka Rwoth.

6 Awakawu ba bër. Un ba ingeo nï thöbï na tïdï mörö mïö mökö ogati yenyo? 7 Kwany unu thöbï na cön ökö, ëk ibed unu ogati na nyen na thöbï ope ïë na calö itye unu. Pïën athïn römö onu më Poth na ënë Kiricito, ëtyërö dong ökö. 8 Pï manön dong, onu myero kür ekwer karama kï thöbï na cön, na ënë thöbï më rac cwiny ëka tïm mökö na reco, ëntö eru ekwer k'ogati na thöbï ope ïë, na ënë lër ïc ëka kï köp adyer.

9 Yam acöö niwu ï waragana nï kür ïrïbërë unu kï jö na tïmö tïm më ölyang. 10 An onwongo ba akobo jö na tïmö tïm më ölyang më lobo ni, onyo eworo më jami ëka ëyak, onyo ëwör cal jwogi. Ï köp nön un myero ïya unu ökö kï ï lobo ni. 11 Ëntö kobedini an acöö bothwu nï kür ïrïbërë unu kï dhanö mörö na cwodere nï ngat n'oye, ka ën ötïmö tïm më ölyang onyo ën obedo aworo më jami, onyo awör cal jwök onyo ayany jö, amërö, onyo ayak. Kür thon icem unu kï koth dhanö nön. 12 Manön ba obedo ticna më ngölö köp both jö na ba ngeo gïnï Yecu. Pathï un ënë myero ïngöl unu köp both jö na tye ï kinwu? 13 Obanga ënë bino ngölö köp both jö na ba ngeo gïnï Yecu. “Ryëm unu dhanö na rac ökö kï kinwu.”*

6

Pido ï kin jö n'oye

1 Ka dhanö mörö kï kinwu tye kï köp mörö ï kom awodhe, pïngö lewic ba makö ën më pido dhanö nön ï nyim jö na kitegï ba tye atïr nakaka pido dhanö nön ï nyim jö k'Obanga na leng? 2 Un ba ingeo unu nï jö k'Obanga na leng bino ngölö köp both jö më lobo? Ëka ka un ibino ngölö köp both jö më lobo, un ba ïrömö ngölö köp mökö na thïthïnö? 3 Un ba ingeo nï onu ebino ngölö köp n'emalaika? Köp na makö kwö na onu etye ïë ni kono? 4 Kara ka dong itye unu kï köp më alara, pïngö itero unu ï nyim jö na pïrgï ba tëk both jö n'oye Kiricito? 5 Akobo man ëk lewic ömakwu. Ngat mörö na ryëk ope ï kinwu na twërö tyeko köp na tye ï kin jö n'oye? 6 Ëntö nakaka tïmö nï kömanön, ngat mörö n'oye dök pidere k'ömïn mërë ï nyim jö na ba oye Kiricito.

7 Pidere ï kinwu kenwu nyutho nï köp ölööwu ökö. Thwara ïdang unu gin na rac. Thwara ïwëk unu jïï obuwu. 8 Nakaka tïmö nï kömanön, un kï komwu ibuo unu jö ëka ïtïmö unu gin na rac, naka ï kom utmegowu kikome.

9 Un ba ingeo unu nï jö na kitegï ba tye atïr, ker k'Obanga ba bino bedo mëgï? Kür ïmïï ëbwölwu, kadï jö na tïmö tïm më ölyang, onyo ëwör cal jwogi, onyo jö na dönyö gïnï ï elomi, onyo cwö n'obedo gïnï jö ölyang, onyo cwö na buto kï cwö ewodhgï, 10 onyo ekwoe, onyo eworo më jami, onyo ëmërö, onyo jö na yanyö jïï, onyo ëyak—ker k'Obanga ba bino bedo mëgï. 11 Jö mökö kï kinwu yam obedo gïnï koth jö nön. Ëntö un dong etyeko lwököwu ökö, etyeko lönyöwu më bedo jö na leng, etyeko kwanöwu nï un jö na kitewu atïr ï nyïng Rwoth Yecu Kiricito ëka kï Tipo k'Obanga onu.

12 “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö ba nyutho nï jami kïbëc könyö. “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö ba abino yeo gin mörö më lököna më bedo opii mërë. 13 “Cem tye pï ïc, ëka ïc tye pï cem.” Ëntö gïn arïö nön kïbëc Obanga bino tyekogï ökö. Kom ba obedo më tïm më ölyang, ëntö tye pï Rwoth, ëka Rwoth tye pï kom. 14 Obanga yam ocero Rwoth kï kin jö n'öthöö, bino cero onu thon kï tëkö mërë. 15 Un ba ingeo unu nï komwu obedo dul kom Kiricito? Myero dong akwany dul kom Kiricito alök ödök dul kom ölaya? Ba twërë! 16 Onyo ba ingeo unu nï dhanö na rïbërë kï dhanö n'obedo ölaya dökö kom acël ködë? Pïën yam ëcöö nï, “Gïn arïö bino dökö kom acël.”* 17 Ëntö dhanö n'örïbërë kï Rwoth dökö cwiny acël ködë. 18 Rïng unu ökö kï kom tïm më ölyang. Bal nökënë kïbëc na dhanö tïmö ba gudo kome, ëntö dhanö na tïmö tïm më ölyang balö kome kënë. 19 Un ba ingeo unu nï komwu ënë obedo öt ka Tipo Naleng na bedo ï ïwu, n'Obanga ömïöwu? Un ba ibedo unu mewu kenwu. 20 Un ëwïlöwu awïla kï wel. Pï manön, tii unu kï komwu më ketho dheo ï kom Obanga.

7

Köp ï kom nyom

1 Kobedini më dök ï köp na un ïcöö waraga ïë: Bër ka ëcwö mörö ba obedo kï dhakö. 2 Ëntö pï tïm më ölyang, ëcwö acëlacël myero obed kï dhakö mërë ëka dhakö acëlacël obed kï cwörë. 3 Ëcwö myero ocob miti ka dhakö mërë, dhakö thon myero ocob miti ka cwörë. 4 Dhakö ba tye kï twër ï kome kënë, ëntö cwörë ënë tye kï twër ï kome, kömanön thon ëcwö ba tye kï twër ï kome kënë, ëntö dhakö mërë ënë tye kï twër ï kome. 5 Kür itwon awodhi komi, kono pï karë mörö na nönök këkën na nwongo ïyübö unu ayüba, ëk inwong unu karë më lëga both Obanga. Kinge rïbërë unu dökï kanya acël, ëk kür Catan ötëmwu, pï mitiwu na ba jükërë. 6 An akobo man nakun ayeo ayea, ëntö ba amïö na calö cïk. 7 Kono twërë, onwongo amïtö nï jïï kïbëc obed calö an. Ëntö dhanö acëlacël tye kï mïc mërë na pïrë tëk n'Obanga ömïö, dhanö ni tye kï mïc ni, dhanö nökënë tye kï maca.

8 Both jö na bara onyomo ëka mon na cwögï öthöö, akobo nï köman, bër ka gïn obedo na ba onyomo, kite na an atye ködë. 9 Ëntö ka gïn ba twërö gwökërë kën-gï, gïn myero onyom, pïën nyom bër löö n'ëcwö onyo dhakö më dangö miti më kom.

10 Both jö na dong onyomo, acïkögï nï dhakö kür opokere kï cwörë, (ëntö pathï an ënë acïkö, Rwoth ënë öcïkö). 11 Ëntö ka dhakö opokere kï cwörë, ën myero obed kür önyömërë, onyo odwog cen both cwörë. Ëka ëcwö myero kür opokere kï dhakö mërë.

12 Both jö nökënë kïbëc (an ënë akobo, pathï Rwoth), ka omego mörö n'oye Kiricito tye kï dhakö mërë na ba oye Kiricito ëka dhakö nön yeo më bedo ködë, ën myero kür ökwër dhakö mërë. 13 Ëka ka dhakö mörö tye kï cwörë na ba oye Kiricito ëka ëcwö nön yeo më bedo ködë, ën myero kür ökwër cwörë. 14 Pïën ëcwö na ba oye Kiricito dökö na leng pï dhakö mërë, ëka dhakö na ba oye Kiricito dökö na leng pï cwörë. Ka onwongo ba obedo nï kömanön ëthïnöwu ba bedo na leng, ëntö kite na tye ködë, gïn dong leng.

15 Ëntö ka dhanö na ba oye Kiricito mïtö pokere k'awodhe, ën twërö pokere. Ëcwö onyo dhakö n'oye Kiricito ope kï dïc ïë, pïën Obanga ocwodo onu më bedo kï kuc. 16 In ïtwërö ngeo nïngö, in dhakö, ka ibino larö cwori? Onyo in ingeo nïngö, in ëcwö, ka ibino larö dhaköni?

17 Dong dhanö acëlacël myero ölüb kit kwö na Rwoth ömïö ën, ëka kwö n'Obanga ocwodo ën ïë. Man ënë ngö na an acïkö both jö kïbëc n'oye Kiricito. 18 Tye ngat mörö n'onwongo ëlïrö ï karë n'ecwodo ën? Ën kür dök örang yoo më dwökö kome ëk obed calö dhanö na ba ëlïrö. Tye ngat mörö n'onwongo ba ëlïrö ï karë n'ecwodo ën? Ën myero kür ölïrë. 19 Bedo dhanö n'ölïrë onyo na ba ölïrë obedo gin mörö na köny mërë ope. Gwökö cïk k'Obanga ënë ngö na pïrë tëk. 20 Dhanö acëlacël myero obed kite n'Obanga onwongo ën ï karë n'ecwodo ën ködë. 21 In onwongo ibedo opii ï karë n'ecwodi? Kür ibed kï par, ëntö ka ïtwërö nwongo yoo mörö më yaa ökö kï ï opii, tii ködë. 22 Pï ngat n'onwongo obedo opii ï karë na Rwoth ocwodo ën, ënë dhanö na Rwoth ögönyö ökö kï ï opii. Kömanön thon, dhanö n'onwongo löörë kënë ï karë n'ecwodo ën, obedo opii ka Kiricito. 23 Un onwongo ëwïlöwu kï wel na malö, kür ibed unu opii ka dhanö mörö. 24 Utmegona, dhanö acëlacël myero obed ï nyim Obanga ï kite na yam ecwodo ën ködë.

Jö na bara onyomo ëka mon thöö

25 Köp na makö jö na bara onyomo, ba atye kï cïk mörö n'öya kï both Rwoth, ëntö an amïö thamana ïë na calö dhanö n'Obanga ötïmö nïnë kïca ëka ömïö obedo dhanö na genere. 26 Pï can na kobedini ödïöwa, an athamö nï bër ka dhanö mörö obedo kite na ën tye ködë. 27 Ka ibedo dhanö n'onyomo, kür ïrang yoo më pokere. Ëka ka ba inyomo kür ïrang dhakö më anyöma. 28 Ëntö ka inyomo, nwongo ba ïtïmö bal, ëka ka nyakö mörö na bara ongeo ëcwö önyömërë, nwongo ba ötïmö bal. Ëntö jö na nyomo bino nwongo gïnï pëkö na pol ï kwö ni. An amïtö nï akwany pëkö ni ökö kï komwu. 29 Utmegona, ngö na an atye ka twakö ënë nï karë dong cwök. Cakërë kobedini cïdh ködë anyim, jö na tye kï mon myero obed gïnï na calö jö n'ope kï mon. 30 Jö na kumo, myero obed gïnï na calö jö na ba tye ka kumo. Jö na cwinygï yom myero obed gïnï na calö jö na ïgï ba yom. Jö na wïlö jami myero obed gïnï na calö jö n'ope kï gin mörö. 31 Jö na tio kï jami më lobo ni myero obed gïnï na calö jö na ba tye ka tic ködë, pïën lobo kite na tye ködë, bino thum ökö.

32 An amïtö nï ibed unu abonge par. Dhanö na bara onyomo, cwinye parö köp ka Rwoth, kite na myero eyom kï cwiny Rwoth ködë. 33 Ëntö dhanö na dong onyomo ökö, parö pï jami më lobo ni, kite na myero eyom kï cwiny dhakö mërë, 34 ëka thama mërë popoka. Dhakö na bara ënyömö onyo nyakö na bara ongeo ëcwö mörö, parö köp ka Rwoth ëk ebed na leng ï kome ëka ï cwinye. Ëntö dhakö na dong ënyömö parö pï köp më lobo ni, kite na myero eyom kï cwiny cwörë ködë. 35 An akobo köp ni pï könyöwu, pathï më jüköwu, ëntö më mïö jami kïbëc owoth kakarë, cwinywu thon obed ï kom Rwoth na gin mörö ope na lökö thamawu thenge.

36 Ka ngat mörö thamö nï kite më bedo mërë kï nyakö na ën ëcïkërë ködë më nyömö ba tye na bër, ëka mwaka ka nyakö nön tye ka bedo na thwönë, ëka ën thamö nï myero ënyöm, ën myero ötïm kite na ën mïtö ködë. Ën nwongo ba tye ka tïmö bal. Gïn myero onyom. 37 Ëntö ka dhanö mörö cwinye tëk na gin mörö ope na dïö ën, na dong otyeko thon yeo më wëkö nyakö nön na bara ënyömö, ën nwongo ötïmö gin na bër. 38 Kömanön thon, dhanö n'önyömö nyakö na ën öcïkërë ködë nwongo ötïmö bër, ëntö dhanö na ba önyömö nyakö na ën öcïkërë ködë nwongo ötïmö bër rwök.

39 Cïk gëngö dhakö më pokere kï cwörë ka pod kwö, ëntö ka cwörë öthöö ökö, ën dong twërö nyömërë k'ëcwö mörö këkën na ën mïtö, ëntö ëcwö nön myero obed dhanö na tye ï Rwoth. 40 Ëntö kï thamana ën bino bedo kï yom cwiny ka obedo kënë, ëka an athamö nï atye ka mïö ngö na yaa kï ï Tipo k'Obanga ka atye ka kobo köp ni.

8

Cem n'ëtyërö both cal jwogi

1 Köp na makö cem n'ëtyërö both cal jwogi, eyo onu engeo nï “onu kïbëc etye kï ngec.” Koth ngec nön mïö onu ebedo k'awaka ëntö mar ënë mïö onu ecung na tëk. 2 Ka dhanö mörö thamö nï engeo gin mörö, nwongo ba ngeo gin mörö kite n'onwongo myero ën onge ködë. 3 Ëntö ka ngat mörö marö Obanga, Obanga thon ngeo ën.

4 Cë dong köp ï kom camö cem n'ëtyërö both cal jwogi, onu engeo nï cal jwök ba obedo gin mörö na tye ï lobo, ëka dökï nï obanga nökënë ope na path k'Obanga acël këkën. 5 Kadï bed nï gin mökö tye n'ecwodo nï obanga ï wi polo onyo ï wi lobo, tye “obanga” na pol ëka “rwodhi” na pol, 6 ëntö onu etye k'Obanga acël, na ënë Apap, na jami kïbëc yaa kï bothe, na onu ëkwö pï ën, ëka Rwoth tye acël, Yecu Kiricito, na jami kïbëc öya kï bothe ëka onu ëkwö pï ën.

7 Kadï bed nï kömanön, jö kïbëc ba tye kï ngec nön. Jö nökënë tye na dong önaa ökö kï cal jwogi naka tin, gïn cemo nakun nwongo pod thamö gïnï nï man cem n'ëtyërö both cal jwogi, ëka mïö thama na görü na tye ï cwinygï na nyuthigï balgï bal ökö. 8 Ëntö cem ba bino mïö onu bedo na cwök k'Obanga. Onu ba ebino bedo na rac ka ba ecemo, ëka thon ba ebino bedo na bër ka ecemo. 9 Gwökërë unu, ëk twërö nï ut unu ködë kür ödök gin mörö na mïö jö na görü podho gïnï ï bal. 10 Pïën ka dhanö mörö na tye kï thama na görü ï cwinye oneni ka in itye ka cem ï öt cal jwök nakun in itye kï ngec, ba bino mëdö nïnë tëk cwiny më camö cem n'ëtyërö both cal jwogi? 11 Ëka dong omeru ni na görü na yam Kiricito öthöö pïrë, ën bino thöö pï ngec na megi. 12 Ka ïbalö unu both utmegowu na yeegï görü, ëka ïwanö unu thama më cwinygï na pod görü, nwongo ïbalö unu ï kom Kiricito. 13 Pï manön ka cem mïö ömëra podho ökö ï bal, cë ba abino camö ringo dökï ëk kür amïï ömëra opodh ï bal.

9

Twërö k'Akwëna

1 An ba alööra këna? An ba abedo akwëna? An yam ba anënö Rwoth onu Yecu? Un ba ibedo unu adwogi më ticna ï Rwoth? 2 Ka jö mökö ba yeo nï an abedo akwëna, ëntö kï kubothwu an abedo akwëna, pïën un kikomwu ibedo unu anyuth nï an abedo akwëna ka Rwoth.

3 Man ënë pidona both jö na ngölö köp ï koma. 4 Wan ba etye kï twër më cem ëka math? 5 Wan ba etye kï twër më mïö dhakö n'oye woth ködwa, kamë ëkwëna nökënë ëka utmego ka Rwoth, ëka Kepa? 6 Onyo an ëka Baranaba këkën ënë myero etii pï kwö?

7 Nga na tio kamë acikari, cë cakö cülö öcara mërë kënë? Nga na pïdhö ölök ï pwodho mërë, na ba camö nyig ölök n'öcëk kï ïë? Nga na kwaö kwath na ba madhö cak n'öya kï kom rom na ën kwaö? 8 An atye ka twakö köp ni ï kite ka dhanö këkën? Cïk kono ba kobo nï kömanön? 9 Pïën ï Cïk ka Muca ëcöö nï, “Kür itwe dhö thwön ka tye ka nyönö kal.”* Obanga onwongo mönö thama mërë ut ï kom thwoni? 10 Ën ba okobo köp nön both onu? Ï adyer, köp mërë yam ëcöö pï onu, pïën apur myero opur nakun tye kï gen, ngat na pwodo bël thon myero opwod nakun tye kï gen më nwongo gin mörö kï ïë. 11 Ka wan ëcwö kodhi më tipo ï kinwu, manön twërö bedo thwön köp mörö na thwönë ka wan ëkaö jami mökö më kom kï bothwu? 12 Ka jö nökënë tye kï twërö më köny nön kï bothwu, cë wan ba ëlöögï ökö kï twërö nön?

Ëntö kadï bed nï twërö nön tye bothwa, wan ba etio ködë, wan ëdïö cwinywa ï köp kïbëc ëk kür eketh orii mörö na gëngö kobo köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito. 13 Un ba ingeo nï jö na tio ï öt k'Obanga gïn nwongo cemgï kï ï öt k'Obanga, ëka jö na tio gïnï ï kom keno tyër epoko nïgï tyër n'ëtyërö? 14 Rwoth yam thon öcïkö ï kit yoo acël nön nï jö na tïtö köp më Emuth na Bër myero onwong gïnï gin mörö na gïn kwö ködë pï tïtö köp më Emuth na Bër.

15 Ëntö an ba atio kï twërö ni mörö. Ëka an ba acöö köp ni ëk ïtïm unu ï koma nï kömanön. Bedo na bër ka athöö löö na dhanö mörö lökö wakërëna dökö gin mörö na ka cungo mërë ope. 16 Ka an atïtö köp më Emuth na Bër, myero kür awakara ködë, pïën ëdïa adïa ïë. Ka ba atïtö köp më Emuth na Bër, cë an abino nënö can. 17 Ka atïmö man kï cwinya këna, abino nwongo cül, ëntö ka atïmö nakun ba amïtö, nwongo atye ka cobo tic n'ëmïa. 18 An abino nwongo koth cül mënë? Cül na mëga ënë yom cwiny na an anwongo kï kom tïtö köp më Emuth na Bër, na ba angölö cül mörö ïë both jö na winyo gïnï, nakun thon ba atio kï twërö na an aute ködë ëk anwong köny mörö kï both jö na an atïtö nïgï köp më Emuth na Bër.

19 Kadï bed nï alööra këna ï nyim jö kïbëc, ëntö dong atyeko mïra më bedo opii ka jö kïbëc, ëk anwong-gï na pol. 20 Ka atye both Eyuda, abedo calö Ayuda ëk anwong Eyuda mökö. Both jö na tye ï thë cïk ka Muca an abedo thon na calö dhanö na tye ï thë cïk, (kadï bed an ba atye ï thë cïk), ëk anwong jö na tye ï thë cïk. 21 Both Erok n'ope ï thë cïk ka Muca an abedo na calö dhanö n'ope ï thë cïk, (nakun nwongo ba atye abonge cïk k'Obanga, ëntö abedo ï thë cïk ka Kiricito), ëk anwong jö na ba tye ï thë cïk. 22 Both jö na görü gïnï ï yeegï, an abedo na calö dhanö na görü thon, ëk anwong jö na görü. An alübö kite kïbëc na dhanö tye ködë, ëk ömïa alar jö mökö ï yoo kïbëc. 23 Manön kïbëc atio pï köp më Emuth na Bër, ëk an thon anywak gum mörö na yaa kï ïë.

24 Un ba ingeo unu nï jö na pyem kï ngwëc kïbëc ngwëcö gïnï, ëntö dhanö acël këkën ënë nwongo mïc më pwöc? Un thon ngwëc unu kömanön ëk inwong unu mïc më pwöc. 25 Dhanö acëlacël na pyem ï tuko myero ögwökërë kënë ï yodhi kïbëc. Gïn tïmö manön ëk enwong gïnï tok më dheo na ba rii, ëntö onu ëtïmö pï nwongo tok më dheo na rii naka naka. 26 An gira angwëcö atïr na ba acacapa, ba adhongo pïny ata kamë ngat mörö na dhongo yamö nono. 27 Ayelo koma, ëka amïö bedo opiina ëk ka dong atyeko tïtö köp both jö nökënë, kür abed dhanö na ba ebino mïö mïc.

10

1 Utmegona, amïtö nï inge unu nï kwere onu kïbëc yam obedo gïnï ï thë pöl, ëka gïn kïbëc yam owok ï dye nam. 2 Gïn kïbëc yam ebaticagï ï pöl ëka ï nam, ëk obed gïnï jö ka Muca. 3 Gïn kïbëc yam öcamö cem acël nön më tipo, 4 gïn kïbëc omodho pii acël nön n'öya kï ï lëla më tipo n'owotho ködgï, ëka lëla nön onwongo obedo Kiricito. 5 Kadï bed nï kömanön, Obanga onwongo cwinye ba yom ï kom jö mökö ëka dong komgï n'öthöö onwongo ökëth ata ï thim.

6 Jami ni ötïmërë na calö apor both onu, cïkö onu nï kür dök ebed parö gin na reco, na calö yam gïn öparö. 7 Kür ibed unu jö na wörö cal jwogi kite na jö mökö kï kin-gï ötïmö ködë. Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï, “Lwak obedo pïny ï cem kï math, cë öya gïnï malö më myël.”* 8 Onu myero kür ëdöny ï tïmö tïm më ölyang, na calö jö mökö kï kin-gï yam ötïmö ködë, ëka jö elip pyer arïö wie adek öthöö gïnï ökö ï nïnö acël. 9 Onu kür ëtëm Kiricito, na calö jö mökö yam ötïmö ëka thwone onekogï. 10 Ëka kür ïngüngüta unu na calö jö mökö kï kin-gï yam öngüngüta gïnï ködë, ëka malaika më thöö otyekogï ökö.

11 Jami ni ötïmërë bothgï na calö apor both onu. Ëcöö jami ni kïbëc ï Cöc na Leng më pwonyo onu jö n'ëkwö ï karë ni më ajiki. 12 Pï manön ëk ngat mörö na thamö nï ecung na tëk, ögwökërë ëk kür opodhi. 13 Atëmatëma mörö ope na maköwu na ba makö jö kïbëc. Obanga genere, ëka ën ba bino yeo nï ëtëmwu rwök na löö ngö na un ïtwërö dangö. Ka ëtëmöwu, Obanga bino mïöwu yoo më bwöth ökö, ëk ibed unu kï tëkö më dangö.

14 Pï manön, ewodha më amara, wëk unu wörö cal jwogi ökö. 15 An atwak kodwu na calö jö na ryëk, tham unu kenwu ï köp na an atwakö. 16 Ekopo më gum na onu ëlëgö gum ïë, ba obedo më gürë më rïbërë ï remo ka Kiricito? Ogati na onu epoko ïë, ba obedo rïbërë ï kom Kiricito? 17 Pïën ogati tye acël, onu n'epol ebedo kom acël, pïën onu kïbëc ënywakö camö ogati acël nön.

18 Tham unu pï jö Icarael, jö na camö gin n'ëtyërö both Obanga ba rïbërë gïnï më tic ï keno tyër? 19 Ngö na an atye ka kobo? An atye ka kobo nï cem n'ëtyërö both cal jwogi obedo gin mörö, onyo nï cal jwök obedo gin mörö? 20 Pe, ngö na an atye ka kobo ënë nï gin aryëda na jö na ba ngeo Obanga ryëdö gïnï, gïn tyërö both cene, ëntö ba tyërö gïnï both Obanga. An ba amïtö nï ïrïbërë unu kï cene. 21 Ba ïtwërö unu madhö ekopo ka Rwoth ëka më cene. Ba ïtwërö unu cem ï mëja ka Rwoth ëka dökï ï mëja ka cene. 22 Onu ëmïtö nï nyeko ömak cwiny Rwoth? Un ïthamö nï onu ëtëk ëlöö ën?

Tii unu jami kïbëc pï dheo k'Obanga

23 “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö manön ba nyutho nï jami kïbëc könyö. “An atwërö tïmö jami kïbëc,” ëntö manön ba nyutho nï jami kïbëc döngö yee ka dhanö. 24 Ngat mörö kür örang gin na könyö ën këkën, ëntö myero ölüb gin na könyö awodhe.

25 Cam unu gin mörö këkën n'ëcadhö ï cuk më ringo, abonge penyo gin mörö pï lworo thama më cwinywu. 26 Pïën “lobo ëka jami kïbëc na tye ïë obedo më ka Rwoth.”*

27 Ka cë dhanö mörö na ba oye Kiricito ocwodowu icem, ëka ïmïtö unu cïdhö cem, cam unu gin mörö këkën n'eketho ï nyimwu abonge penyo gin mörö pï lworo thama më cwinywu. 28 Ëntö ka ngat mörö okobo niwu nï, “Man ngö na dong ëtyërö ökö both cal jwök,” cë kür ïcam unu, pï parö ngat na dong okobo köp nön më po wiwu, ëka pï thama më cwinye na nyutho bal. 29 Manön an akobo pï thama na tye ï cwiny dhanö nökënë ca, pathï pï thama na ute ï cwinyi. Pïngö ëgëngö twëröna na an atye ködë më tïmö gin mörö ni ökö, pï thama na tye ï cwiny dhanö nökënë? 30 Ka an acemo nakun apwöyö Obanga, pïngö ëyanya pï gin na dong atyeko pwöyö Obanga ökö pïrë?

31 Dong ka ïcamö unu cem onyo ïmadhö unu math, onyo jami kïbëc na un itio, tïm unu kïbëc më mïö dheo both Obanga. 32 Kür ïbal unu cwiny Eyuda, kadï thon jö Grecia, onyo jö k'Obanga n'oye Kiricito, 33 kit na calö an atëmö yomo cwiny ngat acëlacël ï gin na an atio kïbëc. An ba arangö ngö na könya këna, ëntö arangö gin na könyö jö na pol, ëk ölarë gïnï.

11

1 Lüb unu kitena, na calö an thon alübö kite ka Kiricito.

Umo wic ï caa më wörö Obanga

2 Apwöyöwu pïën ï köp kïbëc ipo unu pïra, nakun ïlübö unu pwonyna na yam amïö bothwu.

3 Ëntö amïtö inge unu nï Kiricito ënë obedo wi ëcwö acëlacël, ëcwö ënë obedo wi dhakö mërë, ëka Obanga ënë obedo wi Kiricito. 4 Ëcwö mörö na lëgö, onyo na tïtö köp k'Obanga, nakun oumo wie, manön nwongo okelo lewic ï wie. 5 Ëntö dhakö na lëgö, onyo na tïtö köp k'Obanga nakun ba oumo wie, nwongo okelo lewic ï wie, pïën ba tye apokapoka mörö ï kin ën kï dhakö n'ölyëlö wie. 6 Ka dhakö mörö ba umo wie, myero ölyël yer wie ökö, ëka ka obedo më lewic nï dhakö ka ölyëlö wie, onyo önyarö yer wie anyara, ën myero dong oum wie. 7 Ëcwö kür myero oum wie, pïën ën obedo cal k'Obanga ëka dheo k'Obanga. Ëntö dhakö ënë dheo k'ëcwö. 8 Pïën ëcwö ba öya kï kom dhakö, ëntö dhakö ënë öya kï kom ëcwö. 9 Ëcwö onwongo ba ecweo pï dhakö, ëntö dhakö ënë ecweo pï ëcwö. 10 Pï tyën köp ni, ëka pïën pï emalaika, dhakö myero oruk gin mörö më umo wie më nyutho nï etye ï thë twër ka cwörë. 11 Ëntö ï kin jö ka Rwoth, dhakö ba twërö cung kënë abonge ëcwö, ëka ëcwö ba twërö cung kënë abonge dhakö. 12 Pïën na calö dhakö öya kï kom ëcwö, ï yoo acël nön, ëcwö thon dhakö ënë önywölö. Ëntö jami kïbëc öya kï both Obanga. 13 Ngöl unu köp ni kenwu: Pore nï dhakö më lëga both Obanga na ba oumo wie? 14 Kite n'ënywölö onu ködë thon ba pwonyo onu nï ka ëcwö ömïö yer wie ölöth na boco ba mïö ën lewic? 15 Ëntö ka dhakö tye kï yer wie n'ölöth na boco manön obedo më dheo mërë, pïën ëmïö ën yer na boco nön ëk oumere ködë. 16 Ëntö ka ngat mörö mïtö kelo pyem ïë, wan epe kï kit na calö manön, ope thon ï kin jö k'Obanga n'oye Kiricito.

Bal n'ödönyö ï Cem ka Rwoth

17 An acïköwu nakun thon atye kï köp mökö na an ba abino pwöyöwu ïë, pïën cökërëwu gin mörö ope ïë na bër, ëntö kelo bal këkën. 18 Köp më acël na an atyeko winyo ënë nï ka un ïcökërë kanya acël na calö jö n'oye Kiricito, apokapoka bedo tye ï kinwu ëka an thon aye köp nön, 19 pïën apokapoka myero obed tye ï kinwu, ëk jö na genere onen gïnï ökö kanya leng. 20 Ka ïcökërë unu kanya acël, nwongo ba obedo cem ka Rwoth ënë un ïcamö adyer, 21 pïën ngat acëlacël cakö camö cem mërë ökö, nakun jö mökö kec nekogï, ëka jö mökö mër ökö. 22 Un ba itye unu kï peciwu, kanya un ïtwërö cem kï math ïë? Onyo ïcaö unu jö k'Obanga n'oye Kiricito, nakun iketho unu lewic ï kom jö na ba tye kï gin mörö? Ngö na myero akob bothwu? Ïmïtö unu nï apwöwu? Ba abino pwöyöwu pï köp ni.

Cem ka Rwoth

23 Pïën pwony na yam apwonyowu ködë, Rwoth ënë ömïa, nï, ï kiwor nön n'eketho örörö ï kome, Rwoth Yecu ökwanyö ogati, 24 ëka ï karë na dong öpwöyö, opoko ïë, ëka okobo nï, “Man ënë koma na tye pïrwu, tïm unu nï köman më po ködë pïra.” 25 Kömanön ka öcamö gïnï cem më kothyeno othum, ökwanyö ekopo ëka okobo nï, “Ekopo ni ënë cïkërë na nyen ï remona. Tïm unu nï köman ï karë kïbëc na un ïmadhö, më po ködë pïra.” 26 Pï karë kïbëc na un ïcamö ogati ni, ëka thon ka ïmadhö unu kï ï ekopo ni, nwongo itye unu ka tïtö köp më thöö ka Rwoth, naka ka ën bino dwogo.

27 Pï manön, ka dhanö mörö öcamö ogati ni, onyo ömadhö kï ï ekopo ka Rwoth ni, nakun kite mërë ba opore, nwongo ën ödökö abal më pyëdö kom kï remo ka Rwoth. 28 Dhanö acëlacël myero kono öngïrë kënë, na bara öcakö camö ogati ëka madhö ngö na ute ï ekopo nön. 29 Pïën ngat na camö onyo madhö nakun ba önïang na bër ï kom ngö n'ecwodo nï kom Rwoth, nwongo ën tye ka kelo ngölö köp ï kome kënë ka cë öcamö onyo ömadhö. 30 Manön ënë ömïö jö na pol kï kinwu görü ëka two gïnï, jö mökö thon öthöö gïnï ökö. 31 Ëntö ka onu ëtwërö ngölö köp ï kom onu kï köp n'atïr, onwongo ba ëngölö köp ï kom onu. 32 Dong ka Rwoth ënë ngölö köp ï kom onu, ën pwodo onu më pwonyo onu, ëk kür ëngöl köp ölöö onu kanya acël kï jö më lobo.

33 Pï manön dong, utmegona, ka un ïcökërë kanya acël më camö cem ka Rwoth onu, ngat acëlacël myero ökür awodhe. 34 Ka dhanö mörö kec oneko, myero ën kono ocem kï ï pacö mërë, ëk köp kür ölööwu ka ïcökërë unu kanya acël. Köp nökënë n'odong an abino yübö ka an athuno bothwu.

12

Mïc na Tipo Naleng mïö

1 Kobedi dong utmegona, köp ï kom mïc na Tipo Naleng mïö, amïtö nï inge unu na bër. 2 Ingeo unu nï, ï karë na un onwongo pod ibedo unu jö na ba ngeo Obanga, onwongo irwenyo unu ökö më wörö cal jwogi na ba twak. 3 Pï manön an amïtö ïnïang unu nï ngat mörö ope na Tipo k'Obanga mïö ën kobo nï, “Yecu ëlamö,” ëka ngat mörö ope na twërö kobo nï, “Yecu ënë Rwoth,” na path ka Tipo Naleng ënë mïö ën kobo.

4 Mïc tye na kothgï papath, ëntö Tipo acël nön ënë poko. 5 Tic tye na kothgï papath n'etio pï Rwoth, ëntö etio pï Rwoth acël nön. 6 Yodhi më tic tye na papath, ëntö Obanga acël nön ënë tio kï jïï ï yodhi kïbëc.

7 Dhanö acëlacël ëmïö mïc më Tipo më könyö jö nökënë. 8 Tipo Naleng mïö dhanö acël köp më ryëkö, Tipo Naleng nön mïö dhanö nökënë köp më ngec. 9 Tipo Naleng nön mïö yee both dhanö nökënë, both dhanö nökënë, Tipo Naleng nön mïö mïc më cangö jïï, 10 both dhanö nökënë ën mïö mïc më tio tango, both dhanö nökënë më twakö köp na calö adwarpïny, both dhanö nökënë poko kin cwiny na papath, both dhanö nökënë dhümö lëb na papath, ëka both dhanö nökënë më gönyö lëb na papath. 11 Ëntö Tipo Naleng nön ënë tio tic kï mïc ni kïbëc, ën poko mïc na papath both dhanö acëlacël kite na ën mïtö ködë.

Kom acël kï dul na papath

12 Kom dhanö tye kï dul na pol na papath, ëntö dul na papath nön bedo dul kom acël. Ënë kom Kiricito. 13 Pïën onu kïbëc, Eyuda ëka jö Grecia, opii ëka jö na löörë kën-gï, onu ebatica ëka ëdökö kom acël ï Tipo acël nön, onu kïbëc ënywakö Tipo acël nön.

14 Pïën kom dhanö ba tye ïë dul acël këkën, ëntö tye ïë dul na pol. 15 Ka onwongo tyën jö kob nï, “An ba abedo dul kom pïën an ba abedo cïng,” manön ba mïö ën kwërö më bedo dul kom. 16 Ka onwongo ith kob nï, “An ba abedo dul kom pïën an ba abedo wang,” manön ba mïö ën kwërö më bedo dul kom. 17 Ka onwongo kom kïbëc obedo wang jö, onwongo ëtwërö winyo köp nïngö? Ka onwongo kom kïbëc obedo ith jö, onwongo ëtwërö ngweno pïny nïngö? 18 Ëntö kite na tye ködë, Obanga oketho dul na papath ï kom, dul acëlacël kite na ën mïtö ködë. 19 Ka onwongo gïn kïbëc obedo dul kom acël këkën, kom onwongo ba twërö bedo tye. 20 Na calö tye ködë, dul kom tye na papath, ëntö kom tye acël.

21 Wang jö ba twërö kobo nï cïng jö nï, “An ba amiti!” Wic thon ba twërö kobo nï tyën jö nï, “An ba amiti!” 22 Nakaka manön, dul më kom mökö n'ëthamö nï görü ënë dökï nwongo mïtërë rwök, 23 ëka dul kom mökö n'ëthamö nï dheogï ope ënë onu ëmïö wörö na pïrë tëk, ëka dul kom na ba nen na bër ënë eruko kï ruk na bër, 24 nakun dul kom onu na nen na bër ba dök mïtö gin mörö. Obanga örïbö dul më kom nakun mïö dheo na thwönë na löö both dul na dheogï nök, 25 ëk apokapoka kür obed tye ï kom, ëntö ëk dul acëlacël öpar pï dul kom awodhe. 26 Ka dul kom mörö acël tye ka rem, dul kom nökënë thon rem kanya acël ködë. Ka ëwörö dul kom acël, dul kom na papath kïbëc bedo kï yom cwiny ködë.

27 Dong un kïbëc ibedo unu kom Kiricito, ëka dhanö acëlacël kï kinwu obedo dul kom Kiricito. 28 Obanga oketho jö ni ï kin lwak jö n'oye Kiricito, më acël ëkwëna, më arïö edwarpïny, më adek epwonye, ëka jö na tio tango, ëka thon jö na tye kï mïc më cangö jïï, jö na twërö könyö jö nökënë, jö na tye kï mïc më tëla ëka jö na dhümö gïnï lëb na papath. 29 Jö kïbëc obedo gïnï ëkwëna? Jö kïbëc obedo gïnï edwarpïny? Jö kïbëc obedo epwonye? Jö kïbëc tio tango? 30 Jö kïbëc tye kï mïc më cangö jïï? Jö kïbëc dhüm kï lëb na papath? Jö kïbëc gönyö gïnï lëb? 31 Keth unu cwinywu më nwongo mïc na pïrgï tëk.

Ëka dong an abino nyutho niwu yoo na bër na löö.

13

Mar

1 Ka an adhüm kï lëb jö nökënë ëka më k'emalaika, nakun ba atye kï mar an abedo calö ölang na kok rwök onyo agece. 2 Ka an atye kï mïc më twakö köp na calö adwarpïny nakun anïang müng, ëka atye kï ngec kïbëc, ëka ka an atye kï yee kïbëc, na an arömö köbö kidi na thwönë kany ökënë, nakun ba atye kï mar, an nwongo ba abedo gin mörö. 3 Ka an amïö jami kïbëc na an atye ködë both ëcan, ëka ajalö thon koma më awanga kï mac, nakun ba atye kï mar, ba bino könyöna kï gin mörö.

4 Mar dïö cwinye, obedo thon nyakïca, mar ba nyek, ba wakërë, 5 ba ger, ba rangö gin na makö kome kënë, ba ngöö pïöpïö, ba kanö gin na rac n'ëtïmö ï kome. 6 Cwinye ba bedo na yom ï tïm na ba tye atïr, ëntö cwinye yom ï köp na tye adyer. 7 Mar dïö cwinye ï jami kïbëc, yee köp kïbëc, tye kï gen ï karë kïbëc, dangö köp kïbëc.

8 Mar ba jik. Dwaropïny bino thum ökö, naka thon dhümö lëb bino jik ökö, ëka ngec bino jik thon ökö. 9 Pïën onu engeo dul mökö na nönök këkën, ëka edwaro thon dul na nönök, 10 ëntö ka gin n'opong obino, gin n'obedo dudul bino jik ökö. 11 Ï karë na an abedo athïn, atwak kamë athïn, athamö thama kamë athïn ëka apyem kamë athïn. Kobedini na dong atengo, awëkö kite më thino ökö. 12 Gin na onu ënënö ï caa ni, obedo calö cal na nen ribiribi kï ï kiyo, ëntö ï karë na bino anyim ca onu ebino nënërë wang kï wang. Kobedini an angeo dul mörö këkën, ëntö ï nïnö na bino anyim ca an abino bedo kï ngec kïbëc, kadï bed engea na bër.

13 Dong tye gin adek na bino bedo naka naka: yee, gen, ëka mar. Ëntö gin na pïrë tëk na löögï kïbëc ënë mar.

14

Mïc më dhümö lëb na papath

1 Yelere unu më nwongo mar, keth unu cwinywu thon më nwongo mïc më Tipo, na löö kïbëc mïc më twakö köp na calö adwarpïny. 2 Pïën dhanö na dhümö lëb na papath ba twak kï jïï ëntö nwongo ën tye ka twak k'Obanga. Ngat na nïang ï köp mërë ope, nwongo ën tye ka kobo müng më Tipo Naleng. 3 Ëntö dhanö na twakö köp na calö adwarpïny, twak kï jïï nakun döngö yeegï, cükö cwinygï, ëka kweo cwinygï. 4 Dhanö na dhümö lëb na papath döngö yee mërë kënë, ëntö dhanö na twakö köp na calö adwarpïny nwongo tye ka döngö jö n'oye Kiricito. 5 An amïtö nï ïdhüm unu lëb na papath, ëntö na löö kïbëc an amïtö nï ïtït unu köp k'Obanga. Dhanö na twakö köp na calö adwarpïny pïrë tëk löö ngat na dhümö lëb na papath, thwara ka ngat mörö ögönyö both jïï gin na ën kobo, ëk ököny jö n'oye Kiricito më döngö. 6 Utmegona, ka an abino bothwu nakun adhümö lëb na papath, köny ngö na an abino bedo ködë bothwu, ka ba an akelo niwu köp mörö n'Obanga onyutho nïna, onyo ngec mörö, onyo köp mörö na calö më k'adwarpïny, onyo pwony mörö? 7 Naka thon gin n'ope kï kwö, na kok na calö pelu onyo adungu, ka dwönë ba winyere na bër, jïï bino nïang nïngö ï wer n'etye ka küdhö onyo n'etye ka göönö? 8 Ëka buruji, ka ba ëküdhö kï dwön më cwodo, nga na bino yübërë më cïdhö ï lwëny? 9 Ï kite acël nön, nga na bino nïang ï gin na un ikobo ka itye unu ka dhümö lëb na papath, nakun ikobo unu köp na ba ënïang ïë? Köpwu bino këth ï wi yamö ata. 10 Tye koth lëb na pol ï wi lobo na gïn kïbëc papath, ëntö ba tye mörö na tyën köp mërë ope. 11 Ka an ba angeo lëb dhanö mörö na tye ka twakö, an abedo na calö arok bothe, ëka ën thon bedo na calö arok botha. 12 Dong kömanön, un thon na calö iketho unu cwinywu më nwongo mïc më Tipo, tëm unu më löönö mïc na mïö jö n'oye Kiricito döngö.

13 Pï manön, dhanö na tye ka dhümö lëb na papath ën myero ölëg both Obanga ëk ömïï ën mïc më gönyö ngö na ën etye ka kobo. 14 Pïën ka an alëgö nakun adhümö lëb, cwinya lëgö, ëntö nwongo thamana ba tïmö gin mörö ïë. 15 An atïm ngö kobedini? An abino lëgö both Obanga kï cwinya nakun alëgö kï thamana thon. An abino wero wer kï cwinya nakun abino wero kï thamana thon. 16 Ka in ïpwöyö Obanga kï cwinyi këkën, dhanö nökënë n'obino ï gürëwu twërö kobo “Amën” nïngö ï pwöcni ï kite mënë nakun ba önïang ï kom ngö na in ikobo? 17 Kadï onwongo ïmïö pwöc na bër, ba bino könyö dhanö nökënë ca më döngö kadï kïcël mörö. 18 An apwöyö Obanga pïën an adhümö lëb na papath na lööwu kïbëc, 19 ëntö ï gürë ka jö n'oye Kiricito an amïtö kobo köp mörö abic këkën kï thamana më pwonyo kï jö nökënë, nakaka kobo köp elip apar nakun adhümö kï lëb na ba ngere. 20 Utmegona, kür ibed unu kamë ëthïnö ï thamawu. Bed unu ëthïnö ï tïmö gin mörö na rac, ëntö ï thamawu bed unu jö n'otengo. 21 Yam ëcöö ï Cïk nï,

“An abino twak kï jö më rok ni kï lëb na jïï dhüm ködë na papath

ëka kï dhö Erok.

An abino twak both jö ni,

ëntö kadï bed nï gïn ba bino winyona,”*

man köp ka Rwoth.

22 Manön nyutho nï dhümö lëb na papath ëmïö ëk obed anyuth both jö na ba oye Kiricito, pathï both jö n'oye, ëntö twakö köp na calö adwarpïny tye pï jö n'oye, pathï pï jö na ba oye. 23 Dong ka jö kïbëc n'oye Kiricito ögürë kanya acël nakun jö kïbëc dhümö lëb na papath, ëka jö nökënë na ba nïang, onyo jö na ba oye Kiricito obino ïë, gïn ba bino kobo nï un ipo? 24 Ëntö ka jö kïbëc tye ka twakö köp na calö adwarpïny, ëka dhanö mörö na ba oye Kiricito, onyo dhanö na ba nïang obino ï cökërë, ën bino nïang ï kom bal mërë pï gin na ën owinyo kï both jö kïbëc. Köp na jïï kïbëc okobo bino ngölö nïnë köp. 25 Müng na tye ï cwinye ebino kelo kanyalër, ëka bino ryebere pïny, wörö Obanga nakun tuco nï, “Adyer, Obanga tye ï kinwu.”

Kite më wörö Obanga

26 Utmegona, ka ïgürë unu, dhanö acëlacël tye kï wer, ngat nökënë pwonyo, ngat nökënë kobo ngö n'Obanga onyutho nïnë, ngat acël bino dhümö lëb na papath, ëka ngat nökënë bino gönyö ngö n'ekobo. Ëntö jami ni kïbëc myero ötïmërë ï yoo na könyö döngö ka jö n'oye Kiricito. 27 Ka dhanö mörö dhümö lëb na papath, myero gïn obed jö arïö onyo jö adek, kür ökal wel nön, nakun eleo alea, ëka ngat mörö myero ögöny ngö na gïn kobo. 28 Ëntö ka ngat mörö ope na gönyö, myero ngat na mïtö twak kï lëb na papath nön ölïng alïnga ï ka gürë ka jö n'oye Kiricito, myero ötwak ën kënë ëka both Obanga.

29 Edwarpïny myero obed jö arïö onyo jö adek, ëka jö nökënë pimo köp na gïn tye ka kobo. 30 Ka cë Obanga onyutho köp mörö both ngat mörö nökënë n'obedo pïny ï kinwu, dhanö n'onwongo tye ka twak myero ölïng ökö. 31 Pïën un kïbëc ïtwërö twakö köp na calö adwarpïny nakun ileo unu alea, ëk jö kïbëc opwonyere ëka dök thon öcük cwinygï. 32 Ngat na tye ka twakö köp na calö adwarpïny myero ölöö mïc mërë më twak, 33 pïën Obanga ba obedo won arubaruba, ën obedo won kuc.

Na calö jö k'Obanga na leng kïbëc n'oye Kiricito, 34 mon myero ölïng alïnga ka tye gïnï ï kin jö n'oye Kiricito. Ba eyeo nïgï më twak, ëntö gïn myero ömïrë ï thë löc kite na Cïk kobo ködë. 35 Ka cë gïn mïtö ngeno köp mörö, myero gïn openy cwögï kï pacö. Obedo lewic rwök both dhakö më twak ï ka gürë ka jö n'oye Kiricito.

36 Onyo ïthamö unu nï köp k'Obanga yam öcakërë kï bothwu, ëka dökï obino bothwu këkën? 37 Ka ngat mörö thamö nï ën ebedo adwarpïny onyo etye kï mïc mökö më Tipo, myero ën ongee nï köp na an acöö bothwu ënë cïk n'öya kï both Rwoth. 38 Ëntö ka ngat mörö ba oketho köp ni ï thama, ën thon ba ebino ketho thama ï kome. 39 Dong utmegona, keth unu cwinywu më twakö köp na calö adwarpïny, ëntö dhümö lëb na papath thon kür ïjük unu. 40 Ëntö gin mörö kïbëc myero ëtïm ï kite na bër, körë kï körë.

15

Cer ka Kiricito

1 Kobedi dong utmegona, an amïtö poono wiwu ï kom köp më Emuth na Bër na yam atïtö bothwu, na un dong ïgamö ökö, ëka thon icung unu ïë. 2 Pï köp më Emuth na Bër ni ënë ömïö ïlarë unu, ka dong ïmakö unu na tëk köp na yam atïtö bothwu, kono onwongo ba iyee unu nono.

3 Pï köp na an amïöwu na pïrë dit më acël, na an thon agamö kobo nï—Kiricito yam öthöö pï bal onu, nakun lübö Cöc na Leng na yam ëcöö. 4 Eiko ën, ëka ecero ën ökö ï nïnö më adek, nakun lübö Cöc na Leng na yam ëcöö. 5 Ën onen both Kepa, cë onen both ëkwëna apar arïö. 6 Kinge manön onen both utmego na löö mia abic wang acël, pol jö mökö kï kom jö nön pod tye gïnï na kwö, kadï bed nï jö mökö öthöö gïnï dong ökö. 7 Cë ën onen dökï both Yakobo, ëka both ëkwëna kïbëc, 8 cë ï ajiki mërë kïbëc onen botha thon, kadï bed nï an abedo calö ngat mörö n'ënywölö ï karë na ba opore. 9 Pïën an atïdï rwök kï kin ëkwëna kïbëc, n'onwongo ba apora nï ëk ecwoda nï akwëna, pïën yam ayelo jö k'Obanga n'oye Kiricito. 10 Ëntö pï kïca k'Obanga n'ömïa, ënë ömïö an atye kite na an aute ködë, ëka kïca mërë na ën ömïa onwongo ba obedo më nono. An atio tic na tëk rwök na löö jö nön kïbëc, kadï bed nï pathï an, ëntö kïca k'Obanga ënë otio köda. 11 Adyer kadï bed onwongo nï an onyo gïn, köp na wan dong ëtïtö, ënë köp na un iyee.

Cer ka jö n'öthöö

12 Kobedi dong ka ëtïtö nï ecero Kiricito kï kin jö n'öthöö, pïngö jö mökö kï kinwu kobo nï cer ka jö n'öthöö ope? 13 Ëntö ka cer ka jö n'öthöö ope, cë Kiricito thon ba ecero. 14 Ëka ka Kiricito ba ecero, cë tïtö köpwa bedo na köny mërë ope, naka thon yeewu köny mërë ope. 15 Mëd ï kom manön, onu thon ebedo ecaden më twodo ï kom Obanga, pïën onu ëtwakö köp ï kom Obanga nï ënë ömïö Kiricito ocer kï ï thöö. Ëntö ka tye adyer nï jö n'öthöö ba ecerogï, cë Obanga ba ocero Kiricito. 16 Ka cero jö n'öthöö ope, cë nwongo Kiricito thon yam ba ecero. 17 Ka Kiricito yam ba ecero, cë yeewu köny mërë ope thon, nwongo pod itye unu ï thë bal. 18 Cë jö na dong öthöö gïnï na yee ï Kiricito nwongo orwenyo gïnï ökö. 19 Ka genwa ï Kiricito könyöwa ï kwö më karë ni këkën, cë nwongo ënënö onu kï kïca rwök na löö jö kïbëc.

20 Ëntö ï adyer mërë, Kiricito ecero dong ökö kï ï kin jö n'öthöö, ën tye na calö wi kac ka jö n'öthöö. 21 Pïën dhanö ënë okelo thöö, dök thon cer ka jö n'öthöö dhanö ënë okelo. 22 Kite na jö kïbëc thöö ködë ï Adam, kömanön thon jö kïbëc ebino mïögï kwö ï Kiricito. 23 Ëntö ngat acëlacël kï kakarë, më acël Kiricito, na ënë wi kac, ëka kinge jö ka Kiricito ï karë më dwogo mërë. 24 Cë ajiki pïny dong bino thuno, na Kiricito bino mïö ker ï cïng Obanga Apap, na nwongo dong otyeko türö kit löc kïbëc, twërö kïbëc ëka tëkö. 25 Pïën Kiricito myero obed ï löc naka wang n'Obanga oketho lang mërë kïbëc ï thë tyënë. 26 Langö n'ebino tyeko më ajiki ënë thöö. 27 Pïën yam ëcöö nï, “Obanga oketho jami kïbëc ï thë tyënë.”* Ëntö ka ekobo nï oketho “jami kïbëc” ï thë löc mërë, cë nen kanyalër nï ba ëkwanö ën Obanga kikome n'oketho jami kïbëc ï thë löc ka Kiricito. 28 Ka dong etyeko ketho jami kïbëc ï thë löc mërë, ën Wod kikome thon ebino ketho ï thë löc k'Obanga ëk Obanga öcök jami kïbëc ï thë löc mërë.

29 Kobedi dong, ka cer ka jö n'öthöö ope, jö na dong ebaticagï pï jö n'öthöö bino gïnï tïmö ngö? Ka cer ka jö n'öthöö ope kadï thon kïcël, pïngö dong ebatica dhanö na kakargï? 30 Pïngö onu dong ebedo kanya rac caa kïbëc? 31 An athöö nïnö kïbëc, utmegona, manön akobo bothwu atïr, pï wakërë na an atye ködë ï Kiricito Yecu Rwoth onu. 32 Kadï bed yam alwënyö kï leeni na ger ï Epeco, kite na dhanö kobo nï, kit köny mënë n'anwongo ïë? Dong ka cer ka jö n'öthöö ope,

“Eru ecemu ëka emedhu,

pïën diki onu ebino thöö ökö.”*

33 Kür ïmïï ëbwölwu: “Woth kï jö na reco balö kite na bëcö.” 34 Dwog unu cen ï tham n'atïr ëka ïkwër unu bal ökö. Pïën jö mökö ba tye gïnï kï ngec nön ï kom Obanga. Akobo man ëk lewic ömakwu.

Kit kom na dhanö bino cer ködë

35 Gwök onyo ngat mörö bino penyo nï, “Jö n'öthöö ebino cerogï nïngö? Kit kom mënë na gïn bino bedo ködë?” 36 In ïmïng! Kodhi na in ïcwö ï ngöm, ba twërö nwongo kwö wang n'öthöö kono. 37 Ëka gin na in ïcwö ënë kodhi nono, onyo kodhi kal onyo koth kodhi na path na ba obedo kom gin na donyo. 38 Ëntö Obanga mïö kom ï kodhi nön kite na yam ën öyërö ködë, kodhi acëlacël kï kit kothe. 39 Ringo kom gin na kwö kïbëc ba röm: Ringo dhanö path, ringo leeni path, ringo wïny path ëka më rëc thon path. 40 Dök thon kom më polo ëka më lobo tye, ëntö kom më polo tye kï dheo mërë na path, ëka kom më lobo thon tye kï dheo mërë na path. 41 Ceng tye kï koth dheo mërë acël, dwe thon tye kï dheo mërë na path, cër thon tye gïnï kï dheogï na path, ëka cër thon kitegï papath kï dheo na gïn mïö.

42 Obedo thon nï kömanön ï kom cer ka jö n'öthöö. Gin ëcwö obedo gin na thöö, ëntö ka ecero ba dök thöö. 43 Ëcwö na nwongo ope kï dheo mërë, ëntö ecero na nwongo dheo mërë dong tye, ëcwö na nwongo pod görü, ëntö ecero na nwongo tye kï tëkö. 44 Ëcwö na nwongo obedo kom më lobo ni, ëka ecero ën na nwongo obedo kom më cwiny.

Ka kom më lobo ni ute, cë nyutho nï kom më cwiny thon ute. 45 Cöc na Leng kobo nï onu nï, “Dhanö më acël obedo Adam n'ödökö dhanö na kwö.”* Ëntö Adam më ajiki ödökö tipo na mïö kwö. 46 Ëntö kom më tipo ba öcakö bino ëntö kom më lobo ni ënë öcakö bino, cë dong kom më tipo bino kï körë. 47 Dhanö më acël ecweo kï kom apua më lobo, ëntö dhanö më arïö na ënë Kiricito öya kï ï polo. 48 Jö më lobo cal gïnï kï dhanö n'ecweo kï kom ngöm më lobo, ëka jö më polo cal gïnï kï dhanö n'öya kï ï polo. 49 Dong kite na yam onu eruko cal ka dhanö n'ecweo kï ngöm më lobo ni, kömanön thon onu ebino ruko cal ka dhanö n'öya kï ï polo.

50 Man ënë ngö na an akobo bothwu, utmegona, nï gin na tye kï ringo kom ëka remo ba twërö leeno ker k'Obanga. Ëka gin na töp ökö thon ba twërö leeno gin mörö na ba töp. 51 Winy unu müng nï: Pathï nï onu kïbëc ebino thöö, ëntö ebino lökö onu kïbëc ökö— 52 pïöpïö pï karë na nönök mörö këkën, na calö wang na ryapi ëka ka buruji më ajiki bino kok, pïën buruji bino kok, ëka dong ebino cero jö n'öthöö ökö na ba dök bino gïnï thöö, cë ebino lökö onu thon. 53 Pï kom na töp myero orukere kï gin na ba töp, ëka gin na thöö myero orukere kï gin na ba thöö. 54 Dong ka gin na töp orukere kï gin na ba töp, ëka gin na thöö thon orukere kï gin na ba thöö, cë bino nyutho köp na yam ëcöö nï bino cobere kakarë nï,

“Thöö dong ëmwönyö ökö ï löc.”*

55 “In, thöö, löcni tye kwene?

In, thöö, kwirni tye kwene?”*

56 Kwir ka thöö ënë bal, ëka tëkö më bal ënë cïk. 57 Ëntö pwöc myero obed both Obanga na mïö onu löc pï Rwoth onu Yecu Kiricito.

58 Pï manön, utmegona më amara, cung unu na tëk abonge gin mörö na yengowu, mëdërë unu thon kï tic ka Rwoth nïnö kïbëc, nakun ïnïang unu nï ï Rwoth onu, yelerewu pathï më nono.

16

Mïc më könyö jö k'Obanga

1 Dong na makö köp më jwoko lïm më könyö jö k'Obanga na leng, kite na calö acïkö jö n'oye Kiricito na tye ï Galatia, un thon myero ïtïm unu nï kömanön. 2 Ï nïnö më acël kïbëc më cabït, dhanö acëlacël kï kinwu myero opok lïm mökö oketh path, nakun lübö kite na ën onwongo ködë. Kür dök ïküra unu naka ka an athuno kunön ëka ïcak unu ajwok. 3 Ëka ka an athuno bothwu, an abino mïö waraga më nyuthere both jö na un ïyërö ëka më orogï kï mïc na mewu yo Jerucalem. 4 Ëka ka pore nïna më cïdhö, cë gïn twërö woth köda.

Köp ka Paulo më ajiki

5 An abino lïmöwu kinge wok kï Macedonia, pïën an atye ka yübö më wok kï ï Macedonia. 6 Ï karë mökö gwök onyo an abino bedo bothwu pï karë mörö onyo an abino bedo kunön pï karë më cwïr, ëk ïkönya unu ï wothna kanya an abino cïdhö ïë. 7 An ba amïtö nï anënwu kobedini, ageno nï an abino bedo bothwu pï karë mörö, ka Rwoth oyeo. 8 Ëntö an abino bedo ï Epeco naka ï nïnö më Pentekot. 9 Dholokek na lac më tic etyeko yabö ökö nïna, kadï bed nï jö na pol tye ka pyem köda.

10 Ka Timoteo obino, nën unu nï ba obedo kï lworo mörö ï karë na ën tye ï kinwu. Pïën ën tye ka tio tic ka Rwoth, kite na an atye ka tic ködë. 11 Ngat mörö kür ökwër ën, ëntö köny unu ën, ëk owoth kï kuc ka ën tye ka dwogo botha. An atye ka kürö ën më dwogo botha kanya acël kï utmego.

12 Kobedi dong köp ï kom ömïn onu Apolo, an akwaö ën më bino lïmöwu kanya acël kï utmego nökënë, ëntö ën onwongo ba mïtö bino ï karë nön, cë bino bino ka karë na bër onwongere.

Köp më ajiki

13 Bed unu na wangwu thwolo, cung unu na tëk ï kom yeewu, bed unu cwö na cwinygï tëk, cung na tëk. 14 Tïm unu jami kïbëc kï mar.

15 Ingeo unu nï Citipwanu ëka jö më ödë ënë öcakö gïnï dökö jö n'oye më acël ï lobo Akaya, dök thon öjalërë gïnï kën-gï më tic pï jö k'Obanga na leng. Dong akwaöwu utmegona, 16 më bedo kï winy bothgï ëka kï jö nökënë kïbëc na yelere gïnï më tic kanya acël ködgï. 17 Cwinya onwongo yom ï karë na Citipwanu, Porotunatuc ëka Akaika othuno gïnï, pïën gïn obedo ka mïö köny n'onwongo un ipe kany më mïö. 18 Gïn dong okweo cwinya ëka cwinywu thon. Myero ïmïï unu pwöc both koth jö na calö man.

Moth më ajiki

19 Jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï lobo Acia omothowu. Akwila ëka Piricila omothowu gïnï kï cwinygï kïbëc ï Rwoth, kanya acël kï jö n'oye Kiricito na cökërë gïnï ï ödgï. 20 Utmego kïbëc omothowu. Mothere unu kï moth më mar.

21 An, Paulo, acöö moth ni kï cïnga kikokome.

22 Ka ngat mörö ba marö Rwoth, cen myero ömakï. Rwothwa, bin!

23 Kïca ka Rwothwa Yecu obed kodwu.

24 Mar na mëga obed bothwu kïbëc ï Kiricito Yecu. Amën.

* 1:12 1:12Kepa Manön Petero.

* 1:19 1:19 Icaya 29:14

* 1:31 1:31 Jeremia 9:24

* 2:1 2:1 Baibul nökënë kobo nï, “caden.”

* 2:9 2:9 Icaya 64:4

* 2:16 2:16 Icaya 40:13

* 3:19 3:19 Yubu 5:13

* 3:20 3:20 Jabuli 94:11

* 5:13 5:13 Nwönö Cïk 17:7; 19:19; 21:21; 22:21; 22:24; 24:7; 1 Jö Korinti 5:2

* 6:16 6:16 Acaki 2:24

* 9:9 9:9 Nwönö Cïk 25:4

* 10:7 10:7 Yaa 32:6

* 10:26 10:26 Jabuli 24:1

* 14:21 14:21 Icaya 28:11-12

* 15:27 15:27 Jabuli 8:6

* 15:32 15:32 Icaya 22:13

* 15:45 15:45 Acaki 2:7

* 15:54 15:54 Icaya 25:8

* 15:55 15:55 Kocea 13:14

2 Korinti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Waraga më arïö na Paulo öcöö both jö Korinti

1 Jö Korinti

Köp na tye ï waraga ka Paulo më arïö both jö Korinti

Waraga më arïö na Paulo öcöö both jö Korinti, ëcöö ï karë n'onwongo wat mërë kï jö n'oye Kiricito na tye ï Korinti öbal rwök. Jö mökö kï kin jö n'oye Kiricito onwongo ötwakö gïnï köp na rac kanyalër ï kom Paulo, ëntö ën onyutho bothgï köp më rïbërë kanya acël ëka ën thon onyutho yom cwiny mërë ï karë na köp ni ötïmërë.

Köp mërë më acël kï ï waraga ni, Paulo önywakö köp më wat mërë kï jö n'oye Kiricito na tye ï Korinti, nakun kobo bothgï pïngö ën ëgamö kï gero më yanyö ëka kï jëm na tye ï kin jö n'oye Kiricito. Paulo onyutho yom cwiny mërë nï twak na ën ëtwakö kï gero okelo ngut ëka rïbërë. Cë ën ökwaö jö n'oye Kiricito më mïö köny both ëcan n'obedo gïnï Ekiricito na tye ï Yudea. Ï cura më ajiki, Paulo ocung na tëk ï kom tic mërë na calö akwëna nakun jükö jö mökö na nönök na tye ï Korinti n'onwongo gïn öyübërë nakun kobo gïnï nï gïn ënë ebedo ëkwëna n'atïr, nakun dotho gïnï Paulo nï obedo akwëna na twot.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo, n'ëyërö kï miti k'Obanga më bedo akwëna ka Kiricito Yecu ëka kï both ömïn onu Timoteo.

Both jö k'Obanga n'oye Kiricito na tye ï Korinti, kanya acël kï jö k'Obanga na leng kïbëc na tye ï Akaya kïbëc:

2 Ëk Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc.

Obanga na kweo cwinywa kïbëc

3 Pwöc obed both Obanga Apap ka Rwoth onu Yecu Kiricito, Apap n'obedo akïca ëka Obanga na kweo cwiny jö kïbëc. 4 Ën kweo cwinywa kï ï canwa kïbëc, ëk wan thon ekwe cwiny jö na tye kï can na papath kï kweo cwiny na wan kikomwa enwongo kï both Obanga. 5 Pï kite na can na Kiricito ödangö opodho ï komwa na thwönë, kömanön thon pï Kiricito wan thon ekweo cwinywa rwök. 6 Ka wan ëdangö can, manön mïö ekweo cwinywu ëka inwongo unu larë. Ka ekweo cwinywa, manön thon mïö ekweo cwinywu, mïö un ïcakö nwongo tëkö më dangö kit can na wan thon ëdangö. 7 Wan etye kï gen na tëk pï un, pïën wan engeo nï ka un ïnywakö unu ködwa can na wan ëdangö, un thon ebino kweo cwinywu kite n'ekweo kï cwinywa.

8 Utmegowa, wan ëmïtö nï inge unu can na wan ëdangö ï lobo Acia. Pëkö ödïöwa rwök na wan ba dök ërömö dangö, ömïö wan ba dök ebedo kï gen mörö më kwö. 9 Adyer, wan onwongo engeo kï ï cwinywa nï dong etyeko ngölö nïwa köp më thöö. Ëntö man ötïmërë ëk kür eketh gen ï komwa kënwa ëntö both Obanga na cero jö n'öthöö. 10 Ën ölaröwa kï ï can na rac më thöö, ëka ën dökï bino laröwa. Wan dong eketho genwa ï kome nï ën bino laröwa dökï. 11 Myero ïrïbërë unu ködwa ï lëga, ëk ömïï jö na pol öpwö Obanga pïrwa pï gin na bër n'ëtïmö ï komwa pï lëga ka jö na pol.

Gin n'ömïö woth ka Paulo ögalërë

12 Gin na wan ëwakërë pïrë ën ene, wan engeo kï ï cwinywa adyer nï wan ëkwö na bër ï lobo ni, ëka rwök mërë wan ëkwö kanya acël kodwu abonge bal mörö na cwinywa leng kit n'Obanga ömïtö ködë. Pathï pï ryëkö ka dhanö ëntö pï kïca k'Obanga. 13 Wan ba ëcöö bothwu gin mörö na un ba ïrömö kwanö onyo nïang ïë. Ageno nï ibino unu nïang na bër, 14 kite na calö dong ïnïang unu na nönök nï ï nïnö na Rwothwa Yecu bino dwogo, un ibino wakërë unu pïrwa kite na wan thon ebino wakërë pïrwu.

15 Pïën an onwongo anïang na bër, ömïö ayübö nï myero acak lïmöwu ëk inwong unu gum wang kïrïö. 16 An ayübö më wok lïmöwu ka acïdhö yo Macedonia ëka dökï ka adwogo kï Macedonia, ëk ïkönya unu ï wothna yo Yudea. 17 Ï karë na an ayübö kömanön, onwongo ba abedo lölökö köpna. Ba ayübö calö dhanö mörö na kobo nï, “Eyo” onyo “Pe” awang acël.

18 Ëntö kite n'Obanga obedo ngat na genere, köp n'onwongo wan ekobo bothwu ba obedo “Eyo” ëka “Pe.” 19 Pïën Yecu Kiricito, Wod k'Obanga, n'onwongo wan kï Cilibwano ëka Timoteo ëtïtö bothwu nï ba obedo ngat na kobo nï, “Eyo” ëka “Pe,” ëntö ï ën, wan enwongo “Eyo” këkën. 20 Pïën gin n'Obanga öcïkö nï ëtïmö kïbëc ocobere ï kome, pï manön wan ekobo nï, “Amën” ï Yecu Kiricito pï mïö dheo both Obanga. 21 Obanga ënë ömïö wan ecung na tëk kanya acël kodwu ï Kiricito, ëka ën owirowa. 22 Ën dong ömwönö anyuth mërë ï komwa, ëka oketho Tipo mërë ï cwinywa më moko nï ën ebino mïö gin na kïbëc na ën öcïkö.

23 An acwodo Obanga më bedo caden-na nakun akobo kï cwinya kïbëc nï an ba abino adwogo ï Korinti, pïën onwongo amïtö tïmö niwu kïca. 24 Pathï nï wan etye kï twërö ï kom yeewu, ëntö wan etio kodwu kanya acël ëk un ibed kï yom cwiny, pïën un icung na tëk ï kom yee.

2

1 Ëntö kï kubotha onwongo athamö nï dwogona myero kür okel niwu cwer cwiny nökënë. 2 Ka acwero cwinywu, cë nga na dökï bino yomo cwinya? Pathï dhanö na an acwero cwinye? 3 Manön ënë ömïö an acöö waraga nön bothwu, ëk ka abino, jö na myero oyom cwinya kür ömïa gïnï cwer cwiny, pïën onwongo ageno nï yom cwinya ënë yom cwiny na mewu. 4 An onwongo acöö niwu waraga kï thwön kumo ëka kï cwer cwiny na pii wanga cwer, pathï pï cwero cwinywu ëntö ëk ömïï inge unu mar na thwönë na an aute ködë ï komwu.

Tïmö kïca both Abal

5 Ka ngat mörö okelo cwer cwiny, nwongo ba ocwero cwinya an këna, ëntö nwongo ocwero cwinywu kïbëc. Akobo nï kömanön pïën ba amïtö nï adïï ën rwök. 6 Koth dhanö n'obedo nï kömanön, pwod na jö na pol oketho ï kome nwongo örömö ën. 7 Kobedini, myero ïtïm unu kïca nïnë ëka ikwee unu cwinye, ëk ömïï cwer cwiny na dit kür obuu ën ökö. 8 Pï manön akwaöwu nï myero inyuth unu mar na un itye ködë ï kome. 9 Man ënë gin n'ömïö acöö waraga më tëmöwu ëk anën ka iwinya unu ï yodhi kïbëc. 10 Ka ngat mörö na un dong ïtïmö kïca nïnë, an thon atïmö kïca nïnë, ëka gin mörö na an dong atïmö kïca ïë, ka mörö tye, nwongo atïmö kïca ï nyim Kiricito pïrwu, 11 ëk Catan kür ölööwa kï ryëkö mërë. Pïën wan dong engeo thama mërë.

Gin n'ömïö Paulo cwinye ba obedo na yom ï Teroa

12 Ï karë na an athuno ï Teroa më tïtö köp më Emuth na Bër ka Kiricito, anwongo nï Rwoth dong öyabö yoo nïna. 13 Ëntö cwinya ba obedo na yom pïën ba anwongo ömëra Tito kunön. Cë amotho jö n'oye na tye kunön ëka apoth yo Macedonia.

14 Ëntö pwöc obed both Obanga, na karë kïbëc tëlöwa ï dore më nyutho löc ka Kiricito, dökï tio ködwa ëk Kiricito ongere na calö gin na kur na ngwece dung ï kabedo kïbëc. 15 Pïën wan ebedo gin na ngwece kur ka Kiricito both Obanga, na dung na mït both jö na tye ka larë ëka both jö na tye ka rwenyo. 16 Both jö na tye ka rwenyo ngwecewa obedo gin n'öthöö na kelo thöö, ëntö kï both jö na tye ka larë ngwecewa obedo gin na kwö na kelo kwö. Ëka nga na twërö tic ni? 17 Wan ba ëcal kï jö na pol nökënë na rubo gïnï köp k'Obanga më nwongo magoba. Ëntö ï Kiricito, wan ëtwak na cwinywa leng ï nyim Obanga na calö jö n'Obanga ooro.

3

Etic më cïkërë na nyen

1 Wan dökï ëcakö më pakërë kënwa? Onyo un ïmïtö nï wan ebin kï waraga më nyuthere bothwu calö jö nökënë onyo waraga na un ïcöö? 2 Un kikomwu ïcal kï waragawa më nyuthere n'ëcöö ï cwinywa, na ngere ëka jö kïbëc kwanö. 3 Un dong inyutho nï ibedo unu waraga n'öya kï both Kiricito, na wan ekelo. Waraga ni ba ëcöö kï kalam ëka ingki, ëntö ëcöö kï Tipo k'Obanga na kwö, ba ëcöö ï kidi ëntö ëcöö ï cwiny dhanö.

4 Gin n'ömïö akobo kömanön pïën wan ecung na tëk ï nyim Obanga ï Kiricito. 5 Wan kï komwa ba ërömö kobo nï gin mörö öya kï bothwa, ëntö tëköwa kïbëc öya kï both Obanga. 6 Ën ömïöwa ërömö bedo etic më cïkërë na nyen, pathï më cïk n'ëcöö acöa ëntö më Tipo, pïën cïk n'ëcöö acöa kelo thöö, ëntö Tipo kelo kwö.

Dheo më Cïkërë na Nyen

7 Cïk na yam ëcöö kï nyukuta ï kom kidi n'apada na tic mërë kelo thöö, onwongo obino kï dheo. Ömïö nënö wang Muca obino ölöö jö Icarael ökö pï ryëny ka terinyime, na dheo na ryëny nön obino orwenyo ökö. 8 Cë dong tic ka Tipo ba bino bedo kï dheo na löö? 9 Cë ka tic na mïö köp löö dhanö tye kï dheo, kara tic na kelo kwanö dhanö nï kite atïr dheo mërë ba bino löönö manön ökö? 10 Adyer gin na yam tye kï dheo dong ödökö gin na dheo mërë ope, pï dheo nökënë ca na dong löö ën rwök. 11 Ëka ka gin n'onwongo orwenyo ökö obino kï dheo, cë gin na ruu myero obed kï dheo na löö!

12 Pï manön, wan etye kï koth gen ni, ënë ömïö wan ëtwak kï tëk cwiny. 13 Wan ba ëcal kï Muca na yam oumo terinyime kï böngü ëk jö Icarael kür önën gïnï kit na tar na ryëny rwenyo ködë kï ï terinyime. 14 Ëntö thamagï onwongo oumere ökö, naka thon tin thamagï pod oumere ka ëkwanö cïkërë na cön. Gin më um nön bara ëkwanyö, pïën twërö kwanyërë ökö pï yee ï Kiricito këkën. 15 Naka tin ka ëkwanö cïk ka Muca, gin më um nön pod umo thamagï. 16 Ëntö ka dhanö mörö ölökërë both Rwoth, gin më um nön ëkwanyö ökö. 17 Kobedini, Rwoth ënë Tipo, ëka kanya Tipo ka Rwoth tye ïë, kuc thon tye ïë. 18 Ëka wan kïbëc na dong ëkwanyö gin më um ökö kï ï terinyimwa, dong etye na calö dheo ka Rwoth, na mïö ëlökërë ëdökö calö ën, nakun dheo mërë mëdërë amëda, na bino kï both Rwoth, na ënë Tipo.

4

Tar më köp më Emuth na Bër

1 Pï manön, wan na dong ëmïöwa tic ni pï kïca k'Obanga, cwinywa ba bino dök cen. 2 Ëntö wan dong ëkwërö kit na reco kïbëc n'ëkanö ëka më lewic. Ëka dökï ëkwërö tic më bwöl ökö ëka kï dwanyö köp k'Obanga, ëntö wan ëtwakö köp adyer ï nyim Obanga, ëka jö kïbëc na genere ngeo. 3 Ka cë köp më Emuth na Bër na wan ekelo oumere ökö, nwongo oumere kï both jö na tye ka rwenyo këkën. 4 Gïn jö na ba yee nonu, obanga më lobo ni dong oumo thamagï ökö ëk kür önën gïnï tar më köp më Emuth na Bër ï kom dheo ka Kiricito, na ënë cal k'Obanga kikome. 5 Wan ba ëtïtö köp ï komwa kënwa, ëntö ï kom Yecu Kiricito n'obedo Rwoth, ëka wan kikomwa ebedo eticwu pï Yecu. 6 Pïën Obanga yam okobo nï, “Wëk tar öryëny nakun yaa kï ï cöl pïny,”* man ënë Obanga acël nön n'ömïö tar mërë öryëny ï cwinywa më mïöwa tar më ngec ï kom dheo k'Obanga na ryëny ï wang Kiricito.

Lönyö n'ëkanö ï tabö

7 Ëntö wan etye kï lönyö ni na tye ï tabö n'ecweo kï lobo, më nyutho nï tëkö na thwönë yaa kï both Obanga, ëntö ba yaa kï bothwa. 8 Ëdïöwa ï yodhi kïbëc, ëntö ba ërïdöwa rwök. Thamawa ocung ökö, ëntö genwa ba öbal. 9 Eyelowa, ëntö Obanga ba öwëköwa ata, ëtëöwa pïny, ëntö ba ëthöö. 10 Karë kïbëc wan ëyëö thöö ka Yecu ï komwa, ëk kwö ka Yecu thon onen ï komwa. 11 Pïën karë kïbëc wan n'ëkwö ëmïrë më thöö pï Yecu, ëk kwö mërë onen ï komwa na thöö ökö. 12 Man dong nyutho nï thöö tye ka tic ï komwa, ëntö kwö tye ka tic ï komwu.

13 Wan etye kï koth tipo nön ëk yee na yam ëcöö nï, “An ayee, ënë ömïö atwak.”* Wan thon eyee, ënë ömïö wan ëtwak. 14 Wan engeo nï ngat n'ocero Rwoth Yecu bino cerowa thon kite n'ocero kï Yecu, ëka ën bino kelowa ï nyime kanya acël kodwu. 15 Jami ni kïbëc ötïmërë pïrwu, ëk kïca k'Obanga ömëdërë both jö na pol, ëk gïn thon ömëdërë kï pwöc rwök më mïö Obanga dheo.

Kwö më yee

16 Pï manön, cwinywa ba tye ka dök cen, kadï del komwa ni tye ka bal, ëntö kwö më ïwa tye ka röc nïnö kï nïnö. 17 Pïën can n'eyelowa ködë yot, tye pï karë mörö na nönök, ëka tye ka yübö nïwa dheo na thwönë na ba thum ëka thwönë na löö. 18 Wan ba ëcïkö wangwa më nënö gin na nen, ëntö më nënö gin na ba nen. Gin na nen bedo pï karë na nönök këkën, ëntö gin na ba nen bedo naka naka.

5

Öt na ba ëgërö kï cïng

1 Kobedini onu engeo nï ka kom onu më lobo ni n'ebedo ïë ëbalö ökö, etye kï gedo n'öya kï both Obanga na ba ëgërö kï cïng, öt na bedo na twal ï wi polo. 2 Adyer onu ëcür acüra ï kom onu më lobo ni pïën onu etye kï miti nï ëk eruk onu kï kom më polo, 3 pïën ka eruko onu, ba ebino nwongo onu etye kotula. 4 Pïën ka wan pod etye ï kom më lobo ni, ëcür acüra kï cwer cwiny n'önüöwa, pathï nï wan ba ëmïtö nï ebed na ba erukowa, ëntö wan ëmïtö nï erukwa kï kom na nyen, ëk gin na kwö ömwöny gin n'öthöö ökö. 5 Ngat n'öyüböwa pï köp ni ënë Obanga, ëka thon ömïöwa Tipo mërë na calö gin na moko nï ën ebino cobo gin n'ëcïkö.

6 Pï manön ï karë kïbëc wan ecung na tëk ëka thon engeo nï ka wan ëkwö ï komwa ni nwongo ebedo na bor kï both Rwoth, 7 pïën kwöwa cung ï kom yee, pathï gin n'ënënö kï wang. 8 Wan ecung na tëk, nakun ëthamö nï thwara ëwëk komwa ökö, ëk ebed ï pacö kanya acël kï Rwoth. 9 Dong kadï bed etye ï kom kany onyo kunön, wan eketho cwinywa më bedo jö na yomo cwiny Rwoth. 10 Pïën onu kïbëc myero ecung ï nyim then më ngölö-köp ka Kiricito ëk ngat acëlacël onwong gin n'opore na ën ötïmö ï karë n'onwongo ën pod tye ï kom, ka bër onyo rac.

Tic më dwökö dhanö më rïbërë k'Obanga

11 Pï manön, wan kïbëc engeo nï Rwoth myero elwor, wan ëtëmö më ywanö thama ka jö nökënë. Ëntö kitewa ngere both Obanga, ëka thon ageno nï ngere ï ngec na tye ï cwinywu na nyutho niwu bal. 12 Wan ba dökï etye ka pakërë kënwa bothwu, ëntö etye ka mïöwu karë më wakërë ï komwa, ëk ömïïwu ïgam unu köp ka jö na wakërë ï kom gin na nen kï yökö, ëka pathï pï gin na tye ï cwiny jö. 13 Ka wan ëdökö jö n'opo, nwongo wan epo pï Obanga, ëntö ka wiwa tye ka tic na bër, manön obedo më könyöwu. 14 Pïën mar ka Kiricito tye ka löönö kwöwa, pïën wan dong ëngölö köp köman nï ngat acël öthöö pï jö kïbëc, manön dong ömïö jö kïbëc öthöö gïnï. 15 Ën yam öthöö pï jö kïbëc, ëk jö na kwö kür dökï obed na kwö pïrgï kën-gï, ëntö obed gïnï kï kwö pï ngat na yam öthöö ëka ocer pïrgï.

16 Dong cakërë tin më cïdhö ködë anyim wan ba dökï ënënö dhanö mörö ï kite më lobo, kadï bed yam wan engeo Kiricito ï kite më lobo, wan ba dökï engeo ën ï kite nön. 17 Pï manön ka ngat mörö tye ï Kiricito, ën dökö cwec na nyen, gin na cön nwongo orwenyo ökö, gin na nyen ënë dong oleo kakarë. 18 Man kïbëc obedo tic n'öya kï both Obanga, n'ödwököwa bothe pï Kiricito ëka ömïöwa tic më dwökö jïï bothe më rïbërë ködë, 19 Obanga onwongo tye ka dwökö jö na tye ï lobo yo bothe më rïbërë ködë ï Kiricito nakun ba ökwanö balgï ï komgï. Ëka ën ömïöwa köp më dwökö jïï bothe më rïbërë ködë. 20 Pï manön, wan dong ëdökö ëwang Kiricito, Obanga kwaöwu kï dwönwa. Wan thon ëbakö dhöwa bothwu nakaka Kiricito nï ïmïï unu Obanga ödwökwu bothe. 21 Obanga ömïö ngat n'onwongo ba obedo abal ödökö abal pï onu, ëk ï Kiricito onu ënywak kite atïr k'Obanga.

6

1 Ï ticwa kanya acël k'Obanga, wan ëkwaöwu nï kür ïwëk unu kïca mërë öbal nono. 2 Pïën ën okobo nï,

“Yam awinyi ï karë më tïmö dhanö na bër,

ëka ï karë më larë abino akonyi.”*

Winy unu, tin ënë caa më tïmö dhanö na bër. Tin ënë nïnö më larë.

3 Wan ba eketho orii ï yoo ka ngat mörö, ëk kür enwong bal mörö ï ticwa. 4 Ëntö na calö etic k'Obanga, wan enyutho bërwa kënwa ï kite na papath: kï dangö pëkö na tëk, ï ayela na pol, ï can, ëka kï kwö na tëk n'ödïöwa, 5 epwodowa, etweowa ï buc, ëcüpö lwak ï komwa, etio tic na tëk, ebedo abonge nïnö ëka cem oremowa. 6 Wan enyutho nï wan etic k'Obanga pï kitewa na leng, pï ngec na wan etye ködë, pï dïïnö cwinywa ëka kïcawa, pï Tipo Naleng, ëka pï mar na wan etye ködë na twodo ope ïë, 7 ï twakwa n'atïr, ëka pï tëkö k'Obanga, wan ëmakö jami lwëny më kite atïr ï cïngwa kucem ëka kucam. 8 Gïn öwöröwa, ëka ba öwöröwa gïnï thon, ëyanyöwa ëka ëpaköwa. Eterowa na calö etwodo, nakun wan ëtwakö köp adyer, 9 eterowa na calö jö na ba engeo, ëntö engeowa na bër, na calö jö n'öthöö ëntö ëkwö, na calö jö n'epwodogï ëntö ba enekowa, 10 na calö jö na kumo ëntö cwinywa nwongo pod tye na yom, na calö ëcan ëntö ëmïö jö na pol ödökö ëlönyö, na calö jö n'ope kï gin mörö ëntö etye kï jami kïbëc.

11 Un jö Korinti, wan dong ëtwak kodwu kanyalër, ëka ëyabö cwinywa na lac bothwu. 12 Wan ba eumo cwinywa kï bothwu, ëntö un ënë iumo unu cwinywu kï bothwa. 13 An atwak kodwu na calö un ëthïnöna, yab unu thon cwinywu na lac.

Öt k'Obanga na kwö

14 Kür ïrïbërë unu kï jö na ba oyee. Kite atïr twërö rïbërë kanya acël kï kite na ba tye atïr nïngö? Onyo tar twërö rïbërë kï cöl pïny kanya acël nïngö? 15 Thama ka Kiricito twërö rwatërë kï më ka Belial nïngö? Onyo ngö na dhanö n'oye Kiricito twërö nywakö kï dhanö na ba oye Kiricito? 16 Öt k'Obanga twërö rïbërë kï cal jwogi nïngö? Pïën wan ënë ebedo öt k'Obanga na kwö, na calö Obanga okobo nï, “An abino bedo ködgï, ëka abino woth ï kin-gï, abino bedo Obangagï, ëka gïn thon bino bedo jöga.”

17 “Pï manön dong yaa unu ökö kï bothgï,

ëka ipokere unu, man köp na Rwoth okobo.

Kür igud unu gin na ba leng,

ëka abino gamöwu.”*

18 “An abino bedo apapwu,

ëka un ibino bedo awopena ëka anyirana,

man köp na Rwoth Won Twër Kïbëc okobo.”*

7

1 Nyikoneina më amara, kite na wan dong etye kï cïkërë ni, myero onu dong ëlönyërë ökö kï kom gin na kïbëc na lino kom onyo tipo, nakun elworo Obanga, ëk ebed jö na leng kikokome.

Yom cwiny ka Paulo pï ngut ka jö Korinti

2 Yab unu cwinywu bothwa. Wan ba ëtïmö gin mörö na rac both ngat mörö, wan ba ëbwölö ngat mörö ëka wan thon ba ebuo ngat mörö. 3 An ba akobo köp ni ëk köp ölöwu, pïën akobo bothwu cön nï un pïrwu tëk bothwa rwök, më kwö kanya acël onyo më thöö kanya acël kodwu. 4 Atye kï gen rwök ï komwu, awakara thon pïrwu. Cwinya okwe na bër, ëka apong kï yom cwiny ï canwa kïbëc.

5 Ï karë na wan ethuno ï Macedonia wan ba enwongo karë më yweo, can onwongo ögüröwa tungi kï tungi, lwëny ï kin dhanö ëka lworo n'onwongo tye ï cwinywa. 6 Ëntö Obanga, na kweo cwiny jö na cwinygï ötür, okweo cwinywa pï bino ka Tito. 7 Pathï pï bino mërë këkën, ëntö thon pï kite na un ïcükö unu kï cwinye. Ën okobo bothwa miti na un itye ködë më nënöna, cwer cwiny na un itye ködë, kit cwiny na un ibedo ködë ï koma, ëk yom cwinya ömëdërë amëda.

8 Kadï bed waragana ocwero cwinywu, an ba angut më cöönö, kadï bed nï angut anïang nï waraga nön ocwero cwinywu pï karë mörö na nönök. 9 Kobedi dong an cwinya yom, pathï nï acwero cwinywu, ëntö pïën cwer cwinywu ömïö un ingut. Cwer cwinywu nön onwongo öya kï both Obanga, ëk ömïïwu kür inwong unu can mörö pïrwa. 10 Pïën cwer cwiny n'Obanga mïö kelo ngut na tero dhanö ï larë, abonge kobo nï kono angeo, ëntö cwer cwiny më lobo kelo thöö. 11 Nën unu kite n'Obanga otio kï cwer cwinywu ködë! Nën kite na dong iketho unu kï cwinywu më nyutho nï ipe unu kï bal, ï akëmöwu, ï lworo, mitiwu më nënöna, ï kite na un ïlara unu ködë, ëka kite na un ïyübërë ködë më mïö pwod ï kom gin na rac! Un dong ityeko nyuthere kenwu ï yoo kïbëc nï ba ingeo unu gin mörö ï kom köp nön. 12 Kadï bed acöö waraga bothwu, ba acöö pï ngat mörö n'onwongo ötïmö gin na rac, onyo pï ngat mörö n'ëtïmö gin na rac ï kome, ëntö acöö ëk ömïï kite na un ïdyërë ködë pïrwa onen ökö bothwu ï nyim Obanga. 13 Ï kom köp ni kïbëc ekweo cwinywa.

Mëd ï kom kweo cwinywa, wan ebedo kï yom cwiny më nënö kite na Tito onwongo tye kï yom cwiny ködë, pïën un kïbëc ikweo unu cwinye. 14 An onwongo awakara bothe pïrwu, ëka ba ïmïa unu lewic. Ëntö kite na gin na kïbëc na wan ekobo bothwu onwongo tye atïr, cë dong wakërëwa pïrwu ï nyim Tito tye atïr. 15 Ëka mar mërë pïrwu ödökö na tëk, ka ën opo kite na un ibedo kï winy ï kome, kite na un ïgamö unu ën ködë kï lworo ëka kï myël kom. 16 An cwinya yom, pïën atye kï gen ï komwu.

8

Obanga marö ngat na mïö mïc

1 Kobedini, utmegowa, wan ëmïtö nï ibed unu kï ngec ï kom kïca n'Obanga ömïö both jö n'oye Kiricito na tye ï Macedonia. 2 Gïn owok ï atëmatëma na ger, ëka kï yom cwiny na gïn obedo gïnï ködë ï can na thwönë rwök n'ödïögï, ënë lönyö na dit më cwiny n'obedo gïnï ködë më mïö mïc. 3 Pïën gïn ömïö gin na gïn römö mïö, ëka thon na kadhö. Gïn ötïmö na ba ëdïögï adïa. 4 Gïn ökwaöwa nakun bakö dhögï nï ëk enwong gïnï karë më rïbërë ködwa më könyö jö k'Obanga na leng. 5 Gïn otio tic n'ölöö genwa ökö, pïën gïn öcakö mïrë kën-gï both Rwoth ëka dong kï miti k'Obanga gïn öcakö mïrë gïnï bothwa thon. 6 Pï manön wan dong ëcükö cwiny Tito nï kite na calö ën dong öcakö tic më kïca ï kinwu, myero ën dong ocob ökö. 7 Ëntö kite na calö un ïlöö dhanö ï yodhi kïbëc—ï kom yee, ï twakö köp, ï ngec, ï ketho cwinywu, ëka mar na un itye ködë ï komwa—bër ïlöö unu dhanö thon ï tic më kïca më mïö mïc.

8 Gin na an atwakö ba obedo cïk na an ënë amïö, ëntö amïtö nyutho bothwu kite na jö nökënë oketho gïnï cwinygï, ëk atëm mar na un itye ködë ka obedo mar n'atïr. 9 Pïën un ingeo cwiny më kïca na Rwoth Yecu Kiricito obedo ködë, kadï bed ën obedo alönyö, ëntö pïrwu ölökërë ödökö acan, ëk ï can mërë ibed unu ëlönyö. 10 Ëka man ënë thama na an amïö ï kom köp ni, twërö bedo na bër ka icobo unu gin na yam ïcakö ï mwaka n'opoth ca. Yam un ënë ibedo unu jö n'onwongo tye anyim, pathï tic këkën, ëntö naka thon më ketho cwinywu ï mïö mïc. 11 Kobedi dong amïtö nï ïmëdërë unu kï ticwu anyim, ëk icob unu ökö. Bed unu kï miti më tyeko na röm aröma kï maca na yam ïcakö unu ködë nakun ïkwanyö unu gin na mïtërë kï ï kom gin na tye bothwu. 12 Obanga gamö mïc na dhanö tye ködë ka cë ën tye kï miti më mïö, na ba parö pï gin na ën ope ködë. 13 Wan ba etye ka kobo nï ëk jö nökënë obed gïnï na bër nakun ëdïöwu, ëntö nï ëk jö kïbëc obed gïnï na röm aröma. 14 Kite na calö kobedini un itye kï jami na büp, mïï unu gin na gïn mïtö, ëk wang mörö ka gïn thon bino bedo gïnï kï jami na büp, gïn thon bino mïöwu gin n'orem kï bothwu, ëka dong bino mïö un ibedo na röm aröma, 15 na calö ëcöö nï, “Ngat n'öcökö na büp, ba tye ködë na pol, ëka ngat n'öcökö na nönök ba tye ködë na nönök.”*

Eoro Tito yo Korinti

16 An apwöyö Obanga n'oketho ï cwiny Tito miti na thwönë na röm kï mëga më könyöwu. 17 Ën ba ögamö kwacwa këkën, ëntö oketho cwinye ïë rwök, n'ömïö ën tye ka bino bothwu pï miti mërë kënë. 18 Wan eoro ën kanya acël k'ömïnwa n'ëpakö rwök both jö n'oye Kiricito kïbëc pï kite na ën tïtö ködë köp më Emuth na Bër. 19 Pathï manön këkën, ëntö jö n'oye Kiricito öyërö gïnï ën më woth kanya acël ködwa ï tic më mïö mïc më kïca na wan etye ka tio pï mïö dheo both Rwoth, ëka pï mitiwa më mïö köny both dhanö. 20 Wan etye n'ëgwökërë rwök ëk ngat mörö kür onwong bal mörö ï kit na wan etye ka tic kï mïc na büp ni ködë. 21 Pï manön thamawa tye më tio gin na bër, pathï ï nyim Obanga këkën, ëntö naka thon ï nyim dhanö. 22 Wan thon etye ka orogï kanya acël k'ömïnwa nökënë na wan ebedo ka tëmö kite ï yodhi kïbëc, ëka wan enwongo nï ën obedo dhanö na ketho cwinye ï kom tic na pol, ëntö ï karë ni dong tye ka ketho cwinye na tëk rwök na löö tic na yam cön, pï gen na thwönë na ën tye ködë ï komwu. 23 Ëntö pï Tito, ën obedo atic kanya acël köda ëka awodha ï kinwu, ëka pï utmegowa, gïn obedo eor na cung pï jö n'oye Kiricito, ëka gïn ënë jö na kelo dheo both Kiricito. 24 Pï manön, nyuth unu mar na un itye ködë both jö n'oye Kiricito, ëk gïn önën wakërëwa na wan etye ködë ï komwu.

9

Mïc më könyö jö k'Obanga

1 Kobedi dong ba mïtërë an më cöönö bothwu köp ï kom mïc n'ëmïö pï jö k'Obanga na leng. 2 Pïën an angeo miti na un itye ködë më mïö köny, ëka an abedo ka wakara pïrwu rwök both jö më Macedonia, nakun akobo bothgï nï un jö na tye ï Akaya onwongo ïyübërë unu ökö cön më mïö mïc anaka ï mwaka n'opoth. Ketho cwinywu ömïö jö na pol thon oketho cwinygï ï mïö mïc. 3 Ëntö an atye ka oro utmego onu bothwu ëk wakërëwa pïrwu ï köp ni kür ojik ï köp këkën, ëk ibed unu nï yübërë ï kite na an akobo bothgï ködë. 4 Ka cë jö mökö më Macedonia owotho köda ëka onwongo nï un ba ïyübërë, wan ebino bedo kï lewic pï gen n'onwongo wan eketho ï komwu. 5 Pï manön an athamö nï bër aor utmego ni anyim ëk otyek gïnï yüb më mïc na un ïcïkërë më mïö, ëk obed n'öyübërë na calö mïc na un ïmïö kï cwinywu kenwu na ba ëdïöwu adïa.

6 Köp tye nï köman, dhanö mörö na cwöö kodhi na nönök, bino kaö thon na nönök, ëka dhanö mörö na cwöö kodhi na büp, bino kaö thon na büp. 7 Dhanö acëlacël myero ömïï kite na cwinye omoko më mïö, abonge cwer cwiny onyo dïc mörö, pïën Obanga marö ngat na mïö kï yom cwiny. 8 Ëka Obanga twërö mïöwu gum më jami na pol, ëk ï jami kïbëc ëka ï karë kïbëc ibed unu kï jami na römöwu na bër, na mïö un thon ïtwërö mïö köny na thwönë më könyö tic kïbëc na bëcö. 9 Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng:

“Ömïö jami mërë na pol both ëcan,

kite atïr mërë bedo naka naka.”*

10 Ngat na mïö kodhi both acwö kodhi ëka cem më acama, bino thon mïöwu kodhi ëka mëdö dërö më kodhiwu cë bino nyanö kac më kite atïrwu më mïö mïc. 11 Ën bino mïöwu ibedo ëlönyö ï kit yodhi kïbëc ëk ibed unu jö na römö bedo kï cwiny më mïö mïc ï karë kïbëc, ëka ka wan etero mïcwu both jö na mïtö, gïn bino pwöyö Obanga.

12 Tic më köny ni na un itye ka tïmö bino kelo gin na mïtërë both jö k'Obanga na leng, ëntö pathï manön këkën, bino kelo thon pwöc na thwönë rwök both Obanga. 13 Pïën gin na bër na ticwu kelo bino mïö jö na pol më mïö dheo both Obanga, pïën nyutho winy na bër na un itye ködë ï köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito ëka pï cwiny na bër na un ïnywakö kï lïmwu ködgï ëka kï jö kïbëc. 14 Ëka ï lëgagï pïrwu cwinygï bino parö pïrwu, pïën pï kïca k'Obanga na thwönë n'ökadhö karë na dong onen bothwu. 15 Pwöc obed both Obanga pï mïc mërë na bër na ba kobere!

10

Pido ka Paulo pï tic mërë

1 An, Paulo, akok bothwu nakun abakö dhöga, an n'ekobo nï amwol ëka dökï awör thon ka atye kanya acël kodwu, ëntö an abedo na ger ka atye thenge. Pï mwolo ëka dökï pï kïca ka Kiricito, 2 an akwaöwu nï ka an abino bothwu, kür ïmïa unu abed kï gero ëka kï tëk cwiny na an ageno nï atwërö bedo ködë ï kom jö mökö na thamö gïnï nï wan ëlübö kite më lobo ni. 3 Kadï bed nï wan etye ï lobo, wan ba ëlwënyö kï jami lwëny më lobo ni. 4 Jami lwëny na onu ëlwënyö ködë ba obedo jami lwëny më lobo, ëntö obedo gïnï jami lwëny më tëkö k'Obanga, na türö cël ka lang onu. 5 Wan ëtürö thama na ba tye atïr, ëka awaka kïbëc na tingere malö na mïö jïï ba ngeo Obanga. Wan ëmakö thamagï më jëm ëka ëmïö bedo kï winy ï kom Kiricito. 6 Ëka kinge na dong ïdökö unu jö na tye kï winy n'örömö, cë wan ebino pwodo ngat acëlacël na ba bino bedo kï winy.

7 Nën unu gin na tye ï nyimwu. Ka dhanö mörö tye kï tëk cwiny nï ën ebedo dhanö ka Kiricito, myero ën önën dökï nï onu ebedo jö ka Kiricito kite na ën obedo ködë. 8 Pïën kadï bed awakara rwök pï twërö na Rwoth ömïö bothwa, an ba abino bedo kï lewic më tic kï twëröna. Twërö nön ën ömïö bothwa më könyöwu, ëka më döngöwu ëntö pathï më dwököwu pïny. 9 An ba amïtö nï abed calö ngat mörö na tye ka mïö lworo bothwu kï waraga na an acöögï. 10 Pïën jö mökö kobo nï, “Waraga mërë pëk ëka tëk, ëntö ka ën othuno bothwu kome bedo na görü, ëka thon gin mörö ope ï köp mërë na ën twakö.” 11 Jö n'obedo nï kömanön myero önïang gïnï nï kite na wan ëtwak ködë ï waragawa ka wan epe, wan ebino tïmö nï kömanön thon ka etye bothwu.

12 Wan ba ëparö më kethere kënwa onyo më pore kï jö mökö na pakërë gïnï kën-gï. Ëntö ka gïn opimere kën-gï ëka opore gïnï kën-gï, nwongo gïn ba ryëk. 13 Wan ba ebino wakërë n'ökadhö wangë n'ëmïö, ëntö wan ebino wakërë kanya Obanga opoko nïwa më tic, më thuno naka thon bothwu. 14 Wan ba ebino kadhö kanya myero ejik ïë calö yam ba ethuno bothwu, pïën wan ënë ëcakö thuno bothwu më tïtö köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito. 15 Wan ba ëwakërë n'ökadhö wangë n'ëmïöwa ï kom tic na jö nökënë ënë oyelere ïë, ëntö wan etye kï gen nï ka yeewu ömëdërë, ticwa thon bino mëdërë rwök ï kinwu, nakun lübö kanya yam epoko nïwa. 16 Cë wan ëtwërö tïtö köp më Emuth na Bër ï lobo na tye kanya bor. Pïën wan ba ëmïtö wakërë kï tic na dong ngat nökënë ötïmö ï kakar tic ka dhanö nökënë. 17 Ëntö ngat na wakërë myero öwakërë ï Rwoth. 18 Pïën pathï ngat na pakërë kënë ënë Obanga pwöyö, ëntö dhanö na Rwoth pakö.

11

Paulo ëka ëkwëna na twot

1 Athamö nï ïdïï unu cwinywu na nönök ï koma pï mingona. Dïï unu cwinywu köda. 2 An abedo kï nyeko ï komwu kï koth nyeko n'Obanga tye ködë. Pïën an acïkara më mïöwu both ëcwö acël na ënë Kiricito ëk amïïwu bothe na calö nyakö na leng na bara ongeo ëcwö. 3 Ëntö an atye kï lworo nï kite na calö thwol yam öbwölö Eba k'ököra mërë, un thon jïï bino balö thamawu ökö, ëka bino mïöwu ba ibino marö unu Kiricito kï cwinywu kïbëc na leng. 4 Pïën ka ngat mörö obino bothwu cë ötïtö Yecu nökënë na path kï Yecu na wan ëtïtö, onyo ka ïgamö unu tipo na path kï kom maca na un ïgamö, onyo köp më Emuth na Bër na path kï kom maca na un iyeo, manön un iyeo më tic ködë. 5 Ëntö an ba athamö nï an atïdï both “ëkwëna na dito.” 6 Kadï bed nï an ba aryëk ï twak, ëntö an atye kï ngec. Wan enyutho bothwu köp ni kanyalër ï yodhi kïbëc.

7 Onyo an onwongo atïmö bal ï karë na an amwolara ëk etingwu malö, pïën an atïtö bothwu köp më Emuth na Bër k'Obanga abonge cül mörö? 8 An ayakö jö n'oye Kiricito nökënë nakun agamö cül kï bothgï ëk atii niwu tic. 9 Ëka ï karë na an onwongo atye kodwu na mïtö gin mörö, an onwongo ba abedo pëkö both ngat mörö, pïën utmego n'obino gïnï kï ï Macedonia ömïö ngö n'onwongo an amïtö. An agwökara kür abed pëkö bothwu ï yoo mörö këkën, ëka abino mëdara më tïmö nï kömanön. 10 Na calö köp n'adyer ka Kiricito tye ï cwinya, ngat mörö ope na bino jükö awakana kï ï lobo Akaya. 11 Pïngö? Pïën an ba amaröwu? Obanga ngeo nï an amaröwu! 12 Ëka an abino mëdara më tïmö ngö na an atye ka tïmö, ëk kür amïï jö na mïtö nwongo karë më mïögï bedo na röm aröma ködwa ï tic na gïn wakërë ïë.

13 Pïën koth jö nön obedo gïnï ëkwëna na twot, etic na bwölö jïï, na lökërë gïnï calö ëkwëna ka Kiricito. 14 Ngat mörö myero kür obed kï ur ï köp ni, pïën kadï Catan kikome thon lökërë na calö malaika na mënyö pïny. 15 Pï manön man ba obedo gin mörö më aura ka cë etic ka Catan lökërë gïnï calö etic na kitegï atïr. Ajikigï bino bedo na röm aröma kï tic na gïn otio.

Can ka Paulo na calö akwëna

16 An akobo dökï nï ngat mörö kür ötham nï an abedo amïng. Ëntö ka ïthamö unu nï kömanön, cë ïjöla unu na calö dhanö na mïng, ëk ömïa thon awakara na nönök. 17 Gin na an atye ka kobo k'awaka ba obedo gin na Rwoth ömïa nï akob bothwu ëntö an atwak calö amïng. 18 Kite na jö na pol wakërë ï kite na lobo wakërë ködë, an thon abino wakara. 19 Un ïdïö cwinywu kï yom cwiny kï jö na mïng, nakun un ibedo jö na ryëk! 20 Adyer un ïdïö cwinywu kadï ngat mörö tye ka lököwu më bedo opii mërë, onyo tye ka camö lïmwu, onyo buowu, onyo na bwönöwu, onyo bapö lemwu. 21 Kï lewic na mëga an ayeo nï wan onwongo ëgörü rwök pï köp nön!

Ëntö gin mörö na dhanö dïö cwinye ïë më wakërë pïrë, an atye ka twak na calö amïng, an thon adïö cwinya më wakara ï kom gin nön. 22 Gïn obedo jö Iburu? Cë an thon abedo. Gïn obedo jö Icarael? Cë an thon abedo. Gïn obedo ëkwaë k'Abraam? Cë an thon abedo. 23 Gïn obedo etic ka Kiricito? (An atwak na calö ngat n'opo.) An alöögï, atio tic na thwönë rwök, abedo ï buc wang na pol, epwoda kï wel lüth na ba kwanërë, ëka abüc kï ï thöö wang na pol. 24 Eyuda opwoda gïnï wang abic kï del wang pyer adek wie abungwën. 25 Opwoda gïnï wang adek kï lüth, ecela kï kite wang acël, mel ötür köda wang adek, abuto ï nam kiwor ëka kiceng. 26 An abedo ka woth pï karë na pol. Anwongo can n'öya kï ï kulo na möl ëka can n'öya kï both ëyak. Anwongo can n'öya kï both jö më thurwa kikokome ëka can n'öya kï both Erok. Anwongo can n'öya kï ï pacö na dit, can n'öya kï ï thim, can n'öya kï ï nam. Anwongo can n'öya kï both utmego n'obedo etwodo. 27 An atio tic na tëk rwök pï karë na lac na ba anïnö kiwor. An ario kec k'örïö pii, na ba acamö gin mörö. Adangö thon pïny na ngïc abonge gin mörö më aruka. 28 Mëd ï kom gin nökënë kïbëc, tye gin acël na kelo pëkö botha karë kï karë, ënë par na an atye ködë pï jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï kabedo na papath. 29 Nga na tye kï görü ëka an ba awinyo görü? Nga n'ëmïö opodho ï bal na ïa ba öwang ïë?

30 Ka onwongo myero awakara, an abino wakara pï gin na nyutho görüna. 31 Obanga ëka Apap ka Rwoth Yecu, na myero ëpak naka naka, ngeo nï an ba atwot. 32 Ï karë na an atye ï Damaciko, gabuna na tye ï thë löc ka rwoth Areta onwongo obedo ka kürö pacö ka jö Damaciko nï ëk ëmaka, 33 ëntö ëmïa adönyö yökö n'elwa pïny k'adïta nakun awok kï ï wang derica na tye ï kom cël, ëka alüü ökö kï ï cïngë.

12

Lek ka Paulo ëka öküdhö na tye ï ringo kome

1 An myero amëdara më wakara. Kadï bed nï gin mörö ope n'enwongo kï ïë. An abino mëdara më twak ï kom gin na an anënö ï wang lek ëka gin na Rwoth onyutho botha. 2 An angeo dhanö na tye ï Kiricito na dong ökadhö mwaka apar wie angwën na yam etingo etero ökö malö ï wi polo më adek. Kadï bed nï onwongo tye ï kom onyo ba tye ï kom, an ba angeo ëntö Obanga ënë ngeo. 3 Ëka an angeo nï dhanö ni kadï bed tye ï kom onyo ba tye ï kom, an ba angeo ëntö Obanga ënë ngeo, 4 onwongo etingo etero malö ï polo. Ën onwongo owinyo köp na ba römö atwaka, na ba eyeo dhanö më kobo. 5 An abino wakara pï koth dhanö na cal kï manön, ëntö ba abino wakara pïra këna, na path kï görüna. 6 Kadï bed an amïtö yërö më wakara, an ba abino bedo amïng, pïën nwongo an abino twakö köp n'atïr. Ëntö an ba abino wakara ëk dhanö mörö kür obed kï thama ï koma na löö gin na ën önënö onyo köp na ën owinyo awinya kï botha.

7 Më gwököna ëk kür atingara malö këna pï jami më aura na pol na yam Obanga onyutho botha, yam eketho öküdhö ï ringo koma, aor ka Catan, ëk oketh can ï koma ëk kür atingara malö këna. 8 Wang adek an akwaö Rwoth ëk ökwany ökö kï botha. 9 Ëntö ën okobo nïna nï, “Kïcana tye na romi, pïën tëköna bedo na tëk rwök kanya görü tye ïë.” Pï manön an abino wakara rwök kï yom cwiny ï kom görüna, ëk tëkö ka Kiricito obed ï koma. 10 Pï Kiricito ömïö cwinya yom pï görü na papath na an atye ködë, ayeny, can, pëkö mökö n'eyela ködë, pëkö na dïa rwök, pïën kanya an agörü kï ïë, ënë kanya an atëk kï ïë.

Mar ka Paulo pï jö n'oye Kiricito na tye ï Korinti

11 An onwongo abedo amïng! Ïdïa unu ïë, pïën un onwongo myero ïpaka unu. An ba atïdï both “Ëkwëna na dito” kadï bed an ba abedo gin mörö. 12 Gin na kïbëc na nyutho nï an abedo akwëna kikome ötïmërë yam ï kinwu kï dïö cwiny na thwönë, anyuth mökö, gin më aura, ëka tango. 13 Gin acël këkën na an ba atïmö, na an atïmö both jö n'oye Kiricito nökënë, an kikoma onwongo ba abedo pëkö bothwu. Tïm nïna unu kïca ï bal ni.

14 Kobedini dong an ayübara më bino bothwu wang më adek, ëka an ba abino bedo pëkö bothwu, pïën gin na an amïtö ba obedo jamiwu ëntö un. Ka obedo nï kömanön, ëthïnö kür myero ökan jami pï enyodogï ëntö enyodo ënë myero ökan jami pï ëthïnögï. 15 An abino bedo kï yom cwiny rwök më tic kï jami kïbëc na an atye ködë, kadï tëköna kïbëc pï könyö kwö më tipowu. Ka an amaröwu rwök, un ibino maröna na nönök? 16 Ëntö kadï bed nï kömanön, an ba abedo pëkö bothwu. Cë kite na an onwongo abedo ököra, an abino amaköwu kï bwöl. 17 Tye ngat mörö kï ï kin jö n'onwongo an aorogï bothwu n'obuo gin mörö kï bothwu pïra? 18 An akwaö Tito nï myero obin bothwu ëka aoro ömïn onu më woth ködë kanya acël. Tito obino obuowu? Pe! Onu yam ba etio tic kï cwiny acël ëka ëlübö yoo acël këkën?

19 Un ibedo thamö pï karë kïbëc nï wan ebedo ka pido pïrwa kënwa ï nyimwu? Wan ebedo twak ï nyim Obanga na calö jö na tye ï Kiricito, ëka jami kïbëc na wan ëtïmö, utmegona më amara, obedo më jïngöwu. 20 Pïën an atye kï lworo nï caa nökënë ka an athuno atwërö nwongowu ïpath kï kite na an amïtö nï ibed unu ködë, ëka un thon dökï ibino nwongo unu nï an apath kï kite na un ïmïtö nï an abed ködë. An atye kï lworo nï gwök onyo itye unu kï dha, adïnga, akëmö, woro, ayeny, anïï, awaka ëka arubaruba. 21 An atye kï lworo nï ka adwogo bothwu dökï, Obangana bino mïöna amwolara ï nyimwu, ëka an abino kok pï jö na pol n'öbalö cön cë ba ongut gïnï kï ï kom tïmgï na ba bër, tïm më ölyang ëka miti më kom na gïn ötïmö.

13

Limo ka Paulo më adek yo Korinti

1 Man ënë wang më adek na an atye ka bino ködë yo bothwu. “Caden na römö arïö onyo adek ënë myero omok gïnï köp kïbëc n'ekelo më alara.”* 2 An onwongo dong akobo niwu ökö cön ï karë na an onwongo atye bothwu ï limona më arïö. Kobedi dong anwö na an ape bothwu nï ka adwogo dökï, ba abino tïmö kïca both jö n'öbalö cön, 3 kite na un ïmïtö moko nï Kiricito twak nakun wok kï botha. Ën ba obedo ngat na görü më tic kodwu ëntö ën tëk ï kinwu. 4 Ën onwongo eguro ï kor yath arïa pïën ën onwongo ope kï tëkö, ëntö kobedini ën tye na kwö pï tëkö k'Obanga. Kadï onu thon ëgörü ï ën, ëntö ï ticwa kodwu onu ebino kwö kanya acël kï Kiricito pï tëkö k'Obanga.

5 Ngïrë unu kenwu, ëk ïnën unu ka cë icung unu na tëk ï yeewu. Tëmërë unu kenwu. Un ba itye ka nïang nï Yecu Kiricito tye ï ïwu? Thwara ka ibedo unu jö n'Obanga ba pwöyö. 6 An ageno nï un ibino nïang na bër nï wan ba ebedo jö na ba ëpwöyögï. 7 Wan ëlëgö Obanga pïrwu ëk kür ïtïm unu gin mörö na rac. Pathï më nyutho nï wan jö n'Obanga pwöyö, ëntö wan ëmïtö nï un ïtïm gin na bër, kadï bed nï wan enen calö jö na ën ba öpwöyö. 8 Pïën wan ba ëtwërö tio gin mörö na ba rwatërë kï köp na tye atïr, ëntö ëtwërö tio gin na rwatërë kï gin na tye atïr këkën. 9 Cwinywa yom ka wan ëgörü, nwongo un ïtëk, dökï wan ëlëgö nï ïdök unu jö n'otengo. 10 Man ënë gin n'ömïö an acöö köp ni na an pod atye kanya abor kodwu, ëk kür abed na ger ï komwu ka an abino nakun atio kï twërö na yam Rwoth ömïa ëk akönywu më döngö, ëntö pathï më dwököwu pïny.

Moth ka Paulo më ajiki

11 Më ajiki, utmegona, bed unu dong. Yüb unu dong kitewu na bër, ëka dökï myero iwiny unu kokona pï gin na an akwaöwu pïrë. Bed unu kï thama acël, bed unu kï kuc, ëka Obanga na won mar kï kuc bino bedo kodwu.

12 Mothere unu kenwu kï moth më mar. 13 Jö k'Obanga na leng kïbëc omothowu.

14 Kïca ka Rwothwa Yecu Kiricito, mar k'Obanga, ëka kï rïbërë ka Tipo Naleng obed kodwu.

* 4:6 4:6 Acaki 1:3

* 4:13 4:13 Jabuli 116:10

* 6:2 6:2 Icaya 49:8

* 6:17 6:17 Icaya 52:11

* 6:18 6:18 2 Camuel 7:14; 2 Camuel 7:8

* 8:15 8:15 Yaa 16:18

* 9:9 9:9 Jabuli 112:9

* 13:1 13:1 Nwönö Cïk 19:15

Jö Galatia

1

2

3

4

5

6

Waraga ka Paulo both

Jö Galatia

Köp na tye ï waraga ka Paulo both jö Galatia

Na calö emuth na bër ï kom Kiricito n'ëcakö tïtö ëka ëgamö ï kin jö n'onwongo ba obedo gïnï Eyuda, peny öya ka cë dhanö twërö lübö cïk k'Eyuda më bedo dhanö n'oye Kiricito adyer. Paulo okobo cön nï man onwongo ba mïtërë—nï ï adyer, köp na pïrë tëk pï kwö ï Kiricito onwongo obedo yee, na nwongo eketho jami kïbëc atïr k'Obanga. Ëntö ï kin jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï lobo Galatia na tye ï Acia, n'onwongo tye ï thë löc ka jö Roma, kunön onwongo jö na pyem kï Paulo kobo gïnï nï dhanö myero ölüb cïk k'Eyuda ka mïtö bedo n'atïr k'Obanga.

Waraga ka Paulo both Jö Galatia onwongo ëcöö më dwongo cen jö n'onwongo ëbwölögï kï pwony më twodo ï yee n'atïr ëka ï kwö n'Obanga mïtö. Paulo öcakö twak nakun gwökö twërö mërë n'ecwodo ën ködë nï akwëna ka Yecu Kiricito. Paulo ocere nï cwodo mërë më bedo akwëna öya kï both Obanga, pathï kï ï twërö ka dhanö mörö, ëka tic mërë na pïrë tëk onwongo obedo pï jö na ba obedo Eyuda. Cë ën okobo nï yee këkën ënë mïö jïï twërö bedo n'atïr k'Obanga. Ï ajiki më cura gïnï Paulo onyutho nï kite ka jö n'oye Kiricito wotho na bër kï mar n'adwogi mërë yaa kï ï yee ï Kiricito.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna. Pathï jö mörö ënë oora, ëntö Yecu Kiricito ëka Obanga Apap n'ocero Yecu kï ï kin jö n'öthöö. 2 Utmego kïbëc na tye gïnï kanya acël köda kany ömïö mothgï.

Both jö n'oye Kiricito kïbëc na tye ï Galatia.

3 Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc. 4 Kiricito ömïö kwö mërë pï bal onu, kite n'Obanga Apap onu onwongo öyübö ködë, ëk ëlar onu ökö kï kom gin na rac më karë ni. 5 Dheo obed both Obanga naka naka. Amën.

Köp më Emuth na Bër nökënë ope

6 An auro kite na un ïlökërë unu ködë pïöpïö, ïkwërö unu ngat na yam ocwodowu ï kïca ka Kiricito, ëka itye ka lökërë unu ï emuth na bër nökënë na path k'Emuth na Bër. 7 Adyer köp më Emuth na Bër nökënë ope, ëntö tye jö mökö na tye ka balö thamawu ökö nakun mïtö gïnï lökö köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito dökö gin na path. 8 Ëntö kadï bed wan onyo emalaika mörö n'öya kï ï polo ötïtö niwu emuth na bër nökënë na path k'Emuth na Bër na yam wan ëtïtö niwu ca, myero ëcën dhanö nön ökö. 9 Na calö wan ekobo niwu cön, pod anwö kobo dökï: Ka ngat mörö tye ka tïtö niwu emuth na bër nökënë na path k'Emuth na Bër na yam ïgamö unu, myero ëcën dhanö nön ökö!

10 An kobedini atye ka rangö cwak ka dhanö, onyo cwak k'Obanga? Onyo an atye ka tëmö yomo cwiny jö? Ka onwongo an pod ayomo cwiny jö, kono an ba abedo atic ka Kiricito.

Kite n'Obanga ocwodo kï Paulo

11 Utmegona, an amïtö inge unu nï köp më Emuth na Bër na an atïtö ba obedo gin mörö na dhanö ënë öcakö. 12 An ba agamö kï both ngat mörö, onyo epwonya ködë apwonya; ëntö an anwongo kï both Yecu Kiricito n'onyutho botha.

13 Un ityeko winyo kite na kwöna na cön onwongo tye ködë ï lübö dini k'Eyuda, ëka kite na an onwongo aketho kï can ï kom jö k'Obanga n'oye Kiricito ëka atëmö tyekogï ökö. 14 Ï dini k'Eyuda, an onwongo alöö pol jïï n'obedo gïnï nyelwaga ëka alübö thëkwarö ka kwerena kïbëc. 15 Ëntö ï karë na bara ënywöla, Obanga onwongo öyëra ökö, ëka ocwoda pï kïca mërë. Cë oyomo cwinye 16 më nyutho nïna Wode, ëk atït köp ï kome both Erok. Ï karë na köp ni ötïmërë, an ba acïdhö më penyo thama kï both ngat mörö, 17 an thon ba acïdhö yo Jerucalem both jö n'onwongo obedo gïnï ëkwëna cön nïna, ëntö cücüth an acïdhö ï lobo Arabia ëka kinge adwogo yo Damaciko.

18 Cë kinge mwaka adek, an acïdhö naka yo Jerucalem më rwatërë kï Petero ëka abedo bothe pï nïnö apar wie abic. 19 An ba anënö akwëna mörö ëntö an anënö Yakobo këkën ömïn Rwoth. 20 Adyer ï nyim Obanga, gin na kïbëc na an atye ka cöönö niwu ï waraga ni, twodo mörö ope ïë. 21 Kinge manön an acïdhö yo Ciria ëka Cilicia. 22 Ï karë nön, jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï Yudea onwongo bara ngeo gïnï koma. 23 Gïn onwongo owinyo köp ï koma këkën nï, “Ngat na yam oyelo onu kobedini dong tye ka tïtö köp ï kom yee na yam ën ötëmö türö.” 24 Cë öpakö gïnï Obanga pï gin na ën ötïmö ï koma.

2

Ëkwëna oyeo Paulo

1 Cë kinge mwaka apar wie angwën, an adök dökï yo Jerucalem kï Baranaba. An thon awotho kï Tito. 2 An acïdhö kunön pïën Obanga onyutho nïna nï myero acïdhï ëk atït ï nyimgï körë kï körë köp më Emuth na Bër na an atïtö both Erok. Ëntö an atïmö man ï müng both jö na pïrgï tëk, ëk kür ökwër gïnï ticna na an atio onyo na dong atyeko tio, ëk obed më nono. 3 Tito n'onwongo owotho köda ba ëdïö nï ëk ëlïr, kadï bed nï ën onwongo obedo Arok n'öya kï Grecia. 4 Köp ni öya pïën utmego mökö n'obedo etwodo onwongo odonyo ï kinwa më rïpö kuc na wan etye ködë ï Kiricito Yecu ëka më mïöwa bedo opii. 5 Ëntö më gwökö köp adyer më Emuth na Bër pïrwu, wan ba eyeo nï gïn ölööwa kadï na tïdï mörö.

6 Both jö na pïrgï tëk—kite n'onwongo gïn tye ködë ba okelo apokapoka mörö botha, pïën Obanga ba lengere both ngat mörö pï kite na ën tye ködë—jö nön ba ömëdö gïnï gin mörö ï köpna. 7 Nakaka manön, gïn obino ongeo nï Obanga ömïa tic më tïtö köp më Emuth na Bër both Erok, na calö ömïö Petero tic më tïtö both Eyuda. 8 Obanga n'ooro Petero na calö akwëna më tic both Eyuda, ën onwongo thon tye ka tic köda na calö akwëna both Erok. 9 Yakobo, Petero ëka Jon, n'onwongo ngere më bedo calö wïr ka jö n'oye Kiricito, na dong önïang gïnï pï gum n'Obanga ömïa wan kï Baranaba, gïn omotho cïngwa më nyutho nï wan kïbëc ërïbërë dong kanya acël. Gïn oye nï wan myero ëcïdh both Erok, ëka gïn ëcïdh both Eyuda. 10 Gin na gïn ökwaöwa këkën ënë nï wan myero ëmëdërë më könyö ëcan, gin n'onwongo an aketho cwinya nï myero atïm.

Paulo ocoko Petero

11 Ï karë na Petero obino yo Antiokia, an ajükö ën wang kï wang, pïën ën onwongo ötïmö gin na ba tye na bër. 12 Na bara jö n'öya kï both Yakobo othuno, Petero onwongo cemo kanya acël k'Erok. Ëntö ï karë n'othuno gïnï, cë Petero öcakö jer thenge ëka opokere ökö kï both Erok pïën ën onwongo lworo jö na mïtö nï ngat mörö këkën n'oye Kiricito myero kono ëlïr. 13 Eyuda nökënë n'oye öcakö gïnï lübö kite ka Petero nön më twodo ëka Baranaba thon öcakö lübö kitegï më twodo nön.

14 Ï karë na an anënö nï gïn ba dökï tye ka tic na lübërë kï köp adyer më Emuth na Bër, an akobo both Petero ï nyimgï kïbëc nï, “In ibedo Ayuda, ëntö ïkwö calö Arok ëka ba ïkwö calö Ayuda. Cë dong in ïtwërö dïö Erok nïngö më lübö kite k'Eyuda?

15 “Onu n'ebedo Eyuda ï anywölï ëka ba ebedo ‘Erok n'obedo gïnï ëbal’ 16 engeo nï dhanö ba ëkwanö nï kite atïr pïën tïmö gin na cïk mïtö, ëntö pï yee ï kom Yecu Kiricito. Kadï onu thon Eyuda, eketho yee onu ï kom Yecu Kiricito ëk ëkwan onu nï kite onu atïr pï yee ï kom Kiricito, ëka pathï pï tïmö gin na cïk mïtö. Pï manön, ba ëkwanö dhanö nï kite atïr pïën tïmö gin na cïk mïtö.

17 “Ëntö ka onu ërangö nï ëkwan onu nï kite onu atïr pï Kiricito, cë enwongo nï onu kikome ebedo ëbal dökï, manön twërö nyutho nï Kiricito ömïö onu ëdökö ëbal? Adyer pathï nï kömanön! 18 Ka an agërö gin na yam arëdhö ökö pïny, an amoko këna nï an abedo ngat na türö cïk. 19 Cïk kikome ënë ömïö an athöö ëk akwö pï Obanga. 20 An dong etyeko gurona ökö kï Kiricito ï kor yath arïa mërë ëka pathï an ënë dökï akwö, ëntö Kiricito ënë tye ka kwö ï ïa. Kwö na an atye ködë ï koma, an akwö pï yee ï kom Wod k'Obanga, n'ömara ëka ömïrë kënë pïra. 21 An ba akwërö kïca k'Obanga, pïën ka ëkwanö dhanö nï kite atïr pï cïk, cë Kiricito öthöö nono abonge tyën köp mörö.”

3

Cobo cïk onyo bedo kï yee

1 Un jö Galatia kara ïmïng unu köman! Nga n'örögöwu? Yam cön onwongo enyutho niwu kanyalër kite n'eguro kï Yecu Kiricito ï kor yath arïa. 2 Ëk an apenywu peny acël: Un inwongo Tipo Naleng pï lübö cïk, onyo pï yeo köp më Emuth na Bër na un iwinyo? 3 Un kara ïmïng köman? Un ïcakö kï Tipo Naleng k'Obanga ëntö kobedini dong ïmïtö unu tyeko kï tëk komwu? 4 Un ïlïmö can na pol nono? Ï adyer onwongo ba obedo më nono. 5 Obanga mïöwu Tipo Naleng ëka tio tango na pol ï kinwu pïën ïlübö unu cïk onyo pï yeo köp na un iwinyo? 6 Ï yoo acël nön, “Abraam oye ï kom Obanga, ëka ëkwanö ën nï kite atïr pï yee mërë.”* 7 Myero inge unu nï jö na tye kï yee, gïn ënë ëthïnö k'Abraam. 8 Cöc na Leng onyutho nï Obanga bino kwanö Erok nï kitegï atïr pï yee. Obanga yam ötïtö köp më Emuth na Bër both Abraam cön nakun kobo nïnë nï, “Rok kïbëc bino nwongo gum piri.”* 9 Pï manön, jö na tye kï yee bino nwongo gïnï gum k'Abraam n'obedo kï yee.

10 Jö kïbëc na jengere ï lübö cïk ëlamögï dong ökö, pïën ëcöö nï, “Cen opodh ï kom jö kïbëc na ba lübö gin na kïbëc n'ëcöö ï buk më cïk.”* 11 Kobedini köp dong ongere ökö nï ba ëkwanö dhanö mörö nï kite atïr ï nyim Obanga pï tïmö gin na cïk mïtö, pïën ëcöö nï, “Jö na kitegï atïr bino kwö pï yee.” * 12 Ëntö cïk ba ocung ï kom yee, pïën ëcöö nï, “Dhanö na bino gwökö jami ni bino kwö pïrgï.” 13 Kiricito ënë yam ökökö onu kï ï cen n'opodho ï kom onu pïën onu ba ëlübö cïk. Ën obino cë ölökërë ödökö dhanö n'ëlamö nakaka onu, pïën yam ëcöö nï, “Cen myero opodh ï kom dhanö n'ëngabö malö ï wi yath.” 14 Ën ökökö onu ëk gum na yam Obanga ömïö both Abraam myero Erok thon onwong gïnï pï Yecu Kiricito. Ëk onu thon enwong Tipo Naleng na yam ën öcïkö pï yee.

Cïk ëka gin më Cïkërë

15 Utmegona, ëk kono amïï apor më kwö më karë kïbëc. Ka jö arïö öcïkërë gïnï ï gin mörö na gïn omoko, ngat mörö ope na dökï twërö lökö onyo mëdö gin mörö ïë. 16 Obanga yam öcïkërë both Abraam ëka akwarë. Cöc na Leng ba okobo nï, “kï both ëkwaëni,” na nyutho jö na pol, ëntö okobo nï, “kï both akwaru,” na nyutho ngat acël këkën na ënë Kiricito. 17 Ngö na an akobo ene: Cïk na dong obino kicen kinge mwaka 430 ba dökï twërö türö cïkërë n'Obanga otyeko moko cön ëka thon ba mïö gin n'ëcïkö rwenyo. 18 Ka mïc n'Obanga mïö obedo pï cïk, cë nwongo ba lübö cïkërë mërë, ëntö Obanga ï kïca mërë ömïö mïc both Abraam pï cïkërë mërë.

19 Pïngö ëmïö cïk dökï? Cïk ebino ëmëdö ï kom cïkërë ëk türö cïk onen ökö kanyalër naka wang n'akwar Abraam n'eketho cïkërë pïrë obino. Emalaika ënë yam okelo cïk cë ëmïö ï cïng ngat na rïbö dhanö kanya acël. 20 Ngat na rïbö dhanö ba mïtërë ka ngat acël këkën ënë tye; ëntö Obanga tye acël.

21 Cïk dong tye ka pyem kï cïkërë k'Obanga? Pathï kömanön, pïën ka onwongo ëmïö cïk na twërö mïö kwö, cë kwanö dhanö nï kite atïr obedo pï lübö cïk. 22 Ëntö Cöc na Leng kobo nï jö kïbëc tye gïnï ï thë löc më bal, ëk gin n'onwongo ëcïkö ëmïï both jö n'oye pï yeegï ï kom Yecu Kiricito.

23 Na bara yee ï kom Kiricito enyutho both onu, cïk onwongo gwökö onu na calö emabuc, naka ï karë na dong enyutho nï onu yee. 24 Kömanön, cïk onwongo obedo gin na gwökö onu naka Kiricito obino; cë dong ëcakö kwanö onu nï kite onu atïr pï yee. 25 Kobedini dong yee ï kom Kiricito tye, onu ba dökï ëtwërö bedo ï thë gwök më cïk.

Ëthïnö k'Obanga

26 Un kïbëc ibedo ëthïnö k'Obanga pï yee ï kom Kiricito Yecu. 27 Pïën un kïbëc n'onwongo ebaticawu ï Kiricito, iruko unu dong Kiricito calö böngü na nyen. 28 Apokapoka ope ï kin Ayuda k'Arok,* ï kin opii ëka ngat na löörë kënë, ï kin ëcwö ëka dhakö, pïën un kïbëc itye unu acël ï Kiricito Yecu. 29 Ka un ibedo jö ka Kiricito, cë un dong ibedo unu ëthïnö k'Abraam na bino leo gin na yam Obanga öcïkö both Abraam.

4

1 Gin na an atye ka kobo ënë nï alee jami ka pod obedo athïn, bedo na röm aröma k'opii, kadï bed ën obedo won jami kïbëc. 2 Ën bedo ï thë löc ka jö na gwökö ën ëka edite na gwökö jami naka ka karë n'apap mërë öcïkö örömö. 3 Man ënë kite n'obedo ködë ï kom onu, ï karë na onu pod ebedo calö ëthïnö, onu onwongo etye calö opii na tye ï thë twër më lobo ni. 4 Ëntö ka karë n'ëcïkö kikome örömö, Obanga obino ooro Wode na dhakö önywölö ëka ökwö ï thë cïk, 5 më kökö jö n'onwongo tye ï thë cïk, ëk ëlök onu ëdök ëthïnö k'Obanga kï twër n'örömö. 6 Kobedini kite na un dong ibedo ëthïnö k'Obanga, ënë ömïö Obanga ooro Tipo ka Wode ï cwinywu na kok nï, “Aba, Apap.” 7 Pï manön un ba dökï ibedo unu opii. Un ibedo ëthïnö k'Obanga, ëka ebino mïöwu gin na ën öcïkö.

Par ka Paulo pï jö Galatia

8 Ï karë na un bara ingeo Obanga, onwongo ibedo unu opii ka gin mökö na ba obedo gïnï obanga kikome. 9 Ëntö kobedini dong un ingeo Obanga—onyo nï Obanga dong ngeowu—pïngö un dökï ïmïtö dök cen ï opii më bedo ï thë twër më lobo ni na görü ëka na pïny ölöögï? Ïmïtö unu dök më bedo opiigï dökï? 10 Un iketho cwinywu më kwero nïnö mökö, dwe, karë na papath, ëka mwaka. 11 An atye kï lworo rwök nï ticna kïbëc na an atio pïrwu onwongo obedo më nono.

12 Utmegona, an akwaöwu nï ibed unu calö an, pïën an dong adökö calö un. Un ba ïtïmö gin mörö na rac ï koma. 13 Kite na un ingeo nï onwongo obedo pï lïth koma, ënë ömïö an acakö tïtö niwu köp më Emuth na Bër. 14 Un ba ibino ïcaa onyo ïkwëra unu kadï bed lïth koma onwongo obedo atëmatëma bothwu, ëntö ïjöla unu na bër na calö an onwongo abedo malaika k'Obanga, onyo na calö an onwongo abedo Kiricito Yecu kikome. 15 Ngö n'öbalö yom cwinywu kïbëc n'onwongo itye unu ködë? An arömö mïö caden nï, ka onwongo twërë, onwongo myero igol wangwu ökö ëka ïmïï unu botha. 16 An dong adökö langöwu pïën an akobo niwu köp adyer?

17 Jö nökënë ca tëmö gïnï kï tëk më lököwu, ëntö thamagï rac. Gin na gïn mïtö ënë nï ïlökërë unu ökö kï botha ëk ïcak unu winyogï. 18 Ka ngat mörö tye kï miti më tïmö gin na bër bothwu, manön kïbëc bër, ëntö myero ötïm gïnï ï karë kïbëc, pathï ka an atye kodwu këkën. 19 Ëthïnöna më amara, pod dökï atye ka dangö arem kodwu calö dhakö na dangö arem ï karë më nywöl naka ka Kiricito obedo na tye rwök ï kwöwu. 20 An onwongo amïtö nï kono abin abed bothwu kobedini ëk anïang ï kom gin na myero atwak bothwu, pïën thama ï komwu dong ocungo wia ökö!

Apor k'Aga ëka Cara

21 Un jö na mïtö nï cïk ölööwu, un ba ingeo ngö na cïk kobo? 22 Pïën ëcöö nï Abraam onwongo tye k'awope arïö, acël obedo wod ka dhakö n'onwongo obedo opii, ëka acël wod ka dhakö na ba obedo opii. 23 Wod ka dhakö n'onwongo obedo opii ënywölö ï kite më kom; ëntö wod ka dhakö na ba obedo opii ënywölö na calö adwogi më cïkërë n'Obanga öcïkö.

24 Man ërömö nïang ïë na calö carolok, mon arïö ni nyutho cïkërë arïö. Cïkërë acël öya kï ï wi kidi Cinai, önywölö ëthïnö na bino bedo gïnï opii: Dhakö ni ënë Aga. 25 Kobedini Aga cung pï kidi Cinai na tye ï Arabia na röm aröma kï Jerucalem më karë ni pïën tye ï opii kanya acël k'ëthïnö mërë. 26 Ëntö dhakö nökënë ca cung pï Jerucalem na tye ï polo; ën löörë kënë ëka ënë obedo aya onu. 27 Pïën ëcöö nï:

“Bed kï yom cwiny, in dhakö nï bedo alür,

na ba önywölö ëthïnö mörö;

red kï yom cwiny rwök,

in n'arem më nywöl ba ogoi;

pïën ëthïnö ka dhakö na cwörë öwëkö pol

na löö ëthïnö ka dhakö na tye kï cwörë.”

28 Utmegona, un ibedo ëthïnö më cïkërë k'Obanga, na calö Icaka. 29 Ï karë nön, athïn n'ënywölö ï kite më kom obedo yelo athïn n'ënywölö pï tëkö ka Tipo k'Obanga, ëka röm aröma thon kobedini. 30 Ëntö ngö na Cöc na Leng kobo? “Ryëm dhakö n'obedo opii ökö kï wode, pïën wode ba bino leeno jami kanya acël kï wod ka dhakö na ba obedo opii.”* 31 Pï manön, utmegona, onu ba ebedo ëthïnö ka dhakö n'obedo opii, ëntö ëthïnö ka dhakö na ba obedo opii.

5

Kuc ï Kiricito

1 Onu dong ebedo jö më kuc pïën Kiricito otyeko gönyö onu dong ökö kï ï opii. Cung unu na tëk, ëka kür ïdök unu ï opii më cïk dökï.

2 Winy unu köpna, an, Paulo, kobedini akobo bothwu nï: Ka ïmïö ëlïröwu, cë Kiricito bino bedo gin mörö na köny mërë ope bothwu. 3 An anwö köpna dökï both dhanö acëlacël na mïö ëlïrë nï ën dong tye kï banya më lübö cïk kïbëc. 4 Un jö na mïtö nï ëkwanwu nï kitewu atïr pï lübö cïk, un dong ityeko pokere ökö kenwu kï both Kiricito; ïnyïkö unu ökö kï cecen kï kom kïca k'Obanga. 5 Pï Tipo Naleng, onu etye kï gen na thwönë rwök më nwongo kite n'atïr n'ëmïö pï yee. 6 Pïën ï Kiricito Yecu, lïrë onyo bedo abonge lïrë ope kï köny mörö. Gin na könyö këkën ënë yee na tio kï mar.

7 Un onwongo itye ka ngwëc na bër. Nga n'öjüköwu më lübö köp më adyer? 8 Ëka pwony na calö man ba öya kï both Obanga n'ocwodowu. 9 Pwony më twodo ni cal kï thöbï na tïdï mörö na yenyo mökö ogati kïbëc. 10 An atye kï gen ï Rwoth nï thamawu ba bino pokere kï mëga. Ngat na tye ka mïöwu dönyö ï arubaruba, Obanga bino pwodo kadï bed ën nga. 11 Utmegona, ka an onwongo pod atïtö niwu köp më lïrë, pïngö dökï pod eketho ayela ï koma? Köp na makö yath arïa onwongo ba dökï römö bedo pëkö, ka an atïtö nï lïrë bër. 12 An onwongo athamö nï ka twërë jö nön na tye ka rubowu kï köp më lïrë myero ömëdërë gïnï anyim ëka opudhere gïnï kën-gï.

13 Utmegona, un yam ecwodowu më bedo kï kuc. Ëntö kür dök ïlök unu kuc na mewu obed më cobo miti më kwö më anywölï. Nakaka tïmö kömanön, myero dhanö acëlacël ömïrë më könyö awodhe kï mar. 14 Pïën cïk kïbëc ërïbögï ökö ï köp acël këkën nï, “Mar awodhi na calö ïmarö komi keni.”* 15 Ëntö ka ïkarë unu calö leeni më thim, cë myero ïgwökërë unu ëk kür ithum unu ökö kenwu.

Tipo Naleng ëka kite ka dhanö

16 Gin na an akobo niwu ene, mïï unu Tipo Naleng ötëlwu, ëk kür icob unu mitiwu më kwö më anywölï. 17 Pïën miti më kwö më anywölï pyem kï miti ka Tipo Naleng, ëka miti ka Tipo Naleng pyem kï miti më kwö më anywölï. Gïn arïö ni dagërë gïnï, manön ënë gin na jüköwu më tïmö gin na un ïmïtö. 18 Ëntö ka Tipo Naleng ënë tye ka tëlöwu, un ba itye ï thë cïk.

19 Tic më miti më kwö më anywölï nen ökö kanya leng. Gïn ene: tïm më ölyang, carö, tarwang, 20 wörö cal jwogi, tic më jwöjwök, adagë, dhaa, nyeko, akëmö, larö dito, pyem, apokapoka, 21 woro, mërö, cem më yom cwiny na rac, kï mökö nökënë na calö manön gïnï. Pod dökï acïköwu na tëk, kite na calö acïköwu cön, nï jö na tïmö koth jami na calö man gïnï, ker k'Obanga ba bino bedo mëgï. 22 Ëntö nyig na nyak pï Tipo Naleng ene: Mar, yom cwiny, kuc, dïö cwiny, kïca, bër, gen, 23 mwolo, ëka gwökërë kën. Cïk mörö ope na kwërö jami na calö man gïnï. 24 Jö n'obedo gïnï jö ka Kiricito Yecu otyeko gïnï guro miti më kwö më anywölï kï kite mërë kïbëc ï kor yath arïa. 25 Tipo Naleng ömïö onu kwö, cë onu myero ewothu nakun ëlübö ën. 26 Onu myero kür ebed k'awaka, kür ebed nyuthere rwök both ewodh onu, ëka kür ebed kï nyeko ï kin onu.

6

Tïmö gin na bër both jö kïbëc

1 Utmegona, ka cë ëmakö dhanö mörö tïmö bal, un jö na Tipo Naleng tëlöwu myero ïköny unu ën ëk odwog ï yoo n'atïr, nakun ïkönyö unu ën kï cwiny më mwolo. Ëntö myero ïgwökërë unu ëk un thon kür ëtëmwu. 2 Ting unu pëkö k'ewodhwu, manön ënë bino mïöwu icobo cïk ka Kiricito. 3 Ka dhanö mörö thamö nï ën pïrë tëk ëlöö jö nökënë, nakun ï adyer nwongo ën pïrë ba tëk, nwongo ën bwölërë kënë. 4 Dhanö acëlacël myero önën tic mërë kënë ka bër. Manön mïö tyën köp më wakërë mërë bedo pï tic mërë kikome na ën otio, na ba dök poro kï tic ka ngat mörö nökënë, 5 pïën dhanö acëlacël tye kï yëc mërë na myero oting.

6 Dhanö n'etye ka pwonyo kï köp ï kom Kiricito myero önywak jami kïbëc na bëcö na ën tye ködë k'apwony mërë.

7 Kür ïwëk ëbwölwu: Obanga ba etuko ködë. Gin na dhanö öcwö ënë ën thon bino kaö. 8 Ngat n'öcwö kodhi mërë ï pwodho më miti më kwö më anywölï, gin na ën bino kaö kï ïë ënë thöö, ëntö ngat n'öcwö kodhi mërë ï pwodho ka Tipo Naleng, gin na ën bino kaö kï ïë ënë kwö na ba thum. 9 Kür myero onu edher më tïmö gin na bër, pïën ka karë örömö, onu ebino kaö kac ka onu ba edhero. 10 Dong pï manön kite na onu pod etye kï karë, onu myero ëtïm gin na bër both jö kïbëc, na löö kïbëc myero onu etii both utmego onu n'oye gïnï Kiricito.

Cïk ka Paulo më ajiki

11 Un ïtwërö nënö nyukuta na thwon na an atye ka cöönö kï cïnga kikome.

12 Jö nonu na tye ka tëmö më dïöwu nï myero ïlïrë unu, obedo gïnï jö na mïtö nï gïn enen na bër both jö nökënë. Tyën köp na mïögï tïmö ënë më jükö kür eketh ayela ï komgï pï yath arïa ka Kiricito. 13 Naka thon jö n'ëlïrögï ba lübö gïnï cïk, ëntö gïn mïtö nï ëlïrwu ëk ëwakërë gïnï pï lïrë më komwu. 14 Ëntö an ba amïtö nï awakara pï gin mörö, kono pï yath arïa ka Rwoth onu Yecu Kiricito, kï kubotha lobo kïbëc dong eguro ökö ï kör yath arïa, ëka an kikoma thon egura ökö ï kom lobo pï yath arïa. 15 Pïën ka ngat mörö ëlïrö onyo ba ëlïrö, manön ba obedo gin mörö na pïrë tëk; gin na pïrë tëk ënë më bedo cwec na nyen. 16 Kuc kï kïca obed ï kom jö na lübö pwony ni, ëka both jö k'Obanga kïbëc.

17 Cakërë kobedini cïdhö ködë anyim, an ba amïtö nï ngat mörö oyela, pïën an atye kï poo na dong eketho ï koma na nyutho nï an abedo opii ka Yecu.

18 Utmegona më amara, kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu. Amën.

* 3:6 3:6 Acaki 15:6

* 3:8 3:8 Acaki 12:3; 18:18; 22:18

* 3:10 3:10 Nwönö Cïk 27:26

* 3:11 3:11 Abakuk 2:4

* 3:28 3:28 Arok obedo dhanö më Grecia.

* 4:30 4:30 Acaki 21:10

* 5:14 5:14 Jö Lebi 19:18

Jö Epeco

1

2

3

4

5

6

Waraga na Paulo öcöö both

Jö Epeco

Köp na tye ï waraga ka Paulo both jö Epeco

Më acël, waraga ka Paulo both jö Epeco makö köp më “Yüb k'Obanga na ën bino cobo ka karë örömö, ënë më cökö jami kïbëc na tye ï polo ëka ï wi lobo, më rïbögï ökö kanya acël ï Kiricito” (Epeco 1:10). Obedo thon köp both jö k'Obanga kür öwëk gïnï yüb na pïrë tëk ni pï rïbërë ka jö kïbëc ï bedo acël ï Kiricito Yecu.

Ï cöc më acël na tye ï waraga ka Paulo both jö Epeco, ngat n'öcöö oketho wi köp më rïbërë nakun twakö kite n'Obanga Apap öyërö kï jögë, kite n'ëtïmö nïgï kïca ëka ëgönyögï kï ï kom balgï nakun wok kï both Wode Yecu Kiricito, ëka kite na cïkërë na dit k'Obanga na Tipo Naleng omoko.

Ï köp më arïö Paulo okobo both jö na kwanö më kwö ï yoo na mïö bedogï acël ï Kiricito twërö bedo adyer ï kwögï kanya acël.

Ï carolok mërë na pol nyutho bedo acël ka jö k'Obanga ï rïbërë kï Kiricito: jö n'oye Kiricito cal kï kom, kï Kiricito na calö awie; onyo calö gedo, kï Kiricito na calö kidi më gwïc; onyo calö dhakö, kï Kiricito na calö cwörë. Jami kïbëc nen ï tar më mar ka Kiricito, tyër, tïmö kïca, ëka bedo na leng.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna ka Kiricito Yecu pï miti k'Obanga.

Both jö k'Obanga na leng na tye ï Epeco, na gïn ënë jö na genere ï kwögï kanya acël kï Kiricito Yecu:

2 An alëgö Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu ibed unu kï gum ëka kuc.

Gum më tipo na tye ï Kiricito

3 Eru ëmïï pak both Obanga ëka Apap ka Rwoth onu Yecu Kiricito, n'ömïö onu gum kïbëc më tipo na tye ï polo ï Kiricito. 4 Ën öyërö onu cön ï Kiricito na pod bara öcakö cweo lobo, ëk onu ebed jö na leng ï nyime abonge bal mörö ï kom onu. Pï mar mërë, 5 Obanga kï miti mërë kënë onwongo dong öyübö cön nï onu myero ebed ëthïnö mërë pï tic na Yecu Kiricito otio. 6 Eru ëmïï pak both Obanga pï kïca mërë më dheo na dit, na ën ömïö onu nono ï Kiricito na ën marö. 7 Pï remo ka Kiricito Yecu, etyeko kökö onu ökö, ëtïmö kïca ï kom bal onu ökö, na lübërë kï lönyö më kïca k'Obanga na dit 8 na ën ömïö onu na thwönë ï ryëkö mërë kïbëc ëka kï nïang. 9 Obanga ötïmö man ï karë na ën otuco müng më miti mërë both onu, nakun lübö yüb mërë na bër na ën onwongo öyübö më cobo ï Kiricito. 10 Yüb k'Obanga na ën bino cobo ka karë örömö, ënë më cökö jami kïbëc na tye ï polo ëka ï wi lobo, më rïbögï ökö kanya acël ï Kiricito.

11 Jami kïbëc tïmërë na lübërë kï yüb k'Obanga ëka thama mërë. Obanga öyërö onu më bedo jögë ï Kiricito nakun ën onwongo dong öyübö anaka kï ï acaki 12 ëk wan, n'onwongo ëcakö bedo kï gen ï kom Kiricito, myero ëmïï pak ëka dheo both Obanga. 13 Kiricito thon öyëröwu më bedo jö k'Obanga ï karë na un iwinyo köp adyer, köp më Emuth na Bër n'okelo niwu larë. Un iye Kiricito, ëka ënë ömïö ëmïöwu Tipo Naleng n'onwongo Obanga öcïkö pïrë cön ëk obed na calö anyuth mërë n'ëmwönö ï komwu, 14 na ënë gin n'ejengo na nyutho nï onu ebino nwongo gin na kïbëc n'Obanga öyübërë më mïö onu ï karë n'Obanga bino kökö jögë—na bino mïö jïï pakö dheo mërë.

Lëga ka Paulo

15 Pï tyën köp ni, anaka an awinyo köp ï kom yeewu ï Rwoth Yecu ëka pï mar na un ïmarö kï jö k'Obanga na leng, 16 an ba awëkö më mïö pwöc both Obanga pïrwu, nakun apo pïrwu ï lëgana. 17 An alëgö nï Obanga ka Rwoth onu Yecu Kiricito, Obanga më dheo, myero ömïïwu Tipo Naleng më ryëkö ëka onyuth niwu Obanga ëk inge unu ën na bër rwök. 18 An thon alëgö nï ömëny thamawu ëk inge unu gen na ën ocwodowu ïë, kit lönyö ëka dheo na thwönë na ën mïö both jögë na leng ëk obed mëgï. 19 An thon alëgö nï ïnïang unu kite na tëkö mërë na dit tio ködë ï kom onu jö n'oye Yecu. Tëkö ni na tio ï kom onu röm kï tic na dit më twër na ën tye ködë 20 n'ocero Kiricito kï kin jö n'öthöö ëka ömïö ën obedo ï nget cïngë më kucem ï polo. 21 Ën dong tye malö ï polo, löö ëlöc kïbëc më polo, twërö, tëkö, ëka nyïng kïbëc n'ëcakö, pathï ï lobo më karë ni këkën ëntö thon ï lobo më karë na tye ka bino. 22 Obanga oketho jami kïbëc ï thë twër ka Kiricito ëk ölöö, ëka ömïö ën both jö n'oye Kiricito na calö wic nakun löö jami kïbëc. 23 Jö n'oye Kiricito obedo gïnï kom Kiricito, na mïö jö n'oye pong na bër, nakun Kiricito thon pong ï jami kïbëc.

2

Ï Kiricito jö n'öthöö dökö jö na kwö

1 Ï karë n'opoth un onwongo ibedo calö jö n'öthöö pï türö cïk ëka balwu. 2 Ï karë ca onwongo un ïlübö yodhi na reco më lobo ni, nakun iwinyo unu köp ka ngat na rac na löö twër mökö na tye malö ï yamö, na ënë cwiny na kobedini tye ka tic ï cwiny jö na ba mïtö winyo köp k'Obanga. 3 Onu kïbëc onwongo ëröm kï jö nön ï lübö miti më kwö më anywölï, nakun ecobo miti më kom onu kï gin na onu ëthamö. Ï kite na yam onu etye ködë, akëmö k'Obanga onwongo myero opodh ï kom onu calö jö nökënë kïbëc. 4 Ëntö Obanga obedo alönyö ï kïca mërë, mar na ën ömarö kï onu ködë dit rwök, 5 kadï bed nï onu ëdökö jö n'öthöö ökö pï türö cïk mërë, ën ömïö onu kwö kanya acël kï Kiricito—obedo pï kïca k'Obanga ënë ömïö ïlarë unu. 6 Obanga ocero onu kï ï thöö kï Kiricito, ëka ömïö onu kabedo më bedo kanya acël kï Kiricito Yecu ï polo. 7 Obanga ötïmö jami ni kïbëc ëk enyuth ï karë kïbëc na tye anyim lönyö mërë na thwönë na ba pimere më kïca n'onen ï mar mërë both onu na Kiricito Yecu tïmö nï onu. 8 Pïën pï kïca mërë ömïö Obanga ölaröwu pï yeewu—ëka man ba ötïmërë pï tic mörö na un ïtïmö, manön obedo mïc k'Obanga— 9 pathï pï tic na dhanö tïmö, ëk kür ömïï ngat mörö öwakërë. 10 Onu ebedo gin n'Obanga otio, ën ocweo onu ï Kiricito Yecu ëk ebed jö na tio tic na bëcö na ën yam öyübö cön nï ëk onu ëtïm.

Bedo acël ï Kiricito

11 Pï manön, po nï un cön onwongo ibedo unu Erok ï kite n'ënywölöwu ködë ëka Eyuda cwodowu nï “jö na ba ëlïrö,” nakun gïn cwodere kën-gï nï “jö n'ëlïrö” (na cïng dhanö ënë ötïmö ï komgï)— 12 po unu nï ï karë nön un onwongo ipokere ökö kï both Kiricito. Un onwongo ëkööwu ökö kï ï kom jö Icarael, ba ïnywakö unu cïkërë k'Obanga ëka kï gin na kïbëc na ën öcïkö nï ebino tïmö pï jögë. Ibedo unu ï lobo ni abonge gen ëka na ba ingeo unu Obanga. 13 Ëntö kobedini ï Kiricito Yecu un n'onwongo itye unu na bor k'Obanga, ekelowu dong ökö na cwök pï remo ka Kiricito. 14 Ën kikome okelo kuc ï kin jö arïö, ömïöwa kodwu dong etye acël, ëka ën ötürö cël më gero n'opoko onu. 15 Pï kelo kuc, ën öjwaö cïk ka Muca ökö kï cïk mërë kïbëc. Ën ötïmö man ëk eketh jö arïö obed rok acël na nyen n'örïbërë kanya acël ï ën. 16 Pï thöö mërë ï kor yath arïa, Kiricito odwongo jö arïö both Obanga ï kom acël, ömïö adagë ojik ökö. 17 Kiricito obino ötïtö köp më kuc bothwu un jö n'onwongo itye unu na bor kï both Obanga ëka both jö n'onwongo tye na cwök. 18 Pï Kiricito onu kïbëc etyeko yabö nï onu yoo më thuno both Apap kï Tipo Naleng acël. 19 Kobedini dong un ba ibedo erok onyo wele, ëntö un ibedo jö më pacö acël kï jö k'Obanga na leng ëka ibedo unu jö më ödë. 20 Un dong ïcal kï gedo n'ëgërö, n'acaki thërë obedo ëkwëna ëka edwarpïny, kï Kiricito Yecu kikome na calö kidi më gwïc. 21 Gedo ni kïbëc okubere kanya acël ï Kiricito ëka tye ka döngö më bedo öt k'Obanga na leng pï Rwoth. 22 Kiricito thon tye ka gëröwu kanya acël ï kome, ëk ibed unu kanya Tipo k'Obanga bedo ïë.

3

Tic ka Paulo pï Erok

1 Pï köp ni, an Paulo na an abedo amabuc ka Kiricito Yecu pïrwu, un Erok—

2 Adyer iwinyo unu kite n'Obanga ömïa më tio tic më kïca mërë pïrwu, 3 dök thon kite na ën onyutho nïna müng mërë, na calö atyeko cöönö pïrë na cecek. 4 Ka ïkwanö unu ngö na an acöö, cë un ibino nïang na bër kite na an anïang kï müng ï kom Kiricito ködë. 5 Ï karë n'opoth angec, Obanga ba onyutho müng ni both dhanö, ëntö kobedini pï Tipo Naleng Obanga onyutho both ëkwëna mërë na leng ëka edwarpïny. 6 Müng ni ënë nï pï köp më Emuth na Bër, Erok ödökö gïnï dong jö na leo lönyö k'Obanga kanya acël k'Eyuda, ödökö gïnï dul kom acël ködgï, ëka gïn thon nywakö cïkërë n'Obanga öcïkërë ködë ï Kiricito Yecu.

7 An adökö atic më köp më Emuth na Bër ni pï mïc më kïca k'Obanga n'ëmïa pï tic më tëkö mërë. 8 Kadï bed nï an pïra ba tëk rwök kï kin jö k'Obanga na leng kïbëc, kïca ni onwongo ëmïa më tïtö köp më Emuth na Bër both Erok pï lönyö na Kiricito mïö na ba ërömö pimo, 9 ëka më mïö jö kïbëc ngeo yüb më müng k'Obanga, n'onwongo Obanga n'ocweo jami kïbëc ökanö pï karë n'opoth angec. 10 Miti k'Obanga ï köp ni kïbëc onwongo mïtö tic kï jö n'oye Kiricito më mïö ëlöc ëka wegi twër kïbëc na tye ï polo ngeo ryëkö k'Obanga na kothe papath. 11 Obanga ötïmö man na lübërë kï yüb mërë na ba thum na ën ömïö ocobere ï Kiricito Yecu Rwoth onu. 12 Pï Kiricito kobedini dong ën ömïö onu dïö cwiny ëka tëk cwiny pïën onu dong ëtwërö bino both Obanga pï yee. 13 Pï manön an alëgö nï kür ïdwök unu cwinywu cen nï pïën an atye ka lïmö can pïrwu, man kïbëc obedo më mïöwu dheo.

Lëga pï jö Epeco

14 Pï tyën köp ni an arumo cönga ï nyim Apap, 15 na ënë Acwec më jami kïbëc na tye ï polo ëka ï lobo. 16 An alëgö both Obanga ëk kï ï lönyö mërë më dheo ömïïwu twër ibed unu na tëk ï cwinywu pï Tipo mërë, 17 ëk Kiricito obed ï ïwu pïën iyee unu ën. An alëgö nï Obanga ömïï icung unu na tëk ï mar. 18 Ibed unu kï tëkö më nïang kanya acël kï jö k'Obanga na leng kïbëc, kite na mar ka Kiricito pï onu lac ködë, bor ködë, ödöngö ködë malö, ëka kite na thuth ködë. 19 An amïtö nï inge unu mar ka Kiricito na löö ngec kïbëc—ëka ipong unu ï gin mörö kïbëc n'opong ï Obanga.

20 Dheo kïbëc obed both Obanga, na ënë twërö tio tic na thwönë rwök, na löö gin na onu ëtwërö kwaö pïrë onyo ketho thama onu ïë, pï tëkö mërë na tye ka tic ï kom onu. 21 Dheo obed both Obanga naka naka ï Kiricito Yecu ëka kï jö n'oye Kiricito më wang rok kïbëc! Amën.

4

Nöthërë kanya acël ï kom Kiricito

1 Pï manön an na calö amabuc pï Rwoth, an akwaöwu nï ïlüb unu kit kwö n'opore na rwatërë kï cwodo na yam ecwodowu ïë. 2 Bed unu kï wörö ëka kï mwolo ï kom jö nökënë; ëka ibed unu jö na dangö gin na kïbëc na balö cwiny dhanö, nakun ngat acëlacël dïö cwinye ï kom awodhe kï mar. 3 Tïm unu tëk më gwökö rïbërë na Tipo Naleng ömïöwu ëk ibed unu ï kuc na tweowu kanya acël. 4 Kom tye acël ëka Tipo k'Obanga tye acël—kite na gen thon tye acël n'Obanga ocwodowu ïë— 5 Rwoth tye acël, yee tye acël, batica tye acël, 6 Obanga tye acël ëka Apap ka jö kïbëc. Ën löö jami kïbëc, tio ï jami kïbëc, ëka tye ï jami kïbëc.

7 Ëntö ngat acëlacël ï kin onu onwongo mïc më kïca, n'opore kï mïc na Kiricito ömïö bothe. 8 Manön ënë ömïö Cöc na Leng kobo nï:

“Ï karë na ën öïdhö ködë malö,

ën otero opii na pol

ëka ömïö mïc gïnï both jïï.”*

9 (Tyën köp nï “öïdhö malö” gönyö nïngö? Gönyö nï ën thon obino pïny ï lobo. 10 Ngat n'obino pïny ën acël nön ënë öïdhö malö kanya bor ï nge polo kïbëc, ëk epong jami kïbëc.) 11 Mïc na Kiricito ömïö gïn ene: ömïö jö mökö më bedo ëkwëna, mökö më bedo edwarpïny, mökö më bedo jö na tïtö köp k'Obanga, jö mökö më bedo ëkwath ëka epwonye. 12 Ticgï obedo më yübö jö k'Obanga na leng ï ticgï më könyö jïï ëka më gërö jö n'oye Kiricito, 13 naka ka onu kïbëc ëdökö acël ï yee onu ëka ï ngeo Wod k'Obanga, naka ka onu ëdökö jö n'otengo, nwongo ëdöngö na röm kï Kiricito, ëka onu ebino bedo calö ën.

14 Cë mïö onu ba dökï ebedo calö ëthïnö, na pii na tataga tatago yeegï, jö na wëkö yamö më pwony na papath lökögï, ryëkö ka jö ëka yübgï më twodo na ba dökï mïögï cacapa. 15 Nakaka manön, onu myero ëtwak köp atïr kï mar, onu myero ëdöng ï yodhi kïbëc ëka ebed calö Kiricito, na ënë obedo awi jö n'oye Kiricito. 16 Ënë obedo wic, dul kom kïbëc rïbërë gïnï ï kome ëka kubere gïnï kanya acël ï wang romo kïbëc na tye ïë. Cë ka dul acëlacël tye ka tio tic mërë kakarë, mïö kom döngö na bër kï mar.

Kwö na nyen ï Kiricito

17 An akobo niwu kï twër na Rwoth ömïa nï kür myero dökï ïmëdërë unu më bedo kï koth kwö na jö na ba ngeo Obanga bedo ködë, ï thamagï na köny mërë ope. 18 Thamagï önyöbërë dong ökö, ba dökï twërö nïang gïnï. Gïn opokere ökö kï kom kwö n'Obanga mïö pï kwia pïny n'obino nïgï pï cwinygï n'ödökö na nwang. 19 Gïn ba dökï parö gin mörö, gïn ömïrë kën-gï ï tïm më tarwang ëka thon owor gïnï rwök më tïmö koth tïm mökö na ba bër.

20 Ëntö man ba obedo kite n'onwongo epwonyowu ködë kï köp ï kom Kiricito. 21 Adyer iwinyo unu köp ï kome ëka na calö ëlübkörë epwonyowu kï köp adyer na tye ï Yecu. 22 Koth kwöwu na cön na yam ïkwö unu ködë, myero ïwëk unu dong ökö. Koth kwö nön öbal dong ökö pï miti na reco n'öbwölöwu. 23 Wëk unu Obanga dong ölök thamawu më cwiny obed na nyen, 24 ëka iruk unu kom na nyen, n'ecweo më bedo calö Obanga ï adyer më kite atïr ëka na leng.

25 Pï manön ngat acëlacël myero öwëk köp më twodo ëka ötwak köp atïr both awodhe, pïën onu kïbëc ebedo jö më dul kom acël. 26 “Ka akëmö ömaköwu, kür ipodh unu ï bal.”* Kür ïmïï unu ceng ödöny nakun akëmö pod ömaköwu, 27 ëka kür ïmïï unu karë both Catan. 28 Ngat n'obedo ka kwalö jami ka jïï myero öwëk kwo ökö ëka öcak tio tic më tïmö gin mörö na bër kï cïngë, ëk onwong gin mörö më könyö kï jö nökënë na mïtö köny.

29 Kür ïmïï unu köp na rac odonyi kï ï dhöwu, ëntö twak unu köp na bëcö këkën na könyö më döngö jö nökënë na lübërë kï gin na mïtërë, ëk jö na winyo köpwu onwong köny kï ïë. 30 Kür ïmïï unu Tipo Naleng k'Obanga okum, n'ëmïöwu ëk obed calö anën mërë n'ëmwönö ï komwu pï kürö nïnö më kököwu. 31 Wëk unu dong bedo kï këc cwiny, wang ïc, akëmö, dha ï wi jö nökënë, ayeny, ëka rac cwiny kïbëc. 32 Nakaka manön, bed unu jö na tïmö kïca both ngat acëlacël kï cwiny na bër, tïm unu kïca ï kinwu kenwu kite n'Obanga ötïmö niwu kïca ï Kiricito.

5

1 Lüb unu kite k'Obanga, pïën onu ebedo ëthïnö na ën marö. 2 Bed unu nakun ïlübö unu yoo më mar, na calö Kiricito ömarö onu, cë ömïrë kënë pï onu na calö tyër n'ëwangö na ngwece kur both Obanga.

3 Dong pï manön tïm më ölyang, onyo tïm mökö më carö carö, onyo woro më lïm myero kür ekob ï kinwu, pïën man ënë tïm na ba opore pï jö k'Obanga na leng. 4 Ba bër niwu më twakö köp mökö më lewic, twak mökö më mingo onyo twakö köp më arath, kür myero thon owinyere bothwu, ëntö thwara ïmïï unu pwöc both Obanga. 5 Un ïnïang na bër nï ngat mörö ope ï kin jö n'obedo jö ölyang, jö na tïmö tïm më carö carö, onyo jö n'owor ï kom jami—koth dhanö ni obedo awör cal jwogi—na ba bino nwongo dul mörö më bedo mëgë ï ker ka Kiricito ëka më k'Obanga. 6 Kür iye unu ngat mörö öbwölwu kï köp mökö na thërë ope, pïën akëmö k'Obanga bino ï kom jö na ba winyo köp mërë pï tïmgï nonu. 7 Pï manön kür ïrïbërë unu ködgï.

8 Un onwongo cön itye unu ï pïny na cöl, ëntö kobedini un dong itye unu ï pïny na tar ï Rwoth. Bed unu calö ëthïnö më tar 9 (pïën nyig n'önyak pï tar nen ökö ï gin na kïbëc na tye na bër, na kite atïr ëka adyer) 10 ëka ïtëm unu më pwonyo ngö na yomo cwiny Rwoth. 11 Kür ïrïbërë unu ï tic mörö kïbëc më pïny na cöl na ba könyö, ëntö thwara ituc unu tic nonu ökö kanyalër. 12 Pïën obedo më lewic thon më twak ï kom jami na jö na ba winyo köp tïmö gïnï ï müng. 13 Gin mörö na tar onyutho nen ökö kanya leng, 14 pïën tar ënë mïö jami kïbëc nen. Man ënë ömïö ekobo nï:

“Coo ökö, in ngat ïnïnö,

cer ökö kï ï kin jö n'öthöö,

cë Kiricito bino mënyöni.”

15 Gwökërë unu, ï kite na un ï kwö ködë—kür ibed unu calö jö na kwia pïny, ëntö bed unu calö jö na ryëk. 16 Tii unu kï caa n'onen na bër, pïën man ënë karë më tïm na rac. 17 Pï manön kür ibed unu jö na mïng, ëntö tëm unu më nïang ï kom gin na Rwoth mïtö nï un ïtïm. 18 Kür ïmër unu kï köngö ölök na kelo tïm më carö carö. Nakaka manön, wëk unu Tipo Naleng opong ï cwinywu, 19 nakun ïtwak unu ï kinwu këkënwu kï köp më jabuli, wer ëka kï wer më cwiny. Wer unu wer më pakö Rwoth ï cwinywu. 20 Mïï unu pwöc both Obanga Apap ï karë kïbëc pï jami kïbëc ï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito.

21 Mïrë unu këkënwu ï thë löc ka jö nökënë, ngat man both awodhe, pï wörö Kiricito.

Mon ëka cwö

22 Un mon, mïrë unu kenwu ï thë löc ka cwöwu, na calö ïmïrë unu kenwu both Rwoth. 23 Pïën ëcwö ënë obedo awi dhakö kite na Kiricito obedo awi jö n'oye ën, na gïn ënë kome, ëka Kiricito obedo alar ka jö n'oye ën. 24 Kite na jö n'oye Kiricito mïrë gïnï ï thë löc ka Kiricito, mon thon myero ömïrë gïnï ï thë löc ka cwögï ï jami kïbëc.

25 Un cwö, mar unu monwu kite na Kiricito ömarö kï jö n'oye ën ëka ömïö kwö mërë pïrgï, 26 ëk ëlönygï obed na leng, kinge na dong ölwökögï kï pii ëka kï köp, 27 ëk ekel jö n'oye ën ï nyime na calö nyakö n'ëyübö më anyöma, na poo mörö ope ï kome onyo na terinyime öjüjünga onyo gin mörö nökënë na rac, ëntö obed na leng na bal mörö ope ï kome. 28 Ï yoo acël nön, cwö myero ömar mon-gï kite na gïn marö kï komgï kën-gï. Ngat na marö dhakö mërë nwongo marö kome kënë. 29 Ngat mörö ope na dag kome kënë, ëntö pïdhö kï cem ëka gwökö, kite na Kiricito thon gwökö ëka pïdhö kï jö n'oye ën, 30 pïën onu ebedo dul kom Kiricito. 31 Kite n'ëcöö ködë ï Cöc na Leng nï: “Pï tyën köp ni ëcwö bino wëkö apap mërë ëka aya mërë, cë rïbërë kï dhakö mërë, ëka jö arïö bino dökö kom acël.”* 32 Man obedo müng na dit—ëntö an atye ka twak ï kom Kiricito ëka kï jö n'oye ën. 33 Pï manön, ëcwö acëlacël ï kinwu myero thon ömar dhakö mërë kite na ën marö kï kome kënë ëka dhakö myero öwör cwörë.

6

Enyodo ëka ëthïnögï

1 Un ëthïnö, winy unu enyodowu ï Rwoth, pïën manön ënë bër. 2 Cöc na Leng kobo nï, “Wör apapni ëka ayani,” man ënë cïk më acël n'ëcïkö pï gin mörö na bër na bino yaa kï ïë— 3 “ëk ibed unu na bër ëka ibed unu ï lobo pï karë na lac.”*

4 Un jö kabebe, kür iter unu ëthïnöwu ï yoo na rac na mïö akëmö makögï, ëntö mïï unugï ödöng na bër nakun ipwonyo unugï ëka inyutho unu nïgï kite na bëcö na Rwoth pwöyö.

Opii ëka editegï

5 Un opii, winy unu editewu më lobo kï cwiny acël, na calö iwinyo unu Kiricito, nakun ilworo unugï kï myël kom. 6 Ticwu myero kür obed tic n'ënënö kï wang këkën më yomo cwiny dhanö, ëntö tii unu gin n'Obanga mïtö kï cwinywu kïbëc, na calö opii ka Kiricito. 7 Tii unu ticwu kï cwiny na bër, na calö itio unu pï Rwoth, ëka pathï pï dhanö, 8 pïën un ingeo nï Rwoth bino cülö ngat mörö këkën, kadï obedo opii onyo ngat mörö na löörë kënë pï gin mörö këkën na bër na ën otio.

9 Wegi opii, ter unu opiiwu ï yoo acël nön. Kür ïbür unugï, kite na un ingeo nï adit na löögï ëka kï un tye ï polo, na ën makö jö kïbëc na röm aröma.

Kwot k'Obanga

10 Më ajiki, bed unu na tëk ï Rwoth ëka ï twërö më tëkö mërë. 11 Ruk unu jami më lwëny n'Obanga mïö, ëk icung unu na tëk, nakun ïgëngërë unu kï kom ököra ka Catan. 12 Pïën onu ba ëlwënyö kï dhanö adhana, ëntö ëlwënyö k'ëlöc ëka wegi twër më yökö, na löö wi lobo thükül ï karë ni më cöl pïny ëka kï tipo mökö na reco na tye malö ï wi yamö. 13 Pï manön, myero iruk unu jami lwëny n'örömö n'Obanga mïö, ëk ökönywu më cung na tëk ka nïnö na rac othuno, ëka kinge lwëny naka ï ajiki, un pod ibino cung unu na tëk. 14 Pï manön myero icung unu nakun itweo unu wang pyërwu kï del më köp atïr, ruk unu kite atïr obed nywenyo më gwökö korwu, 15 ëka ïyübërë unu më tïtö köp më Emuth na Bër më kuc na calö wör më tyënwu. 16 Mëd ï kom jami ni kïbëc, yeewu myero obed kwotwu na un ïtwërö neko mac kï ï kom athërö na Catan yuo. 17 Ruk unu larë obed tok nywenyo më wiwu, ëka köp k'Obanga na ënë pala abadë ka Tipo Naleng. 18 Lëg unu lëga kïbëc na papath kï tëkö ka Tipo Naleng ï karë kïbëc. Bed nï yübërë unu ï karë kïbëc nakun ïdangö unu pëkö, ëka ïlëgö unu pï jö k'Obanga na leng kïbëc.

19 Lëg unu thon pïra ëk Obanga öyab dhöga, ömïa ngö na myero atwakï, ëk atuc müng më köp më Emuth na Bër. 20 An abedo akwëna mërë na röm kï ngat mörö na cung pï lobo mërë, ëntö etwea ökö kï nyör. Lëg unu ëk atwak abonge lworo ï kom köp më Emuth na Bër kite na an myero atwak ködë.

Moth më ajiki

21 Ömïn onu Tukiko omego më amara ëka atic na genere ï Rwoth, bino kobo niwu köp kïbëc ï koma ëka ï kom ticna, ëk un thon inge. 22 An atye ka oro ën yo bothwu pï tyën köp ni, ëk ën ömïïwu inge kite na wan etye ködë ëka ödïï cwinywu.

23 An alëgö nï Obanga Apap ëka Rwoth Yecu Kiricito bino mïö kuc, mar ëka yee both utmego kïbëc. 24 Kïca k'Obanga obed both jö kïbëc na marö Rwoth onu Yecu Kiricito kï mar na ba thum.

* 4:8 4:8 Jabuli 68:18

* 4:26 4:26 Jabuli 4:4

* 5:31 5:31 Acaki 2:24

* 6:3 6:3 Nwönö Cïk 5:16

Jö Pilipi

1

2

3

4

Waraga na Paulo öcöö both

Jö Pilipi

Köp na tye ï waraga ka Paulo both jö Pilipi

Waraga ka Paulo both jö Pilipi onwongo ëcöö both jö n'oye Kiricito më acël na Paulo öcakö ï lobo më Roma na tye ï Macedonia. Ëcöö ï karë n'akwëna Paulo onwongo tye ï buc ëka ï karë na ën onwongo ayela kï both etic k'Ekiricito nökënë ëka cwinye onwongo ba yom ï kom pwony na ba tye atïr kï both jö n'oye Kiricito na tye ï Pilipi. Ëntö waraga ni onwongo tye më mïö yom cwiny ëka tëk cwiny n'ëtwërö tïtö kï yee ka Paulo na thuth ï Yecu Kiricito.

Tyën köp na pïrë tëk n'ömïö ëcöö waraga onwongo obedo më pwöyö Ekiricito më Pilipi pï mïc na gïn ooro më könyö Paulo ï karë na ën onwongo mïtö köny. Ën otio kï karë ni më nïangögï, ëk obed gïnï kï tëk cwiny kür öpar gïnï pëkö mërë ëka pëkögï thon. Ën odwekogï më bedo kï mwolo ka Yecu, na path kï bedo kï cwiny më nyeko ëka awaka. Ën opo wigï nï kwögï më rïbërë kanya acël kï Kiricito obedo mïc më kïca k'Obanga na gïn onwongo pï yee, pathï pï bedo kï winy ï kom yüb më Cïk k'Eyuda. Ën öcöö pï yom cwiny ëka kuc n'Obanga mïö both jö n'örïbërë kanya acël më kwö kï Kiricito.

Waraga ni ënënö kï köp mërë ï kom yom cwiny, tëk cwiny, nöthërë ëka dïö cwiny ï yee k'Ekiricito ëka kwö, nyutho thon mar na thuth na Paulo onwongo tye ködë ï kom jö n'oye Kiricito na tye ï Pilipi.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo gïn kï Timoteo, n'obedo gïnï etic ka Kiricito Yecu.

Both jö k'Obanga na leng kïbëc na tye ï Kiricito Yecu na bedo gïnï ï Pilipi, kanya acël k'ëtëla ëka ëköny tic ka jö n'oye Kiricito:

2 Obanga Apap onu ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc.

Lëga ka Paulo pï jö n'oye Kiricito

3 An apwöyö Obangana ï karë kïbëc na an apo pïrwu. 4 Ï lëgana kïbëc, an alëgö pïrwu kïbëc kï yom cwiny 5 pïën cakërë ï nïnö më acël më thuno ködë naka tin, un ïrïbërë köda ï tic më tïtö köp më Emuth na Bër. 6 An angeo na bër nï Obanga n'öcakö tic ni ï kinwu bino mëdërë kï tic mërë naka ka othum ï nïnö na Kiricito Yecu bino dwogo.

7 Opore nïna më parö pïrwu kïbëc kömanön, pïën pïrwu tëk rwök botha; pïën un kïbëc ïrïbërë unu köda kanya acël më nywakö kïca n'Obanga ömïa ï buc kany, ëka dökï ï karë na an atwakö köp na bër më moko köp më Emuth na Bër më cung na tëk. 8 Obanga ënë obedo caden-na na ngeo nï par na thuth na an abedo ködë pïrwu yaa kï mar ka Kiricito Yecu kikome.

9 An alëgö nï marwu myero ömëdërë amëda na thwönë ï ngec ëka kï nïang na thuth, 10 ëk ömïï ïyër unu gin na bër. Cë un ibino bedo na cwinywu leng abonge bal mörö naka ï nïnö na Kiricito bino dwogo, 11 ëka thon bino mïö ticwu kïbëc na bëcö më kite n'atïr nya ï komwu pï Yecu Kiricito—nakun mïö dheo kï pak both Obanga.

Tweo Paulo ömïö köp më Emuth na Bër önya

12 Utmegona, an amïtö inge unu nï gin n'ötïmërë ï koma ökönyö rwök më mïö köp më Emuth na Bër nya. 13 Acikari gïnï më pacö k'adit ëka jö kïbëc na tye kany, ngeo gïnï nï an etwea pïën an abedo alübkör Kiricito. 14 Bedona ï buc öcükö cwiny utmego na pol na tye ï Rwoth më tïtö köp k'Obanga kï tëk cwiny abonge lworo.

15 Adyer jö mökö tïtö köp ï kom Kiricito kï cwiny më nyeko ëka dhaa, ëntö jö nökënë tïtö gïnï kï cwiny na bër. 16 Jö na tïtö kï cwiny na bër tïtö gïnï pï mar, nakun ngeo gïnï nï Obanga oketha kany më cung na tëk pï köp më Emuth na Bër. 17 Jö nökënë ca tïtö gïnï nyïng Kiricito pï larö dito nakun cwinygï nwongo ba bër, thamagï tye më mëdö can nïna ï buc kany. 18 Köp mörö ope, pïën ï yodhi kïbëc, kadï ï köp më twodo onyo ï köp adyer, gïn tye ka tïtö pï Kiricito ëka an abino mëdara më bedo kï yom cwiny.

Eyo, an abino mëdara më bedo kï yom cwiny, 19 pïën an angeo nï pï lëgawu ëka kï köny n'öya kï both Tipo ka Yecu Kiricito, bino mïöna donyo yökö kï ï can. 20 Mitina ëka gen-na rwök tye nï an lewic ba bino maköna ï gin mörö, ëntö an athamö më mïö dheo both Kiricito ï koma kï tëk cwiny na thwönë rwök, ï karë ni na calö karë kïbëc, kadï akwö onyo athöö ökö. 21 Pïën kï kubotha, kwö ënë bedo na kwö pï Kiricito, ëka ka athöö, abino nwongo magoba rwök. 22 Ka an myero akwö ï kom, manön bino mïö an atio tic mökö na könyö ëntö an ba angeo gin na myero ayër. 23 Yërö acël kï kom jami arïö ni ocungo wia ökö: Mitina tye nï kono athöö ökö ëk abed kanya acël kï Kiricito, pïën manön ënë bër na löö kïbëc, 24 ëntö pïrë tëk rwök pïrwu nï abed na kwö. 25 An dong ayee ï köp ni, an angeo nï pod abino bedo ëka an abino mëdara më bedo kodwu pï döngö ëka ibed unu kï yom cwiny ï yeewu. 26 Manön bino mïö wakërëwu pïra ï Kiricito Yecu bedo na thwönë rwök, ka an dökï adwogo bothwu.

27 Gin na pïrë tëk rwök ënë nï kite më kwöwu myero örwatërë kï gin na köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito mïtö, ëk kadï an abino më nënöwu, onyo kadï an atye na bor kodwu, ka an awinyo köp ï komwu, myero an ange nï icung unu na tëk ï cwiny acël kï thama acël nakun ïlwënyö unu kanya acël pï yee n'obino pï köp më Emuth na Bër. 28 Kür ïmïï jö na pyem kodwu ömïïwu lworo ï kom gin mörö. Man ënë anyuth na cïmö bothgï nï gïn bino rwenyo ökö na twal, ëntö anyuth ni nyutho bothwu nï ebino laröwu—ëka manön obedo gin na yaa kï both Obanga. 29 Pïën ën ömïöwu gum më tic pï Kiricito, pathï gum më yee ï kome këkën, ëntö më lïmö can pïrë thon. 30 Onu etye ka lïmö can kanya acël. Un ïnënö lïmö can-na ï karë n'opoth ëka un ingeo nï an pod atye ka lïmö can.

2

Mwolo ka Kiricito

1 Pï manön, ka un inwongo tëk cwiny mörö pï bedo ï Kiricito, onyo mar k'Obanga na cükö cwiny onu, onyo ka ëmïöwu rïbërë kanya acël më Tipo Naleng, onyo cwiny më kïca ëka cwiny më tïmö gin na bër both jö nökënë, 2 cë ïmïï unu yom cwinya ocobere na bër nï köman, bed unu kï thama acël ëka mar acël nakun ïrïbërë unu kanya acël ï cwinywu ëka thamawu thon obed acël. 3 Kür ïtïm unu gin mörö pï larö dito onyo më awaka këkën, ëntö bed unu kï mwolo, nakun ngat acëlacël wörö awodhe na calö ngat na dit na löö ën ökö. 4 Kür ïtham pï gin na konyi këkën ëntö tham pï gin na könyö jö nökënë thon.

5 Bed unu kï thama na bër ï kom ewodhwu na röm kï thama na yam Kiricito Yecu tye ködë:

6 Kadï ï cal mërë, Kiricito adyer onwongo obedo Obanga,

ën ba ocere më moko bedo na röm k'Obanga,

7 ëntö ën öwëkö rwöm më dit mërë kïbëc,

cë ökwanyö kite më opii,

ëka ënywölö ën na calö dhanö.

8 Ï karë na ën obedo dhanö,

ën omwolere

ëka obedo kï winy ï kom Obanga naka ï thöö—

naka thon më thöö ï kor yath arïa!

9 Pï manön Obanga oketho ën malö ï kabedo më wörö

ëka ömïö ën nyïng na tye malö na löö nyïng kïbëc,

10 ëk gin na kïbëc na tye ï polo ëka lobo, naka gin na tye pïny ï thë lobo,

orum cöng-gï pïny më wörö nyïng Yecu,

11 ëka lëb kïbëc otuc nï Yecu Kiricito ën Rwoth,

nakun ëmïö dheo both Obanga Apap.

Tar na tye ï lobo

12 Pï manön, utmegona më amara, na calö ibedo unu kï winy ï köpna ï karë kïbëc n'onwongo an pod atye bothwu, myero dong ibed unu kï winy na löö kobedini na an dong atye na bor kodwu—mëdërë unu më tio tic më cobo larëwu kï lworo ëka kï myël kom, 13 pïën Obanga ënë tye ka tic ï cwinywu, nakun mïöwu miti ëka tëkö më tic, ëk ïtïm unu jami na yomo cwiny Obanga.

14 Tii unu tic kïbëc abonge ngüngüta onyo pyem, 15 ëk ibed unu abonge gin mörö na rac ëka ibed unu na leng, ëthïnö k'Obanga na bal mörö ope ï komgï. Cë na calö ïkwö unu ï kin rok n'ogom n'öbal gïnï ökö, myero ibed unu calö cër na ryëny gïnï ï wi lobo. 16 Mak unu dong köp më kwö na tëk—ëk ï nïnö na Kiricito bino dwogo, an atwërö wakara nï an ba angwëcö ngwëc më nono onyo atio tic më nono. 17 Ëntö an abino bedo kï yom cwiny kadï bed nï ëöny remona ëk obed calö gin n'ëönyo ï keno tyër, nakun yeewu ëka ticwu bothe bedo calö mïc n'ëtyërö both Obanga, an cwinya yom, ëka an thon anywakö yom cwinya kodwu. 18 Cë un thon myero ibed unu kï yom cwiny ëka ïnywak unu yom cwinywu köda.

Timoteo ëka Epaprodito

19 An atye kï gen ï kom Rwoth Yecu më oro Timoteo yo bothwu pïöpïö, ëk ka an awinyo kite na un itye ködë öcük cwinya. 20 An ba atye kï ngat mörö nökënë dökï na calö ën, na twërö parö pïrwu adyer. 21 Jö nökënë kïbëc parö gïnï pï gin na könyögï këkën, ba thamö gïnï pï gin na makö köp ï kom Yecu Kiricito. 22 Ëntö un ingeo kite ka Timoteo ëka köny mërë na ën onyutho. Ën kï an etye na calö wod ëka apap mërë, ën otio kanya acël köda ï tïtö köp më Emuth na Bër. 23 Pï manön, an atye kï gen më oro ën yo bothwu pïöpïö, ka an anënö kite na pïny tye ka woth ködë kï kubotha kany. 24 An atye kï gen ï Rwoth nï an kikoma abino nënöwu na cwöcwök.

25 An athamö thon nï myero aor Epaprodito yo bothwu, ömëra na an atio ködë kanya acël ëka acikari, na ën thon obedo aor na un ioro yo botha më könyöna. 26 Adyer ën parö pïrwu nakun mïtö nï ënënwu, ëka thon cwinye opodho, pïën ibino iwinyo unu nï ën onwongo two. 27 Adyer ën onwongo two rwök n'öbwöth thöö ökö. Ëntö Obanga onwongo tye kï kïca ï kome, ëka pathï ï kome këkën ëntö ï koma thon, ëk kür ömëd nïna cwer cwiny ï kom cwer cwiny. 28 Manön ënë gin n'ömïö an amïtö rwök nï myero aor ën yo bothwu ëk ibed unu kï yom cwiny ka ïnënö unu ën dökï ëka an thon kür abed kï cwer cwiny na thwönë rwök. 29 Jöl unu ën ï Rwoth kï yom cwiny na dit, ëka ïwör unu jö na cal ködë, 30 pïën ën öbwöth thöö pï tic ka Kiricito, öjalö kwö mërë ëk ecob gin n'orem ï kom köny n'onwongo un ba ïtwërö mïöna.

3

Kite atïr më adyer

1 Më ajiki mërë, utmegona, bed unu kï yom cwiny ï Rwoth! An ba adhero më nwönö cöönö köp n'onwongo acöö cön bothwu, pïën köp nön bino gwököwu. 2 Gwökërë unu kï kom jö na reco na cal gïnï kï gwongi, na cere gïnï më ngölö dul kom dhanö. 3 Pïën onu ënë jö n'ölïrë adyer. Onu jö n'ëwörö Obanga kï Tipo Naleng. Onu eketho dheo ï kom Kiricito Yecu nakun onu ba eketho gen ï kom gin na onu ëtïmö na calö dhanö. 4 Ëntö an kikoma thon atwërö bedo kï gen na calö manön.

Ka ngat nökënë thamö nï ën etye kï tyën köp më ketho gen ï kom gin na onu ëtïmö na calö dhanö, an atye ködë na löö: 5 An ëlïra ï nïnö më aboro më ditna, ëka rokna obedo jö Icarael më kaka ka Benjamin. Adyer an abedo dhanö më Iburu na jö Iburu ënë önywöla. Ï köp na makö Cïk ka Muca, an abedo Aparicayo. 6 Köp na makö ketho cwiny, an alwënyö ï kom jö n'oye Kiricito. Köp na makö kite atïr na cung ï lübö Cïk, köp mörö na rac onwongo ope ï koma.

7 Ëntö jami kïbëc n'onwongo cön an athamö nï könya, kobedini dong an anënögï na calö jami na könygï ope pï gin na Kiricito ötïmö. 8 Adyer, tye gin mörö na bër na löö, ënë më ngeo Rwothna Kiricito Yecu. Manön ënë gin n'ömïö an anënö jami kïbëc na calö gin na könygï ope. Pï Kiricito ömïö an adökö acan jami kïbëc, ëka an anënögï na calö yugi, ëk anwong Kiricito 9 ëk an arïbara ködë kanya acël. An ba atye kï kite atïr n'obedo mëga na lübërë kï lübö Cïk. An dong atye kï kite atïr n'ëmïö pï yee ï kom Kiricito—kite atïr na yaa kï both Obanga ëka ocung ï kom yee. 10 An amïtö nï ange Kiricito kï tëkö na ën ocer ködë. An amïtö thon nywakö ködë can na ën ödangö, ëk abed na calö ën ï thöö mërë, 11 ëk ka twërë athun naka ï cer kï ï kin jö n'öthöö.

Mediri më cïdhö anyim

12 An ba atye ka kobo nï atyeko dong tïmö jami ni kïbëc, onyo nï atyeko dong bedo na bër, ëntö pod atye ka mëdara më cïdhö anyim nakun an atëmö më makö pïra këna gin na Kiricito Yecu ömaka pïrë. 13 Utmegona, an ba athamö nï atyeko dong makö. Ëntö tye gin mörö acël na an amarö tïmö: Wia wil ökö ï kom gin n'opoth angec, nakun alarö gin na tye anyim calö dhanö na tye ka ngwëc. 14 An angwëcö më thuno naka ï ajiki më ngwëc, ëk anwong mïc na ënë cwodo n'Obanga tye ka cwodona ködë ï kwö na malö ï Kiricito Yecu.

15 Onu jö kïbëc n'etengo myero ebed kï koth thama nön. Ëntö ka thamawu opokere ökö ï köp mörö, Obanga thon bino nyutho bothwu yoo n'atïr. 16 Gin na mïtërë këkën ënë nï onu myero ëmëdërë më cung na tëk ï yoo na dong onu ethuno ïë.

17 Utmegona, rïbërë unu kanya acël nakun ïlübö unu kitena. Wan dong etyeko nyutho bothwu apor na myero ïlüb unu, ëka myero ïnën unu na bër jö na lübö apor nön. 18 An abedo ka kobo niwu wang na pol ëka kobedini an akobo dökï kï pii wanga nï tye jö na pol na kwögï ömïögï ödökö lang më yath arïa ka Kiricito. 19 Ï ajiki mërë, jö nön ebino tyekogï ökö na twal, pïën ïgï ënë obedo obangagï. Gïn nwongo dheogï kï kom gin na myero ömïïgï lewic. Thamagï kemo jami më lobo ni këkën. 20 Ëntö pacö onu tye ï polo. Onu etye ka kürö Alar na tye ka bino kï kunön, Rwoth onu Yecu Kiricito. 21 Ën bino lökö kom onu na görü ëka mïö dökö calö kome më dheo. Ën tio kï tëkö mërë na mïö ën twër më kelo jami kïbëc ï thë löc mërë.

4

1 Pï manön, utmegona, na an amarö ëka aparö pïrwu rwök, cung unu na tëk ï Rwoth kömanön, nyikoneina më amara, un ënë ibedo yom cwinya ëka tok më dheo na an anwongo pï ticna.

Bed unu kï yom cwiny ï Rwoth

2 An akwaöwu in Euodia ëka Cintuke, më tyeko köp ï kinwu pïën un ibedo jö ka Rwoth. 3 An akwai in atic awodha më adyer, köny mon ni, pïën gïn thon otio rwök më tïtö köp më Emuth na Bër köda, kanya acël kï Kelemento ëka k'etic ewodha kïbëc, na nyïng-gï dong etyeko cöönö ökö ï buk më kwö.

4 Bed unu kï yom cwiny ï Rwoth ï karë kïbëc, ëka an anwö dökï nï: Bed unu kï yom cwiny! 5 Mïï unu jö kïbëc onge mwolo na un itye ködë. Rwoth dong cwök. 6 Kür ibed unu kï par ï kom gin mörö, ëntö ï köp kïbëc mïï unu Obanga onge gin na un ïmïtö ï lëga ëka kï bakö dhöwu kanya acël kï mïö pwöc thon. 7 Ëka kuc k'Obanga, na löö ngec ka jö kïbëc, bino gwökö cwinywu ëka thamawu ï Kiricito Yecu.

8 Më ajiki, utmegona, gin mörö këkën na tye adyer, gin mörö këkën na römö awöra, gin mörö këkën na tye atïr, gin mörö këkën na tye na leng, gin mörö këkën na më amara, gin mörö këkën na dhanö pwöyö, gin mörö tye na bër na löö onyo gin mörö na myero apaka, tham unu ï kom gin ni gïnï. 9 Keth unu ï tic gin na yam ipwonyo unu onyo ïgamö unu onyo iwinyo unu kï botha, onyo ïnënö unu ka an atïmö. Cë Obanga më kuc bino bedo kodwu.

Pwöyö mïc na jö Pilipi ömïö

10 An atye kï yom cwiny rwök ï Rwoth pïën kobedini un dökï ïparö pïra. Adyer, un ibedo ka parö pïra, ëntö un onwongo ba itye kï karë më könyöna. 11 An ba atye ka kobo köp ni pïën an atye ka mïtö gin mörö kï bothwu. An dong apwonyara ökö nï gin mörö na an atye ködë röma. 12 An angeo bedo kï gin mörö na nönök, ëka thon angeo bedo kï gin mörö na büp. An apwonyara më yeng kï gin mörö këkën na an anwongo ï karë mörö, kadï yengo rwök, onyo dangö kec, bedo kï lönyö na büp onyo bedo kï can. 13 An atwërö tïmö gin na kïbëc pïën Kiricito ënë mïa tëkö.

14 Un ïtïmö bër më rïbërë köda ï pëköna. 15 Un jö Pilipi ingeo unu na bër nï ï karë na an ayaa kï ï Macedonia ï acaki tïtö köp më Emuth na Bër, ba tye jö n'oye Kiricito mörö n'örïbërë köda ï köp më mïö ëka gamö mïc, na path kï un këkën. 16 Kadï naka ï karë na an atye ï Tecalonika un ibedo ka oro nïna köny na an amïtö wang na pol. 17 An ba akobo köp ni pïën an atye ka mïtö mïc kï bothwu, ëntö an amïtö nï inwong unu magoba na bino kï ï mïö mïc. 18 An atyeko gamö gin na un ïmïa kïbëc ëka dwong rwök; an atye kï jami kïbëc na an amïtö, pïën an agamö mïc na un ioro k'Epaprodito. Mïc ni obedo gin na ngwece kur n'ëtyërö both Obanga, na ën pwöyö ëka na yomo cwinye. 19 An alëgö nï Obangana bino mïöwu jami kïbëc na un ïmïtö, nakun kwanyö kï ï lönyö mërë më dheo na ën tye ködë ï Kiricito Yecu.

20 Dheo obed both Obanga Apap onu naka naka. Amen.

Moth më ajiki

21 Moth unu jö k'Obanga na leng kïbëc ï Kiricito Yecu. Utmego na tye gïnï kanya acël köda omothowu. 22 Jö k'Obanga na leng kïbëc omothowu, rwök mërë jö na tio gïnï ï pacö ka Cija.

23 Kïca ka Rwoth Yecu Kiricito obed kodwu.

Kolocai

1

2

3

4

Waraga na Paulo öcöö both

Jö Kolocai

Köp na tye ï waraga ka Paulo both jö Kolocai

Waraga ka Paulo both jö Kolocai onwongo ëcöö both jö n'oye Kiricito na tye ï Kolocai, taun na tye ï Acia kukïdë më Epeco. Pathï Paulo ënë öcakö athuko ka jö n'oye Kiricito ni ëntö onwongo tye ï kabedo na Paulo öparö më tic ïë, kite na ën ooro etic kï ï Epeco, taun na dit më Roma na tye ï Acia. Paulo onwongo ongeo nï epwonye na twot onwongo tye ï kin jö n'oye Kiricito na tye ï Kolocai n'ocere gïnï nï ka ngat mörö mïtö ngeo Obanga ëka onwong larë myero öwör ëtëla më cwiny ëka ëlöc. Mëd ï kom manön, epwonye ni okobo nï myero dhanö ömïrë ï thë twërö na pïrë tëk na calö lïrë ëka myero ölüb cïk na makö cem ëka kï köp nökënë.

Paulo öcöö köp ni më kwërö pwony ni kï köp më adyer k'Ekiricito. Köp më dhö cwinye na ën ödwökö ënë nï Yecu Kiricito twërö mïö larë kikokome ëka nï yee kï tic mökö gïnï kwanyö jö ökö kï bothe. Obanga otio kï Kiricito më cweo wi lobo ëka tio ködë më dwongo lobo yo bothe. Rïbërë kï Kiricito këkën ënë gen më larë tye ïë pï wi lobo. Paulo okobo kanyalër thama mërë ï kom pwony na pïrë tëk ni pï kwö ka jö n'oye.

Adyer tye nï Tukiko, n'otero waraga ka Paulo ni both jö Kolocai, onwongo owotho gïn k'Onecimo, opii na Paulo onwongo öcöö waraga both Pilemon na kakarë.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo na ënë akwëna ka Kiricito Yecu pï miti k'Obanga, ëka kï both ömïn onu Timoteo.

2 Both utmego na tye gïnï ï Kolocai n'obedo jö k'Obanga na leng ëka na genere gïnï ï Kiricito:

Obanga Apap onu ömïïwu gum ëka kuc.

Mïö pwöc ëka lëga

3 Wan ëmïö pwöc ï karë kïbëc both Obanga, Apap ka Rwoth onu Yecu Kiricito, ka wan ëlëgö pïrwu, 4 pïën wan ewinyo pï yeewu ï kom Kiricito Yecu ëka pï mar na un ïmarö kï jö k'Obanga na leng kïbëc— 5 yee ëka mar n'obino pï gin na un igeno n'ëkanö ï polo pïrwu, n'onwongo iwinyo unu cön ï köp më adyer na ënë köp më Emuth na Bër 6 n'obino bothwu. Ï wi lobo thükül köp më Emuth na Bër ni tye ka nyakö nyige ëka tye ka nya ï kit yo acël nön, na calö kite n'obedo tïmërë ködë ï kinwu, cakërë ï nïnö na un iwinyo ïë ëka ïnïang unu ï kïca k'Obanga ï adyer mërë kïbëc. 7 Un inwongo pwony ni kï both Epapira na ënë atic awodhwa më amara, n'obedo atic ka Kiricito na genere na kakarwa, 8 ëka ën thon okobo nïwa pï mar na Tipo Naleng ömïöwu.

9 Pï tyën köp ni, cakërë ï nïnö na wan ewinyo köp ï komwu, wan ëlëgö pïrwu na ba ekeng, nakun ëkwaö Obanga nï ömïïwu ngec na thuth ï gin na ën mïtö, nakun ibedo unu kï ryëkö ëka nïang kïbëc na Tipo Naleng mïö. 10 Cë kwöwu obed n'opore both Rwoth, na yomo cwinye na bër, nakun itio unu tic na bëcö na mïö kwöwu nyakö nyige ëka më döngö ï ngec k'Obanga. 11 Obanga ömïïwu tëkö kïbëc na rwatërë kï twërö më dheo mërë, ëk ïdang unu can kïbëc nakun ïdïö unu cwinywu kï yom cwiny. 12 Mïï unu pwöc both Obanga Apap na mïö onu ebedo jö n'opore më nywakö jami më alea kanya acël kï jö k'Obanga na leng ï ker më tar. 13 Ën ölarö onu kï ï twër më cöl pïny cë okelo onu ï ker ka Wode na ën marö, 14 ënë kökö onu ëka tïmö kïca ï kom bal onu.

Tëkö ka Kiricito

15 Kiricito obedo cal k'Obanga na ba nen, ën obedo na tye n'onwongo bara ecweo gin mörö ëka ën obedo athïn kaö na tye kï löc ï kom gin acwea kïbëc. 16 Pïën ï ën, Obanga ocweo jami kïbëc: jami na tye ï polo ëka na tye ï wi lobo, gin na nen ëka gin na ba nen, kadï wegi then ker onyo wegi tëkö onyo ëlöc ëka wegi twër; jami kïbëc ecweo kï twër mërë ëka pïrë. 17 Ën öcakö bedo na tye kï ï kin jami kïbëc, ëka ï ën jami kïbëc rïbërë kanya acël. 18 Ën thon obedo wic, ëka jö n'oye Kiricito ënë obedo kome. Ën obedo acaki n'öcakö cer kï ï kin jö n'öthöö, ëk ën obed ngat na tëlö yoo ï jami kïbëc. 19 Pïën Obanga obino obedo kï yom cwiny cë oyeo nï Wode obed kï kite kïbëc na cal kï mëgë, 20 ëka ï Kiricito ën oyeo më dwökö jami kïbëc bothe, gin na tye ï wi lobo onyo gin na tye ï polo, nakun kelo kuc pï remo ka Kiricito n'öny ï kor yath arïa.

21 Un yam ipokere ökö kï both Obanga ëka ï thamawu ibedo unu lang mërë, pïën ïtïmö unu gin na reco. 22 Ëntö kobedini pï thöö ka Kiricito ï kite më kom dhanö, Obanga ödwököwu yo bothe, ëk ekelwu ï nyime na nwongo itye unu na leng abonge bal mörö ëka na köp mörö na rac ope ï komwu, 23 ka ibino mëdërë unu më bedo kï yee, nakun icung unu na tëk ëka imoko unu ïë na ba ilengere kï ï gen më köp më Emuth na Bër. Man ënë köp më Emuth na Bër na un iwinyo, n'ëtïtö both gin acwea kïbëc na tye ï thë polo, ëka na an, Paulo, adökö atic pïrë.

Tic ka Paulo pï jö n'oye Kiricito

24 Kobedini an cwinya yom pï can na an anwongo pïrwu, pïën an atye ka nywakö can ka Kiricito na tye ka mëdërë pï kome, na ënë jö n'oye Kiricito. 25 Obanga ömïa tic më könyö jö n'oye Kiricito, ëk amïï jïï onge na bër köp k'Obanga— 26 müng n'obedo kanërë pï mwaka na pol ëka kï wang rok n'opoth, kobedini dong Obanga ömïö onen ökö kanyalër both jögë na leng. 27 Obanga öthamö më mïö jögë ngeo müng ni na pïrë dit rwök n'obedo thon pï Erok. Müng nön ënë nï Kiricito bedo ï ïwu, mïö ibedo unu kï gen më nywakö dheo k'Obanga.

28 Wan ëtïtö pï Kiricito nakun ëcïkö jö kïbëc ëka epwonyo kï ryëkö kïbëc, ëk ekel ngat acëlacël ï nyim Obanga na nwongo dong otengo ï Kiricito. 29 Manön ënë ömïö an atio ëka ayelara rwök, nakun atio kï tëkö mërë na dit rwök na tye ka tic ïa.

2

1 An amïtö nï inge unu kite na an atye ka yelara ködë më tic pïrwu ëka pï jö na tye ï Laodikia, ëka pï jö kïbëc na pod bara önënö koma. 2 Tyën köpna ënë nï gïn myero öcük cwinygï ëka örïbërë gïnï kanya acël ï mar, ëk onwong gïnï lönyö kïbëc më nïang na bër, ëk onge gïnï müng k'Obanga na ënë Kiricito. 3 Ï Kiricito ëkanö lönyö kïbëc më ryëkö ëka ngec. 4 An akobo niwu köp ni ëk ngat mörö kür öbwölwu kï köp na bër na winyo mït, ëntö nwongo obedo më twodo. 5 Kadï bed nï an ba atye kodwu ï kom, ëntö an atye kodwu ï cwiny, nakun cwinya yom më nënö kite na un ïyübërë ködë na bër, ëka kite na un icung na tëk ködë ï kom yeewu ï Kiricito.

Kwö n'opore ï Kiricito

6 Kite na dong iyeo unu Kiricito Yecu na calö Rwothwu, myero ïmëdërë unu më kwö ï ën. 7 Mïï oriiwu ödöny na thuth ï kome, nakun ibedo unu calö öt n'ëgërö ï kome, na nwongo icung unu na tëk ï yeewu kite n'epwonyowu ködë, na nwongo pwöcwu mëdërë amëda.

8 Gwökërë unu ëk ngat mörö kür ömakwu na calö opii kï ryëkö mërë na thërë ope më bwöl, na lübërë kï pwony më thëkwarö ka dhanö n'öya kï kom tëkö më lobo ni ëka pathï kï both Kiricito.

9 Obanga kwö ï Kiricito ï kite mërë kïbëc na calö dhanö, 10 ëka un ipong kï kwö ï kite kïbëc ï Kiricito, na ënë obedo awi ëlöc ëka wegi twër kïbëc. 11 Ï Kiricito, un thon onwongo ëlïröwu kï lïrë na Kiricito ënë ötïmö, pathï lïrë na dhanö ölïrö kï cïng-gï ï komwu, ëntö më kwanyö kite më kwö më anywölï ökö kï ï komwu. 12 Ï karë n'ebaticawu, eikowu kanya acël kï Kiricito, ëka thon ecerowu kanya acël ködë pï yeewu ï kom tëkö k'Obanga na ën ocero Yecu kï ï kin jö n'öthöö.

13 Un onwongo ïthöö unu ökö pï balwu, ëka pïën kwöwu më anywölï onwongo bara ëlïrö. Cë Obanga ömïöwu kwö kanya acël kï Kiricito. Ën ötïmö kïca ï kom bal onu kïbëc, 14 cë öwëkö banya n'onwongo ëcöö ï wi onu pï Cïk n'onwongo ömïö köp ölöö onu, cë ökwanyö ökö ëka oguro ï kor yath arïa. 15 Kiricito dong otyeko maö jami lwëny kïbëc kï both ëlöc ëka wegi twër, nakun mïögï lewic kanyalër kï löögï ï kor yath arïa.

16 Pï manön, kür ïmïï unu ngat mörö öngöl köp ï komwu pï gin na un ïcamö onyo gin na un ïmadhö, onyo pï karama më nïnö na dito, onyo karama më por ka dwe, onyo ceng Cabït. 17 Manön gïnï kïbëc obedo tipo këkën na nyutho gin na myero obin, ëntö gin na tye adyer nwongere ï Kiricito. 18 Kür ïmïï unu ngat mörö okob nï köp ölööwu, nakun ën mïtö nï jïï omwolere kën-gï twodo twodo më wörö emalaika, nakun ocung ï kom anyuth mökö na ën ënënö. Koth jö nön wakërë nono abonge tyën köp mörö nakun gïn thamö thama më kom këkën. 19 Ën ba okubere ï kom Kiricito na tëk na ënë obedo wic. Ën gwökö dul kom kïbëc ëka kubo wang wodhi ëka ler kanya acël, cë dong cakö döngö ï kite n'Obanga mïtö nï ödöng ködë.

20 Un ïthöö kanya acël kï Kiricito ëka ëgönyöwu ökö kï kom tëkö më löc më lobo ni, pïngö pod dökï ïmëdërë unu më bedo calö jö më lobo, nakun ïgwökö unu cïk mökö n'obedo köman: 21 “Kür ïmakï! Kür ïbïl! Kür igudi!”? 22 Manön kïbëc obedo cïk ëka pwony ka dhanö na makö jami na thum ökö ka etio ködgï. 23 Cïk nön gïnï nen calö tye kï ryëkö mökö pï ketho cïk më wörö Obanga na un inwongo pïrwu kenwu, më dökö na mwol ëka më yelo kom jö kï can, ëntö ba könyö gin mörö më löönö miti më kom.

3

Kwö na nyen ï Kiricito

1 Kite na calö dong icer unu kanya acël kï Kiricito, keth unu dong cwinywu ï kom jami na tye malö kanya Kiricito obedo ïë ï nget cïng Obanga kucem. 2 Keth unu thamawu ï kom jami na tye malö ï polo, ëntö pathï ï kom jami na tye ï lobo. 3 Pïën un onwongo ïthöö ökö, ëka kwöwu na nyen kobedini dong ëkanö kanya acël kï Kiricito ï Obanga. 4 Ka Kiricito na ënë obedo kwöwu bino nen, un thon ibino nen kanya acël ködë ëka ïnywakö unu dheo mërë kïbëc.

5 Pï manön, nek unu gin mökö më lobo na tye ï ïwu ökö: tïm më ölyang, carö, miti më kom, thama na reco ëka woro më jami, pïën woro më jami röm aröma kï wörö cal jwogi. 6 Akëmö k'Obanga bino pï koth tïm nön gïnï ï kom jö na ba winyo köp mërë.* 7 Un dong iwok ï koth kwö ni, ï karë na un ibedo më lübögï. 8 Ëntö kobedini kwër unu koth jami ni ökö kïbëc: akëmö, këc ïc, rac cwiny, ayeny, ëka köp më lewic myero kür owinyere kï ï dhöwu. 9 Kür ikob köp më twodo both awodhi, pïën dong ityeko unu gönyö kwöwu më anywölï ëka kï tïm mërë na reco kïbëc 10 ëka iruko unu kom na nyen n'Acwec tye ka röcö ï ngec na nyen më dwökö ï cal mërë. 11 Ï kwö na nyen ni, apokapoka ope ï kin jö Girik ëka Eyuda, onyo ngat n'ëlïrö ëka ngat na ba ëlïrö, arok, rok na pod odong cen ï kwö më lobo ni,† opii onyo ngat na lörë kënë, ëntö Kiricito ënë gin na pïrë tëk, ëka bedo ï onu kïbëc.

12 Pï manön, na calö un ibedo jö n'Obanga öyërö, jö na leng n'Obanga marö, myero ibed unu kï cwiny na mïö ïparö unu pï can k'ewodhwu, bed unu kï kïca, mwolo, wörö ëka dïö cwiny. 13 Ngat acëlacël myero ödïï cwinye ï kom awodhe, nakun ïtïmö unu kïca ï kom ewodhwu ï kinwu kenwu pï balwu. Tïm unu kïca na calö Rwoth ötïmö niwu kïca. 14 Na löö manön kïbëc, myero ibed unu kï mar na tweowu kanya acël na bër.

15 Pïën ecwodowu ï kuc na calö dul kom acël, mïï unu kuc ka Kiricito ölöö cwinywu ëka ibed unu kï pwöc. 16 Mïï unu köp ka Kiricito obed ï ïwu rwök. Pwonyere unu ëka ïjükërë unu kenwu kï ryëkö kïbëc n'Obanga ömïöwu. Wer unu wer më jabuli, wer më pakö Obanga ëka wer mökö më dini. Wer unu both Obanga kï pwöc ï cwinywu. 17 Gin na kïbëc na un ïtïmö, kadï kï köp onyo kï tic mörö, tïm unugï kïbëc ï nyïng Rwoth Yecu, nakun ïmïö unu pwöc both Obanga Apap nakun wok kï bothe.

Cïk mökö pï Kwö k'Ekiricito

18 Un mon, mïrë unu kenwu ï thë löc ka cwöwu, pïën manön ënë gin n'opore ï kin jö na tye ï Rwoth.

19 Un cwö, mar unu monwu, kür ibed unu kï gero ï komgï.

20 Un ëthïnö, winy unu enyodowu ï köp kïbëc, pïën manön ënë yomo cwiny Rwoth.

21 Un bebe, kür ibed unu kï kwïnyö ï kom ëthïnöwu, pïën balö cwinygï ökö.

22 Un opii, myero iwiny unu editewu më lobo ï köp kïbëc; pathï kï tic na nen kï wang-gï këkën nakun nwongo ïmïtö unu yom cwiny na yaa kï both dhanö, ëntö tii unu tic kï cwiny më lworo Rwoth. 23 Tic mörö këkën na un itio, tii unu na bër kï cwinywu kïbëc na calö itio unu pï Rwoth, ëntö pathï pï dhanö, 24 pïën un ingeo nï ibino unu nwongo jami kïbëc na yam Rwoth öyübö cön pï jögë na calö cül. Rwoth na onu etio pïrë ënë Kiricito. 25 Ngat mörö n'ötïmö gin na rac ebino cülö ën kï gin na rac na ën ötïmö, pïën Obanga ba poko kin dhanö.

4

1 Un edite opii, tii unu k'opiiwu ï yoo n'atïr ëka na bër, pïën ingeo unu nï un thon itye k'Adit ï polo.

Pwony nökënë

2 Mëdërë unu kï lëga na wangwu thwolo nakun ïmïö unu pwöc. 3 Lëg unu pïrwa thon, ëk Obanga ömïïwa karë na bër më tïtö köp mërë, ëk wan ëtït köp më müng ka Kiricito. Pïën köp nön ënë ömïö an atye ï buc kany. 4 Lëg unu ëk atït köp ni kanyalër ï kite na myero atïm ködë. 5 Bed unu kï ryëkö ï kite na un ïmakö kï jö na ba oyee gïnï; nakun itio unu kï caa n'onen na bër. 6 Ëk köpwu na un ïtwakö obed gin na kelo kuc, na nwongo ïtwakö unu köp na mït, ëk inge unu kite më gamö peny ka ngat acëlacël.

Moth më ajiki

7 Tukiko, n'obedo omego më amara, aköny tic ka jö n'oye Kiricito na genere ëka atic awodha ï Rwoth, bino kobo niwu köp kïbëc ï koma. 8 An atye ka oro ën yo bothwu pï tyën köp ni ëk ömïï inge unu kite na wan etye ködë kany ëka myero öcük cwinywu. 9 An aoro ën kanya acël k'ömïn onu Onecimo më amara. Ën obedo dhanö na genere ëka öya kï bothwu. Gïn bino kobo niwu gin na kïbëc na tye ka tïmërë kany.

10 Aricitako n'obedo amabuc awodha omothowu, ëka Marako wod eyaa ka Baranaba thon omothowu. (Un dong ïgamö cïk na makö ën. Ka ën obino yo bothwu, jöl unu ën.) 11 Yecu, na nyïngë nökënë ecwodo nï Yucito, thon omothowu. Jö adek ni këkën ënë obedo gïnï Eyuda na tio gïnï tic kanya acël köda kany pï ker k'Obanga ëka gïn obedo ka kweo cwinya. 12 Epapira, n'obedo dhanö acël ï kinwu ëka atic ka Kiricito Yecu, omothowu. Ën yelere më lëga pïrwu ï karë kïbëc, ëk icung unu na tëk ï gin na kïbëc n'Obanga mïtö, nakun itengo unu abonge akalakala mörö. 13 An amïö caden më moko nï ën otio tic rwök pïrwu ëka pï jö na tye gïnï ï Laodikia ëka ï Kerapoli. 14 Luka, n'obedo daktar më amara, ëka Dema omothowu. 15 Moth unu utmego na tye gïnï ï Laodikia, ëka moth unu Nimpa kï jö n'oye Kiricito na cökërë ï ödë.

16 Kinge na dong ëkwanö waraga ni bothwu, myero ïmïï unu thon ëkwan both jö n'oye Kiricito na tye gïnï ï Laodikia ëka un thon myero ïkwan unu waraga na an acöö both jö Laodikia.

17 Kob unu both Arikipo nï, “Myero ïnën nï icobo tic na Rwoth omii.”

18 An Paulo, acöö moth ni kï cïnga. Po unu ï kom twecona ï buc. Kïca k'Obanga obed kodwu.

* 3:6 3:6 Baibul nökënë ba kobo nï ï kom jö na ba winyo köp mërë.

† 3:11 3:11 Ï lëb Girik Jö Cikutia.

1 Jö Tecalonika

1

2

3

4

5

1 Jö Tecalonika

Köp na tye ï waraga ka Paulo më acël both Jö Tecalonika

Tecalonika onwongo obedo pacö na dit më lobo Macedonia na tye ï thë löc ka jö Roma. Paulo onwongo jö n'oye Kiricito ï kabedo nön kinge na ën öwëkö Pilipi. Cücüth kinge, pyem obedo tye ï kin Eyuda na tye gïnï kï cwiny na rac ï kom tïtö köp ka Paulo both jö na ba obedo Eyuda n'onwongo tye gïnï kï miti më lökërë ï dini k'Eyuda. Ëdïö Paulo më yaa ökö kï ï Tecalonika më cïdhö yo Berea. Kinge na dong ën othuno ï Korinti, Paulo onwongo köp kï both awodhe Timoteo na ën tio ködë ï kom köp na tye both jö n'oye Kiricito na tye ï Tecalonika.

Waraga ka Paulo më acël both jö Tecalonika onwongo ëcöö më cükö cwiny ëka më nïangö jö n'oye Kiricito na tye kunön. Ën mïö pwöc pï emuth ï kom yeegï ëka mar; Paulo po wigï ï kom kwö na ën ökwö ködgï ï karë na ën tye bothgï, ëka kï gamö peny n'onwongo tye both jö n'oye Kiricito na makö köp më dwogo ka Kiricito. Paulo ökwanyö karë ni më kobo nïgï më mëdërë kï tic anyim nakun kürö gïnï dwogo ka Kiricito kï gen.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo gïn kï Cilibwano* ëka Timoteo,

Both jö n'oye Kiricito na bedo gïnï ï Tecalonika na gïn ënë jö k'Obanga Apap ëka jö ka Rwoth Yecu Kiricito:

Gum ëka kuc obed kodwu.

Yee ka jö Tecalonika

2 Wan ëmïö Obanga pwöc ï karë kïbëc pïrwu nakun wan epo pïrwu ï lëgawa. 3 Wan epo kite na un iketho kï yeewu ï tic ï nyim Obanga Apap onu, ëka kite na un iyelere kï mar kanya acël kï kite na un ïdïö unu kï cwinywu, pï genwu ï Rwoth onu Yecu Kiricito.

4 Utmegowa n'Obanga marö, wan engeo nï Obanga öyëröwu dong ökö, 5 pïën köp më Emuth na Bër na wan ëtïtö bothwu, ba ïgamö unu kï köp këkën ëntö kï tëkö ëka kï Tipo Naleng, nakun ödönyö na thuth ï cwinywu. Un ingeo na bër kite na wan ebedo ködë bothwu më könyöwu. 6 Un ibino iporo unu kitewa ëka kite ka Rwoth; kadï bed inwongo unu can na thwönë rwök, un ïgamö unu köp mërë kï yom cwiny na Tipo Naleng ömïö. 7 Man ömïö ïdökö unu apor na bër both jö kïbëc n'oye Yecu na tye gïnï ï Macedonia ëka Akaya. 8 Köp ka Rwoth owinyere pathï ï Macedonia ëka Akaya këkën— ëntö köp ï kom yeewu ï kom Obanga owinyere örömö kanya kïbëc. Pï manön wan ba dökï ërömö kobo gin mörö ïë, 9 pïën jö nön kïbëc odwongo köp ï komwa kite na un ïjölöwa ködë. Gïn thon okobo kite na un ïlökërë ködë both Obanga nakun ïwëkö unu wörö cal jwogi pï tio tic n'Obanga na kwö ëka n'adyer, 10 ëka më kürö dwogo ka Wode kï ï polo, na ën ocero kï ï kin jö n'öthöö—Yecu, n'ölarö onu kï ï akëmö k'Obanga na tye ka bino.

2

Tic ka Paulo ï Tecalonika

1 Utmegowa, un ingeo nï binowa më lïmöwu ba obedo më nono. 2 Kadï bed wan ënënö can ëka ëtïmö tïm më lewic ï komwa kï ï Pilipi kite na un ingeo ködë, ëka kadï bed pyem obedo na dwong, Obangawa ömïöwa tëk cwiny më tïtö niwu Emuth mërë na Bër kanyalër. 3 Pïën köp na wan ëtïtö ba öya kï ï thama na ba tye atïr onyo kï ï thama na ba leng, ököra mörö ope ïë. 4 Ëntö kite na calö Obanga dong otyeko pwöyöwa ëka ömïöwa köp më Emuth na Bër më atïta, wan thon ëtïtö kömanön, pathï më yomo cwiny dhanö ëntö më yomo cwiny Obanga na ngeo cwiny onu. 5 Un ingeo unu nï wan ba ëtwak nono më ywaö thamawu, wan ba ëkanö thamawa pï nwongo lïm—Obanga ënë obedo acadenwa. 6 Wan ba ërangö dheo kï both dhanö, kadï kï bothwu onyo kï both ngat mörö nökënë.

Na calö ëkwëna ka Kiricito wan onwongo myero eketh pëkö ï komwu, 7 ëntö wan ebedo na mwol ï kinwu calö aya k'athïn na tye ka gwökö ëthïnë. 8 Parö pïrwu ömïö ba ëmïöwu köp më Emuth na Bër këkën n'öya kï both Obanga, ëntö wan ëmïö kwöwa bothwu pïën wan onwongo ëmaröwu rwök. 9 Utmegowa, un ipo kite na wan onwongo eyelere ködë kï tic; ï karë na wan ëtïtö niwu köp më Emuth na Bër n'öya kï both Obanga, wan etio kiceng ëka kiwor ëk kür eketh pëkö ï kom ngat mörö kï ï kinwu.

10 Un ibedo ecadenwa, ëka Obanga thon ngeo kite na wan ebedo ködë na leng ëka n'atïr abonge köp mörö n'ölööwa ï nyimwu un jö n'oye. 11 Un ingeo kite na wan ëkönyö ngat acëlacël kï ï kinwu na calö apap na könyö ëthïnë, 12 nakun ëcükö cwinywu, ekweo cwinywu ëka ëkwaöwu ëk ïlüb unu kwö n'opore both Obanga n'ocwodowu ï löc mërë ëka ï dheo mërë.

13 Wan thon ëpwöyö Obanga karë kïbëc pï köp ni, pïën cakërë na un ïgamö köp k'Obanga na un iwinyo kï bothwa, ba ïgamö unu na calö köp ka dhanö ëntö na calö köp adyer n'öya kï both Obanga, tye thon ka tic ïwu un jö n'oyeo Yecu. 14 Utmegowa, un thon por unu kite ka jö k'Obanga n'oyeo Kiricito na tye ï Yudea, na tye ï Kiricito Yecu: Pïën un thon ïnënö unu can kï both jöwu kikome na röm kï can na jö n'oye Kiricito önënö kï both Eyuda, 15 n'oneko gïnï Rwoth Yecu ëka edwarpïny, ëka oyelowa gïnï thon. Gïn ba oyomo cwiny Obanga ëka thon obedo gïnï lang ka jö kïbëc. 16 Gïn thon ötëmö jüköwa ökö më tïtö köp both Erok ëk ölarë gïnï. Man ömïö balgï ömëdërë na thwönë rwök, ëntö kinge akëmö k'Obanga obino ï komgï.

Miti ka Paulo më lïmö jö Tecalonika

17 Utmegowa, ï karë n'epokowa kodwu pï karë na nönök (ï kom ëntö pathï ï cwiny), wan ëtëmö kï miti na thwönë më nwongo yoo më nënöwu dökï. 18 Wan onwongo ëmïtö më bino bothwu; an, Paulo, atëmö dökï atëmö—ëntö Catan öjüköwa ökö. 19 Ngö ënë genwa kï yom cwinywa ëka tok dheo më cung ï nyim Rwothwa Yecu ka obino? Pathï un? 20 Adyer un ënë ibedo dheowa ëka yom cwinywa.

3

1 Më ajiki, ï karë na dong wan ënënö nï ba dökï ërömö dangö, wan ëthamö kënwa më dong ï Atene. 2 Cë ëcakö oro Timoteo na ënë ömïnwa ëka atic k'Obanga ï tïtö köp më Emuth na Bër ï kom Kiricito, më jïngö ëka më cükö cwinywu ï yeewu, 3 ëk ngat mörö kür cwinye opodhi ï atëmatëma nonu. Un ingeo na bër nï can ni myero opodh ï kom onu. 4 Pïën ï karë na wan etye bothwu, wan ebedo kobo niwu nï karë mörö ebino yelo onu. Ëka ötïmërë kömanön kite na un thon ingeo na bër. 5 Pï köp ni, ï karë na an anënö nï ba dökï arömö dïö cwinya, an aoro Timoteo bothwu ëk anïang ï kom yeewu. An onwongo atye kï lworo nï gwök onyo Catan öbwölöwu cë ticwa römö bedo na köny mërë ope.

Köp më cükö cwiny na Timoteo odwongo

6 Kobedini Timoteo pod odwogo kï bothwu yo bothwa ëka ën okelo nïwa emuth na bër ï kom yee ëka marwu. Ën okobo nïwa nï un ipo pïrwa ëka itye unu kï miti më nënöwa kite na wan thon etye kï miti më nënöwu. 7 Pï manön, utmegowa, cwinywa dong okwe ï komwu pï yeewu ï can ëka ayela n'eyelowu ködë kïbëc. 8 Pïën kobedini wan ëkwö pïrwu ka icung unu na tëk ï Rwoth. 9 Wan ëtwërö mïö pwöc both Obanga nïngö pïrwu pï yom cwiny kïbëc na wan etye ködë pïrwu ï nyim Obanga? 10 Kiwor ëka kiceng wan ëlëgö kï cwinywa kïbëc nï ënënwu dökï ëk ëmëd gin n'orem kï ï kom yeewu.

11 Wan ëlëgö nï Obanga Apap onu ëka Rwoth onu Yecu öyab yoo nïwa më bino bothwu. 12 Wan ëlëgö dökï nï Rwoth ömïï marwu ömëdërë rwök both ngat acëlacël ëka both jö kïbëc kite na wan ëmaröwu ködë. 13 Ëk ën öjïng cwinywu ibed unu jö na leng abonge köp mörö ï nyim Obanga Apap onu ï karë na Rwoth onu Yecu bino bino kï jögë kïbëc na leng.

4

Kwö n'Obanga Mïtö

1 Më ajiki mërë utmegowa, wan ëkwaöwu ï Rwoth Yecu nï ïmëdërë unu anyim naka naka kï kwö na un ïmakö kï bothwa më yomo cwiny Obanga, na un itye ka lübö. 2 Po unu ï cïk na yam wan ëmïöwu kï twërö ka Rwoth Yecu.

3 Obanga mïtö nï ibed unu jö na leng: wëk unu tïm më ölyang. 4 Ngat acëlacël myero onge kite më bedo kï dhakö mërë kënë kï cwiny na leng ëka kï wörö, 5 kür ïmïï unu miti më kom obuwu calö jö na ba ngeo gïnï Obanga. 6 Ngat mörö kür ötïm bal ï kom ömïn mërë onyo öbwöl ën kï köp ni. Pïën Rwoth bino pwodo dhanö pï bal nön gïnï kïbëc, kite na yam wan ekobo ëka ëcïköwu. 7 Obanga ba ocwodo onu më nyöbërë kï bal ëntö më bedo jö na leng. 8 Pï manön, ngat n'ökwërö cïk ni ba ökwërö dhanö ëntö ökwërö Obanga, na mïöwu Tipo mërë Naleng.

9 Kobedini köp na makö mar më utmego wan myero kür ëcöö niwu köp mörö ïë, pïën un kikomwu Obanga dong opwonyowu ökö më marö ngat acëlacël. 10 Ëka adyer dong ïmarö unu utmego kïbëc ï Macedonia kïbëc. Ëntö wan ëkwaöwu, utmegowa, nï ïmëdërë unu ïë naka naka.

11 Keth cwinywu ï bedo moth, ngat acëlacël öpar pï tic mërë nakun tio kï cïngë kite na yam wan ëcïköwu ködë, 12 ëk kwöwu më nïnö kïbëc ömïï jö na ba ngeo Yecu öwörwu ëka un ba ibino jengere ï kom jö nökënë pï gin na un ïmïtö.

Bino ka Rwoth

13 Utmegowa, wan ba ëmïtö nï ibed na ba ingeo unu köp ï kom jö na dong öthöö, onyo më bedo kï cwer cwiny calö jö n'ope kï gen. 14 Wan eye nï Yecu öthöö ëka ocer dökï ëka thon wan eye nï Obanga bino kelo jö n'öthöö na yee ï kom Yecu kanya acël ködë. 15 Wan ekobo niwu köp ka Rwoth nï onu jö na kwö na pod edong naka ï nïnö më dwogo ka Rwoth, ba ebino tëlö nyim jö na dong öthöö. 16 Rwoth bino idho pïny kï ï polo kï cwodo më twër, dwön malaika na dit bino winyere, buruji k'Obanga bino kok ëka jö na yam öthöö n'oye ï kom Kiricito bino cakö cer. 17 Kinge manön, onu jö na pod edong na kwö ebino tero onu kanya acël ködgï ï wi pöl më romo kï Rwoth ï wi yamö ëk dong ebed both Rwoth na twal. 18 Pï manön, cük unu cwiny ngat acëlacël kï köp ni gïnï.

5

Nïnö më dwogo ka Rwoth

1 Kobedini, utmegona, köp na makö caa ëka nïnö myero wan kür ëcöö niwu, 2 pïën un ingeo na bër nï nïnö më dwogo ka Rwoth bino bino calö akwo ï kiwor. 3 Na jïï pod kobo nï, “Kuc tye, pïny okwe moth, gin mörö ope na rac,” cë can na rac bino podho ï komgï athura calö arem më nywöl na bino ï kom dhakö na yac, ëka ngat mörö ope na bino bwöth.

4 Ëntö un, utmegona, ba itye unu ï pïny na cöl na twërö mïö nïnö nonu bino ï komwu athura calö akwo. 5 Un kïbëc ibedo unu jö më tar ëka jö më kiceng. Onu ba ebedo jö më kiwor onyo më pïny na cöl. 6 Pï manön, myero onu kür ënïn calö jö nökënë, ëntö ebed na wang jö thwolo nakun ëgwökërë kën onu. 7 Pïën jö na nïnö, nïnö gïnï kiwor, ëka jö na mër, mër gïnï kiwor. 8 Ëntö kite na onu ebedo jö më kiceng, myero ëgwökërë kën onu, nakun nwongo eruko yee ëka mar na calö nywenyo më gëngö kor, ëka gen më larë na calö tok n'obedo nywenyo. 9 Pïën Obanga ba öyërö onu nï ëk akëmö mërë opodh ï kom onu ëntö më nwongo larë na yaa kï both Rwoth onu Yecu Kiricito. 10 Ën yam öthöö pï onu ëk kadï onu ëkwö onyo ëthöö, ebin ëkwö kanya acël ködë. 11 Pï manön, cük unu cwiny ngat acëlacël ëka ïköny unu ngat acëlacël më döngö, kite na un itye ka tïmö ködë.

Cükö cwiny ëka moth më ajiki

12 Pï manön, wan ëkwaöwu utmegowa, wör unu jö n'obedo ëtëlawu na tye ka tic na tëk ï kinwu, na yelere gïnï pïrwu ï Rwoth ëka na pwonyowu. 13 Bed unu kï wörö na dit ëka kï mar ï komgï pï tic na gïn tio. Bed unu kï kuc ï kinwu kenwu. 14 Wan ëkwaöwu utmegowa, jük unu jö na balö gïnï karëgï abonge tic mörö, cük unu cwiny jö na lwor, köny unu jö na görü, dïï cwinywu ï kom jö kïbëc. 15 Nën unu nï ngat mörö ba öcülö gin na rac kï gin na rac, ëntö karë kïbëc tëm unu më tïmö gin na bër ï kinwu ëka both jö kïbëc.

16 Bed unu kï yom cwiny ï karë kïbëc; 17 lëg unu karë kïbëc; 18 mïï unu pwöc ï gin na kïbëc, pïën manön ënë gin n'Obanga mïtö kï bothwu ï Kiricito Yecu.

19 Kür ïjük unu Tipo Naleng më tio tic mërë; 20 kür ïcaa unu köp k'edwarpïny. 21 Tëm unu gin na kïbëc. Mak unu gin na bër. 22 Kwër unu tïm na reco kïbëc.

23 An alëgö nï Obanga kikome, Obanga më kuc, ömïï ibed unu jö na leng ï yodhi kïbëc, ögwök cwinywu, tipowu ëka komwu më bedo abonge bal mörö ï karë më dwogo ka Rwoth onu Yecu Kiricito. 24 Ngat n'ocwodowu obedo ngat na genere ëka bino cobo.

25 Utmegowa, lëg unu pïrwa. 26 Moth unu utmego kïbëc kï moth më mar. 27 Acïköwu ï nyïng Rwoth më kwanö waraga ni both utmego kïbëc.

28 Kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu.

* 1:1 1:1 Cilibwano Baibul nökënë cwodo nï Cila.

2 Jö Tecalonika

1

2

3

2 Jö Tecalonika

Köp na tye ï waraga ka Paulo më arïö both jö Tecalonika

Arubaruba na makö nïnö më dwogo ka Kiricito ömëdërë më kelo ayela both jö n'oye Kiricito na tye ï Tecalonika. Waraga ka Paulo më arïö both jö Tecalonika makö köp ï kom yee nï nïnö më dwogo ka Rwoth ötïmërë dong ökö. Paulo öyübö köp ni nakun kobo nï na bara dwogo ka Kiricito örömö, bal ëka tïm na reco bino mëdërë rwök ï thë löc ka ngat n'ecwodo nï “Atür Cïk” na bino pyem kï Kiricito.

Akwëna Paulo kobo na tëk ï kom gin na mïtërë both jö n'oye më cung na tëk ï kom yeegï ï karë më ayela ëka can, më tic pï gin na myero ökwö gïnï ködë kite na Paulo ëka etic ewodhe obedo tic ködë, ëka më dangö më tïmö gin na bër.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo gïn kï Cilibwano* ëka Timoteo,

Both jö n'oye Kiricito na bedo gïnï ï Tecalonika na gïn ënë jö k'Obanga Apap ëka jö ka Rwoth Yecu Kiricito:

2 An alëgö nï Obanga Apap ëka Rwoth Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc.

Ngölö-köp ï karë më dwogo ka Kiricito

3 Utmegowa, wan myero ëmïï pwöc both Obanga pï karë kïbëc pïrwu, pïën yeewu tye ka döngö rwök ëka mar ka ngat acëlacël ï kom awodhe thon tye ka mëdërë. 4 Pï manön, wan etye k'awaka ï kin jö n'oye Kiricito n'obedo gïnï jö k'Obanga ï kom dïö cwinywu ëka yee ï ayela ëka atëmatëma kïbëc na un itye ka dangö.

5 Man kïbëc nyutho nï ngölö-köp k'Obanga tye kakarë, ëka pï manön ebino kwanöwu nï jö n'opore pï ker k'Obanga na un itye ka dangö can pïrë. 6 Obanga bino tïmö gin na tye atïr, ën bino mïö can ï kom jö n'ömïöwu can, 7 ëka bino mïö yweo both jö n'eyelo ëka bothwa thon. Man bino tïmërë ï karë na Rwoth Yecu bino nen k'emalaika mërë na tëk kï ï polo ï mac na lyël. 8 Ën bino pwodo jö na ba ngeo Obanga ëka na ba wörö gïnï köp më Emuth na Bër ka Rwoth onu Yecu. 9 Ën bino pwodogï kï can na bedo na twal ëka ebino ryëmögï ökö kï ï nyim Rwoth ëka kï ï dheo më tëkö mërë 10 ï nïnö na ën bino dwogo, ën bino nwongo dheo kï both jögë kïbëc na leng ëka wörö kï both jö na yee ï kome. Un thon ibino bedo ï kin-gï, pïën iyee unu cadenwa na wan ekobo niwu.

11 Ënë ömïö wan ëlëgö pïrwu ï karë kïbëc ëk Obanga onu ömïïwu ibed jö n'opore kï cwodo mërë, ëka ökönywu kï tëkö mërë më cobo mitiwu kïbëc na bëcö na un itio pï yeewu. 12 Cë nyïng Rwoth onu Yecu ebino wörö pïrwu, ëka un thon inwong dheo pïrë pï kïca na yaa kï both Obanga onu ëka Rwoth Yecu Kiricito.

2

Dwogo ka Rwoth

1 Utmegowa, na lübërë kï köp ï kom dwogo ka Rwoth onu Yecu Kiricito ëka cökërë onu më rwatërë ködë, wan ëkwaöwu nï 2 kür ïwëk thamawu orubere ökö pïöpïö, cwinywu thon kür opodhi kadï pï köp k'adwarpïny onyo köp n'ëtïtö onyo waraga mörö n'ekobo nï öya kï bothwa na kobo nï nïnö ka Rwoth dong othuno. 3 Ngat mörö kür öbwölwu ï yore mörö këkën, pïën nïnö ka Rwoth bara bino naka ka jëm ï kom Obanga obedo na tye ëka atür cïk thon onen, ngat na myero ebol ï mac më kapïny. 4 Ën bino pyem ëka bino tingere malö ën kënë na löö gin na kïbëc n'ecwodo nï Obanga onyo gin mörö më awöra, ëk ebed ï öt k'Obanga nakun nyuthere kënë nï ën ebedo Obanga.

5 Ba ipo unu nï an akobo niwu köp ni ï karë na an atye bothwu? 6 Un dong ingeo ngö na tye ka jükö, ëk Ngat na Rac onen ka karë mërë n'opore örömö. 7 Pïën müng më tëkö k'atür cïk dong tye ka tic; ëntö ngat na tye ka jükö pod mëdërë më jükö naka ka ëryëmö ën ökö. 8 Cë atür cïk bino nen ëka Rwoth Yecu bino neko ën ökö kï yamö më dhögë cë tyeko ökö ï karë na ën bino dwogo. 9 Bino k'atür cïk bino yaa kï ï tic ka Catan nakun tio kï koth twodo kïbëc më tango, anyuth ëka gin më aura gïnï, 10 ën bino tic kï bwöl na reco kïbëc ï kom jö na bino rwenyo. Gïn bino rwenyo pïën ökwërö gïnï marö köp adyer na larögï. 11 Pï manön, Obanga bino kethogï ï thë twër më bwöl ëk gïn oyee köp më twodo 12 ëk köp ölöö jö kïbëc na yee köp më twodo ëntö cwinygï yom ï tïmö gin na ba tye atïr.

Ëyëröwu pï larë

13 Utmegowa na Rwoth marö, myero wan ëmïï pwöc both Obanga pïrwu ï karë kïbëc pïën Obanga öyëröwu ï acaki laröwu pï Tipo Naleng na lönyöwu më bedo na leng ëka pï yee köp më adyer. 14 Ën ocwodowu ï larë ni k'Emuth na Bër na wan ëtïtö niwu; ëk ömïï ïnywak unu dheo ka Rwoth onu Yecu Kiricito. 15 Pï manön utmegona, cung unu na tëk ëka ïmak unu pwony na wan epwonyowu ködë kadï kï köp më dhök onyo kï waraga.

16 Kobedini ëk Rwoth onu Yecu Kiricito kikome ëka Obanga Apap onu na marö onu kï kïca mërë okwe cwiny onu kï gen na bedo naka naka, 17 öcük cwinywu ëka öjïngwu ï gin na kïbëc na bër ï tic ëka ï köp.

3

Kwac më lëga

1 Më ajiki utmegowa, lëg unu pïrwa ëk köp ka Rwoth ömëdërë më këth pïöpïö ëka ëgam kï wörö, kite n'onwongo tye ködë bothwu. 2 Lëg unu thon ëk Obanga ölarwa kï both jö na tïmö bal ëka jö na reco; pïën pathï jö kïbëc ënë tye kï yee. 3 Rwoth genere, ën bino mïöwu tëkö ëka bino gwököwu kï both ngat na rac. 4 Rwoth ömïöwa gen ï komwu, ëka wan etye kï gen nï itye unu ka mëdërë anyim më tio ngö na wan ekobo niwu. 5 An alëgö nï Rwoth ötël cwinywu ï mar k'Obanga ëka ïdïö cwiny na yaa kï both Kiricito.

Cïk më tio tic

6 Utmegowa, an acïköwu ï nyïng Rwoth onu Yecu Kiricito më pokere ökö kï dhanö mörö na bedo abeda abonge tic ëka na ba lübö pwony na wan ëmïögï. 7 Un kikomwu ingeo na bër kite na myero ipor unu kï kitewa. Wan onwongo ba ebedo abeda abonge tic ï karë na wan etye bothwu. 8 Wan ba ëcamö cem ka ngat mörö abonge cülö, ëntö wan eyelere kï tic ï kiceng ëka ï kiwor ëk kür eketh pëkö ï kom ngat mörö kï ï kinwu. 9 Wan ëtïmö kömanön pathï nï wan epe kï twërö më nwongo köny kï bothwu ëntö wan ëmïrë kënwa më bedo apor bothwu më alüba. 10 Ï karë na wan etye bothwu, wan ëmïöwu cïk nï: “Ngat n'ökwërö tic myero kür ocem.”

11 Wan ewinyo nï jö mökö kï ï kinwu bedo gïnï abeda abonge tic ëntö dönyö gïnï ï tic ka jö nökënë. 12 Wan ëcïkö koth jö nön ëka dökï ëbakö dhöwa ï Rwoth Yecu Kiricito nï myero gïn otii ticgï ëk ngat acëlacël öpïdhërë kënë. 13 Ëntö utmegowa, kür idher unu më tïmö gin na bër.

14 Ka ngat mörö ökwërö lübö cïk na tye ï waraga ni, myero ïnïang unu ï kom ngat nön na bër, ëk kür ïrïbërë unu ködë ëk lewic ömakï. 15 Kür iter unu ën na calö langö ëntö na calö ömïnwu.

Köp më ajiki

16 An alëgö nï Rwoth më kuc kikome ömïïwu kuc ï karë kïbëc ëka ï yodhi kïbëc. Rwoth obed kodwu.

17 An, Paulo, acöö moth ni kï cïnga an kikoma, man ënë kite na an aketho kï cïnga ï waragana kïbëc. Man ënë kite na an acöö ködë.

18 Kïca ka Rwoth onu Yecu Kiricito obed kodwu.

* 1:1 1:1 Cilibwano Baibul nökënë cwodo nï Cila.

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

1 Timoteo

Köp na tye ï waraga ka Paulo më acël both Timoteo

Timoteo n'obedo ngat n'oye Kiricito kï ï Acia, onwongo aya mërë obedo Ayuda ëka apap mërë obedo dhanö më Grecia. Timoteo owotho kï Paulo ëka ökönyö ën ï tic më tïtö köp më Emuth na Bër.

Waraga ka Paulo më acël both Timoteo makö köp adek na pïrgï tëk.

Köp më acël na tye ï waraga ni obedo më jükö pwony më twodo na tye ï kin jö n'oye Kiricito. Pwony ni orubere kï thama k'Eyuda ëka jö na ba obedo Eyuda, n'onwongo ocung ï kom köp më yee nï lobo ni obedo gin na rac ëka nï ngat mörö twërö nwongo larë ka cë tye kï müng më ryëkö ëka kï lübö pwony mökö na calö kwero cem mökö ëka kwërö nyom. Waraga ni thon tye kï köp na makö kite më tëla ï kin jö n'oye Kiricito ëka wörö Obanga, ëka kï kite n'ëtëla ka jö n'oye Kiricito ëka ëköny tic myero obed ködë. Më ajiki mërë, Paulo mïö thama both Timoteo më bedo atic na bër ka Yecu Kiricito ëka kite na myero ën oti ködë both gurup na papath n'oye.

1

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna ka Kiricito pï cïk k'Obanga Alar onu ëka Kiricito Yecu na gen onu tye ï kome.

2 Both Timoteo athïn-na më adyer ï yee:

Obanga Apap ëka Kiricito Yecu Rwoth onu ömïïwu gum, kïca ëka kuc.

Jükö pwony më twodo

3 Ï karë na an aya më cïdhö yo Macedonia, an akwai nï ëk idong ï Epeco ëk ïcïk jö mökö kür dökï opwony gïnï pwony më twodo 4 onyo kür oketh gïnï cwinygï ï kom köp mökö më ödödö, ëka kï nyïng mökö na gïn öryëö na böcöböcö na lübö thëkwarö. Koth jami ni kelo pyem këkën, ba könyö yüb k'Obanga—n'ocung ï kom yee. 5 Tyën köp më cïk ni ënë nï jö n'oye kïbëc myero obed kï mar na dhanö tye ködë ka cwinye leng ëka na kite bër, na bal mörö ope ï kome, ëka yee mërë twodo mörö ope ïë. 6 Jö mökö ölökërë gïnï ökö kï ï kom köp ni cë ödönyö gïnï më twakö köp atata na köny mërë ope. 7 Gïn mïtö bedo epwony cïk k'Obanga, ëntö ba ngeo gïnï köp na gïn twakö, onyo ngö na gïn tye ka twakö na gïn ocung ïë na tëk rwök.

8 Wan engeo nï cïk bër ka dhanö mörö otio ködë ï yoo na bër. 9 Wan thon engeo nï cïk ba eketho pï jö na kitegï atïr, ëntö eketho pï ëtür cïk ëka pï jö na jëm gïnï, pï jö na ba lworo Obanga ëka pï ëbal, pï jö na ba leng gïnï, jö na ba ketho cwinygï ï kom Obanga, pï jö na neko apapgï onyo ayagï, pï enek, 10 pï jö na tïmö tïm më ölyang, jö na bedo kï cwö ewodhgï, onyo jö na kwalö dhanö ëka rwenyo gïnï ködgï ökö ï müng, etwodo, jö na kwongo kwong abonge thërë—onyo ngat mörö na kwö mërë ba rwatërë kï pwony më adyer, 11 man ënë pwony na nwongere ï köp më Emuth na Bër n'ëmïa më atïta, köp më Emuth na Bër na tïtö pï dheo k'Obanga më gum.

Kïca k'Obanga both Paulo

12 An amïö pwöc both Kiricito Yecu Rwoth onu, na ën ömïa tëkö, ëka önënö nï abedo ngat na genere, ëka öyëra më tio tic mërë. 13 Kadï bed yam onwongo abedo ngat na yanyö nyïng Kiricito ëka abedo ka ketho ayela ï kom jögë, ëka ngat na ger, ëntö Obanga obino onyutho kïca mërë ï koma pïën an abino atïmö manön kïbëc pï kwia pïny abonge yee. 14 Kïca ka Rwoth onu ömëdërë na thwönë rwök ï koma, kanya acël kï yee ëka mar na tye ï Kiricito Yecu.

15 Man ënë köp adyer na myero dhanö kïbëc oyee gïnï: Kiricito Yecu obino ï lobo më larö ëbal—na an ënë abedo abal na löögï. 16 Ëntö pï tyën köp ni ën obino onyutho kïca mërë botha ëk ï an, abal na löö kï kin ëbal, Kiricito Yecu onyuth dïö cwinye më aura botha na calö apor both jö na bino gïnï yeo ën, ëka onwong gïnï kwö na ba thum. 17 Wörö ëka dheo kïbëc obed naka naka both Rwoth na löö karë kïbëc, na ba thöö, na ba nen, Obanga acël kënë. Amën.

18 Athïn-na Timoteo, an amïö cïk ni bothi na lübërë kï köp na yam edwarpïny okobo ï komi, ëk ka in ïlübö köpgï, ïlwëny lwëny na bër, 19 nakun icung ï yeeni na tëk ëka na ii lër. Jö mökö ökwërö thama më ï ïgï na nyutho nïgï balgï ëka ömïö yeegï dong öbalërë ökö. 20 Ï kin-gï ënë Kumenayo ëka Alegijanda, na an amïögï ï cïng Catan ëk opwonygï öwëk gïnï yanyö Obanga.

2

Cïk më lëga both Obanga

1 Köp më acël na an aciki ködë ënë nï lëg pï jö kïbëc. Lëg both Obanga ökönygï ëka ömïïgï gum, ëka ïmïï Obanga pwöc pïrgï kïbëc. 2 Lëg pï rwodhi ëka kï jö kïbëc na tye gïnï ï löc, ëk ömïï onu ebed kï kwö na yot n'elworo k'Obanga nakun onu thon ebedo kï wörö n'opore. 3 Man bër, ëka yomo cwiny Obanga Alar onu, 4 na mïtö nï jö kïbëc ölarë gïnï ëka onge gïnï köp më adyer. 5 Pïën Obanga tye acël, ëka ngat acël na rïbö Obanga kï dhanö tye acël, na ënë Kiricito Yecu, 6 na ën ömïrë kënë më kökö jö kïbëc. Man ënë caden n'Obanga ömïö ï karë mërë n'opore. 7 Man ënë ömïö Obanga öyëra më tïtö ëka më bedo akwëna më köp më Emuth na Bër—an atye ka kobo köp adyer, an ba abedo atwodo. Obanga oora më pwonyo Erok kï köp ï kom yee ëka adyer.

8 Pï manön amïtö nï cwö ölëg gïnï Obanga ï kabedo kïbëc nakun tingo cïng-gï na leng malö abonge akëmö onyo pyem.

9 An thon amïtö nï mon myero orukere na bër, kï wörö, nakun gwökërë gïnï, pathï kï yer wic n'ekedo, onyo gol, onyo aculo, onyo ruk mökö më wel na malö, 10 ëntö bërgï myero onen ï tic na bëcö na gïn tio, manön ënë gin na mïtërë both mon na cwodere gïnï kën-gï nï gïn jö na wörö Obanga.

11 Dhakö myero opwonyere alïlïng ëka obed kï winy. 12 An ba ayeo nï dhakö myero opwony onyo më bedo kï twër ï kom ëcwö; ën myero ölïng alïnga. 13 Pïën Adam ënë ëcakö cweo, ëka dong Eba. 14 Ëka pathï Adam ënë ëbwölö, ëntö dhakö ënë ëbwölö ëka ödökö abal. 15 Ëntö dhakö bino larö kwö mërë ï karë më nywöl—ka ën bino mëdërë më bedo kï yee, mar ëka bedo na leng nakun gwökërë kënë.

3

Ëtëla ka jö n'oye Kiricito

1 Man ënë köp më adyer: Ka cë dhanö mörö mïtö tic më bedo atël jö n'oye Kiricito, nwongo ën ömïtö tic na bër. 2 Atëla ka jö n'oye Kiricito myero obed abonge köp mörö n'ëjükö ën ïë, obed kï dhakö acël, ngat na lörë kënë, obed ngat na gwökërë, obed ngat n'ëwörö, obed ngat na gwökö welo, obed ngat na twërö pwony, 3 na ba obedo amërö, na ba obedo ngat na kwïny, ëntö na mwol, na ba dhaa atata, na ba obedo ngat na marö lïm. 4 Myero obed ngat na löö jö më ödë na bër ëka önën nï ëthïnë winye kï wörö n'opore. 5 Ka ngat mörö ba twërö löö ödë na bër, ën twërö gwökö jö n'oye Kiricito n'obedo gïnï jö k'Obanga nïngö? 6 Myero kür obed ngat na nyen na pod ölökërë alöka, mïö kethere malö k'awaka, cë podho ökö, mïö köp löö ën na calö yam ölöö Catan. 7 Më ajiki, ën myero obed dhanö na jö na ba obedo ëlübkör Yecu wörö, ëk kür okel lewic ï kome ëka ömïï ën omok ï owico ka Catan.

8 Kömanön thon, ëköny tic ka jö n'oye Kiricito myero obed gïnï jö n'ëwörö, jö na dhögï ba tye arïö, jö na ba obedo ëmadh köngö rwök, ëka kür obed gïnï eworo më nwongo lïm. 9 Gïn myero obed jö na nïang na bër ï müng më yee onu, nakun cwinygï leng. 10 Myero kono ëtëmgï, ka enwongo nï köp mörö na rac ope ï komgï, cë ëmïïgï otii na calö ëköny tic ï kin jö n'oye Kiricito.

11 Kömanön thon, mon-gï myero obed mon n'opore më awöra, na ba obedo jö na twakö köp më twodo ï kom jö nökënë ëntö obed gïnï jö na gwökërë kën-gï ëka na genere gïnï ï jami kïbëc.

12 Aköny tic ka jö n'oye Kiricito myero obed kï dhakö acël ëka myero ölöö ëthïnë ëka ödë na bër. 13 Jö n'otio na bër na calö ëköny tic ï kin jö n'oye Kiricito nwongo gïnï dito pïrgï kën-gï, ëka dökö gïnï jö na cwinygï tëk ï kom yee na tye ï Kiricito Yecu.

14 Kadï bed an atye kï gen më bino yo bothi na cwöcwök, an atye ka cöönö bothi cïk ni gïnï ëk, 15 ka an aruu, in ibino ngeo kite na myero jïï obed ködë ï öt k'Obanga, na ënë jö n'oye Kiricito n'obedo gïnï jö k'Obanga na kwö, wïr ëka acaki thërë më köp adyer. 16 Adyer onu kïbëc eyee nï müng më lworo Obanga na onu ëtïtö pïrë dit rwök:

Ën onyuthere ï kom,

ëkwanö ën nï kite atïr pï Tipo Naleng,

emalaika önënö gïnï ën,

ëtïtö pïrë both Erok,

ebino eyeo ën ï lobo kïbëc,

ëka dong etero ën malö ï dheo.

4

Epwonye n'obedo etwodo

1 Tipo Naleng kobo atïr nï karë mörö ï anyim jö mökö bino lökërë gïnï ökö kï kom yeegï, cë cakö gïnï lübö tipo na reco më bwöl ëka kï pwony na yaa kï both cene. 2 Pwony n'obedo köman yaa kï both jö n'obedo etwodo, na thama na tye ï ïgï na nyutho nïgï balgï odhil ökö na calö gin n'ëwangö kï nywenyo na lyeth. 3 Gïn jükö jïï nï kür onyom gïnï ëka cïkögï nï kür öcam gïnï cem mökö n'Obanga oketho ëk jö na yee ën ëka kï jö na ngeo köp adyer ögam gïnï kï pwöc. 4 Jami kïbëc n'Obanga oketho bëcö, ëka ba tye mörö na myero ëkwër ökö ka ëgamö kï pwöc, 5 pïën nwongo ëlönyö kï köp k'Obanga ëka kï lëga.

6 Ka in ibino mïö pwony ni both utmego, in ibino bedo atic ka Kiricito Yecu na bër, n'ëpïdhö kï köp më yee ëka kï pwony na bëcö na in ïlübö. 7 Kwër köp mökö më mingo na thërë ope na ba obedo më lworo Obanga. Pwonyiri keni më lworo Obanga. 8 Pïën pwony më ryëö ler kom tye kï köny mökö, ëntö lworo Obanga tye kï köny ï yodhi kïbëc, pïën twërö kelo kwö më karë ni ëka kï karë na tye ka bino anyim.

9 Man ënë köp më adyer na myero jö kïbëc oye. 10 Manön ënë ömïö onu etio rwök ëka eyelere pïën eketho gen onu ï kom Obanga na kwö, na ënë obedo Alar ka jö kïbëc, ëka rwök mërë pï jö n'oye.

11 Pwony cïk ni gïnï ëka ikob nï jö kïbëc më tïmö gin na in ikobo. 12 Kür iye ngat mörö ocai nï in pod ïtïdï, ëntö bed apor both jö n'oye ï twak, ï kwö, ï mar, ï yee ëka bedo abonge gin mörö na rac. 13 Mïï karëni më kwanö Cöc na Leng ï nyim lwak, ï tïtö köp mërë ëka më pwonyogï naka ka an adwogo. 14 Tii kï mïc n'emii ï karë n'edwarpïny ötwak ëka edite ka jö n'oye Kiricito omii gum kï ketho cïng-gï ï wii.

15 Keth köp ni ï tic, keth cwinyi ïë, ëk jö kïbëc önën kite na in itye ka woth ködë anyim. 16 Gwokiri keni ëka ïgwök pwonyni thon. Makgï na tëk, pïën ka ïtïmö kömanön, in kikomi ibino lari kanya acël kï jö na winyo köpni.

5

Kite më tic both jö nökënë

1 Kür ïtwak kï gero both adwong mörö n'otii, ëntö twak ködë na calö apapni. Myero ïmak awope na calö utmegoni, 2 mon n'otii na calö ayani, ëka kï mon na thïnö na calö amegeni, abonge thama mörö na rac.

3 Mïï wörö both mon na cwögï öthöö, na mïtö gïnï köny rwök. 4 Ëntö ka dhakö na cwörë öthöö na tye k'ëthïnö onyo k'ëkwaë, myero gïn kono öcak pwonyo tic më dinigï kï gwökö pacögï nakun mïö gïnï köny both jö n'önywölögï. Man ënë gin na yomo cwiny Obanga. 5 Ëntö dhakö na cwörë öthöö n'odong kënë abonge ngat mörö na mïö ën köny, ketho gen mërë ï kom Obanga ëka mëdërë më lëga both Obanga kiceng ëka kiwor pï köny. 6 Ëntö dhakö na cwörë öthöö na rangö yom cwiny më jami na bëcö këkën nwongo öthöö kadï bed pod kwö. 7 Mïï cïk ni both jïï, ëk obed gïnï abonge köp mörö n'ëjükögï ïë. 8 Ka cë dhanö mörö ba mïö köny both wede mërë, ëka rwök mërë pï jö më ödë, nwongo dong ökwërö yee mërë ökö, ëka rac rwök na löö ngat na ba oyeo Obanga.

9 Myero kür ëcö nyïng dhakö mörö na cwörë öthöö na mwaka më dit mërë bara thuno pyer abicël, ëka myero obed dhakö n'obedo kï cwörë acël këkën, 10 myero obed ngat na ngere pï tic mërë na bëcö, na calö gwökö ëthïnö, ngat na jölö wele, ngat na lwökö tyën jö k'Obanga na leng,* ngat na könyö jö na pëkö dïögï, ëka ngat na mïrë pï tic na bëcö ï yodhi kïbëc.

11 Ëntö pï mon na pod thïnö na cwögï öthöö, kür iketh nyïng-gï ï kin jö nön. Ka miti më komgï ödïögï, mïö kwërö gïnï ketho gen-gï ï kom Kiricito ökö, cë cakö gïnï bedo kï miti më nyom. 12 Pï manön mïö kelo ngölö köp ï komgï, pïën nwongo ötürö gïnï cïkërë na mëgï më acël. 13 Mëd ï kom manön, lökërë gïnï dökö jö na komgï wac ëka nwongo bedo gïnï ka woth awotha ï öt kï öt. Gïn ba obedo jö na komgï wac këkën, ëntö dökö gïnï jö na twak atata, ëka bedo gïnï jö na rïdërë ï gin na ba obedo mëgï, bedo ka twakö gïnï köp na ba myero ötwak gïnï. 14 Pï manön ömïö akobo both mon na thïnö na cwögï öthöö nï myero önyömërë gïnï ëk önywöl gïnï ëthïnö, ëka ölöö gïnï pecigï ëk kür ömïï karë both lang onu më twakö gin mörö na rac ï kom onu. 15 Pïën jö mökö kï kin-gï dong ölökërë gïnï ökö më lübö kör Catan.

16 Ka cë dhakö mörö n'oye Kiricito tye kï mon thöö na ën gwökögï, ën myero ömëdërë më könyögï ëk kür oketh pëkö ï kom jö n'oye Kiricito, ëk jö n'oye Kiricito obed gïnï ka könyö mon na cwögï öthöö na mïtö ëkönygï.

17 Edite na löö jö n'oye Kiricito myero ëmïïgï wörö rwök, pol mërë jö na ticgï obedo më tïtö köp k'Obanga ëka pwony. 18 Pïën Cöc na Leng kobo nï, “Kür itwe dhö thwön ka tye ka nyönö kal më apwoda,”* ëka nï, “Atic myero ëcül öcara mërë.”* 19 Kür iye köp mörö më adoth ï kom adit mörö thwara ka ecaden arïö onyo adek omoko gïnï kokogï ï kome. 20 Edite na tïmö bal myero ïjükgï ökö ï nyim jïï, ëk ömïï jö nökënë obed gïnï kï lworo.

21 An dong aciki, ï nyim Obanga ëka ï nyim Kiricito Yecu k'emalaika n'ëyërö, më gwökö cïk ni gïnï abonge lengere, ëka kür ibed ngat na lengere.

22 Kür ibunyiri më ketho cingi* ï wi ngat mörö pïöpïö, ëka kür iribiri kï jö nökënë ï kom balgï. Ëntö myero ibed na leng.

23 Cakërë kobedini, kür imodh pii këkën, ëntö cak madhö köngö ölök na nönök më könyö ii pï two na maki karë kï karë.

24 Bal ka jö nökënë nen ökö kanya leng, na bara othuno anyim ï kabedo më ngölö-köp; ëntö bal ka jö nökënë lübö körgï. 25 Ï yoo acël nön, tic na bëcö nen ökö kanya leng, ëka ba tye mörö na twërö kanërë.

6

1 Jö kïbëc na tye gïnï ï thë löc më opii, myero otii gïnï k'editegï na calö jö na myero ëwörgï kï wörö n'opong, ëk ngat mörö kür ötwak köp na rac ï nyïng Obanga ëka pwony onu. 2 Jö na dong tye k'editegï n'oye myero kür ökwër gïnï nyutho wörö bothgï, pïën gïn obedo utmego. Nakaka manön, gïn myero otii tic bothgï na löö, pïën jö na nwongo köny kï ï ticgï obedo gïnï jö n'oye ëka jö na gïn marö. Man ënë jami na in myero ipwony ëka ïkönygï ï yodhi kïbëc na in ïtwërö.

Marö lïm

3 Ka ngat mörö pwonyo pwony na path nakun ba lübö köp adyer ka Rwoth onu Yecu Kiricito ëka kï kite na myero jö n'oye ökwö ködë, 4 nwongo ën kethere malö kënë k'awaka, ëntö ba ngeo gin mörö kadï k'acël. Ën nwongo opong kï par na reco më pyem kï dhaa ï kom köp mökö, na kelo nyeko, pyem, ayeny kï par na reco na mïö gen rwenyo ökö kï ï kin dhanö, 5 ëka mïö jö na thamagï ba tio, n'ope gïnï dong kï köp më adyer. Gïn thamö gïnï nï lworo Obanga ënë obedo yoo më nwongo lönyö.

6 Lönyö dit rwök ï lworo Obanga ka cë iyeng kï gin mörö këkën na in itye ködë. 7 Pïën onu ba ekelo gin mörö ï lobo, ëka onu ba ebino tero gin mörö kï ï lobo. 8 Ëntö ka onu etye kï cem kï ruk, jami ni bino römö onu. 9 Jö na mïtö bedo ëlönyö dönyö gïnï ï atëmatëma cë podho gïnï ï bal, ëka moko gïnï ï miti na pol më mingo na mïö rwenyo gïnï ëka thöö gïnï ökö. 10 Pïën marö lïm ënë acaki më gin na reco kïbëc. Man ënë gin n'ömïö jö mökö yaa gïnï ökö kï ï yee, na tye gïnï kï miti rwök ï kom lïm, ëka mïö can na pol ata bino ï komgï.

Lwëny na bër më yee

11 Ëntö in, dhanö k'Obanga, kwër jami ni kïbëc, ëka iketh cwinyi ï kite n'atïr, ï lworo Obanga, ï yee, ï mar, ï dïö cwiny ëka kï mwolo. 12 Lwëny lwëny na bër më yee. Mak kwö na ba thum na tëk na yam ecwodi ïë ï karë na in ituco yeeni ï nyim ecaden na pol. 13 An aciki ï nyim Obanga na mïö kwö both gin na kïbëc, ëka ï nyim Kiricito Yecu, na ën otuco yee mërë na bër ï karë na ën ömïö caden mërë ï nyim Pontio Pilato: 14 Gwök cïk n'ëmïö bothi abonge bal mörö onyo köp mörö n'ejuki ïë, naka ka Rwoth onu Yecu Kiricito bino nen, 15 n'Obanga bino kelo ï karë mërë kikome—Obanga, n'ëpwöyö, ën acël këkën ënë Won Twër, Rwoth ka rwodhi, 16 na ën Obanga acël kënë na ba thöö, na bedo ï tar mörö na ngat mörö ba römö nyïkö na cwök ködë, na ngat mörö pod bara önënö onyo twërö nënö. Wörö ëka twër na ba jik obed bothe na twal. Amën.

17 Cïk ëlönyö më karë ni, öwëk gïnï wakërë, ëka kür oketh gïnï gen-gï ï kom lönyö, na gen mörö ope ïë, ëntö oketh gïnï gen-gï ï kom Obanga na mïö onu jami kïbëc na büp na yomo cwiny onu. 18 Kob nïgï otii tic na bëcö, ëka obed gïnï jö n'ölöny ï tïmö gin na bër. Po wigï më mïö jamigï kï yom cwiny, ëka önywak gïnï gin na gïn tye ködë. 19 Ka ötïmö gïnï kömanön, nwongo ökanö gïnï lönyö na bër pïrgï kën-gï pï karë më anyim, ëk ömak gïnï kwö na ënë kwö më adyer.

20 In Timoteo, gwök gin n'ëmïö ï cingi. Gwokiri kï kom köp mökö n'ëtwakö na ba obedo më wörö Obanga, ëka kï kom pyem mökö na yaa kï gin na gïn cwodo twodo twodo nï ngec, 21 na jö mökö orwenyo yeegï ökö pï yeo koth twak ni.

Kïca k'Obanga obed kodwu.

* 5:10 5:10 Jon 13:1-17

* 5:18 5:18 Nwönö Cïk 25:4

* 5:18 5:18 Luka 10:7

* 5:22 5:22 Ketho cingi Man obedo wiro ngat mörö më bedo atic k'Obanga.

2 Timoteo

1

2

3

4

2 Timoteo

Köp na tye ï waraga ka Paulo më arïö both Timoteo

Waraga ka Paulo më arïö both Timoteo makö thama mërë na thwönë both Timoteo, na calö awodhe na könyö ën. Wi köp na pïrë tëk ënë më dangö köp kïbëc. Paulo ömïö thama ëka öcükö cwiny Timoteo më mëdërë më mïö caden ï kom Yecu Kiricito, më cung na tëk ï kom pwony më köp më Emuth na Bër ëka kï Cïk na Cön, më tio tic mërë na calö apwony ëka atït köp k'Obanga, ï karë më can kïbëc ëka ï karë na jïï bino pyem ködë.

Paulo öcïkö Timoteo më gwökërë ëk kür ödöny ï pyem më mingo na köny mërë ope, ëntö balö jö na winyo köp mingo nonu.

Na lübërë kï köp ni kïbëc, Paulo po wi Timoteo ï kom apor më kwö mërë ëka tyën köp—më yee mërë, dïö cwiny, mar, dangö can ï karë më ayela.

1

Moth n'öya kï both Paulo.

1 Waraga ni öya kï both Paulo n'obedo akwëna ka Kiricito Yecu pï miti k'Obanga, na lübërë kï cïkërë mërë më mïö onu kwö na tye ï Kiricito Yecu.

2 Both Timoteo athïn-na na an amarö:

Obanga Apap ëka Kiricito Yecu Rwoth onu ömïï bothi gum, kïca, ëka kuc.

Paulo öpwöyö Obanga pï Timoteo

3 An amïö pwöc both Obanga, na an atio bothe kï thama n'atïr, kite na kwerena otio gïnï bothe. Kiceng ëka kiwor an apo piri ï lëgana. 4 Ka an apo ï kom pii wangi, mïö athamö më nënöni, ëk ka twërë apong kï yom cwiny. 5 An apo ï kom yeeni na twodo mörö ope ïë, n'öcakö bedo both adhani Loi ëka ayani Yuneki, ëka an angeo nï yee nön tye bothi thon. 6 Pï tyën köp ni an apo wii më tic kï mïc n'Obanga omii ï karë na an aketho cïnga ï wii. 7 Pïën Obanga ba ömïö onu cwiny më lworo, ëntö cwiny na mïö onu tëkö, mar ëka gwökërë kën jö.

8 Dong pï manön lewic kür ömakï më mïö caden ï kom Rwoth onu, onyo ï koma na an abedo amabuc mërë. Kï tëkö n'Obanga mii, yubiri më dangö can köda pï köp më Emuth na Bër. 9 Ën ölarö onu ëka ocwodo onu më bedo jögë na leng—pathï pï gin mörö na onu ëtïmö ëntö pï tyën köp më yüb mërë ëka kïca. Kïca ni ëmïö both onu ï Kiricito Yecu na bara ecweo lobo, 10 ëntö kobedi dong enyutho ökö both onu ï bino k'Alar onu Kiricito Yecu n'ökwanyö thöö ökö ëka okelo kwö na bedo na twal n'onen kanya leng pï köp më Emuth na Bër. 11 Obanga öyëra na calö akwëna ëka apwony më tïtö köp më Emuth na Bër ni. 12 Man ënë gin n'ömïö an atye ka lïmö can kobedini. Ëntö an lewic ba ömaka, pïën an angeo ngat na yeena ocung ï kome ëka angeo nï ën twërö gwökö na bër gin n'eketho ï cïnga naka ï nïnö nön.

13 Köp na in iwinyo kï botha, gwök na calö gin na pïrgï tëk më pwony, kï yee ëka mar na tye ï Kiricito Yecu. 14 Gwök gin na bër n'eketho ï cingi pï tëkö ka Tipo Naleng na bedo ïï onu.

15 In ingeo nï jö kïbëc na bedo gïnï ï Acia öwëka gïnï ökö, ëka Pugelo gïn kï Kermogen tye gïnï ï kin-gï.

16 An alëgö nï Rwoth myero obed kï kïca ï kom pacö k'Oneciporo, pïën ën obedo ka kweo cwinya ëka lewic ba obino ömakö ën ï koma ï karë n'etwea ï buc. 17 Ëntö ï karë na ën othuno ï Roma, obedo ka rangöna rwök naka obino onwonga. 18 An alëgö nï Rwoth myero ömïï ën onwong kïca na yaa kï both Rwoth ï nïnö nön! In ingeo na bër rwök kit köny na pol na ën ökönya ködë ï Epeco.

2

Acikari na bër ka Yecu

1 Timoteo, athïn-na, cung na tëk ï kïca n'ëmïö both onu ï Kiricito Yecu. 2 Gin na in iwinyo kï botha ï nyim ecaden na pol, in thon ikob both jö na genere na römö pwonyo kï jö nökënë. 3 Dang gin na rac n'ëtïmö ï komi kanya acël ködwa, calö acikari na bër ka Kiricito Yecu. 4 Acikari mörö ope na tye ï dhö tic na mïö tic kï yökö bodo wie, pïën thama mërë tye nï myero eyom cwiny adit n'öcöö ën ï acikari. 5 Röm aröma, ka ngat na tye ka pyem ï ngwëc, ba twërö löönö ngwëc ka ba ölübö cïk më ngwëc. 6 Apur n'otio tic na tëk ënë myero öcak camö gin n'öcëk kï ï pwodho mërë. 7 Tham pï gin na an atye ka kobo. Rwoth bino mïöni kite më nïang ï kom jami ni kïbëc.

8 Po ï kom Yecu Kiricito, akwar Daudi n'Obanga ocero kï kin jö n'öthöö. Man ënë köpna më Emuth na Bër, 9 na an atye ka lïmö can pïrë, nakun etwea kï nyör calö abal. Ëntö köp k'Obanga ba etweo. 10 Pï manön ënë gin n'ömïö atye ka lïmö can kïbëc pï jö n'ëyërögï, ëk gïn thon onwong larë na tye ï Kiricito Yecu, kanya acël kï dheo na ba thum.

11 Man ënë köp më adyer:

Ka onu ëthöö ködë,

onu thon ebino kwö kanya acël ködë;

12 ka onu ëdangö can,

onu thon ebino löc kanya acël ködë.

Ka onu ëkwërö ën,

ën thon bino kwërö onu,

13 ka onu ba egenere,

ën gire genere naka naka,

pïën ën ba twërö kwërë kënë.

Atic n'Obanga pwöyö

14 Bed ka po wi jö k'Obanga ï kom köp ni, ëka ïcïkgï dökï ï nyim Obanga ëk öwëk gïnï pyem ï kom köp mökö; pïën manön ba bino könyö ngat mörö, ëntö balö jö kïbëc na winyo. 15 Tïm kï tëk më miri keni both Obanga na calö atic n'ëpwöyö, atic na lewic myero kür ömakï ëka makö köp më adyer ï yoo n'atïr. 16 Kwër boko köp mökö na ba obedo më wörö Obanga, pïën jö na dönyö ïë bino rwenyo arwenya ï kite më wörö Obanga. 17 Pwonygï bino këth calö bür na camö kom dhanö. Kumenayo gïn kï Pileto tye gïnï ï kin jö nön, 18 n'ölökërë gïnï ökö kï kom köp më adyer. Gïn kobo nï cer ötïmërë dong ökö, ëka tye ka balö gïnï yee ka jö mökö. 19 Ëntö acaki thërë n'Obanga oketho tye n'ocung na tëk, na tye kï cöc ï kome nï: “Rwoth ngeo jö n'obedo mëgë,”* ëka nï, “Dhanö acëlacël na cwodo nyïng Rwoth myero ölökërë ökö kï ï kom bal.”

20 Ï öt na thwönë, ba bedo ïë jami më gol kï ryal këkën, ëntö bedo ïë thon jami mökö n'ëyübögï kï bao ëka lobo; mökö ëyübö pï tic na pïrë tëk ëka nökënë pï tic na pïrë ba tëk. 21 Ka dhanö mörö ölönyërë nakun öwëkö kite mërë na reco ökö, ën bino bedo gin më tic n'etio ködë ï karë më dheo, kwö mërë bino bedo na leng, ëka bino bedo dhanö na pïrë tëk both Adwong nakun yübërë më tio tic mörö këkën na bër.

22 Pï manön, kwër miti më awobi ökö, ëntö iketh cwinyi ï kite n'atïr, yee, mar kï kuc, kanya acël kï jö kïbëc na tye ka cwodo gïnï Rwoth kï ï cwinygï na leng. 23 Kwër pyem më mingo ökö na bino pï kwia pïny, pïën in ingeo koth pyem na calö manön kelo dhaa. 24 Atic ka Rwoth myero obed ngat na ba dhaa atata, ëntö myero obed ngat n'obedo akïca both jö kïbëc, obed apwony na ryëk na ngeo pwony, ngat na dïö cwinye. 25 Obed ngat na twërö tïrö jö na pyem ködë kï mwolo, ëk karë nökënë Obanga twërö mïö jö nön cwiny më ngut ëk önïang gïnï na bër ï kom köp adyer, 26 cë mïö ryëkögï dwogo ëka bino gïnï bwöth kï kom pawaka ka Catan n'onwongo mïögï tio gin na ën mïtö.

3

Kite ka dhanö ï karë më ajiki

1 Myero ïnïang unu nï ï karë më ajiki, pïny bino bedo na rac. 2 Jïï bino marö komgï kën-gï, nakun bedo jö na marö lïm, jö na wakërë, jö na caö jïï, jö na yanyö jïï. Ba bino gïnï winyo enyodogï, ba bino gïnï mïö pwöc mörö, bino bedo gïnï jö na ba leng, 3 ba tye gïnï kï mar, ba tïmö gïnï kïca both jïï, obedo gïnï jö na twakö köp më twodo ï kom jö nökënë, obedo gïnï jö na mitigï ba jükërë, jö na ger, jö na dag gïnï gin na bër, 4 obedo gïnï jö örörö, jö na tye atata na ba parö gïnï pïny, jö na kethere gïnï malö kën-gï kï wakërë, jö na marö kwö na yot nakaka marö Obanga— 5 bino gïnï makö kite më lworo Obanga na nen kï yökö, ëntö kwërö gïnï tëkö mërë ökö. Pokiri ökö kï ï kom jö na calö manön.

6 Jö mökö tye ï kin-gï na dönyö gïnï ï peci ka jö nökënë, cë löö gïnï thama ka mon mökö na tye kï görü, na pëkö më bal obuogï ökö, na mitigï tye na papath cë bedo ka ywaögï tungi kï tungi, 7 nakun pwonyere gïnï karë kïbëc, ëntö ba twërö gïnï nïang ï kom köp adyer. 8 Jö nön röm aröma kï Yane ëka Yambure na yam opyem gïnï kï Muca. Gïn thon tye ka pyem kï köp adyer ï kite acël nön, thamagï dong köny mërë ope, ëka yeegï ba tye kakarë. 9 Ëntö gïn ba bino mëdërë anyim pïën mingogï nön bino ngere ökö both lwak kïbëc calö më ka Yane ëka Yambure.

Cïk ka Paulo më ajiki both Timoteo

10 Ëntö in, dong ingeo pwonyna ökö kïbëc, kï kite na an abedo ka kwö ködë, yübna kïbëc ïnënö, yeena, dïö cwinya, mar na an atye ködë, kï kite na an abedo ka dangö kï can ködë, 11 ïnënö thon kite na gïn obedo ka yelona ködë, kï can na pol—dök ingeo gin n'ötïmërë ï koma ï Antiokia, ï Ikonio, kï Licitra, ayelayela na pol na an anwongo. Ëntö Rwoth ölara ökö kï ïë kïbëc. 12 Adyer, jö kïbëc na mïtö gïnï kwö ï kite më lworo Obanga ï Kiricito Yecu ebino yelogï, 13 nakun jö na reco kï jö n'obedo gïnï etwodo bino gïnï mëdërë kï bedo na rac rwök na dong löö ökö, nakun bwölö gïnï jö nökënë ëka gïn thon ëbwölögï. 14 Ëntö na calö in, myero imediri ï gin na in ipwonyiri ïë ëka na in iyeo, nakun ingeo jö na yam opwonyi gïnï, 15 ëka kite na in ingeo kï Cöc na Leng ködë ï karë më thinoni na twërö mïöni bedo na ryëk ï yoo më larë pï yee ï Kiricito Yecu. 16 Cöc na Leng kïbëc ëcöö pï tëkö ka Tipo Naleng k'Obanga. Könyö më pwony, më coko, më tïrö kite ka dhanö, ëka më pwonyo dhanö ï yoo më kite atïr, 17 ëk dhanö k'Obanga obed n'otengo, na nwongo öyübërë ï yoo kïbëc më tio tic na bër kïbëc.

4

1 Aciki ï nyim Obanga ëka ï nyim Kiricito Yecu, na bino ngölö köp ka jö na kwö kï jö n'öthöö, ëka ka bino dwogo më löc na calö Rwoth, an amïö cïk ni bothi: 2 Tït köp k'Obanga; bed nï yubiri ï karë na bër ëka ï karë na rac, tïr jïï, cokgï ëka ïcük cwinygï—nakun ïdïö cwinyi rwök ëka kï pwony na pïrgï tëk. 3 Pïën karë tye ka bino na dhanö ba bino winyo gïnï pwony më adyer. Nakaka manön, gïn bino rangö epwonye na bino yomo cwinygï më kobo gin na ithgï mïtö winyo. 4 Gïn bino lökö ithgï ökö kï kom köp më adyer ëka lökërë gïnï ï köp mökö më ödödö. 5 Ëntö in, myero ibed ngat na gwökërë ï karë kïbëc, ï dangö can, ï dïö cwinyi, tii tic më tïtö köp më Emuth na Bër, dök icob ticni kïbëc na bër.

6 An dong ëcwök önyö remona calö gin më atyëra ï wi keno tyër, ëka karëna më wëkö lobo ni dong cwök. 7 An dong alwënyö lwëny na bër, atyeko ngwëc, ëka agwökö yee. 8 Kobedi dong ëkanö nïna tok më kite atïr, na Rwoth na ngölö köp atïr bino mïö botha ï nïnö nön—ëka pathï botha këkën, ëntö both jö kïbëc na cwinygï tye ka kürö pï dwogo mërë.

Köp ka Paulo më ajiki

9 Tïm kï tëk më bino botha pïöpïö, 10 pïën Dema dong öwëka ökö pï marö jami më lobo ni, ëka öcïdhö ökö yo Tecalonika. Krecen öcïdhö yo Galatia, ëka Tito öcïdhö yo Dalmatia. 11 Luka kënë ënë tye kanya acël köda. Nwong kom Marako ëka ibin ködë, pïën ën bër rwök ëka könya ï dhö ticna. 12 An aoro Tukiko öcïdhö yo Epeco. 13 Ka in ibino, kel nïna böngü na bor na yam awëkö ï Teroa ï pacö ka Karpo. Kel thon bukena nökënë na pïrgï tëk n'ëyübö kï pyen.

14 Alegijanda n'obedo athedh mola ötïmö tïm na rac rwök ï koma, Rwoth bino cülö ën ï kom tïm mërë nön. 15 In thon myero igwokiri rwök ködë, pïën ën obino opyem rwök ï kom köp onu.

16 Ï pidona më acël, ngat mörö ope n'obino ocung pïra. Jö kïbëc obino öwëka gïnï ökö. Pï manön Obanga kür öngöl köp ï wigï. 17 Ëntö Rwoth ocung ka ngeta ëka ömïa tëkö, ëk an abed ka tuco köp mërë kakarë, ëk Erok kïbëc owiny gïnï. Ëka Rwoth obino ölara kï ï dhö kibwor. 18 Rwoth bino laröna kï ï kom gin na reco kïbëc, ëka bino kelona na bër ï ker mërë më polo. Dheo obed bothe naka naka. Amën.

Moth më ajiki

19 Moth Piricila gïn k'Akwila, kï jö më pacö ka Oneciporo. 20 Eracito obedo ï Korinti, ëka awëkö Tropimo na two ï Mileto. 21 Tïm kï tëk ibin na bara karë më cwïr öcakërë. Yubulo omothi, Puden gïn kï Lino, Kalaudia, ëka utmego kïbëc.

22 Rwoth obed kodi. Kïca mërë obed kodwu.

* 2:19 2:19 Wel 16:5

Tito

1

2

3

Waraga na Paulo öcöö both

Tito

Köp na tye ï waraga ka Paulo both Tito

Tito onwongo obedo Arok n'ölökërë ï dini k'Ekiricito. Ën obino ödökö awodh Paulo na könyö ën ï tic mërë.

Waraga ka Paulo both Tito ëcöö both aköny mërë na tye ï Kurete, n'onwongo ëwëkö kunön më nënö tic ka jö n'oye Kiricito. Köp tye adek na pïrgï tëk ï waraga ni.

Më acël, etye ka nïangö Tito më po ï kite n'ëtëla ka jö n'oye Kiricito myero obed ködë, rwök mërë ï kite më kwö na ba bër ka jö na pol më Kurete. Më arïö, etye ka mïö thama both Tito kite na myero opwony dul na papath ka jö n'oye Kiricito, jö na döngö, mon na döngö (na twërö pwonyo gïnï mon na thïnö), cwö na thïnö ëka opii gïnï. Më ajiki, acöc mïö Tito thama na lübërë kï kite më kwö k'Ekiricito, rwök mërë më bedo kï kuc, wat na bër ëka më wëkö adagë, pyem, ëka popoka ï kin jö n'oye Kiricito.

1

Moth

1 Waraga ni öya kï both Paulo, n'obedo atic k'Obanga ëka akwëna ka Yecu Kiricito. An eora më jïngö yee ka jö n'Obanga öyërö ëka më pwonyogï më ngeo köp më adyer na nyutho nïgï kite më kwö më lworo Obanga. 2 Yee ëka ngec ni ocung ï kom gen më kwö na ba thum, n'Obanga, na ba twakö köp më twodo, onwongo öcïkö na bara ecweo lobo. 3 Man ënë karë n'Obanga onyutho köp mërë kanyalër na wan ëtïtö both jö kïbëc. Man ënë köp n'onwongo egena ködë, n'Obanga Alar onu öcïkö botha më atïta.

4 Both Tito, athïn-na më adyer na an anywakö kodi yee:

Obanga Apap ëka Alar onu Kiricito Yecu ömïïwu gum ëka kuc.

Tic ka Tito ï Kurete

5 Tyën köp n'ömïö an aweki ï Kurete onwongo obedo më yübö tic n'odong na ba othum, ëka më ketho edite ï taun acëlacël, kite n'onwongo an aciki ködë. 6 Atëla myero obed ngat na köp mörö na rac ope ï kome. Ën myero obed ngat na tye kï dhakö acël. Ëthïnë myero obed jö n'oye Yecu Kiricito, na köp mörö më carö carö kür owinyere ï komgï, onyo na ba winyo gïnï pïny. 7 Pïën atëla ka jö n'oye Kiricito obedo ngat na gwökö jami k'Obanga, myero obed ngat na köp mörö na rac ope ï kome—kür obed ngat na wakërë, kür obed ngat n'akëmö makö pïöpïö, kür obed ngat na mër, kür obed akwïnyö, kür obed ngat n'owor ï lïm. 8 Ën myero obed ngat na gwökö welo, ngat na marö tïmö gin na bër, ngat na lörë kënë, ngat na kite atïr, ngat na cwinye leng, ëka na gwökërë kënë. 9 Ën myero ömak köp më adyer na tëk kite n'epwonyo ködë, ëk ömïï ën öcük cwiny jö nökënë kï pwony më adyer ëka më yübö thama ka jö na pyem ködë.

10 Pïën jö n'obedo epyem pol gïnï, jö na twakö köp na thërë ope ëka jö na bwölö gïnï jïï, pol mërë gurup ka jö na mïtö nï jö kïbëc myero ëlïrgï pï larë. 11 Koth jö nön myero imiwugï ölïng ökö, pïën nwongo tye ka balö gïnï jö na pol naka kï jö më udigï kïbëc kï pwonyo jami na myero gïn kür opwony—ëka nï pï woro më nwongo lïm. 12 Naka thon ngat mörö acël kï kin edwarpïnygï okobo nï, “Jö Kurete obedo gïnï etwodo karë kïbëc, cal gïnï kï leeni na ger, eworo na komgï wac.” 13 Caden ni tye atïr. Pï manön, myero ïjükgï na tëk ëk obed gïnï kï yee më adyer, 14 ëka kür obed gïnï më ketho cwinygï më winyo köp k'Eyuda më ödödö mökö na thërë ope, onyo cïk ka jö na kwërö gïnï köp adyer. 15 Both jö na leng, jami kïbëc tye na leng, ëntö both jö na kitegï öbal ökö ëka ba yee gïnï, gin mörö na leng dong ope bothgï. Ï adyer, ryëkögï ëka thama na tye ï ïgï na nyutho nïgï bal otyeko bal dong ökö. 16 Gïn tuco kï dhögï nï gïn engeo Obanga, ëntö ticgï nyutho nï gïn ba ngeo Obanga. Gïn obedo jö na reco, jö na ba winyo pïny ëka ba twërö gïnï tïmö gin mörö na bër.

2

Pwony më adyer

1 In myero ipwony gïn na rwatërë kï köp më adyer. 2 Pwony cwö na dito më bedo jö na lörë kën-gï, jö na römö awöra, jö na gwökërë kën-gï, jö na yeegï kï margï tye kakarë nakun dïö cwinygï.

3 Kömanön thon, pwony mon na dito nï gïn myero obed kï wörö ï kite më bedogï kïbëc, kür obed gïnï wegi anïï na nwongo cökö köp kï both jö nökënë, kür obed gïnï jö na dong ödökö gïnï opii ka köngö, ëntö obed gïnï jö na pwonyo gin na bër. 4 Cë gïn dong twërö pwonyo mon na thïnö më marö cwögï ëka ëthïnögï, 5 obed gïnï mon na lörë kën-gï ëka mon na leng, na tio gïnï tic më pacö, mon n'obedo gïnï ëkïca nakun mïrë gïnï both cwögï, ëk kür ömïï jö nökënë öyany köp k'Obanga.

6 Ï yoo acël nön, cük cwiny awope nï myero obed gïnï jö na gwökërë kën-gï kï thama na tye atïr. 7 In kikomi myero ibed apor më tïmö gin na bër ï yodhi kïbëc. Bed ngat na kite atïr ï pwonyni, keth cwinyi ïë rwök, 8 nakun ïtwakö köp adyer na ba mïögï karë më nwongo bal mörö ïë, ëk ömïï lewic ömak ngat mörö na mïtö pyem kod onu, pïën nwongo gïn ba nënö gin mörö na rac na myero okob gïnï ï kom onu.

9 Pwony opii obed gïnï kï winy both editegï ï karë kïbëc, më tëmö yomo cwinygï. Gïn myero kür opyem ködgï, 10 ëka kür ökwal gïnï gin mörö kï bothgï, ëntö myero onyuth gïnï nï gïn jö na genere rwök, ëk ï gin na kïbëc na gïn bino tïmö ömïï pwony ï kom Obanga Alar onu onen na bër.

11 Pïën kïca k'Obanga na kelo larë onen dong ökö both jö kïbëc. 12 Kïca nön pwonyo onu më kwërö lübö kite ka jö na ba lworo Obanga ëka kï miti kïbëc më lobo ni. Pwonyo onu më gwökërë këkën onu, ëk ebed na cwiny onu tye atïr, ëka kï kwö më lworo Obanga ï lobo ni, 13 nakun onu ëkürö gum na gen onu ocung ïë—ënë më nënö Obanga onu na dit ëka Alar, Yecu Kiricito ka bino dwogo kï dheo. 14 Ën ömïrë kënë pï onu më gönyö onu ökö kï ï kom bal kïbëc ëka më lönyö onu ëk ebed jögë kikome, na tye gïnï kï miti më tïmö gin na bër.

15 In myero dong ikob köp ni gïnï. Cük cwinygï ëka ïjükgï kï twër kïbëc. Kür ïmïï ngat mörö ocai.

3

Kit kwö k'Ekiricito

1 Po wi jö n'oye më mïrë kën-gï ï thë löc k'ëtëla ëka wegi twër, më bedo kï winy, më yübërë pï tio tic kïbëc na bëcö. 2 Kob nïgï kür ötwak gïnï köp na rac ï kom ngat mörö, obed gïnï kï kuc, obed gïnï kï mwolo ëka më tïmö kïca both jö kïbëc.

3 Ï karë mörö n'opoth angec, onu thon onwongo pod ebedo jö na mïng, jö na ba winyo pïny, onu onwongo erwenyo ökö ëka ebedo opii më miti ka jami na papath na yomo cwiny onu. Onu ëbalö karë onu ï cwiny më nyeko ëka adagë, jïï ödagö onu ëka onu thon ëdagërë këkën onu. 4 Ëntö ï karë na kïca ëka mar k'Obanga Alar onu onen, 5 ën ölarö onu, pathï pï tic mörö na bëcö n'onwongo onu ëtïmö, ëntö pï kïca mërë. Ën ölwökö bal onu nakun mïö onu nywölërë më arïö ëka më mïö onu dökö jö na nyen kï Tipo Naleng. 6 Ën öönyö Tipo Naleng ï kom onu na thwönë ï Alar onu Yecu Kiricito. 7 Pï kïca mërë ën ökwanö onu nï kite onu atïr ëka ömïö onu më bedo kï gen më nwongo kwö na ba thum. 8 Man ënë köp adyer. An amïtö nï icung unu na tëk ï köp ni gïnï, ëk jö na dong oye gïnï Obanga obed gïnï kï thama më mïrë më tio tic na bëcö. Manön ënë bër rwök ëka bedo më köny both jö kïbëc.

9 Ëntö kwër unu köp më pyem mökö më mingo mingo ëka kï köp ï kom nyïng mökö më thëkwarö, dhaa ëka larö köp ï kom cïk. Man gïnï kïbëc ba bino könyöwu, ëka köny mërë ope. 10 Cok dhanö na kelo apokapoka wang më acël, ëka icok wang më arïö. Kinge manön, kür dökï iribiri ködë. 11 Myero inge nï koth dhanö nön ölökërë dong ökö kï köp adyer ëka ötïmö bal; ën dong öngölö köp ï kome kënë.

Köp më ajiki

12 Ka an abino oro Artema onyo Tukiko bothi, nën nï ïtïmö tëk më bino yo botha ï Nikopoli, pïën an dong atyeko moko thamana më bedo kunön ï karë më cwïr. 13 Tïm kï tëk më mïö köny both Jena, na ën obedo ngat na ngeo cïk, gïn k'Apolo ï wothgï ëka ïnën nï gïn tye kï jami kïbëc na gïn mïtö. 14 Jö onu myero opwonyere gïnï më mïrë më tio tic na bëcö, ëk obed gïnï jö na twërö könyö ewodhgï na can mökö dïögï, ëka kür obed gïnï kï kwö na köny mërë ope.

15 Utmego kïbëc na tye gïnï kanya acël köda kany omothi gïnï. Moth utmego kïbëc na marö onu ï yee.

Kïca k'Obanga obed kodwu!

Pilemon

Waraga na Paulo öcöö both

Pilemon

Köp na tye ï waraga ka Paulo both Pilemon

Pilemon onwongo obedo Akiricito n'oywek rwök, nen calö ën onwongo obedo ngat acël ï kin jö n'oye Kiricito na tye ï Kolocai ëka obedo ngat n'onwongo tye k'opii mërë na nyïngë Onecimo. Opii ni onwongo öngwëcö ökö kï both adwong mërë ëka ën obino örwatërë kï Paulo, n'onwongo tye ï buc. Paulo obino ömïö Onecimo ödökö Akiricito.

Waraga ka Paulo both Pilemon obedo kwac both Pilemon më rïbö watgï gïn k'opii mërë, na Paulo tye ka oro cen yo bothe ëka öjöl ën pathï na calö opii n'ëtïmö kïca këkën ëntö na calö omego n'obedo Akiricito.

1

Moth n'öya kï both Paulo

1 Waraga ni öya kï both Paulo, n'obedo amabuc ka Kiricito Yecu, ëka Timoteo ömïn onu,

Both Pilemon okone onu më amara ëka atic awodh onu, 2 kï jö n'oye Kiricito na cökërë ï odi gïn k'amïn onu Apia, ëka both Arikipo acikari awodh onu:

3 Obanga Apap onu ëka Rwoth onu Yecu Kiricito ömïïwu gum ëka kuc.

Mar ka Pilemon ëka yee mërë

4 An apwöyö Obangana ï karë kïbëc kite na an apo piri ï lëgana, 5 pïën an atye ka winyo köp ï kom marni pï jö k'Obanga na leng kïbëc ëka yeeni ï kom Rwoth Yecu. 6 Kite na in itye ka nywakö yeeni kï jö nökënë ï gürë kanya acël, an alëgö nï ëk ïnïang na thuth ï kom gin na bër kïbëc na onu etye ködë ï Kiricito. 7 Marni ömïa yom cwiny na thwönë rwök ëka thon öcükö cwinya, pïën in, ömëra, ikweo cwiny jö k'Obanga na leng.

Kwac ka Paulo pï Onecimo

8 Pï manön, kadï bed nï an atye kï tëk cwiny ï Kiricito na mïö an aciki më tio gin mörö na mïtërë, 9 ëntö pï mar, an anënö nï bër akwai. An Paulo, na bedo ngat n'otii ëka kobedini thon abedo amabuc pï Kiricito Yecu, 10 an akwai pï athïn-na Onecimo, na an adökö apap mërë nakun onwongo an atye ï buc kany. 11 Ï karë n'opoth ën onwongo ba tye kï köny mörö bothi, ëntö kobedini ën dong tye kï köny na thwönë rwök bothi ëka botha.

12 An atye ka oro ën cen yo bothi—na ën obedo dhö cwinya kikome. 13 An onwongo amïtö nï agwök ën botha kany, ëk ömïa köny na kakari nakun pod atye ï buc pï tïtö köp më Emuth na Bër. 14 Ëntö an onwongo ba amïtö nï atïm gin mörö nakun in ba iyeo, ëk bërni kür obed na calö gin mörö n'edii adïa ïë, ëntö obed kite na in iyeo ködë. 15 Gwök onyo gin n'ömïö ën opokere kodi pï karë na nönök onwongo obedo nï ëk ïgam ën yo bothi dong na twal— 16 pathï dökï na calö opii, ëntö na löö opii ökö, na calö omego më amara. Ën pïrë tëk botha ëntö pïrë tëk bothi rwök na calö dhanö na konyi ëka na calö omeru ï Rwoth.

17 Pï manön, ka in ingeo nï an abedo atic awodhi, jöl ën kite na in onwongo ïtwërö jölöna ködë. 18 Ka cë ën ötïmö gin mörö na rac bothi, onyo tye kï banyani mörö, kwan-gï ï wia. 19 An, Paulo, ënë acöö waraga ni kï cïnga. An abino cülöni—nakun an ba akobo nï in thon itye kï banyana, ën kwöni kikome. 20 Eyo, ömëra, an amïtö köny mörö kï bothi ï Rwoth. Kwe cwinya ï Kiricito. 21 An atye kï gen na tëk ï komi nï in ibino winyo dhöga, ënë ömïö an acöö nini köp ni nakun angeo nï ibino tïmö na löö gin na an akwaö.

22 Gin acël nökënë: Yüb nïna kabedo mörö na an abino bedo ïë, pïën an atye kï gen nï lëgawu bino mïö ëgönya më dwogo yo bothwu.

23 Epapira, amabuc awodha ï Kiricito Yecu, omothowu. 24 Marako, Aricitako, Dema ëka Luka etic ewodha thon omothowu.

25 Kïca ka Rwoth Yecu Kiricito obed kodwu.

Yakobo

1

2

3

4

5

Yakobo

Köp na tye ï waraga ka Yakobo

Waraga na Yakobo öcöö obedo köp n'ëcökö kanya acël më pwonyere na myero eketh ï tic, ëcöö both “jö k'Obanga kïbëc n'ökëth gïnï ï wi lobo thükül.” Acöc otio kï kwa cöc na papath n'ëkanö tyënë ökö më mïö pwonyere na lübö ryëkö n'eketho ï tic ëka kï kite n'Ekiricito myero obed gïnï ködë. Kï kom kite k'Ekiricito ën otio kï wi köp na papath na calö lönyö ëka can, atëmatëma, kwö na bër, apokapoka, yee ëka ketho gin mörö ï tic, kite më tic kï lëb, ryëkö, dha, awaka ëka mwolo, ngölö köp both jö nökënë, wakërë, dïö cwiny, ëka lëga.

Waraga ni twakö köp na pïrë tëk ï kom ketho gin mörö ï tic na wotho kanya acël kï yee, ï kite më tic më dini k'Ekiricito.

1

Moth n'öya kï both Yakobo

1 Waraga ni öya kï both Yakobo atic k'Obanga ëka Rwoth Yecu Kiricito.

Both kaka apar wie arïö n'ökëth gïnï ï wi lobo thükül.

Amothowu.

Yee ëka dangö atëmatëma

2 Utmegona, bed unu kï yom cwiny na thwönë ka ëtëmöwu ï yodhi na papath, 3 pïën ingeo unu nï tëmö yeewu mïö ïdïö unu cwinywu. 4 Wëk unu dïö cwiny ocob tic mërë ëk ibed unu jö n'otengo, na bal mörö ope ï komwu ëka dökï ibed unu na gin mörö thon ba orem kï bothwu. 5 Ëntö ka ngat mörö tye ï kinwu na ryëkö mërë nönök, myero ën ökwa kï both Obanga na mïö both jö kïbëc kï yom cwiny, nakun ba coko ngat mörö, ëka ebino mïö bothe. 6 Ëntö ka ën lëgö, myero ën oyee ëka kür obed k'akalakala, pïën ngat na tye k'akalakala röm kï pii më nam na tagere, na yamö cwarö. 7 Dhanö nön myero kür ötham nï ën ebino nwongo gin mörö kï both Rwoth, 8 pïën ën obedo dhanö na thama mërë arïö, na ba cung na tëk ï jami kïbëc na ën tïmö.

Can ëka lönyö

9 Jö n'oye n'obedo ëcan myero öwakërë gïnï ka etingogï malö, 10 ëka ngat n'obedo alönyö myero öwakërë ka ëdwökö pïny, pïën ën bino rwenyo calö thur lum. 11 Ceng donyo kï lyetho mërë ëka nero lum ökö, thure öny cë lengo mërë bal ökö. Ï kit yoo acël nön, ngat n'ölöny bino rwenyo ökö ï dyere tic mërë më karë kïbëc.

Bwöl ëka atëmatëma

12 Ngat na cung na tëk ï atëmatëma tye kï gum, pïën ka ën ölöö atëmatëma, ën bino nwongo tok më kwö n'Obanga öcïkërë më mïö both jö na marö ën.

13 Ka ëbwölö ngat mörö, ën kür okob nï, “Obanga ënë öbwöla.” Pïën gin na rac ba twërö bwölö Obanga, ëka ën thon ba bwölö ngat mörö. 14 Ëntö ngat acëlacël miti mërë kënë ënë bwölö ën, ywaö ën ökö, ëka ömö cwinye. 15 Cë kinge ka miti dong öyac, nywölö bal. Bal ka ödöngö n'otengo dong, nywölö thöö.

16 Utmegona më amara, kür ïwëk ëbwölwu. 17 Gin mörö na bër ëka mïc kïbëc na bal mörö ope ïë bino kï malö both Obanga Apap, na ënë acwec më tar na ryëny, na ba lökërë calö tipo na wïrë. 18 Ën öyërö më nywölö onu kï köp mërë n'adyer, ëk onu ebed calö cem na tye ï pwodho n'öcakö cëk kï kin jami kïbëc n'ecweo.

Winyo ëka tiino

19 Utmegona më amara, ngee unu köp ni: Dhanö acëlacël myero owiny köp pïöpïö, ëntö kür myero öbünyërë më twak, ëka kür akëmö ömak ën pïöpïö. 20 Pïën akëmö ka dhanö ba cobo kit kwö n'atïr n'Obanga mïtö. 21 Pï manön, kwër unu gin na kïbëc më lewic ëka kï tïm na reco na tye ï kwöwu. Gam unu kï mwolo köp n'Obanga öpïdhö ï cwinywu na twërö laröwu.

22 Ëntö bed unu jö na ketho gin n'ëtwakö ï tic. Kür ibed unu jö na winyo awinya këkën nakun ïbwölërë unu kenwu. 23 Pïën ka dhanö mörö obedo ngat na winyo köp ëka ba ketho ï tic, ën bedo calö ngat na rïpö wangë kï ï kiyo. 24 Ëntö ka otyeko dong rïpërë, cïdhö ökö ëka cücüth wie wil ökö ï kite na ën ebedo ködë. 25 Ëntö ngat na rïpö ï cïk na bal mörö ope ïë na kelo kuc, ëka ketho thama mërë ïë, na wie ba wil ï kom gin na ën owinyo, ëntö tio gin nön—ën bino bedo kï gum ï kom gin na ën tio.

26 Ka ngat mörö thamö nï ën ebedo adini nakun ba gwökö lëbë, ën nwongo tye ka bwölërë kënë kï ï cwinye ëka dini mërë köny mërë ope. 27 Dini na leng ï nyim Obanga Apap na gin mörö na rac ope ïë ënë: më könyö ëthïnö kic ëka mon thöö na tye ï can, ëka më gwökërë kën kür gin mörö më lobo obali.

2

Apokapoka na thërë ope

1 Utmegona, na calö jö n'oye Rwothwa më dheo Yecu Kiricito, kür dökï inyuth unu apokapoka mörö. 2 Cë ka dhanö mörö n'oruko agïth më gol ëka kï böng na bëcö obino ï athukowu, ëka dökï dhanö n'obedo acan n'oruko böng na reco obino, 3 un ïcakö unu thamö pï ngat n'oruko böng na bëcö nakun ikobo unu nï, “Adwong, bed ï then kany,” ëntö both acan ikobo unu nï, “Cung kunön, onyo bed pïny ka tyëna kany,” 4 manön nwongo ba dong iketho unu apokapoka ökö ï kinwu nakun ibedo unu ëngöl-köp kï thama na reco?

5 Winy unu, utmegona më amara: Pathï Obanga ënë öyërö ëcan ï lobo ni më bedo ëlönyö ï yee ëka më leeno ker na ën öcïkö both jö na marö ën? 6 Ëntö un ïcaö ëcan. Pathï ëlönyö ënë büröwu? Pathï gïn ënë terowu ï nyim okiko? 7 Pathï gïn ënë jö na twakö köp na reco ï kom nyïng na bër n'ëmïö bothwu?

8 Ka ïgwökö unu cïk na pïrë tëk n'ëcöö ï Cöc na Leng nï, “Mar awodhi na calö ïmarö komi keni,”* nwongo ïtïmö na bër. 9 Ëntö ka inyutho unu apokapoka, nwongo ïtïmö unu bal ëka ebino ngölö niwu köp na calö jö n'ötürö cïk. 10 Pïën ngat na gwökö cïk kïbëc ka opodho ï acël nwongo ötürö cïk kïbëc. 11 Pïën ngat n'okobo nï, “Kür ïdöny ï elomi,” ënë thon okobo nï, “Kür ineki.” Cë ka ba ïdönyö ï elomi ëntö ineko nek, nwongo ibedo ngat na türö cïk.

12 Twak na un ïtwakö ëka tic na un itio myero obed na calö më ka jö n'ebino ngölö köp nïgï kï cïk na kelo kuc. 13 Pïën ngölö-köp abonge kïca bino tïmërë both ngat mörö këkën na ba obedo tïmö kïca. Ngat na tïmö kïca ba bino lworo ngölö-köp.

Yee abonge tic

14 Köny mërë ngö, utmegona, ka ngat mörö kobo nï eut kï yee nakun ba ketho ï tic? Koth yee nön twërö larö ën? 15 Ka omego onyo amego mörö ope kï böngü ëka cem më nïnö kïbëc, 16 cë ngat mörö kï kinwu okobo nïnë nï, “Apë kï kuc; komi obed na mömör ëka cem na bër,” ëntö nwongo ba ïmïö ën gin mörö na mïtërë pï kom, cë manön könyö ngö? 17 Kömanön thon, yee këkën, ka ba eketho ï tic, nwongo dong öthöö.

18 Ëntö ngat mörö bino kobo nï, “In itye kï yee; ëka an atye kï tic.”

Nyuth nïna yeeni abonge tic, ëka An abino nyutho nini yeena kï ngö na an atïmö. 19 Un iyee nï Obanga tye acël. Bër! Cene thon yee kömanön—ëka komgï myël kï lworo.

20 In amingo, ïmïtö nï enyuth nini nï yee abonge tic köny mërë ope? 21 Kwarö onu Abraam yam ba ëkwanö nï kite atïr pï gin na ën ötïmö ï karë na ën ömïö wode Icaka më aryëda ï wi keno tyër? 22 Un ïnënö nï yee ëka tic mërë onwongo tio kanya acël, ëka yee mërë onwongo ocobere pï gin na ën ötïmö. 23 Ömïö Cöc na Leng ocobere na kobo nï, “Abraam oyee Obanga, ëka ömïö ëkwanö ën nï kite atïr,”* ëka dökï ecwodo ën nï okone k'Obanga. 24 Un ïnënö nï ëkwanö dhanö nï kite atïr pï tic na ën tïmö ëka pathï pï yee këkën.

25 Ï yoo acël nön, yam Raab n'obedo ölaya ba ëkwanö nï kite atïr pï ngö na ën ötïmö ï karë na ën öjölö ëröth pïny ëka ömïögï owok kï ï yoo nökënë na path? 26 Kite na calö kom abonge yweo nwongo dong öthöö, yee abonge tic thon nwongo öthöö.

3

Lëb

1 Utmegona, myero jö na pol kï kinwu kür obed gïnï epwonye, pïën ingeo unu nï wan epwonye ebino ngölö nïwa köp na tëk na löö jö nökënë. 2 Adyer onu kïbëc ëtïmö bal ï yodhi na pol. Ëntö ka cë ngat mörö ba ötïmö bal ï ngö na ën kobo, nwongo ën obedo dhanö na kite bër ëka dökï twërö gwökö kome kïbëc.

3 Onu eketho nywenyo ï dhö angole ëk ömïï owiny onu, ëka onu ërömö mïö angole cïdhö kanya onu ëmïtö. 4 Onyo nën unu apor kï kom mel. Kadï bed nï döngö gïnï rwök na yamö ënë kölögï, ëntö adwö mel twërö wïrö wie cïdhö kanya ën mïtö kï gin n'ëdwö kï mel na tïdï mörö. 5 Kömanön thon, lëb obedo dul kom na tïdï mörö, ëntö wakërë ï kom jami na thwon rwök. Nën kite na mac na tïdï mörö wangö kï thwön bunga ködë. 6 Lëb thon cal kï mac, obedo tëkö na rac na balö kom dhanö. Lëb balö kwö ka dhanö kïbëc, ketho kwö ka dhanö kïbëc kanya rac, ëka ën kikome mac më kapïny moko ï kome.

7 Dhanö römö gwökö kwa leeni kïbëc, wïny, leeni na wotho ï ngöm kï korgï ëka leeni na kwö ï pii, 8 ëntö ngat mörö ope na römö gwökö lëb. Lëb rac ëka ba jükërë, opong kï kwir na rac.

9 Kï lëb onu ëpakö Rwoth onu ëka Apap, ëka kï lëb onu ëlamö kï jö n'ecweogï ï thë cal k'Obanga. 10 Kï ï dhö jö acël nön donyo kï ïë gum ëka alem. Utmegona, man myero kür obed kömanön. 11 Pii na mït ëka pii na wac römö möl kï ï wang kulo acël? 12 Utmegona, yath ölam twërö nyakö yaü, onyo yath ölök twërö nyakö ölam? Kömanön thon pii na wac ba römö molo kï ï wang pii na mït.

Ryëkö n'öya kï malö

13 Nga na tye kï ryëkö ëka na nïang kï ï kinwu? Ëk ën onyuth tic mërë më ryëkö kï mwolo pï kwö mërë na bër. 14 Ëntö ka itye unu kï nyeko na reco, ëka woro ï cwinywu, kür ïwakërë unu ködë onyo ïkwër unu köp n'atïr. 15 Koth “ryëkö” nön ba obino pïny kï ï polo ëntö obedo më lobo, ba wörö Obanga ëka obedo më ka cene. 16 Kanya nyeko ëka larö dito tye ïë, nwongo anyöbanyöba ëka tïm na reco kïbëc tye ïë.

17 Ëntö ryëkö n'öya kï ï polo n'öcakö bedo na leng, ëka bedo më kuc, më mwolo, gamö thama kïbëc na bëcö, opong kï kïca, ëka nyakö nyige na bëcö, ngat na ute ködë ba poko kin dhanö, bedo na cwinye atïr. 18 Jö na kelo kuc cwöö gïnï kodhi më kuc ëka kaö gïnï kac më kite atïr.

4

Makö okone kï lobo

1 Ngö na kelo dha ëka lwëny ï kinwu? Pathï miti na reco na un itye ködë ï cwinywu ënë tye ka lwëny ï dul komwu? 2 Un ïmïtö gin mörö ëntö ba inwongo unu. Un ibedo kï miti ï kom jami ka jö nökënë ëka ineko unu nek, ëntö ba inwongo unu gin na un ïmïtö. Ïdhaa ëka ïlwënyö unu. Ba inwongo gin ïmïtö unu, pïën un ba ïkwaö kï both Obanga. 3 Ka ïkwaö unu, ba inwongo unu, pïën ïkwaö unu kï thama na rac, ëk inwong unu gin na un ïmïtö më cobo mitiwu.

4 Un jö nï balö watwu k'Obanga, ba ingeo unu nï makö okone kï lobo mïö dhanö dökö langö k'Obanga? Ngat mörö na yërö më bedo okone kï lobo bedo langö k'Obanga. 5 Onyo un ïthamö nï Cöc na Leng na yam ëcöö obedo köp na thërë ope na kobo nï, “Tipo na yam Obanga oketho ï kom onu tye kï nyeko rwök?” 6 Ëntö ën mïö both onu kïca. Manön ënë ömïö Cöc na Leng kobo nï,

“Obanga pyem kï jö na wakërë,

ëntö mïö kïca both jö na mwol.”*

7 Pï manön dong, mïrë unu kenwu më bedo ï thë löc k'Obanga. Kwër unu Catan, ëka ën bino rïngö ökö kï bothwu. 8 Nyingi unu na cwök both Obanga, ëka ën thon bino nyingo na cwök bothwu. Lwök unu cïngwu, un ëbal, ëka ïlönyërë unu ï cwinywu, un jö na thamawu tye arïö. 9 Bed unu kï cwer cwiny, kum unu, ëka ikok unu. Nyëröwu myero ölökërë ödök kumo, ëka yom cwinywu myero ölökërë ödök kumo. 10 Mwolere unu ï nyim Rwoth, ëka ën bino tingowu malö.

Ngölö köp ï kom omeru

11 Utmegona, kür ïtwak unu köp mörö na rac ï kom awodhi. Ngat na twakö köp na rac ï kom ömïn mërë, onyo ngölö köp ï kom ömïn mërë, nwongo twakö köp na rac ï kom cïk ëka ngölö köp ï kom cïk. Ëntö ka in ïngölö köp kï cïk, in ba ibedo ngat na cobo cïk ëntö ïdökö angöl-köp. 12 Ngat na mïö cïk ëka angöl-köp tye acël, na ënë ngat na twërö larö ëka kï neko. Ëntö in—ibedo nga më ngölö köp ï kom awodhi?

Kür iwakiri pï nïnö na diki

13 Winy unu, un jö na kobo nï, “Tin onyo diki wan ebino cïdhö ï pacö ni onyo maca, wan ebino tyeko mwaka acël kunön, wan ebino cadhö jamiwa ëka enwongo magoba.” 14 Un ba ingeo ngö na bino tïmërë diki. Kwöwu tye nïngö? Un ïcal k'edou na nen pï karë mörö na nönök, ëka kinge rwenyo ökö. 15 Nakaka manön, un onwongo myero ikob unu nï, “Ka Rwoth oye, onu ebino bedo na kwö, ëka ëtïmö man onyo maca.” 16 Kite na calö, un ïwakërë ëka inyuthere unu. Koth wakërë ni kïbëc obedo gin na rac. 17 Ngat mörö na ngeo gin na bër na ën myero ötïm, ëka ba ötïmö, nwongo ën ötïmö bal.

5

Köp n'ëcïkö both ëlönyö

1 Winy unu, un ëlönyö, kok unu ëka ikok unu rwök, pï can na tye ka bino më podho ï komwu. 2 Lönyöwu dong ötöp ökö, ëka nyënyë öcamö böngwu ökö. 3 Gol ëka ryalwu nyalï ömakö ökö. Nyalï ënë bino bedo caden ï komwu, ëka bino camö ringo komwu calö mac. Un ityeko kanö lönyö pï karë më ajiki. 4 Nën! Öcara k'etic n'otio gïnï ï pwothiwu na un ïkwërö cülö, tye ka kok ï komwu. Koko k'ëkac owinyere ï ith Rwoth Won Twër. 5 Un ïkwö ï wi lobo kï jami na bëcö rwök ëka kï yom cwiny. Un ïcwëë unu, ëntö nïnö më nekowu dong örömö. 6 Un ïngölö köp ëka ineko unu ngat na kite atïr, n'onwongo ba ökwëröwu.

Dïö cwiny ï karë më can

7 Utmegona, dïï unu cwinywu naka ï nïnö na Rwoth bino dwogo ködë. Nën unu kite n'apur kürö kï gin na bër na cëk kï ï ngöm, ëka kite na ën dïö kï cwinye ködë naka köth më cwïr kï oro cwee. 8 Un thon, dïï cwinywu ëka icung unu na tëk, pïën dwogo ka Rwoth onyingo na cwök. 9 Kür ïngüngüta unu ï kinwu kenwu, utmegona, onyo ebino ngölö niwu köp. Nën, Angöl-köp ocung ï dholokek.

10 Utmegona, na calö apor më dangö can ëka dïö cwiny, nën unu apor kï both edwarpïny na yam ötwak gïnï kï nyïng Rwoth. 11 Na calö ingeo unu, wan ecwodo jö na yam ödangö can nï jö na komgï gum. Un iwinyo kite na Job ödangö kï can ëka ïnënö unu gin na Rwoth onwongo mïtö. Rwoth opong kï tïmö gin na bër ëka kïca.

12 Na löö kïbëc, utmegona, kür ikwong unu kwong—kï nyïng polo onyo kï nyïng lobo onyo kï nyïng gin mörö këkën. Mïï unu “Eyo” na mewu obed eyo, ëka “Pe” obed pe, onyo ebino ngölö niwu köp.

Lëga më yee

13 Ngat mörö kï kinwu tye kï can? Ën myero ölëg both Obanga. Ngat mörö tye na cwinye yom? Ën myero ower wer më pakö Obanga. 14 Ngat mörö tye na kome lïth? Ën myero ocwod edite ka jö n'oye Kiricito ëk ölëg gïnï pïrë ëka ewir ën kï möö ï nyïng Rwoth. 15 Ëka lëga n'ëlëgö kï yee bino mïö atwo cang, ëka Rwoth bino tingo ën malö. Ka ën onwongo ötïmö bal, ebino tïmö nïnë kïca. 16 Pï manön ngat acëlacël otuc bal mërë both awodhe, ëka ngat acëlacël ölëg pï awodhe, ëk ïcang unu. Lëga ka dhanö na kite atïr tëk ëka tio rwök.

17 Eliya onwongo obedo dhanö kamë onu. Ën ölëgö Obanga na tëk nï köth kür ocwee, ëka köth ba ocwee ï wi lobo pï mwaka adek kï nucu. 18 Ën dökï ölëgö, ëka ömïö köth ocwee kï ï polo, ëka lobo öcëgö cem.

19 Utmegona, ka cë dhanö mörö kï kinwu öngël ökö kï ï köp n'atïr, ngat mörö nökënë myero odwongi ën cen, 20 po unu ï köp ni: Ngat mörö na bino lökö abal kï ï yoo mërë na rac bino larö ën kï kom thöö ëka ebino tïmö kïca nïnë.

* 2:8 2:8 Jö Lebi 19:18

* 2:23 2:23 Acaki 15:6

* 4:6 4:6 Carolok 3:34