^

Luqa Full Bible

The Holy Bible in the Lungga language of the Solomon Islands

copyright © 2024 The Seed Company and Islands Bible Ministries
Language: Luqa (Lungga)
Contributor: Islands Bible Ministries

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2025-05-10

ePub generated by Haiola 11 Mar 2026 from source files dated 10 May 2025
eBible.org certified

5d1e81f5-a5ad-515f-b060-b232902280e1

Popodalaina

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Popodalaina

1

Na Popodalaina

1 Pa popodalaina na Tamasa sa vapodakia sa na oka beto na abana. 2 Ego na abana sa na nyararana beto na ivuluna, beto na rodomo sa sa sado vailivutainia sa na arena kolo lilisina beto ko na Gagalana na Tamasa sa alea na arena na kolo.

3 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Mi kabere tu&gt;&gt;, Sau poni sa sa kabereona tu. 4 Ego ko na Tamasa sa sa dogoria sa na kabere sa sa vavagua, poni sa vaipikatainiria na Tamasa sa na kabere beto na rodomo. 5 Beto na Tamasa sa vaisongonia na Rane sa na kabere goto na rodomo sa vaisongonia na Bongi. Ego sa gore sa na vevelu beto sa sae sa na vuvugei- isa sa na rane momoe.

6 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Mi votu kai voloso vavagalo eqa pa vaikorapaina na kolo ko mi pikataruai na kolo pa narena beto pa kauruna&gt;&gt;, sau. 7 Ko sa roitinia na Tamasa sa kai voloso vavagalo eqa ko sa vaipikatainiria sa na kolo pa kauruna na voloso vavagalo eqa beto na kolo pa narena na voloso vavagalo eqa. Ko sa gore votu sisa. 8 Beto na Tamasa sa vaisongonia na &lt;&lt;Oka&gt;&gt; sa na voloso vavagalo eqa. Ego sa gore sa na vevelu beto sa sae sa na vuvugei- isa sa na rane vinarua.

9 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Mai boko vaikamu pa kai ia sa na kolo pa kauruna na oka ko mi podaka votu na peso pidilina&gt;&gt;, sau. Poni sa gore votu sisa. 10 Beto na Tamasa sa vaisongonia na &lt;&lt;Abana&gt;&gt; sa na peso pidilina beto na kolo vaikamuna sa vaisongonia na &lt;&lt;Kolo&gt;&gt;. Ego sa dogoria na Tamasa sa vavagua sisa.

11 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Mi toaia na umuma sa na abana: ira na okokoto umuma qai vua kiko beto ira na gogou vuvua qai vuaniria na vua sa pore kikodi sa mai toa pa abana&gt;&gt;, sau. Poni sa gore votu sisa. 12 Ko sa vapidokoria na abana sa na umuma: ira na okokoto umuma qai vua kiko beto ira na okokoto gogou qai vuaniria na vua sa pore kikodi. Ego sa dogoria na Tamasa sa vavagua sisa. 13 Ego sa gore sa na vevelu beto sa sae sa na vuvugei- isa sa na rane vinaue.

14 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Mai kole tu na kabere pa voloso vavagalo eqa pa oka ko mi vaipikatainiria na rane beto na bongi. Ko ira sa mai uleniria sira na vinagigila, ira na okokoto totoso, ira na rane beto ira na aoro, 15 beto ira sa mai kabere pa voloso vavagalo eqa pa oka ko mi vania na kabere na abana&gt;&gt;, sau. Poni sa gore votu sisa. 16 Ko na Tamasa sa roitiniria karu kabere lavata- na kabere lavatana ko mina kuta uanania na rane beto na kabere iketena ko mina kuta uanania na bongi, beto na Tamasa sa roitiniria tugu vei sira na seru. 17 Ko na Tamasa sa vakoleria pa voloso vavagalo eqa pa oka sa aipira ko mai vania na kabere na abana, 18 beto ko mai lalaeniria na rane beto na bongi, beto ko mai vaipikatainiria na kabere beto na rodomo sau. Ego sa dogoria na Tamasa sa vavagua sisa. 19 Ego sa gore sa na vevelu beto sa sae sa na vuvugei- isa sa na rane vinamade.

20 Beto sa paranga na Tamasa, &lt;&lt;Na kolo sa mai miminete vapodakaria na minete manugu toadi, beto na mamanugu mai tatava podaka votu pa narena na abana beto pa vavagalo eqa kauruna na voloso vavagalo eqa na oka&gt;&gt;, sau. 21 Ko sa vapodakaria na Tamasa sira na mamanugu lalavata pa ivere, doru okokoto sakasa toadi qai rijo kanoko ira qai miminete vapodakaria na kolo, beto doru okokoto mamanugu tatava. Ego sa dogoria na Tamasa sa vavagua sisa. 22 Na Tamasa sa mananiria sira, pira sau, &lt;&lt;Mu vua, mu soku, beto mu pugelia na kolo pa ivere, beto na mamanugu tatava mai soku pa abana&gt;&gt;, sau 23 Ego sa gore sa na vevelu beto sa sae sa na vuvugei- isa sa na rane vinalima.

24 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Na abana mi vapidoko voturia na okokoto mamanugu toadi: na okokoto mamanugu papausu, na mamanugu qai gavere pa peso, beto na mamanugu pirudi pa abana&gt;&gt;, sau. Poni sa gore votu sisa. 25 Ko sa roitiniria na Tamasa sira na okokoto mamanugu pirudi pa abana, na okokoto mamanugu papausu beto doru okokoto mamanugu qai gavere pa peso. Ego sa dogoria na Tamasa sa vavagua sisa.

26 Beto sa paranga sa na Tamasa, &lt;&lt;Aria ko ta roitinia na tinoni tutia na kireda, mai vevei puputa gita, beto mai kopuniria na igigana pa ivere, na mamanugu tatava pa vavagalo eqa, ira na mamanugu papausu, na abana doruna, beto doru mamanugu qai gavere pa peso&gt;&gt;, sau.

27 Ko na Tamasa sa vapodaka tutinia na kirena mekana sa na tinoni,

Pa kirena na Tamasa sa vapodakania sisa;

Sa vapodakaniria na marene beto na rereko.

28 Na Tamasa sa mananiria beto pira sauniria na Tamasa, &lt;&lt;Mu vua, mu soku, beto mu pugelia na abana, beto mu vakaurairia beto mu kuta uananiria sira na igana pa ivere, na mamanugu tatava pa vavagalo eqa beto doru mamanugu qai gavere pa peso&gt;&gt;, sau.

29 Beto sa paranga na Tamasa, &lt;&lt;Inana, qa vanigou sira doru umuma qai vua kiko pa doru ia pa abana beto ira doru gogou qai vua pore kikodi, ko ira sa mai tetekudi tamugou sira. 30 Goto ira doru mamanugu pirudi pa abana beto ira doru mamanugu tatava pa vavagalo eqa beto doru mamanugu qai rijo kanoko pa peso, ira doru sakasa qai singonia na toa, ira sa qa vaniria na umuma eqequru ko mina dia tetekuna&gt;&gt;, sau. Poni sa gore votu sisa.

31 Ego na Tamasa sa doria doru sakasava sa roitiniria sa sa vavagua jola sisa. Ego sa gore sa na vevelu beto sa sae sa na vuvugei- isa sa na rane vinavonomo.

2

1 Ego ko qai taroiti vaokoto sa na oka beto na abana beto doru vaiminetai sakasa pa leodi.

2 Ego ko pa rane vinavitu na Tamasa sa tei vaokotia tu sa na ona roiti sa kole roitiniria, ko pa rane vinavitu sa minereniria isa sira doru ona roiti sa roitiniria. 3 Beto sa manania na Tamasa sa na rane vinavitu beto sa vamadia sisa ura pa rane isa sa sa minereniria isa sira doru ona roiti vavapodaka sa roitiniria.

Na Tinoni Momoe beto Na Rereko

4 Aipira sa na vavakatodi na oka beto na abana totonai qai tavapodaka.

Ego totonai sa roitinia i Iahova Tamasa na abana beto na oka- 5 perangana sa qai oqoro bola votupa abana sa doru mumuqu beto doru umuma pa mumuqu qai oqoro pidoko sae, ura i Iahova Tamasa sa oqoro vagore tarinia na okoro sa na abana beto kepore na tinoni bi roitia na peso, 6 ba na rovu kolo sa iolo votu pa abana ko sa vabukua sa na are doruna na peso. 7 Beto sa bolobakilinia i Iahova Tamasa pa kovuruna na peso sa na tinoni beto sa singo tarinia na singo toana sa na isuna poni sa votu tinoni toana sisa.

8 Ego i Iahova Tamasa sa umai sa kai inuma pa Idini pa kale sagere tapo, ko ketakoi sa vasuverenia isa sa na tinoni sa bolobakilinia. 9 Beto sa vapidokoria i Iahova Tamasa pa peso sa doru gogou qai babata jonga beto qai gagani jonga. Ko pa korapana na inuma isa sa turu sa na gou vaivatoana beto na gou vaivagigalaina na jongana beto na ikerena.

10 Ego kai ovuku sa votu koko vei pa Idini ko sa vabukua sa na inuma, beto koko ketakoi sa sa pikata ko sa made kae batu ovuku. 11 Na isongona na ovuku momoe sa pa Pisoni, isa sa vividulai tututia sa na ia doruna pa Havila ketakoi sa kole na qolo. 12 (Na qolo pa ia ketakoi sa na qolo jongana; na duki otata umumanga jonga beto na patu jojonga ba qai kole tugu ketakoi.) 13 Na isongona na ovuku vinarua sa pa Qihoni, isa sa vividulai tututia sa na ia doruna pa Kusi. 14 Na isongona na ovuku vinaue sa pa Tiqirisi, isa sa rerege vei kale sagere tapona pa Asua. Beto ko na ovuku vinamade sa isa pa Eupareti.

15 Ego sa tekua i Iahova Tamasa sa na tinoni ko sa vasuveria pa inuma pa Idini ko mi roitia beto mi kopunia sau. 16 Beto sa ule vania i Iahova Tamasa sa na tinoni, pira saunia, &lt;&lt;Ira doru gou pa inuma muna boka teku gaganimua vuadi sao, 17 goto pa gou vaivagigalaina na jongana beto na ikerena sa muneke teku gania na vuana, ura na ranena tugu muna teku gania ao na vuana sa muna mate sosoto&gt;&gt;, saunia.

18 Beto sa paranga si Iahova Tamasa, &lt;&lt;Sake jonga sa na tinoni mina suvere meka. Mana roiti vania kai tinoni vaitokai isa mina vavaburoa sisa&gt;&gt;, sau.

19 Ego sa tei bolobakiliniria tu i Iahova Tamasa perangana pa peso sa doru mamanugu pirudi pa mumuqu beto doru mamanugu tatatava pa vavagalo eqa. Ko sa toni lameniria tana tinoni ko mi batiria beto na sa mina vakukuniria sau. Ko ai isongo sa vakukuniria na tinoni sira na okokoto mamanugu toadi sa isa tugu sa na isongodi. 20 Ko sa vakukuniria na isongo na tinoni sa doru mamanugu papausu, doru mamanugu tatava pa vavagalo eqa beto ko doru mamanugu mamade nene pirudi pa mumuqu. Ba na tinoni sa sake batia sa kai tinoni vaitokai bi boka vavaburoa sisa.

21 Ko sa vagorenia kai puta muma lavata i Iahova Tamasa sa na tinoni, ko totonai sa korapa puta isa sa sa unusu tekua sa kai pupuda pa raraqona na tinoni beto sa tako liguni masana. 22 Beto sa varoitia i Iahova Tamasa sa na pupuda sa tekunia tana tinoni ko sa vavotuni rereko, beto sa toni laonia tana tinoni.

23 Poni sa paranga sa na tinoni,

&lt;&lt;Kopira tu api sa!

Na pupudana na pupudaqu,

Beto na masana na masaqu!

Api sa mina isongona na maqota,

Ura tana marene sa taunusu teku sapi&gt;&gt;, * sau.

24 Ko pa ginugua vei isa sa na marene mina loai na tamana beto tinana ko mina togasa lao tana maqotana, ko mai mekarai kai tinidi sira karu.

25 Ego ko ira karu na tinoni beto na maqotana sa na gagadodi beto qaike vaikea sira karu.

3

Na Tinoni Sa Kasopia Na Vavanau

1 Ego na dole sa sa babalau vaivagona jolaniria ira doru mamanugu mumuqu sa roitiniria i Iahova Tamasa. Ko pira saunia sa na maqota, &lt;&lt;Ai vei? Sa sosoto tugu sa na Tamasa sa pojai, Munake isongo gania na vuana kai gou pa inuma sau?&gt;&gt; saunia.

2 Poni sa paranga lao tana dole sa na maqota, &lt;&lt;Na vuadi na gou pa inuma sa mene boka ganiria gu, 3 goto na vuana gu na gou sa turu pa vaikorapaina na inuma sa sa pojai na Tamasa munake gania beto munake ulia ura kita mu mate sau,&gt;&gt; sau sisa.

4 Poni sa paranga lao tana maqota sa na dole, &lt;&lt;Minake isongo apulugou na mate sagou! 5 Ura na Tamasa sa gigilaiona sa isa tugu na ranena muna gania agou sa na vuana na gou isa sa kode mina revanga na matamiu ko muna vei na Tamasa, isa sa gigilai na jongana beto na ikerena,&gt;&gt; saunia.

6 Totonai sa doria na maqota sa mina gagani jonga sa na vuana na gou beto sa babata jonga na dorona beto sa vaivanyorogua sa na gou ura sa boka vaivagigalai, poni sa sa tekuria kaki vuana ko sa gania beto sa vania tugu vei na marenena sa korapa suvere tavitia ko sa gania. 7 Ego beto ko sa qai revanga gu sa na matadi ira karu, ko qai gigilai sa na gagadodi gu sira karu. Ko qai mekarai vaiukinia ira karu sa na equru gou piqi beto ko qai ude vapaeniria na gagadodi.

8 Beto qai nongoria ira karu sa na rarakotona i Iahova Tamasa sa korapa lelekogona pa inuma totonai sa lomoso gogore tapo na rane, ko sa ovo vapaeona pa vaikorapai gogou pa inuma sa na tinoni beto na maqotana ko mike batiria i Iahova Tamasa qarigu.

9 Poni sa kukua i Iahova Tamasa sa na tinoni, &lt;&lt;Pai sao?&gt;&gt; saunia.

10 Poni pira sau, &lt;&lt;Na rarakotomu ao sa qa nongoria pa inuma, poni sa qa matagutu ura na gagadoqu sara ko qa ovoqua,&gt;&gt; sau.

11 Poni pira sau sa i Iahova na Tamasa, &lt;&lt;I sei sa pojanigo sa na gagadomu sao sau? Ai vei qu gania ao sa na vuana na gou qa suqutunigo munake gania qaunigo ara?&gt;&gt; saunia.

12 Poni sa paranga sa na tinoni, &lt;&lt;Na maqota qu vasuvere tavitinisiu api sa isa sa vanisiu kaki vuana ko qa gania,&gt;&gt; sau.

13 Poni sa parangia i Iahova Tamasa sa na maqota, &lt;&lt;Na sa sa qu roitinia ao alepi?&gt;&gt; saunia.

Poni sa paranga na maqota, &lt;&lt;Na dole sa vagonasiu ko soni vei sa qa gania,&gt;&gt; sau.

Na Leleve Tana Tamasa

14 Ego ko i Iahova Tamasa sa parangia sa na dole, pira saunia, &lt;&lt;Ura na ginugua vei qu roitinia ao sa na tapata le alepi, sa

Na leleve tamu sa mina mangini jola jolaniria tadira doru papausu

Beto tadira doru mamanugu mamade nene pirudi!

Muna gavere gatolonia na lobamu

Beto muna gani kavuru peso

Doruna na rane na mua toa.

15 Mana vakolea ara sa kai vaikana pa vaikorapaimu ao beto na rereko,

Beto pa vaikorapaina na kikomu ao beto na kikona na rereko.

Isa mina vapalekai na batumu,

Beto ao muna vapalekai na kikijulu nenena,&gt;&gt; saunia.

16 Goto na rereko sa pira saunia,

&lt;&lt;Mana vamotai ara sa na mua vitigi,

Ko pa vitigi muna vapodoria ao sa na koburu.

Muna nyoroguania ao sa na marenemu,

Ba isa mina lalaenigo sao,&gt;&gt; saunia.

17 Pana tana marene sa pira saunia, Ura qu nongoria ao sa na ovovelena na maqotamu ko qu gania na vuana na gou isa qa suqutunigo ara, ko munake gania qaunigo, ko

&lt;&lt;Sa taleve sa na peso pa ginuguamu ao;

Muna gosoria na vitigi beto muna gania na gagani

Doruna na rane pa mua toa.

18 Na buburu beto na gogou vavaioka mina vapidoko vanigo,

Beto ao sa na eqequru pa mumuqu gu sa muna ganiria.

19 Mina ipata na isumatamu beto

Muna gania na gamu gagani

Tinganai muna mule lao pa peso,

Ura ketakoi tugu qu tateku votu sao.

Ura na kavuru peso sao

Ko pa kavuru peso tugu sa muna mule lao,&gt;&gt; saunia.

20 Ko na marene sa vakukunia i Ivi sa na maqotana ura isa sa mina tinadi doruna na tinoni toadi.*

21 Ego i Iahova na Tamasa sa roiti vania na poko vuliti manugu mamade nenena sa na marene beto na maqotana. 22 Beto pira sau si Iahova na Tamasa, &lt;&lt;Inana ke! Na tinoni sa kopira sa vei kame gita, sa gigilai na jongana beto na ikerena. Ko kopira kita mi kaqama ko mi lokete mule sa pa gou vaivatoana ko mi gania ko mi toa kamua na kamua,&gt;&gt; sau 23 Ko i Iahova na Tamasa sa iju variua pa inuma pa Idini ko mi roitia sa na peso ketakoi sa koko lame vei sau. 24 Ko sa iju vavotu riua sa na tinoni beto sa vatoqoa pa inuma pa Idini pa kale sagere tapo sa na kerubimi† beto kai benisi vuvurungu memea sa kapidolo lao lame ko sa kopunia na soana sa lao pa gou vaivatoana.

4

I Keni beto I Ebolo

1 Ego na marene sa kole tavitia si Ivi na maqotana ko sa bogata ko sa vapodoa isa si Keni, poni pira sau sa na maqotana, &lt;&lt;Qa vaporea ara sa kai tinoni pa vaitokai tai Iahova,&gt;&gt; sau.* 2 Pa liguna lao sa vapodoa mule isa si Ebolo na tasina.†

Ego i Ebolo sa na tinoni kopu gogodo sipi, goto i Keni sa na tinoni umuma pa peso. 3 Ego sa jola kai totoso kakasana sa sa pogoso pa vuana na peso si Keni ko na ona vaivana lao tai Iahova sau. 4 Poni i Ebolo ba sa pogoso tugu pa podo moedi ira nona sipi beto sa pogoso lameniria sa na gogosoto jongaidi nona sipi. Poni i Iahova sa doro tavaraguania si Ebolo beto na ona vaivana, 5 goto i Keni beto na ona vaivana sa sake doro tavaraguaniria. Ko sa iku vuvurungia si Keni ko sa titigore betona na isumatana.

6 Poni pira saunia i Iahova si Keni, &lt;&lt;Ai sa vei ko sa iku vuvurungigo tu? Ai sa vei ko sa titigore betona tu na isumatamu? 7 Vei muna roitinia ao sa na tuvisi, poni sa muna engamua gu sao? Goto vei munake roitinia ao sa na tuvisi, poni na sela sa sa korapa opo veranigo gu pa atakamana, ko ao sa na ona nyorogua isa ba ao tu sa muna lalaenia isa,&gt;&gt; saunia.

8 Ego sa parangia i Keni si Ebolo na tasina ko totonai tu qai korapa pa mumuqu, sa sa turu rajai i Keni si Ebolo na tasina ko sa vaivamate pale.

9 Beto sa parangia i Iahova si Keni, &lt;&lt;Pai tu i Ebolo na tasimu?&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Keni, &lt;&lt;Koi! Qake gigilai.&gt;&gt; &lt;&lt;Na qua jujuno ara ko mana kole kopunia sa na tasiqu?&gt;&gt; sau.

10 Poni pira sau si Iahova, &lt;&lt;Na sa qu roitinia sao? Mu vainongoro ko! Na ovovelena na orunguna na tasimu sa sa kekebo lame taqu koko pa peso. 11 Ko kopira ao sa, sa leve palenigo na peso isa sa mamanga ko sa bukua na orunguna na tasimu pa limamu ao. 12 Tonai muna roitia ao sa na peso, sa na peso mina aru mulenia nona neqi ko minake vanigo na vagisona. Muna kai tinoni lekogo lao lame beto muna vidulai lao lame pa peso sao,&gt;&gt; saunia.

13 Poni sa paranga lao tai Iahova si Keni, &lt;&lt;Kei! Sa lavata jola vivitiginia na qua ngongo sa na vinakilasa qa gosoria api sa. 14 Pa ngeni api qu iju votu palenisiu pa ia ko kopira mana pae pa isutamamu ao sara. Kopira mana kai tinoni lekogo lao lame beto kai tinoni vidulai lao lame pa peso sara, ko ira na tinoni mai batisiu sa kode mai vai vamate palesiu,&gt;&gt; sau.

15 Ba pira saunia i Iahova si Keni, &lt;&lt;Dai! Minake vei isa. Na tinoni mina vai vamatea i Keni sa mina gosoriagana ka vitu vinakilasa,&gt;&gt; sau. Beto sa sa vakolenia kai vinagigila i Iahova si Keni ko ira mai batia sa maike kotia sau.

16 Ko sa votu taloa pa susuverena tai Iahova si Keni beto sa lao suvere pa ia pa Nodi, ‡ pa kale sagere tapo pa Idini.

17 Ego i Keni sa kole tavitia sa na maqotana ko sa vabogatia ko sa vapodoa si Inoke. Pana totoso isa sa sa korapa roitinia isa sa kai gugusu ko sa vaisongo tutunia tugu i Inoke na tuna marene sa na gugusu isa.

18 Ego pa ti Inoke qi pore si Iradi, ko i Iradi qi vaporea si Mehujaeli, i Mehujaeli qi vaporea si Metusaeli, beto i Metusaeli qi vaporea si Lemeki.

19 Ego i Lemeki sa tekuria sa karu maqota, na isongona kame si Ada beto na isongona na vinaruana si Zila. 20 I Ada sa vapodoa si Jabali; isa na tamadi ira qai susuvere pa aqaqo beto ira qai papausu manugu mamade nenedi. 21 Na isongona na tasina marene si Jubali; isa na tamadi ira qai rarusia na mike beto qai ivivu. 22 I Zila ba sa pore tuna marene tugu, na isongona si Tubalikeni, na tinoni sa roroiti votuniria soku gogoto sakasa roroitidi pa aeana beto na boronisi. Na luluna rereko i Tubalikeni si Naama.

23 Ego pira sauniria i Lemeki sa karu maqotana,

&lt;&lt;Ada beto i Zila, mu nongoria na ovovelequ ara;

Agou na maqotana i Lemeki, mu vatalinganiria na parangaqu.

Qa vai vamatea ara kai tinoni sara ura sa vapalekasiu,

Qa vai vamatea ara kai koburu ura sa kirususiu.

24 Vei ka vitu vinakilasa mina gosoriagana

Sa na tinoni sa vamatea i Keni,

Poni sa na tinoni sa vamatea i Lemeki

Sa mina gosoriagana ka vitungavulu vitu vinakilasa,&gt;&gt; sauniria.

25 Ego i Adama sa kole tavitia mule sa na maqotana ko sa vapodoa sa kai marene ko sa vaisongonia i Seti, § &lt;&lt;ura na Tamasa sa vakole vanisiu mule kai koburu na beina i Ebolo, isa sa vai vamatea i Keni,&gt;&gt; sau sa na maqotana. 26 I Seti sa vaporea tugu vei sa kai tuna marene, ko qi vaisongonia i Enosi.

Ego pa totoso isa sira na tinoni sa qai podalai gigigalia sa na isongona i Iahova.

5

Na Tutina i Adama Kamu tai Noa

1 Alepi sa na vavakatona na veveina na tutina i Adama.

Totonai sa vapodakia sa na tinoni sa na Tamasa, sa sa roitinia pa kirena na Tamasa. 2 Na marene beto na rereko sa sa roitiniria ko sa mananiria beto sa vaisongoniria &lt;&lt;Na Tinoni*&gt;&gt; totonai sa vapodakaria.

3 Totonai sa kai gogoto uengavuluputa aorona si Adama, sa sa vaporea isa sa kai tuna marene pa kirena mekana, vei puputa tugu mekana, ko sa vaisongonia i Seti. 4 Ko pa liguna sa vaporea isa si Seti, sa sa suvere mutu vesugogoto aoro si Adama ko sa vaporeria mule isa sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 5 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Adama sa ka sia gogoto uengavuluputa aoro, beto sa sa mate.

6 Totonai sa kai gogoto lima aorona si Seti, sa qi vaporea isa si Enosi. 7 Ko pa liguna qi vaporea isa si Enosi, sa qi suvere mutu vesugogoto vitu aoro si Seti ko qi vaporeria mule sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 8 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Seti sa ka sia gogoto manogarua aoro, beto sa sa mate.

9 Totonai sa siangavuluputa aorona si Enosi, sa qi vaporea isa si Kenani. 10 Ko pa liguna qi vaporea isa si Kenani, sa qi suvere mutu vesugogoto manogalima aoro si Enosi ko qi vaporeria mule isa sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 11 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Enosi sa ka sia gogoto lima aoro, beto sa sa mate.

12 Totonai sa vitungavuluputa aorona si Kenani, sa qi vaporea isa si Mahalaleli. 13 Ko pa liguna qi vaporea isa si Mahalaleli, sa qi suvere mutu vesugogoto madengavuluputa aoro si Kenani ko qi vaporeria mule sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 14 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Kenani sa ka sia gogoto manogaputa aoro, beto sa sa mate.

15 Totonai sa vonomongavulu lima aorona si Mahalaleli, sa qi vaporea isa si Jaredi. 16 Ko pa liguna qi vaporea isa si Jaredi, sa qi suvere mutu vesugogoto uengavuluputa aoro si Mahalaleli ko qi vaporeria mule sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 17 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Mahalaleli sa ka vesugogoto siangavulu lima aoro, beto sa sa mate.

18 Totonai sa kai gogoto vonomongavulu karu aorona si Jaredi, sa qi vaporea isa si Inoke. 19 Ko pa liguna sa vaporea isa si Inoke, sa qi suvere mutu vesugogoto aoro si Jaredi ko qi vaporeria mule sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 20 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Jaredi sa ka sia gogoto vonomongavulu karu aoro, beto sa sa mate.

21 Totonai sa vonomongavulu lima aorona si Inoke, sa qi vaporea isa si Metusela. 22 Ko pa liguna sa vaporea isa si Metusela, i Inoke sa rerege tavitia na Tamasa kue gogoto aoro ko qi vaporeria mule sa kaki goto tuna marene na tuna rereko. 23 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Inoke sa kue gogoto vonomongavulu lima aoro. 24 Ego i Inoke sa sa rerege tavitia na Tamasa ko qi maragutu, ura na Tamasa qi teku variua.

25 Totonai sa kai gogoto vesungavulu vitu aorona si Metusela sa qi vaporea isa si Lemeki. 26 Ko pa liguna qi vaporea isa si Lemeki, sa qi suvere mutu vitu gogoto vesungavulu karu aoro si Metusela ko qi vaporeria mule sa kaki goto tuna marene beto tuna rereko. 27 Ko na vaikamuna doruna rane sa suveria i Metusela sa ka sia gogoto vonomongavulu sia aoro, beto sa sa mate.

28 Totonai sa kai gogoto vesungavulu karu aorona si Lemeki, sa qi vaporea isa sa kai tuna marene, 29 ko sa vakukunia i Noa isa ura pira sau, Api sa mina vamanotogita† pa oda roiti mamatadi beto na vitigina na limada sa veinia na peso sa levenia i Iahova, sau 30 Ko pa liguna qi vaporea Noa, sa qi suvere mutu lima gogoto sia ngavulu sia aoro si Lemeki ko qi vaporeria mule kaki goto tuna marene beto tuna rereko. 31 Ko na vaikamuna doru rane sa suveria i Lemeki sa ka vitu gogoto vitungavulu vitu aoro, beto sa sa mate.

32 Ego totonai sa lima gogoto aorona si Noa, sa qi vaporeria i Noa sira Semu, i Gami beto i Japeti.

6

Na Popogoso Kolo Lavata

1 Ego totonai qai popodalai soku tu lalaodia pa peso sira na tinoni ko qai vaporeria na tudia rereko, 2 sa ira na marene tuni Tamasa sa qai batiria qai babata jonga sira na tudia rereko na tinoni, ko qai viledia ko qai tekuni maqotadi sa na tudia rereko na tinoni. 3 Poni pira sau si Iahova, &lt;&lt;Na Gagalaqu ara sa minake togasa jola tana tinoni ura na masa gu sisa. Ko na ona rane susuvere sa mina kamua kai gogoto rabeteputa aoro gu,&gt;&gt; sau.

4 Ego ira na bubutu tinoni Nepilimi sa qai korapa suvere pa peso pa totoso ira beto vei tugu pa liguna lame totonai ira na marene tuni Tamasa qai tomeria sa na tudia rereko na tinoni beto ko qai vaporeniria na koburu. Ira sira na varene pa moa, na tinoni pore isongodi.

5 Ego sa doria i Iahova sa lavata sa na toa lululasana tana tinoni pa peso beto ko doru kobu rorove pa bulona sa na gagale ikerena gu doruna rane. 6 Ko sa roqu takulangania i Iahova sa vei isa sa roitinia sa na tinoni pa peso ko sa vitigia tu na bulona. 7 Ko pira sau si Iahova, &lt;&lt;Mana tavusu palenia ara pa narena na peso sa na tinoni isa qa vapodakia, podalai tugu tana tinoni ko kamua tadira na mamanugu mamade nenedi beto ira na mamanugu qai gavere pa peso beto ira na mamanugu tatava pa vavagalo eqa, ura qa roqu takulangania ara sa vei qa roitiniria ara sira,&gt;&gt; sau 8 Ba i Noa sa sa doro tavaraguania i Iahova.

9 Alepi sa na vavakatona i Noa.

I Noa sa kai tinoni tuvisina, kepore sa kai opopu bi tajutunia tadira na sasae tinoni sa suvere tavitiria, beto ko i Noa sa sa rerege tavitia na Tamasa. 10 Ego ko sa vaporeria i Noa sa ka ue tuna marene: i Semu, i Gami beto i Japeti.

11 Ego na peso sa sa lulasa pa dodogoro tana Tamasa beto sa pugelia na toa vavaikana. 12 Na Tamasa sa doria na peso sa lulasa betona tu, ura doru masa toadi sa lulasa betona sa na dia uana pa peso. 13 Ko pira saunia Tamasa si Noa, Mana vamanyao beto paleniria ara sa doru masa toadi, ura sa pugele taria na peso sa na dia toa vavaikana ira ko kopira mana piara pale ara sa na peso, sau. 14 Ko mu roitinia kai aka pa gou tiki, mu vakoleniria na lose pa leona beto mu pokonia na tita pa leona beto peguruna. 15 Pira muna roiti veinia sisa: Na aka sa mina kue gogoto kobu lima na kakasana, lima ngavulu kobu lima na revatana beto uengavulu kobu lima na ululuna.

16 Muna roitinia na isuna sa na aka ko na saena sa mina kobu lima koko pa paparana na tinina na vaka. Beto muna vakolenia kai atakamana pa leona na vaka beto muna roitiniria sa ka ue sape susuverena, pa kauruna, pa kokorapana beto pa narena. 17 Ara kopira mana vagore tarinia na popogoso kolo ara sa na peso ko mina piararia sa doru masa toadi qai singonia na toa pa kauruna na oka, dodoru vinapodaka pa peso sa mai manyao beto. 18 Ba ara sa mana vatoqoa na qua vinaego tamu ko ao sa muna tome pa aka, ao beto vei tugu ira na tumu marene, na maqotamu beto ira ka ue maqotadi ira na tumu marene. 19 Beto muna toni tomeniria pa leo aka sa okokoto karu pa doru minete mamanugu toadi, na marene na rereko, ko muna vatoa vasareria. 20 Ira okokoto karu pa kai minete mamanugu tatava, pa kai minete mamanugu mamade nenedi, beto doru kai minete mamanugu qai gavere pa peso sa mai tome lame tamu ko mai toa. 21 Beto ao sa muna tekuria sa doru kai gagani qai boka tagani ko muna vatana vaikamuniria ko isa sa mina tetekuna tamu beto tadira, saunia.

22 Ko i Noa sa roitiniria tugu sa doruna vei puputa sa garununia na Tamasa.

7

I Noa beto Nona Tatamana Qai Tome pa Aka

1 Ego pira saunia i Iahova si Noa, &lt;&lt;Mu tome lao pa leo aka, ao beto na mua tatamana doruna, ura ao gu sa qa batia ara na tinoni tuvisimu pa sasae tinoni alepi. 2 Pana doru kai okokoto mamanugu mamade nenena liosona mu tekua karu minete vitu, na marene beto na kalena rereko, beto pa doru kai okokoto mamanugu mamade nenena nake liosona mu tekua karu, na marene beto na kalena rereko, 3 beto vei tugu pa doru kai okokoto manugu tatatava pa vavagalo eqa mu tekua karu minete vitu, okokoto kai marene na rereko, ko mai aru jokelia na kikona na toa pa arena doru eqa pa peso. 4 Ka vitu rane gu sa kole beto ara mana vagoreni okoro ara sa pa peso pa leona ka made ngavuluputa rane beto ka made ngavuluputa bongi, ko mana tavusu paleria ara pa arena na peso sa doru sakasava toadi qa roitiniria,&gt;&gt; saunia.

5 Ko i Noa sa roitiniria sa doruna vei sa garununia i Iahova.

6 Ego i Noa sa ka vonomo gogoto aorona sa totonai sa gorea na popogoso kolo sa na peso. 7 Ko i Noa, ira na tuna marene, na maqotana beto ka ue roana sa qai lao tome pa aka ko qai ukunia sa na popogoso kolo. 8 Pana mamanugu mamade nenedi liosodi beto pa mamanugu mamade nenedi nake liosodi, beto pa mamanugu tatava beto pa doru mamanugu qai gavere pa are peso 9 sa qai okokoto kakaru, kai marene beto kai rereko, sa qai tome tutia i Noa pa aka tutia tugu isa vei na Tamasa sa garununia i Noa. 10 Ego ko sa jola gu ka vitu rane poni sa sa gorea na popogoso kolo sa na peso.

11 Ego ko pa vinavonomo gogoto aorona na toa tai Noa, ko na vinarua popu ko vinamanoga vitu rane pa popu isa na rane isa sa doru vuvuguna na kuta kolo lilisina sa qai pujaka pisiri votu beto na toba pie pa oka sa qai taporaka. 12 Ko na okoro sa gorea sa na peso pa ka made ngavuluputa rane beto ka made ngavuluputa bongi.

13 Na vavagila ranena tugu isa sa sa tomea i Noa sa na aka beto vei tugu ira na tuna marene, i Semu, i Gami, beto i Japeti, na maqotana beto ira ka ue roana rereko. 14 Qai toni tome tavitiniria tugu vei sa doru okokoto mamanugu mamade nene pirudi, doru okokoto mamanugu mamade nene papausu, doru okokoto mamanugu gagavere pa peso, doru okokoto mamanugu tatava, beto doru manugu pore babanadi. 15 Ko qai lame tai Noa ko qai lao tome pa aka sa doru mamanugu toadi vaikaledi qai singonia na toa. 16 Ira na mamanugu mamade nenedi qai tome lao sa na marene na rereko pa doru mamanugu isa tugu vei sa garununia i Noa na Tamasa. Beto sa sa patei taria i Iahova si Noa.

17 Ego ko ka made ngavuluputa rane sa sa iolo vaituti pa are peso sa na popogoso kolo ko totonai sa mota na kolo poni sa ovulia ko sa vaiolia pa arena na peso sa na aka. 18 Ego ko sa vaituti neqi na ovuluna sa na kolo ko sa pugele vadururia sa na are peso ko na aka sa alea na vulitina na kolo. 19 Ko na vaituti neqina na ovuluna na kolo pa are peso sa lavata vaivagabara ko sa amuria sa doru kubo ululudi pa kauruna na oka doruna. 20 Na iolo saena na ovuluna kolo sa papada manogalima kobu lima sa amuria sa na batudi na kubo. 21 Ko doru masa toadi qai gaveria na peso sa qai manyao beto- na mamanugu tatatava, mamanugu papausu, na mamanugu pirudi beto doruna na mamanugu qai miminetia na are peso, beto ko doru na tinoni. 22 Doruna qai singonia na toa pa ia pidilina sa qai mate. 23 Ko sa tavusu paleria i Iahova sa doru sakasa toadi qai kole pa are peso, na tinoni, na mamanugu mamade nenedi, na mamanugu gavere beto na mamanugu tatava pa vavagalo eqa, ko qai tatavusu pale pa peso sa aipira. I Noa gu mekana beto ira qai koi tavitia pa aka sa qai tavasare.

24 Ko na vaituti neqina na ovuluna na kolo pa are peso sa sa sake tatana gore kai gogoto lima ngavuluputa rane.

8

Sa Makogore Na Popogoso Kolo

1 Ego na Tamasa sa roqu kamua si Noa beto doru mamanugu mamade nene pirudi beto doru mamanugu papausu qai koi tavitia isa pa aka, ko sa ipa gorenia isa pa peso sa na gava ko sa makogore sa na kolo. 2 Ego ira na vuvugu pa kolo lilisi beto na toba pie pa oka sa qai tajojongo suqutu ko sa taaru vanogoto sa na okoro pa vavagalo eqa. 3 Na ovuluna na kolo pa are peso sa mate vaituti gore, ko pa liguna kai gogoto lima ngavuluputa rane poni sa sa vukele gore mate sa na kolo, 4 ko pa vina manoga vitu rane na popu vina vitu sa sa gore toqo makele pa batudi na kukubo pa Ararati sa na aka. 5 Na kolo sa vukele vaituti gore tinganai sa kamua na vina manogaputa popu, ko pa rane momoe na vina manogaputa popu sa qai podaka votu gu sira na batudi na kukubo.

6 Ego pa liguna ka made ngavuluputa rane sa revangia i Noa sa na vuidana na aka sa roitinia isa 7 ko sa garunu variua sa kai belama, ba sa riu kole gu tatava lelekogona ko tinganai sa pidili betona sa na kolo pa peso. 8 Poni sa garunu variua mule isa sa kai kuru ko mi gigilai sa vei bi na vukele gorena na kolo sa tei kamu tu pa peso ba dai sau. 9 Ba na kuru sake isongo batia kai ia ketakoi bi boka toqonia na nenena ura na kolo sa korapa amua sa doru arena na peso, ko sa tatava muleona gu tai Noa pa aka. Ko i Noa sa kaqama votunia na limana ko sa teku vatomea pa aka sa na kuru. 10 Ko sa vera kai vitu rane mutu si Noa beto sa kai garunu vavotu riua mule koko pa aka sa na kuru. 11 Totonai sa tatava mule kamu na vevelu poni sa sa garatia pa mangana isa sa kai equru olive na koni tapudokona! Poni sa gigilai i Noa sa sa tei vukele gore tu pa arena na peso sa na kolo. 12 Ego ko sa verania pa liguna kai vitu rane mutugu beto sa garunu variua mutu isa sa na kuru, ba kopira sake gabala mule kamu ligu sa na kuru.

13 Ego pa rane momoe na popu momoe pa vina vonomo gogoto kame aorona i Noa sa sa pidili beto sa na kolo pa arena na peso. Poni sa teku pale i Noa sa na pateina na aka beto mi doro sau poni sa batia sa sa pidili beto sa na arena na peso. 14 Ko pa vina rabete vitu rane na vina rua popu sa sa pidili gagapu gu sa na peso.

15 Poni sa parangia na Tamasa si Noa, pira sau, 16 &lt;&lt;Mu votu pa aka ao beto na maqotamu beto ira na tumu marene beto na maqotadi. 17 Mu toni votuniria doru okokoto puku mamanugu masa toadi qai koi tavitigo- ira na mamanugu tatava, na mamanugu mamade nenedi, beto doru mamanugu gavere qai gaveria na are peso- ko mai miminete pa peso beto mai vua beto mai soku pa peso&gt;&gt;, sau sisa.

18 Ko sa votu si Noa beto na maqotana beto ira na tuna marene beto na maqotadi. 19 Doruna mamanugu mamade nenedi beto doru mamanugu gavere pa peso beto doru mamanugu tatava- doruna qai gaveria na peso sa qai votu pa aka vaituti pa okokoto dia pukuna.

I Noa sa Vavakukuvu Lao Tai Iahova

20 Ego pa liguna isa sa roitinia i Noa sa kai idi patu vavavakukuvuna tai Iahova beto sa tekuria sa kaki mamanugu mamade nene liosodi beto kaki mamanugu tatava liosodi ko sa vavakukuniria pa idi vavakukuvuna. 21 Poni sa umanga jongai i Iahova sa na umanga jongana na vavakukuvu ko pira sau pa bulona, Maneke leve ligunia ara sa na peso pa ginuguana na tinoni, nake savana doru nyorogua pa bulona na tinoni sa na ikerena podalai tu na koburuna, beto maneke koti liguria ara sa doru mamanugu toadi qa roitiniria.

22 &lt;&lt;Ai mina kakasana vei sa na totoso tana peso, sa

Na totoso vavuvusu kiko beto na totoso papaduku,

Na lomoso beto na mangini

Na totoso tapo beto na totoso okoro

Na rane beto na bongi

Sa maike minere kokoroto,&gt;&gt; sau.

9

Na Vinaego sa roitinia na Tamasa tai Noa

1 Beto poni sa mananiria na Tamasa sira Noa beto na tuna marene, pira sauniria, Mu vua, mu soku, beto mu pugelia na abana. 2 Mai matagutu neneqerenigou agou sa doru mamanugu mamade nene pirudi pa abana beto doru mamanugu tatava pa vavagalo eqa, doru mamanugu qai rijo kanoko pa peso, beto pa doru igana pa kolo. Qai kole lao pa limamiu agou sa aipira. 3 Doruna na sakasava toadi qai rijo kanoko sa na tetekuna tamugou. Vei tugu qa vanigou ira na umuma sa, kopira qa vanigou ara sa doru sakasava.

4 Ba na masa isa sa korapa kolea na orungu toana, sa munake isongo tekua. 5 Beto na orunguna na toa tamugou sa qa nyoroguania sosoto mana gigilai na vavakatona. Mana nyoroguania tugu vei sa na vavakato pa doru mamanugu mamade nenedi. Beto pa okokoto tinoni ba mana nyoroguania tugu sa na vavakatona na tavitina sa vamatea.

6 &lt;&lt;Na tinoni mina vamate tinoni,

Na tinoni tugu mina vamatea sisa;

Ura pa kirena na Tamasa

Sa roitinia sa na tinoni.

7 Goto agou sa, mu vua beto mu soku beto mu vaivapipidoko pa abana ko mu vasokua?&gt;&gt; sau Sisa.

8 Beto sa paranga na Tamasa lao pa tai Noa tavitiria na tuna marene, pira sau, 9 &lt;&lt;Kopira qa vatoqoa ara sa na qua vinaego ko qa vatoqonigou agou beto ko ira na tutimiu pa liguna lao 10 beto ira na mamanugu toadi qai suvere tavitigou- na mamanugu tatava, na mamanugu papausu, beto doru mamanugu mamade nene pirudi, doruna tugu qai tuti votugou pa aka- doruna mamanugu toadi pa abana. 11 Qa vatoqoa ara sa na qua vinaego ko qa vatoqonigou agou: Minake isongo tateku pale ligu pa popogosona na kolo sa doru na toa, minake isongo lame ligu sa na popogoso kolo ko mina piaria sa na abana,&gt;&gt; sauniria.

12 Beto sa paranga mutu sa na Tamasa, &lt;&lt;Alepi sa na vinagigilana na vinaego qa roitinia ara tamugou beto tadira doruna mamanugu toadi qai suvere tavitigou, na vinaego tana doru sasae tinoni korapa lame. 13 Qa vakolea ara pa lei sa na bibigo ko isa sa na vinagigilana na vinaego pa vaikorapaiqu ara beto na kasia abana. 14 Totonai mana valamea ara sa na lei papauku pa arena na abana ko mina bola votu sa na bibigo, poni sa 15 mana roroqu kamua ara sa na qua vinaego tamugou beto ko tadira doru okokoto puku mamanugu toadi. Minake isongo lame ligu sa na popogoso kolo isa mina piaria doruna na toa. 16 Totonai mina bola votu sa na bibigo pa lei, poni sa mana batia beto ko mana roroqu kamua ara sa na qua vinaego kole jolana pa vaikorapaina na Tamasa beto tadira doru okokoto gogoto mamanugu toadi pa abana,&gt;&gt; sau.

17 Ko na Tamasa sa parangia si Noa, &lt;&lt;Alepi sa na vinagigilana na vinaego qa vatoqoa ara ko qa vatoqonisiu mekaqu beto ira doruna na toa qai kole pa abana,&gt;&gt; saunia.

Ira Na Tuna Marene i Noa

18 Ira na tuna marene i Noa qai votu pa aka sira Semu, i Gami beto i Japeti. I Gami sa vaporea si Kenani. 19 Aipira sira kue tuna marene i Noa, beto ko tadira qai koko lame vei sira na tinoni qai qaqatia tinganai vei eqa pa abana.

20 Ego i Noa sa kai tinoni umuma, sa podalai roitinia gu sa kai inuma qurepi. 21 Totonai sa bukua kaki kolona na qurepi, poni sa sa digere ko na gagadona gu sa sa kole putagana pa leona nona aqaqo. 22 I Gami isa na tamana i Kenani sa sa bati poai sa na gagadona na tamana ko sa ule vaniria sira karu tugana pa peguru. 23 Ba ira Semu i Japeti sa qai tekua kai poko ko qai vakole pala karovia pa varadi beto ko qai rerege togolo mule pokoto taria sa na tamadi ko qai tuki vapaea. Qai bata vasoudia ko maike batia sa na gagadona na tamadi qarigu.

24 Totonai sa dorava pa liguna sa buku vadigerenia si Noa beto sa gigilai na sa qi roitinia tana na tuna marene pa ligu, 25 sa pira sau,,

&lt;&lt;Mi taleve si Kenani!

Mina pinausu tadira na pinausu sisa

Ko mina vei tugu sisa tadira na tugana,&gt;&gt; sau.

26 Beto pira sau,

&lt;&lt;Mi tavatarasae si Iahova, na Tamasa tai Semu!

Mi nona pinausu i Semu si Kenani.

27 Na Tamasa mi varijo valavatia sa na pikata ia tai Japeti;

Mi suvere pa aqaqo tai Semu si Japeti,

Beto i Kenani mi nona pinausu isa,&gt;&gt; sau sisa.

28 Pa liguna na popogoso kolo sa, sa suvere kue gogoto lima ngavuluputa aoro mutu si Noa. 29 Ko na vaikamuna na aoro sa suveria i Noa sa ka sia gogoto lima ngavuluputa aoro, beto sa sa mate.

10

Na Isongodi Ira Na Pupuku Tinoni

1 Alepi sa na vavakatona i Semu, i Gami beto i Japeti, ira na tuna marene i Noa qai vapore tudia marene pa liguna na popogoso kolo.

Na Pupuku Tinoni Tai Japeti

2 Ira na tuna marene i Japeti sa: I Qoma, i Maqoqu, i Madai, i Javani, i Tubali, i Meseki beto i Tirasi.

3 Ira na tuna marene i Qoma sa: I Asikenazi, i Ripati beto i Toqama.

4 Ira na tuna marene i Javani sa I Elisa, i Tasisi, na tutina i Kitimi beto na tutina i Rodamini. 5 (Pa tadira aipira na tinoni qai susuvere tata pa babatana sa qai qaqata rijo votu lao pa dia pipikata ia pa dia gorena pa korapana na dia pukuna pa okokoto dia parangana.)

Na Pupuku Tinoni Tai Gami

6 Ira na tuna marene i Gami sa: I Kusi, i Miziraimi, i Puti beto i Kenani.

7 Ira na tuna marene i Kusi sa I Seba, i Havila, i Sabita, i Rama beto i Sabiteka.

Ira na tuna marene i Rama sa: I Seba beto i Dedani.

8 I Kusi sa vaporea si Nimirodi isa kai varene neneqina pa abana totonai sa lavata sae. 9 Kai tinoni ropa neneqina tai Iahova; sa vei isa sa na paranga sa tapopoja sa, &lt;&lt;Mu vevei i Nimirodi kai tinoni ropa neneqina tai Iahova,&gt;&gt; sasau sa na paranga. 10 Ira na kuta gugusu lavata momoe pa ona binangara isa sa pa Babiloni, pa Ereki, pa Akadi beto pa kaline keta pa ia pa Sina. 11 Beto koko pa ia isa sa lao pa Asiria ketakoi sa sa roitinia isa sa pa Ninive, pa Rehoboti Ire, pa Kala 12 beto pa Reseni isa pa vaikorapaina pa Ninive beto na gugusu lavata pa Kala.

13 I Miziraimi sa vaporeria sira na puku tinoni Ludaii, Anamai, Naputuhai, 14 Paturutai, Kasulhai (ketakoi qai koko lame vei ira na puku tinoni Pilisitaini) beto Kaputorai.

15 I Kenani sa vaporea si Sidon na tuna marene pa moa beto ira na puku tinoni Hitai, 16 Jebusai, Amorai, Qiqasai, 17 Hivai, Akai, Sinai, 18 Avadai, Zemarai beto Hamatai.

Pa liguna lao na bubutu Kenani sa qai qaqatia tinganai vei eqa 19 ko na voloso pa Kenani sa kamu tu koko pa Sidoni lao vei pa Qera kamu tu pa Qaza, beto poni sa lao vei pa Sodomu, pa Qomora, pa Adima beto pa Zeboimi kamu tu pa Lasa.

20 Aipira sira na tuna marene i Gami pa dia gorena beto parangana pa dia pipikata ia beto pukuna.

Na Pupuku Tinoni Tai Semu

21 I Semu isa na tasina momoe i Japeti ba sa pore tuna marene tugu. Isa sa na dia tite ira doru na marene pa tutina i Ebe.

22 Ira na tuna marene i Semu: I Elami, i Asu, i Apasadi, i Ludi beto i Aramu.

23 Ira na tuna marene i Aramu: I Uzu, i Hulu, i Qeta beto i Meseki.

24 I Apasadi sa vaporea si Sela, beto i Sela sa vaporea si Ebe.

25 Karu na tuna marene si Ebe: Kame na isongona si Peleqi, ura pa totoso sa korapa suvere isa sa na abana sa sa tapikata; na tasina marene si Jokotani.

26 I Jokotani sa vaporeria sira Alimodadi, i Selepi, i Hazamaveti, i Jera 27 i Hadorami, i Uzali, i Dikila, 28 i Obali, i Abimaeli, i Seba, 29 i Opi, i Havila beto i Jobabi. Ira doru aipira sa na tuna marene i Jokotani.

30 Na pikata ia qai suveria sa gogojo koko pa Mesa ko sa lao vei pa Sepa, pa ia kukubona pa kale sagere tapo.

31 Aipira sira na tuna marene i Semu pa dia gorena, dia parangana, dia pipikata ia beto pukuna.

32 Ko aipira sa na goredi na tuna marene i Noa pa okokoto dia tututi pa korapana na dia pukuna. Koko pa goredi aipira, na pupuku tinoni sa qaqatia doru eqa pa abana pa liguna na popogoso kolo.

11

Na Ruma Ululuna Pa Babeli

1 Ego na abana doruna sa kame gu sa na paranga ko kai paranga gu sa qai paparangania. 2 Totonai qai oro lao vei pa kale sagere tapo sira na tinoni sa, qai kamua sa kai arare lavata pa Sina ko qai suvere togasa ketakoi.

3 Qai vaiparanga lao lame sira, &lt;&lt;Aria, ta roiti biriki tu beto ta vamangini vamaururia,&gt;&gt; qarigu. Ko qaike varoitia sa na patu goto na biriki tu beto nake nyelaka peso goto na tita tu. 4 Beto poni qai paranga, &lt;&lt;Aria ko ta roiti vanigita tu kai gugusu lavata, mi turua kai ruma ululuna ko na batuna mi iolo sae kamua tu na oka, ko mi pore isongoda kita mai vaqaqatagita tinganai vei doru eqa pa abana,&gt;&gt; qarigu.

5 Ba I Iahova sa gore lagere doria sa na gugusu lavata beto na ruma ululuna isa qai korapa roitinia ira na tinoni. 6 Ko sa paranga si Iahova, &lt;&lt;Koi! Kai puku tinoni gu sa aipira ko kai paranga gu sa qai parangania sira doru. Ko api sa qai podalai roitinia gu ko kopira sa kepore kai sakasa mai nyogua roitinia ira mina tapataria. 7 Ko Aria, ta gore vairurainiria sa na dia paranga ko maike vanongorainiria sa na sakasa mai pojaria,&gt;&gt; sau sisa.

8 Ko sa vaqaqataria tinganai vei eqa pa abana i Iahova sira ko qai beto roitinia sa na gugusu lavata. 9 Ko na ginugua vei isa sa sa tavaisongonia Babeli sa na ia isa ura ketakoi i Iahova sa vairurainiria sa na paranga tana kasia abana doruna.* Ko koko ketakoi sa i Iahova sa vaqaqataria tinganai vei eqa pa abana doruna sira na tinoni.

Na Tututi Koko Tai Semu Kamu Ti Ebarami

10 Alepi sa na vavakatona na tutina i Semu.

Karu aoro pa liguna na popogoso kolo, totonai kai gogoto aorona si Semu, qi vaporea isa si Apasadi. 11 Beto pa liguna qi pore i Apasadi sa qi suvere mutugu ka lima gogoto aoro si Semu ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

12 Totonai qi kamua ka uengavululima aorona si Apasadi, qi vaporea isa si Sela. 13 Beto pa liguna qi pore i Sela sa qi suvere mutugu ka made gogoto ka ue aoro si Apasadi ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

14 Totonai qi kamua ka uengavuluputa aorona si Sela, qi vaporea isa si Ebe. 15 Beto pa liguna qi pore i Ebe sa qi suvere mutugu ka made gogoto ka ue aoro si Sela ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

16 Totonai qi kamua ka uengavulu made aorona si Ebe, qi vaporea isa si Peleqi. 17 Beto pa liguna qi pore i Peleqi sa qi suvere mutugu ka made gogoto uengavuluputa aoro si Ebe ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

18 Totonai qi kamua ka uengavuluputa aorona si Peleqi, qi vaporea isa si Reu. 19 Beto pa liguna qi pore i Reu sa qi suvere mutugu karu gogoto sia aoro si Peleqi ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

20 Totonai qi kamua ka uengavulu karu aorona si Reu, sa qi vaporea isa si Seruqi. 21 Beto pa liguna qi pore i Seruqi sa qi suvere mutugu karu gogoto vitu aoro si Reu ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

22 Totonai qi kamua ka uengavuluputa aorona si Seruqi, qi vaporea isa si Naho. 23 Beto pa liguna qi pore i Naho sa qi suvere mutugu ka aru gogotoputa aoro si Seruqi ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

24 Totonai qi kamua ka rabete sia aorona si Naho, qi vaporea isa si Tera. 25 Beto pa liguna qi pore i Tera sa qi suvere mutugu kai gogoto manogasia aoro si Naho ko qi vaporeria mutugu sa kaki tuna marene na rereko.

26 Pa liguna qi kamua ka vitu ngavuluputa aorona si Tera, qi vaporeria isa sira Ebarami, i Naho beto i Harani.

Na tutina i Tera

27 Alepi sa na vavakatona na tutina i Tera.

I Tera sa vaporeria sira Ebarami, i Naho beto i Harani. Beto i Harani sa vaporea si Loti. 28 Totonai korapa toana tu i Tera na tamana sa, sa mate si Harani pa Ur na gugusu tadira na tinoni Kaledia, na ia ketakoi sa podo. 29 Ira Ebarami beto i Naho sa qai okoto teku maqotadi. Na isongona na maqotana i Ebarami si Serai beto na isongona na maqotana i Naho si Milika; i Milika sa na tuna rereko i Harani isa na tamadi ira Milika i Isika. 30 Ego i Serai sa qi kepore tuna ura na egoro sisa.

31 I Tera sa tonia si Ebarami isa na tuna marene, i Loti nona mabusu isa na tuna i Harani beto i Serai na roana isa na maqotana i Ebarami beto ko qai mekarai taloa pa Ur na gugusu tadira na tinoni Kaledia ko mai lao pa Kenani qarigu. Ba totonai qai kamu pa Harani sa, qai suvere togasa gu ketakoi.

32 Sa kamua karu gogoto lima aorona si Tera beto sa sa mate pa Harani.

12

I Iahova sa kukua si Ebarami

1 Ego qi pojania i Iahova si Ebarami, &lt;&lt;Mu loai na mua gugusu, na tavitimu beto na mua tatamana beto ko mu lao pa ia mana vabatinigo ara.

2 Mana roiti veinigo kai bubutu tinoni poreveveina ara sao

Beto mana mananigo ara sao;

Mana vaporeveveinaia ara sa na isongomu ao,

Beto ao sa muna vuvugu vaniria na mana ira na tinoni.

3 Mana mananiria ara sira na tinoni mai mananigo,

Isa mina levenigo ao sa ara mana levenia tugu;

Beto doruna na tinoni pa abana

Sa mai teku mana tamu,&gt;&gt; qiu sisa.

4 Ko sa taloa si Ebarami vei sa ule vei vania perangana i Iahova ko i Loti sa qaqiri tutia sisa. Ka vitu ngavulu lima aorona si Ebarami totonai sa taloa riu koko pa Harani 5 Sa tonia si Serai na maqotana, i Loti na vabuguna, doru na isisongo qai kole tauku vaikamuniria beto ira na tinoni qai tekuria pa Harani, beto ko qai gore vei pa ia pa Kenani tinganai ko qai kamu tu ketakoi.

6 Ego sa rerege tomea i Ebarami sa na ia isa ko sa kamu tu pa ia sa kole na gou lavata pa More pa Sekemu. Na totoso isa sa ira na bubutu tinoni Kenani sa qai suvere pa ia isa. 7 Sa votu tai Ebarami si Iahova ko sa paranga, &lt;&lt;Na vuamu ao mana vaniria ara sa na ia lani,&gt;&gt; saunia. Ko sa vaturua i Ebarami sa kai ia vavakukuvuna ketakoi lao tai Iahova isa qi votu tana.

8 Beto koko ketakoi sa sa gogojo lao vei tu pa moedi na kukubo pa kalena pa Beteli keta pa sagere tapo ko sa vaturua nona aqaqo pa vaikorapaina pa Beteli keta pa suvu tapo beto pa Ai keta pa sagere tapo. Ketakoi sa vaturua isa sa kai ia vavakukuvuna lao tai Iahova beto sa kuku vatarasae isa sa na isongona i Iahova. 9 Beto poni sa taloa si Ebarahami ko sa gogojo gore vei tu pa Negev.

I Ebarami Pa Ijipi

10 Ego sa raja sa na songe pa ia isa, ko i Ebarami sa sa gore ko mi suvere vei kai tinoni karovona tu pa Ijipi sau ura sa raja vaneneqi sa na songe. 11 Totonai sa tata tome pa ijipi poni sa pira sau si Ebarami lao tai Serai na maqotana, &lt;&lt;Ago! Qa gigilai qua ara sa na rereko babata jonga sao. 12 Totonai mai batigo ira na tinoni Ijipi sa pira marigu, Na maqotana tugu isa sa le alepi marigu. Ko mai vaisiu sara goto ao kode maike kotigo. 13 Ko na luluqu ara sina munaguniria ko mai kopu vatalenisiu beto maike vamate talenisiu ara sao,&gt;&gt; saunia.

14 Ko totonai sa kamu pa Ijipi si Ebarami sa, qai batia tugu ira tinoni Ijipi sa na rereko babata jonga si Serai. 15 Beto totonai qai batia ira na tinoni lalavata tai Pero sisa sa qai riu vanyonyoro vania si Pero ko sa tatoni lao pa ruma tana bangara si Serai. 16 Pa laena i Sera sa sa kopu vatalenia i Pero si Ebarami ko sa teku isongoria na sipi, na bulumakau, na dongiki marene na rereko, na nabulu marene na rereko beto na kameli si Ebarami.

17 Ba pa laena i Sera na maqotana i Ebarami sa sa varajaniria na mo ikikekerena i Iahova si Pero beto ira na tinoni qai suvere pa nona ruma lavata. 18 Ko sa kuku vakamua i Pero si Ebarami, pira saunia, &lt;&lt;Na sa sa qu roiti lamenia ao taqu? Na maqotamu tu ao sina, ba ai sa vei ko quke ule vanisiu? 19 Ai sa vei ko qu paranga, Na luluqu ara sina qugu ko qa tekua ko qa nago veinia na maqotaqu. Ko ina! Tekua na maqotamu. Tonia ko mu riu,&gt;&gt; sau. 20 Beto ko sa parangaria nona tinoni si Pero pa veveina i Ebarami ko qai garunu variua sisa tavitia na maqotana beto doru sakasava sa isongoria.

13

Ira Ebarami i Loti Qai Vaipikatai

1 Ko i Ebarami sa koko pa Ijipi ko sa mule sae pa Negev ko sa tonia isa sa na maqotana beto doru sakasava qi isongoria beto ko i Loti sa tutia sisa. 2 Qi tinoni isisongona si Ebarami ko qi isongoria isa sira na mamanugu mamade nene papausu beto na siliva beto na qolo.

3 Sa koko pa Negev sa, sa lao kai ia ka ia tinganai ko sa kamu pa Beteli, pa ia pa vaikorapaina pa Beteli beto pa Ai ketakoi qi vaturu aqaqo mai perangana 4 beto ketakoi qi roitinia mai kai ia vavakukuvuna. Ketakoi sa sa kuku vatarasaea i Ebarami sa na isongona i Iahova.

5 Ego i Loti isa sa kole tututia lekogo i Ebarami, ba qi isongoria tugu vei na gogodo sipi, na bulumakau beto na aqaqo. 6 Ba na ia sa sake padaria totonai qai mekarai suvere ura qai soku jola sa na isisongo tadira karu ko qaike boka mekarai suvere vaikamu. 7 Beto qai vavaigua lao gu sira na tinoni kopu ma manugu papausu tadira Ebarami i Loti. Beto ko ira na bubutu tinoni Kenani beto na Perizai ba qai korapa tugu suvere sa ketakoi pa totoso isa.

8 Ko i Ebarahami sa parangia i Loti, pira saunia, &lt;&lt;Tuqu! Take vavaigua gita karu babi ira noda tinoni kopu mamanugu papausu ura nake goto sa gita karu. 9 Ko na ia doruna sa qu batiamua gu ke. Ko ta suvere pikata tu. Vei muna lao vei pa kale meri ao sa, mana lao vei pa kale matua sara ba vei pa kale matua tu munagu sao, sa mana lao vei pa kale meri sara,&gt;&gt; saunia.

10 Sa enga sae si Loti, sa batia isa sa na are doruna pa Jodani sa sa lolomoso vatale, vevei na inuma tai Iahova, vevei na ia pa Ijipi lao vei pa Zoa. (Api sa tonai sa oqoro piaria pa Sodomu beto pa Qomora i Iahova.) 11 Ko i Loti sa vile mekana sa na are doruna pa Jodani beto ko sa taloa riu lao vei pa kale sagere tapo. Ko qai pikata sira karu. 12 I Ebarami sa suvere pa ia pa Kenani, goto i Loti sa suvere pa vaikorapaidi na gugusu lalavata pa arare lavata ko sa vaturua nona aqaqo tata pa Sodomu. 13 Ego ira na marene pa Sodomu sa qai kole gu roiti vaikikerai beto roiti valululasa isa vei sake qerania i Iahova.

14 Ego pa liguna qi taloa riu si Loti koko tai Ebarami, sa paranga si Iahova tana, &lt;&lt;Mu enga sae koko ketakoi qu korapa turu beto mu doro lao pa kale saena, pa kale gorena, pa kale sagere tapo, beto pa kale suvu tapo. 15 Doru na ia qu batia sa mana vanigo ao ara beto ira na tutimu ao kamua na kamua 16 Na tutimu ao sa mana roiti veiniria na kavuruna na peso ara ko na tinoni mina boka anyea na kavuruna na peso sa, mina boka anyea sa na tutimu ao. 17 Ko lao, mu lekogo dogoria sa na kakasana beto na revatana na ia doruna, ura qa vanigo ara ao,&gt;&gt; saunia.

18 Ko sa varijoria nona aqaqo si Ebarami ko sa lao suvere tata pa boko gogou lalavata tai Mamiri pa Heboroni, ketakoi sa roitinia isa sa kai ia vavakukuvuna lao tai Iahova.

14

I Ebarami Sa Aloa Si Loti

1 Pa totoso api sa i Amarapele na bangara pa Sina, i Arioki na bangara pa Elasa, i Kedolaoma na bangara pa Elami beto i Tidali na bangara pa Qoimi 2 sa qai rajai i Bera na bangara pa Sodomu, i Bisa na bangara pa Qomora, i Sinabi na bangara pa Adama, i Semeba na bangara pa Zeboimi beto na bangara pa Bela (isa pa Zoa). 3 Ira doru na babangara qai tapoja liligu aipira sa qai vaikamuniria sira na dia tinoni vaipera pa lolomo pa Sidimi (na solo ivere). 4 Ka manogarua aoro sa i Kedolaoma qi bangaraniria sira ba pa vina manogaue aoro sa qai daidia tutia sisa.

5 Pa vina manogamade aoro sa, i Kedolaoma beto ira na bangara qai vaivaego ko mai mekarai vaitokai qarigu sa qai riu ko qai vakilasaria sira na bubutu tinoni Repai pa Asiteroti Kanaimi, na bubutu tinoni Zuzi pa Hami, na bubutu tinoni Emai pa Save Kiritaimi 6 beto na bubutu tinoni Hori pa kukubo pa Sei, ko lao kamu tu pa Eliparani tata pa qega. 7 Beto poni sa qai vidulu mule ko qai lao pa Enimisipati (isa pa Kadesi) ko qai vakilasaria sa na pikata ia doruna tadira na bubutu tinoni Amelekai beto vei tugu ira na bubutu tinoni Amorai qai korapa suvere pa Hazazoni Tama.

8 Poni na bangara pa Sodomu, na bangara pa Qomora na bangara pa Adama, na bangara pa Zeboimi beto na bangara pa Bela (isa pa Zoa) sa qai mekarai riu ko qai vaturu nanamaria sa na dia tinoni vaipera pa lolomo pa Sidimi 9 ko mai rajaria qarigu sira Kedolaoma na bangara pa Elami, i Tidali na bangara pa Qoimi, i Amirapele na bangara pa Sinar beto i Arioki na bangara pa Elasa- ka made bangara qai taleria ira ka lima. 10 Ego na lolomo pa Sidimi sa sa pugelia na baongo oqili nyelaka tapa ko totonai qai uku tatagara riu sira na bangara pa Sodomu beto pa Qomora sa, kaki dia tinoni vaipera sa qai vukele joloponiria pa baongo oqili goto ira doru sa qai tula riu pa kukubo. 11 Qai aru tekuria ira ka made bangara sa doru isisongo tadira pa Sodomu beto pa Qomora beto na gadia gagani beto ko qai riudia. 12 Qai teku riunia tugu vei si Loti na vabuguna i Ebarami beto nona isisisongo ura na suverena pa Sodomu sisa.

13 Kame isa sa uku sa sa kamu ko sa vavakato vania si Ebarami na tinoni Hiburu. Ego i Ebarami sa na suverena tata pa gogou lalavata tai Mamiri na tinoni Amorai, na tasidi marene ira Esikolo, i Ane, ira doru vei qai baere lame taii Ebarami. 14 Totonai i Ebarami qi nongoronia qai teku riu vapinausia sa na vabuguna, poni sa sa kukuria sira ka ue gogoto manoga vesu tinoni bobokadi pa vaipera qai podo lavata sae pa nona tatamana beto ko sa riu adu tututiria kamu tu pa Dani. 15 Na bongi sa pikataria i Ebarami sira nona tinoni vaipera ko qai rapataria ko qai vakilasaria beto qai adu vatatagararia kamu tu pa Hoba, kale saena pa Damasikasi. 16 Sa teku muleniria i Ebarami sa doruna na isisongo beto vei tugu i Loti na vabuguna beto na sakasava sa isongoria, beto tavitiria na rereko beto ira na tinoni mai tavapinausu qariguniria.

17 Pa liguna sa vakilasia i Kedolaoma beto ira na bangara qai tokania isa sa, na bangara pa Sodomu sa lame gosoria si Ebarami pa lolomo pa Save (isa na lolomo tana bangara) totonai sa mule.

18 Poni i Melekizedeki na bangara pa Salemi sa pogoso kamu bereti beto na vaini. Na iama tana Tamasa ululuna jola sisa, 19 ko sa manania isa si Ebarami, pira sau,

&lt;&lt;Mi tamana tana Tamasa ululuna jola si Ebarami,

Na Tamasa sa vapodakia na oka beto na peso.

20 Beto mi tavatarasae sa na Tamasa ululuna jola,

Isa sa vakole laoria pa limamu ao sira na mua kana,&gt;&gt; sau sisa.

Beto poni sa vania i Ebarami kame pa manoga pa doru sakasava sisa.

21 Sa paranga sa na bangara pa Sodomu lao tai Ebarami, &lt;&lt;Ira na tinoni sa mu valame vanisiu ara goto ira na sakasava sa mu kopuniria mua,&gt;&gt; saunia.

22 Ba sa paranga tu si Ebarami lao tana bangara pa Sodomu, &lt;&lt;Qa tei alaka saenia tu na limaqu ko qa maulu tai Iahova, na Tamasa ululuna jola, isa sa vapodakia na oka beto na peso 23 ko manake isongo tekua kai sakasava tamu, bi na loji gu sa babi na gasoro buti gu, kita vei ko ao mu paranga, &lt;Ara qa vaisisongia si Ebarami&gt; mugu. 24 Ko manake tekua tugu kai sa goto na sa vei ira na tinoni taqu qai tei gania tu beto na iadi ira na tinoni qai tutisiu ara- ira Ane, i Esikolo beto i Mamiri sa mai tekua tugu sa na iadi,&gt;&gt; sau sisa.

15

Na Vinaego Sa roitinia Na Tamasa Tai Ebarami

1 Pa liguna api, na paranga tai Iahova sa lame tai Ebarami pa dodogoro.

&lt;&lt;Muke matagutu, Ebarami.

Ara sa na mua naqe,

Na mua pinia poreveveina jola,&gt;&gt; sau.

2 Ba sa paranga tu si Ebarami, &lt;&lt;Kei bangara Iahova, na sa muna boka vanisiu ura ara kepore tuqu beto isa na tinoni mina teku vakarovia na isisongo taqu sa i Elieze na tinoni Damasikasi tu?&gt;&gt; sau sisa. 3 Beto sa paranga mule si Ebarami, &lt;&lt;Quke vanisiu na koburu ke; ko kai nabulu gu pa qua tatamana sa mina beisiu sara,&gt;&gt; saunia.

4 Poni sa lame tana sa na paranga tai Iahova: &lt;&lt;Na tinoni api sa minake beigo ao goto kai tumu marene mekamu tu mina koko lame vei pa tinimu mekamu sa mina beigo ao,&gt;&gt; sau. 5 Beto sa toni votunia pa peguru beto sa paranga, &lt;&lt;Mu enga saea na oka beto mu anyeria sa na seru- vei sosoto tugu muna boka anyeria ao sa,&gt;&gt; sau. Beto sa paranga mutu, &lt;&lt;Mai vei inara sa na tutimu ao,&gt;&gt; saunia.

6 Poni i Ebarami sa vasosotoa si Iahova ko i Iahova sa pojania na tinoni tuvisina sisa.

7 Beto sa paranga lao tana mutugu, &lt;&lt;Ara si Iahova, qa toni votunigo pa Ur tadira na tinoni Kaladia ko ma vanigo na ia api ko mu isongia qau,&gt;&gt; saunia.

8 Ba sa paranga tu si Ebarami, &lt;&lt;Kei bangara Iahova, Ai vei mana boka gigilai ara mana teku isongia sisa?&gt;&gt; sau.

9 Poni sa paranga si Iahova tana, &lt;&lt;Mu teku vakamu vanisiu kai bulumakau kokoregana, kai qoti beto kai rami okoto ka ue aorodi, tavitiria kai kuru bora beto kai kuru kavu kokoregana,&gt;&gt; saunia.

10 Ko sa teku vakamuria i Ebarami tana sa dorudi aipira, sa kobu ruaria beto sa vakole tuturu vaikaleniria sa na kokobudi; goto ira na mamanugu tatava sa sake kobu ruaria. 11 Poni qai tatava kamu sira na mamanugu tatava gagani mamanugu pa kokobu tini matedi, ba sa adu variuria i Ebarami.

12 Totonai sa korapa gore suvu na tapo, sa puta mumagana tu si Ebarami, poni sa kai rodomo kukuni vaivamatagutuna sa sa toqo pa arena isa. 13 Beto sa paranga si Iahova tana, &lt;&lt;Mu gigila vatalea ao sa ira na tutimu ao sa mai tinoni kamudi pa ia qaike isongia, mai tavapinausu beto mai tangangangulu ka made gogoto puputa aoro, sau sisa. 14 Ba mana vakilasia ara sa na bubutu tinoni ketakoi mai tavapinausu ira beto pa liguna sa mai votu riu tavitia soku isisongo poreveveidi. 15 Ba ao sa muna baragoso vaparoi tu beto sa muna riu vabubulemua tutiria na mua tite. 16 Pana vinamade sasae tinoni sa ira na tutimu ao sa mai mule kamu lani, ura na sela tadira na bubutu tinoni Amorai sa sa oqoro jutu kamua na ikerena sosoto,&gt;&gt; saunia.

17 Totonai qi tei suvu tu sa na tapo ko sa tei opo tu sa na rodomo, poni sa kai raro mamanginina sa votua na tula tavitia kai gou iku vuvurungu sa sa bola votu beto sa alokata pa vaikorapaidi na kokobu tinidi na mamanugu. 18 Na rane isa i Iahova sa roitinia na vinaego tai Ebarami, ko pira sau, &lt;&lt;Na ia api sa qa vaniria ara na tutimu ao, koko pa ovuku pa Ijipi ko mi lao kamu pa ovuku lavata pa Eupareti- 19 na ia tadira na bubutu tinoni Kenai, na Kenizai, na Kadimonai, 20 na Hitai, na Perizai, na Repai, 21 na Amorai, na Kenani, na Qiqasai beto na Jebusai,&gt;&gt; sau sisa.

16

I Haqa Beto i Isimeli

1 Ego i Serai, na maqotana i Ebarami sa sake boka vapore vania na koburu si Ebarami. Ba sa isongia isa sa kai nabulu rereko Ijipi na isongona i Haqa; 2 ko sa pojania si Ebarami, &lt;&lt;I Iahova sake vabokasiu ko mana isongo koburu sara. Ko mu lao puta tavitia na nabulu rereko taqu poni; palu pa boka tana mana boka podalainia kai tatamana,&gt;&gt; sau.

Poni sa nongoria i Ebarami sa na ovovelena i Serai. 3 Ko pa liguna sa suvere pa Kenani ka manogaputa aoro si Ebarami sa, sa tekua i Serai si Haqa na ona nabulu rereko beto ko sa vania na marenena ko sa veinia na maqotana. 4 Ko i Ebarami sa puta tavitia si Haqa ko sa pore iapana tu.

Totonai sa gigilai sa bogata si Haqa, sa podalai dodogoro vagorea isa sa na ona iviva rereko lavata. 5 Poni pira sau si Serai lao tai Ebarami, Na tapata ao qu roitinia sa qa korapa gosoroni vitigi ara. Qa vanagonigo sa na qua nabulu beto kopira sa gigilai sa bogata sisa sa sa dodogoro vagoresiu sara. I Iahova mi pitua sa i sei sa sa sela gita karu, saunia.

6 Poni pira sau si Ebarami, &lt;&lt;Ao gu qu gigilai sa na mua nabulu, mu roiti laonia tana isa vei qu rovea sa jonga,&gt;&gt; saunia.

Poni sa komiti vikeria i Serai si Haqa ko sa uku riuona.

7 Ego na mateana tai Iahova sa batia si Haqa tata pa kai vuvugu pie pa qega, na vuvugu pie isa sa pa keketaina na soana sa lao pa Sua. 8 Ko pira saunia, &lt;&lt;Haqa, ao na nabulu tai Serai, Pai qu koko lame vei beto pai qu korapa lao vei sao?&gt;&gt; sau.

Sa oe lao si Haqa, &lt;&lt;Qa korapa ukunia i Serai na qua iviva rereko lavata,&gt;&gt; sau.

9 Poni sa pojania na mateana tai Iahova, &lt;&lt;Mu mule lao tana mua iviva rereko lavata beto mu suvere vaiketai tana,&gt;&gt; saunia.

10 Beto pira saunia mule na mateana, &lt;&lt;Mana vavovonua ara sa na tutimu ao ko maike jonga taanye betodi,&gt;&gt; sau.

11 Beto pira saunia mutu na mateana tai Iahova sisa:

&lt;&lt;Kopira qu bogata sao

Kode muna vaporea kai tumu marene.

Muna vaisongonia i Isimeli,

Ura i Iahova sa nongoria na mua kekebo.

12 Isa sa mina kai tinoni piruna vei na dongiki;

Mina komitiria gu sa doru tinoni

Beto doru tinoni ba mai komitia tugu

Beto mina suvere vaikanai

Lao tadira doru tasina marene sisa,&gt;&gt; sau.

13 Beto sa vania na isongo si Iahova isa sa parangia, &lt;&lt;Ao sa na Tamasa qu batisiu&gt;&gt; ura pira sau si Haqa, &lt;&lt;Kopira qa batia sa na tinoni isa sa batisiu,&gt;&gt; sau sisa. 14 Isa sa na ginuana vei beto sa tavakukunia Bia Lahai Roi sa na oqili pie sa korapa tugu koleona kamua kopira, pa vaikorapaina pa Kadesi beto pa Beredi.

15 Ko i Haqa sa vapodo vania kai koburu marene si Ebarami ko i Ebarami sa vaisongonia i Isimeli sa na tuna marene sa vapodo vania i Haqa. 16 Ka vesu ngavulu vonomo aorona si Ebarami totonai i Haqa sa vapodoa si Isimeli.

17

Na Vinaegona Na Tapobe

1 Totonai sa kamua ka sia ngavulu ka sia aorona si Ebarami sa, sa votu tana si Iahova beto sa paranga, &lt;&lt;Ara sa na Tamasa neqiqu jola, mu tutia na qua paranga beto mu toania na toa tuvisina. 2 Mana vatoqonigo ara ao sa na qua vinaego beto mana vavua vasosokugo ara sao,&gt;&gt; sau.

3 Poni sa vukele opo gore si Ebarami, beto pira saunia na Tamasa sisa, 4 &lt;&lt;Ara sa na qua vinaego qa vatoqonigo sapi, Ao sa muna tamadi ira doru na bubutu tinoni. 5 Minake takuku ligunia i Ebarami sa na isongomu ao, gotona isongomu kopira si Ebarahami tu, ura muna tamadi soku bubutu tinoni mana veinigo ara. 6 Mana vavua vasosokugo ara sao, tamu mai pidoko votu lame sa na bubutu tinoni beto ira na babangara. 7 Mana vatoqonigo ara ao sa na qua vinaego kole jolana, beto ira na tutimu vuka risa tadira na sasae tinoni korapa lame, ko ara sa mina mua Tamasa ao beto tadira na tutimu ao pa ligumu. 8 Na ia doruna pa Kenani, ketakoi qu korapa suvere kopira vei na tinoni karovomu sa, mana vaisongonigo ao beto ira na tutimu ao vuka risa kamua na kamua beto ara sa mina dia Tamasa ira,&gt;&gt; saunia.

9 Beto poni sa paranga mutu sa na Tamasa lao tai Ebarahami, &lt;&lt;Goto ao sa, muna kopunia sa na vinaego taqu, ao beto ira na tutimu pa liguna lao tadira na sasae tinoni korapa lame. 10 Ko alepi sa na vinaego taqu qa vatoqonigo ao beto ira na tutimu ao ko muna kopunia agou pa liguna lao: Doru marene korapa suvere tavitigo ao sa mai isongo tapobe beto. 11 Muna pobea sa na vulitina na batu nonoimiu ko isa sa na vinagigilana na vinaego pa vaikorapaida gita karu. 12 Pa dorudi na sasae tinoni korapa lame sa, doru marene sa mai isongo tapobe pa vinavesu rane liguna mai podo, tavitiria tugu vei ira mai podo lame pa miu tatamana babi mai tavai pa poata tadira na tinoni karovodi ira nake tavitimiu. 13 Bai podo lame tu pa miu tatamana babi tavai tu pa miu poata ba mai isongo tapobe tugu. Na qua vinaego qa roitinia pa tinimiu sa mina kole jola kamua na kamua. 14 Na marene sake tapobe na vulitina na batu nonoina sa mina tapikata pale tadira na bubutu tinoni ura sa majai na qua vinaego ara,&gt;&gt; sau sisa.

15 Na Tamasa sa parangia si Ebarahami, Pira saunia, &lt;&lt;I Serai na maqotamu sa munake kuku ligunia na isongona i Serai ura i Sera tu sa na isongona isa kopira. 16 Mana manania ara sisa ko sosoto jola sa mina vapore vanigo ao kai koburu marene. Mana manania ara sisa ko mina tinadi na bubutu tinoni beto na babangaradi na tinoni sa mai koko lame vei tana,&gt;&gt; sau.

17 Poni sa vukele opo gore si Ebarahami, sa avu beto pira sau mulenia mekana, &lt;&lt;Mina vaporea tu kai koburu marene sa na tinoni kai gogoto aorona? Mina vapodoa tu kai koburu si Sera ka sia ngavuluputa aorona?&gt;&gt; sau. 18 Beto sa paranga lao tai Tamasa si Ebarahami, &lt;&lt;Ai Vei i Isimeli gu sa bi toania na tavaragua tamu,&gt;&gt; sau.

19 Poni sa paranga na Tamasa tai Ebarahami, &lt;&lt;E, ba i Sera na maqotamu mina vapore vanigo tugu kai koburu marene ko muna vakukunia i Aisake. Mana vatoqonia ara i Aisake sa na qua vinaego, isa mina kole jola kamua na kamua tadira na tutina isa vuka risa. 20 Goto pa kalena tai Isimeli sa, qa tei nongorigo tu: ko sosoto jola kode mana manania tugu ara sisa, mana vavua vasosokua beto mina mota tu lalaona sa na tutina isa. Isa sa mina tamadi ira ka manogarua bangara bubutu beto mina taroiti tana sa kai bubutu tinoni lavata. 21 Ba na qua vinaego sa mana vatoqonia tai Aisake isa mina vapodo vanigo i Sera pa totoso vei api pa aoro lame ina,&gt;&gt; saunia. 22 Pa liguna qi kole parangia i Ebarahami, sa taloa saeona sa na Tamasa.

23 Pa vagigila rane tugu isa sa, i Ebarahami sa tekua si Isimeli na tuna marene beto dorudi ira qai podo pa nona tatamana babi sa vainiria nona poata, doru marene pa ruma tai Ebarahami beto ko sa poberia na batu nonoidi vei sa garununia na Tamasa. 24 Ka sia ngavulu sia aorona si Ebarahami totonai sa tapobe na vulitina na batu nonoina, 25 goto i Isimeli na tuna marene sa ka manoga ue aorona sa tonai sa tapobe na vulitina na batu nonoina. 26 Ko pa kai muqisi rane tugu isa sa qai tapobe beto sira Ebarahami beto i Isimeli na tuna marene. 27 Beto doru marene qai suvere tana tavitiria ira qai podo pa ruma tana babi qai tavai poata tadira na tinoni karovodi sa qai somana tapobe tugu tonai tavitia isa.

18

Ira Ka ue Tinoni Kamudi

1 Ego i Iahova sa votu tai Ebarahami tata pa gogou lavata tai Mamiri totonai sa dadanga na rane ko sa korapa toqona pa atakamanana nona aqaqo. 2 Sa enga sae sau si Ebarahami sa batiria sa kue tinoni korapa turudia gu pa tatana. Ko totonai sa batiria, poni sa sa taloa tugu pa nona atakamana nona aqaqo poni ko sa abutu lao gosororia beto sa titi opo gore pa peso.

3 Beto sa paranga, pira sau, &lt;&lt;Qua bangara, vei bu tavaraguanisiu ara sao sa muke alokata jola pale na mua nabulu. 4 Mai pogoso lamenia mai iqopeki pie ko mu loqaria mai na nenemiu beto mu minere mai pa kauru gou api. 5 Ma teku vanigou kaki sa ko mu tekua mai ko mu boka neqi ligu beto poni sa mu gojo riumiu pinakoi tugu qu kamu tana mua nabulu,&gt;&gt; sauniria.

Qai oe lao sira, &lt;&lt;Koi! Jongana ropi, mu roitinia tu na sa qu pojai ao,&gt;&gt; qarigunia.

6 Ko sa sisiqarai lao tome pa aqaqo kamua i Sera si Ebarahami beto sa paranga, &lt;&lt;Mu sisiqarai sepoa kue kapa palava liosona, mu monyoa beto mu paruguria kaki bereti,&gt;&gt; saunia.

7 Beto poni sa abutu lao pa gogodo bulumakau ko sa vilea kai tuni bulumakau kokoregana vavaguana beto sa vania kai ona nabulu ko sa riu sisiqarai vatunua. 8 Beto poni sa pogosoria i Ebarahami sa kaki sakasa mumunyaladi beto na meleke beto na tuni bulumakau sa tavatunu ko sa lao vakole vaniria pa moedi. Beto totonai qai kole teteku ira poni sa sa lao turu tataria pa kauru gou sisa.

9 Qai nanasia, &lt;&lt;Goto pai tu si Sera na maqotamu?&gt;&gt; qarigunia.

Sa oe sisa, &lt;&lt;Koi! Korapa pa aqaqo,&gt;&gt; sau.

10 Poni sa paranga si Iahova, &lt;&lt;Sosoto jola sa papada vei tugu pa totoso api na aoro lame poni sa mana mule kamu tamu sara sa kode i Sera na maqotamu sa mina isongia kai tuna marene,&gt;&gt; saunia.

Ego i Sera sa totonai sa korapa gu nonongorona pa atakamanana na aqaqo pa liguna isa. 11 Ira Ebarahami i Sera sa qai tei baragoso qoele vapaparoi tu beto i Sera ba sa tei pidili tu sa na soanana na totoso popu tadira na rereko. 12 Ko i Sera sa avu golomo mekana ko pira sau, &lt;&lt;Karuro! Qai kajivi vei pira beto na kalequ ba sa baragoso, ko kode mana isongia tu ara kopira sa na vaileana?&gt;&gt; sau.

13 Poni sa paranga si Iahova tai Ebarahami, &lt;&lt;Ai sa vei ko sa avu tu si Sera ko pira sau, &lt;Sosoto tugu mana vaporea kai koburu kopira qa qoele vei pira?&gt; sau. 14 Ai vei kaki sakasa sa tapatia si Iahova? Ara mana mule kamu tamu pa totoso tavilena na aoro lame poni sa i Sera mina pore kai tuna marene,&gt;&gt; saunia.

15 I Sera sa matagutu ko sa oso, pira sau, &lt;&lt;Ara qake avu,&gt;&gt; sau.

Ba sa paranga tu sisa, &lt;&lt;E, qu avu tugu sao&gt;&gt;, Saunia.

I Ebarahami Sa Tepa Mamate Vania Pa Sodomu

16 Totonai qai turu ko mai riudia qarigu sira ka ue tinoni sa qai dogoro gore lao vei pa Sodomu, beto i Ebarahami sa rerege tavitiria ko mi loa variuria sau. 17 Poni sa paranga si Iahova, &lt;&lt;Ai vei, Mana golomia tu beka tai Ebarahami ara sa na sa ma qaqiri roitinia qau? 18 I Ebarahami sa kode mina kai bubutu tinoni lavatana sosoto beto neqina jola, beto doru pupuku tinoni pa abana sa mai teku mana tana. 19 Ura qa tei vilea tu ara sisa ko mina gaitiria sira na tuna beto ira na tutina pa liguna isa ko mai kopunia sa na vavanau tai Iahova ko mai roitiniria na sakasava sa tuvisi beto sa garo, ko i Iahova mina vagore votua tai Ebarahami sa isa vei sa pojai isa,&gt;&gt; sau sisa.

20 Beto sa paranga si Iahova, &lt;&lt;Na tinajutu qai tajutunia ira pa Sodomu beto pa Qomora sa sa lavata jola beto na sela qai roitiniria sa sa mamata gigiri 21 ko sa vei sa ara mana gore dogoria moko vei na sa qai roitiniria ira sa sa ikerena sosoto tugu vei na vavakato sa kamusiu ara. Vei minake vei sa, ara kode mana gigilai,&gt;&gt; sau sisa.

22 Qai gabala riudia sira beto qai lao vei pa Sodomu, goto i Ebarahami sa turuona tugu pa moena i Iahova. 23 Beto poni sa rerege tata lao tana si Ebarahami ko pira sau, &lt;&lt;Ai vei, muna saqu pale tavitiniria tugu ao ira na tinoni ikikeredi sira na tinoni tuvisidi? 24 Palu ira ka lima ngavuluputa tinoni tuvisidi sa qai suvere pa gugusu lavata. Ai vei kode muna saqu pale tugu ao ko munake loa vatoai sa na gugusu isa pa laedi ira ka lima ngavuluputa tinoni tuvisidi qai suvere ketakoi? 25 Bi maragovi tu muna roitinia ao sa vei isa ura kode muna vamate tavitiniria ira na tinoni ikikeredi sira na tinoni tuvisidi ko mina vei sa ira na tinoni tuvisidi sa qu doro vaitoto veiniria gu ira na tinoni ikikeredi. Bi maragovi tu muna roiti vei sao! Ura ai sa vei, isa mina pitua na abana doruna minake boka roitinia na tuvisi?&gt;&gt; sau.

26 Poni pira sau si Iahova, &lt;&lt;Vei mana batiria ara ka lima ngavuluputa tinoni tuvisidi pa leona na gugusu pa Sodomu poni sa pa laedi ira mana loa vatoai ara sa na gugusu doruna,&gt;&gt; saunia.

27 Poni sa pira sau si Ebarahami, &lt;&lt;Kopira sa qa varenenia gu ara sa na parangia na bangara nake savana na kavuru peso babi na kavu gu sara, 28 palu ira na tinoni tuvisidi sa ira ka lima ngavuluputa vagore palea ka lima gu. Ai ve muna piaria tugu sa na gugusu lavata doruna pa laedi ira ka lima tinoni ikikeredi gu?&gt;&gt; sau.

Poni sa paranga sisa, &lt;&lt;Dai maneke piaria ara sa na gugusu vei mana batiria ara sa ka made ngavulu lima tinoni tuvisidi,&gt;&gt; saunia.

29 Poni sa kai paranga lao mutu tana si Ebarahami, pira sau, &lt;&lt;Palu ira ka made ngavuluputa tugu sa mai tabata ko ai vei?&gt;&gt; sau.

Poni sa paranga sisa, &lt;&lt;Pa laedi ira ka made ngavuluputa sa, manake roitinia ara sa na pipiara,&gt;&gt; saunia.

30 Beto pira sau si Ebarahami, &lt;&lt;Mavo tu! Mike tagigirinisiu ara ao na bangara. Mi vamalumusiu ko ma paranga tu. Palu ira ka uengavuluputa gu sa mai tabata ketakoi ko ai vei?&gt;&gt; sau.

Sa oe lao sisa, &lt;&lt;Manake roitinia ara sa na pipiara vei mana batiria ara sa ka uengavuluputa ketakoi,&gt;&gt; saunia.

31 Beto pira sau si Ebarahami, &lt;&lt;Kopira qa varenenia gu ara sa na parangia na bangara, ko palu ira ka rabeteputa gu sa mai tabata ketakoi ko ai vei?&gt;&gt; sau.

Sa oe sisa, &lt;&lt;Pa laedi ira ka rabeteputa poni, maneke piaria sa na gugusu,&gt;&gt; saunia.

32 Beto poni sa paranga mutu si Ebarahami pira sau, &lt;&lt;Mavo tu! Mike tagigirinisu ara na bangara. Mi vamalumusiu tu ko ma paranga kai totoso gu mule. Palu ka manogaputa tugu sa mai tabata ko ai vei?&gt;&gt;, sau.

Poni sa oe lao sisa, &lt;&lt;Pa laedi ira ka manogaputa, maneke piaria ara sa na gugusu,&gt;&gt; saunia.

33 Pa liguna qi kole parangia i Ebarahami si Iahova sa sa taloa riuona goto i Ebarahami sa muleona pa gusu.

19

Pa Sodomu Beto Pa Qomora Qai Tapiara

1 Ego na veveluna qai kamu pa sodomu sa karu mateana ko totonai i Loti sa sa korapa toqona pa atakamana na bara totomena na gugusu lavata. Totonai sa batiria, poni sa gasa turu ko sa lao gosororia beto sa titi opo gore pa peso. 2 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Koi! Karu qua bangara,&gt;&gt; &lt;&lt;Bu gabala lame mai tu pa ruma taqu. Mu boka loqaria na nenemiu, mu vajola bongi mai tu beto na vuvugei jonga mutu mu iolo riu,&gt;&gt; sau sisa.

Ba pira tu qarigu sira karu, &lt;&lt;Dai!&gt;&gt; &lt;&lt;Pa kakabarena tu na ia susuverena me puta,&gt;&gt; qarigu.

3 Ba sa tepa totokaria tugu i Loti sira karu ko qai tutia lao pa nona ruma ko sa vatana vaniria na tetekuna, sa parugu bereti kepore isitina beto sa qai teteku. 4 Tonai qai oqoro kole pa lovu poni doruna marene pa doru kokobu ia pa gugusu lavata pa Sodomu- ikete lavata sa qai idi vailivutainia sa na ruma. 5 Beto qai kukua si Loti, pira qarigunia, Pai sira na marene qai kamu tamu pa bongi api? Mu vavotu vanigei ko me puta tavitiria, qarigu.

6 Poni i Loti sa votu kamuria pa peguru beto sa pateia sa na atakamana pa liguna 7 beto pira sau, &lt;&lt;Koi muke vei, ka visa qua baere. Muke roitinia na sakasa ikikerena api. 8 Dotu, pira karu tuqu maqota ara qai oqoro laoa kai marene. Ma toni votu vanigou ko agou gu qu gigilai ai muna roiti veiniria. Goto ira gu na tinoni pira sa muke kotiria ura qai kole pa kopu taqu,&gt;&gt; sauniria.

9 Ba pira tu qarigu sira, &lt;&lt;Balau! Muke suqutugei,&gt;&gt; qarigu. Beto qai paranga, &lt;&lt;Na tinoni le alepi sa na kamuna gu lani vei na tinoni karovona ba kopira sa nyogua lalaenigita gita! Ao tu sa mene vakilasa vatatalego agei jolaniria ira inara,&gt;&gt; qarigunia. Qai kole tototepia si Loti beto qai sasuru lao ko mai piaria sa na atakamana qarigu.

10 Ba ira karu tinoni pa leo ruma sa qai kaqama votunia na limadi ko qai bako tomenia si Loti beto qai pateia sa na atakamana.

11 Beto ko qai tapala valeqa paleniria sira na tinoni, ikete lavata qai turu pa atakamana ko qaike batia sa na atakamana.

12 Beto karu tinoni qai paranga lao tai Loti, pira qarigu, &lt;&lt;Kaki mule tamu qai korapa lani- na roamu marene, na tumu marene, na tumu rereko babi kaki mule pa leona na gugusu lavata qu isongoria ao? Mu toni votuniria pa ia api, 13 ura korapa me piaria agei sa na ia api qeu. Na tinajutu sa kamu ti Iahova qai tajutunia ira na tinoni lani sa, sa jola pa pada ko sa garunugei ko mene piaria sau,&gt;&gt; qarigunia.

14 Ko sa votu lao si Loti ko sa parangaria sira na roana marene qai tavatuvisi ko mai alavaria na tuna rereko, Pira sauniria, &lt;&lt;Sisiqarai ko mu votu riu pa ia api, ura tata gu beto mina piaria i Iahova sa na gugusu lavata api,&gt;&gt; sau. Ba ira na roana marene sa palu sa paranga vavaivaavuona gu sau qarigu.

15 Totonai sa sae na vovola rane poni, qai paranga vaneneqia na mateana si Loti, pira qarigu, &lt;&lt;Sisiqarai! Mu tonia na maqotamu beto karu tumu rereko qai korapa lani, kita vei ko mu tasaqu pale totonai mina tavakilasa na gugusu lavata,&gt;&gt; qarigunia.

16 Totonai sa mamavo isa poni sa qai lao tu karu tinoni ko qai saputu tekua sa na limana beto na limana na maqotana beto na limadi ira karu tuna rereko beto ko qai toni votu vasareria pa peguruna na gugusu lavata ura i Iahova sa roroquria. 17 Isa tugu qai vavoturia pa peguru poni, kame ira sa pira sau, Mu uku vasarea na miu toa! Munake doro mule, beto munake tuturumua pa doru eqa araredi pori! Goto mu uku sae pa kukubo kita vei ko mu tasaqu pale riu beto, sauniria.

18 Ba sa paranga tu si Loti lao tadira, pira sau, &lt;&lt;Mavo tu, qua bangara. 19 Qu tavaraguania sa na mua nabulu, beto qu vatadogoronisiu na mua roroqu lavata ko qu vasarea na toa taqu. Kode manake boka uku sae pa kukubo kita vei ko na tapata alepi mi sae kamusiu ko ma mate. 20 Do! Poni sa kai gugusu ikete sa tata ketakoi mana boka uku lao ara. Mu vamalumusiu ko ketakoi ma uku lao. Sa ikete sa oko ba ketakoi kode mina sare na qua toa,&gt;&gt; sauniria.

21 Poni pira saunia na mateana, &lt;&lt;Jongana ropi. Qa vaegoa ara sa vei qu pojai ao api. Ko maneke piaria ara sa na gugusu ikete qu pojai. 22 Ko mu sisiqarai uku lao ketakoi, ura maneke boka roitinia kai sa sara tinganai muna kamu mai tu ao ketakoi,&gt;&gt; saunia. Ko sa vei sa na isongona na gugusu isa sa qai vaisongonia Zoa.

23 Totonai sa iolo votu sae pa arena abana sa na tapo poni sa sa kamu pa Zoa si Loti. 24 Ego beto sa vaokoro tarininiria na patu kikilava vuvurungudi i Iahova sa pa Sodomu beto pa Qomora, ko na koko lagere veidi tai Iahova pa noka sa aipira. 25 Ko sa piara paleria i Iahova sa na gugusu aipira beto na arare doruna beto ira doru qai suvere pa gugugusu lavata beto na gogou qai toa pa peso. 26 Goto na maqotana i Loti sa sa balinga mule ko sa peluku patu solona.

27 Na vuvugei jonga i Ebarahami sa dorava ko sa mule sae pa ia ketakoi sa kole turu paparangia i Iahova. 28 Ego ko sa doro gore vei sa pa Sodomu beto pa Qomora, beto pa doruna na ia pa arare sa, sa batia sa iolo votu sae sa na tulana na peso isa sa vei na kunini tula sa koko pa kai iku lavata.

29 Ko totonai sa piararia na Tamasa sa na gugugusu lavata pa arare sa, sa roroqu kamua isa si Ebarahami ko sa teku vaukua isa si Loti pana tapata sa piararia na gugugusu lavata ketakoi qi suvere i Loti.

I Loti Beto Ira Karu Tuna Rereko

30 Ego i Loti beto karu tuna rereko sa qai taloa pa Zoa ko qai sae suvere pa kai bevi pa kukubo ura sa matagutu suvere pa Zoa sisa. 31 Kai rane na tuna rereko pa moa sa pojania sa na tasina rereko, pira sau, &lt;&lt;Ago! Na tamada sa sa baragoso, beto kepore sa kai marene pa eqa lani vei mina kole tavitigita vei isa na tutina tugu doru eqa pa abana. 32 Aria ko ta vabukunia na vaini sa na tamada beto ta kole tavitia ko mi kole sa na tutida lame vei tana tamada,&gt;&gt; saunia.

33 Na bongi isa sa qai vabukunia na vaini sa na tamadi beto ko sa lao tome sisa pa moa ko sa kole tavitia ba na tamadi sake isongo vagigilai sa na tomena beto na votu riuna isa.

34 Sa rane neqa poni sa paranga na tuna rereko pa moa lao tana tasina, pira sau, &lt;&lt;Pa bongi qa kole tavitia ara na tamada. Ko kode bongi tana vabukunia mule na vaini beto ao muna tome kole tavitia mule ko mi kole sa na tutida lame vei tana tamada,&gt;&gt; saunia. 35 Ko qai vabukunia mule na vaini sa na tamadi na bongi isa, beto na tuna rereko pa ligu sa tome kole tavitia. Sake isongo vagigilai mule isa sa na tomena beto na votu riuna na tuna rereko pa ligu.

36 Ko sa vabogata betoria i Loti sa karu tuna rereko. 37 Na tuna rereko pa moa sa vapodoa sa kai tuna marene, sa vaisongonia i Moabi ko isa sa na tamadi ira na bubutu tinoni Moabai pa ngeni alepi. 38 Na tuna rereko pa ligu ba sa vapodoa tugu kai tuna marene, sa vaisongonia i Beni- Ami ko isa sa na tamadi ira na bubutu tinoni Amonai pa ngeni alepi.

20

I Ebarahami Beto i Abimeleki

1 Ego i Ebarahami sa koko ketakoi sa sa gore vei pa pikata ia pa Negevi ko sa suvere pa vaikorapaina na gugusu pa Kadesi beto pa Sua. Beto ko sa suvere vei kai tinoni karovona pa Qera. 2 Ego ko pira saunia i Ebarahami si Sera, &lt;&lt;Na luluqu ara sapi,&gt;&gt; sau. Ko i Abimeleki na bangara pa Qera sa vaigarunu ko qai lao toni vakamu vania si Sera.

3 Poni sa votu sa na Tamasa tai Abimeleki pona putagita kai bongi, pira saunia, &lt;&lt;Kode muna mate talenia ao sa na rereko qu tekua ina ura na rereko pore marenena sina,&gt;&gt; sau.

4 Ego i Abimeleki sa oqoro ulia isa si Sera ko pira sau, &lt;&lt;Koi! Bangara, na bubutu tinoni sa kepore na ona sela ba muna piaria tu? 5 Na luluqu rereko saunisiu ke beto na rereko ba na luluqu marene saunisiu tugu. Ko pa roroqu tuvisina beto pa lima liosona qa roitinia ara sa na sakasava alepi,&gt;&gt; saunia.

6 Poni sa parangia na Tamasa pana putagita sisa, pira sau, &lt;&lt;E! Qa gigilaiqua ara sa qu roitinia pa roroqu tuvisina soni vei sa qake vamalumigo ko bu roitinia sa na sela pa moequ ara. Sa vei isa sa qake vamalumigo ko bu ulia sisa. 7 Ego ko mu vamulea sa na maqotana na marene ura kai tinoni kokorotai sisa, beto isa mina vavaranigo poni muna toa. Goto vei munake vamulea sisa sa, mu gigila vatalea sa ao beto ira doru pa tatamana tamu sa mai mate,&gt;&gt; saunia.

8 Ego sa dorava ko sa turu vuvugei jonga si Abimeleki ko sa kuku vakamuria sira doru ona tinoni lalavata, ko sa vavakato vaniria sa doru na sakasava aipira, poni sa qai matagutu vivikereniria. 9 Beto poni sa i Abimeleki sa kuku vatomea si Ebarahami ko pira saunia, &lt;&lt;Na sa sa qu roitinia ao tamigei? Na sa sa na sela qa roitinia ara tamu ko qu vakolenisiu na tapata lavata sara beto na qua binangara? Ira na sakasa qu roiti lamenia ao sa qaike pada ko bu roiti lamenia taqu,&gt;&gt; saunia. 10 Beto sa nanasia i Abimeleki si Ebarahami, pira saunia, &lt;&lt;Na sa qu rovea ko qu roiti vei tu pira?&gt;&gt; sau.

11 Poni pira sau si Ebarahami, Dai! Pira gu qau sa, Pa gugusu api sa kepore sosoto sa na matagutuna na Tamasa ko kode mai vai talenisiu ara sa na maqotaqu qau. 12 Ba kai kalena sa, na luluqu sosoto tugu sa, na tuna rereko na tamaqu gu ke ba na goto tinana tu ko sa vei sa qa alavia. 13 Beto totonai qi kukusiu na Tamasa ko qa taloa pa qua tatamana sa qa pojania tugu sisa ko isa tugu sa na soana vei beto sa boka vatadogoronia nona roroqu taqu qau ko doru eqa qe lao sa ara sa na luluna marene tugu sasauniria sira, sau sisa.

14 Beto sa pogoso kamuniria i Abimeleki sa na sipi beto na bulumakau beto na marene na rereko pinausu ko sa vania si Ebarahami, beto sa vamule vania si Sera na maqotana. 15 Beto pira sau si Abimeleki, &lt;&lt;Na ia taqu sa qu batiamua ko mu suvere pai ia qu nyoroguania,&gt;&gt; saunia.

16 Ego I Sera sa pira saunia, &lt;&lt;Doria ko qa vania kai tina poata siliva ara sa na lulumu ko isa sa na laena na tapata qa roiti laonia ara tamu pa moedi ira doru qai suvere tavitigo ko kopira qu taruvata sosoto sao,&gt;&gt; saunia.

17 Beto poni sa vavara lao tai Tamasa si Ebarahami ko na Tamasa sa salania si Abimeleki, na maqotana beto ira nona rereko pinausu ko mai boka vapodo ligu koburu, 18 ura i Iahova sa patei suqutu paleria sa na iapadi doru na rereko pa tatamana tai Abimeleki pa laena i Sera na maqotana i Ebarahami.

21

Na Podo Ti Aisake

1 Ego i Iahova sa lame ovikia si Sera isa vei sa pojainia perangana ko i Iahova sa roitinia tai Sera sa na sa vei sa pojai. 2 Ko sa bogata si Sera beto sa vapore vania kai tuna marene si Ebarahami totonai sa baragoso isa pa totoso tugu isa vei sa pojai na Tamasa perangana tana. 3 I Ebarahami sa vaisongonia i Aisake sa na tuna marene sa vapore vania i Sera. 4 Pana vinavesu rane tonai sa podo si Aisake sa, i Ebarahami sa pobea sisa vei sa garununia na Tamasa. 5 Kai gogoto aorona si Ebarahami totonai sa podo i Aisake na tuna.

6 Ko pira sau si Sera, &lt;&lt;Sava avusiu ara sa na Tamasa, ko ira doru na tinoni mai nongoronia sapi ba kode mai avu vei tugu ara,&gt;&gt; sau sisa. 7 Beto sa pira sau mutu, &lt;&lt;Karo ko I sei mina ule vania si Ebarahami sa i Sera sa vasusu koburu? Ura ara qa vapodo vania kai koburu marene totonai sa tei baragoso tu sisa,&gt;&gt; sau sisa.

Ira Haqa i Isimeli Qai Taiju

8 Ego sa lavata sae sa na koburu ko sa loa susu, ko sa roitinia i Ebarahami sa kai vavolo lavata na ranena sa loa susu si Aisake. 9 Ego i Sera sa batia sa na tuna marene i Ebarahami isa qi vaporenia tai Haqa na rereko Ijipi sa, sa gigila avavu vaivatorasa. 10 Ba pira saunia si Ebarahami, &lt;&lt;Mu iju variua sa na rereko pinausu ina beto na tuna marene, ura na tuna marene na rereko pinausu ina sa minake somana isongo tavitia i Aisake na tuqu marene ara sa na isisongo,&gt;&gt; sau.

11 Na sakasava api sa vatakulanga vivitigia si Ebarahami ura na veveina gu na tuna marene sa na ginugua alepi. 12 Ba pira sau sa na Tamasa tai Ebarahami, &lt;&lt;Muke takulangania ao na koburu marene beto na mua nabulu rereko. Doruna gu vei sa pojanigo i Sera sa mu tutia gu na ovovelena isa ura ti Aisake tu mina tagigala vei sa na tutimu ao. 13 Ba na tuna na nabulu rereko ba mana veinia tugu kai bubutu tinoni ara ura isa ba na tutimu tugu ao,&gt;&gt; saunia.

14 Ego sa turu vuvugei jonga si Ebarahami ko sa vatanai kaki tetekuna beto kai kukurani pie ko sa vasugaraniria pa varana i Haqa beto sa loa lao vania na koburu beto sa garunu variua. Ko sa riu si Haqa ko sa lekogo mumumaona pa qega pa Biaseba.

15 Totonai sa pidili na pie pa kukurana na pie poni, sa vatoqoa sa na tuna marene pa kauruna kai leo mumuqu. 16 Beto sa riu toqo pa kai ia papada souna na gonana na tupi ura sau, qake nyogua batia na matena na koburu, sau. Beto sa toqo kai ia tatana ketakoi beto sa ovulia na ovovelena ko sa vagorea na lukana.

17 Ego sa nongoria na Tamasa sa na ovovelena na koburu marene, ko na mateana tana Tamasa sa kukua si Haqa koko pa noka ko pira saunia, &lt;&lt;Na sa sa na tapata, Haqa? Muke matagutu ura sa tei nongoria tu na Tamasa sa na ovovelena na koburu tonai sa kole isa ketakoi. 18 Mu teku vaturua na koburu ko mu arua na limana, ura isa sa mina kai bubutu tinoni lavata mana veinia ara,&gt;&gt; sau.

19 Beto sa revangia na Tamasa sa na matana i Haqa ko sa batia sa kai oqili pie takorina. Ko sa lao ko sa vutugu vapugelia sa na kukurani pie beto sa vabukua sa na koburu.

20 Ego sa vavaburoa na Tamasa sa na koburu totonai sa lavata sae. Ko sa suvere pa qega ko kai tinoni gogona pa bokala sisa.

21 Totonai sa korapa suvere pa qega pa Parani sisa sa, na tinana sa teku vania kai rereko Ijipi ko sa alavia.

Na Vinaego Sa Taroiti Pa Biaseba

22 Pa totoso isa sa i Abimeleki beto i Pikolo na kuta tadira na tinoni vaipera tana sa qai parangia si Ebarahami, pira qarigunia, &lt;&lt;Na Tamasa sa suvere tavitigo sao pa doru sakasava qu roitiniria. 23 Ko mu maulu lame taqu kopira tugu pa moena na Tamasa vei ao sa munake roiti seseke lame taqu babi ira na tuqu babi ira na tutiqu ara. Mu vatadogoronia taqu beto tadira na tinoni pa gusu ketakoi qu korapa suvere vei na tinoni karovona sa na toa vairoqu isa vei qa roiti laonia ara tamu,&gt;&gt; sau.

24 Poni pira sau si Ebarahami, &lt;&lt;Qa maulunia ara sisa,&gt;&gt; saunia.

25 Beto poni sa sa ququmi lao tai Abimeleki si Ebarahami veveina na oqili pie takorina qai aru tekua ira na nabulu tai Abimeleki. 26 Ba sa paranga tu si Abimeleki, pira sau, &lt;&lt;Koi! Ara qake gigilai i sei sa roitinia sa na ginugua le alepi. Ao quke vavakato vanisiu ara ko ara ba qake nongoronia tinganai pa ngeni tugu api,&gt;&gt; saunia.

27 Ko sa tekuria i Ebarahami sa na sipi beto na bulumakau beto sa vania si Abimeleki ko qai vatoqoa ira karu sa kai vinaego. 28 Ka vitu tuni sipi rereko pa gogodo sipi sa sa vakole kalea i Ebarahami. 29 Poni pira sau si Abimeleki tai Ebarahami, &lt;&lt;Na savadi sira ka vitu tuni sipi rereko qu vakole kaleria inara?&gt;&gt; sau.

30 Poni pira sau si Ebarahami, &lt;&lt;Mu teku vakarovia pa limaqu ara sira na tuni sipi rereko aipira vei na ule votu vasosotona vei ara qa koria sa na oqili pie takorina alepi,&gt;&gt; saunia.

31 Ko sa vei sa sa tavaisongonia Biaseba sa na ia isa ura ketakoi sa qai maulu sira karu.

32 Pa liguna qai vatoqoa ira sa na vinaego pa Biaseba sa, qai tavaturu sira Abimeleki i Pikolo na kuta tadira na tinoni vaipera tana ko qai muledia pa ia tadira na tinoni Pilisitia. 33 I Ebarahami sa umania sa kai gou tamarisiki pa Biaseba, beto ketakoi sa kuku vatarasaea isa sa na isongona i Iahova, na Tamasa kole jolana. 34 Ego na totoso kakasana sa sa suvere vei na tinoni karovona pa ia tadira na tinoni Pilisitia si Ebarahami.

22

Na Tamasa sa podekia si Ebarahami

1 Ego kai totoso pa liguna na sakasa aipira, sa na Tamasa sa podekia si Ebarahami, pira saunia, &lt;&lt;Ebarahami,&gt;&gt; sau.

Poni sa oe si Ebarahami, &lt;&lt;Api sara,&gt;&gt; sau.

2 Poni sa paranga na Tamasa, pira sau, &lt;&lt;Mu tekua na tumu marene, isa kai memeka tumu marene qu roroqua i Aisake ko mu lao pa pikata ia pa Moraea. Mu vavakukuvunia ketakoi sisa pa kai kukubo isa mana ule vanigo ara,&gt;&gt; saunia.

3 Ego sa turu na vuvugei jonga si Ebarahami ko sa vatanai sa nona dongiki beto sa toniria sa karu nona nabulu beto i Aisake na tuna marene. Sa ivala vatanai na iuku vavakukuvu beto sa paja ko sa riu sa pa ia sa ule vania na Tamasa. 4 Na vinaue rane sa enga sae si Ebarahami sa batia sa na ia pa souna. 5 Sa pojaniria sa karu nona nabulu, &lt;&lt;Mu suvere lani tavitiria na dongiki goto ara beto na koburu me gogojo sae paponi. Mene vatarasae beto mene mule lagere kamugou,&gt;&gt; sau.

6 Ego ko sa tekuria i Ebarahami sa na iuku vavakukuvu ko sa vasugarania si Aisake na tuna marene goto mekana sa pogosia sa na iku beto na lida beto qai mekarai riu sira karu. 7 Poni sa paranga lao tai Ebarahami na tamana si Aisake, pira sau, Tamaqu, sau. Sa oe si Ebarahami, Ai vei qugu tuqu? saunia.

Sa paranga si Aisake tai Ebarahami na tamana, pira sau, &lt;&lt;Tamaqu?&gt;&gt; sau, Sa oe si Ebarahami, &lt;&lt;Avei qugu tuqu?&gt;&gt; sau. Poni pira sau si Aisake, &lt;&lt;Na iku beto na iuku sa pira goto pai sa na tuni lami tana vavakukuvunia?&gt;&gt; saunia.

8 Poni sa oe lao si Ebarahami, &lt;&lt;Na Tamasa tu mina doria mekana sa na tuni lami tana vavakukuvunia tuqu,&gt;&gt; saunia.

Beto qai mekarai riu sira karu.

9 Totonai qai kamu pa ia na Tamasa sa ule vania poni, sa roitinia ketakoi sa kai ia vavakukuvuna si Ebarahami beto sa vamakele vatanaria sa na iuku. Beto ko sa piua si Aisake na tuna ko sa vakolea pa are iuku pa arena na ia vavakukuvuna. 10 Ego beto sa kaqamania i Ebarahami sa na limana ko sa tekua sa na lida ko mi vamatea sa na tuna sau. 11 Poni sa kuku koko vei pa noka tu sa na mateana tai Tamasa pira sau, Ebarahami! Ebarahami, saunia.

Sa oe sisa, Api sara, sau.

12 Pira sau sa na mateana, &lt;&lt;Muke avangania na limamu ao sa na koburu&gt;&gt; ina beto &lt;&lt;muke roitinia kai sa tana. Ura kopira qa gigilai ara sa ao sa qu matagutunia na Tamasa beto quke aru mulenia pana taqu sa kai memeka tumu marene,&gt;&gt; sau sisa.

13 Poni sa enga sau si Ebarahami sa batia sa kai rami sa marakapisi na keuna pa vaikamu gogou ikikete. Ko sa lao si Ebarahami ko sa tekua sa na rami beto ko sa vavakukuvunia beina na tuna. 14 Ko sa vakukunia i Ebarahami I Iahova mina doria sa na ia isa. Ko kamu tugu pa rane pa ngeni alepi sa na paranga pira sasau, Pa kubo tai Iahova sa kode i Iahova mina doria, sau.

15 Beto sa kuku ligua mule vinarua totoso na mateana tai Iahova koko pa noka si Ebarahami 16 pira sau, &lt;&lt;Qa maulu mulenisiu mekaqu sara sau si Iahova ura qu roitinia ao sa na sakasava alepi ko quke aru mulenia ao sa kai memeka tumu marene, 17 Ko Sosoto jola mana mana vatatalenigo ara sao beto mana vavovonua ara sa tutimu ao ko mai mota vei na seru pa nulu beto mai vei na nagasa pa poanana. Ira na tutimu ao sa mai teku isongia sira na gugugusu lalavata tadira na dia kana, 18 beto pa tutimu ao sa mai tamana sa doru pupuku tinoni pa abana, ura qu vatabesiu ara sao,&gt;&gt; sau sisa.

19 Beto poni sa gabala mule kamuria nona nabulu si Ebarahami ko qai mekarai rerege mule pa Biaseba ko sa suvere ketakoi sisa.

Ira Na Tuna Marene i Naho

20 Pa liguna na sakasa aipira sa qai vavakato vania si Ebarahami pira qarigu, &lt;&lt;I Milika sa vapodo vania boko koburu marene si Naho na tasimu; 21 I Uzu pa moa, beto i Buzu na tasina, i Kemuele (na tamana i Aramu), 22 i Kesedi, i Hazo, i Pilidasi, i Jidilapi beto i Betueli,&gt;&gt; qarigunia. 23 I Betueli qi vaporea si Ribeka. I Milika sa vapodo vania i Naho na tasina marene i Ebarahami sira ka vesu koburu marene aipira. 24 Kai goto maqotana nisongona i Reuma ba qi pore tuna marene tugu; i Teba, i Qahami, i Tahasi beto i Maka.

23

Na Mate Ti Sera

1 Ego na kakasana na toa tai Sera sa sa kamua kai gogoto rabete vitu aorona. 2 Beto sa mate sisa pa Kiriati Aba (isa pa Heboroni) pa ia pa Kenani, ko i Ebarahami sa takulanga ko sa lao lukania si Sera.

3 Beto poni sa sa turu loai na kokobu tinina na maqotana si Ebarahami ko sa parangaria sira na tinoni Hitai, Pira sau, 4 &lt;&lt;Na tinoni karovoqu ko na tinoni kamu suverequ gu tamugou sara. Ko bu vanisiu tu kai ia vavaigolomona tamugou ko ma golomo vapaea na maqotaqu,&gt;&gt; sauniria.

5 Poini qai oea ira tinoni Hitai si Ebarahami, pira qarigu, 6 &lt;&lt;Iviva, Mu nongorogei agei. Na tuni bangara tuti Tamasa qu suvere pa vaikorapaimei agei sao. Mu vilea kai bevi vavaguana jola qu batia pa doru bevi tamigei inara ko ketakoi mu vapaea sa na maqotamu. Kepore kame agei mina rutinigo ketakoi muna vakolenia na maqotamu ao,&gt;&gt; qarigunia.

7 Poni sa turu si Ebarahami beto sa titi opo gore pa moedi ira na tinoni poredia ia, na bubutu tinoni Hitai. 8 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Vei muna vajonganai agou ko mana vapaea na maqotaqu sa, mu nongorosiu ko mu paranga vanisiu si Eporoni na tuna marene i Zoha 9 ko bi vavai lamenia taqu sa na bevi tana pa Makapela pa uquna nona ia. Mu nanasia ko na vai okotona na bevi sa bi vavai lamenia taqu ko isa sa bi juki ia vavaigolomona taqu pa ia tamugou,&gt;&gt; sau sisa.

10 Ego i Eporoni na tinoni Hitai sa korapa tugu toqona pa vaikorapaidi ira na tinoni Hitai ko sa oea gu i Eporoni si Ebarahami pa talingidi ira doru tinoni Hitai qai kamu pa vavaikamuna pa totomena na gusu lavata isa, pira sau, 11 &lt;&lt;Dai, iviva, Mu nongorosiu; Qa vanigo ao sa na kobu ia ko na bevi sa kole pa leona na ia isa sa qa vanigo tugu. Pa matadi ira na qua tinoni qa vanigo ao sisa. Mu vapaea gu na maqotamu,&gt;&gt; saunia.

12 Poni sa kai titi opo gore mutu si Ebarahami pa moedi ira na tinoni poredia ia 13 beto sa pojania si Eporoni pa talingidi ira na tinoni poredia ia, pira sau, Mavo tu! &lt;&lt;Bu nongorosiu tu ara ao. Ara ma vainia na poata sa na kobu ia Ko ao mu teku vakarovia taqu sa na poata vaina na ia ko ma vapaea na magotaqu ketakoi,&gt;&gt; sau sisa.

14 Sa oea i Eporoni si Ebarahami, pira saunia 15 &lt;&lt;Iviva, mu nongorosiu. Na kobu peso sa ka made gogoto siliva na padana, ba pana tadagita karu sa kepore laona sina. Mu golomia gu na maqotamu ao,&gt;&gt; saunia.

16 Poni sa vaegoa i Ebarahami si Eporoni ko sa pada vania i Eporoni sa na poata isa vei sa pojai pa talingidi ira tinoni Hitai: ka made gogoto siliva, tutia tugu na pada poata qai varoitia tonai.

17 Ko na kobu ia ti Eporoni pa Makapela tata pa Mamiri- na kobu ia beto na bevi sa kole pa leona beto doru gogou pa leo volosona vailivutaina na kobu ia isa- doru isisongo aipira sa qai tavatoqo mauru vania, 18 i Ebarahami pa matadi ira doru tinoni Hitai qai lame pa vavaikamuna pa totomena na gusu lavata. 19 Beto pa liguna api sa vapaea i Ebarahami si Sera na maqotana pa bevi pa leona na kobu ia pa Makapela tata pa Mamiri (isa pa Heboroni) pa peso pa Kenani. 20 Ko na kobu ia beto na bevi sa kole pa leona isa sa qai tavatoqo mauru vania i Ebarahami ko jukini ia vavaigolomona isa pa ia tadira na tinoni Hitai.

24

I Aisake Beto I Ribeka

1 Ego i Ebarahami sa kopira sa sa baragoso beto na totoso kakasana sa suvere sisa, beto i Iahova sa manania pa doru na toa. 2 Ego ko pira saunia i Ebarahami sa na ona nabulu, isa sa kuta uananiria doru na vei isa tana, &lt;&lt;Mu vakolea na limamu pa kauru avaqu, ko 3 ma vamauligo ara sao pa isongona i Iahova, na Tamasa pa noka beto na Tamasa pa peso, ko munake teku vania na tudia rereko ira na tinoni Kenani ketakoi qa korapa suvere ara sa na tuqu marene 4 goto pa gugusu tu taqu beto tadira na tavitiqu tu sa muna lao beto muna teku vania kai maqota si Aisake na tuqu marene ara,&gt;&gt; sau.

5 Poni pira tu sau sa na nabulu, Kita mi daiona tuti lamesiu ara pa ia lani na rereko. Ai vei ba tonia tu mule lao pa gugusu ketakoi qu koko lame vei ao sa na tumu marene? saunia.

6 &lt;&lt;Poni pira sau si Ebarahami, Mu vainongoro vatale ao ko Muke toni mulenia ketakoi na tuqu marene&gt;&gt; ara. 7 &lt;&lt;I Iahova, na Tamasa pa noka, isa sa toni votunisiu pana tatamana tana tamaqu beto pa ia ketakoi qa podo lame vei, isa sa parangasiu beto isa sa maulu lame taqu totonai pira sau, &lt;Tadira na tutimu ao mana vaniria sa na ia alepi&gt; sau. Isa mina garunu lao momoenia sa nona mateana ko muna boka teku vania kai maqota ketakoi sa na tuqu marene ara. 8 Vei mina daiona tutigo mule sa na rereko sa, ao sa muna talegasania gu sa na maulu taqu goto na tuqu marene gu sa kita mu toni mulenia ketakoi,&gt;&gt; saunia. 9 Ego Ko na nabulu sa vakolea sa na limana pa kauru avana i Ebarahami nona iviva beto ko sa maulunia isa tana sa na sakasa api.

10 Beto poni sa tekuria na nabulu sa ka manoga puta kameli tana ona iviva beto doru sakasa jojongadi tana ona iviva sa kole pa kopu tana beto sa qaqiri ko sa taloa riu lao vei pa Arami Naharaimi beto sa lao vei pa gugusu tai Naho. 11 Ego ko sa vatoqo minereria sa na kameli tata pa oqili pie takorina pa peguruna na gugusu ko na vevelu sa totonai, na totoso vovotu lame vutugu pie tadira na rereko.

12 Beto pira sau sa na nabulu, &lt;&lt;Kei Iahova, na Tamasa tana qua iviva i Ebarahami, mu vabokasiu pa ngeni alepi, beto mu roiti votunia ao sa na mua vairoqu maladoruruna tana qua iviva i Ebarahami. 13 Dotu, ara qa korapa turuqua pa tatana na matana na vuvugu pie api beto ira na tudia rereko ira pa gugusu sa qai korapa lalame vutugu pie. 14 Ego ko mina isa na rereko mana parangia ara, pira managunia, Bu vagorea mai tu na mua bogu pie ko ba buku mai, managu sara ko mina paranga sisa, Ina buku tu beto ira na kameli tamu inara ba ma vaniria tugu vei na pie ara minagu sisa sa, isa tugu sa na maqota qu vile vania ao na mua nabulu i Aisake. Pa soana vei api sa mana gigilai ara sa ao qu roiti votunia sa na mua vairoqu maladoruruna tana iviva taqu,&gt;&gt; sau sisa.

15 Ego ko sa oqoro tu vaokotia na paranga isa, poni sa api sa, sa bola votu lame tu si Ribeka isa na tuna rereko i Betueli ko i Betueli isa na tuna marene i Milika ko i Milika isa na maqotana i Naho ko i Naho isa na tasina marene i Ebarahami. Ko sa sugaria gu lame pa varana i Ribeka sa na bogu pie. 16 Ko kai maqota babata jonga jola sisa beto na poqo oqoro pore kai marene bi kole tavitia. Ko sa gore pa matana na vuvugu pie ko sa gore vutugu vapugelia nona bogu pie beto sa sagere mule sale.

17 Poni sa abutu lao sa na nabulu ko sa gosoria sisa ko pira sau, &lt;&lt;Ai vei bu vanisiu mai iqopeki pie pa bogu pie tamu inana?&gt;&gt; saunia.

18 Poni pira saunia, &lt;&lt;Mu buku iviva,&gt;&gt; sau, beto sa sisiqarai vagorea pa limana sa na bogu pie ko sa vania na pie ko sa buku.

19 Pa liguna sa vania na pie ko sa buku sa na nabulu sa sa paranga mutu sa na maqota, pira sau, Na kameli mule tamu sa ma vaniria na pie ko mai buku vatatalegadia, saunia. 20 Beto sa siqarai vuva vakarovonia pa besini sa na pie pa bogu beto ko sa abutu mule gore pa oqili ko sa vagorea na titinuna ko sa vutugu vaniria na pie sira doru na kameli tana. 21 Ego ko na tinoni sa sake vagala beto sake kipuni mata sa na rereko ko mi gigilai vei i Iahova sa vabokai sa na rererege tana ba dai sau.

22 Totonai qai beto buku sira na kameli sa, sa teku vavotua na nabulu sa kai ringi qolo vavatogasana pa isu na mamatana padana kai beka beto karu bokolo qolo na mamatadi padana manogaputa sekolo. 23 Beto ko sa nanasia, &lt;&lt;Na tuna rereko i sei sao? Mu pojanisiu, ai vei koleona kaki ia pa ruma tana tamamu ko agei be vajola bongi mai ketakoi?&gt;&gt; sau.

24 Poni sa oe lao sisa, &lt;&lt;Ara sa na tuna rereko i Betueli, na tuna marene i Milika isa sa vapodonia tai Naho,&gt;&gt; saunia.

25 Beto pira sau, &lt;&lt;Na tetekuna tadira na kameli sa soku tamigei, beto vei tugu na iaketakoi muna boka vajola bongi agou,&gt;&gt; saunia.

26 Poni sa titi opo gore sa na nabulu beto sa vatarasaea si Iahova, 27 beto pira sau, &lt;&lt;Mi tavatarasae si Iahova, na Tamasa tana qua iviva i Ebarahami, isa sake roqu mumania nona vairoqu maladoruruna beto nona rarange lao tana qua iviva. Ko ara sa toni vakamusiu i Iahova pa gusu tadira na tavitina na qua iviva,&gt;&gt; sau sisa.

28 Ko sa abutu mule sa na rereko ko sa lao vavakato vaniria sira pa ruma tana tinana sira doru na sakasa aipira. 29 Ego i Ribeka sa koleona sa kai luluna marene nisongona si Labani, ko i Labani sa abutu votu lao sa tana nabulu pa vuvugu pie. 30 Isa tugu sa batia na ringi beto ira na bokolo pa limana na luluna, beto sa nongoria sa na paranga tai Ribeka na luluna tonai sa pojai vei pira sau na nabulu sa, sa lao kamua sa na nabulu korapa turuona pa keketaina na kameli tata pa vuvugu pie. 31 Ko pira sau, &lt;&lt;Mei lame, ao sa mananigo i Iahova.&gt;&gt; &lt;&lt;Ai sa vei ko qu korapa turu goboro pa peguru lani? Qa tei vatanai tu sa na ruma beto na ia mai minere na kameli,&gt;&gt; saunia.

32 Ko sa lao pa ruma sa na nabulu beto sa ruvataria sa na kameli. Beto sa vaniria na tetekuna sira na kameli, beto sa vaniria na pie sa na nabulu beto ira na tinoni ko mai loqaria na nenedi sau. 33 Beto poni sa qai vatana vania sa na tetekuna ko mi teteku qarigu, ba pira tu sau sisa! Dai! &lt;&lt;Ara maneke teteku ko tinganai mana pojanigou mai tu na qua paranga,&gt;&gt; sauniria.

Sa pira sau si Labani, &lt;&lt;Ego mu pojanigei tu ropi,&gt;&gt; saunia.

34 Poni pira sau sisa, Na nabulu tai Ebarahami sara. 35 I Iahova sa mana vatatalenia sa na iviva taqu ko kai tinoni poreveveina sisa. Beto ko sa vania tugu vei na sipi beto na bulumakau, na siliva beto na qolo, ira na nabulu marene beto na rereko, beto na kameli beto na dongiki. 36 I Sera isa na maqotana na iviva taqu sa sa vapore vania kai tuna marene pa totoso sa tei qoele tu, ko doru sakasava sa isongoria isa sa sa tei vakarovo vania tu na tuna marene. 37 Ko sa vamaulusiu na qua iviva sara, pira saunisiu, Na tuqu marene ara sa munake teku vania na maqota tadira na tinoni Kenani tadira qa korapa suveria ara na dia ia, 38 goto muna lao tu pana tatamana tana tamaqu beto tadira na qua bubutu ko ketakoi muna teku vania kai maqota sa na tuqu marene, sau.

39 Poni qa nanasia tu sa na qua iviva lavata, pira qau, Aivei Kita vei ko mi daiona tuti mulesiu ara sa na rereko? qaunia.

40 Sa oesiu sisa, I Iahova, isa qa vatabea ara, sa mina garunu tutinigo nona mateana ko isa mina vabokai na mua rererege, ko muna teku vania kai maqota tadira na qua bubutu beto pana tatamana tana tamaqu sa na tuqu marene ara. 41 Muna talegasania ao sa na maulu taqu vei muna lao tadira na bubutu taqu ko nake savana mai daidia vanigo sa na rereko ba ao sa muna talegasania sa na maulu taqu, sau. 42 Totonai qa kamu pa vuvugu pie pa ngeni sa, pira qau sara, Kei Iahova, Ao na Tamasa tana qua iviva i Ebarahami, bu vajonganai tu ao sa, bi boka tu sa na rererege taqu isa qa kamunia ara lani. 43 Dotu, Ara qa korapa turu pa tatana na matana na vuvugu pie api ko vei kai maqota mina votu lame tinu pie ko ara pira managunia, bu vanisiu iqopeki pie pa bogu tamu, bau, 44 ko pira biu sisa, &lt;&lt;Mu buku tu ao beto ira na mua kameli ba mana tinu vaniria tugu vei na pie&gt;&gt; biu sisa sa, isa tugu sa na maqota sa vilea i Iahova ko mina tekua na tuna marene na iviva taqu qau.

45 Ko qa oqoro tugu beto paranga pa buloqu sara, sa bola votu gu lame si Ribeka ko sa sugaria isa pa varana sa nona bogu pie ko sa gore pa vuvugu pie ko sa tinu pie, poni pira qaunia, Bu vanisiu na pie ko ba buku, qau.

46 Poni sa siqarai vagorea sa na bogu pie pa varana beto pira sau, Mu buku, beto ma vabukuria tugu vei na kameli tamu, sau. Ko qa buku sara beto isa sa vabukuria sa na kameli.

47 &lt;&lt;Beto qa nanasia, pira qau, Na tuna rereko i sei sao? qaunia.

Poni sa pira sau, Na tuna rereko i Betueli isa na tuna marene i Naho sara isa sa vapodonia pa ti Milika, sau.

Poni qa vatitia ara sa na ringi pa isuna beto ira na bokolo qa vasolaparia pa limana, 48 beto qa titi opo gore ko qa vatarasaea si Iahova beto qa paranga jongana lao tai Iahova, na Tamasa tana qua iviva i Ebarahami, isa sa tonisiu pana soana tuvisina ko ma tekua vania na tuna marene na iviva taqu sa na mabusu rereko tana tasina marene na iviva taqu sau. 49 Ego ko kopira vei muna boka roiti votunia agou sa na vairoqu maladoruruna beto vei muna rangea agou sa na iviva lavata taqu sa mu ule vanisiu agou, goto vei dai munagu sa ba mu ule vanisiu tugu agou ko ma boka gigilai sa mana gabala lao pa kale matua sa ba pa kale meri,&gt;&gt; sauniria.

50 Poni qai oe lao sira Labani i Betueli, pira qarigu, Koi! Na sakasava le alepi sa na koko lame veina ti Iahova ko agei meneke boka pojanigo kai sa, jongana ba dai menekeu. 51 Goto ina si Ribeka, &lt;&lt;mu tonia beto mu riu, ko mi isa sa na maqotana na tuna marene tana iviva tamu vei sa pojai i Iahova,&gt;&gt; qarigu.

52 Totonai sa nongoria na nabulu ti Ebarahami sa na sa qai pojai ira karu, poni sa sa titi opo gore pa peso pa moena i Iahova. 53 Beto sa teku vavoturia sa na qolo, na siliva kikilangadi beto na boko poko ko sa vania si Ribeka, beto sa vaniria tugu vei na vaivana pore laodi sa na luluna marene beto na tinana. 54 Beto sa isa beto ira na tinoni qai tutia isa sa qai teteku, buku beto ko qai vajola bongi tugu ketakoi.

Totonai qai dorava na vuvugei sa pira sau sa na nabulu, &lt;&lt;Koi kopira mu vaqaqirisiu ko ma mule tana qua iviva,&gt;&gt; sauniria.

55 &lt;&lt;Ba na luluna marene beto na tinana sa pira qarigunia tu, Na rereko sa mi suvere tavitigei mai manogaputa rane babi kaki vevei inara beto sa mi riu,&gt;&gt; qarigu.

56 Ba pira sauniria tu sisa, &lt;&lt;Muke aru tamanasiu ura i Iahova sa vabokai sa na rererege taqu ko agou mu vaqaqirisiu ko ma mule riu tana qua iviva,&gt;&gt; sauniria.

57 Poni pira qarigu sira, &lt;&lt;Ego me kukua tu ropi na rereko ko me nanasia,&gt;&gt; qarigu. 58 Ko qai kukua si Ribeka ko qai nanasia, &lt;&lt;Ai vei muna tutia riu na tinoni api?&gt;&gt; qarigu.

Sa pira sau sisa, &lt;&lt;E mana riu,&gt;&gt; sauniria.

59 Ko qai vaqaqiri riuria si Ribeka na tasidi rereko beto nona rereko vaikopu beto na nabulu ti Ebarahami beto ira nona tinoni. 60 Ego ko qai manania si Ribeka, pira qarigunia.

&lt;&lt;Ao na tasimei rereko,

Mi tina na tina sa na vuamu ao,

Ira na tutimu mai tomea

Na toba tadira na dia kana,&gt;&gt; qarigu.

61 Beto poni sa i Ribeka beto ira nona nabulu rereko sa qai qaqiri ko qai koi pa dia kameli ko qai tutia sa na tinoni. Ko na nabulu sa tonia si Ribeka ko sa taloa riu.

62 Ego i Aisake sa sa koko pa Bia Lahai Roi ura sa korapa suvere sisa pa ia pa Negev. 63 Kai totoso sa peluku vevelu na rane poni sa i Aisake sa votu riu pa kai ia ko mi riu roroveona sau, sa enga sae, sa batiria sa na kameli korapa lalamegadia.

64 I Ribeka ba sa enga sae tugu sa sa batia si Aisake. Ko sa gasa gore pa nona kameli 65 beto pira saunia na nabulu, &lt;&lt;I sei sa na tinoni poni sa korapa lelekogo pa ia poni sa korapa mi lame gosorogita gita sau?&gt;&gt; saunia.

Poni sa pira sau sa na nabulu, &lt;&lt;Koi, na iviva lavata taqu&gt;&gt; sisa, saunia. Ko sa tekua sa nona poko udude ko sa udea na isumatana si Ribeka.

66 Beto sa sa kilipuputu lao vania na nabulu ti Aisake sa doru na sakasa sa roitiniria. 67 Ko i Aisake sa teku vatomea pa aqaqo ti Sera na tinana si Ribeka ko isa na maqotana isa. Ko sa roroqua i Aisake sa na maqotana ko isa sa vamanotia si Aisake pa liguna sa mate na tinana.

25

Na Mate Tai Ebarahami

1 Ego sa teku sogai i Ebarahami sa kai maqotana nisongona i Ketura. 2 Ko i Ebarahami sa vaporenia tai Ketura sira Zimirani, I Jokosani, I Medani, I Midiani, I Isibaki beto I Sua. 3 I Jokosani sa vaporeria sira Seba i Dedani ko na tutina i Dedani sira na tinoni Asurai, na Letusae, beto na Leumai. 4 Ira na tuna marene i Midiani sira Epaha, I Epe, I Hanoki, I Abida beto i Eleda. Ira doru aipira sa na tutina i Ketura.

5 Ego i Ebarahami sa sa loa beto vania i Aisake sa doru sakasava sa isongoria. 6 Goto ira na tuna marene sa vaporeniria tadira na goto maqotana sa i Ebarahami sa vaniria na vaivana beto ko totonai tu sa korapa toaona sa sa garunu vasou riuria keta pa kale sagere tapo ko mai sou tai Aisake sau.

7 Ego i Ebarahami sa sa suvere kamua kai gogoto vitungavululima aorona. 8 Beto sa, sa vasaenga bebeto ko sa mate si Ebarahami totonai sa baragoso vapaparoi vatale sisa ko sa tagolomo tavitiria ira nona tinoni sisa. 9 Ira Aisake i Isimeli karu tuna marene sa qai golomonia pa leo bevi pa Makapela tata pa Mamiri pa kobu ia ti Eporoni na tuna marene i Zoa na tinoni Hitai. 10 Na kobu ia isa si Ebarahami qi pajukia tadira na tinoni Hitai ko ketakoi sa golomonia i Sera na maqotana. 11 Pa liguna sa mate i Ebarahami sa, na Tamasa sa manania si Aisake na tuna marene isa ko pa totoso isa sa sa suvere tata pa Bia Lahai Roi.

Ira Na Tuna Marene I Isimeli

12 Alepi sa na vavakatona na tuna marene i Ebarahami i Isimeli isa i Haqa na rereko Ijipi isa na nabulu rereko tai Sera sa vapore vania i Ebarahami.

13 Aipira sa na isongodi ira na tuna marene i Isimeli qai takuti vagore tutia tugu na vaitutidi na dia podo. I Nebaioti na tuna pa moa i Isimeli beto si keda, i Adibili, i Mibisami, 14 i Misima, i Duma, i Masa, 15 i Hadadi, i Tema, i Jetu, i Napisi beto i Kedema. 16 Ko aipira sa na tuna marene i Isimeli qai kopuniria ka manogarua bubutu pa okokoto dia gugusu beto na dia susuverena. 17 I Isimeli sa suvere kamua kai gogoto uengavuluvitu aorona beto sa vasaenga bebeto ko sa mate ko sa tagolomo tavitiria ira nona tinoni sisa. 18 Ira na tutina isa sa qai suvere pa ia koko pa Havila ko mi lao kamu pa Sua tata pa voloso pa Ijipi vei muna lao vei pa Asu. Ko qai kole suvere kanaria sira doru na tavitidi.

Ira Jekopi i Isoa

19 Alepi sa na vavakatona i Aisake na tuna marene i Ebarahami.

I Ebarahami sa vaporea si Aisake, 20 beto i Aisake sa ka made ngavuluputa aorona sa totonai sa tekua ko sa maqotana si Ribeka na tuna rereko i Betueli na tinoni Arami pa Padani Arami isa na luluna i Labani na tinoni Arami tugu.

21 Ego i Aisake sa vavara lao tai Iahova tokania sa na maqotana ura na egoro sisa. Poni sa oea i Iahova sisa ko sa pore iapana si Ribeka na maqotana. 22 Qai vaijupe laolame pa iapana isa sa na koburu ko pira sau, &lt;&lt;Ai sa vei ko pira tu sa vei sa na iapaqu ara?&gt;&gt; sau. Ko sa lao nanasia si Iahova.

23 Poni pira saunia i Iahova sisa,

&lt;&lt;Karu puku tinoni sa pa leo iapamu ao ina,

Beto karu puku tinoni ira sa mai tapikata;

Kai puku tinoni sa mina neqi jolania kame,

Beto isa pa moa sa mina nabulunia isa pa ligu,&gt;&gt; sau.

24 Ko totonai sa kamua na totoso okotona ko mina vaivapodo sisa sa, na pata marene sa sa vapodoria. 25 Na koburu sa podo votu lame momoe sa, sa jijimiri betona na tini doruna sa vei na poko vuvulu ko qai vaisongonia i Isoa. 26 Liligu sa podo votu lame sa na tasina marene, na limana sa korapa aru tamania sa na kikijulu nenena i Isoa, ko qai vaisongonia i Jekopi. I Aisake sa ka vonomo ngavuluputa aorona sa totonai sa vapodoria ira karu i Ribeka.

27 Totonai qai lavata sae sa karu koburu marene sa, i Isoa sa kai tinoni bobokana pa ropa, na tinoni lelekogo pa mumuqu, goto i Jekopi sa na tinoni nonosona, susuverona gu pa aqaqo. 28 I Aisake sa roroqua si Isoa ura sa teteku jongai na masadi na mamanugu goto i Ribeka sa roroqua si Jekopi.

29 Kai totoso totonai sa korapa vatunua i Jekopi sa kaki masa vaisomanai eqequru pa aqaqo, sa mule kamu si Isoa koko pa mumuqu sa vaia na agoso. 30 Ko pira saunia si Jekopi, &lt;&lt;Kei tasiqu! Mei ko ma ponyoloria gaqu kaki gagani jijimiri inara ura sa vaisiu na agoso.&gt;&gt; (Ko sa vei sa qai vaisongonia I Edomu sisa.)

31 Poni pira sau si Jekopi, &lt;&lt;Ego mu vavai lamenia mai taqu pa ngeni api sa na mua neqi podo moa,&gt;&gt; saunia.

32 Sa paranga si Isoa, pira sau, Doro!, Ara korapa ala lao vei gu pa mate. &lt;&lt;Ko na sa laona taqu sa na neqi tana podo moa api,&gt;&gt; sau sisa.

33 Poni pira sau si Jekopi, &lt;&lt;Ego mu maulu lame taqu pa ngeni api,&gt;&gt; saunia. Poni sa maulu tana sisa ko sa vavainia tai Jekopi sa nona neqi podo moa.

34 Ego beto sa i Jekopi sa vania sa kaki bereti beto kaki masa vaisomanai eqequru sa vatunua si Isoa, ko i Isoa sa tetekugana, sa bukugana beto sa tavaturu ko sa taloa riuona.

Ko sa kilu palenia i Isoa sa na ona neqi podo moa.

26

I Aisake Beto I Abimeleki

1 Ego sa raja sa kai songe pa ia qai suveria ko i Aisake sa lao pa Qera tai Abimeleki na bangara tadira na tinoni Pilisitia. (Na songe api sa sa goto pana songe sa raja perangana pa totoso tai Ebarahami). 2 Ego sa votu tai Aisake si Iahova ko pira sau, &lt;&lt;Munake gore pa Ijipi sao goto muna suvere gu pa ia ketakoi mana ule vanigo ara. 3 Ko mu suvere vei mai kai tinoni karovona pa ia api ko ara mana vavaburogo beto mana mananigo. Ura tamu beto tadira na tutimu ao mana vanigou sa doruna na ia aipira beto sa mana vatoqo mauria sa na maulu qa maulunia ara tana tamamu i Ebarahami. 4 Mana vasoku jola veinia na seru ara pa oka sira na tutimu ao beto mana vaniria na tutimu ao sa doruna na ia aipira, beto ko mai tamanadia tadira na tutimu ao sira doru gogoto tinoni pa abana, 5 ura i Ebarahami sa nongoria sa na ovovelequ ara ko sa kopunia na qua paranga, na garunu, na qua vinaturu beto na qua vavanau,&gt;&gt; saunia. 6 Ko sa suvere pa Qera si Aisake.

7 Totonai qai nanasania ira na tinoni pa gusu isa sa veveina na maqotana sa, pira sau, &lt;&lt;Koi! Na luluqu sina,&gt;&gt; sauniria ura sa matagutu pojai isa sa na maqotaqu sapi minagu. Sa rorove, &lt;&lt;kita ko ira na tinoni pa gusu api sa mai vaitalenisiu ara si Ribeka ura na rereko babata jonga sisa,&gt;&gt; sau.

8 Totonai qai tei suvere sovai tu ketakoi sa, sa tiro gore pa vuida sau si Abimeleki na bangara pa Pilisitia, poni sa batia sa, api sa, i Aisake sa korapa boru koti vaavavua si Ribeka na maqotana. 9 Poni sa kuku tekua i Abimeleki si Aisake ko pira saunia, Qokolo! Na maqotamu sosoto gu ao sina. Ai sa vei sa qu paranga, &lt;&lt;Na lulumu qugunia ao?&gt;&gt; sau.

Poni pira sau si Aisake, &lt;&lt;Ura kita ko ma mate talenia qau ke,&gt;&gt; sau sisa.

10 Poni pira sau si Abimeleki, &lt;&lt;Na sa qu roitinia tamigei sao? Iapeki tu bi kole tavitia kame ira na tinoni sa na maqotamu ao ina ko bu vagosoronigei na tapata sagei,&gt;&gt; saunia.

11 Ko sa paranga vabalauria i Abimeleki sira doru tinoni, pira sau, &lt;&lt;Na tinoni mina kotia na tinoni api babi na maqotana sa mina isongo mate sosoto tugu,&gt;&gt; sauniria.

12 I Aisake sa umuma sa pa ia isa beto ko pa aoro tugu isa sa sa paduku boboko gogoto sa na vuadi nona umuma ura i Iahova sa manania sisa. 13 Ko kai tinoni isisongo sisa, ko nona isisongo sa sa kovuru tu lalaona ko tinganai sa isisongo jola vivitigi sisa. 14 Sa isongoria soku gogodo sipi, na godo bulumakau beto na soku tinoni roiti ko ira na tinoni Pilisitia tu ba qai konoa. 15 Ko doru oqili pie takorina qai koriria ira na tinoni roiti tana tamana pa totoso tai Ebarahami na tamana, sa qai suquturia ira tinoni Pilisitia beto qai vapugeleniria na peso.

16 Beto sa pira saunia i Abimeleki si Aisake, &lt;&lt;Mu rijo votu riu tamigei sao ura kopira qu neqi jolanigei agei,&gt;&gt; saunia.

17 Ko sa taloa ketakoi si Aisake ko sa vaturu ona aqaqo pa lolomo pa Qera ko sa suvere ketakoi. 18 Beto sa mule si Aisake ko sa kori sogaria sira na oqili pie takoridi pa totoso tai Ebarahami na tamana, ira qai vapugeleniria na peso ira tinoni Pilisitia pa liguna sa mate i Ebarahami, beto ko sa vani sogaria na isongo qi vaisongoniria na tamana.

19 Ego ira na nabulu tai Aisake sa qai kori pa lolomo ko qai batia ketakoi sa kai vuvugu pie toana. 20 Ba ira na tinoni kopu bulumakau tadira pa Qera qai guaria sira na tinoni kopu bulumakau tai Aisake, pira qarigu, &lt;&lt;Na mei agei sa na pie,&gt;&gt; qariguniria. Ko sa vaisongonia i Aisake Eseki sa na oqili pie isa ura qai toke talenia isa. 21 Poni qai koria mutu sa kai oqili pie ba qai gua taleniria mutu ko sa vaisongonia Sitina isa sisa. 22 Ko sa taloa ketakoi ko sa rijo lao mutugu kai ia beto ko sa koria mutugu sa kai oqili pie ba kopira sa kepotu sa kai tinoni vei bi gua taleniria Ko sa vaisongonia Rehoboti sisa, pira sau, &lt;&lt;Kopira sa i Iahova sa vanigita kai ia kaberena ko tana vua vatale sa gita pa ia lani,&gt;&gt; sau sisa.

23 Beto koko ketakoi sa sae pa Biaseba sisa. 24 Ego na bongina isa sa votu tana si Iahova beto sa pira sau, Ara sa na Tamasa tai Ebarahami na tamamu. Ko muke matagutu, ura kode mana vavaburogo. Mana mananigo beto mana vasokua ara sira na tutimu ao pa laena i Ebarahami na qua nabulu, saunia.

25 Ego sa roitinia i Aisake ketakoi sa kai ia vavakukuvuna beto ko sa kuku vatarasaea isa sa na isongona i Iahova. Beto ketakoi tugu sa vaturua isa sa nona aqaqo beto qai koria tugu ketakoi ira na nabulu tai Aisake kai oqili pie.

26 Totonai sa I Abimeleki sa qi lame tana koko pa Qera, tavitia i Ahuzati nona tinoni totoli beto i Pikolo na kuta tadira na tinoni vaipera tana. 27 Poni sa pira sauniria i Aisake, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu lame tu taqu, ura qu kanasiu ara sagou beto qu iju variusiu?&gt;&gt; sauniria.

28 Poni pira qarigu sira, &lt;&lt;Qe bati vakakaberiamei agei sa i Iahova sa suvere tavitigo sao ko pira qeu, Agei me vatoqoa tu kai vaivaego tamauluna pa vaikorapaida gita- agei beto ao. Ko me roitinia kai vaivaego lao tamu 29 ko ao munake komitigei agei vaitoto vei tugu agei qeke komitigo ao beto vaitoto vei tugu agei qe roitinia na jongana gu lao tamu ko qe garunu variugo pa bule. Beto ko kopira i Iahova sa mananigo sao,&gt;&gt; qarigunia.

30 Beto poni sa roiti vaniria na vavolo i Aisake sira ko qai teteku beto qai buku. 31 Qai turu na vuvugei jonga ko qai mekarai maulu tarinia sa na vaivaego qai roitinia beto ko i Aisake sa loa variuria sira ko ira qai taloa riu pana bule.

32 Pa rane isa sa ira na nabulu tai Aisake sa qai kamu ko qai vavakato vania sa veveina na oqili pie qai koria. Pira qarigu, &lt;&lt;Qe batia sana pie,&gt;&gt; qarigunia. 33 Ko sa vaisongonia i Aisake Siba sa na oqili pie isa, beto kamua tu pa rane pa ngeni alepi sa na isongona na gugusu ikete sa pa Biaseba tugu.

34 Totonai sa kamua ka made ngavuluputa aorona si Isoa sa tekua sa na maqotana i Jiuditi na tuna rereko i Beri na tinoni Hitai beto sa tekua tugu vei si Basemati na tuna rereko i Eloni na tinoni Hitai. 35 Ira karu rereko pira sa na kuta takulanga tadira Aisake i Ribeka.

27

I Aisake Sa Manania si Jekopi

1 Totonai sa baragoso ko qai rodomo sa na matana ko sake babata si Aisake sa, sa kukua si Isoa na tuna marene pa moa ko pira saunia, &lt;&lt;Tuqu,&gt;&gt; sau.

Poni pira sau si Isoa, &lt;&lt;Api sara,&gt;&gt; saunia.

2 Poni pira sau si Aisake, &lt;&lt;Ara kopira sa qa baragoso beto qake gigilai na totoso mana mate. 3 Ko mu tekua na mua bokala, na tupi beto mu riu ropa vanisiu kaki mamanugu pa mumuqu. 4 Ko mu vatunu vanisiu na tetekuna sa teku jongasiu ara beto mu pogoso kamu vanisiu ko ma tekua ko ma mananigo tonai qa oqoro mate,&gt;&gt; saunia.

5 Ego i Ribeka sa korapa gu nonongorona sa totonai i Aisake sa kole parangia i Isoa na tuna. Ko pa liguna sa riu ropa pa mumuqu si Isoa beto mina pogoso mule kamunia sau, poni sa 6 sa parangia i Ribeka si Jekopi na tuna, pira saunia, &lt;&lt;Ei! Qa mavo nongoro poai sa na tamamu pira saunia si Isoa, 7 Mu riu pogoso vakamu vanisiu kaki mamanugu beto mu vatunu vanisiu na tetekuna sa teku jongasiu ko ma tekua ko ma mananigo pa moena i Iahova tonai qa oqoro mate&gt;&gt; saunia. 8 Ego Ko tuqu, Mu nongoria na ovovelequ ara isa vei mana garununigo ara: 9 Mu lao pa gogodo qoti ko mu teku vanisiu karu tuni qoti kokoregadi, ko ma roitiniria na tetekuna jongana vania na tamamu isa vei sa nyoguania isa. 10 Beto mu pogoso lao vania na tamamu ko mi tekua ko mi mananigo tonai sa oqoro mate isa, saunia.

11 Poni pira tu sau si Jekopi lao tai Ribeka na tinana, &lt;&lt;Koi! Ba i Isoa sa sa pupulu na tinina goto ara sa lilioso na tiniqu. 12 Kita mi ulisiu na tamaqu. Ko ara mina dogoro veinisiu kai tinoni sesekequ ko mana teku tarinisiu na leleve tu nake mana,&gt;&gt; sau sisa.

13 Ba pira saunia na tinana sisa, &lt;&lt;Tuqu, na leleve tamu sa mi raja taqu. Goto ao mu nongoria gu na ovovelequ ara. Ko mu lao teku vanisiu sa isa qa garununigo ara,&gt;&gt; saunia.

14 Ko i Jekopi sa lao ko sa tekua ko sa pogoso lame vania na tinana ko na tinana sa roitinia sa na tetekuna jongana sa nyoroguania na tamana. 15 Beto sa tekua i Ribeka sa na poko jojongana tai Isoa na tuna pa moa, isa sa kopunia na tinana pa ruma, ko sa vasaenia si Jekopi isa na tuna pa ligu. 16 Beto sa udeniria na vuliti qoti sa karu limana beto na kobu ruana kepore pupuluna. 17 Beto sa kaqamania pa limana i Jekopi sa na tetekuna jongana beto na bereti sa vatanai.

18 Ko sa lao tana tamana si Jekopi beto pira sau, &lt;&lt;Tamaqu,&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Aisake, Aive qugu tuqu, i sei sao? saunia.

19 Poni pira saunia na tamana si Jekopi, &lt;&lt;Ara Isoa na tumu moa sapi. Qa tei vatanai tu sa isa vei qu garununisiu. Mu tatakole ko mu tekua sa na tetekuna beto mu mananisiu,&gt;&gt; sau.

20 Poni pira saunia i Aisake sa na tuna, &lt;&lt;Koi Ai vei ko quke ruavo batia?&gt;&gt; sau.

Poni pira sau si Jekopi, &lt;&lt;i Iahova na Tamasa tugu tamu tugu sa veinisiu ke,&gt;&gt; saunia.

21 Beto pira saunia i Aisake si Jekopi, &lt;&lt;Mu rijo lame tata ko ma uligo tuqu. Ao tuqu Isoa tugu sapi ba dai?&gt;&gt; saunia.

22 Poni sa rijo tata lao tai Aisake na tamana si Jekopi ko sa ulia sisa beto pira sau, &lt;&lt;Koi! Na ovovele sa na ovovelena tugu i Jekopi ba ira na lima sa na limana tu i Isoa,&gt;&gt; sau sisa. 23 Ego ko sake gigalia sisa ura ira na limana sa qai pupulu vei na limana i Isoa na tugana ba sa manania sisa. 24 Beto pira sau si Aisake, &lt;&lt;Ao na tuqu i Isoa tugu sapi?&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Jekopi, E! &lt;&lt;Ara tugu sapi,&gt;&gt; saunia.

25 Poni pira sau si Aisake, Ego, &lt;&lt;Mu vanisiu ko ma tekua sa na tetekuna tuqu ko ma mananigo,&gt;&gt; saunia.

Ko i Jekopi sa vania na tetekuna ko sa teteku beto sa vania tugu vei kaki vaini ko sa buku. 26 Beto poni i Aisake na tamana sa pira saunia sisa, Mu rijo tata lame lani ko mu aosiu tuqu, sau.

27 Ko sa rijo tata lao si Jekopi ko sa aoa. Totonai sa umangia i Aisake sa na umangana nona poko poni sa sa manania sisa, pira sau,

&lt;&lt;Um! Na umangana na tuqu marene

Sa vei na umangana na kobu ia

Isa sa manania i Iahova.

28 Na Tamasa mi vanigo na odikina na oka

Beto na masuruna na peso

Ko mi soku na kiko beto na vaini kokoregadi.

29 Ira na okokoto tinoni mai nabulunigo

Beto ira na okokoto gugugusu sa mai titi opo gore tamu.

Mu bangaraniria sira na tugamu na tasimu,

Beto ira na marene qai podo pa kai tinamiu mai titi opo gore tamu.

Ira mai levenigo ao sa mai taleve

Beto ira mai mananigo sa mai tamana tugu,&gt;&gt; saunia.

30 Pa liguna sa beto manania i Aisake si Jekopi ko i Jekopi sa koni votu loai tugu si Aisake na tamana, poni sa sa bola kamu tugu koni beto ropa si Isoa na tugana. 31 Ko isa sa vatunua tugu sa na tetekuna jongana ko sa pogoso lame vania na tamana. Beto pira saunia, &lt;&lt;Tamaqu, mu tatakole ko mu tekua na tetekuna qa riu ropai beto mu mananisiu sara,&gt;&gt; sau.

32 Poni pira tu sau si Aisake, &lt;&lt;I sei sao?&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau sisa, &lt;&lt;Ara sa na tumu marene pa moa i Isoa,&gt;&gt; saunia.

33 Poni sa matagutu neneqerenia si Aisake ko pira sau, &lt;&lt;Goto i sei tu sa riu ropa mamanugu ko sa tei poso kamu vanisiu tu ara sa na tetekuna ko ara qa tei tekua tu tonai qu oqoro bola kamu ao? Ko qa tei manania tu ara sisa ko isa tugu sa mina tamana?&gt;&gt; saunia.

34 Totonai sa nongoria i Isoa na parangana na tamana, sa vagorea kai lukana lavata ko sa kokora vivitigi beto pira saunia sa na tamana, &lt;&lt;Tamaqu, ara ba mu mananisiu tugu qau,&gt;&gt; sau.

35 Ba pira saunia na tamana sisa, &lt;&lt;Na tasimu marene sa kamu roiti seseke ko sa tei tekua tu sa na mana tamu,&gt;&gt; sau.

36 Poni pira sau si Isoa, &lt;&lt;Soni vei ko qai vaisongonia i Jekopi sisa? Sa iko ligusiu karu totoso kopira: Momoe sa tei tekua mai tu sa na neqi podo moa taqu beto kopira api sa sa tekua mutugu sa na mana taqu, saunia. Beto pira saunia sa na tamana, Ai vei, quke kopu golomo vanisiu kai mana ara?&gt;&gt; sau.

37 Poni sa oea i Aisake si Isoa, pira saunia, &lt;&lt;Qa tei udukia tu ara sisa ko mina bangara nigo sao beto qa tei udukuria tu ara sira tavitina ko mai nabulunia, beto qa tei vatana vakole vania tu ara sa na kiko beto na vaini kokoregana. Ko tamu sa, na sa beka mana boka vanigo tuqu?&gt;&gt; saunia.

38 Sa pira saunia i Isoa sa na tamana, &lt;&lt;Tamaqu! Ai vei kame tugu sa na mana qu isongia ao? Ara ba mu mananisiu tugu Tamaqu,&gt;&gt; sau beto sa ovulia na ovovelena beto sa vagorea sa kai lukana lavata si Isoa.

39 Sa pira sau si Aisake na tamana,

&lt;&lt;Ketakoi muna suvere ao sa

Minake masuru na peso

Beto minake gorea na odikina na oka.

40 Muna toa pa benisi sao

Beto muna nabulunia na tasimu.

Ba totonai munake tavaraguania sisa,

Sa muna teku visu pale ao sa na mamata sa vapakunigo,&gt;&gt; sau.

I Jekopi Sa Uku Riu Tai Labani

41 Ego ko i Isoa sa kuonia si Jekopi pa laena na tamana sa tei vania tu na ona i Jekopi sa na mana. Ko pira sau pa bulona si Isoa, &lt;&lt;Qai tata lame gu sira na rane tonai mana lukana loloa ara sa na tamaqu beto sa mana vaipale gu ara si Jekopi na tasiqu,&gt;&gt; sau.

42 Totonai qai ule vania i Ribeka sa na sakasa sa pojai i Isoa isa na tuna moa, poni sa sa kuku vakamua si Jekopi na tuna pa ligu ko pira saunia, &lt;&lt;Tuqu, i Isoa na tugamu sa korapa vamanoto mulenia mekana na roroquna mina vaigo sao. 43 Ego Ko kopira tuqu! Mu nongoria na ovovelequ ara. Mu qaqiri ko mu uku riu tai Lebani na luluqu ara pa Harani. 44 Mu suvere tavitia isa mai iapeki totoso ko tinganai mina gabala sa na kokora tana tugamu. 45 Totonai tu mina gabala vapele sa na kokora tana tugamu beto mina roqumumania sa na sakasa qu roiti laonia tana poni sa mana vaigarunu sara ko mai vanongorigo ko muna mule kamu. Ura sake jongana sa pa kai muqisi rane tugu sa ara mana lukanagou sagou karu tuqu,&gt;&gt; sau.

46 Beto pira saunia i Ribeka si Aisake, &lt;&lt;Kei! Ara sa qake isongo tavaraguania sa na susuvere tadira na rereko Hitai aipira. Ko vei mina tekua mule kai rereko Hitai vevei aipira pa ia lani minagu si Jekopi, poni sa na sa mule laona sa mana kole toa lalaoqua sara,&gt;&gt; sau.

28

1 Ego i Aisake sa kukua si Jekopi ko sa manania beto sa garunia pira saunia sisa: &lt;&lt;Muke alava rereko Kenani. 2 Goto mu qaqiri ko mu riu pa Padani Arami, pa tatamana tai Betueli isa na tamana na tinamu ko mu tekua kai maqotamu ketakoi tadira na tuna rereko i Lebani isa na luluna na tinamu. 3 Na Tamasa neqina jola mi mananigo beto mi vavuago beto mi vasokugo ko mu vaiminetai soku tinoni. 4 Ko isa mi vanigo sa na mana tai Ebarahami, ao beto na tutimu ao ko mu isongia sa na ia ketakoi qu korapa suvere vei na tinoni karovomu, na ia isa na Tamasa sa vania i Ebarahami,&gt;&gt; saunia. 5 Ko sa garunia i Aisake si Jekopi ko sa riu pa Padani Arami, tai Labani na tuna marene i Betueli na tinoni Arami, isa na tasina marene i Ribeka na tinadi ira Jekopi i Isoa.

6 Ego sa batia i Isoa sa I Aisake sa manania si Jekopi beto sa garunu variua pa Padani Arami ko mi tekua kai maqotana ketakoi saunia. Totonai sa manania sisa sa sa garunia, pira saunia, Munake tekua kai maqotamu tadira na rereko Kenani sao, saunia. 7 Ko sa nongoria i Jekopi sa na tamana beto na tinana ko sa riu pa Padani Arami. 8 Ego sa batia i Isoa sa ira na rereko Kenani sa qaike vatavaraguai si Aisake na tamana, 9 ko sa lao tai Isimeli si Isoa ko sa tekuni maqotana si Mahalati na luluna i Nebaioti beto na tuna rereko i Isimeli isa na tuna marene i Ebarahami, ko sa tamo laonia tadira na maqotana sa tei tekuria tu perangana.

Na Putagita Tai Jekopi Pa Beteli

10 Ego ko sa taloa pa Biaseba si Jekopi ko sa riu pa Harani. 11 Totonai sa kamu pa kai ia isa, poni sa mi vajola bongi mai ketakoi sau ura sa tei suvu tu sa na tapo. Ko sa tekua sa kai patu pa ia isa ko sa tarubatunia beto sa gona kole puta sa pa ia isa. 12 Ko sa putagita sisa, sa batia sa kai kekesana sa turu pa peso beto na batuna sa kamu tu pa noka, beto ira na mateana tai Tamasa sa qai korapa saea beto gorea sisa. 13 Ko pa narena isa sa turu si Iahova beto pira sau, &lt;&lt;Ara si Iahova, na Tamasa tai Ebarahami na tamamu beto na Tamasa tai Aisake. Na peso qu korapa kolea ao sa mana vanigo ao beto ira na tutimu ao. 14 Na tutimu ao sa mai vei na kavuruna na peso, beto muna qaqatia doru eqa lao vei pa kale suvu tapo, pa sagere tapo, pa kale saena beto pa kale gorena. Ko doru miminete tinoni pa nabana sa mai tamanadia tamu beto tadira na tutimu ao. 15 Ko ara mana vavaburogo beto mana kopunigo pai eqa muna lao vei, beto mana toni mule kamunigo tugu pa peso api. Ura maneke loago ara sao tinganai mana roiti votunia ara sa vei qa pojanigo ao,&gt;&gt; sau sisa.

16 Tonai sa dorava pa ona puta si Jekopi sa, pira sau, &lt;&lt;Koi sosoto! I Iahova sa pa ia lani, ba ara qake gigilai,&gt;&gt; sau. 17 Ko sa matagutu ko pira sau, &lt;&lt;Na ia vaivamatagutuna jola sa na ia api! Ko nake goto ia goto na ruma tai Tamasa sa lani ko api sa na atakamanana pa noka,&gt;&gt; sau.

18 Ego sa turu vuvugei jonga si Jekopi, sa tekua sa na patu sa tarubatunia beto ko sa vaturu veinia na babara beto sa vuvani oela sa na batuna na patu. 19 Beto sa vakukunia Beteli na isongona sa na ia isa ba Luzi tu sa na isongona sa na gugusu isa perangana.

20 Ego ko sa maulunia i Jekopi sa kai maulu, pira sau, &lt;&lt;Vei na Tamasa sa mina vavaburosiu beto mina kopunisiu pa qua rererege qa korapa lekogonia api beto vei mina vanisiu na tetekuna ko mana teteku beto na poko ko mana vasaea, 21 beto ko mana gabala mule pa bule pa ruma tana tamaqu, poni sa I Iahova sa mina Tamasa taqu 22 ko na patu alepi isa qa patubiti vaturu veinia na babara sa mina na ruma tai Tamasa beto pa doruna na sakasava qu vanisiu sa kame pa manoga sa mana valao vanigo ao ara,&gt;&gt; sau sisa.

29

I Jekopi Sa Kamu Pa Padani Arami

1 Ego ko sa ovulia na nenena si Jekopiko sa taloa riu veiona pa ia tadira tinoni pa kale sagere tapo. 2 Ketakoi sa batia sa kai oqili pie takorina pa ia isa beto ka ue godo sipi qai korapa tugu toqo opodia tata pa oqili pie ura pa oqili pie tugu isa sa qai teku vaniria na pie sa na sipi. Ego na patu lavata sa sa kole pa mangana na oqili pie. 3 Totonai qai vavaikamu doru gogodo sipi ketakoi sa, ira na sepati qai vatitolo rijoa sa na patu pa mangana na oqili pie beto qai vabukuria sa na sipi. Beto poni sa qai vakole mulea sa na patu pa mangana na baongo oqili pie.

4 Sa nanasaria na sepati si Jekopi, pira sau, &lt;&lt;Boko tavitiqu, Pai tinonimiu sagou?&gt;&gt; sauniria.

Poni qai oe lao sira, Koi! &lt;&lt;Agei na tinoni Harani gu,&gt;&gt; qarigu.

5 Sa pira sauniria, &lt;&lt;Ko qu gigilaimiu tu agou si Labani na mabusu tai Naho?&gt;&gt; sau.

Poni pira qarigu sira, &lt;&lt;E! Qe gigilaimei,&gt;&gt; qarigu.

6 Poni pira sauniria mutu i Jekopi, &lt;&lt;Ko ai vei sa korapa gu suvere vataleona?&gt;&gt; sau.

Poni pira qarigu, &lt;&lt;E! Sa korapa gu suvere vataleona.&gt;&gt; &lt;&lt;Inana tugu ko i Resolo na tuna rereko isa, sa toni lameniria na sipi,&gt;&gt; qarigunia.

7 Poni pira sauniria, &lt;&lt;Dotu!&gt;&gt; &lt;&lt;Korapa pa nulu tu sa na tapo ko nake totoso mai tavaikamu na gogodo sipi. Ko mu vabukuria beto mu toni mule laoniria nyaqo buburu gagani,&gt;&gt; sauniria.

8 Ba qai oe lao tu sira, Koi! &lt;&lt;Meneke boka,&gt;&gt; &lt;&lt;mai vaikamu beto mai tu na gogodo sipi beto mina tavatitolo rijo mai tu na patu pa manga baongo oqili pie beto sa mene vabukuria sa na sipi,&gt;&gt; qarigunia.

9 Totonai sa korapa parangaria isa poni, sa kamu tugu si Resolo toniria na sipi tana tamana ura na tinoni kopu sipi si Resolo. 10 Totonai i Jekopi sa batia si Resolo na tuna rereko i Labani isa na luluna na tinana beto sa batia na sipi tai Labani, poni sa i Jekopi sa lao tata ko sa vatitolo varijoa sa na patu pa mangana na oqili pie ko sa vabukuria sa na sipi tai Labani na luluna na tinana. 11 Beto sa aoa i Jekopi si Resolo beto sa ovulia na ovovelena ko sa vagorea sa kai lukana lavata si Jekopi. 12 Ego beto i Jekopi sa vavakato vania si Resolo sa isa sa na tavitina na tamana beto na tuna marene i Ribeka sisa saunia. Poni sa abutu riu vavakato vania na tamana si Resolo.

13 Ego isa tugu sa nongoria i Labani sa na vavakatona i Jekopi na tuna marene na luluna poni sa abutu lao ko mi gosoria sau. Ko sa borua, sa aoa beto sa toni laonia pa ona ruma sisa. Beto sa vavakatonia i Jekopi tai Labani sa doru sakasa aipira. 14 Beto pira saunia i Labani sisa, &lt;&lt;Ao sa na pupudaqu ara beto na masaqu ara,&gt;&gt; saunia. Ego beto sa suvere kai popu doruna tai Labani si Jekopi.

I Jekopi sa alavaria Sira Lia I Resolo

15 Ego pira saunia i Labani si Jekopi, &lt;&lt;Na vabuguqu ara sao, ba sake jonga sa muna kole roiti goboro vanisiu ara. Ko mu ule vanisiu ka visa na tabaramu ao,&gt;&gt; saunia.

16 Ego ko koleona karu tuna rereko si Labani; na isongona isa pa moa si Lia beto na isongona isa pa ligu si Resolo. 17 Na matana i Lia sa qai leduru goto i Resolo sa isongia na tini momorutuna beto na tini babata jonga. 18 Ba i Jekopi sa nyoroguania isa si Resolo ko pira sau, &lt;&lt;Ara mana roiti vanigo ka vitu aoro ko muna vanisiu i Resolo, na tumu rereko pa ligu,&gt;&gt; sau sisa.

19 Sa pira sau si Labani, Koi! &lt;&lt;Sa vavagua jola mana vanigo ara sisa jolania vei ba vaniria kaki goto marene. Ko mu suvere taqu lani,&gt;&gt; saunia. 20 Ko i Jekopi sa roiti ka vitu aoro na vaina i Resolo, ba qai jola vei ka vivisa rane gu tana ura sa roroqua isa si Resolo.

21 Beto pira saunia Jekopi si Labani, &lt;&lt;Mu valame vanisiu na maqotaqu. Ura sa okoto gu sa na totoso taqu ko kopira ma lao tome nagoa sisa,&gt;&gt; saunia.

22 Ko i Labani sa kuku vakamuria sa doru na tinoni pa gusu ko sa roitinia kai vavolo. 23 Ba totonai sa gore na vevelu, poni sasa tekua isa si Lia ko sa toni lao vania isa si Jekopi ko mi lao tome nagoa saunia. 24 Beto i Labani sa vania i Lia si Zilipa nona nabulu rereko ko mina tokania isa sau.

25 Ko sa sae na vuvugei ko mi doro sau si Jekopi, sa i Lia gu sa sa korapa suvere tavitia sisa. Poni sa pira saunia i Jekopi si Laban, &lt;&lt;Na sa qu roitinia taqu sao? I Resolo tu sa qa roiti vanigo ara ao ko muna tabaranisiu qugu. Ai sa vei ko qu sesekesiu?&gt;&gt; sau.

26 Poni pira saunia i Labani, &lt;&lt;Dai nake tutina tamigei pa ia lani sa mene vaiia momoenia sa isa na rereko pa ligu beto mene vaiiania sisa pa moa. 27 Ko mu vaokotia mai ao sa na kai vuiki roiti vaialava tana kame api, beto poni sa kode tana vanigo mule sa kame le api isa na laena na roiti muna roiti vanisiu ara kai vitu aoro mutu,&gt;&gt; sau.

28 Ego ko sa roiti vei tugu si Jekopi. Sa vaokotia isa sa na kai vuiki roiti vaialava tai Lia, beto poni i Labani sa vania ko kai maqotana mule si Resolo na tuna rereko. 29 Beto i Labani sa vania tugu vei i Resolo na tuna rereko si Biliha na ona nabulu rereko ko mina tokania isa sau. 30 Ko i Jekopi sa kole tavitia tugu vei si Resolo ko sa roroqu vivitigia si Resolo jolania i Lia. Ko sa roiti vania kai vitu aoro mule si Labani.

Ira Na Tuna I Jekopi

31 Totonai sa batia i Iahova sake tatavaragua si Lia sa, sa revangia i Iahova sa na iapana i Lia goto i Resolo sa sa egoro. 32 Ego sa bogata si Lia ko sa vapodoa sa kai tuna marene ko sa vakukunia i Rubeni sisa, ura pira sau, &lt;&lt;Pa laena i Iahova sa bationa sa na tapata taqu ko kopira na marenequ mina roroqusiu sara,&gt;&gt; sau.

33 Ego ko sa bogata soga mule si Lia, ko sa vapodoa kai tuna marene poni pira sau, &lt;&lt;Sa nongoria i Iahova sa qake tatavaragua sara, sa vei sa sa vanisiu mule sa alepi,&gt;&gt; sau. Ko sa vaisongonia i Simioni isa sisa.

34 Ego ko sa bogata soga mutu si Lia, ko sa vapodoa kai tuna marene sa pira sau, &lt;&lt;Kopira tu sa na marenequ sa mina togasa vamauru taqu ura qa vapore vania ka ue marene,&gt;&gt; sau. Ko sa vei sa vaisongonia i Levi.

35 Ko sa bogata ligu mutugu sisa, ko sa vapodoa mutugu kai marene poni sa pira sau, &lt;&lt;Kopira mana vatarasaea ara si Iahova,&gt;&gt; sau. Ko sa vaisongonia i Jiuda. Beto sa noso teku koburu si Lia.

30

1 Totonai i Resolo sa batia sake vapore vania na koburu si Jekopi, poni sa sa konoa sa na tugana rereko. Ko pira saunia si Jekopi, Kei! &lt;&lt;Mu vaporenisiu na koburu, minake vei sa kode mana matequa,&gt;&gt; sau.

2 Poni sa tagigirinia i Jekopi si Resolo ko pira saunia, &lt;&lt;Ara sa na Tamasa isa sa aru mulenia tamu na vuana na iapa?&gt;&gt; sau.

3 Poni pira sau si Resolo, &lt;&lt;Ego vei, ina ropi i Biliha na qua nabulu rereko. Mu tome nagoa ko mi boka vapodo vanisiu na koburu ko ara mana boka roitinia kai tatamana,&gt;&gt; saunia.

4 Ko sa vania ko mi maqotana i Jekopi si Biliha nona nabulu rereko. Ko sa tome nagoa i Jekopi sisa, 5 ko sa bogata sisa ko sa vapodo vania kai tuna marene si Jekopi. 6 Poni pira sau si Resolo, Na Tamasa sa pitu ruvatasiu beto sa nongoria tugu vei na ovovelequ ko sa vanisiu kai koburu marene, sau. Ko sa vei sa sa vaisongonia i Resolo i Dani sisa.

7 Beto sa kai bogata ligu mule si Biliha na nabulu rereko tai Resolo ko sa vapodoa vania i Jekopi na vinarua marene.

8 Poni pira sau si Resolo, &lt;&lt;Na vaitoregasa tai Tamasa sa qa toregasania na tugaqu ara ko kopira qa lenonia ara,&gt;&gt; sau. Ko sa vei sa sa vaisongonia i Naputali isa sisa.

9 Totonai sa batia i Lia sa nogoto teku koburu sisa, sa tekua si Zilipa nona nabulu rereko ko sa vania isa si Jekopi ko mi maqotana saunia. 10 Poni sa i Zilipa na nabulu rereko tai Lia sa vapore vania kai tuna marene si Jekopi. 11 Poni sa pira sau si Lia, &lt;&lt;Beko vavagua jola mutu,&gt;&gt; sau. Ko sa vei sa sa vaisongonia i Qadi isa sisa.

12 Ego beto sa, i Zilipa na nabulu rereko tai Lia sa vapodo vania mule na marene vinarua si Jekopi. 13 Poni sa pira sau si Lia, &lt;&lt;Qa qera vivitigi sara ko ira na rereko kode mai kukunisiu Qera,&gt;&gt; sau sisa. Ko sa vei sa sa vaisongonia i Asa isa sisa.

14 Pa totoso abu vakamu vuiti, sa i Rubeni sa batiria sa kaki buburu roro pa inuma ko sa pogoso kamu vania i Lia na tinana. Poni sa pira saunia i Resolo si Lia, &lt;&lt;Bu vanisiu kaki buburu roro sa tekuria na tumu marene,&gt;&gt; saunia.

15 Sa pira sau si Lia, Ago! &lt;&lt;Qu tei teku variunisiu tu sa na marenequ. Ko kopira muna teku variunia mutu sa na buburu roro tana tuqu marene?&gt;&gt; sau.

Poni pira sau si Resolo, &lt;&lt;Ego vei sa isa mi puta tavitigo ao kode bongi na lipuna na buburu roro tana tumu marene,&gt;&gt; sau sisa.

16 Ko totonai sa tome lame si Jekopi koko pa mumuqu na vevelu poni, sa votu lao si Lia ko sa gosoria sisa beto pira saunia, &lt;&lt;Ara sa muna puta tavitisiu ao.&gt;&gt; Sau sisa. &lt;&lt;Ura qa tei tabaranigo tu na buburu roro tana tuqu marene ara sao,&gt;&gt; sau. Ko na bongina sa i Jekopi sa puta tavitia si Lia.

17 Ego sa nongoria na Tamasa sa na nyorogua tai Lia ko sa bogata sisa ko sa vapore vania na tuna marene vinalima si Jekopi.

18 Poni sa pira sau si Lia, &lt;&lt;Na Tamasa sa vanisiu na tabaraqu na laena qa vania na qua nabulu rereko sa na marenequ, sau&gt;&gt; sisa. Ko sa vei sa sa vaisongonia i Isika isa sisa.

19 Ego sa bogata soga mule si Lia ko sa vapodoa vania na tuna marene vinavonomo si Jekopi. 20 Poni sa pira sau si Lia, &lt;&lt;Na Tamasa sa vanisiu kai vaivana poreveveina. Kopira alepi na marenequ sa kode mina valavatasiu, ura qa vapore vania ka vonomo marene,&gt;&gt; sau sisa. Ko sa vei sa sa vaisongonia i Zebuluni isa sisa.

21 Pa liguna lao poni sa vapodoa kai tuna rereko si Lia ko sa vaisongonia i Dina.

22 Ego sa roqu kamua na Tamasa si Resolo, beto sa nongoria na Tamasa sisa ko sa revangia sa na iapana.

23 Ko sa bogata ko sa vapodoa i sa sa kai tuna marene beto pira sau, &lt;&lt;Na Tamasa sa teku pale na qua kea,&gt;&gt; sau sisa. 24 Sa vaisongonia i Josepa sisa, beto pira sau, I Iahova mi tamo vanisiu mule kai tuqu marene, sau.

Na Gogodo Sipi Tai Jekopi Qai Vovonu

25 Pa liguna i Resolo sa vapodoa si Josepa, sa pira saunia i Jekopi si Labani, &lt;&lt;Ai vei bu vamalumusiu ko ba boka mule lao pa qua ia beto pa qua peso. 26 Mu vanisiu karu maqotaqu beto ira na qua koburu ira qa roiti tale vanigo ko ma taloa riu,. Ura qu gigilaimua ao sa na roiti qa roiti vanigo ara,&gt;&gt; sau.

27 Poni pira saunia i Labani sisa, &lt;&lt;Vei bu qeranisiu ara sao, sa bu suvere qau. Qa batia pa vinagila ara sa, i Iahova sa mananisiu ara pa laemu gu ao,&gt;&gt; saunia.

28 Beto pira sau, &lt;&lt;Mu pojanisiu na tabaramu ko ma vanigo ara,&gt;&gt; sau.

29 Beto pira saunia i Jekopi sisa, &lt;&lt;Qu gigilaimua ao sa ai qa roiti veini vanigo ara sao beto ai qa vasoku veini vanigo ara sira na mua papausu. 30 Ura ka vivisa qu isongia ao tonai qa oqoro kamu ara lani sa kopira qai vovonu vasoku, beto i Iahova sa mananigo sao pai ketakoi sa tete na nenequ ara ko kopira ai totoso mana boka roiti vania na qua tatamana sara?&gt;&gt; sau sisa.

31 Poni pira sau si Labani, &lt;&lt;Na sa sa mana vanigo ao?&gt;&gt; sau.

Sa oe si Jekopi, pira sau, &lt;&lt;Munake vanisiu tu kai sa.&gt;&gt; &lt;&lt;Goto isa ma tepanigo ara ao kopira sa mu roiti vanisiu, ko ara ma kole tugu dodogororia beto kopuniria ara sa na gogodo sipi tamu. 32 Mu vamalumusiu ko pa ngeni alepi, ba lekogo doro betoria ara sa doru gogodo sipi tamu beto ko ba pikata varijoria sira doru sipi qai kikirikoti babi tototu, doru tuni sipi kukudedi beto doru qoti qai tototu babi kikirikoti. Mi isa gu sa na tabaraqu ara. 33 Na tuvisi taqu pa ngeni sa mina ule tokanisiu vuka risa totonai muna lao kamuria ao sira vei qu tabaranisiu. Ira doru qoti vei qaike kikirikoti babi tototu beto na tuni sipi qaike kukude taqu sa muna doro veiniria na taikodi gu sira,&gt;&gt; sau sisa.

34 Poni pira sau si Labani, &lt;&lt;Vavagua!&gt;&gt; &lt;&lt;Mi vei isa qu pojai ao,&gt;&gt; sau. 35 Pa ranena tugu isa sa varijoria i Labani sa doru qoti marene qai gagasi babi qai tototu beto doru qoti rereko kikirikoti babi qai tototu (doru kekekadi) beto doru tuni sipi kukudedi beto ko sa vakopuniria ira na tuna marene. 36 Beto sa vakole vaipikatainiria padana kue rane lelekogo sa mekana beto i Jekopi beto ko i Jekopi sa kole dogoro kopuniria sa doru sipi kole joladi tai Labani.

37 Ba i Jekopi sa likoto tekuria sa na kae gou popola; na gou alimodi, na gou peleni beto sa lida gasi vagigilaria sa na kopodi na kae gou ko totonai sa dosi teku pale na kopodi poni sa sa votu sa na kekana na gou. 38 Beto sa vakoleniria pa leona na ia bubukudi tadira na sipi sira na kae gou tadosidi pa ia vei qai lame buku poni sa qai bata tariria sosoto sau. Ko totonai qai korapa nyorogua vaipapa ko qai lao buku qarigu sa na sipi, 39 poni sa qai vaikesa pa moedi na kae gou. Poni qai vapodoria sa na tuni sipi gagasidi beto na kikirikotidi beto na tototudi. 40 Ko i Jekopi sa pikata kaleniria sira na tuni sipi beto ira doru kole joladi sa sa vagabala lao veiniria pana sipi gagasidi beto na kukudedi tai Labani. Ko sa pikata kaleniria isa sira nona papausu ko sake vaisomanainiria pa sipi tai Labani. 41 Tonai vei bai nyorogua vaipapa sira na sipi rereko sisibadi, poni sa i Jekopi sa gigila vakoleria sa na kae gou pa leo ia bubukuna tadira na sipi pa moedi na sipi ko qai vaikesa tata pa kaedi na gou sau, 42 ba vei bi batiria sira na sipi mamaleidi, poni sa sake vakoleria sa na kae gou. Ko ira na sipi mamaleidi sa qai lao vei tai Labani goto ira na sisibadi sa qai lao tai Jekopi. 43 Ko pa soana vei api sa, i Jekopi sa pururu votu ko sa kai tinoni isisongona jola ko sa isongoria soku sipi, ira na nabulu rereko, ira na nabulu marene, ira na kameli beto ira na dongiki.

31

I Jekopi Sa ukunia Si Labani

1 Ego sa nongoria i Jekopi sa na paparangadi ira na tuna marene i Labani, pira qarigu, Koi! &lt;&lt;Sa teku beto pale i Jekopi sa doru sakasava tana tamada ko pana sakasa gu tana tamada sa roiti votuniria isa sa doru ona isisongo,&gt;&gt; qarigu. 2 Ego beto sa batia tugu vei i Jekopi sa na beina na isumatana i Labani sa sake vevei perangana.

3 Poni pira saunia i Iahova si Jekopi, &lt;&lt;Mu mule lao pa ia tadira na tamamu beto na tavitimu, kode ara mana vavaburogo,&gt;&gt; saunia.

4 Poni i Jekopi sa garunu laoniria na paranga sira Resolo i Lia ko sa kuku valameria pa ia ketakoi sa korapa kopuniria nona gogodo sipi. 5 Beto pira sauniria, Qa batia ara sa na beina na isumatana na tamamiu, ko kopira sake vevei lame taqu sa vevei perangana ba na Tamasa tana tamaqu sa sa korapa suvere tavitisiu sara. 6 Qu gigilaimiu agou karu sa qa roiti viviva vania na tamamiu sara, 7 ba na tamamiu sa sesekesiu ara ko sa kole vavarijoa ka manogaputa totoso na tabaraqu. Ba na Tamasa sake vamalumia ko bi koti vikeresiu sara. 8 Totonai sa paranga, Na kikirikotidi sa na tabaramu ao sau sa doru sipi sa qai vapodoria na kikirikotidi tugu. Totonai na gagasidi sa na tabaramu ao sau sa doru sipi sa qai vapodoria sa na gagasdi tugu. 9 Ko na Tamasa sa teku variunia nona papausu sa na tamamiu agou ko sa vanisiu ara.

10 &lt;&lt;Totonai qai vavaivapodo na papausu, qa enga sae qa batiria pana qua putagita sa na qoti marene qai korapa paparia na qoti gagasidi, na kikirikotidi beto na tototudi. 11 Beto pira saunisiu sa na Tamasa pana putagita, &lt;Jekopi&gt;, sau. Poni pira qaunia, &lt;Api sara,&gt; qau. 12 Poni pira saunisiu, Mu enga sae ko mu batira sa doru qoti marene qai korapa paparia na papausu sa na gagasadi, na kikirikotidi beto na tototudi, ura qa tei batiria tu ara sa doru sakasa sa roitiniria i Labani tamu. 13 Ara sa na Tamasa pa Beteli, ketakoi qu vuvani oela ao kai patu babara beto ketakoi qu maulu lamenia kai maulu taqu. Kopira tugu mu qaqiri ko mu taloa sa pa ia api ko mu mule lao pa ia ketakoi qu podo,&gt;&gt; sau sisa.

14 Poni pira qarigu sira Resolo i Lia, &lt;&lt;Kepore mutugu sa na iamei pana isisongo pana tatamana tana tamamei sagei karu. 15 Sa roiti veinigei tu na tinoni karovomei sagei karu ko sa vavai palenigei, beto sa gani beto pudala pale sa na poata tamigei karu. 16 Ko doru isisongo tana tamamei sa teku variunia na Tamasa sa tamigei karu beto tadira na tumei. Ko kopira mu roitinia gu ao sisa vei sa pojanigo na Tamasa&gt;&gt;, qarigunia.

17 Beto sa sa qaqiri si Jekopi ko sa vakoiria pa kameli sira na tuna beto ira na maqotana, 18 beto ko toni lao vamomoeria sa nona papausu, tavitiria doruna na sakasa sa kopu vaululuniria pa Padani Arami ko mi mule lao tai Aisake na tamana pa ia pa Kenani sau.

19 Ego totonai sa riu ngabuturia na vurungudi nona sipi si Labani sa, sa iko tekuria i Resolo sira na tamasa tai Labani na tamana. 20 Beto i Jekopi sa sa vagonai si Labani na tinoni Arami ko sake pojania sa sa korapa uku riuona sisa. 21 Ego ko mi uku riu tavitiria doru sakasava sa isongoria sau sisa ko sa qaqiri beto sa karovia na ovuku pa Eupareti beto sa bata sae vei pa kale ia kukubona pa Qiliadi.

I Labani sa adu tututia si Jekopi

22 Ego na rane vinaue tu beto sa nongoria i Labani sa tei uku riuona tu si Jekopi. 23 Ko sa toniria na tavitina qai korapa suvere tavitia beto ka vitu rane sa adu tututia si Jekopi ko sa riu kamunia pa kukubo pa Qiliadi. 24 Poni sa votu tai Labani na tinoni Arami pa ona putagita na bongi sa na Tamasa ko pira saunia, &lt;&lt;Babana ko mu vakesania kai paranga ikerena babi jongana si Jekopi,&gt;&gt; sau sisa.

25 Totonai sa lame kamua i Labani si Jekopi poni sa i Jekopi sa sa tei vaturua nona aqaqo tu pa kukubo pa Qiliadi, ko i Labani beto ira na tavitina ba qai vaturudia aqaqo tugu ketakoi. 26 Beto pira saunia i Labani si Jekopi, &lt;&lt;Na sa qu roitinia sao? Qu vagonasiu, beto qu toni uku veiniria na pinausu pa totoso vaipera sira na tuqu rereko ara. 27 Ai sa vei ko qu uku riu golomo ko qu ikosiu ara sao? Ai sa vei quke pojanisiu, ko ba garunu variunigou pa qeqera, pa kekera beto pa vaqorodi na tabarini beto na mike? 28 Vei ba ao loloaria gu na boko qua mabusu beto karu tuqu rereko ba quke veinisiu tu. Na roiti tuturu sa qu roitinia ao. 29 Sa kolesiu gu na neqi sara ko mana boka koti vikeregou sagou, ba pa bongi na Tamasa tana tamamiu sa pira saunisiu, Babana ko mu vakesania kai paranga jongana babi ikerana si Jekopi sau. 30 Ba kopira ko qu tei riumua tu ura qu nyorogua vivitigi ko bu mule lao tadira na tavitina na tamamu qugu ke. Ba ai sa vei ko qu ikoria tu na qua tamasa ara?&gt;&gt; saunia.

31 Sa oe si Jekopi, pira saunia si Labani, &lt;&lt;Ura qa matagutu ura kita mu teku ragata variunisiu sira karu tumu rereko qau. 32 Goto vei muna batia sisa sa tekua na mua tamasa poni sa minake toa tugu sisa. Pa moedi tugu ira na tavitida aipira sa, mu nyaqoa mekamu ko bi koleona sa kaki sakasa tamu taqu lani,, poni sa mu tekua gu,&gt;&gt; sau. Ego i Jekopi sake gigilai sa i Resolo gu sa ikoria sa na tamasa ira.

33 Ego ko sa tomea i Labani sa na aqaqo tai Jekopi beto na aqaqo tai Lia beto na aqaqo tadira karu nabulu rereko, ba kepotu sa kai sa sa batia. Pa liguna sa votu pa aqaqo tai Lia sa, sa tomea mule sa na aqaqo tai Resolo. 34 Ego perangana tu sa tekuria i Resolo sira na tamasa tai Labani ko perangana tu sa kuraniria pa leo totoqona na ona kameli ko sa kole toqo takoria i Resolo sa na tamasa. Ko i Labani sa nyaqo betoa doru eqa pa aqaqo ba sake batia kai sa.

35 Ego pira saunia i Resolo sa na tamana, &lt;&lt;Muke tagigirinisiu ara qua tinoni lavata vei qake boka turu pa moemu ao ura sa korapa vaisiu na mo rereko,&gt;&gt; saunia. Ko sa kole nyaqo doru eqa ba sake batiria sa na tamasa.

36 Poni sa tagigiri si Jekopi ko sa talea si Labani. Ko pira saunia i Jekopi si Labani, &lt;&lt;Na sa sa na tapata taqu?&gt;&gt; &lt;&lt;Na sa sa na sela qa roitinia ara ko qu nyaqo mamangini tutinisiu ara?&gt;&gt; 37 Ura qu tei nyaqo beto paleria tu ao sa doru sakasava taqu ko na sa sa qu batia isa vei na dia sakasa na tatamana tamu? Mu vakole gorea lani kopira pa moedi ira na tavitiqu ara beto na tavitimu ao ko ira mai pitua sa i sei sa sela sa gita karu.

38 &lt;&lt;Ka rabeteputa aoro aipira sa qa suvere tavitigo ara sao. Ba kepotu sa kai qoti babi na sipi tamu bai tajue goboro, beto ara qake isongo gania kai qoti pa papausu tamu. 39 Qake pogoso bolania tamu sira na manugu qai tavapapaleka vamate: Qa tavapogosonia mekaqu ara sa na beidi. Qu nyaqonisiu ara ao sa na vaina na sakasava qai taiko na bongi beto na sakasava qai taiko na rane. 40 Pira qa vei sara: Na mangini sa ganisiu na rane, na lomoso sa ganisiu na bongi beto na qua puta sa uku loa palenisiu. 41 Pira qa vei sara ka rabeteputa aoro qa suvere ara pa tatamana tamu. Qa roiti vanigo ka manoga made aoro na vaidi karu tumu rereko beto ka vonomo aoro qa kopuniria na mua papausu beto ka manogaputa totoso qu kole vavarijoa sa na tabara taqu. 42 Ko vei bike na Tamasa tana tamaqu, na Tamasa tai Ebarahami beto na Tamasa vaivamatagutuna tai Aisake bi suvere tavitisiu sa, kopira bu garunu vamule gagale palesiu ara sao. Ba na Tamasa sa bationa na tapata taqu beto na pavuna na limaqu ko sa vei sa sa pitugo pa bongi sao,&gt;&gt; saunia.

43 Poni sa oe si Labani, pira saunia si Jekopi, &lt;&lt;Ira na rereko sa na tuqu rereko ara, ira na koburu sa na koburu taqu, beto ira na papausu sa na papausu taqu. Doruna qu batiria sa taqu. Ba na sa sa mana boka roitinia pa ngeni alepi veveidi ira karu tuqu rereko aipira, babi veveidi na koburu qai vaporeria? 44 Ko mu lame ko tavatoqoa sa kai vinaego, ao beto ara, ko isa sa na ulule pa vaikorapaida gita karu,&gt;&gt; sau sisa.

45 Ko sa tekua i Jekopi sa kai patu lavata beto sa vaturu veinia kai babara. 46 Beto pira sauniria i Jekopi sira na tavitina, &lt;&lt;Mu butiria kaki patu,&gt;&gt; sau. Ko qai teku patu ko qai boko vaitopareniria beto sa qai teteku tugu pa kekerena na boko patu isa. 47 Ego i Labani sa vakukunia Jeqa Sahaduta sa na boko patu isa, goto i Jekopi sa vakukunia Qalidi.

48 Beto pira sau si Labani, &lt;&lt;Na boko patu api sa na ulule pa vaikorapaida gita karu pa ngeni alepi,&gt;&gt; sau. Ko sa vei sa sa tavakukunia Qalidi. 49 Ego ko sa tavakukunia tugu vei Mizipa sisa ura pira sau, &lt;&lt;I Iahova mi doro kopunigita sa gita karu ura kode tana okoto suvere oda. 50 Vei muna nganguluria na tuqu rereko ara babu tekuria mule kaki rereko vatamo lao tadira karu tuqu ara inara, poni sa kepore sa kai tinoni sa suvere tavitigita ba mu roroqua sa na Tamasa sa na ulule pa vaikorapaida gita karu,&gt;&gt; sau.

51 Beto pira saunia mule i Labani si Jekopi, &lt;&lt;Alepi sa na boko patu beto alepi sa na babara qa vaturua ara pa vaikorapaida gita karu. 52 Na boko patu alepi sa na ulule, beto na babara api sa na ulule tugu, ko ara maneke jolania sa na boko patu api ko mana karovo lao roiti vivikere tamu beto ao munake jolania sa na boko patu api beto na babara api ko muna karovo lame roiti vivikere taqu. 53 Na Tamasa tai Ebarahami beto na Tamasa tai Naho, beto na Tamasa tana tamadi ira karu sa mi pitugita gita karu,&gt;&gt; saunia. Ko sa maulu pa isongona na Tamasa vaivamatagutuna ti Aisake na tamana si Jekopi. 54 Sa vavakukuvunia kai vavakukuvu pa kukubo si Jekopi beto sa soruria sa na tavitina ko mai teteku sau. Pa liguna qai beto teteku sa, qai vajola bongi tugu pa kukubo ketakoi.

55 Ego sa turu vuvugei jonga si Labani ko sa ao loloaria sira nona mabusu beto karu tuna rereko beto sa mananiria. Beto poni sa taloa si Labani ko sa mule pa ona gusu.

32

I Jekopi Sa Vananama Ko Mina Gosoria I Isoa

1 Ego i Jekopi ba sa rerege riuona tugu, poni ira na mateana tai Tamasa sa qai gosoria. 2 Totonai sa batiria i Jekopi poni, sa pira sau, &lt;&lt;Na ia susuverena tai Tamasa sa lani,&gt;&gt; sau. Ko sa vaisongonia Mahanaimi i Jekopi sa na ia isa.

3 Ego i Jekopi sa garunu lao momoeniria tai Isoa na tugana pa ia pa Seia pa gugusu pa Edomu sira na tinoni pogoso nongoro. 4 Pira sauniria, &lt;&lt;Pira munagunia si Isoa na qua iviva lavata; Na mua nabulu i Jekopi sa pira sau, Qa kole suvere tai Labani kamua tu kopira sara. 5 Qa isongo bulumakau beto na dongiki, na sipi, na qoti, na nabulu marene na nabulu rereko. Kopira qa korapa vanongorigo sao na qua tinoni lavata, ai vei ko ao mu qeranisiu qau,&gt;&gt; sau.

6 Totonai qai mule kamu ti Jekopi sira na tinoni pogoso nongoro, sa pira qarigunia si Jekopi, &lt;&lt;Qe lao kamua si Isoa na tugamu, ko kopira sa korapa lame ko mi gosorigo ao sau, tavitiria ira ka made gogoto ona tinoni,&gt;&gt; qarigu.

7 Poni sa matagutu neneqere beto sa mamata si Jekopi ko sa pikataria sa nona tinoni pa karu pukuna beto vei tugu ira na gogodo sipi, na bulumakau beto na kameli. 8 Sa rovea sa, &lt;&lt;Vei mina lame si Isoa ko mina rapatia kai pukuna poni sa kai pukuna sa kole sa mai boka ukudia,&gt;&gt; sau.

9 Beto sa vavara si Jekopi, pira sau, &lt;&lt;Ao na Tamasa tana tamaqu i Ebarahami beto na Tamasa tana tamaqu i Aisake, Kei Iahova, Ao pira qugunisiu, Mu mule lao pa mua gusu beto tadira na tavitimu beto ara mana roiti veinigo kai tinoni puramu qugu. 10 Ara sa nake garoqu ko ba isongia sa na vairoqu jongadi beto na uana tarangena qu roitinia ao taqu na mua nabulu. Na qua opata gu sa qa isongia totonai qa karovia ara sa na ovuku pa Jodani api, ba kopira sa karu pukuna tu sa qa isongia ara. 11 Ko mu alosiu, qa tepago, pa limana na tugaqu i Isoa ura qa matagutunia ara sisa kita mi lame rapatasiu sara beto ira na tamatina. 12 Beto pira qugu tugu vei, Mana veinigo kai tinoni puramu ara sao beto na tutimu ao sa mana veinia na nagasa pa poanana qaike boka taanye na sokuna qugu,&gt;&gt; sau sisa.

13 Ego ko sa vajola bongi ketakoi sa na bongina isa, beto sa vileria pa sakasava sa isongoria sa na vaivana tai Isoa na tugana: 14 Karu gogoto qoti rereko beto ka rabeteputa qoti marene, karu gogoto tuni sipi beto ka rabeteputa sipi marene, 15 ka uengavuluputa kameli rereko taviti tudia, ka made ngavuluputa bulumakau marene beto ka manogaputa bulumakau rereko, beto ka rabeteputa dongiki rereko beto ka manogaputa dongiki marene. 16 Beto sa vakopuniria nona nabulu, pa dia okokoto papausu, beto pira sauniria sa nona nabulu, &lt;&lt;Mu lao momoe pa moequ, goto mu vaisouniria ko mi kole sa na lolomo pa vaikorapaidi na okokoto gogodo papausu,&gt;&gt; sau.

17 Beto pira saunia sa na tinoni pa momoe, &lt;&lt;Totonai mina gosorogou si Isoa na tugaqu ko mina nanasa, &lt;Na tinonimiu tai sei sao, pai qu korapa lao vei beto I sei sa isongoria sa doru papausu pa moemu inara?&gt; minagu sa 18 pira munagunia, Koi! Na papausu tana mua nabulu i Jekopi sa aipira. Na vaivana sa garunu lamenia tana qua bangara i Isoa sau goto isa sa korapa lalameona pa ligumei munagu,&gt;&gt; sauniria.

19 Na tinoni vinarua, na vinaue beto doruna tugu qai tutiria na papausu ba sa vavanau veiniria tugu inara, pira sau, &lt;&lt;Kai muqisi paranga tugu api sa muna pojania si Isoa sa totonai muna gosoria, sauniria. 20 Beto pira tugu muna poja veinia vei, Na mua nabulu i Jekopi sa korapa tututiona pa ligumei,&gt;&gt; munagu. Ura sa rorovea sa pira sau, &lt;&lt;Mana vabulenia na roquna ara sira na vaivana qa korapa garunu lao momoeniria aipira ko pa liguna tonai mana batia ara sa na isumatana sa palu mina tavaragua batia na isumataqu ara,&gt;&gt; sau. 21 Ko ira na vaivana tai Jekopi sa qai tagarunu lao momoe, goto isa sa vajola bongi pa ia ketakoi qai suvere vaikamu sa na bongi isa.

I Jekopi Beto Na Tamasa Qai Vaituaragadia

22 Ego na bongina isa si Jekopi sa sa qaqiri beto sa toniria sa karu maqotana, karu ona nabulu rereko, ka manogameka tuna marene beto ko sa karovia na nyonyola pa Jaboki. 23 Pa liguna sa toniria ko sa vakarovoria pa kai kalena na nyonyla poni sa sa vakarovoria mule sa doru sakasava sa isongoria. 24 Ego ko sa taloa vamekaina si Jekopi. Beto sa lame kai tinoni ko qai vaituaragadia sira karu tinganai ko sa sae tu na vovola rane. 25 Totonai sa batia na tinoni isa sake boka vagorea si Jekopi sa, sa majai sa na vaijokele pa sisikirina isa ko sa vaisela tu sa na vaijokele pa sisikirina i Jekopi totonai qai kole vaituaragadia. 26 Beto pira sau sa na tinoni, &lt;&lt;Mu loasiu ura sa tei sae tu sa na vovola rane,&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Jekopi, &lt;&lt;Maneke isongo loago tinganai ko muna mananisiu mai tu,&gt;&gt; saunia.

27 Poni sa nanasa sa na tinoni isa, &lt;&lt;I sei na isongomu sao?&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau sisa, &lt;&lt;I Jekopi,&gt;&gt; sau.

28 Poni pira saunia na tinoni isa, &lt;&lt;Kopira nake i Jekopi na isongomu sao goto i Izireli tu, ura qu rajai na Tamasa beto qu rajaria ira na tinoni ba qu kilasa kare sao,&gt;&gt; saunia.

29 Sa pira saunia i Jekopi, &lt;&lt;Mu ule vanisiu na isongomu,&gt;&gt; saunia.

Poni sa nanasia i Jekopi sisa, pira saunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu nanasania tu na isongoqu?&gt;&gt; sau. Beto sa sa manania tugu ketakoi.

30 Ego ko sa vakukunia Peniele i Jekopi sa na ia isa, &lt;&lt;ura qa batini isumataqu ara sa na isumatana i Tamasa ba sake apulia kai sa na qua toa,&gt;&gt; sau.

31 Ego sa sagere sae pa nulu sa na tapo totonai sa jola pa Peniele si Jekopi, ko sa rerege qiqiqe gu sisa ura sa vaisela na sisikirina. 32 Ko sa vei sa, kamua pa rane pa ngeni alepi ira na tinoni Izireli sa qaike gania sa na masa sa vaijokelai lao pa pupuda pa kale sisikiri ura pa masa tugu pa kale sisikirina i Jekopi sa sa tamaja.

33

I Jekopi Sa Gosoria Si Isoa

1 Ego enga sae sau si Jekopi sa batia si Isoa, korapa lalamegana tavitiria ira ka madegogoto ona tinoni, ko sa pikataria sa na koburu lao tadira Lia, i Resolo beto karu nabulu rereko. 2 Ego ira na nabulu rereko tavitiria na tudia sa sa vakoleria pa momoe, beto sa tuti si Lia beto ira na tuna, beto ira Resolo i Josepa pa liligu. 3 Beto mekana sa lao pa moedi ira ko sa titi opo gore pa peso ka vitu totoso totonai sa lao tatai na tugana.

4 Ba i Isoa sa abutu ko sa lao gosoria si Jekopi, sa borua beto sa titia na ruana ko sa aoa. Beto ko qai vailulukana. 5 Beto poni sa doro lao si Isoa, sa batiria sira na rereko beto na koburu ko sa nanasa, &lt;&lt;Ira sei sa qai tutigo ao aipira?&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Jekopi, &lt;&lt;Ira sa na koburu na Tamasa sa vatadogoronia nona roroqu tana mua nabulu sa aipira,&gt;&gt; saunia.

6 Beto sa qai lame tata sira na nabulu rereko tavitiria na dia koburu ko qai titi opo gore pa peso.

7 Beto sa tuti lame si Lia beto ira na tuna ko qai titi opo gore pa peso. Beto liligu qai lame sira Josepa i Resolo ko qai titi opo gore tugu vei pa peso.

8 Beto sa nanasa tu si Isoa, &lt;&lt;Na sa laodi sa doru gogodo papausu qa gosororia pori?&gt;&gt; sau.

Sa pira sau sisa, Dai! &lt;&lt;Ai vei ko mu qeranisiu ao qua bangara qau sa,&gt;&gt; saunia.

9 Poni sa pira saunia i Isoa sisa, &lt;&lt;Tasiqu, ara sa tei soku tu sa na qua sakasava. Mu kopuniria ko mi mua sira vei qu isongoria,&gt;&gt; saunia.

10 Ba pira saunia i Jekopi sisa, &lt;&lt;Muna qeranisiu ara ao sa, mu tekuria pa limaqu ara sira na vaivana pira. Ura tonai qa batia na isumatamu ao sa, sa vei puputa qa batia na isumatana na Tamasa, kopira vei qu vakamu vatalesiu ao. 11 Ko bu tekua tu sa na mana taqu sa tapogoso lame tamu, ura na Tamasa sa roroqusiu ko qa isongoria gu sa doru kai sa,&gt;&gt; sau. Ko sa paranga jujukia i Jekopi sisa ko sa tekua i Isoa sa na vaivana.

12 Beto pira sau si Isoa, Ego! &lt;&lt;Vatana ko aria ta mekarai riuoda. Ara kode mana vavaburogou,&gt;&gt; saunia.

13 Ba pira saunia i Jekopi sisa, &lt;&lt;Ao na qua bangara qu gigilaimua sa na koburu qai oqoqanai munyala beto ko mana dodogororia tugu vei na tuni sipi beto na tuni bulumakau qai korapa susu. Ko vei mai tatoni sasasuruniria pa kai rane poni kode doru na papausu mai mate beto. 14 Ko muke vei ao na qua bangara, mu riu momoemua goto ara mana mavo tugu tututiqua tutiria tugu na rijodi na gogodo papausu pa momoe pira beto na rijodi na koburu, tinganai mana kamugo pa Seia,&gt;&gt; saunia.

15 Poni pira sau mutugu si Isoa, &lt;&lt;Ego mina vei sa, ma loa vanigo ropi kaki tinoni taqu ko mai vavaburogo,&gt;&gt; saunia.

Sa nanasa tu si Jekopi, &lt;&lt;Ai sa vei ko mu roiti vei mutu inara qugu?&gt;&gt; &lt;&lt;Sa pada gu sa qu tavaraguanisiu ara ao na qua bangara qau,&gt;&gt; saunia.

16 Ego ko na rane tugu isa sa gabala ko sa riuona pa Seia si Isoa. 17 Goto i Jekopi sa lao pa Sukoti ko ketakoi sa vaturua kai ona ruma beto ira na papausu sa roiti vaniria na aqaqo susuverena. Ko sa vei sa, sa tavakukunia Sukoti sa na ia isa.

18 Pa liguna sa koko pa Padani Arami si Jekopi, sa kamu vatale pa gugusu lavata pa Sekemi pa Kenani sisa ko sa vaturua nona ia susuverena pa moena na gugusu lavata. 19 Ego ko sa vai tekunia isa kai gogoto poata siliva pa limadi ira na tuna i Hamo na tamana i Sekemi sa kai kobu peso ko ketakoi sa vaturua isa sa nona aqaqo. 20 Ko ketakoi sa vaturua isa sa kai ia vavakukuvuna sa vakukunia El Elohe Izireli.

34

I Dina Beto Ira Na Marene Pa Sekemi

1 Ego i Dina, na tuna rereko i Lia isa sa vapore vania i Jekopi sa, sa votu lao lelekogona tadira kaki rereko pa ia isa. 2 Ego sa batia i Sekemi na tuna marene i Hamo na tinoni Hivai isa na tinoni mamata pa ia isa ko sa tekua sisa ko sa puta tavitia ko sa ngangulia. 3 Sa vatungania na bulona i Sekemi si Dina na tuna rereko i Jekopi ko sa nyoroguania ko sa paranga valolomosia sa na rereko.

4 Ko sa parangia i Sekemi si Hamo na tamana, pira sau, &lt;&lt;Mu teku vanisiu na rereko api ko mi maqotaqu,&gt;&gt; sau.

5 Ego totonai i Jekopi sa nongoria sa tavapaji si Dina sa, ira na tuna marene sa qai korapa suvere tavitiria na papausu pa kai ia pa peguruna tu ko sake pavu vagalania tinganai qai kamu tu ira.

6 Poni i Hamo na tamana i Sekemi sa sa lao ko mi vavakato tavitia si Jekopi sau. 7 Ego ira na tuna marene i Jekopi sa isa tugu qai nongoronia veveina na luludi rereko sa qai mule kamu pa ruma. Qai takulanga vivitigi beto sa iku vivikereria ura kai sakasa vaivakeana jola sa sa roitinia i Sekemi pa Izireli totonai sa kole tavitia na tuna rereko i Jekopi isa na sakasa pada bike taroiti.

8 Ba pira tu sauniria i Hamo sira, &lt;&lt;Sa vatungania na bulona i Sekemi na tuqu marene ara sa na tumu rereko ao ko bu vania tu isa sisa ko bi maqotana qau. 9 Mu vaialava lame tamigei sagou. Na tumiu rereko sa mu vanigei agei beto na tumei rereko agei sa mu tekuria agou. 10 Muna boka suvere tavitigei sagei. Na ia sa revanga gu tamugou ko mu suveria, mu lekogo laolamea beto mu teku miu isisongo pa leona,&gt;&gt; sauniria.

11 Beto pira sau si Sekemi lao tana tamana beto ira na tugana marene i Dina, &lt;&lt;Vei muna tavaraguanisiu ara agou sa, na sa vei muna tepai mana vanigou. 12 Ai tu muna valavata veini vanisiu agou sa na vaina na rereko beto na vaivana sa ara mana vanigou gu sa isa vei muna tepanisiu. Goto mu vanisiu gu sa na rereko api ko mi maqotaqu qau,&gt;&gt; sauniria.

13 Ba ira na tuna marene i Jekopi sa qai paranga vagonai si Sekemi beto i Hamo na tamana ura qai rorove sa sa taaru vapapaji si Dina na luludi rereko. 14 Ko pira qariguniria, &lt;&lt;Meneke boka roiti vei inara sagei, meneke boka vania na lulumei tana kai tinoni sake tapobe ura kai sakasa vaivakeana tamigei sa sa vei inara. 15 Goto kai memeka sakasava gu api beto mene vamalumu vanigou: vei muna vei agei ko mai tapobe beto sa doruna na marene tamugou. 16 Beto sa mene vanigou agou na tumei rereko beto na tumiu rereko agou mene tekuria sagei beto mene suvere tavitigou ko tana kai tinonida gu sa gita. 17 Goto vei munake nongorogei sagei ko munake tapobe sagou, poni sa mene teku mulenia sa na lulumei beto ko mene riumei,&gt;&gt; qarigu.

18 Ego na paranga tadira sa qai vavagua pa dodoro tai Hamo beto pa dodoro tai Sekemi na tuna i Hamo. 19 Ko na koburu marene, isa sa tadogoro valavata jolaniria ira doru pa ruma tana tamana sa, sake vera mutugu goto sa roitinia gu sa na sakasa qai pojai ira ura sa nyorogua vivitiginia isa sa na tuna rereko i Jekopi. 20 Ko i Hamo beto i Sekemi na tuna marene sa qai lao pa ia vavaikamuna pa totomena na dia gugusu ko qai parangaria sira na marene pa gugusu. 21 Pira qariguniria, &lt;&lt;Ira na tinoni aipira sa qai baere vatalegita gita&gt;&gt; qarigu, &lt;&lt;Ko ta vasuvereria pa ia ko mai lekogo laolamea. Na ia sa lavata vatalegu ketakoi mai suvere. Na tudia rereko ira sa tana tekuria gita ko mai maqotada beto ira na tuda rereko gita sa ta vaniria ira. 22 Goto kai sakasava gu beto mai malumu suvere tavitigita vei kai tinoni gu sa gita sa, doruna na marene tadagita sa mai tapobe beto vei tugu ira qarigu. 23 Mina vei sa na gogodo papausu tadira, na dia isisongo beto doru gogoto mamanugu tadira sa mai tadagita beto sa pira goto api gu, ta vaegoria gu gita ko ira mai suvere tavitigita,&gt;&gt; qarigu.

24 Poni doru na marene qai lao vaikamu pa ia vavaikamuna pa totomena na gugusu sa qai nongoria si Hamo beto i Sekemi na tuna isa, ko doru marene pa leona na gugusu lavata sa qai tapobe beto.

25 Pa liguna ka ue rane, totonai sa korapa vitigiria na lida tapobedi sira doru na marene sa, ira Simioni beto i Levi karu tuna marene i Jekopi ko karu luluna i Dina sa qai tekua na dia benisi beto ko qai toga vasibororia sira pa gugusu lavata ko qai vai beto paleria sa doru marene. 26 Ira Hamo i Sekemi na tuna sa qai vamateniria na mea benisi beto ko qai toni votunia pa ruma tai Sekemi si Dina ko qai taloa riudia. 27 Ego ira na tuna marene i Jekopi sa qai lame kamuria sa na vaikamu kokobu tomate beto qai vapidiliria sa doru sakasava pa gugusu lavata ketakoi sa tavapaji sa na luludi rereko. 28 Qai aru tekuria sa na dia sipi, na bulumakau, na dongiki beto doruna sakasava tadira pa leona na gugusu lavata beto pa dia ia. 29 Qai pogoso riuniria sa doru na isisongo tadira beto doruna na koburu beto na rereko, vapidiliria sa doru sakasava qai kole pa ruruma.

30 Poni pira sauniria i Jekopi sira Simioni beto i Levi, &lt;&lt;Qu vanisiu na tapata sara ura qu vaumakaresiu tadira qai suvere pa ia api, ira na tinoni Kenani beto ira na tinoni Perizai. Ara sa nake ngaoloqu ko vei mai vaikamuniria na dia tinoni vaipera ko mai rajasiu sa, mana manyao gu sara beto na tatamana taqu,&gt;&gt; sau sisa.

31 Ba pira tu qarigu sira karu, &lt;&lt;Ai vei sa jongana gu sa sa roiti veinia na tugele na lulumei?&gt;&gt; qarigunia.

35

I Jekopi Sa Mule Sae Pa Beteli

1 Ego pira saunia na Tamasa si Jekopi, &lt;&lt;Mu qaqiri ko mule sae pa Beteli ko mu suvere ketakoi, beto mu roitinia ketakoi kai ia vavakukuvuna lao tai Tamasa, isa sa votu tamu totonai qu korapa ukunia na tugamu i Isoa,&gt;&gt; saunia.

2 Ko i Jekopi sa pojaniria sira nona tamatina beto ira doru qai suvere tana, pira sau, &lt;&lt;Mu gona paleria sira na tamasa karovodi qu isongoria beto mu valioso mulenigou beto mu beiria na miu poko. 3 Beto aria, ta sae pa Beteli, ketakoi mana vaturua ara sa kai ia vavakukuvuna lao tai Tamasa, isa sa oesiu pa qua totoso takulanga beto isa sa vavaburosiu pa rererege ketakoi qa lao ara,&gt;&gt; sau. 4 Ko qai vania i Jekopi sa doru tamasa karovodi qai isongoria beto ira na ringi qai vasulingiria pa talingidi ko i Jekopi sa koriniria pa kauruna na gou Aloni pa Sekemi. 5 Totonai qai taloa riu sira na minete tai Jekopi poni sa na matagutuna na Tamasa sa goreria sira na gugugusu pa vailivutaidi ko kepore sa kame bi adu tutiria.

6 Ego ko i Jekopi beto doru na tinoni qai tutia sa qai kamu pa Luzi (isa pa Beteli) pa ia pa Kenani, 7 Ketakoi sa vaturua i Jekopi sa kai ia vavakukuvuna beto sa vakukunia na ia isa El Beteli, ura ketakoi sa sa vatadogoronia mekana na Tamasa tana totonai sa ukunia na tugana.

8 Ego i Debora, na rereko kopu koburu tai Ribeka sa, sa mate ko sa tagolomo pa kauru gou Aloni pa Beteli. Ko sa tavaisongonia Aloni Bakuti sa na ia isa.

9 Ego na Tamasa sa sa votu mule tai Jekopi pa liguna sa mule koko pa Padani Arami ko sa manania sisa. 10 Beto pira saunia na Tamasa sisa, &lt;&lt;Na isongomu si Jekopi, ba munake takuku sogania i Jekopi sao, goto na isongomu sa mina i Izireli tu,&gt;&gt; sau. Ko sa vaisongonia i Izireli sa na isongona.

11 Beto pira saunia mutu na Tamasa, &lt;&lt;Ara sa na Tamasa neqiqu jola, mu vua beto mu soku. Kai puku tinoni beto kai minete bubutu tinoni sa mina koko lame vei tamu, beto ira na babangara sa mai votu lame vei pa tinimu ao. 12 Na ia qa vania na mua tite i Ebarahami beto na tamamu i Aisake sa qa vanigo mutu ao beto ira na tutimu ao vuka risa qa vaniria sa na ia api,&gt;&gt; sau. 13 Beto sa iolo loai na Tamasa sisa pa ia ketakoi sa parangania.

14 Ego sa vaturua i Jekopi sa kai babara patu pa ia ketakoi sa parangia na Tamasa, beto sa vuva vamadini vaini vaivana beto sa vuva vamadini oela tugu vei. 15 Ego sa vakukunia Beteli i Jekopi sa na ia ketakoi sa parangania na Tamasa isa.

Na Mate Ti Resolo

16 Ego beto sa qai taloa pa Beteli ko qai riu. Totonai qai korapa tu tata kamu pa Eparati, sa vivitigi gu si Resolo ba sa vatapatia na vapodo koburu. 17 Beto totonai sa korapa vatapatia na vapodo koburu si Resolo sa pira sau sa na rereko sa vatekuni koburu isa, &lt;&lt;Muke bebenyo, qu isongia mule kai marene sao,&gt;&gt; saunia. 18 Totonai sa korapa vasaenga bebeto ura sa mate gu sisa, poni sa sa vakukunia na isongona i Beni Oni sa na koburu. Ba na tamana sa vaisongonia i Benisimani sisa.

19 Ko sa mate si Resolo ko sa tagolomo pa soana lao pa Eparati (isa pa Betilihema). 20 Ego ko sa vaturua i Jekopi sa kai babara patu pa arena na bevi isa ko na babara patu isa sa na vinagigilana na bevi tai Resolo kamua tu pa rane pa ngeni alepi.

21 Ego ko sa rijo riu mutu si Izireli ko sa vaturua nona aqaqo kai kalena lao pa Miqidal Edea. 22 Totonai tu sa korapa suvere I Izireli pa pikata ia isa sa, I Rubeni sa tome puta tavitia si Biliha na maqotana i Izireli na tamana. Ko i Izireli sa nongoria sa vei isa.

Ira Na Tuna Marene I Jekopi

Ego ko ira ka manogarua sa na tuna marene i Jekopi. 23 Ira na tuna marene i Lia sa: I Rubeni na tuna pa moa i Jekopi, I Simioni, i Levi, i Jiuda, i Isaka beto i Zebuluni.

24 Ira na tuna marene i Resolo sa: Ira Josepa i Benisimani.

25 Ira na tuna marene i Biliha na nabulu rereko tai Resolo sa: Ira Dani i Naputali.

26 Ira na tuna marene i Zilipa na nabulu rereko tai Lia sa: Ira Qadi i Asa.

Aipira sira na tuna marene i Jekopi qai podo pa Padani Arami.

Na Mate Ti Aisake

27 Ego i Jekopi sa mule kamu pa gusu tai Aisake na tamana pa Mamere tata pa Kiriati Aba (isa pa Heboroni), na gusu ketakoi qai suvere vei na tinoni karovodi ira Ebarahami i Aisake. 28 Ego I Aisake sa suvere kamua kai gogoto vesungavuluputa aoro. 29 Beto sa vasaenga bebeto ko sa mate si Aisake totonai sa baragoso vapaparoi ko sa tagolomo tavitiria ira nona tinoni sisa. Ko ira Isoa i Jekopi karu tuna marene qai vapaea sa na kokobu tinina.

36

Ira Na Tutina I Isoa

1 Alepi sa na vavakatona i Isoa (isa i Edomu).

2 Ego i Isoa sa tekuria na maqotana tadira na rereko pa Kenani: I Ada na tuna rereko i Eloni na tinoni Hitai, beto i Oholibama na tuna rereko i Ana ko na mabusu rereko tai Zibion na tinoni Hivai, 3 beto i Basemati na tuna rereko i Isimeli ko na luluna i Nebaioti.

4 I Ada sa vapodonia tai Isoa si Elipazi, i Basemati sa vapodoa i Reueli, 5 beto i Oholibama sa vapodoria sira Jeusu, i Jalami beto i Kora. Aipira sira na tuna marene i Isoa sa vaporeria pa Kenani.

6 Ego sa toniria i Isoa sira na maqotana, na tuna marene, na tuna rereko beto doru na tinoni qai suvere tana, vei tugu nona gogodo bulumakau beto doru ona gogodo mamanugu mamade nene beto doru sakasava sa isongoria pa Kenani, ko sa rijo lao kai ia sa nyoro sou tai Jekopi na tasina. 7 Na dia isisongo sa sa soku vivitigi ko qaike boka mekarai suvere ura na ia ketakoi qai suvere sa sake padaria ura sa soku na dia gogodo papausu. 8 Ko i Isoa (isa i Edomu) sa riu suvere pa ia kukubona pa Seia.

9 Alepi sa na vavakatona i Isoa na tamadi ira na tinoni Edomai qai suvere pa ia kukubona pa Seia.

10 Aipira sa na isongodi na tuna marene i Isoa: I Elipazi isa na tuna marene i Ada na maqotana i Isoa beto i Rueli isa na tuna marene i Basemati na maqotana i Isoa.

11 Ira na tuna marene i Elipazi sa: Ira Temani, i Oma, i Zepo, i Qatami beto i Kenazi.

12 I Elipazi na tuna marene i Isoa ba sa isongia tu sa kai maqotana na isongona i Timina ko isa sa vapodoa si Amaleki. Aipira sa na mabusu tai Ada na maqotana i Isoa.

13 Ira na tuna marene i Rueli sa: Ira Nahati, i Zera, i Sama beto i Miza. Aipira sa na mabusu tai Basemati na maqotana i Isoa.

14 Ira na tuna marene i Oholibama na maqotana i Isoa isa na tuna rereko i Ana ko na mabusu tai Zibioni, sa vapodoniria tai Isoa sira: Jeusu, i Jalami beto i Kora.

15 Aipira sira na mamata tadira na tutina i Isoa: Ira na tuna marene i Elipazi na tuna pa moa i Isoa sa, i Temani, i Oma, i Zepo, i Kenazi, 16 i Kora, i Qatami beto i Amaleki. Aipira sira na mamata qai kopuniria na tutina i Elipazi pa Edomu. Aipira sa na mabusu tai Ada.

17 Aipira sira na tuna marene i Rueli na tuna marene i Isoa: i Nahati, i Zera, i Sama beto i Miza. Aipira sira na mamata qai kopuniria na tutina i Rueli pa Edomu. Aipira sa na mabusu tai Basemati na maqotana i Isoa.

18 Aipira sira na tuna marene i Oholibama na maqotana i Isoa: i Jeusu, i Jalami beto i Kora. Aipira sira na mamata qai kopuniria na tutina i Oholibama na maqotana i Isoa isa na tuna rereko i Ana.

19 Ko aipira sira na tuna marene i Isoa (isa i Edomu) beto aipira sira na dia mamata.

20 Aipira sira na tuna marene i Seia na tinoni Horai qai mamatania na pikata ia pa Edomu: i Lotani, i Sobali, i Zibioni, i Ana, 21 i Disoni, i Ezea, beto i Disani. Ira na tuna marene i Seia pa Edomu aipira sa na mamata tadira na tinoni Horai.

22 Ira na tuna marene i Lotani sira: Hori beto i Homami. I Timina sa na luluna rereko i Lotani.

23 Ira na tuna marene i Sobali sira: Alivani, i Manahati, i Ebali, i Sepo beto i Onami.

24 Ira na tuna marene i Zibioni sira: Aia beto i Ana. Alepi si Ana isa sa bati votunia na pie bubukala manginina pa qega totonai sa korapa vagaganiria na dongiki tai Zibioni na tamana.

25 Ira na koburu tai Ana sira: I Disoni sa na marene goto i Oholibama sa na rereko.

26 Ira na tuna marene i Disoni sira: Hemidani, i Esibani, i Itirani beto i Kerani.

27 Ira na tuna marene i Ezea sira: Bilihani, i Zavani beto i Akani.

28 Ira na tuna marene i Disani sira: Uzu beto i Arani.

29 Ko aipira sira na mamata tadira na tinoni Horai: i Lotani, i Sobali, i Zibioni, i Ana, 30 i Disoni, i Ezea beto i Disani. Aipira sira na mamata tadira na tinoni Horai pa okokoto dia pukuna pa ia pa Seia.

Ira Na Bangara Pa Edomu

31 Aipira sira na babangara qai toqo bangara pa Edomu tonai oqoro lame toqo bangara kai tinoni Izireli.

32 I Bela na tuna marene i Beo sa bangara pa Edomu. Na isongona na gugusu tana sa pa Dinihaba.

33 Totonai sa mate i Bela, poni sa i Jobabi na tuna marene i Zera pa Bozira sa sa bangara na beina i Bela.

34 Totonai sa mate i Jobabi sa, i Husami na tinoni pa ia tadira na tinoni Temanai sa sa bangara na beina i Jobabi.

35 Totonai sa mate i Husami sa, i Hadadi na tuna marene i Bedadi, isa sa vakilasia i Midiani pa ia pa Moabi, sa sa bangara na beina i Husami. Na isongona na gugusu tana sa pa Aviti.

36 Totonai sa mate i Hadadi sa, i Samala na tinoni pa Masireka sa sa bangara beina i Hadadi.

37 Totonai sa mate i Samala sa, i Saulu na tinoni pa Rehoboti na gusu pa ovuku Euparati sa sa bangara beina i Samali.

38 Totonai sa mate i Saulu sa, i Baal- Hanani na tuna marene i Akibo sa sa bangara beina i Saulu.

39 Totonai sa mate i Baal Hanani na tuna marene i Akibo sa, i Hadadi sa sa bangara. Na isongona na gugusu tana sa pa Pau beto na isongona na maqotana si Mehetabeli na tuna rereko i Matiredi isa na tuna rereko i Me- Zahabi.

40 Aipira sa na isongodi na mamata pa tutina i Isoa tuti pa dia gorena beto na pikata ia qai suvere: i Timina, i Aliva, i Jetiheti, 41 i Oholibama, i Ela, i Pinoni, 42 i Kenazi, i Temani, i Mibiza, 43 i Maqidieli beto i Irami. Aipira sira na mamata pa Edomu tuti pa dia gugusu pa ia qai suveria.

Ko alepi sa na vavakatona i Isoa na tamadi ira na bubutu tinoni Edomai.

37

Ira Na Putagita Tai Josepa

1 Ego i Jekopi sa sa suvere pa ia sa suveria na tamana pa ia pa Kenani.

2 Alepi sa na vavakatona i Jekopi.

Ego i Josepa, kai koburu sae korega ka manogavitu aorona, sa kole kopuniria na gogodo sipi tavitiria na tugana, ira na tuna marene i Biliha beto ira na tuna marene i Zilipa ira karu maqotana na tamana beto i Josepa sa pogoso mule vania na tamadi sira na nongoro ikikeredi veveidi ira na tugana.

3 Ego i Izireli sa sa roroqu vivitigia isa si Josepa jolaniria doru gogoto tuna marene, ura sa podo sisa totonai sa tei baragoso tu ko sa piti vania sa kai poko gojo kakala babata jonga. 4 Totonai ira na tugana qai batia sa na tamadi sa roroqu vivitigia sisa jolaniria ira, poni sa qai kanai beto qaike boka paranga vabubule lao tana.

5 Ego sa putagitania sa kai putagita si Josepa ko totonai sa vavakato vaniria sira na tugana, poni satotonai sa qai kanai tu lalaodia sisa. 6 Pira sauniria, &lt;&lt;Mu vainongoronia na putagita qa putagitania ara. 7 Ego taqe korapa kokoturia na gogou kiko pa inuma sa gita poni sa sa iolo votu sale vasiboro beto sa turu vatuvisi sae sa na gou kiko taqu beto ira na gogou kiko tamugou sa qai lame vaikamu vailivutainia sa taqu beto ko qai titi opo gore pa moena na gou kiko taqu,&gt;&gt; sau.

8 Poni pira qarigunia ira na tugana sisa, &lt;&lt;Na tinoni lavata ko muna bangaranigei agei sao? Na tinoni lalae ko muna lalaenigei agei sao?&gt;&gt; qarigunia. Ko qai kanai tu lalaodia ira sisa pa laena nona putagita beto na sakasava sa pojaria isa.

9 Ego beto sa putagitania mule kai putagita sisa ko sa ule vaniria sira na tugana. Pira sau, &lt;&lt;Mu vainongoro ko!&gt;&gt; &lt;&lt;Qa putagitania mule ara sa kai putagita, poni sa kopira na tapo, na popu beto ka manogameka seru sa qai titi opo gore pa moequ ara,&gt;&gt; sauniria.

10 Ego totonai sa vavakato vania na tamana beto ira na tugana, poni sa sa tokea na tamana sisa pira saunia, &lt;&lt;Na savana sa na putagita qu putagitania ao alepi? Ai vei? Ko ara, na tinamu beto ira ka manogameka tugamu sa mene lame sosoto tugu titi opo gore pa peso pa moemu ao?&gt;&gt; sau. 11 Ko qai konoa ira na tugana sisa, goto na tamana sa nongoro vakolea sa na paranga alepi.

Qai Vavainia Ira Na tugana si Josepa

12 Ego ira na tugana i Josepa sa qai tei riu tu vagaganiria na gogodo sipi tana tamadi pa Sekemu, 13 ko pira saunia i Izireli si Josepa, Tuqu, &lt;&lt;Qu gigilaimua sa ira na tugamu sa qai korapa riu vagaganiria na gogodo sipi pa Sekemu. Ko mei, ma garunu valaogo tadira,&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau sisa, &lt;&lt;Ego jongana,&gt;&gt; sau.

14 Ko pira saunia sisa, &lt;&lt;Mu lao dororia ai qai korapa veveigadia sira na tugamu beto ai qai korapa vevei sira na gogodo sipi beto mu mule vavakato vanisiu,&gt;&gt; sau sisa. Beto sa garunu variua koko pa lolomo pa Heboroni.

Totonai sa kamu pa Sekemu si Josepa, 15 kai tinoni sa batia korapa vividulaiona pa ia isa sisa ko sa nanasia na tinoni isa sisa, &lt;&lt;Na sa qu korapa nyaqoa?&gt;&gt; saunia.

16 Poni pira sau si Josepa, Koi, &lt;&lt;Qa korapa nyaqoria na boko tugaqu. Ai vei muna boka ule vanisiu pai qai korapa vagaganiria na sipi?&gt;&gt; saunia.

17 Sa pira sau sa na tinoni isa, &lt;&lt;Koi! Qai tei taloa tu lani sa, ba qa nongororia sa mai lao pa Dotani qarigu,&gt;&gt; sau sisa.

Ko sa tuti liguria i Josepa sira na tugana poni sa sa lao batiria pa Dotani. 18 Ego pa souna tu qai batinia sisa ko totonai sa oqoro lao kamuria, poni sa qai mekarai vaingodonia ko mai vamatea sisa qarigu.

19 Ko qai vaiparanga laolame, pira qarigu, &lt;&lt;Sa lamegana alepi sa na tinoni puputagita.&gt;&gt; 20 &lt;&lt;Ariagada, ta vai vamate pale beto ta kurania pa kai baongo oqili api beto pira tanagu kai manugu piruna sa gani pipiaria tanagu. Beto tana doria ai mai vevei sira na putagita tana,&gt;&gt; qarigu.

21 Totonai sa nongoria i Rubeni sapi sa sa podekia ko bi aloa sisa pa limadi ira sau. Ko pira sau, Boko tasiqu! &lt;&lt;Take kobua na toa tana. 22 Take vaororungu kikisua. Ta gona kurania gu pa kai baongo oqili pa qega lani, goto take kotini limada,&gt;&gt; sau. I Rubeni sa paranga vei inara ko mi aloa tadira sisa ko mi toni mulenia tana tamana sau.

23 Ko totonai sa lame kamuria na tugana si Josepa sa, qai bako ririkatia sa nona poko gojo- na poko gojo kakala babata jonga sa korapa vasaea isa, 24 beto qai tekua ko qai gona kurania pa leo baongo oqil sisa. Na baongo oqili isa sa na pidili gagapuna, kepore kolo pa leona.

25 Totonai qai korapa toqo tetekudia poni, qai enga sae qarigu sa, qai batia sa kai puku minete tinoni Isimeli korapa mekarai lalamedia koko pa Qiliadi. Qai surana vapugeleni sakasa vavalingi gagani beto vavaumanga jonga- na sipaesi, na bami beto na moa- sa na dia Kameli ko mai surana goreniria pa Ijipi qarigu.

26 Poni pira sauniria i Jiuda sira na tasina na tugana marene, &lt;&lt;Na sa tana isongoniagita vei tana vaia na tasida beto tana vapaea na orunguna? 27 Aria, ko ta vavai palenia tadira na tinoni Isimeli pira goto take kotini limada ura na tasida gu beto na tinida mekada sina,&gt;&gt; sauniria. Poni sa qai nongoria ira na tasina na tugana sisa.

28 Ko totonai qai jola sira na tinoni roroiti teku poata pa Midia, poni sa qai kao votunia pa leona na baongo ogili ira na tugana si Josepa beto qai vavai palenia ka rabeteputa poata siliva tadira na tinoni Isimeli ko ira qai surana gorenia pa Ijipi si Josepa.

29 Totonai sa mule kamu pa baongo oqili si Rubeni, poni satei kepore tu si Josepa pa baongo ko sa bako ririkata pale sa nona poko. 30 Poni sa mule lao tadira na tasina sisa beto pira sauniria, Ei! &lt;&lt;Na koburu sa tei kepore tu. Pai mana lao sara kopira?&gt;&gt; sau.

31 Beto sa qai tekua sa na poko gojo tai Josepa, qai kubolia kai qoti beto qai vasuvunia na orungu sa na poko gojo tana. 32 Qai pogoso mulenia tana tamana sa na poko gojo kakala babata jonga beto pira qarigu, &lt;&lt;Api gu sa qe batia agei, Doro vatalea moko! Na poko gojo tu tana tumu marene beka sapi ba dai,&gt;&gt; qarigunia.

33 Poni sa dogoro gigalia isa ko sa pira sau, &lt;&lt;Na poko gojo tugu tana tuqu ara sina. Kaki manugu pirudi qai tei garata pipiara pale tu si Josepa,&gt;&gt; sau sisa.

34 Poni sa bako ririkata pale nona poko si Jekopi, beto sa vasaea na baiki ruruajana beto na totoso kakasana sa lukania isa sa na tuna marene 35 Poni doru tuna marene na tuna rereko sa qai lame ko mai vamanotia qarigu ba sa daionania ko bai vamanotia sisa, pira sauniria, &lt;&lt;Daiqua!&gt;&gt; &lt;&lt;Mana kole tugu lulukanania qua ara sa na tuqu marene tinganai mana gore kamuqua pa ia tadira na tinoni matedi,&gt;&gt; sau. Ko na tamana sa lukania si Josepa.

36 Ego ko ira na tinoni Midia sa qai vavainia pa Ijipi si Josepa lao tai Potipa pa Ijipi, kame ira na tinoni lalavata tai Pero isa na kuta tadira na tinoni kopu.

38

Ira Jiuda i Tama

1 Ego pa totoso isa, i Jiuda sa sa gore koko tadira na tasina na tugana ko sa gabala lao suvere tana kai tinoni pa Adulami na isongona i Hira. 2 Poni sa gosoria i Jiuda ketakoi sa kai tuna rereko i Sua kai tinoni pa Kenani. Ko sa tekua sa na rereko isa ko sa tome nagoa, 3 ko sa bogata sisa ko sa vapodoa kai tuna marene ko sa vaisongonia i Ere. 4 Ko sa bogata ligu mule sisa ko sa vapodoa mule sa kai marene ko sa vaisongonia i Onani. 5 Ko sa kai bogata mutu sisa ko sa vapodoa sa kai tuna marene ko sa vaisongonia i Sela. Pa Kezibi sa vapodonia isa sisa.

6 Ko i Jiuda sa teku vania kai rereko si Ere na tuna pa moa Ko na nisongona na rereko isa si Tama. 7 Ba i Ere na tuna moa i Jiuda, sa toania na toa ikikerena pa dodogoro tai Iahova, ko sa vamate pale i Iahova sisa.

8 Poni sa pira saunia i Jiuda si Onani, &lt;&lt;Mu lao tome nagoa na nabokona na tugamu ko mu roitinia na roiti tana marenena tana ko mu vapidoko vania na tutina na tugamu,&gt;&gt; saunia. 9 Ba sa gigilaiona i Onani sa na vuana isa sa minake tapoja na tuna isa sau, ko tonai vei sa tome nagoa na nabokona na tugana poni sa sa valua gore pale pa peso isa sa na kolona ko mike pore sa na vuana na tugana sau. 10 Ba sa ikerena pa dodogoro ti Iahova sa na sakasava sa roitinia isa ko isa ba sa vamate pale tugu i Iahova.

11 Poni sa parangia i Jiuda si Tama na roana, pira saunia, &lt;&lt;Mu suvere vei mai na naboko pa ruma tana tamamu tinganai mina lavata tu i Sela na tuqu marene,&gt;&gt; saunia. Ura sa rorove sa isa ba, &lt;&lt;kita mai mate vei tugu ira karu tugana&gt;&gt; sau. Ego ko i Tama sa lao suvere pa ruma tana tamana.

12 Ego na sovaina jola beto sa mate sa na maqotana i Jiuda isa na tuna rereko i Sua. Pa liguna sa manoto ligu pa ona suvere takulanga sisa sa, mi sae tadira nona tinoni roiti qai korapa ngabuturia na vurungudi na ona sipi sau. Ko isa beto na ona baere i Hira na tinoni pa Adulami sa qai sae pa Timina.

13 Ego totonai qai ule vania si Tama, pira qarigu, Ago! &lt;&lt;Na roamu sa sa korapa sae pa Timina ko mi ngabuturia na vurungudi nona sipi,&gt;&gt; sau, qarigunia, poni sa 14 sa vagore pale i Tama sa nona poko naboko, sa vapaenia na udude vapaeni isumata ko mike tagigala sau, beto sa toqo pa totomena lao pa Enaimi isa na soana lao vei pa Timina. Ura sa batia si Sela kopira sa sa tei kai marene lavata tu ba qaike vania i Sela ko bi maqotana sisa.

15 Ko totonai sa batia i Jiuda sisa sa, sa rove veinia kai tugele gu sisa ura sa ude vapaea sa na isumatana. 16 Poni sa gabala laoa sisa pa keketai soana ko pira saunia, &lt;&lt;Aria! Mei ko ma tome nagogo,&gt;&gt; sau. Ura sake gigilai isa sa na roana gu sisa.

Poni sa pira saunia na rereko, &lt;&lt;Na sa muna vanisiu ko muna puta tavitisiu?&gt;&gt; saunia.

17 Sa pira sau sisa, &lt;&lt;Kode mana valame vanigo kai qoti kokoregana pa qua papausu,&gt;&gt; saunia.

Poni pira saunia mule, &lt;&lt;Na sa sa na kejo vakole muna vanisiu mai ao tinganai muna valamea na qoti?&gt;&gt; saunia.

18 Sa paranga tu sisa, pira sau, &lt;&lt;Na sa sa na kejo vakole mana vanigo ara?&gt;&gt; saunia.

Sa pira sau sisa, &lt;&lt;Na mua papaku aeana tavitia na gasorona beto na mua kolu pa limamu ina,&gt;&gt; saunia. Ko sa vaniria isa sa na sakasava ira beto sa tome nagoa. Ko sa bogata tu sisa. 19 Pa liguna sa taloa riu, poni sa sa vagore pale sa na udude vapaeni isumata beto sa vasae liguria sa nona poko naboko.

20 Pa totoso isa sa, i Jiuda sa vapogosonia nona baere pa Adulami sa na qoti kokoregana ko mi teku muleniria sa na kejo vakole sa aru tekuria na rereko sau, ba sake batia sa na rereko. 21 Ko pira sauniria sira na marene qai suvere ketakoi, &lt;&lt;Pai sa na tugele tabuna isa sa suvere pa keketaina na soana pa Enaimi?&gt;&gt; sau.

Poni pira qarigu sira, Koi! Kepore tugele tabuna sa lani, qarigunia.

22 Ko sa mule lao tai Jiuda ko pira saunia, Qokolo! &lt;&lt;Qake batia sa na rereko isa. Beto ko ira na marene qai suvere ketakoi ba qai pojai sa, kepore tugele tabuna sa ketakoi qarigu,&gt;&gt; sau sisa.

23 Poni pira sau si Jiuda, &lt;&lt;Ego mi kopuniria gu nona ropi kita ko ta vei na dia vavaivavu vavaledena ira na tinoni. Qa garunu laonia tugu ara sa na qoti kokoregana goto ao ko quke batia gu sa na rereko,&gt;&gt; sau.

24 Ego papada kue popu sa jola poni sa qai vavakato vania si Jiuda, pira qarigunia, Qokolo! &lt;&lt;Na roamu i Tama sa sa vavatugele qarigu ko na vuana sa kopira sa bogata qarigu,&gt;&gt; qarigunia.

Poni pira sau si Jiuda, Mu vavotua pa peguru ko mu vurungu toai pa iku, sauniria.

25 Totonai qai toni votunia si Tama, poni sa sa garunu valao nongoro sa tana roana, pira saunia, &lt;&lt;Na tinoni sa isongoria na sakasava aipira sa sa vabogatasiu ara,&gt;&gt; sau. Beto pira sau mutugu, &lt;&lt;Ko mu lame dogoro gigalaria moko ti sei sa na papaku aeana, na gasoro beto na kolu pira,&gt;&gt; sau sisa.

26 Poni sa dogoro gigalaria gu i Jiuda sa na sakasa ira ko pira sau, &lt;&lt;Isa sa tuvisi jolanisiu ara sisa ura ara qake vania i Sela na tuqu marene ara ko bi marenena,&gt;&gt; sau. Ko sake puta taviti ligua isa si Tama.

27 Totonai sa kamua nona totoso popodo sisa poni, na pata marene sa qai kole pa iapana. 28 Totonai sa korapa vapopodo sisa, kame ira karu sa alaka lamenia sa na limana poni sa tekua na rereko sa vatekuni koburu ko sa pikoni loji jijimiri sa na limana beto sa pira sau, Alepi sa sa podo momoe, sau. 29 Ba totonai sa teku mulenia na limana sa, na tasina tu sa sa votu lame poni pira sau sa na rereko, &lt;&lt;Ko pira tu qu pururu votu vei sao,&gt;&gt; sau sisa. Ko sa tavavaisongonia i Perezi sisa. 30 Beto poni, sa tuti votu sa na tugana isa sa tapikonia na loji jijimiri pa limana ko sa tavaisongonia i Zera.

39

I Josepa Beto Na Maqotana I Potipa

1 Ego ko sa tatoni gore pa Ijipi si Josepa. Ko i Potipa, kai tinoni pa Ijipi isa kame ira na tinoni lalavata tai Pero ko na kutadi ira na tinoni kopu pa ruma vaipiu sa vai tekua sisa tadira na tinoni Isimeli qai toni gorenia ketakoi ko nona pinausu saunia.

2 Ego I Iahova sa suvere tavitia si Josepa ko kai tinoni boboka sisa totonai sa suvere isa pa ruma tana ona iviva lavata na tinoni Ijipi. 3 Totonai sa gigilai nona iviva lavata sa vei I Iahova sa suvere tavitia sisa beto i Iahova sa vabobokai pa doru sakasava sa roitiniria poni, 4 I Potipa sa qerania sisa ko sa veinia nona tinoni kopu. Sa udukia sisa ko isa mina kuta uananiria sira pa ruma tana, beto sa vakole laoa pa limana isa sa dorudi na sakasava sa isongoria. 5 Ko podalai pa totoso isa sa udukia isa si Josepa ko sa kuta uananiria sa na tatamana tana tinoni Ijipi alepi beto pa dorudi na sakasava sa isongoria. Ego ko sa manania i Iahova sa na tatamana tana tinoni Ijipi alepi pa laena i Josepa beto na mana tai Iahova sa sa uli pa doru sakasava sa isongoria i Potipa, pa ona tatamana beto pa ona kobu ia. 6 Ko sa loa laonia pa limana i Josepa sa doru sakasava sa isongoria ko sake pavu vajujuno mulenia mekana kai sa goto isatugu na ona tetekuna gu sa tekua sa sa junonia isa.

Ego i Josepa sa isongia na tini momorutuna beto na tini babata jonga, 7 ko nake sovaina tugu beto na maqotana na ona iviva lavata sa kole gogonani matana si Josepa ko pira saunia, &lt;&lt;Aria ko ta vaikole tavitioda,&gt;&gt; sau.

8 Ba sa daiona si Josepa ko, pira saunia sa na maqotana nona iviva lavata, &lt;&lt;Doru sakasava pa ruma api,&gt;&gt; sa &lt;&lt;Na iviva lavata taqu sa sa vakole lamea pa limaqu ara ko isa sake pavu vajunonia kai sa pa ruma alepi ura ara qa kuta uananiria sira. 9 Ko kepore mule sa kame sa poreveveina jolanisiu ara pa ruma alepi. Beto kepore mule sa kai sa sa aru mulenia isa taqu goto isatugu ao, ura na maqotana isa sao. Ko ai vei beto mana boka roitinia ara sa na sakasa ikikerena jola vei inara beto mana roitinia na sela pa moena na Tamasa?&gt;&gt; sau. 10 Ego ko na vaituti rane gu sa kole tepai isa si Josepa ba i Josepa sa daiona nongoria ko sa daiona kole tavitia babi daiona suvere tavitia sisa.

11 Ego kai rane i Josepa sa tome pa ruma ko mi roitiniria tugu nona roiti sau, ba totonai sa kepore sosoto sa kai tinoni roiti bi suvere pa leona na ruma 12 Ko sa kalo tekua sa nona titivi ko pira saunia, &lt;&lt;Aria ko ta vaikole tavitioda,&gt;&gt; sau, Ba i Josepa sa uele vakole pale pa limana isa sa nona titivi beto sa uku votuona pa peguru.

13 Totonai sa batia sa uele vakolea nona titivi pa limana beto sa uku votuon pa peguru si Josepa, poni sa 14 sa kuku uuiria sira nona tinoni roiti pa ruma beto pira sauniria, &lt;&lt;Dotu!&gt;&gt; &lt;&lt;Na tinoni Hiburu sa kamu tadagita alepi sa sa korapa vatorasagita gita. Sa tome lame taqu ko mi kole tavitisiu ara sau ba qa kuku uuinia ara. 15 Totonai sa nongoria qa uuigou ara agou, poni sa sa uele loa pale sa nona titivi pa keketaiqu ara api ko sa uku votuona pa peguru,&gt;&gt; sau sisa.

16 Ko sa kopu vakoleania pa keketaina isa sa na titivi tai Josepa tinganai sa mule kamu pa ruma na marenena. 17 Beto sa pojania na marenena sa na vavakato api, pira saunia, &lt;&lt;Na pinausu tinoni Hiburu isa qu vakamua tadagita ao ina sa sa tome taqu ko sa kole torasanisiu ara. 18 Ba isa tugu qa uui viviva ko qa kukuku ara sa, sa uele vakolea tugu pa keketaiqu ara sa nona titivi beto ko sa uku votuona,&gt;&gt; sau.

19 Ego totonai sa nongoria nona iviva lavata sa na vavakato tana maqotana totonai na maqotana pira sau, &lt;&lt;Pira sa roiti veinisiu ara sa na pinausu tamu ina,&gt;&gt; saunia poni sa sa iku vuvurungia sa na iviva. 20 Ko na iviva lavata tai Josepa sa aru tamania si Josepa ko sa gona laonia pa ruma vaipiu, pa ia ketakoi qai takopu ira na tinoni pareseni tana bangara.

Ego ba totonai sa suvere pa leo ruma vaipiu si Josepa, 21 poni si Iahova sa suvere tavitia sisa beto sa vadogoronia nona vairoqu sisa ko sa vakanokia isa sa na bulona na tinoni kopu pa ruma vaipiu ko sa dogoro tavaraguania isa si Josepa. 22 Ko na tinoni kopu pa ruma vaipiu sa udukia si Josepa ko isa sa na kuta tadira doru qai tapiu qai suvere pa ruma vaipiu, beto isa tugu vei sa lalaeniria sa doru sakasava qai taroiti ketakoi. 23 Ko na tinoni kopu ba sake pavu vagalaniria sa doru sakasava qai kole pa kopu tai Josepa, ura i Iahova sa suvere tavitia sisa beto doru sakasava sa roitiniria isa sa i Iahova sa vapuraria.

40

Na Tinoni Popogoso Kapa Beto Na Tinoni Roroiti Bereti

1 Ego kaki totoso pa liguna sa vei aipira sa na tinoni popogoso kapa bubukuni vaini beto na tinoni roroiti bereti tana bangara pa Ijipi sa qai vatagigiria sa na dia iviva lavata isa na bangara pa Ijipi. 2 Ko sa kokoraniria i Pero sira karu nona tinoni lalavata- na kutadi ira na tinoni popogoso kapa bubukuni vaini beto na kutadi ira na tinoni roroiti bereti. 3 Ko sa gona tomeniria pa ruma tana kutadi ira na tinoni kopu pa ruma vaipiu, isatugu pa ruma ketakoi sa takopu i Josepa. 4 Ko na kutadi na tinoni kopu pa ruma vaipiu sa udukia si Josepa ko isa sa kopuniria sira karu.

Pa liguna qai suvere sovai pa ruma vaipiu sa, 5 kai bongi qai okoto putagita sira karu- na tinoni popogoso kapa bubukuni vaini beto na tinoni roroiti bereti tana bangara pa Ijipi qai tapiu pa ruma vaipiu, ko okoto putagita tadira karu sa koleona tugu na okoto ruvatadi.

6 Totonai sa lame ovikiria i Josepa na vuvugei sa, sa batiria qai dodoro betodia sira karu. 7 Poni sa nanasaria sira karu tinoni lalavata tai Pero qai tapiu ko qai suvere tavitia isa pa ruma tana ona iviva lavata, pira sau, &lt;&lt;Ai vei ko pa ngeni alepi qu doro takulanga tu sao karu?&gt;&gt; sau.

8 Poni pira qarigunia, &lt;&lt;Agei karu sa qe okoto putagita beto, ba kepotu sa kame vei bi ruvata vanigei sa na ginuadi na mei putagita,&gt;&gt; qarigunia.

Poni pira sauniria i Josepa, &lt;&lt;Na ruruvata sa na Tamasa gu mekana sa boka roitinia. Ko mu pojanisiu na miu putagita,&gt;&gt; sauniria.

9 Ko na kutadi ira na tinoni popogoso kapa bubukuni vaini sa vavakato vania i Josepa sa nona putagita. Pira saunia, &lt;&lt;Qa putagita sara sa qa batia sa kai gogou gasoro qurepi sa turu pa moequ, 10 ko pa gogou gasoro isa sa kue sa na kaena. Isa tugu qai takelai poni, sa qai aruru tugu beto qai vua ko qai matua gu sa na vuvungu qurepi. 11 Na kapa tai Pero sa qa arua pa limaqu ara, beto qa tekuria sa na vua qurepi ko qa monyo kuraniria na kolona pa leo kapa tai Pero beto sa qa vakolea sa na kapa pa limana i Pero,&gt;&gt; sau sisa.

12 Poni pira saunia i Josepa, &lt;&lt;Pira sau na ruvatana,&gt;&gt; sisa, &lt;&lt;Ka ue kaedi sa ka ue rane. 13 Ka ue rane gu sa kole beto i Pero mina ruvatigo sao beto mina vamule beigo pa mua roitina, ko ao muna vakolea na kapa pa limana i Pero, isatugu qu vevei perangana totonai qu popogoso vania nona kapa isa. 14 Ko totonai mina jojongana sa na susuvere tamu sa, munake roqu mumanisiu goto muna roroqusiu beto muna pojania tu si Pero na ginugua taqu ko muna vavotusiu pa ruma vaipiu api. 15 Ura ara ira na tinoni gu qai teku ragata riunisiu koko pa ia tadira na tinoni Hiburu beto nake savana lani ba qake roitinia tugu ara sa kai sa pada bai vatomesiu pa ruma vaipiu,&gt;&gt; sau sisa.

16 Ego totonai sa batia na kutadi ira na tinoni roroiti bereti sa vavagua sa na ruruvata tai Josepa, poni sa pira saunia si Josepa, &lt;&lt;Ara ba qa putagita tugu. Ko pa qua putagita sa, qai kole vaitopare pa batuqu sa ka ue topa bereti. 17 Ko pa leo topa isa pa arena poni sa qai kole doru kai gogoto tetekuna tunudi tai Pero, ba ira na mamanugu tatava sa qai korapa gani beto pale sa na topa tetekuna isa pa batuqu ara,&gt;&gt; sau sisa.

18 Poni pira sau si Josepa, &lt;&lt;Pira sau sa na ruvatana isa,&gt;&gt; &lt;&lt;Ka ue topa sa ka ue rane. 19 Ka ue rane gu sa kole beto i Pero sa mina ruvatigo beto mina vaborugo pa gou ko ira na mamanugu tatava mai gani beto pale na tinimu,&gt;&gt; saunia.

20 Ego na rane vina uesa na rane podo tai Pero ko sa roiti vaniria isa ira nona tinoni lalavata sa kai vavolo lavata. Beto sa ruvataria isa sira karu- na kutadi ira tinoni popogoso kapa vaini tana bangara beto na kutadi ira na tinoni roroiti bereti ko sa vatururia pa moedi ira nona tinoni lalavata. 21 Ko sa vaaru ligunia nona roiti popogoso kapa vaini sa na kutadi ira na tinoni popogoso kapa vaini ko sa vavakole ligu kapa vaini pa limana i Pero sisa, 22 goto na kutadi ira na tinoni roroiti bereti sa sa vaborua pa gou vei puputa tugu sa ruvata veini vania i Josepa.

23 Ba pa liguna isa sa na kutadi ira na tinoni popogoso kapa vaini bubukuna tana bangara sa sake isongo roroqu kamua isa si Josepa goto sa roqu muma palenia sosoto.

41

Karu Putagita Tai Pero

1 Ego tonai sa jola karu aoro doruna poni sa putagita si Pero sa pira sa vei: sa korapa turuona pa keketaina na ovuku pa Naili sisa, 2 poni sa qai bola votu sale koko pa ovuku sa ka vitu bulumakau momorutu babata jongadi beto na nyonyobokodi ko qai korapa gagani pa leo buburu pie. 3 Ego ira ka vitu goto bulumakau babatikaredi beto liliqiridi sa qai votu tuti saleria sira aipira ko qai lao turu kataparia sira na nyonyobokodi pa tutuqelena na ovuku Naili. 4 Beto qai lao tu na bulumakau babatikaredi beto na liliqiridi ko qai gani beto paleria sa ka vitu bulumakau momorutu bababta jongadi beto na nyonyobokodi. Beto poni sa dorava si Pero.

5 Beto sa putagita mule sisa sa pira sa vei: ka vitu batu vuiti mamaladorurudi beto jojongadi sa qai toa pa kai gogou vuiti gu. 6 Pa ligudi ira sa qai votu lame sa ka vitu goto batu vuiti liliqiridi beto mamaleidi sa veiniria na gava dadanga pa sagere tapo. 7 Ego ko qai lao tu ira na batu vuiti liliqiridi ko qai ponyoloria sa ka vitu batu vuiti mamaladorurudi doruna. Totonai sa dorava si Pero sa gigilai sa sa putagita gu sisa.

8 Ego ko sa vuvugei neqa, poni sa sa takulanga na roquna, ko sa kuku vakamuria sa doru tinoni roroiti potana beto ira na tinoni gigigalai pa Ijipi ko sa ule vaniria i Pero sa karu ona putagita ba kepotu sa kame vei bi ruvata vania sa nona putagita.

9 Beto isa sa na kutadi ira na tinoni popogoso kapa vaini sa parangia si Pero, pira saunia, Koi! &lt;&lt;Bangara, pa ngeni alepi sa qa gigila kamua ara sa na qua sela. 10 Kai totoso ao Pero sa qu tagigirinigei sagei na mua nabulu ko qu vatomesiu sara beto na kutadi ira na tinoni roroiti bereti pa ruma tana kutadi ira na tinoni kopu. 11 Kai bongi qe okoto putagita beto sagei karu, beto okoto putagita tamigei karu sa qai koledia na ruruvatadi beto tugu. 12 Ego kai koburu marene Hiburu sa sa suvere tavitigei ketakoi, kai nabulu tana kutadi ira na tinoni kopu pa ruma vaipiu. Ko qe ule vania sa na mei putagita, beto sa okoto ruvata vanigei, sa na ruvatadi na mei putagita. 13 Ko isatugu vei sa ruvata vanigei isa sa qai gore votu beto tugu. Ara sa sa vatoqo ligusiu pa qua roitina goto isa kame sa qai vaborua,&gt;&gt; sau.

14 Poni sa vaigarunu si Pero ko mai sisiqarai riu tekua pa ruma vaipiu si Josepa sau. Ko pa liguna sa resa beto sa bei poko poni sa sa kamu turu pa moena i Pero.

15 Poni i Pero sa parangia si Josepa, pira sau, &lt;&lt;Kai putagita sa qa putagitania ara ba kepotu sa kame bi ruvatia sa na putagita taqu. Ba ara qa nongoronigo sao sa tonai qu nongoria sa na putagita sa qu boka ruvatia,&gt;&gt; saunia.

16 Sa oea i Josepa si Pero, pira saunia, &lt;&lt;Nake ara sa.&gt;&gt; &lt;&lt;Na Tamasa tu mina oea na mua nyorogua sao Pero,&gt;&gt; saunia.

17 Beto sa pira saunia i Pero si Josepa, &lt;&lt;Pa qua putagita sa, qa korapa turuqua pa tutuqelena na ovuku pa Naili sara, 18 poni qai votu sale ka vitu bulumakau nyonyobokodi beto momorutu babata jongadi ko qai korapa ngoja pa buburu pie. 19 Pa ligudi ira sa qai votu tuti saleria ira sa ka vitu bulumakau na mamaleidi beto qai batikare jola beto qai liqiri betodia. Qa oqoro tugu batiria ara sira na bulumakau babatikaredi vevei inara pa doru eqa pa ijipi 20 Beto qai lao tu ka vitu bulumakau liliqiri batikaredi ko qai gani beto paleria sa ka vitu bulumakau nyonyobokodi qai votu sale momoe. 21 Ba pa liguna qai tei gani ponyoloria tu pa iapadi ba sake tadogoro pikata sa vei bai tei ponyolo gorenia tu pa iapadi, na dorodi sa korapa tugu batikare qai vei perangana. Beto sa qa dorava sara.&gt;&gt;

22 &lt;&lt;Ego beto qa batia mule pa qua putagita vinarua sa api, Qa batiria sa ka vitu batu vuiti mamaladorurudi beto na jojongadi sa qai toa votu sae pa kai gogouna gu. 23 Ego beto sa qai takelai votu tuti liguria mutu sa ka vitu batu vuiti mamaleidi, liliqiridi beto matedi sa veiniria na gava dadanga pa sagere tapo. 24 Ira na batu vuiti liliqiridi pira sa qai poko amuria sa ka vitu batu vuiti jojongadi inara. Qa pojaniria sira na tinoni roroiti potana ba kepotu sa kame vei bi ruvata vanisiu,&gt;&gt; saunia.

25 Poni sa pira saunia i Josepa si Pero, Ego! &lt;&lt;Na putagita tao Pero sa kame gu beto vaitoto gu. Na Tamasa sa vadogoronigo sa na sa tata mina roitinia isa sau. 26 Ka vitu bulumakau jojongadi sa ka vitu aoro sira, beto ka vitu batu vuiti jojongadi ba ka vitu aoro tugu sira ko kame gu beto vaitoto tugu sa karu putagita inara. 27 Ka vitu bulumakau liliqiridi beto babatikaredi qai votu tuti saleria sa ka vitu aoro sira beto ka vitu batu vuiti ikikeredi sa vamateria na gava dadanga pa sagere tapo sa ka vitu aoro tugu sira. Ko ka vitu aoro songe sira.&gt;&gt;

28 &lt;&lt;Ko isatugu vei qa tei pojanigo tu ara ao Pero perangana sa na Tamasa sa vadogoronigo sa na sakasa mi roitinia sau. 29 Ka vitu aoro totoso masuru sa sa korapa lame pa doruna ia pa Ijipi, 30 ba ka vitu aoro tana totoso songe sa mina tuti lameria. Ko doru na masurudi na gagani pa Ijipi sa kode mai taroqu muma pale, beto na songe sa mina piaria na ia. 31 Ko na masuruna na gagani sa minake taroroqu ura na songe isa mina tuti lame sa mina neqi jola sosoto. 32 Ko na ginuana vei beto na putagita tao Pero sa votu karu totoso sa ura na Tamasa sa tei vatoqoa tu sa na totoso mina raja ko nake sovaina gu beto mina vagore votua sisa.&gt;&gt;

33 &lt;&lt;Ko sa vei sa, kopira tugu sa ao sa mu doria sa kai tinoni sa boka rorove beto na tinoni tatavagigalana ko mu vania na neqi ko mina kuta uanania sa na ia pa Ijipi. 34 Ao Pero mu udukuria sira na tinoni mamata ko mai mamataniria na ia ko ira sa mai tekua sa kame pa lima pa dorudi na ababu pa Ijipi pana ka vitu aoro masuru. 35 Ira sa mai boko vaikamuniria sa doru na gagani pa aoro jongana qai lame aipira beto na neqi muna vaniria ao sa, mai boko vaikamuniria sa na vuiti ko mai kopuniria pa ruma vavakoleni gagani pa doru gugusu lavata. 36 Ko na gagani aipira sa mai tavakole kale vananama vaniria na tinoni ko mai tekuria pana ka vitu aoro songe mina kamua pa ia pa Ijipi ko na songe mike nganguluria ira na tinoni,&gt;&gt; sau.

37 Poni sa rove vajonganaia i Pero beto ira doru tinoni lalavata tana sa na rorove tai Josepa. 38 Ko sa nanasaria i Pero sira nona tinoni lavata, pira sau, &lt;&lt;Ai vei tana boka batia tu gita sa kai tinoni sa vevei na tinoni api, isa sa kolea na gagalana na Tamasa?&gt;&gt; sau.

39 Beto pira saunia i Pero si Josepa, &lt;&lt;Na Tamasa sa vabatinigo ao sa doruna na sakasava aipira ko kepore mule sa kai tinoni rorove beto tatavagigalana vevei ao. 40 Ao gu sa muna kuta uanania sa na ruma taqu, beto na parangamu ao sa mai tuti vaiketia sira doru tinoni taqu. Goto isa tugu na totoqona binangara sa, ara qa ululu jolanigo sao,&gt;&gt; sau sisa.

I Josepa Na Kuta Pa Ijipi

41 Beto pira saunia i Pero si Josepa, Vainongoro! &lt;&lt;Qa udukigo ara sao ko muna kuta uanania ao sa na ia doruna pa Ijipi,&gt;&gt; saunia. 42 Beto sa unusu vagorea i Pero sa na ringi sa kolea na vinagigila vinaruana na bangara pa kakarusu limana ko sa vasolapania pa kakarusu limana i Josepa. Beto sa vasaenia na poko gojo kokoregana beto sa vapakunia kai papaku qolo pa ruana. 43 Beto sa vakoi lekogia sisa pa totopili tana tinoni vinarua pa nona binangara beto ko qai kukuku pa moena isa sira na tinoni, pira qarigu, &lt;&lt;Kokotungu gore beto,&gt;&gt; qarigu. Ko sa vakuta uanania isa sa na ia doruna pa Ijipi.

44 Beto pira saunia i Pero si Josepa, &lt;&lt;Ara si Pero, ba pa vinamalumu gu tamu sa mai boka ovulia na limadi beto mai vakanokia na nenedi sira na tinoni pa leona na ia pa Ijipi,&gt;&gt; saunia. 45 Beto sa vaisongonia i Zapenati Panea si Josepa beto ko sa vania ko na maqotana isa si Asenati na tuna rereko i Potipera isa na iama pa Oni. Ko sa lekogo ovikiria i Josepa sira na ia pa Ijipi.

46 Ka uengavuluputa aorona si Josepa totonai sa podalai roiti sisa tai Pero na bangara pa Ijipi. Ko sa koko tai Pero si Josepa ko sa lekogia isa sa doru na ia pa Ijipi. 47 Ko na peso sa masuru vatatale pa leona ka vitu aoro totoso masuru. 48 Sa boko vaikamuniria i Josepa sira na gagani qai vua pa leona ka vitu aoro totoso masuru pa ia pa Ijipi ko sa vakoleniria pa gugusu lalavata. Na gagani qai tavakole kale pa okokoto gugusu lavata ira sa qai tateku tugu pa ia qai kole pa vailivutaina na gugusu isa. 49 Ko sa boko vavaikamuniria i Josepa sa na kiko vei tu na nagasa pa poanana tinganai sa jola vivitigi ko sa nogoto tu kuti vagoreria isa ura sa jola sosoto pa pada.

50 Totonai sa oqoro raja na songe, poni sa karu marene sa i Josepa sa vaporeniria tai Asenati na tuna rereko i Potipera isa na iama pa Oni. 51 I Josepa sa vaisongonia i Manase sa isa pa moa ura pira sau, &lt;&lt;I Tamasa sa varoqumuma palenisiu pa doru na qua tapata beto ira doru na tatamana tana tamaqu,&gt;&gt; sau sisa. 52 Na vinarua marene sa sa vaisongonia i Eparemi ura pira sau, &lt;&lt;Na Tamasa sa vavuasiu pa ia ketakoi qa gosoro tapata,&gt;&gt; sau sisa.

53 Ego ko sa lame okoto sira ka vitu aoro totoso masuru pa Ijipi, 54 beto ko sa podalai gu sa ka vitu aoro totoso songe, vei puputa tugu sa pojai i Josepa. Ko doru ia sa sa raja sa na songe ba pa ia doruna pa Ijipi sa kole gu sa na gagani. 55 Ba totonai qai podalai burana mamate sira na tinoni pa Ijipi, poni sa qai lukana uui lao tai Pero tepagadia gagani. Poni sa garunuria i Pero sira doru tinoni pa Ijipi, pira sauniria, &lt;&lt;Mu lao tai Josepa ko isa mina ule vanigou na sa muna roitinia,&gt;&gt; sau.

56 Totonai sa uli kamuria na songe sa na gugugusu doruna pa vailivutaina, poni sa sa revangaria i Josepa sa doru ruma vavakoleni gagani beto ko sa vavainiria tadira na tinoni pa Ijipi sa na vuiti, ura sa neqi viva sa na songe sa raja pa ia pa Ijipi. 57 Ko ira doru tinoni sa qai lame pa Ijipi ko mai vai vuiti tai Josepa qarigu, ura sa neqi viva sa na songe pa doruna ia.

42

Ira Na Tugana Marene i Josepa qai Gore Pa Ijipi

1 Ego totonai sa gigilai i Jekopi sa na kiko sa sa kole pa Ijipi poni, sa pira sauniria sira na tuna marene, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu kole gu toqo vaidoke tari lana?&gt;&gt; sauniria. 2 Beto sauniria mule, &lt;&lt;Qa nongoria sa na kiko sa kole pa Ijipi qarigu. Ko mu gore vai vanigita kaki kiko ketakoi, ko ta toania ko take mate,&gt;&gt; sau.

3 Poni sa ira ka manogaputa tugana i Josepa sa qai gore ko mai vai kiko pa Ijipi qarigu. 4 Ba i Jekopi sake vatutiniria ira si Benisimani isa na tasina i Josepa ura kita vei ko mi gosoro tapata sau. 5 Ko ira na tuna marene i Izireli sa qai somana tutiiria sira kaki goto tinoni qai gore vai kiko pa Ijipi ura pa ia pa Kenani ba sa raja tugu sa na songe.

6 Ego i Josepa sa na tinoni mamata pa ia pa Ijipi, ko isa sa vavainiria tadira doru na tinoni pa ia sa na kiko. Ko totonai qai kamu pa Ijipi sira na tugana i Josepa, poni saqai lao titi opo gore pa peso pa moena isa. 7 Isa tugu sa batiria na tugana si Josepa sa, sa gigalariaona ba sa roiti vei kai tinoni karovona sisa ko sa paranga sasasururia, pira sau, &lt;&lt;Pai qu koko lame vei sagou?&gt;&gt; sauniria.

Poni pira qarigu sira, Koi! &lt;&lt;Agei na koko lame vei mei pa ia pa Kenani,&gt;&gt; &lt;&lt;Ko me vai kiko qeu,&gt;&gt; qarigunia.

8 I Josepa sa gigalariaona sa na tugana goto ira sa qaike gigalia sisa.

9 Beto isa sa sa roroqu kamua i Josepa sira nona putagita veveidi ira na tugana ko pira sauniria, &lt;&lt;Na tinoni qu tome golomo sagou. Mu tome ko mu doro poaria gu ketakoi mina boka pururu tome vei na kana qugu,&gt;&gt; sauniria.

10 Poni qai oea sisa, pira qarigu, Koi &lt;&lt;Dai! mei tinoni lavata.&gt;&gt; &lt;&lt;Agei na mua nabulu aipira sa qe kamu ko me vai kiko gu qeu sa. 11 Agei doru pira sa na tuna marene beto gu kai tinoni. Na sosotona sa qe pojanigo api ko nake tinoni me lame tome golomo doro poai na miu ia qeu,&gt;&gt; qarigunia.

12 Ba pira sauniria mutugu sira, &lt;&lt;Dai!&gt;&gt; &lt;&lt;Qu seke. Qu lame ko mu batia ketakoi mina boka pururu tome vei na kana qugu,&gt;&gt; sauniria.

13 Ba pira qarigu mutugu sira, &lt;&lt;Agei na mua nabulu aipira sa ka manogarua tamatasi na tuna marene beto gu kai tinoni sa suvere pa Kenani. Isa pa ligu bebeto sa sa korapa suvere tana tamamei goto kame sa tei kepore tu,&gt;&gt; qarigunia.

14 Sa pira sauniria i Josepa sira, &lt;&lt;Isa tugu vei qa tei pojanigou tu ara. Na tinoni qu tome golomo tugu sagou. 15 Ba jongana, pira mana podeke veinigou ara sagou: Pa isongona i Pero na bangara toana sa, munake isongo taloa lani sagou tinganai mina kamu tu lani sa na tasimiu pa ligu. 16 Ko mu garunia sa kame agou ko mi riu toni vakamua sa na tasimiu goto agou doru mule sa muna takopu pa ruma vaipiu ko ta doria vei sosoto tugu sa na paranga qu pojaria ba dai, sauniria. Vei munake vei sa pa isongona i Pero na bangara toana sa, na tinoni qu tome golomo tugu sagou.&gt;&gt; 17 Beto ko sa vatomeria pa ruma vaipiu ka ue rane.

18 Pa vinaue rane poni sa pira sauniria i Josepa sira, Jongana, &lt;&lt;Mu roitinia gu agou sa na sakasava ma pojanigou ara api qau ko mu toa ura ara ba qa matagutunia na Tamasa. 19 Vei mina tinoni tarangemiu sosoto sagou sa kame agou sa mina suvere jola pa ruma vaipiu goto agou doru mule sa mu pogoso muleniria na kiko pa miu gusu tadira na miu tatamana qai korapa burana vaivasevi. 20 Ba muna isongo toni kamunia taqu sa na tasimiu pa ligu bebeto soni vei tu sa na sosotona tugu sa na miu vavakato managu sara beto vei tu sa munake tavamate,&gt;&gt; sauniria. Poni qai vaegoa gu ira sa na sakasava sa pojaniria isa.

21 Beto qai kole vaipaparanga mekadi sira ka manogaputa tamatasi, pira qarigu, &lt;&lt;Inana sa, taqe tekua na vinakilasa sa gita pa laena na tasida. Taqe batioda sa ai sa vitigi veinia isa sa na tapata taqe roiti laonia gita tana totonai sa tepa vivitigi gita ko take vaia sau, ba taqeke vainongoro ko sa vei sa taqe gosoronia na tapata gita sa na ginugua isa,&gt;&gt; qarigu mekadi.

22 Poni sa oeria i Rubeni sira, pira sauniria, &lt;&lt;Qa pojanigou tugu sara boko tasiqu, pira qaunigou, muke kotia na koburu qaunigou. Ba agou quke vainongoro. Ko kopira sa tana isongo laea tugu gita sa na orunguna isa,&gt;&gt; sau sisa. 23 Qaike gigilai ira sa i Josepa sa sa korapa nonongoriaona sa na sa qai korapa pojai ira ura isa sa kai goto tinoni tu sa sa ruruvata vakarovo vania.

24 Ko sa rijo vasou tadira ko sa podalai lukana, beto sa gabala muleria ko sa parangaria. Beto sa tekua si Simioni ko sa piua pa moedi ira.

25 Ego beto sa vaigarunu si Josepa ko qai vapugeleni kiko sa na baiki tadira, qai kura muleniria pa leo baiki sa na dia poata siliva beto qai vatana vaniria na besa pa dia rerege mule. Pa liguna sa roiti veiniria isa inara, 26 poni sa qai vamakeleria pa dia dongiki sa na dia kiko beto ko qai taloa riu.

27 Pa kai ia ketakoi qai vajola bongi, poni sa kame ira sa sa revangia nona baiki ko mi vagagania nona dongiki sau sa, sa batia sa nona poata siliva pa mangana nona baiki.

28 Ko pira sauniria sira na tugana na tasina, Koi! &lt;&lt;Sa tavamule sa na poata siliva taqu.&gt;&gt; Dotu! &lt;&lt;Pa leo qua baiki api,&gt;&gt; sauniria.

Poni sa tadungana na bulodi ko qai matagutu neneqere ko pira qarigu, &lt;&lt;Na sa pu vei pira ko na Tamasa sa roiti veinigita tu pira?&gt;&gt; qarigu.

29 Totonai qai mule kamu tai Jekopi na tamadi pa ia pa Kenani sa, qai vavakato vania sa doru sakasaa sa taroiti tadira. Pira qarigu, 30 &lt;&lt;Na tinoni isa sa bangarania na ia isa sa sa paranga sasasurugei beto sa roiti veinigei tu kale agei qe korapa lao tome golomo doro poai na dia ia sau. 31 Ba pira qeunia, Na sosotona sa agei nake tinoni qe korapa tome golomo pa ia tamugou. 32 Ka manogarua tamatasi sagei na tuna beto gu kai tinoni. Kame sa tei kepore tu goto isa pa ligu bebeto sa sa korapa suvere tana tamamei pa ia pa Kenani qeunia,&gt;&gt; qarigu.

33 &lt;&lt;Beto pira saunigei sa na tinoni sa bangarania na ia isa, &lt;Ego pa soana vei api sa mana gigilai ara sa na tinoni tarangemiu sagou: Kai tasimiu sa muna loai taqu goto agou doru sa mu pogoso mule vaniria na gagani na miu tatamana qai korapa burana vaivasevi. 34 Ba muna tonia lame taqu sa na tasimiu pa ligu bebeto ko mana vasosotoa ara sa na tinoni tarangemiu sosoto tugu sagou beto nake tinoni sa tome golomo doro poai na ia. Poni mana ruvata vamule vanigou sa na tasimiu, beto muna boka rijo lao lame pa ia lani sau&gt;,&gt;&gt; qarigu.

35 Totonai qai kole vuvaniria na dia baiki sa, korapa kura koledia pa okoto dia baiki sa na kukurani poata sa kolea na siliva. Ko totonai qai batia ira beto na tamadi sa na kukurani siliva, poni sa qai matagutu. 36 Poni sa parangaria i Jekopi na tamadi sira, pira sau, &lt;&lt;Qu tei teku beto paleniria tu sira na tuqu. I Josepa sa tei kepore tu, i Simioni sa tei kepore tu ko kopira mu tekua mutu si Benisimani qugu. Doru tapata sa qai raja gu taqu,&gt;&gt; sau sisa.

37 Poni sa parangia na tamana si Rubeni, pira sau, &lt;&lt;Vei maneke toni mulenia tamu sa na koburu sa muna boka vairia gu sa karu tuqu marene ara inara. Mu vakolea pa limaqu ara sisa beto kode ara mana toni mulenia tamu,&gt;&gt; saunia.

38 Ba pira tu sau si Jekopi, &lt;&lt;Na tuqu sa minake gore tavitigou ura na tugana ba sa tei mate tu ko mekana gu isa kopira sa suvere. Ko vei mina gosoro kalea kaki tapata pa soana totonai qu korapa gore sa, na takulanga gu sa kode muna vagorenisiu pa leo pou ara sagou,&gt;&gt; sauniria.

43

Na Rerege Gore Vinarua Pa Ijipi

1 Ego na songe sa sa korapa neqi pa doruna na ia. 2 Totonai qai teku vabetoria sa doru na kiko qai tekuria pa Ijipi, sa pira sauniria na tamadi sira, &lt;&lt;Mu mule gore ko mu vai vanigita mule ka visa tetekuna,&gt;&gt; sauniria.

3 Ba sa parangia tu i Jiuda sisa, pira sau, &lt;&lt;Na tinoni isa sa paranga vaneneqi gei sagei, Pira saunigei, &lt;Vei munake tonia sa na tasimiu sa munake batia na isumataqu ara sagou&gt;. 4 Ko vei muna garunu vatutinigei sa na tasimei sa, mene gore vai vanigo sa na tetekuna. 5 Goto vei munake garunu vatutinigei sisa, meneke gore ura na tinoni isa sa pira saunigei, &lt;vei minake tutigou sa na tasimiu sa muneke bati ligua na isumataqu saunigei&gt;,&gt;&gt; qarigunia.

6 Poni sa nanasa si Izireli, pira sau, Ai sa vei ko qu ule vania tu sa na tinoni isa koleona kai tasimei qugunia ko qu vanisiu na tapata sara? sau.

7 Poni qai oea ira sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Na tinoni isa sa nanasa vivitiginia sa na veveimei agei beto na mei tatamana. Pira sau, &lt;Na tamamiu sa korapa toaona?&gt; &lt;Koleona mule kai tasimiu?&gt; saunigei. Ko agei qe oeria gu sa na sa sa nanasanigei isa. Ai vei mene gigilai agei sa isa kode pira minagu, &lt;Muna toni lagerenia na tasimiu minagunigei&gt;,&gt;&gt; qarigunia.

8 Beto sa pira saunia i Jiuda si Izireli na tamana, &lt;&lt;Mu garunu vatutinisiu ara sa na koburu ko agei me qaqiri ko me riu kopira, ko agei beto ao beto ira na tuda ta toa ko take mate. 9 Ara mekaqu mana tapogosonia beto ao muna boka jutunisiu gu sa na toa tana koburu. Ko vei maneke toni mulenia tamu beto munake batia lani pa moemu sa, ara mana tajutunia sisa pa moemu ao kamua na kamua. 10 Ko inara gu sa vei, goto vei beke vavabongi agei sa, be tei boka riu tu kopira beto ko be tei rua vidulu tu,&gt;&gt; sau sisa.

11 Poni sa pira sauniria i Izireli na tamadi sira, &lt;&lt;Ego vei mina vei tugu isa sa, pira mu roiti vei: Mu kuraniria pa baiki sa kaki vuvua pa mumuqu beto mu pogoso gore vania na tinoni isa, na juki miu vaivana tana sa- iapeki oela beto iapeki muji, kaki oela umumanga jonga beto na moa, kaki vua ngari beto na alimoni. 12 Mu tamo ruai sa na poata siliva qu aruria perangana ura na poata siliva qai kole pa mangana na miu baiki sa muna kaqama muleniria pa limamiu. Palu qai kura kaleniria gu sinara. 13 Beto mu tonia sa na tasimiu inana ko mu qairi ko mu mule gore tana tinoni isa. 14 Beto na Tamasa neqina jola mi vanigou na jongana totonai muna turu pa moena na tinoni isa ko mina vamalumu vanigou ko mai tuti mulegou sa na tugamiu i Simioni beto na tasimiu i Benisimani. Goto ara sa, vei maneke isongoria sa, maneke isongoria tugu,&gt;&gt; sau sisa.

15 Ko qai teku pogosoria ira na tuna sa na vaivana beto na poata siliva tamo rua beto qai tonia si Benisimani ko qai qaqiri ko qai gore pa Ijipi ko qai lao turu pa moena i Josepa.

16 Totonai sa batia i Josepa si Benisimani sa kamu tavitiria ira sa, sa pira saunia sa na tinoni kopu pa nona ruma, &lt;&lt;Mu toni laoniria na tinoni pira pa ruma beto mu kubolia kai papausu ko mu vatanai na tetekuna ura kode korapa rane mai teteku tavitisiu ara sira na tinoni aipira,&gt;&gt; saunia.

17 Ko na tinoni kopu sa roitinia sisa vei sa pojania i Josepa ko sa toni laoniria pa ruma tai Josepa sa na tinoni aipira.

18 Ego qai matagutu sira na tinoni aipira totonai qai toni laoniria pa ruma tai Josepa. Ko pira qarigu, &lt;&lt;Isatugu pa laena na poata siliva qai kole pa leo oda baiki pa totoso momoe sa qai teku lamenigita lani. Ko sa nyorogua rapatagita beto vakilasagita beto mi tekunigita nona pinausu beto mi tekuria na oda dongiki sau basava,&gt;&gt; qarigu.

19 Ko qai lao kamua sa na tinoni kopu tai Josepa ko qai parangia pa totomena na ruma tana. 20 Pira qarigunia, &lt;&lt;Koi iviva,&gt;&gt; be parangigo mai. &lt;&lt;Pa totoso momoe sa qe lagere vai kiko lani sagei. 21 Ba kai ia ketakoi qe puta, poni sa qe ruvataria na mei baiki qeu sa, agei doru sa qe okoto batiria pa mangana na mei baiki sa na mei poata siliva isa qe vavainiria. Ko qe pogoso muleniria pa limamei aipira. 22 Na poata siliva mene vai liguni kiko sa qe posoria pa limamei aipira. Qeke gigilai i sei sa vakoleria sa na poata siliva pa leodi na mei baiki,&gt;&gt; qarigu.

23 Poni sa pira sauniria, &lt;&lt;Koi jongana gu sina.&gt;&gt; &lt;&lt;Muke matagutu. Na miu Tamasa, na Tamasa tadira na tamamiu sa vakoleria pa leo baiki tamugou sa na poata inara, goto ara na poata siliva tamugou sa qa tekuria tu,&gt;&gt; sau. Beto ko sa vavotu vaniria si Simioni.

24 Sa toni tomeniria na tinoni kopu pa leona na ruma tai Josepa sira na tinoni pira, sa vatana vaniria na pie ketakoi mai loqaria na nenedi beto sa vaniria na gagani sa na dongiki tadira. 25 Qai vatanai sa na dia vaivana verania mina kamu i Josepa na korapa rane ura qai tei nongoronia tu sa kode mai teteku tavitia isa sira pa nona ruma qarigu.

26 Totonai sa kamu pa ruma si Josepa sa, qai valaoa sa na dia vaivana qai pogoso tomeniria pa ruma beto qai titi opo gore pa peso pa moena isa. 27 Sa nanasaria ai qai veveigadia, beto poni sa pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa korapa veveigana sa na tamamiu babaragoso qu vavakato vanisiu? Ai vei sa korapa toaona?&gt;&gt; sauniria.

28 Poni qai oe lao sira, pira qarigu, &lt;&lt;Na mua nabulu na tamamei sa sa korapa toaona beto sa korapa suvere vataleona gu,&gt;&gt; qarigunia. Beto ko qai titi opo gore ko qai valavatia.

29 Totonai sa dogoro laolame ko sa batia si Benisimani na tasina isa kai tinadi gu ira karu poni sa sa nanasa, &lt;&lt;Isa na tasimiu pa ligu bebeto qu pojanisiu sapi?&gt;&gt; sauniria. Beto pira saunia, &lt;&lt;Na Tamasa mi mananigo tuqu,&gt;&gt; sau. 30 Beto sa koi vei kanoko na bulona si Josepa totonai sa batia na tasina ko, sa sisiqarai votu nyaqoa kai eqa ko mi lukana sau. Ko sa tome pa ona lose mekana ko sa lukana ketakoi.

31 Pa liguna sa puqa vapidilia sa na isumatana sa sa votu lame beto sa kole aru tamana mulenia mekana sa sa paranga, pira sau, &lt;&lt;Mu iai na tetekuna,&gt;&gt; sau.

32 Ko qai ia vania na tetekuna sisa mekana kai ia, ira na boko tamatasi sa kai ia qai toqo mekadi, beto ira na tinoni Ijipi qai teteku tavitia isa sa kai ia qai toqo mekadi, ura ira na tinoni Ijipi sa qaike boka teteku tavitiria sira na tinoni Hiburu ura na ikerena jola tadira na tinoni Ijipi sa sa vei isa. 33 Beto ira na tugana na tasina sa qai vatoqoniria pa moena isa tuti pa aorodi podalai pa moa ko sa kamu tana isa pa ligu ko qai okoto vaidogoro lao lame mekadi beto qai gabara. 34 Totonai qai taiania sa na tetekuna sa tavatana pa tevolo tai Josepa sa, na iana i Benisimani sa ka lima totoso sa mota jola jolaniria ira doru qai teteku. Ko qai teteku beto buku qeqera tavitia isa sira.

44

Kai Kapa Siliva Pana Kai Baiki

1 Ego i Josepa sa garunia sa na tinoni kopu pa nona ruma, pira saunia, &lt;&lt;Mu vapugeleniria na tetekuna sa na baiki tadira na tinoni inara isa vei mai boka pogosia, beto na dia poata siliva sa mu okoto kura muleniria tugu vei pa dia leo manga baiki. 2 Beto sa, mu kurania sa na kapa taqu isa na kapa siliva ina pa leo manga baiki tana tinoni isa pa ligu bebeto, vei tugu nona poata siliva sa vainia na kiko,&gt;&gt; sau. Poni sa roitinia tugu isa sa na manugu sa garununia i Josepa.

3 Totonai sa kabere vuvugei, poni sa qai loa variuria tavitiria na dia dongiki sira na tinoni ira.

4 Ego qai votu loai ira sa na gugusu lavata ba totonai qai oqoro taloa vasou sa, pira saunia i Josepa sa na ona tinoni kopu, &lt;&lt;Qaqiri ko kopira tugu mu adu tutiria sa na tinoni pori, beto totonai muna kamuria sa pira munaguniria, &lt;Ai sa vei ko qu beinia tu na ikerena sa na jongana? 5 Ko isa tugu na kapa sa bubukunia na tinoni lavata taqu beto sa dodogoro votuniria na sakasava golomodi sisa. Na roiti ikikerena sa qu roitinia agou inara munaguniria&gt;,&gt;&gt; saunia.

6 Ko totonai sa riu kamuria, poni sa sa pojaniria tugu sa na paranga tai Josepa aipira. 7 Ba pira qarigu tu sira, &lt;&lt;Ai sa vei ko sa paranga vei tu inara sa na tinoni lavata? Bi maragovi tu mene roitinia agei na mua nabulu sa na sakasava vevei inara. 8 Na poata siliva tu qe batiria pa leo mei manga baiki ba qe pogoso mule vanigo tu ao koko pa ia pa Kenani tu Ko ai vei beto mene boka iko siliva babi na qolo mutu pa ruma tana tinoni lavata tamu? 9 Ba vei kame agei na mua nabulu sa bi tapoa sa tekua sa, mina mate tugu sisa beto agei doru mule sa mene ona pinausu gu na tinoni lavata,&gt;&gt; qarigu.

10 Poni pira sau sisa, &lt;&lt;Ego jongana ropi, kopira ta roiti vei isa qu pojai agou. Isa na tinoni sa tapoa sa tekua sa mina pinausu taqu goto agou doru sa munake tajutunia sa na tapata isa,&gt;&gt; sauniria.

11 Ko qai okoto sisiqarai vagorea pa peso sa na dia baiki beto qai okoto ruvata revangaria sa na dia baiki. 12 Beto sa podalai nyaqo sa na tinoni kopu podalai tana isa pa moa ko sa kamu tana isa pa ligu bebeto, poni sa sa tabata pa leo baiki tai Benisimani sa na kapa. 13 Poni qai ririkataria sa na dia poko beto qai okoto susurana pa dia kameli sa na dia sakasava ko qai mule pa gugusu lavata.

14 Ego i Jiuda beto ira na tugana beto na tasina sa qai tome pa ruma ti Josepa ko i Josepa sa korapa tugu ketakoi ko qai gona oponiria pa peso pa moena isa. 15 Poni sa pira sauniria i Josepa, &lt;&lt;Na sa sa qu roitinia agou? Quke gigilai agou sa na tinoni vevei ara api sa mana boka dogoro votuniria gu sa na sakasava golomodi?&gt;&gt; sauniria.

16 Poni pira sau si Jiuda, &lt;&lt;Na sa mule menegu agei tana qua tinoni lavata?&gt;&gt; &lt;&lt;Na sa mene boka pojai agei? Na sa mule mene roitinia ko mene boka talegasamei sagei? Ko kopira na Tamasa sa poai sa na sela tamigei. Ko kopira sa agei sa na pinausu gu tamu ao na qua tinoni lavata- agei doru tavitia tugu isa na tinoni sa tapoa sa tekua na kapa,&gt;&gt; sau sisa.

17 Ba pira tu sau si Josepa, &lt;&lt;Bi maragovi tu mana roitinia ara sa na roiti api. Isa gu na tinoni sa tapoa sa tekua na kapa sa mina pinausu taqu. Goto agou doru sa muna mule sae, vabubulemiu tana tamamiu,&gt;&gt; sau sisa.

18 Poni sa kanoko tata lao tana si Jiuda ko pira sau, &lt;&lt;Muke veinisiu qua tinoni lavata. Bu vamalumusiu ko ma parangigo mai ao na qua tinoni lavata. Muke kokoranisiu ara na mua nabulu ura ao sa vaitoto vei gu i Pero sao. 19 Qua tinoni lavata! Perangana qu nanasagei sagei na mua nabulu, &lt;Ai vei korapa suvereona na tamamiu beto koleona kai tasimiu marene?&gt; qugunigei. 20 Poni pira qeunigo sao qua tinoni lavata, &lt;E! Korapa suvereona na tamamei babaragoso beto kai tuna marene isa sa podo totonai sa tei baragoso vivitigi tu isa. Na tugana sa tei mate tu ko mekana gu isa sa korapa suvere sa ira karu kai tinadi ko na tamana sa roroqu vivitigia sisa&gt;,&gt;&gt; qeunigo.

21 &lt;&lt;Poni pira qugunigei sagei na mua nabulu, &lt;Mu toni lagerenia taqu ko ma batini mataqu sisa&gt; qugunigei. 22 Poni pira qeunigo sao qua tinoni lavata, &lt;Na koburu sa tapata mina loai na tamana ura vei mina loai sisa sa kode mina mate gu sa na tamana&gt;, qeu. 23 Ba pira qugunigei tu sagei na mua nabulu, &lt;Vei mineke tuti lageregou sa na tasimiu sa munake bola bati ligua na isumataqu ara,&gt; qugu. 24 Ko totonai qe mule sae kamua sa na mua nabulu na tamamei, poni sa qe vavakato vania sa doru na paranga qu pojai ao na qua tinoni lavata.&gt;&gt;

25 Ego sa sovai, &lt;&lt;poni sa pira sau sa na tamamei, &lt;Mu mule gore ko mu vai vanigita mule ka visa tetekuna,&gt; saunigei. 26 Ba pira qeunia, &lt;Agei meneke boka gore. Vei mina tutigei tu na tasimei pa ligu sa mene gore. Ura agei meneke boka batia na isumatana na tinoni isa vei mineke tutigei na tasimei pa ligu&gt;,&gt;&gt; qeunia.

27 &lt;&lt;Poni pira saunigei sa na mua nabulu na tamamei, &lt;Qu gigilaimiu agou sa karu tuqu marene sa sa vapodo vanisiu ara na maqotaqu&gt;.&gt;&gt; 28 Kame ira karu sa sa taloa taqu ko totonai pira qau, &lt;&lt;Vavagila kaki manugu pirudi qai tei garata pipiara pale tu sisa.&gt;&gt; Ko qake batia ara sisa kamua tugu pa ngeni alepi. 29 Ko vei muna teku variunisiu mule sapi ko mina gosoro kalea na tapata sisa sa na mamata takulanga gu sa, kode mina vagorenisiu pa leo pou ara, saunigei.

30 Ko sa vei sa, &lt;&lt;Vei mana mule sae tana mua nabulu na tamaqu sara ko na koburu minake tutigei sagei sa na toa tana tamana sa piulai vaikamu gu pana toa tana tuna gu api ke, 31 ko totonai mina batia na tamamei kepore sa na koburu poni sa kode mina mate gu sisa. Ko na takulanga gu mene vagorenia pa leo pou agei na mua nabulu sa na mua nabulu na tamamei, 32 Ura ara na mua nabulu qa tapogosonia tana tamaqu sa na koburu api.&gt;&gt; Pira qaunia Vei maneke toni mulenia sa na koburu alepi sa ara mana tajutu tarinia pa moemu ao na tamaqu kamua na kamua qaunia.

33 &lt;&lt;Ko ai vei bi ara na mua nabulu ba beia sa na koburu ko ba suvere vei na pinausu tamu ao na qua tinoni lavata goto na koburu bi tuti mule saeria sira na tugana. 34 Ai mana boka roiti vei mana mule kamua na tamaqu vei maneke toni mulenia sa na koburu? Dai! Qake nyorogua batia na takulanga mina gosoria na tamaqu,&gt;&gt; saunia.

45

I Josepa sa ulevotu mulenia mekana

1 Ego sake boka sosoto aru mulenia pa moedi ira doru ona tinoni roiti si Josepa, ko sa kukuria, pira sau, &lt;&lt;Mu vaiolo voturia pana taqu sira doru,&gt;&gt; sau. Ko kepotu sa kame bi suvere sa totonai sa ule votu mulenia mekana tadira na tugana na tasina si Josepa. 2 Beto sa lukana uui viviva si Josepa ko ira na tinoni tu pa Ijipi ba qai nongoria beto ira pa ruma tai Pero ba qai nongoria tugu.

3 Beto pira sauniria i Josepa sira na tugana na tasina, Ara Josepa sapi! Ai vei sa korapa toaona na tamaqu? sauniria. Ba ira na tugana na tasina sa qai kununu gu koledia ura qai matagutu vivitiginiria pa moena isa.

4 Beto isa sa pira sauniria i Josepa sira na tugana na tasina, &lt;&lt;Lame tata taqu,&gt;&gt; sau. Totonai qai lame tata tana sa, pira sauniria, &lt;&lt;Ara na tasimiu i Josepa sapi, isa qu vavai lagerenia pa Ijipi agou. 5 Ba munake takulangania beto munake tagigiri mulenigou mekamiu sa vei qu vavai lagerenisiu ara lani ura na Tamasa tu sa garunu valagere momoesiu sara ko mai tavasare sa na toa. 6 Kopira sa tei karu aoro tu sa raja pa ia sa na songe ko ka lima aoro mutu sa kole totonai mina kepore tugu sa na umuma beto na lolokete pa inuma. 7 Ba na Tamasa sa garunu valagere momoesiu sara ko mi kole jola sa kai minete tinoni tamugou pa nabana beto mi tavasare sa na toa tamugou pa kai soana vaivagabarana jola,&gt;&gt; sau.

8 &lt;&lt;Ego ko, nake agou qu garunu valageresiu lani sara, goto na Tamasa tu. Ko isa sa vatoqosiu sara ko ara sa na tamana i Pero beto na tinoni lavata tadira doru ona tatamana isa beto na tinoni mamata pa doruna ia pa Ijipi. 9 Ko mu sisiqarai mule sae tana tamaqu ko mu pojania sisa, Pira sau sa na tumu marene i Josepa; Na Tamasa sa vatoqosiu ko na tinoni lavata pa Ijipi sara. Ko mu gore lagere taqu, muke vavabongi. 10 Muna suvere pa pikata ia pa Qoseni ko muna boka suvere tata taqu- ao, ira na tumu beto na mabusu beto ko ira na miu sipi, na qoti, na bulumakau beto doruna sakasava qu isongoria. 11 Ko ara mana dodogorogou ketakoi pa kalena na tetekuna ura ka lima aoro tu sa sa kole beto sa mina jola sa na songe api, kita vei ko mu malanga vaivasevi sa ao, ira na mua tatamana beto doru na vei qu isongia, munagunia.&gt;&gt;

12 &lt;&lt;Ko na matamiu mekamiu sa batisiu beto vei tugu na matana mekana i Benisimani na tasiqu alepi sa, ara Josepa sosoto tugu sa qa korapa paparangagou alepi. 13 Ko muna ule vania na tamaqu sa veveidi doru na vinalavata qa taiania ara pa Ijipi beto veveidi doru na sakasava qu batiria. Beto ko muna sisiqarai toni lagerenia lani sa na tamaqu,&gt;&gt; sauniria.

14 Beto isa sa sa boru lulukania si Benisimani na tasina ko i Benisimani ba sa boru lulukania tugu sisa. 15 Beto sa ao memekaria na paparadi sa doru tugana beto sa lukana tatariria. Pa liguna isa poni sa ira na tugana na tasina sa qai parangia sisa.

16 Totonai sa kamu pa ruma tai Pero sa na nongorona na kamudi ira na tugana na tasina i Josepa sa, i Pero beto ira doru tinoni lalavata tana sa qai qera. 17 Ko pira saunia i Pero si Josepa, &lt;&lt;Mu pojaniria sa na tugamu na tasimu ko mai surana vapugeleni tetekuna sa na dia mamanugu mamade nene beto mai mule pa ia pa kenani, 18 beto ko mai toni lagereniria lani sa na tamamiu beto na miu tatamana beto mu lagere taqu. Ara mana vanigou na ia jojongana pa Ijipi beto muna boka teteku vatale pa teteku jojongadi pa ia lani,&gt;&gt; munaguniria.

19 Beto mu pojaniria, pira muguniria, &lt;&lt;Mu tekuria kaki totopili pa Ijipi ketakoi muna surananiriaira na miu koburu, na maqotamiu beto sa mu surania sa na tamamiu ko mu lagere. 20 Muke pavu doro roroquria sa na miu isisongo ura doru sakasava jojongadi pa Ijipi sa kode muna isongoria gu muguniria,&gt;&gt; sau sisa.

21 Ko qai roiti vei tugu sira na tuna i Izireli. I Josepa sa vaniria na totopili vei sa garununia i Pero beto vei tugu na besa pa dia rerege mule pa Kenani. 22 Sa okoto vaniria na poko kokoregadi sira na tugana goto i Benisimani sa kue gogoto poata siliva beto ka lima bebei sa na poko sa vania sisa. 23 Beto tana tamana sa, aipira sa sa vaigarununia mai vania: ka manogaputa dongiki marene qai vasurananiria na sakasava jojongadi pa Ijipi, beto ka manogaputa dongiki rereko qai vasurananiria na kiko, na bereti beto kaki sakasa mina arua i Jekopi totonai mina rerege gore pa Ijipi. 24 Beto poni, sa garunu variuria sa na tugana na tasina, beto totonai mai taloa riu qarigu sa, pira sauniria, &lt;&lt;Munake vaivatorasa pa soana,&gt;&gt; sau.

25 Ko qai taloa pa Ijipi sira ko qai sae pa ia pa kenani kamua si Jekopi na tamadi. 26 Beto qai ule vania sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Sa korapa toaona gu si Josepa! Ko isa sa na tinoni mamata pa doru ia pa Ijipi,&gt;&gt; qarigunia. Poni sa dugala vasiboro na bulona si Jekopi ura sake vasosotoria sira. 27 Ba pa liguna qai vavakato vania sa doru paranga sa pojaniria i Josepa, beto totonai sa batiria sa na totopili sa vaigarununiria i Josepa ko mai surana gorenia isa pa Ijipi sau poni sa sa ngangali ligu sa na gagalana i Jekopi na tamadi. 28 Poni pira sau si Izireli, Pada gu kopira! I Josepa na tuqu sa korapa toaona. &lt;&lt;Ara ma gore ko ma batia sisa totonai qa oqoro mate,&gt;&gt; sau sisa.

46

I Jekopi Sa Gore Pa Ijipi

1 Ego ko sa taloa pa Kenani si Izireli pogosoria sa doru sakasava sa isongoria, ko sa gore vei pa Biaseba ko ketakoi sa vavakukuvu lao tana Tamasa tai Aisake na tamana.

2 Ego na Tamasa sa parangia si Izireli pana kai dodogoro na bongi, pira saunia, &lt;&lt;Jekopi! Jekopi,&gt;&gt; sau.

Sa pira sau sisa, &lt;&lt;Api sara,&gt;&gt; saunia.

3 Sa pira sau sa na Tamasa, &lt;&lt;Ara sa na Tamasa, na Tamasa tana tamamu.&gt;&gt; &lt;&lt;Muke matagutu gore pa Ijipi, ura mana roiti veinigo kai puku tinoni lavata ketakoi ara sao. 4 Ara mana gore tavitigo pa Ijipi beto mana isongo toni sale mulenigo. Beto na limana tugu mekana i Josepa kode mina voporia sa na matamu ao,&gt;&gt; sau.

5 Ego ko sa qaqiri si Jekopi ko sa taloa pa Biaseba, ko ira na tuna marene qai tonia si Jekopi na tamadi, beto doru dia koburu beto na maqotadi pana totopili sa garunu vasalea i Pero ko mina surania i Jekopi saunia. 6 Qai toniria tugu vei sa na dia papausu beto na isisongo qai teku isongoria pa Kenani ko qai gore pa Ijipi sira Jekopi beto ira doru na vuana. 7 Sa toni goreniria pa Ijipi isa sira na tuna marene na tuna rereko beto doru na mabusu- doru na vuana isa.

8 Aipira sa na isongodi ira na tuna marene i Izireli (i Jekopi beto ira na tuna marene isa) qai gore pa Ijipi.

I Rubeni na tuna pa moa i Jekopi.

9 Ira na tuna marene i Rubeni sa: I Hanoki, i Palu, i Hezironi beto i Kami.

10 Ira na tuna marene i Simioni sa: I Jemueli, i Jamini, i Ohadi, i Jakini, i Zoha beto i Saulu isa na tinana sa kai rereko pa Kenani.

11 Ira na tuna marene i Levi sa: I Qesoni, i Kohati beto i Merari.

12 Ira na tuna marene i Jiuda sa: I Ere, i Onani, i Sela, i Perezi beto i Zera (ira Ere beto i Onani sa qai tei mate tu pa ia pa Kenani).

Ira na tuna marene i Perezi sa: I Hezeroni beto i Hamulu.

13 Ira na tuna marene i Isaka sa: I Tola, i Pua, i Jasubi beto i Simironi.

14 Ira na tuna marene i Zebuluni sa: I Seredi, i Eloni beto i Jahaleli.

15 Aipira sa na tuna marene i Jekopi sa vaporeniria tai Lia pa Padani Arami tavatia kai tuna rereko nisongona i Dina. Ko na vaikamudi ira na tuna marene na rereko sa ka uengavulu kue.

16 Ira na tuna marene i Qadi sa: I Zeponi, i Haqi, i Suni, i Eziboni, i Eri, i Arodi beto i Areli.

17 Ira na tuna marene i Asa sa: I Imina, i Isiva, i Isivi beto i Beria. Na luludi rereko si Sera. Ira na tuna marene i Beria sa: I Hebe beto i Malakiele.

18 Aipira sa na tuna marene i Jekopi sa vaporeniria tai Zilipa isa na nabulu rereko i Labani sa vania i Lia na tuna rereko. Ko na vaikamudi sa ira ka manoga vonomo.

19 Ira na tuna marene i Jekopi sa vaporeniria tai Resolo sa: Ira Josepa i Benisimani. 20 Pa Ijipi sa, ira Manase beto i Eparemi sa karu tuna marene i Josepa sa vaporeniria tai Asenati na tuna rereko i Potipera isa na iama pa Oni.

21 Ira na tuna marene i Benisimani sa: I Bela, i Beke, i Asibeli, i Qera, i Namani, i Ehi, i Rosi, i Mupimi, i Hupimi beto i Aradi.

22 Aipira sa na tuna marene i Jekopi sa vaporeniria tai Resolo. Ko na vaikamudi sa ira ka manoga made.

23 Na tuna marene i Dani sa: i Husimi.

24 Ira na tuna marene i Naputali sa: I Jaziele, i Quni, i Jeze beto i Sileme.

25 Aipira sa na tuna marene i Jekopi sa vaporeniria tai Biliha isa na nabulu rereko i Labani sa vania i Resolo na tuna rereko. Ko na vaikamudi ira doru sa ka vitu.

26 Ko dorudi ira qai gore pa Ijipi tavitia i Jekopi vei ira na orunguna sosoto isa goto nake anye tavitiniria na maqotadi ira na tuna marene sa ka vonomo ngavulu ka vonomo na vaikamudi.

27 Ko vei mina anye tavitiniria sa karu tuna marene i Josepa qai podo pa Ijipi sa, ira na tinoni pa tatamana tai Jekopi qai gore pa Ijipi sa ka vitu ngavulu puta na vaikamudi.

28 Ego i Jekopi sa garunu valao momoea tai Josepa si Jiuda ko mi ule momoe vania sa na soana sa lao vei pa Qoseni sau. Ko totonai qai kamu pa pikata ia pa Qoseni sa, 29 I Josepa sa vananama vakolea sa nona totopili isa mina lao gosoronia i Izireli na tamana pa Qoseni saunia. Ko isa tugu sa lao bola votu pa moena na tamana si Josepa sa, sa boru lulukanania sisa.

30 Beto pira saunia i Izireli si Josepa, &lt;&lt;Kopira mana boka matequa gu ura kopira qa batia mekaqu na isumatamu sa qu korapa toamua sao,&gt;&gt; saunia.

31 Beto pira sauniria i Josepa sira na tugana na tasina beto ira doru na tavitina i Jekopi, &lt;&lt;Ara sa mana lao parangia si Pero beto mana pojania sa agou na tugaqu na tasiqu beto doru tavitina na tamaqu qu suvere pa ia pa kenani sa qu tei kamusiu tu ara. 32 Ko na tinoni aipira sa na tinoni kokopu sipi, na papausu ko qai toniria tugu vei sa na dia gogodo sipi na bulumakau beto doru sakasava qai isongoria managunia. 33 Ko vei mina kukugou si Pero ko pira minagu, &lt;Na sa na miu roit sagou minagu sa,&gt; 34 pira munagunia, Agei na mua nabulu aipira sa podalai tu na iketemei sa na kokopuniria gu na papausu qai vevei ira na tamamei sa na mei roiti munagu. Poni sa kode mina malumu vasuveregou sa pa pikata ia pa Qoseni, ura na sakasava ikikerena jola tadira na tinoni Ijipi sa na roiti tadira na tinoni kokopu sipi,&gt;&gt; sauniria.

47

1 Ego ko i Josepa sa lao pojania si Pero, pira sau, &lt;&lt;Na tamaqu beto ira na tugaqu na tasiqu tavitiria na dia gogodo sipi na bulumakau beto doru na sakasava qai isongoria sa qai tei kamu tu koko pa ia pa Kenani ko qai korapa pa Qoseni sa kopira,&gt;&gt; saunia. 2 Beto sa vileria sira ka lima tugana ko sa toni laoniria tai Pero.

3 Sa nanasaria i Pero sira ka visa tamatasi, pira sauniria, &lt;&lt;Na sa sa na miu roiti sagou?&gt;&gt; sau.

Poni pira qarigunia si Pero, &lt;&lt;Agei na mua nabulu aipira sa na tinoni kokopu sipi,&gt;&gt; &lt;&lt;Na roiti tugu qai roroitinia na tamamei,&gt;&gt; qarigunia. 4 Beto pira qarigunia mutu, &lt;&lt;Qe kamu suvere vei na tinoni karovomei lani sagei, ura na songe sa raja vaneneqi sa pa Kenani ko na mei papausu ba kepore sa na buburu vei ketakoi bai gagani. Ko sa vei sa, bu vamalumugei ko be suvere pa ia pa Qoseni sagei na mua nabulu,&gt;&gt; qarigu.

5 Poni pira saunia i Pero si Josepa, &lt;&lt;Na tamamu beto ira na tugamu na tasimu sa qai kamu tamu, 6 ko na ia pa Ijipi sa pa moemu inana, ko mu vasuvereria pa kai kobu ia vavaguana sa na tamamu beto ira na tugamu na tasimu mu vasuvereria pa Qoseni beto vei muna gigilaria koledia sa kaki tinoni boboka, poni sa mu udukuria ko mai tinoni kopuniria na papausu taqu,&gt;&gt; sau sisa.

7 Ego beto sa tonia i Josepa si Jekopi na tamana ko sa lao turu pa moena i Pero ko i Jekopi sa manania si Pero. 8 Poni i Pero sa nanasia si Jekopi, pira sau, &lt;&lt;Ka visa na aoromu sao?&gt;&gt; saunia.

9 Poni pira saunia i Jekopi si Pero, &lt;&lt;Na aoro qa suvere vei na tinoni karovoqu ara sa kai gogoto uengavuluputa. Qai papaka beto sa koleria na tapata sa na aoro qa toania ara beto qaike kakasa vei na aoro qai toania ira na tamaqu vei na tinoni karovodi,&gt;&gt; saunia. 10 Beto poni sa manania i Jekopi si Pero beto sa votu taloa tai Pero sisa.

11 Ko sa vasuvere togasaria i Josepa pa Ijipi sira na tamana, na tugana na tasina beto sa vaniria na kobu ia vavaguana pa Ijipi isa na pikata gugugusu pa Ramisisi tutia tugu vei sa pojai i Pero. 12 Ko i Josepa sa kole dodogororia pa tetekuna sira na tamana, na tugana, na tasina beto pa doru na tatamana tana tamana, tutia tugu na anyedi ira na dia koburu.

I Josepa Beto Na Songe

13 Ego doruna na pipikata ia sa kepore sa na gagani ura sa raja vaneneqi sa na songe ko na ia pa Ijipi beto na ia pa Kenani sa qai burana vaivasevi beto sa veiniria na songe. 14 Ko i Josepa sa tekuria sa doruna poata qai kole pa Ijipi beto pa kenani qai vainiria na kiko ko sa pogoso laoniria pa ruma tai Pero.

15 Ko totonai sa pidili sa na poata tadira na tinoni pa Ijipi beto pa Kenani sa, doruna pa Ijipi sa qai kamu tai Josepa ko pira qarigunia, &lt;&lt;Mu vanigei na gagani. Ai sa vei ko mene mate vuvusu tu pa moemu ao lani ura kopira na mei poata sa beto pudala,&gt;&gt; qarigunia.

16 Poni pira sauniria i Josepa, &lt;&lt;Ego mu vakamuria na miu papausu ropi. Ko ara ma vanigou na gagani beina na miu papausu ura sa beto pudala na miu poata qugu,&gt;&gt; sau. 17 Ko qai pogoso kamuniria tai Josepa sa na dia papausu ko sa vaniria sa na gagani vaibeiniria na dia hose, na sipi, na qoti, na bulumakau beto na dongiki. Ko inara sa toka veiniria isa sa pa aoro doruna, sa vaibeiniria na gagani sa doruna dia papausu.

18 Totonai sa okoto sa na aoro isa sa, qai kamu mule tana sa pa aoro pa liguna isa ko pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Meneke golomia tamu na mei tinoni lavata sa, na mei poata sa beto pudala ko na mei papausu sa na mua ao na mei tinoni lavata, kepore mule sa kai sa mene vanigo ao goto na tinimei tugu beto na kobu ia tugu qe isongoria. 19 Ai sa vei ko mene mate vuvusu tu pa moemu ao- Agei beto na mei kobu ia. Ko mu vainigei na gagani sagei beto na mei kobu ia ko agei beto na mei kobu ia sa mene pinausu vanigo gu ao Pero. Ko mu vanigei na kiko ko me boka toa beto meke mate beto na kobu ia sa mike qasania kai sa,&gt;&gt; qarigunia.

20 Ko i Josepa sa vai beto vania i Pero sa doru na ia pa Ijipi ura ira dodoru tinoni pa Ijipi sa qai vavainiria sa na dia ia ura sa raja vaneneqiria sa na songe. Ko na ia pa Ijipi sa i Pero sa isongoria, 21 beto i Josepa sa vapinausuria sira na tinoni podalai pa kai uquna pa ia pa Ijipi ko sa lao kamu pa kai kalena tu. 22 Goto na ia tugu tadira na Iama sa sake vaia isa ura i Pero tugu sa vavaniria iapeki ia sira na iama ko qai boka tetekuni gagani sa ketakoi na ia sa vaniria isa. Ko sa vei sa qaike vavainia sa na dia ia sira.

23 Pira sauniria i Josepa sira na tinoni, &lt;&lt;Kopira pa ngeni alepi sa qa vaigou ara sagou beto na miu ia ko na ona i Pero sagou. Ko aipira sa na kiko ko mu umai sa na ia. 24 Ba totonai mina kamua sa na totoso ababu sa, kame pa lima sa muna vania i Pero goto ka made pa lima sa muna kopuniria ko muna umuma soga beto na tetekuna tugu vei tamugou mekamiu na miu tatamana beto na miu koburu.&gt;&gt;

25 Poni pira qarigu sira na tinoni, &lt;&lt;Qu aloria ao sa na toa tamigei.&gt;&gt; &lt;&lt;Qu roiti vajongana lame tamigei sao na mei tinoni lavata ko agei sa nona pinausu gu i Pero sa kopira,&gt;&gt; qarigu.

26 Ko i Josepa sa vaturua sa kai vavanau veveina na ia pa Ijipi sa korapa tugu tavaroiti kamua pa rane pa ngeni alepi. Ko na vavanau isa sa kame pa lima pa dorudi na sakasava qai tateku pa inuma sa tana na bangara i Pero. Na ia tugu qai taiania ira na Iama sa sake isongia i Pero.

27 Ego ko qai suvere togasa pa Ijipi pa pikata ia pa Qoseni sira na tinoni Izireli. Qai isongodia sakasava ketakoi beto qai vua ko qai soku vatatale.

28 Ka manogavitu aoro sa sa suvere pa Ijipi si Jekopi ko na kakasana na toa tai Jekopi sa kai gogoto made ngavulu vitu aoro. 29 Totonai sa tata kamua na totoso mina mate si Izireli sa, sa kukua si Josepa na tuna beto pira saunia, &lt;&lt;Vei muna qeranisiu ara sao sa, mu vakolea na limamu pa kauru avaqu ara beto mu taringungutinia sa ao muna vatadogoronia na mua roroqu beto na mua rarange lame taqu ko munake golomosiu sa pa Ijipi, 30 goto totonai mana mate ko mana kamuria na tamaqu sa, muna pogoso votunisiu tu pa Ijipi beto ko muna sae golomosiu ketakoi qai tagolomo ira,&gt;&gt; sau.

Poni pira saunia i Josepa sisa, Jongana! &lt;&lt;Kode mana roitinia ara sa isa vei qu pojai ina,&gt;&gt; saunia.

31 Ko pira sau si Izireli, &lt;&lt;Mu maulunisiu,&gt;&gt; sau sisa. Ko sa maulunia i Josepa sisa beto sa titi opo gore pa batuna nona opata si Izireli ko sa vatarasaea na Tamasa.

48

Ira Manase I Eparemi

1 Ego pa liguna aipira, pira qarigunia si Josepa, &lt;&lt;Koi sa vioro sa na tamamu,&gt;&gt; qarigu. Poni sa sa toniria isa sa karu tuna marene ira Manase i Eparemi. 2 Totonai qai ule vania si Jekopi, pira qarigunia, &lt;&lt;I Josepa na tumu marene sa kamu tamu sau,&gt;&gt; qarigu, poni sa sa vaipera tatakole ko sa toqo pa lovu si Izireli.

3 Beto pira saunia i Jekopi si Josepa, &lt;&lt;Na Tamasa neqina jola sa sa votu taqu pa Luzi pa ia pa Kenani, beto ketakoi sa mananisiu, 4 beto pira saunisiu, &lt;Mana vavuago beto mana vasokugo beto mana roiti veinigo kai puku minete tinoni ara sao beto mana vanigo ara sa na ia api ko ira na vuamu ao vuka risa mai isongia kamua na kamua&gt;.&gt;&gt;

5 &lt;&lt;Ego ira karu tumu marene ao qai podo pa Ijipi totonai qa oqoro lagere ara tamu pa Ijipi sa taqu sira ko ira Eparemi i Manase sa taqu, vaitoto puputa vei tugu ira Rubeni i Simioni sa taqu. 6 Ira na koburu qu vaporeria ao pa ligudi sa tamu sira goto ira karu sa na ia mai isongia vuka risa sa na isongodi sa mai taanye tavitiniria na isongodi ira na tugadi. 7 Totonai qa korapa mule koko pa Padani sa, qa mamata takulanga jola sara ura sa mate si Resolo pa ia pa Kenani totonai tu qe korapa rererege lame mei, na souna iapeki koko pa Eparati. Ko qa golomonia tugu ketakoi pa keketai soana sa lao pa Eparati&gt;&gt; (isa pa Betilihema sisa), sau sisa.

8 Totonai sa batiria na tuna marene i Josepa si Izireli sa, sa nanasa, &lt;&lt;Ira sei sa pira?&gt;&gt; sau.

9 Poni pira saunia i Josepa sa na tamana, &lt;&lt;Ira na tuqu marene ara na Tamasa sa vanisiu lani sinara,&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Izireli, Mu valameria ko ma mananiria, saunia.

10 Ego sake kakabere vatale na matana si Izireli koi vei sa baragoso vivitigi ko sake boka batia kai sa. Ko sa toni vatata laoria tu tana i Josepa sira karu, ko na tamana sa aoria beto sa boruria.

11 Beto pira saunia i Izireli si Josepa, &lt;&lt;Qake rove veinia mana bati ligua ara sa na isumatamu ao, ba doro kopira na vuamu tu ba na Tamasa sa vabatinisiu,&gt;&gt; saunia.

12 Beto isa sa, sa teku varijoria i Josepa sa karu tuna pa tutungu nenena na tamana beto sa titi opo gore pa peso sisa. 13 Ego i Josepa sa aruria sira karu, i Eparemi pa kale matuana lao vei pa kale lima merina i Izireli beto i Manase pa kale merina lao vei pa kale lima matuana i Izireli, beto sa sa toni laoniria tana tamana. 14 Ba i Izireli sa alaka laonia tu sa na lima matuana ko sa vaoponia pa batuna i Eparemi tu ba isa pa ligu sisa, beto sa vaipiqosavalania sa na limana ko na merina sa vaoponia pa batuna i Manase ba i Manase tu sapa moa.

15 Beto poni sa manania si Josepa, pira sau,

&lt;&lt;Na Tamasa isa qai rererege pa moena,

Ira na tamaqu i Ebarahami beto i Aisake,

Na Tamasa isa sa paususiu

Pana doru na qua toa kamu pa ngeni alepi,

16 Na mateana isa sa alosiu ara pa doruna na tapata

Mi mananiria sa na koburu marene aipira.

Mai takukunia na isongoqu ara

Beto na isongodi ira na tamaqu ira Ebarahami i Aisake,

Beto mai vua vasosoku pa abana,&gt;&gt; sau sisa.

17 Totonai sa batia i Josepa sa na tamana sa vaopoa sa na lima matuana pa batuna i Eparemi sa, sake qera ko sa arua sa na limana na tamana pa batuna i Eparemi ko mi vakarovo laoa pa batuna i Manase sau. 18 Beto pira saunia i Josepa sa na tamana, &lt;&lt;Dai Tamaqu! Api tu sa pa moa! Vaoponia na lima matuamu pa batuna isa,&gt;&gt; saunia.

19 Ba sa daiona tu sa na tamana, pira sau, &lt;&lt;Qa gigilaiqua tuqu, qa gigilaiqua. Isa ba mina lame kai puku minete tinoni tugu beto mina kai tinoni poreveveina sisa. Ba isa tugu, na tasina sa mina tinoni poreveveina jola jolania isa, beto na vuana isa sa mai kai minete puku tinoni lavata,&gt;&gt; saunia. 20 Beto ko sa mananiria sa pa rane isa, pira sau,

&lt;&lt;Pa isongomu ao sa ara Izireli qa parangania sa na mana api

&lt;Na Tamasa mi roiti veinigo ira Eparemi beto i Manase sao&gt;,&gt;&gt; saunia.

Ko sa vamomoea isa si Eparemi beto sa valiligua isa si Manase.

21 Beto isa sa, pira saunia i Izireli si Josepa, &lt;&lt;Ara sa tata gu mana mate, ba na Tamasa mina vavaburogou ko mina toni mulenigou pa ia tana tamamiu. 22 Beto ara qa vanigo ao jolaniria ira na tugamu na tasimu sa kai kobu ia pa Sekemu isa na ia qa teku variuniria ara ira na tinoni Amorai pa qua benisi beto na bokala,&gt;&gt; saunia.

49

I Jekopi Sa Mananiria Na Tuna Marene

1 Ego beto sa, sa kukuria i Jekopi sira na tuna marene ko pira sauniria, &lt;&lt;Mu vaikamu ko ma ule vanigou sira na sakasava muna gosororia pa rane qai lame pori.&gt;&gt;

2 &lt;&lt;Mu vaikamu ko mu vainongoro, sagou na tuna marene i Jekopi;&gt;&gt;

&lt;&lt;Mu nongoria i Izireli na tamamiu.&gt;&gt;

3 &lt;&lt;Rubeni, ao sa na tuqu moa,

Na qua viva, na neqi momoe taqu,

Qu iolo pana vavagua, iolo pa neqi,&gt;&gt;

4 Qu tuara pipiara vei na kolo,

Ko munake iolo sao

Ura qu kesai na lovu tana tamamu,

Ko qu vapajia na qua kokolena.

5 &lt;&lt;Ira Simioni i Levi sa na tamatasi-

Na dia benisi sa na dia vavaipiaraina.&gt;&gt;

6 Make tomea na dia vavavanau ikerena,

Make somanania na dia vavaikamu,

Ura pa dia kokora qai vamatea na tinoni

Pa dia qeqera qai pano vapapalekaria na papausu.

7 Mi taleve sa na dia kokora, ura sa manginina jola

Beto na dia tagigiri ura sa iku vuvurungu!

Mana vaipikatainiria tai Jekopi

Beto mana vaipiarainiria pa Izireli.

8 &lt;&lt;Ao Jiuda, na tugamu na tasimu mai vatarasaego;

Na limamu mina pidururia na mua kana.

Mai titi opo gorenigo sira na tuna na tamamu.&gt;&gt;

9 Ao Jiuda sa na laione kokoregamu;

pa liguna qu tekua na mua boso qu mule kamu.

Vei na laione kokoregana sa gona toqo kole,

Vei na laione rereko- i sei mina nyorogua vatorasia sa?

10 Na kolu bangara minake taloa tai Jiuda,

Ko na opata bangara mina lame pa tutina isa

Tinganai mina lame kamu si Silo

Beto ira na tinoni mai vatabea sisa.

11 Mina piko vaturunia pa gou qurepi nona dongiki,

Nona tuni dongiki pa gou qurepi vua vatatalena;

Mina puaria pa kolo vaini nona poko

Nona poko gojo pa kolo jimirina na qurepi.

12 Na matana mina jimirini kolo vaini,

Na livona mina kekani meleke.

13 &lt;&lt;I Zebuluni sa mina suvere pa babatana

Ko mina babatana tadira na vaka;

Nona voloso mina kamu pa Sidoni.&gt;&gt;

14 &lt;&lt;I Isaka sa na dongiki pupuda tuva

Ba sa kole radonona pa vaikorapaidi karu ona totoqona.&gt;&gt;

15 Totonai sa batia nona ia miminerena sa na ia vavaguana

Beto nona kobu ia sa vavagua jola.

Poni sa poloa na pokotona ko mi pogoso sau

ko sa sugaria sa na mamata qai gona vatoparenia.

16 I Dani sa mina pituria ira nona tinoni

Vei tugu kame ira na bubutu Izireli.

17 I Dani sa mina kai dole pa keketai soana,

Na tuni dole poisini pa rereregena,

Isa sa garatia na kikijulu nenena na hose

Ko na tinoni sa koia sa vukele pelusu mulenia.

18 &lt;&lt;Na mua inalo ao sa qa korapa gegelenia, Iahova.&gt;&gt;

19 &lt;&lt;I Qadi sa mai rapatia ira na kana bola siborodi,

Ba isa mina rapata vapelusu ukuriuria.&gt;&gt;

20 &lt;&lt;I Asa sa vamasuria na gagani lilingina;

Isa mina vatanai na tetekuna bangara.&gt;&gt;

21 &lt;&lt;I Naputali sa na dia nake tapiko tarina

Isa sa vaporeria na paranga vavaguadi.&gt;&gt;

22 &lt;&lt;I Josepa sa na gasoro qurepi vua vatatale,

Na gasoro vua vatatale pa keketai vuvugu,

Ira na kaena qai ajara karovia na bara.

23 Qai vabatinia na kokora ko qai tupia;

Qai tagigirinia ira na kuta tinoni anga.&gt;&gt;

24 Ba sa toqo vamauru sa nona bokala,

Na limana sa sake kanoko kokomiti,

Ura na limana na Tamasa neqina tai Jekopi,

Ura na sepati, na patu tai Izireli,

25 Ura na Tamasa tana tamamu, isa sa tokanigo,

Ura na Tamasa neqina jola, isa sa mananigo

Na mana qai koko lagere vei pa noka,

Na mana qai vuvugu votu vei pa kauru lilisina,

Na mana qai lame vei pa susu beto pa iapa.

26 Ira na mana tana tamamiu sa qai poreveveina jolaniria,

Ira na mana lame veidi pa kukubo lalavata kokoleidi.

Jolaniria na vaitokai jongadi lame veidi pa kukubo kokoleidi.

Ira doru sakasava aipira sa mai kole pa batuna i Josepa,

Pa reana isa mina dodogororia ira na tugana na tasina.

27 &lt;&lt;I Benisimani sa na vulupu piruna;

Na vuvugei sa gani pipiaria na mamanugu sa vamatea

Na vevelu sa vaipikatainiria sa na isisongo sa tekuria,&gt;&gt; sau sisa.

28 Ko dorudi aipira sa ka manogarua bubutu Izireli, ko api sa na sakasava sa pojaniria na tamadi totonai sa mananiria beto sa vaniria tugu na okokoto mana sa pada mai tekua.

Na Mate Ti Jekopi

29 Ego beto i Jekopi sa sa vaniria sa na vavanau aipira, pira sauniria, &lt;&lt;Ara sa sa tata gu beto mana mate beto mana taboko lao vaikamu tadira na qua tinoni. Ko totonai mana mate sa, muna golomo tavitinisiu ira na qua tite pa bevi pa ia tai Eporoni na tinoni Hitai, 30 na bevi pa ia tai Makipela isa tata pa Mamiri pa ia pa Kenani isa i Ebarahami sa vainia tai Eporoni na tinoni Hitai ko na ia vavaigolomona saunia. 31 Ketakoi sa qai golomoniria ira Ebarahami beto i Sera na maqotana beto ketakoi qai golomoniria ira Aisake i Ribeka na maqotana beto ketakoi tugu qa golomonia i Lia ara. 32 Na kobu ia beto na bevi sa kole pa leo ia isa sa qai tavai tadira na tinoni Hitai,&gt;&gt; sauniria.

33 Totonai sa vaokotia i Jekopi sira na vavanau tadira na tuna marene sa, sa polo saenia pa nona kokolena sa na nenena, sa vasaenga bebeto ko sa mate ko sa taboko lao vaikamu tadira nona tinoni.

50

1 Ego sa opo gore borua i Josepa sa na tamana ko sa ao lulukania.

2 Beto sa garunuria i Josepa sira nona nabulu dokita ko mai roitia beto mai orani mereseni sa na kokobu tinina na tamana ko mike nyabo sauniria. Ko qai roitia beto qai orania na mereseni sa na kokobu tinina i Izireli, 3 ko sa tekuniria ka made ngavuluputa rane sa na roiti isa beto sa okoto sa na roitina na kokobu tini. Beto ka vitungavuluputa rane sa qai kole lukania ira na tinoni pa Ijipi si Jekopi.

4 Totonai sa jola sa na totoso qai kole lukania ira sisa sa, pira sauniria i Josepa sira na tinoni lalavata tai Pero, &lt;&lt;Vei muna tavaraguanisiu ara sagou sa, mu paranga vanisiu i Pero,&gt;&gt; pira mugunia, 5 Na tamaqu sa vamaulusiu sara pira sau, &lt;&lt;Ara sa tata mana mate ko pa bevi ketakoi qa kori vaoqilia mekaqu pa ia pa Kenani sa ketakoi sa muna golomonisiu,&gt;&gt; sau. Ko kopira bi vamalumusiu ko ba sae golomia na tamaqu beto ba mule bugunia, sau.

6 Poni pira sau si Pero, &lt;&lt;Mu sae ko mu golomia na tamamu isa vei sa vamaulunigo ko muna roitinia sau,&gt;&gt; saunia.

7 Ko sa sae golomia na tamana pa Kenani si Josepa. Doru tinoni lalavata tai Pero, ira na tinoni poreveveidi pa ruma tana beto doru tinoni poreveveidi pa Ijipi sa qai tutia sae i Josepa 8 beto ira na tatamana tai Josepa, ira na tugana na tasina beto ko ira na tavitina na tamana. Na tudia gu beto na dia papausu gu sa qai loaria pa ia pa Qoseni. 9 Ira qai kokoi pa totopili beto pa hose ba qai tutia sae tugu isa ko na minete lavata sosoto sa qai sae.

10 Totonai qai kamu pa ia tatapuni kiko tai Atadi, tata pa Jodani, qai lukana roroma beto uui viviva sira beto ketakoi sa i Josepa sa kole suvere lukania sa na tamana ka vitu rane. 11 Totonai qai batiria ira na tinoni qai lulukana pa ia tatapuni kiko tai Atadi sira na tinoni Kenani qai suvere ketakoi sa, pira qarigu, Koi! &lt;&lt;Ira pa Ijipi sa qai korapa roitinia na dia roiti tututi pa totoso takulanga,&gt;&gt; qarigu. Sa vei isa sa, na ia isa kai kalena pa Jodani sa qai vaisongonia Ebolo Miziraimi.

12 Ko ira na tuna marene i Jekopi sa qai tutia tugu sa na sa sa pojaniria na tamadi. 13 Qai surana saenia pa ia pa Kenani beto ko qai golomonia pa bevi pa ia tai Makipela tata pa Mamiri isa i Ebarahami sa vai tavitini ia tai Eporoni na tinoni Hitai perangana ko na ia vavaigolomona saunia isa. 14 Pa liguna sa golomia na tamana si Josepa sa, sa mule gore pa Ijipi sisa, ira na tugana na tasina beto ira doru tinoni qai tutia sae isa golomia na tamana.

I Josepa Sa Vamanotoria Na Tugana.

15 Ego totonai qai batia ira na tugana i Josepa sa mate sa na tamadi, poni sa pira qarigu, &lt;&lt;Ai vei vei bi korapa tu tagigirinigita i Josepa sa gita pa doru sela taqe roiti laonia tana ko bi vaibeiona biu?&gt;&gt; qarigu. 16 Ko qai valao paranga tai Josepa, pira qarigunia, &lt;&lt;Na tamamu sa pira saunigei sa totonai sa oqoro mate: 17 &lt;Pira munagunia si Josepa sau: Ara qa tepago sao tuqu ko mu taleosoniria sa na tugamu pana sela beto ira na tapata qai roiti vivikere laonia tamu.&gt; Mu taleosoniria sa na sela qai roitiniria ira na nabulu tana Tamasa isa na Tamasa tana tamamu,&gt;&gt; sau, qarigu. Poni sa lukana si Josepa totonai sa lame kamu tana sa na nongoro isa.

18 Beto poni qai tuti lame sira na tugana ko qai gona oponiria pa moena isa beto pira qarigu, &lt;&lt;Agei sa na mua pinausu gu ao,&gt;&gt; qarigunia.

19 Ba pira sauniria i Josepa sira, &lt;&lt;Muke matagutu. Na Tamasa sara? 20 Agou qu qaqirinisiu na ikerena saraba na Tamasa sa qairinia na jongana ko mi roitinia vei isa korapa taroiti pa ngeni alepi, na alodi na sosoku toa sau. 21 Ko vei sa muke matagutu. Ara mana dodogorogou sagou beto ira na miu koburu,&gt;&gt; sau sisa. Ko sa vamanotoria beto sa paranga vabubuleria sira na tugana na tasina.

Na Mate Ti Josepa

22 Ego ko sa suvere pa Ijipi si Josepa, isa beto ira na tatamana tana tamana. Sa suvere kai gogoto manogaputa aoro sisa, 23 ko sa bati kamua isa sa na vinaue popodo tadira na tuna i Eparemi beto vei tugu ira na tuna i Maki isa na tuna marene i Manase qai vakoleniria pa tutunguna i Josepa totonai qai podo.

24 Ego beto pira sauniria i Josepa sira na tugana na tasina, &lt;&lt;Ara sa tata gu mana mate. Ba na Tamasa kode mina lame sosoto tokanigou ko mina toni votunigou pa ia api lao pa ia sa maulu tarinirianiria ira Ebarahami, i Aisake beto i Jekopi,&gt;&gt; sau. 25 Beto ko sa vamauluria sira na tuna i Izireli, pira sau, &lt;&lt;Na Tamasa mina lame sosoto tokanigou ko totonai muna taloa lani sa muna pogoso vaioloria lani sa na pupudaqu ara,&gt;&gt; sauniria.

26 Ko kai gogoto manogaputa aorona si Josepa beto sa sa mate. Ko qai roitia beto qai orani mereseni sa na kokobu tinina beto qai kurania pa kai kesi vavakoleni tinoni matena pa Ijipi.

* 2:23 Pa paranga Hiburu &lt;&lt;na maqota&gt;&gt; sa na paranga &lt;&lt;issah&gt;&gt; goto &lt;&lt;na marene&gt;&gt; sa na paranga &lt;&lt;is&gt;&gt;. Ko qai vaiqiro sa karu paranga aipira.

* 3:20 Pa paranga Hiburu sa na isongo &lt;&lt;Ivi&gt;&gt; sa nongoro vei na paranga na ginuana sa &lt;&lt;na tinoni toadi&gt;&gt;.

† 3:24 Pa paranga Hiburu sa na &lt;&lt;kerubim&gt;&gt; sau. Na &lt;&lt;kerubim&gt;&gt; sa ira na manugu qai kopunia na susuverena tana Tamasa.

* 4:1 Na isongona i &lt;&lt;Keni&gt;&gt; beto na paranga Hiburu isa sa tapeluku &lt;&lt;Qa vaporea&gt;&gt; sa na ovelaidi sa qai vaiqiro.

† 4:2 Na ginuana na isongo &lt;&lt;Habel&gt;&gt; isa sa tapeluku Ebolo sa &lt;&lt;na rovu kolo, singo&gt;&gt;. Na toa tai Ebolo sa aputai jola vei na rovu kolo babi na singo tinoni

‡ 4:16 Pa paranga Hiburu na ginuana na isongo &lt;&lt;Nodi&gt;&gt; sa &lt;&lt;Lekogo lao lame&gt;&gt;, na ovelena sa vaiqiro vei na paranga &lt;&lt;Nadi&gt;&gt;, isa na paranga na ginuana &lt;&lt;Lekogo lao lame&gt;&gt; beto isa mina vei i Keni sau pa 4:12, 14.

§ 4:25 Pa paranga Hiburu sa na isongona i &lt;&lt;Seti&gt;&gt; beto na paranga sa tapeluku &lt;&lt;sa vakole vanisiu&gt;&gt; sa na ovelaidi qai vaiqiro. Totonai sa podo sa na koburu api poni sa na maqotana i Adama sa doro veinia na Tamasa sa vakole vania kai koburu ko sa vei sa vaisongonia i Keni.

* 5:2 Pa paranga Hiburu na paranga &lt;&lt;Adama&gt;&gt; na ginuana sa &lt;&lt;Na Tinoni&gt;&gt;.

† 5:29 Pa paranga Hiburu na paranga &lt;&lt;Noa&gt;&gt; sa vaiqiro vei na paranga &lt;&lt;manoto&gt;&gt;.

* 11:9 Pa paranga Hiburu na isongo &lt;&lt;Babel&gt;&gt; beto na paranga &lt;&lt;Balal&gt;&gt; na ginuana sa &lt;&lt;vairurai&gt;&gt; qai vaiqiro.

Ruti

1

2

3

4

Ruti

1

Na Tatamana Elimeleki Qai Oro Lao Pa Moabi

1 Ego ira na rane totonai qai korapa vavaitoni sira na tinoni vavaitoni sa sa raja pa peso pa Izireli sa kai songe. Ko sa taloa pa Betilihema pa Jiuda sa kai tinoni ko sa tonia sa na maqotana beto karu tuna marene ko sa oro lao suvere kai tinoni karovona pa ia pa Moabi. 2 Na isongona na tinoni isa si Elimeleki, na isongona na maqotana si Naomi, na isongodi ira karu tuna marene sa ira Maloni i Kilioni. Na tinoni Eparatimi na suveredi pa Betilihema pa Jiuda sira, ko qai karovo lao pa ia pa Moabi ko qai suvere ketakoi.

3 Ego ketakoi sa mate si Elimeleki na marenena i Naomi, ko sa suvere meka si Naomi beto ira karu tuna marene. 4 Ira karu tuna marene sa qai alavadia rereko Moabi, na isongona kame si Opa goto na isongona na vinarua si Ruti. Ko sa papada vei ka manogaputa aoro sa qai suvere ira ketakoi.

5 Ego beto sa qai mate mule sira Maloni beto i Kilioni, ko kopira sa taloa vamekaina sosoto si Naomi, kepore na tuna beto kepore na marenena.

Ira Naomi beto i Ruti Qai Mule Pa Betilihema

6 Ego totonai sa korapa tu pa Moabi sa nongoria i Naomi sa i Iahova sa mananiria sira na ona tinoni ko sa vamasuria mule na dia gagani qarigu, poni sa qaqiri si Naomi beto karu roana rereko ko mi taloa pa Moabi sau. 7 Ko sa iolo loaia isa sa na ia sa suveria ko ira karu roana rereko sa qai tutia ko qai tonia ira sa na soana ko mai mule pa peso pa Jiuda qarigu. 8 Poni pira sauniria i Naomi sira karu roana rereko, &lt;&lt;Mu mule pa ruma tana tinamiu agou karu. I Iahova mi vajongana lao tamugou kai muqisi vei tugu agou ba qu vajongana lao tadira qai tei mate loasiu tu beto taqu. 9 I Iahova mi tokanigou ko mu boka teku marenemiu mule ko mu isongia na miminerena jongana pa ruma tana,&gt;&gt; sauniria.

Beto i Naomi sa ao loloaria sira karu, poni qai lukana uui sira karu beto 10 pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Dai, agei karu sa mene tutigo tugu mule ao lao tadira na mua tinoni,&gt;&gt; qarigunia.

11 Poni pira sau si Naomi, &lt;&lt;Koi, mu mule, karu tuqu maqota. Ai sa vei ko muna tutisiu tu ara? Ai vei qai korapa boka poredia pa iapaqu ara kaki tuqu marene ko mai marenemiu? Tapata! 12 Mule, karu tuqu. Taloamiu, ura ara ba qa qoele ko maneke boka teku ligu marene. Vei bi koleona tugu na boka bau ko ba sogotia tugu kai marene kode bongi ko ba vapore koburu marene tugu, 13 poni ba ai vei muna kole tugu vera tinganai ko mai lavata? Ko muna kole tugu suvere naboko gagalemiu ko munake tekumiu marene? Dai, muke vei karu tuqu maqota! Ura isa qa gosoria ara sa pasa jolania isa vei qu gosoria agou karu, ura na limana i Iahova sa rajasiu sara,&gt;&gt; sauniria.

14 Poni qai lukana uui mule sira karu. Beto i Opa sa ao loloai sa na roana, goto i Ruti sa sa boru tamana vamamauru tana roana. 15 Poni pira sau i Naomi, &lt;&lt;Dotu! Na rereko tana tasina na marenemu ao sa sa tei muleona tu tadira nona tinoni beto tadira nona tamasa. Mu tuti mulea isa,&gt;&gt; saunia.

16 Ba pira tu sau si Ruti, &lt;&lt;Muke paranga jujukusiu ko ma loago babi ma gabala mule riu. Ura ketakoi muna lao ao sa ketakoi tugu mana lao sara. Ketakoi muna vajola bongi ao sa ketakoi tugu mana vajola bongi sara. Ira na tinoni tamu sa na tinoni taqu beto na Tamasa tamu sa na Tamasa taqu. 17 Ketakoi muna mate ao sa ketakoi tugu mana mate sara beto ketakoi tugu sa mana tagolomo sara. I Iahova mi roiti tarinisiu beto mi garunu vaitamo tatarinisiu tu na vinakilasa sara, vei kaki sakasa mai vaipikatainigita totonai sa oqoro vaipikatainigita na mate sa gita karu,&gt;&gt; sau.

18 Ego totonai sa dogoria i Naomi sa sa neqi togasa sa na roroqu tai Ruti ko mina tutia tu sisa sau, poni sa sa koroto paranga jujukia sa tonai.

19 Ko qai rerege totoni soana tu riudia sira karu ko tinganai qai kamu pa Betilihema. Totonai qai kamu pa Betilihema sira karu poni sa viuveo sa na gusu doruna. Ko qai vainanasa sira na rereko, &lt;&lt;Karuro! I Naomi tu sa api?&gt;&gt; qarigu.

20 Poni pira sauniria i Naomi sira na rereko, &lt;&lt;Muke kukunisiu i Naomi kopira. Mu kukunisiu gu i Pasa, ura na Tamasa neqina jola sa vapasa vivitigia na qua toa.* 21 Qa taloa riu na pugelequ sara ba i Iahova sa toni mule kamunisiu na kokobaqu. Ko ai sa vei qu kukunisiu tu i Naomi? I Iahova sa vanisiu na tapata sara; na Tamasa neqina jola sa ianisiu na ikerena sara,&gt;&gt; sauniria.

22 Ko inara sa vei beto sa qai mule kamu pa Betilihema koko pa Moabi sira Naomi beto na roana i Ruti. Ko totonai qai kamu pa Betilihema sa totonai sa na podalaina na totoso abu vaikamu bali.†

2

I Ruti Sa Gosoria I Boazi

1 Ego pa kalena tai Naomi sa koleona sa kai turana na marenena, na tinoni isa sa kai tinoni purana pa bubutu ti Elimeleki, ko na isongona isa si Boazi.

2 Ego kai rane i Ruti na rereko Moabi sa tepa tai Naomi, pira sau, &lt;&lt;Ai vei bu vamalumusiu ko ba lao pa ia umuma ko ba somana buti teku bali taloloa paledi tana tinoni bi dogoro vagosorosiu qau,&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Naomi, &lt;&lt;Mu lao, tuqu maqota,&gt;&gt; saunia.

3 Ko sa taloa ko sa lao pa ia umuma ko mi buti tuti bali taloloa paledi pa ligudi ira qai kokobu teku bali sau, poni sa sa toga kale vavajonga pale tu isa sa na kobu ia umuma tai Boazi isa kai tinoni pa bubutu ti Elimeleki.

4 Ko i Boazi tugu sa sa bola koko pa Betilihema, ko sa paranga gogosororia sira qai kokobu teku bali, pira sau, &lt;&lt;I Iahova mi vavaburogou,&gt;&gt; sau.

Poni sa pira qarigu sira, &lt;&lt;I Iahova mi mananigo ao,&gt;&gt; qarigunia.

5 Beto sa nanasia i Boazi sa nona nabulu sa kopuniria ira na tinoni kokobu bali, &lt;&lt;Na maqota tai sei sina?&gt;&gt; saunia.

6 Poni sa paranga sa nona nabulu sa kopuniria ira na tinoni kokobu bali, pira sau, &lt;&lt;Na maqota Moabi isa sa tutia mule i Naomi koko pa Moabi sina. 7 Sa tepa ko bi tutiria ira na tinoni kokobu bali ko bi somana buti vaikamuona bali taloloa paledi sau. Ko na vuvugei jonga tu sa podalai roiti tinganai sa kamua tu kopira, ko sa korapa gu minere mai iapeki totoso pa kauru aqaqo sina,&gt;&gt; sau sisa.

8 Poni sa paranga lao tai Ruti si Boazi, pira sau, &lt;&lt;Tuqu maqota, mu vainongoro. Munake lalao buti teku bali sa pana kai goto inuma. Munake taloa lani, goto mu togasa gu tadira na rereko roiti taqu aipira. 9 Mu dodoro kopunia sa ketakoi qai korapa kokobu vakoleria na bali ira na tinoni roiti, ko mu tuti pa ligudi ira na rereko. Qa tei suquturia tugu vei sira na marene qai roiti taqu ko maike kotigo. Totonai muna kidepe poni sa muna lao buku pana bogu pie qai tei vutugu vapugeleria tu ira na marene,&gt;&gt; saunia.

10 Poni sa sa sori tutungu ko sa opo kamu tu pa peso si Ruti beto pira sau, &lt;&lt;Koi qu tavaraguanisiu ko qu doro gigalasiu tu ara- ba ara ko kai tinoni karovoqu tu,&gt;&gt; sau.

11 Poni sa oe si Boazi, pira saunia, &lt;&lt;E, qa tei nongoronia tu ara sa doru sakasava qu roiti laonia ao tana roamu toto vei sa mate na marenemu. Qu loa paleria na tinamu na tamamu beto na mua gusu podona, ko qu kamu suvere tavitiria ira na tinoni quke gigilaria pa visa pira. 12 Ko i Iahova mi bei vanigo sa doru sakasava jojongadi qu roitiniria ao. Mi vaisisongo vapurago i Iahova Tamasa tadira pa Izireli sao ura pa kauru babanana isa qu kamu ongumua sao,&gt;&gt; sau.

13 Poni sa paranga si Ruti, &lt;&lt;Qa batia qu tavaraguanisiu, bangara, ura ara qake vei kame ira na nabulu rereko tamu sara bu qu vamanotosiu beto qu paranga vakopelia na buloqu,&gt;&gt; saunia.

14 Ego na totoso teteku sa pira sau si Boazi tai Ruti, &lt;&lt;Ina tekua kai kipa bereti ko mu totogolonia pana vaini,&gt;&gt; saunia.

Ko sa toqo tavitiria i Ruti sira na tinoni kokobu bali beto sa sa tekua i Boazi sa kaki bali parugudi ko sa kaqamania. Ko sa teteku si Ruti tinganai sa pote vatale ko sa kole tari tu sa na ona tetekuna. 15 Ego totonai sa turu lao buti bali mule si Ruti poni sa pira sauniria i Boazi sira na ona nabulu marene, &lt;&lt;Munake vanosoa sisa vei mina teku bali pa boko bali taviledi, goto muna vamalumia gu ko mina tekuona. 16 Beto ko mu unusuria sa kaki bali pa kokotu bali ko mu vakoleria tugu vei pa peso, ko isa mina boka buti tekuria beto munake tokea tugu vei,&gt;&gt; sauniria.

17 Ko sa kole buti teku bali pa inuma si Ruti tinganai sa gore tu na vevelu. Beto sa sa iru tekuria sa na kiko pana batudi na bali beto sa vaikamuniria sa padana kai bita pugelena.*

18 Ego sa pogosoria mule pa gusu sa na bali sa tekuria ko sa vabatinia si Naomi na roana beto ko rau votunia ko sa vania tugu vei sa na gagani sa pote loaria. 19 Poni sa nanasa si Naomi na roana, pira sau, &lt;&lt;Tuqu, pai qu buti bali pa ngeni? Pa inuma ti sei sa qu roiti? Na Tamasa mi manania sa na tinoni sa doro gigaligo ao,&gt;&gt; saunia.

Poni sa vavakatonia i Ruti tana roana sa na veveina na tinoni sa kole roiti vania, pira sau, &lt;&lt;Na isongona na tinoni qa roiti vania pa ngeni si Boazi,&gt;&gt; sau.

20 Poni pira saunia na roana si Naomi, &lt;&lt;Na tinoni isa sa i Iahova mi manania, isa doru totoso sa kopunia nona taringunguti tadira na tinoni toadi beto ira qai tei mate tu,&gt;&gt; sau. Beto pira mule sau, &lt;&lt;I Boazi sa na tavitimei agei ko isa sa na kopu vakarovo tadagita karu,&gt;&gt; saunia.

21 Poni sa pira sau si Ruti na rereko Moabi, &lt;&lt;Ko sa pojanisiu tugu vei ko mana togasa gu tadira nona tinoni roiti tinganai mina okoto tu sa na totoso abu bali saunisiu,&gt;&gt; saunia.

22 Poni sa pira sau lao tai Ruti na roana si Naomi, &lt;&lt;Vavagua, Tuqu. Mu roiti tavitiria gu ira na rereko roiti tana, ura kita mai kotigo pa inuma tana goto tinoni,&gt;&gt; saunia.

23 Ko i Ruti sa togasa gu tadira na rereko roiti tai Boazi ko sa kole bubuti bali tinganai sa okoto sa na totoso abu bali beto na vuiti. Ko sa suvere tavitia isa si Naomi na roana.

3

I Boazi Mina Tokania i Ruti Sau

1 Ego i Naomi na roana sa pira saunia si Ruti, &lt;&lt;Tuqu, ara ma nyaqo vanigo tu kai ia toga miminerena sao ko na marene mi kopu vatalenigo. 2 Ego, i Boazi, isa qai roiti vania ira na rereko qu roiti tavitiria ao, sa na tavitina na marenequ ara. Mu vainongoro! Kode bongi kode mina ipa pipikatainiria na kiko bali pa ia kakajuruna kiko sisa.

3 Ko mu ogono tu ao, ko mu anyunigo kaki oela umumanga jonga, beto mu vasaea na mua poko babata jonga, beto mu gore pa ia kakajuruna kiko. Kita bola votu vakabere tana tinganai mina teteku beto mina buku beto mai tu isa. 4 Totonai mina kole sa muna doro vagigilai sa na ia ketakoi mina kole. Ko muna lao takelia sa na poko pa nenena beto mu kole. Isa tu mina pojanigo sisa muna roitinia,&gt;&gt; saunia.

5 Poni sa paranga si Ruti, &lt;&lt;Kode mana roitinia ara sa doruna vei qu pojanisiu,&gt;&gt; sau.

6 Ko sa gore sa pa ia kakajuruni kiko si Ruti ko sa roitiniria isa sa doruna vei sa garununia na roana. 7 Pa liguna sa teteku beto sa buku si Boazi ko sa tolanga beto na isumatana, sa sa lao kole puta pa kekere vaikamu boko bali. Poni sa mavo rerege lao si Ruti ko sa takelia sa na uquna na poko pa nenena ko sa koleona. 8 Na korapa bongi sa vamulongia kai sa ko sa siboro dorava sa na marene qokolo, ko mi peluku sau poni sa siboronia kai rereko tu sa korapa koleona pa nenena. 9 Ko sa nanasa, &lt;&lt;I sei sao?&gt;&gt; sau.

Poni pira sau sa na rereko, &lt;&lt;Ara Ruti na mua nabulu sapi. Mu radonia na uquna na mua poko ko mu tukisiu ara na mua nabulu, ura ao sa na tinoni kopu vakarovo,&gt;&gt; sau.

10 Poni pira sau si Boazi, &lt;&lt;I Iahova mi mananigo, tuqu. Na vairoqu jongana tamu kopira sa sa vavagua jolania mutu isa vei qu roitinia ao tana roamu perangana: ura quke nyaqo tutia ao sa kai koburu koregana, bi isisongona babi golabana. 11 Ko, tuqu, muke matagutu. Isa vei qu tepai sa kode mana roiti vanigo, ura ira doru tinoni pa gugusu sa qai gigilaidia sa na rereko puramu pana uana sao. 12 Ko sa sosoto tugu sa ara sa kai tinoni kopu vakarovo, ba korapa suvereona tu sa kai tinoni kopu vakarovo sa tata sosoto jolanisiu ara tana marenemu ao. 13 Ko mu vajola bongi mai lani na bongi api, beto vuka vuvugei sa vei mina boka kopu vakarovigo minagu isa poni sa jonga isa mina kopu vakarovigo. Goto vei minake malumu kopu vakarovigo, poni, sa ara qa maulu pana isongona i Iahova na toana, ara kode mana kopu vakarovigo sao. Ko mu kolemua tinganai mina kamua vuka vuvugei,&gt;&gt; saunia.

14 Ko sa kole pa nenena isa tinganai sa kamua na vuvugei, beto sa iolo vuvugei rorodomo totonai sa oqoro boka tadoro gigala na isumatana na tinoni, ura i Boazi sa rovea sa kita mai nongoronia na goto tinoni sa kai rereko sa kamu pa ia kakajuruna kiko, sau.

15 Pira saunia i Boazi si Ruti, &lt;&lt;Mu vagorea sa na poko qu pakua isa beto mu lovasia lana,&gt;&gt; saunia. Ko sa lovasia poni sa sa lao tu i Boazi ko sa vuva gore bali padana ko rabete puta kilo sa pana poko isa. Beto sa sa ovulu tokania ko sa pogoso mulenia pa gugusu.

16 Totonai sa mule kamu tana roana, poni sa nanasa si Naomi, &lt;&lt;Koi, tuqu maqota, ai qu vevei gamu?&gt;&gt; sau.

Poni sa ule vania sa doru roiti sa roitinia na marene tana 17 beto pira sau, &lt;&lt;Beto ko padana rabeteputa kilo bali aipira sa sa vapogosonisiu ura munake mule gagale tana roamu saunisiu,&gt;&gt; sau.

18 Poni pira sau si Naomi, &lt;&lt;Mu vera, tuqu maqota, ko tinganai muna gigilai ai mina gore votu vei sa na ginugua api, ura kode minake toqo pua pa ngeni api sa na marene api tinganai mina vatoqo vatalea tugu sa na ginugua api,&gt;&gt; saunia.

4

I Boazi sa Tekua i Ruti

1 Ego i Boazi sa sae pa ia vavaikamuna pa totomena na gugusu ikete ko sa toqo ketakoi. Poni sa sa rerege jola tugu sa na tinoni kopu vakarovo isa sa pojai na veveina i Boazi perangaina. Poni sa kukua i Boazi sisa, &lt;&lt;Ei, qua tinoni, mei keqo lame toqo mai lani,&gt;&gt; saunia. Poni sa keqo lao toqo sisa.

2 Beto sa sa kuku tekuria i Boazi sa ka manogaputa tinoni mamata pana gusu ko pira sauniria, &lt;&lt;Mu lame somana toqo,&gt;&gt; sauniria. Poni qai lao toqo.

3 Beto sa parangia i Boazi sa na tinoni kopu vakarovo, pira sau, &lt;&lt;Koleona sa kai kobu peso tana tavitida i Elimeleki, ko i Naomi isa sa sa mule kamu koko pa Moabi sa sa nyorogua vavainia sa na kobu peso. 4 Ko ara qa rovea sa ma vapagala votua pa talingimu ao ko mu vai tekua pa moedi ira qai korapa toqo aipira beto pa moedi ira na tinoni mamata aipira qau. Ko vei muna kopu vakarovia sa mu kopu vakarovia, goto vei muneke kopu vakarovia sa pori vei mugunisiu ko ma gigilai, ura kepore mule sa kame mina boka kopu vakarovia goto ao gu beto ko pa ligumu ao sa ara gu mule sa mana boka kopu vakarovia,&gt;&gt; sau.

Poni sa paranga sa na tavitina, &lt;&lt;Ara mana kopu vakarovia sina,&gt;&gt; sau.

5 Poni sa paranga si Boazi, &lt;&lt;Ego na ranena muna vai tekua ao pa limana i Naomi beto pa limana i Ruti na rereko Moabi sa na kobu peso api, poni sa i Ruti na nabokona i Maloni ba qu tekua tugu vei ao, ko na kobu peso sa mina gore vei pana tutina na marenena sa tei mate tu ko na isongona minake lumu,&gt;&gt;* saunia.

6 Poni pira sau sa na tavitina, &lt;&lt;Mina vei isa sa ara manake boka vai teku kopunia sa na kobu peso, ura kita ma valumuria sira na isisongo bai gore lao vei tadira na tuqu. Ko mu tekuamua ao na qua neqi kopu vakarovo ara, ura ara manake boka kopu vakarovonia,&gt;&gt; sau.

7 Ego pa moa sa pira sa vei sa na tututi tadira pa Izireli totonai kai tinoni bi kopu vakarovia na isisongo babi bai vaibei isisongo, poni sa kame sa unusu vagorea sa nona buti beto sa vania sa na tinoni pa kai kalena. Ko pa Izireli sa totonai qai roiti vei inara sa sa tavatoqo vamauru sa doru paparanga.

8 Ko sa vei sa na tinoni kopu vakarovo pira saunia si Boazi, &lt;&lt;Mu vai tekuamua ao,&gt;&gt; sau, beto sa unusu vagorea sa na ona buti.

9 Poni sa pira sauniria i Boazi sira na tinoni mamata beto ko ira doru qai somana pana vaikamu, pira sau, &lt;&lt;Pa ngeni api qu bati vasosotoa agou sa ara qa vai teku visua pana limana i Naomi sa doru sakasava tai Elimeleki beto doru sakasava tadira Kilioni beto i Maloni. 10 Beto ko i Ruti na rereko Moabi, na nabokona i Maloni, sa qa vai teku tugu vei ara ko mina maqotaqu, ko na isongona na marenena beto na ona isisongo sa minake lumu pa ona bubutu beto pa ona gugusu. Agou sa qu batini matamiu pa ngeni,&gt;&gt; sauniria.

11 Poni pira qarigu sira doru tinoni pa ia vavaikamuna beto ira na tinoni mamata, &lt;&lt;E! Agei qe doroni matamei. I Iahova mi manania sa na rereko sa lame togasa pana mua tatamana, ko mi vei i Resolo beto i Lia, ira karu qai vaijokia na bubutu Izireli. Mu kai tinoni puramu pa Eperata beto mi pore isongomu pa Betilihema. 12 Pana tana rereko api i Iahova mina vanigo ira na tutimu ko na mua tatamana mi vei na tatamana tai Perezi, na tuna i Jiuda qi vaporenia tai Tama,&gt;&gt; qarigunia.

13 Ko i Boazi sa tekua ko sa alavia na maqotana si Ruti. Totonai sa puta tavitia poni i Iahova sa vabokai si Ruti ko sa bogata beto sa vaporea kai koburu marene.

14 Poni qai parangia i Naomi sira na rereko, pira qarigu, &lt;&lt;I Iahova mi tavatarasae. Pa ngeni api sake valumua na mua tinoni kopu vakarovo. Mina kai tinoni pore isongona pa Izireli sisa. 15 Ko isa kode mina vangangali beia na mua toa beto ko isa tugu sa mina kopunigo totonai muna qoele ao, ura na roamu isa sa roroqu vivitigigo sa sa vaporea sa na koburu api ko na roamu alepi sa sa poreveveina jolania isa bai boka roitinia ka vitu tamatasi marene,&gt;&gt; qarigunia.

16 Ko sa tekua i Naomi sa na koburu ko sa geria beto sa kopu pausia.

17 Ira na rereko gugusu qai vakukunia na isongo sa na koburu, pira qarigu, &lt;&lt;Kopira i Naomi sa isongia kai koburu marene,&gt;&gt; qarigu. Ko qai vakukunia i Obedi sa na isongona. Ko i Obedi isa sa na tamana i Jese, isa i Jese na tamana i Devita.

Na Tuti Gorena tai Devita

18 Api sa na tututi tai Perezi. I Perezi sa sa vaporea si Hezironi. 19 I Hezironi sa vaporea si Rami, i Rami sa vaporea si Aminadabi. 20 I Aminadabi sa vaporea si Nasoni, i Nasoni sa vaporea si Salamoni. 21 I Salamoni sa vaporea si Boazi, i Boazi sa vaporea si Opeti. 22 I Opeti sa vaporea si Jese, ko i Jese sa vaporea si Devita.

* 1:20 Na ginuadi karu isongo lani sa qai poreveveina. Na isongo Naomi pa Hiburu na ginuana sa Lomoso goto na isongo Mara pa Hiburu na ginuana sa Pasa . I Naomi sa doria sa sake lomoso jojonga vei na isongona mekana sa na ona toa goto sa doro veinia sa pasa tu, ko sa nyoroguania mina bei na isongona ko mina doro totoa sa na toa pasana sa gosoria sau.

† 1:22 Bali Na bali sa kai umuma vevei na raisi.

* 2:17 Na epa sa na padana manogarua kilo. Api sa na padana kai bita pugelena.

* 4:5 Pana totoso tadira Izireli sa na tututi sa sa gore vei tadira na marene nake tadira na rereko.

Jona

1

2

3

4

Jona

1

I Jona sa Ukunia i Iahova

1 Ego sa lame tai Jona na tuna i Amitai sa na paranga tai Iahova, pira sau, 2 "Mu qaqiri! Mu taloa sae pa gugusu lavata pa Ninive, ko mu kuku tariniagana na vinakilasa ura qai vadogoronisiu na toa ikerena," sau.

3 Ba sa qaqiri tu si Jona ko mi uku riuona tu pa Tarasisi ko mi uku paenia si Iahova sau. Ko sa gore pa Iapo ko sa batia sa kai vaka korapa qaqiri toka riuona pa Tarasisi sau poni sa tabaria na ona pasisi beto sa gore koi pa vaka ko mi somana tuti riuria sira mai riu pa Tarasisi qarigu ko mi ukunia si Iahova sau.

4 Poni sa lao tu i Iahova ko sa ipa gorenia pa kolo sa kai gava lavata ko sa toga pa kolo sa na ranebongi lavata ko na vaka tu ba mi tapipiara tu sau. 5 Ko qai matagutu neneqere sira na boe pa vaka ko qai okoto kiu alili laoria sa na okokoto dia tamasa, beto qai ipa vovoleniria pa kolo sira na susurana pa vaka ko mi kopele na vaka qarigu. Goto i Jona totonai sa sa tei gore tu korapa puta mumagana pa puruna na vaka. 6 Poni sa gore bati poai na kapini pa vaka sisa, ko sa pira saunia, “Qokolo! Na sa qu korapa puta nyanyalunia lani sao? Gasa tatakole! Kiu alili laoa na mua Tamasa! Kita pu na Tamasa isa mina doro roroqugita ko tanake mate manyao,” saunia.

7 Ego liguna isa sa qai mekarai vaiparanga vei pira sira na boe pa vaka, “Koi, aria ko ta gonania na patu vivile ko ta nyaqo votunia moko sa i sei sa sa vagosoronigita gita sa na tapata ikerena api,” qarigu. Ko totonai qai gonania sa na patu vivile qarigu poni sa na patu vivile sa ulenia si Jona. 8 Ko pira qarigunia ira sisa, “Mu siqarai ulule! I sei sa vagosoronigita sa na tapata ikerena api? Na sa na mua roiti sao? Pai na koko veimu? Pai na mua gugusu? Na tinonimu pai sao?” qarigunia.

9 Poni pira sau si Jona, “Na tinoni Hiburu sara, ko i Iahova na Tamasa pa noka isa sa vapodakia na kolo beto na peso pidilina sa qa vatarasaea ara,” sau.

10 Ko sa ule vaniria sa isa sa korapa ukunia si Iahova sauniria, ko qai koni gigilai sa vei isa ko qai vakamuniria na matagutu lavata sira na tinoni pa vaka, ko qai pojania sisa, “Qokolo, ai sa vei ko qu roiti vei tu inara sao?” qarigunia.

11 Ego sa viva tu lalaona sa na ranebongi pa kolo, ko pira qarigunia, “Ko ai mene aru veinigo agei sao beto mina makogore sa na kolo,” qarigunia.* 12 Poni pira sauniria, “Mu ovulusiu sara ko mu ipa gore palenisiu pa kolo beto kode mina makogore sa na kolo, ura kopira qa gigilai ara sa ara tugu qa vagosoronigou sa na ranebongi lavata api,” sauniria.

13 Ba ira na tinoni pa vaka sa qai geuru vasuvunia sa na qelu sa totonai ko mai popodeke tu mule paro pa poanana qarigu, ba qaike bobokagadia ura na ranebongi sa rajaria pa kolo sa viva tu lalaona. 14 Poni qai kiu alili laoa i Iahova, pira qarigu, “Kei, muke veinigei, Iahova! Muke vagosoronigei na mate agei sa na toa tana tinoni api. Muke vateku tarinigei na tinajutu agei na orungu liaburuna, ura ao Iahova sa isa vei qu tavaraguania sa qu roitinia gu,” qarigu. 15 Beto qai ovulia si Jona ko qai ipa volenia pa kolo poni sa ipuru gore mate sa na ranebongi pa kolo. 16 Totonai sa vei inara poni sa kamuria na matagutu lavata sira na tinoni ko qai matagutunia si Iahova beto qai vavakukuvu beto qai maulu lao tai Iahova.

17 Ego sa vatanai i Iahova sa kai igana lavata ko sa ponyolia si Jona, ko i Jona sa pa leo iapana tu na igana sa kole suvere kue rane beto kue bongi.

2

I Jona Sa Vavara

1 Ego ko pa leo iapana tu na igana sa sa vavara lao tai Iahova na ona Tamasa si Jona, 2 pira sau,

“Tonai qa gosoro tapata qa kiu alili lao tai Iahova,

poni isa sa oesiu;

pa puruna na ia tadira na tinoni matedi

qa kekebo saea na vaitokai,

poni ao qu nongoria na ovovolequ.

3 Qu ipa gorenisiu pa matana na kolo lilisina

ko na nyoro ranebongi sa lilonisiu,

na ololobagea beto na bobogusu qu garunuria

qai tapupujaka tarisiu.

4 Pira qa rove vei sina,

Qa tagona pale pa moemu ao sara;

ai mana vei mana boka enga lao

pa mua zelepade madina, qau.

5 Na kolo sa amu vakujusiu,

na lilisi sa ude dorurusiu.

Na buburu ivere qai pilua na batuqu.

6 Pa totogasadi na kuta kukubo qa gore toga;

ira na toba kole jolana na peso qai patei tarisiu.

Ba, ao Iahova na qua Tamasa,

qu kao votunia pa pou tomate na qua toa.

7 Mi loasiu gu sau na singo

poni ao Iahova qa roqu kamugo.

Na qua vavara sa lao tamu,

sa lao pa mua zelepade madina.

8 Ira qai aru tamanaria na dia beku nyunyaladi

sa qai kilu palenia na dia vairoqu jongana.

9 Goto ara mana ovelainia na paranga jongana

totonai mana vavakukuvu lao tamu.

Isa qa maulu laonia tamu sa mana vagore votua.

Na inalo sa na koko lame veina tai Iahova,” sau si Jona.

10 Poni sa parangia i Iahova sa na igana ko sa lua votunia pa poanana si Jona.

3

I Jona sa Vatabea i Iahova

1 Ego sa lame tai Jona na vinarua totoso sa na paranga tai Iahova, pira sau, 2 “Mu qaqiri! Mu taloa sae pa gugusu lavata pa Ninive, ko mu kuku tariniagana sa na nongoro qa ule vanigo ara,” sau.

3 Poni sa turu si Jona ko sa riu pa Ninive isa vei sa pojai i Iahova. Ego pa Ninive sa na gusu lavata piru, papada kue rane tu na rerege karovona karu uquna. 4 Ego sa podalai tome reregia i Jona na rane momoe sa na gugusu, ko sa kukuku vevela, pira sau, “Ka madengavuluputa rane gu sa kole beto sa mina tapipiara sa pa Ninive!” sau.

5 Poni sa qai vasosotoa ira na tinoni pa Ninive sa na Tamasa, ko qai kukuku lekogonia sa na nongoro ko na ikete na lavata sa mai noso gagani beto mai udeniria na baiki rorovodi qarigu.

6 Ego ko totonai sa kamu tana bangara pa Ninive sa na nongoro poni sa sa iolo pana ona totoqona bangara sisa, sa ujolo vagore palea nona poko bangara beto sa udenia na baiki rorovona ko sa gona toqona pa kukudu kavuna. 7 Beto sa garunu valekogia pa Ninive isa sa na nongoro, pira sau:

Na sogara tana bangara beto ira nona iviva lavata sapi: Kepore kai tinoni babi na papausu made nenedi, na bulumakau babi na sipi, mina meai kai sa. Ira doru maike gagani beto maike isongo bukua na pie. 8 Goto mai udeniria na baiki rorovodi sira na tinoni, na papausu made nenedi beto ko mai kiu alili viviva lao tana Tamasa, beto mai okoto gabala loa paleria sira na dia uana beto na roiti ikeredi. 9 Uba tu! Kita pu gabala kale ko mi bei roquna na Tamasa ko mi balinga loai nona kokora manginina! Mina vei isa sa gita tanake manyao! sau.

10 Ego ko qai gabala loa paleria ira sira na dia uana ikikeredi ko sa batia na Tamasa sa na dia roiti, poni sa bei roquna sa na Tamasa ko isa na vinakilasa ikerena mina vaganiniria saunia perangana sa sa sake roiti vagore votunia.

4

I Jona Sa Kokorania Na Vairoqu Tai Iahova

1 Ego poni sa sa ikeria i Jona sa na ikere lavata api ko sa vatekunia kai kokora lavata. 2 Ko sa vavara lao sa tai Iahova, pira sau, “Notuo, Iahova! Inana sa kode mina vei qaunia ara perangana tu totonai qa korapa suverequa pa qua gusu ara! Ko sa soni vei gu sa ma uku riuqua pa Tarasisi qau! Ura qa gigila vataleaqua ara sa ao sa na Tamasa vaitavaragua, sa kolego na vairoqu jongana, quke oqani tagigiri beto qu isongia na bulo vairoqu ko qu boka beia na roqumu ko qu boka aru mulenia na vinakilasa ikerena muna garunu tariniria qugu. 3 Ko, Iahova, kopira sa mu teku palenia gu ropi sa na qua toa, ura mana mate ara sa sa jongana jolania mana toa lalaoqua!” sau.

4 Poni pirasau i Iahova, “Ai vei, na tuvisina tugu sa na tagigiri tamu?” sau.

5 Ego sa votu lao pa peguruna na gugusu si Jona ko sa lao suvere vei pa kale sagere tapo pa gugusu isa. Ko ketakoi sa vaturua kai ona aqaqo ko sa toqo ongu pa leona ko sa verania tinganai mina batia sa isa mina vei na gugusu isa sau. 6 Poni sa vatanai i Iahova na Tamasa sa kai buburu gasoro ko sa vapidokia ko sa toa sae pa narena i Jona ko sa vaongua sa na batuna i Jona ko sa vamalibua sa na vitigi ikerena sa gosoria isa. Poni sa tekunia tu kai qera lavata i Jona sa na buburu gasoro isa.

7 Ego sa vatanai na Tamasa sa kai mumuno ko totonai sa sagere na vovola rane poni sa lao tu na mumuno ko sa gania sa na buburu gasoro isa ko sa malei mateona sa na buburu gasoro. 8 Totonai sa sagere sae na tapo poni sa vatanai na Tamasa sa na gava dadangana koko veina pa sagere tapo beto ko na tapo sa gonai na batuna i Jona ko sa digere tabulonia tu. Poni sa tepa toa ko mi mate kikisuona sau, pira sau, “Mana mate ara sa sa jongana jolania mana toa lalaoqua!” sau.

9 Poni sa paranga lao tai Jona sa na Tamasa, pira sau, “Ai vei, na tuvisina tugu sa na tagigiri tamu veveina na buburu gasoro ina?” sau.

Poni pira sau i Jona, “E! Na tuvisina tugu sa na tagigiri taqu ko tinganai mana matequa,” sau.

I Iahova Sa Nanasia I Jona

10 Poni sa paranga si Iahova, “Koi e. Ko ao qu doro roroqua na buburu gasoro api, isa quke ipata talenia beto nake ao qu valavatia, isa sa pidoko sae na bongi ko sa ipu meka gu beto sa mateona! 11 Goto ara ai vei, manake doro roroqua ara sa na gugusu lavata pa Ninive ketakoi qai suvere ira soku papausu mamade nenedi beto jolania kai gogoto rabeteputa tina tinoni qaike boka doro gigalia na lima matuadi pana meridi?” sau.

* 1:11 Na pikata 11 api sa aipira mina boka tadoro vei tugu: Beto pira qarigunia ira sisa, “Ego ko ai mene aru veinigo agei sao beto mina makogore sa na kolo, ura sa viva tu lalaona sa na ranebongi pa kolo,” qarigunia.

Matiu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

I Matiu

1

Na Tututi ti Jisu Karisito

(Luke 3.23-38)

1 Api sa na kutina na tutina i Jisu Karisito isa na tutina i Devita isa na tutina i Ebarahami.

2 I Ebarahami qi vaporea i Aisake, ko i Aisake qi vaporea i Jekopi, ko i Jekopi qi vaporea i Jiuda beto ira na tasina na tugana marene. 3 I Jiuda qi vaporeniria tai Tama sira Parezi i Zara, i Parezi qi vaporea i Gezironi, ko i Gezironi qi vaporea i Rami. 4 I Rami qi vaporea i Aminadabi, i Aminadabi qi vaporea i Nasoni, ko i Nasoni qi vaporea i Salamoni. 5 I Salamoni qi vaporenia tai Regabi i Boazi, i Boazi qi vaporenia tai Ruti i Obedi, ko i Obedi qi vaporea i Jese, 6 ko i Jese sa qi vaporea i Devita na bangara.

Ko i Devita qi vaporenia tana maqotana i Uria si Solomone. 7 I Solomone qi vaporea i Roboama, i Roboama qi vaporea i Abija, ko i Abia qi vaporea i Asa. 8 I Asa qi vaporea i Josapati, i Josapati qi vaporea i Jorama, ko i Jorama qi vaporea i Uzia. 9 I Uzia qi vaporea i Jotama, i Jotama qi vaporea i Agazi, ko i Agazi qi vaporea i Gezekae. 10 I Gezekae qi vaporea i Manase, i Manase qi vaporea i Amoni, ko i Amoni qi vaporea i Josia. 11 I Josia qi vaporea i Jekonia beto ira na tasina marene, totonai qai taraputu lao pa Babiloni ira na tinoni Izireli.

12 Pa liguna qai taraputu lao pa Babiloni ira na tinoni Izireli sa i Jekonia qi vaporea i Salatieli, ko i Salatieli qi vaporea i Zorobabele. 13 I Zorobabele qi vaporea i Abiuda, i Abiuda qi vaporea i Eliakimi, ko i Eliakimi qi vaporea i Azoa. 14 I Azoa qi vaporea i Zadoki, i Zadoki qi vaporea i Akimi, ko i Akimi qi vaporea i Eliuda. 15 I Eliuda qi vaporea i Elieza, i Elieza qi vaporea i Matani, ko i Matani qi vaporea i Jekopi. 16 I Jekopi qi vaporea i Josepa na marenena i Mere, ko tai Mere sa podo vei si Jisu isa sa tagigala na Karisito.

17 Ko na anyedi ira doru popodo sasae tinoni koko ti Ebarahami ko sa lame kamu tai Devita sa ka manogamade popodo, ira sa koko tai Devita ko sa lame kamu totonai qai taraputu lao pa Babiloni ira na tinoni Izireli sa ka manogamade popodo, beto sa koko totonai qai taraputu lao pa Babiloni ko sa lame kamu tana Karisito sa ka manogamade popodo.

Na Podona i Jisu Karisito

(Luke 2.1-7)

18 Ego pira sa vei sa na vavakatona na podona i Jisu Karisito. I Mere, isa na tinana i Jisu, sa perangana tu sa tavaiviva vakole vania i Josepa. Ba totonai qai oqoro mekarai suvere vaikamu ira karu, sa i Mere sa sa tei vaporeni iapana tu na Gagala Tabuna. 19 I Josepa na marenena api sa kai tinoni tuvisina sisa. Ko sake nyogua vavotuni vavakato vaivakeana isa si Mere, ko sa roroqua ko bi koroto golomo palenia isa si Mere sau. 20 Ba totonai sa korapa rorove vei inara i Josepa, poni sa api sa votu tana pa putagita sa kai mateana tana Bangara, ko pira saunia, &lt;&lt;Josepa, ao na tuna i Devita! Muke matagutu tekua ao si Mere ko mi maqotamu, ura isa sa pidoko pa iapana isa sa na Gagala Tabuna tu sa veinia. 21 Kode mina vapodoa isa sa kai koburu marene, ko muna vakukunia ao nisongona i Jisu* sisa, ura isa kode mina aloria pa dia sela sira na ona tinoni,&gt;&gt; sau sa na mateana.

22 Ego doru sakasava aipira sa qai taroiti ko qai vagore votua sa na paranga perangana tu sa pojai na Bangara tana tinoni kokorotai i Aisea, pira sau,

23 &lt;&lt;Vainongoro! Kai rereko koregana† mina pore iapana

ko mina vapodoa kai koburu marene,

ko na isongona sa mai vakukunia i Imanuela,&gt;&gt;* sau.

Na ginuana na paranga Imanuela sa Na Tamasa sa suvere tavitigita.

24 Pa liguna na putagita sa sa dorava si Josepa ko sa roitinia isa sisa vei sa garununia na mateana tana Bangara ko sa sa tekua isa si Mere ko na maqotana. 25 Ko sake puta tavitia i Josepa si Mere tinganai sa vapodoa tu isa na tuna marene. Ko sa vakukunia i Jisu isa na isongona.

2

Ira na Tinoni Gigigalai Pa Kale Sagere Tapo

1 Ego totonai sa podo i Jisu pa Betilihema pa Jiudia, isa na totoso sa bangara i Herodi, sa api sira kaki tinoni gigigalai qai taloa koko vei pa kale sagere tapo ko qai bola pa Jerusalema, 2 ko qai nanasa, pira qarigu, &lt;&lt;Ai sa na koburu sa podo bangara tadira na Jiu? Qe nanasa ura qe batia pa kale sagere tapo agei sa na seru tana, ko qe kamu ko me vetarasaea isa qeu,&gt;&gt; qarigu sira.

3 Ego totonai sa nongoria i Herodi sa na veveina isa, sa sa takulanga sisa beto ko ira dorudi pa Jerusalema. 4 Ko sa kuku vaikamuniria i Herodi sira na kuta iama beto ira na tinoni vaivagigalai tadira na tinoni, ko sa nanasaria, &lt;&lt;Pai mina podo sa na Karisito?&gt;&gt; sauniria.

5 Poni sa pira qarigunia, &lt;&lt;Pa Betilihema pa Jiudia, ura api sa sa korotonia na tinoni kokorotai,

6 &lt;Ao Betilihema pa ia pa Jiudia.

Ao nake goboromu tadira na gugusu mamata pa Jiudia,

ura tamu mina votu lame vei sa kai mamata

isa mina pausuria sira na qua tinoni Izireli,*&gt; sau,&gt;&gt; qarigunia.

7 Poni sa kuku kaleniria i Herodi sira na tinoni gigigalai, ko sa nyaqo votunia tadira sa na totoso sa bola votu na seru. 8 Beto sa sa garunu goreniria pa Betilihema, pira sauniria, &lt;&lt;Mu gore nyaqo votu vatalenia agou sa na veveina na koburu. Ko isa tugu muna batia, sa muna ule vanisiu, ko ara ba mana somana gore vatarasaea tugu vei,&gt;&gt; sauniria.

9 Pa liguna qai nongoria na bangara poni sa qai taloa riu sira na tinoni gigigalai aipira. Ko api sa na seru, isa qai batinia pa kale sagere tapo perangana, sa sa toniria, ko tinganai sa lao turu vanoso pa narena totona ketakoi sa kole na koburu. 10 Ko totonai qai batia na seru sa qai qera vivitigi. 11 Ko qai tome lao pa ruma poni sa qai batia sa na koburu beto i Mere na tinana. Ko qai gona toqo sori tutungu ko qai vatarasaea sa na koburu, beto sa qai raua sa na dia baiki vaivana ko qai vania na qolo, na parakenisenisi beto na moa sa na koburu. 12 Beto sa voturia pana putagita sa na ule vabalau ko maike mule sae tai Herodi sauniria, ko qai tutia na goto soana tu ko qai mule riudia pa dia gugusu sira na tinoni gigigalai.

Na Uku Gore Pa Ijipi

13 Ego pa liguna qai taloa riudia ira na tinoni gigigalai pira, poni api sa votu tai Josepa pa putagita sa na mateana tana Bangara, ko pira saunia, &lt;&lt;Mu turu, mu tonia sa na koburu beto na tinana ko mu uku riu pa Ijipi, ko mu suvere ketakoi tinganai mana parangigo mule ara. Ura i Herodi sa mi nyaqoa sa na koburu inana ko mi vamatea sau,&gt;&gt; saunia.

14 Poni sa turu si Josepa, sa tonia sa na koburu beto na tinana na bongina tugu isa, ko sa taloa riuona pa Ijipi. 15 Ko sa suvere ketakoi sisa ko tinganai sa mate tu i Herodi. Ko sa gore votu sa na paranga sa pojai na Bangara tana tinoni kokorotai, pira sau, &lt;&lt;Pa Ijipi qa kuku votunia ara sa na tuqu marene,&gt;&gt;* sau.

Na Vamatedi Ira Na Koburu Ikikete Pa Betilihema

16 Ego totonai sa gigilai i Herodi sa ira na tinoni gigigalai sa qai vagonai gu sisa, sa sa tagigiri vivikerenia. Ko sa vaigarunu ko mai vai vamate paleria sira doru koburu marene pa Betilihema beto pa gugugusu vailivutaina, ira koburu karu aorodi ko mi gore tadira na melalu sau. Na anyena na aorodi ira na koburu sa sa padania isa podalai tugu na totoso sa nyaqo votunia isa tadira na tinoni gigigalai. 17 Ko sa gore votu sa na paranga sa lame vei tai Jeremae na tinoni kokorotai, pira sau,

18 &lt;&lt;Kai ovovele sa tanongoro pa Rama,

na lukana uui beto na kekebo.

I Resolo sa lukanaria na tuna,

ko sa daiona tavamanoto

ura qai manyao sira,&gt;&gt;* sau.

Na Gabala Mule Koko Pa Ijipi

19 Ego ko pa liguna sa mate i Herodi, sa api na mateana tana Bangara sa votu pa putagita tai Josepa pa Ijipi, 20 pira sau, &lt;&lt;Mu turu, mu tonia sa na koburu beto na tinana ko mu mule pa peso pa Izireli, ura qai tei mate tu sira qai nyaqoa na toa tana koburu,&gt;&gt; sau sisa.

21 Poni sa turu si Josepa, sa tonia sa na koburu beto na tinana ko sa mule pa peso Izireli. 22 Ba tonai sa nongoronia i Josepa sa i Akiliasi sa sa beia si Herodi na tamana ko sa bangara pa Jiudia qarigu, sa sa matagutu mule suvere ketakoi sisa. Ko tonai sa votu pa putagita sa na ule vabalau poni sa taloa riu vei pa pikata gugugusu pa Qalili tu. 23 Ko sa sae suvere pa gusu na isongona pa Nazareti. Ko sa gore votu sa na paranga sa gore vei tadira na tinoni kokorotai, pira qarigu, &lt;&lt;Mina tagigala na tinoni Nazareti sisa,&gt;&gt; qarigu.

3

Na Taraena i Jone Paputaiso

(Maka 1.1-8; Luke 3.1-18; Jone 1.19-28)

1 Ego ko pana rane ira sa sa votu lame si Jone Paputaiso, ko sa podalai tarae pa qega pa Jiudia, 2 pira sau, &lt;&lt;Mu gabala agou! Ura mi toga sau sa na binangara pa noka,&gt;&gt; sau sisa. 3 I Jone tugu alepi sa sa korotonia i Aisea na tinoni kokorotai, tonai pira sau,

&lt;&lt;Kai ovovele sa vevela pa qega,

pira sau:

&lt;Vatanai na soana tana Bangara!

Vaemeseria na soana mina reregeria isa,&gt;* sau,&gt;&gt; sau si Aisea.

4 Ego ko i Jone na ona poko sa na vurungudi gu na kameli, na ona doko sa na kopo vulitini manugu mamade nenedi gu, beto na ona tetekuna sa na kupo beto na muji pirudi gu. 5 Ko qai vovotu lao tana sira pa Jerusalema, ira doru pa Jiudia beto ko ira doru pa vailivutaina pa pie Jodani. 6 Ko qai vavaja votuniria na dia sela beto i Jone sa paputaisoria pa pie Jodani.

7 Ba totonai sa batiria i Jone sa na motadi ira na Parese na Sadusisi sa qai lame ko mi paputaisoria isa qarigu, poni sa pira sauniria isa sira, &lt;&lt;Boko tuni dole ikikeremiu! I sei sa pojanigou sa kode muna boka ukunia agou sa na vinakilasa sa korapa jojoro lame? 8 Mu roiti votuniria sira na vua qai ulenia na toa gabalana. 9 Kita mu rove sianania sa na tamamei agei si Ebarahami kita mugu. Ma pojanigou gu ara sa na Tamasa sa boka gu pelukuniria na tuna i Ebarahami sira na patu pira! 10 Na rio sa sa tei tana koleona tu pa bageredi na gou. Ko doru gou qaike vuania na vua jongana sa mai taduka vagore ko mai tagona lao pale pa iku.

11 Ara sa qa paputaisonigou na kolo ko na vagigilana na toa gabalana, ba isa tu sa tuti ligu lamesiu ara sa sa poreveveina jolanisiu ara, ko ara ba nake padaqu mana pogoso vania na sadolo sisa. Isa tu sa mina paputaisonigou na Gagala Tabuna beto na iku. 12 Na sevolo vavaipikatai sa sa tei arunia tu pa limana ko mi pikata paleniria sau sira na kopo ikika pa ia iru vaipipikatainiria ira na kiko, ko mi boko vaikamuniria pa ia vavakoleni kiko sira na kiko jongadi beto mi vurungu paleniria pa iku ilili kare sira na nyanyaodi na kiko sau,&gt;&gt; sau si Jone.

I Jisu Sa Tapaputaiso

(Maka 1.9-11; Luke 3.21-22)

13 Ego sa kamu koko pa Qalili si Jisu ko sa gore pa pie Jodani ko mi tapaputaiso tai Jone sau. 14 Ba i Jone sa podeke vanosoa sisa, pira saunia, &lt;&lt;Ara tu sa na selaqu ko muna paputaisosiu ao, ba ai sa vei sa ao tu qu lame taqu?&gt;&gt; sau.

15 Ba sa oe laoa i Jisu sisa, &lt;&lt;Loai ko mi vei kopira, ura pa soana vei api tana vagore votua gita sa doru tuvisi,&gt;&gt; sau sisa. Poni sa vasotoa i Jone sisa.

16 Ko isa tugu sa tapaputaiso ko sa iolo loai na pie si Jisu, poni sa api sa tarevanga vania isa sa na oka, ko sa batia isa sa na Gagalana Tamasa sa igoro gore lagere vei kai kuru ko sa lagere togai sisa. 17 Beto api sa kai ovovele sa koko lagere vei pa noka, pira sau, &lt;&lt;Api sa na Tuqu qa roroqua ara; isa qa qera vivitiginia ara,&gt;&gt; sau.

4

Na Totokena i Jisu

(Maka 1.12-13; Luke 4.1-13)

1 Ego pa liguna isa sa toni saenia pa qega na Gagala Tabuna si Jisu ko mi totokea na bangaradi na tomate sau. 2 Ko sa tatabu gagani ka madengavuluputa ranena beto madengavuluputa bongina sisa, ko sa burana. 3 Ko totonai sa kamu sa na bangara totoke, ko pira saunia sisa, &lt;&lt;Vei muna na Tuna na Tamasa sao, sa mu parangaria na patu pira ko mai peluku bereti,&gt;&gt; sau sisa.

4 Ba sa oea i Jisu sisa, pira sau, &lt;&lt;Sa paranga sa na Kukuti Tabuna,

&lt;Nake bereti gu mekana

sa toania sa na tinoni,

goto doru paranga tu

sa ovelainiria na Tamasa!&gt;* sau,&gt;&gt;

sau si Jisu.

5 Ego beto sa toni laonia na bangaradi na tomate pa gusu tabuna pa Jerusalema si Jisu, ko sa vaturua pa are babanana na kakabarena zelepade, beto pira saunia, 6 &lt;&lt;Vei muna na Tuna na Tamasa sao, sa mu soqolo gore! Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;Isa mina garununigo

ira na ona mateana sao,

ko mai kalonigo na limadi,

ko na nenemu minake tupania pa patu,&gt;* sau,&gt;&gt;

sau na bangaradi na tomate.

7 Poni sa oea i Jisu sa na bangaradi na tomate, pira saunia, &lt;&lt;Pira mutu sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;Muke podekia na Bangara na mua Tamasa!&gt;* sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

8 Poni sa toni saenia mule na bangaradi na tomate pa kai kubo ululuna si Jisu, ko sa vabatinia doru binangara pa kasia gusu beto na dia neqi lalavatadi. 9 Beto pira saunia si Jisu, &lt;&lt;Dorudi aipira sa ao mana vanigo, vei muna vukele gore ko muna vatarasaesiu ara,&gt;&gt; sau.

10 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Mu riu vasou, Setani! Ura pira tu sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;Na Bangara na mua Tamasa gu

mu vatarasaea,

beto isa gu mekana

mu nabulunia!&gt;* sau,&gt;&gt;

sau si Jisu.

11 Poni sa sa taloa riu sa na bangaradi na tomate, ko api sira na mateana qai kamu ko qai tokania i Jisu.

I Jisu Sa Podalainia Na Ona Roiti Pa Qalili

(Maka 1.14-15; Luke 4.14-15)

12 Ego totonai sa nongoronia sa i Jone sa qai tei vatomea tu pa ruma vaipiu qarigu, poni sa sa taloa riu veiona pa Qalili si Jisu. 13 Ko sa iolo loai sa pa Nazareti ko sa gore suvere vei pa Kepaniami pa keketai ovuku pa Qalili, pa pikata ia pa Zabuloni beto pa Naputalai. 14 Ko sa gore votu sa na paranga sa pojai i Aisea na tinoni kokorotai, pira sau,

15 &lt;&lt;Na peso Zabuloni beto na peso Naputalai,

na soana vei pa ovuku,

pa karovona pa Jodani,

pa Qalili tadira na tinoni karovodi.

16 Ira na tinoni qai suvere pa rodomo

qai batia kai kabere lavatana.

Ira qai suveria na ia

sa angovia na ongongu mate

sa goreria na kabere,&gt;&gt;*

sau i Aisea.

17 Podalai na totoso isa sa podalai tarae si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Mu gabala agou! Ura mi togagita gu sau sa na binangara pa noka!&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu Sa Kukuria Ira Ka Made Tinoni Abu

(Maka 1.16-20; Luke 5.1-11)

18 Tonai sa korapa popoanaona pa ovuku Qalili si Jisu, poni sa batiria sira kao tamatasi ira Saimone isa sa tavaisongo i Pita beto i Aduru na tasina. Qai korapa vaqaradia pa ovuku, ura na tinoni abu sira karu. 19 Ko pira sauniria i Jisu sira karu, &lt;&lt;Mei, lame! Tutisiu, ko ma roitinigou na tinoni abu tinoni,&gt;&gt; sauniria. 20 Na totoso tugu isa qai loa paleniria ketakoi ira karu sa na dia vaqara, ko qai lao tutiadia si Jisu.

21 Ego ko sa jola lao poni sa sa batiria gu mule i Jisu sira karu goto tamatasi, ira Jekopi beto i Jone, karu tuna marene i Zebeti. Qai korapa tugu koi tavitia pa koaka sa na tamadi i Zebeti, ko qai korapa oke tuvakaria na dia vaqara, poni sa sa kukuria i Jisu sira kao tamatasi ira. 22 Na totoso tugu isa sa qai loa paleniria ira karu sa na dia koaka beto na tamadi, ko qai lao tutiadia si Jisu.

I Jisu Sa Vaivagigalai, Sa Tarae, Beto Sa Vaisalana

(Luke 6.17-19)

23 Ego ko sa lekogoria i Jisu sa doru ia pa Qalili, ko sa kole vavaivagigalai pa dia ruma vavaikamudi, sa taraenia na nongoro jongana na binangara tana Tamasa beto sa salana paleria isa sira doru mo beto na vagauru qai koleria na tinoni. 24 Ko na nongorona i Jisu sa sa lekogia na doru ia pa Siria. Ko qai toni kamuniria tana sira doru sa koleria na okokoto mo vagauru, ira qai gosororia na vitigi lalavata, ira sa tomeria na tomate ikikeredi, ira qai kikirenge, beto ira sa mate kale kokobu tinidi. Ko sa salana betoria i Jisu sira doru. 25 Ko qai tutia i Jisu sa ira na minete lavata koko veidi pa Qalili, pa Manogagusu, pa Jerusalema, pa Jiudia, beto pa kai karovona Jodani.

5

Na Qeqera Sosotona

(Luke 6.20-23)

1 Totonai sa batiria i Jisu sira na minete tinoni, poni sa sa kesa sae pa kukubona. Ko totonai sa toqo isa poni sa qai lame vavaikamu tana sira na ona sepele. 2 Poni sa sa podalai vagigalairia isa sira, pira sau:

3 &lt;&lt;Qai tamana sira qai golaba pa gagala,

ura tadira sa na binangara pa noka.

4 Qai tamana sira qai takulanga,

ura mai tavamanoto sira.

5 Qai tamana sira qaike tuara,

ura ira mai teku isongia na kasia abana.

6 Qai tamana sira qai burana kidepenia na tuvisi,

ura ira mai pote vatale.

7 Qai tamana sira qai vairoqu vaitokai,

ura ira mai taiania na vairoqu vaitokai.

8 Qai tamana sira sa lioso na bulodi,

ura ira mai batia na Tamasa.

9 Qai tamana sira na tinoni vavaivabule,

ura ira mai tapoja na tuna na Tamasa.

10 Qai tamana sira qai takomitinia na tuvisi,

ura tadira sa na binangara pa noka.

11 Qu tamana sagou tonai qai poja vivikeregou, qai komitigou beto qai jutu seseke tarinigou doru kai ikerena pana laequ ara. 12 Mu qera ko mu qera vivitigi tu, ura na miu pinia pa noka sa lavata jola. Ura ira na tinoni kokorotai pa moa ba qai komiti veiniria tugu inara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Agou Na Solo Beto Na Kabere

(Maka 9.50; Luke 14.34-35)

13 &lt;&lt;Agou sa na solona na kasia abana. Ba totonai mina maragutu na lilingina sa na solo, poni sa ai mule mina vei beto mina boka lilingi solo ligu sisa? Totonai sa sa kepore veveina sisa, goto na padana sa mina tagona votu pale gu pa peguru, ko mai tete anyanyunia gu na tinoni.

14 Agou sa na kaberena na kasia gusu. Na gusu sa toqo pa batuna na kubo sa sake boka pae. 15 Kepore sa kai tinoni sa vatoaia na juke beto sa vatoqo pale pa kauru kadakita. Goto sa vatoqoa tu pa totoqona juke isa sa na juke, ko sa tolanga vaniria sira doru pa leo ruma. 16 Ko agou ba mi tolanga vatale tu sa na miu kabere ko ira na tinoni mai batiria na miu roiti jongadi, ko mai vatarasaea sa na Tamamiu pa noka,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaivagigalaina Na Vavanau ti Mosese

17 &lt;&lt;Kita mu roroqua agou sa ara qa lame ko ma jegaria sa na Vavanau tai Mosese babi na vaivagigalai tadira na tinoni kokorotai qau kita mugu. Ara qake lame ko ma jejegara goto ma vavaokoto tu qau. 18 Ura ma pojanigou sosoto ara sagou: tinganai mina maragutu sa na oka beto na peso, sa bi mija tu mina mumuri pa Vavanau sa kai leta ikete babi gasi ikete, tinganai mai gore votu beto mai tu sira doru sakasava. 19 Ko sa vei sa na tinoni sa vakeporea kame ira na kobu garunu ikete aipira beto sa vagigalainiria ira na goto tinoni ko mai veiniria tugu isa, sa mina tapoja na tinoni kepore veveina pa binangara pa noka sa na tinoni isa. Goto na tinoni sa vataberia beto sa vaivagigalainiria, sa mina tapoja na tinoni poreveveina pa binangara pa noka sisa. 20 Ma pojanigou ara sagou: vei na miu tuvisi minake pugele nyonyoa jolania na tuvisi tadira qai vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese, poni sa munake isongo boka tomea agou sa na binangara pa noka,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaivagigalaina Na Kokora

21 &lt;&lt;Qu tei nongoroniamiu tugu agou sa isa pira sau perangana tadira pa moa, &lt;Munake varivai,* beto ko isa sa varivai sa kode mina gosoria na vaituti,&gt; sau. 22 Ba ara ma pojanigou sagou: na tinoni sa kokorania na tasina sa mina gosoria na vaituti. Isa pira biunia na tasina, &lt;Ao na batu kokove,&gt; biunia, sa mina lao pa koti tadira na tinoni Jiu. Isa pira biu, &lt;Ao na duduvili,&gt; biu, sa mina lao pa iku pa heli.*

23 Ko sa vei sa vei bu korapa vaivanania pa ia vavakukuvuna ao sa na mua vaivana poni sa ketakoi tu sa bu roroqu kamua ao sa kai sela qu roitinia ao tana tasimu, 24 poni sa mu loa vakolea ketakoi pa moena na ia vavakukuvuna sa na mua vaivana ko mu mule riu bulea mai sa na tasimu beto sa mu lao vaivanania sa na mua vaivana. 25 Mu sisiqarai bulea na mua kana totonai qu korapa lalaomiu pa soana, kita na mua kana mi valaogo tana tinoni vaituti, ko na tinoni vaituti mi valaogo tana na nabulu kopu, ko isa mi gona tomenigo pa ruma vaipiu. 26 Ma poja sosotonigo ara sao: kode munake isongo votu taloa ketakoi sao tinganai muna lipu vaokotia na poata bebetona,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaivagigalaina Na Babarata

27 &lt;&lt;Qu tei nongoroniamiu tu agou sa isa pira sau perangana, &lt;Munake babarata,&gt;* sau. 28 Ba ara ma pojanigou sagou: na tinoni sa dodoro nyoroguania gu sa kai rereko iviva, sa sa tei baratia tugu pa bulona isa sisa. 29 Ko vei na mata kale matuamu ao sa bi vavukeligo, sa mu ujolia ko mu gona palenia. Ura vei kai kobu tinimu ao sa bi takobu pale sa isa sa jongana jolania na tini dorumu ao bi tagona lao pa heli. 30 Beto vei na lima kale matuamu ao sa bi vavukeligo ao, sa mu kobua ko mu gona palenia. Ura vei kai kobu tinimu ao sa bi takobu pale sa isa sa jongana jolania na tini dorumu ao bi tagona lao pa heli,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaivagigalaina Na Vailoa Tamabaragoso

(Matiu 19.9; Maka 10.11-12; Luke 16.18)

31 &lt;&lt;Ego pira sau sa perangana, &lt;Isa mi loa pale na maqotana sau sa mi vania na pepa vailoa sa na maqotana,&gt;* sau. 32 Ba ara ma pojanigou: na tinoni sake vaiputa taviti goboro na maqotana ba sa loa pale goboro, sa sa vababaratia sa na rereko api beto na marene sa nagoa na rereko sa taloa pale api ba sa babarata tugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaivagigalaina Na Maulu

33 &lt;&lt;Qu tei nongoroniamiu mutugu agou sa isa pira sau perangana, &lt;Munake tetea na mua maulu, goto muna vagore votua sisa qu maulu laonia tana Bangara,&gt;* sau. 34 Ba ara ma pojanigou: muke isongo maulu totonai mu roitinia kai taringunguti. Muke maulu lao pa noka, ura isa sa na ona totoqona bangara na Tamasa. 35 Muke maulu lao pa peso, ura isa sa na ona tetetena na nenena isa. Muke maulu lao pa Jerusalema, ura aza na gugusu tana Bangara lavata. 36 Beto muke maulu lao pa batumu, ura kai lage vurungumu gu ba quke boka vakekai babi vakukudea. 37 Goto na miu paranga sa mi E gu tonai mi E beto mi Dai gu tonai mi Dai. Goto vei kaki paranga mule muna jokeleniria, poni sa ira na koko veidi gu tana kutana nikerena sira,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaigigalaina Na Raja Vaibei

(Luke 6.29-30)

38 &lt;&lt;Qu tei nongoroniamiu tugu agou sa isa pira sau perangana, &lt;Isa sa vapalekai na matamu sa mu vapalekai na matana, beto isa sa valovea na mua patu sa mu valovea na ona patu,&gt;* sau. 39 Ba ara ma pojanigou: muke raja beini ikerena sa na ikerena. Goto bi poaria kai tinoni na papara kale matuamu, sa mu balinga lao vania mule keta pa kale merimu ao. 40 Vei bi nyorogua toni lao rajanigo pa vaituti sa kai tinoni ko mi teku variunigo na mua soti biu, sa mu vamalumu vania tugu vei na mua koti ao. 41 Vei kai tinoni bi jujukigo ko mu pogoso vania kai maelo biunigo, sa mu tuti pogoso vania karu maelo tu ao. 42 Na tinoni sa tepago sa mu vania, beto na tinoni sa nyorogua tekua gu mai tamu biu sa muke uku peleni tu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Roroquria Na Mua Kana

(Luke 6.27-28, 32-36)

43 &lt;&lt;Qu tei nongoroniamiu tu agou sa isa pira sau perangana: &lt;Muna roroqua na tavitimu,* beto munake tavaraguania na mua kana,&gt; sau. 44 Ba ara ma pojanigou sagou: mu roroquria ira na miu kana beto mu vavara tokaniria ira qai komitigou, 45 ko mu tuna na Tamamiu pa noka sagou ura isa na ona tapo sa vaalanganiria ira na tinoni ikeredi beto na tuvisidi beto na okoro sa vagoreniria ira na tinoni jongadi beto ira na seladi. 46 Ura vei ira gu qai roroqugou sa muna roroquria agou, poni na pinia sa muna tekua? Ira gu na tinoni teteku takisi ba qai bokadia roitinia sisa. 47 Beto vei muna gosoro qeqeraniria ira na miu baere gu sagou, poni sa qu oqoro roitinia kai sa bi goto sagou. Ira gu na tinoni rodomo ba qai bokadia roitinia sisa. 48 Ko agou sa mi maladoruru na miu vairoqu vei tugu na Tamamiu pa noka ba sa maladoruru na ona vairoqu,&gt;&gt; sau si Jisu.

6

Na Roiti Tuvisidi

1 &lt;&lt;Mu kopunia na miu roiti tuvisina ko muke roitinia pa moedi ira na tinoni ko mu vadogoroniria gu ira. Vei muna vei isa sagou, poni sa mina kepore kai pinia muna tekua tana Tamamiu pa noka sagou,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tokania Na Tinoni Vaivasevina

2 &lt;&lt;Ego tonai muna roitinia ao sa kai vaiia tokania na tinoni vaivasevina sa muke kukuvilinia pa moemu. Isa qai roroiti vei pa leo ruma vavaikamuna beto pa soana lavata sira na tinoni vavabatadi, ko mai vatarasaeria na tinoni qarigu. Ma poja sosotonigou ara sagou: ira sa qai tei tekua tu na dia pinia. 3 Goto ao tonai mu roitinia sa kai vaiia tokania na tinoni vaivasevina poni sa muke vagigilania na lima kale merimu sa isa sa roitinia na lima kale matuamu, 4 ko na mua vaiia tokania na tinoni vaivasevina sa mi taroiti pa paena. Ko na Tamamu sa batia isa qu roitinia pa paena sa mina vanigo na pinia,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Veveina Na Vavara

(Luke 11.2-4)

5 &lt;&lt;Ego tonai muna vavara sagou, sa muke vei ira na tinoni vavabatadi! Ura ira sa qai nyonyogua turu vavara pa leo ruma vavaikamuna beto pa vavaikae soana ko mai batiria na tinoni qarigu. Ma poja sosotonigou ara sagou: ira sa qai tei tekua tu na dia pinia. 6 Goto ao tonai mu vavara, sa mu tome lao pa mua lose, mu pateia na mua atakamana, beto sa mu vavara lao tana Tamamu sa suvere pa paena. Ko na Tamamu isa sa batia na roiti qu roitinia pa paena sa mina vanigo na pinia.

7 Ko tonai mu vavara agou sa muke mijimojaniria kubo paranga qai vevei ira na tinoni rodomo, ura qai roroqua sa sa soku vatale na dia paranga ko kode mina nongororia na Tamasa qarigu. 8 Muke doro tutiria sira, ura na Tamamiu sa totonai tu qu oqoro tepai sa sa tei gigilariaona tu isa sira qu qasaniria.

9 Ko agou sa pira mu vavara vei:

&lt;Tamamei, ao pa noka,

mi tapangaga na isongomu.

10 Mu valamea na mua binangara.

Mu vagore votua na mua nyorogua,

isa sa vevei pa noka sa mu veinia pa peso.

11 Mu vanigei na tetekuna mene toania pa ngeni.

12 Mu taleosonigei ira na mei sela,

vevei agei qe taleosoniria sira qai roiti lame sela tamigei.

13 Muke toni laonigei pa totoke,

goto mu vasaregei tana kutana nikerena,&gt; mugu.

14 Ura vei muna taleosoniria agou sira na sela qai roiti lameniria ira na tinoni tamugou, poni sa na Tamamiu pa noka ba mina taleosonigou tugu sagou. 15 Goto vei munake taleosoniria agou sira na tinoni, poni sa na Tamamiu ba minake taleosonigou tugu na miu sela sagou,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tatabu Gagani

16 &lt;&lt;Ego tonai muna tatabu gagani sagou, sa muke vadoro takulanga veinigou ira na tinoni vavabatadi. Ira sa qai vadoro bati karea na isumatadi ko ira na tinoni mai batiria qai korapa tatabu gagani sira mariguniria qarigu. Ara ma poja sosotonigou sagou: ira sa qai tei tekua tu na dia pinia. 17 Goto ao sa tonai qu tatabu gagani, sa mu lumu vatalea na batumu beto mu subi vatalea na isumatamu. 18 Ko ira na tinoni maike doro gigilai sa ao qu korapa tatabu gagani, goto na Tamamu gu pa paena sa mi gigilai. Ko na Tamamu isa sa batiria na mua roiti qu roitiniria pa paena sa mina vanigo na pinia&gt;&gt;, sau si Jisu.

Ira Na Isisongo Pa Noka

(Luke 12.33-34)

19 &lt;&lt;Muke boko vavaikamumiu isisongo pa peso ketakoi sa boka gani piararia na tamo beto na obu, beto ketakoi qai boka pipiara tome ikoria ira na tinoni ikikodi. 20 Goto mu boko vavaikamumiu isisongo pa noka tu ketakoi qaike boka gani piararia na tamo beto na obu, beto ketakoi qaike boka pipiara tome ikoria ira na tinoni ikikodi. 21 Ura ketakoi sa kole na mua isisongo sa ketakoi tugu sa kole sa na bulomu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Jukena na Tini

(Luke 11.34-36)

22 &lt;&lt;Na jukena na tini sa na mata. Ko vei mina jongana sa na matamu, poni sa na tinimu doruna kode mina tolangania na kabere. 23 Goto vei mina ikere sa na matamu, sa na tinimu doruna kode mina rodomo. Ko vei na kabere sa kole tamu sa na rodomo gu, poni sa kode mina rodomo kukuni sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tamasa Beto Na Isisongo

(Luke 12.22-34)

24 &lt;&lt;Kepore sa kai tinoni mina mekarai nabuluniria karu bangara. Kame sa minake tavaraguani goto kame sa mina roroqua, babi kame kode mina valavatia goto kame sa mina vakepore veveinai. Ko munake boka mekarai nabuluniria agou sa na Tamasa beto na isisongo.

25 Ko sa vei sa ma pojanigou: muke takulangania na miu toa, na sa muna gania, na sa muna bukua, babi na sa muna pokonia na tinimiu. Na toa tu sa sa poreveveina jolania na gagani, beto na tini tu sa sa poreveveina jolania na poko. 26 Mu dororia tu agou sira na manugu pa vavagalo eqa: ira sa qaike umuma, qaike ababu, beto qaike aqaqono vaikamu pa ruma, ba na Tamamiu pa noka sa vatetekuria gu sira. Ba agou tu sa qu poreveveina jolaniria na manugu. 27 I sei agou sa tonai sa kole takulanga poni sa tei boka vakakasia mai tu iapeki sa na ona toa? Bi mija tugu!

28 Ko ai sa vei qu takulangania tu agou sa na veveina na poko? Mu dororia tu agou sira na avoro beto ai qai vei qai toa ko. Ira sa qaike pavu talea na roiti beto qaike pipitidia poko. 29 Ba ma pojanigou ara sagou: doru poko babata jongadi tai Solomone qaike kamua na babata jongana kame avoro api.

30 Ko na avoro gu sa toa pa ngeni beto vuka sa mateona ko sa tagona lao pale pa iku vavavatununa ba na Tamasa sa vapopoko vababata jongai tu. Ba agou tu sa qu poreveveina jolaniria na avoro. Sa beko ikete na miu rarange! 31 Ko muke takulangania sa: &lt;Na sa tana gania?&gt; babi &lt;Na sa tana bukua?&gt; babi &lt;Na sa tana popokonia?&gt; mukeu. 32 Ura doru sakasava vevei aipira sa ira gu na tinoni rodomo qai kole nyaqo totoniria. Goto agou sa na Tamamiu pa noka sa tei gigilariaona tu sa qai poreveveina muna toaniria agou sa doru sakasa aipira.

33 Goto mu nyaqo momoea sa na binangara tana Tamasa beto na ona tuvisi, beto isa mina tamo vanigou sira doru sakasava vevei pira. 34 Ko muke takulangania sa vuka, ura vuka sa mina takulangania mekana. Ira doru rane qai okoto pogosoria mekadi sa na dia tapata,&gt;&gt; sau si Jisu.

7

Muke Pituria Na Goto Tinoni

(Luke 6.37-38, 41-42)

1 &lt;&lt;Agou muke pitua na goto tinoni, ko agou ba muke tapitu mekamiu. 2 Ura isa tugu na soana qu pitunia na goto tinoni sa isa tugu na soana muna tapitunia sagou. Beto isa tugu na pada qu padaniria ira na goto tinoni, sa isa tugu sa muna tapadania sagou. 3 Ai sa vei ko qu juno dogoria tu ao sa na opopu pa matana na tasimu, ba na lomoto kokobu pa matamu sa quke pavu galania? 4 Ai sa vei ko pira tu qugunia ao sa na tasimu, &lt;Mei ko ma kasi pale na opopu pa matamu,&gt; qugu? Ba dotu! Na lomoto kokobu pa matamu! 5 Ao na tinoni sesekemu na vavabatamu sao! Momoe sa mu kasi palea mai tu na lomoto kokobu pa matamu, beto sa kode muna babata vatale sao ko muna boka kasi pale ao sa na opopu pa matana na tasimu.

6 Muke gona vaniria na sakasava madidi sira na sie,* ura kode mai gabala mule garatagou gu. Beto ko muke gona vaniria na miu patu poreveveidi sira na borogo, ura kode mai tete anyanyuniria gu pa peso,&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Tepa, Mu Nyaqo beto Mu Kikia

(Luke 11.9-13)

7 &lt;&lt;Agou mu tepa ko mu tekua, mu nyaqo ko mu batia, mu kikia ko mi tarevanga vanigou. 8 Ura na tinoni sa tepa sa sa tekua, na tinoni sa nyaqo sa sa batia, beto na tinoni sa kikia sa sa tarevanga vania.

9 I sei na tinoni agou, sa totonai sa tepagana meme na tuna, poni na patu doa tu sa vania? 10 Ba bi tepagana igana sisa, poni na dole tu sa vania? 11 Ko vei agou na tinoni ikikeremiu gu ba qu bokamiu ianiria na sakasava jongadi sira na tumiu, poni sa na Tamamiu pa noka sa sa jonganga jolanigou agou ko isa mina ianiria na sakasava jongana joladi sira qai tepania isa! 12 Ko doruna qu nyoroguania ko mai roiti lamenia tamugou ira na tinoni, sa ira tugu sa mu roiti laoniria agou tadira na tinoni. Ura api gu sa na Vavanau ti Mosese beto na vaivagigalai tadira na tinoni kokorotai,&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Tomea na Atakamana Ngijupuna

(Luke 13.24)

13 &lt;&lt;Mu tome laoa na atakamana ngijupuna agou, ura na atakamana totomena lao vei pa vinakilasa sa sa revata beto na soana laona sa sa kakabere ko ira na soku tinoni qai tome laoa. 14 Goto na atakamana totomena lao pa toa sa sa ngijupu beto na soana laona sa sa karajutu, ko ira ka vivisa gu qai batia sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Gou beto Na Vuana

(Luke 6.43-44)

15 &lt;&lt;Mu balauniria ira na tinoni kokorotai sesekedi. Qai lame tamugou popoko vei na sipi siranadi, ba na gagale vulupu pirudi sira. 16 Pa vuadi kode muna doro gigalaniria sira. Ai vei na tinoni qai lokete vungu qurepi pa gasoro lilivo eoro? Babi qai lokete vua piqi pa buburu vavaioka? 17 Sa vaitoto vei isa sa: na gou jongana sa sa vuaniria na vua jongadi, goto na gou ikerena sa vuaniria na vua ikeredi.

18 Na gou jongana sake boka vuaniria na vua ikeredi, beto na gou ikerena sake boka vuaniria na vua jongadi. 19 Na gou sake vuania na vua jongana sa sa tario pale ko sa tagona lao pale pa iku. 20 Ko sa vei sa pa vuadi muna gigalaniria sira,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira Sake Gigilaria Na Bangara

(Luke 13.25-27)

21 &lt;&lt;Nake ira doru qai kukukunisiu, &lt;Bangara, Bangara,&gt; sa mai tomea na binangara pa noka, goto ira gu qai roitinia na nyorogua tana Tamaqu pa noka. 22 Ira kubo tinoni sa pira marigunisiu ara pa rane vaituti isa, &lt;Bangara, Bangara, pa isongomu ao qe ulule votunia agei sa paranga, pa isongomu ao qe ijiju paleniria na tomate ikikeredi, beto pa isongomu ao qe roitiniria agei sa soku roiti vaivagabaradi!&gt; marigu. 23 Ba pira kode mana ule votu veini vaniria ara sira, &lt;Qake isongo gigilagou ara sagou. Mu taloa taqu sagou na gagale tinoni ikikeremiu!&gt; managuniria,&gt;&gt; sau si Jisu.

Karu Goto Tinoni Qai Nongoria Na Paranga

(Luke 6.47-49)

24 &lt;&lt;Ego ko isa sa nongororia na qua paranga aipira ko sa tutiria, sa sa vei na tinoni tavagigalana sa vaturua na ona ruma pa kuta patu. 25 Ko sa gore sa na qolapeso, sa nyoro sa na pie, beto sa iru sa na gava, ko sa rajai sa na ruma isa, ba sake boka tanobata sa na ruma, ura sa turu vamauru pa kuta patu sisa. 26 Goto isa na tinoni sa nongororia na qua paranga aipira ba sake tutiria, sa sa vei na tinoni duduvilina sa vaturua na ona ruma pa nanagasana. 27 Ko sa gore sa na qolapeso, sa nyoro sa na pie, beto sa iru sa na gava, poni sa tanobata sa na ruma isa, ko sa dugala tajejegarania sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Vaivagigalai Pa Neqi

28 Ego ko totonai sa beto vaivagigalainiria na paranga aipira si Jisu, sa qai gabara vivitiginia ira na minete tinoni sa na vaivagigalai tana, 29 ura isa sa kole vaivagigalai vei na tinoni sa isongia na neqi beto sake vevei ira qai vaivagigalainia na Vavanau.

8

I Jisu Sa Salania Kai Tinoni Sa Popoqu

(Maka 1.40-45; Luke 5.12-16)

1 Ego totonai sa taloa pa kubo ko sa gore si Jisu, sa ira na minete tinoni lavata sa qai tutia sisa. 2 Ko api sa kai tinoni popoqu sa lame toqo sori tutungu pa moena isa, ko pira sau, &lt;&lt;Bangara, vei bu malumu ao, sa muna boka valiososiu gu sara,&gt;&gt; sau.

3 Poni sa kaqamania na limana ko sa ulia i Jisu sa na tinoni isa beto pira saunia, &lt;&lt;Qa malumu gu sara. Ko mu lioso tu ao!&gt;&gt; saunia. Na totoso tugu isa sa sa tataloso valioso gu sa na popoquna isa. 4 Beto sa pira sa poja veinia i Jisu sisa, &lt;&lt;Kopunia ko munake vavavakato vania kai tinoni, goto mu lao vatuvisi tana iama ko mi doro vivilotigo beto sa muna roitinia ao sa na mua vavakukuvu vei sa vaigarununia i Mosese, ko ira doru mai gigilai sa ao qu tei lioso tu,&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu Sa Salania Kai Tinoni Mamata Gogoto

(Luke 7.1-10; Jone 4.43-54)

5 Totonai sa tome lao pa Kepaniami si Jisu, sa sa lame tana sa kai tinoni mamata gogoto, ko sa tepa totokani vaitokai, 6 pira sau, &lt;&lt;Bangara, na qua nabulu sa korapa kole momoona pa ruma, sa mate kale tinina beto sa kamua na vitigi lavata,&gt;&gt; sau.

7 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ara mana lao salania sisa,&gt;&gt; sau.

8 Ba sa paranga sa na tinoni mamata gogoto isa, pira sau, &lt;&lt;Bangara, ara nake tinoni garoqu ko bu lame tome pa ruma taqu ara sao. Goto mu leve tarinia gu na paranga, beto kode mina tasalanaona gu sa na qua nabulu. 9 Ura ara ba kai tinoni qa kole kaurai tugu pa neqi tadira na qua bangara beto ko koledia sira na tinoni vaipera qai kole kaurai pa neqi taqu. Ko tonai qa parangia sapi, &lt;Mu lao,&gt; qaunia, poni sa laona tugu, beto qa parangia sa poni, &lt;Mu lame,&gt; qaunia, poni sa lameona tugu. Ko na qua nabulu isa, &lt;Roitinia api,&gt; qaunia, sa sa roitinia gu,&gt;&gt; saunia si Jisu.

10 Totonai sa nongoria i Jisu poni sa sa gabara vivitigi, ko pira sauniria sira qai kole tututia isa, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: oqoro pore tana kai tinoni pa Izireli ba batinia ara sa na rarange lavatana vei api. 11 Ko ma pojanigou ara: kode kubo tinoni sa mai lame vei keta pa sagere tapo beto pa suvu tapo, ko mai toqo tavitiria pa vavolo pa binangara pa noka sira Ebarahami, i Aisake beto ko i Jekopi. 12 Goto ira na tuni binangara sa mai tagona votu pale pa peguru rorodomona. Ketakoi mai lukana uui beto mai ngingisi tu na livodi,&gt;&gt; sau.

13 Beto i Jisu sa parangia na tinoni mamata gogoto, pira saunia, &lt;&lt;Mu riumua. Isa vei qu vasosotoa ao sa mi gore votu,&gt;&gt; sau sisa. Pa totoso tugu isa sa sa tasalana sa na nabulu tana tinoni mamata gogoto isa.

I Jisu Sa Salanaria Kubo Tinoni

(Maka 1.29-34; Luke 4.38-41)

14 Ego tonai sa kamu pa ruma tai Pita si Jisu, sa sa batia sa na qoele roana i Pita sa mangini na tinina ko sa korapa kole momoona pa lovu. 15 Ko sa arua i Jisu sa na limana, poni sa taloa tana sa na mo mangini ko sa tatakole vatana vania na tetekuna isa si Jisu.

16 Totonai sa gore na vevelu poni sa qai toni kamuniria tai Jisu sira na mota tinoni sa tomeria na tomate ikikeredi. Ko sa iju paleniria na ona paranga i Jisu sira na gagala ikikeredi, beto sa salanaria sira qai mo. 17 Ko sa gore votu sa na paranga sa pojai i Aisea na tinoni kokorotai, pira sau,

&lt;&lt;Isa sa teku paleniria na oda mo

beto sa pogoso paleniria noda vagauru,&gt;&gt; sau.*

Ira Qai Nyogua Tutia i Jisu ba Qai Rabeke

18 Ego ko tonai sa batia i Jisu sa na minete tinoni qai lame vailivutainia, sa sa garunu sira na ona sepele ko mai toka lao pa kai karovona na ovuku Qalili sauniria. 19 Ego beto kame isa sa vaivagigalainia na Vavanau sa sa lame ko pira saunia si Jisu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, ara mana tutigo ao doru eqa muna lao vei ao,&gt;&gt; sau.

20 Poni pira saunia i Jisu, &lt;&lt;Ira na pokese koleona na dia baongo beto ira na manugu pa vavagalo eqa koleona na dia vovori, goto na Tuna na Tinoni sa kepore na ona ia mina vamineria na batuna,&gt;&gt; sau.

21 Kai goto ona sepele pira saunia sisa, &lt;&lt;Bangara, vamalumusiu ko ma mule lao golomia mai na tamaqu,&gt;&gt; sau.

22 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Tutisiu ara ao. Loaria sira na matedi ko mai vaigolomo mekadi,&gt;&gt; saunia.

I Jisu Sa Vabulea Na Ranebongi

(Maka 4.35-41; Luke 8.22-25)

23 Ego sa koi pa kai koaka si Jisu beto ira na ona sepele, ko mai toka lao pa kai karovona na ovuku Qalili qarigu. 24 Poni sa raja vasiboro pa kolo sa kai ranebongi, ko sa vavapoara tarinia na ololobagea sa na koaka. Ba i Jisu sa kole putagana tugu. 25 Ko qai lao vadoravia ira na ona sepele sisa, pira qarigunia, Mu alogita, Bangara! Ta dururu mate taqeu sa gita! qarigunia.

26 Poni sa oeria i Jisu sira, Ai sa vei ko qu matagutu tu sagou? Sa beko ikete na miu rarange! sauniria. Beto sa tatakole sisa ko sa tokea sa na gava beto na kolo, poni sa bule elava sa neqa.

27 Poni sa qai gabara beto sira doru, ko qai kole vavaiparanga mule mekadi, Koi, ai tu tinoni veveina sapi? Ko na gava beto na ololobagea tu ba qai nongoria tu! qarigu sira.

I Jisu Sa Salanaria Karu Tinoni Sa Koleria Na Tomate Ikikeredi

(Maka 5.1-20; Luke 8.26-39)

28 Ego totonai sa paro pa kai kalena tata pa gugusu pa Qadara si Jisu, sa qai koko lame vei pa bevi vavaigolomona ketakoi sa karu tinoni sa tomeria na tomate ikikeredi ko qai lame gosoria si Jisu. Qai aru tapata, ko kepore kai tinoni sa nyogua tonia sa na soana sa lao vei ketakoi. 29 Tonai qai batia ira karu si Jisu sa qai vevela votu, pira qarigu, &lt;&lt;Na sa qu nyogua roitinia tamigei sao, na Tuna na Tamasa? Ai vei, qu lame ko mu pipiaragei agei totonai sa oqoro kamua na mei totoso qugu?&gt;&gt; qarigu sira karu.

30 Ego nake souna pa ia isa sa kai godo borogo lavata qai korapa nyunyubelegadia. 31 Ko ira na gagala ikikeredi qai tepa vivitigia si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Vei muna iju variugei, poni sa mu garunu valaonigei gu pa godo borogo pori,&gt;&gt; qarigunia.

32 Poni pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Mu lao tu!&gt;&gt; sauniria. Ko qai taloa riu tadira karu tinoni pira sira na tomate ikikeredi, ko qai lao tome tadira na borogo. Ura ko qai sasuru turu taloa riu gu mule sira na borogo pira, ko qai tulai gore sa na taba mamavarana, ko qai tulusu gore pa leo kolo ko qai kuju mate beto pudaladia.

33 Ego ko sa vei isa poni sa qai uku muledia pa gugusu sira na tinoni qai kopuniria na borogo, ko qai vavakato beto vaniria ira sira doru sakasava qari taroiti tadira karu sa tomeria na tomate ikikeredi. 34 Ko qai lao gosoria ira doru tinoni pa gugusu isa si Jisu. Tonai qai batia, poni sa qai tepa vivitigia sisa ko mi loai na dia gugusu isa qarigunia.

9

I Jisu Sa Salania Kai Tinoni Sa Mate Kaki Kale Tinina

(Maka 2.1-12; Luke 5.17-26)

1 Ego sa koi pa koaka si Jisu ko sa toka karovo lao pa nona gugusu sosoto. 2 Ko qai pogoso kamunia pa ona kokolena sa kai tinoni sa mate kale tinina. Tonai sa batia i Jisu sa na rarange tadira, sa pira saunia isa sa na tinoni sa mate kale na tinina, &lt;&lt;Tuqu, mu varene! Ira na mua sela sa qai tei taleoso tu,&gt;&gt; saunia.

3 Ego tonai sa kaki ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai kole vavaiparanga golomo mekadi, &lt;&lt;Na tinoni api sa vamoroania na Tamasa sapi!&gt;&gt; qarigu.

4 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sisa vei qai korapa roroqua ira, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu roroquria na sakasava ikikeredi veveidi inara pa bulomiu? 5 Ai sa sa munyala: na poja vei, &lt;Qai taleoso sira na mua sela,&gt; biu, babi na poja vei, &lt;Mu tatakole ko mu rerege,&gt; biu? 6 Ba kopira ma vabatinigou ara sa na Tuna na Tinoni sa poreona neqi pa peso ko mina taleosoniria na sela,&gt;&gt; sau sisa.

Beto pira saunia sa na tinoni sa mate kale tinina, &lt;&lt;Mu turu! Mu pogosia na mua kokolena ko mu riumua pa mua ruma,&gt;&gt; saunia. 7 Poni sa gasa turu gu sa na tinoni ko sa riuona pa ona ruma. 8 Totonai qai batia sa vei inara sira na minete tinoni poni qai matagutu beto qai vatarasaea sa na Tamasa, ura na Tamasa sa vania na tinoni sa na neqi vevei inara.

I Jisu Sa Kukua I Matiu

(Maka 2.13-17; Luke 5.27-32)

9 Ego sa taloa pa ia isa si Jisu ko sa korapa lalaona, sa sa batia isa sa kai tinoni teteku takisi, na isongona i Matiu, sa korapa toqona pa ona ia roroitina isa. Pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Mei tutisiu ara,&gt;&gt; saunia. Poni sa turu si Matiu ko sa tutiaona i Jisu.

10 Ko tonai sa korapa toqo teteku pa ruma tai Matiu si Jisu beto ko ira na ona sepele, sa na motadi sira na tinoni teteku takisi beto ira tinoni seladi qai somana toqo teteku tavitia si Jisu beto ira nona sepele. 11 Ko qai batiria ira na Parese sa qai vei isa, ko qai nanasaria sira na sepele ti Jisu, &lt;&lt;Ai sa vei sa teteku tavitiria tu ira na tinoni teteku takisi beto ira na tinoni seladi sa na tinoni vaivagigalai tamugou?&gt;&gt; qarigu sira.

12 Poni sa nongoro vairia i Jisu, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ira na tinoni toa vataledi sa qaike nyaqoa sa na tinoni vavaisalana, goto ira gu qai mo. 13 Mu lao ko mu nyaqoa na ginuana sa na paranga sa pojai na Tamasa pa Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;Na vairoroqu vaitokai sa qa nyoguania ara, nake vavavakukuvudi na manugu mamade nenedi!&gt;* sau. Ura qake lame sara ko ma kukuria na tinoni tuvisidi qau, goto ira tu na tinoni seladi,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Veveina na Madi ko na Tatabu Gagani

(Maka 2.18-22; Luke 5.33-39)

14 Ego qai lao sira na sepele tai Jone, ko qai nanasia si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko agei gu beto ko ira na Parese sa qe tatabu gagani, goto ira na sepele tamu sa qaike tatabu gagani tu?&gt;&gt; qarigu.

15 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai vei, kode mai kole takulanga pa vavolo vaialava sira na tinoni tasorudi totonai sa korapa toqo tavitiria sa na tinoni vaialava? Dai! Ba sa korapa lalameona sa na rane tonai mina tateku varijo tadira sa na tinoni vaialava api, ko na totoso tu isa sa mai suvere tatabu gagani sira.

16 Kepore sa kai tinoni mina tuvakania na poko koregana sa na poko leluna. Vei mina vei poni sa totonai mina vijongo sa na poko koregana api, poni sa kode mina raqama valavatia sa na poko leluna. 17 Beto kepore kai tinoni mina totonia na vaini koregana sa na tototoni vaini leluna. Ura mina vei isa, poni sa kode mina tapokata sa na tototoni vaini leluna, ko mina titigi kijara riuona sa na vaini. Goto na vaini koregana sa mina tatoto lao tugu pa tototona koregana ko ira karu doru sa mai takopu vatale beto,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Salania kai Rereko Beto ba Tuna Rereko kai Iviva Mamata

(Maka 5.21-43; Luke 8.40-56)

18 Totonai sa korapa paranga vei inara i Jisu, sa sa kamu opo kokopo sori tutungu pa moena isa sa kai iviva mamata tadira na Jiu, ko pira sau, &lt;&lt;Na tuqu maqota sa koni mate gu, ba qa nyoguanigo ko bu lame vaoponia na limamu ko bi toa mule qau,&gt;&gt; sau sisa.

19 Poni sa turu si Jisu beto ira na ona sepele ko qai tutia sa na tinoni isa.

20 Ego kai rereko isa sa varajania na mo malea ko sa kole gu variu orungu ka manogarua aoro sa sa tuti pa liguna ko sa ulia sa na uquna na poko ti Jisu. 21 Sa kole paparanga golomo mekana, &lt;&lt;Vei ba ulia gu nona poko, poni ba ba tasalanaqua gu sara,&gt;&gt; sau.

22 Ko sa balinga mule sau si Jisu poni sa batia sa na rereko, ko pira saunia, &lt;&lt;Mu varene, tuqu! Na mua rarange sa sa tei salanigo tu,&gt;&gt; sau sisa. Poni sa na totoso tugu isa sa sa tasalana gu sa na rereko isa.

23 Ego totonai sa lao kamu pa ruma tana iviva mamata si Jisu, poni sa batiria isa sira na tinoni qai lukana popoelai na roroma beto qai lukana kekebo, 24 sa pira sauniria, &lt;&lt;Mu taloa riumiu agou! Ura sake mate sa na rereko ikete api, goto sa korapa gu putagana!&gt;&gt; sau. Tonai sa paranga vei isa poni sa qai avavunia ira doru tinoni sisa. 25 Ko tonai qai votu beto pa peguru ira doru, sa sa tome si Jisu ko sa arua na limana na rereko poni sa tatakole sa na rereko.

26 Ko na nongorona na roiti api sa sa tapiara lekogia doruna na eqa isa.

I Jisu Sa Salanaria Karu Tinoni Leleqadi

27 Ego totonai sa taloa ketakoi si Jisu sa karu tinoni leleqadi sa qai tutia isa, ko qai vevela votu, pira qarigu, &lt;&lt;Tuna i Devita, mu roroqu tokanigei,&gt;&gt; qarigu.

28 Tonai sa tome pa ruma si Jisu poni sa ira karu tinoni leleqadi ba qai lao tugu tome. Poni sa nanasaria i Jisu, &lt;&lt;Ai vei, qu vasosotoa tugu agou karu sa ara boka salanagou agou karu?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa pira qarigunia, &lt;&lt;E, Bangara!&gt;&gt; qarigu.

29 Poni sa uliria i Jisu sa na matadi beto pira sau, &lt;&lt;Isa vei qu vasosotoa agou karu sa mi gore votu vanigou!&gt;&gt; sauniria. 30 Poni sa qai babatadia tugu sa na matadi ira karu. Beto sa paranga vabalauria i Jisu sira karu, pira sauniria, &lt;&lt;Kita ule vaniria ira na tinoni sa na roiti api,&gt;&gt; sauniria.

31 Ba qai taloa riu sira karu, ko qai vavavakatonia doru eqa ketakoi sa na veveina isa.

I Jisu Sa Salania Na Tinoni Sa Poka

32 Ego pa ligudi gu qai riu ira karu aipira, sa qai toni kamunia tana ira kaki tinoni sa kai tinoni sa tomea na tomate ikikerena ko sa poka. 33 Tonai sa iju palea i Jisu sa na tomate ikerena api poni sa sa podalai paranga gu sa na tinoni isa. Ko qai gabara beto sira na minete tinoni, ko pira qarigu, &lt;&lt;Sa oqoro pore tabata pa Izireli sa na sakasava vevei pira,&gt;&gt; qarigu sira.

34 Ba qai paranga sira na Parese, &lt;&lt;Na bangaradi gu ira na tomate ikikeredi* sa vania na neqi sa sa boka iju paleria ira na tomate ikikeredi sina,&gt;&gt; qarigu sira.

I Jisu sa Roroquria Sira na Tinoni

35 Ego sa lekogo betoria i Jisu sira na gusu lalavatadi na gusu ikiketedi. Ko sa vavaivagigalai sisa pa ruma vavaikamuna, sa taraenia isa sa na nongoro jongana na veveina na binangara tana Tamasa, beto sa salanaria isa sira na tinoni qai varajaniria na okokoto mo na vagauru. 36 Totonai sa doro laoria isa sira na minete tinoni, sa sa roroqu vivitigiria, ura qai vevei rerege beto qai nyunyala vei na sipi kepore na dia sepati. 37 Poni pira sauniria ira na ona sepele, &lt;&lt;Qai matua nyanyalu sira na vuvua, ba ira na tinoni ababu sa qai vivisa gu. 38 Ko mu vavara lao tana Bangaradi na umuma, ko mi garunuria na tinoni roiti ko mai ababu pa ona inuma,&gt;&gt; sau si Jisu.

10

Ira Ka Manogarua Tinoni Tagarunudi

(Maka 3.13-19; Luke 6.12-16)

1 Ego sa kuku vaikamuniria i Jisu sira ka manogarua sepele ko sa vaniria na neqi ko mai ijiju paleria na tomate ikikeredi, mai salana paleria na okokoto mo beto doru vagauru sauniria.

2 Ko aipira sira na isongodi ira ka manogarua tinoni tagarunudi: momoe, i Saimone (kai isongona i Pita) beto i Aduru (na tasina i Pita), i Jekopi beto i Jone na tasina (ira karu tuna i Zebeti), 3 i Pilipi, i Batolomiu, i Tomasi, i Matiu isa na tinoni teteku takisi, i Jekopi na tuna i Alepiasi, i Tadiasi, 4 i Saimone isa perangana sa somananiria ira qai raja adu palea na qavuna pa Romu, beto i Jiudasi Isikarioti isa sa gabala kanai i Jisu.

Na Garunudi Ira Ka Manogarua Tinoni Tagarunudi

(Maka 6.7-13; Luke 9.1-6)

5 Ko ira ka manogarua aipira sa sa vavanauria i Jisu beto sa garunuria, pira sauniria, &lt;&lt;Munake lao tadira na tinoni karovodi beto munake tomeria na gugugusu tadira na tinoni Sameria. 6 Goto mu lao tadira na tinoni Izireli ira qai vei na sipi mumadi. 7 Mu lao ko mu tarae, pira mugu, &lt;Na binangara pa noka mi togagita gu sau,&gt; mugu. 8 Mu salanaria ira qai mo, vatoa muleria ira qai mate, mu taloso valiosoria ira qai popoqu, beto mu iju paleria sira na tomate ikikeredi. Quke vaia isa qu tekua, ko muke vavainia isa qu vaiiania. 9 Muke pogoso qolo, na siliva, babi kaki poata pa miu kukurani poata. 10 Muke pogosia kai mane, muke pogoso varua poko, muke pogoso sadolo babi na opata pa miu rerege. Na tinoni roiti sa sa pada tugu ko mina taiania sa nona tetekuna.

11 Totonai muna kamua kai gugusu lavata babi gusu ikete, sa mu tomea na gugusu isa ko mu doro nyaqoa sa kai tinoni mina qeranigou ko mina vatogagou. Muna suvere gu tana tinganai muna loai na ia isa sagou. 12 Tonai muna tome pa ruma sa mu gosoro qeqeraniria sira na tinoni ketakoi. 13 Vei mai vakamu vatalegou ira pa ruma isa, sa mu tepai na Tamasa ko mi mananiria. Goto vei maike tavaraguanigou ira, sa mu teku mulenia na miu bule. 14 Vei kaki ruruma babi na gugusu sa baike nyogua vakamugou beto baike nyogua nongorogou, poni sa mu turu iolo votu pa ia isa beto mu tavusu paleria pa nenemiu sa na redeni peso pa gugusu isa. 15 Ma poja sosotonigou ara sagou: mina jolania na vaituti qai gosoria ira pa Sodomo beto pa Qomora sa na vaituti tana Tamasa mina gosoria na gusu isa na rane vaituti,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira Na Tinoni Tagarunudi Mai Takomiti Vivikere

(Maka 13.9-13; Luke 21.12-17)

16 &lt;&lt;Vainongoro! Qa garunu lao veinigou na sipi tadira na godo vulupu pirudi ara sagou. Mu suvere vababalau vei ira na dole beto mu lioso pa miu uana. 17 Mu suvere vababalauniria ira na tinoni. Ura kode mai aru tamanagou, ko mai toni laonigou pa vaituti, beto mai mamajagou pa dia ruma vavaikamuna. 18 Pana laequ ara sa kode mai toni ragata laonigou pa moedi ira na qavuna beto na babangara, ko muna ule votunia na nongoro jongana tadira beto tadira na tinoni karovodi. 19 Totonai mai toni laonigou pa vaituti, sa munake takulangania agou sa na sa muna poja totokenigou mekamiu. Ura tonai mina kamua tu sa na totoso paranga tamugou sa muna taiania agou sisa vei muna pojaniria agou. 20 Ura nake agou sa muna kole paranga, goto na Gagalana na Tamamiu tu sa mina ule vanigou isa muna pojai.

21 Ira na tatamatasi marene sa kode mai vaivalao pa mate, na tamadi mina veiniria tugu na ona koburu, ira na koburu mai rajaria sira na tinadi na tamadi ko mai vamateria. 22 Doru tinoni sa kode maike tavaraguanigou ura koko vei qu tutisiu ara. Ba isa sa vangaju kamua na bebetona sa mina taalo. 23 Tonai mai komiti vivikeregou ira na tinoni pa kai gugusu sa mu uku laomiu pa kai goto gugusu. Ura ma poja sosotonigou ara sagou: kode muna oqoro vaokoto betoria agou sira na miu roiti pa doru gugusu pa Izireli, sa mina mule lame gu sa na Tuna na Tinoni.

24 Na sepele sake lavata jolania sa na ona tinoni vaivagigalai. Beto na pinausu sake lavata jolania sa na ona bangara. 25 Sa pada gu sa na sepele mina vaitoto vei na ona tinoni vaivagigalai, beto sa pada gu sa na pinausu mina vaitoto vei na ona bangara. Vei ara na miu tinoni mamata mai gigalanisiu i Beelizebulu,* poni sa agou na qua tinoni sa kode mina nongoro kare jola mutu sa na isongo mai kukunigou!&gt;&gt; sau si Jisu.

Isa Mu Matagutunia

(Luke 12.2-7)

26 &lt;&lt;Ko muke matagutuniria sira na tinoni ira. Ura doru sakasa paedi sa kode mai tabata votu beto doru sakasa golomodi sa mai tagigila. 27 Isa qa ule vanigou ara pa rorodomona sa mu vavakatonia pa kakaberena, beto isa qu nongoria pa paena sa mu vevelania pa are ruma. 28 Muke matagutuniria sira qai boka vamatea na tini ba qaike boka vamatea na gagala. Goto na Tamasa tu sa mu matagutunia agou. Isa sa mina boka piaria na vamateria na toa tini beto na gagalamiu ko mina boka valaogou pa heli.†

29 Kai pene ikete gu na vaidi sa karu kiri tu, ba sake pae tu pa roroqu tana Tamasa sa totonai sa vukele pa peso kame ira karu kiri pira. 30 Ko agou ba doru vurungumiu pa batumiu ba sa tei anye betoria tu na Tamasa. 31 Ko muke mamatagutu. Agou sa qu poreveveina jolaniria kubo ngavulu avara kiri,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira Qai Ulenia Beto Ira Qai Kilu Pale I Jisu

(Luke 12.8-9)

32 &lt;&lt;Isa sa ule votunia pa moedi ira na tinoni sa isa kai tinoni taqu minagu, sa ara ba mana ule votunia tugu isa pa moena na Tamaqu pa noka sisa. 33 Goto na tinoni sa kilu palenisiu ara pa moedi ira na tinoni, sa ara mana kilu palenia tugu pa moena na Tamaqu pa noka sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Bule Beto Na Vaipera

(Luke 12.51-53; 14.26-27)

34 &lt;&lt;Kita mu roroqua agou sa na bule sa qa pogoso lamenia ara pa peso kita mugu. Dai, nake bule sa qa pogoso lamenia ara, goto na benete vaipikatai tu. 35 Qa lame sara ko ma vaipikatainiria na tuna marene beto na tamana, na tuna rereko beto na tinana, beto na tatamaivana beto na tatamaroana qau. 36 Ira na kana ikeredi jola tana tinoni sa mina ira ka visa gu pa ona tatamana.

37 Isa sa roroquria na tamana babi na tinana jolania sa roroqusiu ara sa sake pada ko mina sepele taqu. Isa sa roroqua na tuna marene babi na tuna rereko jolania sa roroqusiu ara sa sake pada ko mina sepele taqu. 38 Isa sake pogosia na ona korosi ko mina tutisiu ara, sa nake padana tugu ko mina sepele taqu sisa. 39 Isa sa kole gu jujunonia na ona toa tini, sa mina saivia tugu isa sa nona toa. Ba isa sa gona pale nona toa pa laequ ara sa mina isongia tugu sa nona toa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Pinia

40 &lt;&lt;Isa sa vakamugou agou sa sa vakamusiu tugu sara, isa sa vakamusiu ara sa sa vakamua tugu sisa sa garunusiu ara. 41 Isa sa vakamua na tinoni kokorotai ura na tinoni kokorotai sisa, sa isa mina somana tekua sa na pinia tana tinoni kokorotai. Isa sa vakamua na tinoni tuvisina ura na tinoni tuvisina sisa, isa mina somana tekua sa na pinia tana tinoni tuvisina. 42 Isa mina vania kai kapa pie lomoso sa kame isa nake poreveveina aipira ura isa sa na sepele taqu, poni sa ara ma poja sosotonigou sagou: isa mina tekua sosoto sa na pinia,&gt;&gt; sau i Jisu.

11

1 Totonai sa beto vavanauria sira ka manogarua ona sepele si Jisu, poni sa sa taloa ketakoi ko sa riu vaivagigalai beto sa tarae pa gugugusu pa ia ketakoi.

Ira Na Tinoni Pogoso Nongoro Ti Jone

(Luke 7.18-35)

2 Ego sa korapa suvere pa ruma vaipiu si Jone Paputaiso sa sa nongoronia isa sira na roiti sa roitiniria na Karisito, ko sa garunu laoniria isa tana sira kaki ona sepele, 3 ko pira qarigunia, &lt;&lt;Ai vei, ao tugu sa isa qe korapa veverania agei na tinoni kode mina lame qeu? Ba ai vei, kai goto tu sa mene verania agei?&gt;&gt; qarigu.

4 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Mu mule lao ko mu ule vania i Jone sira vei qu nongororia beto qu batiria. 5 Na tinoni leleqadi qai babata, ira na qao qai rerege, ira sa vairia na popoqu qai tataloso valioso, na tinoni qai kiqili qai nonongoro, na tinoni matedi qai toa mule, beto na nongoro jongana tana Tamasa sa sa tatarae tadira na tinoni golabadi. 6 Mai tamana sira qaike nongoro nyunyalanisiu ara!&gt;&gt; sau si Jisu.

7 Ego ko pa ligudi qai taloa riu sira na sepele tai Jone pira, sa sa pojai i Jisu tadira na minete tinoni sa na veveina i Jone, pira sauniria, &lt;&lt;Tonai qu lao sagou tai Jone pa qega, sa na sa sa mu lao dogoria qugu? Kai tinoni sa malei vei na equru buburu sa tajou vakakanoko lao lamenia na gava? 8 Ba na sa beka qu nyogua lao batia? Kai tinoni isisongo sa popoko vatatale? Dai, na tinoni qai popoko vatale vei inara sa pa ruma bangara tu qai susuvere! 9 Ko na sa sosoto sa qu nyogua lao dogoria agou? Kai tinoni kokorotai? E, ba ma pojanigou ara: isa sa sa poreveveina jolaniria ira na tinoni kokorotai. 10 Ura i Jone gu sa isa sa pojai na veveina na Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;Vainongoro! Ara qa garunu momoe laonia

sa na qua tinoni pogoso nongoro,

ko mina vatana momoea sa na soana tamu,&gt;* sau.

11 Ara ma poja sosotonigou sagou: sa kepore kai tinoni podona sa poreveveina jolania si Jone. Ba na tinoni sa kepore veveina jola pa binangara pa noka sa sa poreveveina jolania si Jone. 12 Sa podalai totonai sa kole tarae i Jone Paputaiso ko sa kamu kopira sa na binangara pa noka sa qai rapatia ko ira na tinoni tuara ikeredi qai saputu ragata tekua. 13 Ira doru tinoni kokorotai beto na Vavanau ti Mosese sa qai ulule votunia tinganai qai lame kamua na totoso ti Jone.

14 Vei muna nyogua vasosotoa sa, i Jone gu api sa i Elaija, isa sa korapa lalameona qarigunia ira. 15 Na tinoni sa pore na talingina sa mi vainongoro vatale!

16 Na sa mana vavapadaniria ara sira na sasae tinoni pira? Ira na tinoni kopira sa qai vei gu ira na koburu qai totoqodia pa ia mamaketina ko qai kole vavaikuku karovo, pira qai kuku vei,

17 &lt;Qe kekera vanigou na kera vaialava,

ba agou quke peka tu!

Qe kera roroma sagei,

ba agou quke lukana takulanga tu!&gt; qaqarigu.

18 Totonai sa lame si Jone sa sa boboka mamadi ko sake teteku beto sake bubuku vaini sisa. Poni qai paranga sira na tinoni, &lt;Sa kolea na tomate ikikerena sa na bangara ina!&gt; qarigunia. 19 Tonai sa lame mule na Tuna na Tinoni ko sa teteku beto sa buku, poni sa pira qarigunia, &lt;Doro! Sa ngoja mota beto na tinoni bubukuna, na baere tadira na tinoni teteku takisi beto ira na tinoni seladi sina!&gt; qaqarigunia. Ba na tavagigala tana Tamasa sa sa tabata votu pa vuana na toa tadira na tinoni qai vasosotoa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Gugugusu Qaike Vasosoto

(Luke 10.13-15)

20 Ego ko sa podalai tokeria i Jisu sira na gugusu ketakoi sa roitiniria na kubo roiti vaivagabaradi isa, ura qaike gabala loaria na dia sela. Pira sauniria, 21 &lt;&lt;Mu takulangagamiu tu sagou pa Korazini. Mu takulangagamiu tu agou pa Betiseda! Vei bai taroiti tadira na tinoni karovodi pa Turosi beto pa Sidoni sira na roiti vaivagabaradi qai taroiti tamugou kopira, sa pa moa tu bai gabala loa paleria na dia sela ko bai bibiluniria na kavu beto bai vasae poko taririkatadi sira! 22 Ba ma poja vatatalenigou ara sagou: na rane vaituti sa mina jolania na vaituti mai gosoria ira pa Turosi beto pa Sidoni sa na vaituti tana Tamasa muna gosoria agou.

23 Goto agou pa Kepaniami! Ai vei qu roroqua agou sa kode muna taovulu saemiu pa noka? Dai, kode muna tagona vagore gu pa ia susuverena tadira na tinoni matedi! Ura bai taroiti tadira pa Sodomo sira na roiti vaivagabaradi qai taroiti tamugou kopira, sa bi korapa turu jolaona kamua tu pa rane pa ngeni sa na gugusu isa. 24 Ma poja vatalenigou gu ara sagou: na rane vaituti sa mina jolania na vaituti mai gosoria ira pa Sodomo sa na vaituti tana Tamasa muna gosoria agou,&gt;&gt; sau si Jisu.

Lame Taqu ko Mu Minere

(Luke 10.21-22)

25 Ego pa totoso isa sa paranga vei pira si Jisu, &lt;&lt;Tamaqu, ao na Bangarana na oka beto na peso. Qa paranga jongana lao tamu sara, ura na sakasava aipira sa qu vapaeria ao tadira na tinoni gigigalaidi beto na bobokadi beto qu vadoroniria sira qaike gigalai. 26 E, Tamaqu, ura isa tugu sa vei sa na nyorogua tamu.

27 Na Tamaqu sa tei ianisiu tu ara doru sakasava, ko kepore sa kai tinoni bi gigilai na Tuna goto na Tamana gu, beto kepore sa kai tinoni bi gigilai na Tamana goto na Tuna gu beto ira gu sa vileria na Tuna ko sa vakabere vaniria na veveina na Tamasa.

28 Mei, lame taqu sagou doru qu pavu beto qu pogoso mamata, ko ara ma vamineregou. 29 Mu paku pogosia na qua pajavala beto mu vainongoro lame taqu, ura ara sa qake tuara beto qa vaiketai pa bulo, ko mu teku vania na minere na miu toa. 30 Ura na pajavala taqu sa munyala na paku pogosona, beto na pogoso taqu sa kopele,&gt;&gt; sau si Jisu.

12

I Jisu na Bangarana na Rane Minere

(Maka 2.23-28; Luke 6.1-5)

1 Ego na totoso isa sa sa rerege jola vei pa kai inuma vuiti na rane Minere si Jisu. Ko ira na ona sepele sa vairia na burana ko qai podalai ravusu teku vuiti ko qai kole ngojagadia. 2 Ko tonai qai batiria qai roiti vei, poni sa ira na Parese pira qarigunia si Jisu, &lt;&lt;Doro! Ira na sepele tamu sa qai roitinia sa na roiti sake tavamalumu ko mina taroiti na rane Minere!&gt;&gt; qarigu sira.

3 Poni sa oe laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai vei qu oqoro tiroamiu tu agou sisa na roiti sa roitinia i Devita beto ira na ona tinoni totonai qai burana ira? 4 Na vavakatona isa sa sa tomea i Devita sa na ruma tana Tamasa ko sa gania sa na bereti madina, isa sake vamalumia na Vavanau ko mina gania isa babi ira qai tutia goto ira gu na iama qai tavamalumunia.* 5 Beto quke tiroamiu tu agou pa Vavanau sa ira na iama qai roitiniria na dia roiti na rane Minere pa zelepade sa qai majai tugu ira sa na vavanauna na rane Minere ba qaike tajutunia qai sela sira? 6 Ba ma pojanigou ara sagou: kame sa poreveveina jolania na zelepade sa sa korapa lani. 7 Aipira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;Na vairoroqu vaitokai sa qa nyoguania, nake vavakukuvu,&gt;* sau. Ko vei bu gigila vataleamiu agou sa na ginuana na paranga api, sa buke jutu goboroniria na tinoni seladi agou sira na tinoni qaike sela.

8 Ura na Tuna na Tinoni sa na bangarana na rane Minere,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tinoni sa Raiqo kai Kale Limana

(Maka 3.1-6; Luke 6.6-11)

9 Ego ko sa taloa ketakoi si Jisu, sa sa lao pa kai ruma vavaikamuna tadira na Jiu, 10 ko ketakoi sa korapa sa kai tinoni sa raiqo kai kale limana. Ko ira qai korapa nyaqo rokaga ko bai jutunia kaki sela si Jisu sa pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Ai vei, na tavamalumuna pa Vavanau sa na salana tinoni na rane Minere?&gt;&gt; qarigu.

11 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;I sei agou sa isongia kai sipi ko bi vukele jolopo pa oqili na rane Minere sa na sipi isa, poni sa minake bako votunia na rane tugu isa sisa? Kode na rane tugu isa muna bako votunia agou sisa! 12 Ba na tinoni tu sa sa poreveveina jolania na sipi! Ko sa vamalumia gu na Vavanau sa na roitinia na roiti jongana na rane Minere,&gt;&gt; sau si Jisu.

13 Beto poni sa sa paranga laoa sisa na tinoni sa raiqo kai kale limana, &lt;&lt;Mu radonia na limamu,&gt;&gt; saunia. Ko sa radonia isa sa na limana poni sa jonga ligu vei tugu kai kale limana. 14 Poni sa qai taloa riu ko qai vaingodo roroqu sira na Parese ko mai vamatea si Jisu qarigu.

Na Nabulu Tavilena Tana Tamasa

15 Totonai sa gigilai i Jisu sa na kukiti tadira api, sa sa taloa riuona ketakoi sisa. Ko ira na minete tinoni sa qai tutia isa, ko sa salana betoria i Jisu sira doru. 16 Beto sa pojaniria ko maike vavavakatonia tadira na tinoni sa na veveina isa sau. 17 Ko api sa na vagore votuna na paranga tana Bangara sa pojai i Aisea, na tinoni kokorotai, pira sau,

18 &lt;&lt;Api sa na qua nabulu qa vilea.

Isa qa roroqua beto qa qerania ara.

Mana vakolenia na Gagalaqu sisa,

ko ira na tinoni karovodi mina ule vaniria na inaalo.

19 Minake vaitoke babi kuku vevela sisa,

na ovovelena minake tanongoro pa soana.

20 Minake pakata palea kai kae gou maleina,

beto minake piju vamatea kai juke nonona.

Ko mina toa vei isa sisa

tinganai mai batia ira sa na inaalo taqu.

21 Ko tana mai vatogasia na dia totoravusu sira na tinoni karovodi,&gt;&gt;*

sau sa na Bangara.

I Jisu beto I Beelizebulu

(Maka 3.20-30; Luke 11.14-23; 12.10)

22 Ego pa liguna isa sa qai toni kamunia mule tai Jisu ira sa kai tinoni sa tomea na tomate ikikerena ko sa valeqai beto sa vapokai tugu vei. Ko sa salania i Jisu sisa ko sa paranga beto sa babata ligu. 23 Ko qai gabara beto sira na miminete tinoni, ko qai kole vavainanasa, pira qarigu, &lt;&lt;Palu api tugu beka sa na Tuna i Devita?&gt;&gt; qarigu.

24 Ba ira na Parese sa totonai qai nongoria poni sa pira qarigu, &lt;&lt;I Beelizebulu isa na bangaradi gu na tomate ikikeredi sa vania na neqi sapi, ko sa vei sa sa boka ijiju votu paleria na tomate ikikeredi,&gt;&gt; qarigu.

25 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sa na dia roroqu sa vei inara ko pira sauniria, &lt;&lt;Na binangara sa tapipikata ko qai kole vavaipera mule mekadi, sa kode minake turu vamauru sa na binangara isa. Beto ko doru gugusu babi na tatamana qai vaipipikatai sa maike boka turu vamauru. 26 Ko vei kai pikatana tai Setani sa bi rajai gu mule sa kai ona pikatana gu mule mekana, sa sa tei tapipikata tugu mekana si Setani, ko minake boka turu vamauru sa nona binangara isa. 27 Ko vei pa neqi gu ti Beelizebulu ba boka iju paleria na tomate ikikeredi sara, poni sa i sei ropi sa vaniria na neqi sira na miu sepele ko qai boka iju paleria sira na tomate ikikeredi? Ko inara sa vei sa na roiti qai roitinia ira sa ulenia sa qu sela gu sagou! 28 Dai, pa neqi tu tana Gagala tana Tamasa qa boka iju pale tomate ikikeredi sara, ko na binangara tana Tamasa sa sa tei togagou tu sagou kopira.

29 Pira mutu mu doro veinia ko. Kepore sa kai tinoni mina boka tomea sa na leo ruma tana kai tinoni neqina ko mina teku paleria sa doru ona sakasava sa isongoria. Ba momoe sa mina piu vakolea mai tu sa na tinoni neqina api, beto tu poni sa mina soni boka tome laoa isa sa na ona leo ruma, ko mina boka tavusu betoria sira doru ona sakasava.

30 Isa sake somana vei taqu sa sa talesiu ara sisa, beto isa sake vaikamu tokanisiu ara sa sa vaipipiarai sisa. 31 Ko sa vei isa sa ma poja veinigou pira: doru sela beto na paranga ikeredi qai vakesania na Tamasa ira na tinoni, sa mai boka taleosonia gu. Ba na paranga ikeredi qai vakesania na Gagalana na Tamasa sa maike taleosonia. 32 Isa sa poja vivikeria na Tuna na Tinoni, sa mina boka taleoso gu. Ba isa sa poja vivikeria na Gagala Tabuna sa minake taleosonia pa toa kopira beto kamua na kamua,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Gou Beto Na Vuana

(Luke 6.43-45)

33 &lt;&lt;Vei mina jongana sa na gogouna na gou, sa na vuana ba mai jongadi tugu. Vei mina ikerena sa na gogouna na gou, sa na vuana ba mai ikeredi tugu. Ura pa vuana gu muna gigilania ai veveina sa na gou. 34 Boko tuni dole ikikeremiu! Ko na tinoni ikikeredi vei agou sa kode maike boka paranga votuniria na sakasava jongadi. Ura isa tugu sa pugele ojojongo pa bulo sa sa tapoja votu pa manga. 35 Na tinoni jongana sa sa vavoturia sira na uana jongadi qai pugele pa bulona, goto na tinoni ikikerena sa sa vavoturia sira na uana ikikeredi qai pugele pa bulona. 36 Ba ma poja vatatalenigou ara sagou: na rane vaituti sa ira tinoni sa mai okokoto vakaberia tana Tamasa sa na ginuana qai pojaria sira doru paranga qai vavukele gobororia. 37 Ura doru mua paranga tugu qu pojaria ao sa kode mai tuti mulenigo. Ko na mua paranga tugu mina ulenia sa vei muna talegasania sa ba muna gosoria ao sa na vinakilasa pa vaituti tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Kaki Tino Mamata qai Tepai kai Roiti Vaivagabarana

(Maka 8.11-12; Luke 11.29-32)

38 Pa liguna sa vei inara, sa qai lao nanasia ira kaki qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese si Jisu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, qe nyogua batia agei sa kai roiti vaivagabarana jola tana Tamasa bu roiti votunia ao,&gt;&gt; qarigunia.

39 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Na sasae tinoni ikikerena beto na vavakeporea na Tamasa sa sa korapa nyoguania kai roiti vaivagabarana jola! E, ba kepore sa kai roiti vaivagabarana muna tavadogoronia, goto isa tugu mekana gu na roiti vaivagabarana sa taroiti ti Jona na tinoni kokorotai. 40 Kai muqisi podeke vei tugu sa suvere kue rane beto kue bongi pa leo iapana na igana si Jona, sa mina vei tugu sa na Tuna na Tinoni. Mina kue ranena tugu beto kue bongina tugu pa bevi vavaigolomona sisa, beto sa mina toa mule. 41 Na rane vaituti sa kode mai turu ko mai tutinigou ira na tinoni pa Ninive sagou na sasae tinoni kopira. Ura ira sa qai gabala sa totonai qai nongoria na taraena i Jona. Goto doro tu ko, sa korapa gu lani kopira sa kame isa sa poreveveina jolania i Jona. 42 Na rane vaituti sa kode mina turu na kalao pa Siba ko mina tutinigou sagou na sasae tinoni kopira. Ura na kakasana jola sa nona rerege koko lame vei pa nona gugusu totonai sa kamu nongoria sa na vaivagigalai bobokana ti Solomone. Goto agou sa doro tu ko, sa korapa gu lani kopira sa kame isa sa poreveveina jolania i Solomone,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Gabala Ligu Tana Tomate Ikikerena

(Luke 11.24-26)

43 &lt;&lt;Totonai sa taloa tana tinoni sa kai tomate ikikerena, sa sa riu lekogia isa sa na ia kepore kai savana ko sa nyaqoa sa ketakoi mi suvere minere sau. Ba sake batia isa sa kai ia ketakoi bi boka suvere. 44 Poni sa sa paranga gu, &lt;Ma mule vatuvisi gu pa qua ruma ketakoi qa suvere perangana ara,&gt; sau. Ko sa mule sau poni sa batia na kokobana ko sa tei tasaqu valioso na tavatana vatale tu sa na ruma. 45 Poni sa mule riu sisa ko sa riu toni kamuniria sira ka vitu tomate qai ikere jolania mekana, ko qai kamu suveria sa na ruma isa. Ko tonai sa na toa tana tinoni isa sa sa ikere jolania na totoso momoe. Mina vei puputa tugu isa sa na sasae tinoni ikikeredi kopira,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tinana Beto Ira Na Tasina I Jisu

(Maka 3.31-35; Luke 8.19-21)

46 Tonai sa korapa paparangaria i Jisu sira na tinoni, sa kamu turu pa sesebe ruma sa na tinana beto ira na tasina marene, ko mai parangia sisa qarigu. 47 Ko kame ira qai korapa vaikamu ketakoi sa paranga laoa sisa, pira sau, &lt;&lt;Qokolo, na tinamu beto ko ira na tasimu marene sa qai korapa turu veranigo pa peguru. Qai nyogua parangigo qarigu,&gt;&gt;* saunia.

48 Ba sa oe laoa i Jisu sisa, &lt;&lt;I sei sa na tinaqu beto ira sei sa na tasiqu marene?&gt;&gt; sau. 49 Beto sa uduku laoria sira nona sepele beto sa paranga, &lt;&lt;Pira sira na tinaqu na tasiqu marene! 50 Ura isa na tinoni sa roitinia isa vei sa nyoguania na Tamaqu pa noka sa isa tugu sa na tasiqu marene, na luluqu rereko beto na tinaqu,&gt;&gt; sau sisa.

13

Na Vavakato Vavapadana Na Tinoni Umuma

(Maka 4.1-9; Luke 8.4-8)

1 Ego na rane tugu isa sa sa taloa pa ruma isa si Jisu, ko sa lao pa keketaina na ovuku ko sa toqo vaivagigalai ketakoi. 2 Na minete tinoni lavata sa qai vaikamunia isa, ko sa lao tu koi ko sa toqo pa kai koaka sisa. Goto na puku minete tinoni sa qai turu gu pa parona. 3 Ko kubo sakasava sa sa vagigalainiria isa pa vavakato vavapada. Ko sa vavavakato vei pira sisa.

&lt;&lt;Koleona sa kai tinoni umuma sa riu iparainiria na kiko pa ona inuma. 4 Totonai sa kole iparainiria isa sira na kiko, sa kaki sa qai vukele lao pa lodaka soana pa rereregena tana tinoni, ko qai tatava kamu na manugu ko qai tobiki gani betoria na gadia. 5 Goto kaki mule sa qai vukele lao pa bubuturu ketakoi sake kubo pesona. Ko qaike ruavo tugu pidokodia sa na kiko ira, ura sake kubo na peso. 6 Ba tonai sa sagere gu na tapo poni sa sa alanga vamaleiria, ura sa kepore na bageredi. 7 Goto kaki kiko mule sa qai vukele lao pa gasoro vavaioka, ko sa pilu vamateria na gasoro vavaioka. 8 Goto kaki kiko sa qai vukele lao pa peso masuruna ko qai vua vatale. Ko kaki sa qai vua gogoto, kaki sa qai vua vonomongavulu, goto kaki sa qai vua uengavulu.

9 Isa sa koleona talingina sa mi vainongoro vatale!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Ginuana Sa Vaivagigalai Pa Vavakato Vavapada Si Jisu

(Maka 4.10-12; Luke 8.9-10)

10 Ego isa tugu sa beto sa qai rijo lao tata ko qai nanasia ira na ona sepele si Jisu, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu varoitiria tu na vavakato vavapada sao tonai qu vaivagigalai?&gt;&gt; qarigunia.

11 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Ura agou qu tei taiania tu sa na gigalai golomona na binangara pa noka ko qu gigilaimiu, ba tadira na tinoni sa sa korapa pae. 12 Isa na tinoni sa tei poreona tu sa mina taia mutugu ko mina pugele nyonyoa na ona. Isa na tinoni sa keporeona sa isa tugu iapeki sa isongia ba mina tateku pale tugu. 13 Na ginuana qa vaivagigalainiria na vavakato vavapada sa ura qai dodogoro tugu sira ba qaike babata, qai vainongoro tugu ba qaike nonongoro beto qaike vakaberiadia kai sa. 14 Ko sa gore votu tugu tadira sa na kokorotai ti Aisea, isa pira sau,

&lt;Muna nongoro ko muna nongoro sagou,

ba munake vakaberia.

Muna dogoro ko muna dogoro sagou,

ba munake batia.

15 Ura na bulodi na tinoni pira sa duduvili,

na talingidi sa kiqili patu

beto na matadi qai leqa.

Kita mai babata na matadi,

mai nonongoro na talingidi,

beto mi tavagigala na bulodi

ko mai gabala mule lame

ko ara ma salanaria,&gt;*

sau na Tamasa.

16 Ba agou qu tamana sagou, ura qu boka dodogoro vatavagigala beto na nonongoro vakoititi. 17 Ura ma poja sosotonigou ara sagou: na soku sira na tinoni kokorotai beto ira na tinoni tuvisidi pa moa sa qai nyoguania ko bai batiria ba bai nongororia qarigu sira na sakasava qu batiria beto qu nongororia agou pira, ba qaike boka,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vakaberena na Vavakato Vavapadana Na Tinoni Umuma

(Maka 4.13-20; Luke 8.11-15)

18 &lt;&lt;Ego mu vainongoronia sa na ginuana na vavakato vavapadana na tinoni umuma. 19 Na tinoni sa nongoria na nongorona na binangara tana Tamasa ba sake vakaberia sa sa lame na kutana nikerena ko sa teku palea sa na nongoro sa tavavuvusu pa bulona. Na tinoni isa sa sa vei na kiko sa tavavuvusu pa lodaka soana. 20 Goto na kiko sa tavavuvusu pa peso bubuturu, sa sa vei tugu na tinoni tonai sa nongoria na nongoro poni sake ruavo tugu teku qeqerania. 21 Ba sake bagere vatale pa ona toa mekana ko sake kole sovai pa ona toa. Ko tonai sa raja sa na tapata beto qai komitia na tinoni pa ginuana vei sa vasosotoa na nongoro sisa, poni sake ruavo tugu vukeleona. 22 Goto na kiko sa tavavuvusu pa gasoro vavaioka, sa sa vei na tinoni sa nongoria na nongoro ba na jujuno qai kole pa toa beto na roqu totodi na isisongo pa peso sa sa pilua sa na nongoro isa ko sake vua jonga. 23 Goto na kiko sa tavavuvusu pa peso masuruna sa sa vei na tinoni sa nongoria na nongoro beto sa vakaberia. Isa sa vua vatale ko sa vua gogoto, na vonomongavulu beto na uengavulu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana Na Buburu Ikeredi

24 Ego sa vavakatonia mule i Jisu tadira sa kai vavakato vavapada, pira sauniria, &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa kai muqisi podeke vei tonai sa riu vavuvusia na kiko jongana pa ona inuma sa kai tinoni. 25 Ba kai bongi totonai qai korapa puta beto sira doru tinoni sa sa kamu sa kai ona kana, ko sa vavuvusu vavaisomanai laoniria na kiko ikikeredi sa ketakoi sa tei tavavuvusu tu sa na kiko jongadi, beto ko sa turu ko sa riuona. 26 Tonai qai pidoko sa na umuma ko qai podalai vua, poni sa qai tabata pikata sira na buburu ikeredi qai toa vaisomanai.

27 Poni qai lao tana tinoni poreona inuma sira na pinausu, ko pira qarigu, &lt;Bangara, beko na kiko jongadi gu sa qu vavuvusuria ao pa mua inuma, oko? Ko pai na koko lame veidi sira na buburu ikeredi qai toa pa inuma?&gt; qarigu sira.

28 Poni sa oe lao sisa, &lt;Na kana sa sa roiti vei api,&gt; sau sisa.

Poni qai paranga sira na pinausu, &lt;Ko ai vei qu nyoguanigei ko me riu sosobulu paleria sira na buburu ikeredi?&gt; qarigu.

29 Ba sa paranga sa na tinoni poreona inuma, &lt;Dai, ura vei muna sobulu paleria agou kopira, sa kode muna sobulu kale tavitiniria kaki umuma jongadi. 30 Goto loaria ko mai mekarai toa vaikamudia tinganai mina kamua na totoso ababu. Totonai tu mina kamua na totoso ababu, sa kode mana garunuria ara sira na tinoni ababu, ko mai sobulu momoe paleria sira na buburu ikeredi, beto mai piu vavaikamuniria ko mai vato paleria pa niku. Beto sa mai kotu vaikamuniria sira na vua matua jongadi ko mai vakoleria pa qua ruma vavakole gaganina,&gt; sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana Na Kiko Masitadi

(Maka 4.30-32; Luke 13.18-19)

31 Beto sa vavakatonia mule i Jisu tadira sa kai vavakato vavapada, pira sau, &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa kai muqisi podeke vei kai kiko masitadi sa tekua kai tinoni ko sa vavuvusia pa ona inuma. 32 Sa ikete jolaniria doru kiko sisa, ba totonai sa toa sa sa lavata jolaniria doru umuma pa inuma. Ko sa juki gou lavata ketakoi sisa, ko qai tatava kamu na manugu ko qai okoto roitidia vovori na alale tinganai vei okoto kakaena,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Vavakovuruni Palava

(Luke 13.20-21)

33 Beto sa vavakatonia mule i Jisu tadira sa kai vavakato vavapada, pira sau, &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa vei na vavakovuruni palava sa tekua kai rereko ko sa qairi vaisomanainia pa kue bakete palava, ko sa kovuru iolo beto tu sa na palava doruna,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Ginuana sa Varoitiria na Vavakato Vavapada i Jisu

(Maka 4.33-34)

34 Sa kole vaivagigalai laona gu pa vavakato vavapada si Jisu totonai sa kole vaivagigalai tadira na minete tinoni. Ko kepore sa kai ona vavakato lao tadira bike vavapodeke pa vavakato vavapada. 35 Sa roiti vei pira sisa ko sa vagore votua sa isa vei sa pojai na tinoni kokorotai, pira sau,

&lt;&lt;Mana paranga pa vavakato vavapada sara.

Mana uleniria na sakasava qai pae

podalai tu na kasia gusu,&gt;&gt;* sau.

I Jisu sa Vakaberia na Vavakatona na Buburu Ikeredi

36 Ego beto sa sa taloa tadira na minete tinoni si Jisu ko sa tome pa leo ruma, poni sa qai lao nanasia ira na ona sepele sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Mu ule vanigei na sa ginuana sa na vavakatona na buburu ikeredi pa inuma,&gt;&gt; qarigu sira.

37 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Isa sa vavuvusia na kiko jongana sa na Tuna na Tinoni. 38 Na inuma sa na kasia gusu, ira na kiko jongadi sira na tinoni pa binangara tana Tamasa, goto ira na buburu ikeredi sa ira na tinoni tana kutana nikerena. 39 Na kana isa sa umaniria na buburu ikeredi sa na bangaradi na tomate. Na totoso ababu sa na vinabetona na totoso, goto ira na tinoni ababu sira na mateana. 40 Kai muqisi podeke vei qai takotu vaikamu sira na buburu ikeredi pira ko qai tavato pale pa iku, sa mina vei puputa tugu isa sa mina taroiti pa vinabetona na totoso. 41 Na Tuna na Tinoni mina garunuria sira na ona mateana ko mai vile paleria pa ona binangara sira doru sakasava vaivatatupe beto ira qai roiti vasela. 42 Ko mai tagona valao pa leo iku memea sira ko ketakoi mai lukana uui beto mina ngingisi tu na livodi. 43 Goto ira na tinoni tuvisidi sa mai tolanga vei na kaberena na tapo pa binangara tana Tamadi.

Isa sa koleona talingina sa mi vainongoro vatale!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Isisongo Kole Golomona

44 &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa vei kai isisongo poreveveina kole golomona pa kai kobu peso. Totonai sa batia kai tinoni sa na isisongo api poni sa sa amu vakole golomo beia, beto ko sa taloa qeqera ko sa riu vavai betoniria sira doru sakasava sa isongoria ko sa vai tekua na ona sa na kobu peso isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Patu Poreveveina Jola

45 &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa vei mutugu kai tinoni sa nyaqo mamateria na patu jojongadi na poreveveidi. 46 Ko tonai sa batia kame isa sa babata jonga jola, poni sa sa lao ko sa vavai betoniria sira doru ona sakasava ko sa vaitekua na ona sa na patu babata jonga jola api,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Vaqara

47 &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa vei mutugu na vaqara sa taipa lao pa kolo ko kubo okokoto iganadi sa qai kura pa leona. 48 Totonai sa pugelia na igana sa na vaqara, sa qai bako vaparoa pa parona ira na tino abu ko qai kole vileria sira na igana. Ira na jongadi sa qai kuraniria pa kukurana, goto ira nake jongadi sa qai gona paleria. 49 Ko kode inara tugu mina vei sa pa vinabetona na totoso. Ira na mateana sa mai votu lao ko mai vile paleria sira na tinoni ikikeredi qai vaisomanai tadira na tinoni tuvisidi. 50 Ko mai tagona valao pa leo iku memea sira ko ketakoi mai lukana uui beto mina ngingisi tu na livodi,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Sakasava Leludi beto na Koregadi

51 Ego beto sa nanasaria i Jisu sira na ona sepele, pira sau, &lt;&lt;Ai vei, qu gigilaimiu tugu agou sira na vaivagigalai aipira?&gt;&gt; sau.

Poni sa, &lt;&lt;E,&gt;&gt; qarigu sira.

52 Poni pira sauniria, &lt;&lt;Ego ko sa vei sa, ira doru tinoni vavaivagigalai pa Vavanau ti Mosese qai tavagigalainia na veveina na binangara pa noka sa qai vei na tinoni sa vavoturia pa ona lose kokopuni sakasavana sira na vaivagigalai koregadi beto na leludi,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu Sa Takilu Pale Pa Nazareti

(Maka 6.1-6; Luke 4.16-30)

53 Ego ko pa liguna sa beto vaivagigalainiria i Jisu sira doru vavakato vavapada aipira, sa sa taloa pa ia isa sisa, 54 ko sa lao pa ona gugusu ketakoi sa lavata sae ko sa vaivagigalai sisa pa ruma vavaikamuna ketakoi. Ko qai gabara beto sira doru totonai qai nongoria na ona vaivagigalai. Ko qai paranga sira, &lt;&lt;Pai sa tekunia na bangara api sira na gigigalai beto na roiti vaivagabaradi veveidi inara? 55 Taqe gigilaioda gu gita sa na tinoni api! Na tuna gu na kamada sapi! Na isongona na tinana si Mere gu ke! Ko ira na tasina marene sira Jekopi i Josepa i Saimone beto i Jiudasi gu ke! 56 Ko ira na luluna rereko ba qai korapa gu suvere tavitigita pira! Ko na tinoni api pai sa butiniria isa sira na vaivagigalai beto na roiti veveidi inara?&gt;&gt; qarigu. 57 Ko qai kilu pale ira sisa.

Ba pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Na tinoni kokorotai kisa pa ona gugusu ketakoi sa lavata sae gu beto pa ona tatamana gu sa sake tatavaragua, goto pa goto gusu tu sa tatavaragua,&gt;&gt; sau sisa.

58 Ko sake roitiniria soku roiti vaivagabaradi pa ia isa si Jisu, ura koko vei ira na tinoni qaike vasosotoa sisa.

14

Na Matena I Jone Paputaiso

(Maka 6.14-29; Luke 9.7-9)

1 Pana totoso ira sa sa nongoronia i Herodi, na bangara pa ia pa Qalili, sa na vavakatona i Jisu. 2 Ko sa pojaniria sira na ona iviva lalavata, pira sauniria, &lt;&lt;I Jone Paputaiso sosoto gu sapi! Sa toa mule pa mate! Ko sa vei sa sa isongia isa sa na neqi ko sa soni boka roitiniria isa sira na roiti vaivagabaradi,&gt;&gt; sau.

3 Pira sa roroqu vei sisa ura perangana tu qi tei garunuria tu i Herodi sira nona tinoni ko qai piua si Jone Paputaiso ko qai vatomea pa ruma vaipiu. Qi tapiu sisa pa ginuguana gu i Herodiasi na maqotana i Pilipi na tasina. 4 Ura kaki totoso qai lao pori sa qi vapoja sosotonia i Jone Paputaiso si Herodi, pira qiunia, &lt;&lt;Sake tavamalumu pa Vavanau sa qu vei ao qu alavia i Herodiasi, ura na maqotana tu na tasimu sisa,&gt;&gt; qiunia. 5 Ko pa ginuana isa sa i Herodi qi nyogua vamatea si Jone, ba qi matagutuniria ira na tinoni Jiu ura ira na tinoni Jiu qai vasosotoa sa kai tinoni kokorotai tugu si Jone qarigu.

6 Ego ba totonai qi kamu sa na rane podo ti Herodi, sa na tuna rereko i Herodiasi qi lao kole pepeka pa moedi ira na tinoni qai tasoru valame pa vaikamu. Ko qi qera vivitiginia i Herodi sa na pepekana isa, 7 ko qi ule votu tarinia na maulu isa sa doru sakasava mina tepai isa sa mina vania gu qiunia sa na rereko api. 8 Ko pa roroqu tana tinana sa qi lao tai Herodi sa na rereko ko qi tepa vei pira, &lt;&lt;Mu petania pa kai peleita ko mu vanisiu kopira tugu sa na batuna i Jone Paputaiso,&gt;&gt; qiu. 9 Qi takulanga vivitigi si Herodi tonai qi nongoria na tepa tana rereko, ba qi tei maulu vakole tu pa moedi ira na tinoni qi soruria, ko qi pojaniria gu sira na ona tinoni ko mai vania gu sisa vei qi tepai na rereko qiu. 10 Ko qi garunuria isa sira kaki ona tinoni vaipera, ko qai lao kujukia pa ruma vaipiu si Jone Paputaiso. 11 Beto sa qai petania pa kai peleita sa na batuna ko qai pogoso kamu vania sa na rereko, beto sa isa qi lao vania sa na tinana. 12 Pa liguna isa sa qai lao pogosia ira nona sepele sa na kokobu tinina i Jone, ko qai riu golomia. Beto sa qai riu pojania si Jisu.

I Jisu sa Vatetekuria ka Lima Tina Tinoni

(Maka 6.30-44; Luke 9.10-17; Jone 6.1-14)

13 Ego totonai sa nongoronia i Jisu sa na veveina i Jone Paputaiso, sa sa taloaona ketakoi pa kai koaka sisa ko sa riu vakaloiona pa kai ia kaloina. Ba tonai qai nongoronia ira na minete tinoni sisa, sa qai turu loaria ira sira dia gugusu ko qai arei tutia si Jisu. 14 Totonai sa tete paro si Jisu, sa sa batia sa na puku minete tinoni lavata, ko sa roroqu vivitigiria isa sira ko sa salanaria tugu isa sira qai mo. 15 Totonai sa gore sa na vevelu sa qai lao sira na ona sepele ko pira qarigunia, &lt;&lt;Koi, na ia kaloina kepore tinonina sa lani beto ko sa tei papaka vivitigi tu sa na rane. Ai vei bu garunu variuria tu tinganai vei gugugusu sira na tinoni pira ko bai riu vaigadia gagani mekadi,&gt;&gt; qarigu sira.

16 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Nake padadi mai riu sira pira, goto agou mekamiu sa mu ianiria kaki tetekuna,&gt;&gt; sau.

17 Poni sa qai paranga sira na ona sepele, &lt;&lt;Isa tugu ka lima batu bereti ikete gu beto karu igana gu sa aipira,&gt;&gt; qarigu.

18 &lt;&lt;Ego mu pogoso lameniria lani,&gt;&gt; sau si Jisu. 19 Beto sa pojaniria isa sira doru na tinoni ko qai toqo beto pa buburu, beto sa sa tekuria sa ka lima bereti beto karu igana, ko sa enga sae pa noka beto sa paranga jongananiria. Beto sa kikiparia sa na bereti ko sa vaniria sira na ona sepele, ko ira na sepele qai iaria sira na tinoni. 20 Ko qai teteku ko qai pote beto sira doru tinoni. Beto sa qai tekuria ira na sepele sa ka manogarua totopa ko qai vapugele nyonyoaniria na kikipa gagani kole joladi. 21 Na anyedi ira na marene qai teteku sira ka lima tina, goto ira na rereko beto ira na koburu sa qaike taanye.

I Jisu Sa Rerege Pa Vuliti Kolo

(Maka 6.45-52; Jone 6.16-21)

22 Ego pa liguna tugu isa, sa sa pojaniria i Jisu sira na ona sepele ko mai koi pa koaka ko mai karovo lao momoe pa kai kale karovona na ovuku, goto isa mi suvere ko mina garunu vamuleria mai na tinoni pa okotodia gugugusu sauniria. 23 Pa liguna sa variu betoria na tinoni, sa sa sagere sae pa kai kubo mekana sisa ko sa vavara. Ko totonai sa gore na vevelu, sa sa kole tugu suvereona mekana ketakoi sisa. 24 Ko tonai sa sa tei sou lao tu pa korapa kolo sa na koaka, ko sa vaqevulu lao lamenia na bogusu sa na koaka, ura na gava turu koimoa sa viva.

25 Ego ko pa vaikorapaina kue koloko vuvugei ko sa lao kamu pa vonomo koloko vuvugei jonga sa sa rerege tuti lao pa vuliti kolo si Jisu. 26 Totonai qai batia sisa sa korapa rerege lame pa vuliti kolo, sa qai takulanga vivitigi sira, &lt;&lt;Koi, kai tomate sa sa lamegana api!&gt;&gt; qarigu, ko qai vevela gagateana.

27 Poni sake ruavo tugu parangaria i Jisu, pira sau, &lt;&lt;Mu varene! Ara gu sapi, muke matagutu!&gt;&gt; sau sisa.

28 Poni sa paranga lao si Pita, pira saunia, &lt;&lt;Bangara, mina vei ao sosoto tugu sina, sa mu kukusiu ko ma rerege lao tamu pa vuliti kolo,&gt;&gt; sau sisa.

29 &lt;&lt;Jongana, mu rerege lame gu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Poni sa taloa tugu pa koaka si Pita ko sa podalai rerege lao ti Jisu pa vuliti kolo. 30 Ba totonai sa vagigilai i Pita sa na giburuna na gava poni sa sa matagutu ko sa podalai dururu, poni sa uui, &lt;&lt;Bangara, mu alosiu!&gt;&gt; sau.

31 Isa tugu sa paranga vei inara i Pita poni sa sa kaqama lao aru tamania i Jisu sa na limana isa beto pira saunia, &lt;&lt;Sa ikete jola sa na mua rarange! Ai sa vei ko qu ruarabeke sao?&gt;&gt; saunia.

32 Ko totonai qai koi beto pa koaka sira karu doru, sa sa noso betona sa na gava. 33 Ko ira na sepele pa koaka sa qai vatarasaea si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Sosoto jola sa ao tugu sa na Tuna na Tamasa,&gt;&gt; qarigunia.

I Jisu sa Salanaria Sira na Tinoni qai Mo pa Qenesareti

(Maka 6.53-56)

34 Ego qai karovia ira sa na ovuku Qalili ko qai lao paro pa gugusu pa Qenesareti. 35 Ko qai doro gigalia ira na tinoni pa ia isa si Jisu, ko qai vareregia pa vailivutaina na gugusu lavata isa sa na nongorona isa, ko qai okoto toni kamuniria ti Jisu sira doru tinoni qai mo. 36 Ko qai tepa jujukia si Jisu ko mai boka ulia gu sa na uquna nona poko qarigu. Ko ira doru tinoni momodi qai ulia na uqu poko tana, sa qai tasalana beto tugu.

15

Na Vaivagigalai Kolena Tadira na Tinoni Jiu

(Maka 7.1-13)

1 Ego pa liguna isa sa na koko veidi pa Jerusalema qai kamu sira kaki Parese beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau ko qai lao nanasia si Jisu, pira qarigu, 2 &lt;&lt;Ai sa vei sa ira na sepele tamu qai majai na uana tututidi tadira na oda tite? Ura qaike loqa lima momoe mai beto qai teteku,&gt;&gt; qarigu sira.

3 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Goto agou sa ai sa vei ko qu majai sa na garunu tana Tamasa ko qu tutia gu agou sa na miu uana tututidi mekamiu? 4 Ura sa paranga sa na Tamasa, &lt;Mu valavatia na tinamu na tamamu,&gt;* sau, beto ko, &lt;Isa sa poja vivikeria na tinana beto na tamana sa mina tavamate,&gt;* sau. 5 Ba agou sa qu paranga tu sa vei kai tinoni bi parangia na tinana babi na tamana, pira biunia, &lt;Na sakasava api sa pada ba boka tokanigo ao, ba qa tei valao vania tu na Tamasa ara,&gt; biu, 6 poni sa &lt;Minake kilu valavatia isa sa na tinana na tamana ba jongana gu,&gt; qugu sagou. Ko pa soana vei api sa qu vakeporea agou sa na paranga tana Tamasa, ko qu tutia gu agou sa na miu uana tututidi mekamiu. 7 Na tinoni jola vavabatamiu na sesekemiu sagou! Sa sotona gu sa i Aisea tonai sa ululenia na veveimiu agou:

8 &lt;Ira na tinoni aipira sa qai valavatasiu sara

pa beberu mangadi gu,

goto na bulodi sa sou vivitigi taqu.

9 Na goborona gu sa na dia vinatarasaequ ara,

qai vaivagigalainiria na vaivagigalaidi

na vinaturu tadira na tinoni gu,&gt;* sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Sakasava sa Vapajia Na Tinoni

(Maka 7.14-23)

10 Ego beto sa kuku valameria i Jisu sira na minete tinoni, ko pira sauniria, &lt;&lt;Mu vainongoro ko mu vakoititia sa isa vei mana pojai ara! 11 Nake isa sa teku ponyolia pa mangana na tinoni sa sa vapajia sa na ona toa, goto ira tu na sakasava qai votu lame vei pa mangana sa qai vapajia sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

12 Beto sa qai lame ti Jisu sira na ona sepele ko pira qarigunia, &lt;&lt;Qu gigilaimua tugu beka ao sa qaike qerania ira na Parese sira vei qu pojaria ao?&gt;&gt; qarigu.

13 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Doru umuma sake umaniria na Tamaqu pa noka sa mai tasobulu gogona pale beto. 14 Ko muke pavu takulanganiria sira. Ira na tinoni vaitoni leleqadi sira. Ba vei na tinoni vaitoni leleqana sa mina tonia sa kai tinoni leleqana mutugu, sa kode ira karu doru sa mai mekarai vukele beto pa kai oqili,&gt;&gt; sau sisa.

15 Poni sa oe lao i Pita, pira saunia, &lt;&lt;Mu vakabere vatalea moko tamigei sa na vaivagigalai qu pojaniria ira na Parese api?&gt;&gt; sau.

16 Poni pira sau i Jisu, &lt;&lt;Ko agou ba qu korapa tugu rururamiu sa? 17 Quke vakoinonoa tu agou sa na sakasava sa gania pa mangana na tinoni sa sa gore gu kole pa borina na tinoni beto sa votu riuona gu? 18 Goto ira tu qai votu vei pa manga sa na koko veidi pa bulo, ko ira tu sa qai vapajia na toa tana tinoni. 19 Ura na koko lame veidi pa bulo sira na roroqu ikikeredi, na varivai, na babarata, na toa lulasana, na ikiko, na jutu sesekeria na goto tinoni, beto na poja vivikereria na goto tinoni. 20 Aipira tu sira qai vapajia na toa tana tinoni. Goto nake loqa lima mai beto na teteku sa sake vapajia na toa tana tinoni sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Rarange tana Rereko pa Kenani

(Maka 7.24-30)

21 Ego sa iolo ketakoi si Jisu ko sa taloa riuona pa pikata ia pa Turosi beto pa Sidoni. 22 Ko sa taloa lame sa kai rereko Kenani na susuverena pa gugusu isa, ko sa kuku lulukana lao tai Jisu, &lt;&lt;Kei, Bangara! Ao na Tuna i Devita! Mei ko mu roroqu tokanisiu! Na tuqu rereko sa sa tomea na tomate ikikerena, ko sa mo vivitigi,&gt;&gt; sau sisa.

23 Ba sake pavu vagalania i Jisu sisa. Beto qai lame sira na sepele ko qai kole tepa totokai pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Mu iju vamule riua! Sa korapa lukana tututigita gita sina!&gt;&gt; qarigu.

24 Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;Ara sa qa tagarunu ko mana lao tadira na tinoni Izireli gu qai muma vei na sipi,&gt;&gt; sau sisa.

25 Totonai sa sa rerege lao tu sa na rereko api ko sa lao toqo sori tutungu pa moena i Jisu ko pira sau, &lt;&lt;Tokanisiu, Bangara!&gt;&gt; sau.

26 Poni sa oe i Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Nake jongana sa bi tateku sa na gagani tadira na koburu ko bi tavalao vaniria na sie tapausudi* pa ruma,&gt;&gt; sau sisa.

27 Poni pira sau sa na rereko api, &lt;&lt;Sotomua tugu Bangara, ba ira na sie pausudi kisa ba qai kole gu vera gagani vuvusudi pa tevolo tadira qai pausuria,&gt;&gt; sau sa na rereko.

28 Poni sa oe i Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Koi tinaqu, na lavatana jola sa na mua vasosoto! Mi taroiti vanigo tu ropi sa isa vei qu nyoguania ao,&gt;&gt; sau. Ko na totoso tugu isa sa sa tasalana sa na tuna rereko isa.

I Jisu sa Salanaria Kubo Tinoni

29 Ego sa taloa ketakoi si Jisu ko sa poana vei pa ovuku Qalili, beto sa sagere saea isa sa kai kubo ko sa toqo ketakoi. 30 Ego ko qai vaikamu lame tana sira soku pupuku minete tinoni. Qai okoto toni lameniria ira tana sira qai qao, ira sa mate kale kaki kobu tinidi, ira na leqa, ira na poka beto kubo tinoni mo mule. Ko qai lao loaria pa kekerena i Jisu, ko sa salana betoria i Jisu. 31 Ko qai gabara beto sira na tinoni tonai qai batia na poka sa paranga, ira sa mate kale na tinidi qai jonga ligu, na qao sa rerege beto na leqa ba sa babata. Ko qai vatarasaea ira sa na Tamasa tadira na tinoni Izireli.

I Jisu Sa Vatetekuria Ka Made Tina Tinoni

(Maka 8.1-10)

32 Ego sa kuku tekuria i Jisu sira na ona sepele ko pira sauniria, &lt;&lt;Qa roroqu vivitigiria ara sira na tinoni pira, ura tei kue ranedi tu sa qai kole tututi taqu ko kopira sa kepore kai sava mai tekua. Qake nyoguania ara sa ba garunu variu buburanaria, ura kode mai rake ko mai tabubulo pa soana,&gt;&gt; sau sisa.

33 Poni qai parangia sira na ona sepele, &lt;&lt;E, ba na minete tinoni lavata sapi ko pai tana boka teku gagani ko tana vateteku vapoteniria sa pa ia kaloina vei pira?&gt;&gt; qarigu sira.

34 &lt;&lt;Ka visa bereti sa qu isongia?&gt;&gt; sau si Jisu.

&lt;&lt;Ka vitu gu, beto ko ka visa igana ikikete gu,&gt;&gt; qarigu sira.

35 Poni sa pojaniria i Jisu sira na minete tinoni ko qai toqo beto pa peso. 36 Beto sa tekuria isa sa ka vitu bereti beto vei tugu na igana, ko sa paranga jongananiria, beto sa kikiparia, ko sa vaniria ira na sepele ko ira na sepele qai ia lao vaniria na minete tinoni. 37 Ko qai teteku beto sira doru tinoni, ko qai pote vatale beto. Beto sa qai tekuria ira na sepele sa ka vitu totopa, ko qai vapugele nyonyoaniria na gagani kole joladi. 38 Ko na anyedi ira na tinoni qai teteku sira ka made tina na marene, goto ira na rereko beto ko ira na koburu sa qaike taanye.

39 Ego ko pa liguna sa garunu vamule riuria i Jisu sira na minete tinoni, poni sa sa lao koi pa koaka sisa, ko sa toka lao vei tu pa gugusu pa Magadani.

16

Ira Na Tinoni Lalavata Qai Nyorogua Batia Kai Roiti Vaivagabarana

(Maka 8.11-13; Luke 12.54-56)

1 Ego qai lame tai Jisu sira kaki Parese beto ko na Sadusisi ko mai vagonai sisa qarigu, ko qai garunia sisa ko mi roiti vavotu vaniria kai roiti vaivagabarana jola tana Tamasa, ko vei sa mai vasosotoa na koko lamena tugu tana Tamasa sisa qarigu.

2 Ba sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;(Totonai sa gore na vevelu, sa pira qugu sagou, &lt;Koi, kode mina bule sa neqa, ura sa maqarea na oka!&gt; qugu. 3 Goto na vuvugei sa pira qugu, &lt;Koi, kode mina okoro sa pa ngeni, ura sa varodomo beto sa dudurumana sa na oka,&gt; qugu. Qu boka doro gigilai agou sa ai mina vevei na vavagalo eqa tonai qu doria na oka, goto quke boka doro gigilai agou sira na vinagigila pa totoso kopira.)* 4 Ao na sasae tinoni ikikeremu beto na vavakeporea na Tamasa sa qu korapa nyoguania kai roiti vaivagabarana jola? E, ba kepore sa kai roiti vaivagabarana muna tavadogoronia, goto isa tugu na roiti vaivagabarana muna tavadogoronia agou sa mekana gu na roiti vaivagabarana sa taroiti ti Jona na tinoni kokorotai,&gt;&gt; sauniria. Beto sa sa loaria sira ko sa riuona.

Na Vavakovuruni Palava Tadira na Parese beto na Sadusisi

(Maka 8.14-21)

5 Totonai qai toka karovo lao pa kai kale karovona na ovuku sa qai roqu muma sira na sepele, ko qaike pogoso bereti besa. 6 Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Muna balaunia na vavakovuruni palava tadira na Parese beto na Sadusisi,&gt;&gt; sau sisa.

7 Totonai qai nongoria sau isa, sa qai kole vavaiparanga mule mekadi sira, pira qarigu, &lt;&lt;Taqeke pogoso bereti gita sa sa korapa paranga vei isa,&gt;&gt; qarigu.

8 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sisa na manugu qai kole pojai ira, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu korapa vavaiparangania agou sa isa na veveina kepore gamiu bereti? Sa ikete jola na miu rarange sagou! 9 Ai vei, qu oqoro tugu vakoinonoa agou? Quke roqu vakoititia tu agou sa totonai qa kikiparia ka lima bereti ara, ko qa ianiria ira ka lima tina tinoni? Ka visa totopa sa qu vapugeleniria na gagani kole joladi agou totonai? 10 Ko ai sa vei sa ka vitu bereti tonai qa ianiria ira ka made tina tinoni? Ka visa totopa sa qu vapugeleniria na gagani kole joladi agou totonai? 11 Ai sa vei ko quke boka vakoinonoa tu agou sa nake bereti sa qa korapa qaunia ara? Mu kopu mulenigou pa vavakovuruni palava tadira na Parese beto na Sadusisi,&gt;&gt; sau sisa.

12 Tonai sa qai gigila kamua ira na sepele sa nake veveina na vavakovuruni palava bereti sa sa korapa vabalau muleniria isa, goto na vaivagigalai tu tadira na Parese beto na Sadusisi sa saunia isa.

I Pita sa Ule Votunia na Karisito

(Maka 8.27-30; Luke 9.18-21)

13 Ego sa taloa riu si Jisu ko sa lao pa kai ia tata pa gugusu lavata pa Sizaria Pilipae. Ko ketakoi sa sa nanasaria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;I sei qaqarigunia ira na tinoni sa na Tuna na Tinoni?&gt;&gt; sau sisa.

14 Poni pira qarigu sira na sepele, &lt;&lt;Kaki qai paranga i Jone Paputaiso qarigu, kaki i Elaija qarigu, kaki i Jeremae ba palu kame ira kaki goto tinoni kokorotai qarigu,&gt;&gt; qarigu.

15 Poni pira sauniria, &lt;&lt;Goto agou sa i sei ququgunisiu sara?&gt;&gt; sau.

16 Poni sa oe i Saimone Pita, pira sau, &lt;&lt;Ao sa na Karisito, na Tuna na Tamasa toana,&gt;&gt; sau sisa.

17 Poni sa oea i Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Na tamanamu sao Saimone na tuna i Jona! Na sosoto isa sa nake ira na tinoni qai ule vanigo ao, goto sa ianigo sosoto na Tamaqu tu ara pa noka. 18 Ma pojanigo ara sao: i Pita sao, na ginuana nisongomu sa na Patu, ko pa patu kokovana tugu api sa mana vaturua ara sa na qua ekelesia, ko na neqi tana mate minake boka vakilasia sa na ekelesia. 19 Mana vanigo ara sira na vidulu revangana na binangara pa noka, ko isa vei qu pukua ao pa peso sa mina tei tapuku tugu pa noka, beto ko isa vei qu ruvatia ao pa peso sa pa noka ba mina tei taruvata tugu,&gt;&gt; sau sisa.

20 Beto sa naquria i Jisu sira na ona sepele ko maike vavaqatania sa na veveina isa tugu sa na Karisito sauniria.

I Jisu sa Vavakatonia sa na ona Vitigi na Mate

(Maka 8.31-9.1; Luke 9.22-27)

21 Ego ko podalai tugu pana totoso isa sa sa podalai vavakato vakabere vatatalenia i Jisu tadira na ona sepele sa na veveina nona vitigi. Ko pira sauniria, &lt;&lt;Kode mana gore pa Jerusalema sara, ko mana gosoria na vitigi tadira na iviva mamata, na kuta iama, ira qai vaivagigalainia na Vavanau, beto ko mana tavamate. Ba pa vinaue rane mana turu mule pa mate,&gt;&gt; sau sisa.

22 Poni sa toni kalenia i Pita si Jisu ko sa tokea, pira saunia, &lt;&lt;Sake vamalumia na Tamasa sa vei isa, Bangara! Minake isongo taroiti tamu sa sa vei inara!&gt;&gt; sau si Pita.

23 Poni sa bata kekeria ko pira saunia si Pita, &lt;&lt;Rijo riu taqu, Setani! Ao sa na kokobu vaivatatupe pa moequ ara, ura ira na roroqu pira sa nake lame veidi tana Tamasa, goto tana tinoni gu,&gt;&gt; sau si Jisu.

24 Beto sa pira sauniria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Na tinoni sa nyogua tutisiu ara, sa mi roqu muma palenia mekana, mi pogosia na ona korosi ko mi tutisiu sara. 25 Ura isa sa nyogua kopu vatalenia na ona toa mekana sa kode mina saivia tugu sa nona toa. Goto isa sa gona pale na ona toa pa ginuana sa tutisiu ara sa mina batia tugu na toa. 26 Na sa sa mina vagavoria na tinoni vei bi gona palea na ona toa ko bi isongia sa na kasia gusu doruna? Bi julingai tu! Ko na sa sa mina roitinia isa ko mina boka teku beia sa na ona toa? Bi mija tu! 27 Ura nake sovaina mina lame sa na Tuna na Tinoni beto ira na ona mateana. Kode mina lame pa neqi tana Tamana ko mina okoto vaniria na pinia padana na dia roiti sira doru tinoni. 28 Ma poja sosotonigou ara sagou: kaki agou qu korapa turu tavitisiu ara pira sa mai oqoro mate, sa mai batia sa na lamena na Tuna na Tinoni mina lame vei na Bangara,&gt;&gt; sau si Jisu.

17

Sa Dogoro Goto na Tinina i Jisu

(Maka 9.2-13; Luke 9.28-36)

1 Ego sa jola gu ka vonomo rane, sa sa tonia i Jisu si Pita beto ira Jekopi i Jone kao tamatasi, ko qai sagere sae pa kai kubo ululuna ko qai kole suvere mekadi ketakoi. 2 Ko tonai qai doro laoa si Jisu sa sa dogoro goto sa na tinina. Na isumatana sa sa tolanga vei na tapo, goto na ona poko sa sa keka vavalaka. 3 Beto api! Qai bola votu kamuria sira Mosese i Elaija ko qai kole paparangia si Jisu.

4 Poni sa paranga si Pita, pira saunia i Jisu, &lt;&lt;Bangara, sa vavagua jola sa taqe suvere gita lani! Vei muna vajonganai ao, sa ara ma roitinia kue aqaqo; ko kame tamu, kame ti Mosese, beto kame tai Elaija,&gt;&gt; sau sisa.

5 Ko sa korapa tugu paparanga vei inara i Pita, sa sa lame kai lei keala ko sa amu vapaeria sira doru. Beto qai nongoria sa kai ovovele pa leona na lei pira sau, &lt;&lt;Api sa na Tuqu qa roroqua beto qa qera vivitiginia ara. Mu nongoria sisa!&gt;&gt; sau.

6 Totonai qai nongoria ira kue sepele sa na ovovele poni sa qai matagutu vivitigi, ko qai gona toqo pa peso ko qai todongo. 7 Poni sa lao si Jisu ko sa uliria sira kue, beto pira sauniria, &lt;&lt;Turu, muke matagutu!&gt;&gt; sau sisa. 8 Ko tonai mai enga qarigu sa sa kepore mule sa kai tinoni bai batia goto i Jisu gu mekana.

9 Tonai qai korapa mule gore na kokodi pa kubo, sa sa naquria i Jisu sira kue, pira sauniria, &lt;&lt;Munake vavakatonia tana kai tinoni sa na dodogoro vei qu batia agou, koi vei tu mina tavaturu mule pa mate sa na Tuna na Tinoni,&gt;&gt; sauniria.

10 Qai nanasia ira na sepele si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Ai sa vei ko qai paranga sira qai vaivagigalainia na Vavanau kode i Elaija tu sa mina mule lame momoe mai tonai mina oqoro kamu na Mesaea?&gt;&gt; qarigunia.

11 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;E, i Elaija sa mina lame momoe tugu ko mina vatana vatuvisi momoeria sa doru sakasava. 12 Ba ma pojanigou agou: sa tei mule lame momoe tu si Elaija, ba qaike doro gigalia ira na tinoni sisa, ko qai ngangangulu veinia isa qai nyogua veinia. Ko na Tuna na Tinoni ba kode mai ngangangulu veinia mutugu ira na tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu. 13 Ego ko ketakoi sa qai gigila vakabere vatalea ira na sepele sa i Jone Paputaiso gu sa saunia isa.

I Jisu sa Salania kai Marene sa kolea na Tomate Ikikerena

(Maka 9.14-29; Luke 9.37-43)

14 Ego totonai qai gabala mule kamu tadira na minete tinoni sira, sa sa lao gona toqo sori tutungu pa moena i Jisu sa kai tinoni, 15 ko sa paranga, &lt;&lt;Bangara, mu roroqu tokania na tuqu marene! Sa vavainia na mo kirenge ko sa vavaaru vikerenia ko kaki totoso sa vavukele laoa tugu pa niku beto pa kolo. 16 Qa tei toni laonia tugu tadira na mua sepele ba qaike boka salania,&gt;&gt; sau sisa.

17 Poni sa oea i Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Koi, agou na sasae tinoni quke vasosoto beto quke gigilai na tuvisi! Ai tu mina koi vei sovai vei sa mana kole suvere tavitigou na jujunonigou ara sagou? Mu toni lamenia taqu sa na marene ina!&gt;&gt; sau si Jisu. 18 Beto sa iju palea i Jisu sa na tomate ikikerena sa kole tana marene, ko sa votu riu tana, ko sa tasalana tugu na totoso isa sisa.

19 Beto sa tonai qai suvere mekadi tu sa qai lame ti Jisu sira na sepele ko qai nanasa, &lt;&lt;Ai sa vei ko qeke boka iju votunia agei sa na tomate ina?&gt;&gt; qarigu.

20 Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Ura koko vei sa ikete jola na miu rarange! Ura ma poja sosotonigou ara sagou: vei bu isongia iapeki rarange bi podeke iketena vei kai kiko masitadi, sa vei bu paranga veinia gu pira sa na kubo api, &lt;Mu rijo lao pa poni!&gt; bugu, sa kode mina lao tugu. Kepore sa kai sava mina tapatagou. 21 (Na tomate ikikerena veveina ina, sa sake tasalana goboro, goto pa vavara beto pa tatabu teteku gu sa kode mina boka taiju pale,)*&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu sa Vavakatonia Mule na Veveina na ona Mate

(Maka 9.30-32; Luke 9.43-45)

22 Totonai qai vaikamu pa Qalili sira doru sepele, sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Na Tuna na Tinoni sa kode mina tavalao pa limadi ira na tinoni. 23 Ko mina tavamate sisa, ba pa vinaue rane sa mina toa mule pa mate sisa,&gt;&gt; sauniria. Ko qai mamata vivitigi sira na sepele.

Na Tabarana na Takisi Ruma Zelepade

24 Totonai sa kamu si Jisu beto ko ira na sepele pa Kepaniami, sa qai lao tai Pita sira na tinoni teteku takisi ruma zelepade ko qai nanasia, &lt;&lt;Ai sa vei sa tabaria tugu na miu tinoni vaivagigalai sa na takisi ruma zelepade?&gt;&gt; qarigu.

25 &lt;&lt;E,&gt;&gt; sau si Pita. Isa tugu sa tome pa leo ruma i Pita sa sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Saimone, na sa sa qu roroqua ao? I sei sa tatabaria sa na takisi tadira na babangara pa kasia abana api? Ira na tudia sosoto na bangara, ba ira tu na tinoni gotodi?&gt;&gt; sau si Jisu.

26 Poni pira sau si Pita, &lt;&lt;Ira tu na tinoni gotodi,&gt;&gt; saunia.

&lt;&lt;Koi, e, jongana,&gt;&gt; sau si Jisu. &lt;&lt;Ko na ginuana isa kisa ira na tudia sosoto na bangara ko maike tabaria sa na takisi. 27 Ba sake jongana tana vatagigiriria na tinoni, ko ao mu riu tu pa kolo ko mu ipania na tali. Muna kao vapodakia ao sisa na igana muna vagani momoea ko tonai muna asanga vamamangai, kode muna batia sa kai poata siliva na padana na takisi ruma zelepade tadagita karu. Muna tekua, ko muna lao vaniria na takisi tadagita karu,&gt;&gt; sau sisa.

18

Na Tinoni sa Poreveveina Jola pa Binangara pa Noka

(Maka 9.33-37; Luke 9.46-48)

1 Ego pana totoso tugu isa sa qai lao sira na sepele ti Jisu ko pira qai nanasa veinia sisa, &lt;&lt;I sei sa na poreveveina jola pa binangara pa noka?&gt;&gt; qarigunia.

2 Poni sa kuku tekua i Jisu sa kai koburu ikete, ko sa vaturua pa moedi ira, 3 beto pira sauniria, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: vei munake beia agou sa na miu toa ko munake toa vei ira na koburu, sa munake isongo tomea tugu agou sa na binangara pa noka. 4 Isa na tinoni gu sa vaikete mule veinia na koburu ikete api, sa isa sa poreveveina jola pa binangara pa noka. 5 Isa sa vatoga vatalea pa isongoqu ara sa kai koburu ikete vevei api sa sa vakamusiu tugu sara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira na Sakasava qai Vatatupenia na Tinoni

(Maka 9.42-48; Luke 17.1-2)

6 &lt;&lt;Na tinoni sa vatatupenia sa kame ira na koburu vevei api sa vasosotosiu ara, sa jongana jola sa bi pikoni patu doa lavata na ruana, beto bi riu valupi palea pa kolo lilisina sisa. 7 Mi takulangagana tu na kasia gusu ura sa kolea na sakasava vaivatatupe! Maike koroto na lamedi sira na sakasava vaivatatupe, ba mi takulangagana tu sa isa sa valameria ira na sakasava vaivatatupe. 8 Ko vei kai kale limamu babi kai kale nenemu sa bi vatatupenigo, sa mu lomoto vaqopu palea ko mu gona palea! Ura jongana jola sa nake savana sa bu toa qoqopumu gu sao beto bu tome pa toa jola. Isa bu vei sa sa jongana jolania bu tagona lao doruru karu limamu beto karu nenemu pa iku kole jolana. 9 Beto vei na matamu sa bi vatatupenigo, sa mu ujolo palea ko mu gona palea! Ura jongana jola sa bu mamata kale gu tome pa toa jola. Isa bu vei sa sa jongana jolania bu isongoria karu matamu beto bu tagona lao maladorurumu pa iku pa heli,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Sipi Mumana

(Luke 15.3-7)

10 &lt;&lt;Mu kopunia ko muke doro vakepore veveinaia sa kame ira na koburu ikikete vevei api. Ura ma pojanigou: na dia mateana na suveredi doru totoso pa moena na Tamaqu pa noka sa sa kopuniria. 11 (Ura na Tuna na Tinoni sa sa lame ko mi aloa na tinoni mumana sau.) *

12 Ai beka qu roroqu veinia agou sa na tinoni sa isongia kai gogoto ona sipi, ko vei kame ira nona sipi sa bi muma? Kode mina loaria mai sira ka siangavulu sia ko mai kole ngojagadi buburu pa kubo, goto isa mina riu ko mina nyaqoa sa isa na sipi sa muma. 13 Ko tonai mina bati ligua sa na ona sipi sa muma sa ma poja sosotonigou ara sagou: na ona qerana na sipi sa muma api sa sa jolania na ona qeradi ira ka siangavulu sia qaike muma. 14 Ko kai muqisi podeke vei tugu isa sa na Tamada pa noka sake nyoguania isa sa kame ira na koburu ikete vei pira ko bi muma,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tasimu sa Sela

15 &lt;&lt;Ego vei bi roitinia kai sela tamu sa na tasimu, sa mu lao ko pa vaikorapaimiu gu agou karu mekamiu sa mu udukia sa na ona sela. Ko vei mina nongorigo, poni sa qu alo mulenia ao sa na tasimu. 16 Goto vei mina daiona nongorigo, poni sa mu toni lao tavitinigo mule sa kame babi karu tinoni, ko isa vei sa pojai na Kukuti Tabuna sa pa moedi ira karu babi kue tinoni nonongoro tu mai tavatoqo sa doru paranga. 17 Ba vei minake nongororia tugu sira qu toniria, poni sa mu ule vania na ekelesia totonai. Ko vei mina daiona tugu nongoria isa sa na ekelesia, poni sa totonai sa mu doro veinia gu kai tinoni rodomo beto kai tinoni teteku takisi sisa.

18 Ma poja sosotonigou ara sagou: isa qu pukua agou pa peso sa mina tei tapuku tugu pa noka, beto isa qu ruvatia agou pa peso sa pa noka ba mina tei taruvata tugu. 19 Ma kai poja sosotonigou mule ara sagou: vei ira karu tinoni pa peso agou sa bai vaivaegonia sa kai sakasava ko bai vavarania, sa kode mina roiti vanigou gu na Tamaqu pa noka sisa. 20 Ura ketakoi mai suvere vaikamu karu babi kue tinoni pa isongoqu ara, poni sa ketakoi tugu qa somana suvere sara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Nabulu sake Taleosonia kai Tavitina

21 Beto sa lao nanasia i Pita si Jisu, &lt;&lt;Bangara, ka visa totoso sa kai turaqu mina kole gu roiti lamenia na sela taqu beto ara mana kole gu taleosonia sisa? Ka vitu totoso?&gt;&gt; sau sisa.

22 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Dai, nake ka vitu totoso, goto ka vitungavuluputa totoso vitu. 23 Ura na binangara pa noka sa pira tu sa vei. Koleona sa kai bangara sa nyorogua vatuvisiria na lilipu tadira na ona tinoni roiti. 24 Isa tugu sa podalai dororia isa sira na lilipu poni sa qai toni tomenia gu ira sa kai tinoni poreona lilipu, ko na soku gogoto tina poata nona lilipu tana bangara sisa. 25 Ba na nabulu api sa sake ngaolo na ona poata ko sake boka lipu betoria sira na ona lilipu. Ko pira sa paranga veinia na bangara sisa, &lt;Muna tavavai vei na pinausu sao, na maqotamu, ira na tumu beto ko dorudi na mua sakasava qu isongoria, ko mina talipu sa na mua lilipu,&gt; sau sa na bangara.

26 Poni sa gona toqo sori tutungu pa moena na bangara sa na nabulu api ko pira sa tepa vei, &lt;Koi, bangara muke veinisiu! Mu vanisiu na totoso beto kode mana lipu vaokoto betoria sira na qua lilipu tamu,&gt; sau sisa. 27 Poni na bangara sa sa roqua gu mule sa na nabulu isa, ko sa taleosonia gu sa doruna nona lilipu beto sa sa vamalumu riua.

28 Ba beto totonai sa taloa ko sa votu riu sa na nabulu api, sa sa lao gu gosoria sa kai nabulu tavitina isa ka visa poata gu nona lilipu tana. Sa lao ragata tekua ko sa rae orangia na ruana, beto pira saunia, &lt;Sisiqarai lipuria na mua lilipu taqu!&gt; saunia.

29 Poni sa gona toqo sori tutungu mutugu sa na nabulu tavitina api beto sa paranga, &lt;Koi, muke veinisiu, mu vanisiu na totoso beto kode mana vanigo gu sira na qua lilipu,&gt; sau sisa.

30 Ba sa daiona sa na nabulu api goto sa lao gona vatome pale pa ruma vaipiu tinganai mina lipu betoria tu nona lilipu sau. 31 Ego ko qai dogoro vaia ira kaki nabulu tavitina sa isa sa roiti vei isa poni sa qai takulanga jola, ko qai lao ule vania na bangara sisa vei sa roitinia na nabulu isa.

32 Poni sa kuku mulenia na bangara sa na nabulu isa, ko pira saunia, &lt;Na nabulu ikeremu jola sao! Ara dorudi na mua lilipu taqu sa qa taleosonigo, ura ao qu tepa taqu. 33 Ba ao ai sa vei sa quke roroqu tokania sa na nabulu tavitimu ina, vei qa roroqu toka veinigo ara?&gt; saunia. 34 Ko sa tagigiri vivitigi sa na bangara, ko sa valao palea pa ruma vaipiu sa na nabulu isa, ko mi tavakilasa tinganai mina lipu betoria tu isa sira dorudi nona lilipu sau.

35 Ko isa inara kode mina okoto veinigou na Tamaqu ara pa noka sagou doru vei munake okoto taleoso sosotoniria pa bulomiu agou sira na turamiu,&gt;&gt; sau si Jisu.

19

Na Vaivagigalaina Na Vaialava

(Maka 10.1-12)

1 Ego totonai sa beto vaivagigalainiria i Jisu sira na sakasava pira, sa sa taloa pa Qalili sisa ko sa sae pa ia pikata gugusu Jiudia pa kai karovona na pie Jodani. 2 Ko na vaikamu tinoni lavata sa qai tutia isa, beto ketakoi tugu sa salana betoria isa.

3 Ego ira kaki Parese sa qai lame tana ko qai nyogua podekia sisa. Ko qai gonania na nanasa ira sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Ai vei, na tavamalumuna pa Vavanau sa mina boka loa pale kai tinoni sa na maqotana pa ai ginugua vei gu sa nyoguania isa?&gt;&gt; qarigu.

4 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Beko qu tei tiroamiu tu ba qu oqoro tu vakaberia agou sa na Kukuti Tabuna? Pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;Pa popodalaina sa sa tei vapodaka vamarenia beto varerekoa tu na Tamasa sa na tinoni,&gt;* sau. 5 Beto pira mutu sau, &lt;Ko pa ginuana isa sa mina boka taloa tana tinana beto na tamana sa na marene ko mina kole kame tana maqotana, ko mai kame gu sira karu,&gt;* sau. 6 Ko maike pikatarua sira karu, ba kame gu. Ko isa vei sa tei vaipuku tariniria tu na Tamasa sa kepore kai tinoni mi vaivisuniria,&gt;&gt; sau si Jisu.

7 Poni qai nanasa bei sira na Parese, &lt;&lt;Ba ai sa vei ko i Mosese sa vaivagarununia tu sa mina boka kutia na marene sa kai pepa vailoa, beto sa mina iju variu palea sa na maqotana?&gt;&gt; qarigu sira.

8 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Na ginuana sa vamalumunigou i Mosese sisa sa ura koko vei sa tapata na tavavanaumiu sagou. Goto pa podalaina sa sake vei inara sa. 9 Ko ara sa pira ma poja veinigou: bike vavaiputa taviti goboro sa na maqotana kai marene, ba bi lao na marene ko bi loa pale sa na maqotana isa ko bi alava beia mule kai goto rereko, sa sa babarata tugu sa na marene isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

10 Poni qai parangia sira na ona sepele, &lt;&lt;Vei mina isa sa na ginuana vei na marene mina boka loai na maqotana, poni sa jongana jola sa mike pavu vaialava sa na tinoni,&gt;&gt; qarigu sira.

11 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Nake ira doru tinoni mai boka tekua sa na vaivagigalai api, ba ira gu sa tei vaniria tu na Tamasa. 12 Ura koledia sa kubo okokoto ginugua vei beto qaike boka vaialava ira na tinoni: kaki na podo veidi tu, kaki na tinoni gu qai lida vaegoro veini paleria, goto kaki qaike vaialava ura qai nyogua nabulu vania na binangara pa noka. Na tinoni mina boka tekua na vavanau api sa mi tekua tugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Mananiria ira na Koburu Ikikete

(Maka 10.13-16; Luke 18.15-17)

13 Ego ira kaki sa qai toni laoniria ti Jisu sira na koburu ko mi vaoponiria na limana beto mi mananiria isa qarigu, ba qai tokeria ira na sepele sira na tinoni qai vaitoni lame.

14 Ba pira sau i Jisu, &lt;&lt;Mu vamalumuria sira na koburu ko mai lame taqu, muke suquturia. Ura tadira tugu vevei aipira sa na binangara pa noka,&gt;&gt; sau sisa. 15 Beto sa vaoponiria na limana isa sira na koburu ikikete ko sa mananiria, beto sa sa taloa riu.

Na Isisongo beto na Binangara tana Tamasa

(Maka 10.17-31; Luke 18.18-30)

16 Ego koleona sa kai tinoni sa kamu tai Jisu ko pira sau, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, ai roiti jongana sa mana roitinia ara beto mana tekua ara sa na toa jola?&gt;&gt; sau sisa.

17 Poni sa oea i Jisu, pira sau, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu nanasania ao taqu sa na veveina na jongana? Kame gu mekana sa isa sa jongana. Vei muna nyogua tekua na toa ao, sa mu kopuniria na garunu,&gt;&gt; sau sisa.

18 &lt;&lt;Na garunu ai veveidi?&gt;&gt; sau sa na tinoni api.

Poni sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Na garunu sa pira: munake varivai, munake babarata, munake ikiko, munake jutu seseke, 19 mu valavataria na tinamu na tamamu,* muna roroqua na tavitimu kai muqisi podeke vei qu roroqu mule veinigo mekamu,*&gt;&gt; sau sisa.

20 Poni sa paranga sa na tinoni api, &lt;&lt;Doru garunu pira sa qa tei tuti betoria tu ara sira, goto na sa mule sa mana roitiniria ara?&gt;&gt; sau sisa.

21 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Vei muna nyogua nabu pa mua tuti sao, sa mu lao ko mu vavainiria na mua sakasava qu isongoria, ko na poatadi mu vaniria ira na tinoni vaivasevidi. Beto sa muna tekuria ao sira na isisongo pa noka, beto sa mu lame tutisiu,&gt;&gt; sau sisa.

22 Totonai sa nongoria na tinoni koregana api sa na paranga isa sa sa takulanga ko sa riuona, ura sa soku nona isisongo sisa.

23 Beto sa pira sauniria i Jisu sira nona sepele, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: sa tapata vivitigi tana tinoni isisongo sa mina tome pa binangara pa noka sisa. 24 Ma kai poja vatalenigou mule ara sagou: sa tapata jola tana tinoni isisongo sa mina tome pa binangara tana Tamasa sisa, sa tapata jolania na kameli bi sulingi tomea sa na talupuru nila,&gt;&gt; sau sisa.

25 Totonai qai nongoria ira na sepele sapi sa qai gabara vivitigi ko pira qarigu, &lt;&lt;Ko i sei gu sa mina boka taalo sa vei?&gt;&gt; qarigu sira.

26 Poni sa do tariria i Jisu sira beto pira sauniria, &lt;&lt;Tana tinoni sa tapata vivitigi sapi, goto tana Tamasa sa doru sakasava qaike tapata,&gt;&gt; sau sisa.

27 Poni sa oe si Pita, pira saunia, &lt;&lt;Doro! Agei qe tei loa paleria tu sira doru mei sakasava ko qe tei tutigomei tu ao. Ko na sa sa mene isongia agei?&gt;&gt; sau sisa.

28 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: totonai mina toqo pa nona totoqona bangara sa na Tuna na Tinoni pa totoso tana ona binangara, sa muna somana toqo pa manogarua totoqona bangara sagou ka manogarua sepele, ko muna bangaraniria sira ka manogarua bubutu Izireli. 29 Beto ko ira doru qai loaria na dia ruma na tasidi marene na luludi rereko babi na tamadi na tinadi beto ira na tudia na peso na vei pa dia tutiqu ara, sa mina ia beiniria na Tamasa kai gogoto totoso mota jolaniria vei ira qai loaria ira beto mai teku isongia vei na toa jola. 30 Ba ira soku qai momoe sa mai liligu, beto ira soku qai liligu sa mai momoe,&gt;&gt; sau si Jisu.

20

Ira na Tinoni Roiti pa Inuma Qurepi

1 &lt;&lt;Na binangara pa noka sa kai muqisi podeke vei kai tinoni sa taloa votu riu vuvugei jonga ko sa lao nyaqo tinoni ko mai roiti pa nona inuma qurepi sau. 2 Ego ko pa liguna isa beto ira na tinoni roiti qai mekarai vaivaegonia sa isa mina tabaraniria na padana kai poata siliva pa kai rane qarigu, poni sa sa garunu variu roitiria pa nona inuma qurepi isa sira.

3 Ego ko sa votu riu bei mule pa ia mamaketina papada sia koloko sau sisa, sa sa batiria mule sira kaki tinoni qai korapa turu goborodia kepore kai sava bai roitinia. 4 Poni sa pojaniria mule sira, &lt;Agou ba mu lao tugu roiti pa inuma qurepi taqu. Kode mana tabaranigou tugu isa mana doro vatuvisia ara,&gt; sauniria isa sira. 5 Ko qai taloa riu tugu roiti sira.

Ego pa manogarua koloko, beto pa kue koloko ba sa roiti vei tugu, ko sa tekuria tugu kaki tinoni ko sa garunu variu roitiria. 6 Totonai sa tei tata lima koloko tu sa sa mule bei lao pa ia mamaketina sisa, sa sa batiria mule sa kaki tinoni qai korapa turu goborodia. Poni sa parangaria, &lt;Na sa qu turunia lani na rane doruna kepore kai sava bu roitinia sagou?&gt; sauniria.

7 Poni sa pira qarigunia, &lt;Ura kepore tinoni bi vanigei na roiti,&gt; qarigunia.

&lt;Ego, jongana, agou ba mu lao tugu roiti pa inuma qurepi taqu,&gt; sauniria.

8 Ego totonai sa gore na vevelu, na tinoni poreona inuma sa pojania sa na tinoni sa mamatania na roiti, &lt;Mu kuku vaikamuniria ira na tinoni roiti ko mu vaniria na dia tabara. Mu podalai tadira qai podalai liligu tinganai muna kamuria ira qai podalai momoe,&gt; saunia.

9 Ego ko ira na tinoni qai podalai roiti lima koloko sa sa vaniria kai poata siliva pa kai tinoni. 10 Ko totonai mai lao tekudia tabara qarigu sira qai roiti momoe, sa qai kole roroqu kode mene teku vakubo qarigu. Ba totonai qai okoto teku, sa qai vaitoto vei tugu ira qai podalai roiti liligu sira. 11 Ko tonai qai tekuria na poata sa qai kole ququmunia ira sa na tinoni sa varoitiria pa ona inuma. 12 Qai paranga sira, &lt;Ira na tinoni qai podalai liligu sa kai aoa gu qai roiti, goto agei sa qe pogosia na mamatana na rane beto qe vaivasevi na mangini, ba ira ba qu vaitoto veinigei tugu agei,&gt; qarigu sira.

13 Poni sa oea na tinoni poreona inuma sa kame ira, pira saunia, &lt;Baere, qake nganganguligo ara sao. Beko taqe mekarai vaivaegonia tu gita karu sa ao muna roiti na rane doruna beto ko ara mana tabaranigo kai poata siliva taqeu tu. 14 Mu pogosia gu na mua tabara ko mu mule riumua pa mua ruma. Isa na nyorogua taqu sa isa vei qa vania na tinoni sa roiti liligu, vei tugu isa qa vanigo ao. 15 Quke gigilai ao sa na qua tuvisina mekaqu ara ko mana varoiti veinia isa qa nyorogua veinia sa na qua poata mekaqu? Ba palu qu kono beka ao ura ara na tinoni jongaqu?&gt; saunia.

16 Ko inara sa vei sa ira qai liligu sa mai momoe, goto ira qai momoe sa mai liligu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vinaue Totoso sa Pojai i Jisu na ona Mate

(Maka 10.32-34; Luke 18.31-34)

17 Tonai sa korapa rerege sae pa Jerusalema si Jisu, sa sa teku kaleniria sira na ona sepele ko sa pojaniria, pira sau, 18 &lt;&lt;Mu vainongoro lame! Taqe korapa sae pa Jerusalema sa gita, ko ketakoi sa kode mina tavalao pa limadi ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa na Tuna na Tinoni. Ko kode mai jutua ko mai vamatea 19 beto sa mai valaoa ira tadira na tinoni karovodi ko mai vavaledenia, mai piqolia beto mai vamatea pa korosi sisa. Ba pa vinaue rane sa mina turu mule pa mate sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tepa Tana Tinadi ira Jekopi i Jone

(Maka 10.35-45)

20 Pa liguna isa sa lao tai Jisu sa na maqotana i Zebeti beto karu tuna marene, ko sa todongo pa moena isa ko mi tepai kai sa tana sau.

21 Poni sa nanasa si Jisu sa na rereko isa, &lt;&lt;Na sa sa qu nyoguania ao?&gt;&gt; saunia.

Poni sa oe lao sisa, &lt;&lt;Bangara, mu vakolea na taringunguti ko ira karu tuqu marene pira mai toqo tavitigo ao pa mua binangara, kame pa kale matuamu kame pa kale merimu,&gt;&gt; sau.

22 Poni sa oeria i Jisu ria, pira sauniria, &lt;&lt;Quke gigilai agou karu sisa qu korapa tepaia. Ai vei muna boka tugu gosoria agou sa na vitigi mana gosoria ara?&gt;&gt; sau sisa.

Poni qai oe lao sira karu, &lt;&lt;E, mene boka gu,&gt;&gt; qarigu.

23 Poni sa pira sauniria i Jisu sira karu, &lt;&lt;E, kode muna somana gosoria tugu agou karu sa na vitigi mana gosoria ara. Ba na neqi vei beto mina tavile i sei pa kale matua i sei pa kale meri sa nake taqu. Ira na ia veveidi pira sa na Tamaqu tu sa tei vatana vaniria ira tu sa tei vileria tu,&gt;&gt; sau si Jisu.

24 Tonai qai nongoria ira ka manogaputa sepele sa sa vei inara, sa qai tagigiriniria sira kao tamatasi. 25 Poni sa kuku vaikamuniria i Jisu sira doru sepele ko pira sauniria, &lt;&lt;Qu gigilaimiu agou sira na bangara tadira na tinoni karovodi sa qai lalaenia sa na toa tadira na dia tinoni, beto ira na tinoni lalavata qai vatadogoronia na dia neqi tadira na dia tinoni. 26 Ba tamugou sa minake vei inara. Isa sa nyogua tavalavata agou, sa mina nabulunigou tu agou doru. 27 Beto isa sa nyogua momoenigou agou sa mina pinausu tu tamugou doru. 28 Kai muqisi podeke na Tuna na Tinoni sa sake lame ko ira na tinoni mai vabangaria, goto sa lame nabulunia na tinoni beto sa vania na ona toa ko sa pajuku aloria sira kubo tinoni,&gt;&gt; sauniria i Jisu.

I Jisu sa Salanaria Karu Tinoni Leleqadi

(Maka 10.46-52; Luke 18.35-43)

29 Ego tonai sa taloa pa Jeriko si Jisu beto ira nona sepele, poni sa kai minete puku tinoni lavata sa sa tutiria. 30 Ego ko qai nongoronia ira karu tinoni leleqadi qai korapa toqo pa soana sa i Jisu sa korapa rerege jola lame qarigu, sa qai kuku votu, &lt;&lt;Mu roroqu tokanigei ao na Tuna i Devita!&gt;&gt; qarigu.

31 Poni qai tokeria ira na minete tinoni sira karu ko mai noso qariguniria. Ba tonai sa qai kuku vaiolo viviva tu, &lt;&lt;Mu roroqu tokanigei ao na Tuna i Devita!&gt;&gt; qarigu.

32 Poni sa turu noso si Jisu ko sa kukuria beto pira sauniria, &lt;&lt;Na sa sa qu nyoguania agou karu ko ba roiti vanigou ara?&gt;&gt; sauniria.

33 &lt;&lt;Bangara, qe nyoroguanigo ae karu ko bu vababatagei!&gt;&gt; qarigu.

34 Poni sa roroqu vivitigiria i Jisu sira karu ko sa lao uliria na matadi, poni sa qaike ruavo tugu na babatadia sira karu ko qai tutiadia sisa.

21

Na Tome ti Jisu pa Jerusalema

(Maka 11.1-11; Luke 19.28-40; Jone 12.12-19)

1 Totonai mai toga pa Jerusalema qarigu ko qai kamu pa Betipezi isa pa Kubo pa Olive si Jisu beto ko ira na ona sepele, poni sa sa garunu lao momoeniria i Jisu sira karu ona sepele, 2 pira sauniria, &lt;&lt;Mu lao pa gugusu pa moemiu kai karovona lao poni. Ko isa tugu muna lao kamu sa kode muna batia agou karu sa kai dongiki na tapiko vaturu kolena tavitia kai tuna. Mu ruvatia sa na dongiki beto mu toni lameniria taqu. 3 Vei mai parangagou kaki tinoni, poni sa pira munagu, &lt;Na Bangara sa nyoguania,&gt; munagu, sa kode mai vamalumu vanigou,&gt;&gt; sau sisa.

4 Ko sa taroiti vei pira sapi ko sa gore votu sa na paranga tana Bangara sa lame vei tana tinoni kokorotai, isa pira sau,

5 &lt;&lt;Mu pojaniria sira na gugusu tinoni pa Zaione,

pira muguniria,

&lt;Dotu sa korapa lalameona sa na miu Bangara!

Sake tuara beto sa koia na dongiki,

sa koi pa pokotona na tuni dongiki!&gt; muguniria,&gt;&gt;* sau.

6 Ko qai taloa lao sira karu sepele, ko qai roitinia tugu sisa vei sa garununiria i Jisu. 7 Qai toni kamunia ira karu sa na dongiki beto ko na tuna, beto ko qai lovasa vamakeleniria ira pa pokotodi sa na dia koti beto sa koi si Jisu. 8 Ira na minete tinoni lavata qai lovasaniria na dia koti sa na soana, goto kaki qai kaele teku gou ko qai lovasa vakoleniria pa soana. 9 Na puku minete tinoni sa qai rerege pa moena beto pa liguna i Jisu beto qai kukuku,

Aroia na Tuna i Devita!

Sa tamana isa sa lame

pa isongona na Bangara.

Aroia pa nulu vavagalo,* qarigu sira.

10 Totonai sa tome lao pa Jerusalema si Jisu, sa sa kirikanoko sa na gugusu doruna, &lt;&lt;I sei sa?&gt;&gt; qarigu.

11 Poni sa qai oe lao sira na pupuku minete qai tutia isa, &lt;&lt;Isa na tinoni kokorotai sapi, i Jisu pa gugusu Nazareti pa Qalili,&gt;&gt; qarigu sira.

I Jisu sa Aduria ira qai Vavai pa Kakabarena na Zelepade

(Maka 11.15-19; Luke 19.45-48; Jone 2.13-22)

12 Ego ko sa tome lao pa kakabarena na zelepade si Jisu ko sa adu vovotuniria sira doru qai korapa vavai beto qai vavainiria na sakasava pa kakabarena zelepade, beto sa peluku vaopo paleria sira na tevolo tadira na tinoni bebei poata karovodi beto ira na totoqodi tadira qai vavainiria na kuru vavakukuvudi. 13 Beto sa pira sauniria sira, &lt;&lt;Pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;Na qua ruma sa mina takukunia na ruma vavarana,&gt;* sau, ba agou sa qu roiti veinia na bevi ovovona tadira na tinoni raja ikikodi,*&gt;&gt; sauniria.

14 Ego ko qai lao tana pa kakabarena zelepade sira na leqa beto na qao, ko sa salanaria isa. 15 Ba ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai tagigiri totonai qai batiria na roiti vaivagabaradi sa roitiniria i Jisu beto ko qai nongoria na kukuku irirangadi na koburu pa kakabarena zelepade pira qaqarigu, &lt;&lt;Aroia na Tuna i Devita!&gt;&gt; qarigu.

16 Ko pira qarigunia si Jisu, &lt;&lt;Qu nongororiamua tu ao sisa qai korapa pojai ira inara?&gt;&gt; qarigunia.

Poni, &lt;&lt;E, qa nongororiaqua. Qu oqoro tu tiro vakaberia agou sa na Kukuti Tabuna isa pira sau?

&lt;Qu vatanai ao pa mangadi ira na koburu beto na melalu

sa na vinatarasae sosotona,&gt;* sau,&gt;&gt;

sau si Jisu.

17 Ego tonai sa taloa tadira pa kakabarena na zelepade sisa poni sa lao pa Betani ko na bongina sa puta ketakoi.

I Jisu sa Lelevenia na Gou Piqi

(Maka 11.12-14, 20-24)

18 Tonai sa rerege mule ligu lao pa Jerusalema na vuvugei jonga si Jisu, poni sa sa vaia na burana. 19 Ko sa batia sa kai gou piqi pa kekete soana, ko sa lao kamua ba kepore kai vuana bi batia goto gagale equruna gu. Poni sa pira saunia sa na gou piqi, &lt;&lt;Na iamu sa munake vua ligu mule sao!&gt;&gt; saunia. Isa tugu sa paranga vei inara isa, poni sa sake ruavo tugu malei mateona sa na gou isa.

20 Tonai qai batia ira na sepele sa vei inara sa qai gabara vivitigi, ko qai paranga sira, &lt;&lt;Ai sa vei ko sake ruavo tugu malei mateona sa na gou piqi ina?&gt;&gt; qarigu.

21 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: vei muna vasosoto beto muneke ruarabeke pa miu rarange sagou, sa kode muna bokai gu agou sisa vei qa roiti veinia ara na gou piqi api. Ba nake mekana gu api, goto vei muna paranga laoa na kubo, &lt;Mu iolo ao na kubo ina ko mu lao vukele pa ivere,&gt; bugu, sa kode mina gore votu gu. 22 Beto vei muna vasosoto sagou, sa kode muna tekua gu agou sisa vei qu tepai pa vavara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Nanasana na Neqi ti Jisu

(Maka 11.27-33; Luke 20.1-8)

23 Ego sa mule lao pa kakabarena zelepade si Jisu ko sa korapa vaivagigalai, sa qai kamu nananasia ira na kuta iama beto ira na iviva mamata tadira na tinoni sisa, &lt;&lt;Na neqi sa sa qu isongia ao? I sei sa vanigo na neqi ko qu roitiniria ao sira na sakasava aipira?&gt;&gt; qarigunia.

24 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Ara ba ma nanasanigou mai kai nanasa. Ko vei muna oe vatalea agou sa kode mana ule vanigou ara sa ai neqi veveina qa isongia ko qa boka roitiniria ara sa na sakasava veveidi pira. 25 I sei sa vania na neqi si Jone beto sa paputaiso tinoni? Na Tamasa ba na tinoni?&gt;&gt; sau sisa.

Totonai qai nongoria sa paranga vei inara isa, sa qai kole vaigua mekadi, &lt;&lt;Na sa tanagu sa tana oe laonia? Ura vei tana paranga, &lt;Na Tamasa sa vania,&gt; tanagu, sa kode mina paranga sisa, &lt;Ba ai sa vei ko quke vasosotoa tu agou si Jone?&gt; kode minagunigita. 26 Goto vei tana paranga, &lt;Na tinoni qai vania,&gt; tanagu, sa sa vaivamatagutu mutu sa na sa marigunigita ira na tinoni. Ura ira doru tinoni sa qai tei vasosotoa tu si Jone sa kai tinoni kokorotai,&gt;&gt; qarigu.

27 Ko qai oea gu si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Dai, qeke gigilai i sei sa vania na neqi si Jone beto sa paputaisoria na tinoni,&gt;&gt; qarigu sira.

Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Ego, ko ara ba maneke ule vanigou tugu ropi sa ai neqi veveina qa isongia beto qa roitiniria na sakasava veveidi pira,&gt;&gt; sau sisa.

Na Vavakato Vavapadana Karu Marene

28 &lt;&lt;Ego, ai qu roqu veinia agou sa na vavakato api? Sa koleona sa kai tinoni karu na tuna marene. Sa lao momoe sisa tana tuna moa, ko pira sa garunu veinia, &lt;Tuqu, ao sa pa ngeni api sa mu lao roiti pa inuma,&gt; saunia.

29 &lt;Koi, ara daiqua,&gt; sau sa na tuna moa, ba sa sovai poni sa bei roroqu ko sa riu tugu.

30 Beto sa lao mutugu tana tuna pa ligu sa na tamadi ko sa garunu veinia mutugu isa sa poja veinia na tuna moa, poni sa pira sa oe veinia, &lt;E, jongana, tamaqu,&gt; saunia, beto sa sake pavu riu roiti sisa.

31 I sei ira karu pira sa sa roitinia isa sa nyoguania na tamadi?&gt;&gt; sau si Jisu.

Poni sa qai paranga sira, &lt;&lt;Isa pa moa,&gt;&gt; qarigu sira.

Poni paranga si Jisu, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: ira na tinoni ikikeredi vevei na tinoni teteku takisi beto na tugele sa mai tome jola lao momoenigou agou pa binangara tana Tamasa. 32 Ura sa tei kamu tu tamugou doru si Jone ko sa vabatinigou sa na soana tuvisina ko muna tutia, ba quke vasosotoa tu agou. Goto ira tu na tinoni teteku takisi beto na tugele sa qai vasosoto. Ko qu batiriamiu tugu agou sa na gabaladi ira na tinoni pira, ba agou sa quke bei podekia tugu na roqumiu ko bu vasosotoa si Jone,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadadi ira na Tinoni Roiti pa Inuma Qurepi

(Maka 12.1-12; Luke 20.9-19)

33 &lt;&lt;Ego, mu vainongoro lamenia mule kai vavakato vavapada api. Koleona sa kai tinoni sa isongo peso, ko sa roitinia na inuma qurepi, beto sa sa bara vailivutainia. Sa ruri valolua isa sa kai patu ketakoi mina monyo vakolonia na vaini sau. Beto sa sa roitinia kai ruma gegelena ketakoi mai suvere ira na tinoni roiti ko mai kopunia na inuma sau. Ego beto sa sa riu tu soru tinoni ko qai kamu roiti ko qai kopu vania sa na inuma, beto sa sa soni riu lelekogo pa gusu souna sisa. 34 Totonai mi kamua sau sa na totoso lolokete, sa sa garunu laoniria na tinoni poreona inuma sa kaki ona pinausu, ko mai lao tadira na tinoni roiti ko mai teku vania na iana pa ona vuvua pa ona inuma sauniria.

35 Ba qai lao tu ira na tinoni roiti ko qai aru tamanaria sira na pinausu, ko kame sa qai mamajai, kame qai vai vamatea, goto kame mutu sa qai buti tarini patu. 36 Pa liguna isa sa sa garunuria mutugu sira kaki ona pinausu, ira sa qai mota jolaniria ira sa garunu momoeria. Ba qai roiti veiniria mutugu ira sa garunu laoniria momoe. 37 Pa liligu bebeto sa sa garunu laonia tadira sa na tuna sosoto.

&lt;Na tuqu sapi ko kode mai pangagania ira,&gt; sau sa na rorove tana.

38 Ba totonai qai batia ira na tinoni roiti sa na tuna, sa qai kole vavaiparanga, &lt;Api sa na tuna mina teku vakarovoria na isisongo tana tamana! Mei, lame ko ta vai vamate pale beto ta tekua noda sa na isisongo tana!&gt; qarigu. 39 Ko qai lao ko qai ragata tekua, beto qai gona votunia keta peguruna na inuma, ko qai vamate palea sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

40 Beto sa sa nanasa laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego, vei totonai mina mule lame kamu sa na tinoni poreona inuma, sa na sa beka kode mina roitinia tadira na tinoni roiti pira?&gt;&gt; sau sisa.

41 Poni sa qai oea ira sisa, &lt;&lt;Kode mina vamate paleniria gu isa sira na tinoni ikikeredi inara. Beto kode mina vakarovo lao vaniria tu kaki goto tinoni sa na ona inuma, ira na tinoni mai boka vania na iana totonai mai lolokete,&gt;&gt; qarigu.

42 Poni sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Qu oqoro tu vakaberiamiu agou sa na Kukuti Tabuna isa pira sau?

&lt;Na patu isa qai kilu palea

ira na tinoni vavaturu ruma,

sa isa tugu sa na kuta patu viviso.

Na Bangara sa roiti veinia sapi,

ko sa vaivagabara jola

pa oda dodogoro!&gt; * sau,&gt;&gt;

sau si Jisu.

43 &lt;&lt;Ko na binangara tana Tamasa sa mina tateku varijo pale tamugou, ko mina tavalao mule tadira na tinoni karovodi mai boka roiti vavoturia na vua jongadi. 44 (Isa na tinoni sake vasosoto sa mina vei na tinoni sa vukele pa patu ko mina talolomoto. Goto na tinoni sa takoa na patu isa sa mina avuru bilu,*)&gt;&gt; sau si Jisu.

45 Totonai qai nongoria ira na kuta iama beto na Parese sa na vavakato vavapada ti Jisu, sa qai gigilai sa isa sa korapa gu pojai na veveidi ira qarigu. 46 Ko qai kole popodeke ko bai aru tamania qarigu, ba qai matagutuniria na minete tinoni, ura ira doru tinoni sa qai vasosotoa kai tinoni kokorotai si Jisu qarigu.

22

Na Vavakato Vavapadana na Vavolo Vaialava

(Luke 14.15-24)

1 Ego i Jisu sa vavakato vaniria mule kaki vavakato vavapada sira. Pira sauniria, 2 &lt;&lt;Na binangara pa noka sa sa vei pira. Koleona sa kai bangara sa vatanania na vavolo vaialava tana tuna marene. 3 Beto sa sa garunuria sira na ona nabulu ko mai lao kuku vakamuria sira na tinoni qai tasoru ko mai somanania na vavolo sau, ba qai daidia kamu sira na tinoni tasorudi.

4 Poni sa kai garunuria mule sira kaki goto ona nabulu ko pira muna paranga veinira sira qai tasoru sauniria, &lt;Vainongoro ko! Sa tei naqiti beto tu sa na vavolo taqu kopira, qai tei takubolo tu sa na bulumakau lalavatadi beto na tuni bulumakau nyonyobokodi ko qai tei talilida vatana tu, beto doru kai sa qai tei tavatana tu. Mei, lame somanania na inevanga vaialava, munaguniria,&gt; sauniria.

5 Ba qaike pavu vagalania ira qai tasoru sa na paranga api. Pori vei qarikeuniria tugu sira na nabulu goto qai kole gu junonia na dia roitina. Kaki qai riudia tu pa dia inuma, kaki qai riu tu nyaqodia poata, 6 goto ira doru sa qai lao tu ko qai aru tamanaria sira na nabulu tagarunudi pira ko qai komiti vivikereria beto qai vamateria. 7 Poni sa tagigiri vivikereniria na bangara sira, ko sa garunuria sira na ona tinoni vaipera ko qai lao vai vamate betoria sira qai vamateria na ona nabulu, beto qai vurungu palea sa na dia gugusu.

8 Beto sa sa kukuria sira kaki ona nabulu mule ko pira sauniria, &lt;Na qua vavolo vaialava sa sa tei tana tu, ba ira na tinoni qa soruria sa nake garodi tugu ko bai lame. 9 Ko mu lao pa soana lalavata, ko mu soruria sira doru tinoni muna batiria pa soana, ko mai kamu somanania na vavolo,&gt; sauniria. 10 Ko qai riu sira na nabulu ko qai kuku vakamu betoria sira na tinoni ira vei qai batiria, na tinoni jongadi beto ira nake tinoni jongadi. Ko qai pugelia ira na tinoni sa na ruma ketakoi sa taroiti na vavolo vaialava.

11 Ego ko tonai sa tome lao sa na bangara, ko mi dogororia sira na tinoni tasorudi sau, poni sa batia sa kai tinoni sake vasaeria na poko vaialava. 12 Ko sa nanasia na bangara sisa, &lt;Baere, ai sa vei beto qu boka tome lame lani sao, ura ao sa quke vasaeria na poko vaialava?&gt; saunia. Ba sake vagala sa na tinoni isa.

13 Poni sa parangaria na bangara sira na nabulu, &lt;Mu lao ko mu piuria na limana na nenena, ko mu gona votu lao palea pa peguru rorodomo kukunina sa na tinoni api. Ketakoi mai lukana uui beto mina ngingisi tu na livodi sira na tinoni,&gt; sau.

14 Ura kubo sira qai tasoru, ba ira ka vivisa gu sa qai tavile,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Nanasana na Tabara Takisi

(Maka 12.13-17; Luke 20.20-26)

15 Ego qai vaikamu sira na Parese ko qai vaivavavakato ko mai vagonai pa kaki dia nanasa i Jisu qarigu. 16 Qai garunu laonia ira tana sa kaki dia sepele beto ko kaki ira na tinoni qai somana sosoria i Herodi. Ko pira qarigunia, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, qe gigilaimei agei sa qu sotomua gu sao. Qu vaivagigalainia ao pa sosoto sa na soana tana Tamasa, beto ko sake vatakulanga podekigo ao sa na sa marigu ira na tinoni, ura quke doro laoa ao sa ai qai poreveveidi vei ira na tinoni. 17 Ko mu pojanigei moko na mua roroqu. Ai vei, na tavamalumuna tugu pana Vavanau sa tana tabara laonia na oda takisi tana bangara i Siza, ba dai?&gt;&gt; qarigu sira.

18 Ba sa tei batia tu i Jisu sa na dia roroqu ikikerena qai vatanania ira. Ko pira sauniria sira, &lt;&lt;Na tinoni jola vavabatamiu na sesekemiu sagou! Ai sa vei ko qu korapa nyogua podeke vagonasiu ara? 19 Mu vabatinisiu moko sa na poata siliva isa qu tatabarani takisi!&gt;&gt; sauniria. Ko tonai qai pogoso laonia tana sa kai poata siliva, 20 poni sa nanasaria, &lt;&lt;I sei na isumatana beto na isongona sa sa kole pa poata siliva ina?&gt;&gt; sauniria.

21 Poni sa qai paranga sira, &lt;&lt;I bangara Siza,&gt;&gt; qarigu.

Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego mu valao vania i Siza sa ira tai Siza, beto mu valao vania na Tamasa sa ira tana Tamasa,&gt;&gt; sau sisa.

22 Totonai qai nongoria sa na oe tana sa qai gabara sira ko qai loa pale ko riudia.

Na Nanasana na Turumule pa Mate

(Maka 12.18-27; Luke 20.27-40)

23 Ego pana rane tugu isa sa qai kamu tai Jisu sira na Sadusisi, ira qaike vasosotoa na veveina tinoni mina boka turu mule pa mate, ko pira qarigunia sisa, 24 &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, na Vavanau ti Mosese sa pira sau, &lt;Bi kai iviva marene sa bi kepore tuna beto ko bi mate, sa kode na tasina marene mina teku vakarovia sa na naboko, ko ira na koburu mai vaporeria ira karu sa mina tagigalaniria na tuna tugu na marenena momoe sa mate,&gt; sau. 25 Ego ko koledia sa ira ka vitu tamatasi marene. Isa pa moa sosoto ira sa sa vaialava ko sa oqoro pore na tuna beto sa mate sisa, ko sa loai sa na naboko ko sa alavia mule na tasina marene isa sa tuti tana tugana moa. 26 Ba isa na marene vinarua api ba sa vei tugu na tugana, sa oqoro pore na tuna beto sa mate. Na marene vinaue ba kai muqisi podeke tugu, ko qai beto pudala tugu sira ka vitu tamatasi. 27 Beto sa liligu tu beto sa mate sa na rereko. 28 Ego, ko na rane mai turu mule pa mate sira na tinoni, sa i sei ira ka vitu tamatasi pira na maqotana sa na rereko isa? Ura ira ka vitu doru sa qai alavia sisa!&gt;&gt; qarigu.

29 Ba sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Dai, qu sela sagou! Ura quke vakaberia agou sa na ginuadi na Kukuti Tabuna babi na neqi tana Tamasa. 30 Ura tonai mai turu mule pa mate sira na tinoni, sa kode mai suvere vei gu ira na mateana pa noka sira ko maike vaialava. 31 Goto na veveina na turu mule pa mate sa ai vei qu oqoro tu tiro vakaberia tu agou sa isa sa pojanigou na Tamasa? Pira sau sisa, 32 &lt;Ara sa na Tamasa tai Ebarahami, na Tamasa tai Aisake, beto na Tamasa tai Jekopi,&gt;* sau sisa. Ko isa sa nake Tamasa tadira na tinoni matedi, goto tadira tu na tinoni toadi,&gt;&gt; sau si Jisu.

33 Totonai qai nongoria ira na minete tinoni sa api, sa qai gabara betonia ira sa nona vaivagigalai.

Na Garunu Poreveveina Jola

(Maka 12.28-34; Luke 10.25-28)

34 Ego totonai qai nongoria sa vapapakaria i Jisu sira na Sadusisi, poni sa qai vaikamu sira na Parese. 35 Ko kame ira na Parese isa sa vavaivagigalainia na Vavanau sa sa nyogua vagonai si Jisu. 36 Ko sa paranga &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, ai sa na garunu poreveveina jola pa Vavanau?&gt;&gt; sau.

37 Poni sa oea i Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Mu roroqua na Bangara na mua Tamasa pa doruna bulomu, pa doruna gagalamu, beto pa doruna na roqumu.* 38 Isa sa na garunu sa poreveveina jola beto sa momoe. 39 Na vinarua garunu sapi gu: Mu roroqua na tavitimu kai muqisi podeke vei qu roroqu mule veinigo mekamu.* 40 Tadira karu garunu aipira qai titi sa na doruna na Vavanau beto na vaivagigalai tadira na tinoni kokorotai,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Karisito sa na Bangara Kole Jolana

(Maka 12.35-37; Luke 20.41-44)

41 Ego tonai qai korapa tugu vaikamu ketakoi sira na Parese, sa sa nanasaria i Jisu sira, 42 &lt;&lt;Na sa qu roroqunia agou sa na Karisito? Na tuti lamena ti sei sisa?&gt;&gt; sau.

Poni qai oe lao sira, Na tutina i Devita, qarigu.

43 Poni sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Ba ai sa vei ko sa pojania tu na Gagala Tabuna si Devita ko sa gigalania tu na Bangara i Devita sisa? Ura i Devita sa pira tu sa paranga vei,

44 &lt;Pira sau sa na Bangara Tamasa

tana qua Bangara na Karisito:

Mu toqo pa kale matuaqu,

tinganai tu mana vakilasaria ira na mua kana,&gt;* sau.

45 Ego, ko vei bi gigalania nona Bangara biunia i Devita sisa, sa ai sa vei beto mina na tuti lamena tu ti Devita sa na Karisito?&gt;&gt; sau si Jisu. 46 Kepore kame ira bi boka oea si Jisu. Ko podalai pa rane isa sa qaike tuma nananasa ligua ira sisa.

23

Qai Tapitu sira qai Vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese

(Maka 12.38-40; Luke 11.37-52; 20.45-47)

1 Ego beto sa paranga laoria i Jisu sira na minete tinoni beto ira na ona sepele, pira sauniria, 2 &lt;&lt;Ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese sa qai toqoa na totoqona ti Mosese. 3 Ko muna kopunia beto mu tutia gu agou sisa vei qai vaivagigalainia ira tamugou, ba muke tutiria sira na roiti qai roroitiniria ira. Ura ira sa qaike tutiria sira na sakasava qai vaivagigalainiria. 4 Pana dia ruvata vavukele paranga sa qai vamakeleniria na pogoso mamata sira na tinoni, ba kai kakarusudi gu bi uli pa pogoso mamata ko bi iapeki vakopele vaniria na tinoni ba qaike nyorogua vei tugu.

5 Doru dia roiti sa qai roitiniria ira ko vei ko mai dogororia gu ira na tinoni qarigu. Qai vatogasaria pa readi beto pa limadi sa na bokese lalavata sa pugelia na paranga pa Kukuti Tabuna, beto qai piti vakakakasaria sira na uqudi na dia poko.* 6 Qai nyonyorogua tavatoqo pa ia poreveveidi pa vavolo beto pa totoqo poreveveidi pa leo ruma vavaikamuna. 7 Qai nyoguania ko ira na tinoni mai gosoro qeqeraniria pa ia mamaketina beto mai gigigalaniria na &lt;Rabi&gt; mariguniria na tinoni qarigu.

8 Ba agou na qua tinoni sa munake tagigala na &lt;Rabi&gt; ura na tamatasi gu sagou, beto ko kai memekana gu sa na miu Tinoni vaivagigalai. 9 Muke gigalania na &lt;tamamiu&gt; sa kai tinoni pa peso, ura kai memekana gu sa na Tamamiu, isa na suverena pa noka. 10 Muke gigalania na tinoni mamata sa kai tinoni, ura na Karisito gu sa na miu tinoni mamata. 11 Isa na tinoni sa poreveveina jola agou sa mi nabulunigou sagou. 12 Isa sa valavata mulenia mekana sa kode mina tavaikete, beto isa sa vaikete mulenia mekana sa kode mina tavalavata.

13 Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Ura qu patei suqutia agou pa moedi na tinoni sa na atakamanana na binangara pa noka. Ko mekamiu quke boka tome laoa tugu beto ko qu suquturia tugu sira qai korapa popodeke ko mai tome qarigu.

14 (Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Qu iko toaria na ruma beto na sakasava tadira na nanaboko, beto qu jola vavara vakakasamiu pa moedi na tinoni! Inara qu vei ko mina lavata jola sa na vinakilasa muna gosoria.)*

15 Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Qu karovoria na kolo ka kolo beto qu reregeria na ia ka ia, ko qu vagabalia kai tinoni ko sa tutia na Vavanau, beto totonai sa gabala poni sa sa ikere jolanigou mule agou ko sa padana na gana gu pa heli sa na tinoni isa.

16 Mu takulangagamiu tugu sagou na tinoni vaitoni leleqamiu! Ura pira qu vavanau vei sagou, &lt;Bi maulu gagale pa nisongona na zelepade madina sa kai tinoni, sa vei minake roiti votunia sa nona maulu ba sake vei kamea. Ba vei tu mina maulu lao sisa pa qolo qai tavakole pa zelepade madina, poni sa minake beia goto mina roiti votunia tugu isa sa na maulu sa maulunia,&gt; qugu sagou. 17 Qu duduvili na leqa sagou! Ai ira karu sa na poreveveina jola, na qolo ba na zelepade madina? Na zelepade madina gu sa sa poreveveina, ura ketakoi gu qai boka tavamadi sira na qolo qai tavaroiti pa vatarasaena na Tamasa. 18 Beto sa pira mule qu vavanau vei, &lt;Bi maulu pa isongona na idi vavakukuvuna sa kai tinoni, sa vei minake roiti votunia nona maulu ba sake vei kamea. Ba vei tu mina maulu lao sisa pa vaivana sa makele pa idi vavakukuvuna, poni sa minake beia goto mina roiti votunia tugu sisa na maulu sa maulunia isa,&gt; qugu sagou. 19 Sa iqogana tugu sa na leqa sa vaigou agou! Isa tu na idi patu vavakukuvuna sa vamadia na vaivana sa sa poreveveina jolania sa na vaivana sa tavamakele pa narena isa. 20 Sa vei inara sa, na tinoni sa maulu lao pa ia vavakukuvuna sa sa maulu lao tugu sa tadira doru vaivana qai tavakole pa narena. 21 Beto ko na tinoni sa maulu lao pa zelepade madina sa sa maulu tavitinia tugu sa na Tamasa sa suvere pa zelepade madina. 22 Beto ko na tinoni sa maulu sae pa noka, sa sa maulu lao tugu sa pa totoqona bangara, beto ko sa maulu tavitinia tugu sa na Tamasa sa toqo pa totoqona isa.

23 Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Ura qu valao vania na Tamasa sa kame pa manoga pa miu umuma qai vavalilingia na tetekuna vevei na miniti, na dili beto na kiumini. Ba qu doro paleniria agou sira na uana poreveveidi tana Vavanau, na roiti vatuvisi lao tana na tinoni, na vairoroqu vaitokai, beto na tuti vatalea na Tamasa. Pira sira na uana sa pada ko muna kopuniria na roiti tutiniria beto ko vei tugu ira kaki tuti inara. 24 Na tinoni vaitoni leleqamiu sagou! Qu popodeke vivitigi ko qu teku pale sa na lango ikete sa lao pa gamiu kapa pie bukuna, ba beto qu ponyolo toaia sa na kameli tu naregogoto!

25 Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Ura qu valiosoria na pegurudi na miu kapa beto na peleita, goto pa leodi sa sa pugeleria na sakasava ikikeredi qu tekuria agou pa miu soana ngangangulu beto na muino. 26 Na Parese leleqamu sao! Mu valioso momoea mai tu na leona na mua kapa, beto sa kode mina lioso mutugu sa na peguruna.

27 Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Qu kale na bevi vavaigolomoni kokobu tinoni matedi, sa tapedi vakeka ko sa babata jonga na peguruna, ba pa leona sa sa pugelia na pupuda beto na nyabo tomate. 28 Ko inara qu vei puputa sagou. Pa pegurumiu sa qu doro vei na tinoni tuvisimiu pa dodogoro tana tinoni, goto pa bulomiu sa sa pugelia na nyonyorava beto doru roiti ikikeredi.

29 Mu takulangagamiu tugu sagou qu vaivagigalainia na Vavanau beto na Parese! Na tinoni jola nyonyoravamiu! Qu roiti vataleniria beto qu vasari vababata jongaria tugu vei sira na poudi ira na tinoni kokorotai beto na memerudi ira tinoni tuvisidi pa moa. 30 Qu paranga sagou, &lt;Vei be korapa suveremei na totoso qai suvere ira na tamamei pa moa sagei, sa beke somana vamateria agei sira na tinoni kokorotai,&gt; qugu. 31 Ko inara sa vei sa qu ule votunia gu pa miu uana sa agou sa na tinoni veveimiu gu ira qai vamateria na tinoni kokorotai pa moa! 32 Ko mu laomiu gu ko mu roiti vaokotonia tu sisa qai tei podalainia tu ira na tamamiu pa moa.

33 Boko dole! Boko tuni dole ikikeremiu! Ai vei, muna boka ukunia agou sa na vinakilasa pa heli? 34 Ko sa vei sa mu vaingorongo! Ara qa korapa garunu lameniria ara tamugou sira na tinoni kokorotai, na tinoni gigigalai, beto ira na tinoni vaivagigalai. Kaki ira sa kode muna vamateria tugu agou, kaki mule sa kode muna vamateria pa korosi, beto kaki sa kode muna mamajaria pa ruma vavaikamuna beto ko muna adu vatatagararia pa gugugusu. 35 Qu vamateria sira na tinoni tuvisidi ko na tinajutu sa muna gosoria agou. Ko ira muna gosoroni tinajutu agou sa sa podalai ti Ebolo na tinoni tuvisina ko sa lame kamu ti Zakarae na tuna marene i Barakia isa qu vai vamatea agou pa vaikorapaina na zelepade madina beto na ia vavakukuvuna.* 36 Ma poja sosotonigou ara sagou: na vinakilasa tadira dodoru qai vai tinoni aipira, sa mai gosoria tugu ira na sasae tinoni kopira,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Roroqua na Gugusu Jerusalema

(Luke 13.34-35)

37 &lt;&lt;Kei, Jerusalema, Jerusalema! Ao sa qu vai vamateria na tinoni kokorotai, beto ko qu buti tariniria na patu sira na tinoni pogoso nongoro sa garunu laoniria na Tamasa tamu! Kubo totoso sa qa nyogua teku vaikamuniria sira na mua tinoni, ba veinigou na kokorako sa vaonguria na boko tuna pa kauru babanana ko ba kopunigou qau, ba quke vamalumu podekesiu tugu! 38 Vainongoro! Na miu ruma sa taloa pale, sa kokoba, beto mina ivulu gogoe sa na gugusu. 39 Ura ma poja vatalenigou ara sagou: podalai tugu kopira sa munake bati ligusiu ara sagou, tinganai tu mina kamua sa na totoso totonai kode pira muna paranga vei sagou, &lt;Na tamanana sisa sa lame pa isongona na Bangara,&gt;* munagu,&gt;&gt; sau si Jisu.

24

I Jisu sa Korotonia na Jegarana na Ruma Zelepade

(Maka 13.1-2; Luke 21.5-6)

1 Ego tonai sa taloa pa kakabarena zelepade si Jisu, sa qai lao tana sira na ona sepele, ko qai vadogoronia isa sa na roitina na ruma zelepade. 2 Poni sa sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Qai vagabaragou agou sa pira. Ba ma poja sosotonigou ara sagou: ira doru patu qu batiria pira sa maike kole vavaitopare lalaodia, ba kode mai taqovara beto,&gt;&gt; sauniria.

Ira na Tapata mai Gosororia ira na Sepele

(Maka 13.3-13; Luke 21.7-19)

3 Ego totonai sa korapa toqona pa batu kubo pa Olive si Jisu, sa qai mavo lao mekadi tana sira na ona sepele, ko pira qarigu, &lt;&lt;Mu ule vanigei. Ai totoso mai podo sira doru sakasava quguniria ao inara? Beto na sa sa mina tabata vei na vinagigilana na mua bola lame beto na vinabetona na totoso?&gt;&gt; qarigunia.

4 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Mu kopu vatale gu ko maike toni vapirugou. 5 Ura kubo sira na tinoni kode mai lame pa isongoqu ara, ko pira marigu, &lt;Ara sa na Karisito!&gt; marigu, ko mai toni vapiruria sira na soku tinoni. 6 Kode muna nongoroniria sira na vaipera beto na vavakatodi na vaipera, ba munake matagutu. Kode mai pidoko lame tugu sa na sakasava inara, ba nake isa sa na vinabebetona. 7 Kai puku tinoni mina turu talea kai goto puku tinoni, beto kai binangara mina turu talea kai goto binangara. Beto na songe beto na nunu mai raja doru eqa. 8 Doru sakasa pira sa vei na popodalaina na vivitigi teku koburu.

9 Na totoso isa sa kode muna taaru tamana sagou ko mai toni laonigou tadira na tinoni ko muna tavakilasa beto mai vamategou. Pana ginuana qu tutisiu ara sa kode maike tavaraguanigou ira na tinoni karovodi sagou. 10 Kubo tinoni sa na dia rarange mina vukele ko mai taloa rijodia taqu, beto ko mai vaigabala vikere beto maike vaitavaragua sira. 11 Beto kubo tinoni kokorotai sesekedi sa mai votu lame ko kode mai toni vapiruria sira soku tinoni. 12 Kode inara mina koi vei gigiri vei sa na reregena na toa ikikerena ko na toa vairoqu tadira na tinoni sa mina lomoso betona. 13 Ba isa gu sa vangaju kamua na bebetona sa mina taalo. 14 Ko na nongoro jongana api, isa na veveina na binangara tana Tamasa, sa mina tatarae pa kasia gusu doruna ko ira doru tinoni karovodi mai nongoria. Pa liguna tu isa sa mina lame sa na vinabebetona na totoso,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Sakasava Ikerena Jola

(Maka 13.14-23; Luke 21.20-24)

15 &lt;&lt;Kode muna batia sa na Sakasava Ikerena Jola isa vei sa tei pojai tu i Daniela na tinoni kokorotai. Ko na Sakasava Ikerena Jola* isa sa mina turu pa ia madina pa ruma zelepade (Agou qu tiroa na paranga api sa mu vakoinonoa na ginuana). 16 Totonai mina vei isa sa ira qai suvere pa Jiudia sa mai uku sagereria tu sira na kubo ketakoi. 17 Isa sa korapa suvere pa narena nona ruma sa mike mule gore qaqiriria na ona sakasava pa leo ruma. 18 Isa na tinoni sa korapa pa ona inuma sa mike mule tekua na ona poko.

19 Na totoso takulanga tadira na rereko qai bogata beto ko tadira qari isongo melalu sira na rane ira! 20 Mu vavara tepai na Tamasa, ko nake pa totoso lomoso babi na rane Minere sa mu uku agou. 21 Ura na tapata pa totoso isa sa mina lavata jolaniria na tapata qai jola totonai vei sa podalai na kasia gusu ko sa lame kamu kopira. Ko pa liguna sa kepore sa kai tapata mina ikerena jola vei api. 22 Ba sa tei vapapakia tu na Tamasa sa na anyedi na rane totonai. Goto bike vei sa kepore kai tinoni bi boka toa. Ba koko vei gu sa roroquria na ona tinoni taviledi sa na Tamasa sa soni vei sa mina vapapakia sa na anyedi na rane pa totoso tapata isa.

23 Vei pira bi paranga veinigo kai tinoni totonai, &lt;Do, poni sa na Karisito!&gt; babi, &lt;Inana sisa!&gt; biu, ba kita vasotoa. 24 Ura kode mai vovotu lame sira na karisito sesekedi beto na tinoni kokorotai sesekedi ko mai roitiniria na roiti vaivagabara poreveveidi beto mai vavoturia na dia vinagigila, ko vei mai boka sa mai toni vapiruria tugu vei sira na tinoni taviledi tana Tamasa. 25 Mu vainongoro! Sa oqoro kamua na totoso isa sa qa korapa pojanigou ara sapi.

26 Ko vei pira bai ule veini vanigou ira na tinoni, &lt;Poni! Korapa suvereona gu pa qega sisa!&gt; barigu, sa kita votu lao. Babi &lt;Ina! Korapa gu suvere pa leo ruma sisa!&gt; barigu, sa kita vasotoria. 27 Ura na bola lame tana Tuna na Tinoni sa kode mina vei gu na kapi sa malara podalai pa kale sagere tapo ko sa kamu pa kale suvu tapo. 28 Ketakoi sa kole na kokobu tinoni matena sa kode mai vaikamu ketakoi sa na nyae,&gt;&gt;† sau si Jisu.

Na Bola Lame tana Tuna na Tinoni

(Maka 13.24-27; Luke 21.25-28)

29 &lt;&lt;Mina jola sa na tapata pa rane ira,

sa kode mina rodomo sa na tapo,

na popu minake kabere,

na seru pa noka mai vukele,

beto doru sakasava pa noka mai tajou vakanoko beto.*

30 Beto mina tabata votu lame pa vavagalo eqa sa na vinagigilana na Tuna na Tinoni. Beto sa mai lukana tadungana beto sira doru tinoni pa kasia gusu totonai mai batia na lamena na Tuna na Tinoni pa lei pa noka, mina lame tavitia na neqi lavatana beto na kabere lavatana. 31 Mina taivu vavaqoro viva sa na kuvili, beto mina garunu laoniria isa sira na ona mateana pa doru eqa pa kasia ababana, ko mai toni vaikamuniria na ona tinoni taviledi pa doru uququdi na kasia gusu.

32 Mu doria na gou piqi ko mu tekua kai vinakabere. Totonai mina ijoko ko mina podalai equru ko mina bu vatale, poni sa qu gigilai sa tei takelai tu sa na gou isa ko sa tata gu sa nona totoso vua. 33 Kode inara tugu muna vei sagou na totoso isa. Tonai muna batiria agou sira doru sakasava pira, sa kode muna gigilaimiu gu sa sa tata sa na totoso, ko sa tata vivitigi gu sa na Tuna na Tinoni. 34 Ara ma poja sosotonigou sa agou: doru sakasava pira sa kode mai gore votu totonai mai oqoro mate beto na sasae tinoni kopira. 35 Na oka beto na peso sa mai maragutu, ba ira na qua paranga sa maike isongo maragutu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Rane na Totoso qaike Tagigila

(Maka 13.32-37; Luke 17.26-30, 34-36)

36 &lt;&lt;Goto na veveina na rane beto na totoso isa sa sa kepore kai tinoni bi gigilai. Ira na mateana pa noka babi na Tuna ba sake gigilai, goto mekana gu na Tamana sa gigilai. 37 Na bola lame tana Tuna na Tinoni sa kode mina kai muqisi podeke vei tugu pa totoso tai Noa. 38 Ira na rane totonai sa oqoro dururu na abana, sa ira na tinoni sa qai kole gaganigadia, qai kole bukugadia, beto ira na marene na rereko sa qai vavaialavadia, tinganai ko sa kamu sa na ranena sa tome pa leo aka i Noa. 39 Ba qaike isongo vagigila podekia tugu ira sa na sa sa korapa taroiti, tinganai ko sa gore na nyoro ko sa pogoso variu beto paleria. Kode inara tugu mina lame vasiboro vei sa na lame tana Tuna na Tinoni. 40 Na totoso isa sa karu tinoni mai korapa roiti pa inuma, sa kame sa mina tateku variu goto kame sa mina taloa pale. 41 Karu rereko sa mai korapa kija vaavururia na dia kiko vuiti, sa kame sa mina tateku variu goto kame sa mina taloa pale.

42 Ko sa vei sa mu suvere gegele, ura quke gigilai agou sa na rane mina lame na miu Bangara. 43 Qu gigila vataleamiu agou sa vei bi tei gigila momoeona tu na tinoni poreona ruma sa ai totoso mina kamu na tinoni ikiko, sa kode mina suvere gegele ko minake boka pururu tomeia na tinoni ikikona sa nona ruma. 44 Ko sa vei sa agou mu kole suvere vanaqiti doru totoso, ura na Tuna na Tinoni sa mina lame na totoso quke rove veinia mina lame,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Nabulu Tarangena beto na Nabulu nake Tarangena

(Luke 12.41-48)

45 &lt;&lt;Ego kopira ma vavakato vanigou na veveina na nabulu tarangena. Na nabulu tarangena sa isa tugu kame sa vaivivai na bangara ko sa kopu vataleniria ko sa ianiria na gagani sira pa tatamana tana bangara pa totoso sa nguti vakoleniria na bangara. 46 Mina tamana sa na nabulu isa totonai mina mule na ona bangara sa mina batia sa korapa tugu roitinia isa sa na roiti sa taiania ko mina roitinia. 47 Ma poja sosotonigou ara sagou: kode mina vaiviva lavatia sosoto na ona bangara sisa, ko mina kopu vania doru ona isisongo. 48 Ba vei bike nabulu jongana sisa ko bi roroqua isa sa kode minake oqani mule lame sa nona bangara biu, 49 ko bi podalai mamajaria sira na nabulu tatavitina beto bi somana teteku beto bubuku tavitiria sira na tinoni bubukudi. 50 Ego beto mina mule kamu sa na bangara tana nabulu api na rane beto na totoso mina korapa suvere muma ko minake gigilai isa. 51 Na bangara mina lomoto kokobu pale sisa, beto mina vakole tavitiniria ira na tinoni sesekedi. Ketakoi sa mai lukana uui beto mina ngingisi tu na livodi sira na tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

25

Na Vavakato Vavapadadi ira ka Manogaputa Rereko

1 &lt;&lt;Pana totoso isa sa na binangara pa noka sa kode pira mina vei. Koledia sira ka manogaputa rereko koregadi qai okoto pogosoria na dia juke ko mai lao gosoria sa na tinoni mina vaialava tonai mina lame ko mina tekua na maqotana qarigu. 2 Ira ka lima sa na duduvilidi goto ira ka lima sa na tavagigaladi. 3 Ira ka lima duduvilidi qaike pogoso vatananiria na oela sa na dia juke. 4 Goto ira na tavagigaladi sa qai pogosoria na dia juke beto qai okoto toto pogoso vatananiria pa dia tototodi sa na oela. 5 Ego sa vavabongi na kamuna sa na tinoni vaialava, ko qai doki ko qai puta beto sira doru.

6 Ko sa tei vaikorapai bongi tu neqa, sa sa tanongoro sa na kuku, &lt;Vainongoro! Api sa na tinoni vaialava! Mu votu lame gosoria!&gt; qarigu.

7 Poni qai okoto sasuru dorava beto sira ka manogaputa rereko koregadi ko qai okoto piju vatoaria sa na dia juke. 8 Beto sa ira ka lima rereko duduvilidi pira qai paranga laoria sira ka lima tavagigaladi, pira qarigu, &lt;Muna vanigei tu kaki miu oela, ura iapeki gu mina pidili gagapu na mei juke sagei,&gt; qarigu.

9 Ba qai oe lao sira na tavagigaladi, &lt;Dai, ura nake padada gita doru sira na mei oela pira. Goto mu mule lao vai beimiu tadira qai vavai oela,&gt; qarigu sira.

10 Ego ko pa ligudi tu qai korapa riu nyaqo oela ira ka lima rereko duduvilidi pira, sa sa kamu gu sa na tinoni vaialava. Ko ira ka lima rereko tavagigaladi qai tei vatana vakoledia tu sa qai tome lao tavitia isa pa vavolo vaialava. Ko qai tome beto ira sa sa tapatei gu sa na atakamana.

11 Ko liligu tu beto sa qai kamu sira ka lima rereko koregadi duduvilidi. Ko qai kamu kole kukuku, pira qarigu, &lt;Bangara! Bangara! Mu revanga vanigei!&gt; qarigu.

12 Ba sa oe laoria na tinoni vaialava sira, &lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: qake isongo gigilagou ara sagou,&gt; sauniria na tinoni vaialava.

13 Ko sa vei sa mu suvere gegele, ura quke gigilai agou sa na ranena beto na totoso tonai mina lame na Tuna na Tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadadi ira kue Nabulu

(Luke 19.11-27)

14 &lt;&lt;Ura pana totoso isa sa na binangara pa noka sa pira mina vei. Koleona sa kai tinoni sa taloa riu pa kai ona rererege. Tonai sa oqoro riu sa sa kukuria sira na ona nabulu ko sa okoto ia vaniria na ona sakasava ko mai kopu vania sauniria. 15 Ko tana kame sa sa vania ka lima baiki poata, tana kame sa vania karu baiki poata, beto tana kame mule sa vania kai baiki poata. Ira doru sa okoto vaniria na padana na dia boboka beto sa sa taloa riu pa ona rererege.

16 Ego na nabulu isa sa tekua ka lima baiki poata sa isa tugu sa tekua sa sa riu gu varoitia sa na poata, ko na vuana sa tekua sa ka lima baiki poata mutugu. 17 Isa na tinoni sa tekua karu baiki poata ba sa vei tugu, ko na vuana sa tekua sa karu baiki poata mutugu. 18 Goto isa na tinoni sa tekua kai baiki poata, sa sa riu gelia na peso ko sa golomo vapaea sa na poata tana ona bangara.

19 Ego sa sovai tu beto sa gabala mule kamu sa na bangara tadira kue nabulu pira ko mi doria ai qai varoiti veinia ira pira sira na ona poata sau. 20 Na nabulu sa tekua ka lima baiki poata sa tome lao, ko sa kaqama laonia isa ka lima baiki poata beto ka lima baiki poata mule na vuana. Beto sa paranga sisa, &lt;Bangara, ka lima baiki poata sa qu vanisiu ao. Doro! Qa vavuai ko ka lima baiki poata mule sa qa tamo laonia ara,&gt; sau.

21 Poni sa parangia na bangara sisa, &lt;Jongana jola. Na nabulu jongamu beto na tarangemu sao. Qu tarange pa kopuna ka vivisa poata pira sao, ko kopira mana vakopunigo kubo sakasava ara sao. Mei lame ko mu somanania na qeqera tana mua bangara,&gt; saunia.

22 Beto sa sa tome lao gu mule sisa na tinoni sa tekuria karu baiki poata, ko pira saunia, &lt;Bangara, karu baiki poata sa qu vanisiu ao. Doro! Qa vavuai ko karu baiki poata mule sa qa tamo laonia ara,&gt; sau sisa.

23 Poni sa parangia na bangara sisa, &lt;Jongana jola. Na nabulu jongamu beto na tarangemu sao. Qu tarange pa kopuna ka vivisa poata sao, ko kopira mana vakopunigo kubo sakasava ara sao. Mei lame ko mu somanania na qeqera tana mua bangara,&gt; saunia.

24 Beto sa tome liligu lao sa na nabulu sa tekua kai baiki poata, ko sa paranga, &lt;Bangara, qa gigilaiqua ara sa kai tinoni tapatamu sao. Ura ao qu boka ababu ketakoi quke umuma, beto qu aqaqono vaikamu ketakoi quke vavuvusia kai kiko. 25 Ko qa matagutuqua sara, ko qa riu geli golomo vapaea pa peso sa na mua poata. Ko, doro, api sa isa na mua,&gt; saunia.

26 Poni sa oea na ona bangara, pira saunia, &lt;Na nabulu ikikeremu beto na ududapelumu sao! Beko qu tei gigilaimua tugu ao sa ara qa ababu ketakoi qake umuma beto qa aqaqono vaikamu ketakoi qake vavuvusia kai kiko. 27 Ko sa vei sa vei buke nyorogua varoitia ao sisa, sa bu vatomea gu pa banga sa na qua poata. Ko bu vei ao sa totonai ba mule kamu sa ba kamu tekua sa na qua poata taviti vuana.

28 Ego ko, ka visa nabulu, mu tekua sa na poata tana tinoni api, ko mu valao vania isa na tinoni sa isongia manogaputa baiki poata. 29 Ura na tinoni sa poreona sa mina taia mutugu ko mina pugele nyonyo na ona. Goto na tinoni sa kepore ona sa mina tateku pale sa isa vei iqona sa isongia isa. 30 Mu tekua sa na nabulu kepore kai sa bi vapodoa api, ko mu gona votu laonia pa peguru rorodomona. Ketakoi mai lukana uui beto mina ngingisi tu na livodi sira na tinoni,&gt; sauniria,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tuna na Tinoni mina Tutiniria ira Dodoru tinoni

31 &lt;&lt;Tonai mina lame pana neqi tana bangara sa na Tuna na Tinoni sa kode mai tutia ira doru mateana, ko mina toqo pa ona totoqona bangara sisa. 32 Ko ira doru puku tinoni sa mai vaikamu lao pa moena isa. Ko isa mina vaipikainiria pa karu pikatana kai muqisi podeke vei na sepati sa vile pikata tekuria na sipi tadira na qoti. 33 Ko mina vakoleniria pa kale matuana sira na tinoni tuvisidi, goto ira na tinoni ikikeredi sa mina vakoleria pa kale merina.

34 Beto sa mina parangaria na bangara sira na tinoni pa kale matuana, &lt;Mei, lame agou sa mananigou na Tamaqu! Mu teku isongia na binangara, isa sa vatana vakole vanigou na Tamasa pa popodalaina tu tonai sa taroiti na kasia gusu. 35 Ura tonai qa burana ara sa qu iasiu, qa kidepe sara sa qu vabukusiu, na tinoni gotoqu sara ba qu vatoga vatalesiu agou pa miu ruma. 36 Na gagadoqu, ba qu vapopokosiu; qa mo, ba qu kopunisiu agou; tonai qa tapiu, ba qu ovikisiu tugu agou,&gt; minagu.

37 Poni mai oea ira na tinoni tuvisidi, pira marigu, &lt;Bangara, pa visa sa qu burana ao ko qe iago agei? Toto sa sa qu kidepe ao sa qe lao vanigo na pie agei? 38 Pa visa sa na tinoni gotomu qeunigo, ko qe vatogaigo pa mei ruma agei? Beto pa visa qe batigo na gagadomu ko qe vapopokogo agei? 39 Toto sa sa qe batigo qu korapa momoomu ao beto ko pa visa sa na suveremu pa ruma vaipiu ko qe lalao ovikigo agei?&gt; marigu.

40 Poni mina oeria na Bangara sira, pira minaguniria, &lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: tonai qu roiti laonia agou kai roiti jongana tana kame ira na tasiqu nake poreveveidi aipira, sa qu korapa tugu roiti valame vanisiu ara sisa,&gt; minagu.

41 Beto sa mina paranga laoria isa sira pa kale merina, pira minagu, &lt;Mu taloa taqu sagou, agou sa sa tei lelevenigou tu na Tamasa. Mu lao pa iku kole jolana isa sa tavatana vakole vania na bangaradi na tomate beto ko ira doru ona mateana! 42 Ura tonai qa burana sara, ba quke isongo ia podekesiu tugu ara sagou; tonai qa kidepe, ba quke vabukusiu; 43 tonai na tinoni gotoqu tugu sara, ba quke vatogasiu pa miu ruma ara sagou; na gagadoqu tugu, ba quke vapopokosiu ara sagou; tonai na momooqu tugu beto na tapiuqu tugu pa ruma vaipiu, ba quke galanisiu sara,&gt; sau sisa.

44 Poni sa mai oea ira sa na Bangara, pira marigu, &lt;Bangara, toto sa sa qe batigo agei qu kole burana, na kidepe, na tinoni gotomu, na gagadomu, qu mo, babi qu tapiu ao, beto qeke pavu galanigo na tokanigo agei?&gt; marigu sira.

45 Poni mina oeria na Bangara sira, pira minagu, &lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: tonai qu daimiu tokania sa kame ira nake poreveveidi aipira, sa qu daimiu tokanisiu tugu sara,&gt; minaguniria.

46 Ko ira na tinoni ikeredi aipira sa mai tavalao pa vinakilasa kole jolana, goto ira na tinoni tuvisidi sa mai lao pa toa jola,&gt;&gt; sau si Jisu.

26

Ira na Tinoni Mamata qai Kukitinia i Jisu

(Maka 14.1-2; Luke 22.1-2; Jone 11.45-53)

1 Ego totonai sa beto vaivagigalainiria i Jisu sira doru sakasava pira, sa pira sauniria ira nona sepele, 2 &lt;&lt;Qu tei gigilaimiu tu agou sa karu rane gu sa kole beto mina kamua sa na rane vavolo Alokata, ko totonai sa kode mina tavalao pa limadi ira na tinoni sa na Tuna na Tinoni ko mina tavamate pa korosi,&gt;&gt; sau.

3 Ko na totoso tugu isa sa ira na kuta iama beto ira na iviva mamata tadira na tinoni sa qai vaikamu pa ruma ti Kaiapasi isa na kuta iama lavata. 4 Ko qai roitiniria kaki roroqu vei beto mai aru tamana golomia ko mai vamatea si Jisu qarigu. 5 Ba pira qai kole vaiparanga vei sira, &lt;&lt;Dai, taneke roitinia na roiti isa pa totoso vavolo Alokata, ura kita ta kole vaiperaniria ira na tinoni,&gt;&gt; qarigu.

I Jisu sa Talumu pa Betani

(Maka 14.3-9; Jone 12.1-8)

6 Ego sa lao suvereona pa Betani si Jisu, pa ruma ti Saimone isa sa rajai na popoqu perangana. 7 Ko tonai sa korapa teteku i Jisu sa sa tome lao sa kai rereko sa pogosia kai tototona sa taroiti pa kai patu babata jongana. Sa pugelia na lumu umumanga jonga beto na pore vaina sa na tototona isa. Ko sa lobitia, beto sa vuvania pa batuna i Jisu.

8 Poni ira na sepele sa totonai qai batia sa roiti vei inara isa, sa qai tagigiri sira ko qai paranga, &lt;&lt;Ai sa vei ko sa korapa aru vivikeria na lumu sina! 9 Isa bi boka tatekuni poata lavatana sina, ko bi ianiria ira na tinoni vaivasevidi!&gt;&gt; qarigu.

10 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sa na paranga qai pojai ira, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu korapa tu poja vivikeria agou sa na rereko api? Kai roiti jongana sa sa roiti lamenia isa taqu. 11 Ura qu suvere tavitiriamiu gu agou doru totoso sira na tinoni vaivasevidi, goto ara sa maneke suvere tavitigou lalaoqua. 12 Tonai sa vuvania na lumu na rereko api sa na tiniqu ara, sa sa vatanania isa ko mina tagolomo sa na tiniqu ara. 13 Ma poja sosotonigou ara sagou: doru eqa pa kasia gusu mina tatarae na nongoro jongana api, sa mina tavavavakato tugu sa na roiti sa roitinia na rereko api taqu, ko minake tamuma sa na rereko isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jiudasi sa Tatabara ko Mina Gabala Kanai si Jisu

(Maka 14.10-11; Luke 22.3-6)

14 Pa liguna isa sa kame ira ka manogarua sepele, na isongona i Jiudasi Isikarioti, sa sa lao tadira na kuta iama, 15 ko pira sauniria, &lt;&lt;Na sa sa muna vanisiu ara agou, ko mana boka tokanigou ko muna boka aru tamania agou si Jisu?&gt;&gt; sauniria. Poni qai anye tekuria sa ka uengavuluputa poata siliva, ko qai vania. 16 Ko sa podalai tugu na totoso isa sa sa podalai nyanyaqoa i Jiudasi sa kai lolomo jongana vei beto mina tokaniria ko mai boka aru tamania ira si Jisu sau.

I Jisu Beto ira na Sepele qai Mekarai Tekua na Vavolo Alokata

(Maka 14.12-21; Luke 22.7-14, 21-23; Jone 13.21-30)

17 Tonai sa kamua sa na rane momoe tonai mina taroiti sa na vavolona na Bereti Nake Kovuruna, sa qai lao sira na ona sepele ko qai nanasia si Jisu, &lt;&lt;Pai sa qu nyoguania ao ketakoi mene vatana vanigo agei sa na vavolo Alokata?&gt;&gt; qarigunia.

18 Poni pira sauniria, &lt;&lt;Mu lao tana tinoni api pa Jerusalema, ko pira munagunia, &lt;Pira sau sa na tinoni vaivagigalai, sa kamua sa na qua totoso. Ko kopira sa ara beto ira na qua sepele sa mene tekua na vavolo Alokata pa ruma tamu sau,&gt; munagunia,&gt;&gt; sau si Jisu. 19 Ko qai lao tugu sira na sepele ko qai vatanania sa na tetekuna Alokata isa vei sa pojaniria i Jisu.

20 Ego ko totonai sa gore na vevelu sa sa toqo teteku tavitiria i Jisu sira ka manogarua ona sepele. 21 Ko tonai qai korapa teteku ira sa sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: kame agou pira sa mina gabala kanasiu ara,&gt;&gt; sau.

22 Poni sa qai takulanga beto sira na sepele, ko qai okoto nananasa memekai sisa, &lt;&lt;Bangara, nake ara sa qugunisiu ao, oko?&gt;&gt; qai okoto qarigu.

23 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Isa sa somana totogolo tavitisiu pa baolo ara na gana bereti sa isa tugu sa mina gabala kanasiu ara. 24 Na Tuna na Tinoni sa mina tavamate vei tugu isa sa pojai na Kukuti Tabuna, ba mina gana na takulanga sa na tinoni sa gabala kanai isa! Sa jongana jola sa bike pavu tavapodo sa na tinoni isa!&gt;&gt; sau si Jisu.

25 Poni sa paranga si Jiudasi, isa na tinoni sa malumu ko mina gabala kanai si Jisu, &lt;&lt;Rabi, nake ara sa qugunisiu ao, oko?&gt;&gt; sau.

Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Isa mekamu qu pojai sisa,&gt;&gt; saunia.

Na Vavolo tana Bangara

(Maka 14.22-26; Luke 22.15-20; 1 Koriniti 11.23-25)

26 Ego totonai qai korapa teteku ira, sa sa tekua i Jisu sa na bereti, ko sa manania, beto sa kikipai ko sa ianiria ira na ona sepele, beto sa paranga, &lt;&lt;Pia ko mu tekua, api sa na tiniqu,&gt;&gt; sau.

27 Beto isa sa sa ovulia sa na kapa, ko sa paranga jongana laonia tana Tamasa, ko sa vaniria ira na ona sepele beto sa paranga, &lt;&lt;Mu bukua agou doru sapi; 28 na orunguqu sapi, isa na vamauruna na taringunguti tana Tamasa tadira nona tinoni. Na orunguqu api sa sa nyoro ko na vulasadi na sela tadira na tinoni. 29 Ma poja vatalenigou: kode maneke buku ligua ara sa na vaini api, tinganai tu mina kamua na rane mana buku tavitinigou ara na vaini korega pa binangara tana Tamaqu,&gt;&gt; sau si Jisu.

30 Beto sa jola gu sa vei inara, sa qai kerania kai kera, beto qai votu ko qai taloa lao pa kubo pa Olive.

Sa Korotonia i Jisu sa i Pita mina Kilu Palenia sisa

(Maka 14.27-31; Luke 22.31-34; Jone 13.36-38)

31 Ego ketakoi sa parangaria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Pana veveiqu ara sa kode bongi sa agou doru kode muna uku loa pale betonisiu sara, ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;Ara mana vamatea sa na sepati,

ko na vaikamu godo sipi

sa mai okoto nyanyalia na eqa,&gt;* sau.

32 Ba pa liguna mana turu mule pa mate sara, sa mana lao momoe pa Qalili sara,&gt;&gt; sau.

33 Poni sa pira sau si Pita, &lt;&lt;Goto ara sa vei mai uku loa palego tu ira doru, ba maneke uku loa palego sara!&gt;&gt; sau.

34 Poni sa pira saunia i Jisu aza, &lt;&lt;Ma poja sosotonigo ara sao: kode bongi tugu tonai mina oqoro piranga na kokorako sa kode muna kilu palenisiu kue totoso ara sao,&gt;&gt; saunia.

35 Poni sa paranga si Pita, &lt;&lt;Vei mana mate tavitigo tugu ao, ba maneke isongo kilu palenigo tugu sara,&gt;&gt; sau. Ko ira doru sepele sa qai paranga vei beto tugu inara.

Sa Vavara pa Qetisemani si Jisu

(Maka 14.32-42; Luke 22.39-46)

36 Ego beto sa sa toniria i Jisu sira na ona sepele, ko qai lao pa kai ia na isongona pa Qetisemani. Beto sa poja veiniria pira, &lt;&lt;Mu toqo lani sagou, goto ara ma jola lao vavara pata lao pa poni,&gt;&gt; sauniria. 37 Ko i Pita gu beto karu tuna marene gu i Zebeti sa sa toniria. Sa takulanga beto sa roroqu mamata vivitigi sisa, 38 ko sa parangaria sira kue, &lt;&lt;Sa lavata jola pa buloqu sa na takulanga api, ko kode mina boka vagojosiu tu. Mu suvere lani ko mu suvere gegele tavitisiu,&gt;&gt; sauniria.

39 Beto sa rerege rijo lao iapeki sisa, ko sa gona kole opo kokou pa peso, ko sa vavara, &lt;&lt;Tamaqu, bi vei bu boka ao, sa mu varijoia taqu sa na kapa vitigi api. Ba nake isa vei qa nyoroguania ara sa mina taroiti, goto isa tu vei qu nyoroguania ao,&gt;&gt; sau.

40 Beto sa sa rerege mule lao tadira kue sepele, ko sa batiria qai korapa putagadia poni sa parangaria i Pita, &lt;&lt;Ai vei, quke boka suvere gegele tavitisiu ara kai totoso papakana sagou? 41 Mu suvere gegele beto mu vavara ko muke gosoria na totoke. Na gagala sa sa malumu, ba na tini sa sa munyala,&gt;&gt; sau sisa.

42 Beto sa gabala mule ligu lao vavara si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Tamaqu, vei mineke boka tavarijo sa na kapa vitigi api goto mana bukua tugu ara, ba jongana gu. Isa gu qu nyoroguania ao sa mi taroiti,&gt;&gt; sau sisa.

43 Sa beto isa sa sa gabala mule ligu lame mutugu tadira kue sepele sa sa batiria qai korapa puta betogadia, ura sa ngaolo vivitigiria na nyoro puta. 44 Ego sa loaria mutugu i Jisu sira kue ko sa mule riu ligu vavara na vinaue totoso, ko sa kai pojaria mutugu isa sira sa tei vavaraniria tu.

45 Beto sa sa gabala mule tadira kue sepele, ko pira sauniria, &lt;&lt;Qu korapa tugu putagamiu beto mineremiu sagou? Doro! Mi kamua gu sau sa na totoso na Tuna na Tinoni mina tavakarovo lao pa limadi ira na tinoni seladi. 46 Turu ko ta lao. Doro! Sa kamu gu api na tinoni sa gabala kanasiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu qai aru Tamania ira qai Kanai

(Maka 14.43-50; Luke 22.47-53)

47 Ko sa korapa tugu paranga vei inara i Jisu sa sa bola gu si Jiudasi, isa kame ira ka manogarua sepele. Qai garunu vatutinia ira na kuta iama beto na iviva mamata tadira na tinoni sa kai puku minete tinoni lavata. Qai okoto pogoso benete vaiperana beto na kubau. 48 Ko sa tei poja vakoleniria tu ira i Jiudasi perangana sa kai vinagigila mina roitinia ti Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Isa na tinoni mana lao aoa ara, sa isa tugu sa na tinoni qu nyoroguania agou, ko muna lao gu aru tamania sisa,&gt;&gt; sauniria. 49 Ko sa rerege totoai lao gu i Jiudasi si Jisu, ko sa gosoro qeqerania, &lt;&lt;Jongana, Rabi!&gt;&gt; sau, beto sa sa aoa si Jisu.

50 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Baere, na sa sa qu lamenia ao?&gt;&gt; sau sisa.

Beto sa qai aru tamania ira si Jisu. 51 Na totoso tugu isa sa kame ira na sepele sa tutia i Jisu sa sa saputu tekua sa na ona benete vaiperana ko sa taqasa teusu palea sa kai kale talingina na pinausu tana kuta iama lavata.

52 Poni sa lao i Jisu ko sa tokea sa na tinoni isa, &lt;&lt;Mu soba mulenia pa ona sosobana sa na mua benete ina! Ira doru qai aru benete vaipera sa mai mate tugu pa benete vaipera. 53 Ai sa vei quke gigilai tu ao sa nake tapatana taqu sa ara ba boka tepai gu na Tamaqu ko bi garunu lagereniria ira na joa tina mateana ko bai tokanisiu? 54 Ba vei mana roiti vei inara ara, sa minake boka gore votu sa isa vei sa pojai pa Kukuti Tabuna na veveina isa qa korapa gosoria ara,&gt;&gt; saunia i Jisu sisa.

55 Na totoso isa sa pira sauniria i Jisu sira na minete tinoni, &lt;&lt;Kai tinoni raja ikikoqu sara ko qu pogoso bola tarinisiu tu na benete beto na kubau ko muna tekusiu? Doru rane sa pa kakabarena zelepade gu qa kole suvere vaivagigalai sara, ba quke aru tamanasiu. 56 Ba doru sakasava pira sa qai soni taroiti ko vei tugu ko mi gore votu beto sira na kokorotai tadira na tinoni kokorotai,&gt;&gt; sau sisa. Beto sa ira doru sepele sa qai okoto uku loa palea sisa.

I Jisu sa Tatoni lao pa Kauniseli Tadira na Jiu

(Maka 14.53-65; Luke 22.54-55, 63-71; Jone 18.13-14, 19-24)

57 Ego ko ira tugu qai aru tamana tekua i Jisu sa qai toni laonia sisa pa ruma tai Kaiapasi, isa na kuta iama lavata. Ko ketakoi qai kole suvere vavaikamudia sira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ko ira na iviva mamata. 58 Ba i Pita sa sa kole tututi vasosouona tu pa liligu, tinganai sa lame kamu pa bobole sesebena na ruma tana kuta iama lavata. Beto sa sa tome lao pa leo kakabarena na ruma ko sa lao toqo vairuraiona tadira na nabulu kopu ko mi doria isa sa na roiti mai roitinia ira tai Jisu sau.

59 Qai podekia ira na kuta iama beto ko ira doru iviva pa kauniseli ko mai nyaqo votuniria sa kaki vinasosoto sesekedi, ko mai boka vamatea si Jisu qarigu. 60 Ko kubo ira sa qai turu vavovoturia na paranga sesekedi, ba kepore sa kai ginugua jongana bai batia vei bai boka vamatenia sisa. Pana vinabebetona sa qai turu sa karu tinoni, 61 ko pira qarigu, &lt;&lt;Sa paranga sa na tinoni api, &lt;Mana boka jegara palea ara sa na zelepade madina tana Tamasa, beto pa rane vinaue sa mana vaturu beia ara,&gt; sau,&gt;&gt; qarigu sira karu.

62 Poni sa turu sa na kuta iama lavata ko sa nanasia si Jisu, &lt;&lt;Ai vei, quke boka oeia ao sisa qai jutunigo ira karu inara?&gt;&gt; sauniria. 63 Ba sake vagala si Jisu.

Poni sa paranga sa na kuta iama lavata, &lt;&lt;Pa korapa isongona na Tamasa toana sa qa pojanigo ara sao: mu ule vatale vanigei, ao tugu sa na Karisito na Tuna na Tamasa?&gt;&gt; sau.

64 Poni sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Isa tugu qu pojai ao. Ba ma poja vatatalenigou ara sapi: podalai kopira ko mi lao kode muna batia agou sa na Tuna na Tinoni mina toqo pa kale matuana na Tamasa vivana jola, beto mina mule lame vei pa lei pa noka!&gt;&gt; sau si Jisu.

65 Isa tugu sa nongoria sa paranga vei inara i Jisu sa sa bako rikata palea na kuta iama lavata sa nona poko beto pira sau, &lt;&lt;Sa vamoroania na Tamasa sa na tinoni api! Na vinasosoto sa mule sa tana nyaqoa gita? Doro, qu tei nongoriamiu tugu agou sa sa poja vivikeria na Tamasa sapi! 66 Ko na sa sa na roroqu qu vatoqoa sagou ka visa bangara?&gt;&gt; sauniria.

Poni qai oe sira na tinoni lalavata, &lt;&lt;Sa pada vivitigi gu ko mina tavamate sisa,&gt;&gt; qarigu.

67 Beto poni sa qai tue taria na isumatana beto qai irirunia na vavaiiruna. Ira kaki tinoni qai kole popoaria 68 sa pira qai paranga veinia sisa, &lt;&lt;Ego tu, ao na Karisito! Mu ule vanigei tu moko i sei sa sa korapa majago?&gt;&gt; qarigunia.

I Pita sa Kilu Palenia si Jisu

(Maka 14.66-72; Luke 22.56-62; Jone 18.15-18, 25-27)

69 Ego totonai sa korapa toqona pa kakabarena na ruma tana kuta iama lavata si Pita, sa lame sa kai nabulu rereko ko sa parangia, &lt;&lt;Ao tugu sa kame qu tututia i Jisu na tinoni Qalili!&gt;&gt; saunia.

70 Ba sa kilu palenia pa moedi ira doru, pira sau, &lt;&lt;Qake gigilai ara sa na manugu qu korapa pojai ao ina,&gt;&gt; sau.

71 Tonai sa votu lao pa atakamanana na kakaberena na ruma sa sa batia mule kai nabulu rereko sisa, ko pira sauniria sira na tinoni qai suvere ketakoi, &lt;&lt;Na tinoni api sa sa kole tugu tututi tai Jisu na tinoni Nazareti!&gt;&gt; sau.

72 Ba sa kilu pale mutugu taviti maulu si Pita, pira sau, &lt;&lt;Qake isongo gigila podekia tugu ara sa na tinoni ina!&gt;&gt; sau.

73 Sa oqoro sovai gu sa vei inara, beto sa qai lao gu sira na tinoni qai kole turu ketakoi ko pira qarigunia si Pita, &lt;&lt;Ao sosoto gu sa kame ira qai tututia i Jisu, ura na vakerana na mua vavukele paranga sa ulenigo sosoto sao,&gt;&gt; qarigunia.

74 Poni sa paranga si Pita, &lt;&lt;Qa maulu sara ko qa korapa pojai na sosoto! Vei mana seseke sa mina vakilasasiu na Tamasa! Qake gigilai ara sa na tinoni qugunia agou ina!&gt;&gt; sau.

Ego isa tugu sa poja vei inara i Pita, poni sa sa piranga gu sa na kokorako. 75 Beto sa sa gigila kamua i Pita sa isa vei qi pojai perangaina i Jisu tonai pira qiunia, &lt;&lt;Mina oqoro piranga na kokorako, sa ao muna kilu palenisiu kue totoso,&gt;&gt; qiunia. Ko sa votu pa peguru si Pita ko sa lukana vapasania.

27

I Jisu Sa Tatoni Lao Tai Paelati

(Maka 15.1; Luke 23.1-2; Jone 18.28-32)

1 Na vuvugei jonga sa qai vaikamu sira na kuta iama beto ira na iviva mamata, ko qai kole vaingodonia kaki roroqu vei beto mai vamatea si Jisu qarigu. 2 Beto sa qai piua si Jisu ko qai toni laonia ti Paelati na qavuna.

Na Matena i Jiudasi

(Roiti 1.18-19)

3 Ego tonai sa gigilai i Jiudasi, isa sa gabala kanai i Jisu, sa sa tapitu ko mina tavamate si Jisu, poni sa roqu mule sisa ko sa pogoso mule laoniria tadira na kuta iama beto na iviva mamata sa ka uengavuluputa poata siliva, 4 pira sau, &lt;&lt;Qa sela sara, ura na tinoni tuvisina sa qa gabala kanai ara ko mina tavamate,&gt;&gt; sau.

Poni pira qarigunia ira sisa, &lt;&lt;Ko ai mene veinia agei? Isa na mua ginugua tu mekamu ao sisa,&gt;&gt; qarigunia.

5 Poni sa lao gona palenia pa zelepade madina i Jiudasi sa na poata, beto sa taloa riu boru mateona.

6 Ko qai tekua ira na kuta iama sa na poata, beto pira qarigu, &lt;&lt;Na poata laona na orungu sa pira, ko nake tavamalumuna pana Vavanau za mina tavalao pa poata ruma zelepade,&gt;&gt; qarigu. 7 Ko qai vaingodonia ira sa na roroquna na poata isa ko qai vainia kai iapeki kobu peso tana tinoni sa roroiti raro patu, ko ketakoi sa na vavaigolomona tadira na tinoni gotodi. 8 Inara sa vei ko na ia isa sa qai vaisongonia na Kobu Peso Orungu, ko sa korapa kole tinganai sa kamua tu pa rane pa ngeni api sisa. 9 Ko sa gore votu tugu sa na kokorotai isa sa lame vei ti Jeremae na tinoni kokorotai, pira sau, &lt;&lt;Ko qai tekuria sa ka uengavuluputa poata siliva, na vaina isa qai malumu vainia ira na tinoni Izireli, 10 ko qai vainia iapeki kobu peso tana tinoni roroiti raro patu, isa sa garununisiu na Bangara ara ko mana roitinia,&gt;&gt;* sau.

I Paelati sa Nanasia si Jisu

(Maka 15.2-5; Luke 23.3-5; Jone 18.33-38)

11 Ego ko sa lao turu pa moena i Paelati na qavuna si Jisu, ko sa nanasia na qavuna sisa, &lt;&lt;Na bangara tugu tadira na Jiu sao?&gt;&gt; saunia.

Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;Isa tugu qu pojai ao ina,&gt;&gt; saunia.

12 Tonai qai jutunia doru paranga ira na kuta iama beto na iviva mamata, sa sake pavu oeria i Jisu sira. 13 Poni sa parangia i Paelati sisa, &lt;&lt;Ai vei, quke nongororia ao sa doru sakasava qai jutunigo inara?&gt;&gt; saunia. 14 Ba kepore tugu sa kai pakata paranga ikete bi oe laonia si Jisu, ko ketakoi sa sa gabara jola sa na qavuna.

I Jisu aa Tavile ko mina Tavamate

(Maka 15.6-15; Luke 23.13-25; Jone 18.39-19.16)

15 Ego pa doru totoso vavolo Alokata sa na ona tutina tugu na qavuna sa sa boka ruvata vaniria ira na tinoni Jiu sa kai tinoni tapiuna mai tepai. 16 Ko pa totoso isa sa koleona sa kai tinoni tapiuna na tagigila vatalena sa kai tinoni ikikerena jola sisa, na isongona i Jisu Barabasi. 17 Ko totonai qai lao vaikamu beto sira doru tinoni sa sa nanasaria i Paelati sira, &lt;&lt;I sei ira karu sa qu nyoguania agou ba ruvata vanigou ara? I Jisu Barabasi ba i Jisu isa sa tapoja na Karisito?&gt;&gt; sau. 18 Ura sa gigila vataleriaona i Paelati sira ka visa iviva mamata sa qai konoa gu si Jisu ko vei sa qai loa laonia tana.

19 Totonai sa korapa toqona pa nona totoqona pa ia vavaitutina si Paelati, sa sa garunu laonia na maqotana tana sa kai nongoro, pira sau, &lt;&lt;Muke kotia ao na tinoni tuvisina ina, ura kubo sakasava vaivatakulangadi sa qa putagitaria ara pa bongi na veveina na tinoni ina,&gt;&gt; sau.

20 Ego pa totoso isa sa ira na kuta iama beto na iviva mamata sa qai paranga sosoriria sira na minete tinoni, ko mai parangia tugu si Paelati ko mi ruvatia si Barabasi goto i Jisu sa mina tavamate tugu qarigu.

21 Ba i Paelati sa nanasaria mule sira na minete tinoni, &lt;&lt;I sei ira karu pira sa qu nyoguania agou ko ba ruvata vanigou ara?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa, &lt;&lt;I Barabasi!&gt;&gt; qarigu.

22 Poni sa parangaria i Paelati sira, &lt;&lt;Ko ai mana veinia ara si Jisu isa sa tapoja na Karisito?&gt;&gt; sau.

Poni sa qai oe lao sira doru, &lt;&lt;Isa sa mi tavamate gu pa korosi!&gt;&gt; qarigu.

23 Ba sa nanasa liguria mutugu i Paelati sira, &lt;&lt;Na sela sa sa sa roitinia isa?&gt;&gt; sauniria.

Ba totonai sa qai vevela vaiolo viviva sira, pira qarigu, &lt;&lt;Vamatea pa korosi!&gt;&gt; qarigu.

24 Totonai sa doro gigilai i Paelati sa kepore mule kai sa mina boka roitinia isa goto na vaipera gu sa kode mina podo sau, poni sa lao nobu pie ko sa loqa lima pa moedi ira na minete tinoni, beto sa pira sa paranga vei, &lt;&lt;Ara sa qa talegasania sa na mate tana tinoni api! Kopira sa na miu ginugua tu mekamiu agou sapi,&gt;&gt; sau sisa.

25 Qai paranga sira na minete tinoni doruna, &lt;&lt;Jongana, agei beto ira na tumei me gosoroni vinakilasa sa na mate tana tinoni ina!&gt;&gt; qarigu.

26 Ko sa garunuria i Paelati sira na solodia ko qai ruvatia si Barabasi, beto sa pa liguna qai iruni vavaiiruna si Jisu sa sa loa lao vaniria ko mai vamatea sau.

Qai Vavagoreni Qera si Jisu

(Maka 15.16-20; Jone 19.2-3)

27 Beto sa qai toni laonia ira na solodia tai Paelati pa kakabarena na ruma tana qavuna si Jisu, ko qai lao turu vailivutai betonia ira na minete solodia doruna sisa. 28 Qai jokolo vagore palea sa nona poko, beto qai vasae beinia kai poko gojo jijimirina. 29 Beto qai tekua na kae gou vavaiokana ko qai polo vadididolai vaipipiluainia beto sa qai vasolapania pa batuna, beto qai tekua kai kolu ko qai vaarunia pa lima kale matuana. Beto sa qai kole totodongo pa moena ko qai kole vavagoreni qera, pira qarigu, &lt;&lt;Mi toa vakakasa tu na bangara tadira na Jiu!&gt;&gt; qarigu. 30 Beto sa qai tue taria, beto qai majai na batuna. 31 Pa liguna qai beto vavagoreni qera veinia inara, sa qai vagore pale sa na poko jimiri qai vasaenia, ko qai vasae beinia nona poko, beto sa qai toni votu laonia ko mai vamatea pa korosi qarigu.

Sa Tavamate pa Korosi si Jisu

(Maka 15.21-32; Luke 23.26-43; Jone 19.17-27)

32 Ego totonai qai taloa riu sa qai lao gosoria sa kai tinoni pa Saerini, na isongona i Saimone. Qai juju tarinia ko qai vapogosonia isa ira na solodia sa na korosi tai Jisu. 33 Qai lao kamua ira sa kai ia na isongona pa Qoloqota, na ginuana sa na Eqa Batu Tomate.* 34 Pa ia ketakoi sa qai vania na vaini isa qai vaisomanainia na sakasava pasana sa vamalibua na vitigi. Ba tonai sa gigilai na lilingina sa pasa poni sa sa daiona bukua.

35 Qai vamatea pa korosi ira sisa, beto sa qai gonania na patu vivile ko qai vilea i sei mina tekuria sira nona poko. 36 Beto poni sa qai kole toqo dodoro kopunia. 37 Qai kuti vakolea pa korosi pa toto batuna pa narena isa sira na paranga sa tajutunia isa, pira sau: API SI JISU NA BANGARA TADIRA NA JIU. 38 Ko qai mekarai vamate tavitinia isa sa karu tinoni raja ikikodi, kame keta pa kale matuana, kame keta pa kale merina.

39 Ira na tinoni qai rerege jola sa qai bebegolo beto bebekuturia na batudi beto qai avavu beto poja vivikere pale si Jisu, 40 pira qarigu, &lt;&lt;Ao na tinoni muna jegaria na zelepade madina beto pa rane vinaue muna roiti beinia qugu! Ego tu mu alo mulenigo mekamu vei muna Tuna na Tamasa sao. Mu tavisu goremua pa korosi!&gt;&gt; qarigunia.

41 Ko ira na kuta iama, ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ko ira na iviva mamata ba qai kole ngangangulu veinia tugu inara si Jisu, pira qarigu, 42 &lt;&lt;Na goto tinoni tu sa sa aloria, goto mekana sake boka alo mulenia mekana! Na Bangara pa Izireli sisa sau ke! Ko kopira mi tavisu gore lagere tu pa korosi ko ta vasosotoa. 43 Sa rangea ko na Tamasa beto mekana ba, &lt;Ara sa na Tuna na Tamasa,&gt; sau. Ko aria ko ta dodogoro kopunia moko! Mina nyogua tugu beka aloa na Tamasa sisa!&gt;&gt; qarigu. 44 Ira karu tinoni raja ikikodi qai titi tavitia isa pa karu kalena ba qai somana paranga ngangangulu veinia tugu aza.

Na Matena i Jisu

(Maka 15.33-41; Luke 23.44-49; Jone 19.28-30)

45 Ego podalai na korapa rane sa sa udea na rodomo kukuni sa na doru eqa, ko sa kole rodomo pada kue aoa. 46 Ko sa kamua papada vei kue koloko sa sa kukuku lukana si Jisu, &lt;&lt;Elai, Elai, Lama Sabakatani?&gt;&gt; sau. (Na ginuana sa pira sau, &lt;&lt;Qua Tamasa, qua Tamasa! Ai sa vei ko qu loa palenisiu tu ao?&gt;&gt;* sau.)

47 Kaki ira qai korapa turu ketakoi sa qai nongoriadia sa paranga vei inara isa, ko qai paranga sira, &lt;&lt;Na tinoni ina sa korapa kukua si Elaija,&gt;&gt; qarigu.

48 Ko kame ira sa sa sisiqarai abutu lao tekua kai poko, ko sa vatubulunia kai buku pasana, ko sa vakolea pa uquna na kolu, beto sa sa alaka saenia ko mi vabukua sau. 49 Ba qai paranga sira kaki, &lt;&lt;Loai ko! Ta dodogoria mai, palu kode mina kamu aloa i Elaija sina!&gt;&gt; qarigu.

50 Beto sa kai lukana vaiolo viviva si Jisu, beto sa sa loai na singo.

51 Ko pana totoso tugu isa sa na toba poko babana sa titi pa zelepade madina sa sa tarikatarua, sa podalai tu pa nulu ko sa gore tu kamu pa uquna pa peso. Ko sa jojou sa na peso ko qai tapapaqala sa na patu, 52 ira na bevi vavaigolomodi sa qai tajejegara ko qai tarevanga, ko na motadi ira na tinoni tana Tamasa qai tei mate tu pa moa sa qai tavatoa mule. 53 Ko qai turu taloa pa dia bevi, ko pa liguna sa turu mule i Jisu sa qai tome lao pa gugusu tabuna pa Jerusalema, ko qai batiria ira na mota tinoni suveredi ketakoi.

54 Na tinoni mamata gogoto beto ko ira na tinoni vaipera qai suvere tavitia isa ko qai kole kopunia i Jisu sa qai matagutu vivitigi totonai qai vagigilai na nunu beto doru sakasava qai taroiti, ko qai paranga sira, &lt;&lt;Sosoto na Tuna tugu na Tamasa sa na tinoni api!&gt;&gt; qarigu.

55 Ego na motadi ira na rereko qai rererege tavitia i Jisu na koko lame veidi pa Qalili ko qai totokania isa sa qai kole tugu suveredia ketakoi. Qai turu pa souna ko qai kole dodoro lao. 56 Ko ira Mere pa gugusu Magadalene, i Mere na tinadi ira Jekopi i Josepa, beto na maqotana i Zebeti sa qai kole tugu suvere vaisomanaidia tadira na rereko ketakoi.

I Jisu sa Tavapae

(Maka 15.42-47; Luke 23.50-56; Jone 19.38-42)

57 Ego totonai sa gore sa na vevelu sa sa kamu si Josepa kai tinoni isisongo pa Arimatia. Kai sepele tugu tai Jisu sisa. 58 Sa lao tai Paelati sisa ko sa tepai sa na kokobu tinina i Jisu. Poni sa vamalumia i Paelati ko mai loa lao vania i Josepa sa na kokobu tinina i Jisu sau. 59 Ko sa lao teku vagorea i Josepa sa na kokobu tinina i Jisu, ko sa udenia kai poko liosona. 60 Beto sa sa lao vakolea pa ona bevi koregana, isa sa koni ruri vaoqilia pa patu. Ko sa bokili laonia kai patu lavata sa pa atakamanana na bevi, beto sa riuona. 61 Ko i Mere pa gugusu Magadalene, beto kai goto Mere mule sa qai kole tugu toqo bata lao veidia tugu pa bevi isa.

Ira na Solodia qai Kopunia na Bevi

62 Ego sa rane ligu neqa, na rane Minere, sa qai mekarai lao kamua i Paelati sira na kuta iama beto na Parese. 63 Ko qai paranga sira, &lt;&lt;Bangara, qeke roqu mumania agei sa na paranga tana tinoni sesekena ina totonai sa korapa toana isa sa pojai, pira sau, &lt;Pa rane vinaue mana toa mule pa mate sara,&gt; sau. 64 Ko muna garunu laoniria tu kaki tinoni kopu sa pa bevi ko mai kopu vatalenia tinganai mina jola tu kue rane. Kita ira na ona sepele gu mai kamu iko tekua sa na kokobu tinina beto mai lao seseke tadira na tinoni, &lt;Sa tei toa mule tu pa mate sisa,&gt; kita marigu. Ko isa na seseke vinabebeto isa sa kita mi ikerena jolania na momoena,&gt;&gt; qarigu.

65 Poni sa pira sauniria i Paelati, &lt;&lt;Mu lao tekuria kaki solodia ko mu kopu vatale veinia isa muna bokai agou sa na bevi,&gt;&gt; sauniria. 66 Poni qai taloa riu sira ko qai lao varamata vatalea kai vinagigila pa patu pateina na bevi, beto sa qai vasuvereria na tinoni kopu ko mai kopu vatalenia qarigu.

28

I Jisu sa Toa Mule pa Mate

(Maka 16.1-8; Luke 24.1-12; Jone 20.1-10)

1 Ego pa liguna na rane Minere ko na vuvugei jonga rane momoe pa vuiki, sa i Mere na rereko pa gugusu Magadalene beto kai goto Mere mule sa qai lao ko mai doria na bevi qarigu.

2 Poni sa sa raja sa kai nunu lavata, ura kai mateana tana Bangara pa noka sa sa gore lagere beto ko sa bokili varijo palea sa na patu sa tapateinia na bevi, beto sa kesa kole toqona pa narena. 3 Ko na dogorona na tinoni isa sa sa vei na malarana na kapi, beto nona poko ba qai keka keala lelei. 4 Ira na tinoni kopu ba qai matagutu vivitiginia sisa, ko qai gona kole neneqere vei na tinoni mai mate qarigu.

5 Beto sa pira sauniria na mateana sira karu rereko, &lt;&lt;Muke matagutu! Qa gigilaiqua ara sa qu korapa nyaqoa agou si Jisu isa sa tavamate pa korosi. 6 Kepore lani sisa, ura sa tei toa mule tu sisa isa mina vei sau sa tei poja vakolea tu perangana. Mei, lame ko mu doria sa ketakoi sa kole isa perangana. 7 Beto sa muna siqarai lao pojaniria sira ka visa ona sepele, &lt;Sa tei toa mule tu pa mate sisa, ko kopira sa tei lao momoe tu pa Qalili sisa. Ketakoi tu sa muna batinia agou!&gt; munaguniria. Mu roroqua sisa qa koni pojanigou api,&gt;&gt; sau sa na mateana.

8 Ko qai taloa sisiqarai pa bevi sira karu. Qai matagutudia tugu, ba qai qera vivitigi tugu, ko qai abutu riu ko qai lao pojaniria sira na ona sepele qarigu, 9 sa sa lame tugu gosoro qeqeraniria si Jisu, &lt;&lt;Jongana!&gt;&gt; sau. Poni qai lao tana sira karu ko qai todongo aru tamana pa karu nenena, ko qai vatarasaea sisa. 10 Beto sa parangaria i Jisu sira karu, &lt;&lt;Muke matagutu! Mu lao pojaniria sira na tasiqu ko mai lao pa Qalili. Ko ketakoi tu sa kode mai batisiu ira sara,&gt;&gt; sau sisa.

Na Vavakato tadira na Tinoni Kopu pa Bevi

11 Ego ko totonai qai korapa rerege mule riudia sira na rereko, sa kaki ira na solodia qai kopu pa bevi sa qai lao pa Jerusalema, ko qai lao vavakatoniria tadira na kuta iama sira doru ginugua qai podo aipira. 12 Poni qai vaikamu sira na kuta iama na iviva mamata ko qai vatoqoa sa kai roroqu ko qai vani vasokuniria na poata sira na solodia qai kopu pa bevi, 13 beto pira qai naqu veiniria, &lt;&lt;Pira munagu sagou, &lt;Qe kole puta agei na bongi sa qai kamu iko tekua ira na ona sepele sa na tinina,&gt; munagu. 14 Vei mina nongoria na qavuna sa na ginugua api, sa agei kode mene paranga valolomosia sisa ko agou muneke gosoro tapata,&gt;&gt; qarigu. 15 Ko qai aru vakarovia ira na solodia qai kopu pa bevi sa na poata, beto qai tutia tugu sisa vei muna roiti vei qariguniria ira na kuta iama. Ko na vavakato isa sa sa tavarerege tadira na tinoni Jiu tinganai sa kamua pa rane pa ngeni api.

Sa Votu Tadira na ona Sepele si Jisu

(Maka 16.14-18; Luke 24.36-49; Jone 20.19-23; Roiti 1.6-8)

16 Ego ko qai taloa lao pa Qalili sira na ona sepele pa kubo ketakoi sa poja vakoleniria i Jisu mai vera sauniria. 17 Ko totonai qai batia ira si Jisu sa qai vatarasaea ira sisa, ba kaki qai ruarabeke tugu. 18 Beto sa rerege tata laoria i Jisu sira, ko sa parangaria, &lt;&lt;Qa tei taiania tu ara sa doru neqi pa noka beto pa peso. 19 Ko sa vei sa mu lao ko mu vasepele vanisiu sira doru puku tinoni, muna paputaisoria pa isongona na Tamana, na Tuna, beto na Gagala Tabuna. 20 Beto ko muna vaivagigalainiria ko mai vataberia sira doru sakasava qa garununigou ara. Beto ko ara sa mana vavaburogou doru totoso, tinganai mina kamua na vinabetona na totoso,&gt;&gt; sau si Jisu.

* 1:21 Na isongo Jisu na ginuana sa na inaalo tai Iahova. Na mateana sa ulenia sa i Jisu sa lame ko mina roiti votunia sa na ginuana na isongona ko mina aloria isa sira na tinoni.

† 1:23 Na rereko koregana sa na rereko liosona sa oqoro laoa na marene. Na kokorotai api sa pojai sa i Jisu sa podo tana rereko liosona sa oqoro laoa na marene.

* 1:23 Aisea 7.14.

* 2:6 Maika 5.2; 2 Samuela 5.2.

* 2:15 Gosea 11.1.

* 2:18 Jeremae 31.15.

* 3:3 Aisea 40.3.

* 4:4 Vavanau 8.3.

* 4:6 Kera Vinatarasae 91.11-12.

* 4:7 Vavanau 6.16.

* 4:10 Vavanau 6.13.

* 4:16 Aisea 9.1-2.

* 5:21 Votu 20.13; Vavanau 17.8.

* 5:22 Na paranga sa tapeluku Heli lani beto vei tugu pa pikata 29, 30, sa pa paranga Qiriki pa Qehena. Pa Qehena sa na isongona na lolomo pa peguruna pa Jerusalema, ketakoi qai gogona pale nyanyao na ikika beto qai vatoni iku na rane na bongi ko na iku sa toa laona gu doru totoso. Pa Vinaego Koregana sa pa heli na ia qai lao ira qai gosoria na vinakilasa tana Tamasa.

* 5:27 Votu 20.14; Vavanau 5.18.

* 5:31 Vavanau 24.1.

* 5:33 Iama 19.12; Anye 30.2; Vavanau 23.21.

* 5:38 Votu 21.24; Iama 24.20; Vavanau 19.21.

* 5:43 Iama 19.18.

* 7:6 Na sie beto na borogo sa na veveidi ira na tinoni qaike tavaraguania na paranga tana Tamasa. Ira na tinoni veveidi sa kode mai vavaledenia gu sa na paranga tana Tamasa tonai mai nongoria.

* 8:17 Aisea 53.4.

* 9:13 Gosea 6.6.

* 9:34 I Setani sa na bangaradi ira na tomate ikikeredi.

* 10:25 I Beelizebulu sa na bangaradi ira na tomate.

† 10:28 Na paranga sa tapeluku heli lani sa pa paranga Qiriki na &lt;&lt;Qehena&gt;&gt;. Pa Qehena sa na isongona na lolomo pa peguruna pa Jerusalema, ketakoi qai gogona pale nyanyao na ikika beto qai vatoni iku na rane na bongi ko na iku sa toa laona gu doru totoso. Pa Vinaego Koregana sa pa heli na ia qai lao ira qai gosoria na vinakilasa tana Tamasa. Doria vei pa 5.22, 29, 30; 18.9; 23.15, 33.

* 11:10 Malakai 1.2.

* 12:4 1 Samuela 21.1-6.

* 12:7 Gosea 6.6.

* 12:21 Aisea 42.1-4.

* 12:47 Kaki kukuti kokoledi sake koleria na pikata 47.

* 13:15 Aisea 6.9-10.

* 13:35 Kera Vinatarasae 78.2.

* 15:4 Votu 20.12; Vavanau 5.16.

* 15:4 Votu 21.17; Iama 20.9.

* 15:9 Aisea 29.13.

* 15:26 Ira na tinoni Jiu qai boka gigalaniria na sie sira na tinoni karovodi ura qaike vasosotoa na Tamasa.

* 16:3 Kaki kukuti kokoleidi sake koleria sa na kobuna pikata 2 beto na doruna na pikata 3.

* 17:21 Na pikata 21 api sa sake kole pa soku kukuti kokoleidi.

* 18:11 Na pikata 11 api sa sake kole pa soku kukuti kokoleidi.

* 19:4 Popodalaina 1.27.

* 19:5 Popodalaina 2.24.

* 19:19 Votu 20.12-16; Vavanau 5.16-20.

* 19:19 Iama 19.18.

* 21:5 Aisea 62.11; Zakarae 9.9.

* 21:9 Kera Vinatarasae 118.25-26.

* 21:13 Aisea 56.7.

* 21:13 Jeremae 7.11.

* 21:16 Kera Vinatarasae 8.3.

* 21:42 Kera Vinatarasae 118.22-23.

* 21:44 Na pikata 44 sake kole pa soku kukuti kokoleidi.

* 22:32 Votu 3.6.

* 22:37 Vavanau 6.5.

* 22:39 Iama 19.18.

* 22:44 Kera Vinatarasae 110.1.

* 23:5 Vavanau 6.8; Anye 15.38-39.

* 23:14 Na pikata 14 api sake kole pa soku kukuti kokoleidi.

* 23:35 2 Roiti Bangara 24.20-21.

* 23:39 Kera Vinatarasae 118.26.

* 24:15 Na Sakasava Ikerena Jola api sa kai tamasa beku seseke veveina sa pojai i Daniela pa Daniela 9.27; 11.31; 12.11.

† 24:28 Na nyae babi kai manugu sa vei na jako ko sa boboka gagani nyabo babi na tini kokobu tinoni.

* 24:29 Aisea 13.10; 34.4.

* 26:31 Zakarae 13.7.

* 27:10 Zakarae 11.12-13; Jeremae 19.1-13; 32.6-9.

* 27:33 Sake tagigila vei beto sa tagigala na Eqa Batu Tomate sa na ia api. Palu na dorona pa souna sa na kubo isa sa doro vei na batu.

* 27:46 Kera Vinatarasae 22.1.

Maka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

I Maka

1

Na Tarae tai Jone Paputaiso

(Matiu 3.1-12; Luke 3.1-18; Jone 1.19-28)

1 Api sa na popodalaina na nongoro jongana na veveina i Jisu Karisito, na Tuna na Tamasa. 2 Na paranga tana Tamasa sa takuti pa kukuti tai Aisea na tinoni kokorotai sa pira sau,

&lt;&lt;Mu vainongoro!

Ara mana garunu laonia pa moemu ao

sa na qua tinoni pogoso nongoro.

Isa sa mina vatana vanigo na soana ao.*

3 Kai ovovele sa korapa kukuku pa qega,

pira sau,

&lt;Agou mu vatanai na soana tana Bangara.

Mu vaemese vania na soana isa,&gt;* sau,&gt;&gt;

sau si Aisea.

4 Ego ko i Jone sa na tinoni pogoso nongoro sa koko lame vei pa qega ko sa kole taraenia isa sa na veveina ira na tinoni mai gabala beto mai paputaiso ko na Tamasa mi taleosoniria na dia sela sauniria. 5 Poni ira doru pa vailivutaina pa Jiudia beto ira doru pa Jerusalema sa qai vovotu lao tana, ko qai ule votuniria na dia sela ko isa sa paputaisoria pa leo pie Jodani.

6 Ego ko i Jone sa sa vasaea na poko vurungu kameli, na beleti sa doko livutunia na sisikirina, beto na kupo beto na muji pirudi na ona tetekuna. 7 Ko na nongoro sa kole taraenia isa sa pira sau, &lt;&lt;Pa liguqu ara mina tuti lame sa kai tinoni isa sa poreveveina jolanisiu ara. Ara qa ikete jola ko nake padaqu mana ovoro gore ruvata vania na pikona na ona sadolo sisa. 8 Ara qa paputaisonigou na kolo sagou, ba isa tu mekana sa mina paputaisonigou na Gagala Tabuna,&gt;&gt; sau si Jone.

I Jisu sa Tapaputaiso beto sa Tatotoke

(Matiu 3.13-4.11; Luke 3.21-22; 4.1-13)

9 Pa totoso tugu isa i Jisu sa sa kamu koko vei pa gugusu pa Nazareti pa Qalili ko sa lame tapaputaiso tai Jone pa Jodani. 10 Ko isa tugu sa iolo votu isa pa kolo sa sa batia isa sa na oka sa revanga beto na Gagala Tabuna sa igoro lagere vei kai kuru kavu tana. 11 Beto kai ovovele sa votu lagere vei pa noka, pira sau, &lt;&lt;Ao sa na Tuqu qa roroqu vivitigigo ara. Ao sa qa qera jolanigo ara,&gt;&gt; sau.

12 Ko pa liguna tugu isa, sa sa toni votu laonia pa qega na Gagala Tabuna si Jisu. 13 Ko ka madengavuluputa rane sa sa kole totokea i Setani pa qega sisa. Isa sa kole suvere tavitiria sira na manugu piru mamade nenedi, beto ko ira na mateana qai kopu vatalenia sisa.

Na Popodalaina na Roiti ti Jisu

(Matiu 4.12-17; Luke 4.14-15)

14 Ego pa liguna sa tapiu si Jone, sa sa tomea i Jisu sa na ia pa Qalili ko sa kole taraenia isa sa na nongoro jongana na veveina na Tamasa, 15 pira sau, &lt;&lt;Sa okoto gu sa na totoso beto mi toga gu sau sa na binangara tana Tamasa. Mu gabala agou ko mu vasosotoa sa na nongoro jongana,&gt;&gt; sauniria.

I Jisu sa Kukuria ira ka Made Tinoni Abu

(Matiu 4.18-22; Luke 5.1-11)

16 Ego tonai sa korapa popoana pa keketaina na ovuku pa Qalili si Jisu, sa sa batiria sira Saimone beto i Aduru na tasina marene. Qai korapa vaqaradia pa ovuku sira, ura na tino abu sira karu. 17 Poni sa kukuria i Jisu sira karu, pira sauniria, &lt;&lt;Mei, lame! Tutisiu, ko ma roitinigou na tinoni abu tinoni,&gt;&gt; sauniria. 18 Poni totonai tugu qai turu loa pale gu ira karu sa na dia vaqara, ko qai lao tutiadia si Jisu.

19 Ko tonai sa rerege rijo lao gu mule iqona, sa sa batiria gu mule sira Jekopi beto i Jone, kao tamatasi tuna i Zebeti, qai korapa tuvaka dia vaqara pa leo dia koaka. 20 Totonai tugu sa kukuria i Jisu sira karu. Poni qai turu loa pale ira karu pa koaka sa na tamadi i Zebeti beto ira na dia tinoni roiti ko qai tutiadia gu si Jisu.

Na Tomate Ikikerena sa Taiju Pale

(Luke 4.31-37)

21 Ego sa lao pa gugusu pa Kepaniami si Jisu beto ko ira na ona sepele. Ko tonai sa kamua sa na rane Minere poni si Jisu sa lao tome pa ruma vavaikamuna ko sa podalai vaivagigalai. 22 Ko qai gabara betonia ira na tinoni sa na vaivagigalai tana, ura isa sake vavaivagigalai vei ira qai vaivagigalainia na Vavanau, goto sa vavaivagigalai vei na tinoni sa poreona neqi. 23 Na totoso tugu isa sa korapa suvereona pa leona ruma vavaikamuna isa sa kai tinoni sa kolea na gagala ikerena ko sa lukana uui, pira sau, 24 &lt;&lt;Na sa na mua ginugua tamigei sa ao Jisu pa Nazareti? Qu lame ko mu piaragei agei qugu? Ara qa gigilagoqua sao! Ao sa na Liosona tana Tamasa!&gt;&gt; sau.

25 Poni sa tokea i Jisu sa na gagala ikerena api, pira saunia, &lt;&lt;Mu noso ko mu votu riu tana tinoni ina,&gt;&gt; saunia. 26 Poni sa lao tu na gagala ikerena ko sa tuaria ko sa aru vivitigi palea sa na tinoni isa, beto sa uui viva beto sa votu taloa riu. 27 Poni qai gabara vivitigi sira doru tinoni ko qai vaigua mekadi, pira qarigu, &lt;&lt;Na sa sa pu vei pira? Na vaivagigalai koregana sa tavitia na neqi sa api! Ko ira na gagala ikeredi sa iju paleniria ba qai nongoria tu ko qai vatabea tu!&gt;&gt; qarigu sira. 28 Ko na nongorona na roiti ti Jisu sa sake ruavo tu tapiara rerege doru eqa pa vailivutaina pa Qalili.

I Jisu sa Salanaria soku Tinoni

(Matiu 8.14-17; Luke 4.38-41)

29 Isa tugu qai votu taloa pa ruma vavaikamuna, poni sa i Jisu beto ira Jekopi beto i Jone qai rerege vatuvisi lao pa ruma tadira Saimone i Aduru. 30 Na qoele roana i Saimone sa mangini na tinina, ko sa korapa kole pa lovu. Isa tugu sa kamu i Jisu sa qai ule vania gu isa sa na veveina na moona na qoele api. 31 Poni sa lame arua sa na limana, ko sa bako vatatakolea. Poni sa taloa tana qoele sa na mo mangini, ko isa tugu sa vatana vaniria sa na tetekuna sira.

32 Ego ko totonai sa gore na vevelu tonai sa koni suvu sa na tapo, poni sa qai totoni kamuniria tana sira doru tinoni momoodi beto ko ira sa tomeria na tomate ikikeredi. 33 Ko na minete tinoni lavata pa gugusu isa sa qai vavaikamu pa atakamanana na ruma isa. 34 Ko sa salanaria i Jisu sira na tinoni sa rajaria na okokoto mo, beto sa iju votu paleniria isa sira doru tomate ikikeredi. Sake vamalumuria isa sira na tomate ikikeredi pira ko bai pojai kaki paranga, ura qai gigilaidia ira na tomate sisa.

I Jisu sa Tarae pa Qalili

(Luke 4.42-44)

35 Na vuvugei rorodomo totonai sa oqoro kabere na eqa sa dorava ko sa votu taloa lao pa kai ia kaloina si Jisu ko ketakoi sa kole vavaraona. 36 Totonai sa i Saimone beto ira kaki ona baere sa qai nyaqo tututia sisa. 37 Ko totonai qai batia sisa poni sa pira qarigunia, &lt;&lt;Ira doru qai korapa doro nyanyaqogo sao,&gt;&gt; qarigunia.

38 Ba pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Aria ko ta jola lao pa kaki gugusu pata lao lana ko ara ma tarae mule ketakoi, ura isa sa qa lamenia ara,&gt;&gt; sauniria. 39 Ko sa lekogoria isa sa doru eqa pa Qalili, ko sa tarae pa dia ruma vavaikamuna beto sa iju vovotu paleniria isa sira doru tomate ikikeredi qai kole tadira na tinoni.

I Jisu sa Salania kai Tinoni Popoquna

(Matiu 8.1-4; Luke 5.12-16)

40 Kai tinoni sa popoqu sa sa lame ti Jisu, ko sa toqo sori tutunguna pa moena isa ko sa tepa totokai si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Vei bu malumu sao, sa muna boka valiososiu gu sara,&gt;&gt; sau.

41 Sa roroqu vivitigia i Jisu sa na tinoni api, ko sa kaqamania na limana ko sa ulia sisa, beto pira saunia, &lt;&lt;Ara qa malumu gu, ko mu lioso tu sao,&gt;&gt; sau si Jisu. 42 Na totoso tugu isa sa tataloso valioso sa na popoqu ko sa lioso sisa. 43 Pa liguna isa sa i Jisu sa vania na vavanau neneqina beto sa garunu variua sisa. 44 Pira sa vavanau veinia i Jisu sisa, &lt;&lt;Munake isongo vavakatonia ao tana kai goto tinoni sa na veveina api. Goto mu lao mekamu ko mi doro vilotigo na iama beto mu valaoa na mua vavakukuvu vuvulasa sa vaigarununia i Mosese, ko ira doru tinoni mai vasosotoa sa ao qu tei tavalioso tu,&gt;&gt; saunia.

45 Ba isa tugu sa taloa riu sa na tinoni api, sa sa podalai vevelania gu beto sa valekogia gu isa sa na nongoro api. Sa jola sosoto sa na vavakato tana tinoni api ko i Jisu sake boka rerege vakakabere lao pa gugusu, goto sa suvere vakaloiona tu pa peguruna na gugusu. Ko ira na tinoni pa doru vailivutaina ketakoi sa qai lame tana.

2

I Jisu sa Salania na Tinoni sa Mate Kale na Tinina

(Matiu 9.1-8; Luke 5.17-26)

1 Ego sa jola gu ka vivisa rane tonai sa mule lao ligu pa Kepaniami si Jisu, poni sa qaike ruavo tugu nongoronia ira na tinoni sa isa sa tei korapa tu pa ruma qarigu. 2 Qai kubo jola sira na tinoni qai vaikamu ko kepore tugu sa kai rora bi kole ko sa jutu lao tu pa moena na atakamana, ko ketakoi sa kole vavakatonia i Jisu sa na paranga.

3 Totonai tugu sa qai pogoso kamunia ira ka made sa kai tinoni sa mate kai kale kobu tinina ko sake boka rerege. 4 Ba qaike boka pogoso laonia tana ira sa na tinoni api ura sa pugelia na tinoni sa na leo ruma. Ko qai kesa ko qai kakelia tu sa na arena na ruma pa totona sosoto i Jisu. Ko sa korapa tugu koleona pa nona lovu sa qai vasikulu gorea sa na tinoni isa. 5 Tonai sa batia i Jisu sa na koi vei lavatana na rarange tadira poni sa paranga laoa isa sa na tinoni sa mate kai kobu tinina, pira saunia, &lt;&lt;Tuqu, qai tei taleoso tu sira na mua sela,&gt;&gt; saunia.

6 Ba ira kaki qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai korapa toqo tata ketakoi ko qai kole vaiperania pa bulodi sa pira qarigu, 7 &lt;&lt;Ai sa vei ko sa paranga vei tu inara sa na tinoni api? Sa vamoroania na Tamasa sa na tinoni ina! Ura mekana gu na Tamasa sa sa boka taleosonia sa na sela!&gt;&gt; qarigu sira.

8 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu pa totoso isa sa isa vei qai kole vaiperania ira pa bulodi, ko sa paranga laoria isa sira, pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu vaiperania tu pa bulomiu agou sa aipira? 9 Ai ira karu paranga pira sa sa munyalana ko bi paranga laonia tinoni sa mate kai kale tinina ina? &lt;Qai tei taleoso tu sira na mua sela,&gt; biunia? Ba, &lt;Mu turu, mu teku pogosia na mua lovu ko mu rerege!&gt; biunia tu? 10 Ba vei ko mu soni gigilai agou sa na Tuna na Tinoni sa poreona neqi ko mina taleosoniria sira na sela pa peso sa pira ropi ma roiti vei sara,&gt;&gt; sau. Ko sa paranga laoa sa na tinoni sa mate kai kale tinina, 11 pira saunia, &lt;&lt;Ma pojanigo ara sao: turu, mu teku pogosia na mua lovu ko mu mule laomua pa mua ruma,&gt;&gt; saunia. 12 Pa totoso tugu isa sa turu, sa teku pogosia na ona lovu ko sa votu riuona pa moedi ira doru sa na tinoni isa. Ko qai gabara beto sira doru beto qai vatarasaea ira sa na Tamasa, pira qarigu, &lt;&lt;Sa oqoro tabata tadagita sa kai sakasava vevei api!&gt;&gt; qarigu.

I Jisu Sa Kukua I Livai

(Matiu 9.9-13; Luke 5.27-31)

13 Ego i Jisu sa gore ligu lao pa poanana pa ovuku Qalili ko ira na minete tinoni qai lame vavaikamunia, ko isa sa kole vagigalairia. 14 Tonai sa korapa rerege jola si Jisu, sa sa batia si Livai na tuna i Alepiasi, sa korapa toqona pa ruma teteku takisina. Poni sa paranga laoia i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Mei tutisiu,&gt;&gt; saunia. Poni sa turu ko sa tutiaona tugu i Jisu sisa.

15 Ko tonai sa korapa toqo tetekuona pa ruma tai Livai si Jisu, sa soku sira na tinoni teteku takisi beto ira na tinoni seladi sa qai kole toqo tavitia si Jisu beto ira na ona sepele. Ura na motadi sira qai tututia i Jisu. 16 Ira na Parese qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai korapa tugu ketakoi. Ko tonai qai batia si Jisu sa korapa teteku tavitiria sira na tinoni seladi beto ira na tinoni teteku takisi, poni sa qai nanasaria sira nona sepele, pira qarigu, &lt;&lt;Ai sa vei ko sa teteku tavitiria tu ira na tinoni teteku takisi beto ira na tinoni seladi sa na tinoni api?&gt;&gt; qarigu.

17 Tonai sa nongoro vairia i Jisu sira poni sa pira sauniria, &lt;&lt;Ira na tinoni toa vataledi sa qaike nyaqoa sa na tinoni vaisalana, goto ira tu na tinoni moodi. Ara qake lame ko ma kukuria ira na tinoni tuvisidi qau, goto ira tu na tinoni seladi,&gt;&gt; sauniria.

Na Nanasana na Tatabu Gagani

(Matiu 9.14-17; Luke 5.33-39)

18 Ego ira na sepele tai Jone beto ira na Parese sa qai tatabu gagani. Ko ira na tinoni sa qai lame ko qai nanasia si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko ira na sepele tai Jone beto ira na sepele tadira na Parese sa qai tatabu gagani, goto ira na sepele tamu sa qaike tatabu gagani tu?&gt;&gt; qarigunia.

19 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei, ira na tinoni tasorudi mai somanania na vavolo vaialava sa kode mai boka tatabu gagani tonai mina korapa suvere tavitiriaona sa na marene sa vaialava? Dai! Tonai qai korapa suvere tavitia ira sa na tinoni sa koni vaialava api sa maike boka tatabu gagani sira. 20 Ba sa korapa lame sa na rane tonai mina tateku variu sa na marene sa vaialava api. Ko pa liguna tu isa sa mai tatabu gagani sira.

21 Kepore sa kai tinoni sa tekua sa kai rikata poko koregana ko sa tuvakania na poko leluna. Ura vei mina roiti vei isa, poni sa na rikata koregana mina pijoko ko mina bako rikatia sa na poko leluna, ko na taraqama ikerena jola mutu sa sa mina taroiti. 22 Beto kepore sa kai tinoni sa toto laoni vaini koregana sa na tototona leluna. Ura vei mina roiti vei isa, poni sa na vaini koregana sa kode mina pujaka pokatia sa na tototona leluna, ko mai ikere vaitakoi sa na vaini beto na tototona. Goto na vaini koregana sa sa toto laonia pa tototona koregana tugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Nanasana na Rane Minere

(Matiu 12.1-8; Luke 6.1-5)

23 Pana kai rane Minere totonai sa rerege lao vei pa korapa inuma vuiti si Jisu, poni sa qai podalai ravusu tekugadia kiko vuiti sira nona sepele. 24 Poni qai paranga sira na Parese, pira qarigunia, &lt;&lt;Doro, ai sa vei ko qai roitinia tu pa rane Minere ira na sepele tamu sa na roiti sake tavamalumu pana Vavanau?&gt;&gt; qarigunia.

25 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Ai vei, qu oqoro tu tiro vakaberia agou sa isa vei sa roitinia i Devita beto ira nona tinoni tonai sa keporenia na gagani ko qai burana vaivasevi? 26 Pana totoso sa korapa kuta iama lavata i Abiata, sa sa tomea i Devita sa na ruma tana Tamasa ko sa tekua isa sa na bereti madina ko sa gania. Na vavanauna na bereti madina isa sa mekadi gu ira na iama sa qai tavamalumunia ko mai boka tekua sisa. Ba i Devita sa tekua tu beto sa ianiria mutugu vei sira na ona tinoni,&gt;&gt; sau.

27 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Na rane Minere sa sa taroiti vania na tinoni, nake tinoni sa sa taroiti vania na rane Minere. 28 Ko na Tuna na Tinoni sa na bangarana tugu vei na rane Minere,&gt;&gt; sau si Jisu.

3

Na Tinoni sa Raiqo Kai Kale Limana

(Matiu 12.9-14; Luke 6.6-11)

1 Ego tonai sa lao mule pa ruma vavaikamuna si Jisu, sa sa korapa ketakoi sa kai tinoni sa raiqo kai kale limana. 2 Ko ira kaki tinoni qai kole dodoro kopunia si Jisu ko vei mina salania na rane Minere sa na tinoni alepi poni sa mai jutunia sa sela sisa marigunia qarigu. 3 Sa paranga laoa i Jisu sa na tinoni sa raiqo na limana, pira saunia, &lt;&lt;Mei, mu turu sale pa momoe,&gt;&gt; sau sisa.

4 Beto sa nanasa laoria i Jisu sira na tinoni, pira sauniria, &lt;&lt;Na sa sa tavamalumu pana Vavanau ko mina boka taroiti pa rane Minere? Na roiti vajonga, ba na roiti vivikere? Na aloa na toa tana tinoni, ba na vamatea?&gt;&gt; sauniria.

Ba qaike vagala.

5 Ego ko sa doro vailivutainiria tagigigiriniria i Jisu sira beto sa takulanga tugu vei ura sa patu na bulodi. Beto sa paranga laoa sa na tinoni api, pira saunia, &lt;&lt;Mu radonia na limamu,&gt;&gt; saunia.

Ko sa varadonia sau poni sa jonga ligu sa na limana. 6 Isa tugu qai taloa pa ruma vavaikamuna sira na Parese, sa qai sisiqarai lao kamuria sira qai sosoria i Herodi ko qai mekarai vaingodo roroqu ko mai vamatea si Jisu qarigu.

Na Vaikamu Lavata pa Qalili

7 Ego ko i Jisu beto ira na ona sepele sa qai taloa riu veidia pa ovuku pa Qalili, ko kai minete tinoni lavata sa qai tuti koko vei pa Qalili, pa Jiudia, 8 pa Jerusalema, pa Idumea, pa kai karovona pa Jodani, beto pa vailivutaidi pa Turosi beto pa Sidoni. Ira doru aipira sa qai nongoroniria sira doru roiti sa roitiniria isa, ko qai vaikamu lame tana. 9 Ko totonai sa pojaniria i Jisu sira na ona sepele ko mai vatana vakole vania sa kai koaka sau ura qai soku jola sira na tinoni ko kita mai jupe vaiamunia ira. 10 Ura soku jola sira na tinoni sa salanaria isa ko ira na tinoni vagaurudi sa qai jujuku laoa sisa ko vei ko mai ulia sisa qarigu. 11 Ira na tinoni sa koleria na gagala ikeredi ba tonai qai batia i Jisu poni sa qai vukele kole pa moena isa beto qai vevela votu, pira qarigu, &lt;&lt;Ao sa na Tuna na Tamasa!&gt;&gt; qarigu. 12 Ba sa paranga suquturia i Jisu sira na gagala ikikeredi ko maike pojai ira sa na veveina isa sau.

I Jisu sa Vileria ira ka Manogarua Tinoni Tagarunudi

(Matiu 10.1-4; Luke 6.12-16)

13 Ego sa sagere sae pa kai kubo si Jisu beto sa kuku vaikamuniria sira sa nyoroguaniria ko mai tutia, ko qai vaikamu lao tana sira. 14 Ko sa vileria i Jisu sira ka manogarua beto sa gigalaniria na tinoni tagarunudi sira, ko mai suvere tavitia isa beto ko mina garunu riuniria ko mai tarae sau. 15 Beto sa vaniria na neqi ko mai ijiju pale tomate ikikeredi sau.

16 Ko aipira sa na isongodi ira ka manogarua sa vileria i Jisu: i Saimone (isa sa vakukunia i Pita), 17 i Jekopi beto i Jone karu tuna i Zebeti (ira sa gigalaniria Boneage, na ginuana sa na tuna na paka oka), 18 i Aduru, i Pilipi, i Batolomiu, i Matiu, i Tomasi, i Jekopi na tuna i Alepiasi, i Tadaeasi, i Saimone isa perangana sa somanana talea na qavuna Romu, 19 beto ko i Jiudasi Isikarioti isa na tinoni sa gabala kanai i Jisu.

I Jisu beto i Beelizebulu

(Matiu 12.22-32; Luke 11.14-23; 12.10)

20 Ego tonai sa kamu pa ruma si Jisu sa qai kamu vaitakoi tugu sira na minete tinoni ko i Jisu beto ira nona sepele sa qaike boka teku totoso ko bai tetekudia. 21 Totonai sa qai lame sira na turana ko mai ragata toni variua si Jisu qarigu, ura qai nongoronia sa sa tei tuturu tu sa na tinoni ina qarigu sira kaki. 22 Beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau na lagere veidi pa Jerusalema sa qai kole popojai, pira qarigu, &lt;&lt;Sa kolea i Beelizebulu beto pa neqi tana na bangaradi ira na tomate sa sa boka ijiju paleria na tomate sa na tinoni api,&gt;&gt; qarigu.

23 Poni sa kuku tekuria i Jisu sira qai vaivagigalainia na Vavanau ko sa vavakato vaniria na vavakato vavapada, pira sau, &lt;&lt;Ai vei i Setani mina boka iju variua tu si Setani mekana? 24 Na binangara sa vaipipikatai mulenia mekana sa kode minake boka turu vaneqi. 25 Beto na tatamana sa vaipipikatai mulenia mekana sa kode mina tajejegara. 26 Ko vei i Setani mina kana mulenia mekana beto mina vaipipikatai mekana, sa minake turu vamauru sisa goto kode mina manyao gu sisa.

27 Beto ko kepore sa kai tinoni mina boka soqolo tome lao pa leo ruma tana tinoni neqina ko mina iko tekuria sa na sakasava tana vei bi oqoro piu vakole momoea mai tu sa na tinoni neqina api. Momoe sa mina piu vakolea mai tu isa sa na tinoni neqina api, beto sa mina boka iko vapuputia isa sa na sakasava pa ruma tana.

28 Ma poja sosotonigou ara sagou: kode mai boka taleoso gu sa doru sela bai roitiniria ira na tinoni beto doru vamoroanana na Tamasa qai poja votuniria. 29 Ba na tinoni sa vamoroania na Gagala Tabuna sa minake taleoso kamua na kamua, ura isa sa tei roitinia tu sa na sela kole jolana,&gt;&gt; sau si Jisu.

30 Inara sa vaivagigalai vei si Jisu ura kaki tinoni sa pira qai kole paparanga vei, &lt;&lt;Sa kolea na gagala ikikerena sa na tinoni api,&gt;&gt; qarigu.

Na Tinana beto ira na Tasina i Jisu

(Matiu 12.46-50; Luke 8.19-21)

31 Ego na tinana beto ira na tasina marene i Jisu sa qai kamu. Ko qai turu pa sesebe ruma isa beto qai garunu tomenia sa na nongoro ko mi votu lame si Jisu qarigu. 32 Na vaikamu tinoni sa qai korapa toqo vavailivutainia si Jisu ko ira kaki sa qai paranga laoa sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Qokolo, na tinamu beto ira na tasimu marene sa pa peguru ko qai korapa nyaqogo sao,&gt;&gt; qarigunia si Jisu.

33 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;I sei sa na tinaqu beto ko ira sei sira na tasiqu marene ara?&gt;&gt; sauniria.

34 Beto sa doro vailivutainiria sira qai toqo pa vavailivutaina beto pira sauniria, &lt;&lt;Doro! Aipira tugu sira na tinaqu beto na tasiqu marene ara. 35 Na tinoni sa roitinia isa vei sa nyoroguania na Tamasa sa isa tugu sa na tasiqu marene, na luluqu rereko, beto na tinaqu ara,&gt;&gt; sau sisa.

4

Na Vavakato Vavapadana na Kiko

(Matiu 13.1-9; Luke 8.4-8)

1 Ego sa podalai vaivagigalai mule pa poanana pa ovuku Qalili si Jisu. Ko na minete tinoni lavata sa qai vavaikamu lame tana, ko sa lao tu koi ko sa toqo pa kai koaka titina pa kolo, goto ira na minete tinoni sa qai turu pa poanana. 2 Ko sa kole vagigalainiria isa sa soku vavakato vavapada. Ko pa ona vaivagigalai sa pira sa vavavakato vei.

3 &lt;&lt;Mu vainongoro ko! Koleona sa kai tinoni umuma sa votu riu vavuvusuria na kiko. 4 Ko tonai sa kole vavavuvusu isa, sa kaki kiko sa qai vukele lao pa lodaka soana ko qai kamu na manugu ko qai tobiki gani betoria na gadia. 5 Kaki kiko sa qai vukele pa bubuturu ketakoi sake mota na peso, ko qaike ruavo tugu na pidokodi ura sake soku na peso. 6 Ba totonai sa sagere na tapo ko sa alangaria poni sa qai malei matedia, ura sake gore vakori na bageredi. 7 Kaki kiko sa qai vukele lao pa eqa sa kolea na gasoro vavaioka, ko tonai qai pidoko sa na kiko, sa na gasoro vavaioka sa amu tariria ko qaike vua. 8 Goto kaki kiko sa qai vukele lao pa peso jongana ko qai pidoko beto qai toa sae ko qai vua vuvungu. Ko kaki qai vua uengavulu, kaki vonomongavulu, beto kaki sa kai gogoto tu,&gt;&gt; sau si Jisu.

9 Beto sa pira sau, &lt;&lt;Na tinoni sa pore na talingi nonongorona sa mi vainongoro!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vagisona na Vavakato Vavapada Sosoto

(Matiu 13.10-17; Luke 8.9-10)

10 Ego totonai sa korapa suvereona mekana si Jisu, sa qai lame sira kaki tinoni qai tututia isa beto ko ira ka manogarua sepele ko qai nanasania sa na ginuana na vavakato vavapada api. 11 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Agou qu tei taiania tu sa na gigalai paena na veveina na binangara tana Tamasa, goto ira qai sou tana sa doru gigalai sa qai tekuria pa vavakato vavapada gu. 12 Ko sa gore votu sa na ginuana na Kukuti Tabuna:

&lt;Mai dogoro ko mai dodogoro

ba maike batia,

mai nongoro ko mai nonongoro

ba maike vakaberia.

Ura kita mai gabala

ko mai taleosoniria,&gt;* sau,&gt;&gt;

sauniria i Jisu sira.

I Jisu sa Ruvatia na Vavapadana na Kiko

(Matiu 13.18-23; Luke 8.11-15)

13 Beto pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai sa vei, quke vakaberia tu agou sa na vavakato vavapada api? Ego ko inara sa vei sa kode munake boka tugu vakabereria agou sa doru vavakato vavapada. 14 Na tinoni umuma sa sa vavuvusia sa na paranga. 15 Ira kaki tinoni sa qai vei ira na kiko qai vukele lao pa lodaka soana, ketakoi sa tavavuvusu na paranga. Ko tonai qai nongoria sa na paranga poni sake ruavo tugu lame teku palea i Setani sa na paranga sa tavavuvusu pa bulodi. 16 Ira qai vukele pa peso bubuturudi sa ira na tinoni isa tugu qai nongoria na paranga poni qaike ruavo teku ngangali qeqerania, 17 beto sa kepore na bageredi mekadi ba qai toa vakakasa tu iapeki totoso. Ba tonai qai gosoro taleni tapata beto na vaikomiti sa na paranga, poni sa qaike ruavo tugu vukeledi. 18 Ira kaki mule sa ira qai tavavuvusu pa vaikorapaidi na gasoro vavaioka. Pira sa ira qai nongoria na paranga, 19 ba na takulangana na susuvere pa kasia gusu, na nyoroguadi na isisongo pa peso, beto na nyonyoroguadi mule kaki sakasava mule sa qai tomeria na bulodi. Ko sa amua na sakasava pira sa na paranga ko sake boka vua. 20 Goto ira qai tavavuvusu pa peso jongana sa ira na tinoni qai nongoro vakoititiria beto qai teku vakatapia ira sa na paranga. Ko ira sa qai vua vuvungu: kaki uengavulu, kaki vonomongavulu, beto kaki sa kai gogoto tu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Juke sa Opo taria na Besini

(Luke 8.16-18)

21 Beto pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai sa vei, na juke sa sa tapogoso tome pa ruma ko mina tavakole pa kauru kadakita babi pa kauru sape puputana? Dai! Pa ona totoqona tu sa na ona laona mina toqo sisa. 22 Doru sakasava qai kole vapae sa mai bola votu, beto doru sakasava qai kole golomo sa mai votu lame pa kakaberena. 23 Na tinoni sa pore talingi nonongorona sa mi vainongoro!&gt;&gt; sau si Jisu.

24 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Mu viloto vatalea sisa qu nongoria. Isa tugu na pada qu vaiiania sa isa tugu sa na pada muna taiania agou, beto mina jolania mutugu isa sa muna tekua agou. 25 Ura isa sa koleona na ona sa na motana mina taia vatamonia. Goto na tinoni sa keporeona sa isa tugu iapeki sa isongia isa ba mina taragata variunia tugu sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavapadana na Kiko sa Pidoko

(Matiu 13.32-34; Luke 13.18-19)

26 Beto sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Na binangara tana Tamasa sa sa vei puputa kai tinoni sa ipaporoniria pa peso sa na kiko, 27 beto sa puta mumagana na bongi beto sa kamua na rane poni sa dorava. Qai pidoko beto ko qai toa sa na kiko, ba isa mekana ba sake gigilai sa ai qai vei beto qai toa sira na kiko pira. 28 Na peso gu mekana sa vatoaia sa na umuma ko qai vua: momoe sa votu lame na equruna, beto qai lavata sa na talingidi, beto qai mamatua sa na talingidi na vuiti. 29 Ko tonai qai matua sa na vuvua poni sa sa garunuria isa sira na tinoni ababu ko qai lao ababu, ura sa kamua gu sa na totoso ababu,&gt;&gt; sau si Jisu.

30 Beto sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Na sa tana vavapadania gita sa na binangara tana Tamasa? Babi ai vavakato vavapada veveina sa tana vavakato vakaberenia gita sisa? 31 Sa vei gu kai kiko masitadi sisa. Sa ikete jolania doru kiko pa kasia gusu sa na kiko isa, 32 ba tonai sa tauma pa peso poni sa toa sae ko sa lavata jolaniria sira doru umuma. Ko sa kakae lalavata ko ira na manugu qai tatava kamu ko qai roiti dia alale na vovori pa kaedi sa ongongu,&gt;&gt; sau si Jisu.

33 Soku vavakato vavapada vevei pira sa sa vavakatoniria i Jisu tonai sa kole ule vaniria na paranga. Ko sa vavakatoniria sa isa vei qai boka nongoro vakaberia ira. 34 Doru ona vaivagigalai sa sa vakoleria pa vavakato vavapada sisa tonai sa vavakato tadira doru. Totonai tu sa suvere tavitiria mekana sira na ona sepele sa sa ule vakakabere vaniria sa doru kai sa.

I Jisu sa Vabulea na Ranebongi

(Matiu 8.23-27; Luke 8.22-25)

35 Ego totonai sa gore na veveluna na rane isa, sa i Jisu sa parangaria sira nona sepele, pira sauniria, &lt;&lt;Aria ko ta karovo lao pa kai karovona na ovuku,&gt;&gt; sau. 36 Ko qai loaia sa na minete tinoni ko qai koi pa koaka sira na sepele ko qai tonia si Jisu sa tei koiona tu pa koaka. Kaki koaka ba qai korapa titidia tugu ketakoi. 37 Tonai qai toka karovo sa kai gava lavata sa rajaria beto sa taloloku taria na ololobagea sa na koaka ko sa pugelia na kolo. 38 Ba i Jisu sa tarubatunia kai tarubatu ko sa korapa putagana pa tatavana na koaka. Ko qai lao jou vadoravia sisa beto pira qarigunia, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai! Ta mate taqeu sa gita! Ai vei sake vatakulangigo ao sa vei inara?&gt;&gt; qarigunia.

39 Poni sa tatakole si Jisu ko sa tokea sa na gava beto pira saunia na kolo, &lt;&lt;Bule! Mu noso!&gt;&gt; sau. Tonai sa sa noso sa na gava beto sa bule elava sa na kolo.

40 Beto pira sauniria sira na ona sepele, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu matagutu tu? Oqoro pore tugu na miu rarange sagou?&gt;&gt; sauniria.

41 Qai matagutu vivitigi sira ko qai kole vavainanasa mekadi, pira qarigu, &lt;&lt;Ko i sei tu sa na tinoni api ko ira tu na gava beto na kolo ba qai nongoria tugu nona paranga?&gt;&gt; qarigu sira.

5

I Jisu sa Salania na Tinoni sa Kolea na Gagala Ikikerena

(Matiu 8.28-34; Luke 8.26-39)

1 Ego ko qai lao paro sa pa kai karovona na ovuku pa Qerasini. 2 Ko isa tugu sa taloa pa koaka ko sa paro si Jisu, sa kai tinoni sa kolea na gagala ikerena sa votu koko lame vei pa bevi vavaigolomodi ko sa lame gosoria si Jisu. 3 Na susuverena pa bevi vavaigolomodi sa na tinoni api, ko qai podeke piuni seni tu ba kepore tugu kai tinoni bi boka piu vakolea. 4 Soku totoso qai tei pikoni seni tu na nenena na limana ba sa rabutu papaleniria sira na seni pira beto sa piara paleria sira na aeana pa nenena. Kepore kai tinoni bi neqi jolania ko bi boka tale vamomosia. 5 Na rane na bongi sa sa kole gu biulai lao lame pa bevi vavaigolomodi beto pa kukubo ko sa kole gu lukana uui beto sa kole vapapaleka mulenia na papatu.

6 Ko sa batia pa souna tu isa si Jisu, poni sa abutu totoai lao opo toqo sori tutungu pa moena isa. 7 Ko sa vevela votu, pira sau, &lt;&lt;Na sa na mua ginugua taqu ara sao Jisu na Tuna na Tamasa Ululuna Jola? Pipaqu tana Tamasa, ao munake vakilasasiu ara sao!&gt;&gt; sau. 8 Ura perangaina tu qi tei poja veinia tu pira i Jisu sisa, &lt;&lt;Gagala ikeremu, mu votu riu tana tinoni api sao!&gt;&gt; tei qiunia tu.

9 Ko sa nanasia i Jisu sisa, &lt;&lt;I sei na isongomu sao?&gt;&gt; saunia.

Poni sa paranga sisa, pira sau, &lt;&lt;I Joatina sa na isongoqu ara, ura na joa sagei,&gt;&gt; sau sisa. 10 Ko sa tepa totoka vivitigia isa si Jisu ko mike iju votuniria pa gugusu isa sira na gagala ikikeredi sau.

11 Ego qai korapa nyunyubele gaganigadia pa kai kalena na kubo ketakoi sa kai godo borogo. 12 Ko qai tepa totoka vivitigia ira na gagala ikikeredi si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Mu garunu laonigei tadira na borogo pori, ko me lao tomeria ira,&gt;&gt; qarigu. 13 Poni sa vamalumuria isa sira, ko qai votu taloa tana tinoni sa na gagala ikeredi ko qai lao tomeria sa na borogo. Ko na godo borogo doruna, na anyedi karu tina, sa qai tulai gore sa na taba mamavarana ko qai gore kuju mate betodia pa leo kolo.

14 Ko ira na tinoni qai kopuniria na borogo pira sa qai uku riudia ko qai lao vavakatonia pa gugusu beto pa vailivutaina ketakoi. Ko qai lame sira na tinoni ko mai dogoria sa na sakasava sa pidoko qarigu. 15 Tonai qai lame kamu tai Jisu sira, sa qai batia ira sa na tinoni perangaina qai tomea mai na joa tina gagala ikeredi. Ba kopira sa tei popoko vataleona tu beto sa tei tavagigalana tu ko sa korapa toqona sa na tinoni isa. Ko qai matagutu sira na tinoni. 16 Ira qai somana batia isa qai vei na godo borogo beto na tinoni sa tomea na gagala ikeredi api sa qai vavavakato vaniria sira na goto tinoni.

17 Ko ira na tinoni qai tepa totokai si Jisu ko mi iolo votu pa dia gugusu qarigunia. 18 Ego ko totonai mi koi pa koaka sau si Jisu, poni sa sa lame ko sa tepa totoka tai Jisu sa na tinoni qai koni loai na gagala ikeredi api ko mi tutiaona i Jisu sau. 19 Ba i Jisu sake vamalumia, goto pira tu saunia, &lt;&lt;Dai, mu mule lao pa mua gugusu tadira na turamu ko mu ule vaniria sa na roiti poreveveina sa roiti vanigo na Bangara beto na veveina na vairoqu vaitokai sa vadogoronigo,&gt;&gt; saunia. 20 Ko sa taloa riu sisa ko sa podalai vevelania gu pa doru gugusu pa ia pa Manogagusu isa sa na roiti sa roitiniria i Jisu tana ko qai gabara beto sira doru tinoni.

Na Tuna Rereko i Jaerasi beto na Rereko sa Ulia na Poko ti Jisu

(Matiu 9.18-26; Luke 8.40-56)

21 Ego tonai sa karovo ligu lao pa kai kalena na ovuku si Jisu, poni sa kai minete tinoni lavata sa qai lame vaiamunia sisa pa poanana pa ovuku. 22 Pa totoso tugu isa sa lame sa kai tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, na isongona i Jaerasi. Tonai sa batia isa si Jisu, sa lao gona toqonia pa nenena isa, 23 ko sa tepa totokai isa sisa, pira saunia, &lt;&lt;Na tuqu rereko sa sa korapa ala lao vei pa mate. Mu lame vaoponia na limamu, ko mu alo mulenia nona toa!&gt;&gt; saunia. 24 Poni sa tutia isa si Jisu.

Ego kai minete tinoni lavata sa qai tutia isa ko qai jupe vaikalenia sisa. 25 Sa korapa tugu pa vaikamu tinoni ketakoi sa kai rereko sa kole variu orungu laona gu pa korapana manogarua aoro. 26 Na rereko api sa tei dori kole gosoria tu soku tapata pa kopu tadira na tinoni vaisalana beto doru kai ona isisongo sa gona paleniria pa kole nyaqo solata, ba sake isongo jonga podeke tu goto tonai sa sa viva tu lalaona sa na tapata tana. 27 Tonai sa nongoronia na rereko api sa na veveina i Jisu, sa sa tuti ligu pa leo vaikamu tinoni sisa ko sa ulia sa na poko tai Jisu. 28 Ura pira qi kole roroqu golomo vei pa bulona sisa, &lt;&lt;Vei mana ulia gu ara sa na poko tana, sa kode mana tasalanaqua gu sara,&gt;&gt; sau. 29 Ko isa tugu sa ulia isa sa na poko tai Jisu, sa totonai tugu sa nosona sa na orungu, beto sa vagigilai pa tinina sa sa tei tasalana tu sisa pa nona mo sau. 30 Pa totoso tugu isa sa vagigilai mekana i Jisu sa na neqi sa votu riu pa tinina. Ko sa balinga mulea sa na vaikamu tinoni ko sa nanasaria, pira sau, &lt;&lt;I sei sa ulia na poko taqu?&gt;&gt; sau.

31 Poni qai paranga tu sira nona sepele, pira qarigunia, &lt;&lt;Qu batiamua ao sa na rave tinoni qai jupe vavaiamunigo, ba ai sa vei ko qu nanasa tu, &lt;I sei sa ulisiu?&gt; qugu tu,&gt;&gt; qarigu sira.

32 Ba sa kole tugu doro vailivutai i Jisu ko mi batia sa na rereko sa ulia isa sau. 33 Sa vagigilai na rereko api sa na salana sa gore votu pa tinina ko sa matagutu neneqere, ko sa lao gona toqonia pa moena i Jisu ko sa ulenia gu isa sa na vavakato doruna. 34 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Tuqu, na mua rarange sa tei salanigo tu. Mu lao pa bule beto mu tasalanamua tu pa mua tapata,&gt;&gt; saunia.

35 Totonai sa korapa paranga si Jisu, sa qai bobola kamu gu sira kaki tinoni na koko lame veidi pa ruma tai Jaerasi na tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, ko pira qarigunia si Jaerasi, &lt;&lt;Na tumu rereko sa kopira sa tei mate tu. Kita vapavu lame goboria na tinoni vaivagigalai,&gt;&gt; qarigu sira.

36 Ba i Jisu sake pavu nongoria sa na paranga qai pojai ira, goto tonai sa pira saunia gu sa na tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, &lt;&lt;Muke matagutu, mu vasosoto gu,&gt;&gt; sau sisa.

37 Ego ko kepore sa kai tinoni sa vamalumu tutia isa, goto mekadi gu ira Pita, i Jekopi beto ko i Jone na tasina gu i Jekopi. 38 Tonai qai lame kamu pa ruma tana tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, sa sa batia i Jisu sa na rura takulangadi ira na tinoni qai roroma beto qai lukana kekebo. 39 Ko sa tome sisa ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu rura takulanga beto qu korapa kekebo roroma tu sagou? Na koburu ina sa sake mate, goto sa korapa putagana gu,&gt;&gt; sauniria. 40 Tonai sa paranga vei isa poni sa qai avavunia ira na tinoni sisa.

Ego ko sa iju vavoturia i Jisu sira doru, goto na tinana gu beto na tamana na koburu beto ira kue ona sepele gu sa sa toni tomeniria ketakoi sa kole na koburu. 41 Beto sa arua i Jisu sa na limana na koburu beto pira saunia, &lt;&lt;Talita, kumi,&gt;&gt; sau (Na ginuana sa, &lt;&lt;Ngore, qa parangigo ara sao, mu tatakole!&gt;&gt; sau). 42 Pa totoso tugu isa sa tatakole sa na rereko ikete api ko sa reregeona, ura sa tei manogarua aorona tu sa na rereko isa. Ko qai gabara vivitiginiria sira na tinoni. 43 Ba sa naqu vaneneqiria i Jisu sira ko maike vavakatonia tana kai tinoni sa isa vei sa taroiti alepi sau. Beto sa garunuria ko mai vania kaki sava sa na koburu rereko ko mi tetekuona sauniria.

6

I Jisu qai Kilu Pale pa Nazareti

(Matiu 13.53-58; Luke 4.16-30)

1 Ego i Jisu sa taloa pa gugusu isa ko sa lao pa gugusu ketakoi sa lavata sae ko ira na ona sepele qai tutia lao sisa. 2 Totonai sa kamua na rane Minere, poni sa podalai vaivagigalai pa ruma vavaikamuna sisa.

Ko ira doru qai nongoria isa sa qai gabara vivitigi, ko pira qarigu, &lt;&lt;Pai koko veidi sa na roroqu pira? Na gigalai sa sa isongia sa na tinoni api? Ko na roiti vaivagabaradi tu ba sa roiti votuniria! 3 Na kamada gu sapi! Ko na tuna gu i Mere beto ko na tugadi gu ira Jekopi, Josesi, Jiudasi beto i Saimone sapi! Na luluna rereko ba qai korapa gu inara!&gt;&gt; qarigu sira. Ko qaike tavaraguania ira si Jisu.

4 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Na tinoni kokorotai sa doru eqa sa tapangaga gu, goto pa ona gugusu ketakoi sa lavata sae gu ko tadira na turana beto pa ona tatamana gu mekana sa sake tapangaga,&gt;&gt; sauniria. 5 Ko sake boka roitiniria ketakoi isa sira na roiti vaivagabaradi, goto ira kaki tinoni qai mo gu sa vaoponiria na limana ko sa salanaria. 6 Ko sa gabarania i Jisu sa veveina sa keporeniria na vinasosoto ira.

I Jisu sa Garunuria ira ka Manogarua Sepele

(Matiu 10.5-15; Luke 9.1-6)

Ego sa lekogoria i Jisu sira na gugusu pa vailivutaina ketakoi ko sa kole vaivagigalai. 7 Beto sa kuku vaikamuniria isa sira ka manogarua ona sepele ko sa okoto pikata varuaria pa kai reregena, sa vaniria na neqi ijudi ira na gagala ikeredi, beto sa garunu variuria. 8 Ko sa pojaniria tugu ko maike pogosia kai sa pa dia rerege lao, goto na dia opata gu. Maike pogoso besa, na mane, beto na poata ininamane sauniria. 9 Mai vasaeria gu na dia sadolo, goto maike vasae tamoi poko sauniria. 10 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Tonai muna tavakamu pa kai ruma, sa muna suvere gu ketakoi tinganai muna taloa riu pa ia isa sagou. 11 Ira kaki gugusu bai daidia vakamugou beto bai daidia nongorogou, sa mu turu loa pale sa na gugusu isa beto mu tavusu paleria sira na kavuru peso pa nenemiu. Ko isa sa na vinagigilana kode mai tavakilasa sira,&gt;&gt; sauniria.

12 Ko qai taloa riu taraenia sa ira na tinoni mai gabala loiria na dia sela qariguniria, 13 qai iju vovotu paleniria soku tomate ikikeredi, beto qai oraniria na oela sira na soku tinoni qai mo ko qai salanaria.

Na Mate ti Jone Paputaiso

(Matiu 14.1-12; Luke 9.7-9)

14 Ego sa nongoroniria i Herodi na bangara sira doru sakasava vei sa roitiniria i Jisu, ura na isongona isa sa sa tagigila doru gugusu. Ko ira kaki tinoni ba pira qai paparanga vei, &lt;&lt;I Jone Paputaiso sa sa tei turu mule tu qarigu. Ko sa soni vei sa qai roiti tana sira na roiti vaivagabaradi,&gt;&gt; qarigu.

15 Ba ira kaki sa aipira tu qai paranga vei, &lt;&lt;I Elaija sapi!&gt;&gt; qarigu.

Beto kaki goto sa pira tu qarigu, &lt;&lt;Kai tinoni kokorotai sapi, kai veveina ira na tinoni kokorotai pa moa sina!&gt;&gt; qarigu.

16 Ko tonai sa nongoria inara qai paranga vei sira, sa sa paranga si Herodi, pira sau, &lt;&lt;Isa tugu i Jone Paputaiso qa tei kujukia tu ara sa sa turu mule!&gt;&gt; sau.

17 Ura i Jone sa perangaina tu i Herodi tugu mekana qi garununi tinoni ko qai piu vatomea pa ruma vaipiu. Na ginuana sa tapiunia i Jone sa na veveina gu i Herodiasi. I Herodiasi sa na maqotana tu i Pilipi isa na tasina gu mekana i Herodi, ba qi alavia tu nona i Herodi si Herodiasi. 18 Ko i Jone tugu qi kole manoga popojania si Herodi, pira qiunia, &lt;&lt;Nake tavamalumuna pana Vavanau sa vei ao qu suvere tavitia na maqotana na tasimu,&gt;&gt; qiunia. 19 Ko i Herodiasi qi puku vakolenia pa bulona sa api ko qi nyogua vamatea si Jone, ba qike boka. 20 Ura i Herodi ba qi matagutunia si Jone ura qi gigilaiona sa i Jone sa kai tinoni tuvisina beto na liosona sisa ko sa vei sa qi kopu vasarenia sisa. Ko tonai qi nongoria sa na paranga ti Jone sa qi rura tugu, ba qi kole nongoro qeqerania tugu sisa.

21 Ego tonai qi kamu sa na rane podo ti Herodi sa sa qi tekua na totoso jongana si Herodiasi. Qi roitinia i Herodi sa kai vavolo rane podo beto qi soruria sira na iviva lalavata pa qavuna, ira na kutadi ira na tinoni vaipera, beto ira na ivivadi ira na bubutu tinoni pa Qalili ko qai lao somana teteku. 22 Ko pa vaikamu isa qi tome lao pepeka sa na tuna rereko i Herodiasi, ko qi vaqerai si Herodi beto ira na tinoni qi soruria.

Ko qi paranga lao tana koburu rereko sa na bangara, pira qiu, &lt;&lt;Mu tepanisiu isa qu nyoguania. Ara mana vanigo sa na mua nyorogua,&gt;&gt; qiunia. 23 Beto qi maulu lao tana rereko, pira qiu, &lt;&lt;Ai tu sakasava veveina sa muna tepai ao, ba kode mana vanigo gu. Bi na kobuna na qua binangara bugu tu sao, ba jongana gu!&gt;&gt; qiu sisa.

24 Poni qi votu lao nanasia na tinana sa na rereko api, pira qiunia, &lt;&lt;Na sa sa mana tepai ara,&gt;&gt; qiunia.

Poni qi oe lao sa na tinana, pira qiu, &lt;&lt;Na batuna i Jone Paputaiso, mugunia,&gt;&gt; qiu.

25 Poni qi sisiqarai mule lao tana bangara sisa ko pira qiu, &lt;&lt;Qa nyoguania ko mu petania pa peleita sa na batuna i Jone Paputaiso beto mu pogoso lame vanisiu kopira tugu,&gt;&gt; qiunia.

26 Qi takulanga vivitigi tugu na bulona sa na bangara, ba qi tei maulu tu pa moedi ira na iviva lavata sisa ko qike boka dainiaona sa na tepa tana rereko. 27 Ko pa totoso tugu isa qi garunia i Herodi sa kai tinoni kopu tadira na solodia ko mi pogoso lamenia sa na batuna i Jone qiunia. Ko qi lao sa na tinoni isa ko qi kujukia pa ruma vaipiu si Jone, 28 beto qi petania pa peleita ko qi pogoso lame vania sa na rereko. Ko na rereko api qi tekua ko qi pogoso laonia tana tinana. 29 Totonai qai nongoro sira na sepele ti Jone sa qai kamu pogosia ira sa na kokobu tinina i Jone Paputaiso ko qai lao golomia pa kai bevi vavaigolomona.

I Jisu sa Vatetekuria ira ka Lima Tina Tinoni

(Matiu 14.13-21; Luke 9.10-17; Jone 6.1-14)

30 Ego qai mule vaikamu tai Jisu sira ka manogarua tinoni tagarunudi, ko qai vavakato vania isa sira doru sakasava vei qai roitiniria beto qai vaivagigalainiria. 31 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Mei, aria ko ta lao pa kai ia kaloina mekada, ko agou ba mu minere mai,&gt;&gt; sauniria. Ura qai soku jola sira na tinoni qai kamu vaibei, ko i Jisu beto ira nona sepele ba qaike boka teku totoso ko bai tetekudia.

32 Ko qai koi pa kai koaka ko qai lao kai ia kaloina mekadi. 33 Ba ira na kubo tinoni sa qai doro gigalariadia sira tonai qai toka. Ko qai abutu poana sira na tinoni na lame veidi pa doru okoto gugugusu ko qai lao vakujeleria ko qai vera momoedia pa ia ketakoi mai korapa lao paro qarigu ira Jisu beto ira na ona sepele. 34 Tonai sa jorotongana pa poanana si Jisu, sa sa batia sa na minete lavata ko sa roroqu vivitigiria, ura qai vei puputa na sipi kepore na dia sepati. Ko sa podalai vaivagigalainiria soku sakasava i Jisu sira.

35 Ego ko tonai sa gore na vevelu sa qai lame tana sira na ona sepele ko pira qarigu, &lt;&lt;Na ia kaloina sa lani, beto ko sa tei gore tu sa na vevelu. 36 Ko mu garunuria ira na tinoni pira ko mai lao pa gugusu vailivutaidi inara ko mai vaigadia gagani mekadi,&gt;&gt; qarigu sira.

37 Ba sa oe laoria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Dai. Agou tu mu vaniria na tetekuna sira pira,&gt;&gt; sau.

Poni qai paranga sira na sepele, &lt;&lt;Ai vei qu nyoguania ko me lao vaini gagani karu gogoto poata siliva* beto me iaria ko mai teteku qugu?&gt;&gt; qarigu sira.

38 Poni sa sa nanasaria tu i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Ka visa batu bereti qu pogosoria? Mu lao moko dororia,&gt;&gt; sauniria.

Ko tonai qai batia sa pira qarigu, &lt;&lt;Ka lima batu bereti, beto karu igana,&gt;&gt; qarigunia sisa.

39 Poni sa pojaniria i Jisu sira doru ko qai pipikata pa okoto pukuna beto sa qai toqo pa buburu. 40 Ko qai toqo vavaitivi pa okoto dia puku tinoni, kaki pupuku tinoni sa kai gogoto, kaki limangavulu. 41 Beto poni sa tekua i Jisu sa ka lima batu bereti beto karu igana ko sa enga sae pa noka, sa mananiria, beto sa kikiparia sa na bereti beto sa vaniria ira nona sepele ko qai iaria sira na tinoni. Beto sa kikiparia mule sa karu igana beto sa qai iaria mutugu sira doru. 42 Ko ira doru sa qai teteku beto qai pote beto. 43 Beto sa qai aru vavaikamuniria sira na kikipa bereti beto na igana qai kole joladi, ko qai vapugeleniria sa ka manogarua totopa. 44 Ko na anye vaikamudi ira doru tinoni qai teteku sira ka lima tina marene.

I Jisu sa Rerege pa Vuliti Kolo

(Matiu 14.22-23; Jone 6.16-21)

45 Ego sa pojaniria i Jisu sira nona sepele ko mai koi pa koaka ko mai toka lao momoe pa Betiseda pa kai karovona na ovuku sauniria, goto isa sa suvere jola ko sa doro variuria mai tu sira na minete tinoni. 46 Ko pa liguna sa loloa variuria ira poni sa sagere sae pa kai kukubo sisa ko sa vavara.

47 Ko totonai sa gore na vevelu sa na koaka sa tei lao tu pa kokorapa kolo, goto isa mekana sa korapa pa peso tu. 48 Ko sa gele laoniria sa qai korapa vaimategadia na qelu sira nona sepele, ura sa raja koimoa sa na gava. Ko papada vaikorapaina kue ko vonomo koloko vuvugei jonga sa sa rerege pa vuliti kolo ko sa lao kamuria sisa. Ko mi alokata jolaniria sau. 49 Ba totonai qai batia sisa sa korapa rerege pa vuliti kolo, sa palu na tomate qarigu sira ko qai lukana uui tu. 50 Ira doru sa qai bati betoadia ko qai matagutu neneqere beto.

Ba pa totoso tugu isa sa paranga laoria isa sira, pira sauniria, &lt;&lt;Mu varene! Ara gu sapi, muke matagutu!&gt;&gt; sau sisa. 51 Beto sa totonai sa koi lao pa koaka sisa, sa sa bule betona sa na gava. Ko qai gabara vivitigi sira na sepele. 52 Ura qaike doro vakaberia ira sa na ginuana ka lima batu bereti sa vaivatetekunia i Jisu ura sa oqoro revanga na dia roroqu.

I Jisu sa Vaisalana pa Qenesareti

(Matiu 14.34-36)

53 Ego tonai qai karovia ira sa na kolo sa qai lame paro pa ia pa Qenesareti, ko qai vatitia ketakoi sa na dia koaka. 54 Isa tugu qai tete paro sira, sa qaike ruavo tugu doro gigalia ira na tinoni ketakoi si Jisu. 55 Ko qai abuturia ira sira na ruruma tadira na tinoni qai suvere ketakoi beto ko qai okoto pogoso kamu tavitiniria tugu na dia lovu sira na tinoni qai mo. Ketakoi qai nongoronia pa sanu sa korapa i Jisu qarigu poni sa qai vaipogoso lao beto vei tugu ketakoi. 56 Ko pa doruna ia ketakoi sa rijo lao vei i Jisu, bi pa gugusu ikikete babi pa gugusu lalavata, sa qai pogoso kamuniria tugu pa ia mamaketina ketakoi sira na tinoni momoodi beto qai tepa totokai ira si Jisu ko mai ulia gu na uquna nona poko ba jongana gu qarigu. Ko ira doru tinoni moodi qai ulia na uquna nona poko sa qai tasalanadia tugu.

7

Na Vaivagigalai Kolena tadira na Tinoni Jiu

(Matiu 15.1-9)

1 Ego ira na Parese beto ira kaki qai vaivagigalainia na Vavanau na koko veidi pa Jerusalema sa qai vaikamu lame ti Jisu. 2 Qai batiria sira kaki sepele tana qai tetekunia na limadi nake liosodi ura qaike loloqa lima vei qai vaivagigalainia ira na Parese qarigu. 3 Ura ira na Parese beto ira doru tinoni Jiu sa qai kopuniria sira na uana tututidia tadira na dia tite ko qaike teteku sira tonai qai oqoro loqa lima. 4 Beto tonai mai mule pa maketi sa mai ogono valioso mai tu beto sa mai teteku. Beto kubo mule sira na tuti pa dia uana vavalioso vevei pa nyanyanyapa valioso kapa, na raro, na nonobudi, sa qai kopuniria tugu.

5 Ko ira na Parese beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai nanasia si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko qaike tutia tu ira na sepele tamu sira na uana tututidi tadira na oda tite, goto qai tetekunia gu ira sa na limadi nake liosodi?&gt;&gt; qarigu.

6 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Sa sotona gu si Aisea tonai sa ululenia sa na veveimiu agou na tinoni vavabata sesekemiu. Pira sa na paranga sa kutiria isa,

&lt;Ira na tinoni pira sa

qai vatarasaenisiu na beberudi gu,

ba na bulodi sa sou vivitigi taqu.

7 Na goborodi gu sira dia vinatarasaequ ara,

qai vaivagigalainiria na vaivagigalaidi na vinaturu

tadira na tinoni gu,&gt;* sau.

8 Qu loa palenia agou sa na garunu tana Tamasa, ko qu kopu vatataleniria sira na uana tututidi tadira na tinoni gu,&gt;&gt; sau si Jisu.

9 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Qu gigalai jola sagou! Ko qu vakeporea ginuana agou sa na garunu tana Tamasa ko qu vaturu vaneqiria sira na miu uana tututidi mekamiu! 10 Pira sau si Mosese, &lt;Mu pangaganiria ira na tinamiu beto na tamamiu,* beto, na tinoni mina paranga vapirunia na tinana babi na tamana, sa mina tavamate tugu sisa,&gt;* sau. 11 Ba agou qu pojai tu sa vei kai tinoni pira biuniria ira na tinana na tamana, &lt;Na sakasava ba boka tokanigou agou karu sa sa kobani,&gt; biu (na ginuana na paranga api sa nona vaivana madina na Tamasa), 12 poni sa quke vamalumia sisa ko bi tokaniria sira karu tinana beto na tamana qai vaivasevi. 13 Ko pa soana vei inara sa qu vakepore veveinai agou sa na paranga tana Tamasa tonai qu tutia agou sa na miu uana tututidi qu teku isongoria. Ko kubo uana tututi vevei pira sa qu roitiniria agou,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Uana sa Vapajia na Tinoni

(Matiu 15.10-20)

14 Ego sa kuku vaikamu liguniria mule i Jisu sira na minete tinoni ko pira sauniria, &lt;&lt;Mu vainongoro lame sagou doru, ko mu vakaberia sapi. 15 Kepore sa kai sava sa teku tomenia pa tinina na tinoni mina boka vapajia sisa. Goto isa tu sa koko votu lame vei tana tinoni sa sa vapajia sa na tinoni isa. 16 Na tinoni sa pore talingi nonongorona sa mi vainongoro,&gt;&gt;* sau si Jisu.

17 Ego ko tonai sa loaria sira na minete tinoni ko sa lao tome pa ruma sisa, poni sa qai nanasania ira nona sepele sa na veveina na vavakato vavapada api. 18 Poni sa paranga laoria isa sira, pira sau, &lt;&lt;Ko agou ba quke vagogovea tugu sa? Quke vakoinonoa tu agou sa? Kepore kai sava sa teku ponyolia na tinoni sa sa vapajia nona toa. 19 Ura sake tome pa bulona na tinoni sisa goto pa borina gu, beto sa vavotu riu pale gu,&gt;&gt; sau si Jisu. (Ko tonai sa paranga vei inara si Jisu sa sa vakaberia isa sa doru gagani sa qai liosodi beto.)

20 Beto pira sau si Jisu, &lt;&lt;Isa tu sa koko votu lame vei tana tinoni sa sa vapajia sisa. 21 Ura pa leo bulona tu na tinoni qai koko votu lame vei sa na roroqu ikikeredi, na roroiti valulasa, na ikiko, na varivai, 22 na babarata, na muino, na roiti ikikeredi, na nyonyorava, na uana pajidi, na kokono, na vamoroana tinoni, na vatarasae mule, beto na uana duduvilidi. 23 Doru sakasava ikikeredi pira sa qai votu lame vei pa leo bulona na tinoni ko qai vapajia sa na tinoni isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Rarange tana kai Rereko Iviva

(Matiu 15.21-28)

24 Ego sa taloa pa gugusu isa si Jisu ko sa lao pa gugusu pa Turosi.† Ko tonai sa kamu ketakoi sisa, sa sa lao tome pa kai ruma ura sake nyoguania ko bai gigilai ira na tinoni sa na suverena isa ketakoi sau. Ba sake jonga ovo sisa. 25 Koleona pa gugusu ketakoi sa kai iviva rereko sa kolea na gagala ikerena sa na tuna rereko. Ko isa tugu sa nongoronia si Jisu poni sa sa lame gona toqonia pa nenena isa, 26 sa tepai si Jisu ko mi iju pale na tomate ikikerena sa kole tana tuna rereko sau. Ego na iviva rereko api sa na tinoni karovona tu, ko na podona keta pa kale Poinikia tu pa gugusu pa Siria.

27 Poni sa oe laoa i Jisu sa na rereko api, pira saunia, &lt;&lt;Momoe sa ira na koburu mai tu sa mai teteku, ura sake jonga sa bai tateku sira na gagani tadira na koburu ko bai tagona lao vaniria na sie,&gt;&gt;‡ sau sisa.

28 Ba sa oe lao tu sa na rereko, pira sau, &lt;&lt;Bangara, ira na sie pa kauru tevolo ba qai memeagadia gu sa pa vuvusu gagani qai vavukeleria ira na koburu,&gt;&gt; sau sisa.

29 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ego vei muna oe vei inana sao, sa jongana mu mule laomua pa mua ruma ropi. Na tomate ikikerena sa sa tei taloa tu tana tumu rereko,&gt;&gt; sau sisa.

30 Ko tonai sa mule lao pa nona ruma sisa, sa sa batia na tuna rereko sa tei loai tu na tomate ikikerena ko sa korapa koleona pa ona lovu sisa.

I Jisu sa Salania sa kai Tinoni Kikiqilina

31 Ego sa taloa pa gugusu pa Turosi si Jisu ko sa rerege vei pa gugusu pa Sidoni, beto sa gore vei pa Manogagusu ko sa lao pa ovuku pa Qalili. 32 Ko tonai sa qai toni kamunia ira kaki tinoni sa kai tinoni kikiqilina beto na popokana sake boka paranga vatale, ko qai tepa totokai si Jisu ko mi vaoponia na limana qarigu.

33 Poni sa varijoa pa vaikamu tinoni ko sa toni kalenia mekana i Jisu sa na tinoni api, beto sa totunia pa leona karu talingina na tinoni api sa na kakarusuna, beto sa odolo taria na kakarusuna beto sa totunia pa meana na tinoni api. 34 Beto sa enga sae pa noka, sa vagorea kai vasaenga lavata, beto pira saunia sisa, &lt;&lt;Epata!&gt;&gt; (na ginuana na paranga api sa &lt;&lt;Mu revanga tu!&gt;&gt; sau). 35 Pana totoso tugu isa sa tavonga sa na talingina na tinoni isa, beto na meana sa puku tari sa sa taruvata, ko sa paranga vataleona.

36 Beto sa naquria i Jisu sira na tinoni ko maike vavavakatonia sa na roiti api sauniria. Ba tonai sa naquria i Jisu poni sa tonai sa qai gigiri tugu vavaqatania ira na tinoni sa na veveina isa. 37 Ko qai gabara vivitigi beto sira doru, ko pira qarigu, &lt;&lt;Doru sakasava sa sa roiti vajonga betoria sa na tinoni api. Ko ira tu na kiqili ba sa vanonongororia beto ira na poka ba sa vaparangaria,&gt;&gt; qarigu.

8

I Jisu sa Vatetekuria ka Made Tina Tinoni

(Matiu 15.32-39)

1 Ego kai totoso mule totonai sa sa vaikamu lame sa kai minete tinoni, ko kepore vavagila kai sa bai tekua. Ko sa kuku tekuria i Jisu sira na sepele ko pira sauniria, 2 &lt;&lt;Qa roroqu vitigiria ara sira na minete tinoni pira, ura tei kue ranedi tu qai suvere tavitisiu ko kopira kepore kai sa mai tekua. 3 Vei mana garunu variu buburanaria ara pa dia gugugusu, sa kode mai tabubulo pa soana sa pira. Ko ira kaki pira na dia gugusu ba sa sou jola,&gt;&gt; sau sisa.

4 Poni qai oe laoa ira nona sepele sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Ura pa qega vei pira sa pai mule tana boka teku gagani sa gita beto tana boka vatetekuria sira na tinoni pira?&gt;&gt; qarigu.

5 Poni sa nanasaria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Ka visa bereti qu pogosoria agou?&gt;&gt; sau.

Poni qai paranga sira, &lt;&lt;Ka vitu gu!&gt;&gt; qarigu sira.

6 Poni sa pojaniria sira na minete tinoni ko qai toqo pa peso. Beto sa tekuria sa ka vitu batu bereti, ko sa paranga jonganania, sa kikiparia, beto sa vaniria ira nona sepele ko mai ianiria na tinoni sau. Poni qai roiti vei tugu sira na sepele. 7 Ka visa igana mutugu sa qai pogosoria, ko isa sa mananiria, beto sa pojaniria mutugu ko qai ianiria sira na tinoni. 8 Qai teteku ko qai pote beto sira doru tinoni. Beto sa qai aru vavaikamuniria sa doru kikipa kole joladi ko ka vitu totopa tu sa qai kukura vapugeleniria. 9 Ko na anyedi ira sa sa papada vei ka made tina marene. Pa liguna isa sa vamule riuria i Jisu sira na tinoni. 10 Beto pa totoso tugu isa sa taloa sisa ko sa lao koi tavitiria sira nona sepele pa koaka ko qai toka lao vei pa eqa pa Dalamanuta.

Qai Tepa Roiti Vaivagabaradi ira na Parese

(Matiu 16.1-4)

11 Ego qai lame tai Jisu sa ira na Parese ko qai podalai vaigua lao tana sira. Qai tepai ko mi roitinia isa sa kai roiti vinagigila vaivagabarana koko lagere veina pa noka qarigu. Ko qai vei ko mai podekia qarigu. 12 Poni sa vagorea kai vasaenga lavata si Jisu beto pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu tepai tu na roiti vinagigila vaivagabaradi sagou na sasae tinoni kopira? Ma poja sosotonigou ara sagou: kepore sa kai vinagigila vinasosoto mina taroiti vaniria sira na sasae tinoni pira!&gt;&gt; sau sisa. 13 Beto sa turu loa paleria isa sira ko sa koi ligu pa koaka ko sa karovo laona pa kai kale ovuku.

Sa Vavanau Vabalauria i Jisu sira na ona Sepele

(Matiu 16.5-12)

14 Ego qai roqu mumania ko qaike pogoso vasoku bereti sira na sepele, goto kai memekana gu sa qai surania pa koaka. 15 Ko sa pojaniria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Mu suvere kopu! Mu balauniria sa na vavakovuruni palava tadira na Parese beto ti Herodi,&gt;&gt;* sauniria.

16 Qai kole vavaivavakato mekadi sira na sepele, pira qarigu, &lt;&lt;Sa kepore gada bereti sa sa poja veinigita inara isa,&gt;&gt; qarigu sira.

17 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sa isa qai kole pojai ira, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu korapa tu vavaivavakatonia sa kepore gamiu bereti qugu? Quke vakoinonoa beto quke vagogovea tu agou sa? Sa oqoro tu revanga sa na bulomiu? 18 Na beko koleona na matamiu, ba quke boka babata tu sa? Beko pore talingimiu tu, ba qu oqoro tu tavonga? Quke roqu vakoititia tu agou sa na veveina 19 totonai qa kikiparia ara ka lima bereti ko qa ianiria ira ka lima tina tinoni? Ka visa sa na topa qu vapugeleniria na kikipa kole joladi?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa qai paranga sira, &lt;&lt;Ka manogarua,&gt;&gt; qarigu.

20 Poni sa paranga i Jisu, &lt;&lt;Goto tonai qa kikiparia ka vitu bereti ko qa ianiria ka made tina tinoni ara, sa ka visa topa sa qu vapugeleniria na kikipa kole joladi?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa qai oe lao tu sira, &lt;&lt;Ka vitu,&gt;&gt; qarigunia.

21 &lt;&lt;Ba ai sa vei? Qu korapa oqoro tu vagogovea agou sa?&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Salania na Tinoni Leleqana

22 Ego qai lame kamu pa Betiseda sira Jisu beto ira nona sepele. Ko ketakoi sa qai toni lamenia ira na tinoni sa kai tinoni leleqana, beto qai tepa vivitigia ko mi vaoponia na limana qarigu. 23 Poni sa aru tekua i Jisu sa na limana na tinoni leleqana ko sa toni votunia pa peguruna na gusu. Ketakoi tu sa lao odolo taria isa sa na matana beto sa sa vaoponia na limana beto sa nanasia, pira saunia, &lt;&lt;Ai vei, qu batia tu kaki sakasava?&gt;&gt; saunia.

24 Poni sa enga sa na tinoni api, beto paranga, &lt;&lt;Qa batiria sira na tinoni, ba qai vei gu na gou qai korapa rereregedia,&gt;&gt; sau sisa.

25 Beto sa sa vaopo beinia mule na limana i Jisu sa karu matana na tinoni api. Poni sa sa doro dodola beto sa jonga liguona sa na ona dodoro, ko sa doro vakakabere betoria sa doru sakasava. 26 Beto sa garunu variua pa ona gugusu i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Muneke lao gasa votu pa gugusu pa Betiseda,&gt;&gt; saunia.

I Pita sa Ule Votunia na Veveina i Jisu

(Matiu 16.13-20; Luke 9.18-21)

27 Ego sa taloa riu si Jisu beto ira nona sepele ko qai lao vei pa gugugusu pa Sizaria Pilipae. Tonai qai korapa rerege lao pa soana sa sa nanasaria i Jisu sira nona sepele, pira sau, &lt;&lt;I sei qarigunisiu ara sira na tinoni?&gt;&gt; sauniria.

28 Poni sa pira qarigu sira, &lt;&lt;I Jone Paputaiso sao qarigu sira kaki. Goto kaki sa i Elaija sao qarigu. Goto ira kaki mutu sa kame ira na tinoni kokorotai pa moa sao qarigunigo,&gt;&gt; qarigu sira na sepele.

29 Beto sa sa nanasaria mule isa sira, &lt;&lt;Goto agou i sei qugunisiu sara?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa oe lao tana si Pita, pira sau, &lt;&lt;Ao sa na Karisito,&gt;&gt;† sau sisa.

30 Beto sa naquria i Jisu sira ko maike vavakatonia tana kai goto tinoni sa na veveina isa sauniria.

I Jisu sa Vavakatonia na ona Mate

(Matiu 16.21-28; Luke 9.22-27)

31 Ego ko sa podalai vaivagigalainia tadira i Jisu sa na veveina na Tuna na Tinoni mina gosororia soku vitigi beto mai kilu palenia ira na iviva mamata, na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau ko mina tavamate sisa, ba pa liguna kue rane sa mina turu mule pa mate sisa sau. 32 Ko sa poja lolodakia i Jisu tadira sa sa vei isa. Poni sa teku kalenia i Pita si Jisu ko sa podalai tokea. 33 Poni sa balinga si Jisu ko sa dororia sira nona sepele beto sa tokea si Pita, pira saunia, &lt;&lt;Mu lao pa liguqu Setani! Ao quke korapa roroqua na sakasa tana Tamasa sao, goto tana tinoni gu,&gt;&gt; sau sisa.

34 Beto sa kuku vaikamuniria i Jisu sira na minete tinoni beto ira nona sepele ko pira sauniria, &lt;&lt;Na tinoni sa nyorogua tutisiu ara sa mi roqu muma palenia nona toa mekana, beto mi pogosia na ona korosi ko mi tutisiu ara. 35 Ura na tinoni sa nyorogua kopu vasarenia nona toa mekana sa kode mina saivia tugu sa nona toa. Goto na tinoni sake rabekia na ona toa pa tutiqu ara beto pa vavakatona na nongoro jongana taqu sa mina aloa sa nona toa. 36 Na sa sa mina boka vagavoria na tinoni vei bi gona pale isa sa na ona toa ko bi isongia na kasia gusu doruna? Bi julingai tu! 37 Ko na sa sa mina roitinia isa ko mina boka alo mulenia sa nona toa? Bi mija tu! 38 Na tinoni sa keanisiu ara beto na qua paranga pa sasae tinoni ikikerena beto na selana api, poni sa na Tuna na Tinoni ba mina keania tugu sisa tonai mina lame tavitiria ira na mateana tabuna pa neqi lavata tana Tamasa na Tamana sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

9

1 Beto pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: kaki agou qai korapa turu pira sa maike tei mate tu tinganai mai batia na binangara tana Tamasa mina lame tavitia na neqi,&gt;&gt; sau sisa.

Sa Bei sa na Tinina i Jisu

(Matiu 17.1-13; Luke 9.28-36)

2 Ego sa jola ka vonomo rane, sa sa tekuria i Jisu sira Pita i Jekopi beto i Jone ko sa toni saeniria pa kai kubo ululuna ko qai suvere mekadi ketakoi. Ko pa moedi ira ketakoi sa bei sa na tinina i Jisu. 3 Na ona poko sa keka kikilanga jolaniria doru sakasava qai vakeka veiniria ira na tinoni pa peso. 4 Beto qai bola votu kamuria sira Elaija i Mosese ko qai kole paparangia si Jisu.

5 Ko totonai sa paranga lao ti Jisu si Pita, pira saunia, &lt;&lt;Rabi, sa jongana jola sa qe korapa lani sagei! Ko me roitinia tu ropi kue aqaqo, kame tamu, kame ti Mosese, beto kame tai Elaija, uve?&gt;&gt; sau sisa. 6 Ura qai matagutu vivitigi sira kue ko sake gigilai na sa sa pojai si Pita.

7 Beto sa bola amuria kai lei beto totonai qai nongoria sa kai ovovele koko veina pa korapa lei, pira sau, &lt;&lt;Api sa na Tuqu, isa qa roroqu vivitigia ara. Mu nongoria sisa!&gt;&gt; sau.

8 Poni qai siboro sira ko qai doro vailivutai ba kepore mule sa kai tinoni bai batia, goto mekana gu i Jisu sa korapa suvere tavitiria.

9 Ko tonai qai loai na kubo ko qai korapa oqa votu gogoredia, sa sa naquria i Jisu sira kue sepele ko maike vavakatonia sisa vei qai batia, tinganai mina turu mule mai tu pa mate sa na Tuna na Tinoni sauniria. 10 Ko qai kopu kole kopunia gu mekadi ira sa api, ba qai kole vaigua mekadi sa na sa beka na ginuana sa na turu mule pa mate saunia isa qarigu.

11 Beto qai nanasia sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Ai sa vei ko qai pojai ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa i Elaija mai tu sa mina lame momoe?&gt;&gt; qarigu.

12 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Sosoto tugu i Elaija sa mina lame momoe tu ko mina vatana vatuvisi liguria sira doru sakasava. Ba ai sa vei ko sa pojai tu na Kukuti Tabuna sa mina gosororia soku vitigi beto mina tadogoro vakepore sa na Tuna na Tinoni? 13 Ba ara ma pojanigou, sa tei lame tu si Elaija, ba qai tutini dia roroqu vei qai nyoroguania ira sisa, vei tugu sa tei pojai tu na Kukuti Tabuna,&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu sa Salania kai Koburu Marene sa Kolea na Tomate Ikikerena

(Matiu 17.14-21; Luke 9.37-43a)

14 Ego tonai qai mule gore kamuria sira nona sepele sira Jisu beto ira kue sepele sa toniria, sa qai batia sa kai minete tinoni lavata korapa suvere ketakoi beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai korapa vaigua lao tadira na sepele. 15 Isa tugu qai batia i Jisu sira doru tinoni, sa qai gabara beto qai abutu lao gogoso qeqerania sisa.

16 Beto sa sa nanasaria i Jisu sira na ona sepele, pira sau, &lt;&lt;Na sa sa qu kole vaiguania agou tadira?&gt;&gt; sau sisa.

17 Poni sa paranga sa kai tinoni pa vaikamu tinoni isa, pira sau, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, na tuqu marene ara sa qa toni lamenia tamu, ura sa kolea na gagala ikikerena ko sake boka paranga. 18 Pai tu mina korapa sisa ba tonai mina vakamunia poni sa irunia tu pa peso ko sa dadao tu na mangana, sa garata beto sa totogeoso betona na tinina. Ko qa teparia ara sira na mua sepele ko mai iju votu palenia sa na gagala ikikerena qauniria, ba qaike bokai tu,&gt;&gt; sau sisa.

19 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Agou na sasae tinoni kopira sa kepore sosoto na miu rarange! Ai tu koi vei sovaina vei sa mana kole suvere tavitigou ara sagou! Ai tu koi vei sovaina vei sa mana kole junonigou ara sagou? Mu toni lamenia taqu sa na koburu isa,&gt;&gt; sau sisa.

20 Ko qai toni laonia tana sa na koburu marene isa. Ko isa tugu sa doro lao sa na gagala ikerena api ko sa batia si Jisu, poni sa sasuria sa na koburu marene, ko sa vavukelia ko sa titolo bobokilai tu pa peso, beto sa dadao tu na mangana.

21 Beto sa nanasia i Jisu sa na tamana na koburu, pira sau, &lt;&lt;Ai totoso sa sa podalai veinia isa inara?&gt;&gt; sau.

Poni sa oe lao sa na tamana, &lt;&lt;Sa podalainia na melaluna tu. 22 Ko kubo totoso sa gona laonia tu pa niku beto pa kolo ko mi vamatea sau. Ko vei bu boka ao poni sa mu roroqugei ko mu tokanigei,&gt;&gt; sau sisa.

23 Poni sa oe lao si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Vei bu boka qugu tu ao! Doru sakasava sa sa bokai gu na tinoni sa vasosoto,&gt;&gt; sau sisa.

24 Isa tugu sau i Jisu poni sa sa vevela votu sa na tamana na koburu api, pira sau, &lt;&lt;Qa vasosoto sara, mu tokanisiu ketakoi sake neqi na qua vinasosoto!&gt;&gt; sau sisa.

25 Ego ko tonai sa batiria i Jisu qai abutu vaikamu lame sira na minete tinoni, sa sa tokea isa sa na gagala ikikerena, pira saunia, &lt;&lt;Ao na gagala kikiqilimu na popokamu qa parangigo ara sao ko mu votu riu tana koburu marene api beto ko muneke kamu kole ligua,&gt;&gt; sau sisa.

26 Poni sa kuku uui sa na gagala ikerena ko sa raja vaneneqeria sa na koburu marene api beto sa sa votu taloa tana. Ko sa doro vei na tinoni matena sa na koburu marene api. Ko ira soku tinoni sa qai paranga vei pira, &lt;&lt;Koi, sa tei mate tu sina,&gt;&gt; qarigu. 27 Ba sa arua i Jisu sa na limana na koburu ko sa bako vatatakolea poni sa turuona sa na koburu.

28 Ego ko totonai sa tome pa leo ruma si Jisu, sa qai mavo nanasa golomia ira nona sepele sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko qeke boka tu iju palea agei sa na gagala ikikerena?&gt;&gt; qarigu sira.

29 Poni sa oe lao si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Na sakasava vevei ina sa sake taroiti goboro goto pa vavara gu beto sa boka votu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Poja Beia i Jisu sa na Veveina na ona Mate

(Matiu 17.22-23; Luke 9.43b-45)

30 Ego ko sa taloa ketakoi si Jisu beto ira na ona sepele ko qai jola vei tu pa Qalili, ura sake nyoroguania i Jisu sa bai gigilai ira na tinoni sa ketakoi sa suvere isa sau. 31 Ko sa kole vagigalairia isa sira nona sepele, pira sauniria, &lt;&lt;Na Tuna na Tinoni sa kode mina tavalao pa limadi ira na tinoni ko mai vamatea, ba pa liguna kue rane mina tavamate sa kode mina turu mule sisa,&gt;&gt; sauniria. 32 Qai rurania ira sa na ginuana na paranga api, ba qai pangagadia ko qaike tuma nanasia ira sisa.

I Sei sa na Lavatana beto na Poreveveina Jola?

(Matiu 18.1-5; Luke 9.46-48)

33 Ego tonai qai kamu pa Kepaniami ko qai tome pa ruma poni sa sa nanasaria i Jisu sira na ona sepele, pira sau, &lt;&lt;Na sa sa qu kole vaiperani paranga agou pa soana lamena?&gt;&gt; sau sisa. 34 Ba qai okoto ke vagala beto sira, ura pa soana lamena sa qai kole vaiperani paranga ira sa na veveina: &lt;&lt;I sei sa na poreveveina jola?&gt;&gt; qarigu.

35 Poni sa toqo ko sa kuku vaikamuniria i Jisu sira ka manogarua ona sepele beto pira sauniria, &lt;&lt;Na tinoni sa nyogua tavaululu sa mi kole vakaurai tadira doru ko mi nabuluniria sira doru,&gt;&gt; sau.

36 Beto sa aru vakatapia isa sa kai koburu ikete ko sa vaturua pa moedi ira doru, beto sa sa aru vakatapia beto pira sauniria, 37 &lt;&lt;Na tinoni sa vakamu vatalea pa isongoqu ara sa kai koburu ikete vevei api, sa sa vakamu vatalesiu tugu sara. Ko isa na tinoni sa vakamu vatalesiu ara, sa nake ara gu mekaqu sa sa vakamusiu na tinoni isa, goto isa tugu vei sa garunusiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Isa sake Kanagita sa sa Tokanigita

(Luke 9.49-50)

38 Ego sa paranga lao tana si Jone, pira sau, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, qe batia agei sa kai tinoni sa ijiju pale tomate ikikeredi pa isongomu ao ko qe vanosoa, ura nake somanana tadagita sisa,&gt;&gt; sau si Jone.

39 Ba sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Muke vanosoa! Ura kepore kai tinoni sa roitinia kai roiti vaivagabarana pa isongoqu ara mina boka poja vivikeresiu sara pa liguna. 40 Ura na tinoni sake kanagita sa sa kole vei tadagita sisa. 41 Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni sa vanigou kai kapa pie pa isongoqu ara ura sa gigilai isa sa agou na tinoni tana Karisito, poni na tinoni isa sa mina tekua tugu sa na ona pinia,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Totoke sa Vaselagita

(Matiu 18.6-9; Luke 17.1-2)

42 &lt;&lt;Na tinoni sa vatatupea ko bi varoitinia na sela sa kai koburu ikete sa rangesiu ara sa sa jongana jola sa bi pilunia kai patu doa lavata na ruana ko bi lupi pale pa kolo. 43 Beto vei bi vatatupego ko bi varoitinigo na sela sa kai kale limamu, sa mu lomoto vaqopu pale! Ura sa jongana jola sa na qoqopumu ao ba bu tekua sa na toa jola. Isa sa sa jongana jolania vei bu isongo betoria karu limamu ko bai tagona lao beto pa heli na iku sa ilili kare.*

45 Beto vei bi vatatupego ko bi varoitinigo na sela sa kai kale nenemu sa mu lomoto vaqopu pale gu! Ura sa jongana jola sa na qoqopumu ao ba bu tekua sa na toa jola. Isa sa sa jongana jolania vei bu isongo betoria karu kale nenemu ko bai tagona lao beto pa heli.†

47 Beto vei bi vatatupego ko bi varoitinigo na sela sa kai kale matamu, sa mu ujolo pale gu! Ura sa jongana jola sa bi kai matamu gu bu tome pa binangara tana Tamasa. Isa sa jongana jolania vei bu isongo betoria sa karu matamu ko bai tagona lao beto pa heli, 48 ketakoi qai kole na uloso qaike boka mate beto ko na iku vuvurunguna sake boka tailili vamate.

49 Ura doru tinoni sa mai tavaliaburu pa iku, kai muqisi podeke vei na vavakukuvu sa tavalioso pa solo. 50 Na jongana sa na solo. Ba vei mina maragutu sa na lilingina, sa ai mule muna roiti vei beto muna boka valilingi beia? Mu isongia na solo pa miu toa ko mu mekarai suvere vaibaere vatale,&gt;&gt; sau si Jisu.

10

Na Nanasana na Veveina na Vailoa Pale

(Matiu 19.1-12; Luke 16.18)

1 Ego sa taloa ketakoi si Jisu ko sa gore vei pa gugugusu pa Jiudia beto pa kai kalena pa pie Jodani. Ko na minete tinoni mule sa qai vavaikamu lame tana ko isa sa vagigalairia vei tugu sa tei manoga roroitinia tu doru totoso.

2 Ego ko ira kaki Parese sa qai nyogua vagonai si Jisu ko qai lame nanasia, pira qarigunia, &lt;&lt;Ai vei, na tavamalumuna tugu pana Vavanau sa na iviva marene sa mina boka loa pale sa na maqotana?&gt;&gt; qarigu.

3 Poni sa oe laoria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Na sa sa garununigou i Mosese agou?&gt;&gt; sauniria.

4 Poni sa pira qarigu, &lt;&lt;I Mosese sa sa vamalumia sa na iviva marene mina boka kutia kai pepa vailoa beto mina boka variu pale sa na maqotana sau,&gt;&gt; qarigu.

5 Ba sa parangaria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Ura koko vei tu sa duduvili na roqumiu agou vei sa sa kuti vanigou i Mosese sa na garunu isa. 6 Goto pa popodalaina na vinapodaka sa na Tamasa sa sa roiti vamarenia beto sa varerekoa sa na tinoni.* 7 Ko sa vei isa sa na marene sa mina loaria ira na tamana beto na tinana, ko mina kole kame tana maqotana. 8 Ko ira karu sa mai kame tinoni gu. Ko qaike pikatarua goto kame gu sira karu.* 9 Ko isa sa tei vaipuku tariniria tu na Tamasa, sa na tinoni mike vaipikatainiria,&gt;&gt; sau si Jisu.

10 Ko tonai qai mule pa ruma sa qai nanasania ira na sepele sa na ginugua api.

11 Poni sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Na marene sa loa pale na maqotana ko sa alava ligua kai rereko gotona mule sa sa babarata tugu sisa. 12 Ko na rereko ba vei bi loa pale na marenena ko bi alava beia kai goto marene mule sa sa babarata mutugu sa na rereko isa,&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu sa Mananiria ira na Koburu Ikikete

(Matiu 19.13-15; Luke 18.15-17)

13 Ego qai toni kamuniria ira kaki tinoni tai Jisu sira na koburu ko mi vaoponiria na limana isa qarigu, ba qai vatokeniria ira na sepele sira. 14 Totonai sa batiria i Jisu qai roiti vei inara sa sa tagigiri ko pira sauniria sira, &lt;&lt;Mu loa valameria taqu ira na koburu. Muke suquturia, ura tadira tugu veveidi pira sa na binangara tana Tamasa. 15 Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni sake vei kai koburu ikete pa tekuna na binangara tana Tamasa, sa minake tome lao tugu sisa,&gt;&gt; sau sisa. 16 Beto sa aru vakataparia isa sira na koburu ko sa vaoponiria na limana ko sa mananiria.

Na Tinoni Isisongo

(Matiu 19.16-30; Luke 18.18-30)

17 Ego tonai sa taloa riu ko sa korapa lalaona pa soana si Jisu, sa sa abutu lame toqo sori tutunguna pa moena i Jisu sa kai tinoni, ko sa nanasa, pira sau, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai jongamu, na sa sa mana roitinia ara beto mana teku isongia ara na toa jola?&gt;&gt; sau sisa.

18 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu gigalanisiu tu na jongaqu ara sao? Kepore sa kame bi jongana, goto mekana gu na Tamasa. 19 Qu gigilariamua ao sira na garunu: &lt;Muke varivai, muke babarata, muke ikiko, muke jutu seseke, muke teku isongo pa seseke, mu pangaganiria na tinamu na tamamu,&gt;* qarigu,&gt;&gt; sau sisa.

20 Poni sa pira sau sa na tinoni api, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, doru garunu vevei ira sa toto vei na iketequ tu qa podalai tutiria ara sira,&gt;&gt; sau.

21 Tonai sa doria beto sa roroqua i Jisu sisa, ko pira saunia, &lt;&lt;Kai sakasava gu sa oqoro okotonigo ao. Mu lao ko mu vavainiria sira doru sakasava qu isongoria, ko mu ianiria ira na tinoni golabadi ko mi pore mua isisongo pa noka. Beto sa mu lame tutisiu sara,&gt;&gt; sau sisa.

22 Tonai sa paranga vei inara i Jisu poni sa titigore sisa, beto sa tabekele ko sa pogoso riunia isa sa na bulo takulangana, ura na tinoni isisongo vivitigi sisa.

23 Beto sa doro vailivutai i Jisu beto pira sauniria sira nona sepele, &lt;&lt;Sa tapata vivitigi ko mai tomea ira na tinoni isisongo sa na binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau sisa.

24 Poni qai gabarania ira na ona sepele sa na paranga tana. Ba sa paranga bei laoria mule i Jisu sira, &lt;&lt;Boko tuqu, sa tapata jola na tomena sa na binangara tana Tamasa! 25 Na manugu tapatana jola sa na kameli mina sulingi tomea na lubogona na nila, ba sa tapata jolania mutu isa sa na tinoni isisongo mina tomea sa na binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

26 Ko tonai sa qai gabara vivitigi sira na sepele ko qai okoto vavainanasa lao lame, pira qarigu, &lt;&lt;Ko mina vei sa i sei gu sa mina taalo?&gt;&gt; qarigu.

27 Poni sa doro laoria i Jisu sira beto sa pira sau, &lt;&lt;Tana tinoni sa tapata jola sapi, ba tana Tamasa sake tapata. Ura kepore kai sakasava sa tapatia na Tamasa,&gt;&gt; sau sisa.

28 Beto sa paranga si Pita, pira sau, &lt;&lt;Dogoro! Agei sa qe tei loa vakole paleria tu sa doru sakasava ko qe korapa tutigomei ao,&gt;&gt; sau.

29 Poni sa paranga si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni sa loaria na ona ruma, na luluna marene na luluna rereko, na tamana na tinana, na tuna babi na kobu peso, pa ginuaqu ara beto na nongoro jongana, 30 sa isa sa mina tamo vasoku vania na Tamasa kopira. Ko kode mina isongoria soku gogoto jola ruruma, beto mina soku gogoto luluna marene na luluna rereko, na tinana, na tuna, na peso, beto mina tangangangulu tugu vei sisa. Beto pa totoso sa korapa lame sa mina isongia na toa jola sa na tinoni isa. 31 Ko ira soku qai momoe sa mai liligu, beto ira soku qai liligu sa mai momoe,&gt;&gt; sau sisa.

Na Vinaue Totoso sa Pojai i Jisu na ona mate

(Matiu 20.17-19; Luke 18.31-34)

32 Ego sa tonia i Jisu beto ko ira na ona sepele sa na soana saena pa Jerusalema ko i Jisu sa momoeniria. Ira na sepele qai gabara vivitiginia sisa beto ko ira na tinoni qai tuti liguria ba qai matagutudia tugu. Ko sa toni kaleniria mule i Jisu sira ka manogarua sepele ko sa podalai pojaniria sira na sakasava mina gosororia isa ketakoi, 33 pira sau, &lt;&lt;Mu vainongoro. Taqe korapa rerege sae pa Jerusalema sa gita. Ketakoi na Tuna na Tinoni sa kode mina tavalao pa limadi ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau. Kode mina tajutu ko mina tavamate beto kode mai valaoa tadira na tinoni karovodi sisa 34 ko mai vavaledenia, mai tue taria beto mai piqolia ko mai vaivamatea sisa, beto mina jola gu kue rane sa mina turu mule sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tepa tadira Jekopi i Jone

(Matiu 20.20-28)

35 Ego qai lame ti Jisu sira Jekopi beto ko i Jone karu tuna marene i Zebeti, ko pira qarigu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, qe nyoroguania ko na manugu be tepanigo agei karu sa bu roiti vanigei ao qeu,&gt;&gt; qarigu.

36 Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;Na sa sa qu nyoroguania agou karu ko ba roiti vanigou ara qugunia?&gt;&gt; sau sisa.

37 Poni qai oe lao sira karu, pira qarigu, &lt;&lt;Dai, mu vamalumugei gu ko tonai muna toqoa ao sa na mua totoqona bangara pa mua binangara lavata, sa kame agei karu mi toqo keta pa kale matuamu goto kame keta pa kale merimu qeu,&gt;&gt; qarigunia.

38 Poni pira sauniria Jisu sira karu, &lt;&lt;Quke gigilai agou karu sa na manugu qu korapa tepai. Ai vei, muna boka tomeria tu agou karu sa na vitigi mana gosororia ara? Muna boka tapaputaisonia agou karu sa na paputaiso vitigi veveina mana gosororia ara?&gt;&gt; sau sisa.

39 Poni pira qarigu sira karu, &lt;&lt;E, mene boka gu,&gt;&gt; qarigu.

Poni pira sauniria i Jisu sira karu, &lt;&lt;E, na vitigi mana tomeria ara sa muna gosororia tugu agou karu, beto ko muna tapaputaisonia gu agou karu sa isa mana tapaputaisonia ara. 40 Ba nake ara mana vilea sa i sei sa mina toqo pa kale matuaqu beto pa kale meriqu. Goto na Tamasa tu mina vaniria ira sa tei vatana vaniria tu sa karu totoqodi pira,&gt;&gt; sau si Jisu.

41 Ego tonai qai nongoria ira ka manogaputa sepele sa sa vei inara, sa qai tagigiri vivikereniria sira Jekopi i Jone. 42 Poni sa kuku vaikamuniria i Jisu sira na ona sepele, ko pira sauniria, &lt;&lt;Qu gigilaimiu agou sa ira qai tadogoro vei na bangaradi ira na tinoni karovodi sa qai lalae betoniria gu sa na toa tadira na dia tinoni, beto ira na tinoni sa koleria na neqi sa qai kole kuta uananiria sira na tinoni pa kauraidi. 43 Ba agou sa munake roiti vei inara. Goto na tinoni sa nyoroguania ko mina tinoni poreveveina sa mina kole nabulu betonigou tu sagou doru. 44 Beto agou sa na tinoni sa nyogua momoenigou sa isa sa mi pinausu tamugou doru tu sisa. 45 Ura na Tuna na Tinoni sa sake lame ko mi poreona nabulu sau, goto sa nabulu tugu beto sa vania tu na ona toa ko sa pajuku aloria sira na kubo tinoni,&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu sa Vababatai na Matana i Batimiasi

(Matiu 20.29-34; Luke 18.35-43)

46 Ego qai gore kamu pa Jeriko sira. Ko tonai mi taloa pa Jeriko sau si Jisu beto ira na ona sepele beto ko na minete lavata, sa kai tinoni leleqana na isongona i Batimiasi, na tuna marene i Timiasi, sa sa korapa toqo tetepa poata pa kekete soana. 47 Ko totonai sa nongoronia isa si Jisu pa Nazareti sa sa korapa rerege jola qarigu sa sa podalai kuku votu, pira sau, &lt;&lt;Jisu na Tuna i Devita! Mu roroqu tokanisiu!&gt;&gt; sau sisa.

48 Poni ira soku tinoni qai tokea ko mi nogoto qarigunia. Ba totonai sa sa vaiolo saea mutu sa na ona kukuku, pira sau, &lt;&lt;Jisu na Tuna i Devita! Mu roroqu tokanisiu,&gt;&gt; sau.

49 Poni sa turu vanogoto si Jisu ko pira sau, &lt;&lt;Mu kuku valamea,&gt;&gt; sau.

Ko qai kukua sa na tinoni leleqana api, pira qarigunia, &lt;&lt;Mu varene! Mu turu! Isa sa korapa kukugo,&gt;&gt; qarigunia. 50 Poni sa teku vagore palea sa na poko sa udenia, sa gasa turu ko sa lame tai Jisu.

51 Poni sa paranga laoa i Jisu sisa, pira sau, &lt;&lt;Na sa sa qu nyoguania ao ko mana tokanigo ara?&gt;&gt; saunia.

Poni sa pira sau sa na tinoni leleqana api, &lt;&lt;Rabi, ara qa nyoguania ko ba babata ligu qau,&gt;&gt; sau.

52 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Mu lao, na mua rarange sa sa tei salanigo tu sao,&gt;&gt; saunia. Pa totoso tugu isa sa dodogoro ligu sisa ko sa somana tutiaona i Jisu sisa.

11

Na Tome ti Jisu pa Jerusalema

(Matiu 21.1-11; Luke 19.28-40; Jone 12.12-19)

1 Totonai qai tata pa Jerusalema sira ko qai kamu pa Betipezi beto pa Betani pa Kubo pa Olive, sa sa garunu lao momoeniria i Jisu sira karu ona sepele, 2 pira sauniria, &lt;&lt;Mu lao pa gusu kai karovona pa moemiu poni. Ko isa tugu muna bola lao sa kode muna batia sa kai dongiki na tapiko vaturu kolena isa oqoro koia tugu kai tinoni. Mu ruvatia sisa ko muna toni lamenia. 3 Vei mai nanasagou kaki tinoni, &lt;Ai sa vei qu korapa roiti vei ina?&gt; marigunigou, sa pira muna oe veiniria, &lt;Na Bangara sa nyoguania mai beto nake sovaina mina vamule lamea sau,&gt; munaguniria,&gt;&gt; sau si Jisu.

4 Ego ko qai taloa lao sira karu ko qai batia sa na dongiki koregana na tapiko vaturu kolena pa peguru na atakamana pa kekete soana, ko qai lao ruvatia. 5 Poni sa qai paranga sira kaki tinoni qai suvere tata ketakoi, pira qarigu, &lt;&lt;Na sa qu korapa roitinia? Ai sa vei ko qu korapa ruvatia na dongiki ina?&gt;&gt; qarigu. 6 Poni sa qai pojai ira karu sa isa vei sa poja veiniria i Jisu. Poni sa qai vamalumu vaniria. 7 Ko qai toni vakamunia tai Jisu, ko qai lovasa vamakelenia na poko sa na pokotona na dongiki, beto sa koi si Jisu. 8 Ira kubo tinoni sa qai lovasaria pa soana sa na dia poko, goto ira kaki qai kaele teku eqequru gogou ko qai lovasaniria pa soana. 9 Ko ira na tinoni qai rerege momoe lao beto qai tuti pa liligu sa qai kukuku,

&lt;&lt;Aroia!

Sa tamana sisa sa lame

pa isongona na Bangara!*

10 Sa tamana sa na binangara

tana tamada i Devita.

Aroia pa nulu vavagalo,&gt;&gt; qarigu.

11 Ego ko sa kamu pa Jerusalema sisa ko sa lao tome pa kakabarena zelepade. Ko sa kole dogoro vailivutainiria isa sira doru sakasava ketakoi, ba sa tei gore tu sa na vevelu ko sa votu laona pa Betani sisa beto ira ka manogarua sepele.

I Jisu sa Levenia na Gou Piqi

(Matiu 21.18-19)

12 Ego ko sa rane neqa ko qai taloa koko lame vei pa Betani, sa vaia na burana si Jisu. 13 Tonai tu sa korapa lalameona pa soana sa sa batia sa kai gou piqi sa mota jola na equruna, ko sa lao doria palu koleona na vuana sau. Ba tonai sa lao kamua sa kepore sa kai vuana bi batia goto na gagale equruna gu ura sa oqoro kamua na ona totoso vua. 14 Poni pira saunia i Jisu sa na gou piqi isa, &lt;&lt;Kepore tugu kai tinoni mi gania na vuamu sao!&gt;&gt; saunia sisa.

Ko qai nongoriadia tugu ira na ona sepele sa na parangana i Jisu.

I Jisu sa Lao pa Kakabarena Zelepade

(Matiu 21.12-17; Luke 19.45-48; Jone 2.13-22)

15 Ego tonai qai kamu pa Jerusalema poni sa tome lao pa kakabarena zelepade si Jisu ko sa podalai adu vovotuniria sira qai korapa vavai beto ira qai vavainiria na sakasava pa kakabarena zelepade, beto sa peluku vaopo paleria sira na tevolo tadira qai bebei poata karovodi beto ira na totoqodi tadira na tinoni qai kole vavainiria na kuru vavakukuvudi, 16 beto sa suquturia ko kepore kame bi pogoso vaikarovainia kai sai pa karu uquna na kakabarena zelepade. 17 Beto sa kole vaivagigalai, pira sauniria, &lt;&lt;Quke gigilai tu agou sa isa vei sa takuti pa Kukuti Tabuna?

&lt;Na ruma taqu sa mina tavaisongo

na ruma vavarana

tadira doru puku tinoni,&gt;* sau!

Ba agou qu roiti veinia tu na bevi ovovona tadira na tinoni raja ikikodi,&gt;&gt;* sauniria.

18 Ko tonai qai nongoronia ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa sa vei inara i Jisu, sa qai podalai nyanyaqo soana ko mai vamatea sisa qarigu. Ba qai matagutunia sisa, ura doruna na tinoni sa qai gabarania sa na ona vaivagigalai.

19 Ego totonai sa gore na vevelu poni sa sa votu lao pa peguruna na gugusu si Jisu beto ira na ona sepele.

Na Lesonina na Gou Piqi

(Matiu 21.20-22)

20 Ego totonai qai rerege jola na vuvugeina sa qai batia ira sa na gou piqi sa tei malei mate tu, sa podalai tu pa batuna ko sa gore tu kamu pa bagerena. 21 Poni sa roroqu kamua i Pita sa na veveina na gou piqi api ko pira saunia si Jisu, &lt;&lt;Rabi, doro! Na gou piqi qu levenia ao sa sa tei mateona tu!&gt;&gt; sau sisa.

22 Poni sa paranga laoria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Mu rangea na Tamasa. 23 Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni sa paranga laoa sa na kubo api, &lt;Mu tajopu ko mu gona laonigo mekamu pa ivere,&gt; sau, beto sake ruarabeke pa bulona goto sa vasosotoa gu sa isa vei sa pojai sa mina gore votu tugu sau sisa, poni sa kode mina gore votu vei tugu sa pojai isa. 24 Ko sa vei isa sa ma pojanigou: doru sakasava qu vavara ko qu tepai, sa mu vasosoto sa qu tei tekua tu, beto sa kode muna isongia ao sisa. 25 Ko totonai muna turu vavara sa mu taleosonia sa na sela qu puku tutinia na goto tinoni, ko na Tamamiu pa noka ba mi taleosonigou na miu sela sagou,&gt;&gt;* sau si Jisu.

Na Nanasana na Veveina na Neqi Ti Jisu

(Matiu 21.23-27; Luke 20.1-8)

27 Ego sa kamu bei mule pa Jerusalema si Jisu beto ira nona sepele. Ko totonai sa korapa rerege pa kakabarena zelepade si Jisu, sa qai vaikamu lao tana sira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na iviva mamata. 28 Ko qai nananasia sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Ai neqi veveina sa qu isongia ao ko qu roitiniria na roiti veveidi inara? I sei sa sa vanigo na neqi ko qu roitiniria sa pira?&gt;&gt; qarigu.

29 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego ara ba ma nanasanigou mai kai nanasa ropi sagou. Ko vei muna oesiu agou sa kode mana ule vanigou ara sa pa neqi tai sei qa roitiniria ara sira na roiti aipira. 30 Pai sa koko lame vei sa na neqi sa isongia i Jone ko sa paputaiso? Sa lame vei tana Tamasa pa noka, ba na koko lame veina tadira na tinoni gu? Mu oesiu moko,&gt;&gt; sau sisa.

31 Poni qai kole vaigua mekadi, pira qarigu, &lt;&lt;Vei tana Tamasa pa noka tanagu gita poni sa kode pira minagu, &lt;Ba ai sa vei ko quke vasosotoa tu agou si Jone,&gt; kode minagunigita. 32 Goto vei tana paranga sa gita &lt;Na lame veina tadira na tinoni gu,&gt; tanagu, sa sa vaivamatagutu sa,&gt;&gt; qarigu. (Qai matagutuniria ira sira na tinoni, ura doru tinoni sa qai rovea si Jone sosoto sa kai tinoni kokorotai qarigu).

33 Ko pira gu qai oe veinia si Jisu, &lt;&lt;Dai, qeke gigilai agei sa!&gt;&gt; qarigu.

Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego, ko vei sa ara ba maneke ule vanigou tugu sa pai qa teku neqi beto qa roitiniria ara sira na sakasava pira,&gt;&gt; sauniria.

12

Na Vavakato Vavapadadi ira na Tinoni Roiti pa Inuma Qurepi

(Matiu 21.33-46; Luke 20.9-19)

1 Ego sa podalai vavakato pa vavakato vavapada tadira si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni sa roitinia kai inuma qurepi beto sa bara vailivutainia. Sa ruri kori vaoqili valolua isa sa kai patu ketakoi mina tamuja teku sa na kolona na qurepi, beto sa vaturua isa sa kai ruma gegelena ketakoi mina takopu sa na inuma qurepi. Beto sa loa valao vaniria ira kaki tinoni roiti ko qai roiti sa pa inuma isa ko qai kopunia, beto sa taloa riu pa kai gugusu souna sisa. 2 Ego totonai sa kamua sa na totoso lolokete poni sa sa garunu vamulea na tinoni poreona inuma api sa kai ona pinausu ko mi lao tadira na tinoni kopu ko mi teku vania sa na iana tonai mai lolokete sau. 3 Ba qai lao tu ira na tinoni kopu ketakoi ko qai aru tamania sa na pinausu isa ko qai maja vivitigi pale beto qai iju vamule gagale palea. 4 Poni sa garunu laonia mule na tinoni poreona inuma api sa kai goto pinausu. Ba qai lao mutugu ira na tinoni kopu ko qai maja vapapalekai sa na batuna beto qai vakea vivikere pale. 5 Ba sa kai garunu laonia mutugu sa kai goto pinausu mule, ba tonai sa qai vamate sosotoa sisa. Ko na motadi sira sa garunu laoniria, ba inara tugu qai veiniria, kaki qai piqoloria goto kaki qai vamateria.

6 Ego kai memekana gu sa sa kole jola, isa tugu na tuna sa roroqu vivitigia. Ko liligu bebeto, sa sa garunu laonia isa tadira qai kopu inuma sa na tuna api ura pira sa roroqu vei sisa, &lt;Na tuqu sosoto gu ara sapi, ko kode isa mai pangagania,&gt; sau sisa.

7 Ba totonai sa ira na tinoni kopu inuma sa pira qai vaiparanga vei, &lt;Isa kode mina isongo vakarovoria na isisongo tana tamana sapi! Mei, lame! Aria ko ta vai vamate pale sisa, ko na isisongo tana tamana sa tana teku vakarovoria noda gita!&gt; qarigu. 8 Ko qai aru tamania ko qai vamate pale, beto qai gona votu pale pa peguruna na inuma sa na kokobu tinina isa.

9 Ko inara sa vei poni sa na sa mina roitinia sa na bangara poreona inuma api? Kode pira gu mina roiti vei sisa: mina kamu sisa, ko mina vai vamate beto paleria sira na tinoni kopu inuma beto sa mina vakarovo lao vaniria mule ira kaki goto tinoni kopu sa na ona inuma qurepi api. 10 Ai vei qu oqoro tugu tiro vakakaberia agou sa isa sa tapoja pa Kukuti Tabuna? Pira sau sisa,

&lt;Isa tugu na patu qai kilu pale

ira na tino vavaturu ruma,

isa tugu sa na kuta patu viviso.

11 Na roiti tana Bangara sapi

ko sa vaivagabara jola

pa oda dodogoro!&gt;* sau&gt;&gt;,

sau si Jisu.

12 Ko qai gigilai ira na boko iviva lalavata sa na vavakato vavapada api sa sa juturia gu ira qarigu, ko qai nyaqoni soana ko mai aru tamania qarigu. Ba qai matagutunia ira sa na minete tinoni ko qai loai si Jisu ko qai riudia gu.

Na Veveina na Tabara Takisi

(Matiu 22.15-22; Luke 20.20-26)

13 Ego ira kaki Parese beto ira qai sosoria i Herodi sa qai tagarunu lao tai Jisu ko mai vagonai pa kaki paranga sisa qarigu. 14 Ko qai lame tana sira ko pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, qe gigilaimei agei sa qu sotomua gu sao, beto kepore sa kai tinoni qu matagutunia ao. Beto sa kepore veveina tamu sa na tuturuna tana tinoni, goto qu vaivagigalainia gu ao sa na soana sosotona tana Tamasa. Ai vei, na tavamalumuna tugu pana Vavanau sa mina tatabara lao tana bangara Siza sa na takisi, ba dai? Ko mene tabaria tugu agei sa na mei takisi, ba meneke pavu tabaria?&gt;&gt; qarigu sira.

15 Ba sa tei bati poai tu i Jisu sa na dia seseke, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu korapa nyorogua vagonasiu ara sagou? Valamea kai poata siliva ko ma doria ko,&gt;&gt; sau sisa.

16 Ko tonai qai pogoso laonia sa kame poni pira sauniria, &lt;&lt;I sei na isumatana beto na isongona sa pa poata api?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Na bangara Siza,&gt;&gt;* qarigu.

17 Poni sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Ego mu vania na Siza sisa tana Siza, beto mu vania na Tamasa sisa tana Tamasa,&gt;&gt; sauniria.

Ko qai gabara sira na tinoni.

Na Nanasana na Turumule pa Mate

(Matiu 22.23-33; Luke 20.27-40)

18 Ego qai lame tai Jisu sira na Sadusisi, ira na tinoni qaike vasosotoa na turumule pa mate, ko qai nanasia, pira qarigu, 19 &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, sa kuti vakole vanigita i Mosese gita sa vei mina mate loaia kai tinoni sa na maqotana ba bi kepore na tuna, sa mina alava beia na tasina marene sa na naboko api ko mina vapore vania na tuna vuana sa na tugana sa tei mate tu. 20 Ko koledia sira ka vitu tamatasi marene. Na tugadi pa moa sa alavia sa kai rereko ba kepore na tuna vuana sa na marene isa beto sa sa mateona.* 21 Ego ko sa teku alavia na tuti vinarua sa na naboko isa, ba kepore mutugu na tuna vuana beto sa mate mutugu sisa. Ko na tasidi marene vinaue ba sa vei mutugu. 22 Ko ira ka vitu tamatasi doru sa qai alavia sa na rereko nanaboko isa, ba kepore beto tugu na tudia vuadi. Pa liguna qai mate beto ira ka vitu doru pira, beto sa mate sa na rereko nanaboko isa. 23 Ego ko pa rane turumule tonai mai turu mule ira na tinoni sa kode i sei na maqotana sa na rereko api? Ura ira ka vitu doru qai alavia sisa,&gt;&gt; qarigu.

24 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Qu sela sagou! Ura quke gigilai agou sa na Kukuti Tabuna beto na neqi tana Tamasa! 25 Ura tonai mai turu mule pa mate sira qai tei matedi tu, sa kode maike vaialava lao lame sira na marene na rereko, goto kode mai suvere vei gu ira na mateana pa noka sira. 26 Na veveidi ira qai turu mule pa mate sa qu oqoro tu tiro vakaberia agou pa buka sa kutia i Mosese? Pana ia ketakoi sa pojai na veveina na mumuqu toana sa vuvurungu, ketakoi sa paranga ti Mosese sa na Tamasa, pira sau, &lt;Ara sa na Tamasa ti Ebarahami, na Tamasa ti Aisake, beto na Tamasa ti Jekopi,&gt;* sau. 27 Ko isa sa nake Tamasa tadira na tinoni matedi, goto tadira tu na tinoni toadi. Ko qu sela sagou!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Garunu Momoeniria Dorudi

(Matiu 22.34-40; Luke 10.25-28)

28 Ego kai tinoni sa vavaivagigalainia na Vavanau sa lame ko sa nongororia tugu isa sira na sakasava qai vaiguania ira. Ko tonai sa dogoria isa sa sa oe vataleria i Jisu sira na Sadusisi, poni sa sa nanasia sisa, pira sau, &lt;&lt;Ai garunu sa sa momoe jolaniria ira doru?&gt;&gt; sau sisa.

29 Poni sa oe lao si Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Na garunu sa momoe sa api, &lt;Vainongoro, agou na tinoni Izireli! Na Bangara na oda Tamasa, na Bangara sa kai memekana. 30 Ko mu roroqunia na Bangara na mua Tamasa na doruna bulomu, na doruna mua toa, na doruna roqumu, beto na doruna mua neqi,&gt; * sau. 31 Na vinarua garunu sa api, &lt;Mu roroqua na goto tavitimu vei qu roroqu veinigo mekamu,&gt;* sau. Kepore sa kai garunu sa poreveveina jolaniria karu garunu pira,&gt;&gt; sau si Jisu.

32 Tonai sa paranga lao tai Jisu sa na tinoni sa vavaivagigalainia na Vavanau isa, pira sau, &lt;&lt;Vavagua, tinoni vaivagigalai! Qu sotomua gu sa isa vei qu pojai kai memekana gu sa na Tamasa, ko kepore sa kame sa varuai isa.* 33 Beto ko na tinoni sa mina roroqunia na Tamasa na doruna bulona, na doruna nona gigalai, beto na doruna na ona neqi, beto mina roqua na goto tavitina vei sa roroqu veinia mekana. Mina tutiria na tinoni sa karu garunu pira, sa sa jongana jolania mina valaoa na ona vaivana beto na ona vavakukuvu tana Tamasa,&gt;&gt;* sau sa na tinoni api.

34 Ko tonai sa nongoria i Jisu na tuvisina sa na oe tana tinoni api poni sa pira saunia, &lt;&lt;Ao sa quke sou pa binangara tana Tamasa,&gt;&gt; saunia. Ko totonai ko mi lao sa qai pangaga nanasia mule ira sisa.

Na Nanasana na Veveina na Karisito

(Matiu 22.41-46; Luke 20.41-44)

35 Ego totonai sa kole vaivagigalai pa kakabarena na zelepade si Jisu sa pira sa paranga vei, &lt;&lt;Ai sa vei ko qai vavaivagigalainia tu ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa na Karisito sa na tuna i Devita qarigu? 36 I Devita mekana sa tonia na Gagala Tabuna sa pira tu sa paranga vei,

&lt;Sa paranga sa na Tamasa tana qua Bangara:

Mu toqo lani pa kale matuaqu,

ko koi vei tu mana tete vakilasaria ara

sira na mua kana, sau,&gt;* sau si Devita.

37 Mekana i Devita sa gigalania na &lt;Bangara&gt; tu sisa, ko ai sa vei mina boka tuna tu i Devita sa na Karisito sa sa vei?&gt;&gt; sau si Jisu.

Ko qai qerania ira na tinoni si Jisu tonai qai kole vainongoro.

Na Vabalaudi ira qai Vaivagigalainia na Vavanau

(Matiu 23.1-36; Luke 20.45-47)

38 Ko pa ona vaivagigalai sa pira sa paranga vei si Jisu, &lt;&lt;Mu balauniria sira qai vaivagigalainia na Vavanau, qai nyorogua popoko vakakasa beto qai lelekogo ko mai gosoro qeqeraniria ira na tinoni pa ia mamaketina qarigu. 39 Beto ko qai vileria na totoqona poreveveidi pa leona na ruma vavaikamuna beto na totoqona tadira na tinoni lalavata pa ivata vavolo. 40 Qai raragata variuniria na dia sakasava ira na nanaboko, beto qai vavara vavakakasa ko mai tabata tadira na tinoni qarigu. Ba na vinakilasa mai tekua ira sa mina lavatana jola,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vaivana Tana Nanaboko Golabana

(Luke 21.1-4)

41 Ego tonai sa korapa toqona pa moena na loloa poatana pa leo kakabarena zelepade si Jisu, sa sa doro lao sa sa batiria isa sira na minete tinoni qai okoto lao loloaria na dia poata vaivana. Ko ira kubo tinoni isisongo sa qai okoto kole lao loaria na dia baiki poata. 42 Beto sa tuti lao sa kai rereko nanaboko gogolabana ko sa lao loaia sa karu poata kopa ikete momoqasana, na padana sa kai pene gu.

43 Pana totoso isa sa sa kuku vaikamuniria i Jisu sira nona sepele ko pira sauniria, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: isa sa loai na nanaboko gogolabana api sa sa soku jolania isa qai loai pa loloa poatana ira doru tinoni isisongo. 44 Ura ira doru sa qai teku pana dia isisongo sa pugele nyonyoa qai valao, goto na nanaboko api sa pana ona qasa sa valaoa isa sa doruna, isa doruna sa isongia ko bi toania,&gt;&gt; sau si Jisu.

13

Na Jegarana na Ruma Zelepade

(Matiu 24.1-2; Luke 21.5-6)

1 Tonai sa korapa taloa votu pa kakabarena zelepade si Jisu, sa kame ira na ona sepele sa paranga, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, Doro! Na beko patu babata jonga beto na vinaturu babata jonga!&gt;&gt; sau.

2 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Qu batiria sira vinaturu lalavata pira? Kepore sosoto kai patu qai kole makele vavaitopare lani sa mina kole jola, goto doruna sa kode ira na tinoni mai qovara betoria,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira na Tapata beto na Paranga Vinabalau

(Matiu 24.3-14; Luke 21.7-19)

3 Ego ko tonai sa korapa toqona pa kubo pa Olive ko sa bata lao vei pa karovona na zelepade si Jisu, sa qai mavo nanasa golomia ira Pita, i Jekopi, i Jone, beto i Aduru sisa, pira qarigunia, 4 &lt;&lt;Mu ule vanigei! Pa visa sa mai gore votu aipira, beto na sa sa na vinagigila beto mai raja sira doru sakasava qu koni pojaria ao inara?&gt;&gt; qarigu.

5 Poni sa paranga laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Mu suvere vabalau, ko maike toni vapirugou ira na tinoni. 6 Kubo sira na tinoni kode mai lame pa isongoqu ara ko mai paranga vei pira, &lt;Ara sa isa,&gt; marigu, ko mai toni vapiru paleria sira na soku tinoni. 7 Tonai muna nongoroniria agou sira na vaipera beto na vavakatodi na vaipera, sa muke matagutu. Kode mai pidoko lame tugu sira na sakasava pira ba sa oqoro kamua sa na vinabetona. 8 Kode kai puku tinoni mina turu talea kai goto puku tinoni, beto kai binangara mina turu talea kai goto binangara. Mina nunu soku eqa beto kode mina raja na songe. Na sakasava pira sa vei na popodalaina na vivitigi teku koburu.

9 Ko agou mu doro kopunigou mekamiu. Ura kode mai teku valaogou pa vaikamu tadira qai vavaituti beto ko mai pipiqologou pa ruma vavaikamuna. Beto kode muna turu pa moedi ira na qavuna beto ko ira na babangara pa veveina na isongoqu ara, ko muna ule vaniria sa na veveina na nongoro jongana. 10 Ko momoe na nongoro jongana sa mina tatarae mai tu tadira doru puku tinoni. 11 Ko tonai mai toni laonigou pa ia vavaitutina sagou, sa munake takulangania na sa mene pojai kita mugu. Isa tugu na paranga muna taiania na totoso isa sa muna poja votunia. Ura nake agou sa muna paranga, goto na Gagala Tabuna tu. 12 Na totoso isa ira kao tamatasi marene ba mai vaitoni valao pa mate, ira na tamadi ba mai veiniria tugu sira na tudia, beto ira na koburu sa mai raja vamamateria sira na tamadi na tinadi. 13 Beto agou sa na veveiqu ara sa kode maike tavaraguanigou doru tinoni. Ba na tinoni mina vangaju kamua na vinabetona sa mina taalo,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Rane Ikeredi qai Korapa Lame

(Matiu 24.15-28; Luke 21.20-24)

14 &lt;&lt;Ba tonai muna batia agou sa na beku tana tamasa seseke mina turu pa ia madina pa zelepade ketakoi sa tabunana mina lao (agou qu tiroa api sa mu vakoinonoa na ginuana sapi!), poni sa ira na tinoni qai suvere pa Jiudia sa tonai mai uku sagereria sira na okokoto kubo ketakoi. 15 Isa na tinoni sa korapa suvere pa narena nona ruma sa mike mule gore qaqiriria na ona sakasava pa leona ona ruma. 16 Na tinoni sa korapa pa inuma sa mike mule tekua na ona poko pa ona ruma. 17 Na totoso takulangadi jola tadira na rereko qai bogata beto ira qai isongo melalu sira na rane ira! 18 Mu vavara tetepa lao tana Tamasa, ko na sakasava aipira sa maike raja lame pa totoso sa lomoso vivitigi na eqa. 19 Ura na tapata mai gosoria ira na tinoni na rane ira sa mina lavata jolaniria doru tapata qai jola, podalai vei tu totonai sa vapodakia na kasia abana na Tamasa ko sa kamua kopira ko pa liguna isa sa kepore mule sa kai sakasava veveina mina raja ligu. 20 Vei bike kobu vapapakaria na Bangara sira na rane ira, poni sa kepore sa kai tinoni bi toa. Goto koko vei sa roquria isa sira na tinoni taviledi sa tei vileria tu isa, sa sa vapapakaria na Bangara sira na rane ira.

21 Ko vei bi parangagou kai tinoni, &lt;Doro! Api sa na Karisito!&gt; babi &lt;Doro! Ina sisa!&gt; biu, sa babana vasosotoa sisa. 22 Ura kode mai bobola kamu sira na karisito sesekedi beto na tinoni kokorotai sesekedi. Kode mai roiti votuniria sira na dia vinagigila beto na roiti vaivagabaradi, ko vei mai boka sa kode mai toni vapiruria tugu sira na tinoni taviledi tana Tamasa. 23 Ko agou sa mu suvere vabalau! Qa tei poja vakolenigou tu ara sira doru sakasava aipira tonai qai oqoro tu gore votu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Mule Lamena na Tuna na Tinoni

(Matiu 24.29-31; Luke 21.25-28)

24 &lt;&lt;Ba pana rane ira totonai mina kamua na totoso tapata,

mina rodomo sa na tapo

beto na popu sa minake kabere;

25 mai vukele sira na seru pa noka

beto ira na neqi pa noka mai tajou vakanoko.*

26 Beto mai batia ira sa na Tuna na Tinoni mina lame vei pa lei tavitia na neqi beto na kabere lavata. 27 Ego beto sa kode mina garunu laoniria isa pa made uquna na kasia gusu sira na mateana ko mina vaikamuniria sira nona tinoni taviledi, podalai pa kai uquna na kasia gusu ko mai lao vaokotia pa vinabetona,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vinakaberena na Gou Piqi

(Matiu 24.32-35; Luke 21.29-33)

28 &lt;&lt;Mu teku vinakabere pa gou piqi. Tonai mina takelai sa na equruna beto mai podalai ijoko ligu sa na boko kaena, poni sa qu gigilai agou sa sa tata lame sa na totoso mangini. 29 Ko agou ba vei tugu. Tonai muna batiria mai gore votu sira na sakasava qa pojanigou ara, sa mu gigilai sa tata vivitigi gu pa atakamana sisa. 30 Ma poja sosotonigou ara sagou: tonai mai oqoro maragutu ira na sasae tinoni kopira sa kode mai gore votu sa na sakasava pira. 31 Na oka beto na peso sa mai maragutu, ba na paranga taqu sa maike isongo maragutu podeke,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Rane beto na Totoso qaike Tagigila

(Matiu 24.36-44)

32 &lt;&lt;Goto na veveina na rane babi na totoso isa sa kepore kai tinoni sa gigilai. Ira na mateana ba qaike gigilai, na Tuna ba sake gigilai tugu. Mekana gu na Tamana sa gigilai. 33 Mu suvere vabalau beto mu suvere kopu, ura quke gigilai agou sa na totoso. 34 Kai muqisi podeke vei gu kai tinoni sa riu lelekogona pa kai gusu souna. Tonai sa oqoro taloa riu poni sa sa okoto ianiria na roiti sira na ona nabulu ko mai okoto roiti sau. Beto sa poja vakolenia tugu sa na tinoni sa kopu pa atakamana ko mina suvere gegelenia sa na mule lamena saunia. 35 Ko sa vei sa agou ba mu suvere gegele, ura quke gigilai agou sa na totoso mina mule lame na bangarana na ruma. Sake tagigila sa bi lame na vevelu sa, na korapa bongi sa, na piranga kokorako sa, babi na vuvugei jonga. 36 Kita mi lame kamu vasiboro, poni mi batigou mu korapa puta mumagamiu agou. 37 Ko isa tugu qa korapa poja veinigou agou pira, sa qa poja veiniria tugu sira doru: mu suvere gegele,&gt;&gt; sau si Jisu.

14

Na Kukitina i Jisu

(Matiu 26.1-5; Luke 22.1-2; Jone 11.45-53)

1 Ego karu rane sa kole beto mina kamua sa na vavolo Alokata beto na vavolo Bereti Nake Kovuruna. Ko ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai kole nyanyaqoni soana ko mai aru tamania ko mai vamatea si Jisu qarigu. 2 Pira qai kole paparanga vei sina, &lt;&lt;Nake totoso vavolo Alokata, tana arua, kita ta kole vaiperaniria ira na tinoni,&gt;&gt; qarigu.

Sa Tavuva Tarini Oela pa Betani si Jisu

(Matiu 26.6-13; Jone 12.1-8)

3 Ego sa korapa pa Betani si Jisu ko sa korapa suvere pa ruma tai Saimone, isa na tinoni sa rajai mai na popoqu perangana. Ko tonai sa korapa teteku i Jisu sa sa pogoso kamunia kai rereko sa kai jagi patu alabasita sa pugelia na oela liosona, na oela isa sa taroiti pa gou nadi ko sa sae jola na vaina. Sa lobitia isa sa na jagi api beto sa vuvania pa batuna i Jisu. 4 Ba kaki ira qai suvere ketakoi sa qai kole vaiparanga tagigiri mekadi, pira qarigu, &lt;&lt;Koi, ai sa vei ko sa korapa tavuva vivikere goboro vei inara sa na oela jojonga ina? 5 Bi boka vavainia ko bi tekunia jola kue gogoto poata siliva* sa na oela api beto ko bi vaniria ira na tinoni golabadi sa na poata!&gt;&gt; qarigu. Ko qai tagigiri vivikerenia sa na rereko isa.

6 Ba sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Tari tu, loai! Ai sa vei ko qu korapa vatapatia? Kai roiti jongana tugu sa sa korapa roitinia isa taqu. 7 Ura ira na tinoni golaba vaivasevidi sa kode mai suvere tavitigou doru totoso, ko tonai muna nyorogua tokaniria sa muna boka tokaniria gu. Goto ara sa maneke suvere tavitigou doru totoso. 8 Na rereko api sa korapa roitinia sa isa vei sa bokai. Sa vuvani oela umanga jonga sa na tiniqu ara, ko sa varoroqu momoenia na golomoqu ara. 9 Ko ma poja sosotonigou ara sagou: doru eqa pa kasia gusu mina tatarae sa na nongoro jongana api sa mina tavavakato tugu ko na varoroquna na rereko isa sisa na roiti sa korapa roiti lamenia isa taqu,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jiudasi mina Gabala Kanai si Jisu

(Matiu 26.14-16; Luke 22.3-6)

10 Ego i Jiudasi Isikarioti, kame ira ka manogarua sepele, sa sa taloa lao tadira na kuta iama ko mina toni valao vaniria isa si Jisu sau. 11 Ko totonai qai nongoria ira na parangana i Jiudasi sa qai qera ko qai poja vakolenia ko kode mai vania na poata sisa qarigu. Ko sa popodalai nyanyaqoa i Jiudasi sa kai lolomo jongana tonai mina boka toni valao vaniria si Jisu sau.

Na Tetekuna Vavolo Alokata

(Matiu 26.17-25; Luke 22.7-14, 21-23; Jone 13.21-30)

12 Ego pa rane momoena na vavolo Bereti Nake Kovuruna, totonai qai kukuboloria sira na lami vavolo Alokata, sa qai nanasia ira nona sepele si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Pai sa na ia qu nyoroguanigei ao, ko mene vatana vanigo sa na tetekuna vavolo Alokata?&gt;&gt; qarigu.

13 Poni sa garunuria i Jisu sira karu ona sepele, pira sa poja veinira, &lt;&lt;Mu lao pa gusu lavata. Kai tinoni sa sa korapa popogosiaona kai bogu pie sa kode mina gosorogou. Muna tutia sisa 14 ko ketakoi mina lao tome isa sa muna parangia sa na tinoni poreona ruma isa, pira munagunia, &lt;Na Tinoni vaivagigalai sa pira sau, Pai sa na lose ketakoi mina tekua na tetekuna vavolo Alokata isa beto ira na ona sepele? sau,&gt; munagunia. 15 Ko isa kode mina ule vanigou sa kai lose lavata pa nulu sa tei tavanaqiti vakole tu. Ketakoi sa muna vatanai agou sa na tetekuna tadagita,&gt;&gt; sau si Jisu.

16 Ko tonai qai taloa riu ko qai lao kamu pa gugusu lavata sira karu sepele, sa qai batiria sira tugu vei sa pojaniria i Jisu, ko qai vatanania sa na tetekuna vavolo Alokata.

17 Ko totonai sa gore sa na vevelu, sa i Jisu sa lame tavitiria ira ka manogarua ona sepele. 18 Tonai qai vaikamu ko qai korapa teteku, sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: kame agou qu korapa teteku tavitisiu ara sa mina gabala kanasiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

19 Tonai sa qai mamata sira na sepele ko qai okoto nanasa memekai si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Ai vei, nake ara sa qugunisiu ao?&gt;&gt; qarigu.

20 Poni sa oe laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Kode kame gu agou ka manogarua pira, isa sa somana totogologana bereti pa baolo tavitisiu ara. 21 Na Tuna na Tinoni sa mina tavamate vei sa tei pojai tu na Kukuti Tabuna, ba mina gania na takulanga sa na tinoni sa gabala kanai na Tuna na Tinoni! Sa jongana jola sa bike pavu gu podo sa na tinoni isa!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Teteku Bebetona

(Matiu 26.26-30; Luke 22.14-20; 1 Koriniti 11.23-25)

22 Ego totonai qai korapa teteku sira, sa sa tekua i Jisu sa na bereti ko sa manania beto sa kikipai ko sa ianiria sira na sepele, beto pira sau, &lt;&lt;Pia tekua, api sa na tiniqu,&gt;&gt; sau.

23 Beto sa tekua sa na kapa vaini ko sa paranga jonganania beto sa vaniria ko qai vaibukunia ira doru.

24 Beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Api sa na orunguqu ara na vamauruna na vinaego, sa tavuva vaniria ira na soku tinoni. 25 Ma poja sosotonigou ara sagou: maneke buku ligua ara sa na vaini api tinganai mina kamua na rane totonai mana bukua ara sa na vaini korega pa binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

26 Beto qai kerania ira sa kai kera, beto sa qai taloa votu lao pa kubo pa Olive.

Sa Korotonia i Jisu sa i Pita mina Kilu Palenia sisa

(Matiu 26.31-35; Luke 22.31-34; Jone 13.36-38)

27 Ego beto sa parangaria i Jisu ria, &lt;&lt;Agou doru sa kode muna uku loa palenisiu sara, ura sa paranga sa na Kukuti Tabuna,

&lt;Ara mana vamatea na sepati,

ko mai okoto nyanyalia neqa sira na sipi,&gt;* sau.

28 Ba pa liguna mana turu mule pa mate sara, sa mana lao momoe veranigou pa Qalili,&gt;&gt; sau sisa.

29 Poni sa paranga lao tana si Pita, &lt;&lt;Goto ara sa mai uku loa palego tu ira doru, ba ara sa maneke isongo loago sao!&gt;&gt; sau.

30 Poni sa paranga lao si Jisu, &lt;&lt;Pita, ma poja sosotonigo ara sao: ao sa kode bongi tugu api totonai mina oqoro piranga vinarua na kokorako sa muna kilu palenisiu kue totoso ara sao,&gt;&gt; sau.

31 Ba sa paranga vivivagana tugu si Pita, pira sau, &lt;&lt;Ara vei mana mate tavitigo tugu ao ba maneke isongo osonigo tugu sao,&gt;&gt; sau. Ko ira doru sepele ba qai paranga vei tugu inara.

I Jisu sa Vavara pa Qetisemani

(Matiu 26.36-46; Luke 22.39-46)

32 Ego totonai qai kamu sira pa kai ia na isongona pa Qetisemani, sa pira sauniria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Mu suvere vera lani, goto ara ma lao vavara,&gt;&gt; sau. 33 Beto sa toniria gu sira Pita, i Jekopi, beto i Jone. Sa tei podalai mamata na takulanga vivitigi tu sisa, 34 ko pira sauniria sira kue, &lt;&lt;Na takulanga pa buloqu sa lavata jola sara ko mi vamatesiu sau. Mu suvere lani ko mu suvere gegele agou,&gt;&gt; sauniria.

35 Beto sa rerege lao vasou iqona si Jisu beto sa opo gore pa peso ko sa vavara ko vei bi boka sa bi tavarijo tu sa na totoso vitigi api sau. 36 Beto pira sau, &lt;&lt;Aba, Tamaqu. Kepore sa kai sava sa tapatigo ao. Mu varijo pale taqu sa na totoso vitigi alepi, ba nake isa vei qa nyoroguania ara sa mi taroiti goto isa tu vei qu nyoroguania ao,&gt;&gt; sau.

37 Totonai sa mule lame poni sa batiria qai korapa puta mumagadia tu, ko pira saunia si Pita, &lt;&lt;Saimone, qu korapa putagamu sao? Ai vei, quke boka sosoto tugu suvere gegele kai aoa? 38 Mu suvere gegele beto mu vavara ko muke vukele pa totoke. Na gagala sa malumu ba na tini sa munyala,&gt;&gt; sau.

39 Beto sa kai gabala lao bei ko sa vavara vei mutugu tonai sa vavara momoe si Jisu. 40 Tonai sa mule lame ligu poni sa batiria qai korapa mutugu puta mumagadia, ura sa ngaolo vivitigiria na nyo puta. Ko qaike gigilai sa na sa mai paranga laonia.

41 Tonai sa mule lame na vinaue totoso, poni pira sauniria, &lt;&lt;Qu korapa tugu puta minere vatalemiu sagou? Kopira sa pada gu! Doro, sa kamu gu sa na totoso mina tavalao pa limadi ira na tinoni seladi sa na Tuna na Tinoni. 42 Aria, turu ko ta lao gosoria. Doro! Sa kamu gu api sa na tinoni sa gabala kanasiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Taaru Tamana

(Matiu 26.47-56; Luke 22.47-53; Jone 18.3-12)

43 Ego ko totonai tugu sa korapa paparanga vei inara i Jisu sa sa bola gu si Jiudasi, isa kame ira ka manogarua sepele. Sa toni bolania isa sa na puku minete tinoni qai pogoso benete vavaisobena beto na maja kubau. Ira na tinoni aipira sa na tagarunudi tadira na kuta iama, ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ko ira na iviva mamata.

44 Kai vinagigila sa sa tei poja vakoleniria tu i Jiudasi na tinoni sa gabala kanai sira na minete sa toniria, pira sauniria, &lt;&lt;Isa na tinoni mana lao aoia na paparana ara sa isa sa na tinoni muna lame aru tamania ko muna toni riunia,&gt;&gt; sauniria. 45 Ko isa tugu sa bola kamu si Jiudasi poni sa sa rerege tuvisi lao gu sa ti Jisu, ko sa paranga, &lt;&lt;Rabi!&gt;&gt; sau, beto sa aoa na paparana. 46 Totonai tugu sa qai lao ragata tekua ko qai aru tamania si Jisu. 47 Ba kame ira qai korapa turu ketakoi sa sa saputu votunia sa na ona benete vavaisobena ko sa maja teusu palea sa kai kale talingina na pinausu tana kuta iama lavata.

48 Poni sa paranga si Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Na tinoni raraja ikikoqu sara ko qu pogoso tarinisiu na benete vavaisobena beto na maja kubau ko muna teku aru tamanasiu? 49 Beko doru rane sa qa kole gu suvere tavitigou pa kakabarena zelepade ko qa kole vavaivagigalai ba quke isongo aru tamanasiu agou. Ba jongana ko mi gore votu tugu sa na Kukuti Tabuna,&gt;&gt; sau sisa. 50 Ego tonai sa qai uku loa palenia ira doru sepele sisa.

51 Ego kai koburu marene kokoregana sa popokonia kai titivi gu sa sa somana tututia tugu i Jisu. Ko isa ba mai aru tamania tugu qarigu, 52 poni sa uele vaniria gu nona poko beto na gagadona gu sa sa oqai na taba.

I Jisu sa Turu pa Moedi ira na Kauniseli tadira na Jiu

(Matiu 26.57-68; Luke 22.54-55, 63-71; Jone 18.13-14, 19-24)

53 Ego ko qai toni laonia tana kuta iama lavata si Jisu, ko ira doru kuta iama, na iviva mamata beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai vavaikamu beto ketakoi. 54 Ego i Pita sa sa kole mamavo tuti liligu pa souna tu ko sa lao tome laona pa leo kakabarena ruma tana kuta iama lavata. Ko ketakoi sa lao toqona tadira na nabulu kopu ko sa davangaona pa keketai iku. 55 Ko qai kole popodeke nyaqo votunia ira na kuta iama beto ira doru iviva pa kauniseli† sa vei bi koleona kai vavakato vei mina boka ulenia kai roiti ikerena sa roitinia i Jisu ko mai boka vamatea si Jisu qarigu. 56 Ura na mota joladi sira qai jutu tarini seseke si Jisu, ba na dia vavakato sa qaike vavaitoto.

57 Beto qai gasa turu sira kaki ko qai jutu tarini seseke si Jisu, pira qarigu, 58 &lt;&lt;Agei qe nongoriamei sa pira sa paranga vei sina, &lt;Ara mana jegara palea sa na zelepade madina qai roitinia ira na tinoni, beto pa liguna kue rane gu sa mana vaturu ligua sa kame isa nake ira na tinoni qai roitinia,&gt; sau,&gt;&gt; qarigu. 59 Ba ira ba sake vavaitoto tugu sa na dia vavakato.

60 Ego beto sa turu pa moedi ira doru sa na kuta iama lavata ko sa nanasia si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Ai sa vei munake oe sao? Na sa sira na vavakato qai korapa jutu tarinigo ira pira?&gt;&gt; sau sisa. 61 Ba sa nguju puku ko sake pojai tugu kai pakata paranga si Jisu.

Poni sa kai nanasa mule sa na kuta iama lavata, pira sau, &lt;&lt;Ao tugu sa na Karisito, na Tuna na Tamasa tamanana?&gt;&gt; saunia.

62 Totonai sa oe si Jisu, &lt;&lt;Ara tugu. Beto kode muna batia agou sa na Tuna na Tinoni mina toqona pa kale matuana na Tamasa vivana jola beto mina lagere vei pa lei pa noka,&gt;&gt;* sau.

63 Tonai sa paranga vei inara si Jisu poni sa sa bako rikata palea na kuta iama lavata sa na ona poko, beto pira sau, &lt;&lt;Na vavakato vinasosoto sa mule sa taqe korapa verania gita? 64 Qu tei nongoriamiu tugu agou sa sa vamoroania na Tamasa sa na tinoni api. Ko na sa sau na miu roroqu sagou?&gt;&gt; sau sisa.

Ko qai vaegoa ira doru sa sa pada tugu ko mina tavamate si Jisu qarigu. 65 Pana totoso tugu isa sa ira kaki sa qai podalai tue taria si Jisu, beto qai ude pikoni poko na isumatana beto qai piqolia beto sa pira qarigunia, &lt;&lt;Ego mu ulenia moko i sei sa sa majago!&gt;&gt; qarigunia. Beto sa qai saputu tekua ira na nabulu kopu sisa ko qai kole popoaria.

I Pita sa Kilu Palenia si Jisu

(Matiu 26.69-75; Luke 22.56-62; Jone 18.15-18, 25-27)

66 Totonai sa korapa suvereona pa leo kakabarena pa kauruna na ruma si Pita, sa sa rerege tata lao sa kai nabulu rereko tana kuta iama lavata.

67 Ko tonai sa batia isa si Pita sa korapa davangaona, sa sa doro taria beto sa parangia, &lt;&lt;Ao tugu sa kame qu sosomana tutia na tinoni Nazareti ina?&gt;&gt; saunia.

68 Ba sa kilu pale sisa, pira sau, &lt;&lt;Ara qake gigilai beto qake vakaberia sisa qu korapa pojai ao ina,&gt;&gt; sau sisa. Beto sa mavo rijo votu laona pa atakamana na kakabarena na ruma.

69 Ego sa bati beia mutugu na nabulu rereko ketakoi sisa, ko sa ule vaniria sira qai kole turu tavitia isa ketakoi, pira sau, &lt;&lt;Isa tugu sa kame ira!&gt;&gt; sau. 70 Ba sa kilu pale mutugu sisa.

Ba sa oqoro isongo sovai sa ira mule na tinoni qai kole turu tavitia ketakoi sa qai parangia mule sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Ao sosoto tugu sa kame ira! Ura na tinoni Qalili sao!&gt;&gt; qarigunia.

71 Ba tonai sa maulu tarinia mekana na leleve si Pita, pira sau, &lt;&lt;Qake isongo gigila podekia ara sa na tinoni qu korapa pojai agou ina!&gt;&gt; sau.

72 Totonai tugu sa sa piranga vinarua gu sa na kokorako. Poni sa sa roroqu kamua i Pita sa isa sa paranga veinia i Jisu tonai pira saunia, &lt;&lt;Mina oqoro piranga vinarua na kokorako sa kode muna kilu palenisiu ara kue totoso sao,&gt;&gt; saunia. Ko tonai tugu sa takakoto gu ko sa vodangia na lukana si Pita.

15

I Jisu sa Lao pa Moena i Paelati

(Matiu 27.1-2, 11-14; Luke 23.1-5; Jone 18.28-38)

1 Ego na vuvugei rorodomo sa qai sisiqarai vaikamu sira na kuta iama, na iviva mamata, ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira doru iviva pa kauniseli, ko qai mekarai vairovenia sa na vamatena i Jisu. Qai piu vaikamuniria sa na limana i Jisu ko qai toni laonia tai Paelati sisa. 2 Poni sa nanasia i Paelati sisa, &lt;&lt;Ao sa na bangara tadira na Jiu?&gt;&gt; saunia.

Poni sa oe lao si Jisu, &lt;&lt;E, isa qu pojai ao inana!&gt;&gt; sau.

3 Qai kole jutu tarinia soku sakasava ira na kuta iama si Jisu. 4 Beto sa kai nanasia mule i Paelati sisa, &lt;&lt;Ai sa vei ko quke oe tu sao? Doro! Tei kubo sakasava tu sa qu tajutunia ao!&gt;&gt; sau.

5 Ba sake pojai tugu kai sa si Jisu, ko sa gabara vivitigi si Paelati.

I Paelati sa Vaegoa na Vamatena i Jisu

(Matiu 27.15-26; Luke 23.13-25; Jone 18.39-19.16)

6 Ego na ona tutina i Paelati sa doru totoso pa vavolo Alokata sa sa ruvatia sa kai tinoni tapiuna qai nyoroguania ira na tinoni. 7 Ko na totoso isa sa kai tinoni na isongona i Barabasi sa somana tapiu tavitiria ira qai rajai na qavuna beto qai vaitinoni. 8 Ko qai sae vaikamu tai Paelati sira na minete tinoni ko qai tepai sisa ko mi vamalumu vaniria sisa vei sa roroitinia isa pa doru vavolo Alokata qarigu.

9 Poni sa oe lao si Paelati, pira sau, &lt;&lt;Ai vei, qu nyoroguania ko ma ruvata vanigou sa na bangara tadira na Jiu?&gt;&gt; sau. 10 Ura sa tei gigilaiona tu i Paelati sa qai kokonoa gu ira na kuta iama si Jisu, sa vei sa qai loa lamenia tana. 11 Ba qai soriria ira na kuta iama sira na minete tinoni, ko i Barabasi tu sa mi ruvata vaniria qarigu.

12 Ba sa kai nanasa ligu lao mule tadira si Paelati, pira sau, &lt;&lt;Ko ai tu mana aru veinia ara si Jisu, isa qu gigalania na bangara tadira na Jiu agou?&gt;&gt; sau.

13 Poni qai kai vevela mule sira, &lt;&lt;Vamatea pa korosi sisa!&gt;&gt; qarigu.

14 Ba sa nanasa si Paelati, pira sau, &lt;&lt;Ba na sela sa sa sa roitinia isa?&gt;&gt; sau.

Ba tonai sa qai kuku vevela viviva tugu sira na minete tinoni, &lt;&lt;Vamatea pa korosi sisa!&gt;&gt; qarigu.

15 Ko sa nyorogua vaqeraria i Paelati sira na tinoni ko sa ruvata valao vaniria gu si Barabasi. Goto i Jisu sa loa lao vaniria ira na solodia ko mai irirunia na vavaiiruna beto sa mai riu vamatea pa korosi sau.

Qai Ngangulia ira na Solodia si Jisu

(Matiu 27.27-31; Jone 19.2-3)

16 Ego ko qai toni tomenia pa leo kakabarena na ruma tana qavuna ira na solodia si Jisu, beto sa qai kuku vaikamuniria sira na minete solodia doruna. 17 Ko qai vasaenia na poko kala davala* beto qai viria kai tarapae vavaioka sa vei na tarapae bangara beto qai vasolapania na batuna. 18 Beto sa qai kole vavabangara leleoniadia ira sisa, beto ko pira qarigunia, &lt;&lt;Mi toa vakakasa na bangara tadira na Jiu!&gt;&gt; qarigunia.

19 Beto sa qai kole vavagore tarini kolu sa na batuna, qai tutue taria, beto qai totoqo sori tutungu vavatarasae leleoniadia ira sisa. 20 Pa liguna qai beto ngangangulu veinia inara sisa, sa qai vagore palea ira sa na poko kala davala ko qai vasae ligunia na ona poko mekana, beto sa qai toni votunia ko mai lao vamatea pa korosi qarigu.

Sa Tavamate pa Korosi si Jisu

(Matiu 27.32-44; Luke 23.26-43; Jone 19.17-27)

21 Ego tonai qai korapa lalaodia pa soana sa qai gosoria sa kai tinoni pa Saerini, na isongona i Saimone, na tamadi ira Alekezada i Ruposi. Na koko lame veina pa ona gusu ko na koni kamuna tugu pa Jerusalema sisa. Qai garunu totokai ira na solodia sisa ko sa pogosia sa na korosi ti Jisu. 22 Beto sa qai tonia si Jisu ko qai lao pa kai ia na isongona pa Qoloqota, na ginuana sa na Eqa Batu Tomate. 23 Ketakoi sa qai vania na vaini pasana isa qai qairi vaisomanainia na moa,† ba sa daiona bukua. 24 Beto sa qai patania pa korosi sisa, beto sa qai kole gonania na patu vivile ko mi tagigila sa i sei mina tekua sa na okokoto ririkatana na poko tana qarigu.

25 Ego ko na sia koloko vuvugei tu sa qai patania pa korosi si Jisu. 26 Ko na paranga sa tajutunia isa sa pira sau: NA BANGARA TADIRA NA JIU. 27 Beto qai vamate tavitinia i Jisu sira karu tinoni raja ikikodi, kame pa kale matuana beto kame pa kale merina.‡

29 Ko ira na tinoni qai rerege jola sa qai poja vivikeria beto qai bebegoloniria na batudi, &lt;&lt;Aha! Ao sa muna jegaria na zelepade madina beto kue rane gu muna vaturu ligua qugu! 30 Ego mu alo mulenigo tu mekana, mu tavisu lageremua tu pa korosi!&gt;&gt; qarigu.

31 Ko ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau ba qai kole tugu vavagoreni qera, pira qarigu, &lt;&lt;Ira na goto tinoni sa aloria, goto mekana sake boka alo mulenia! 32 Kopira sa mi gore lagere tu pa korosi sa na Karisito, na bangara tadira na tinoni Izireli, ko gita ba ta batia ko ta vasosotoa,&gt;&gt; qarigu. Ira karu qai tavamate tavitinia isa ba qai paranga ngangangulia tugu sisa.

Na Mate Ti Jisu

(Matiu 27.45-56; Luke 23.44-49; Jone 19.28-30)

33 Ego totonai sa kamua na korapa rane sa sa togai na rodomo sa doruna na gugusu, tinganai ko sa kamua tu kue koloko gogore tapo. 34 Tonai sa kamu kue koloko poni sa sa lukana uui si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Eloi, Eloi, lama sabakatani?&gt;&gt; sau (na ginuana sa pira sau, &lt;&lt;Qua Tamasa, qua Tamasa, ai sa vei ko qu loa palenisiu tu?&gt;&gt;* sau.)

35 Ira kaki qai turu tata ketakoi sa qai nongoria, ko pira qarigu, &lt;&lt;Doro! Sa korapa kukua i Elaija sina!&gt;&gt; qarigu.

36 Tonai sa kame ira sa sa pogoso abutu laonia sa kai pupuqana ko sa vatubulunia na vaini, ko sa suninia pa uquna kai kolu, beto sa alaka saenia tai Jisu ko mi vabukunia sau. Beto sa paranga, &lt;&lt;Loai ko! Ta dodogoroda. Kita pu kamu visu vagorea i Elaija,&gt;&gt; sau.

37 Beto sa vagorea kai uui lavata si Jisu, beto sa loai na singo.

38 Tonai sa sa tarikatarua sa na poko tobana na zelepade madina, sa podalai tarikata pa nulu ko sa gore kamu pa peso. 39 Na tinoni mamata gogoto sa sa korapa tugu turuona pa moena na korosi ko sa batiaona sa vei beto sa loaia na singo si Jisu, ko sa paranga, &lt;&lt;Sosoto! Na tinoni api sa na Tuna na Tamasa,&gt;&gt; sau.

40 Ego qai korapa tugu turudia pa souna ketakoi sira kaki rereko, ko qai kole dodogoro laodia. Qai kole turu vaisomanaidia tugu ketakoi sira Mere Magadalene, i Salome, beto i Mere na tinadi ira Jekopi na tinoni ikete beto i Josesi. 41 Tonai sa susuvere pa Qalili i Jisu sa ira na rereko pira sa qai tututia isa beto qai totokania tugu vei. Ra kaki gogoto rereko mutugu qai mekarai tutia sae i Jisu pa Jerusalema sa qai korapa tugu turudia ketakoi.

Na Vapaena i Jisu

(Matiu 27.57-61; Luke 23.50-56; Jone 19.38-42)

42 Ego sa tei gore tu sa na vevelu, ko na rane Vatana sisa beto sa mina kamua sa na rane Minere, 43 ko i Josepa pa Arimatia sa turu varene ko sa lao vatuvisi tai Paelati ko sa tepai sa na kokobu tinina i Jisu (I Josepa sa kai tinoni tapangagana pa kauniseli tadira na Jiu, beto mekana ba sa korapa tugu verania sa na lamena na binangara tana Tamasa). 44 Poni sa gabara si Paelati totonai sa nongoronia i Jisu sa tei mate tu qarigu. Ko sa kuku tekua sa na tinoni mamata gogoto, ko sa nanasia, &lt;&lt;Ai sa vei, sa tei mate sosoto tugu si Jisu?&gt;&gt; sau. 45 Ko totonai sa nongoro vatalea mai tu tana tinoni mamata gogoto sa isa sa tei mate tu sau, beto sa soni vamalumu vania i Josepa ko mina boka tekua sa na kokobu tinina i Jisu saunia. 46 Ego sa vai tekua i Josepa sa kai poko koregana, beto sa visu vagorea sa na kokobu tinina i Jisu ko sa udenia, beto sa lao vakolenia pa kai bevi takori vakolena pa patu mamavarana. Beto sa bokili vatitolo lao pateinia kai patu lavata sa na atakamanana na bevi. 47 Ko ira Mere Magadalene beto i Mere na tinana i Josesi sa qai batiadia sa na ia ketakoi sa tavakole na kokobu tinina i Jisu.

16

Na Turumulena i Jisu

(Matiu 28.1-8; Luke 24.1-12; Jone 20.1-10)

1 Ego totonai sa jola na rane Minere, sa qai vai vakole oela umumanga jonga sira Mere Magadalene, i Salome, beto i Mere na tinana i Jekopi, ko mai lao lumunia na kokobu tinina i Jisu qarigu. 2 Ko pa vuvugei jonga pa rane momoe pa vuiki isa tugu sa bola sagere na tapo sa qai lao pa bevi sira. 3 Totonai qai korapa rerege lalaodia sa qai kole vavainanasa mekadi, pira qarigu, &lt;&lt;I sei mina bokili varijo vanigita sa na patu lavata pa mangana na bevi?&gt;&gt; qarigu. 4 Ura nake patu qeqerana sisa. Ba beto mai dogoro vatale lao qarigu, sa sa tei tabokili varijo tu sa na patu. 5 Ko tonai qai tome lao pa leo bevi, sa qai batia sa kai tinoni kokoregana sa vasaea na poko keala gojo doruru, beto sa korapa toqona keta pa kale matuadi. Ko qai gabara na matagutu sira.

6 Ba sa paranga sa na tinoni isa, &lt;&lt;Muke matagutu na gabara! I Jisu pa Nazareti isa sa tavamate pa korosi sa qu korapa nyaqoa agou! Sa tei turu mule tu! Kepore lani sisa! Doro! Lani tugu sa na ia ketakoi qai vakolenia isa. 7 Goto agou mu lao ko mu vavakato vaniria sira na ona sepele beto i Pita, pira muguniria, &lt;Sa tei lao momoe tu pa Qalili sisa. Ko ketakoi tu sa kode muna batinia sisa, vei sa tei pojanigou tu perangana,&gt; muguniria,&gt;&gt; sauniria.

8 Ko qai abutu votu ko qai uku loa pale sa na bevi, ura qai matagutu beto qai gabara vivikereniria. Ko qaike isongo vavakato vania tugu kai tinoni, ura qai matagutu.

Sa Bola ti Mere na Rereko Magadalene i Jisu

(Matiu 28.9-10; Jone 20.11-18)

9 (Ego pa liguna sa turu mule na vuvugei jonga pa rane momoe pa vuiki si Jisu, sa sa bola votu momoe tai Mere Magadalene sisa. Tana tugu na rereko api sa qi iju votuniria ka vitu tomate ikikeredi i Jisu perangana. 10 Ko sa lao ko sa pojaniria isa sira ka visa qai tututia i Jisu, tonai qai korapa lukana takulanga. 11 Totonai qai nongoronia sa i Jisu sa tei toa mule tu beto ko i Mere ba sa batiaona tu sauniria, ba qaike vasosoto tu sira.

Sa Bola Tadira Karu Sepele i Jisu

(Luke 24.13-35)

12 Pana liguna isa sa i Jisu sa bola vagoto tadira karu sepele tonai qai korapa rerege lao pa kai gugusu. 13 Ko ira karu qai gabala mule vavakato vaniria sira doru sepele, ba qaike vasosotoria tugu.

Sa Bola Tadira ka Manogameka i Jisu

(Matiu 28.16-20; Luke 24.36-40; Jone 20.19-23; Roiti 1.6-8)

14 Pa liligu tu sa sa bola votu tadira ka manogameka sepele totonai qai korapa teteku. Ko sa tokeria, ura kepore na dia vinasosoto beto sa patu na bulodi ko qaike vasosotoria sira qai batia pa liguna sa turu mule isa.

15 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Mu votu lao pa doru eqa pa kasia gusu, ko mu taraenia na nongoro jongana tadira doru vinapodaka. 16 Na tinoni mina vasosoto ko mina tapaputaiso sa mina taalo. Goto isa minake vasosoto sa mina tavakilasa tugu. 17 Beto na vinagigila pira sa mai tuti kakataparia sira mai vasosoto: pa isongoqu ara sa kode mai ijiju pale tomate ikikeredi, beto mai paranganiria na goto parangadi. 18 Bai aru dole ba bai buku sakasava vaivamatedi tugu sira, ba kepore tugu kame sa mina apuluria. Kode mai vaoponiria na limadi sira na tinoni qai mo, poni sa kode mai jongadia gu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Tateku Sae pa Noka si Jisu

(Luke 24.50-53; Roiti 1.9-11)

19 Ego ko totonai sa beto parangaria i Jisu na Bangara sira nona sepele sa sa tateku sae pa noka, ko sa toqo pa kale matuana na Tamasa. 20 Beto qai riu tarae doru eqa sira na sepele, ko na Bangara sa roiti tavitiria ko sa vaneqiniria ira na vinagigila vaivagabaradi sa na dia paranga. Agua.)*

* 1:2 Malakai 3.1; Matiu 11.10; Luke 1.76; 7.27.

* 1:3 Aisea 40.3; Jone 1.23.

* 4:12 Aisea 6.9-10.

* 6:37 Kai poata siliva sa na padana na tabara kai rane.

* 7:7 Aisea 29.13.

* 7:10 Votu 20.12; Vavanau 5.16.

* 7:10 Votu 21.17; Iama 20.9.

* 7:16 Na pikata 16 api sa sake kole pa soku kukuti koledi.

† 7:24 Pa Turosi sa na pikata gugusu tadira na tinoni karovodi, nake tadira na tinoni Jiu.

‡ 7:27 Na sie sa na vavapadadi ira na tinoni karovodi beto na koburu sa ira na tinoni Jiu.

* 8:15 Na veveina na vavakovuruni palava saunia i Jisu sa na vaisori beto na vavaigitanai tadira na Parese beto ti Herodi.

† 8:29 Na paranga &lt;&lt;Mesaea&gt;&gt; beto na &lt;&lt;Karisito&gt;&gt; sa kai muqisina gu na ginuadi. Na ginuadi sa &lt;&lt;Na tinoni tavilena tana Tamasa&gt;&gt;.

* 9:43 Na pikata 44, 46 pira sa qai kepore pa doru kukuti kokoleidi, goto qai takuti tutinia gu na pikata 48: &lt;&lt;ketakoi qai kole na uloso qaike boka mate ko mai ganiria, beto ko na iku vuvurunguna sake boka tailili vamate.&gt;&gt;

† 9:45 Na paranga sa tapeluku &lt;&lt;heli&gt;&gt; lani beto vei tugu pa pikata 43, 47, sa pa paranga Qiriki na &lt;&lt;Qehena&gt;&gt;. Pa Qehena sa na isongona na lolomo pa peguruna pa Jerusalema, ketakoi qai gogona pale nyanyao na ikika beto qai vatoani iku na rane na bongi ko na iku sa toa laona gu doru totoso. Pa Vinaego Koregana sa pa heli na ia qai lao ira qai gosoria na vinakilasa tana Tamasa

* 10:6 Popodalaina 1.27.

* 10:8 Popodalaina 2.24.

* 10:19 Votu 20.12; Vavanau 5.16-20.

* 11:9 Kera Vinatarasae 118.25-26; Matiu 21.15; 23.39.

* 11:17 Aisea 56.7.

* 11:17 Jeremae 7.11.

* 11:25 Na pikata 26 sa sake kole pa doru kukuti kokoleidi. Pira sau sa na pikata 26 isa: &lt;&lt;Goto vei munake taleosoniria, poni sa na Tamamiu pa noka ba minake taleosoniria tugu sira na miu sela.&gt;&gt;

* 12:11 Kera Vinatarasae 118.22-23.

* 12:16 Na Siza sa na bangara pa Romu.

* 12:20 Vavanau 25.5.

* 12:26 Votu 3.2-6.

* 12:30 Vavanau 6.5.

* 12:31 Iama 19.18.

* 12:32 Vavanau 6.4; 4.35.

* 12:33 Vavanau 6.5.

* 12:36 Kera Vinatarasae 110.1; Roiti 2.34-35; 1 Koriniti 15.25; Giburu 1.13.

* 13:25 Aisea 13.10; 34.4.

* 14:5 Kue gogoto poata siliva sa na poata padana na tabara kai tinoni pa roiti kai aoro.

* 14:27 Zakarae 13.7.

† 14:55 Na kauniseli sa na vaikamu tadira na tinoni lalavata Jiu. Na kuta iama lavata sa na tinoni lavatana pa vaikamu tinoni mamata isa.

* 14:62 Kera Vinatarasae 110.1.

* 15:17 Na paranga Qiriki sa tapeluku davala sa boka lao vei tugu pa pepolo beto jimiri.

† 15:23 Na moa sa na notatana na gou, ba sake tavakabere sa na veveina beto qai bukua ira. Palu na mereseni ko tonai mina tabuku sa minake vitigi na tinoni beka.

‡ 15:27 Kaki kukuti kokoleidi qai vakolea lani sa na pikata 28, pira sau: (Ko sa gore votu sa na Kukuti Tabuna isa pira sau, Isa sa taanye tavitiniria ira na tinoni ikikeredi, sau.) Ba ira na kukuti kokoleidi jojongadi sa sake koleria sa na pikata 28 api.

* 15:34 Kera Vinatarasae 22.2.

* 16:20 Na kobu paparanga pa 16.9-20 sa liligu gu qai vaparonia na kukuti ti Maka, goto sake kole pa soku kukuti kokoleidi.

Luke

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

I Luke

1

Na Tinoni sa Takuti Vania na Buka

1 Ego tei motadi tu sira na tinoni qai popodeke ko qai kuti vaitututiniria sira na vavakatodi na roiti qai gore votu tamigei. 2 Ko na roiti aipira sa na veveidi tugu qai tei ule vakarovo vanigei tu agei ira qai batini matadi sosoto podalai tu pa popodalaina beto ko ira qai nabulu kopunia na nongoro jongana isa. 3 Bangara Tiopilasi, ko inara sa vei sa pa liguna tu qa tuti vikivokotoria na totoso kakasana sa doru roiti ira, poni qa rove vaporeveveinai sa ara ma kuti vaituti vatale vanigo sao qau. 4 Qa korapa roiti vei pira sara ko vei ko mu gigila vataleria ao sa na sosotodi tugu sira na sakasava qai tei ule vanigo tu ao ira na tinoni qau.

Na Podona i Jone Paputaiso za Takoroto Vakole

5 Ego na totoso sa korapa suvere bangara si Herodi pa ia pikata gugusu pa Jiudia, sa sa suvereona tugu ketakoi sa kai iama, na isongona i Zakarae, ko na puku iama tuti lame veina ti Abija sisa. Ko i Elizabeti na maqotana ba kai bubutu iama lame veina tugu ti Eroni. 6 Ko na tinoni tuvisidi pa dodogoro tana Tamasa sira karu, qai tuti vataleria ira karu sira doru garunu beto na uana tuvisidi tana Bangara ko sa kepore na dia pake pa toa. 7 Ba sa kepore na tudia sira karu ura i Elizabeti sa na egoro beto ko ira karu doru sa qai tei baragoso na qoele beto tugu.

8 Ego kai rane totonai sa kamua sa na totoso tadira na puku iama sa somania i Zakarae, poni sa kole roitinia na roiti tana iama pa moena na Tamasa si Zakarae. 9 Ko pa tutina vei beto qai tavile tonai qai gonania na patu vivile sira na iama qai roiti, sa sa tauduku si Zakarae ko isa sa mina lao roitinia sa na vavakukuvu umumanga jonga pa zelepade madina. 10 Ko totonai sa korapa vavakukuvu sisa, sa ira na minete tinoni sa qai korapa vavara pa peguruna.

11 Ko pa totoso tugu isa sa sa votu sa na mateana tana Bangara, ko sa kole turuona pa kale matuana na ia vavakukuvuna na sakasava umumanga jonga. 12 Ko totonai sa batia sa sa vakamunia na matagutu si Zakarae. 13 Ba sa paranga lao tana sa na mateana, pira sau, &lt;&lt;Zakarae, muke matagutu! Ura sa tei nongoria tu na Tamasa sa na mua vavara. Ko kode mina vaporea na maqotamu i Elizabeti sa kai tumu marene, beto ko muna vakukunia i Jone sisa. 14 Ko kode muna qeqera jola sao beto ko ira na kubo tinoni sa kode mai qera tugu tonai mina podo isa. 15 Ura kode mina kai tinoni poreveveina pa moena na Bangara sisa. Minake isongo buku vaini babi na buku neqina sisa, beto na Gagala Tabuna sa mina kole tana podalai tu tonai mina korapa pa iapana na tinana sisa. 16 Kode isa mina vagabala mule laoria tana Bangara na dia Tamasa sira na motadi na tinoni Izireli. 17 Isa sa mina lao momoenia na Bangara. Kode mina lao pa neqi tana Gagalana na Tamasa kai muqisi podeke vei i Elaija, ko mina vagabalaria na bulodi sira na tamadi ko mai roroquria na tudia. Beto mina vagabalaria sira na tinoni ikikeredi ko mai isongia na tavagigala tadira na tinoni tuvisidi. Kode mina roiti vei inara sisa ko mina vatana vakole vania na Bangara sira na tinoni,&gt;&gt; sau sa na mateana.

18 Poni sa paranga lao tana mateana si Zakarae, pira sau, &lt;&lt;Ai vei beto mana boka gigilai ara na sosotona sa sa vei isa? Ura ara sa qa tei baragoso tu beto ko na maqotaqu ba sa tei qoele tu,&gt;&gt; sau.

19 Poni sa oe lao tana sa na mateana, &lt;&lt;Ara Qebereli sapi! Ara sa qa turu pa moena na Tamasa. Ko ara tugu sa sa garunusiu isa ko qa parangigo beto qa ule vanigo sa na nongoro jongana aipira. 20 Ko doro! Na nongoro qa ule vanigo ara sa kode mina gore votu tugu pa totoso tavilena tana Tamasa. Ba quke vasosoto sao, ko kopira muna poka ko munake boka paranga sao tinganai mina kamua na rane mai gore votu sira na sakasava aipira,&gt;&gt; sau sa na mateana.

21 Ego ira na tinoni sa qai kole verania si Zakarae sa qai kole rurania sa na veveina sa tei sovainia tu pa zelepade madina sisa ba sake oqani votu lame. 22 Totonai sa votu lame ko sake boka parangaria, poni sa qai gigilai sa batia kai dodogoro pa zelepade madina sisa qarigu. Ko sake boka paranga ko sa kole popodeke pokaria gu sira na tinoni.

23 Totonai sa beto ko sa okoto sira na rane nabulu sa sa mule laona pa nona ruma si Zakarae. 24 Pa liguna sa vei isa beto sa bogata gu si Elizabeti na maqotana, ko sa kole gu suvere ovona sake kanoko pa ruma ka lima popu. Aipira sa paranga vei sisa, 25 &lt;&lt;Kopira na Bangara sa tokanisiu sara ko qa vei pira. Sa doro kopunisiu ko na qua kea pa moedi ira na tinoni sa sa varijo palea isa,&gt;&gt; sau sisa.

Na Podona i Jisu sa Takoroto

26 Ego totonai sa vonomo si Elizabeti, sa sa garunia na Tamasa sa na mateana i Qebereli ko sa lao pa kai gugusu pa Qalili, na isongona pa Nazareti. 27 Ko sa lao sa tana kai rereko koregana, isa sa tei tavaiviva vakolena tu ko mina alavia kai marene na isongona i Josepa, kai tinoni sa podo lame vei pa tutina i Devita na bangara. Ko na isongona na rereko koregana isa si Mere. 28 Ko sa lao sa na mateana ko sa parangia, &lt;&lt;Na mana mi kole tamu! Qu tamana sao! Na Bangara mi somana tamu!&gt;&gt; saunia.

29 Ba tonai sa nongoria sa na paranga api sa sa matagutu vivitigi si Mere, ko sa kole roroqu nyanyaqoa isa sa ai beka pararanga vaigosoro veveina sapi sau. 30 Ba sa paranga lao tana sa na mateana, &lt;&lt;Mere, muke matagutu! Ura sa qeranigo na Tamasa sao. 31 Ko doro! Kode muna bogata sao ko muna vaporea sa kai tumu marene ko muna vakukunia i Jisu ao sisa. 32 Kode mina poreveveina sisa beto mina tagigala na Tuna na Tamasa ululuna jola, beto na Tamasa isa na Bangara sa mina vania na binangara ti Devita isa na ona tite pa moa. 33 Ko mina bangaraniria isa sira na bubutuna i Jekopi kamua na kamua beto ko na ona binangara sa mina kepore na vinabetona,&gt;&gt; sau sa na mateana.

34 Poni sa oe lao tana mateana si Mere, &lt;&lt;Ai sa vei mina boka gore votu sa vei qu pojai ao, ura qa oqoro laoa kai marene sara?&gt;&gt; sau.

35 Poni sa oe laoa na mateana sisa, pira saunia, &lt;&lt;Na Gagala Tabuna mina lagere tamu ko mina ongugo sao. Ko sa vei isa sa na koburu mina podo sa mina tagigala na liosona beto na Tuna na Tamasa. 36 Doro! I Elizabeti na tavitimu sa tei qoele tu sisa ba kopira sa tei korapa tu bogatania isa sa kai koburu marene. Sa egoro qarigunia na tinoni sisa ba kopira sa tei vonomo tu sisa. 37 Ura kepore sa kai sakasava sa tapatia na Tamasa,&gt;&gt; sau sa na mateana.

38 Poni pira sau si Mere, &lt;&lt;Api sara na nabulu tana Bangara. Mi gore votu tu taqu sisa na paranga qu pojai ao,&gt;&gt; sau. Ego beto sa sa taloa tana sa na mateana.

I Mere Sa Lao Ovikia Si Elizabeti

39 Ego ko pa totoso isa sa sa qaqiri gu si Mere ko sa sisiqarai taloa sae pa kubo pa ia pa Jiudia. 40 Ko totonai sa kamu sa sa lao tome pa ruma ti Zakarae, ko sa lao gosoro qeqerania si Elizabeti. 41 Tonai sa nongoro tekua i Elizabeti sa na vaigosoro qeqera ti Mere, sa sa kanoko sa na koburu pa iapana, beto sa tavapugelenia na Gagala Tabuna si Elizabeti, 42 ko pira sau, &lt;&lt;Na tamanamu jolaniria ira doru rereko sao, ko mina tamana mutugu sa na koburu sa korapa pa iapamu. 43 I sei sara ko na tinana na qua Bangara sa lame tu ovikisiu? 44 Ura api! Isa tugu qa nongoria na vaisogoro qeqeramu ao, poni sa kanoko gu sa na koburu pa iapaqu ura sa qeqera. 45 Muna tamana jola sao Mere, ura qu vasosotoa ao sisa vei sa pojanigo na Bangara sa kode mina gore votu!&gt;&gt; sau sisa.

Na Kera Vinatarasae Ti Mere

46 Beto pira sau si Mere,

&lt;&lt;Na buloqu sa sa valavatia na Bangara,

47 beto na gagalaqu sa qerania na Tamasa

isa na qua inaalo.

48 Ura sake doro palesiu sara

kai ona nabulu kepore veveiqu.

Doro! Kopira ko mi lao mai gigalanisiu

na rereko tamanana ira doru sasae tinoni sara,

49 ura na Tamasa neqina jola

sa roitiniria taqu na roiti vaivagabaradi.

Isa sa na liosona na isongona.

50 Sa vabatiniria na ona vairoqu vaitokai

sira na okokoto sasae tinoni,

ira qai pangagania sisa.

51 Na limana sa roitiniria na roiti neqidi jola,

sa vanyanyalaniria neqa

sira qai roroqu valavata muleniria mekadi.

52 Sa vagore paleria isa pa dia totoqona bangara

sira na mamata neqidi,

beto sa valavataria isa sira na tinoni kepore veveidi.

53 Sa vapugele vaniria na sakasava jongadi

sira qai burana,

goto ira qai isisongo

sa sa iju variu gagale paleria.

54 Sa tei tokania tu isa sa nona nabulu i Izireli,

sake mumania isa sa nona vairoqu vaitokai.

55 Isa tugu mina vei sau sa sa taringungutinia isa

tadira tamada pa moa,

tai Ebarahami beto tana tutina i Ebarahami

kamua na kamua,&gt;&gt;

sau si Mere.

56 Ego ko sa suvere mai tu tai Elizabeti kue popu si Mere, beto sa sa mule pa nona gugusu.

Na Podona i Jone Paputaiso

57 Ego sa kamua na ona popu okotona si Elizabeti, ko sa vapodoa isa sa kai koburu marene. 58 Ko totonai qai nongoronia ira qai suvere pa vailivutaina beto ira na turana sa vei sa roroqu toka veinia na Bangara isa, sa qai somana qeqera tavitia isa sira.

59 Ego beto sa totonai sa vesu ranena sa na koburu, sa qai lame somanania na pobena na koburu beto ko mai visongo tutinia i Zakarae na isongona na tamana qarigu. 60 Ba sa paranga tu sa na tinana, &lt;&lt;Dai! I Jone tu sa na isongona,&gt;&gt; sauniria.

61 Poni pira qarigu sira na tinoni tana, &lt;&lt;Ba kepore kai turamu ao sa bi tei tavaisongonia mai tu sa na isongo isa,&gt;&gt; qarigu.

62 Beto sa qai popodeke poka laoa ira sa na tamana na koburu, ko qai nanasia i sei beka bi vaisongonia isa sa na koburu qarigunia. 63 Poni sa tepai i Zakarae sa kai patu ketakoi mina kutia na isongo, beto sa pira sau sa sa kutia, &lt;&lt;Na isongona sa i Jone,&gt;&gt; sau. Poni sa qai gabara beto sira.

64 Ego pa totoso tugu isa sa revanga sa na mangana beto sa munyala sa na meana, ko sa paranga vatarasaea isa sa na Tamasa. 65 Ko ira doru qai suvere ketakoi sa qai matagutu beto. Sa tapiara lekogo pa doru gugugusu pa kubo Jiudia sa na nongoro aipira. 66 Ko ira doru tinoni vei qai nongoria sa qai kole roroquria pa bulodi sa aipira, ko qai paranga sira, &lt;&lt;Ai beka kode mina koburu veveina sa na koburu api?&gt;&gt; qarigu. Ura sa tabata vakabere gu tana sa na neqi tana Bangara.

Na Kera Vinatarasae tai Zakarae

67 Ego sa tavapugelenia na Gagala Tabuna si Zakarae ko sa ulule votunia, pira sau,

68 &lt;&lt;Sa pada mina tavatarasae sa na Bangara

na Tamasa tadira na tinoni Izireli,

ura isa sa lame ovikiria

beto sa ruvataria sira na ona tinoni.

69 Beto ko sa tei vanigita tu isa

sa kai inaalo varenena

pa tutina i Devita na ona nabulu.

70 Isa vei sa tei taringungutinia tu isa

tadira na ona tinoni kokorotai madidi pa moa,

71 sa isa mina vasaregita tadira na oda kana

beto pa neqi tadira doru qaike tavaraguanigita sau.

72 Ko na Tamasa sa sa vabatiniria

na vairoqu vaitokai sira na oda tite,

beto sake mumania isa

sa nona taringunguti madina.

73 Isa sa na taringunguti sa maulunia ti Ebarahami

ko mina vanigita sau:

74 sa taringunguti vakolenia isa

sa isa mina vasaregita tadira na oda kana,

ko taneke matagutu nabulunia gita sisa sau.

75 Ko gita tana nabulunia sisa pa uana liosona

beto na tuvisina pa moena isa

doru rane pa noda toa sau.

76 Ko ao, na tuqu, sa muna tagigala

na tinoni kokorotai tana Tamasa ululuna jola.

Ura muna lao momoeni na Bangara sao,

ko muna vatana vakole vania na soana,

77 ko muna vagigalainiria ira na ona tinoni

na veveina mai taalo sira

tonai mina taleoso na dia sela.

78 Isa mina roroqu tokaniria

ura na oda Tamasa sa isongia na bulo vairoqu.

Kode mina valamea isa tadagita

sa na kabere vuvugei jonga

sa koko vei pa nulu vavagalo.

79 Ko mina vagonaniria na kabere

sira qai suvere pa rorodomona

beto ira qai matagutunia na mate,

ko mina gaitia na oda vakasa

lao pa soana bule,&gt;&gt;

sau si Zakarae.

80 Ko sa lavata sae ko sa neqi pa ona toa gagala sa na koburu. Sa suvere pa qega sisa tinganai tu sa kamua na totoso tonai sa votu vakabere tadira na tinoni Izireli.

2

Na Podona i Jisu

(Matiu 1.18-25)

1 Pana totoso isa sa sa vaturua i Siza Oqasitasi na bangara pa Romu sa kai vavanau ko mai taanye ko mai takuti beto sira doru tinoni pa ona binangara sau. 2 Api sa na totoso momoe qai taanye ira na tinoni ko na anye tinoni isa sa sa taroiti tonai i Kuriniasi sa na qavuna pa pikata gugugusu pa Siria. 3 Ko ira doru tinoni sa qai okoto mumule riu pa dia gugusu togasadi ko mai takuti qarigu.

4 Ko i Josepa ba sa taloa tugu pa Nazareti kai gugusu pa Qalili, ko sa sae pa Jiudia pa gugusu Betilihema, na gusu ti Devita, ura na podo lame veina pa bubutu ti Devita sisa. 5 Ko sa toni saenia isa si Mere ko mai mekarai takuti sau. I Mere sa sa tei tavaiviva vakole tu ko mina alavia isa, beto ko sa tei bogata tu sa totonai. 6 Ko tonai qai korapa suvere pa Betilihema ira karu, sa sa kamu gu sa nona totoso okotona si Mere. 7 Ko sa vapodoa i Mere sa na tuna marene podo moena, ko sa udenia kai lage poko beto sa sa vakolea ketakoi qai vavavakole vaniria na gagani ira na manugu mamade nenedi, ura sa pugele sa na ruma susuverena tadira na tinoni kamudi ko kepore sa kai lose bai suveria.

Ira na Tinoni Kopu Sipi beto ira na Mateana

8 Ego qai korapa suveredia tugu pa ia ketakoi sira kaki tinoni kopu sipi, qai korapa kopuniria na dia godo sipi na bongi. 9 Ko totonai sa sa bola vasiboro tadira sa kai mateana tana Bangara beto ko sa ude vailivutainiria sa na kabere lavata tana Bangara, ko qai matagutu vivitigi sira. 10 Beto sa pira sauniria sa na mateana, &lt;&lt;Muke matagutu! Doro! Ura ara sa qa pogoso lame vanigou kai nongoro vaivaqerana jola ko isa mina vaqera betoria doru tinoni. 11 Sa tei podo tu pa ngeni api pa gugusu tai Devita sa na miu inaalo, na Karisito Bangara! 12 Ko api sa na vinagigila muna batia agou. Tonai muna lao sa muna batia kai koburu, sa taudenia kai lage poko ko sa korapa koleona ketakoi qai vavavakoleniria na gagani tadira na manugu mamade nenedi,&gt;&gt; sau sa na mateana.

13 Beto sa pa totoso tugu isa sa lagere somana tavitia na mateana isa sa kai minete mateana lavata pa noka, ko qai kera vatarasaea ira sa na Tamasa, pira qarigu,

14 &lt;&lt;Mi tavatarasae sa na Tamasa ululuna jola,

beto na bule sa mi kole pa peso

tadira sa qeraniria isa,&gt;&gt; qarigu.

15 Ego ko ligudi qai taloa mule sae pa noka ira na mateana, sa qai kole vavaiparanga sira na tinoni kopu sipi, pira qarigu, &lt;&lt;Aria moko ko ta lao pa Betilihema, ko ta lao doria sa na manugu sa pidoko, isa vei sa ule vanigita na Bangara,&gt;&gt; qarigu.

16 Ko qai sisiqarai taloa riu sira, ko qai lao tugu batiria ira sira Mere, i Josepa beto ko na koburu melalu. Ko na koburu sa korapa tugu koleona ketakoi qai vavavangojaniria na manugu mamade nenedi. 17 Ko totonai qai batia ira na tinoni kopu sipi sa na koburu, poni sa qai vavakatonia sisa sa pojaniria na mateana na veveina na koburu. 18 Poni ira doru qai nongoria na vavakato tadira na tinoni kopu sipi sa qai gabara beto. 19 Goto i Mere sa kopuniria ko sa kole roroquria pa bulona sira doru sakasava aipira. 20 Ego beto sa qai taloa mule riudia sira na tinoni kopu sipi, ko qai vatarasaea ira sa na Tamasa, ura doru sakasava qai nongororia ko qai batiria sa sake goto, goto isa tugu vei sa pojai na mateana.

Sa Tavamadi Pa Zelepade Si Jisu

21 Ego ko tonai sa vesu ranena ko sa tapobe sa na koburu, poni sa sa tavakukunia i Jisu na isongona sisa, isa vei sa tei poja veiniria tu na mateana totonai sa oqoro tu pidoko pa iapana i Mere.

22 Ego tonai sa kamua sa na totoso ko mai roitinia ira Josepa i Mere sa na vavakukuvu vuvulasa isa vei sa pojai na Vavanau ti Mosese, poni sa qai pogoso saenia tugu pa Jerusalema ira karu sa na melalu ko mai vamadia tana Bangara qarigu. 23 Qai tutia ira karu sa isa vei sa takuti kolena pa Vavanau tana Bangara, pira sau, &lt;&lt;Doru koburu marene qai poraka moenia na kokolena koburu sa mai tavile kale vania na Bangara,&gt;&gt;* sau. 24 Ko qai lao vavakukuvunia sisa vei sa pojai na Vavanau tana Bangara: karu kuru lavata babi karu tuni kuru,* sau.

25 Ego ko api sa korapa suvereona pa Jerusalema pa totoso isa sa kai tinoni, na isongona i Simione, kai tinoni tuvisina beto sa isongia na pangagana na Tamasa. Ko sa korapa tugu vera vatalenia isa sa na totoso tonai na Tamasa mina vamanotoria sira na tinoni Izireli, ko sa gorea na Gagala Tabuna sisa. 26 Sa tei ule vamoenia tu na Gagala Tabuna isa sa minake oqani mate sisa tinganai mina batia mai tu isa sa na Karisito tana Bangara saunia. 27 Ko sa tonia na Gagala Tabuna si Simione ko sa lao tome pa kakabarena zelepade. Ko tonai qai geri laonia ira karu tinana na tamana pa kakabarena zelepade sa na koburu i Jisu ko mai vamadia ko mina taroiti vei isa sa tapoja pa vavanau tana Bangara qarigu, 28 poni sa sa teku geria i Simione sa na koburu ko sa vatarasaea sa na Tamasa, pira sau,

29 &lt;&lt;Bangara, qu tei vagore votua tu ao

sa na mua taringunguti.

Ko kopira mu ruvatasiu ara na mua pinausu,

ko ma taloa riuqua pa bule.

30 Qa tei batini mataqu tu ara

sa na inaalo sa koko lame vei tamu,

31 isa qu vatana vakolea ao

pa moedi ira doru tinoni.

32 Isa sa na kabere sa vaniria na kabere

ira na tinoni karovodi,

beto na neqi ira na tinoni Izireli,&gt;&gt; sau.

33 Ego ko qai gabarania ira karu tinana na tamana na koburu sira na paranga veveina na koburu sa pojaria i Simione. 34 Beto sa sa mananiria i Simione sira beto pira saunia si Mere, na tinana na koburu, &lt;&lt;Doro! Na koburu api sa na tavilena tana Tamasa ko mina vavukeleria beto mina vatururia ira kubo tinoni Izireli, beto ko isa sa kai vinagigila tana Tamasa mai kanai ira kubo tinoni. 35 Ko ira na roroqu qai kokole golomo pa bulodi na tinoni sa mina vavotu betoria isa pa kaberena. Goto ao mekamu sa na takulanga isa sa gea vei na likoto sa mina sobea na bulomu,&gt;&gt; saunia.

36 Ego sa suvereona tugu vei ketakoi si Hana kai rereko kokorotai, na tuna i Panuela, na bubutuna i Asa. Totonai sa tei qoele tu sisa. Na vaialavana perangana sisa, ko ka vitu aoro mai tu qai vaisuvere taviti sira karu marenena beto sa mate sa na marenena. 37 Ko sa suvere nanaboko tinganai sa kamua na totoso isa tonai sa vesungavulu made aorona sisa. Na rane na bongi sake selania isa sa na lalao vatarasaea na Tamasa pa kakabarena zelepade. Sa toania isa sa na toa mamadi ko nake teteku beto na toa vavara. 38 Ko pa totoso tugu isa sa sa kamu si Hana ketakoi, ko sa paranga jongana lao tana Tamasa, beto sa sa vaqatania isa tadira sa na veveina na koburu, tadira qai korapa verania na totoso na Tamasa mina ruvatia na gugusu Jerusalema.

39 Ego ko totonai qai vaokoto betoria ira Josepa i Mere sira doru ginugua qai tapoja pa vavanau tana Bangara, poni sa ira kue tatamana qai muledia pa Qalili, pa dia gugusu sosoto pa Nazareti. 40 Ko sa lavata sae ko sa neqi sa na koburu beto sa isongo vatatalea isa sa na gigalai tavagigala, beto ko na mana tana Tamasa sa kole somana tana.

Sa Suvere pa Zelepade si Jisu

41 Ego doru aoro sa ira karu tinana na tamana i Jisu sa qai sasae somanania na vaikamu vavolo Alokata pa Jerusalema. 42 Ko tonai sa manogarua aorona i Jisu sa qai sae mutugu somana pa vaikamu, qai vevei tugu doru totoso vavolo. 43 Ego ko tonai sa jola sa na vaikamu, poni sa qai gabala mule riudia sira Mere i Josepa, goto na tudia marene i Jisu sa suvere jolaona tu pa Jerusalema. Ba ira karu tinana na tamana sa qaike gigilai sa sa vei isa. 44 Qai roroqua ira karu sa palu sa tei tuti tu pa minete tinoni sa qarigu. Ko sa jola tu kai doru rane poni beto sa qai kole doro nyanyaqoa tadira na tavitidi beto na dia baere. 45 Ba qaike batia ira karu sisa, ko qai gabala mule bei tu pa Jerusalema ko qai mule nyaqoa. 46 Ko na rane vinaue tu sa qai batia ira karu pa kakabarena zelepade sisa. Sa korapa toqo vaisomanai tavitiria ira na tinoni qai vavaivagigalainia na Vavanau sisa, ko sa korapa nonongoro beto sa nananasaria. 47 Ko ira doru qai nongoria sa qai gabara jolania sa na gigalai beto na ninanasa tana. 48 Ko totonai qai batia isa sira karu tinana na tamana, poni sa qai gabara, beto pira saunia na tinana, &lt;&lt;Tuqu, ai sa vei ko qu roiti vei tu inara? Doro! Na tamamu beto ko ara! Qe takulanga jola na kole mamalagoso nyaqogo ao sagei karu,&gt;&gt; sau.

49 Poni sa oeria isa sira karu, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu nyaqosiu tu? Quke gigilai tu agou sa na padaqu tugu mana suvere pa ruma tana Tamaqu sara?&gt;&gt; sauniria. 50 Ba qaike gigilai ira karu na ginuana sisa vei sa pojaniria isa.

51 Ego pa liguna sa vei isa sa beto sa tuti muleria isa sira karu na tinana na tamana ko qai gore pa Nazareti. Ko sa suvere vataberia isa ketakoi sira karu. Ko na tinana sa kopuniria ko sa kole roroquria pa bulona sira doru sakasava aipira.

52 Ego ko sa ijoko sae pa tinina beto pa gigigalai tavagigala si Jisu, ko sa qerania na Tamasa beto ira na tinoni sisa.

3

Na Taraena i Jone Paputaiso

(Matiu 3.1-12; Maka 1.1-8; Jone 1.19-28)

1 Ego pa vinamanogalima aorona na binangara ti Tiberiosi, isa na kuta bangara pa Romu, sa i Ponitiasi Paelati sa na qavuna pa Jiudia, i Herodi na bangara pa Qalili, goto i Pilipi na tasina sa na bangara pa Ituria beto pa Tarakonitisi, goto i Lusaniasi sa na bangara pa Abilini, 2 beto ira Hanasi i Kaiapasi sa na kuta iama lavata. Na totoso isa sa lame pa qega ti Jone, na tuna i Zakarae, sa na paranga tana Tamasa. 3 Ko sa lekogia i Jone sa doruna na ia pa karu kale vaikarovona na pie Jodani ko sa taraenia isa sa na veveina ira na tinoni sa mai gabala loa paleria na dia sela beto mai tapaputaiso ko na Tamasa mi taleosoniria sau. 4 Ko sa gore votu sa isa vei sa takuti pa buka tai Aisea na tinoni kokorotai, isa pira sau,

&lt;&lt;Kai ovovele sa korapa kukuku pa qega, pira sau,

&lt;Mu vatanania na soana tana Bangara,

vaemesia ketakoi mina rerege lao vei isa.

5 Doru lolomo sa mai tavapugele,

doru kubo na gogore sa mai tavaarare vaitoto.

Ira na soana kekeqodi sa mai tavatuvisi,

ira na soana ikikeredi sa mai tavaemese.

6 Ko doru tinoni sa mai batia na inaalo tana Tamasa!&gt; sau.&gt;&gt;

7 Ego na motadi sira na puku tinoni qai vovotu lao tai Jone ko mai tapaputaiso qarigu. Poni pira sauniria isa sira, &lt;&lt;Boko tuni dole ikikeremiu! Qu siana sagou! I sei sa pojanigou sa muna boka ukunia agou sa na vinakilasa sa korapa jojoro lame? 8 Goto mu gabala ko mai tabata sira na vua jongadi pa miu uana. Muke sianania sa na tutina i Ebarahami sagei ko kode mene taalomei gu kita mugu. Ura ma poja vatalenigou gu ara sagou: na Tamasa sa mina boka roiti vania na koburu gu i Ebarahami sira na vavaikamu patu pira! 9 Ko kopira na vaituti sa sa tei tavanaqiti vakole tu, sa vei na rio sa tavakole pa kutana na gou ko mi paduru paleniria na bageredi na gou sau. Ko ira na gou qaike vuania na vua jongana sa kode mai tario pale ko mai tagona lao pale pa niku!&gt;&gt; sau si Jone.

10 Poni qai nanasa sira na minete tinoni, &lt;&lt;Ego ko na sa sa mene roitinia agei?&gt;&gt; qarigu.

11 Poni sa oeria isa sira, &lt;&lt;Isa na tinoni sa karu na ona soti, sa mi vania kame isa kepore ona. Beto isa sa poregana gagani, sa mi iaria tugu sira sa keporeniria,&gt;&gt; sauniria.

12 Ego ko ira na tinoni teteku takisi ba qai lame ko mai tapaputaiso tana qarigu, ko qai nanasia ira sisa, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, agei pira sa na sa mene roitinia?&gt;&gt; qarigunia.

13 Poni sa oeria isa sira, &lt;&lt;Na padana gu vei sa vaigarununia na qavuna sa mu tekua, goto muke teku vajolai na takisi,&gt;&gt; sauniria.

14 Ira na solodia ba qai lame mutugu tana ko qai nanasia, &lt;&lt;Goto agei pira sa ai mene vei? Na sa sa mene roitinia?&gt;&gt; qarigu.

Poni sa oe laoria isa sira, &lt;&lt;Muke teku ragataria babu jutu goboro sesekeria ko bu teku variuniria na dia poata sira na tinoni! Mu qerania gu sa na miu tabara!&gt;&gt; sauniria.

15 Ego totonai sa ira na tinoni sa qai kole verania kode kaki sakasava mai pidoko qarigu. Ko qai kole vaiperania ira doru pa dia roroqu sa palu api tugu sa na Karisito qarigu. 16 Poni sa poja betoniria i Jone sira doru, &lt;&lt;Ara sa qa paputaisonigou na kolo, goto isa tu sa poreveveina jolanisiu ara sa sa korapa tuti lame. Ko ara ba nake padaqu ko mana ruvatia na pikona nona sadolo sisa. Isa tu sa mina paputaisonigou na Gagala Tabuna beto na iku. 17 Ura na sevolo vavaipikatai sa sa tei arunia tu pa limana sisa ko mi pikata paleniria sau sira na kopo ikika pa ia iru vaipipikatainiria ira na kiko, beto ko mi boko vaikamuniria pa ona ruma vavakoleni gagani sira na kiko vuiti sau. Goto ira na ikikadi sa mai tagona lao pale pa iku sa ilili kare,&gt;&gt; sau sisa. 18 Ko soku mule sira na vavanau sa kole tarae vabalauria i Jone totonai sa taraenia isa na nongoro jongana tadira na tinoni.

19 I Jone sa kole tugu udukia vei si Herodi na bangara, na ginuana vei sa alava tekua i Herodiasi, na maqotana i Pilipi na tasina gu beto ko koledia mule kaki roiti sake vagosoro vei sa roitiniria i Herodi. 20 Ego beto sa sa vatamo laonia mule i Herodi sa kai roiti ikerena jola, sa vakolea isa pa ruma vaipiu si Jone.

Sa Tapaputaiso si Jisu

(Matiu 3.13-17; Maka 1.9-11)

21 Ego pa liguna qai beto tapaputaiso ira na tinoni sa sa lao si Jisu ko sa somana tapaputaiso tugu. Ko totonai sa korapa vavara isa sa sa tarevanga sa na oka, 22 ko sa gore lagere vei na tinonina na kuru tana sa na Gagala Tabuna, ko sa gore toqo makele tana. Beto kai ovovele sa sa gore lagere vei pa noka, pira sau, &lt;&lt;Ao sa na Tuqu qa roroqugo ara! Qa qera jolanigo ara sao!&gt;&gt; sau.

Na Tutina I Jisu

(Matiu 1.1-17)

23 Ego ko totonai sa podalainia na ona roiti si Jisu sa sa pada vei uengavuluputa aorona sisa. Pana dodogoro tadira na tinoni sa i Jisu sa na tuna gu i Josepa qarigu, isa i Josepa na tuna i Eli. 24 Ko i Eli sa na tuna i Matati isa na tuna i Livai, isa na tuna i Meleki, ko isa na tuna i Janai tai Josepa. 25 Ko i Josepa api sa na tuna i Matatiasi tai Emosi, isa na tuna i Nahumi, na tuna i Esili tai Nagai. 26 Ko isa i Nagai api sa na tuna i Maati, na tuna i Matatiasi, na tuna i Semeini ti Joseki, na tuna i Joda. 27 Ko i Joda sa na tuna i Joanani, isa na tuna i Resa, isa na tuna i Zorobabele, isa na tuna i Salatieli tai Neri, 28 isa na tuna i Meleki tai Adi, isa na tuna i Kosamu, isa na tuna i Elamadamu tai Ea. 29 Ko i Ea sa na tuna i Josua tai Elieza, isa na tuna i Jorimi, isa na tuna i Matati tai Livai. 30 I Livai sa na tuna i Simione, isa na tuna i Jiuda, isa na tuna i Josepa, isa na tuna i Jonamu tai Eliakimi. 31 Ko i Eliakimi sa na tuna i Melea tai Mena, isa na tuna i Matata tai Netani, isa na tuna i Devita. 32 Ego ko i Devita sa na tuna i Jese, isa na tuna i Obedi, isa na tuna i Boazi tai Salamoni, isa na tuna i Nasoni. 33 Ko i Nasoni sa na tuna i Aminadabi tai Adamini, isa na tuna i Ani tai Hezironi, i Hezironi sa na tuna i Perezi tai Jiuda. 34 Ko i Jiuda api sa na tuna i Jekopi, isa na tuna i Aisake, isa na tuna i Ebarahami, isa na tuna i Tera, isa na tuna i Nahoa. 35 Ko i Nahoa sa na tuna i Seruqi tai Raqau, isa na tuna i Peleqi, isa na tuna i Ebea tai Sala. 36 Ko i Sala api sa na tuna i Keinani, isa na tuna i Apakasadi tai Semu, isa na tuna i Noa, na tuna i Lameki. 37 Ko i Lameki sa na tuna i Metusela, isa na tuna i Inoke, isa na tuna i Jareti, isa na tuna i Maleleili, isa na tuna i Keinami. 38 Ego ko isa i Keinami api sa na tuna i Enosi tai Seti, ko i Seti sa na tuna i Adama, isa na tuna na Tamasa.

4

I Jisu Sa Tatotoke

(Matiu 4.1-11; Maka 1.12-13)

1 Ego sa pugelia na Gagala Tabuna si Jisu, ko sa taloa pa pie Jodani ko mi muleona sau. Ko tonai sa mule sa sa tonia lao pa qega na Gagala Tabuna sisa, 2 ko sa kole qoqorai na bangaradi na tomate ka madengavuluputa rane sisa. Ko pa doruna na totoso isa sa kepore kai sa bi tekua sisa, ko tonai sa jola ka madengavulu rane sa sa burana.

3 Beto pira saunia na bangaradi na tomate sisa, &lt;&lt;Vei muna Tuna sosoto na Tamasa sao, sa mu parangia na patu api ko mi peluku bereti,&gt;&gt; sau.

4 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Pira tu sau sa sa kole pa Kukuti Tabuna, &lt;Na tinoni sa sake toania na bereti gagale mekana,&gt;* sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

5 Ego beto sa na bangaradi na tomete sa toni saenia mule pa kai ia ululuna si Jisu ko sa vabatinia pa kai iapeki totoso sa doruna na binangara pa kasia gusu. 6 Beto sa pira saunia na bangaradi na tomate sisa, &lt;&lt;Ao mana vani betogo sira dorudi na neqi aipira beto na dia isisongo, ura ara gu qa tei taianiria tu sa aipira ko na tinoni mana nyogua vania ara sa mana boka vania gu. 7 Ko ao sa vei muna vatarasaesiu ara, poni sa muna isongo betoria ao mana veinigo sira dorudi pira,&gt;&gt; saunia.

8 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Ba pira tu sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;Na Bangara na mua Tamasa mu vatarasaea, beto ko isa gu mekana mu nabulunia,&gt;* sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

9 Ego beto sa sa toni laonia na bangaradi na tomate pa Jerusalema si Jisu, ko sa toni kesa vaturua pa babanana na kakabarena zelepade, beto pira saunia, &lt;&lt;Vei muna Tuna na Tamasa sao, sa mu koko lani mu soqolo gore. 10 Ura sa paranga na Kukuti Tabuna,

&lt;Na Bangara mina garunuria sira na ona mateana

ko mai kopu vasarego.

11 Beto ko mai kalogo ira pa limadi

ko maike isongo paleka podeke

pa papatu sira na nenemu,&gt;* sau,&gt;&gt;

sau sa na bangaradi na tomate.

12 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Pira tu sau sa na paranga pa Kukuti Tabuna, &lt;Muke podeke vagonai na Bangara na mua Tamasa,&gt;* sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

13 Ego ko pa liguna sa vaokotoria na bangaradi na tomate sira doru ona totoke, sa sa taloa riu gu mai tinganai sa kamua mule kai totoso jongana.

I Jisu sa Podalainia na ona Roiti Ninabulu pa Qalili

(Matiu 4.12-17; Maka 1.14-15)

14 Ego totonai sa beto doru ginugua pira sa sa mule laona pa Qalili si Jisu, ko na neqi tana Gagala Tabuna sa sa kole tana. Ko na nongorona isa sa sa tapiara lekogo pa doruna na ia ketakoi. 15 Ko sa vavaivagigalai sisa pa okokoto ruma vavaikamuna ketakoi, ko qai vatarasae betoa ira doru tinoni sisa.

I Jisu sa Takilu Pale pa Nazareti

(Matiu 13.53-58; Maka 6.1-6)

16 Beto sa sa mule lao pa Nazareti si Jisu, isa na gusu ketakoi sa lavata sae. Ko pa rane Minere sa lao somana pa ruma vavaikamuna sa vevei tugu doru totoso. Ko totonai sa turu sisa ko sa tiroa na Kukuti Tabuna. 17 Na buka sa kolea na paranga ti Aisea na tinoni kokorotai sa qai valao vania ira, ko sa viloto revatia isa sa ketakoi qai takuti vakole ira na paranga qai poja vei pira ko sa tiroa,

18 &lt;&lt;Na Gagalana na Bangara sa sa kole taqu,

ura sa vilesiu isa sara

ko mana taraenia na nongoro jongana tadira qai golaba.

Sa garunusiu isa sara

ko mana ule votunia na toa taruvatana tadira qai tapiu,

beto na revangana na matadi ira qai leqa,

ko mana ruvataria

ira qai nganganguluria ira na tinoni,

19 beto ko mana taraenia ara

na totoso mina aloria na tinoni na Bangara,&gt;&gt;* sau.

20 Beto sa sa polo vijongo beia isa sa na Kukuti Tabuna ko sa vamule lao vania na nabulu kopu, beto sa toqo ko mi podalai vaivagigalai tadira na tinoni sau. Ko qai doro vatotogasia ira doru tinoni pa leo ruma vavaikamuna, 21 sa sa paranga sisa, &lt;&lt;Pa rane pa ngeni tugu api sa sa gore votu sa na Kukuti Tabuna qu koni nongoria ina!&gt;&gt; sau.

22 Ko qai paranga vasae betoa ira doru sisa beto qai gabarania ira sira doru ona paranga vavagegoaidi sa paranga votuniria isa. Ko qai kole paranga vei pira sira, &lt;&lt;Bi goto sakeu ko na tuna gu i Josepa sina, oko!&gt;&gt; qarigu.

23 Poni sa pira sauniria sira, &lt;&lt;Qa gigila vataleaqua ara sa kode muna gona lamenia agou taqu sa na paranga vei api, &lt;Ao na tino vaisalana mu salana mulenigo moko! Ira na sakasava qe nongoroniria qu roitiniria pa Kepaniami sa mu roitiniria lani pa mua gusu ketakoi qu lavata sae!&gt; munagunisiu,&gt;&gt; sau. 24 Beto pira sau, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni kokorotai sa sake tavalavata pa nona gusu ketakoi sa lavata sae. 25 Na sosotona sa ma pojanigou agou. Pa totoso tai Elaija sa na motadi tugu sira na nanaboko qai suvere pa Izireli pa kue aoro kobuna tonai kepore na okoro, beto ko tonai sa raja na songe lavata pa doruna na ia ketakoi. 26 Ba na Tamasa sake garunu laonia tana kame ira pira pa Izireli si Elaija, goto sa tagarunu laonia tu tana kai nanaboko pa gugusu pa Sarepata, kai gusu pa pikata gugusu pa Sidoni sisa. 27 Beto ko pa totoso tai Elaisa na tinoni kokorotai sa qai motadi sira na tinoni popoqudi qai korapa suveredia tugu pa Izireli, ba kepore sa kame ira bi tataloso valioso, goto i Neamani na tinoni pa Siria gu,&gt;&gt; sau.

28 Ko totonai qai nongoria ira doru tinoni pa leo ruma vavaikamuna sisa vei inara sa qai tagigiri vivikereniria. 29 Ko qai gasa turu ko qai lao ragata votunia pa peguruna na gusu sisa, beto ko qai toni sagere saenia pa narena na kubo ketakoi sa taroiti na dia gugusu, ko mai juju vatitolo palea pa taba qarigu. 30 Ba sa rerege sulopo votu riuona pa vaikorapai vaikamu tinoni lavata sisa ko sa riuona.

Kai Tinoni sa Kolea na Tomate Ikikerena

(Maka 1.21-28)

31 Ego i Jisu sa gore pa Kepaniami kai gugusu pa Qalili, ko sa lao vaivagigalai tadira na tinoni pa rane Minere. 32 Qai gabara betonia ira doru sa nona vaivagigalai, ura sa somania na neqi sa na ona paranga sa parangania isa.

33 Ego pa leona na ruma vavaikamuna isa sa sa korapa sa kai tinoni sa kolea na gagalana na tomate ikikerena. Ko sa uui votu sisa, pira sau, 34 &lt;&lt;Kei! Na sa qu nyorogua roitinia tamigei sao Jisu pa Nazareti? Qu lame ko mu piaragei agei qugu? Qa gigilagoqua ara sao! Ao sa na Liosona tana Tamasa!&gt;&gt; sau.

35 Poni sa tokea i Jisu sa na tomate ikikerena isa, &lt;&lt;Ao mu noso ko mu votu riu tana tinoni ina!&gt;&gt; saunia. Poni sa vavukelia na tomate ikikerena sa na tinoni api pa moedi ira na tinoni, beto sa sa riuona sisa, ba kepore tugu kamea bi veinia sa na tinoni api.

36 Ko qai gabara beto sira doru tinoni, ko qai vavaiparanga vei pira, &lt;&lt;Na paranga sa pu vei pira! Sa kolea na neqi sa na tinoni api, ko tonai sa iju paleria isa sira na tomate ikikeredi tana tinoni poni sa qai votu riudia tugu,&gt;&gt; qarigu. 37 Ko na nongorona i Jisu sa sa tapiara lekogo pa doruna na ia pa vailivutaina ketakoi.

I Jisu sa Salanaria na Motadi ira na Tinoni

(Matiu 8.14-17; Maka 1.29-34)

38 Ego totonai sa taloa pa ruma vavaikamuna si Jisu poni sa lao pa ruma tai Saimone. Ko na qoqoele roana i Saimone sa sa vakamunia na mo mangini lavata, ko qai lao pojania si Jisu. 39 Poni sa lao turu pa kekerena na rereko sa mo si Jisu, ko sa tokea sa na mo mangini poni sa taloa tana sa na mo. Ko pa totoso tugu isa sa tatakole sa na rereko isa ko sa vatanaria sira.

40 Ego totonai sa suvu na tapo sa qai totoni kamuniria ira ketakoi tai Jisu sira na tinoni sa vairia na okokoto vagauru. Ko sa vaoponiria na limana isa sira, ko sa salana betoria. 41 Ira na tomate ikikeredi ba qai okoto votu taloadia tadira na tinoni ko qai uui, pira qarigu, &lt;&lt;Ao tugu sa na Tuna na Tamasa!&gt;&gt; qarigu. Ba sa tokeria i Jisu sira na tomate ikikeredi, beto ko sake vamalumuria ko bai paranga, ura qai tei gigilaidia tugu ira sa isa sa na Karisito.

Sa Tarae Lekogo si Jisu

(Maka 1.35-39)

42 Ego totonai sa vuvugei rane neqa sa sa taloa pa gugusu isa si Jisu, ko sa lao pa kai ia kaloina. Ba qai lao tugu nyaqo tututia ira na tinoni sisa, ko qai lao tugu batia, beto qai aru vasuveria ko mike loaria sisa qarigu. 43 Ba pira sauniria sira, &lt;&lt;Tadira kaki goto gugusu sa ara ba mana taraenia tugu sa na nongoro jongana veveina na binangara tana Tamasa, ura isa tugu sa sa garunu lamenisiu ara na Tamasa ko mana roitinia,&gt;&gt; sau.

44 Ko sa kole tarae pa ruruma vavaikamuna tadira na tinoni pa Jiudia si Jisu.

5

I Jisu sa Kukuria ira na Sepele Momoe

(Matiu 4.18-22; Maka 1.16-20)

1 Ego kai rane totonai sa korapa turuona pa poanana pa nole pa ovuku Qenesareti si Jisu, sa qai vaijujuku upupele lao tana sira na minete tinoni, ko mai nonongorodia pa paranga tana Tamasa qarigu. 2 Ko sa doro vairia isa tonai sa karu koaka qai korapa titidia pa keketai ovuku. Goto ira na tinoni abu poredia koaka sa qai korapa valiosoria na dia vaqara. 3 Ko sa lao koia isa sa kame, isa na koaka tai Saimone, beto sa sa garunia si Saimone ko mi iolo sae iqona pa kolona saunia. Ko sa toqo ketakoi si Jisu beto sa sa kole vaivagigalai paro tadira na minete tinoni.

4 Ego tonai sa beto parangaria na minete tinoni sa pira saunia i Saimone, &lt;&lt;Mu vaiolo jola saea pa lilisina sa na koaka, beto sa mu gonania ketakoi sa na miu vaqara,&gt;&gt; saunia.

5 Poni sa paranga si Saimone, pira sau, &lt;&lt;Qokolo! Qe tei pavu talea tu na bongi doruna sagei, ba kepotu kai tea sa be tekuamei! Ba qu paranga ao, ko jongana ara ma lao tu ropi vagorea sa na vaqara,&gt;&gt; sau.

6 Ko totonai qai ipa gorenia na vaqara sa sa vaivagabara sa na igana qai gona, ko na vaqara ba iapeki bi taraqama tu. 7 Ko qai sipu laoria sira na tavitidi pa kai goto koaka ko mai lame tokaniria qarigu. Ko qai mekarai vapugeleniria na igana ira sa karu koaka ira, ko iapeki bai dururu tu.

8 Ego totonai sa batia i Saimone Pita sa na roiti sa podo vei pira, sa sa lao toqo sori tutungu sisa pa moena i Jisu, beto pira sau, &lt;&lt;Mu taloa taqu Bangara, ura na tinoni sela sara!&gt;&gt; sau. 9 Ura sa gabara vivitiginia i Pita beto ira doru qai tutia isa sa na koi vei motadi na igana qai tekuria. 10 Ko ira na tino abu tavitina i Pita, ira Jekopi i Jone (karu tuna marene i Zebeti) ba qai gabara tugu. Poni sa pira saunia i Jisu si Saimone, &lt;&lt;Muke matagutu! Podalai kopira sa muna abu tinoni sao,&gt;&gt; saunia.

11 Ko pa liguna qai juju vaparoria sa na dia koaka, sa qai loa vakole beto paleria sira doru dia sakasava ko qai tutiadia ira si Jisu.

I Jisu sa Salania kai Tino Popoquna

(Matiu 8.1-4; Maka 1.40-45)

12 Ego kai totoso tonai sa korapa suvere pa kai gugusu si Jisu, sa api kai tinoni sa udea na popoqu. Ko totonai sa batia isa si Jisu, sa sa gona opo goreni pa peso na isumatana, ko sa tepa vivitigi, pira sau, &lt;&lt;Bangara, vei muna malumu ao, sa muna boka taloso valiososiu gu sara!&gt;&gt; saunia.

13 Poni sa kaqamania na limana ko sa ulia i Jisu sisa, beto pira sau, &lt;&lt;Qa malumu gu sara, ko mu lioso tu ao,&gt;&gt; saunia. Ko pa totoso tugu isa sa tataloso valioso tana sa popoqu. 14 Beto sa sa paranga vabalaua i Jisu sisa, &lt;&lt;Munake lao vavavakatonia tadira tinoni sapi, goto mu rerege tuvisi lao gu tana iama ko mi doro vivilotigo. Pa liguna isa sa muna lao roitinia na vavakukuvu vuvulasa isa vei sa vaigarununia i Mosese, ko mai vasosotoa ira na tinoni sa qu tei tavalioso tu sao marigu,&gt;&gt; saunia sisa.

15 Beto tonai sa sake mako gore na lekogona sa na nongorona i Jisu, ko ira na minete tinoni sa qai vavaikamu lao tana ko mai nonongorodia beto mai tasalanadia pa okoto dia vagauru qarigu. 16 Ba sa tuturu rijo riuona pa qega si Jisu ko sa kokole vavaraona.

I Jisu sa Salania kai Tinoni sa Mate Kale na Tinina

(Matiu 9.1-8; Maka 2.1-12)

17 Ego kai rane totonai sa korapa vaivagigalai si Jisu, sa na suveredi tugu ketakoi sira kaki Parese beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau, na lame veidi pa okoto gugusu pa Qalili, pa Jiudia, beto pa Jerusalema. Ko na neqi tana Bangara sa tei koleona tu tai Jisu ko mina boka vaisalana. 18 Ego ko api qai pala kamunia ira kaki tinoni pa nona lovu sa kai tinoni sa mate kale tinina, ko qai popodeke ko mai pogoso tomenia pa leo ruma, ko mai vakolea pa moena i Jisu qarigu. 19 Ba qaike boka batia ira sa na soana vei beto mai pala tomenia, ura qai pugele sira na tinoni. Ko qai poso kesa saenia pa nare ruma ko qai kakelia sa na arena na ruma, beto qai vasikulu gorea pa vaikamu tinoni pa moena i Jisu sa na tinoni isa tonai sa korapa koleona tugu pa lovu.

20 Ko totonai sa batia i Jisu sa na dia rarange, sa sa parangia isa sa na tinoni sa mo, &lt;&lt;Qua tinoni, qai tei taleoso tu sira na mua sela,&gt;&gt; saunia.

21 Poni qai podalai vaipera paranga mekadi sira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese, &lt;&lt;Ai tinoni veveina sapi! Sa korapa vamoroania na Tamasa sa na tinoni api! Kepore sa kai tinoni mina boka taleosonia na sela, goto mekana gu na Tamasa!&gt;&gt; qarigu.

22 Ba sa tei livutia tu i Jisu sisa vei qai kole vaiperani paranga ira, ko pira sauniria, &lt;&lt;Na sa sa qu kole vaiperania pa bulomiu agou? 23 Ai sa sa munyala na pojana? &lt;Qai tei taleoso tu sira na mua sela!&gt; biu, ba &lt;Mu tatakole ko mu rerege!&gt; biu? 24 Ba ma vadogoronigou ara sa na Tuna na Tinoni sa poreona neqi pa peso ko mina taleosoniria na sela,&gt;&gt; sau. Beto sa pira saunia sa na tinoni sa mate kai kale tinina, &lt;&lt;Qa parangigo ara sao, mu turu, mu pogosia na mua lovu, ko mu mule laomua pa mua ruma!&gt;&gt; saunia. 25 Poni pa totoso tugu isa sa gasa turu pa moedi ira doru tinoni sa na tinoni api, sa posia nona lovu isa sa kolea, ko sa mule riuona pa nona ruma, beto sa vatarasaea isa sa na Tamasa.

26 Ko qai gabara beto sira doru tinoni totonai qai batia sa vei inara. Qai vatarasaea ira sa na Tamasa, beto qai matagutu tugu vei ko qai vavaiparanga, &lt;&lt;Koi, na sakasava vaivagabaradi sa taqe batiria gita pa ngeni!&gt;&gt; qarigu.

Sa Kukua i Jisu si Livai

(Matiu 9.9-13; Maka 2.3-17)

27 Ego liguna isa sa sa taloa ketakoi si Jisu, ko sa lao dogoria sa kai tinoni teteku takisi na isongona i Livai, sa korapa toqona pa ruma teteku takisi. Ko sa parangia i Jisu sisa, &lt;&lt;Lame tutisiu,&gt;&gt; saunia. 28 Poni sa turu loa paleria tugu i Livai sa doru ona sakasava, ko sa lao tutia si Jisu.

29 Beto sa sa roitinia i Livai pa nona ruma sa kai vavolo lavata ko sa teteku tavitia si Jisu. Ko na motadi sira na tinoni teteku takisi tavitina beto ira kaki tinoni mule qai tasoru ko qai somana teteku. 30 Ba ira na Parese beto ira na dia tinoni qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai ququminiria sira na sepele ti Jisu, ko pira qarigu sira, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu teteku tavitiria tu ira na tinoni teteku takisi beto na tinoni seladi sagou?&gt;&gt; qarigu.

31 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Ira na tinoni toa vajongadi sa qaike nyaqoa sa na tinoni sa vavaisalana, goto ira gu qai mo. 32 Qake lame sara ko ma kukuria na tinoni tuvisidi qau, goto ira tu na tinoni seladi ko mai gabala qau!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Nanasana na Tatabu Gagani

(Matiu 9.14-17; Maka 2.18-22)

33 Beto sa qai nanasia ira na Parese beto ira na dia tinoni qai vaivagigalainia na Vavanau si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko ira na sepele tai Jone beto ko ira na sepele tadira na Parese sa qai tatabu gagani beto qai vavara soku totoso, goto ira na sepele tamu sa qai kole gu teteku beto buku laodia gu?&gt;&gt; qarigunia.

34 Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Ai vei, muna boka vatatabu gaganiniria tu sira na tinoni tasorudi mai somanania na vavolo vaialava totonai sa korapa suvere tavitiriaona na tinoni vaialava? Dai! 35 Ba qai korapa lame sira na rane tonai mina tateku varijo tadira sa na tinoni sa vaialava. Ko pa totoso tu isa sa mai tatabu gagani sira,&gt;&gt; sau sisa.

36 Beto sa pojaniria mutugu i Jisu sa na vinakabere api, &lt;&lt;Kepore sa kai tinoni mina boka rikata tekua kai rikata poko koregana, ko mina piti valaonia pa kai poko leluna. Mina roiti vei sa kode mina tarikata sa na poko koregana, beto ko na poko leluna sa minake lao totoa sa na poko tutuvaka koregana.

37 Beto kepore mutugu sa kai tinoni mina toto laonia na vaini koregana sa na tototona vaini leluna. Ura mina taroiti vei sa kode mina tapokataona sa na tototoni vaini leluna ko mina tavuva vikereona sa na vaini, beto ko na tototoni vaini ba mina taaru vikere tugu. 38 Goto na vaini korega sa mina tatoto valao tugu pa tototona koregana. 39 Ko kepore sa kai tinoni sa bubuku vaini leluna bi nyogua bukua sa na vaini koregana. Ura sa paranga sa na tinoni isa, &lt;Na vaini leluna tu sa sa giropo!&gt; sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

6

Na Nanasana Na Veveina Na Rane Minere

(Matiu 12.1-8; Maka 2.23-28)

1 Ego pa kai rane Minere tonai sa rerege jola lao vei pa leo inuma vuiti si Jisu beto ira na ona sepele, sa qai kole raravusu teku kiko vuiti sira na ona sepele, ko qai ngaja gaganigadia. 2 Poni kaki ira na Parese qai nanasaria, &lt;&lt;Ai sa vei sa qu roitinia tu na roiti sake tavamalumu pa rane Minere?&gt;&gt; qarigu.

3 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Beko qu tei tiroamiu tu agou sa na roiti qi roitinia i Devita pa moa, ba qu oqoro tu vakaberia sa? Totonai qi burana si Devita beto ko ira na ona tinoni qai tutia, 4 sa qi tome lao sisa pa leona na ruma tana Tamasa, ko qi tekua isa sa na bereti madina ko qi gania beto qi vaniria tugu vei sira na ona tinoni. Ba kepore kai tinoni qi tavamalumunia ko mina boka tekua sa na bereti isa, goto ira na iama gu,&gt;&gt; sau.

5 Beto sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Na Tuna na Tinoni sa na bangarana na rane Minere,&gt;&gt; sau.

I Jisu sa Salania kai Tinoni sa Raiqo na Limana

(Matiu 12.9-14; Maka 3.1-6)

6 Ego pa kai rane Minere mule tonai sa tome pa kai ruma vavaikamuna si Jisu sa sa korapa suvereona ketakoi sa kai tinoni sa raiqo na lima kale matuana. 7 Ko ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese sa qai nyaqoa kaki soana ko mai jutunia sa sela si Jisu qarigu, ko qai kole dodoro kopu totonia sa vei mina salana tinoni tu beka pa rane Minere sisa qarigu. 8 Ba sa tei gigilaria tu i Jisu sira na dia roroqu, ko pira saunia sa na tinoni sa raiqo kai kale limana, &lt;&lt;Mu turu, ko mu rerege lame pa korapa,&gt;&gt; saunia. Poni sa gasa turu sa na tinoni isa ko sa lao turu ketakoi.

9 Beto pira sauniria i Jisu sira na tinoni, &lt;&lt;Ego ma nanasagou ara agou. Ai sa sa vamalumia na Vavanau ko mina boka taroiti pa rane Minere? Na roitinia na jongana, ba na roitinia na ikerena? Na aloa na toa, ba na piara pale?&gt;&gt; sauniria.

10 Beto sa kole doro vailivutainiria isa sira doru beto sa sa pira saunia isa sa na tinoni, &lt;&lt;Mu radonia na limamu!&gt;&gt; saunia. Poni sa sa radonia tugu, ko sa jonga ligu sa na limana isa. 11 Totonai sa qai tagigiri vivitigi sira, ko qai kole vavaivavakatonia mekadi ira sa na sa mai boka roiti laonia tai Jisu qarigu.

I Jisu sa Vileria ira ka Manogarua Tinoni Tagarunudi

(Matiu 10.1-4; Maka 3.13-19)

12 Ego ko pa kai totoso sa sa sagere sae pa kai kubo si Jisu ko sa vavara. Ko sa suvere na bongi doruna pa batu kubo sisa ko sa kole vavara lao tana Tamasa. 13 Ko totonai sa vuvugei rane neqa sa sa kuku tekuria sira doru ona sepele ko sa vile tekuria isa sira ka manogarua ko ira sa sa kukuniria na tinoni tagarunudi. 14 Ko aipira sira sa vileria isa: i Saimone isa sa vakukunia i Pita beto i Aduru na tasina, ira Jekopi i Jone, i Pilipi i Batolomiu, 15 ira Matiu, i Tomasi, i Jekopi na tuna i Alepiasi, beto i Saimone isa perangana na somanana mai tadira qai nyorogua adu palea na qavuna pa Romu, 16 i Jiudasi na tuna i Jekopi, beto i Jiudasi Isikarioti isa na tinoni sa gabala kanai i Jisu.

I Jisu sa Vaivagigalai beto sa Vaisalana

(Matiu 4.23-25)

17 Ego totonai sa mule gore pa kubo tavitiria ira na ona tinoni tagarunudi si Jisu poni sa turu tavitiria isa pa kai ia ararena sira soku ona sepele. Ko na minete tinoni lavata sa tei korapa tu ketakoi, ira na lame veidi pa doru ia pa Jiudia, pa Jerusalema, beto ko vei tugu pa gugusu babatana pa Turosi beto pa Sidoni.

18 Ira na tinoni sa qai lame ko mai nongoria isa beto mai tasalanadia pa okoto dia vagauru qarigu. Ko ira sa koleria na gagala ikeredi ba qai tasalana tugu. 19 Ko ira doru sa qai kole popodeke vivitigi ko mai ulia sisa ko mai tasalanadia qarigu, ura na neqi sa votu tana ko soku tinoni qai tei tasalana tu.

Na Qeqera beto na Takulanga

(Matiu 5.1-12)

20 Ego sa doro laoria na ona sepele si Jisu ko sa paranga,

&lt;&lt;Qu tamana sagou qu golaba,

ura tamugou sa na binangara tana Tamasa.

21 Qu tamana sagou qu burana kopira,

ura agou sa kode muna tavapote vatale.

Qu tamana sagou qu lukana takulanga kopira,

ura kode muna avu qeqera sagou.

22 Qu tamana sagou tonai maike tavaraguanigou ira na tinoni

beto tonai mai ijugou,

mai poja vivikeregou,

beto mai jutunigou na tinoni ikikeremiu

pa ginuana qu tutia na Tuna na Tinoni.

23 Mu qera ko mu soqolo qeqera tu sa pa totoso isa, ura vainongoro! Na lavatana jola sa na miu pinia pa noka. Na roiti ngangangulu vei tugu inara sa qai roitinia ira na boko tamadi lao tadira na tinoni kokorotai pa moa.

24 Goto agou na tinoni isisongo sa mu takulangagamiu tu,

ura qu tei tekua tu agou sa na toa jongana.

25 Mu takulangagamiu tu sagou qu pote vatatalegamiu kopira,

ura koleona sa na totoso muna burana sagou.

Mu takulangagamiu tu sagou qu avavu kikidolo kopira,

ura koleona sa na totoso tonai muna lukana takulanga sagou.

26 Mu takulangagamiu tu sagou tonai mai paparanga vatarasaegou ira doru tinoni,

ura ira na tamadi ba qai roiti veiniria tugu sira na tinoni kokorotai sesekedi pa moa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Roroquria ira qai Kanagou

(Matiu 5.38-48; 7.12a)

27 &lt;&lt;Ba ma pojanigou sagou qu nongorosiu ara: mu roroquria sira qai kanagou, mu roiti vajongana lao tadira qaike tavaraguanigou, 28 mu tepa vaniria na mana sira qai lelevenigou, beto mu vavara tokaniria sira qai ngangangulugou. 29 Bi tapalia kai kale paparamu sa kai tinoni, sa mu tale lao vania mule kai kalemu. Bi tekua na mua koti sa kai tinoni, sa muke suqutia ko mi tekua mutugu sa na mua soti. 30 Na tinoni sa tepanigo na sakasava sa mu iai, na tinoni sa teku variunigo kai mua sakasava sa muke tepa mulenia. 31 Ko isa tugu vei qu nyoroguania ko ira na tinoni mai roiti lamenia tamugou sa isa tugu sa mu roiti laonia tadira na goto tinoni.

32 Vei muna roroqu kakaleria gu agou sira qai roroqugou, sa kita mu kole roroqua kode muna tekunia na mana sa na roiti vei isa! Ura ira na tinoni seladi gu ba qai roroquriadia tugu sira qai roquria. 33 Vei muna roiti kakale vajongana lao tadira gu qai roiti vajongana lame vanigou, sa kita mu kole roroqua muna tekunia na mana agou sa vei isa! Ura ira na tinoni seladi gu ba qai roiti vajongana lao tugu sa tadira na tinoni qai roiti vajongana lao vaniria. 34 Ko vei tadira gu qu gigilai kode muna boka teku muleniria na miu sakasava sa qu vamalumuria ko mai sasareniria na miu sakasava, sa kita mu kole roroqu muna tekunia na mana agou sa sa vei inara! Ura ira na tinoni seladi gu ba qai bokadia vasasareria ira na tinoni seladi vei ko mai teku muleniria sira na padana tugu isa vei qai valaoa qarigu. 35 Ba agou sa muke roiti vei inara! Mu roroquria tu sira qai kanagou, beto mu roiti vajongana lao tadira. Mu vaniria gu sisa na manugu mai tekua gu mai qarigunigou beto muke kole roqu totonia sa na miu sakasava isa. Muna vei sa kode mina lavatana jola sa na miu pinia pa noka beto ko tonai sa qu roiti vei na boko koburu tana Tamasa ululu jolana sagou. Ura na Tamasa sa roroqu betoria gu sira qaike boka paranga jongana lao tana beto ira na tinoni ikikeredi. 36 Na Tamasa sa roroquria beto sa roiti vajongana lao tadira doru tinoni, ko agou ba mu roroquria beto mu roiti vajongana lao tugu tadira doru tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

Muke Pitua na Goto Tinoni

(Matiu 7.1-5)

37 &lt;&lt;Muke pituria na sela tadira na goto tinoni, ko mike pitugou na Tamasa. Muke jutu tariniria na vaituti tana Tamasa sira na goto tinoni, ko agou ba muke tajutu tarinigou tugu sa na vaituti tana Tamasa. Mu taleosoniria na goto tinoni, ko na Tamasa ba mi taleosonigou tugu. 38 Mu ia vataleria na tinoni, ko mi ia vatalegou na Tamasa. Isa mina ianigou isa sa na ia nabuna, mina vei na boko kiko bou sa tasaqiti ko sa tanyonyoqoro vatale ko sa pugele nyonyoa beto qu tinu boborua na miu. Ura isa tugu na pada qu ia vatale veiniria ira na goto tinoni, poni sa isa tugu mina ia vatale veinigou sa na Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

39 Beto isa sa sa pojaniria mule i Jisu sa na vavakato vavapada api, pira sau, &lt;&lt;Na tinoni sa leqa sa minake boka tonia sa kai goto tinoni leleqana. Vei mina tonia sa kode mai mekarai vukele jolopo pa kai pou sira karu. 40 Na sepele sa sake poreveveina jolania na ona tinoni vaivagigalai. Goto totonai mina vakoititi vataleria mai tu na sepele sira na vaivagigalai tana ona tinoni vaivagigalai sa beto sa mina kamua sa na boboka tana ona tinoni vaivagigalai.

41 Ai sa vei ko qu juno dogoria tu ao sa na opopu pa matana na tasimu, ba na lomoto kokobu pa matamu mekamu sa quke pavu galania? 42 Ai sa vei ko qu boka paranga veinia tu pira na tasimu, &lt;Tasiqu, mei! Ma kasi pale na opopu pa matamu,&gt; qugu tu? Ba na lomoto kokobu pa matamu quke batia! Na tinoni vavabatamu na sesekemu sao! Momoe mu kasi pale mai sa na lomoto kokobu pa matamu, beto sa muna babata vatale ko muna boka kasi pale sa na opopu pa matana na tasimu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Gou beto na Vuana

(Matiu 7.16-20; 12.34b-35)

43 &lt;&lt;Na gou jongana sa sake vuania na vua ikerena, beto na gou ikerena sa sake vuania na vua jongana. 44 Doru gou sa qai tagigila na jongadi babi na ikeredi tonai tana doria na vuadi. Munake boka lokete teku vua gou piqi sao pa gou vavaiokana, beto ko munake boka teku vuvungu qurepi sao pa gasoro vavaiokana. 45 Na tinoni jongana sa sa vavoturia sira na uana jongadi qai kole pa bulona ko sa roitinia na roiti jongana, goto na tinoni ikikerena sa sa vavoturia na uana ikikeredi qai kole pa bulona ko sa roitinia na roiti ikikerena. Ura isa tugu sa pugele nyonyoa pa bulona na tinoni sa sa taparanga votunia pa mangana,&gt;&gt; sau si Jisu.

Karu Tinoni qai Vaturu Ruma

(Matiu 7.24-27)

46 &lt;&lt;Ai sa vei ko qu kukunisiu, &lt;Bangara! Bangara!&gt; ara sagou, beto quke tutiria isa vei qa pojanigou ara? 47 Isa sa lame taqu ko sa vainongoroniria na qua paranga beto sa vataberia, sa ma ule vanigou ara ai tinoni veveina sisa. 48 Na tinoni isa sa sa kai muqisi podeke vei na tinoni sa roitinia na ona ruma, sa kori valolu gore ko tinganai sa kamua na patu beto sa vatoqoa isa sa nona kokovana ruma, beto sa sa vaturua sa nona ruma. Ko totonai sa gore na qolapeso, sa nyoro na pie ko sa raja pa ruma isa ba sake boka jou kanoko sa na ruma isa, ura sa tapatu biti vamauru pa patu sisa. 49 Ba isa na tinoni sa nongoriaona tugu sa na qua paranga ba sake vataberia, sa sa kai muqisi podeke vei na tinoni sa roitinia na ona ruma pa peso munyalana kepore patu bitina sisa. Ko totonai sa gore na qolapeso, sa nyoro na pie ko sa raja pa ruma isa, sa sake ruavo tugu vukelena sa na ruma isa, ko sa tajegara pipiara betona!&gt;&gt; sau si Jisu.

7

I Jisu sa Salania kai Tinoni Mamata Gogoto

(Matiu 8.5-18; Jone 4.43-54)

1 Totonai sa beto pojaria i Jisu sira doru sakasava aipira tadira na tinoni, sa sa taloa lao pa Kepaniami sisa. 2 Ego na suverena tugu ketakoi sa kai tinoni mamata gogoto. Ko koleona sa kai ona nabulu isa sa roroqu vivitigia isa sa mo ko sa tata mate. 3 Totonai sa nongoronia na tinoni mamata gogoto api sa na veveina i Jisu, sa sa garunuria isa sira kaki iviva tadira na tinoni Jiu ko mai lao tepai si Jisu ko mi lame salania na ona nabulu sau. 4 Ko tonai qai kamu sira tai Jisu sa qai tepa totokai sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Na bangara api sa sa garo tugu muna lao tokania ao. 5 Ura isa sa roroqugita sa gita na tinoni Jiu beto isa tugu mekana sa roiti vanigita sa na oda ruma vavaikamuna,&gt;&gt; qarigunia.

6 Ego jongana sau si Jisu ko sa tuti laoria sira. Ba totonai sa tata kamua gu isa sa na ruma, poni sa sa garunuria na tinoni mamata gogoto api sira kaki ona baere ko qai lao poja veinia pira si Jisu, &lt;&lt;Bangara, kita mu kole pavu goboro. Ara nake padaqu ko ao muna lame tome pa qua ruma. 7 Ko sa vei tugu isa sa ara ba qake doro vapadanisiu ko mana lame tamu! Goto mu leve lamenia gu tana sa na salana ko mi toaona sa na qua marene. 8 Ura ara ba ira tugu na tinoni sa koleria na neqi qai kopunisiu beto koledia mutugu sira na tinoni vaipera qai takopu pa neqi taqu, ko ara qa gigilaiqua sa ai sa vevei tonai sa isongo neqi na tinoni. Ko vei, &lt;Lao ao!&gt; baunia ara sa kame, poni sa sa lao gu sisa. Beto vei, &lt;Lame!&gt; baunia mule ara sa kame, sa sa lame tugu sisa. Vei pori mu vei qaunia na qua nabulu, poni sa sa roitinia tugu sisa. Goto ao na mua neqi sa na lavatana jola ko muna paranga gu lani, poni kode mina tasalana tugu kopira sisa,&gt;&gt; sau.

9 Totonai sa nongoria i Jisu na paranga tana tinoni mamata sa vei inara sa sa gabara, ko sa gabala ko sa paranga laoria isa sira na minete tinoni qai tutia, &lt;&lt;Ma poja vatalenigou ara sagou: qa oqoro isongo batia ara pa Izireli sa kai tinoni sa isongia na rarange lavatana jola vevei tana tinoni api,&gt;&gt; sau sisa.

10 Beto sa qai gabala mule lao pa ruma tana tinoni mamata sira ka visa qai pogoso nongoro, ko qai lao kamu sa qai batia sa na nabulu sa tei tasalana tu.

I Jisu sa Vatoa Mulea na Tuna Marene kai Nanaboko pa Neini

11 Ego sa oqoro sovai gu sa jola sa vei inara sa sa taloa lao pa kai gugusu na isongona pa Neini si Jisu. Ko ira na ona sepele beto ko kai minete tinoni lavata sa qai tutia isa. 12 Ko isa tugu sa tata kamua na atakamanana na gugusu lavata isa, poni sa qai pogoso bola lamenia gu ira sa kai tinoni sa mate ko mai riu golomia qarigu. Na tinoni sa mate isa sa isa tugu kai tuna memekai kai nanaboko. Ko kai minete tinoni lavata pa gugusu lavata isa sa qai tutia votu na nanaboko.

13 Ego totonai sa doria na Bangara sa na naboko api sa sa roroqu vivitigia, ko pira saunia, &lt;&lt;Muke lukana!&gt;&gt; saunia. 14 Beto sa rerege lao ko sa arua sa na kokobu tomate taudena, ko ira qai pogosia na kokobu tomate sa qai turu noso. Beto sa paranga laoa isa sa na tinoni matena, &lt;&lt;Koburu marene korega, ara qa parangigo sao ko mu tatakole!&gt;&gt; saunia. 15 Poni sa toa mule ko sa tatakole toqo sa na tinoni sa mate ko sa podalai paranga. Beto sa sa toni laonia i Jisu tana na tinana sa na tinoni api.

16 Qai matagutu beto sira doru, ko qai vatarasaea ira sa na Tamasa, pira qarigu, &lt;&lt;Kai tinoni kokorotai lavata sa sa kamugita beto na Tamasa sa sa lame ovikiria ko mi aloria na ona tinoni sau,&gt;&gt; qarigu. 17 Ko isa na nongorona na roiti sa roitinia i Jisu api sa sa tapiara lekogo pa doru eqa pa Jiudia beto ko tadira doru gugusu pa vailivutaina na ia isa.

Ira na Tinoni Pogoso Nongoro Tai Jone Paputaiso

(Matiu 11.2-19)

18 Ego totonai qai vavakato vania ira na ona sepele si Jone sa na veveidi doru roiti sa roitiniria i Jisu, sa sa kuku tekuria isa sira karu ona sepele 19 ko sa garunu laoniria tai Jisu ko pira mai nanasa veinia sauniria, &lt;&lt;&lt;Ao tugu sa isa qai rorovenia na tinoni sa korapa lalameona qarigunia? Ba kai goto tu sa mene verania agei?&gt; munagunia,&gt;&gt; sauniria.

20 Ko tonai qai lao kamu sira karu tai Jisu sa qai nanasia sisa, &lt;&lt;Sa garunugei i Jone Paputaiso sagei karu ko pira muna nanasa veinia saunigei, &lt;Ao tugu sa isa qai rorovenia na tinoni sa korapa lalameona qarigunia? Ba kai goto tu sa mene verania agei?&gt; sau,&gt;&gt; qarigu.

21 Ego totonai tugu qai korapa suveredia ira karu sa i Jisu sa salanaria sira na kubo tinoni qai mo beto qai gosororia na vagauru, beto ko ira qai rajaria na tomate ikikeredi. Beto kubo ira qai leqa sa sa vababataria isa. 22 Ko sa oeria isa sira karu tinoni pogoso nongoro tai Jone, pira sauniria, &lt;&lt;Mu mule lao ko mu vavakato vania i Jone sira vei qu batiria beto qu nongororia. Ira na leqa sa qai babata, ira na qao qai rerege, ira na popoqu sa qai tataloso valioso, ira na kiqili sa qai tavonga, ira qai mate sa qai tavatoa mule, beto ira na golabadi qai tekua na nongoro jongana. 23 Qai tamana sira qaike tatupe talenisiu ara, mugunia,&gt;&gt; sau si Jisu.

24 Pa ligudi qai mule riu sira na sepele tai Jone, sa sa podalai vavakatonia i Jisu tadira na minete tinoni sa na veveina i Jone. Sa paranga sisa, &lt;&lt;Totonai qu lao pa qega ko mu dogoria i Jone qugu sagou, sa na sa sa mu lao dogoria qugu? Kai tinoni sa mamalei vei na equru buburu sa jou vakakanokia na gava? Dai ke! 25 Ko na sa tu sa qu nyogua lao dogoria agou? Kai tinoni sa popokoniria na poko babata jongadi? Ba ira na tinoni qai popoko vatale vei inara sa qaike susuvere pa qega, goto qai kole gu susuvere vatataledia pa ruma tadira na bangara! 26 Ego ko na sa sosoto sa vei qu nyogua lao doria agou? Kai tinoni kokorotai? E, sosoto na tinoni kokorotai tugu sisa, ko sa poreveveina jolaniria ira na tinoni kokorotai sisa. 27 Api sa sa pojai na Kukuti Tabuna na veveina isa, pira sau,

&lt;Doro! Ara qa garunu laonia pa moemu ao

sa na qua tinoni pogoso nongoro.

Isa sa mina vatana momoea sa na soana tamu,&gt;* sau.

28 Ma poja vatalenigou ara sagou: kepore sa kai tinoni sa podo lame pa kasia gusu api bi poreveveina jolania i Jone, ba isa tu sa kepore veveina jola pa binangara tana Tamasa sa sa poreveveina jolania si Jone,&gt;&gt; sau si Jisu.

29 Ko tonai qai nongoria i Jone poni sa ira doru tinoni beto ko ira na tinoni teteku takisi qai vasosotoa sa na Tamasa sa tuvisi qarigu, ko qai tapaputaisodia tana. 30 Goto ira na Parese beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qaike tavaraguania sa isa vei sa nyoroguania na Tamasa ko bai roitinia, ko qai daidia tapaputaiso ti Jone.

31 Ko sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Ego, ko na sa mana vapopodekeniria ara sira na sasae tinoni pa rane pa ngeni api? Ai tinoni veveidi sira? 32 Ira na sasae tinoni pa rane pa ngeni api sa qai vaitoto vei tugu ira na koburu qai kole toqo leleodia pa ia mamaketina. Ko qai kole vavaikuku karovo, pira qarigu,

&lt;Qe mikeniria agei sira na kera vaialava,

ba agou quke peka tu.

Qe keraniria agei sira na kera mate,

ba quke lukana roroma tu sagou!&gt; qarigu.

33 Pira sa vei na ginuana sa na vavapada isa. Totonai sa lame si Jone Paputaiso sa sa madi ko sake teteku beto ko sake buku vaini sisa, poni pira qugu sagou, &lt;Sa kolea na tomate ikikerena sina!&gt; qugunia. 34 Ego totonai sa lame mule sa na Tuna na Tinoni ko sa teteku beto sa buku sisa, poni sa pira mule qugunia, &lt;Doro! Na ngoja mota beto na tinoni bubukuna sina, beto na baere tadira na tinoni teteku takisi beto ira na tinoni seladi sina!&gt; qugu mutugu. 35 Ba na tavagigala tana Tamasa sa sa ulule gu pa roiti uana tadira na tinoni qai tutia,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Tasoru lao pa Ruma tati Saimone na Parese

36 Ego sa beto gu sa vei inara beto sa sa sorua kai Parese si Jisu ko mi lao teteku tavitia pa nona ruma sau. Ko sa lao tugu pa ruma tana si Jisu, ko sa kole teteku tavitia sisa. 37 Ego ko na suverena tugu pa gugusu isa sa kai rereko sa toania na toa selana. Tonai sa nongoronia isa si Jisu sa korapa teteku pa ruma tana Parese sa sa pogosia isa sa kai jagi alabasita sa pugelia na lumu umumanga jonga. 38 Sa pogoso lao turu lulukanania pa liguna i Jisu tata pa nenena, beto sa vaoni tariniria na kolo matana isa sa karu nenena i Jisu, beto sa puqa vapidiliniria na vurunguna. Beto sa aoria sa na nenena i Jisu, beto sa sa vuva tariniria na nenena i Jisu sa na lumu umumanga jonga.

39 Totonai sa batia na Parese sa vei isa inara, sa pira sau golomo mekana, &lt;&lt;Bi vei kai tinoni kokorotai sosoto sa na bangara api, sa bi tei gigilaiona tu ai rereko veveina sa sa korapa ulia isa ina ura na rereko selana sa ina!&gt;&gt; sau.

40 Poni sa paranga lao si Jisu tana, &lt;&lt;Saimone! Ara qa nyogua pojanigo kai sava,&gt;&gt; saunia.

&lt;&lt;Ego tu ao Tinoni vaivagigalai, mu pojai tu,&gt;&gt; sau si Saimone.

41 Poni sa parangia i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Koledia sa karu tinoni poredia lilipu tana kai tinoni poreona poata. Kame ira karu sa ka lima gogoto poata siliva, goto kame sa ka limangavuluputa. 42 Ba ira karu doru sa qaike boka vamatea na dia lilipu ko sa taleosoniria gu na tinoni poreona poata sira karu beto sa anyu paleria gu sa na dia lilipu. Ego ko ai ira karu pira sa qu roroqua ao sa kode mina roroqu vivitigia sa na tinoni poreona poata?&gt;&gt; sau si Jisu.

43 Poni sa oe lao si Saimone, pira sau, &lt;&lt;Pana rorove taqu sa isa sa lavata jola na ona lilipu ba sa taleosonia na tinoni poreona poata,&gt;&gt; sau.

&lt;&lt;Qu sotomua tugu sao,&gt;&gt; sau si Jisu.

44 Beto sa sa balinga mule sa tana rereko, ko sa paranga laoa si Saimone, &lt;&lt;Qu batiamua sa na rereko api? Qu sorusiu ara sao, ba totonai qa tome lame pa mua ruma sara, sa quke vanisiu na pie ao ko ba loqaria na nenequ. Goto na rereko api sa sa vatubulunia na kolo matana sa karu nenequ beto sa puqa vapidiliniria na vurunguna. 45 Ao sa quke ao vakamusiu sara, goto na rereko api sa totonai vei qa kamu ara lani sa sa oqoro beto aoria na nenequ. 46 Ao sa quke lumunia na oela olive na batuqu tonai qu vakamusiu, goto isa sa vuva tatariniria na lumu umanga jonga pore vaina sa na nenequ. 47 Ko ara pira ma poja veinigo sao Saimone: ira na sela tana qai kubo jola sa qai tei taleoso beto tu, ko na ona roroqu sa roiti votunia isa taqu sa ulenia sa sa tei taleoso tu sisa. Ba isa sake kubo ona sela sa taleoso sa nake lavatana tugu sa nona roroqu sa roiti votunia,&gt;&gt; sau si Jisu.

48 Beto sa pira saunia i Jisu sa na rereko, &lt;&lt;Qai tei taleoso tu sira na mua sela,&gt;&gt; saunia. 49 Totonai qai nongoria ira na tinoni qai somana teteku pa tevolo sa paranga vei inara isa sa qai kole ququmi gogolomo, pira qarigu, &lt;&lt;Ai na tinoni veveina sapi ko na sela ba sa taleosoniria?&gt;&gt; qarigu.

50 Beto pira saunia i Jisu sa na rereko, &lt;&lt;Na mua rarange sa sa tei alogo tu. Mu lao pa bule,&gt;&gt; saunia.

8

Ira na Rereko qari Tutia Jisu

1 Ego sa jola gu sa vei inara sa sa lekogo taraeni i Jisu pa gugusu lalavata beto na ikikete sa na nongoro jongana na veveina na binangara tana Tamasa. Ko ira ka manogarua ona sepele ba qai tutia tugu isa, 2 beto ko vei tugu ira kaki rereko sa iju paleria na tomate ikikeredi pa dia toa isa beto sa salanaria tugu kaki dia vagauru. I Mere na koko veina pa gugusu Magadalene sa kame, isa perangana qai kolea mai ka vitu tomate ikikeredi ba sa iju paleria tugu i Jisu. 3 Goto i Joana sa kame, na maqotana i Kuza na nabulu ti Herodi; kame i Susana, beto ko kubo mule sira na rereko. Ko ira aipira sa qai varoitiria na dia isisongo ko qai totokania si Jisu beto ira na ona sepele.

Na Vavakato Vavapadana Na Kiko

(Matiu 13.1-9; Maka 4.1-9)

4 Ego ira na tinoni pa okokoto gugusu sa qaike koroto kakamu tai Jisu. Ko totonai sa vaikamu lame tana sa kai minete lavata, sa pojai isa sa na vavakato vavapada api: 5 &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni umuma sa riu vavuvusuria na kiko pa ona inuma. Ko totonai sa kole iparainiria na kiko isa poni sa kaki sa qai vukele lao pa lodaka soana ko qai teteria na tinoni, beto ko qai tatava kamu tobiki betoriagadia na manugu.

6 Kaki sa qai vukele lao pa peso bubuturuna, ko tonai qai pidoko sa qai malei matedia ura sa pidili kepore piena sa na peso pa ia isa.

7 Kaki kiko mule sa qai vukele lao pa gagasoro vavaioka, ko qai toa tavitiria tugu na gasoro vavaioka, beto ko sa pilu vamateria tugu isa.

8 Goto kaki kiko sa qai vukele lao pa peso jongana, ko qai toa vajonga beto qai vua vatale ko sa vuvungu gogoto na vuana,&gt;&gt; sau si Jisu.

Pa liguna isa sa pira sa paranga viva veiniria, &lt;&lt;Na tinoni sa pore talingi nonongorona sa mi vainongoro vatale,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Ginuana sa Vaivagigalainiria Na Vavakato Vavapada si Jisu

(Matiu 13.10-17; Maka 4.10-12)

9 Ego qai lao nanasia ira na ona sepele na sa ginuana sa na vavakato vavapada api, 10 poni sa pira sauniria, &lt;&lt;Agou qu tei taiania tu sa na gigalai paena na veveina na binangara tana Tamasa, goto ira na goto tinoni sa qai tavagigalai pa vavakato vavapada sira, ko

mai dodogorodia

ba maike batia;

mai nonongorodia

ba maike vakaberia,&gt;&gt;*

sau i Jisu.

Na Vakaberena na Vavakato Vavapadana na Kiko

(Matiu 13.18-23; Maka 4.13-20)

11 &lt;&lt;Ego na ginuana na vavakato vavapada api sa pira sa vei: na kiko sa na paranga tana Tamasa.

12 Ira na kiko qai vukele lao pa lodaka soana sa ira na tinoni qai nongoriadia tugu na paranga tana Tamasa, ba sa lame na bangaradi na tomate ko sa teku palea sa na paranga isa sa kole pa bulodi, kita mai vasosoto ko mai taalo sau.

13 Ira na kiko qai vukele lao pa peso bubuturuna sa ira isa tugu qai nongoria na paranga tana Tamasa poni qai teku vakatapia pa qeqera. Ba sake kori gore vamauru vei na bagere, ko qai vasosoto mai iapeki totoso ba totonai sa lame na totoke ko sa podekeria sa qai vukele riudia.

14 Ira na kiko qai vukele lao pa ia sa kolea na gasoro vavaiokana sa ira qai nongoriadia tugu na paranga tana Tamasa, ba tonai qai korapa lalaodia poni na takulangadi na roroqudi na isisongo beto na qeqera goborodi pa toa kasia gusu sa sa piluria ko qaike boka vua vamatua.

15 Goto ira na kiko qai vukele pa peso jongana sa ira na tinoni qai nongoria na paranga tana Tamasa ko qai kopu vatalenia pa bulodi beto qai turu vangaju ko qai vua vatale,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Juke sa Opo Taria na Besini

(Maka 4.21-25)

16 &lt;&lt;Kepore sa kai tinoni sa vatoai na juke beto sa vaopo tarinia na besini babi vatoqoa pa kauru sape puputana sa na juke, goto pa ona totoqona tu sa vatoqonia, ko ira na tinoni mai tome lame sa mai batia na kabere. 17 Doru sakasava qai kole vapae sa kode mai tabata votu, beto doru sakasava qai kole golomo sa mai votu lame pa kakaberena. 18 Ko inara sa vei sa mu doro vatalea na soana qu vainongoronia na paranga tana Tamasa. Ura isa na tinoni sa isongo vasoku sa kode na motana mule sa kode mina taiania. Goto isa sake isongia kai sava sa isa tu sa rove veinia sa isongia ba mina tateku variunia tugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tinana beto ira na Tasina Marene i Jisu

(Matiu 12.46-50; Maka 3.31-35)

19 Ego sa lame ti Jisu sa na tinana beto ko ira na boko tasina marene, ba qaike boka kamua sisa ura sa mota jola na minete tinoni. 20 Ko kame ira na tinoni sa sa lao pojania si Jisu, &lt;&lt;Na tinamu beto ira na tasimu marene sa pori, qai korapa turu veranigo pa sesebe. Qai nyorogua dorigo qarigu,&gt;&gt; saunia.

21 Ba sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Ira qai nongoria na paranga tana Tamasa ko qai vatabea sa ira sa na tinaqu beto ko na tasiqu marene ara,&gt;&gt; sauniria.

I Jisu sa Vabulea na Ranebongi

(Matiu 8.23-27; Maka 4.35-41)

22 Kai rane tonai sa koi pa koaka si Jisu beto ira nona sepele poni sa pira sauniria sira na ona sepele, &lt;&lt;Aria ko ta karovo lao pa kai karovona na ovuku Qalili,&gt;&gt; sauniria. Poni sa qai toka lao. 23 Totonai qai korapa tetepe lalaodia ira poni sa sa kole ko sa putagana si Jisu. Beto sa gore raja pa kolo isa sa na gava lavata, ko sa pugelia na kolo sa na koaka ko tata bai dururu.

24 Poni qai lao vadoravia ira na sepele si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Qokolo, Qokolo, taqe tata mate sa gita!&gt;&gt; qarigunia.

Poni sa tatakole si Jisu ko sa tokea sa na gava beto na ololobagea, poni qai noso ko sa bule elava sa neqa. 25 Beto sa pira sauniria i Jisu sira na sepele, &lt;&lt;Kepore na miu rarange sagou?&gt;&gt; sau.

Poni qai gabara beto qai matagutu sira, ko qai kole vavaiparanga mekadi, I sei tu sa na tinoni api? Ko tonai sa parangaria na gava beto na kolo poni qai nongoria tu! qarigu.

I Jisu sa Salania kai Tinoni sa Kolea na Tomate Ikikerena

(Matiu 8.28-34; Maka 5.1-20)

26 Ego pa liguna sa vei inara sa qai tepe gore paro pa gugusu pa Qerasini pa kai kalena pa ovuku Qalili. 27 Isa tugu sa tete paro si Jisu pa paparona pa gusu isa sa sa gore tugu sa kai tinoni isa sa kolea na tomate ikikeredi ko mi lao gosoria sisa sau. Na sovai jolana na gagadona sa na tinoni api, ko sake susuvere pa ruma goto pa bevi vavaigolomodi tu. 28 Isa tugu sa dogoro laoa isa si Jisu sa sa uui, sa lao toqo sori tutungu pa moena i Jisu, ko sa kuku vevela vei pira, &lt;&lt;Na sa qu nyogua roitinia taqu sao Jisu na Tuna na Tamasa ululuna jola? Qa tepaigo ara sao, muke vakilasanisiu na vitigi!&gt;&gt; saunia. 29 Inara sa paranga vei sisa, ura perangana tu sa sogaria i Jisu sa na tomate ikikerena ko mi votu riu tana tinoni isa saunia. Ura kubo totoso sa vavavitulunia tu na tinoni api sa na tomate ikikerena. Ko ai tu qai piu veinia na seni na limana nenena beto qai kole kopu veinia kai tinoni tavatomena pa ruma vaipiu, ba sa kokoroto paleria tugu sa na seni beto sa toni riu pale na tomate ikikerena pa qega sisa.

30 Sa nanasa laoa i Jisu sa na tinoni api, &lt;&lt;I sei na isongomu sao?&gt;&gt; saunia.

Poni sa pira sau, &lt;&lt;I Joatina,&gt;&gt; sau, ura qai soku sira na tomate ikikeredi qai tomea na tinoni api. 31 Ko qai kole tepa totokai i Jisu sira na tomate ikikeredi, ko kita mi garunu laoniria pa ia ketakoi mai tavakilasa ira na gagala ikikeredi qarigu.

32 Ego sake sou pa ia isa sa kai godo borogo lavata, qai korapa nyunyubele gaganigadia pa kai kalena na kubo. Ko qai tepa totokai ira na tomate ikikeredi si Jisu ko mi vamalumuria ko mai lao tomedia tadira na borogo qarigu. Poni sa vamalumuria tugu. 33 Ko qai votu riu tana tinoni api sira na tomate ikikeredi, ko qai lao tomedia tadira na borogo. Poni sa qai tulai gore na taba sa na godo borogo pira ko qai gore tulusu pa kolo ko qai kuju mate betodia.

34 Ego ira na tinoni qai kopuniria na borogo sa totonai qai batia sa vei inara poni sa qai uku. Qai lao vavakato vaniria sira pa gugusu beto ira na tinoni pa vailivutaina na gugusu isa. 35 Poni qai votu lao sira na tinoni ko mai dogoria sisa na manugu sa podo qarigu. Tonai qai kamu tai Jisu sa qai batia sa na tinoni isa sa kolea na tomate ikikerena sa tei tasalana tu. Ko sa korapa toqo vataleona pa kekere nenena i Jisu sisa, sa tei vasae poko tu, beto sa tei tavagigala tu. Ko qai matagutu beto sira na tinoni.

36 Ko ira na tinoni qai batini matadi na manugu sa podo beto isa vei beto sa tasalana sa na tinoni isa, sa qai vavakato vaniria sira na tinoni qai koni kamu. 37 Poni qai tepai ira na tinoni pa Qerasini si Jisu ko mi iolo rijo pa ia ketakoi qarigunia, ura qai matagutu vivitiginia. Poni sa qaqiri lao pa koaka si Jisu ko sa mule riuona.

38 Ba tonai sa oqoro toka si Jisu sa sa lao kole tepa tuti tai Jisu sisa na tinoni sa koni tasalana ani, ba sa garunu vamulea i Jisu sisa, pira saunia, 39 &lt;&lt;Mu mule lao pa mua gugusu, ko mu vavavakatonia sisa vei sa roiti vanigo na Tamasa,&gt;&gt; saunia. Poni sa mule lao sa na tinoni api, ko sa vevelania isa tadira doru pa nona gugusu sisa vei sa roitinia i Jisu tana.

Na Tuna Rereko i Jaerasi beto an Rereko sa Ulia na Poko ti Jisu

(Matiu 9.18-26; Maka 5.21-43)

40 Totonai sa gabala mule lao kamu pa kai karovona na kolo si Jisu, sa qai vera vakamua ira na tinoni sisa. Ura qai kole tugu verania ira doru tinoni sisa. 41 Pana totoso tugu isa sa bola kamu gu sa na kuta tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, na isongona i Jaerasi. Sa lao toqo sori tutungu pa nenena i Jisu sisa, ko sa tepa totokai ko mi lao pa ona ruma sau, 42 ura kai memeka tuna ikete tata manogarua aorona sa mi mate gu sau.

Ego totonai sa korapa rerege lalaona i Jisu sa qai jujupe vaikalenia ira na minete tinoni sisa. 43 Na somanana tugu pa vaikamu minete tinoni isa sa kai rereko sa riu gojo na orungu pa tinina ka manogarua aoro. Ira doru vei sa isongoria sa sa tei gona pale betoria tu pa solatadi ira na tinoni vavaisalana, ba kepore kame ira bi boka salania. 44 Ko sa somana rerege tuti pa liguna i Jisu sisa. Ko isa tugu sa lao ulia sa na uquna na poko ti Jisu, poni sa totonai tugu sa noso riu sa na orungu.

45 Tonai sa nanasa si Jisu, &lt;&lt;I sei sa ulisiu ara?&gt;&gt; sau sisa.

Ba qai oso sira doru, &lt;&lt;Ura! Nake agei!&gt;&gt; qarigu.

Poni sa pira sau si Pita, &lt;&lt;Qokolo, qu batiamua ao ko na vaikamu tinoni sa qai jupe vailivutainigo inara!&gt;&gt; saunia.

46 Ba pira sau si Jisu, &lt;&lt;Dai, kai tinoni sa sa ulisiu ara, ura qa vagigilai ara pa tiniqu sa sa votu taloa taqu sa na neqi,&gt;&gt; sau.

47 Totonai sa gigilai na rereko sa sa tei tavotu tu sa na roiti sa roitinia isa sau, poni sa matagutu neneqere vivitigi sisa, ko sa lao toqo sori tutungu pa nenena i Jisu, ko sa ule votunia isa tai Jisu pa moedi ira doru tinoni sa isa vei beto ko sa ulia na poko ti Jisu beto veveina sake ruavo tugu tasalanana sisa. 48 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Tuqu, na mua rarange sa tei salanigo tu. Mu lao pa bule,&gt;&gt; sau sisa.

49 Totonai tugu sa korapa paranga vei inara i Jisu poni sa sa bola kamu gu sa kai tinoni pogoso nongoro, na koko lame veina pa ruma tai Jaerasi na tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, ko pira sau, &lt;&lt;Sa tei mate tu sa na tumu rereko. Kita vapavu lame goboria na tinoni vaivagigalai,&gt;&gt; saunia si Jaerasi.

50 Ba tonai sa nongoria i Jisu sa na vavakato tana tinoni pogoso nongoro, poni pira saunia si Jaerasi, &lt;&lt;Muke matagutu. Mu vasosoto gu beto kode mina jonga gu sa na tumu,&gt;&gt; saunia.

51 Totonai sa lao kamu sisa pa ruma tai Jaerasi, sa sake vamalumuria isa ko mai tome tavitia sira na tinoni, goto ira Pita, i Jone, i Jekopi, beto ko ira karu tinana na tamana gu na rereko. 52 Ira doru tinoni sa qai korapa roroma qai lukana takulangania na koburu sa mate. Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Muke lukana! Zake mate sa na koburu inana, sa korapa putagana gu,&gt;&gt; sau sisa.

53 Tonai sa paranga vei inara isa poni sa qai avavunia ira doru sisa, ura qai gigila vataleadia sa tei mate tu sa na koburu rereko. 54 Ba sa arua i Jisu sa na limana na koburu beto sa paranga, &lt;&lt;Ngore, mu tatakole!&gt;&gt; saunia. 55 Poni sa toa mule ko sake ruavo tugu tatakolena sa na koburu ko sa garunuria i Jisu sira ko mai vania na gagani ko mi teteku sau. 56 Ko qai gabara vivitigi sira karu na tamana beto na tinana, ba sa paranga vabalauria i Jisu sira ko maike vavavakatonia pa tinoni sisa vei na roiti sa taroiti.

9

I Jisu sa Garunuria ira ka Manogarua Sepele

(Matiu 10.5-15; Maka 6.7-13)

1 Ego sa kuku vaikamuniria i Jisu sira ka manogarua sepele, ko sa vaniria na neqi ko mai ijiju pale tomate ikikeredi beto mai salanaria sira sa vairia na mo sau. 2 Beto sa garunuria tugu vei sira ko mai taraenia na binangara tana Tamasa, beto mai salanaria sira qai mo sauniria. 3 Beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Munake pogosia kai sa pa miu rerege lao, munake pogoso kolu opopatana, na mane, na besa, na poata beto ko munake pogoso varua soti. 4 Ketakoi mai tavaragua vatogagou ko mai vasuveregou sa muna suvere gu pa ruma isa, tinganai muna taloa riu pa gugusu isa. 5 Ketakoi maike tavaragua vatogagou ira na tinoni sa muna turu loa pale sa na gugusu isa. Tonai muna taloa riu sa muna tavusu paleria sa na kavuruna na peso pa gugusu isa qai ramata pa nenemiu. Ko isa sa na vinagigilana kode mina vakilasaria na Tamasa sira,&gt;&gt; sau sisa.

6 Ego ko qai taloa riu sira na sepele, ko qai rerege lao pa doru gugugusu, qai taraenia na nongoro jongana beto qai salanaria sira qai mo pa doru eqa qai lao vei.

Na Rura ti Herodi

(Matiu 14.1-12; Maka 6.14-29)

7 Ego totonai sa nongoronia i Herodi, na bangara pa Qalili, sira doru sakasava sa roitiniria i Jisu, sa sa rura betona sisa. Ura qai pojania ira kaki tinoni sa i Jone Paputaiso sa sa tei toa mule tu qarigu. 8 Ira kaki mule sa qai paranga sa i Elaija sa sa tei bola tu qarigu, goto kaki ira sa qai paranga sa kame ira na tinoni kokorotai pa moa sa tei toa mule tu qarigu. 9 Pira sau si Herodi, &lt;&lt;I Jone sa qa tei kujuku pale tu na batuna ara. Goto i sei sa na tinoni isa sa roitiniria doru ginugua qa nongoroniria aipira?&gt;&gt; sau sisa. Ko sa nyoguania isa ko bi batia si Jisu sau.

I Jisu sa Vatetekuria ira ka Lima Tina Tinoni

(Matiu 14.13-21; Maka 6.30-44; Jone 6.1-14)

10 Ego tonai qai mule kamu sira na tinoni tagarunudi sa qai vavakato vania i Jisu sira doru sakasava qai roitiniria. Poni sa toniria isa sira ko qai lao pa kai ia kaloina pa kai gugusu na isongona pa Betiseda. 11 Ba totonai qai gigilai ira na minete tinoni sa ketakoi sa lao vei, sa qai tuti laoia ira si Jisu. Poni sa vakamu vataleria tugu isa sira, sa taraenia tugu isa tadira sa na veveina na binangara tana Tamasa, beto ko sa salanaria tugu sira qai mo ko qai nyogua tasalana.

12 Ego totonai sa podalai gore sa na vevelu, sa qai lao tana sira ka manogarua sepele ko pira qarigunia, &lt;&lt;Mu garunu variuria pa gugusu lalavata beto ikikete pa vailivutaina sira na tinoni mai, ko mai boka nyaqogadia gagani beto mai nyaqoa ketakoi mai puta. Ura na ia taqe korapa suveria api sa na qega ko sa kepore kai savana,&gt;&gt; qarigu.

13 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Agou gu sa mu ianiria na tetekuna!&gt;&gt; sau.

Poni pira qarigu, &lt;&lt;Kepore mutugu sa kai sa be vagaroa goto isa tugu ka lima bereti beto karu igana momoqasadi gu sa qai kole pira! Ko ai vei? Qu nyoguanigei ao ko me lao vai vaniria na gagani agei sira na minete tinoni lavata pira?&gt;&gt; qarigu. 14 (Ura sa papada vei ka lima tina sa na anyedi ira na marene gu.)

Poni sa pira sauniria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Mu vatoqo okoto bobokoria sira na tinoni papada vei ka limangavulu pa kai pukuna,&gt;&gt; sau. 15 Ego ko tonai qai beto vatoqo betoria ira na sepele sira na tinoni, 16 sa sa tekuria i Jisu sa ka lima bereti beto karu igana, ko sa enga sae pa noka ko sa mananiria, beto sa kikiparia, beto sa sa vaniria ira na ona sepele, ko ira qai iaria sira na minete tinoni. 17 Ko qai teteku ko qai pote beto sira doru, beto sa qai buti kura vapugeleniria na kikipa gagani kole joladi ira na sepele sa ka manogarua topa lavatadi.

I Pita sa Poja Votunia na Veveina i Jisu

(Matiu 16.13-19; Maka 8.27-29)

18 Ego kai rane totonai sa korapa vavara mekana si Jisu, sa qai lame vaikamunia sira na ona sepele. Poni sa nanasaria i Jisu sira, &lt;&lt;I sei qaqarigunisiu ira na minete tinoni sara?.&gt;&gt; sauniria.

19 Poni qai oea pira qarigunia, &lt;&lt;I Jone Paputaiso sao qarigu, goto kaki sa i Elaija sao qarigu, goto kaki mutu sa kame ira na tinoni kokorotai pa moa sao qarigu,&gt;&gt; qarigu sira na sepele.

20 Poni sa nanasaria mule isa sira, &lt;&lt;Goto agou sa i sei ququgunisiu sara?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa oea i Pita sisa, pira saunia, &lt;&lt;Ao tugu sa na Karisito tavilena tana Tamasa!&gt;&gt; saunia.

I Jisu sa Vavakatonia na ona Mate beto na Turumule

(Matiu 16.20-28; Maka 8.30-9.1)

21 Beto sa sa naquria beto sa paranga vaneneqiniria i Jisu sira na ona sepele ko maike tei vavakatonia tu tadira na tinoni sa na veveina isa sa na Karisito sauniria. 22 Ko sa pojaniria mutugu sira, &lt;&lt;Na Tuna na Tinoni sa kode mina gosororia soku vitigi, beto mai kilu pale ira na tinoni mamata, na kuta iama beto ko ira qai vaivagigalainia na Vavanau. Kode mina tavamate sisa ba pa rane vinaue sa mina tavatoa mule,&gt;&gt; sau.

23 Beto sa paranga laoria ira doru sisa, &lt;&lt;Na tinoni sa nyogua tutisiu ara sa mi kilu pale tu sa nona toa mekana, ko mi pogosia na ona korosi doru rane ko mi tutisiu sara. 24 Ura na tinoni sa nyorogua kopu vasarenia nona toa mekana sa kode mina saivia tugu sa nona toa. Goto na tinoni sake rabekia nona toa pa ona tutiqu ara sa isa sa mina aloa nona toa. 25 Ura na sa sa mina boka vagavoria na tinoni bi gona pale na ona toa ko bi isongia na kasia gusu doruna? Bi julingai tu! 26 Na tinoni sa keanisiu ara beto na qua paranga sa na Tuna na Tinoni ba mina keania tugu sisa totonai mina lame sisa pa ona neqi lavata, pa neqi tana Tamasa beto tadira na mateana tabuna. 27 Ma poja sosotonigou ara sagou: kaki agou qu korapa suvere aipira sa mai oqoro mate tinganai mai batia na binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Dogoro Goto na Tinina i Jisu

(Matiu 17.1-8; Maka 9.2-8)

28 Ego pa liguna sa pojaria isa sa na sakasava aipira ko pa vinavesu rane, sa sa toniria isa sira Pita, i Jone, beto i Jekopi ko qai sae pa kubo ko sa kole vavara. 29 Ko totonai sa korapa vavara isa, poni sa sa dogoro goto sa na isumatana beto na ona poko sa sa keka vavalaka. 30 Beto api! Karu tinoni ira Mosese i Elaija 31 qai bola votu pa leo kabere noka ko qai kole paparangia si Jisu ko qai kole vavavakatonia ira karu tai Jisu sa na soana vei beto mina taloa isa sa tata kode mina gore votu pa Jerusalema. 32 I Pita beto ira karu sepele tavitina sa sa tei ngaoloria tu na nyoputa, ba qai dorava sira ko qai batia sa na tinina i Jisu sa kabere beto ko vei tugu ira karu tinoni qai turu tavitia isa. 33 Ego ko totonai qai korapa iolo taloa ti Jisu qarigu sira karu, sa sa paranga lao ti Jisu si Pita, &lt;&lt;Qokolo, sa jongana jola sa qe suvere lani sagei! Ko me roitinia kue aqaqo ropi, ko kame tamu, kame ti Mosese beto kame ti Elaija, uve?&gt;&gt; sau. Ba sake gigila vatalea i Pita sa na manugu sa korapa pojai isa.

34 Totonai sa korapa tugu paranga vei inara i Pita sa sa lame gu sa kai lei ko sa amu vapaeria sira doru, ko qai matagutu sira na sepele totonai qai tome sae pa lei sira Mosese i Elaija. 35 Beto kai ovovele sa sa votu lame vei pa lei, pira sau, &lt;&lt;Alepi sa na Tuqu isa qa vilea ara. Mu nongoria sisa!&gt;&gt; sau. 36 Totonai sa noso na ovovele, sa i Jisu gu mekana sa sa suvere jola. Qaike isongo vavavakatonia tugu ira ka visa sepele aipira tadira tinoni totonai sira doru ginugua qai batiria pira.

I Jisu sa Salania kai Koburu Marene sa Kolea na Tomate Ikikerena

(Matiu 17.14-18; Maka 9.14-27)

37 Ego pa vuvugei ranena tonai sa taloa mule gore koko pa kubo si Jisu beto ira kue sepele, sa kai minete tinoni lavata sa sa gore gosoria i Jisu. 38 Ko kai tinoni pa vaikamu tinoni isa sa sa kuku vevela, pira sau, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai! Qa tepa vivitigigo ara sao ko mu lame mai dogoria na tuqu marene, ura isa tugu kai tuqu memekaina sisa. 39 Sa tomea na tomate ikikerena, ko lao vei sa kamua sa sa kukuku vasiboro, beto sa gogona pedalania pa peso ko sa dadao tu na mangana. Ko sa aru vavivitigi palea mai tu beto sa taloa tana sa na tomate ikikerena. 40 Qa tei pojaniria tugu sira na mua sepele ko mai iju palea sa na tomate ikikerena qauniria, ba qaike bokai,&gt;&gt; sau.

41 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Koi, na sasae tinoni kepore miu rarange beto na ikikeremiu sagou! Ai tu mina koi vei sovaina sa mana suvere tavitigou beto mana jujunonigou ara? Ao mu toni lamenia taqu sa na tumu ina!&gt;&gt; sau.

42 Ego ko totonai sa korapa rerege lao sa na koburu, sa sa vakamu vaikikeria mule, ko sa gona pedalania na tomate ikikerena pa peso ko sa neneqere beto sa garata tu. Ba sa lao i Jisu ko sa iju palea sa na tomate ikikerena, ko sa salania sa na koburu marene, beto sa vamule lao vania na tamana. 43 Ko qai gabara betonia ira doru tinoni sa na neqi lavata tana Tamasa.

I Jisu sa Poja Ligua na Veveina na ona Mate

(Matiu 17.22-23; Maka 9.30-32)

Totonai qai korapa gabarania ira na tinoni sa na veveidi doru sakasava sa roitiniria i Jisu, poni sa pira sauniria ira na ona sepele, 44 &lt;&lt;Agou mu nongoro vakoititiria sira na paranga mana ule vanigou aipira. Na Tuna na Tinoni sa kode mina tavakarovo lao pa limadi ira na tinoni,&gt;&gt; sau. 45 Ba qaike vakaberia ira na sepele sa na ginuana na paranga sa pojai isa. Sa tavapae tadira sa na ginuana, ko qaike gigilai, beto ko mekadi ba qai pangaga nanasania sa na ginuana na paranga sa pojai isa.

I Sei sa na Poreveveina Jola?

(Matiu 18.1-5; Maka 9.33-37)

46 Ego kai vaitoke na veveina i sei sa na poreveveina jola qarigu sa sa poraka votu pa vaikorapaidi ira na sepele. 47 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sa isa qai roroqu vei pa bulodi ira, ko sa aru tekua isa sa kai koburu ikete ko sa vaturua pa kekerena, 48 beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Na tinoni sa vakamu vatalea pa isongoqu ara sa kame ira na koburu vevei api, sa sa vakamu vatalesiu tugu isa sara. Beto na tinoni sa vakamu vatalesiu ara sa sa vakamu vatalea tugu isa sisa sa garunusiu ara. Ura isa sa kepore veveina jolanigou agou doru sa isa tugu sa sa poreveveina jola,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira Qaike Rajagou sa qai Kole vei pa miu Kalena

(Maka 9.38-40)

49 Beto sa oe si Jone, pira sau, &lt;&lt;Qokolo, kai tinoni sa qe batia agei sa ijiju pale tomate ikikeredi pa isongomu ao, ko qe pojania agei sisa ko mi noso qeunia, ura sake somana tavitigei agei pa tutimu ao sisa,&gt;&gt; saunia.

50 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Muke vanosoa! Ura na tinoni sake kanagou sa sa kole vei pa miu kalena,&gt;&gt; sau.

Kai Gusu Sameria sake Nyogua Vakamua si Jisu

51 Ego totonai sa adanga lame na totoso beto mina mule sae pa noka si Jisu, poni sa vatoqo vatalea sa nona roroqu ko mi sae pa Jerusalema sau. 52 Sa garunu momoe laoniria isa sira kaki ona tinoni pogoso nongoro ko qai lao pa kai gugusu pa Sameria ko mai vatana momoe vania sa ketakoi mai vajola bongi tonai mai kamu ketakoi sau. 53 Ba qai daidia vakamua ira pa gugusu isa sisa, ura qai gigilaidia ira sa pa Jerusalema tu sa korapa gore vei sisa qarigu. 54 Totonai qai nongoria ira karu ona sepele, na isongodi ira Jekopi i Jone, sa sa vei inara sa pira qarigu sira karu, &lt;&lt;Bangara, vei jongana munagu ao, sa mu kuku vagore lageria na iku pa noka ko mi vurungu beto paleria sira na tinoni ketakoi!&gt;&gt; qarigunia. 55 Ba sa balinga i Jisu ko sa tokeria sira karu. 56 Beto sa rerege jola laona pa kai goto gugusu si Jisu beto ko ira na ona sepele.

Ira Qai Nyogua Tutia i Jisu ba Qai Rabeke

(Matiu 8.19-22)

57 Totonai qai korapa rerege lalaodia pa soana sa sa lame sa kai tinoni ko sa parangia si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Ara mana tutigo doru eqa muna lao vei ao,&gt;&gt; saunia.

58 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ira na pokese sa koleona na dia baongo, beto ira na manugu tatava sa koleona na dia vovori, goto na Tuna na Tinoni sa kepore na ona ia mina kole minere,&gt;&gt; saunia.

59 Beto pira saunia isa sa kai goto tinoni, &lt;&lt;Ao mu lame tutisiu ara,&gt;&gt; saunia.

Ba pira sau sa na tinoni isa, &lt;&lt;Bangara, mu vamalumusiu ko ma mule golomia mai na tamaqu,&gt;&gt; sau.

60 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Mu loaria sira na matedi ko mai vaigolomo mekadi. Goto ao sa mu lao ko mu taraenia na binangara tana Tamasa,&gt;&gt; saunia i Jisu sisa.

61 Beto sa pira mutugu sau sa kai goto tinoni, &lt;&lt;Bangara, ara sa mana tutigo ao. Ba mu vamalumusiu mai ko ma mule lao loloaria ira pa qua tatamana,&gt;&gt; saunia.

62 Ba pira saunia i Jisu sa na tinoni isa, &lt;&lt;Na tinoni sa tei aru tamana tu pa gegelini peso taragatana beto sa babalinga sa sake pada pa binangara tana Tamasa sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

10

I Jisu sa Garunuria ira ka Vitungavulu Karu Tinoni

1 Ego pa liguna sa vei pira sa sa vileria mule i Jisu sira ka vitungavulu karu tinoni, ko sa garunu variuria, kakaru tinoni pa kai reregena, ko mai lao momoe pa gugusu beto pa ia ketakoi mina laoria isa sauniria. 2 Ko sa pojaniria i Jisu sira, &lt;&lt;Sa matua nyanyalu sa na vuvua, ba ira na tinoni ababu sa qai vivisa gu. Ko mu vavara lao tana isa sa bangarania na vuvua, ko mi garunu laoniria na tinoni roiti ko mai ababu pa nona inuma. 3 Mu lao sagou! Doro! Qa garunu lao veinigou na tudia na sipi pa vaikorapaidi ira na vulupu pirudi ara sagou. 4 Muke pogoso varua kukura poatana, babi na mane, na sadolo, beto muke vavavakato vajola goboro totoso tadira na tinoni muna gosoro qeqeraniria pa soana. 5 Tonai muna tome sagou pa kai ruma, sa momoe pira muna paranga vei, &lt;Na bule beto na mana tana Tamasa mi somana tamugou pa ruma api!&gt; munagu. 6 Vei mina korapa suvereona pa ruma isa sa kai tinoni bubule poni sa mi kole tana sa na mana qu tepa vania. Goto vei minake pore sa kai tinoni bubule sa kode mina mule gu tamugou sa na mana isa. 7 Ko isa tugu pa ruma qai vatogagou sa muna suvere, ko muna tekuria beto muna bukuria sira vei mai kaqamanigou ira, ura na tinoni roiti sa pada tugu mina tekua na tabarana. Munake lekogo vaikarovai ruruma tinganai muna taloa riu pa gugusu isa.

8 Totonai muna lao kamu sagou pa kai gugusu ko mai vakamu vatalegou, sa muna tekuria tugu sira na gagani qai vatana vanigou, 9 muna salanaria sira qai mo pa gugusu isa, beto pira muna poja veiniria, &lt;Na binangara tana Tamasa sa mi togagou sau,&gt; munaguniria. 10 Goto totonai muna lao kamu sagou pa kai gugusu ba baike vakamugou, poni sa muna rerege votu lao pa soana, ko pira munagu, 11 &lt;Sa kamu tu pa kavuruna na pesona na miu gugusu qai ramata pa nenemei ba qe tavusu paleria tugu. Ko isa sa na vasosotona na vinakilasa muna gosoria agou. Ba muna roroqua agou sa na binangara tana Tamasa sa mi toga gu sau!&gt; munaguniria. 12 Ma poja vatalenigou ara sagou: na vinakilasa mina gosoria na gusu isa pa rane vaituti sa mina lavata jolania isa vei qai gosoria ira pa gugusu Sodomo,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira na Gugusu Qai Daidia Gabala

(Matiu 11.20-24)

13 &lt;&lt;Mu takulangagamiu tu sagou pa Korazini! Mu takulangagamiu tu sagou pa Betiseda! Ura vei bi taroiti tadira na tinoni karovodi pa Turosi beto pa Sidoni sira na roiti vaivagabaradi qai taroiti tamugou kopira, sa pa moa tu bai gabala ko bai toqo ora bibiluniria na kavu beto bai pokoniria na poko taririkatadi sira! 14 Ba quke gabala sagou ko na vinakilasa muna gosoria agou pa rane vaituti sa mina lavata jolania isa vei mai gosoria ira pa Turosi beto pa Sidoni. 15 Goto ao ka visa pa Kepaniami! Qu rorovea sagou na poreveveimiu ko kode muna taovulu sae pa noka vavagalo qugu? Ba dai! Kode muna tagona gore pa kauruna na kasia gusu!&gt;&gt; sau si Jisu.

16 &lt;&lt;Na tinoni sa nongorogou agou sa sa nongorosiu tugu sara, beto na tinoni sa kilu palegou agou sa sa kilu palesiu tugu sara. Ko na tinoni sa kilu palenisiu ara sa sa kilu palenia tugu sa na Tamasa isa sa garunusiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Qai Mule Kamu Sira ka Vitungavulu Karu

17 Ego ko qai mule kamu sira ka vitungavulu karu qai tagarunu variu, ko qai qeqera jola, ko pira qarigu, &lt;&lt;Bangara, ira na tomate ikikeredi tu ba qai nongorogei tugu totonai qe iju paleria agei pa isongomu ao!&gt;&gt; qarigunia.

18 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Qa tei batia tu ara si Setani, sa vei na kapi sa vukele lagere koko pa noka. 19 Doro! Qa tei vanigou tu ara sa na neqi, ko muna boka teteria gu agou sira na dole, na mede, beto muna vakilasa paleria tugu agou sira doru neqi tana kana i Setani, ko kepore sa kai sava mina apulugou. 20 Ba muke qerania gu agou sa na veveina ira na tomate ikikeredi qai nongorogou, goto isa tu muna qerania agou sa na veveina na isongomiu qai tei takuti tu pa noka,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Qera si Jisu

(Matiu 11.25-27; 13.16-17)

21 Ego ko pa totoso isa sa sa vapugeleni qera na Gagala Tabuna si Jisu, ko pira sau, &lt;&lt;Tamaqu, ao na bangarana na oka beto na peso! Qa paranga jongana lao tamu sara, ura qu tei vabatiniria tu ao ira na tinoni qaike boboka sira vei qu golomoniria ira na tinoni gigigalaidi beto na tinoni tomedi. E, Tamaqu, pa mua roroqu tugu ao sa sa taroiti vei isa.

22 Doru neqi beto na gigalai sa sa tei vanisiu tu ara. Ko kepore sa kai tinoni sa gigilai na Tuna goto na Tamana gu, beto kepore sa kai tinoni sa gigilai na Tamana goto na Tuna gu beto ko ira gu sa vileria na Tuna ko mi vabatiniria sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

23 Ego tonai qai suvere mekadi poni sa balinga lao tadira na ona sepele si Jisu, ko pira sauniria, &lt;&lt;Qu tamana sagou ko qu batiria sira na sakasava qu dogororia kopira! 24 Ura ma pojanigou ara sagou: kubo sira na tinoni kokorotai beto na bangara pa moa qai nyogua vivitigi dogororia na nongororia sira vei qu batiria na nongororia agou pira, ba qaike boka,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Tinoni Sameria Jongana

25 Ego kai tinoni gigigalai pa Vavanau sa sa turu lao nyogua podekia si Jisu, ko sa paranga sisa, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, na sa sa mana roitinia ara beto mana teku isongia sa na toa jola?&gt;&gt; sau.

26 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Na sa sa sa takuti pa Vavanau? Na sa sa qu tiroa ao ketakoi?&gt;&gt; saunia.

27 Poni sa oea na tinoni api sisa, pira saunia, &lt;&lt;Mu roroqua na Bangara na mua Tamasa pa doruna bulomu, pa doruna mua toa, pa doruna mua neqi beto pa doruna mua roroqu; beto mu roroqua na tavitimu mekamu isa vei qu roroqu mule veinigo mekamu sau,&gt;&gt; sau sa na tinoni poni.*

28 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Na tuvisina sa na oe tamu. Ko mu roiti vei gu isa beto sa kode muna toa,&gt;&gt; saunia.

29 Ba sa nyogua tadoro vei na ona nanasa sa na tuvisina sau sa na tinoni api, ko sa kai nanasa laoa mule si Jisu, &lt;&lt;I sei sa na tavitiqu ara?&gt;&gt; sau.

30 Poni sa vataqolia i Jisu sa na nanasa tana, pira sau, &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni sa taloa pa Jerusalema ko sa rerege gore pa Jeriko. Pana korapana na ona rerege gore isa sa qai raja vasiboria na tinoni raja ikikodi pa soana sisa, qai ragata vagorea na ona poko beto qai ikoa nona poata, beto sa qai maja vapapalekai, beto qai loa vakole pale na tata matena, beto sa qai riudia. 31 Pana totoso tugu isa sa gore vei ketakoi sa kai iama, ko totonai sa batia na tinoni sa tavapapaleka sa sa rerege paja riuona pa kai kale soana sisa. 32 Beto na soana mutugu isa sa tonia gore sa kai tinoni na bubutu Livai. Tonai sa gore kamua sa na ia ketakoi sa korapa kole sa na tinoni sa tavapapaleka ko sa batia, poni sa rerege paja riuona pa kai kale soana mutugu. 33 Beto kai tinoni Sameria sa rerege gore vei tugu ketakoi, sa sa lao kamua sa ketakoi sa kole na tinoni papalekana. Totonai sa batia sa sa roroqu vivitigia ko sa nyogua tokania. 34 Ko sa lao isa ko sa vuva valaoni oela beto na vaini ko sa piuria sa na palekana. Beto sa ovulu surana vamakelia pa pokotona na ona dongiki, ko sa tonia ko sa lao vakolea pa kai ruma ketakoi qai susuvere minere ira na tinoni rerege, ko sa kopunia ketakoi. 35 Pa liguna sa bongi ko sa rane neqa, sa sa tekua isa sa karu poata siliva ko sa vania sa na tinoni sa kopunia na ruma, beto pira sa poja veinia, &lt;Muna kopunia sa na tinoni api, uve? Beto vei koleona mule sa kaki sa muna gona paleria ao pa kopuna isa, sa kode mana bei vanigo sira tonai mana mule lame vei lani,&gt; saunia.

36 Ego, ko pa rorove tamu sa i sei ira kue tinoni pira sa sa vei na tavitina sa na tinoni qai ngangangulia ira na tinoni raja ikikodi?&gt;&gt; sau si Jisu.

37 Poni pira sau sa na tinoni isa, &lt;&lt;Isa gu na tinoni sa roroqu tokania,&gt;&gt; sau.

Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ego, ko ao ba mu lao, ko mu roiti vei tugu isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Lao pa Ruma Tadira Mata i Mere

38 Ego totonai sa jokelia na ona rerege si Jisu beto ko ira na ona sepele sa qai kamua ira sa kai gugusu, ko kai rereko ketakoi na isongona i Mata sa sa vatogaria pa nona ruma. 39 Na tasina rereko, na isongona i Mere, sa sa kole toqo tata pa kekerena i Jisu, ko sa kole vainongoroniria na vaivagigalai ti Jisu. 40 Goto i Mata sa kole tadungananiria beto sa junoniria na soku vinatana, ko sa lao tai Jisu ko pira saunia, &lt;&lt;Bangara, ai vei sa jongana tugu tamu sa sa loa tari vamekainisiu na roiti ninabulu ara na tasiqu? Mu pojania ko mi lame tokansiu,&gt;&gt; saunia.

41 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Mata, Mata! Qu takulanganiria beto qu tadungananiria soku ngavulu sakasava sao! 42 Ba kame gu sa sa pada muna isongia, ko i Mere sa sa vilea sisa na sakasava jongana jola. Ko minake tateku variunia isa sa na sakasava isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

11

I Jisu Sa Vaivagigalainia Na Vavara

(Matiu 6.9-15; 7.7-11)

1 Kai rane sa lao vavara pa kai ia si Jisu. Ko totonai sa beto vavara, sa lao sa kame ira na ona sepele ko pira sau, &lt;&lt;Bangara, mu vagigalainigei na vavara kai muqisi podeke vei i Jone ba sa vagigalainiria tugu na vavara sira na ona sepele,&gt;&gt; sau.

2 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Tonai muna vavara sa pira mugu:

&lt;Tamamei,

Mi tapangaga na isongomu liosona.

Mu valamea na mua binangara.

3 Doru rane mu vanigei na tetekuna

mene toania na rane isa.

4 Mu taleosoniria sira na mei sela,

ura agei ba qe taleosoniria tugu

sira qai roiti lame sela tamigei.

Beto muke valaogei pa totoke!&gt; mugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

5 Beto sa pira sauniria sira na ona sepele, &lt;&lt;Vei kame agou sa bi lao na korapa bongi pa ruma tana ona baere, ko pira biunia, &lt;Qokolo, mu vanisiu mai kue batu bereti, 6 ura kai qua baere sa korapa lekogonia kai ona rerege sa sa koni kamu vasiborosiu, ko kepore na gaqu gagani mana vania!&gt; biu.

7 Poni pira biu sa na ona baere pa leo ruma, &lt;Muke vaduvilisiu, sa tei patei tu sa na atakamana, ko ara beto ira na qua koburu ba qe tei puta tu. Maneke boka tatakole lao vanigo sisa vei qu nyoguania ao,&gt; biu sisa. 8 Ba ma pojanigou ara sagou: vei minake tatakole vania tu na bereti sisa ura nona baere jonga gu ke biu tu sisa, ba pa ginuana kita mi kea talenia sa kode mai pojai ira na tinoni minagu, poni sa kode mina tatakole gu sa na tinoni sa tei kole tu api ko mina vania gu sira sa nyoguania na tinoni sa tepa ina.

9 Ko sa vei sa ara ma pojanigou agou: mu tepa ko mi taianigou, mu nyaqo ko mu batia, mu kikia ko mi tarevanga vanigou. 10 Ura na tinoni sa tepa sa sa tekua, na tinoni sa nyaqo sa sa batia, beto na tinoni sa kikia sa sa tarevanga vania. 11 Agou na tamadi na koburu sa vei bi tepagana igana sa kai tumiu, sa ai vei kode muna vania na dole? 12 Babi tepagana toruru sisa, sa ai vei kode muna vania na mede? 13 Agou na tinoni ikikeremiu tu ba qu balaumiu vaniria tugu na sakasava jongadi sira na tumiu. Ko ai mina koi vei jongana jola sa na vaiia tana Tamamiu pa noka, ura isa sa jongana jolaniria ira na tinoni. Kode na Gagala Tabuna tu ba mina vaniria sira qai tepa lao tana!&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu beto i Beelizebulu

(Matiu 12.22-30; Maka 3.20-27)

14 Ego kai totoso sa iju palea i Jisu sa kai tomate popokana tana kai tinoni ko totonai sa votu riu na tomate sa sa podalai paranga sa na tinoni isa. Ko tonai qai batia sa vei isa sa qai gabara beto sira doru tinoni. 15 Ba kaki ira sa pira qarigu, &lt;&lt;I Beelizebulu gu, na bangaradi na tomate, sa vania na neqi sa sa boka ijiju paleria na tomate ikikeredi sina!&gt;&gt; qarigu. 16 Goto kaki ira sa qai nyogua podekia si Jisu ko qai tepai sisa ko mi roitinia kai roiti vaivagabarana, ko mai boka vasosotoa sa na lame veina tugu tana Tamasa sisa qarigu.

17 Ba sa tei gigilariaona tu i Jisu sa na dia roroqu, ko pira sauniria, &lt;&lt;Na binangara sa tapipikata pa okokoto pukuna ko qai vavaipera mule mekadi sa kode mina tajegara. Beto na tatamana sa pikata mulenia ko mai vaikana mekadi ba mina tajegara tugu. 18 Ko inara sa vei ko vei na binangara ti Setani sa bi okoto tapipikata ko bai vavaipera mekadi, sa ai mina vei beto mina boka turu vamauru? Kode minake boka! Qu paranga sagou, &lt;I Beelizebulu gu sa vanisiu na neqi sara sa qa boka iju paleria ara sira na tomate ikikeredi,&gt; qugu. 19 Ego, vei bi sosoto tugu sa pa neqi ti Beelizebulu tugu sa ba iju paleria na tomate ikikeredi sara, sa pa neqi ti sei sa qai ijiju pale tomate sira na miu sepele mekamiu sagou? Mina vei inara sa ira na miu sepele mekamiu gu ba qai pitugou sa qu sela tugu sagou! 20 Ba ara sa pa neqi tu tana Tamasa sa qa iju paleria sira na tomate ikikeredi, ko inara sa vei sa sa kaberena gu sa na binangara tana Tamasa sa sa tei togagou tu sagou.

21 Tonai sa vatana vatalenia mai tu na tinoni neqi sira na ona sakasava vaipera beto sa kole kopu vatalenia sa na ona ruma, sa maike boka tangangulu sira na ona sakasava. 22 Ba totonai mina kamu mule sa kai goto isa sa neqina jolania sa na tinoni neqi api ko mina raja vakilasia, poni sa mina boka teku variu betonia sira doru ona sakasava vaipera sa kole rarangeria na tinoni neqi isa ko mina ia vaipikatainiria sira doru sakasa tana.

23 Isa sake somana vei taqu sa sa talesiu ara sisa, beto isa sake vaikamu tokanisiu ara sa sa vaipipiarai sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Mule Ligu Tana Tomate Ikikerena

(Matiu 12.43-45)

24 &lt;&lt;Tonai sa taiju pale sa na tomate ikikerena tana kai tinoni, poni sa lekogia isa sa doruna na qega kepore na piena, ko sa kole nyaqoa na ia ketakoi mina boka minere. Totonai sake boka batia isa sa kai ia vei mina boka suveria, sa sa paranga sisa, &lt;Ma mule ligu gu pa qua ruma ketakoi qa suvere momoe ara,&gt; sau. 25 Ko totonai sa mule kamu sa sa batia sa tei tasaqu valioso tu beto sa tei tavatana vatale tu sa na ruma. 26 Poni sa mule riu sisa ko sa toni kamuniria mutugu sira ka vitu tomate qai ikere jolania mekana ko qai kamu kole tana tinoni isa. Ko pa liguna qai kamu kole ira sa na toa tana tinoni isa sa sa ikere jolania na totoso momoe,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Qeqera Sosotona

27 Ego totonai sa korapa paranga vei inara si Jisu, sa sa kuku votu pa vaikamu tinoni sa kai rereko, pira sau, &lt;&lt;Sa tamana sa na rereko sa vapidokigo beto sa vasusugo ao,&gt;&gt; sau.

28 Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;E, ba ira tu qai tamana jola sa ira qai nongoria beto qai tutia na paranga tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Nyoroguana Na Roiti Vaivagabarana

(Matiu 12.38-42; Maka 8.12)

29 Ego tonai qai vaikamunia ira na minete tinoni, sa sa podalai paranga sisa, &lt;&lt;Na sasae tinoni kopira sa sake tuvisi! Qai nyoguania bi taroiti mai tu kai roiti vaivagabarana beto bai vasosoto qarigu, ba kepore sa kai vinagigila mana vanigou ara goto isa tugu na vinagigila veveina i Jona. 30 Kai muqisi podeke i Jona sa na vinagigila tadira na tinoni pa Ninive, poni sa na Tuna na Tinoni ba kode na vinagigila tugu tadira na sasae tinoni kopira. 31 Pa rane vaituti sa kode mina turu na kalao pa Siba ko mina tokegou sagou na sasae tinoni kopira. Ura na souna jola sa nona gugusu ba sa lame mamate tugu nongoria isa sa na boboka beto na vaivagigalai ti Solomone. Ba ma pojanigou ara sagou: korapa gu kopira lani sisa kame sa lavata jolania i Solomone. 32 Pa rane vaituti sa kode mai turu ko mai tokegou ira na tinoni pa Ninive sagou na sasae tinoni kopira. Ura ira sa qai gabala loaria na dia sela totonai qai nongoria na tarae ti Jona. Ba doro! Korapa gu kopira lani sisa kame sa lavata jolania i Jona,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Jukena na Tini

(Matiu 5.15; 6.22-23)

33 &lt;&lt;Kepore sa kai tinoni mina vatoai beto mina vatoqoa pa ia paena babi vaopo tarini kadakita sa na juke, goto mina toqoa tugu pa ona totoqona ko mina vakabereria sira doru tinoni mai tome pa leo ruma. 34 Na jukena na tini sa na matamu. Vei na matamu sa mina jongana, sa na tinimu doruna kode mina tolangania na kabere. Goto vei mina ikere sa na matamu, sa kode na tinimu mina rodomo. 35 Ko sa vei sa mu doro vatalea ko! Kita na kabere sa korapa kole pa mua toa sa na rodomo gu. 36 Ko vei bi kabere beto sa doru tinimu ko bi kepore vavagila kai rodomo bi kolea, poni sa kode mina kabere beto pudala sa doruna na mua toa. Ko mina vaipodekai puta na juke sa toa ko sa vanigo na kabere,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Tokeria i Jisu sira Qai Vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese

(Matiu 23.1-36; Maka 12.38-40; Luke 20.45-47)

37 Ego pa liguna sa beto paranga vei inara i Jisu, sa sa sorua kai Parese sisa ko mi lao teteku tavitia isa sau. Ko sa lao tugu pa ruma tana si Jisu, ko sa teteku tavitia. 38 Ba sa gabara sa na Parese api totonai sa batia sake loqa lima mai beto sa teteku si Jisu.

39 Ko pira saunia na Bangara sisa, &lt;&lt;Agou na Parese sa na pegurudi gu na miu kapa beto na peleita qu valiosoria, ba pa leomiu sa sa pugelia na ngangangulu beto na ikerena. 40 Qu duduvili sagou! Beko qu tei gigilaimiu tu sa isa tugu na Tamasa sa roitinia na peguruna na tinina na tinoni sa sa roitinia na leo tinina na tinoni! 41 Mu ianiria ira qai vaivasevi sira vei qu kuraniria pa miu kapa beto pa miu peleita, beto sa kode mai tavalioso vanigou sira doru sakasava.

42 Mu takulangagamiu tugu sagou na Parese! Ura qu kokole gu vaivanania agou tana Tamasa sa kakame pa manogaputa na miu vuvua pa inuma vevei na miniti, na ru, beto kaki umuma ikikete, ba quke pavunia agou sa na roiti vatuvisi lao tadira na tinoni beto na roroquna na Tamasa. Pira tu sira na kuta vaivagigalai qai garo ko bu kopuniria agou, beto liligu tu bu kopuniria mule agou sira kaki vavanau vevei na kame pa manoga ina.

43 Mu takulangagamiu tugu sagou na Parese! Ura qu nyonyogua toqoria agou sira na totoqodi poreveveidi pa ruma vavaikamudi, beto qu nyonyoguania ko mai gosoro qeqeranigou ira na tinoni pa ia mamaketidi.

44 Mu takulangagamiu tugu sagou! Ura qu kai muqisi podeke vei ira na pou tomate qaike tavakoleniria na vinagigila ko ira na tinoni qaike batiria sa na pou ira ko qai kesaria totonai qai rerege jola,&gt;&gt; sau si Jisu.

45 Poni sa paranga laoa kame ira qai vavaivagigalainia na Vavanau sisa, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, tonai inara qu paranga vei sao sa qu komiti vivikeregei tugu vei sagei!&gt;&gt; sau.

46 Poni sa pira sau si Jisu, &lt;&lt;Agou na tinoni vaivagigalai qu vavaivagigalainia na Vavanau ba mu takulangagamiu tugu vei! Ura pa miu ruruvatana na Vavanau sa qu vapogosoniria na pogoso mamata agou sira na tinoni. Ko qaike boka tuti betoria. Beto mekamiu agou ba kepore kai karusumiu bi aru lao ko bu podeke vakopele vaniria na pogoso sira na tinoni.

47 Mu takulangagamiu tugu sagou! Ura qu roiti vasari vatataleniria agou sira na poudi ira tugu na tinoni kokorotai qai bosoniria na miu tite pa moa. 48 Ko sa tabata vakabere gu pa miu roiti sa agou ba qu vaegoa tugu sa na roiti ikikerena qai roitiniria ira na miu tite pa moa. Ura ira kisa qai vaivamate, goto agou gu ko qu roitiniria na poudi ira na tinoni kokorotai. 49 Pana ginugua tugu api sa sa paranga sa na Tamasa pa ona gigalai tavagigala, pira sau, &lt;Mana garunu laoniria ara sira na tinoni kokorotai beto ira na tinoni pogoso nongoro, ko kaki ira sa kode mai vamateria, goto kaki kode mai nganganguluria,&gt; sau. 50 Ko inara sa vei sa kode mina tagorenia tugu na sasae tinoni kopira sa na vinakilasa lavata pa ginuana qai tavamate ira na tinoni kokorotai tonai vei sa roitinia na kasia gusu na Tamasa. 51 Ko sa podalai tugu pa vamatena i Ebolo ko sa kamu ti Zakarae isa sa tavamate pa leo ruma zelepade, pa vaikorapaidi na lose tabuna beto na ia vavavakukuvuna. E! Ma poja vatalenigou ara sagou: ira na sasae tinoni kopira sa mai gosoroni vinakilasa!

52 Mu takulangagamiu sagou qu vavaivagigalainia na Vavanau! Ura qu teku palea agou sa na viduluna na atakamana sa tome lao pa gigigalaina na Tamasa. Ko mekamiu ba quke tomea tugu, beto qu suquturia tugu agou sira qai korapa popodeke lao tome ketakoi,&gt;&gt; sau si Jisu.

53 Totonai sa taloa pa ia isa si Jisu sa qai podalai kanai ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese sisa, ko qai nanasa jujukunia isa sira na veveidi soku sakasava vei ko mi paparanga sisa qarigu. 54 Ira qai kole gu doro kopunia sisa ko mai doro poai ketakoi mina paranga vaselaniria isa kaki paranga qarigu.

12

Na Vabalauna na Toa Vavabata Seseke

(Matiu 10.26-27)

1 Ego totonai sa qai vavaikamu lao tana sa na minete tinoni. Na soku tina sira qai vaikamu lao ko qai korapa vavaitete kakale tu mekadi, sa sa paranga momoeria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Muna balaunia agou sa na toa vavabata seseke tadira na Parese sa vei na vavakovuruni palava. 2 Ura na sakasava sa tatuki tari sa mina tatakele votu, beto na roroqu tagolomona sa kode mina tagigila tadira na tinoni. 3 Isa qu vavaipaparangania pa rorodomona sa mu vevelania pa kakaberena ko mi tanongoro, beto ko isa qu vaimamanasania pa leo lose sa mina tavevela pa are ruma,&gt;&gt; sau si Jisu.

Isa sa Pada Muna Matagutunia

(Matiu 10.28-31)

4 &lt;&lt;Ego ma pojanigou, ka visa qua baere, muke matagutuniria sira qai boka vamatea na tini gu ba pa liguna isa sa qaike boka roitinia mule kai sakasava ikerena pa miu toa. 5 Ba ma ule vanigou ara sa isa vei mu matagutunia agou. Mu matagutunia sa na Tamasa, isa tu sa sa koleona na ona neqi ko pa liguna sa vamatea isa na tini sa kode mina boka valaogou tugu vei pa niku pa heli.* Na sosotona sapi ko isa sa mu matagutunia agou!

6 Na tagigilana sa na laodi ka lima pitikole sa karu memeka pene gu! Ba kepore kame ira sa sa roqu mumania na Tamasa. 7 Goto agou sa na vurungumiu gu pa batumiu ba sa tei gigila betoriaona tu na anyedi na Tamasa. Ko sa vei sa muke matagutu. Ura agou sa qu poreveveina jolaniria joa ngavulu pitikole!&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira qai Vaqatania beto ira qaike Tavaraguania na Karisito

(Matiu 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 &lt;&lt;Ma poja vatalenigou ara sagou: na tinoni sa ule votunisiu ara pa moedi ira na tinoni ko isa sa kame taqu sau, sa kode mina ule votunia tugu na Tuna na Tinoni pa moedi ira na mateana tana Tamasa sisa. 9 Goto na tinoni sa kilu palenisiu ara pa moedi ira na tinoni, sa kode mina kilu palenia tugu pa moedi ira na mateana tana Tamasa na Tuna na Tinoni sisa. 10 Na tinoni sa paranga vasela laoia na Tuna na Tinoni sa mina boka taleoso gu. Goto na tinoni sa vamoroania na Gagala Tabuna sa minake isongo taleoso sosoto sisa.

11 Tonai mai toni ragata laonigou pa vaituti pa ruma vavaikamuna, pa moedi ira na bangara babi na qavuna, sa munake roroqu mamatania ai mene paranga vei babi na sa mene pojai sa mene talegasa munakeu. 12 Ura kode na Gagala Tabuna tu mina ule vanigou pa totoso isa sira na paranga tuvisidi muna pojaria agou,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Tinoni Isisongona beto na Duduvilina

13 Ego kai tinoni pa vaikamu minete tinoni sa pira saunia si Jisu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, mu pojania na tugaqu marene ko mi pikata vanisiu na isisongo sa loa vakole vanigei na tamamei,&gt;&gt; saunia.

14 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Qokolo, nake qua roiti ara sa mana pitugou beto mana pikata vanigou na miu sakasava qu isongoria agou karu!&gt;&gt; saunia. 15 Beto sa pira sauniria i Jisu sira doru, &lt;&lt;Mu kopu mulenigou! Muke vapugelenia na nyoguana na isisongo sa na miu toa. Ura na toa tana tinoni sa sake kole pana pugele nyonyoana na ona isisongo,&gt;&gt; sau.

16 Beto sa pojaniria sa na vavakato vavapada api: &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni isisongo ko na ona peso sa masuru vatale. 17 Sa kole vaipera na roquna mekana sisa, pira sau, &lt;Kepore mule sa ketakoi vei mana vakoleniria mule kaki qua vuvua mana tekuria pa qua inuma sara. Ko na sa beka sa mana roitinia ara?&gt; sau.

18 Beto pira sau, &lt;Jongana, pira gu mana roiti vei sara. Mana jegara paleria sira na qua ruma vavakoleni gaganina ko mana roiti valavataria. Ko ketakoi sa mana vakoleniria na gaqu gagani mana tekuniria pa qua inuma beto kaki qua sakasava mule.&gt; 19 Beto sa pira mana paranga veinisiu mekaqu, &lt;Marene ikete! Kopira tu sa vavagua sa na mua toa! Qai kubo jola na mua sakasava jongadi na padana na kubo aoro. Mu mavonia gu, mu teteku beto mu bubuku vapopotegamu, beto mu suvere qeqeramua!&gt; managunisiu,&gt;&gt; sau sa na tinoni isisongo.

20 Ba pira saunia na Tamasa sisa, &lt;&lt;Na duduvili sao! Pa bongi tugu api mina tateku pale sa na toa tamu. Ko i sei mina isongoria sira na mua sakasava qu buti vaikamuniria inara?&gt;&gt; saunia.

21 &lt;&lt;Ko inara kode mina vei sa na tinoni sa boko vaikamu ona sakasava mekana pa peso ba sake isisongo pa dodoro tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Totoravusia na Tamasa

(Matiu 6.25-34)

22 Beto sa pira sauniria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Ko sa vei inara sa ara ma pojanigou: muke kole mamatania na miu toa beto na sa muna gania, babi na tinimiu beto na sa muna pokonia. 23 Na miu toa sa sa poreveveina jolania na gagani, beto na tinimiu sa sa poreveveina jolania na poko. 24 Mu doro laoria sira na manugu qai tatava ko! Ira sa qaike umuma beto qaike ababu, beto sa kepore tugu vei na dia ruma vavavakoleni gaganina, ba na Tamasa sa iaria gu sinara! Ba agou tu sa qu poreveveina jolaniria na manugu tatatavadi! 25 I sei agou tonai sa kole suvere takulanga poni sa tei boka vakakasia mai tu iapeki sa na ona toa? Bi mija tugu! 26 Ko vei muna oqoro boka roitinia agou sa kai sakasava ikete vei inara, poni sa ai sa vei qu korapa takulanganiria mule kaki goto sakasava?

27 Mu dogoro laoria sira na avoro pirudi ko! Qaike pavu talenia na roiti beto qaike pipitidia poko sira. Ba ma poja vatalenigou ara sagou: pa doruna na isisongo ti Solomone na bangara, sa kepore kai poko tana sa bi babata jonga vei kame ira na avoro pira. 28 Ira gu na avoro qaike toa vasovai beto qai tagona lao pale pa niku ba sa vapopokoria tugu na Tamasa sira. Ba agou sa qu poreveveina jolaniria na avoro, ko sa sosoto jola sa kode mina vapopokogou isa. Sa ikete jola na miu rarange sagou!

29 Ko inara sa vei sa, muke nyaqo gogojoria doru totoso agou sa na sakasa muna gania na bukua beto mike rabeke na miu roroqu. 30 Ura ira doru sakasava pira sa ira na tinoni rodomo pa kasia gusu sa qai nyaqo vivitigiria, goto agou na tamamiu pa noka ba sa tei gigila betoriaona tu sa muna toaniria agou sira na sakasava veveidi pira. 31 Goto agou sa mu nyaqo momoea mai tu na binangara tana Tamasa, beto mina vanigou isa sira doru sakasava veveidi aipira,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira na Isisongo pa Noka

(Matiu 6.19-21)

32 &lt;&lt;Muke matagutu, qua minete, ura na Tamamiu pa noka sa na ona binangara tu ba sa tei vajonganai tu ko mina ianigou. 33 Mu vavainiria sira na miu isisongo beto na poatadi sa mu ianiria ira qai golaba. Mu tekua na pausu isa sake boka taunyara talulutu, isa sa na isisongo pa noka. Pa ia ketakoi sa mineke maragutu manyao, kepore na tinoni mai boka ikoa, beto na tamo minake boka ganiria. 34 Ura ketakoi qai kole na miu isisongo sa ketakoi tugu qai kole sa na bulomiu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira na Nabulu qai Suvere Gegele Doru Totoso

(Matiu 24.45-51)

35 &lt;&lt;Mu suvere vanaqiti doru totoso. Mu vei ira qai saqiti vamaururia na dia poko roiti ko qai vanaqiti roiti, beto muke vakipuria na miu juke. 36 Mu suvere gegele vei ira na nabulu qai korapa verania na mule lamena na dia bangara sa lao somana pa vavolo vaialava. Ko totonai mina mule lame ko mina kikia pa atakamana, sa mai sisiqarai revanga vania na atakamana. 37 Mai qera sira na nabulu ira totonai sa lame kamu na dia bangara sa qai korapa suvere gegelenia isa! Ma poja sosotonigou ara sagou: mina vasaea isa sa nona poko ninabulu, mina valao veraria pa tevolo sira ka visa nabulu pira ko mina vatana vaniria na tetekuna ko mai teteku. 38 Ko vei bi na korapa bongi tu sa babi na jola korapa bongi tu sa bi mule lame batiria bai korapa gegelenia, poni sa mai qera tugu sira. 39 Mu nongoro vakoititia sapi! Vei bi tei gigila momoea tu na tinoni poreona ruma sa na totoso lame tana tinoni ikikona sa kode mina dorava ko mina kole verania ko mina totoke susuqutunia sa nona ruma ko minake boka pururu tome laoia na tinoni ikikona. 40 Ko inara sa vei sa agou ba mu kole suvere vanaqiti. Ura na Tuna na Tinoni sa kode mina mule lame pa totoso agou quke rove veinia mina lame,&gt;&gt; sau si Jisu.

41 Poni pira sau si Pita, &lt;&lt;Bangara, tamigei na sepele gu qugunia ao sa na vavakato vavapada api, ba tamigei doru tinoni tugu?&gt;&gt; sau.

42 Poni pira sau sa na Bangara, &lt;&lt;I sei sa na nabulu tarangena beto na tavagigalana? Isa tugu sa na nabulu mina vaivivai na bangara ko mina kopunia na ona ruma, ko isa sa mina ianiria mule na gagani ira kaki ona nabulu pa totoso tavilena. 43 Mina qera sa na nabulu isa vei mina korapa roiti vatale vei inara isa totonai mina mule lame batia na ona bangara. 44 Ara ma poja vatalenigou sosoto: mina vaiviva lavatia na ona bangara sa na tinoni isa, beto mina vakopuniria doru ona isisongo. 45 Ba vei bi roroqu sa na tinoni isa, &lt;Koi, kode minake oqani mule sa na qua bangara,&gt; biu, ko bi podalai mamaja lalameniria sira na nabulu marene beto na nabulu rereko, beto bi kokole gu ngongoja vapopotegana beto bi kole bubuku vadidigerenia gu, 46 poni sa totonai mina korapa gu roiti vei isa inara pa rane na totoso sake rove veinia mina mule na ona bangara, sa kode mina mule kamu sa na bangara tana nabulu isa. Kode mina vakilasa vatalea na bangara sisa, beto mina gona laonia tadira qaike vakepore sosotoa na Tamasa.

47 Ko na nabulu sa gigilaiona sisa vei sa nyoroguania na ona bangara ba sake vanaqiti beto sake roitinia sisa vei sa nyoroguania nona bangara, sa mina tapipiqolo vatale sisa. 48 Goto na nabulu sake gigilai na manugu sa nyoroguania na ona bangara, ko sa roitinia sisa bi boka tapiqolonia, sa kode minake loka neqina sa na piqolo mina tekua isa. Ba isa sa ia vakukubo vania na Tamasa ko mina kopuniria, sa na kukubo tugu sa sa nyoguania ko mina vaiiania na tinoni isa. Ko isa sa taiania na sokuna sa kode na sokuna tugu sa mai tepania ira na tinoni sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Nake Bule goto ba Vaipikatai tu

(Matiu 10.34-36)

49 &lt;&lt;Na iku tu sa qa pogoso lagerenia ara pa peso, ko na qua nyorogua sa bi oqani toa vuvurungu tu sisa qau! 50 Ba kai paputaiso vitigi sa kode mana tomea mai ara, ko isa sa qa korapa takulangania ara tinganai mina jola tu isa. 51 Kita mu roroqua agou sa na bule sa qa pogoso lamenia ara pa peso kita mugu. Dai! Ma pojanigou: nake bule sa qa pogoso lamenia ara, goto na vaipikatai tu. 52 Podalai kopira sa vei ira ka lima sa pa kai puku tatamana, sa kode mai vaikana ko ira kue kode mai rajaria ira karu, ira karu mai rajaria ira kue. 53 Kode mai vaipikatai ko na tamadi mina kanai na tudia marene, na tudia marene mina kanai na tamadi. Na tinadi mina kanai na tudia rereko, na tudia rereko mina kanai na tinadi. Na tinadi sa mina kanai na ona roroto rereko roadi, na roroto rereko roadi sa mina kanai na roadi rereko,&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Doro Pikatia na Totoso

(Matiu 16.2-3)

54 Beto sa paranga laoria i Jisu sira na minete tinoni, &lt;&lt;Isa tugu qu batia agou sa na pauku sa lame vei pa kale suvu tapo, poni sa quke ruavo tugu paranga vei pira sagou, &lt;Koi, kode mina lame sa na qolapeso,&gt; qugu, poni sa okoro tugu sa neqa. 55 Beto isa tugu qu turu bata lao vei pa suvu tapo ko qu vagigilai na gava sa raja keta pa kale merimiu, sa qu paranga sagou, &lt;Koi, kode mina dadanga sa neqa,&gt; qugu, poni sa dadanga tugu sa neqa. 56 Na tinoni vavabata sesekemiu sagou! Qu boka doro gigalia agou sa na rijodi beto na kanokodi na peso beto na vavagalo eqa, ba ai sa vei ko quke boka tu doro gigilai agou sa na roiti sa roitiniria na Tamasa pa totoso api?&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Bulea na Mua Kana

(Matiu 5.25-26)

57 &lt;&lt;Beto ai sa vei ko quke boka tu doro pikatia mekamiu agou sa na roiti tuvisina? 58 Tonai qu korapa lalaomiu tana tinoni vaituti sa agou karu na mua kana, sa mu podeke vivitigia ko mu vatuvisi momoea ko mu popoa mai tu sa na mua tapata tonai qu oqoro lao ao pa vaituti. Ura vei tonai muna kamua ao sa na ia vavaipituna, sa kode muna tatoni lao tana tinoni sa roitinia na vavaipitu, ko na tinoni sa vavaipitu isa mina valaogo tana tinoni kopu ruma vaipiu, beto ko na tinoni kopu mina vatomego pa ruma vaipiu sao. 59 Ko ma poja veinigo pira ara sao: kode munake votu pa ruma vaipiu sao, tinganai muna lipu vaokotia ao sa na padana qu tavakilasania,&gt;&gt; sau si Jisu.

13

Munake Gabala Loaria Na Miu Sela sa Muna Mate

1 Ego pa totoso isa sa qai lao vavakatonia ira kaki tinoni tai Jisu sa na veveidi kaki tinoni Qalili i Paelati sa vamateria ko sa qairi vaisomanainiria na dia vavakukuvu sa na orungudi. 2 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Ai vei? Qu roroqua agou sa ira sa na tinoni seladi jolaniria ira doru tinoni Qalili ko sa vei sa qai tavamate pa soana ikerena vei inara? 3 Dai sosoto! Ma poja sosotonigou: vei munake gabala loaria na miu sela, sa agou ba muna mate vei tugu ira! 4 Ai vei mule sira ka manogavesu tinoni ira sa vukele tako vamateria na ruma ululuna pa Siloami? Ai vei? Qu roroqua agou sa ira sa na tinoni ikikeredi jolaniria ira qai suvere pa Jerusalema ko sa vei sa qai mate vei inara? 5 Dai sosoto! Ma pojanigou: vei munake gabala loaria na miu sela, sa agou ba muna mate vei tugu ira inara sagou!&gt;&gt; sau sisa.

6 Beto sa sa pojaniria i Jisu sa na vavakato vavapada api: &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni sa isongia kai gou piqi pa ona inuma. Ko sa lao ko sa nyaqogana vuana ba sake batiaona kame. 7 Ko sa pojania sa nona tinoni roiti pa inuma, &lt;Doro! Kue aoro qai jola pira qa lalame ovikia ara sa na gou piqi api, ba kepore kai vuana ba batia. Mu lao rio palea! Kepore laona mina turu jola sina, ura sa korapa gani vamate goboria na peso!&gt; sau.

8 Ba sa oea ko sa paranga sa nona tinoni roiti pa inuma, &lt;Koi, bangara! Muke vei! Vakolea mai pa aoro api. Kode mana geli amu tari vavailivutainia na peso na kutana beto mana vakole vania na teni bulumakau. 9 Ko vei mina vua pa aoro sa lame api, poni sa muna loai ko mina turuona. Goto vei minake vua tu isa, sa tonai sa muna soni rio pale!&gt; sau sa na tinoni isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Salania i Jisu pa Rane Minere sa na Rereko sa Poguru

10 Kai rane Minere sa kole vaivagigalai pa kai ruma vavaikamuna si Jisu. 11 Korapa ketakoi sa kai rereko sa varajania na tomate ikikerena ko sa mo manogavesu aoro, ko sa poguru ko sake boka turu vatuvisi vatale. 12 Totonai sa batia i Jisu sisa, sa sa kuku tekua ko pira saunia, &lt;&lt;Tinaqu, kopira qu tasalana pa mua mo sao!&gt;&gt; sau sisa, 13 beto sa vaoponia na limana isa sa na rereko. Isa tugu sa vei isa sa sake ruavo tugu turu vatuvisi liguona gu sisa, ko sa vatarasaea isa sa na Tamasa.

14 Ba na kuta tinoni mamata pa ruma vavaikamuna sa sa tagigirinia sa na veveina sa salana tinoni pa rane Minere si Jisu, ko pira sauniria sira na tinoni, &lt;&lt;Ka vonomo rane sa sa vamalumia na Vavanau ko tana boka roiti gita na tinoni! Ko mu kamu tasalana pa rane ira, goto nake pa rane Minere!&gt;&gt; sau.

15 Poni sa oea na Bangara sisa, pira saunia, &lt;&lt;Na tinoni vavabata sesekemiu sagou! Agou ba qu ruruvata tekuria tugu pa dia tuturuna pa rane Minere sa na miu bulumakau beto na dongiki ko qu toni riu vabukuria tugu pa rane isa. 16 Na tuvisina gu sa sa taruvata pa ona mo pa rane Minere sisa. Ura na rereko api sa kai tuna tugu i Ebarahami sisa ba sa tapiu ti Setani ka manogavesu aoro,&gt;&gt; sau sisa.

17 Totonai sa paranga bei veiniria i Jisu inara sa qai kea sira qai kanai isa, goto ira doru tinoni sa qai qera jolaniria sira na sakasava vaivagabaradi sa roitiniria isa.

Na Vavakato Vavapadana na Kiko Masitadi beto na Vavakovuruni Palava

(Matiu 13.31-33; Maka 4.30-32)

18 Ego ko sa nanasaria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai sa vevei sa na binangara tana Tamasa? Na sa mana vavapadania ara sisa? 19 Na binangara tana Tamasa sa sa vei na kiko masitadi. Kai tinoni sa sa tekua kai kiko masitadi ikete ko sa umania pa ona inuma. Ko sa pidoko sae sisa, ko sa vei kai gou lavata, tinganai qai tatava kamu na manugu ko qai roiti dia vovori na alale pa okokoto kaena,&gt;&gt; sau sisa.

20 Beto sa pira mule sau i Jisu, &lt;&lt;Na sa mule mana vavapadania ara sa na binangara tana Tamasa? 21 Sa vevei gu na vavakovuruni palava sisa. Kai rereko sa sa tekuria kaki vavakovuruni palava ko sa qairi laonia pa kai bakete palava, tinganai ko sa kovuru sae beto sa na palava,&gt;&gt; sau sisa.

Na Atakamana Ngijupuna

(Matiu 7.13-14, 21-23)

22 Ego sa rerege lao vei pa gugusu lavatadi beto na ikiketedi si Jisu ko sa kole vavaivagigalai tadira na tinoni, totonai sa korapa jola gore vei pa Jerusalema. 23 Totonai sa kame ira sa sa nanasia sisa, &lt;&lt;Bangara, kode ira ka vivisa tinoni gu sa mai taalo?&gt;&gt; saunia.

Poni sa pira sauniria i Jisu sira na tinoni, 24 &lt;&lt;Mu vaipera viviva ko mu tome laoa na atakamana ngijupuna. Ura ma pojanigou ara sa ira na soku sa mai nyogua tome ba maike boka. 25 Isa tugu mina turu lame sa na bangarana na ruma ko mina patei palea sa na atakamana, sa muna turumiu tugu pa peguru ko muna kole kikia, beto pira munagu sagou, &lt;Bangara, mu revanga vanigei na atakamana!&gt; munagu.

Ba tonai mina oe votu sisa, &lt;Qake gigilagou ara ketakoi na lame veimiu sagou!&gt; minagu.

26 Tonai sa kode pira munagu sagou, &lt;Koi, agei ko qe teteku tavitigo beto qe buku tavitigo ao, beto ko ao gu ko qu kamu vaivagigalai pa soana lavata pa mei gugusu!&gt; munagu.

27 Ba mina paranga sisa, pira minagunigou, &lt;Mu riu! Mu taloa taqu agou doru tinoni ikikeremiu! Ara qake gigilagou ketakoi na lame veimiu sagou!&gt; minagunigou isa.

28 Ko ketakoi muna lukana uui beto mina ngingisi tu na livomiu sagou, totonai muna batiria ira Ebarahami, i Aisake, i Jekopi, beto ira doru tinoni kokorotai pa leona na binangara tana Tamasa, goto agou mekamiu sa muna tavakole pale pa peguru. 29 Beto ko ira na tinoni mai lame vei pa doru eqa pa made uquna na kasia gusu sa mai tome, ko mai somana teteku pa vavolo pa binangara tana Tamasa. 30 Ko ira qai liligu sa mai momoe, goto ira qai momoe sa mai liligu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Roroqua i Jisu sa na Gugusu Jerusalema

(Matiu 23.37-39)

31 Ego pa totoso tugu isa sa qai lao parangia ira kaki Parese si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Mu siqarai rijo lao pa kai goto eqa ao, ura i Herodi sa korapa kuonigo ko mi vamatego sau,&gt;&gt; qarigunia.

32 Poni pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Mu lao pojania sa na pokese nganganguluna poni, pira sau i Jisu mugunia, &lt;Ara sa kopira qa korapa iju paleria na tomate ikikeredi beto qa vaisalana pa ngeni ko vuka, ko pa rane vinaue tu sa mana vaokotia ara sa na qua roiti sau,&gt; mugunia. 33 Ba jongana, mana jokelia na qua rerege lao pa Jerusalema sara pa ngeni, vuka ko risa, ura nake pa goto eqa goto pa Jerusalema gu sa na mamatena tana tinoni kokorotai.

34 Kei, Jerusalema, Jerusalema! Agou na tinoni pa Jerusalema qu vai vamateria na tinoni kokorotai beto qu buti tariniria na patu sira sa garunu laoniria na Tamasa tamugou! Kubo totoso sa qa nyogua teku vaikamunigou, ba veinigou na kokorako sa vaonguria na boko tuna pa babanana ko sa kopuniria qau, ba quke vamalumusiu tugu ko ba veinigou. 35 Ko inara sa vei sa, mina taloa pale ko mina ivulu gogoe sa na miu ruma zelepade. Ma poja sosotonigou ara sagou: munake isongo batisiu ara sagou, tinganai mina kamu na totoso muna paranga vei pira, &lt;Sa tamana sisa sa lame pa korapa isongona na Bangara,&gt; munagu,&gt;&gt; sau si Jisu.

14

Sa Salania i Jisu sa kai Tinoni sa Mo

1 Ego pa kai rane Minere totonai sa lao teteku pa ruma tana kai iviva tadira na Parese si Jisu, sa qai kole dodoro kokopunia ira na tinoni sisa. 2 Ko sa korapa ketakoi pa moena i Jisu sa kai tinoni sa varajania na mo ko sa pupugele na nenena na limana. 3 Poni sa nanasa laoria i Jisu sira na tinoni qai vavaivagigalainia na Vavanau beto ko ira na Parese, &lt;&lt;Ai vei, na tavamalumuna tugu pana Vavanau sa na vavaisalana pa rane Minere, ba dai?&gt;&gt; sauniria. 4 Ba qaike vagala sira. Poni sa aru tekua i Jisu sa na limana na tinoni sa mo ko sa salania, beto sa vamule riua.

5 Beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Bi vei kame agou sa bi vukele jolopo pa kai baongo lavata pa rane Minere sa na ona dongiki babi kai ona bulumakau, sa ai muna vei sagou? Munake boka sisiqarai lao bako votunia sisa pa rane Minere tugu isa?&gt;&gt; sau si Jisu. 6 Ba qaike boka oea ira sa na nanasa tana.

Na Vaiketai beto na Vinalavata

7 Ego sa tei doro poaria tu i Jisu sira kaki tinoni qai tasoru sa qai vivileria na totoqodi poreveveidi pa totoso teteku, ko sa parangaria sira, 8 &lt;&lt;Tonai bu tasoru lao pa kai vavolo vaialava sao, sa muke jojoro lao pa totoqona poreveveidi, ura kita mi koleona mule sa kai tinoni sa poreveveina jolanigo ao sa oqoro kamu. Ko vei mina kamu liligu sisa 9 sa kode mina lao tamu sa na tinoni poreona vavolo, isa sa sorugou agou karu doru, ko pira minagunigo, &lt;Qokolo, mu vakabere vania na tinoni api sa na totoqona isa,&gt; minagunigo. Ko tonai sa kode muna kea sao beto muna gore toqoa ao sa na totoqona tadira kepore veveidi. 10 Goto tonai bu tasoru sao sa mu lao toqo pa totoqona bebetona kepore veveina. Ko totonai mina lame sa na tinoni sa sorugo sa kode pira mina paranga veinigo, &lt;Qua baere, mu toqo kesa sae pa narena lani,&gt; kode minagunigo. Pa totoso tu isa sa muna tavaporeveveina pa moedi ira doru qai tasoru sao. 11 Ura na tinoni sa vavalavata mulenia mekana sa kode mina vakeai tugu na Tamasa, goto isa sa vaikete mulenia mekana sa kode mina valavatia tugu na Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

12 Beto sa sa parangia i Jisu sa na tinoni sa sorua isa, &lt;&lt;Totonai muna vatanania ao sa kai tetekuna babi na vavolo sa muke soruria gu sira na mua baere, na tasimu marene, na tavitimu babi ira na tinoni isisongo qai suvere tatago. Ura ira sa kode mai boka soru beigo mutugu kai totoso sao, ko tonai mai vei ira poni sa mina tabei gu sa na roiti jongana qu roiti laonia ao tadira. 13 Goto tonai muna roitinia kai vavolo sao sa mu soruria sira tu na vaivasevidi, na qao, ira qai gavere, beto ira na leleqadi tu. 14 Mina vei tu isa sa muna tamana sao, ura kode maike boka bei vanigo ira sisa na roiti jongana qu roiti laonia ao tadira. Goto ao sa na Tamasa tu mina bei vanigo pa rane turumule tadira na tinoni tuvisidi,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadana na Vavolo Lavata

(Matiu 22.1-10)

15 Ego ko totonai sa nongoria kame ira qai somana teteku pa tevolo sa na paranga pira, sa paranga laoia isa si Jisu, &lt;&lt;Mina tamana vatale sa na tinoni mina somana teteku pa vavolo pa binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau.

16 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Kai totoso sa sa roitinia kai tinoni sa kai vavolo lavata beto sa sa soruria isa sira kubo tinoni. 17 Totonai sa kamua sa na totoso vavolo sa sa garunia sa nona nabulu ko sa lao pojaniria sira na tinoni tasorudi, &lt;Mei, lame kopira! Tei tana beto tu doru kai sa,&gt; sau.

18 Ba qai okoto podalai gogona vapele sira doru. Pira sau sa na tinoni momoe, &lt;Ara sa kai iapeki kobu peso sa qa koni vaia gu, ko ba lao tu ovikia isa qau. Ko mu vamalumusiu gu ko manake lao somana,&gt; sau.

19 Beto kai goto sa pira sau, &lt;Ara sa ka manogaputa bulumakau mai raragatia na gegelina pa qua inuma sa qa koni vai tekuria gu, ko qa korapa nyogua lao podekeria. Ko mu vamalumusiu ko maneke lao somana,&gt; sau.

20 Beto kame mule sa pira sau, &lt;Ara sa qa koni vaialava gu, ko pa ginugua gu isa sa maneke boka lao sara,&gt; sau.

21 Poni sa muleona gu sa na nabulu ko sa lao vavakato vania nona bangara sa na veveidi doru paranga qai pojaria ira. Ko sa tagigiri vivikerenia sa na bangara sa roitinia na vavolo, ko pira saunia sa nona nabulu, &lt;Mu sisiqarai totoniria na soana lalavata na soana ikikete pa leo gugusu, ko mu toni lameniria sira na vavaivasevidi, na qao, na leqa, beto ira qai gavere!&gt; sau.

22 Pa liguna sa roitinia sisa vei sa garununia nona bangara poni sa mule kamu sa na nabulu, ko pira sau, &lt;Bangara, qa tei toni kamuniria tu ara sira qu garununisiu ao, ba sa oqoro tu pugele sa na ruma,&gt; sau sa na nabulu.

23 Poni sa pira saunia na bangara sa na ona nabulu, &lt;Mu votu lao mule keta pa peguruna na gugusu lavata pa soana na eqa pa souna ketakoi qai suvere na tinoni, ko mu tepa vivitigiria sira na tinoni ko mai lame vapugelia na qua ruma. 24 Ma pojanigou ara: kepore kame ira qa soru momoeria sa mina meai iqo gagani pa qua vavolo!&gt; sau sa na tinoni isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Laona na Tutina i Jisu

(Matiu 10.37-38)

25 Ego totonai sa korapa lalaona si Jisu sa kai minete tinoni lavata sa tuti laoa, poni sa balinga mule sisa, ko pira sau, 26 &lt;&lt;Na tinoni sa lame taqu ba sake roqu loaria ira na tamana, na tinana, na maqotana, beto na tuna, ira na tasina marene na luluna rereko, beto ko nona toa tugu vei mekana sa sake pada ko mina sepele taqu sa na tinoni vevei isa. 27 Na tinoni sake pogosia nona korosi mekana ko sake tutisiu ara sa sake pada ko mina sepele taqu sisa.

28 Vei kame agou sa bi nyogua roitinia kai ruma lavata, sa kode mina toqo mai sisa ko mina anye votunia mai sa na vaina na ruma, ko mina gigilai mai sa bi pada tugu sa nona poata na vaokotona na ruma ba dai. 29 Ura vei minake vei inara sisa, sa pa liguna mina vaturua na kokovana beto minake boka vaokotia isa sa na ruma, sa kode mai avavu valedenia ira doru tinoni qai batia nona roiti sisa. 30 Kode mai paranga sira, &lt;Koi, na bangara api sa sa podalainia nona ruma, ba sake boka vaokotia!&gt; kode marigunigo ira.

31 Ko mu nongoria mule api ko! Na bangara sa isongia ka manogaputa tina tinoni vaipera gu ba sa nyogua rajai sa kai goto bangara sa isongia ka rabeteputa tina tinoni vaipera, sa mina toqo mai ko mina roroqu vatale mai tu sisa. Mina roroqu vatale ko vei mina bokaona talea isa sa na bangara poni ba dai. 32 Ko vei mina gigilai minake boka sisa sa mina garunu valaoria sira kaki ona tinoni pogoso nongoro ko mai lao gogosoria sa na bangara neqina totonai sa korapa pa souna tu isa, ko mina tepai isa sa na bule. 33 Ko agou sa kai muqisi podeke tugu. Inara sa vei ko mu doro vatalea sa na pore laona na tutiqu ara beto mu tutisiu. Ura kepore kai tinoni agou sa mina boka na qua sepele vei minake boka loa betoria isa sa doru ona sakasava sa isongoria,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Solo sa Maragutu na Lilingina

(Matiu 5.13; Maka 9.50)

34 &lt;&lt;Na solo sa na jongana, ba tonai mina maragutu na lilingina poni sa kode minake boka tavalilingi bei mule sisa. 35 Na solo kepore lilingina sa sake pada mina tavaroiti pa peso babi pa nyanyao nyabodi ko na valaona pa umuma. Goto na padana sa mina tagona palea gu.

Na tinoni pore talingi nonongorona sa mi vainongoro!&gt;&gt; sau si Jisu.

15

Na Sipi Mumana

(Matiu 18.12-14)

1 Ego ko qai kanoko lao tai Jisu sira na soku tinoni teteku takisi beto ko ira na tinoni seladi, ko mai nonongorodia tana qarigu. 2 Poni qai podalai ququminia ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Na tinoni api sa sa vatataria tu sira na tinoni seladi beto ko sa teteku tavitiria tugu vei!&gt;&gt; qarigu.

3 Poni sa pojaniria i Jisu sa na vavakato vavapada api, pira sau, 4 &lt;&lt;Vei kame agou sa bi isongia kai gogoto ona sipi ko tonai kame ira na sipi pira sa bi muma, poni na sa mina roitinia sisa? Na tinoni isa sa loa vasuvereria pa qega sira ka siangavulu ka sia sipi, beto sa lao nyaqoa sisa sa muma tinganai ko sa batia tu. 5 Totonai sa batia sa sa qera vivitigi, ko sa kovaria pa varana. 6 Beto sa sugara mulenia pa nona ruma, sa kuku vavaikamuniria sira na ona baere beto na tavitina, ko pira sauniria, &lt;Mei agou ko mu somana qeqera tavitisiu! Ura kopira qa tei batia tu ara sisa na qua sipi mumana,&gt; sau.

7 Ma pojanigou ara sa kai muqisi podeke puputa vei inara sa na qeqera pa noka sa votunia na gabala mulena kai tinoni selana sa mina jolania na qeqera sa votunia ira ka siangavulu sia tinoni tuvisidi nake padadi ko mai gabala mule,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Poata Mumana

8 &lt;&lt;Bi koleona sa kai rereko sa isongia ka manogaputa ona poata siliva ko kame sa sa vamumai, poni na sa mina roitinia sisa? Na rereko isa sa vurungia na juke, beto sa burungia na ruma beto sa nyaqo beto palea isa sa na leo ruma ko tinganai sa batia tu. 9 Totonai sa batia isa sa na poata sa vamumai, sa sa kuku vaikamuniria sira na ona baere na tavitina, ko pira sauniria, &lt;Mei agou ko mu somana qeqera tavitisiu! Ura kopira qa tei batia tu ara sa na qua poata isa qa vamumai,&gt; sau sisa.

10 Ma poja vatalenigou ara, kai muqisi podeke vei tugu isa sa ira na mateana tana Tamasa sa qai qeqera tonai sa gabala mule kai tinoni selana,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira Karu Koburu Mumadi

11 &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni karu na tuna marene. 12 Ko na tuna marene pa ligu sa pira saunia na tamadi, &lt;Tamaqu, mu vanisiu gu kopira sa isa na iaqu pa mua isisongo,&gt; sau. Poni sa okoto pikata vaniria na tamadi tadira karu tuna marene sira na ona isisongo.

13 Ego sa jola gu ka vivisa rane sa sa vavainiria na koburu marene pa ligu api sira doru ona sakasava, ko sa tekuniria na poata, beto sa sa taloa riu pa kai gugusu pa souna. Ketakoi sa lao vanyanyala paleria isa pa toa ikikeredi sira doru ona poata. 14 Totonai sa vabetoria isa sira doru vei sa isongoria, sa sa kamu pa gugusu isa sa kai songe lavata, ko sa kepore kai sa bi boka toania sisa. 15 Ko sa lao tepa roiti tana kai tinoni pa gugusu isa, poni sa garunia na tinoni isa ko sa lao kopu vania na ona borogo. 16 Sa vaivasevi ko sa kole dodoro nyonyoroguaniria tugu isa sira na gagani tadira na borogo, ba kepore kai tinoni bi iani gagani.

17 Ko totonai sa roqu kamua isa sa na roroqu tavagigala, poni pira sau, &lt;Kei, ira doru nabulu tana tamaqu kisa ba sa pugele nyonyoa na gadi gagani goto na sa qa mate talea ko qa suvere vaivasevi burana lani ara! 18 Jongana, ma sisiqarai gu mule lao tana tamaqu ara, ko pira mana vavaja vei: Tamaqu, qa sela sara pa moena na Tamasa pa noka beto pa moemu ao. 19 Kopira nake padaqu ko muna kukunisiu na tumu sara, goto mu veinisiu gu ira na mua tinoni roiti managu,&gt; sau. 20 Ko sa gasa turu ko sa taloa mule lao tana tamana sisa.

Ba totonai sa oqoro tata kamua na ruma isa sa sa dogoro vaia na tamana, ko sa roroqu vivitigia sisa, ko sa abutu lao borua beto sa aoa sa na tuna.

21 Poni sa pira sau sa na tuna, &lt;Tamaqu, qa sela sara pa moena na Tamasa pa noka beto pa moemu ao. Kopira nake padaqu ko muna kukunisiu na tumu sara,&gt; sau.

22 Ba sa kuku tekuria na tamana sira na ona nabulu, &lt;Mu sisiqarai! Tekua na poko babata jongana ko mu vasaenia, beto mu vasolapania na ringi na kakarusuna, beto mu vasaenia tugu na sadolo na nenena, 23 beto sa mu lao kubolia na tuni bulumakau nyonyobokona, ko ta vavolo qeqerania! 24 Ura na tuqu api sa sa tei mate tu, ba kopira sa toa mule; sa tei muma tu sisa, ba kopira sa tabata ligu!&gt; sau. Ko qai podalai roitinia ira sa na vavolo qeqera.

25 Ego totonai sa korapa tu pa inuma sa na tuna marene pa moa. Ko totonai sa mule ko sa tata kamu pa ruma, sa sa nongoria sa na mimike beto na pepeka. 26 Poni sa kuku tekua isa sa kai nabulu ko sa nanasia, &lt;Na sa sa podo lani, qokolo!&gt; saunia.

27 Poni pira sau sa na nabulu, &lt;Na tasimu sa sa koni mule kamu ko na tamamu sa sa kubolia na tuni bulumakau nyonyobokona ko qai vavolo qeqera, ura sa mule kamu vatale sisa,&gt; saunia.

28 Ba sa tagigiri sa na tuna pa moa, ko sa daiona tome pa ruma. Poni sa votu sa na tamana ko sa mamana totokai ko mi tome saunia. 29 Ba sa oea sa na tamana, &lt;Doro! Na kubo jola aoro pira sa qa kole pinausu vanigo ara sao beto qake isongo maja podekia tugu ara sa kai mua garunu. Ba na sa mai qu tei vanisiu tu sara? Bi kai qoti ikete gu bu vanisiu ko ba teteku tavitiria ira na qua baere, ba kepore vavagila tugu! 30 Goto na tumu inana sa sa riu vamanyao betoria tadira na tugele sira na mua sakasava, ba tonai sa mule kamu sa qu kubolo vania tu na tuni bulumakau nyonyobokona ao!&gt; sau sisa.

31 Poni pira saunia na tamana sisa, &lt;Tuqu, ao sa na suveremu gu taqu doru totoso, ko dorudi vei qa isongoria ara sa na mua gu ao. 32 Ba sa jongana tugu sa taqe roiti gagani ko taqe qeqera gita, ura na tasimu api sa sa tei mate tu, ba kopira sa toa mule; sa tei muma tu sisa, ba kopira sa tabata ligu!&gt; sau.&gt;&gt;

16

Na Vavakato Vavapadana Na Nabulu Ikikerena

1 Ego sa paranga laoria i Jisu sira na ona sepele: &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni isisongo sa pore kai ona nabulu ko isa sa kopuniria doru ona sakasava. Ko ira kaki qai vavakato vania na tinoni isisongo api sa na veveina sa aru vivikereria na nabulu sa kopuniria sa na ona poata. 2 Poni sa kuku vatomea na tinoni isisongo sa nona nabulu api, ko pira saunia, &lt;Na sa sisa qa nongoronia ara na veveimu ao api? Mu valamea na vavakatona na mua kopu vareregena na qua isisongo, ura kopira munake kopu vareregia na qua isisongo ara sao!&gt; saunia.

3 Poni sa kole roroqu mekana sa na nabulu kopu, &lt;Kode mina vabetosiu na qua bangara pa qua roiti sara. Ko na sa beka sa mana roitinia ara tonai? Qake boka roiti pa inuma sara, beto na tetepa tadira na tinoni ba qa keania tugu. 4 Ego, jongana, pira gu sa mana roiti vei ara, ko totonai mana tavabeto pa qua roiti kopu sara ba mai koledia sira na kubo qua baere mai vatatasiu pa dia ruma,&gt; sau.

5 Ko sa kuku memeka vakamuria isa sira na tinoni qai oqoro tabaria na dia lilipu tana ona bangara. Sa nanasia isa sa na tinoni momoe, &lt;Ao ka visa sa na mua lilipu tana bangara taqu?&gt; saunia.

6 Poni pira sau sa na tinoni isa, &lt;Kai gogoto daramu tototoni oela olive pugeledi,&gt; sau.

Poni sa paranga sa na nabulu tinoni kopu, &lt;Ego, api sa na mua pepa lilipu. Mu sisiqarai toqo ko mu kutia ka limangavuluputa tototoni oela pugeledi mugu,&gt; sau sisa.

7 Beto sa nanasia mule sa kame, &lt;Goto ao sa ai sa vei? Ka visa sa na mua lilipu tana bangara taqu?&gt; saunia.

Poni sa paranga sa na tinoni, &lt;Kai gogoto baiki vuiti,&gt; sau.

Poni sa paranga sa na nabulu kopu, &lt;Jongana, api sa na mua pepa lilipu. Mu kutia gu ka vesungavuluputa gu,&gt; saunia.

8 Ko sa doro valavatia na bangara sa na nabulu sesekena api. Ura sa doro momoe laoa na totoso vuka risa sisa, ko sa vatanania na ona toa mekana. Ira na tinoni pa kasia gusu api sa qai tavagigala jolaniria ira na tinoni tana kabere pa rorove vevei inara. 9 Inara sa vei ko ma pojanigou ara sagou: mu vaiianiria sira na miu isisongo pa peso ko mi pore miu baere, ko tonai mina beto pudala poni sa mai vatogagou pa gusu kole jolana.

10 Isa sa tarange pa kopudi na sakasava ikikete sa mina tarange tugu pa kopudi na sakasava lalavata; goto isa sake tarange pa kopudi na sakasava ikikete sa minake tarange tugu pa kopudi na sakasava lalavata. 11 Vei muneke tarange sagou pa kopudi na isisongo pa peso, sa i sei mina rangegou ko mina vakopunigou na isisongo sosoto? 12 Ko vei munake tarange sagou pa kopuna na isisongo tana goto tinoni, sa i sei mina rangegou ko mina vakopunigou sira na miu isisongo mekamiu?

13 Kepore kai nabulu mina boka mekarai nabuluniria sa karu bangara. Kode kame minake tavaraguania goto kame sa mina roroqua; kode mina valavatia kame goto kame mina vakepore veveinai. Ko munake boka mekarai nabuluniria agou sa na Tamasa beto na isisongo,&gt;&gt; sau si Jisu.

Kaki Vaivagigalai ti Jisu

(Matiu 11.12-13)

14 Ego totonai qai nongoria ira na Parese sa vei inara sa qai kole vavaledenia ira si Jisu, ura na gagale bulo poata sira. 15 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Agou ka visa gu pira sa qu vavadoro veinigou na tinoni tuvisimiu mekamiu pa moedi na tinoni, ba na Tamasa sa gigilaiona na bulomiu. Ura ira na sakasava qai tadoro vaporeveveidi ta tinoni sa qai lulasa ikeredi jola pa dodogoro tana Tamasa.

16 Na Vavanau beto na kukuti tadira na tinoni kokorotai sa qai toniria na tinoni tinganai sa kamu pa totoso tai Jone Paputaiso. Podalai pa totoso isa ko sa kamu kopira sa sa tatarae sa na nongoro jongana na veveina na binangara tana Tamasa, ko na kubo tinoni sa qai podeke vivitigia ko mai tome laoa qarigu. 17 Ba vei mina mumuri tu sa na oka beto na peso, ba kai gasi ikete pa Vavanau ba minake isongo vukele riuona.

18 Na tinoni sa loa pale na maqotana ko sa lao alava beia mule kai goto rereko sa sa babarata tugu sisa. Beto isa na tinoni sa alavia na rereko qai loa pale sa sa babarata tugu sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tinoni Isisongo beto i Lazarasi

19 &lt;&lt;Ego koleona sa kai tinoni isisongo sa pokoniria na poko babata jongadi na poreveveidi beto sa suvere ko sa teteku vatatalegana doru rane. 20 Ko sa koleona mutugu sa kai tinoni vavaivasevina sa tutubu beto doru tinina, na isongona i Lazarasi, ko qai lalao loai ira pa atakamana tana tinoni isisongo sisa. 21 Ko sa kole nyonyo ganiria na vuvuvusu gagani qai vuvukele pa tevolo tana tinoni isisongo sisa ba sake boka, goto ira na sie tu sa qai lao kole memeai na tubuna.

22 Ego tonai sa mate sa na tinoni vavaivasevina, sa qai kamu tonia ira na mateana sisa, ko sa lao toqo kekeria i Ebarahami sisa ko sa somana teteku pa vavolo pa noka. Ko na tinoni isisongo ba sa mate tugu, sa tagolomo sisa. 23 Totonai sa kole suvere vitigi pa heli poni sa enga sae poni sa batia i Ebarahami pa souna tu beto i Lazarasi sa korapa pa keketaina. 24 Poni sa kuku viviva sisa, pira sau, &lt;Kei, Ebarahami, tamaqu! Mu roroqu tokanisiu. Mu garunia i Lazarasi ko mi totunia pa pie sa na kakarusuna gu, ko mi lame valomosia na meaqu, ura qa vaivasevi na vitigi sara pa iku api!&gt; sau.

25 Poni pira sau si Ebarahami, &lt;Tuqu, mu roroqua mai sisa totonai na toamu ao. Qu isongo betoria ao sira na sakasava jojongadi, goto i Lazarasi sa sa suvere vaivasevi sa totonai. Ba kopira sa suvere qeqera sisa, goto ao sa qu suvere vitigi. 26 Ko nake sakasava ira gu mekadi sa! Goto kai oqili loluna na revatana jola tugu vei sa sa kole pa vaikorapaida gita, ko ira mai nyogua karovo ko mai lao ketakoi tamugou marigu sa maike boka, beto ko ira mai nyogua karovo lame pa tamigei lani marigu sa maike boka,&gt; sau.

27 Poni pira sau sa na tinoni isisongo, &lt;Ego mina vei sa, kei Ebarahami tamaqu, qa tepa vivitigigo ara sao ko mu garunu laonia gu pa ruma tana tamaqu si Lazarasi ina! 28 Ka lima sira na tasiqu marene qai korapa ketakoi. Mu pojania i Lazarasi ko mi lao poja vaneneqiniria, kita mai lame pa ia sa kolea na vitigi lani,&gt; sau.

29 Poni sa paranga si Ebarahami, &lt;Na kukuti ti Mosese beto ko tadira na tinoni kokorotai sa qai korapa koledia, ko mai vainongoro lao gu tadira sira,&gt; sau sisa.

30 Poni pira sau sa na tinoni isisongo, &lt;Dai, Ebarahami, tamaqu! Vei mina toa mule tu pa mate sa kai tinoni ko mina mule lao vavakato vaniria sa kode mai nongoria, ko mai gabala loaria sira na dia sela,&gt; sau sisa.

31 Poni pira sau si Ebarahami, &lt;Vei maike nyorogua nongoria ira sa na kukuti tai Mosese beto tadira na tinoni kokorotai, poni sa vei mina toa mule tugu pa mate sa kai tinoni ko mina mule lao, ba kode mai daidia tugu vasosoto!&gt; sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

17

Na Sela, na Rarange beto na Roiti tana Nabulu

(Matiu 18.6-7, 21-22; Maka 9.42)

1 Ego sa paranga laoria na ona sepele si Jisu, &lt;&lt;Ira na sakasava vaivatatupe sa maike koroto lame, ba mi takulangagana tu sisa sa valameria. 2 Sa jongana jola sa na tinoni sa roiti vei inara sa bi lova momoenia kai patu doa lavata pa ruana, beto bi lao lupi palea pa kolo lilisina. Isa sa sa jongana jolania bi vavukelia isa na rarange tana kai tinoni sa munyala nona rarange taqu.

3 Ko mu kopu mulenigou pa miu toa ko muke vukele! Bi sela na tavitimu sa mu tokea ko mu vabatinia nona sela, ko bi gabala isa sa mu taleosonia. 4 Bi roiti laonia na sela tamu ka vitu totoso pa kai rane sisa, ko bi mumule lao vavaja tamu sisa ka vitu totoso tugu, bi paranga vei pira, &lt;Qa sela sara, ko mu taleosonisiu,&gt; biu, sa muna taleosonia tugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

5 Poni pira qarigunia na Bangara sira na tinoni tagarunudi, &lt;&lt;Bangara, mu vaneqiria na mei rarange!&gt;&gt; qarigu sira.

6 Poni sa oeria na Bangara, &lt;&lt;Bi ikete pikete vei gu na kikona kai gou masitadi sa na miu rarange, ba muna boka gu paranga veinia pira agou sa na gou lavata sa bagere vakori api, &lt;Mu tajopu tu ao, ko mu tauma mule pa ivere,&gt; bugunia, sa kode mina nongorogou gu.

7 Bi kame agou sa bi koleona kai ona pinausu sa kole varoitiria ira na manugu qai ragatia na piki pa inuma babi kole kopuniria na sipi, ko bi beto roiti sisa ko bi mule pa ruma, sa ai sa vei? Kode mina pojania isa sisa ko mi teteku mai minagunia? 8 Dai, kode minake vei ke! Kode pira tu mina poja veinia mule isa sa nona nabulu isa, &lt;Mu vatana vanisiu na qua tetekuna, mu vasaeria na poko nabulu ko muna kole turu kopunisiu totonai mana kole tetekuqua na bukugaqu ara. Liligu tu beto muna boka tetekumua sao,&gt; kode minagunia. 9 Ai sa vei sa boka paranga jongana laoa tu isa sa na pinausu ura sa vatabea sa na garunu ta ona bangara? Dai! 10 Kai muqisi podeke vei gu isa sagou. Totonai tu muna vaokotoria agou sira doru roiti qu tagarununiria, sa pira gu muna paranga vei, &lt;Agei sa na nabulu kepore veveimei. Na mei roiti gu sa qe roitinia!&gt; munagu gu,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Salanaria ka Manogaputa Tinoni Popoqudi

11 Ego totonai sa korapa rererege sae pa Jerusalema si Jisu, sa sa rerege tutia isa sa na vaivoloso pikata gugugusu pa Sameria beto pa Qalili. 12 Totonai sa korapa lao tome sisa pa kai gugusu, sa qai lao gosoria ira ka manogaputa tinoni popoqudi sisa. Qai turu pa souna sira, 13 ko qai kukuku uui vei pira, &lt;&lt;Jisu! Bangara! Mu roroqu tokanigei!&gt;&gt; qarigu.

14 Poni sa batiria i Jisu, ko sa pira sauniria, &lt;&lt;Lao, ko mai doro vilotogou ira na iama,&gt;&gt; sau sisa. Totonai qai korapa lalaodia ira, poni sa qai tataloso valioso gu sira.

15 Totonai sa gigila kamua kame ira ka manoga sa sa tei tasalana tu sisa, sa sa mule lao tai Jisu sisa, sa vevela vatarasaea isa sa na Tamasa. 16 Ko sa lao toqo sori tutungu pa nenena i Jisu sisa, ko sa paranga jongana lao tana. (Na tinoni Sameria sa na tinoni isa.)

17 Poni sa paranga si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Ira ka manogaputa tu sa na tinoni qa taloso valiosoria ara! Ko pai tu sira ka sia? 18 Ai sa vei kepore mule sa kame sa mule lame paranga jongana tana Tamasa goto na tinoni karovona gu api?&gt;&gt; sau sisa. 19 Beto sa pira saunia i Jisu sa na tinoni isa, &lt;&lt;Turu, ko mu riumua. Na mua rarange sa sa tei salanigo tu,&gt;&gt; sau sisa.

Na Lamena na Binangara tana Tamasa

(Matiu 24.23-28, 37-41)

20 Ego kaki ira na Parese sa qai nanasania i Jisu sa na totoso mina lame na binangara tana Tamasa. Poni pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Na binangara tana Tamasa sa minake lame vei pa kaki vinagigila mai boka tabata. 21 Kepore sa kai tinoni mina boka paranga vei pira, &lt;Dotu! Pa poni gu sisa!&gt; babi &lt;Lani gu sisa!&gt; biu. Ura na binangara tana Tamasa sa korapa gu pa vaikorapaimiu agou,&gt;&gt; sau si Jisu.

22 Beto sa pira sauniria ira na ona sepele, &lt;&lt;Qai korapa lame sira na rane totonai kode muna nyorogua batia agou sa kai memeka rane gu tana Tuna na Tinoni, ba munake boka batia. 23 Kode pira mai poja veinigou sira na tinoni, &lt;Dotu! Pa poni sisa!&gt; babi &lt;Lani sisa!&gt; marigu. Ba kita mu mulongo votu lao tutiria. 24 Sa kai muqisi podeke vei na kapi sa malara pa noka podalai pa kai kalena ko sa lao pa kai kalena, kode inara mina vei sa na rane tana Tuna na Tinoni. 25 Ba momoe sa mina kole gosororia soku vitigi mai tu sisa, beto mina takilu pale mai tadira na sasae tinoni kopira.

26 Mina vei na rane pa totoso tai Noa sa na rane tana Tuna na Tinoni. 27 Qai kole tetekudia na bukugadia sira doru tinoni, beto ira na marene na rereko sa qai vavaialava ko tinganai sa kamu na rane sa tome pa aka i Noa, ko sa gore na nyoro ko sa vamate betoria sira doru. 28 Ko kode mina vei mutugu sa taroiti pa totoso ti Loti, qai kole tetekudia na bukudia, qai kole vavaidia beto qai vavainiria na dia sakasava, qai kole umumadia beto qai kole roroitidia ruma. 29 Isa tugu na rane sa taloa pa Sodomo i Loti sa sa gore sa na iku beto na patu kikilavadi sa qai okoro lagere vei pa noka, ko sa vamate betoria sira doru. 30 Ko mina kai muqisi podeke vei inara sa na rane bola votu lame tana Tuna na Tinoni.

31 Pana rane isa sa na tinoni sa korapa pa nare ruma sa minake gore qaqiriria na ona sakasava pa leo ruma. Kai muqisi podeke vei tugu isa mina korapa pa inuma sa minake pavu gabala mule pa nona ruma. 32 Mu roqu vakoititia na maqotana i Loti ko! 33 Na tinoni sa rabekia na ona toa sa kode mina saivia tugu, goto na tinoni sake rabekia na ona toa sa mina taalo. 34 Ma pojanigou, pa bongina tugu isa sa karu tinoni sa mai korapa kole vaikamudia pa kai lovu; kame sa mina tateku variu, kame mina taloa pale. 35 Karu rereko sa mai korapa mekarai kijagadia; kame ira karu sa mina tateku variu, kame mina taloa pale. 36 Karu tinoni sa mai roiti vaikamu pa inuma pa rane isa; kame ira karu sa mina tateku variu, goto kame mina taloa pale,&gt;&gt; sau si Jisu.

37 Poni qai nanasia ira ka visa ona sepele sisa, &lt;&lt;Bangara, kode pai mai taroiti sira na sakasava inara?&gt;&gt; qarigu.

Poni sa oeria i Jisu, Ketakoi sa kole kai kokobu manugu matena sa kode mai vavaikamu ketakoi sira na nyae,* sau si Jisu.

18

Na Naboko beto na Tinoni Vaipitu Ikikerena

1 Ego beto sa sa pojai mule i Jisu tadira na ona sepele sa kai vavakato vavapada ko mi vagigalairia ko maike munyala pa vavara goto mai vavara laodia gu sau. Ko pira sauniria, 2 &lt;&lt;Pana kai gusu sa koleona sa kai tinoni vaipitu sake pangagania na Tamasa beto sake doro vaporeveveinaria ira na tinoni. 3 Ko na suverena tugu pa gusu isa sa kai rereko nanaboko, sa lao tepa milimulea na tuvisi tana tinoni vaipitu api, pira sau, &lt;Mu vile vanisiu na tuvisi qa talenia na qua kana,&gt; sau.

4 Na sovaina jola sa sa daiona sa na tinoni vaipitu api. Ba liligu tu beto sa sa roroqu mekana sa na tinoni vaipitu api, pira sau, &lt;Sosoto tugu sa qake pangagania ara sa na Tamasa, beto ko qake doro vaporeveveinaria tugu ara sira na tinoni, 5 ba sa kamu vaduvili gojosiu ara sa na naboko api. Ko jongana ma roiti vania tu ropi na vaituti isa sa nyoguania isa. Ura vei maneke roiti vei ara sa kode mina manoga milimulesiu tugu, ko mina vapavusiu!&gt; sau sa na tino vaipitu,&gt;&gt; sau si Jisu.

6 Beto pira sau sa na Bangara, &lt;&lt;Mu nongoria tu sisa vei sa pojai na tinoni vaipitu ikikerena api ko! 7 Ba ai sa vei? Qu roroqua agou sa minake vaituti vaniria na Tamasa sira na ona tinoni qai kiu alili laoa isa na rane na bongi? Ai vei, kode minake oqani tokaniria tugu na Tamasa sira? 8 Dai! Ma pojanigou minake ruavo tugu vaituti vaniria isa sira. Goto ai sa vei, tonai mina mule lame na Tuna na Tinoni sa kode mina batiriaona tu sira kaki tinoni rarange pa peso?&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadadi na Parese beto na Tinoni Teteku Takisi

9 Beto sa pojaniria mule i Jisu ira kaki qai range muleniria na dia toa tuvisidi beto qai dodoro vagoreria ira na goto tinoni sa na vavakato vavapada api, 10 pira sau, &lt;&lt;Koledia sa karu tinoni qai sae vavara pa kakabarena zelepade, kame sa na Parese goto kame na tinoni teteku takisi. 11 Na Parese sa sa turu vakaloi mekana beto pira sa vavara lao vei tana mekana, &lt;Tamasa, qa paranga jongana sara tamu, ura qake vei ira doru goto tinoni sara. Qake ikiko, nake tinoni ikikerequ, beto qake babarata, beto qake vevei na tinoni teteku takisi pa kai kalequ poni sara. 12 Ara sa karu totoso pa kai vuiki qa gigila tatabu gagani, beto qa valao vanigo kame pa manoga pa dorudi na qua sakasava qa tekuria,&gt; sau sisa.

13 Goto na tinoni teteku takisi sa sa turu pa souna tu ko sa pangaga enga sae pa noka, goto sa kole popoaria pa ona takulanga sa na raraqona, beto pira sa vavara vei, &lt;Tamasa, mu roroqusiu beto mu taleosonisiu, ura ara sa na tinoni sela!&gt; sau sisa.

14 Ma pojanigou ara: na tino teteku takisi tu api, nake Parese, sa sa taleoso ko sa tuvisi pa dodoro tana Tamasa beto sa sa mule laona pa ona ruma sisa. Ura na tinoni sa vavalavata mulenia mekana sa mina tavagore, ba na tinoni sa vaikete mulenia mekana sa mina tavalavata,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Mananiria ira na Koburu Ikikete

(Matiu 19.13-15; Maka 10.13-16)

15 Ego qai toni laoniria tana na tudia ikikete sira kaki tinoni, ko mi vaoponiria na limana isa ko mi mananiria qarigu. Tonai qai batiria ira na sepele qai roiti vei inara sa qai tokeria sira. 16 Ba sa kuku tekuria i Jisu sira na koburu ikikete ko sa parangaria, &lt;&lt;Mu vamalumu lameria taqu sira na koburu ikikete, muke suquturia. Ura na binangara tana Tamasa sa tadira tugu qai vevei ira na koburu pira. 17 Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni sake toa vei na koburu ikete pa tekuna na binangara tana Tamasa, sa minake boka sosoto tomea isa sa na binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tinoni Isisongo sa Nyoguania na Toa Jola

(Matiu 19.16-30; Maka 10.17-31)

18 Ego sa lame tai Jisu sa kai tinoni mamata tadira na Jiu, ko sa nanasa vei pira, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai jongamu, na sa sa mana roitinia ara beto mana teku isongia sa na toa jola?&gt;&gt; sau.

19 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ai sa vei ko na jongamu qugunisiu tu ara sao? Kepore sa kame sa jongana, goto na Tamasa gu mekana. 20 Qu gigilariamua ao sira na garunu: &lt;Muke babarata, muke varivai, muke iko, muke vaijutu seseke, beto mu valavataria na tinamu na tamamu,&gt; *qarigu,&gt;&gt; sau si Jisu.

21 Poni pira sau sa na tinoni api, &lt;&lt;Qa tei tuti betoria tu ara podalai na iketequ tu sira na garunu ira,&gt;&gt; sau.

22 Tonai sa nongoria i Jisu inara sa paranga vei isa sa sa parangia sa na tinoni isa, &lt;&lt;Kai sakasava gu sa qu oqoro roitinia ao. Mu lao vavainiria sira doruna mua sakasava ko na poatadi sa mu ianiria ira qai vaivasevi, beto sa muna isongoria ao sira na isisongo pa noka. Pa liguna isa sa muna lame ko muna tutisiu ara,&gt;&gt; sau sisa.

23 Totonai sa nongoro veinia isa inara sa sa takulanga sisa, ura na tinoni isisongo sisa ko sa rabekeria nona isisongo. 24 Totonai sa dogoria i Jisu sa takulanga sa na tinoni isa sa sa paranga sisa, &lt;&lt;Sa tapata vivitigia na tinoni isisongo sa mina tomea na binangara tana Tamasa. 25 E, sosoto tugu, sa tapata jola sa na kameli mina sulingi tomea sa na lubogona nila; ba mina tapata jolania mutugu isa sa na tomena na tinoni isisongo pa binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau sisa.

26 Ira na tinoni qai nongoria sa vei inara sa qai nanasia sisa, &lt;&lt;Qokolo, ko vei sa, i sei gu sa mina boka taalo?&gt;&gt; qarigu.

27 Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Isa sa tapata jola tana tinoni sa sake tapata tana Tamasa,&gt;&gt; sau.

28 Beto pira sau si Pita, &lt;&lt;Doria ko! Agei sa qe tei loa betoria tu sira doru mei sakasava ko qe tutigomei ao,&gt;&gt; sau sisa.

29 Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Ma poja sosotonigou ara sagou: na tinoni sa loa palea na ona ruma, na maqotana, ira na tasina marene, na tinana na tamana, babi ira na tuna na vei, ko bi nabulunia na binangara tana Tamasa, 30 sa mina tavani vamota kopira, beto pa totoso sa korapa lame sa mina tekua na toa jola sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vinaue Totoso sa Pojai i Jisu sa na ona Mate

(Matiu 20.17-19; Maka 10.32-34)

31 Ego sa toni kaleniria i Jisu sira na ona sepele beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Mu vainongoro lame! Taqe korapa sae pa Jerusalema sa gita, ko kode ketakoi tu sa mai gore votu beto sa doru sakasava qai kokorotoniria ira na tinoni kokorotai pa Kukuti Tabuna, isa na veveina na Tuna na Tinoni. 32 Kode mina tavalao pa limadi ira na tinoni karovodi sisa, ko mai valedenia, mai komiti vivikeria, beto mai tue taria. 33 Mai majani vavaipiqolona, ko mai vamatea ira sisa. Ba pa rane vinaue sa mina toa mule pa mate sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

34 Ba qaike boka vakaberia ira na sepele sira doru ginugua pira. Ura sa tavapae tadira sa na ginuadi ira na ona paranga pira, ko qaike gigilai sisa vei sa pojai i Jisu.

I Jisu sa Salania kai Tinoni Leqana

(Matiu 20.29-34; Maka 10.46-52)

35 Ego totonai sa tata lao kamu pa Jeriko si Jisu, sa sa korapa toqo tetepaona pa kekete soana sa kai tinoni leleqana. 36 Ko totonai sa nongororia na rerege joladi ira na minete tinoni poni sa sa nanasaria na savagana beka sa podo api sau.

37 Poni qai ule vania, &lt;&lt;I Jisu pa Nazareti sa sa korapa rerege jola pa soana,&gt;&gt; qarigunia.

38 Ura ko sa kuku vevela sisa, &lt;&lt;Jisu, Tuna i Devita! Mu roroqu tokanisiu!&gt;&gt; sau.

39 Ba qai paranga susuqutia na vanogotia ira na tinoni qai momoe sisa. Ba tonai sa sa vavivai mutu iapeki sa na kuku, &lt;&lt;Tuna i Devita! Mu roroqu tokanisiu!&gt;&gt; sau.

40 Poni sa turu noso si Jisu, sa pojaniria ko mai toni lamenia tana sa na tinoni leqana sau. Ko totonai sa tata lao tana sa sa nanasia i Jisu sisa, 41 &lt;&lt;Na sa sa qu nyoguania ao ko mana roiti vanigo ara?&gt;&gt; saunia.

Poni sa pira sau sa na tinoni leleqana, &lt;&lt;Bangara, ara sa qa nyoguania ko bi babata na mataqu qau,&gt;&gt; sau.

42 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Jongana, mu babata tu ao kopira! Na mua rarange sa sa tei salanigo tu!&gt;&gt; sau si Jisu. 43 Poni sake ruavo tugu babata sa na tinoni isa, ko sa rerege tututiona ti Jisu beto sa kole paranga jongana na vatarasaea na Tamasa sisa. Ko ira na minete tinoni qai batia sa vei inara sa qai vatarasaea ira doru sa na Tamasa.

19

I Jisu Sa Gosoria I Zakia

1 Ego sa kamu pa Jeriko si Jisu, ko sa rerege jola lao vei ketakoi. 2 Sa korapa suvereona tugu ketakoi sa kai tinoni na isongona i Zakia. Na tinoni lavata tadira na tinoni teteku takisi, ko na tinoni isisongo sisa. 3 Sa kole nyonyogua dogoria isa ai veveina si Jisu, ba na tinoni papapakana gu sisa beto ko qai mota jola sira na tinoni, ko sake boka batia si Jisu. 4 Ko sa abutu momoe lao pa moena na puku tinoni ko sa soqolo kaiti kesai isa sa kai gou sikamoa ko mi boka batia si Jisu sau, ura kode ketakoi sa mina jola vei isa.

5 Totonai sa kamua i Jisu sa na ia isa sa sa enga sae ko pira saunia si Zakia, &lt;&lt;Zakia, mu sisiqarai gore! Ura pa ngeni api sa mana lao suvere pa ruma tamu sara,&gt;&gt; sau sisa. 6 Isa tugu sa paranga vei ina i Jisu poni sa sake ruavo tugu na gorena si Zakia, ko sa vakamu vatalea pa ona ruma si Jisu beto sa qera sisa.

7 Totonai qai batia ira na tinoni sa vei inara, sa qai ququminia ira si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Qokolo, na tinoni api sa sa lao tu suvere pa ruma tana tinoni selana!&gt;&gt; qarigu. 8 Ba sa turu si Zakia, ko pira saunia sa na Bangara, &lt;&lt;Bangara, kode mana vaniria ara ira na tinoni vaivasevidi sa na kobuna na qua isisongo. Beto vei ba tekuria ara pa soana seseke sira na sakasava tana goto tinoni, sa kopira mana vani beia ara na padana ka made totoso kubo jolaniria ira qa tekuria ara tana sisa,&gt;&gt; sau sisa.

9 Poni sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Pa rane tugu pa ngeni api sa taalo sa na tatamana api. Ura i Zakia kisa ba na bubutuna tugu i Ebarahami. 10 Na Tuna na Tinoni sa sa lame ko sa nyaqoa ko sa aloa na tinoni sa muma,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadadi na Manoga Puku Poata

(Matiu 25.14-30)

11 Totonai qai korapa vainongoronia ira na tinoni sa na paranga api, sa sa ule vaniria mule isa sa kai vavakato vavapada api. Ura sa tata kamu gu pa Jerusalema si Jisu, ko qai roroqua ira sa palu sa tata sosoto gu sa na totoso mina votu tadira sa na binangara tana Tamasa qarigu. 12 Ko sa pira sau sisa, &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni, na bubutu bangara, sa taloa riu pa kai gugusu pa souna, ko mi lao tavatoqo bangara beto sa mina mule bangara pa nona gusu sau. 13 Ba totonai sa oqoro taloa riu isa sa sa kukuria sira ka manogaputa ona nabulu, ko sa ia okoto mekaniria kai puku poata,* beto pira sauniria, &lt;Mu varoitiria sinara tinganai mana mule kamu,&gt; sauniria.

14 Ego, ko sa taloa riu sisa, ba ira na tinoni pa nona gugusu sa qaike tavaraguania sisa, ko qai garunu vatuti laonia na paranga sa na bangara pa gugusu isa, pira qarigu, &lt;Qeke nyoroguania agei sa na tinoni ina ko mina bangaranigei,&gt; qarigu.

15 Ba sa tavabangara tugu sa na tinoni isa ko totonai sa mule kamu sa sa kukuria sira na ona nabulu, ko mi dogororia sira na vuadi na poata sa ianiria sau.

16 Ego ko sa tome sa na nabulu momoe, ko sa paranga, &lt;Bangara, isa na puku poata qu vanisiu ao sa kopira sa vuania ka manogaputa puku poata mule,&gt; sau.

17 &lt;Jongana jola na mua roiti! Na nabulu jongamu sao! Qu tarange pa kopuna kai sakasava ikete sao ko kopira mana vakopunigo ka manogaputa gugusu,&gt; sau sa nona bangara.

18 Beto sa sa tome lao mule sa na nabulu vinarua, ko pira sau, &lt;Bangara, na puku poata qu vanisiu sa kopira sa vuania ka lima puku poata mule,&gt; sau.

19 Poni sa paranga sa na bangara, &lt;Ao sa mana vakopunigo ka lima gugusu,&gt; sau sisa.

20 Beto isa sa sa tome mule sa kai nabulu, ko sa paranga, &lt;Bangara, api sa na mua puku poata. Qa ude vakole palea gu ara pa kai poko ikete. 21 Qa matagutunigo ara sao, ura kai tinoni tapatamu sao. Qu tekua na mua sisa quke vakolea mekamu, beto ko qu abua isa quke umania,&gt; sau sisa.

22 Poni pira sau sa na bangara, &lt;Na nabulu ikikeremu sao! Na mua paranga mekamu mai vakilasigo sao! Beko qu tei gigilasiumua tu sa kai tinoni tapataqu sara. Qa tekua isa qake vakolea, beto qa abua isa qake umania. 23 Ba ai sa vei sa quke lao vatomea gu ao pa banga sa na qua poata, ko totonai ba mule lame sa ba teku votu mule tavitinia na vuana?&gt; sau sa nona bangara.

24 Beto pira sauniria na bangara sira qai kole turu ketakoi, &lt;Lame ko mu teku variunia sa na puku poata sa isongia na tinoni api, ko mu valao vania na nabulu sa isongia ka manogaputa puku poata,&gt; sau sisa.

25 Ba pira qarigunia ira sisa, &lt;Koi, bangara, ba sa tei isongoriaona tu isa sa ka manogaputa puku poata!&gt; qarigu sira.

26 Poni pira sauniria na bangara, &lt;Na tinoni sa tei poreona tu sa mina tavani tamo vakubo mutugu, goto na tinoni kepore ona sa mina tateku pale sisa iapeki sa isongia isa. 27 Ego, goto kopira sa mu lao tekuria sira ka visa qaike tavaraguanisiu beto qaike nyoroguanisiu ko ba bangaraniria ara. Toni lameniria ko mu vamate betoria pa moequ ara!&gt; sau sa na tinoni isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Tome pa Jerusalema vei Kai Varene si Jisu

(Matiu 21.1-11; Maka 11.1-11; Jone 12.12-19)

28 Totonai sa poja betoa i Jisu sa na vavakato vavapada api, sa qai taloa sae sira, ko sa rerege pa moedi ira na sepele sisa ko sa sae pa Jerusalema. 29 Tonai sa tata kamu pa Betipezi beto pa Betani, pa Kubo pa Olive, sa sa garunu momoe laoniria isa sira karu sepele, 30 pira sauniria, &lt;&lt;Mu lao pa gugusu pa kai karovona pa moemiu poni ko tonai muna kamu sa kode muna batia kai dongiki talova vaturu kolena isa oqoro pore kai tinoni bi tei koia mai tu sisa. Mu ruvatia ko mu toni lamenia. 31 Vei mina nanasa veinigou pira kai tinoni, &lt;Ei, ai sa vei ko qu korapa tu ruvatia sina?&gt; minagunigou, sa pira munagunia, &lt;Na Bangara sa nyoguania,&gt; munagunia,&gt;&gt; sau si Jisu.

32 Ko qai taloa lao sira karu sepele, ko qai lao tugu batiria sira vei puputa tugu sa pojaniria i Jisu ira karu. 33 Ko totonai qai korapa ruvata tekua ira karu sa na tuni dongiki, sa qai lame nanasaria ira na tinoni poredia sira karu, &lt;&lt;Ei, ai sa vei ko qu korapa ruvatia ina?&gt;&gt; qarigu.

34 Poni pira qarigu sira karu, &lt;&lt;Na Bangara sa nyoguania,&gt;&gt; qarigu.

35 Qai toni laonia tai Jisu sa na tuna na dongiki beto qai lovasa vamakelenia pa pokotona sa na dia poko, beto qai vakoia si Jisu. 36 Totonai sa korapa koi lao pa dongiki i Jisu, sa qai lovasaniria pa soana ira na tinoni sira na dia poko.

37 Totonai sa tata lao kamu pa Jerusalema si Jisu, pa soana gorena na Kubo pa Olive, sa na minete sepele tana sa qai podalai vevela vatarasaea sa na Tamasa ura qai qeraniria na roiti poreveveidi qai batiria. 38 Pira qarigu,

Sa tamana sa na Bangara,

isa sa lame pa isongona na Tamasa!

Na bule sa kole pa noka

beto mi tavalavata sa na Tamasa pa nulu,* qarigu.

39 Kaki ira na Parese pa vaikamu tinoni pira qarigunia i Jisu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, mu tokeria sira na mua sepele ko mai noso!&gt;&gt; qarigu.

40 Poni sa oeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Ma poja vatalenigou ara sagou: vei maike vagala sira, sa ira na patu mekadi sa kode mai vevela votu,&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu sa Lukania na Gusu pa Jerusalema

41 Totonai sa tata kamu pa Jerusalema si Jisu ko sa dogoro lao ko sa batia poni sa lukania. 42 Pira sau sisa, &lt;&lt;Vei bu gigilai gu ao pa ngeni sa na sakasava qai vagore votua na bule sa bi jonga! Ba sa pae pa matamu ao! 43 Jerusalema! Sa korapa lame sa na totoso mai lame na mua kana, ko mai sepo vaikamuni peso sa na vailivutaimu ko mina sae tu kamua na tobana na gugusu, beto mai suvere vailivutainigo ko muneke boka votu tome. 44 Mai jegara piaria ira sa na gugusu Jerusalema, beto ko mai vamategou sagou qu suvere pa leona na tobana na gugusu, beto ko kepore sa kai patu pa miu ia mina vaitopare kole jola, ura quke isongo gigilai agou sa na totoso tonai sa lame na Tamasa ko mi alogou sau!&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Tomea i Jisu na Ruma Zelepade

(Matiu 21.12-17; Maka 11.15-19; Jone 2.13-22)

45 Beto sa sa tome lao sisa pa kakabarena zelepade, ko sa adu vovotuniria sira qai korapa vavainiria na sakasava, 46 beto sa parangaria isa sira, &lt;&lt;Pira tu sa poja vei pa Kukuti Tabuna sa na Tamasa, &lt;Na qua ruma sa na ruma vavarana, ba qu roiti veinia na bevi tadira na tinoni raja ikikodi agou!&gt;* sau,&gt;&gt; sau sisa.

47 Ego ko na vaituti rane sa sa kole vavaivagigalai pa kakabarena zelepade si Jisu. Qai kole nyaqoa ira na kuta iama, ira qai vaivagigalainia na Vavanau beto ko ira na tinoni mamata tadira na tinoni Jiu sa na soana vei beto mai vamatea sisa qarigu. 48 Ba qaike boka batia sa kai soana ko bai boka roitinia, ura ira doru tinoni sa qai nyogua vivitigi ko mai nonongorodia pa paranga ti Jisu qarigu.

20

Na Nanasana na Neqi ti Jisu

(Matiu 21.23-27; Maka 11.27-33)

1 Kai rane totonai sa korapa vaivagigalai beto sa taraenia na nongoro jongana tadira na tinoni pa kakabarena zelepade si Jisu, sa qai lao tana sira na kuta iama, ira qai vaivagigalainia na Vavanau, beto ira kaki tinoni mamata, 2 ko pira qarigu, &lt;&lt;Mu ule vanigei moko. Pa neqi sa, beto i sei sa vanigo na neqi sa qu roitiniria ao sira na sakasava aipira?&gt;&gt; qarigunia.

3 Poni sa oeria, pira sauniria, &lt;&lt;Ara ba ma nanasanigou mai tugu vei kai nanasa ropi. Mu pojanisiu moko: 4 i sei sa vania na neqi si Jone beto sa papaputaiso tinoni? Na Tamasa pa noka ba ira gu na tinoni?&gt;&gt; sau sisa.

5 Poni qai kole vaigonania mekadi sa na rorove, &lt;&lt;Na sa tanagu sa? Vei tana paranga, &lt;Tana Tamasa pa noka,&gt; tanagu, sa kode pira minagunigita, &lt;Ba ai sa vei ko quke vasosotoa?&gt; minagunigita. 6 Ba vei tana paranga, &lt;Tadira na tinoni gu,&gt; tanagu, sa kode mai buti tavurunigita na patu ira na minete tinoni pira. Ura ira doru sa qai vasosotoa sa kai tinoni kokorotai tugu tana Tamasa si Jone,&gt;&gt; qarigu.

7 Ko qai lao oe veinia gu pira, &lt;&lt;Qeke gigilai,&gt;&gt; qarigu.

8 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego, ko ara ba maneke ule vanigou tugu sa na veveina na neqi sa qa isongia beto qa roitiniria ara na sakasava pira,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vavakato Vavapadadi ira na Tinoni Roiti pa Inuma Qurepi

(Matiu 21.33-46; Maka 12.1-12)

9 Beto sa pojaniria mule i Jisu ira na tinoni sa na vavakato vavapada api: &lt;&lt;Koleona sa kai tinoni sa umai na ona inuma qurepi, beto sa vakopuniria kaki tinoni umuma ko mai varoitia sau, beto sa sa taloa riu ko sa suvere vasovai tu pa kai gugusu karovona pa souna sisa. 10 Totonai sa kamua na totoso papaduku, sa sa garunu laonia tadira sa kai ona nabulu ko mi teku vania na iana na vuadi pa inuma qurepi sau. Ba qai mamajai ira na tinoni umuma sa na nabulu api, beto qai iju vamule gagale palea gu. 11 Poni sa garunu laonia mule isa sa kai ona nabulu, ba isa ba qai mamaja vakekea palea mutugu ira na tinoni umuma, beto qai iju vamule gagale palea. 12 Ba sa garunu laonia mule isa sa na nabulu vinaue. Ego isa sa qai raja vapalekai mutugu ira na tinoni umuma, beto qai gona votu palenia pa peguruna na inuma qurepi.

13 Pa liguna sa vei inara sa sa kole rorove sa na tinoni poreona inuma ko pira sau, &lt;Na sa beka sa mana roitinia ara? Ego jongana, ma garunu laonia gu ara sa na tuqu marene isa qa roroqua. Palu isa sa kode mai pangagania,&gt; sau sisa, ko sa valaoa.

14 Ba totonai qai batia ira na tinoni umuma sa na tuna marene isa, poni sa pira qai kole vaingodo vei mekadi, &lt;Api sa na tinoni kode mina teku vakarovoria na isisongo tana tamana sapi! Ariagada ko ta vai pale, ko na isisongo tana tamana sa tana teku vakarovoria noda,&gt; qarigu. 15 Ko qai lao gona votu lao palenia pa peguruna na inuma, ko qai vamatea sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

&lt;&lt;Ko qu roroqua agou sa ai kode mina roiti veiniria na tinoni poreona inuma sira ka visa tinoni umuma aipira? 16 Kode kamu vamate beto paleria isa sira doru tinoni qai kopunia na inuma, beto mina vakarovo lao vaniria tu ira na tinoni gotodi tu sa na inuma!&gt;&gt; sau si Jisu.

Totonai qai nongoria ira na tinoni sa poja vei inara isa sa pira qarigu sira, &lt;&lt;Dai ko dai! Minake isongo vamalumia na Tamasa sisa!&gt;&gt; qarigu sira.

17 Poni sa do tari vatotogasaria i Jisu sira, beto pira sau, &lt;&lt;Na sa ropi na ginuana sa na Kukuti Tabuna, isa pira sau,

&lt;Na patu qai kilu palea

ira na tinoni vavaturu ruma,

sa isa tugu sa na kuta patu viviso.&gt;*?

18 Isa sa vukelenia pa patu isa sa mina paleka talolomoto tugu, beto isa mina vukele takoa na patu isa sa mina muja vaavavuru veinia na kavu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Veveina na Tabara Takisi

(Matiu 22.15-22; Maka 12.13-17)

19 Ira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau sa qai popodeke ko mai aru tamania si Jisu pa totoso tugu isa qarigu, ura qai gigilai ira sa na vavakato vavapada api sa sa jutu lamegei gu agei qarigu. Ba qaike boka aru tamania ira sisa, ura qai matagutuniria na tinoni. 20 Ko qai kole doro kopunia sa ai totoso ira mai boka tekua kai totoso jongana. Qai garunu golomoria ira sira kaki tinoni, ko mai lao paranga seseke kale mai vei na tinoni tuvisidi qarigu, beto mai podeke vagonai si Jisu pa kaki nanasa sesekedi ko mai boka teku valaoa sisa pa neqi tana qavuna ko mi tajutu qarigu. 21 Qai lao paranga vei pira sira na tinoni pira tai Jisu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, qe gigilaimei agei sa isa qu pojai beto qu vaivagigalainia ao sa na tuvisina. Isa na sosotona beto na soana tana Tamasa sa qu vaivagigalainia ao, beto ko kepore veveidi tamu sira na tuturuna tadira na tinoni. 22 Ai vei? Sa tavamalumu tugu pana Vavanau sa agei mene tabara lao takisi ti Siza, ba dai?&gt;&gt; qarigu.

23 Ba sa tei dogoro pururia tu i Jisu sa na dia nyonyorava ko pira sauniria sira, 24 Vabatinisiu moko sa kai poata? I sei na isumatana beto na isongona sa sa kole pa poata ina? sau sisa.

&lt;&lt;Na bangara Siza,&gt;&gt; qarigu.

25 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego jongana, mu valaoa vania i Siza sira ti Siza, beto mu valao vania na Tamasa sira tana Tamasa!&gt;&gt; sau sisa. 26 Qai gabara jolania ira sa nona oe ko qaike vaqeu, beto ko qaike boka vavukelenia ira pa dia seseke sisa pa moedi ira na tinoni.

Na Veveina na Turumule pa Mate

(Matiu 22.23-33; Maka 12.18-27)

27 Ego qai lame tana sira kaki Sadusisi, ira qaike vasosotoa sa na veveina ira na tinoni matedi mai turu mule, ko pira qarigu, 28 &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, pira sau sa sa kuti vanigita i Mosese, &lt;Bi mate loai kai tinoni sa na maqotana ko bi kepore tuna, sa kode na tasina marene tugu mina alavia sa na nabokona isa, ko mina vapore vania na tuna vuana sa na tugana sa tei mate tu poni,&gt;* sau. 29 Ego ko koledia sira ka vitu tamatasi marene. Na tugadi moa sa sa alavia kai rereko ba oqoro pore tuna beto sa mate. 30 Ko sa alava beia mutugu isa sa tuti tana pa moa sa na naboko isa, ba sa vei mutugu. 31 Poni sa teku beia mutugu na vinaue, ba sa vei mutugu. Ko qai okoto betodi tu sira ka vitu tamatasi, ba kepore beto tugu na tudia. 32 Pa liligu tu beto sa mate sa na rereko nanaboko. 33 Ego, ko pa rane mai turu mule ira qai mate sa kode i sei ira ka vitu aipira na maqotana sa na rereko api? Ura ira ka vitu doru sa qai alavia sisa!&gt;&gt; qarigu.

34 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Na vaialava sa tadira gu na tinoni pa toa pa totoso api, 35 goto ira na tinoni qai pada ko mai kamua na totoso sa korapa lame beto mai turu mule pa mate sa maike vaialava. 36 Ura totonai sa maike boka mate sira, goto kode mai suvere vei gu ira na mateana sira, maike mate. Ira sa na koburu tana Tamasa, ura na tavatoa muledi pa mate sira. 37 Goto na veveina ira na tinoni mai turu mule pa mate sa i Mosese ba sa tei vakabere vanigita tu. Ura pa vavakatona na iku sa vuvurungu memea pa mumuqu sa sa pojai i Mosese sa, &lt;Na Tamasa ti Ebarahami, na Tamasa ti Aisake, beto na Tamasa ti Jekopi,&gt;* sau sisa. 38 Ko na Tamasa tadira na tinoni toadi sisa, nake tadira na tinoni matedi. Ura tana Tamasa sa ira doru sa na toadi beto,&gt;&gt; sau si Jisu.

39 Poni qai oe sira kaki qai vaivagigalainia na Vavanau, pira qarigu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, sa jongana jola sa na mua oe!&gt;&gt; qarigu sira. 40 Ego pa liguna isa sa qai pangagania ko qaike tuma nanasa ligu mulea ira na tinoni sisa.

Na Veveina na Karisito

(Matiu 22.41-46; Maka 12.35-37)

41 Ego pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai sa vei ko qai paranga tu sira na tinoni, &lt;Na Karisito sa na Tuna i Devita,&gt; qarigu? 42 Ba i Devita tugu mekana sa sa paranga vei pira pa buka Kera Vinatarasae,

&lt;Pira sau tana qua Bangara sa na Tamasa:

mu toqo keta pa kale matuaqu,

43 tinganai mana veiniria na mua tetetena na nenemu

sira na mua kana,&gt;* sau.

44 Ego sa kukunia na Bangara i Devita sa na Karisito, ba ai sa vei ko mina boka na tuna tu i Devita sisa?&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vabalau ti Jisu na Veveidi ira qai Vaivagigalainia na Vavanau

(Matiu 23.1-36; Maka 12.38-40; Luke 11.37-54)

45 Totonai qai korapa vainongoro ira doru tinoni poni sa pira sauniria i Jisu sira nona sepele, 46 &lt;&lt;Muna balauniria sira qai vaivagigalainia na Vavanau. Qai popoko vakakakasa, beto qai lelekogo sira. Qai nyoguania bai gosoro qeqeraniria ira na tinoni pa ia mamaketina qarigu. Beto qai vivileria na totoqona tadira na tinoni poreveveidi pa leo ruma vavaikamuna beto pa vavolo. 47 Qai raragata tekuria na isisongo tadira na nanaboko, beto qai vavara vakakakasa ko mai tadogoro tadira na tinoni qarigu. Ba na dia vinakilasa sa mina ikerena jola!&gt;&gt; sau si Jisu.

21

Na Vaivana Ikete tana Nanaboko

(Maka 12.41-44)

1 Ego tonai sa dogoro laoria i Jisu sira na tinoni isisongo qai loloa poata pa vavakoleni poatana pa leo ruma zelepade, 2 sa sa batia isa sa kai nanaboko vavaivasevina sa lao loaria karu poata kopa ikete. 3 Poni pira sau sisa, &lt;&lt;Ma poja vatalenigou ara sagou: na naboko vavaivasevina api sa sa valao vakubo jolaniria ira doru. 4 Ura ira doru pira sa qai teku pana dia pugele nyonyona sa qai valaoria na dia vaivana, goto na nanaboko api sa pana ona qasa sa sa valaoa sa doruna bi toania isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Korotonia i Jisu na Tajegarana na Zelepade

(Matiu 24.1-2; Maka 13.1-2)

5 Totonai qai kole vavaivavakatonia ira kaki sepele sa na veveina na zelepade beto na veveina sa tavasari vababata jongania na patu poreveveidi beto ira na vaivana qai tavalao tana Tamasa, sa pira sau si Jisu, 6 &lt;&lt;Ira doru vei qu batiria agou pira sa sa korapa lame sa na totoso kode mai tajegara beto sira, ko doru patu inara sa kepore kame mina vaitotopare kole jola ligu, goto mai taqovara beto,&gt;&gt; sau sisa.

Na Tapata Kode Mai Lame

(Matiu 24.3-14; Maka 13.3-13)

7 Poni sa qai nanasia ira si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, toto sa mina gore votu sinara beto ko na sa sa na vinagigila ko mina boka tagigila vatale sa na totoso mai taroiti vei inara?&gt;&gt; qarigu sira.

8 Poni sa pira sau si Jisu, &lt;&lt;Mu suvere kopu ko kepore kai tinoni mina toni vapirugou. Ura na motadi sira mai lame pa isongoqu ara, ko pira marigu, &lt;Ara tugu sa na Karisito!&gt; marigu, beto kaki sa mai paranga, &lt;Sa tei kamu tugu sa na totoso!&gt; marigu. Ba kita mu mulongo tutiria.

9 Munake matagutu tonai muna nongoronia na nongorona na vaipera, beto na vavaipikataidi ko na okoto turu kaledia na gugusu. Ira na sakasava vevei inara sa kode mai gore votu mai tu, ba nake isa sa na vinabetona,&gt;&gt; sau sisa.

10 Beto sa parangaria isa sira, &lt;&lt;Kai puku tinoni mina turu talea kai goto puku tinoni, beto kai binangara mina turu talea kai goto binangara. 11 Kode kubo ia mai raja sira na nunu lalavata, na songe beto na oja, beto kode mai tabata sira na vinagigila vavaivamamatagutudi pa noka.

12 Ba totonai mai oqoro taroiti na sakasava aipira, sa kode muna taaru tamana beto muna tangangangulu tadira na tinoni pa veveiqu ara sagou. Muna tavalao ko mai tutinigou pa ruma vavaikamuna tadira na Jiu, beto mai vatomegou pa ruma vaipiu, beto mai toni laonigou pa moedi ira na babangara beto na qavuna pa ginuguaqu ara sagou. 13 Ba isa sa kai totoso jongana tamugou ko muna vavakato vaniria na nongoro jongana sa tonai. 14 Ko mu vatoqo vatalea pa miu roroqu sa na veveina munake pavu roroqu mamatania sisa ai tana oe lao veiniria sira mai tutinigita munakeu. 15 Ura ara tu mana vanigou sira na paranga beto na boboka muna pojaria agou, ko kepore kame sa raja kokolosogou mina boka oeria babi vasekeria sira na miu paranga. 16 Ira na tinamiu na tamamiu, na tasimiu marene, na tavitimiu, na miu baere qaike vasosoto, ba kode mai toni laonigou tugu pa vaituti, ko kaki agou sa kode muna tavamate tugu. 17 Pana ginuguaqu ara sa maike tavaraguanigou ira doru tinoni sagou. 18 Ba kai lage vurungu gu pa batumiu ba minake isongo tapuki pale sagou. 19 Vei muna turu vangajuria sa muna tekua agou sa na toa jola!&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Jegarana na Gugusu Jerusalema

(Matiu 24.15-21; Maka 13.14-19)

20 &lt;&lt;Totonai muna batia qai vaiidi livutainia ira na ona kana sa na gugusu Jerusalema, poni sa totonai sa kode muna gigilaimiu sa sa tata sa na totoso mina tajegara isa. 21 Ko pa totoso isa sa ira na suveredi pa Jiudia sa mai uku sagere beto pa okoto kubo ketakoi, ira qai suvere pa leona na gugusu pa Jerusalema sa mai uku votu riu beto, beto ko ira qai suvere pa peguruna na gugusu Jerusalema sa maike mule tome lao pa korapa gugusu Jerusalema. 22 Ura ira sa na rane vaivakilasa tonai mai gore votu sira dorudi vei sa pojai na Kukuti Tabuna. 23 Na rane takulanga tadira na rereko pore iapadi beto ira poredia melalu sa totonai! Ura na tapata lavata sa mina kamu pa abana, ko na vinakilasa tana Tamasa sa mina raja tadira na tinoni pira! 24 Kaki ira sa kode mai tasobe vamate, kaki kode mai teku vapinausu laoniria tadira na doru tinoni karovodi. Mai lame kole pipiaria ira na tinoni karovodi sa na gugusu Jerusalema ko tinganai mina okoto tu sa na totoso tadira na tinoni karovodi,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Lame tana Tuna na Tinoni

(Matiu 24.29-31; Maka 13.24-27)

25 &lt;&lt;Kaki vinagigila sa kode mina tabata pa tapo, pa popu, beto pa seru. Pa peso, ira na pupuku tinoni mai nyunyala ko mai kununu rura, ura mai matagutunia ira sa na ovangana na ivere beto na tovogo lalavata. 26 Mina vadigereria beto mai matagutu sira na tinoni totonai mai kole vera dogororia ira sira na sakasava ikeredi mai lame pa kasia gusu, ura ira na neqi pa vavagalo sa kode mai tajou vakanoko. 27 Ego pa liguna isa sa mai batia sa na Tuna na Tinoni mina bola pa lei, ko mina lame tavitia na neqi lavatana beto na kabere. 28 Ko totonai mina korapa podalai taroiti sa na roiti vevei pira sa muna turu gu ko muna enga sae ko muna gegelenia, ura sa tata gu mina bola votu lame sa na miu inaalo,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Vinagigila pa Gou Piqi

(Matiu 24.32-35; Maka 13.28-31)

29 Beto sa sa pojaniria i Jisu sa kai vavakato vavapada: &lt;&lt;Mu dogoria sa na gou piqi beto ira doru goto gou ko! 30 Totonai muna batiria mai podalai ijoko ira sa qu gigilaimiu mekamiu agou sa sa tata sa na totoso mangini. 31 Kai muqisi podeke tugu sa tonai muna batiria agou mai taroiti sira na sakasava aipira sa kode muna gigilaimiu gu agou sa sa tata lame sa na binangara tana Tamasa. 32 Ma poja sosotonigou ara sagou: totonai mai oqoro mate beto ira na sasae tinoni pa totoso kopira, sa mai gore votu sira doru sakasava pira. 33 Mina maragutu tu sa na oka beto na peso, ba ira na qua paranga sa maike isongo maragutu podeke,&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Suvere Kopu

34 &lt;&lt;Mu kopu mulenigou, ko na roqumiu muke vamamatania na toa goborona, na juno bubuku, beto na takulanganiria na sakasava tana toa pa peso, ura kita mi vasiborogou na lame tana rane isa. 35 Ura na rane isa sa kode mina lame vasiboro veiniria na sipata sira doru tinoni qai suvere pa doruna na gugusu pa peso. 36 Ba agou mu suvere kopu beto mu vavara doru totoso, ko muna boka varene sagou totonai muna tome laoria agou sira na ginugua pira beto ko muna boka turu varene pa moena na Tuna na Tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

37 Ego ko sa suvere vaivagigalai pa kakabarena zelepade si Jisu beto doru vevelu sa sa lao sisa pa kubo Olive ko sa puta ketakoi na bongi. 38 Ko doru vuvugei sa qai lalao pa kakabarena zelepade sira doru tinoni, ko qai nonongoro pa vaivagigalai tana.

22

Qai Vaivavakatonia na Vamatena i Jisu

(Matiu 26.1-5, 14-16; Maka 14.1-2, 10-11; Jone 11.45-53)

1 Ego ko sa tata gu sa na vavolo Bereti Nake Kovuruna, isa qai gigalania na vavolo Alokata. 2 Qai matagutuniria ira na kuta iama beto ko ira qai vaivagigalainia na Vavanau sira na tinoni, ko sa vei sa qai kole nyaqoa kai soana ko mai aru tamana golomia si Jisu ko mai vamatea qarigu.

3 Ego beto sa tomea i Setani si Jiudasi, isa qai kukunia i Isikarioti, isa tugu kame ira ka manogarua sepele. 4 Ko sa turu riu si Jiudasi ko sa lao tadira na kuta iama beto na mamata tadira na tinoni kopu pa ruma zelepade, ko qai vavakatonia ira sa vei beto mina boka gabala kana vaniria isa si Jisu qarigunia.

5 Poni qai qerania ira sa na vinatuvisi sa roiti vaniria i Jiudasi, ko qai vaivaegonia tugu ira sa mai vania na poata sisa qarigu. 6 Sa vaegoa tugu i Jiudasi sa na dia nyorogua ko sa podalai nyaqoa gu isa sa kai totoso jongana vei beto maike boka gigilai na tinoni, ko mina teku valao vaniria ira si Jisu sau.

Sa Tavatana Vania i Jisu sa na Vavolo Alokata

(Matiu 26.17-25; Maka 14.12-21; Jone 13.21-30)

7 Ego sa kamu sa na ranena na vavolo Bereti Nake Kovuruna totonai qai kuboloria na lami vavolo Alokata. 8 Ko sa garunuria i Jisu sira Pita i Jone, pira sauniria, &lt;&lt;Mu lao, ko mu vanaqitia sa na tetekuna Alokata tadagita ko tana teteku,&gt;&gt; sau.

9 Poni pira qarigunia ira sisa, &lt;&lt;Pai sa qu nyoguania ao ko mene lao vatanania agei?&gt;&gt; qarigu sira karu.

10 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Vainongoro! Tonai muna lao kamu sao karu pa gugusu pa Jerusalema, sa kode muna gosoria ao karu sa kai tinoni sa pogoso jagi kolo. Muna tutia sa na tinoni isa ko muna lao tome pa ruma sa tome isa. 11 Ko pira muna poja veinia sa na tinoni poreona ruma, &lt;Pira sau sa na Tinoni vaivagigalai, Pai sa na lose ketakoi mana tekunia ara beto ira na qua sepele sa na tetekuna Alokata? sau,&gt; munagunia. 12 Kode mina vabatinigou isa sa kai lose lavata pa narena pa nulu, sa tei tavatana vanigita tu. Ko ketakoi sa muna lao vatanania agou sa noda tetekuna,&gt;&gt; sau si Jisu.

13 Qai taloa riu sira karu, ko qai lao tugu batia ira karu sira doru sakasava vei tugu sa tei pojaniria tugu i Jisu. Ko qai vatana vakolea ira karu sa na tetekuna Alokata ketakoi.

Na Vavolo tana Bangara

(Matiu 26.26-30; Maka 14.22-26; 1 Koriniti 11.23-25)

14 Totonai sa kamua sa na totoso tana Alokata, sa sa teteku tavitiria i Jisu pa tevolo sira na ona tinoni tagarunudi. 15 Pira sauniria isa sira, &lt;&lt;Qa nyogua vivitiginia tugu ara ko ba teteku tavitinigou agou sa na tetekuna Alokata api, totonai qa oqoro kamua ara sa na vitigi. 16 Ura ma poja veinigou pira: maneke isongo teku ligua mule ara sa na tetekuna Alokata, tinganai mina tavagore votu sa na ginuana pa binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jisu.

17 Beto sa sa tekua i Jisu sa na kapa vaini, ko sa paranga jonganania, beto pira sauniria, &lt;&lt;Pia, tekua, ko mu okoto bukua. 18 Ma pojanigou: podalai kopira sa maneke buku ligua ara sa na vaini api, tinganai mina lame na binangara tana Tamasa,&gt;&gt; sau sisa.

19 Beto sa sa tekua mule sa kai kipa bereti, ko sa paranga jonganania, sa kikipai ko sa okoto ianiria, beto pira sau, &lt;&lt;Api sa na tiniqu qa vanigou ara agou. Mu tekua pa varoroququ ara,&gt;&gt; sauniria.

20 Ego ko pa soana vei mutugu isa sa, liguna sa beto na tetekuna Alokata, sa sa tekua isa sa kai kapa vaini, ko sa vaniria pira sauniria, &lt;&lt;Na kapa vaini api sa na vinaego koregana tana Tamasa, sa vei na orunguqu sa nyoro pa laemiu agou. 21 Ba dogoro! Isa mina gabala kanasiu ara sa sa korapa gu toqo tavitisiu ara pa tevolo api! 22 Mina tavamate sa na Tuna na Tinoni vei sa nyoguania na Tamasa, ba mina tekua na takulanga lavata sa na tinoni sa gabala kanasiu ara!&gt;&gt; sau si Jisu. 23 Totonai qai nongoria inara sau isa, sa qai vaigua mekadi sira na sepele i sei beka ira ka visa sa mina roiti vei qarigu.

Na Vaitokena na Vinalavata

24 Kai vaitoke veveina i sei ira sa kode na tinoni poreveveina jola qarigu sa sa poraka votu lame vei tadira na sepele. 25 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ira na bangaradi ira na tinoni karovodi sa qai lalaeniria gu mekadi ira sa na toa tadira na dia tinoni, beto ko ira pore dia viva ba qai nyogua tagigala &lt;Na Tinoni Jongadi Ko Na Baere Tadira Na Tinoni&gt; tugu. 26 Ba agou sa munake vei inara. Isa mina poreveveina jola tamugou sa mina vaikete mulenia tadira doru, beto isa sa suvere mamatanigou sa mina kole vei na miu nabulu tu. 27 Ura i sei sa na poreveveina jola? Isa sa teteku pa tevolo, ba isa na tinoni sa vatana vania na gagani na tinoni sa teteku pa tevolo? Isa tugu sa teteku pa tevolo ke! Ba ara sa na qua suvere tamugou sa qa vei gu isa na nabulu.

28 Agou sa qu tei suvere tavitisiu tu pa tapata qa gosororia ara. 29 Ko sa vei sa kai muqisi vei na Tamaqu sa tei vanisiu tu na binangara, poni sa agou 30 ba muna somana teteku na buku pa qua tevolo pa qua binangara sagou, beto agou muna toqo pa totoqona bangara ko muna totoliniria sira ka manogarua bubutu Izireli,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Korotonia i Jisu sa i Pita mina Kilu Palenia sisa

(Matiu 26.31-35; Maka 14.27-31; Jone 13.36-38)

31 Beto i Jisu pira saunia si Saimone, &lt;&lt;Saimone! Saimone! Sa tei vamalumia tu na Tamasa si Setani ko mina podekegou, ko mina vaipikatainiria na jongadi beto na ikeredi. Kai muqisi podeke vei na tinoni umuma sa pikataria na ikikadi na kiko pa kikodi. 32 Ba ara qa tei vavaranigo tu sao Saimone, ko na mua rarange mike munyala. Ko tonai muna neqi ligu mule pa mua rarange sao, sa muna tokaniria ao sira ka visa tasimu sepele inara ko muna vaneqiria na dia rarange,&gt;&gt; sau si Jisu.

33 Poni pira sau si Pita, &lt;&lt;Bangara, ara sa qa vanaqiti ko mana tuti tomego ao pa ruma vaipiu ko mana mate tavitigo tugu!&gt;&gt; sau.

34 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ma pojanigo, Pita! Mina oqoro piranga na kokorako kode bongi, sa muna kilu palenisiu ara kue totoso sao,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Pausu, na Mane, beto na Benete

35 Beto sa pira sauniria i Jisu sira na ona sepele, &lt;&lt;Totonai qa garunu variugou ara, beto qa pojanigou ko munake pogoso kukurani poata, na mane beto ko na sadolo qaunigou, sa ai sa vei? Sa papakanigou tu kaki sakasava?&gt;&gt; sau sisa.

Poni pira qarigu sira, &lt;&lt;Kepore tugu kai sa be papakania,&gt;&gt; qarigu.

36 Poni pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Ego, ba kopira sa isa sa poreona kukurani poatana babi na mane, sa mi pogosia tugu. Ko isa kepore ona benete vaipera, sa mi lao vavainia na ona koti ko mi vai tekua kai benete. 37 Ura ma pojanigou sisa vei sa kole pa Kukuti Tabuna, isa pira sau, &lt;Sa somana taanye tavitiniria ira na tinoni ikikeredi sisa,&gt;* sau, sa mina tavagore votu. Ura isa sa takuti na veveiqu ara, sa kode mai gore votu tugu,&gt;&gt; sau sisa.

38 Poni pira qarigu sira na sepele, &lt;&lt;Bangara, dogoro! Pira sa karu benete vaipera tadagita!&gt;&gt; qarigu.

Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Jongana, beto gu kopira!&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Vavara pa Kubo pa Olive

(Matiu 26.36-46; Maka 14.32-42)

39 Ego sa taloa pa Jerusalema si Jisu, ko sa sae pa kubo pa Olive, sa vei tugu sa tei roroitinia tugu isa kubo totoso. Ko qai tuti laoa tugu isa sira na ona sepele. 40 Totonai sa kamu sisa pa ia ketakoi, sa pira sauniria sira na ona sepele, &lt;&lt;Mu suvere vavara, ko muke vukele pa totoke,&gt;&gt; sauniria.

41 Beto sa rerege lao vasou iqona sisa, pada souna boka gona laonia kai patu, ko sa toqo sori tutungu pa peso, ko sa vavara vei pira, 42 &lt;&lt;Tamaqu, vei muna vamalumia ao, sa mu varijoa taqu sa na totoso vitigi api. Ba nake qua nyorogua ba na nyorogua tu tamu sa mina tatuti,&gt;&gt; sau. 43 Beto sa bola votu kamu vei pa noka sa kai mateana ko sa vaneqia sisa. 44 Sa takulanga vivitigi sisa, ko sa vavara vaneneqi jola ko na ipatana sa sa vei na orungu qai ononi gore pa peso.

45 Beto sa sa turu sisa ko sa rerege mule lao tadira na ona sepele sau, sa sa batiria qai tei puta tu, ura sa mabo pavu na tinidi pa takulangana isa. 46 Poni sa pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu puta tu? Mu dorava ko mu tatakole vavara, ko muke vukele pa totoke,&gt;&gt; sau sisa.

I Jisu qai Aru Tamania ira na ona Kana

(Matiu 26.47-56; Maka 14.43-50; Jone 18.3-11)

47 Totonai sa korapa paparanga vei inara i Jisu, sa sa bola kamu gu sa kai minete tinoni sa toniria i Jiudasi, isa kame ira ka manogarua sepele. Sa rijo lao tatai isa si Jisu ko sa aoa. 48 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Jiudasi, qu gabala kanania ao pa ao vei inara sa na Tuna na Tinoni?&gt;&gt; sau sisa.

49 Totonai qai batia ira na sepele qai tutia isa sa na ginugua mina taroiti qarigu, sa qai nanasia si Jisu, &lt;&lt;Bangara, me lao qataniria na mei benete vaipera?&gt;&gt; qarigu. 50 Beto kame ira ka visa ona sepele sa sa lao taqasa teusu palea sa na kale talingi matuana na nabulu tana kuta iama lavata.

51 Ba sa tokeria i Jisu, pira sauniria, &lt;&lt;Beto gu, sa pada gu munake vajolai!&gt;&gt; sau. Beto sa lao arua isa sa na talingina na nabulu, ko sa salania.

52 Beto sa pira sauniria i Jisu sira na kuta iama, na mamata tadira na tinoni kopu pa kakabarena zelepade, beto tadira na tinoni mamata tadira Jiu, ira qai aru tamania, &lt;&lt;Ai sa vei? Na tinoni raja ikiko beto na tinoni vavarivai sara, ko qu pogoso bolanisiu na benete na kubau agou? 53 Beko doru rane qai jola inara na suverequ gu pa kakabarena zelepade sara, ba quke aru tamanasiu tu! Ba api gu ko na miu totoso qu nyoguania muna roitinia, isa na totoso sa kole bangara na neqi tana rodomo!&gt;&gt; sau si Jisu.

I Pita sa Kilu Palenia si Jisu

(Matiu 26.57-58, 69-75; Maka 14.53-54, 66-72; Jone 18.12, 25-27)

54 Beto sa qai aru tamania ira si Jisu ko qai toni laonia pa ruma tana kuta iama lavata. I Pita sa sa tututi vasosouona tu pa ligudi ira. 55 Ko totonai sa qai vatoaia ira sa kai iku pa vaikorapaina na bobole sesebena na ruma tana kuta iama lavata beto qai kole toqo vailivutainia ira, sa sa lao somana toqona tugu tadira si Pita. 56 Totonai sa bati vaia kai nabulu rereko pa malarana na iku si Pita, sa sa dogoro taria, beto sa parangia, &lt;&lt;Api tugu sa kai tinoni sa tututia i Jisu!&gt;&gt; sau.

57 Ba sa kilu pale i Pita sisa, pira sau, &lt;&lt;Koi ago, qake gigilai ara sa na tinoni ina!&gt;&gt; sau.

58 Ko sa sosovai gu iapeki beto sa dogoro vaia mule kai tinoni sisa, ko pira saunia, &lt;&lt;Ao ba kame tugu agou qu tutia i Jisu sao!&gt;&gt; saunia.

Poni sa pira sau si Pita, &lt;&lt;Qokolo, nake ara sa!&gt;&gt; sau.

59 Ego ko sa jola padana kai aoa sa sa lamegana gu mule sa kai tinoni, ko pira sa paranga vaneneqi vei, &lt;&lt;Api vapura sosoto gu sa kame ira qai tutia i Jisu, ura kai tinoni Qalili sa na bangara api!&gt;&gt; sau sa na tinoni isa.

60 Ba pira sau si Pita, &lt;&lt;Qokolo, qake isongo vagigila podekia tugu ara sisa qu korapa pojai ao ina!&gt;&gt; sau. Isa tugu sa korapa paranga vei inara i Pita, sa sa piranga gu sa na kokorako. 61 Totonai sa sa balinga sa na Bangara ko sa do taria si Pita, poni sa roqu kamua i Pita totonai sisa vei sa tei pojania tu na Bangara isa perangana, isa pira sau, &lt;&lt;Mina oqoro piranga na kokorako kode bongi, sa kode muna kilu palenisiu ara kue totoso sao,&gt;&gt; sau. 62 Ko sa votu lao pa peguru si Pita ko sa lukana vapasania.

Sa Tavalede na Tapiqolo si Jisu

(Matiu 26.67-68; Maka 14.65)

63 Ego ira na tinoni qai saderenia i Jisu sa qai vavaledenia beto qai mamajai sisa. 64 Qai piko suqutu vapaea na matana, beto qai totepia, &lt;&lt;Ego, mu ulenia tu! I sei moko sa korapa majago?&gt;&gt; qarigunia. 65 Beto kubo mule sa na paranga ikikeredi qai poja tarinia isa.

Sa Tatoni lao pa Moena na Kauniseli Tadira na Jiu si Jisu

(Matiu 26.59-66; Maka 14.55-64; Jone 18.19-24)

66 Totonai sa rane neqa sa qai vaikamu sira na tinoni mamata tadira na Jiu, na kuta iama, beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau, ko sa tatoni lao pa moena na kauniseli tadira na Jiu si Jisu, 67 ko qai parangia ira si Jisu, &lt;&lt;Vei mina Karisito sao, sa mu ule vanigei moko!&gt;&gt; qarigu.

Poni pira sauniria isa, &lt;&lt;Vei mana pojanigou ara tugu sa na Karisito managu, ba munake vasosotosiu tugu agou. 68 Beto vei mana nanasa laonigou kai nanasa ara, ba munake boka oesiu sagou. 69 Ba nake sovaina sa na Tuna na Tinoni sa mina toqo pa kale matuana na Tamasa vivana jola,&gt;&gt; sau sisa.

70 Qai nanasa beto laoa ira doru sisa, &lt;&lt;Ko ai vei? Ao sa na Tuna na Tamasa?&gt;&gt; qarigunia.

Poni sa oeria isa sira, &lt;&lt;Qu korapa pojaimiu tugu agou ko ara sa na Tuna na Tamasa,&gt;&gt; sau sisa.

71 Poni sa qai paranga sira, &lt;&lt;Na vavakato vinasosoto sa mule taqe nyaqoa? Ura taqe nongoria mekada pa beberuna isa,&gt;&gt; qarigu sira.

23

Sa Tatoni Lao ti Paelati si Jisu

(Matiu 27.1-2, 11-14; Maka 15.1-5; Jone 18.28-38)

1 Ego ko qai turu sira doru qai somana pa kauniseli, ko qai toni laonia tai Paelati si Jisu. 2 Qai podalai jutua ira ketakoi sisa, pira qarigu, &lt;&lt;Qe poai agei sa na tinoni api sa kole toni vapiruria na oda tinoni: sa pojaniria na tinoni ko maike tabara takisi lao tana bangara Siza, beto ko sa gigala mulenia tugu mekana isa sa na Karisito kai bangara sau,&gt;&gt; qarigu sira.

3 Ko sa nanasia i Paelati si Jisu, &lt;&lt;Ao tugu sa na bangara tadira na Jiu?&gt;&gt; saunia.

Poni sa oea isa, pira sau, &lt;&lt;Vei tugu qu korapa pojai ao ina,&gt;&gt; sau sisa.

4 Poni sa pira sauniria i Paelati sira na kuta iama beto ria na minete tinoni, &lt;&lt;Kepore sa kai sela ba batia ara ko bi boka tavakilasania sa na tinoni api,&gt;&gt; sau.

5 Ba qai jutu totokai ira sisa, ko pira qarigu, &lt;&lt;Pa ona vaivagigalai sa sa vavaivatagigiriniria na tinoni doru ia pa Jiudia sina. Sa podalai tu pa Qalili, ko kopira sa kamu lani,&gt;&gt; qarigu.

Sa Tagarunu lao tai Herodi si Jisu

6 Totonai sa nongoria i Paelati sa vei inara, sa sa nanasa sisa, &lt;&lt;Ai vei, na tinoni Qalili sa na bangara api?&gt;&gt; sau. 7 Ko totonai sa gigilai i Paelati na lame veina pa Qalili si Jisu, pa ia ketakoi sa bangara i Herodi, poni sa sa garunu laonia isa ti Herodi si Jisu. Totonai sa i Herodi ba sa korapa tugu vei pa Jerusalema.

8 Totonai sa batia i Jisu sa sa qera vivitigi si Herodi, ura sa nongoriaona tugu sa na veveina i Jisu ko sa nyorogua batia tugu si Jisu. Ko sa kole nyorogua batiria sa kaki roiti vaivagabaradi mina roitiniria i Jisu sau. 9 Ko sa kole dori nanasia i Herodi si Jisu, ba kepore kai oe bi valaoa si Jisu. 10 Ko qai turu votu lao sira na kuta iama beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau, ko qai jutu vivivai si Jisu. 11 Sa paranga ngangangulia beto sa roiti veinia kai tinoni ikikerena i Herodi beto ko ira na solodia si Jisu, beto sa qai vasaenia kai poko gojo doru babata jongana tana bangara, beto sa qai garunu mule laonia tai Paelati.

12 Ko pa rane tugu isa sa qai vaibaere mule sira Herodi i Paelati, goto tonai oqoro kamua na totoso isa sa na vaikana koledi sira karu.

Qai Vaegoa ira ko Mina Tavamate si Jisu

(Matiu 27.15-26; Maka 15.6-15; Jone 18.39-19.16)

13 Ego sa kuku vaikamuniria i Paelati sira na kuta iama, na tinoni mamata tadira na tinoni Jiu, beto ko ira na tinoni, 14 beto pira sauniria isa sira, &lt;&lt;Qu toni kamunia agou taqu sa na tinoni api, ko qu jutua isa sa kole toni vapeleria sira na tinoni qugu. Ba totonai qa kole nanasa vivilotia ara pa moemiu sa qake boka batia ara sa kai sela tana pa ginugua qu jutunia agou isa. 15 Ko i Herodi ba sake batia tugu kai sela tana, ko sa vei sa sa garunu valamea mule tadagita. Ko qu batia? Ko na kaberena gu sa sa kepore sa kai ginugua ikerena sa roitinia na padana vei beto mina tavamatenia sisa. 16-17 Ko vei sa mana majai gu ropi beto sa mana ruvata variua,&gt;&gt; sau sisa.

18 Ba qai mekarai vevela votu sira na tinoni, &lt;&lt;Vamatea na tinoni ina, goto i Barabasi tu sa mu ruvata valame vanigei!&gt;&gt; qarigu. 19 I Barabasi api sa sa tavatome pa ruma vaipiu ura sa somananiria ira qai rajai na qavuna beto sa varivai.

20 Sa nyorogua ruvatia i Paelati si Jisu, ko sa paranga laoria mule sira na minete tinoni. 21 Ba qai vevela laoa tugu ira si Paelati, &lt;&lt;Vamatea pa korosi! Vamatea pa korosi!&gt;&gt; qarigu.

22 Poni pira sauniria na vinaue totoso si Paelati, &lt;&lt;Ura ai vei, na sa sa na roiti ikikerena sa roitinia isa? Ara qake isongo batinia tana sa kai sela vei padana beto mina tavamate sisa! Ko ma majai gu ropi beto mana ruvata variua,&gt;&gt; sau.

23 Ba qaike koroto tugu kukuku vevela sa mina tavamate tugu si Jisu qarigu, ko tinganai qai vamunyalia tu ira sa na roquna i Paelati. 24 Ko sa vaegoa i Paelati ko mina tavamate sisa, vei qai nyoroguania ira. 25 Ko sa ruvatia isa vei qai nyoroguania ira sa isa na tinoni sa tavatome pa ruma vaipiu pa ginugua vei sa somana rajai na qavuna beto sa varivai. Goto i Jisu sa sa loa laonia isa ko mai roitinia sa isa vei qai nyogua roiti veinia ira tana.

Sa Tavamate pa Korosi si Jisu

(Matiu 27.32-44; Maka 15.21-32; Jone 19.17-27)

26 Ego qai toni riunia ira na solodia si Jisu, sa qai aru tamania ira na solodia si Saimone kai tinoni pa Saerini, na koni bola kokona pa peguruna gugusu, ko qai vapogosonia na korosi ko sa poso tutinia si Jisu. 27 Kai minete tinoni lavata sa sa tutia i Jisu, kaki ira sa ira na rereko qai kole lukana takulangania si Jisu. 28 Poni sa balinga mule tadira na rereko si Jisu, ko pira sau, &lt;&lt;Agou na rereko pa Jerusalema! Muke lukanasiu ara, goto mu lukana mulenigou mekamiu beto ko ira na tumiu. 29 Ura qai korapa lame sira na rane, tonai pira mai paranga vei na tinoni, &lt;Qai vavaguadia tugu na vapuraniria sira na egoro, beto ko ira qaike vapodo koburu na vaivasusu!&gt; marigu. 30 Beto sa mai paranga laoria sira na kubo, &lt;Mu taqovara amu tarigei!&gt; marigu, beto ira na gogore sa &lt;Mu amu tarigami!&gt;* mariguniria. 31 Vei mai roiti lameniria ira taqu ara qa vei na gou toana sa na sakasava pira, sa ai kode mai roiti veinigou sagou qu vei na gou matemiu? Kode mina ikerena jola sa mai roiti laonia ira tamugou!&gt;&gt; sau si Jisu.

32 Ira karu tinoni ikikeredi sa qai toni kamuniria tugu ko mai vamate tavitinia i Jisu qarigu. 33 Ko totonai qai kamu sira pa kai ia na isongona pa Batu Tomate sa qai vamatea pa korosi ketakoi si Jisu, beto ko vei tugu ira karu tinoni ikikeredi, kame keta pa kale matuana beto kame keta pa kale merina. 34 Sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Tamaqu, mu taleosoniria, ura qaike gigilai ira sa na manugu qai roitinia ira,&gt;&gt; sau sisa. Beto qai gonania ira na solodia sa na patu vivile beto qai tekua ira sa na ona poko.

35 Ko na minete tinoni sa qai kole gu turu dodogoro lao. Goto ira na mamata tadira Jiu sa qai kole vavaledenia beto qai kole ngangangulia si Jisu, pira qarigu, &lt;&lt;Na goto tinoni tu sa sa aloria isa. Ego, kopira sa mi alo mulenia tu mekana vei mina isa sosoto tugu sa na Karisito tana Tamasa, isa na tavilena!&gt;&gt; qarigu.

36 Ira na solodia ba qai vavaledenia tugu sisa, beto qai vania na vaini pasana, 37 beto qai paranga laoa ira sisa, &lt;&lt;Vei mina Bangara tugu tadira na Jiu sao, sa mu alo mulenigo!&gt;&gt; qarigunia. 38 Keta pa batuna na korosi pa narena isa sa sa takuti sira na paranga aipira, na tinajutuna isa. Pira sau: NA BANGARA TADIRA NA JIU SA API!

39 Ego kame ira karu na tinoni ikikerena sa tavatiti pana kai korosi ketakoi, sa sa paranga vivikere laoa isa, &lt;&lt;Qokolo, nake Karisito sao? Mu alogo mekamu beto agei karu tugu vei!&gt;&gt; sau.

40 Ba kame ira karu sa sa tokea sisa sa koni paranga ina, pira saunia, &lt;&lt;Qokolo, quke matagutunia ao sa na Tamasa? Ao kisa ba qu tavakilasa vei tugu sa vei isa. 41 Ba gita karu sa na padada tugu tana tavakilasa, ura gita karu sa taqe taiania na laedi ira na oda roiti ikikeredi. Goto na tinoni api sa kepore ona sela,&gt;&gt; sau.

42 Beto sa sa paranga laoa si Jisu, &lt;&lt;Jisu, mu roroqusiu totonai muna lame vei na Bangara,&gt;&gt; sau.

43 Poni sa oe laoa i Jisu sisa, &lt;&lt;Ma poja sosotonigo ara sao: pa ngeni tugu api muna somana tavitisiu ara pa gusu jojonga sao,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Matena i Jisu

(Matiu 27.45-56; Maka 15.33-41; Jone 19.28-30)

44 Ego papada vei manogarua koloko korapa rane sa sa rodomo sa na tapo ko sa udea na rodomo sa na gugusu tinganai sa kamua na kue koloko. 45 Ko sa tarikatarua sa na poko tobana na zelepade madina pa Jerusalema. 46 Beto sa lukana vevela si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Tamaqu, qa loa laonia ara pa limamu ao sa na gagalaqu!&gt;&gt; sau, beto sa loai sa na singo bebetona.

47 Totonai sa batia na tinoni mamata gogoto sira na roiti vei qai pidoko pira, sa sa vatarasaea isa sa na Tamasa, beto pira sau, &lt;&lt;Sosoto! Na tinoni tuvisina sapi,&gt;&gt; sau. 48 Ira doru tinoni sa qai vaikamu kole dodogoria na vamatena i Jisu. Ko totonai qai batia na roiti qai taroiti inara sa qai okoto poararia na raraqodi pa dia takulanga, beto qai okoto mule riudia pa dia ruruma. 49 Ira doru vei qai gigila vatatalea i Jisu beto ko ira ka visa rereko qai koko tutia lame isa pa Qalili sa qai turu pa souna ko qai kole dodoro laoria sira na roiti aipira.

Na Vapaena na Tinina i Jisu

(Matiu 27.57-61; Maka 15.42-47; Jone 10.38-42)

50 Ego koleona sa kai tinoni na isongona i Josepa, na somana mebana pa kauniseli tadira na Jiu, beto kai tinoni jongana beto na tuvisina sisa. 51 Sake somana vaegoa isa sa na vivile tadira na kauniseli ko mina tavamate si Jisu. Na tinoni pa gugusu pa Arimatia kai gusu pa ia pa Jiudia sisa, beto ko sa kole tugu verania isa sa na lamena na binangara tana Tamasa. 52 Ko sa lao pa moena i Paelati sisa, ko sa tepai sa na kokobu tinina i Jisu ko mi riu golomia sau. 53 Ko sa teku vagorea isa sa na tinina i Jisu, beto sa udenia kai poko keala liosona, ko sa lao vakolea pa leona kai bevi patu na tagura kori vakolena, ko oqoro pore kai kokobu tinoni bi tei tavakolenia mai tu sa na bevi isa. 54 Na rane vatana sa tonai, beto sa tata na rane Minere.

55 Ira na rereko kokodi pa Qalili beto qai tuti lamea i Jisu sa qai tuti laoa i Josepa, ko qai dogoria sa na bevi beto ko isa vei qai vakole veinia na kokobu tinina i Jisu pa bevi. 56 Beto sa qai mule riudia ketakoi na suveredi sira na rereko, qai lao vatanania na oela umanga jonga mai valaonia pa tinina i Jisu qarigu. Ko totonai sa kamu na rane Minere sa qai minere isa na tutina na garunu.

24

Na Turumulena i Jisu

(Matiu 28.1-10; Maka 16.1-8; Jone 20.1-10)

1 Ego na vuvugei jonga na rane momoe pa vuiki, sa qai munu vuvugei lao pa bevi sira na rereko ko qai pogosoria sira na oela umumanga jonga qai vatanai. 2 Ba tonai qai lao kamu poni sa qai batia sa tei tabokili varijo tu pa atakamanana na bevi sa na patu qai pateinia, 3 ko tonai qai tome lao poni qaike batia sa na kokobu tinina na Bangara i Jisu. 4 Tonai qai korapa rurania ira sisa sa vei isa, sa karu marene qai vasaeria na poko kikilangadi sa qai lame turu pa keketaidi. 5 Ko qai matagutu vivikereniria sira na rereko ko qai turu titigore betodia pa peso, poni qai paranga sira karu marene, pira qarigu, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu lame nyaqoa na tinoni toana ketakoi qai kokole ira na kokobu tinoni matedi? 6 Nake lani sisa, sa tei turu mule tu. Qu gigilaimiu sisa vei sa pojanigou totonai sa korapa suvere pa Qalili? 7 Sa pojai isa totonai sa na veveina na Tuna na Tinoni sa kode mina tavalao pa limadi ira na tinoni seladi ko mina tavamate pa korosi, ba pa vinaue rane sa kode mina turu mule sau,&gt;&gt; qarigu.

8 Totonai sa qai roroqu kamuria ira sira na paranga tana, 9 ko qai taloa pa bevi ko qai mule vavakato vaniria sira ka manogameka sepele beto ira doru qai tututia i Jisu. 10 Ko ira Mere Magadalene, i Joana, i Mere na tinana i Jekopi beto ira kaki rereko qai tutiria sa qai vavakatonia tadira na tinoni tagarunudi sa na vavakato api. 11 Ba na vavakato api sa vei kai vavakato malivi gu tadira na tinoni tagarunudi, ko qaike vasosotoria sira na rereko. 12 Ba i Pita sa gasa turu ko sa abutu lao sa pa bevi, ko sa ovoro ko sa oviki lao, poni sa batiria na poko gu qai korapa koledia. Ko sa taloa ko sa gabala mule pa ruma sisa beto ko sa kole tugu roroqua sa na sa beka sa podo sau.

Ira Karu Sepele qai Rerege lao Pa Imeasi

(Maka 16.12-13)

13 Ego pa ranena tugu isa sa ira karu sepele tai Jisu sa qai korapa lalaodia pa kai gusu na isongona pa Imeasi, na souna koko pa Jerusalema sa papada vei manogarua kilomita. 14 Ko qai kole vaivavakatoniria ira karu sira doru sakasava qai koni pidoko aipira. 15 Totonai qai korapa vaipaparanga beto qai vaiguaniria ira karu sira na sakasava aipira, sa i Jisu mekana sa lame kamuria ko sa mekarai rerege tavitiria. 16 Ko qai batiadia tugu ira karu sisa ba qaike doro gigalia ira karu sisa.

17 Poni sa nanasa laoria i Jisu sira karu, pira sau, &lt;&lt;Na sa sa na vavakato qu korapa vaigonania agou karu pa miu rerege lame?&gt;&gt; sauniria.

Poni sa qai turu vanoso, korapa doro takulangadi. 18 Beto sa kame ira karu, na isongona i Kiliopasi, sa oe laoa, &lt;&lt;Qokolo, ao gu mekamu sa na tinoni koni kamumu pa Jerusalema? Ko sa vei sa quke gigilaria sira na sakasava qai pidoko pa rane qai koni jola pira?&gt;&gt; saunia.

19 Poni sa nanasaria si Jisu, &lt;&lt;Ai sakasava veveidi sa qu pojaria ao karu?&gt;&gt; sauniria.

Poni pira qarigu sira karu, &lt;&lt;Na veveina i Jisu pa Nazareti. Kai tinoni kokorotai sa neqi pa ona paranga beto na ona roiti pa moena na Tamasa beto ira na tinoni sisa. 20 Ko ira na mei kuta iama beto na mei tinoni mamata sa qai tekua ko qai vaivaegonia na ona mate, ko qai vamatea pa korosi sisa. 21 Agei qe kole rorovenia sa isa tugu sa na tinoni mina aloa sa na bubutu Izireli qeu. Pa riso gu qai taroiti sira doru sakasava aipira. 22 Ego beto sa ira kaki rereko tavitimei agei sa qai varuragei gu mule. Qai lao pa bevi pa ngeni vuvugei jonga 23 ba qaike batia sa na kokobu tinina. Ego beto sa qai mule pojanigei sa qai batiria pa dodogoro sira na mateana, ko ira na mateana qai pojaniria sa sa tei toa mule tu sisa qarigu. 24 Ko ira kaki tavitimei mule sa qai lao pa bevi, poni sa qai batia sa isa tugu vei qai pojai ira na rereko, goto isa sa qaike batia,&gt;&gt; qarigu.

25 Poni pira sauniria i Jisu sira karu, &lt;&lt;Qu duduvili sagou ko na roqumiu sa mamavo vivitigi pa vasosotodi ira doru sakasava qai pojaria ira na tinoni kokorotai! 26 Na tanguti vakolena sa na Karisito sa mina gosororia mai sira na vitigi aipira beto sa mina tavalavata!&gt;&gt; sau.

27 Ego beto sa podalai pa kukuti ti Mosese ko sa kamu pa kukuti tadira doru tinoni kokorotai, sa sa kole ruvata vakabere vaniria isa sira doru sakasava qai tapoja pa Kukuti Tabuna na veveina mekana.

28 Ego ko tonai qai lame tata kamua sa na gusu qai korapa rerege laoa, poni sa roiti vei mi jola laona sau sisa, 29 ba qai tepa vivitigia ira karu sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Mu suvere tavitigei, ura sa tei vevelu tu beto mi rodomo gu sau sa na eqa,&gt;&gt; qarigunia. Poni sa lao suvere tavitiria pa ruma.

30 Ego totonai sa lao teteku tavitiria pa tevolo sa sa tekua isa sa na bereti ko sa manania, sa kikipai, beto sa ianiria. 31 Pana totoso tu isa sa revanga sa na matadi sira karu ko qai gigalia sisa, beto sa sa pae gu pa dia dodogoro sisa. 32 Poni qai vaiparanga vei pira sira karu, &lt;&lt;Qokolo, kale pu vei na iku vuvurungu inara pu vei sa na buloda totonai sa kole parangagita pa soana, beto totonai sa kole revanga vanigita na Kukuti Tabuna, oko?&gt;&gt; qarigu.

33 Ko qai gasa turu tugu pa totoso isa sira karu ko qai mule lao sa pa Jerusalema. Qai lao kamu sa qai batiria sira ka manogameka sepele beto ira kaki mule, 34 ko pira qarigu, &lt;&lt;Sosoto! Na Bangara sa sa toa mule, ko sa tei votu mutu tai Saimone!&gt;&gt; qarigu. 35 Ego beto sa ira karu ba qai vavakato vaniria sa isa veveina qai gosoria isa pa soana laona, beto na veveina qai gigalia tonai sa kikipai na bereti.

I Jisu sa Votu tadira na Sepele

(Matiu 28.16-20; Maka 16.14-18; Jone 20.19-23; Roiti 1.6-8)

36 Ego totonai qai korapa vavakatonia ira sa na sakasava aipira, sa i Jisu mekana sa turu pa vaikorapaidi ira doru, beto pira sauniria, &lt;&lt;Na bule mi somana tamugou!&gt;&gt; sauniria.

37 Qai matagutu vivitigi sira, beto qai rorovea sa palu qai batia na onguna kai tinoni qarigu. 38 Poni sa paranga laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu takulanga, beto ai sa vei ko sa rabeke na roqumiu? 39 Mu dororia tu na limaqu na nenequ ko, ura ara tugu sapi! Mu ulisiu beto mu dorosiu, ura na onguna na tinoni sa sa kepore na masana beto na pupudana, goto ara sa koledia masaqu beto na pupudaqu,&gt;&gt; sauniria.

40 Pa liguna sa paranga vei pira, poni sa vadogoroniria na limana beto na nenena. 41 Ego ko tonai qai korapa qera tugu ba qaike boka vasosotoa tugu, poni sa sa nanasaria, &lt;&lt;Ai vei koleona kaki miu tetekuna?&gt;&gt; sau. 42 Poni qai vania kai kipa igana paruguna, 43 ko sa tekua ko sa gania pa moedi ira doru.

44 Beto pira sauniria, &lt;&lt;Aipira sira na qua paranga qa tei ule vanigou tu totonai qa suvere tavitigou. Doru sakasava veveiqu ara qai takuti pa Vavanau ti Mosese, tadira na tinoni kokorotai beto pa Kera Vinatarasae sa mai tavagore votu tugu qaunigou,&gt;&gt; sauniria.

45 Beto sa revangia isa sa na roqudi ko qai boka doro vakabereria sira na ginuadi na paranga pa Kukuti Tabuna, 46 beto pira sauniria, &lt;&lt;Na takuti vakolena pa Kukuti Tabuna sa na Karisito sa mina gosoro vitigi ko mina mate beto na rane vinaue mina turu mule pa mate sisa. 47 Beto ko na nongorona ira na tinoni mai gabala ko na dia sela mi taleosae sa mina tatarae pa nisongona isa tadira doru puku tinoni, podalai tugu pa Jerusalema. 48 Agou sa muna vavakatoniria sira na sakasava qu batiria aipira. 49 Ko ara mana garunu valagere vanigou sa na vaivana sa taringunguti vakole vanigou na Tamaqu. Ba mu suvere pa gusu pa Jerusalema tinganai muna isongia mai tu sa na neqi mina lagere vei pa nulu vavagalo,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Mule Saena i Jisu Mule Noka

(Maka 16.19-20; Roiti 1.9-11)

50 Ego beto sa sa toni votu lao veiniria pa Betani i Jisu sira, beto sa alakaniria na limana ko sa mananiria. 51 Totonai sa korapa mananiria poni sa rijo tadira sisa ko sa iolo taloa tadira ko sa sae vei pa noka. 52 Ego ko pa liguna qai vatarasaea, poni sa qai muledia pa Jerusalema beto na qera lavata sa kole pa bulodi. 53 Beto ko qaike noso lao vatarasaea ira pa kakabarena zelepade sa na Tamasa.

* 2:23 Votu 13.2, 12, 15.

* 2:24 Iama 12.8.

* 4:4 Vavanau 8.3.

* 4:8 Vavanau 6.13.

* 4:11 Kera Vinatarasae 91.11-12.

* 4:12 Vavanau 6.16.

* 4:19 Aisea 61.1-2.

* 7:27 Malakai 3.1; Votu 23.20.

* 8:10 Aisea 6.9-10.

* 10:27 Vavanau 6.5; Iama 19.18.

* 12:5 Na paranga sa tapeluku &lt;&lt;heli&gt;&gt; lani sa pa paranga Qiriki na &lt;&lt;Qehena&gt;&gt;. Pa Qehena sa na isongona na lolomo pa peguruna pa Jerusalema, ketakoi qai gogona pale nyanyao na ikika beto qai vatoni iku na rane na bongi ko na iku sa toa laona gu doru totoso. Pa Vinaego Koregana sa pa heli na ia qai lao ira qai gosoria na vinakilasa tana Tamasa.

* 17:37 Na nyae babi kai manugu sa vei na jako ko sa boboka gagani nyabo babi na tini kokobu tinoni.

* 18:20 Votu 20.12; Vavanau 5.16-20.

* 19:13 Pa paranga Qiriki na isongona kai puku poata api sa na &lt;&lt;mina&gt;&gt;. Na mina sa na padana na tabara kue popu.

* 19:38 Kera Vinatarasae 118.26.

* 19:46 Aisea 56.7.

* 20:17 Kera Vinatarasae 118.22.

* 20:28 Vavanau 25.5.

* 20:37 Votu 3.6, 15, 16.

* 20:43 Kera Vinatarasae 110.1.

* 22:37 Aisea 53.12.

* 23:30 Gosea 10.8.

Jone

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

I Jone

1

1 Pa popodalaina sa sa tei koleona tu sa na paranga, ko na paranga isa sa sa suvere tavitia na Tamasa, ko na Tamasa sa na paranga. 2 Na paranga sa pa popodalaina tu sa suvere tavitia na Tamasa.

3 Qai podaka votu lame vei gu tana paranga sira doru sakasava sa roitiniria na Tamasa, ko kepore kai sa pa vinapodaka sa bike taroiti pa neqi tana paranga. 4 Na paranga sa na toa, ko na toa api sa na kabere tadira na tinoni. 5 Na kabere sa tolanga pa rodomo, ba na rodomo sake boka amua sa na kabere.

6 Ego koleona sa kai tinoni sa garunia na Tamasa, na isongona isa si Jone. 7 Isa sa lame kai tinoni ulule ko sa ululenia sa na veveina na kabere, ko ira doru tinoni mai vasosotoa sisa sau. 8 Ba isa mekana sa nake kabere, goto sa lame gu ululenia na veveina na kabere sisa.

9 Na kabere tu api sa na kabere sosoto sa lame pa kasia gusu, ko sa vakabereria doru tinoni. 10 Isa sa lame suvere pa kasia gusu, ko isa tugu sa sa varoitia na Tamasa ko sa roitinia na kasia gusu, ba na kasia gusu sa sake dogoro gigilai sisa. 11 Sa lame pa ona gusu mekana sosoto sisa, ba qaike vatogai ira tugu na ona tinoni mekana sisa. 12 Ba ira doru qai vakamua ko qai vasosotoa sa nisongona isa, poni sa isa sa ianiria na neqi ko qai podo koburu tana Tamasa sira. 13 Qaike podo pa soana kolena bi pa masa na orungu babi pa roroqu tana marene sira, goto na Tamasa tu mekana sa vapodoria.

14 Ego sa lame tini tinoni sa na paranga ko sa suvere vaisomanai tamigei ko agei qe dogoria sa na ona malakapi jojonga, isa na malakapi jojonga vei tana Tuna mekai sa koko vei tana Tamana beko ko sa pugelia na vairoqu vaialona beto na sosoto sisa.

15 Ko sa ululenia i Jone sa na veveina isa, pira sa vevela votu vei, &lt;&lt;Inana sisa qa pojai ara na veveina totonai pira qau perangaina, &lt;Isa na tinoni mina tuti ligu lamesiu ara sa sa lavata jolanisiu ara, ura qa oqoro pore ara sa sa tei suvereona tu sisa!&gt; qau,&gt;&gt; sau si Jone. 16 Pa ona tinamasa pugelena isa sa gita doru taqe somana teku vaitakoiniria sira nona vairoqu vaialona. 17 Ura na Vavanau sa sa tavagore vei tu ti Mosese, goto na vairoqu vaialona beto na sosoto sa sa lame vei ti Jisu Karisito. 18 Kepore sa kai tinoni bi tei batini matana tu mai sa na Tamasa, goto na Tuna mekai gu, isa na Tamasa, isa sa togasa tana Tamana, isa sa sa ule vakabare vanigita sa na Tamasa.

I Jone Paputaiso sa Ulenia nona Roiti

19 Ego api sa na ulule tai Jone totonai qai garunuria ira na iviva mamata tinoni Jiu pa Jerusalema sira kaki iama beto kaki na bubutu Livai, ko qai lao nanasia sisa, &lt;&lt;I sei sao?&gt;&gt; qarigunia.

20 Poni i Jone sa ule votunia beto sake daiona pojaniria, goto sa ule votunia gu, pira sau, &lt;&lt;Ara sa nake Karisito,&gt;&gt; sauniria.

21 Poni sa qai nanasia, &lt;&lt;Ko i sei ropi sao? I Elaija?&gt;&gt; qarigunia.

&lt;&lt;Dai ara nake isa,&gt;&gt; sau si Jone.

&lt;&lt;Goto i sei tu? Na tinoni kokorotai sao?&gt;&gt; qarigunia.

Poni sa oeria i Jone sira, &lt;&lt;Dai,&gt;&gt; sau.

22 Poni sa pira qarigunia, &lt;&lt;Ko i sei sa ao? Mu ule vanigei ko me mule pojaniria sira qai garunu valamegei. I sei qu doro veinigo mekamu sao?&gt;&gt; qarigunia.

23 Poni pira sau si Jone, &lt;&lt;Ara sa

Kai ovovele pira sa kukuku vei pa qega:

&lt;Mu vatanai sa na soana tana Bangara!&gt;*

Isa vei sa korotonia i Aisea na tinoni kokorotai,&gt;&gt; sau si Jone.

24 Ira tu na Parese qai garunuria sira na tinoni aipira 25 ko qai nanasia si Jone, pira qarigunia, &lt;&lt;Ko vei nake Karisito, nake i Elaija, beto nake tinoni kokorotai sao, poni sa ai sa vei ko qu korapa vaipaputaiso tu sao?&gt;&gt; qarigunia.

26 Poni sa oe laoria i Jone sira, &lt;&lt;Ara sa qa paputaisoniria na kolo sira na tinoni, ba sa korapa gu suvereona pa vaikorapaimiu agou sa isa quke gigilai agou. 27 Isa sa sa korapa tuti ligu lamesiu ara, ba ara sa qake pada ko mana ruvataria na piko buti tana,&gt;&gt; sau si Jone.

28 Na roiti pira sa qai gore votu pa Betani, pa kale sagere tapo pa pie Jodani, ketakoi sa kole vaipaputaiso i Jone.

Na Lami Tana Tamasa

29 Ego ko sa rane ligu neqa sa i Jone sa batia si Jisu sa korapa rerege lame tana, poni sa paranga, &lt;&lt;Doro! Poni sa na lami* tana Tamasa, isa sa vulasa paleria na sela tana kasia gusu! 30 Na veveina isa sa qa pojai ara tonai pira qau, &lt;Kai tinoni sa korapa tuti ligu lamesiu ara sa sa poreveveina jolanisiu ara, ura sa tei suvereona tu sisa totonai qa oqoro pore sara,&gt; qau. 31 Ara ba perangana qake gigilai i sei sisa, ba qa lame vaipaputaisonia gu na kolo sara ko mi bola tadira na tinoni Izireli sisa qau,&gt;&gt; sau si Jone.

32 Ko sa ululenia i Jone sira sa batiria, pira sau, &lt;&lt;Qa batia ara sa na Gagala sa igoro gore vei kai kuru pa noka ko sa gore toqoa sisa. 33 Ko perangana sa qake gigilai tugu ara sisa, ba isa tu na Tamasa sa garunusiu ko qa vaipaputaisonia na kolo sa pira qiunisiu, &lt;Isa muna batia mina igoro gorea ko mina toqoa na Gagala, sa isa tugu sa sa vaipaputaisonia na Gagala Tabuna,&gt; qiunisiu. 34 Ko qa tei bati sosotoa tu ko qa ulenia ara sa isa tugu sa na Tuna na Tamasa,&gt;&gt; sau si Jone.

Ira na Sepele Momoe ti Jisu

35 Ego sa rane ligu neqa totonai sa korapa turu tavitiria karu ona sepele si Jone, 36 ko sa batia isa sa korapa rerege lao vei ketakoi si Jisu, sa sa paranga si Jone, &lt;&lt;Doro! Poni sa na lami tana Tamasa!&gt;&gt; sau.

37 Ego ko tonai qai nongoria ira karu sepele sisa vei sa parangania isa, poni sa qai lao tutiadia i Jisu sira karu. 38 Ego ko totonai sa balinga si Jisu ko sa batiria qai korapa tutia ira karu sisa, sa sa nanasaria, &lt;&lt;Na sa sa qu nyaqoa agou karu?&gt;&gt; sauniria.

Poni pira qarigu sira karu, &lt;&lt;Rabi, pai qu susuvere sao?&gt;&gt; qarigunia. (Na ginuana Rabi sa na Tinoni Vaivagigalai.)

39 Poni sa parangaria i Jisu sira karu, &lt;&lt;Mei, lame tutisiu ko mu batia,&gt;&gt; sauniria.

Ko qai tutia tugu ko qai lao batia sa na ruma ketakoi sa suvere isa, beto ko sa tei made koloko vevelu tu sa totonai, ko qai kole suveredia tana tinganai sa bongi sa na eqa.

40 I Aduru, na tasina i Saimone Pita, sa kame ira karu sa nongoria na parangana i Jone perangana ko sa tutia si Jisu. 41 Ba i Aduru sa riu mai tu nyaqoa sa na tugana mekana, i Saimone, ko pira saunia, &lt;&lt;Qokolo, agei qe batia gu sa na Mesaea,&gt;&gt; sau. (Na ginuana na Mesaea sa na Karisito.) 42 Beto sa toni laonia ti Jisu si Saimone. Ko totonai sa batia, sa pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ao si Saimone, na tuna i Jone, ba kopira sa muna takukunia i Sipasi sa na isongomu ao,&gt;&gt; sau si Jisu. (Na ginuana nisongo Sipasi† sa sa vaitoto vei tugu na ginuana nisongo Pita.)

Sa Kukuria i Jisu sira Pilipi beto i Nataniela

43 Ego sa rane ligu neqa poni sa sa taloa lao pa Qalili si Jisu, poni sa bati gosoria isa si Pilipi ko pira saunia, &lt;&lt;Mei, tutisiu!&gt;&gt; saunia.

44 I Pilipi sa na tinoni Betiseda, isa na gusu ketakoi qai suvere ira Aduru i Pita. 45 I Pilipi sa nyaqoa si Nataniela ko sa parangia, &lt;&lt;Isa na tinoni i Mosese sa kutia na veveina pa Vavanau beto ira na tinoni kokorotai qai kutia na veveina sa qe batia agei. Isa si Jisu pa Nazareti, na tuna i Josepa,&gt;&gt; sau.

46 Poni pira saunia i Nataniela sisa, &lt;&lt;Qokolo, mina boka tugu votu lame vei pa Nazareti sa kai sakasava jongana?&gt;&gt; sau.

Poni sa paranga i Pilipi, &lt;&lt;Mei, lame tutisiu, ko mu batia,&gt;&gt; saunia.

47 Ego ko i Jisu sa batia sa korapa lalameona tana si Nataniela, sa pira sa paranga vei, &lt;&lt;Doro, api sa na tinoni Izireli sosoto, isa sake isongo kolea kai seseke!&gt;&gt; sau.

48 Poni sa paranga si Nataniela, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu boka tu gigilasiu?&gt;&gt; sau.

Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Totonai sa oqoro lao kukugo i Pilipi, poni sa ara qa tei bati momoegoqua tu qu kole toqomua pa kuta gou piqi sao,&gt;&gt; sau.

49 Poni pira sau si Nataniela, &lt;&lt;Rabi, ao tugu sa na Tuna na Tamasa, ao sa na bangara tadira na tinoni Izireli!&gt;&gt; sau.

50 Poni sa oe si Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Ai vei, koko vei qa pojanigo gu qa tei bati momoegoqua tu totonai qu kole toqo pa kuta gou piqi qau ara sa qu soni vasosoto? Kode tu muna batiria sira na sakasava mai lavata jolania isa qu batia kopira!&gt;&gt; saunia. 51 Beto sa paranga si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: kode muna batia sa na oka mina tarevanga beto ira na mateana tana Tamasa mai gore sae tana na Tuna Tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

2

Na Vaialava Pa Kena

1 Ego pa vinaue rane sa sa taroiti sa kai inevanga vaialava pa Kena pa Qalili, ko na tinana i Jisu sa korapa ketakoi. 2 Ko i Jisu beto ko ira na ona sepele ba qai somana tasoru valao tugu pa vavolo vaialava isa. 3 Totonai sa pidili sa na buku vaini, poni sa paranga laoa i Jisu sa na tinana, &lt;&lt;Tuqu, sa betoniria na vaini sira,&gt;&gt; sau.

4 Poni sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Ko na savana taqu beto tamu sa vei ina, tinaqu? Ara ba na qua totoso sa oqoro kamua,&gt;&gt; sau.

5 Poni sa parangaria na tinana sira na nabulu, &lt;&lt;Muna roitinia gu agou sisa vei mina garununigou isa,&gt;&gt; sauniria.

6 Ego na tututi pa vinatarasae tadira na tinoni Jiu sa koledia sa pa kalena na vavalioso, ko na juki vatanana na vei isa sa koledia ketakoi sa ka vonomo bogu patu lavata vuvutugu tarini kolo, padana pa vaikorapaina vitungavulu lima ko kai gogoto manoga lita kame.

7 Ko sa paranga laoria i Jisu sira na nabulu, &lt;&lt;Mu vapugeleniria na pie gagale sa na bogu jagi inara,&gt;&gt; sau. Poni qai vapugele jutuniria na pie tugu ira sira na bogu ira.

8 Beto sa garunuria i Jisu sira, &lt;&lt;Ego kopira mu tinu ko mu pogoso laonia tana tinoni sa kopunia na vavolo,&gt;&gt; sau.

Poni qai pogoso laonia tugu sisa vei sa pojaniria i Jisu. 9 Ko sa buku podekia na tinoni kopu vavolo sa na kolo sa tapeluku vaini poni sa sa valilingia, ba sake gigilai pai sa koko lame vei sa na vaini isa. (Ba ira na nabulu qai tinua na kolo ko qai gigilaidia sa.) Ko sa kukua sa na tinoni sa vaialava, 10 ko pira saunia, &lt;&lt;Qokolo, ira doru tinoni sa na vaini jongana jola mai tu sa qai iia momoea, beto totonai qai tei dori buku tu ira na tinoni sa beto qai iai sa na vaini nake loka jongana. Ba ao sa qu kopu vakolea ko kopira tu qu vavotua sa na vaini jongana jola,&gt;&gt; saunia.

11 Alepi sa na roiti vinagigila momoe sa roitinia i Jisu pa Kena pa Qalili, ko ketakoi sa vatadogoronia isa sa na ona neqi, ko ira na ona sepele qai vasosotoa sisa.

12 Ego pa liguna isa sa qai goredia pa Kepaniami sira Jisu, na tinana, ira tasina marene beto ko ira na ona sepele, ko qai dori susuveredia mai tu ka vivisa rane ketakoi sira.

I Jisu sa Aduria ira qai Vavai pa Kakabarena Zelepade

(Matiu 21.12-13; Maka 11.15-17; Luke 19.45-46)

13 Ego sa tei tata tugu sa na totoso vavolo Alokata tadira na Jiu, ko sa taloa sae pa Jerusalema si Jisu. 14 Totonai sa kamu sisa ketakoi, ko sa rerege lao pa kakabarena zelepade, poni sa batiria sira na tinoni qai korapa vavainiria na bulumakau, na sipi, na kuru, beto ko ira na tinoni bebei poata qai korapa toqo roitinia dia roiti. 15 Poni sa roitinia isa kai gasoro vavaiiriruna, ko sa adu vovotuniria pa kakabarena zelepade sa doru manugu, na sipi, na bulumakau. Beto sa upele vavukele enga paleria sira na tevolo tadira qai bebei poata, ko sa ipaporoniria doru eqa sa na dia poata. 16 Beto pira sauniria sira qai vavainiria na kuru, &lt;&lt;Mu pogoso votu riuniria pa ia lani sira na sakasa pira! Muke roiti veinia na ruma mamaketina sa na ruma tana Tamaqu!&gt;&gt; sauniria.

17 Totonai qai batia ira na sepele inara sa vei, poni sa qai gigila kamua ira sisa vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Tamasa, na qua roroquna na mua ruma ao sa sa iku vuvurunguziu,&gt;&gt;* sau.

18 Ego ko tonai sa roiti vei inara i Jisu sa qai lao nanasia ira na mamata tinoni Jiu sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Na roiti vinagigila ai veveina sa muna roiti vanigei ao ko agei mene boka vasosotoa sa qu isongia tugu ao sa na neqi ko muna boka roiti vei inara?&gt;&gt; qarigunia.

19 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Mu jegaria sa na zelepade madina api, beto sa na rane vinaue kode mana vaturu ligua ara sapi,&gt;&gt; sauniria.

20 Poni sa pira qarigu sira na mamata tinoni Jiu, &lt;&lt;Qokolo, ko ka madengavulu vonomo aoro tu qai kole roitinia ira sa na zelepade madina api! Ba ao muna vaturu ligua pa kue rane gu?&gt;&gt; qarigu.

21 Ba na zelepade madina saunia isa sa na tinina gu mekana. 22 Ko pa liguna sa turu mule pa mate sisa, poni sa qai roroqu kamua ira na sepele sisa sa poja veinia isa api. Ko qai vasosotoa ira sa na Kukuti Tabuna beto ko na parangana i Jisu.

I Jisu sa Gigilaiona na Bulodi na Tinoni

23 Ego totonai sa korapa suvere pa Jerusalema pa totoso vavolo Alokata si Jisu, poni sa kubo tinoni sa qai vasosotoa sisa tonai qai batiria na roiti vinagigila sa roitiniria isa. 24 Ba i Jisu mekana sake totoravusuria sira, ura sa tei gigila betoriaona tu isa sira. 25 Beto ko sake nyaqoa tadira na tinoni isa sa na vavakato vinasosoto veveidi ira na goto tinoni, ura isa mekana sa tei gigila vatale betoriaona tu sa na roroqu sa kole pa bulodi na tinoni.

3

I Jisu beto i Nikodimasi

1 Ego koleona sa kai kuta iviva tadira na tinoni Jiu, kame ira na Parese, na isongona i Nikodimasi. 2 Ko na tinoni api sa sa lao tai Jisu kai bongi, ko pira saunia si Jisu, &lt;&lt;Rabi, qe gigilagomei agei sa ao sa kai tinoni vaivagigalai na tagarunu lame veimu tana Tamasa sao. Ura kepore sa kai tinoni bi boka roitiniria sa na roiti vinagigila vevei qu korapa roitiniria ao inara vei bike somana tana sa na Tamasa,&gt;&gt; sau.

3 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigo ara sao: kepore sa kai tinoni mina boka batia na binangara tana Tamasa, vei minake podo mule* mai tu sisa,&gt;&gt; sau.

4 Poni sa paranga si Nikodimasi, &lt;&lt;Ai mina vei beto mina boka kai podo mule mutu sa na tinoni sa tei baragoso tu? Na tinoni lavatana sa minake boka tomea na iapana na tinana ko mina podo na vinarua totoso!&gt;&gt; sau.

5 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigo ara sao: kepore sa kai tinoni mina boka tome pa binangara tana Tamasa, vei minake podo kolo beto na Gagala sisa. 6 Isa sa podo masa sa na masa tugu, goto isa sa podo Gagala sa na gagala tugu. 7 Muke gabarania sisa qa korapa pojanigo na veveina muna podo mule mai tu sagou doru qaunia. 8 Na gava sa sa iru lao vei ketakoi sa nyorogua lao vei sisa. Qu nongoriamua sa na ovangana, ba quke gigilai pai sa koko lame vei beto pai sa korapa lao vei sisa. Kai muqisi podeke vei tugu isa sa na tinoni sa podo pa Gagala,&gt;&gt; sau si Jisu.

9 Poni sa nanasa si Nikodimasi, &lt;&lt;Ko ai mina vei mina boka gore votu sinana?&gt;&gt; sau.

10 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Beko ao tu sa na tinoni vaivagigilai tadira pa Izireli, ba quke gigilai tu sa aipira? 11 Sosoto pa sosoto ma pojanigo ara sao: agei sa qe paranga votuniria sira vei qe gigilaria, beto qe uleniria sira vei qe bati sosotoria, ba kepore kame agou bi vasosotoria sira na mei ulule. 12 Vei mana vavakato vanigou ara sira na sakasava gu qai gore votu pa kasia gusu ba munake vasosoto sagou, poni sa vei mana vavakato vanigou ara sira na sakasava qai gore votu pa noka sa totonai sa kode munake isongo vasosoto podeke sagou. 13 Kepore sa kai tinoni bi tei sae mai tu pa noka, ba koleona sa isa sa gore lagere vei pa noka, na Tuna na Tinoni. 14 Sa vaitoto vei tugu pa qega sa alaka vaiolo saenia i Mosese pa nulu sa na dole pa uqu gou, poni sa mina taovulu vaiolo sae vei tugu isa sa na Tuna na Tinoni, 15 ko ira doru mai vasosotoa isa sa mai tekua na toa jola.

16 Ura pa soana vei api sa roroqua na Tamasa sa na kasia gusu: sa valamea isa sa na Tuna mekai, ko ira doru mai rangea isa sa maike mate manyao goto mai tekua na toa jola. 17 Ura na Tamasa sake garunu valageria pa kasia gusu sa na Tuna ko mi pitua isa sa na kasia gusu sakeunia, goto sa garunu lagerenia ko mi aloa tu isa sa na kasia gusu sau.

18 Isa sa vasosotoa na Tuna sa sake tapitu; goto isa sake vasosotoa na Tuna sa sa tei tapitu tu, ura sa tei ke vasosotoa tu isa sa na Tuna mekai na Tamasa. 19 Pira sa vei sa na vaipitu: sa tei lame tu pa kasia gusu sa na kabere, ba ira na tinoni sa nake kabere goto na rodomo tu sa qai nyoroguania, ura na dia roiti sa na seladi. 20 Isa na tinoni sa roitiniria na roiti ikikeredi sa sake tavaraguania sa na kabere, ko sake lame pa kabere sisa, ura sake nyoroguaniria isa sira na ona roiti ikikeredi bai tauduku votu. 21 Ba isa sa roitinia na sosoto sa sa lame pa kabere, ko qai bola votu sira na ona roiti sa roitinia isa ura sa vatabea na Tamasa sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Tadoro Vaitoto ti Jone

22 Ego pa liguna isa sa i Jisu beto ira na ona sepele sa qai lao pa ia pa Jiudia, ko ketakoi sa suvere tavitiria iapeki totoso kakasana ko sa kole paputaiso tinoni. 23 I Jone ba sa paputaiso tinoni tugu pa Aenoni, kai gusu sa tata pa Saleimi, ura sa kubo sa na pie pa eqa ketakoi, ko qai lalao tana sira na tinoni ko sa kole paputaisoria isa sira. 24 (Pa totoso isa sa sa oqoro tavatome pa ruma vaipiu si Jone.)

25 Ego ko kaki ira na sepele tai Jone sa qai vaiguania tana kai tinoni Jiu sa na veveina na loloqa vavalioso pa vavanau tadira na tinoni Jiu. 26 Beto sa qai lao sira kaki ona sepele ko pira qarigunia si Jone, &lt;&lt;Rabi, qu gigilaimua ao sisa na tinoni sa somana suvere tavitigo totonai qu suvere pa kale sagere tapo pa pie Jodani, isa na veveina qu kole mai ululenia ao? Doro! Kopira sa sa korapa vaipaputaiso sisa, ko na rave tinoni sa qai korapa lalao tana!&gt;&gt; qarigu.

27 Poni pira sa oeria i Jone sira, pira sauniria, &lt;&lt;Kepore sa kai tinoni mina boka isongia kai sakasava vei mineke vania na Tamasa sisa. 28 Agou mekamiu sa qu tei nongoria tu ko muna boka ulenia sa isa qa pojai ara tonai pira qau, &lt;Ara sa nake Karisito sara, goto qa tagarunu vamomoe lao gu pa moena isa,&gt; qau. 29 Na rereko mina vaialava sa nona tugu na marene mina alavaia, nake tana tinoni isa ira karu na baere jonga. Goto na baere jonga api sa kole turu vainongoro, ko sa somana qera totonai sa nongoria isa sa na ovovele lamena na ona tinoni. Ko ara sa qa vei gu isa, ko sa okoto vatale sa na qua qeqera. 30 Isa sa mina iolo sae, goto ara sa mana gore ikete,&gt;&gt; sau si Jone.

Isa Na Koko Lagere Veina pa Noka

31 &lt;&lt;Isa na koko lagere veina pa nulu sa sa ululu jolaniria doruna. Isa na koko veina pa peso sa tana peso tugu, beto sa kole tugu vavavakatoniria na sakasava pa peso. Goto isa sa gore lagere vei pa noka sa sa ululu jolaniria doruna. 32 Isa sa tei batia tu beto sa tei nongoria tu sa sa ulenia isa, ba kepore tinoni bi vasosotoa sa nona ulule. 33 Ba isa sa vasosotoa na ona ulule sa sa vaegoia tugu sa na Tamasa sa na sosoto. 34 Isa sa garunia na Tamasa sa sa poja votuniria na paranga tana Tamasa, ura na Tamasa sake vani kokobua na Gagala pugelena sisa. 35 Na Tamana sa roroqua sa na Tuna ko sa tei vakolea tu pa limana isa sa doru sakasava. 36 Isa sa vasosotoa na Tuna sa sa tekua na toa jola. Isa na tinoni sake vatabea na Tuna sa mineke tekua na toa jola, goto sa tavapogosonia isa sa na vinakilasa tana Tamasa,&gt;&gt; sau si Jone.

4

I Jisu beto na Rereko Sameria

1 Ego qai nongoronia ira na Parese sa i Jisu sa teku vasoku sepele beto ko sa paputaisoria soku tinoni jolaniria ira sa paputaisoria i Jone qarigu. 2 (Ba i Jisu mekana sake vaipaputaiso sa, goto ira tu na ona sepele sa qai vei.) 3 Ko totonai sa nongoria i Jisu inara qai paranga vei sira na tinoni, poni sa sa taloa pa Jiudia ko sa mule goreona pa Qalili sisa. 4 Ko pa ona rerege mule pa Qalili sa rorovea sa mina jola vei tugu pa korapa ia pa Sameria sisa sau. 5 Ko pa Sameria sa kamu pa kai gugusu lavata na isongona pa Suka, nake souna pa kobu peso ti Jekopi qi vania i Josepa na tuna.

6 Ego na kolena tugu ketakoi sa na oqili pie takorina tai Jekopi, ko sa pavu talenia na kole rerege si Jisu ko sa toqona tugu pa keketai oqili pie isa. Ko na korapa rane sa totonai.

7 Kai rereko pa Sameria sa sa lame ko mi nobu pie sau, poni sa paranga laoa i Jisu aza, &lt;&lt;Bu vanisiu iapeki buku qau,&gt;&gt; sau. 8 (Totonai sa qai tei taloa riu tu pa gugusu sira nona sepele ko mai riu vaigagani qarigu.)

9 Poni sa paranga sa na rereko Sameria, &lt;&lt;Ao na Jiu tu, goto ara na tinoni Sameria tu, ba ai sa vei qu korapa tu tepanisiu na pie sara?&gt;&gt; sau. (Ura pa dia tuti sa qaike mekarai teteku pa kai pepetani gagani babi qaike mekarai buku pa kai nonobuni pie sira na Jiu beto na Sameria.)

10 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Vei bu gigilai ao sisa na vaivana tana Tamasa beto ko i sei sisa sa korapa tepanigo na pie, sa bu tei tepani buku tu beto ko isa bi tei vanigo tu na pie vaivatoana sao,&gt;&gt; saunia.

11 Poni sa paranga sa na rereko, &lt;&lt;Kepore na mua titinuna sao beto ko na dori kori gorena sa na oqili pie api. Ko pai muna tekunia ao sa na pie vaivatoana? 12 Ao quke lavata jolania si Jekopi na tamamei agei, sa oko? I Jekopi tu sa sa vanigei na oqili pie api, ko isa mekana beto ira na tuna, na ona papausu sa qai buku beto tugu pa pie ina,&gt;&gt; saunia.

13 Poni sa oea i Jisu sisa, pira saunia, &lt;&lt;Isa sa bukua na pie sa kole pa oqili pie api sa kode mina kidepe ligu gu sisa, 14 goto isa mina bukua na pie mana vania ara sa minake isongo kidepe ligu. Ba na pie mana vania ara sa mina bubukala vuvugu sa pa bulona, ko mina bukala vania na toa kole jolana,&gt;&gt; sau si Jisu.

15 Poni sa paranga sa na rereko, &lt;&lt;Bangara! Vei mu vanisiu tu ropi sa na pie isa, ko make kidepe ligu, beto make papavu lalame vutugu ligu pie lani,&gt;&gt; sau sa na rereko.

16 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Mu lao, ko mu kukua na marenemu ko mu toni lamenia lani,&gt;&gt; saunia.

17 Poni sa paranga sa na rereko, &lt;&lt;Koi, ara kepore marenequ!&gt;&gt; sau.

Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Qu sotomua tugu sao tonai kepore marenequ qugu. 18 Ura ira ka lima marene mai tu sa qu tei nanagoria tu ao, ko isa qu korapa nanagoa ao kopira sa nake marenemu sosoto ao sisa. Ko na sosotona gu sa qu pojai ao,&gt;&gt; sau si Jisu.

19 Poni sa paranga sa na rereko, &lt;&lt;Bangara, kopira tu qa gigilai ara sa kai tinoni kokorotai sao! 20 Ura ira na mei tite pa moa agei sa pa kubo tugu api sa qai vatarasaea na Tamasa, ba agou na tinoni Jiu sa qu paranga sa pa Jerusalema tu sa na ia tana vatarasaea gita na Tamasa qugu,&gt;&gt; sau sa na rereko.

21 Poni sa parangia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ago, mu vasosotoa sapi! Sa korapa lame sa na totoso totonai nake pa kubo api babi pa Jerusalema sa muna vatarasaenia agou sa na Tamada. 22 Agou na tinoni Sameria sa quke gigila vatalea sisa qu korapa vatarasaea; goto agei na tinoni Jiu sa qe gigila vataleamei sisa qe vatarasaea, ura na inaalo sa sa votu lame vei tamigei tu na tinoni Jiu. 23 Ba sa korapa lame sa na totoso ko kopira sa tei kamua tu sa na totoso isa, tonai ira na tinoni vatarasae sosoto sa mai vatarasaea pa gagala beto pa sosoto sa na Tamana. Isa sa na vinatarasae sosoto sa nyoroguania na Tamana. 24 Na Tamasa sa na Gagala ko ira mai vatarasaea isa sa mai vatarasaea pa Gagala beto pa sosoto tu,&gt;&gt; sau.

25 Poni sa paranga sa na rereko, &lt;&lt;Qa gigilaiqua ara sa kode mina lame sa na Mesaea (isa sa tagigala na Karisito), ko mina kamu tu isa sa mina ule vanigita sa doru sakasava,&gt;&gt; sau.

26 Poni sa oe laoa i Jisu sisa, &lt;&lt;Ara tugu sisa, ara qa korapa parangigo kopira api sisa,&gt;&gt; saunia.

27 Pana totoso tugu isa sa qai mule kamu sira na ona sepele ko qai gabarania sa qai mule batia sa korapa paparangia kai rereko isa. Ba kepore kame ira sa bi paranga, babi nanasa lao veinia pira, &lt;&lt;Koi, na sa qu nyoroguania?&gt;&gt; biunia na rereko isa, babi, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu vavavakato tavitia tu na rereko ina sao?&gt;&gt; biunia si Jisu.

28 Beto sa sa loa vakole pale na rereko sa na ona bogu pie, ko sa mule lao tu pa gugusu, ko sa parangaria sira na tinoni, 29 &lt;&lt;Mei, lame! Mu dogoria kai tinoni sa pojanisiu doru qua toa qa roitiniria ara. Nake api tugu beka sa na Karisito?&gt;&gt; sau. 30 Ko qai taloa pa gugusu ketakoi sira na tinoni ko qai votu lao tai Jisu.

31 Totonai qai oqoro bola lame ira na tinoni pori sa qai kole gagarunia ira na sepele si Jisu, &lt;&lt;Rabi, mu teteku mai tu,&gt;&gt; qarigunia.

32 Ba pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ara sa koleona na qua tetekuna isa quke gigilai na veveina agou,&gt;&gt; sau.

33 Poni qai podalai vavainanasa mekadi sira na sepele, &lt;&lt;Kaki tinoni beka qai tei pogoso kamu vania tu na tetekuna sisa?&gt;&gt; qarigu.

34 Poni sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Na qua tetekuna sa ara ma vatabea gu na nyorogua tana isa sa garunusiu beto ma vaokotia sa na roiti tana. 35 Pira qu paranga vei sagou, &lt;Ka made popu gu sa sa kole beto mina kamu na totoso ababu,&gt; qugu sagou. Ba mu vainongoro ko ma pojanigou ara: mu vaengaria na matamiu ko mu dogororia sira na inuma! Qai tei matua tu ko qai tei pada taabu tu sira na umuma! 36 Na tinoni sa ababu sa sa tatabara beto sa pogoso vaikamuniria sira na vua ko mai tekua na toa jola, ko na tinoni sa umuma beto isa sa ababu sa mai mekarai qera beto.

37 Ko sa sosoto gu sa na paranga pira sau, &lt;Kai tinoni sa umuma beto kai goto tinoni tu sa ababu,&gt; sau. 38 Ara qa garunugou sagou ko qu riu abua sisa quke pavu talenia agou. Ira kaki tu qai pavu talenia sa na roiti, goto agou sa qu abua na vuana gu na pavu tadira goto tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

39 Ego ko kubo ira na tinoni Sameria pa gugusu isa sa qai vasosotoa si Jisu, tonai qai nongoria na ulule tana rereko isa, pira sau, &lt;&lt;Sa poja betonisiu sira doru roiti qa roitiniria ara,&gt;&gt; sau. 40 Ko tonai qai lao kamua isa sira na tinoni Sameria, sa qai tepa vasosogo lao tana ko bi suvere iapeki mai tadira qarigu. Poni sa suvere ketakoi karu rane sisa. 41 Ego ko na kubo jola mule sira na tinoni qai vasosoto tonai qai nongoria na paranga ti Jisu. 42 Ko qai parangia sa na rereko, &lt;&lt;Kopira sa nake parangamu gu ao sa qe vasosotoa, goto kopira qe vasosoto ura qe batia beto qe nongoria mekamei sa isa tugu sosoto sa na inaalo pa kasia gusu,&gt;&gt; qarigu.

I Jisu sa Salania na Tuna Kai Iviva Qavuna

43 Ego sa jola karu rane beto sa taloa ketakoi si Jisu, ko sa mule gore pa Qalili. 44 (I Jisu mekana sa tei ululenia tu sa na tinoni kokorotai sa pa ona gugusu ketakoi sa lavata sae gu sa sake tatavaragua sauniria.) 45 Ko totonai sa kamu pa Qalili sisa sa qai vatoga vatalea ira na tinoni ketakoi sisa, ura qai tei somanania tu ira sa na vavolo Alokata pa Jerusalema ko qai tei batiadia tu ira sira na sakasava sa roitiniria isa pa totoso vavolo isa.

46 Ego sa gabala mule lame pa Kena pa Qalili si Jisu, ketakoi sa pelukuni vaini na kolo perangana. Ko na suverena tugu ketakoi sa kai iviva qavuna, sa mo na tuna marene pa Kepaniami. 47 Ko sa nongoronia na iviva isa si Jisu sa tei taloa tu pa Jiudia ko sa gore vei tu pa Qalili qarigu, poni sa lao gosoria ko sa tepaia ko bi lao salania sa na tuna marene pa Kepaniami, ura sa tata sosoto mina mate sisa sau.

48 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Agou sa qu nyorogua isongo batiria mai tu na roiti vinagigila beto na roiti vaivagabaradi beto sa bu vasosoto qugu,&gt;&gt; sau.

49 Poni sa paranga sa na iviva isa, &lt;&lt;Bangara, mu siqarai tuti lame pinakoi sa oqoro mate na tuqu,&gt;&gt; sau.

50 Poni sa parangia i Jisu sisa, &lt;&lt;Mu mule lao, na tumu marene sa kode mina toaona gu!&gt;&gt; saunia.

Poni sa vasosotoa tugu na iviva api sa na paranga ti Jisu ko sa mule riuona. 51 Ko tonai sa korapa gogoreona isa sa qai gosoria pa soana sira na ona nabulu, ko qai pojania, &lt;&lt;Na tumu marene sa sa tei jonga tu,&gt;&gt; qarigunia.

52 Poni sa nanasaria sira papada ai totoso sa vei sa podalai jonga sisa sauniria, poni pira qarigunia, &lt;&lt;Pada kai koloko korapa rane pa nyoro sa gore na mangini,&gt;&gt; qarigunia.

53 Poni sa gigila kamua na iviva api sa isa tugu sa na totoso qi poja veinia pira i Jisu, &lt;&lt;Na tumu marene sa kode mina toaona gu,&gt;&gt; qiunia. Ko isa beto ira na ona tatamana doruna sa qai vasosotoa si Jisu.

54 Api sa na roiti vinagigila vinarua sa roitinia i Jisu pa liguna sa taloa pa Jiudia ko sa gore pa Qalili.

5

I Jisu sa Salania Kai Qao pa Keketai Lolu Pie

1 Pa liguna na sakasava aipira sa sa taroiti sa kai vavolo tadira na tinoni Jiu, ko sa sae pa Jerusalema si Jisu. 2 Ko sa tata pa Atakamana Sipi pa Jerusalema ketakoi sa sa koleona sa kai lolu pie, na isongona sa na Betizata pa paranga Aramaiki, ko sa kolea ka lima ongonguna sisa. 3 Ketakoi sa qai kubo sira na vaikamu minete tinoni momodi qai kole loka, ira na leqa, na qao beto ira sa mate kale na kobu tinidi.* 5 Ko sa koleona ketakoi sa kai tinoni sa kole mo ka uengavulu vesu aoro.

6 Ko sa batia i Jisu sa korapa kole ketakoi sisa ko sa dogoro gigilai i Jisu na kakasana jola sa na totoso sa kole mo isa, ko sa parangia, &lt;&lt;Ai vei qu nyogua tasalana sao?&gt;&gt; saunia.

7 Poni sa oe lao sa na tinoni mo isa, &lt;&lt;Bangara, ara sa kepore kai tinoni bi tokanisiu, ko bi toni laonisiu pa lolu pie totonai sa nyakili na kolo. Totonai qa korapa popodeke ko ba lao qau, poni sa kaki goto tinoni tu sa qai tei lalao momoe tu,&gt;&gt; sau.

8 Poni sa paranga laoia i Jisu sisa, &lt;&lt;Mu turu, mu pogosia na mua lovu ko mu rerege,&gt;&gt; saunia. 9 Isa tugu sa paranga vei isa poni sake ruavo tugu tasalana sa na tinoni isa, ko sa teku pogosia sa na ona lovu beto sa rerege riuona.

Ko na rane Minere sa sa roiti vei inara i Jisu. 10 Ko ira na mamata tadira na tinoni Jiu qai kole paparanga laoia sa na tinoni sa koni tasalana, pira qarigunia, &lt;&lt;Na rane Minere sa pa ngeni, ko sake tavamalumu pana Vavanau sa ao qu korapa pogoso lovu,&gt;&gt; qarigunia.

11 Poni sa oe laoria isa sira, &lt;&lt;Ura ara na tinoni tu sa salanasiu sa pira sa garunu veinisiu, &lt;Mu pogosia na mua lovu ko mu rerege!&gt; saunisiu,&gt;&gt; sauniria.

12 Poni qai nanasa laoia sisa, &lt;&lt;I sei sa na tinoni isa sa garunigo ko mu pogosia na mua lovu ko mu rerege saunigo ao?&gt;&gt; qarigu.

13 Ba sake dogoro gigilai na tinoni sa tasalana api si Jisu, ura qai kubo sa na vaikamu tinoni ketakoi ko i Jisu ba sa tei pae riuona tu pa vaikamu tinoni. 14 Liligu tu sa batia i Jisu pa kakabarena zelepade tu sisa, ko pira saunia, &lt;&lt;Doro! Kopira qu tei jonga tu sao! Ko mu noso roitiniria na toa ikerena kita mu gosoria na tapata lavatana jola,&gt;&gt; saunia. 15 Ko totonai tu sa sa taloa sa na tinoni api ko sa riu ule vaniria ira na mamata tadira na tinoni sa i Jisu sa salania isa sauniria. 16 Pa totoso isa sa qai podalai roiti kokomitia ira si Jisu, ura sa roitiniria na roiti vevei pira pa rane Minere. 17 Ba sa pojaniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ara na Tamaqu sa sa roiti lao gu doru totoso. Ko ara ba mana roiti vei tugu,&gt;&gt; sau.

18 Totonai sa paranga vei inara isa sa qai tagigiri sira na mamata Jiu, ko qai nyorogua vivitigi vamatea si Jisu, ura nake mekana gu na rane Minere sa majai isa, goto sa pojai tugu vei sa na Tamasa sa na Tamana mekana sau, ko sa vei sa sa vakai muqisi podeke mulenia mekana tana Tamasa sisa.

Na Neqi tana Tuna na Tamasa

19 Poni sa oeria i Jisu sira na mamata Jiu, pira sauniria, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: na Tuna sa sake boka roitinia kai sa mekana, goto isa gu vei sa batia sa roitinia na Tamana sa sa roitinia sa na Tuna. 20 Ura na Tamana sa roroqu vivitigia sa na Tuna ko sa vadogoronia na Tuna sira doru vei sa roitiniria mekana isa. Beto ko kode mina vabatinia mutugu na Tamana isa sira na sakasa poreveveidi mina roitiniria ko mina jolaniria aipira, ko muna gabara beto sagou doru. 21 Sa vaitoto vei tugu sa vatoa muleria na Tamana sira qai tei matedi tu ko sa vaniria na toa, poni sa na Tuna ba sa vaniria tugu na toa sira sa nyorogua vaniria. 22 Na Tamana mekana ba sake pitua kai tinoni, goto sa tei ia lao vania tu na Tuna sa na neqi ko na Tuna sa mina pituria sira na tinoni. 23 Ko mai valavatia ira doru tinoni sa na Tuna, vaitoto vei tugu qai valavatia ira sa na Tamana. Na tinoni sake valavatia na Tuna sa sake valavatia tugu sa na Tamana isa sa garunia sa na Tuna.

24 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa sa nongororia na qua paranga beto sa vasosotoa sisa sa garunusiu ara, sa sa tekua na toa jola ko minake tapitu sisa; goto sa tei jolania tu isa sa na mate ko sa tei karovo lao tu pa toa. 25 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: sa korapa lalameona sa na totoso, ko kopira tugu sa na totoso isa, tonai mai nongoria ira na tinoni qai tei matedi tu sa na ovovelena na Tuna na Tamasa, ko ira mai nongoria sa mai toa. 26 Ura na Tamana mekana sa na kutana na toa, beto ko sa tei vania tu na neqi vei sa na Tuna ko na Tuna tugu sa na kutana na toa. 27 Beto sa vania tugu vei na Tuna sa na neqi ko na Tuna mina boka pituria sira na tinoni, ura na Tuna na Tinoni sisa.

28 Muke gabarania sisa qa pojanigou api; ura sa korapa lalameona sa na totoso tonai kode mai nongoria ira qai tei tagolomo tu sa na ovovelena isa. 29 Ko mai okoto votu ketakoi qai tagolomo sira ko ira qai roiti vatale sa kode mai turu mule ko mai tekua na toa jola, goto ira qai roitinia nikerena sa mai turu mule ko mai tapitu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira Qai Vavakatonia na Veveina i Jisu

30 &lt;&lt;Ara qake boka roitinia kai sa pa qua neqi mekaqu; ba isa gu vei qa nongoria tana Tamaqu sa qa pitua ko na qua vaipitu sa na tuvisina, ura qake tutia na qua roroqu mekaqu goto na nyorogua tu tana isa sa garunusiu sa qa tutia. 31 Vei ba ule mulenisiu mekaqu sara, poni sa na qua ulule sa bike pada tavasosoto. 32 Ba koleona sa kame sa ululenia na veveiqu ara, ko ara qa gigilaiqua sa na ulule veveiqu ara sa ulenia isa sa na sosotona tugu.

33 Qu tei garunu laonia tu agou tai Jone sira kaki tinoni pogoso nongoro ko sa tei ulenia tu isa sa na sosoto isa. 34 Ara nake vei ko na ulule tana kai tinoni qa teku vasosotoa qakeu sa, goto qa pojaria ara sira na sakasava aipira ko mu boka taalo agou qau.

35 I Jone sa na juke sa toa beto sa tolanga vakabere, ko agou qu qerania suvere mai pa iapeki totoso sa pa kabere tana. 36 Ba koleona sa na ulule veveiqu ara sa sa poreveveina jolania na ulule ti Jone. Ura ira na roiti sa vanisiu na Tamaqu ko qa vaokotoria ara sa ira tugu sa na roiti qai ululenia na veveiqu ara beto qai ulenia sa ara sa na Tamaqu tu sa garunusiu. 37 Ko isa na Tamaqu sa garunusiu isa sa sa tei ulenia tu na veveiqu ara. Agou qu oqoro isongo nongoria na ovovelena beto qu oqoro batia na tinonina sisa, 38 beto ko quke teku vatogasia pa miu toa sa na ona paranga, ura quke vasosotoa agou sisa sa garunia na Tamaqu. 39 Qu tiro vivilotoria agou sira na paranga pa Kukuti Tabuna, ura qu roroqua sa ketakoi kode muna batinia na toa jola qugu, ba ira na paranga qai takuti ketakoi sa qai ululenia sa na veveiqu gu ara. 40 Ba agou qu daimiu tu lame sa taqu ko bu tekua na toa jola.

41 Ara sa qake korapa nyaqo soana ko bai vatarasaesiu ira na tinoni qau. 42 Ba qa gigila vatalegouqua ara sagou; qa gigilaiqua ara sa kepore na vairoqu lao tana Tamasa bi kole pa miu toa. 43 Ara sa qa lame pa neqi tana Tamaqu, ba qu daimiu vatogasiu agou sara; goto vei bi kamu tu pa ona neqi mekana sa kai tinoni, sa kode muna vatogai agou sisa. 44 Na vinatarasae gu tadira na tinoni sa qu kole nyaqoa agou ko bu tekua qugu, goto quke nyaqoa agou sa na vinatarasae tana Tamasa memekaina; ko ai mina vei beto muna boka vasosotosiu sara sa vei?

45 Kita mu roroqua sa ara kode mana pitugou pa moena na Tamaqu. I Mosese tu isa qu tei vakolenia tu na miu totoravusu agou sa isa tugu sa kode mina pitugou. 46 Ura vei bu vasosotoa agou si Mosese, poni sa ara ba bu vasosotosiu tugu, ura isa tugu na veveiqu gu ara sa sa kutia i Mosese. 47 Ba quke vasosotoria kisa na kukuti sa kutiria isa, ko ai muna vei muna boka vasosotoria agou sira na paranga taqu sa vei!&gt;&gt; sau si Jisu.

6

I Jisu sa Vatetekuria ka Lima Tina Tinoni

(Matiu 14.13-21; Maka 6.30-44; Luke 9.10-17)

1 Ego pa liguna sa vei inara, sa i Jisu sa karovo lao pa kai kalena na ovuku pa Qalili, kai isongona qai vavakukunia sa pa Tiberiasi. 2 Ko kai minete tinoni lavata sa qai kole tututia isa, ura qai tei batiria tu sira na roiti vinagigila sa roitiniria isa tonai sa salanaria ira qai mo. 3 Poni sa sagere sae pa kukubo si Jisu, ko ketakoi sa toqo tavitiria sira na ona sepele. 4 Ego ko sa tei tata tu sa na totoso vavolo Alokata tadira na Jiu.

5 Ego ko totonai sa vaengaria na matana i Jisu ko sa dogoria sa na minete tinoni lavata sa korapa lame tana, poni sa nanasa laoia si Pilipi, &lt;&lt;Pai sa tana boka vai gagani ko tana vatetekuria sira na tinoni pira?&gt;&gt; sau. 6 (Ba sa paranga vei inara sisa ko mi podekia gu i Pilipi sau, goto isa sa tei gigilaiona tu sisa mina roitinia.)

7 Poni sa oe lao si Pilipi, &lt;&lt;Ura vei mai okoto iqopeki gu ira doru pira ba kode mina jolania tu karu gogoto poata siliva* sa mina tavaini gagani,&gt;&gt; sau.

8 Azae kame ira na ona sepele, i Aduru, na tasina i Saimone Pita, sa sa paranga, 9 &lt;&lt;Korapa kamea lana sa kai koburu marene ka lima gana bereti beto karu gana igana, ba pa vaikamu tinoni vei pira na sa mina vagavoria sa ka visa momoqasa gagani vevei inara?&gt;&gt; sau.

10 Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;Ego vatoqo betoria sira na tinoni,&gt;&gt; sau. Na ia kubo buburuna sa ketakoi, ko qai toqo beto sira doru tinoni, na anye vaikamudi ira na marene sa sa papada vei lima tina.

11 Beto sa tekuria i Jisu sa na bereti, ko sa paranga jongana laoniria tana Tamasa beto sa ianiria na tinoni qai toqo. Beto sa roiti veinira tugu sa na igana, ko qai pote beto sira doru. 12 Pa liguna qai pote beto ira doru, poni sa parangaria sira na ona sepele, &lt;&lt;Mu buti vaikamu betoniria sira na gagani kole joladi, kita mai taaru vivikere goboro,&gt;&gt; sau. 13 Ko qai buti teku vaikamuniria sira na gagani kole taridi pa lima batu bereti qai teku tariria, ko qai vapugele nyonyoaniria ka manogarua totopa.

14 Ko tonai qai batia ira na tinoni sa na roiti vinagigila sa roitinia i Jisu api, sa qai paranga, &lt;&lt;Api sosoto tugu sa na tinoni kokorotai mina lame pa kasia gusu qarigunia ira,&gt;&gt; qarigu. 15 Ego ko totonai sa gigilai i Jisu sa qai qaqirinia ko mai lame teku vabangaria sisa qarigu, poni sa sa taloa riuona mule mekana pa kubo sisa.

I Jisu sa Rerege pa Vuliti Kolo

(Matiu 14.22-27; Maka 6.45-52)

16 Ego totonai sa gore na vevelu, sa qai oqa votu gore pa ovuku pa Qalili sira na sepele ti Jisu. 17 Qai koi pa kai koaka sira, ko qai toka karovo tuvisi lao pa Kepaniami. Ko sa rodomo gu sa na eqa ba i Jisu sa oqoro lame kamuria. 18 Sa podalai gu raja lame sa na gava lavata ko sa nyakili ranebongi sa na kolo. 19 Ko qai tei qelu lao tu pada lima babi vonomo kilomita souna sira na ona sepele beto qai dogoro vaia si Jisu sa korapa rerege lalameona pa kolo. Totonai sa rerege tata lame sisa pa koaka sa qai matagutu vivitigi sira. 20 Poni sa parangaria isa, &lt;&lt;Ara gu sapi, muke matagutu!&gt;&gt; sau.

21 Beto sa qai malumu surania pa koaka ira sisa. Isa tugu sa koi pa koaka i Jisu poni sa qai paro gu sa pa ia ketakoi qai gona toto laoia ira.

Ira na Tinoni qai Nyaqoa si Jisu

22 Ego ko sa rane ligu neqa poni sa qai gigilai ira na minete tinoni lavata qai suvere jola pa kai karovona na ovuku pa Qalili sa kai memekana gu sa na koaka sa titi ketakoi. Beto ko qai batiadia tugu si Jisu ba sake koi tavitiria sira na ona sepele tonai qai toka, goto ira na sepele gu mekadi sa qai koi. 23 Ba kaki koaka na lame veidi pa gugusu Tiberiasi sa qai kamu paro tata pa ia ketakoi sa manania na bereti i Jisu beto sa ianiria na minete tinoni ko qai teteku. 24 Ko totonai qai gigilai ira na minete tinoni sa sake suvere ketakoi si Jisu beto ira na ona sepele, sa qai lao koiria na koaka ko qai toka karovo lao pa Kepaniami ko qai kole nyaqoa si Jisu.

I Jisu Na Bereti Toana

25 Totonai qai lao paro pa kai karovona na ovuku pa Qalili sira na tinoni, sa qai batia si Jisu ketakoi, ko qai nanasia, &lt;&lt;Rabi, pa visa tu qu kamu lani sao?&gt;&gt; qarigunia.

26 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa vei beto qu korapa nyaqo tutinisiu ara sa nake vei ko qu gigilai agou na ginuadi na qua roiti vinagigila sa, goto ura sa teku jongagou gu na bereti ko qu pote vatale. 27 Nake tetekuna sake ruavo na ikerena sa mu junonia agou, goto na tetekuna tu isa sa kole jola kamua na toa jola. Isa sa na tetekuna mina vanigou na Tuna na Tinoni, ura na Tamasa Tamana sa tei vakolea tu nona vinaego sa tana Tuna,&gt;&gt; sau si Jisu.

28 Poni qai nanasia ira si Jisu, &lt;&lt;Na sa sa mene roitinia agei, ko me roitiniria sira na roiti tana Tamasa?&gt;&gt; qarigu.

29 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Isa na roiti tana Tamasa sa nyoguanigou ko mu roitinia sa mu vasosotoa sisa sa garunia isa sau,&gt;&gt; sau si Jisu.

30 Poni pira qarigunia ira sisa, &lt;&lt;Na roiti vinagigila ai veveina sa muna roitinia ao tamigei ko agei mene batia, beto sa mene soni vasosotogo sao? Na sa sa muna roitinia ao? 31 Ira na oda tite sa qai tekua na mana tetekuna pa qega vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;Isa sa ianiria na bereti sa lagere vei pa noka sira ko qai teteku,&gt;* sau,&gt;&gt; qarigu.

32 Poni sa pira sau si Jisu, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: nake i Mosese sa sa ianigou agou na bereti lagere veina pa noka, goto na Tamaqu tu ara sa vanigou sa na bereti sosotona sa lagere vei pa noka. 33 Na bereti tana Tamasa sa isa tugu na lagere veina pa noka, ko sa vania na toa sa na kasia gusu,&gt;&gt; sau si Jisu.

34 Poni pira qarigunia si Jisu, &lt;&lt;Bangara, mu vanigei ropi doru totoso sa na bereti isa,&gt;&gt; qarigu.

35 Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Ara tugu sa na bereti toana. Isa mina lame taqu sa minake isongo burana beto isa mina vasosotosiu ara sa minake isongo kidepe. 36 Ba isa tugu vei qa tei pojanigou tugu sa agou sa qu tei batisiumiu tugu ara sagou ba quke vasosotosiu tugu. 37 Ira doru sa vanisiu na Tamaqu sa mai lame tugu taqu, ko ira mai lame taqu sa ara manake isongo tupele paleria ara. 38 Ura ara sa qake lagere vei pa noka ko mana tutia na qua nyorogua mekaqu, goto na nyorogua tu tana isa sa garunusiu ara sa mana tutia. 39 Ko na nyorogua tana sa garunusiu sa ara manake valumua sa kame ira sa tei vanisiu tu isa, goto mana vatoa mule betoria pa rane liligu. 40 Ura isa na nyorogua tana Tamaqu sa ira doru qai batia na Tuna beto qai vasosotoa isa sa mai isongia na toa jola, beto ara mana vatoa muleria pa rane liligu sira,&gt;&gt; sau i Jisu.

41 Poni qai podalai ququminia ira na tinoni Jiu sisa, ura pira sau, &lt;&lt;Ara sa na bereti sa lagere vei pa noka,&gt;&gt; sau. 42 Ko pira qai kole paranga vei sira, &lt;&lt;Qokolo, nake i Jisu na tuna i Josepa sapi? Sakeu ko taqe gigilariaoda sira na tinana na tamana! Ba ai sa vei sa paranga tu, &lt;Ara na lagere veiqu pa noka,&gt; sau?&gt;&gt; qarigu sira.

43 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Mu noso ququmi golomo mekamiu. 44 Kepore sa kai tinoni mina boka lame taqu, vei minake toni lamenia na Tamaqu isa sa garunusiu ara. Ko isa mina lame taqu sa ara mana vatoa mulea pa rane liligu sisa. 45 Pira sau sa qai kutia ira na tinoni kokorotai, &lt;Mai tavavanau tana Tamasa sira doru tinoni,&gt;* sau. Isa na tinoni sa nongoria beto sa vakoinonoa na parangana na Tamaqu sa sa lame taqu. 46 Nake vei ko kaki tinoni qai tei batini matadi tu sa na Tamaqu qakeu sa. Goto mekana gu isa na lagere veina tana Tamasa sa sa tei batia tu sa na Tamana.

47 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa sa vasosoto sa sa isongia na toa jola. 48 Ara sa na bereti toana. 49 Ira na miu tite sa qai tekua tugu na bereti mana pa qega, ba beto qai tei mate tu sira. 50 Api tu sa na bereti sa lagere vei pa noka, ko isa na tinoni mina tekua sisa sa minake mate. 51 Ara sa na bereti toana na gore lagere veina pa noka. Na tinoni mina tekua sa na bereti api sa mina toa kamua na kamua. Ko na bereti isa mana vaiiania ara sa na masaqu, ko isa sa na toa tana kasia gusu,&gt;&gt; sau si Jisu.

52 Poni sa qai vaigua mekadi sira na tinoni Jiu, pira qarigu, &lt;&lt;Ai mina vei beto mina vaganinigita na tinoni api sa na masana?&gt;&gt; qarigu.

53 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: vei munake gania agou sa na masana na Tuna na Tinoni beto vei munake bukua na orunguna isa, sa agou munake isongia sa na toa. 54 Isa sa nyapulia na masaqu beto sa bukua na orunguqu ara, sa sa isongia isa sa na toa jola beto ara mana vaturu mulea pa rane liligu sisa. 55 Ura na masaqu ara sa na gagani sosotona, na orunguqu ara sa na buku sosotona. 56 Isa sa nyapulia na masaqu beto sa bukua na orunguqu ara sa sa togasa taqu sisa, beto ara qa togasa tana. 57 Kai muqisi podeke vei tugu na Tamaqu sa garunusiu ara sa na toana ko ara ba qa tavatoa tugu vei tana, poni sa na tinoni sa nyapulusiu ara sa mina toa tugu sisa, ura na toaqu sara. 58 Api sisa na bereti sa gore lagere vei pa noka; na bereti api sa sake vevei na bereti qai tekua ira na miu tite beto pa liguna qai matedia. Goto isa mina tekua na bereti api sa mina toa kamua na kamua,&gt;&gt; sau si Jisu.

59 Inara sa na paranga sa pojaria i Jisu totonai sa vaivagigalai isa pa ruma vavaikamuna pa Kepaniami.

Na Veveina na Toa Jola

60 Ego ko kubodi ira na ona sepele sa qai nongoria na paranga sa pojai isa sa qai paranga, &lt;&lt;Qokolo, sa tapata na ponyolona sa na vaivagigalai api! I sei mina boka gigilai na ginuana sapi!&gt;&gt; qarigu.

61 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu mekana sa isa vei qai kole ququminia ira na ona sepele, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ai sa vei, qu vatapatia tu agou sapi, ko qu nyorogua taloamiu tu? 62 Ai sa vei, vei totonai bu batia agou bi mule sae pa noka sa na Tuna na Tinoni ketakoi sa susuvere mai perangana, poni ai bu vei? 63 Na Gagalana gu na Tamasa sa sa vaivatoa. Na tinoni mekana sa sake boka vapodoa kai sa. Ira na paranga qa paranga laoniria ara tamugou sa na Gagala beto na toa. 64 Ba kaki agou sa quke vasosoto,&gt;&gt; sauniria. (Ura sa tei gigilariaona tu i Jisu pa podalaina sosoto tu sira qaike vasosoto, beto i sei ira sa mina gabala kanai isa.)

65 Beto sa paranga sisa, &lt;&lt;Ko sa vei sa qa tei pojanigou tugu, kepore sa kai tinoni mina boka lame taqu, koi vei tu mina vamalumia na Tamaqu,&gt;&gt; sau. 66 Tonai inara sa paranga vei sisa, poni sa na motadi ira na sepele tana sa qai gabala muledia ko qaike tuti ligua sisa. 67 Poni sa pira sauniria i Jisu sira ka manogarua sepele, &lt;&lt;Ai vei agou? Agou ba muna taloa riumiu mutugu?&gt;&gt; sauniria.

68 Poni sa oe lao si Saimone Pita, &lt;&lt;Bangara, tai sei sa mene lao sagei? Ura ao gu qu isongia sa na paranga sa kolea na toa jola. 69 Beto agei sa qe tei vasosoto tu beto qe tei gigilaia tu sa ao gu sa na Liosona tana Tamasa,&gt;&gt; sau.

70 Poni sa oeria si Jisu, &lt;&lt;Qa tei vilegou tu ara sa agou ka manogarua, oko? E, ba kame agou sa na bangaradi na tomate,&gt;&gt; sau. 71 (I Jiudasi gu, na tuna i Saimone Isikarioti, sa saunia isa, ura isa tugu sa kame ira manogarua sepele mina gabala kanai i Jisu.)

7

Ira Na Tasina Qaike Vasosotoa Si Jisu

1 Ego pa liguna sa vei inara, sa i Jisu sa lekogo ovikiria na gugusu pa Qalili. Sake nyorogua lekogia isa sa pa Jiudia, ura ira na mamata tinoni Jiu sa qai kole kuonia ko mai vamatea qarigu. 2 Ego sa tei tata tu sa na totoso vavolo tonai qai suvere pa dia aqaqo sira na Jiu. 3 Poni pira qai paranga lao vei tana sira ka visa tasina marene, &lt;&lt;Mu tava turu tu ao ko mu sae pa Jiudia ko ira na mua sepele mai batiria sira na mua roiti vaivagabaradi qu roroitiniria! 4 Ura na tinoni sa nyorogua tagigila vakabere sa kepore kai roiti sa roitinia pa paena! Ao sa qu korapa roitiniria sira na sakasa inara, ko mu bola votu tu tana kasia gusu ko mai gigilago sao!&gt;&gt; qarigu. 5 (Ura mekadi gu ira ka visa tasina ba qaike vasosotoa sisa.)

6 Poni sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Na totoso taqu sa sa oqoro kamu. Goto agou sa doru totoso sa na miu totoso gu. 7 Agou sa sa boka tavaraguanigou na kasia gusu, goto ara tu sake tavaraguanisiu ura ara qa ululenia sa nona roiti sa na ikikeredi qaunia. 8 Agou sa mu sae tu somana pa vavolo, goto ara sa maneke sae pa vavolo ina, ura na qua totoso sa oqoro kamu,&gt;&gt; sauniria.

9 Ko inara sa paranga vei sisa, beto sa suvereona tugu pa Qalili.

I Jisu sa Sae Somana pa Vavolo

10 Ego pa liguna qai tei sae tu pa vavolo sira ka visa tasina, poni sa isa ba sa tuti sae tugu, ba sake rerege vakakabere pa vaikamu tinoni goto sa rerege gogolomona tu. 11 Ego ko ira na tinoni Jiu sa qai kole nyanyaqoa sisa pa vavolo isa, &lt;&lt;Ai sisa?&gt;&gt; qarigu.

12 Qai kole vaimamanasa golomonia ira na tinoni pa vaikamu sa na veveina i Jisu. Kaki qai paranga, &lt;&lt;Na tinoni jongana sisa,&gt;&gt; qarigu. Goto kaki sa qai paranga, &lt;&lt;Dai, sa toni varururaria na tinoni sina,&gt;&gt; qarigu. 13 Ba kepore sa kame bi paranga votu lolodakania sa na veveina i Jisu, ura qai matagutuniria ira na mamata tinoni Jiu.

14 Ego totonai sa tei vaikorapai tu sa na vavolo poni sa sae pa kakabarena zelepade ko sa kole vaivagigalai si Jisu. 15 Ko qai kole gabara sira na mamata tinoni Jiu, ko qai paranga, &lt;&lt;Ai sa vei ko nake sikuluna, ba sa gigalai jola tu sa na tinoni ina?&gt;&gt; qarigu.

16 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Isa qa vaivagigalainia ara sa nake vaivagigalai taqu, ba nona tu na Tamasa isa sa garunusiu. 17 Na tinoni sa malumu roitinia sisa sa nyoroguania na Tamasa sa kode mina gigilai na veveina na qua vaivagigalai. Kode mina doro pikatia sa vei na koko lame veina tugu tana Tamasa sa babi na qua gu mekaqu. 18 Na tinoni sa vavavakato mulenia na veveina mekana sa sa korapa gu nyaqoa na valavata mulenia mekana. Goto isa sa nyorogua valavatia sisa sa garunia isa, sa isa sa na sosotona beto kepore kai sakasa sesekena sa kole tana. 19 I Mosese tugu sa vanigou ko na Vavanau, ba kepore kame agou bi vatabea sa na Vavanau. Ai sa vei qu korapa tu nyorogua vamatesiu sara?&gt;&gt; sau si Jisu.

20 Qai oe lao sira na minete tinoni, &lt;&lt;Qokolo, sa vituligo gu na tomate ikikerena sao! I sei sa korapa nyogua vamatego sao?&gt;&gt; qarigu.

21 Poni sa oe lao si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Kai roiti vaivagabarana gu sa qa roitinia ara, poni qu gabara beto tu sagou doru. 22 I Mosese sa garunugou ko mai tapobe sira na tumiu marene sau (ba nake i Mosese sa roiti momoenia sa, goto ira na miu tite tu qai podalai momoenia), ko qu popoberia agou pa rane Minere sira na koburu marene. 23 Ko vei pa rane Minere bi tapobe sa na tinoni ko vei ko mike tamaja sa na Vavanau ti Mosese, poni sa ai sa vei sa qu tagigirinisiu tu sara tonai qa salana vajongai kai tinoni pa rane Minere? 24 Muke pitua na toa peguruna tana tinoni, goto mu pitua na vaipitu tuvisina tu,&gt;&gt; sau si Jisu.

Isa Beka sa na Karisito?

25 Poni pira qai kole vavainanasa vei sira kaki tinoni pa Jerusalema, &lt;&lt;Nake tinoni ina sa qai korapa nyorogua vamatea ira na mamata? 26 Ko doro! Sa korapa paparanga lolodaka, ba kepore kame pori vei biu lao tana! Palu qai gigilaidia ira na mamata sa isa tugu beka sa na Karisito? 27 Ba totonai mina lame sa na Karisito, sa kepore kai tinoni mina gigilai ketakoi na lame veina sisa. Goto na tinoni api sa gita taqe tei gigila betoaoda tugu gita ketakoi na lame veina,&gt;&gt; qarigu.

28 Ego ko totonai sa korapa vaivagigalai pa kakabarena zelepade si Jisu, sa vevela votu, &lt;&lt;Ai sa vei, qu gigila vatalesiumiu tugu agou beto qu gigilaimiu ketakoi na lame veiqu sara? Ara sa qake lame pa qua neqi mekaqu, goto isa tu sa garunusiu sa na sosoto, ba agou quke isongo gigilai tu sisa. 29 Ara qa gigilaiqua sisa, ura ara sa na koko veiqu tana beto ara sa isa tugu sa garunusiu,&gt;&gt; sau si Jisu.

30 Poni qai nyorogua aru tamania ira sisa, ba kepore kame bi ulini limana sisa, ura sa oqoro kamua sa na totoso tana. 31 Ba kubo tinoni pa vaikamu tinoni sa qai vasosotoa sisa, beto pira qarigu, &lt;&lt;Totonai mina lame na Karisito, sa ai vei kode mina roitiniria tugu isa sa na soku roiti vinagigila jolaniria vei sa roitiniria na tinoni api?&gt;&gt; qarigu.

Ira Qai Tagarunu ko Mai Aru Tamania i Jisu Qarigu

32 Qai nongoro vaia ira na Parese sa qai kole vaimamanasania na veveina i Jisu ira na tinoni, ko qai garunuria ira na Parese beto na kuta iama sira na nabulu kopu, ko mai lao aru tamania si Jisu qariguniria. 33 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Ara sa mana suvere iapeki totoso mule tamugou, beto sa kode mana laoqua tana isa sa garunusiu. 34 Ko kode muna nyaqosiu ara sagou ba munake boka batisiu, beto ketakoi mana lao suvere ara sa agou munake boka lao,&gt;&gt; sau.

35 Ego ko totonai qai nongoria ira na Jiu inara sau isa, sa qai vavaiparanga mekadi, &lt;&lt;Pai sa mina lao saunia isa ko tanake boka batia gita? Mina lao pa kaki gugusu tadira na tinoni Qiriki ketakoi qai korapa ira kaki tavitida tinoni Jiu ko mina lao vaivagigalai tadira na tinoni Qiriki? 36 Na sa ginuana sa na paranga tana? Pira sau sisa, &lt;Kode muna nyaqosiu ara sagou, ba munake boka batisiu, beto ketakoi mana lao suvere ara sa agou munake boka lao,&gt; sau,&gt;&gt; qarigu.

Na Vuvugu sa Bukalania na Toa

37 Ego pa rane bebetona na vavolo, isa na rane poreveveina, sa sa turu si Jisu ko sa vevela votu, pira sau, &lt;&lt;Isa sa kidepe sa mi lame taqu ko mi buku! 38 Isa sa vasosotosiu ara, sa kode mina vei tugu sa pojai na Kukuti Tabuna, kode mina bubukala votu pa bulona na tinoni isa sa na kolo toana,&gt;&gt; sau. 39 (Isa saunia i Jisu sa na Gagalana na Tamasa isa ira mai vasosotoa isa sa mai tekua. Ba oqoro taiania ira sa na Gagala Tabuna pa totoso isa, ura sa oqoro turu mule sae pa ona neqi lavatana tana Tamana si Jisu.)

Sa Tapipikata sa na Vinasosoto Tadira na Tinoni

40 Ego ko kaki tinoni pa vaikamu sa tonai qai nongoria sa na parangana i Jisu, sa qai paranga sira, &lt;&lt;Sosoto, isa sosoto tugu sa na tinoni kokorotai lavatana sa tavera!&gt;&gt; qarigu.

41 Qai paranga sira kaki goto, &lt;&lt;Api sa na Karisito!&gt;&gt; qarigu.

Goto kaki mule sa qai paranga, &lt;&lt;Dai, nake pa Qalili mina votu lame vei sa na Karisito! 42 Na Kukuti Tabuna sa pojaiona tu sa na Karisito sa mina lame pa tutina i Devita ko mina podo pa Betilihema tu, na gugusu ketakoi sa suvere i Devita sau,&gt;&gt; qarigu.

43 Ko pa veveina gu i Jisu, sa sa tapipikata sa na minete tinoni. 44 Kaki ira sa qai nyorogua aru tamania si Jisu, ba kepore tugu kame ira bi uli laoni limana sisa.

Qaike Vasosotoa ira na Tinoni Mamata si Jisu

45 Ego ko totonai qai mule kamu sira na nabulu kopu pa zelepade, sa qai nanasa sira na kuta iama na Parese, pira qarigu, &lt;&lt;Ai sa vei ko quke toni lamenia sisa?&gt;&gt; qarigu.

46 Poni qai oe lao sira na nabulu kopu, pira qarigu, &lt;&lt;Oqoro pore kai tinoni bi paparanga vei sa paranga vei na tinoni api,&gt;&gt; qarigu.

47 Poni qai paranga sira na Parese, &lt;&lt;Ko agou ba kopira sa tei toni vapirugou tugu isa? 48 Ai sa vei, qu tei gigilaimiu tu agou sa kai mamata babi kai Parese bi tei vasosotoa mai tu sisa? Bi mija tu! 49 Ira na minete tinoni pira sa qaike tavagigalania sa na Vavanau, ko kode mai gosoria na vinakilasa tana Tamasa ke!&gt;&gt; qarigu sira na Parese.

50 Poni sa i Nikodimasi, isa sa lao tai Jisu kai bongi, sa parangaria, 51 &lt;&lt;Na tutina pa oda Vavanau sa gita taqeke oqanai pitua sa na tinoni totonai sa oqoro tanongoro mai ko bi oqoro tagigila sisa sa roitinia na tinoni isa,&gt;&gt; sau.

52 Poni qai oea ira sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Ko ai vei, ao ba kai tinoni Qalili tugu ke, oko? Mu tiro vilotia tu na Kukuti Tabuna ko, beto sa muna gigilai sa na tinoni kokorotai sa minake votu lame vei pa Qalili,&gt;&gt; qarigunia.

Na Rereko Babaratana

53 (Ego ko qai okoto mumule riudia pa dia gugusu sira doru tinoni.

8

1 Goto i Jisu sa sa laona tu pa kubo pa Olive. 2 Ko tonai sa rane vuvugei na eqa sa sa mule lao pa kakabarena zelepade sisa, ko tonai qai vaikamunia ira doru tinoni poni sa toqo ko sa vaivagigalai lao tadira sisa. 3 Totonai sa qai toni kamunia ira qai vavaivagigalainia na Vavanau beto ira na Parese sa kai rereko sa tapoa tonai sa kole barata, ko qai vaturua pa moedi ira doru tinoni. 4 Beto qai parangia si Jisu, &lt;&lt;Tinoni vaivagigalai, na rereko api sa sa tapoa sosoto tonai sa kole babarata. 5 Ko pa oda Vavanau sa vanigita i Mosese sa na rereko sa roiti vei inara sa mina tagona vamateni patu tugu. Ba na sa qugu sao?&gt;&gt; qarigunia. 6 (Inara qai paranga veinia si Jisu, vei ko mai vagonai qarigu, beto vei ko mai jutua gu qarigu.)

Poni sa ovoro kokopo gore pa peso si Jisu, ko sa kole kukutinia na kakarusuna pa peso. 7 Ko tonai qai kole tugu nanasia lalaodia ira, poni sa sa turu vatuvisi ko pira sauniria, &lt;&lt;Isa sa kepore ona sela agou sa mi gonania na patu momoe sa na rereko ina,&gt;&gt; sauniria. 8 Beto sa kokopo ligu gore pa peso ko sa kole mutugu kukuti pa peso.

9 Totonai qai nongoria inara sa paranga vei isa, sa qai okoto taloloa riu memeka sira doru, podalai tadira na tinoni momoadi ko mi gore, ko tinganai sa taloa vamekai si Jisu, beto ko na rereko ba sa kole tugu turuona ketakoi. 10 Beto sa turu vatuvisi ligu mule si Jisu, ko pira saunia sa na rereko, &lt;&lt;Ago, ai sira? Ko kepore kame sa pitugo ao?&gt;&gt; saunia.

11 Poni pira sau sa na rereko, &lt;&lt;Kepore tugu, Bangara,&gt;&gt; sau.

Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;Ego, jongana, ara ba qake pitugo tugu sao. Ko mu taloa riumua gu, goto muneke roiti ligunia na sela,&gt;&gt; sau.)*

I Jisu sa na Kaberena na Kasia Gusu

12 Ego ko sa paranga laoria mule i Jisu sira na Parese, pira sau, &lt;&lt;Ara sa na kabere tana kasia gusu. Isa na tinoni sa tutisiu ara sa mina isongia na kabere sa vaivatoa beto minake isongo rerege pa rodomo,&gt;&gt; sau.

13 Poni sa pira qarigu sira na Parese, &lt;&lt;Koi, ko kopira qu korapa gu ululenia na veveimu mekamu sao; ko na mua ulule sa nake sosotona,&gt;&gt; qarigunia.

14 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;E, sa sosoto tugu qa ulule mulenisiu tugu mekaqu sara, ba isa qa ululenia ara sa sa sosoto, ura qa gigilaiqua ketakoi qa koko vei beto ketakoi mana lao vei sara. Goto agou sa quke gigilai ketakoi qa koko vei beto ketakoi qa korapa lao vei sara. 15 Agou sa qu vaipitu pa soana vaituti tadira na tinoni pa peso gu, goto ara sa qake pitua kai tinoni. 16 Ba vei ba vaipitu tugu sara poni sa sa sosoto tugu sa na qua vaipitu, ura nake mekaqu qa roitinia, goto ara sa agei karu na Tamaqu tu isa sa garunusiu sa qe roitinia sa na vaipitu. 17 Ko sa tei takuti kolena tu pa miu Vavanau sa pira sau, &lt;Totonai mai vaitoto sa na ulule tadira karu tinoni sa sa sosoto tugu sa na dia ulule,&gt;* sau. 18 Ara sa qa ululenia veveiqu mekaqu, beto ko na Tamaqu isa sa garunusiu ba sa ululenia tugu sa na veveiqu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

19 Poni qai nanasa sira, &lt;&lt;Ai sa na Tamamu?&gt;&gt; qarigunia.

Poni sa oeria i Jisu, &lt;&lt;Quke gigilasiu ara sagou, beto ko na Tamaqu ba quke gigilai tugu. Vei bu gigilasiu ara, poni na Tamaqu ba bu gigilai tugu,&gt;&gt; sau si Jisu.

20 Inara sira na paranga sa pojaria i Jisu totonai sa kole vaivagigalai isa pa kakabarena zelepade, pa ia ketakoi qai vakokoleniria na bokese vavakoleni poata vaivana. Ba kepore tugu kai tinoni bi aru tamania ketakoi sisa, ura sa oqoro kamua sa na totoso tana.

Agou Munake Boka Lao Ketakoi qa Korapa Lao Ara

21 Ego ko pira sauniria mule i Jisu sira, &lt;&lt;Qa korapa riu sara, ko agou kode muna nyaqosiu sara, ba agou sa kode muna pogoso mateniria na miu sela. Ketakoi qa korapa lao ara sa agou munake boka lao,&gt;&gt; sau.

22 Poni qai vavaiparanga mekadi sira na tinoni Jiu, &lt;&lt;Mina vamate mulenia mekana beka sa sa korapa saunia isa? Ura pira sau, &lt;Ketakoi qa korapa lao ara sa agou munake boka lao,&gt; sau,&gt;&gt; qarigu.

23 Poni sa parangaria i Jisu sira, &lt;&lt;Agou sa na koko veimiu pa kauruna, goto ara sa na koko veiqu tu pa narena. Agou sa na koko veimiu pa kasia gusu api, goto ara sa nake koko veiqu pa kasia gusu api. 24 Ko sa vei sa qa tei pojanigou tu ara sa kode muna pogoso mateniria na miu sela sagou. Ura vei munake vasosotoa agou sa ara sa isa, sa kode muna pogoso mateniria na miu sela sagou,&gt;&gt; sau.

25 Poni qai nanasa sira, &lt;&lt;I sei sao?&gt;&gt; qarigunia.

Poni sa pira sauniria i Jisu, &lt;&lt;Beko qa tei pojanigou tu pa podalaina sosoto. 26 Kubo sira na sakasava veveimiu agou mana boka pojanigou ara beto mana pitunigou ara. Ba isa sa garunusiu ara sa sa sosoto jola, ko ara sa ira gu vei qa nongoroniria tana sa qa pojania na kasia gusu,&gt;&gt; sau si Jisu. 27 (Qaike gigilai ira sa na veveina gu na Tamana sa sa poja veiniria i Jisu ira.) 28 Ko pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Totonai muna ovulu vaiolo saea sa na Tuna na Tinoni, sa beto muna gigilai agou sa ara sa isa. Ko totonai muna gigila vatalea agou sa kepore sa kai sakasava qa boka roitinia ara pa qua neqi mekaqu, goto ira gu sa vagigalainisiu na Tamaqu sa qa pojaria. 29 Ko isa sa garunusiu ara sa sa somana tavitisiu ara. Sake loa vamekaisiu sara, ura ara doru totoso qa roitiniria na roiti qai vaqeraia isa,&gt;&gt; sau.

30 Ira kubo tinoni qai nongoria inara sa paranga vei isa sa qai vasosotoa sisa.

Na Tinoni Taruvatana beto na Pinausu

31 Ego ko sa parangaria i Jisu sira na tinoni Jiu qai tei vasosotoa tu, &lt;&lt;Vei muna togasaria agou sira na qua paranga, poni sa na qua sepele sosoto ara sagou. 32 Ko kode muna gigilai agou sa na sosoto, beto na sosoto isa sa mina ruvatagou,&gt;&gt; sau si Jisu.

33 Qai oea ira sisa, &lt;&lt;Na tutina tu i Ebarahami sagei, ko oqoro pore kai totoso be tavapinausu. Ko ai sa vei sa kode muna taruvata sagou qugu tu sao?&gt;&gt; qarigu.

34 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: ira doru qai roitinia na sela sa na pinausu tugu tana sela. 35 Na pinausu sa nake suvere togasana pa tatamana, goto na tuna tu sa na suvere togasana ketakoi ko mina kamua na kamua. 36 Ko vei mina ruvatagou na Tuna sagou, poni sa muna taruvata sosoto tugu sagou. 37 Qa gigilaiqua tugu ara sa na tutina tugu i Ebarahami sagou. Ba agou tugu sa qu korapa nyorogua vamatesiu ara, ura quke teku vatogai na qua paranga. 38 Ara sa ira vei qa tei batiria tu tana Tamaqu sa qa pojaria, goto agou sa ira vei sa pojanigou na tamamiu sa qu roitiniria,&gt;&gt; sau si Jisu.

39 Qai oea ira sisa, &lt;&lt;I Ebarahami tugu sa na tamamei agei,&gt;&gt; qarigu.

Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Vei bi na tuna sosoto tugu i Ebarahami sagou, ko bu roitiniria tu sa na roiti vei sa roitiniria i Ebarahami. 40 Ba kopira sa qu nyogua vamatesiu tu sara, isa ara tugu qa ule vanigou na sosoto isa qa nongoria tana Tamasa. I Ebarahami sake totoa vei isa! 41 Goto agou sa na roiti tana tamamiu gu sa qu korapa roitiniria,&gt;&gt; sau si Jisu.

Poni pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Agei sa nake podo soanamei. Na Tamasa gu mekana sa na Tamamei,&gt;&gt; qarigu.

42 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Vei na Tamasa tugu sa bi tamamiu sosoto agou, poni bu roroqusiu tu sara, ura ara sa na koko lamequ tana Tamasa beto sa qa lame kamu lani. Ara sa qake lame pa qua neqi mekaqu, goto isa tu sa garunusiu. 43 Ai sa vei ko quke boka tu gigilaria agou sira na paranga taqu? Na ginuana qu vei isa sa ura qu daimiu vainongoronia agou sa na parangaqu ara. 44 Agou sa na koko veimiu tana tamamiu, isa na bangaradi na tomate, ko sa vei sa qu nyorogua tutiria na nyorogua tana tamamiu. Ura na tinoni vaivamate sisa podalai tu pa podalaina sosoto, beto sake isongo turu vei pa sosoto sisa ura na sosoto sake kole tana. Totonai sa seseke sisa, poni sa sa roiti vavotunia gu isa sa na ona toa, ura na kutana na seseke sisa beto na tamadi ira doru tinoni sesekedi sisa. 45 Ba ara qa pojai kisa na sosoto, ko sa vei sa quke vasosotosiu agou. 46 I sei agou sa mina boka udukusiu sa ara qa sela, minagu? Ba vei na sosoto gu sa qa pojai ara, poni sa ai sa vei quke vasosotosiu tu ara sagou? 47 Isa sa koko veina tana Tamasa sa sa nongoria na paranga tana Tamasa; goto agou sa nake koko veimiu tana Tamasa, ko sa soni vei sa quke boka vasosotosiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu beto i Ebarahami

48 Qai oea ira na Jiu sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Qe sotomei gu sagei tonai qe gigalanigo na tinoni Sameria ko sa tigorigo na tomate qeunigo agei sao!&gt;&gt; qarigu sira.

49 Poni sa oeria i Jisu, &lt;&lt;Ara sake tigorosiu na tomate, goto qa valavatia na Tamaqu, ba agou quke valavatasiu sara. 50 Ara sa qake nyaqoa ko ma tavalavata qau, goto koleona tu sa isa sa korapa nyaqoa na vinalavata beto isa tu sa sa vaipitu. 51 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa sa vataberia na qua paranga sa minake isongo mate,&gt;&gt; sau si Jisu.

52 Poni pira qarigunia ira na Jiu sisa, &lt;&lt;Kopira sa qe gigila vatalego sa sa tigorigo tugu na tomate sao! I Ebarahami sa sa tei mate tu beto ko ira na tinoni kokorotai, ba qu paranga sao, &lt;Isa sa vatabea na qua paranga sa minake isongo gosoria na mate,&gt; qugu. 53 Quke doro veinigo qu poreveveina jolania i Ebarahami na tamamei sao, oko? I Ebarahami sa mate, beto ko ira na tinoni kokorotai ba qai mate tugu! Goto i sei qu rorove veinigo mekamu sao?&gt;&gt; qarigu.

54 Poni sa oeria i Jisu, &lt;&lt;Vei ba valavata mulenisiu sara, poni sa bi kepore veveina sa na vinalavata isa. Ba na Tamaqu tu isa qu gigalania na miu Tamasa agou, isa tu sa sa valavatasiu sara. 55 Quke isongo gigila podekia agou sisa, goto ara qa gigilaiqua sisa. Vei qake gigilai ara sisa bau, poni sa ba tinoni sesekequ vaitoto vei tugu agou sara. Goto qa gigilaiqua ara sisa beto qa vatabea ara sa na ona paranga isa. 56 Na tamamiu i Ebarahami ba sa qerania sa mina batia sa na lame taqu, ko sa batiaona tugu beto sa qerania,&gt;&gt; sau si Jisu.

57 Poni pira qarigunia ira na Jiu sisa, &lt;&lt;Koi! Ao sa oqoro isongo limangavulu aoromu podeke tugu, ko ai bu boka bati veinia i Ebarahami?&gt;&gt; qarigunia.

58 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: totonai tu sa oqoro pore si Ebarahami, sa ara sa isa,&gt;&gt; sau si Jisu.

59 Poni sa qai buti patu ko mai gogonai qarigu, ba sa golomo vapae mulenia mekana si Jisu beto sa taloaona pa kakabarena zelepade.

9

I Jisu sa Salania Kai Tinoni sa Podo Leqa

1 Ego totonai sa korapa rerege lao si Jisu, sa sa batia isa sa kai tinoni na podo leqana. 2 Poni qai nanasia ira na ona sepele sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Rabi, i sei sa sa sela ko sa podo leqa sa na tinoni api? Na tinoni api, ba ira na tinana na tamana?&gt;&gt; qarigunia.

3 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Na leqa sa vaia na tinoni api sa nake pa ona sela, beto nake sela tadira na tinana na tamana, goto vei gu ko mi bola votu tana sa na roiti tana Tamasa sau. 4 Pinakoi sa korapa kabere na rane, poni sa ara ma roitiniria sira na roiti tana isa sa garunusiu ara, ura na bongi sa korapa nono lame totonai minake boka roiti sa na tinoni. 5 Totonai qa korapa pa kasia gusu sara sa ara tugu sa na kaberena na kasia gusu,&gt;&gt; sau si Jisu.

6 Pa liguna sa poja vei inara isa, poni sa sa odolo pa peso ko sa vanyelakia isa sa na peso beto sa ora laonia pa matana na tinoni leqana. 7 Beto pira saunia sa na tinoni leqana api, &lt;&lt;Mu lao ko mu subi pa lolu pie pa Siloami,&gt;&gt; saunia. (Na ginuana na isongo Siloami sa Na Tagarunu.) Poni sa riu tugu sa na tinoni isa ko sa subi ko sa babata sa na matana beto sa mule lame. 8 Ira kaki tavitina beto ira na tinoni vei qai tei babatiadia tu na kole tetepana isa perangana sa qai vavainanasa, &lt;&lt;Nake isa tugu na tinoni sa kole totoqo tetepa pa poni sapi?&gt;&gt; qarigu.

9 Qai paranga sira kaki, &lt;&lt;Isa tugu sapi!&gt;&gt; qarigu.

Goto kaki qai paranga, &lt;&lt;Dai, nake isa sina, goto sa doro vei gu isa!&gt;&gt; qarigu.

Poni sa paranga mekana sa na tinoni isa, &lt;&lt;E, ara tugu sisa,&gt;&gt; sau.

10 Poni qai nanasia ira sisa, &lt;&lt;Ko ai sa vei beto qai boka tu babata na matamu sao kopira?&gt;&gt; qarigu.

11 Poni sa oeria isa sira, &lt;&lt;Kai tinoni na isongona i Jisu sa odolo vanyelakia na peso ko sa oraniria na mataqu, beto sa garunusiu ko mu lao subi pa lolu pie pa Siloami saunisiu. Ko qa riu ko qa subi poni sa beto qa babata liligu,&gt;&gt; sau.

12 Poni qai nanasia sisa, &lt;&lt;Ko ai sisa?&gt;&gt; qarigu.

Ura! Qake gigilai! sauniria.

Ira na Parese qai Nanasa Vivilotia sa na Tinoni sa Tasalana

13 Ego ko qai toni laonia tadira na Parese sa na tinoni sa podo leqa ina. 14 Isa na ranena sa odolo vanyelakia na peso i Jisu ko sa salania na tinoni leqana isa sa na rane Minere. 15 Ko qai kai nanasa ligua ira na Parese sa na tinoni isa ai vevei sosoto beto qai babata na matana qarigunia. Poni sa pira sauniria, &lt;&lt;Sa orani nyelaka sa na mataqu, beto qa subi poni sa kopira sa qa babataqua,&gt;&gt; sauniria.

16 Poni qai paranga sira kaki Parese, &lt;&lt;Nake koko veina tana Tamasa sa na tinoni isa, ura sake kopunia isa sa na rane Minere,&gt;&gt; qarigu.

Ba kaki sa qai paranga, &lt;&lt;Ba ai sa vei beto sa boka tu roitinia na roiti vinagigila veveidi inara sa na tinoni selana?&gt;&gt; qarigu. Ko sa vaipipikata sa na roroqu tadira.

17 Ko qai nanasa ligua mutugu ira na Parese sa na tinoni isa, &lt;&lt;Ko i sei qugunia ao sa na tinoni isa, ura sa salana vababataria isa sa na matamu ao?&gt;&gt; qarigunia.

Poni sa pira sauniria na tinoni isa, &lt;&lt;Kai tinoni kokorotai qaunia ara sisa,&gt;&gt; sau.

18 Ba qaike vasosotoa tugu ira na tinoni Jiu sa sa leqa perangana ko kopira sa babata sisa, tinganai ko qai kuku tekuria tu sira karu tinana na tamana, 19 ko qai nanasaria, &lt;&lt;Api tugu sa na tumiu marene isa sa podo leqa qugunia agou karu? Ko ai sa vei beto sa boka babata kopira?&gt;&gt; qarigu.

20 Poni qai oeria ria karu tinana na tamana, pira qarigu, &lt;&lt;E, qe gigilaimei sa na tumei marene tugu agei karu sisa, beto ko na podo leqana tugu vei sisa. 21 Ba ai sa vei beto kopira sa boka tu babata sa qeke gigilai, beto ko i sei sa vadodoroa na matana ba qeke gigilai tugu. Isa gu mu nanasia ko, nake koburuna sina! Kode mekana mina ule vanigou na veveina!&gt;&gt; qarigu sira karu. 22 Inara qai paranga vei sira karu tinana na tamana, ura qai matagutuniria ira na tinoni Jiu. Ura qai tei vaivaegonia tu ira na tinoni Jiu sa na tinoni vei mina ule votunia i Jisu sa na Karisito minagu sa mina taiju pale pa ruma vavaikamuna qarigu. 23 Ko sa vei sa qai paranga gu sira karu tinana na tamana na koburu, &lt;&lt;Nake koburuna sina, isa gu mu nanasia ko!&gt;&gt; qarigu.

24 Poni qai kuku ligua na vinarua totoso ira sa na tinoni sa podo leqa, ko pira qarigunia, &lt;&lt;Mu pojai na sosoto pa moena na Tamasa! Ura agei qe gigilaimei sa na tinoni sa salanigo ao ina sa na tinoni selana,&gt;&gt; qarigunia.

25 Poni sa oe sa na tinoni, &lt;&lt;Bi tinoni selana sisa sa ara qake gigilai. Goto kai sakasava gu qa gigilai ara sa qa leqa perangana sara, ba kopira sa qa babata,&gt;&gt; sau.

26 Poni pira qarigunia, &lt;&lt;Ai sa roiti veinigo? Na sa sa roitinia beto sa vababataria na matamu?&gt;&gt; qarigu.

27 Poni sa oeria, &lt;&lt;Na beko qa tei ule vanigou tu, ba qu daimiu vainongoro! Ai sa vei ko qu nyorogua nongoro ligua mutu? Agou ba qu nyoroguania ko bu na sepele tugu tana qugu sagou?&gt;&gt; sauniria.

28 Ko inara sau isa, sa qai paranga sasuria sisa, &lt;&lt;Ao tugu sa na sepele tana poni, goto agei sa na sepele tu tai Mosese. 29 Qe gigilaimei na Tamasa sa paranga sosoto tai Mosese, goto isa na tinoni ina sa agei qeke gigilai pai koko veina sisa,&gt;&gt; qarigu.

30 Poni sa oe sa na tinoni isa, pira sau, &lt;&lt;Koi, ko sa vaivagabara! Ura quke gigilai agou pai koko veina sisa, ba ara sa vababataria tu na mataqu! 31 Taqe gigilaioda gita na Tamasa sake nongororia sira na tinoni seladi, goto ira gu qai madinia isa beto qai tutia na ona roroqu sa sa nongororia isa. 32 Pa moa vei tu totonai sa podalai na totoso sa sake tanongoro podeke sa kai tinoni bi tei vababatai mai tu kai tinoni podo leqana. 33 Ko vei bike lame veina tana Tamasa sa na tinoni api sa bike boka roitinia isa sa na roiti vevei isa,&gt;&gt; sauniria.

34 Poni qai oea ira sisa, pira qarigunia, &lt;&lt;Ao sa na gagale podo lamemu pa sela sao, ba qu korapa nyorogua vagigalaigei agei!&gt;&gt; qarigu. Ko qai iju votu pale pa dia ruma vavaikamuna sisa.

Na Leqa pa Toa Gagala

35 Totonai sa nongoria i Jisu sa qai tei iju votu pale tu sisa, poni sa nyaqoa sisa ko sa nanasia, &lt;&lt;Ai sa vei, qu vasosotoa tugu ao sa na Tuna na Tinoni?&gt;&gt; saunia.

36 Poni sa oe sa na tinoni isa, pira sau, &lt;&lt;Bangara, mu ule vanisiu i sei sa na tinoni isa, ko ma vasosotoa!&gt;&gt; sau.

37 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Qu tei batia tu ao sisa, ko isa tugu sa sa korapa parangigo kopira,&gt;&gt; sau.

38 Poni sa paranga, &lt;&lt;Bangara, qa vasosoto sara kopira!&gt;&gt; sau, beto sa kokopo sori tutungu gore pa moena i Jisu.

39 Poni pira sau si Jisu, &lt;&lt;Ara sa qa lame ko mana vaipitu pipikata pa kasia gusu api, ko ira na leqa sa mai babata goto ira na babatadi sa mai leqa,&gt;&gt; sau.

40 Kaki ira na Parese qai somana suvere tavitia isa ketakoi sa qai nongoria sinara sa paranga vei isa, ko qai nanasa laoa, &lt;&lt;Ko agei ba qe leqa qugunigei ao?&gt;&gt; qarigu.

41 Poni pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Vei bu leqa sa bi kepore miu sela, ba kopira qu paranga sa na babatamei sagei qugu, ko sa vei sa sa korapa koleona tugu na miu sela sagou,&gt;&gt; sau si Jisu.

10

Na Vavakato Vavapadana na Godo Sipi

1 Sa paranga i Jisu, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: na tinoni sake tome vei pa atakamanana na toba sipi, goto sa kesa goboro vei tu pa goto ia, sa na tinoni ikikona beto na tinoni raja ikikona sisa. 2 Ba na tinoni sa tome vei pa atakamanana na toba sa na sepati tadira na sipi sisa. 3 Na tinoni kopu sa sa revanga vania na atakamana sisa. Ira na godo sipi qai nongoro gigilai na ovovelena beto sa gigalaria na okoto isongodi sira na ona sipi, ko sa toni votuniria. 4 Pa liguna sa toni vavoturia, poni sa rerege pa moedi ira na sipi sisa beto ira sa qai tutia sisa, ura qai tei nongoro gigilai tu ira sa na ovovelena sisa. 5 Ira sa maike isongo tuti goboria mule sa kai goto tinoni. Kode mai ukunia tu sisa, ura qaike nongoro gigilai ira sa na ovovelena na goto tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.

6 Ko api sa na vavakato vavapada sa vavakato vaniria i Jisu, ba qaike vagigilai tu ira sa na ginuana.

I Jisu sa na Sepati Jongana

7 Poni pira sau mule si Jisu, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: ara sa na atakamana tadira na sipi. 8 Ira doru qai valigusiu ara ko qai lao momoe sa na tinoni ikikodi beto na tinoni raja ikikona, ba na sipi qaike nongororia sira. 9 Ara sa na atakamana. Isa sa lame tome vei taqu sa mina tavasare; mina tome na votu riu nyaqogana buburu gagani. 10 Na tinoni ikikona sa sa lame ko sa iko, sa kubolo vamategana beto sa pipiaraona gu. Ba ara sa qa lame ko ira na tinoni mai boka isongia sa na toa beto ko mai isongia na toa pugelena qau.

11 Ara sa na sepati jongana. Na sepati jongana sa vaniria na sipi sa na ona toa. 12 Na tinoni sa tatabara gu beto sa roiti sa nake sepati beto sake isongoria sa na sipi, ko totonai sa batia na lamena kai vulupu poni sa uku loa paleria sa na sipi. Ko sa garataria na vulupu sira na sipi qai taloa pale beto sa adu vaqaqata laoniria doru eqa. 13 Sa uku riuona sa na tinoni sa tatabara, ura sa tatabara gu sisa ko sake roroquria sa na sipi. 14 Ara sa na sepati jongana, ko qa gigilaria sira na qua sipi beto ira na qua sipi qai gigilasiu sara. 15 Kai muqisi podeke vei na Tamaqu sa gigilasiu sara beto ara ba qa gigilai na Tamaqu, poni sa ara ba qa vaniria na sipi sa na qua toa. 16 Ba koledia mule sa kaki qua sipi qai oqoro somana kole pa toba api. Kode mana toni lameniria tugu sira, ko mai nongoria na ovovelequ ko mai vaikamu lame pa godo sipi tana kai sepati gu.

17 Na Tamaqu sa roroqusiu sara, ura qake rabeke vaivanania ara sa na qua toa, ko sa vei sa mana boka teku mulenia gu sa na qua toa. 18 Kepore sa kai tinoni sa boka ragata variunisiu na qua toa, goto qa vamalumia gu pa qua roroqu mekaqu ara sa na qua toa. Ara qa boka valaoa sa na qua toa beto ara mana boka teku mulenia sisa. Na garunu api sa qa tekunia ara tana Tamaqu,&gt;&gt; sau si Jisu.

19 Ego ko sa kai tapipikata mule sa na roqudi ira na tinoni tonai qai nongoria na paranga isa. 20 Kubodi ira sa qai paranga, &lt;&lt;Sa kolea na tomate ko sa tuturu sina! Ai sa vei ko qu nyorogua nongoria agou sa?&gt;&gt; qarigu.

21 Ba kaki sa qai paranga, &lt;&lt;Na tinoni sa kolea na tomate sa sake boka paranga vei inara! Na tomate mina boka vababatai tugu na tinoni leqana?&gt;&gt; qarigu.

Ira na Tinoni Jiu Qai Kilunia si Jisu

22 Ego pa totoso sa lomoso na eqa sa sa taroiti sa kai vaikamu qeqera na roroquna na vatabunana liguna na zelepade pa Jerusalema, 23 ko i Jisu sa kole rerege lao vei pa ia qai gigalania na Susuverena ti Solomone pa kakabarena zelepade. 24 Poni qai vaikamu vailivutainia ira na Jiu sisa, beto qai nanasia, &lt;&lt;Ai sovai vei sa muna kole varuragei agei sao? Vei na Karisito sosoto sao, sa mu lodaka vanigei gu,&gt;&gt; qarigunia.

25 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Qa tei pojanigou tu sagou, ba quke vasosoto. Ira na roiti qa roitiniria ara pa neqi tana Tamaqu sa ira tugu sa qai ululenia na veveiqu ara; 26 ba agou sa quke vasosotosiu sara, ura koko vei nake qua sipi ara sagou. 27 Na sipi taqu sa qai nongoria tugu na ovovelequ, ko ara qa gigilaria sira, beto ira ba qai gigilasiudia ko qai tutisiu sara. 28 Ara qa vaniria na toa jola ko maike isongo mate manyao, beto ko kepore kai tinoni mina ragata visu tekuria pa limaqu sira.

29 Na Tamaqu isa sa vanisiu sira sa sa lavata jolaniria doruna na sakasava, ko kepore kai tinoni mina boka ragata visu tekuria pa limana isa sira. 30 Na Tamaqu beto ko ara sa kame gu,&gt;&gt; sau si Jisu.

31 Totonai sa paranga vei inara isa sa qai kai voloso buti patu mule sira na Jiu ko mai gogonai qarigu. 32 Sa paranga laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Na kubo roiti jongadi sa vanisiu na Tamaqu sa qa tei vabatinigou tu. Ko ai ira na roiti jongadi aipira sa qu nyorogua gonanisiu ara na patu agou?&gt;&gt; sau.

33 Qai oea ira na Jiu sisa, &lt;&lt;Nake roiti jongadi ira sa qe nyorogua gonanigo na patu agei ao, goto na mua vamoroanana tu na Tamasa! Ura ao ko na tinoni gu, ba qu vatamasa mulenigo mekamu!&gt;&gt; qarigu.

34 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Na takutina pa miu Vavanau sa pira sa paranga vei na Tamasa, &lt;Ara qa paranga sa agou sa na tamasa,&gt;* sau. 35 Taqe gigilaioda gita sa na Kukuti Tabuna sa sake tamaja goboro. Ko vei na Tamasa tu mina kukuniria na tamasa sira na tinoni qai vatogai na paranga tana Tamasa, 36 poni sa ai sa vei sa agou qu jutunisiu tu qa vamoroania na Tamasa sara tonai pira qau, &lt;Ara sa na Tuna na Tamasa,&gt; qau? Ba ara tugu sa sa vile vamadisiu beto sa garunu lamenisiu pa kasia gusu. 37 Vei bake roitiniria sira na roiti tana Tamaqu sa muke pavu vasosotosiu. 38 Ba vei ba roitiniria tugu ara sira, poni vei buke vasosotosiu tugu agou sara, poni ba mu vasosotoria gu ropi sira na roiti qa roitiniria, ko mu boka gigila vatalea sa na Tamaqu sa somana tavitisiu ara, beto ara qa somana tana,&gt;&gt; sau si Jisu.

39 Totonai sau isa poni sa mai kai aru tamania mule si Jisu qarigu, ba sa mavo sulopo votu riuona tadira si Jisu.

40 Ego beto sa sa taloa ketakoi sisa, ko sa kai karovo lao mule pa kai karovona na pie Jodani, pa ia ketakoi sa vaivapaputaiso perangaina i Jone, ko sa lao suvereona ketakoi. 41 Ko kubo tinoni sa qai kamu tana, beto ko pira qarigu sira, &lt;&lt;I Jone sa kepore kai roiti vinagigila bi roitinia, ba doruna vei sa pojai i Jone na veveina na tinoni api sa sa sosoto tugu,&gt;&gt; qarigu. 42 Ko ira na kubo tinoni ketakoi sa qai vasosotoa sisa.

11

Na Matena i Lazarasi

1 Kai tinoni na suverena pa Betani sa sa mo, na isongona i Lazarasi. Pa Betani sa na gugusu ketakoi qai suvere ira Mere beto i Mata ira kau tamatasi. 2 (I Mere api sisa sa vuvania na oela umumanga jonga pa nenena na Bangara beto ko sa puqania tugu na vurunguna, ko na luluna isa si Lazarasi sa mo.) 3 Ko qai garunu laoni nongoro ira kau tamatasi rereko pira si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Bangara, doro! Isa na mua baere jonga qu roroqu vivitigia ao sa sa mo,&gt;&gt; qarigunia.

4 Totonai sa nongoronia, sa pira sau si Jisu, &lt;&lt;Na mo ina sa minake lao jutu pa mate, goto vei ko mi tavalavata sa na Tamasa, beto pa ginuana na mo isa ba mina tavalavata mutugu sa na Tuna na Tamasa,&gt;&gt; sau. 5 (Sa roroquria i Jisu sira Mere i Mata, kau tamatasi, beto na luludi i Lazarasi.) 6 Ko totonai sa nongoria i Jisu sa mo si Lazarasi, poni sa suvereona mai tu ketakoi sa kole suvere karu rane mule si Jisu. 7 Pa liguna isa beto sa paranga laoria ira na sepele sisa, &lt;&lt;Aria kopira ko ta mule sae ligu tu pa Jiudia,&gt;&gt; sau.

8 Qai parangia ira na sepele sisa, &lt;&lt;Rabi, sa oqoro sovai pa visa gu ina ba mai gonanigo na patu qarigu sira na Jiu, ko na sa mule qu nyogua mule saenia ketakoi?&gt;&gt; qarigu.

9 Poni sa oeria i Jisu, &lt;&lt;Qu gigilaimiu agou sa na rane sa tapipikata pa manogarua aoa? Ko sa vei sa na tinoni mina rerege pa rane kaberena sa minake isongo tatupe tugu, ura sa babata pa kaberena na kasia gusu api. 10 Goto vei mina rerege na bongi sisa, poni sa kode mina tatutupe sa na tinoni isa, ura kepore na ona kabere,&gt;&gt; sau.

11 Sa beto gu paranga vei inara sisa, beto pira sau mule, &lt;&lt;Na oda baere jonga i Lazarasi sa sa tei puta tu, ba mana lao ko mana vadoravia gu ara sisa,&gt;&gt; sau.

12 Poni sa pira qarigunia ira na sepele sisa, &lt;&lt;Bangara, vei mina tei puta tu sa kode mina jongaona gu sisa,&gt;&gt; qarigu. 13 (Ba isa vei na ginuana sa pojai i Jisu sa sa tei mate tu si Lazarasi, goto ira qai roroqua sa putagana gu sa saunia isa qarigu.)

14 Poni sa lodaka vaniria gu i Jisu sa na nongoro, pira sauniria, &lt;&lt;Sa tei mate tu si Lazarasi, 15 ba ura pa ginuguamiu agou sa qa qera sa ara qake suvere tavitia sisa, ko mu vasosoto sagou. Ko aria ko ta lao tana kopira,&gt;&gt; sau.

16 Poni sa pira sauniria kaki sepele tavitina si Tomasi, isa qai vakukunia Patavivi, &lt;&lt;Ego, ariagada ko gita doru ta tutia tu, ko ta mate tavitia isa!&gt;&gt; sau.

I Jisu sa na Turumule beto na Toa

17 Ego totonai sa kamu pa Betani si Jisu sa sa tei jola tu ka made ranena sa tagolomo si Lazarasi. 18 Na gusu pa Betani sa tata kue kilomita gu na souna pa Jerusalema, 19 ko kubodi sira pa Jiudia qai vaikamu suvere vamanotoria sira Mata i Mere pa mate tana luludi.

20 Ego ko totonai sa nongoronia i Mata sa korapa lalameona si Jisu, poni sa sa votu lao gogosoria, goto i Mere sa suvereona tu pa ruma. 21 Poni i Mata pira saunia si Jisu, &lt;&lt;Bangara, vei bu suveremua ao lani, sa bike mate sa na luluqu marene! 22 Ba kopira ba qa gigilaiqua sa na sa isa muna tepai tana Tamasa poni na Tamasa kode vanigo gu sao,&gt;&gt; sau.

23 Sa paranga laoa i Jisu sisa, &lt;&lt;Kode mina turu mule gu sa na lulumu marene,&gt;&gt; saunia.

24 Poni oe lao si Mata, &lt;&lt;Qa gigilaiqua sa kode mina turu mule pa rane turumule pa rane liligu sisa,&gt;&gt; sau.

25 Poni pira saunia i Jisu sisa, &lt;&lt;Ara sa na turumule beto na toa. Isa mina vasosotosiu ara sa mina mate tugu, ba kode mina toa; 26 beto isa sa korapa toa ba sa vasosotosiu ara sa mineke isongo mate kamua na kamua. Ai vei, qu vasosotoa tugu ao sa api?&gt;&gt; sau si Jisu.

27 Poni sa oe lao si Mata, &lt;&lt;E, Bangara, ara qa tei vasosotoa tu sa ao tugu sa na Karisito, na Tuna na Tamasa, isa sa korapa lalameona pa kasia gusu qarigunia,&gt;&gt; sau.

I Jisu sa Lukana

28 Pa liguna sa paranga vei inara, poni sa sa mule lao pa ruma si Mata ko sa mavo kuku golomia sa na tasina i Mere ko sa vavakato vania, pira sau, &lt;&lt;Na Tinoni vaivagigalai sa sa tei korapa tu poni, ko sa nanasanigo tugu sao,&gt;&gt; saunia. 29 Ko isa tugu sa nongoro si Mere, sa sa gasa turu ko sa lao gosoria sisa. 30 (Sa oqoro bola kamu pa gusu si Jisu, goto sa korapa tu ketakoi sa lao parangania i Mata.) 31 Ko ira na tinoni qai kole suvere vamanotia i Mere pa leo ruma sa qai tuti votu totonai qai batia na sisiqarai votu riuna i Mere. Qai roroqua ira sa palu mina lao lukana pa bevi ketakoi qai golomonia i Lazarasi basa sa qarigu.

32 Ego sa lao kamu ketakoi sa korapa suvere i Jisu si Mere, ko isa tugu sa batia si Jisu poni sa sa todongo pa nenena i Jisu, beto sa paranga, &lt;&lt;Bangara, vei bu suveremua ao lani, sa bike mate sa na luluqu marene!&gt;&gt; sau.

33 Totonai sa batia i Jisu na kekebona isa beto ko ira na tinoni Jiu qai tutia isa ba qai lukana tugu, poni sa sa tadungana na mamata na bulona sisa. 34 Beto sa nanasaria i Jisu sira, &lt;&lt;Pai qu vapaenia agou sa na kokobuna i Lazarasi?&gt;&gt; sau.

Qai oe lao sira, &lt;&lt;Bangara, mei lame ko mu dogoria,&gt;&gt; qarigu.

35 Sa lukana si Jisu. 36 Poni qai paranga sira na tinoni Jiu, &lt;&lt;Doro! Sa koi vei roroqu vivitigia isa si Lazarasi!&gt;&gt; qarigu.

37 Ba kaki ira sa qai paranga, pira qarigu, &lt;&lt;Na tinoni leqana tu ba sa vababatai, ko bi boka gu vasarea isa pa mate si Lazarasi!&gt;&gt; qarigu.

Sa Tavatoa Mule si Lazarasi

38 Ego ko sa kai vasaenga tadungana mule pa bulona si Jisu beto sa sa lao pa bevi. (Ko na bevi isa sa qai pateinia kai patu na mangana.) 39 Sa garunuria i Jisu sira, &lt;&lt;Mu varijo pale sa na patu,&gt;&gt; sauniria.

Poni sa paranga si Mata, isa na luluna na tinoni sa mate, &lt;&lt;Koi Bangara, sa tei nyabo umanga kare tu. Kopira sa tei ka made ranena tu sina!&gt;&gt; sau.

40 Sa parangia i Jisu aza, &lt;&lt;Ai vei, qa oqoro tu pojanigo ara sa vei muna vasosoto poni sa kode muna batia ao sa na neqi lavatana tana Tamasa?&gt;&gt; sau.

41 Poni sa qai varijo pale ira sa na patu. Beto sa enga sae pa noka si Jisu beto sa paranga, &lt;&lt;Tamaqu, qa paranga jongana sara tamu, ura qu nongorosiu ara sao. 42 Qa gigilaiqua sa qu nongorosiu tugu doru totoso, ba koko vei gu ira na tinoni pira qai korapa sa qa korapa paranga vei pira, ko mai vasosotoa sa ao tugu qu garunusiu sara,&gt;&gt; sau.

43 Pa liguna sa beto paranga vei isa, poni sa kuku viva, &lt;&lt;Lazarasi, mu votu lame!&gt;&gt; sau. 44 Poni sa turu votu lame si Lazarasi, na limana na nenena sa qai korapa tugu taudenia poko, beto sa taude livutuni poko tugu sa na isumatana.

Sa paranga laoria i Jisu sira, &lt;&lt;Mu ruvatia ko mi boka riuona,&gt;&gt; sau.

Na Kukiti Vamatena i Jisu

(Matiu 26.1-5; Maka 14.1-2; Luke 22.1-2)

45 Ego ko na kubodi ira na tinoni Jiu, ira qai kamu bolai i Mere, sa qai dogoria sisa sa roitinia i Jisu, ko qai vasosotoa sisa. 46 Goto kaki ira sa qai mule tu vavakato vaniria sira na Parese ko qai ule vaniria sisa vei sa roitinia i Jisu. 47 Poni qai toqo tavitiria ira na kauniseli sira na Parese na kuta iama, ko pira qarigu sira, &lt;&lt;Na sa sa tana roitinia gita? Ura na tinoni api sa sa korapa roitiniria kubo roiti vinagigila! 48 Vei tana loa pale ko mina roiti totokai vei tugu inara sisa, sa kode doru tinoni mai vasosotoa sisa, ko mai lame ira pa Romu ko mai jegaria sa na oda ia beto na bubutu,&gt;&gt; qarigu.

49 Ba kame ira, na isongona i Kaiapasi isa na kuta iama lavata pa aoro isa, sa pira sauniria, &lt;&lt;Kepore kai sa bu gigilai sagou! 50 Quke gigilai tu agou sa sa jongana jola sa kai tinoni mina mate vaniria sira na tinoni doruna, ko mike tapiara sa na puku tinoni doruna?&gt;&gt; sauniria. 51 (Ba na paranga sa poja votunia isa sa sa sake votu lame pa ona roroqu mekana, goto isa sa na kuta iama lavata pa aoro isa ko sa ulule votunia isa sa i Jisu sa mina mate vaniria sira na puku tinoni Jiu sau. 52 Ba nake ira gu na puku tinoni Jiu mekadi sa mina mate vaniria, goto vei ko mai tateku vaikamu pa kai puku tinoni sira doru tinoni tana Tamasa qai nyanyala lao tinganai vei eqa.) 53 Ego ko sa podalai pa rane isa sa qai kukitinia ko mai vamatea qarigunia ira na tinoni mamata tadira na tinoni Jiu si Jisu.

54 Ko sa vei inara sa sake rerege vakakabere sisa pa ona rererege pa Jiudia, goto sa loai sa na ia isa ko sa laona tu pa kai ia tata pa qega pa kai pikata gugusu na isongona pa Iparemi, ko ketakoi sa suvere tavitiria sira na ona sepele.

55 Ego sa tata sa na totoso vavolo Alokata tadira na Jiu ko qai okoto taloloa pa dia gugugusu sira na tinoni ko qai sae pa Jerusalema, ko mai riu tavulasa totonai sa oqoro kamu na vavolo isa qarigu. 56 Ko qai kole nyaqoa ira si Jisu beto qai kole vavainanasa totonai qai vaikamu pa kakabarena zelepade, pira qarigu, &lt;&lt;Na sa sa qu roroqua agou? Quke rorovea agou mina kamu tugu beka somana pa vavolo sisa?&gt;&gt; qarigu. 57 (Qai tei vatoqoa tu ira na kuta iama beto ko ira na Parese sa na garunu, ko ira na tinoni mai batia ketakoi sa korapa suvere vei si Jisu sa mai ulenia ko mina taaru tamana sisa qarigu.)

12

I Jisu sa Talumu pa Betani

(Matiu 26.6-13; Maka 14.3-9)

1 Ego ko ka vonomo rane sa kole beto mina kamua sa na rane vavolo Alokata, poni sa sa lao pa Betani si Jisu, pa gugusu sa susuvere i Lazarasi, isa na tinoni sa vaturu mulea pa mate. 2 Ko ketakoi sa qai roiti vania kai tetekuna si Jisu. I Mata sa sa somana vatanania sa na tetekuna isa, beto ko i Lazarasi tugu sa kame ira qai somana teteku tavitia i Jisu pa tevolo. 3 Ego ko totonai sa sa pogoso lamenia i Mere sa kai bogu oela ikete* beto umumanga jongana jola sa taroiti pa kai gou nadi ko sa sae jola na vaina. Sa tekua isa sa na oela isa ko sa vuvania pa nenena i Jisu beto sa sa puqa vapidilinia na vurunguna. Ko na givorona na umanga jongana na oela api sa sa pugelia na ruma.

4 Poni sa kame ira na sepele tai Jisu, i Jiudasi Isikarioti (isa na tinoni kode mina gabala kanai i Jisu), sa pira sau, 5 &lt;&lt;Ai sa vei ko sake tavavainia sa na oela api? Bi boka tatekuni kue gogoto poata siliva ko bi tokaniria ira na tinoni vaivasevidi sa na oela api!&gt;&gt; sau. 6 (Ba sa paranga vei inara si Jiudasi nake vei ko sa roroquria ira na tinoni vavaivasevidi sa, goto na tinoni ikikona sisa. Na baiki poata sa isa sa popogosia, ko koledia na totoso sa mamavo rarau golomona poata.)

7 Poni sa pira sau si Jisu, &lt;&lt;Mu loai, tari tu! Muke kotia ko mi tutini ona roroqu sisa sa vatanania na ranena mana tagolomo ara. 8 Ura ira na tinoni vaivasevidi sa kode munake beto isongoria agou, goto ara sa kode munake isongosiu lalaomiu agou,&gt;&gt; sauniria.

Ira na Tinoni Mamata qai Kukitinia i Lazarasi

9 Ego ko qai nongoronia ira kai minete tinoni lavata si Jisu sa korapa ketakoi qarigu, poni sa nake i Jisu gu mekana sa qai laonia, goto vei ko mai dogoria tugu vei si Lazarasi, isa sa vaturu mulea pa mate i Jisu qarigu. 10 Ko ira na kuta iama sa qai kukitinia ko mai vamatea tugu vei si Lazarasi qarigu, 11 ura pa ginuana isa ira soku tinoni Jiu sa qai taloadia ko qai vasosotoa si Jisu.

I Jisu sa Tavabangara pa Jerusalema

(Matiu 21.1-11; Maka 11.1-11; Luke 19.28-40)

12 Ego ko sa rane ligu neqa, poni sa qai nongoronia ira na minete tinoni qai vaikamu pa vavolo Alokata sa i Jisu sa korapa tome lalameona pa Jerusalema qarigu. 13 Poni sa qai kaele tekuria na kaedi na gou pamu ko qai votu lao gogosoria sisa ko qai kuku vevela, pira qarigu,

&lt;&lt;Aroia!

Sa tamana sisa sa lame

pa isongona na Bangara,

na Bangara pa Izireli!&gt;&gt;* qarigu.

14 Sa tekua i Jisu sa kai dongiki ko sa koia, ko sa gore votu sisa vei sa takuti pa Kukuti Tabuna, pira sau,

15 &lt;&lt;Muke matagutu,

ao na gugusu pa Zaione!

Dotu! Na mua Bangara

sa korapa lame ina!

Sa koi pa kai tuni dongiki sisa,&gt;&gt;* sau.

16 (Ira na sakasava aipira sa perangaina sa qaike gigilai na ginuana ira nona sepele, goto tonai sa tei taovulu sae tu si Jisu sa beto qai soni roroqu kamua ira sa na veveina gu isa sa na kukuti aipira beto ko na sakasava aipira sa qai roiti laoniria ira tana.)

17 Ko ira na tinoni qai somana batia si Jisu tonai sa kuku votunia pa bevi ko sa vaturu mulea pa mate si Lazarasi sa qai kole ululenia sa na veveina isa. 18 Ko sa vei sa ira na minete tinoni qai lame gosoria sisa, ura qai tei nongoronia tu ira sa na roiti vinagigila sa roitinia isa. 19 Ko qai kole vavaiparanga mekadi sira na Parese, pira qarigu, &lt;&lt;Taqe batia sa kopira? Kepore kai sa taqe bokai sa gita! Doro! Na kasia gusu doruna sa kopira sa qai tutiadia isa,&gt;&gt; qarigu.

Ira Kaki Tinoni Qiriki qai Nyaqoa i Jisu

20 Ego kaki ira na tinoni Qiriki sa qai somana sae vatarasae pa totoso vavolo Alokata. 21 Ko ira sa qai lao ti Pilipi (isa sa kai tinoni pa Betiseda pa Qalili), ko pira qarigunia, &lt;&lt;Bangara, agei sa qe nyorogua dogoria i Jisu,&gt;&gt; qarigunia.

22 Poni sa lao si Pilipi ko sa pojania si Aduru, ko ira karu qai mekarai lao pojania si Jisu.

23 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Sa tei kamu tu sa na totoso ko mina tavalavata sa na Tuna na Tinoni. 24 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: vei minake tavavuvusu mai pa peso ko mina mate mai tu sa na kiko vuiti, poni sa kode mina kole gu koleona sisa. Goto vei mina mate mai tu sisa, poni sa kode mina vua vasoku sisa. 25 Na tinoni sa roqua nona toa sa kode mina saivia tugu sisa, ba na tinoni sake rabekia nona toa pa kasia gusu api poni sa isa sa kode kopunia nona toa ko mina kamua na toa jola. 26 Isa sa nabulunisiu ara sa mi tutisiu, ko ketakoi mana suvere ara sa na qua nabulu ba mi suvere tugu. Isa sa nabulunisiu ara sa na Tamaqu tu mina valavatia sisa,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Tuna na Tinoni Mina Tavamate

27 Beto pira sau mule si Jisu, &lt;&lt;Kopira na buloqu ara sa sa mamata taduanga, ko na sa managu sara? &lt;Tamaqu, mu vasaresiu pa totoso api,&gt; managu? Ba isa tugu sa na ginuana qa lamenia ara, ko mana gosoria tugu ara sa na totoso vitigi api. 28 Tamaqu, mu valavatia nisongomu!&gt;&gt; sau si Jisu.

Poni sa lagere vei pa noka sa kai ovovele, pira sau, &lt;&lt;Qa tei valavatia tugu ara sisa, ko mana kai valavatia mutugu,&gt;&gt; sau.

29 Poni sa ira na minete tinoni qai korapa turu ketakoi ko qai nongoria na ovovele sa qai paranga, &lt;&lt;Koi, na paka oka!&gt;&gt; qarigu. Goto ira kaki pira qarigu, &lt;&lt;Dai, kai mateana sa parangia sina!&gt;&gt; qarigu.

30 Poni sa oeria i Jisu sira, pira sau, &lt;&lt;Nake pa ginuaqu ara sa sa lame sa na ovovele api, goto pa ginuguamiu tu agou. 31 Kopira sa na totoso tapitu tana kasia gusu api, ko kopira mina taadu votu sa na bangarana na kasia gusu api. 32 Tonai mana taovulu sae vaiolo pa kasia gusu sara, sa kode mana vatata lameria ara taqu sira doru tinoni,&gt;&gt; sau. 33 (Tonai sa paranga vei inara isa, poni sa ulenia isa sa na soana vei beto mina mate isa.)

34 Poni qai oe laoa ira na minete tinoni sisa, &lt;&lt;Agei qe nongoronia pa Vavanau sa na Karisito mina toa kamua na kamua. Ko ai sa vei sa kode mina taovulu sae vaiolo sa na Tuna na Tinoni qugu tu sao? I sei tu sa na Tuna na Tinoni api?&gt;&gt; qarigu.

35 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Iapeki totoso mule mina kole tamugou sa na kabere. Mu rerege tonai qu korapa isongia na kabere, ko na rodomo mike udegou. Ura na tinoni sa rerege pa rodomo sa sake gigilai ketakoi sa lao vei sisa. 36 Ko tonai qu korapa isongia sa na kabere sa mu vasosotoa sa na kabere, ko mu vei na tinoni sa suvere pa kabere,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ira na Jiu Qaike Vasosotoa si Jisu

Ego pa liguna sa paranga vei inara, poni sa sa taloa riu suvere vapaeona si Jisu. 37 Sa tei roitiniria tugu i Jisu pa moedi ira doru sira na roiti vinagigila aipira, ba qaike vasosotoa ira sisa. 38 Ko na kokorotai ti Aisea na tinoni kokorotai sa sa gore votu gu sisa pira saunia,

&lt;&lt;Bangara, i sei sa vasosotoa

na mei vavakato?

Beto ti sei mina tadogoro

sa na neqi tana Bangara?&gt;&gt;* sau.

39 Ko vei beto qaike boka vasosoto sa isa tugu vei sa pojai mule tugu i Aisea, pira sau,

40 &lt;&lt;Sa tavaleqa na matadi

beto sa patei na bulodi,

ko na matadi qaike boka dodogoro

beto na bulodi qaike vakoinonoa kai sa

ko qaike boka gabala mule lame taqu,

goto bai vei ira sa ba salanaria ara sira,&gt;&gt;* sau.

41 Aipira sa sa pojaria i Aisea ura sa batia na vinalavata tana Karisito ko sa vei sa sa vavakatonia na veveina isa.

42 Koledia tugu sira sokudi na tinoni mamata qai vasosotoa isa ba qaike ule votunia na dia vinasosoto, ura qai matagutuniria ira na Parese kita mai taiju pale pa ruma vavaikamuna qarigu. 43 Ura qai nyoroguania ira sa na vinalavata tadira na tinoni jolania na vinalavata tana Tamasa.

Na Paranga ti Jisu sa Vaipitu

44 Ego beto sa vevela votu si Jisu, pira sau, &lt;&lt;Isa sa vasosotosiu ara sa nake ara gu sa sa vasosotosiu isa, goto isa tugu sa garunusiu vei ara. 45 Beto ko isa sa batisiu ara, sa sa batia tugu sisa sa garunusiu ara. 46 Qa tei lame vei tu na kabere tana kasia gusu sara, ko ira doru qai vasosotosiu ara sa maike suvere pa rodomo. 47 Na tinoni sa nongororia na qua paranga ba sake kopuniria, poni sa nake ara qa pitua sisa. Ura ara qake lame ko ma pitua na kasia gusu qau, goto qa lame ko ma aloa tu na kasia gusu qau. 48 Isa sa dainisiuona ara beto sake teku vakataparia na qua paranga, sa sa koleona sisa mina pitua isa. Na paranga qa tei pojai tu ara sa isa tugu sa mina pitua pa rane liligu sa na tinoni isa. 49 Ura ara sa qake vavakato pa qua neqi mekaqu, goto isa tu na Tamaqu tu sa garunusiu sa isa tu sa vanisiu na garunu ko na sa mana pojai beto na sa mana vavakatonia. 50 Ko qa gigilaiqua ara sa na garunu tana sa na toa jola. Ko ira na sakasava qa vavakatoniria ara, sa isa tugu sa vavakato veini vanisiu na Tamaqu poni sa isa tugu qa vavakato veini vanigou sagou,&gt;&gt; sau si Jisu.

13

I Jisu sa Loqaria na Nenedi ira na Sepele

1 Ego sa kamua gu sa na rane bebetona beto mina kamua sa na rane vavolo Alokata, ko sa gigilai i Jisu sa na aoa tana sa kamua ko mina loai isa sa na kasia gusu api ko mina mule lao sa tana Tamana. Sa tei kole tu roroqu vivitigiria isa sira doru ona tinoni pa kasia gusu qai vasosotoa, ko sa roroquria tugu tinganai sa kamua na vinabetona.

2 Ego qai vaikamu ko qai mekarai teteku sira Jisu beto ira nona sepele. Ba na bangaradi na tomate sa tei vavuvusia tu pa bulona i Jiudasi, na tuna i Saimone Isikarioti, sa na roroqu ko isa sa mina gabala kanai si Jisu sau. 3 Ko sa gigilaiona i Jisu sa na Tamana sa tei vani vaokoto betonia tu isa sa na neqi ko mina roitiniria doru kai sa, beto ko sa gigilaiona isa sa isa sa na koko lame veina tana Tamasa beto ko sa korapa mule lao tana Tamasa. 4 Ko sa turu pa totoso teteku sisa, sa vagorea sa nona koti, beto sa pilunia pa sisikirina sa kai pupuqana. 5 Beto sa vuva laonia pa kai jagi sa kaki pie beto sa podalai vuva tariniria ko sa loqaria sa na nenedi ira nona sepele beto sa puqa vapidiliniria tugu na pupuqana sa pilunia pa sisikirina.

6 Tonai sa lame kamu ti Saimone Pita, poni sa paranga i Pita, &lt;&lt;Koi, Bangara, ao muna loqaria tugu sa na nenequ ara?&gt;&gt; sau.

7 Poni sa oe i Jisu, pira saunia, &lt;&lt;Isa qa korapa roitinia ara sa ao quke gigilai na ginuana kopira, ba pa liligu tu kode muna gigilai na ginuana,&gt;&gt; sau.

8 Poni sa paranga i Pita, &lt;&lt;Uu! Ara munake isongo loqaria tugu sa na nenequ!&gt;&gt; sau.

Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Vei manake loqago ara sao, poni sa kepore na iamu taqu sao,&gt;&gt; sau.

9 Sa paranga si Saimone Pita, &lt;&lt;Bangara, ego vei sa nake nenequ gu mekana, goto ira na limaqu beto na batuqu tugu vei ropi!&gt;&gt; sau.

10 Poni sa parangia i Jisu aza, &lt;&lt;Na tinoni sa tei ogono tu sa sa tei lioso tu ko kepore laona mina ogono ligu, goto na nenena gu sa mina loqaria. Agou doru sa na liosomiu, goto kame gu sa sake lioso,&gt;&gt; sau. 11 (Ura i Jisu sa tei gigilaiona tu sa na tinoni kode mina gabala kanai isa, ko sa vei sa pira sau, &lt;&lt;Kame gu sa sake lioso,&gt;&gt; sau.)

12 Ego ko pa liguna sa loqa betoria isa sa na nenedi ira poni sa vasae ligua sa nona koti beto sa toqo ligu pa ona totoqona, beto sa nanasaria, &lt;&lt;Ai vei qu gigilai tu na ginuana sa isa qa koni roitinia tamugou ara? 13 Agou qu kukunisiu na &lt;Tinoni vaivagigalai&gt; beto na &lt;Bangara&gt; sara, ko qu sotomiu tugu sa tonai qu gigala veinisiu isa, ura isa tugu sara. 14 Ko vei ara, na miu Bangara beto na Tinoni vaivagigalai, sa qa koni loqaria gu sa na nenemiu, poni sa sa pada vivitigi gu sa agou mu vailoqa lao lameniria na nenemiu. 15 Kai dodoro tutina sa qa koni vabatinigou agou, ko isa tugu qa roiti veini vanigou ara, poni sa agou ba mu roitinia tugu. 16 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: na pinausu sa sake poreveveina jolania na ona bangara, beto na tinoni pogoso nongoro sa sake poreveveina jolania isa sa garunia sisa. 17 Qu tei gigilai tu agou sa na sakasa aipira, ko muna tamana sagou vei muna roitiniria sira!

18 Nake veveimiu agou doru sa qa korapa pojai ara. Ara qa gigilariaqua sa na uana tadira qa vileria. Ba mina gore votu tugu sisa na paranga pa Kukuti Tabuna, isa pira sau, &lt;Isa sa somana nyapulu tavitinisiu na gaqu bereti sa sa taka ligunisiu na kikijulu nenena,&gt;* sau. 19 Kopira qa korapa ule momoe vanigou ara sa aipira tonai qai oqoro gore votu, ko tonai mina gore votu poni sa muna vasosotoa sa ara sa isa. 20 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa sa vakamua sa kai tinoni qa garunia ara sa sa vakamusiu tugu sara, beto ko isa sa vakamusiu ara sa sa vakamua tugu sisa sa garunusiu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu sa Korotonia sa Kode Mina Taqoqora sisa

(Matiu 26.20-25; Maka 14.17-21; Luke 22.21-23)

21 Ego pa liguna sa pojaria na sakasa aipira, sa sa mamata takulanga na bulona si Jisu ko sa ulule gu sisa, pira sau, &lt;&lt;Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: kame agou sa mina gabala kanasiu ara,&gt;&gt; sau.

22 Poni qai kole vaidoro mekadi sira na sepele, qai kole rurania si sei beka sa saunia isa qarigu. 23 Kame ira na sepele, isa sa sa roroqu vivitigia i Jisu, sa sa totoravusu pa raraqona i Jisu. 24 Ego ko sa ebo saea i Saimone Pita sisa, beto pira saunia, &lt;&lt;Mu nanasia moko, i sei sa qu pojai ao, mugunia moko,&gt;&gt; sau.

25 Poni sa paranga sisa na sepele sa totoravusia na raraqona i Jisu, pira sau, &lt;&lt;Bangara, i sei sa qugunia ao?&gt;&gt; sau.

26 Poni sa oe lao si Jisu, &lt;&lt;Isa na tinoni mana loqai na kipa bereti ko mana vania ara, sa isa sisa,&gt;&gt; sau. Beto sa tekua sa na kipa bereti, ko sa loqai, beto sa vania si Jiudasi, na tuna i Saimone Isikarioti. 27 Ko isa tugu sa tekua i Jiudasi sa na bereti, sa sa tomea gu i Setani sisa. Poni sa paranga lao ti Jiudasi si Jisu, &lt;&lt;Isa mu roitinia qugu, sa mu sisiqarai roitinia gu!&gt;&gt; saunia.

28 Ba kepore tugu kame ira qai korapa teteku tavitia i Jisu bai gigilai sa na ginuana sa paranga vei inara i Jisu tana. 29 I Jiudasi sa kokopunia sa na baiki poata, ko ira kaki sepele sa qai rorovea sa palu i Jisu sa garunia sisa ko mi lao vairia kaki besa mai tekuria pa totoso vavolo Alokata beka, babi na ianiria beka ira na tinoni vavaivasevidi beka qarigu.

30 Ego ko isa tugu sa tekua i Jiudasi sa na kipa bereti, sa sa votu riu gu. (Ko na bongi sa totonai.)

Na Garunu Koregana

31 Ego ko pa liguna sa taloa riu si Jiudasi, sa pira sau si Jisu, &lt;&lt;Kopira sa tavalavata sa na Tuna na Tinoni, beto ko sa tavalavata tana sa na Tamasa. 32 Ko na vinalavata tana Tamasa sa sa tei tabata tu tana, ko sa vei sa na Tamasa ba mina valavatia mekana sisa, ko nake sovaina beto mina valavatia gu na Tamasa sisa. 33 Ka visa qua koburu, nake sovaina mana kole suvere tavitigou ara sagou. Kode muna nyaqosiu, ba isa tugu vei qa tei pojaniria tu ira na Jiu sa ma pojanigou mule sagou: ketakoi qa korapa lao ara sa agou munake boka lao. 34 Kai garunu koregana sa ma vanigou agou: mu mekarai vairoqu. Isa tugu qa roqu veinigou agou ara, sa agou ba mu mekarai vairoqu vei tugu mekamiu. 35 Vei muna mekarai vairoqu agou, sa beto mai gigilai ira doru tinoni sa agou sa na qua sepele ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Sa Korotonia i Jisu sa i Pita mina Kilu Palenia sisa

(Matiu 26.31-35; Maka 14.27-31; Luke 22.31-34)

36 Ego sa paranga lao tana si Saimone Pita, &lt;&lt;Bangara, pai muna lao sao?&gt;&gt; sau.

Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Ketakoi qa korapa lao vei ara sa agou munake boka tutisiu kopira, ba liligu tu kode muna tutisiu,&gt;&gt; sau.

37 Sa oe lao si Pita, &lt;&lt;Bangara, ai sa vei ko manake boka tutigo tu kopira? Ara sa mana mate vanigo sao!&gt;&gt; sau.

38 Poni sa oe lao si Jisu, &lt;&lt;Ao sa muna mate vanisiu ara qugu? Sosoto pa sosoto ma pojanigo ara sao: mina oqoro piranga na kokorako sa ao muna tei kilu palenisiu tu kue totoso ara sao,&gt;&gt; sau si Jisu.

14

I Jisu Sa Na Soana, Na Sosoto Beto Na Toa

1 Pira sau si Jisu, Muke vatakulangaria na bulomiu agou. Mu vasosotoa na Tamasa beto mu vasosotosiu sara. 2 Pa ruma tana Tamaqu sa soku jola sira na ia susuverena. Vei bike sosoto sa bake pojanigou na veveina ara sapi, goto ara sa kopira sa ma lao vatana vanigou kai ia sagou. 3 Ko pa liguna tu mana lao vatana vanigou sa kai ia isa, sa beto mana mule lame ko mana toni laonigou ketakoi qa suvere, ko ketakoi qa suvere ara sa agou ba muna suvere tugu. 4 Ko ketakoi qa korapa lao vei ara sa qu gigilaimiu na soana laona, sau si Jisu.

5 Poni sa paranga lao tana si Tomasi, Bangara, qeke gigilai agei sa na ia ketakoi qu korapa lao ao. Ko ai mene vei mene gigilai agei sa na soana laona ketakoi? sau.

6 Poni sa oea i Jisu sisa, Ara sa na soana beto na sosoto beto na toa. Kepore sa kai tinoni mina lao tana Tamaqu vei minake lame vei taqu. 7 Vei muna gigilasiu sara, sa kode muna gigilai sa na Tamaqu. Ko podalai kopira sa qu gigilai sisa beto qu batia sisa, sau.

8 Sa paranga lao tana si Pilipi, Bangara, mu vabatinigei na Tamamu, beto sa mina kamua gu sa na padamei agei, sau.

9 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Na beko tei totoso kakasana tu qa suvere tavitigou ara sagou, ba qu oqoro tu gigilasiu ara sao, uve Pilipi? Isa sa batisiu ara, sa sa tei batia tugu sa na Tamaqu. Ko ai sa vei sa qu paranga tu sao, &lt;Mu vabatinigei na Tamamu,&gt; qugu? 10 Quke gigilai tu ao Pilipi sa ara sa qa somana tana Tamaqu beto na Tamaqu sa somana taqu? Na paranga qa pojanigou ara sa nake koko veidi taqu mekaqu gu, goto na Tamasa tu sa togasa taqu sa roitinia nona roiti. 11 Mu vasosotoa gu agou sa ara qa somana tana Tamaqu beto na Tamaqu sa somana taqu. Ba vei munake vasosotoa na qua paranga, poni sa mu vasosotoa tonai qu batiria ira na roiti aipira. 12 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa sa vasosotosiu ara sa ira na roiti qa roitiniria ara sa mina roitiniria, beto ko mina lavata jolaniria na roiti aipira sa mina roitiniria isa, ura ara sa qa korapa lao tana Tamaqu. 13 Beto ko isa muna tepai pa isongoqu ara sa isa tugu sa mana roitinia, ko na Tamaqu mi tavalavata tana Tuna. 14 Doru kai sa muna tepai taqu, sa ara mana roiti vanigou,&gt;&gt; sau si Jisu.

Mu Vairoqu Beto Mu Vatabe

15 Beto pira sau si Jisu, &lt;&lt;Vei muna roroqusiu ara sagou, poni sa muna kopuniria na qua garunu. 16 Beto ko mana tepai ara sa na Tamaqu ko mina vanigou kai vaitokai, ko isa sa mina suvere tavitigou kamua na kamua. 17 Ko isa sa na Gagala sa kolea na sosoto. Na kasia gusu sake boka isongia sisa, ura sake batia beto sake gigilai sisa. Goto agou sa qu gigilaimiu sisa, ura isa sa suvere tavitigou beto kode mina somana tamugou.

18 Kode maneke loa vanyanyata veinigou ira kepore tinadi na tamadi ara sagou, goto kode mana mule lame kamugou tu. 19 Kai iqo totoso mule beto na kasia gusu sa minake bati ligusiu sara, goto agou kode muna batisiu sara, beto ko ara na toaqu ko agou ba muna toa tugu vei. 20 Na ranena isa sa agou muna gigilai sa ara qa kole somana tana Tamaqu beto agou qu kole somana taqu, beto ara qa kole somana tamugou.

21 Isa sa isongoria na qua garunu beto sa tutiria, sa isa sa roroqusiu ara sisa. Ko na Tamaqu mina roroqua sisa sa roroqusiu ara, beto ko ara ba mana roroqua sisa beto mana vatadogoronisiu mekaqu tana,&gt;&gt; sau si Jisu.

22 Sa paranga si Jiudasi (nake i Jiudasi Isikarioti sa), &lt;&lt;Bangara, ko ai sa vei sa tamigei gu muna vatadogoronigo mekamu sao, goto nake tana kasia gusu?&gt;&gt; sau.

23 Poni sa oea i Jisu aza, pira saunia, &lt;&lt;Isa na tinoni sa roroqusiu ara, sa sa kopuniria na qua paranga, beto ko na Tamaqu mina roroqua sisa beto agei karu mene lame tana ko mene roitinia na mei ia susuverena tana. 24 Isa sake roroqusiu ara, sa sake kopuniria na qua paranga. Beto na paranga qu nongororia qa pojaria ara sa nake taqu, goto na ona tu na Tamaqu isa sa garunusiu ara.

25 Ira na sakasava aipira sa qa tei pojanigou tu ara totonai qa korapa suvere tavitigou. 26 Ba na vaitokai tu, na Gagala Tabuna, isa na Tamaqu mina garunu lagerenia pa isongoqu ara, sa mina vagigalainigou doru sakasava beto mina varoroqu kamunigou sira doru sakasava qa ule vanigou ara.

27 Na bule sa qa loa vanigou agou ara; na qua bule sa qa vanigou agou ara. Nake pa soana sa vatekunigou na bule na kasia gusu api sa qa vanigou ara sa na bule api. Muke vatakulangaria na bulomiu beto muke matagutu. 28 Qu tei nongoriamiu tu agou sa pira qa paranga veinigou ara, &lt;Mana taloa riu sara, ba kode mana lame gu tamugou,&gt; qau. Ko vei bu roroqusiu ara sa bu qerania tu agou sa ara sa kode mana lao tana Tamaqu, ura na Tamaqu tu sa sa poreveveina jolanisiu sara. 29 Ko kopira tu totonai sa oqoro gore votu qa pojanigou ara sapi, ko tonai mina gore votu sa mu vasosoto. 30 Manake parangagou lalaoqua ara sagou, ura na bangarana na kasia gusu alepi sa sa korapa lalamegana. Kepore mina aru veinisiu ara sisa, 31 ba vei ko na kasia gusu mi gigilai sa ara qa roroqua na Tamaqu. Ko sa vei sa isa tugu vei sa pojanisiu na Tamaqu sa qa roitinia sara.

Aria, turu ko ta loai na ia api,&gt;&gt; sau si Jisu.

15

I Jisu Sa Na Gogouna Na Qurepi Sosotona

1 Pira sau si Jisu, Ara sa na gogou sosotona na qurepi, beto na Tamaqu sa na tinoni umuma. 2 Ira doru kaequ ara qaike vua sa sa kaele paleria isa, goto ira doru kae qai vua sa sa kakabisi valiosoria ko mai boka vua vatale. 3 Agou sa qu tavaliosonia na paranga qa tei pojanigou tu ara. 4 Mu togasa taqu beto ara ba mana togasa tamugou. Na kaena na gasoro qurepi sa sake boka vua tonai mina turu kale mekana, goto mina togasa tugu pa kuta gogouna sisa beto sa mina vua. Ko sa vaitoto vei tugu isa sa agou ba munake boka vua vei munake togasa taqu.

5 Ara sa na gogouna na gasoro qurepi, goto agou sa na kakaena. Isa sa togasa taqu beto ara qa togasa tana, sa isa tugu sa mina vua vatale. Ura kepore kai sa muna bokai sagou vei munake togasa taqu. 6 Isa sake togasa taqu sa sa tagona votu vei pale kai kae gou ko sa mateona. Ko na kae gou vei inara sa qai taboko vaikamu ko qai tagona lao pale pa niku, ko qai tavato pale. 7 Vei muna togasa taqu sagou beto na qua paranga mai togasa tamugou, poni sa isa qu nyoguania ko muna tepai sa kode muna tekua tugu. 8 Tonai muna qua sepele ara sagou ko muna vua vatale, poni sa sa tavalavata sa na Tamaqu ara. 9 Kai muqisi vei na Tamaqu sa roroqusiu sara, poni sa ara ba qa roroqugou tugu sagou. Ko mu togasa pa vairoqu taqu. 10 Vei muna kopuniria sira na qua garunu, poni sa kode muna togasa pa qua vairoqu sagou, kai muqisi vei ara ba qa kopuniria sa na garunu tana Tamaqu ko qa togasa pa vairoqu tana sara.

11 Ira na sakasava aipira sa qa tei ule vanigou tu agou ara ko na qua qera mi kole tamugou beto na qera tamugou mi okoto vatale qau. 12 Api sa na garunu taqu: mu mekarai vairoqu sagou kai muqisi vei tugu ara qa roroqugou sagou. 13 Kepore mutugu sa kai vairoqu sa lavata jolania na vairoqu tana tinoni sa vaivanania nona toa ko sa tokaniria ira nona baere. 14 Ko agou sa na qua baere ara vei muna roitiniria sira qa garununigou ara. 15 Kopira sa qake kukunigou na pinausu ara sagou, ura na pinausu sake gigilai sa isa sa roitinia na ona bangara. Ba kopira qa gigalanigou na baere sagou, ura ira doru sakasa qa nongororia tana Tamaqu sa qa tei ule vanigou tu sagou. 16 Nake agou qu vilesiu sara; goto ara tu sa qa vilegou agou beto qa udukugou ko muna lao vua vatale, ko na vuamiu mi kole jola. Beto ko isa muna tepania na Tamaqu pa isongoqu ara sa mina vanigou tugu. 17 Ko api sisa qa garununigou agou: mu mekarai vairoqu, sau si Jisu.

Na Kasia Gusu Mina Kanagou

18 Pira sau si Jisu, &lt;&lt;Vei minake taravaguanigou na kasia gusu, poni sa mu gigila gu sa ara mai tu sa tei ke tavaraganisiu tu. 19 Vei bi na ona na kasia gusu sagou, poni sa na kasia gusu bi roroqu veinigou na ona baere mekana isa sagou. Ba ura nake tana kasia gusu sagou, goto ara tu qa tei vile kalenigou tu pa kasia gusu sagou, ko sa vei sa sake tavaraguanigou na kasia gusu sagou. 20 Mu roqu vakoititia sa na paranga qa tei pojanigou tu: kepore sa kai pinausu sa poreveveina jolania sa nona bangara. Vei mai komitisiu sara, poni sa agou ba mai komitigou tugu; vei mai kopunia sa na paranga taqu, poni sa kode mai kopunia tugu sa na paranga tamugou. 21 Ba ira na sakasa aipira kode mai roiti laoniria tugu tamugou koko vei agou qu pogosia na isongoqu ara, ura qaike gigilai ira sisa sa garunusiu ara. 22 Vei bake lame ko bake pojaniria ara, poni sa baike tagorenia ira sa na dia sela; goto kopira sa maike boka talegasania ira sa na tinajutuna na dia sela. 23 Isa sake tavaraguanisiu ara sa sake tavaraguania tugu sa na Tamaqu. 24 Vei bake roitiniria ara tadira sira na roiti kepore mule kai tinoni bi tei roitiniria mai tu, poni sa baike tagogorenia ira sa na dia sela. Ba kopira sa qai tei batiadia tugu sira qa roitiniria ara, ba qaike tavaraguanisiu tugu sara beto na Tamaqu. 25 Ba inara sa vei sa vei gu ko mi gore votu sisa sa takuti pa dia Vavanau, isa pira sau, &lt;Qaike tavaragua goborosiu sara,&gt;* sau.

26 Na vaitokai, isa na Gagala sa kolea na sosoto beto sa koko vei tana Tamaqu, sa mina lame. Ara mana garunu lagere vanigou koko vei tana Tamaqu sisa, ko totonai mina lame sa mina ululenia na veveiqu ara sisa. 27 Beto ko agou ba muna ululenisiu tugu sara, ura pa popodalaina tu na qua roiti ara qu podalai suvere tavitisiu ara sagou.

16

1 Pira sau si Jisu, Ira na sakasa aipira sa qa tei ule vanigou tu sagou, ko agou muke tatupe. 2 Kode mai iju palenigou pa ruma vavaikamuna sagou, beto ko sa korapa lame sa na totoso tonai ira doru mai vamategou agou sa kode mai doro veinia qai korapa roiti laonia kai roiti jongana tana Tamasa sa na vamatemiu agou. 3 Ko na roiti vei inara sa mai roitiniria ira ura qaike gigilai ira sa na Tamaqu beto ara. 4 Ba aipira sira na sakasa qa tei pojanigou tu sagou, ko tonai mina kamua sa na totoso mai roiti vei ira sa agou muna roqu vakoititiria sira na paranga qa tei pojanigou tu ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Roiti Tana Gagala Tabuna

&lt;&lt;Ego na sakasa aipira sa qake oqani pojanigou ara pa popodalaina, ura ara qa suvere tavitigouqua gu sagou. 5 Ba kopira sa ara qa korapa lao tana isa sa garunusiu sara, ba kepore kame agou bi nanasasiu, &lt;Pai muna lao?&gt; biunisiu. 6 Ba kopira tu qa ule vanigou na sakasa aipira ara, sa sa pugelia na takulanga sa na bulomiu agou. 7 Ba ma pojanigou na sosoto ara sagou: sa jongana jola tamugou sa ara mana taloa riu. Ura vei manake taloa riu sara, poni sa na vaitokai sa minake lame tamugou. Goto vei mana taloa riu sara, sa beto mana garunu lagerenia tamugou ara sisa. 8 Ko tonai mina lame isa sa mina udukuria ira pa kasia gusu na veveina na sela, na veveina na tuvisi beto na veveina na vaipitu. 9 Qai selania ira sa na veveina na sela, ura koko vei qaike vasosotosiu sara. 10 Qai selania ira sa na veveina na tuvisi, ura qa korapa lao tana Tamaqu ko munake bati ligusiu sara. 11 Qai selania ira sa na veveina na vaipitu, ura na bangarana na kasia gusu api sa sa tei tapitu tu.

12 Qai soku jola sira na sakasa qa oqoro pojanigou ara, ba kopira sa kode munake boka vakoititiria agou sira. 13 Ba tonai tu mina lagere sisa, na Gagala sa kolea na sosoto, sa mina toni laonigou pa doruna sosoto. Minake vavakatonia na ona mekana sisa, goto mina vavakatoniria isa sira sa nongororia beto mina ule vanigou sira na sakasa qai korapa lame. 14 Isa sa mina valavatasiu ara, ura kode mina teku vakarovo gu taqu beto sa mina ule vanigou sagou. 15 Doruna sa isongia na Tamaqu sa taqu, ko sa vei isa sa qa parangania ara, &lt;Kode mina teku vakarovo gu taqu beto sa mina ule vanigou sagou,&gt; qaunia ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

Na Takulanga Beto Na Qera

16 Pira sau i Jisu, Pana kai iqo totoso beto sa munake batisiu sara, beto sa pa kai iqo totoso mule pa liguna isa beto sa muna batisiu sara, sau si Jisu.

17 Poni sa kaki ira na ona sepele sa qai kole vainanasa, &lt;&lt;Na sa ginuana sapi isa vei sa pojanigita isa, &lt;Pana kai iqo totoso beto sa muneke batisiu sara, beto sa pa kai iqo totoso mule pa liguna isa beto sa muna batisiu sara,&gt; saunia isa? Beto ko na sa ginuana sisa, &lt;Ara sa qa korapa lao tana Tamaqu,&gt; saunia isa? 18 Ko na sa ginuana sisa &lt;Kai iqo totoso&gt; saunia ina? Ura, ko gita ko ba taqeke gigilai sa isa sa pojai isa!&gt;&gt; qarigu.

19 Ba sa tei gigilaiona tu i Jisu sa qai kole nyogua nanasia ira sisa, ko pira sauniria, &lt;&lt;Isa tugu na paranga qa pojai ara, &lt;Pa kai iqo totoso beto sa munake batisiu sara, beto sa pa kai iqo totoso mule pa liguna isa beto sa muna batisiu sara,&gt; qaunia ara, sa qu korapa vainanasania agou? 20 Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: kode muna lukana na kekebo sagou, ba na kasia gusu sa mina qera. Agou sa muna takulanga, ba na miu takulanga mina peluku qera. 21 Totonai mi popodo sau sa na rereko bogatana sa sa kolea isa sa na takulanga, ura sa kamua sa nona totoso okotona. Ba pa liguna sa tei vaporea tu isa sa na koburu, poni sa sa muma pale isa sa na vitigi ura sa qerania isa sa kai tinoni sa tei podo lame tu pa kasia gusu. 22 Ko agou sa kopira sa kolegou na takulanga, ba totonai mana kai doro ligugou mule ara poni sa na bulomiu sa mina pugelia na qera, ko na qera isa sa minake tateku varijo tamugou.

23 Ko pa rane isa sa munake tepai kai sa taqu sagou. Sosoto pa sosoto ma pojanigou ara sagou: isa muna tepania na Tamaqu pa isongoqu ara sa mina vanigou tugu. 24 Sa kamua kopira sa qu oqoro tepai kai sa pa isongoqu ara sagou; mu tepa ko mu tekua, ko na miu qera mi okoto vatale,&gt;&gt; sau si Jisu.

Ara Qa Tei Vakilasia Tu Sa Na Kasia Gusu

25 Pira sau i Jisi, Ira na sakasa aipira sa qa tei vavakato vanigou tu ara pa vavakato vavapada. Ba na totoso sa korapa lame tonai manake vavakato vanigou pa vavakato vavapada sagou, goto kode mana vavakato lolodaka vanigou gu na veveina na Tamaqu sagou. 26 Pa rane isa sa agou tu sa muna tepa pa isongoqu ara sagou; ara kode mana tepa vanigou tana Tamaqu qakeu sara. 27 Ura na Tamaqu mekaqu sa roroqugou sagou. Sa roroqugou sisa ura agou qu roroqusiu beto qu tei vasosotoa tu sa ara na kokoqu tana Tamaqu sara. 28 Qa koko lagere vei tana Tamaqu poni qa lagere pa kasia gusu sara, beto ko kopira mule sa mana taloa pa kasia gusu api ko mana mule lao tana Tamaqu sara, sau si Jisu.

29 Poni qai paranga sira na ona sepele, &lt;&lt;Doro! Kopira qu vavakato lolodaka sao, quke vavakato varove pa vavakato vavapada. 30 Kopira qe vakabere vatalea agei sa ao qu gigilai doru kai sa, ko maike kilu nanasigo na tinoni beto muna gigilaimua ao sa na manugu qai rorovea. Ko sa vei isa sa agei qe vasosotoa sa na lame veimu tana Tamasa sao,&gt;&gt; qarigu.

31 Poni sa oeria i Jisu sira, &lt;&lt;Ai vei, kopira qu vasosoto? 32 Vainongoro ko! Na totoso sa korapa lalameona, ko sa tei kamu tu sa kopira, tonai muna okoto nyanyalia na okoto miu eqa mai veinigou sagou, ko muna loa vamekainisiu sara. Ba ara sa nake mekaqu sosoto, ura na Tamaqu sa korapa suvere tavitisiu sara. 33 Ira na sakasa aipira sa qa tei pojanigou tu ko pa miu kole kame taqu muna isongia agou sa na bule. Pa kasia gusu kode muna gosoria na vitigi. Ba mu varene! Ara qa tei vakilasia tu sa na kasia gusu!&gt;&gt; sau si Jisu.

17

I Jisu Sa Vavara Tokaniria Ira Na Ona Sepele

1 Ego pa liguna gu sa beto paranga vei inara si Jisu, sa sa enga sae pa noka beto pira sau, Tamaqu, sa tei kamu tu sa na totoso. Mu valavatia na Tumu, ko na Tumu mi valavatigo ao. 2 Ura qu tei vania tu ao na neqi sisa ko mina lalaeniria doru tinoni, ko mina vaniria na toa jola sira qu tei ianiria tu ao. 3 Na toa jola sapi: mai gigilago sao, kai memekai Tamasa sosotona, beto mai gigilai tugu si Jisu Karisito, isa qu garunu lagerenia ao. 4 Ara qa tei valavatigo tu pa kasia gusu tonai qa vaokotoria sira na roiti qu ianisiu ao ko qa roitiniria. 5 Ko kopira sa, Tamaqu, mu valavatanisiu pa moemu sa na vinalavata qa tei somana isongo tavitinigo tu ao totonai sa oqoro podaka na kasia gusu.

6 Qa tei batiniria tu ara tadira na tinoni qu ia kale vanisiu ao pa kasia gusu sa na veveimu ao. Na mua ao sira, ba qu tei vanisiu tu ara sira, ko qai tei vataberia tu ira sa na mua paranga. 7 Ko kopira qai gigilai ira sa doru sakasava qu tei vanisiu tu ao sa na koko lame veidi tamu. 8 Na nongoro qu vanisiu ao sa qa tei pojaniria tu ira, ko qai tei teku vasosotoa tugu beto qai gigilai sosoto sa na koko veiqu tamu sara, beto ko qai vasosotoa sa ao tugu qu garunusiu sara.

9 Ara sa qa vavara tokaniria sira. Nake kasia gusu doruna sa qa vavara tokaniria ara, goto ira tu qu vanisiu ao sa qa vavara tokaniria ura ira tu sa tamu. 10 Ira doru qa isongoria ara sa tamu, beto ira doru qu isongoria ao sa taqu, ko tadira qa tekunia ara sa na vinalavata taqu. 11 Qa korapa ma mule lao tamu qau sara, ko maneke suvere lalaoqua pa kasia gusu, goto ira tu pira sa mai suvere pa kasia gusu. Tamaqu liosomu, mu kopuniria pa isongomu isa qu vanisiu ara sira pira, ko mai kole kame kai muqisi podeke vei ao beto ara taqe kame. 12 Totonai qa suvere tavitiria sa qa kopuniria pa isongomu qu vanisiu ara sa aipira. Qa kopu vasareria ko kepore kame ira sa bi muma goto isa tugu sa taudukunia ko mina tanyuara sa sa muma, ko sa gore votu gu sa na Kukuti Tabuna.

13 Kopira sa qa korapa mule lao tamu sara, ko qa korapa paranganiria sa aipira totonai qa korapa suvere pa kasia gusu, ko mai isongo vapupugelia ira sa na qua qera pa okokoto bulodi qau. 14 Ara qa tei vaniria tu ira sa na mua paranga, ba na kasia gusu sa sake tavaraguaniria sira, ura ira sa nake tana kasia gusu, kai muqisi podeke vei tugu ara ba nake tana kasia gusu. 15 Qake tepaigo ara sao ko mu varijo ioloria pa kasia gusu sira, goto vei ko mu kopu vasareria tana kutana nikerena qau. 16 Nake tana kasia gusu sira, kai muqisi podeke vei tugu ara ba nake tana kasia gusu. 17 Mu vamadiria pa sosoto; na mua paranga sa na sosoto. 18 Kai muqisi podeke vei tugu ara ba qu garunu lamenisiu pa kasia gusu, poni sa ara ba qa garunu laoniria tugu pa kasia gusu sira! 19 Ko pa ginuguadi ira sa ara qa vamadi mulenisiu mekaqu, ko ira ba mai tavamadi tugu pa sosoto.

20 Ba nake ira gu mekadi aipira sa qa vavara tokaniria ara, goto ira tugu vei qai vasosotosiu ara tonai qai vavakatonisiu ara ira aipira. 21 Qa vavara sara ko ira doru sa mai kame. Tamaqu, qa vavara ko mai kole tadagita karu sira. Kai muqisi vei tugu ao qu kole taqu beto ko ara qa kole tamu, poni sa ira ba mai kole kame tadagita, ko na kasia gusu mi vasosotoa sa ao qu garunusiu sara. 22 Ara sa isa tugu na vinalavata qu vanisiu ao sa qa vaniria sira, ko mai kame kai muqisi vei tugu ao beto ara taqe kame. 23 Ara sa qa suvere tadira beto ao taqu, ko mi okoto sa na kole kame tadira, ko mi gigilai na kasia gusu sa ao qu garunusiu sara beto qu roroquria sira kai muqisi vei tugu qu roroqusiu sara.

24 Tamaqu! Ira qu tei valame vanisiu tu ao sa qa nyoroguaniria ko mai suvere ketakoi mana suvere ara ko mai batia sa na qua vinalavata, isa na vinalavata qu vanisiu ao. Qu vanisiu ao sa na vinalavata ura qu roroqusiu totonai tu sa oqoro taroiti na kasia gusu. 25 Tamaqu, ao na tuvisimu! Na kasia gusu sake gigilago sao, goto ara qa gigilago, beto ko ira pira qai gigilai sa ao qu garunusiu sara. 26 Qa tei vagigilaniria tu ira sa na veveimu ao, ko maneke koroto tugu roiti veiniria, ko isa qu roroqu veinisiu ao ara sa mai roroqu veinia sa na goto tinoni, beto ko ara ba ma kole somana tadira, sau si Jisu.

18

Sa Taaru Tamana Si Jisu

(Matiu 26.17-56; Maka 14.43-50; Luke 22.47-53)

1 Pa liguna sa beto vavara vei pira si Jisu, sa sa taloa tavitiria tugu ira na ona sepele ko qai karovia na lolomo nyonyola pie pa Kedoroni. Koleona pa ia isa sa kai inuma, ko i Jisu beto ira na ona sepele sa qai lao ketakoi. 2 (Ego i Jiudasi, isa na tinoni sa gabala kanai isa, sa sa tei gigilaiona tu sa na ia isa, ura tei kubo totoso tu sa i Jisu beto ko ira na ona sepele qai vavaikamu ketakoi.) 3 Ko sa toniria i Jiudasi sira kai minete solodia beto ira kaki nabulu kopu tadira na kuta iama beto na Parese, ko qai lao bola sa pa inuma isa. Qai pogoso na juke, na juke ito beto na sakasava vaiperadi. 4 Ba sa tei gigila betoria tu i Jisu sira doru sakasava mai taroiti lame tana, ko sa rerege lao ko sa nanasaria, I sei sa qu korapa nyaqoa agou? sau.

5 Poni qai oe lao sira, I Jisu pa Nazareti, qarigu.

Poni sa paranga si Jisu, Ara sa isa, sau. (I Jiudasi na tinoni sa gabala kanai isa sa sa kole tugu turu tavitiria ira ketakoi.) 6 Ko totonai Ara sa isa sauniria i Jisu, poni sa qai togolo mule ko qai vukeleniria tu pa peso.

7 Beto sa nanasaria mule i Jisu sira, I sei sa qu korapa nyaqoa agou? sau.

Poni qai paranga sira, I Jisu pa Nazareti, qarigu.

8 Poni sa paranga si Jisu, Qa tei pojanigou tugu sa ara sa isa. Ko vei ara gu sa qu korapa nyaqosiu agou, poni sa mu loa variuria ropi sira aipira, sau. 9 (Inara sa paranga vei sisa ko mi soni gore votu sisa sa tei pojai tu isa, tonai pira sau, Qa oqoro valumua ara sa kame ira qu vanisiu ao, sau.)

10 Ego sa kole tugu popogosiaona i Saimone Pita sa kai benete, ko sa unusu votunia gu ko sa maja teusu palea sa na talingi kale matuana na nabulu tana kuta iama lavata. (Na isongona na nabulu isa si Malakasi.)

11 Poni sa pira saunia i Jisu si Pita, Mu soba kura mulenia pa ona kokolena sa na benete inana! Kode mana bukua tugu ara sa na kapa vitigi sa tei vanisiu tu ara na Tamaqu. Ai vei, quke gigilai ao sa vei isa? saunia.

I Jisu Sa Tatoni Lao Pa Moena I Hanasi

(Matiu 26.57-58; Maka 14.53-54; Luke 22.54)

12 Ego ko qai aru tamania ira na minete solodia beto na dia tinoni mamata beto ko ira na nabulu kopu tadira na Jiu si Jisu, ko qai piua na limana, 13 beto qai toni laonia tai Hanasi mai. I Hanasi api sa na roana i Kaiapasi, isa na kuta iama lavata pa aoro isa. 14 (Beto ko i Kaiapasi tugu isa sa sa vavanauria sira na tinoni mamata tadira na Jiu, pira sauniria, Sa jongana jola sa kai tinoni gu bi mate vaniria sira doru tinoni, sau.)

I Pita Sa Osonia Si Jisu

(Matiu 26.69-70; Maka 14.66-68; Luke 22.55-57)

15 Ego i Saimone Pita beto kai goto sepele sa qai tutia si Jisu. Kai sepele isa sa na tagigilana tana kuta iama lavata ko sa tome tuti laoia si Jisu pa kakabarena na ruma tana kuta iama lavata, 16 goto i Pita sa kole turuona pa peguruna na atakamanana na bara. Ego beto sa rerege votu lame sisa na sepele na tagigilana tana kuta iama lavata ko sa lao parangia sa na rereko sa kopu atakamana, ko sa toni tomenia si Pita.

17 Poni sa paranga lao tai Pita sa na rereko nabulu sa kopu atakamana, Nake ao tugu vei sa kai sepele tana tinoni poni? saunia.

Poni sa paranga si Pita, Dai, nake ara, sau.

18 Ego ko sa lomoso sa neqa, ko qai vatoai ira na nabulu beto ira na nabulu kopu sa na iku naji, beto qai turu vavailivutainia ko qai kole davangadia. Ko i Pita ba sa lao tugu turu tavitiria sira ko sa somana davangaona.

Na Kuta Iama Lavata Sa Nanasia Si Jisu

(Matiu 26.59-66; Maka 14.55-64; Luke 22.66-71)

19 Ego sa nanasania na kuta iama lavata ti Jisu sa na veveidi ira na ona sepele beto ko ira na ona vaivagigalai.

20 Poni sa oea i Jisu sisa, &lt;&lt;Ara sa qa tei paranga lolodaka tu tana kasia gusu. Ko ara doru totoso qa kole vaivagigalai pa ruma vavaikamuna beto pa kakabarena zelepade gu, ketakoi qai vavaikamu ira na tinoni Jiu. Kepore tugu kai sa ba mavo poja golomia pa paena sara. 21 Ko ai sa vei sa qu nanasasiu tu ara? Mu nanasa laoria tu ira na tinoni qai nongororia na sakasava qa pojaniria. Doro! Ira qai gigilaidia sira na paranga qa pojaria ara,&gt;&gt; sau si Jisu.

22 Totonai sa paranga vei inara i Jisu sa kame ira na nabulu kopu pa keketaina sa tapalia sisa beto pira saunia, Inara muna oe veinia ao sa na kuta iama lavata? saunia.

23 Poni sa oea i Jisu sisa, Vei ba paranga vasela sara, poni sa mu ule vaniria tu ropi ira doru sa na sela isa. Ba vei ba sotoqua gu sara, poni sa ai sa vei ko qu tapalasiu tu sara? sau si Jisu. 24 Ego ko sa korapa tu tapiu kolena sa sa garunu laonia mule i Hanasi tai Kaiapasi na kuta iama lavata si Jisu.

I Pita Kilu Palenia Mule Si Jisu

(Matiu 26.71-75; Maka 14.69-72; Luke 22.58-62)

25 Ego i Saimone Pita sa sa kole tugu turu davangaona mekana ketakoi. Poni qai paranga laoa ira kaki sisa, &lt;&lt;Nake ao tugu sa kai sepele tana tinoni ina?&gt;&gt; qarigu.

Ba sa kilu pale mutugu i Pita sisa, pira sau, &lt;&lt;Dai, nake ara,&gt;&gt; sau.

26 Ba kame ira na nabulu tana kuta iama lavata isa na turana na tinoni sa taqasa teusu pale na talingina i Pita sa sa paranga votu, Goto ao sosoto tu sa qa bati tavitinigo isa pa inuma, oko? sau.

27 Poni sa kai kilu pale mutugu i Pita sisa, &lt;&lt;Dai tugu,&gt;&gt; sau, beto sa pa totoso tugu isa sa piranga gu sa na kokorako.

I Paelati Sa Pitua Si Jisu

(Matiu 27.1-2, 11-14; Maka 15.1-5; Luke 23.1-5)

28 Ego pa vuvugei jonga sa qai toni votunia pa ruma tai Kaiapasi si Jisu, ko qai toni laonia pa kakabarena na ruma tana qavuna. Ba ira na tinoni mamata tadira na Jiu sa qaike tome lao pa kakabarena na ruma tana qavuna, ura qaike nyorogua pajidia, kita maike boka tekua na vavolo Alokata qarigu. 29 Ko i Paelati tu sa votu kamuria pa peguru sira ko sa nanasaria, Na sela sa sa qu jutunia agou na tinoni api? sau.

30 Qai oe lao sira, Vei bike kai tinoni roroiti ikerena sa na tinoni api sa beke toni lamenia agei tamu sina, qarigu.

31 Poni sa pira sauniria i Paelati sira, &lt;&lt;Ego vei sa mu toni riunia tu mekamiu ko mu pitua pa miu Vavanau mekamiu,&gt;&gt; sauniria.

Pira qarigu sira na tinoni Jiu, &lt;&lt;Ba qeke tavamalumunia pana Vavanau ko mene vamate tinoni sagei,&gt;&gt; qarigu. 32 (Tonai qai paranga vei inara sa sa gore votu gu sa isa sa pojai perangana i Jisu isa na veveina na mate mina mate vei isa.)

33 Poni sa mule tome pa ona ruma si Paelati beto sa kukua si Jisu ko sa parangia, Ao sa na bangara tadira na tinoni Jiu? saunia.

34 Poni sa oe i Jisu, Ai vei, na mua gu mekamu sa na nanasa isa, ba ira kaki qai pojanigo sa na veveiqu ara? sau.

35 Sa oe si Paelati, &lt;&lt;Ai vei, na tinoni Jiu sara ko qu nanasa veinisiu ina? Ira tugu na mua puku tinoni mekamu ao beto ko ira na kuta iama sa qai toni lamenigo taqu lani. Ko na sa tu qu roitinia sao?&gt;&gt; sau.

36 Poni sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Na binangara taqu sa nake koko veina tana kasia gusu api. Vei bi tana kasia gusu sa na binangara taqu, sa ira na qua nabulu kopu bai vaipera viviva, ko baike aru tamanasiu ira na mamata tadira na tinoni Jiu sara. Ba ura na qua binangara kisa nake tana kasia gusu api,&gt;&gt; sau si Jisu.

37 Poni sa pira saunia i Paelati sisa, &lt;&lt;Ko kai bangara tugu sao, oko?&gt;&gt; sau.

Poni sa oe lao si Jisu, Ao qu pojai sa ara sa kai bangara. Isa qa podonia ara beto ko qa lagerenia ara pa kasia gusu api sa vei ko ara mana ululenia sa na veveina na sosoto. Ko ira doru tinoni qai kole vei pa sosoto sa qai vainongoro lame taqu, sau si Jisu.

38 Sa paranga lao si Paelati, Na sa sa na sosoto? sau.

Sa Tapitu Ko Mina Tavamate Si Jisu

(Matiu 27.15-31; Maka 15.6-20; Luke 23.13-25)

Pa liguna sa paranga vei ina, sa sa votu pa peguru tadira na tinoni Jiu si Paelati ko pira sauniria, Qake batia ara sa kai ginugua selana bi boka tajutunia isa. 39 Ba isa vei sa kole pa miu tututi sa ara mana boka ruvata vanigou kai tinoni tapiuna pa totoso vavolo. Ko ai vei, qu nyoroguania ko ma ruvata valao vanigou sa na bangara tadira na Jiu? sau si Paelati.

40 Poni qai kai kuku vevela tu sira, Dai, nake isa! I Barabasi tu sa qe nyoroguania agei! qarigu. (I Barabasi sa na tinoni raraja ikikona.)

19

1 Ego ko sa teku varijo vaniria i Paelati si Jisu ko qai pipiqolo vivitigi palea ira na solodia. 2 Beto qai viri vadidolaia ira na solodia sa kai tarapae bangara vavaiokana ko qai vasolapania pa batuna, beto qai vasaenia na poko davalana. 3 Beto qai kole lalao paparanga veinia pira, Mi toa vakakasa tu sa na bangara tadira na tinoni Jiu! qarigu. Beto ko qai vavania tapala sisa.

4 Beto sa votu ligu mule tadira na minete tinoni si Paelati ko sa paranga, &lt;&lt;Doro! Kopira mana toni votunia ara tamugou sisa, ko agou mu batia sa ara qake batia kai ginugua tana vei bi tajutunia isa, sau. 5 Ko sa votu lame si Jisu, sa korapa tugu vasasaeriaona sa na tarapae bangara vavaiokana qai vasolapania beto na poko davalana. Beto sa parangaria i Paelati sira, Inana sa na tinoni!&gt;&gt; sauniria.

6 Ego isa tugu qai batia ira na kuta iama beto na nabulu kopu sisa, poni sa qai kuku vevela, Vamatea pa korosi! Vamatea pa korosi! qarigu.

Sa paranga laoria i Paelati sira, Agou tu mu tonia ko mu vamatea pa korosi! Ura ara sa qake isongo batia kai ginugua vei bi tajutunia sisa, sau.

7 Qai oea ira na tinoni Jiu sisa, Agei sa koleona sa na mei Vavanau ko pa mei Vavanau sa sa pada mina mate tugu sisa, ura sa poja tarinia na Tuna na Tamasa mekana sisa, qarigu.

8 Ko totonai sa nongororia i Paelati sinara qarigu ira, sa sa matagutu tugu lalaona sa totonai. 9 Ko sa kai mule tome mutugu pa ona ruma qavuna ko sa nanasia si Jisu, Pai na tinonimu sao? saunia.

Ba sake pavu oea i Jisu sisa. 10 Poni sa parangia i Paelati sisa, Ai sa vei ko quke oesiu ara sao? Quke gigilai ao sa ara gu qa isongia sa na neqi ko mana boka ruvatigo beto mana boka vamatego pa korosi sao? saunia.

11 Poni sa oea i Jisu sisa, Na neqi muna boka varoiti lamenia ao taqu sa nake mua neqi mekamu ao, goto na Tamasa gu pa nulu sa vanigo. Ko na sela tana tinoni sa valamesiu ara tamu sa sa ikerena jolania na sela tamu, saunia.

12 Totonai sa nongoria i Paelati inara sau isa, sa sa nyaqoa isa sa na soana ai vei ko bi ruvatia isa si Jisu sau. Ba qai kole tugu kuku vevela sira na tinoni Jiu, Vei muna ruvatia ao sisa, sa nake baere ti bangara Siza sao! Ura na tinoni sa vavabangara mulenia mekana sa na kana tana bangara Siza sisa! qarigu.

13 Ego ko totonai sa nongororia i Paelati sa na paranga aipira, poni sa sa toni votunia isa si Jisu, ko sa lao toqo pa ona totoqona vavaitutina pa ia tasapeni patu (qai gigalania Qabata pa paranga Aramaiki). 14 (Ego ko sa kamua gu sa na rane vatanana na vavolo Alokata, ko sa tata korapa rane sa totonai.)

Ko sa parangaria sira na tinoni Jiu, &lt;&lt;Doro! Inana sa na miu bangara!&gt;&gt; sauniria.

15 Poni qai kuku vevela sira na tinoni, Toni variua! Toni variua! Vamateagana pa korosi sisa! qarigu.

Sa nanasaria i Paelati sira, Ai sa vei ma vamate pale pa korosi sa na miu bangara? sau.

Qai oe sira na kuta iama, Agei sa kepore mule na mei bangara, goto i Siza gu! qarigu.

16 Ego ko sa loa lao vaniria i Paelati si Jisu ko ira mai vamatea pa korosi sau.

I Jisu Sa Tavamate Pa Porosi

(Matiu 27.32-44; Maka 15.21-32; Luke 23.26-43)

Poni qai teku vakarovia ira si Jisu, 17 ko qai vapogosonia na ona korosi mekana beto sa votu lao pa kai ia qai kukunia na Batu Tomate (pa paranga Aramaiki na isongona sa Qoloqota). 18 Ketakoi sa qai pata vatitia pa korosi ira sisa. Ko karu tinoni sa qai pata vatitiniria mutugu pa dia korosi pa karu kalena i Jisu, goto i Jisu pa korapa. 19 Ko sa kutia i Paelati sa kai kukuti beto sa varamatia pa korosi keta pa batuna, ko pira sau sa na kukuti: I JISU PA NAZARETI, NA BANGARA TADIRA NA JIU! 20 Ko na kubo tinoni Jiu qai tiroa sa na kukuti isa, ura na ia isa ketakoi qai pata vatitinia pa korosi i Jisu ira sa sake sou pa gugusu lavata beto ko na kukuti sa sa takuti pa paranga Aramaiki, pa Latini, beto pa Qiriki. 21 Poni qai paranga laoa i Paelati sira na kuta iama, &lt;&lt;Muke kuti veinia NA BANGARA TADIRA NA JIU, mukeu, goto pira tu mugu, &lt;NA TANONI API PIRASAU: ARA NA BANGARAN TADIRA NA JIU! SAU,&gt; mugu tu,&gt;&gt; qarigunia.

22 Sa oe lao si Paelati, Isa qa tei kutia tu ara sa mina takuti koleona tugu, sau.

23 Ego pa liguna qai vatitia pa korosi i Jisu sira na solodia, sa qai tekua sa na ona poko koti ko qai jiraka madea beto qai okoto mekaria ira na solodia sa ka made jirakadi pira, beto ko qai tekua tugu vei sa na ona poko gojo doru. (Na poko gojo doru api sa nake tapitina sa podalai pa batuna ko sa gore kamu pa uquna.) 24 Beto qai kole vavaiparanga sira na solodia, Take rikatia sa na poko api. Goto ta gonania na patu vivile ko ta gigilai i sei sa mina tekua, qarigu. Ko inara qai roiti veinia sisa, ko sa gore votu sa isa vei sa tei pojai tu na Kukuti Tabuna pira sau,

Qai vaijirakania ira sa na qua poko,

beto ko qai gonani patu vivile

sa na qua poko gojo doru,* sau.

Ko ira tugu na sakasava aipira sa qai roitiniria ira na Solodia.

25 Ego ko qai korapa tugu turu tatadia pa korosi qai vatitinia i Jisu sira Mere na tinana, beto na tasina rereko tugu i Mere, beto i Mere na maqotana i Kolopasi, beto ko i Mere na lame veina pa Magadalene. 26 Ko sa dogoro lao sau si Jisu ko sa batia sa na tinana beto isa na sepele sa roroqu vivitigia isa sa korapa tugu turu ketakoi, poni sa paranga lao tana tinana si Jisu, &lt;&lt;Tinaqu, doro! Isa sa na tumu marene,&gt;&gt; saunia.

27 Beto sa paranga laoa na sepele, &lt;&lt;Doro! Isa sa na tinamu,&gt;&gt; saunia. Ko podalai gu totonai sa sa tonia na sepele sa na tinana ko sa lao suvere pa ruma tana sepele isa.

I Jisu Sa Mate

(Matiu 27.45-56; Maka 15.33-41; Luke 23.44-49)

28 Ego ko sa gigilai i Jisu sa doru sakasava sa qai okoto vatale beto sa kopira, ko vei ko mi gore votu sa na Kukuti Tabuna sau, poni sa sa paranga, Qa kidepe, sau. 29 Koleona tugu ketakoi sa kai bogu sa pugelia na kolo vaini pasana, ko qai tekua sa kai poko pupuqana ko qai vatubulunia na vaini isa beto qai vatogasania pa uquna na gou hisopi ko qai jotinia pa beberuna i Jisu. 30 Ko pa liguna sa bukua i Jisu sa na vaini, sa pira sau, Sa tei okoto sosoto tugu! sau. Beto sa vatiti gorea sa na batuna ko sa loai sa na singo.

31 Ego na rane vatana sa na rane isa, ko na liguna na rane isa sa na rane Minere isa na rane poreveveina jola. Ko sake tanyorogua sa totonai mina kamua sa na rane Minere sa bai korapa titi jola pa korosi na tinidi sira kue qarigu sira na tinoni Jiu. Ko qai lao tepa vinamalumu tai Paelati sira na mamata tinoni Jiu, ko bai talomoto paleria na nenedi sira kue beto ko bai tateku vagore pa korosi qarigu. 32 Ko qai lao ira na solodia ko qai lomoto vaqopu paleria sa na nenena na tinoni momoe, beto vei tugu isa kame ira karu qai vatiti tavitinia i Jisu. 33 Goto totonai qai lame kamua si Jisu poni sa qai batia sa tei mate tu sisa, ko qaike lomoto vaqopuria na nenena. 34 Ba kame ira na solodia sa tekua sa na opere ko sa qata laonia kai kale sisikirina ko sa nyoa votu sa na orungu beto na kolo. 35 (Ko isa na tinoni sa batia sosoto na roiti vei sa taroiti api sa sa korapa ululenia sapi, ko agou mu vasosoto sau. Ko na ulule tana sa na sosotona beto sa gigilaiona isa sa sa parangania na sosoto sisa.) 36 Sa taroiti vei inara, ko sa gore votu sa na Kukuti Tabuna, pira sau, Kepore kai pupudana sa bi tavaqopu,* sau. 37 Beto ko koleona mule sa kai kukuti pa Kukuti Tabuna pira sau, Mai batia ira na tinoni sisa qai qatania na opere,* sau.

Na Vapaena I Jisu

(Matiu 27.57-61; Maka 15.42-47; Luke 23.50-56)

38 Pa ligudi na roiti aipira, sa lao si Josepa, na tinoni pa Arimatia, ko sa tepania ti Paelati sa na kokobu tinina i Jisu. (I Josepa sa kai sepele tugu ti Jisu sisa ba sa suvere gogolomo, ura sa matagutuniria na mamata tadira na tinoni Jiu.) Ko sa vamalumia i Paelati poni sa sa lao ko sa pogosia sa na kokobuna i Jisu. 39 Beto ko i Nikodimasi tugu vei, isa na tinoni sa lao dogoria i Jisu na bongi, sa tutia si Josepa, ko sa pogosia isa sa na vuva tini sa taroiti pa moa beto na aloe, na padana uengavulu kilo na mamatana. 40 Ko qai teku vagorea ira karu sa na kokobu tinina i Jisu ko pa liguna qai vavuvusu tarinia na mereseni umumanga jonga poni sa qai udenia na poko lineni. Qai ude veinia tugu qai tututi vei ira na tinoni Jiu totonai qai vatanai na kokobu tini tinoni beto mina tagolomo. 41 Sa koleona sa kai inuma sa tata gu ketakoi qai vatitinia i Jisu pa korosi, ko kai bevi korega sa pa inuma ketakoi, oqoro pore kai tinoni matena bai vakolenia. 42 Ko ketakoi qai lao vakolea sa na kokobu tinina i Jisu, ura sa tata gu ketakoi sa na bevi isa, beto ko na rane vatana tadira na Jiu sa totonai ura sa tata na rane Minere.

20

Na Turumule Ti Jisu

(Matiu 28.1-10; Maka 16.1-8; Luke 24.1-12)

1 Ego na vuvugei rorodomo oqoro kabere pa rane momoe pa vuiki, sa sa munu lao pa bevi si Mere na rereko pa Magadalene, ko sa dogoro lao sau poni sa tei tavatitolo rijo tu sa na patu pateina na mangana na bevi. 2 Poni sa abutu mule lao tai Saimone Pita beto tana kai sepele isa sa roroqu vivitigia i Jisu sisa, ko pira sauniria, Qai tei teku variu palea tu pa bevi sa na Bangara, ko qeke gigilai pai qai vakolenia, sau.

3 Poni qai taloa ko qai lao pa bevi sira Pita beto na sepele isa. 4 Qai mekarai abutu lao sira karu, ba sa abutu valiligu palea na sepele isa si Pita ko sa lao kamu momoe pa bevi. 5 Ko sa ovoro oviki tome pa bevi sau sisa, poni sa batia sa na poko lineni gu isa qai udenia na kokobu tinina isa, ba sake tome lao pa leo bevi sisa. 6 Poni sa tuti liligu kamu si Saimone Pita, ko sa tome jola lao pa leona na bevi. Ko sa batia tugu sa na poko lineni gagale gu sa korapa kole ketakoi, 7 beto ko isa na poko qai pikonia pa batuna. Na poko piko batu isa sa sake kole tavitia sa na lineni, goto sa tavijongo beto ko sa kole kaleona tu. 8 Ego beto sa tome tuti lao sisa na sepele sa kamu momoe pa bevi, ko sa batia poni sa sa vasosoto. 9 (Ura qaike gigila kamua ira sisa na kukuti pa Kukuti Tabuna sa pojai kode mina turu mule tugu pa mate sisa sau.)

I Jisu Sa Votu Ti Mere Pa Magadalene

(Maka 16.9-11)

10 Ego beto sa qai muledia pa dia ruma sira na sepele. 11 Ba i Mere sa kole tugu turu lulukanaona pa peguruna na bevi. Ko totonai sa korapa tu lulukanaona sa sa ovoro oviki tome pa leo bevi, 12 poni sa batiria sa karu mateana qai popoko keala, qai korapa toqodia ketakoi qai vakolenia na tinina i Jisu, kame keta pa kale batuna kame pa kale nenena. 13 Poni qai nanasa sira karu, Ago, ai sa vei ko qu korapa tu lukana sao? qarigu.

Poni sa oe lao si Mere, Qai tei teku varijo riu pale tu sa na qua Bangara, ko qake gigilai pai qai vakolenia! sau. 14 Beto sa balinga gu sau poni sa batia si Jisu sa korapa tugu turuona ketakoi; ba sake dogoro gigalia i Mere si Jisu tugu sisa.

15 Sa nanasa lao tana rereko si Jisu, Ago, ai vei ko qu korapa lukana tu sao? I sei sa qu korapa nyaqoa ao? sau.

Poni sa roroqua i Mere sa palu na tinoni roiti pa inuma sisa sau, ko sa paranga veinia pira, &lt;&lt;Bangara, vei ao bu pogoso varijoa sisa, poni sa mu ule vanisiu ketakoi qu vakolenia ko ma lao tekua,&gt;&gt; sau.

16 Sa paranga lao tana si Jisu, Mere! sau.

Sa balinga lao tana si Mere beto sa paranga laoia pa paranga Aramaiki,* Raboni! sau. (Na ginuana Raboni sa na Tinoni Vaivagilai.)

17 Sa paranga lao tana si Jisu, &lt;&lt;Muke ulisiu, ura qa oqoro mule sae tana Tamaqu sara. Goto mu lao tadira ka visa tasiqu ko pira muguniria, &lt;Ara qa korapa mule lao tana Tamaqu beto na Tamamiu tugu vei agou, na qua Tamasa beto na miu Tamasa tugu vei agou sara,&gt; muguniria,&gt;&gt; saunia.

18 Poni sa mule riu vavakato tadira na sepele si Mere pa Magadalene, pira sau, &lt;&lt;Ara qa batia sa na Bangara!&gt;&gt; sau, beto sa vavavakato vaniria na paranga sa pojaria i Jisu tana.

I Jisu Sa Votu Tadira Na Ona Sepele

(Matiu 28.16-20; Maka 16.14-18; Luke 24.36-49)

19 Ego na veveluna tugu na rane momoe pa vuiki isa, sa qai vaikamu sira na sepele ko qai patei loka takoria pa kai lose, ura qai matagutuniria ira na mamata tadira na Jiu. Poni sa kamu turu pa vaikorapaidi si Jisu, ko pira sauniria, &lt;&lt;Na bule mi somana tamugou,&gt;&gt; sau. 20 Ko pa liguna sa paranga vei inara sisa, sa sa vabatiniria sa na limana beto na sisikirina. Ko totonai qai batia ira sa na Bangara sa qai qeqera vivitigi.

21 Poni sa pira sauniria mule i Jisu sira, &lt;&lt;Na bule mi somana tamugou. Kai muqisi vei tugu na Tamaqu sa garunusiu sara, poni ara ba qa garunugou tugu sagou, sau. 22 Pa liguna sa paranga veiniria inara, sa sa singo lao tadira, beto pira sau, Mu tekua sa na Gagala Tabuna. 23 Ira muna taleosoniria agou na dia sela sa mai taleoso tugu sira, goto ira munake taleosoniria agou sira sa maike taleoso tugu sira,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu Beto I Tomasi

24 Ego i Tomasi (isa sa tavaisongo i Patavivi), kame ira ka manogarua sepele tana, sa sake somana suvere perangana totonai sa kamu voturia ira i Jisu. 25 Ko qai kole vavakato vania ira ka visa sepele sisa, Qe batia sa na Bangara, qarigunia.

Ba pira sauniria i Tomasi sira, Vei maneke batiria mai na buridi na pata pa limana, ko maneke totuni kakarusuqu mai sa ketakoi qai suni na pata, beto manake aruni limaqu mai sa na kale sisikirina, sa maneke isongo vasosoto tugu sara, sau.

26 Ego ko pa vinavesu rane poni sa qai vaikamu mule pa kai lose sira na sepele, ko totonai sa somana suvere tavitiria si Tomasi. Ko korapa tugu patei vamauruna sa na atakamana, sa sa kamu turu pa vaikorapaidi si Jisu, beto pira sau, Na bule mi somana tamugou, sau. 27 Beto pira saunia si Tomasi, Ego, mu totu lamenia na kakarusumu pa buri pa limaqu, beto mu dogoro viloto vataleria na limaqu, beto mu kaqama lamenia na limamu ko mu ulia sa na kale sisikiriqu. Mu noso vavaseke ko mu vasosoto! sau.

28 Poni sa oe si Tomasi, pira sau, Na qua Bangara beto na qua Tamasa! sau.

29 Sa paranga lao tana si Jisu, Ai vei qu batisiu gu sa qu vasosoto? Mai tamana sira qai oqoro batisiu ara, ba qai vasosoto! sau.

Na Kuta Ginuana Na Buka Api

30 Ego totonai sa korapa suvere tavitiria i Jisu sira na ona sepele, sa na kubo jola sira na roiti vinagigila sa roitiniria i Jisu ba qaike takuti pa buka api. 31 Goto aipira gu sa qai takuti, ko mu vasosotoa agou si Jisu tugu sa na Karisito, na Tuna na Tamasa, ko pa miu vasosotona isa, sa muna tekua agou sa na toa jola.

21

I Jisu Sa Votu Pa Qalili Tadira Nona Sepele

1 Pa liguna aipira poni sa sa bola votu mule tadira na ona sepele pa ovuku Tiberiasi si Jisu, ko aipira sa vei sisa totonai sa bola votu tadira. 2 Qai korapa tugu mekarai suveredia sira Saimone Pita, i Tomasi (isa qai kukunia i Patavivi), i Nataniela (isa na lame veina pa Kena pa gugusu Qalili), beto ira na tuna marene i Zebeti, beto ko ira karu goto sepele mule tai Jisu. 3 Poni sa paranga laoria i Saimone Pita, Koi, ara ma riu tu abuqua, sauniria.

Qai paranga sira, Agei ba me tutigomei tugu ao, qarigunia. Ko qai lao koi pa kai koaka ko qai riu, ba pa bongi lavata isa sa sa kepore vavagila kai sa bai tekuadia. 4 Ko na vuvugeina sa gore turu pa poanana si Jisu, ba qaike doro gigalia ira na sepele si Jisu sisa. 5 Beto sa paranga laoria i Jisu sira, Boko marene, qu abua tu kaki igana? sau.

Qai paranga lao sira, Qokolo, ko kepotu! qarigunia.

6 Poni sa pira sauniria, Ego, mu ipania keta pa kale matuana na koaka sa na vaqara, beto kode muna batia, sau. Poni qai ipania sa na vaqara qarigu poni sa beto qaike boka vaiolia sa na vaqara, ura sa koi vei pugelia na igana.

7 Poni sa paranga lao tai Pita sa na sepele sa roroqu vivitigia i Jisu, Qokolo, na Bangara sina! saunia. Ego ko isa tugu sa nongoria i Saimone Pita sa na Bangara sina sau tugu isa, sa sa pilunia gu sa na ona poko koti (ura sa vagore pale totonai qai kole abu), ko sa tulusu oqa gore pa kolo. 8 Goto ira na sepele qai suvere jola pa koaka sa qai qelu gore pa peso, ko qai kaoa sa na vaqara sa pugelia na igana. Ura qaike sou pa paparona sira, pada kai gogoto vakasa gu na souna. 9 Ko totonai qai tete paro pa peso, sa qai batia sa kai noara iku sa makelia na igana beto kaki bereti.

10 Sa paranga laoria i Jisu sira, Mu pogoso lameniria kaki igana qu koni tekuria, sauniria.

11 Poni sa lao koi ligu pa koaka si Saimone Pita, ko sa ragata vaparoa sa na vaqara sa pugelia na igana lalavata, na anyedi sa kai gogoto limangavulu kue sira doru. Qai kubo jola sa na igana, ba sake tarikata tugu sa na vaqara. 12 Sa paranga laoria i Jisu sira &lt;&lt;Mei, lame, ko mu teteku,&gt;&gt; sauniria. Ba kepore kame ira na sepele sa bi varene ko bi nanasa, I sei sao? biunia, ura qai tei gigilai tu sa na Bangara tugu sisa. 13 Sa lao i Jisu ko sa tekua sa na bereti ko sa vaniria, beto sa roiti veinia mutugu sa na igana.

14 Ko api sa na totoso vinaue sa bola votu i Jisu tadira na ona sepele pa liguna sa turu mule pa mate.

I Jisu Sa Nanasia Si Pita

15 Ego pa liguna qai beto teteku ira, poni sa paranga lao tai Saimone Pita si Jisu, pira sau, Saimone, na tuna i Jone, ai sa vei, qu roroqusiu jolaniria ira aipira ara sao? saunia.

Sa oe lao si Pita, E, Bangara, ao qu gigilasiumua sa qa roroquigo tugu ara sao, sau.

Sa paranga si Jisu, Mu kopuniria na qua lami,* saunia.

16 Sa paranga lao mule na vinarua totoso tana si Jisu, Saimone, na tuna i Jone, ai vei qu roroqusiu tugu ara sao? saunia.

Sa oe lao si Saimone, E, Bangara, ao qu gigilasiumua qa roroquigo tugu ara sao, sau.

Sa paranga si Jisu, Mu kopuniria na qua sipi, sau.

17 Sa paranga lao mule na vinaue totoso si Jisu, Saimone, na tuna i Jone, qu roroqusiu tugu ara sao? sau.

Poni sa takulanga si Pita, ura sa nanasia kue totoso i Jisu sisa, pira saunia, Qu roroqusiu tugu ara sao? saunia. Ko sa paranga laoa sisa, Bangara, doru sakasava sa ao qu gigilariamua; ko qu gigilasiumua ao sa ara qa roroquigo tugu sao! sau.

Sa oe lao si Jisu, Ego, mu kopuniria na qua sipi. 18 Sosoto pa sosoto ma pojanigo ara sao: totonai na koburumu sa qu doko mulenigo na beleti, ko qu lao ketakoi qu nyorogua lao. Ba totonai muna baragoso ao, sa kode muna kaqamaniria na limamu beto ira kaki tu mai dokonigo na beleti beto mai toni laonigo ketakoi quke nyorogua lao vei ao, sau si Jisu. 19 (Pa ona paranga vei api sa sa ulenia i Jisu sa na soanana mina mate vei i Pita, ko mina tavalavata sa na Tamasa sau.) Beto sa paranga lao tana si Jisu, Mei, tutisiu! saunia.

I Jisu Sa Pojai Na Veveina Na Sepele Sa Roroqua

20 Ego ko sa balinga sau si Pita, sa sa batia sa korapa tututiona sa kame ira na sepele isa sa roroqu vivitigia i Jisu. Isa sa na sepele sa totoravusu pa raraqona i Jisu totonai qai kole teteku, beto ko sa nanasa laoia si Jisu, Bangara, i sei sa mina gabala kanago ao? sau. 21 Totonai sa batia i Pita sa na tinoni isa, sa sa nanasa laoia si Jisu, Bangara, goto ai vei sa na tinoni api? saunia.

22 Poni sa oea i Jisu sisa, Vei mana nyoroguania ara ko mina toa kamua na mule lame taqu, poni sa ai mina vei tamu sisa? Goto ao sa mei gu ko mu tutisiu! sau.

23 Ego ko na nongoro sa lekogo tadira qai tutia i Jisu sa minake mate sa na sepele api qarigu. Ba i Jisu sake pojai sa minake mate sisa sakeu, goto pira tu sau, Vei mana nyoroguania ara ko mina toa kamua isa sa na mule lame taqu, poni sa ai mina vei tamu sisa, sau tu sisa.

24 Ko isa tugu sa na sepele sa korapa ululeniria na veveidi aipira, beto sa kuti vakoleria na sakasava aipira. Ko agei qe gigilai sa na ulule tana sa na sosotona tugu.

Soku Sakasava Mule Sa Roitiniria I Jisu

25 Ego ba koledia mule sa kubo roiti sa roitiniria i Jisu, ko vei bai takuti kilipuputu beto poni sa qa roroqua ara sa na kasia gusu tu ba bi keporenia na eqa ketakoi bi vakoleniria sira na buka bai takuti ira.

* 1:23 Aisea 40.3; Matiu 3.3; Maka 1.3; Luke 3.4.

* 1:29 Na lami sa na tuni sipi. Na lami sa qai vavakukuvunia ira na iama tadira na tinoni Izireli ko qai vulasaniria na sela tadira na tinoni Izireli.

† 1:42 Na paranga Sipasi sa na paranga Aramaiki beto Pita sa na paranga Qiriki, ko ira karu doru na ginuadi sa na &lt;&lt;patu&gt;&gt;.

* 2:17 Kera Vinatarasae 69.9.

* 3:3 Na paranga Qiriki sa tapeluku &lt;&lt;mule&gt;&gt; sa kai ginuana sa &lt;&lt;pa nulu&gt;&gt;, ko na kipa paranga lani sa mina boka tapeluku vei &lt;&lt;vei minake podo pa nulu mai sisa&gt;&gt;.

* 5:3 Na pikata 3b-4 sa kaki paparanga qai kole pa kaki kukuti kokoleidi, pira qarigu: &lt;&lt;qai kole lolokania na nyakilina na kolo. 4 Ura koleona na totoso sa na mateana tana Tamasa sa sa gogore lagere, ko sa vanyakilia sa na kolo isa. Ko na tinoni mo sa lao momoe totonai sa nyakili na kolo isa sa sa tasalana sa na mo sa vaia isa.&gt;&gt;

* 6:7 Kai poata siliva sa padana na tabarana kai rane roiti. Ko karu gogoto poata siliva sa padana kai aoro tabara.

* 6:31 Kera Vinatarasae 78.24; 105.40.

* 6:45 Aisea 54.13.

* 8:11 Soku kukuti kokoleidi sa sake koleria sa na titiro doruna 7.53-8.11. Sa doro vei na kobu titiro alepi sa nake kolena lani totonai sa koni takuti na buka ti Jone.

* 8:17 Vavanau 17.6; 19.15.

* 10:34 Kera Vinatarasae 82.6.

* 12:3 Na padana ka 0.5 lita sa na bogu oela api.

* 12:13 Kera Vinatarasae 118.25-26.

* 12:15 Zakarae 9.9.

* 12:38 Aisea 53.1; Romu 10.16.

* 12:40 Aisea 6.10; Matiu 13.15; Maka 4.12.

* 13:18 Kera Vinatarasae 41.9.

* 15:25 Kera Vinatarasae 35.19; 69.4.

* 19:24 Kera Vinatarasae 22.18.

* 19:36 Votu 12.46; Anye 9.12; Kera Vinatarasae 34.20.

* 19:37 Zakarae 12.10; Dodogoro 1.7.

* 20:16 Pa Qiriki sa na paranga Hiburu sau, ba sa doro vei na paranga Aramaiki gu sa sa tagigala na paranga Hiburu.

* 21:15 Na lami sa na tuni sipi. Lani i Jisu sa vavapadaniria na lami sira na tinoni qai tutia isa.

Roiti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Na Roiti

1

Na Taringungutina Na Gagala Tabuna

1 Tiopilasi, pa qua buka momoe qa tei kuti valao vanigo tu sa qa vavakatoniria sira doru sakasava sa roitiniria beto sa vaivagigalainiria i Jisu podalai tu totonai sa podalainia na ona roiti 2 ko tinganai sa kamua na ranena sa tateku sae pa noka sisa. Totonai sa oqoro tateku sae sisa, sa sa ule vaniria isa pa neqi tana Gagala Tabuna sira na tinoni tagarunudi sa tei vileria tu. 3 Tadira sa sa vovotu tabata kubo totoso pa gogoto soana pa leona ka madengavuluputa rane pa liguna na ona mate. Ko sa tavasosoto vatale sa na toana sosoto tugu sisa, beto ko pa totoso tugu ira sa vavavakato vaniria isa sa na veveina na binangara tana Tamasa. 4 Ego totonai qai korapa mekarai teteku ira sa sa pojaniria i Jisu sira, pira sauniria, &lt;&lt;Muneke taloa pa Jerusalema sagou, goto muna verania sa na neqi isa sa taringungutinia na Tamaqu, isa vei qu tei nongoria tu qa pojanigou ara. 5 Ura i Jone Paputaiso sa sa vaipaputaisonia na kolo, goto agou sa ka vivisa rane gu qai kole pa moemiu pira sa kode muna tapaputaisonia na Gagala Tabuna tu,&gt;&gt; sau si Jisu.

I Jisu Sa Tateku Sae Pa Noka

6 Ego ko totonai tugu qai korapa suvere vaikamudia ira doru, poni sa qai kole nanasia si Jisu, pira qarigunia, &lt;&lt;Bangara, ai vei pa totoso kopira sa muna vamule vania na bubutu tinoni Izireli ao sa na binangara?&gt;&gt; qarigunia.

7 Poni sa pira sauniria i Jisu sira, &lt;&lt;Nake miu laona agou ko muna gigilaria sira na rane na totoso, goto na Tamaqu tu pa ona neqi mekana sa vileria. 8 Goto agou sa muna tekua sa na neqi totonai mina lageregou na Gagala Tabuna, ko muna vavakatonisiu sara pa Jerusalema, doru eqa pa Jiudia, pa Sameria, ko tinganai muna kamua tu na vinabebetona na abana,&gt;&gt; sau si Jisu.

9 Ego ko sa beto tugu paranga vei inara isa, poni sa tonai tugu qai korapa dodogorodia ira sa sa tateku sae pa noka sisa, beto sa sa lame kai lei ko sa vapaea ko qaike batia sa totonai.

10 Ego ko qai korapa tugu enga doro tututia ira sa na saena isa pa noka, poni sa qai votu vasiboro turu tavitiria sa karu tinoni qai popoko keala, 11 ko pira qarigu, &lt;&lt;Boko minete tinoni Qalili! Ai sa vei ko qu korapa tu turu enga sae vei pa noka sagou? Isa tugu i Jisu api, isa sa tapikata tamugou ko sa tateku sae pa noka, sa mina mule lagere pa soana vei tugu qu batia sa sae pa noka sisa,&gt;&gt; qarigu.

Na beina i Jiudasi Isikarioti

12 Ego pa liguna isa sa qai taloa pa kubo pa Olive ko qai gabala muledia pa Jerusalema, na souna sa na padana kai kilomita. 13 Ko tonai qai kamu pa Jerusalema, poni sa qai sae pa lose pa nulu ko ketakoi qai susuvere. Ira na tinoni aipira sira Pita, i Jone, i Jekopi, i Aduru, i Pilipi, i Tomasi, i Batolomiu, i Matiu, beto i Jekopi na tuna i Alepiasi, i Saimone isa perangana na somanana tadira qai nyorogua adu palea na qavuna pa Romu, beto ko i Jiudasi na tuna i Jekopi. 14 Ko ira doru aipira sa qai mekarai suvere vavaikamu ko qai aru totokai na vavara, tataviti ira na rereko beto i Mere na tinana i Jisu beto vei tugu ira na tasina marene.

15 Ego ko kai rane vevei ira totonai qai vaikamu (na padana kai gogoto rabeteputa tinoni sira qai vaikamu), sa sa turu si Pita pa vaikorapaidi ira, ko pira sau, 16 &lt;&lt;Boko tavitiqu, sa tei gore votu tu sa na Kukuti Tabuna, isa perangana tu sa pojai na Gagala Tabuna ti Devita, na veveina i Jiudasi isa sa koimataniria ira qai aru tamania i Jisu. 17 Isa sa somana taanye tavitigita mai tugu gita ko sa somana aru tugu pa roiti ninabulu api,&gt;&gt; sau.

18 (Ko isa tugu na tinoni api sa sa vainia kai kobu peso sa na poata sa tekunia pa ona roiti ikikerena, beto sa gona tulusu tapukania ko sa votu beto pudala tu na borina. 19 Ko qai gigila betoa ira doru tinoni qai suvere pa Jerusalema sisa sa vei inara, ko na kobu peso isa sa pa dia parangana qai vaisongonia Akeledama, na ginuana isa sa na Kobu Peso Orungu.)

20 &lt;&lt;Ura na takuti kolena pa buka Kera Vinatarasae sa pira sau,

&lt;Mi tavaivulu sa na ona ruma,

beto kepore na tinoni mi suveria,&gt;* sau.

Beto pira mutu sau,

&lt;Na lolomo ninabulu tana sa na goto tinoni tu mi teku vakarovia,&gt;* sau.

21 Ego ko sa poreveveina sa gita tana vilea sa kai tinoni sa susuvere tavitigita na doruna na totoso sa suvere tavitigita na Bangara i Jisu, 22 podalai tugu sa vaivapapaputaiso i Jone ko sa lame kamu tadagita totonai sa tateku sae pa noka sisa. Ko na tinoni isa sa mina somana vavakatonia tugu isa sa na turumulena na Bangara,&gt;&gt; sau si Pita.

23 Ko qai vileria sira karu: ira Josepa, isa qai vakukunia i Basabasi (i Jasitasi tugu vei sa kai isongo qai vakukunia), beto i Mateasi. 24 Beto sa qai vavara, pira qarigu, &lt;&lt;Bangara, ao qu gigila betoria sa na bulodi doru tinoni. Ko mu ule vanigei i sei ira karu pira sa qu vilea ao 25 ko mina aru tokai sa na roiti ninabulu tana tinoni tagarununa, isa sa loa pale i Jiudasi ko sa laona pa ia vaivakilasana sa taiania,&gt;&gt; qarigu. 26 Beto qai gonania ira sa na patu vivile poni sa tauduku si Mateasi, ko isa sa sa somana taanye tavitiria ira ka manogameka tinoni tagarunudi.

2

Na Gorena Na Gagala Tabuna

1 Ego totonai sa kamua sa na rane Penitikositi, poni sa qai mekarai suvere vaikamu pa kai ia sira doru aipira. 2 Totonai sa sa ovanga vasiboro lagere vei pa vavagalo sa kai sa sa vei na ovangani popogoso gava lavata, ko sa vapugelia sa na leona na ruma qai korapa suveria ira. 3 Beto sa qai batia ira sa kai sa sa vei na iku sa memea tapipikata sa lagere toqo tadira okokoto tinoni ketakoi. 4 Ko ira doru sa sa pugeleria na Gagala Tabuna, beto ko qai podalai paranganiria ira sira na gogoto paranga pa boboka ovelai paranga sa vaniria na Gagala Tabuna.

5 Ego ko qai korapa tugu suveredia ketakoi pa Jerusalema sira na tinoni Jiu neneqidi pa vatarasaena na Tamasa, ira na koko lame veidi pa okokoto puku tinoni pa kauruna na oka. 6 Ko tonai qai nongoria sa na ovanga lavata api, poni sa qai vaikamu sira na mota tinoni ko qai rura gu mai koledia, ura qai okoto kole nonongorodiaria gu sira na okokoto dia paranga qai paranganiria ira.

7 Ko qai kole rura beto qari gabara, ko pira qarigu, &lt;&lt;Dotu, kue qokolo! Ira doru tinoni qai korapa paranga aipira sa na gagale tinoni Qalili beto tu! 8 Ba ai sa vei ko gita taqe korapa tu nonongororiaoda pa okokotoda paranga sira na sakasava qai korapa pojaria ira? 9 Ura gita sa na okoto lame veida tu pa Patia, Midia, Elami, Mesapotamia, Jiudia beto pa Kapadosia, Ponitasi, beto ko pa Esia. 10 Gita kaki mule pira sa na lame veida tu pa Piruqia, Pamipilia, Ijipi, pa eqa pa Libia tata vei pa Saerini, beto kaki gita sa na kokoda pa Romu tu. 11 Na tinoni Jiu beto ko na tinoni karovo gabalada sa gita, kaki gita sa na lame veida pa nusa Kiriti tu beto ko pa Arabia tu, ba taqe okoto korapa nongoro betoriaoda gita pa okokotoda parangana sira na roiti poreveveidi tana Tamasa qai korapa pojaria ira!&gt;&gt; qarigu sira. 12 Ko pa dia gabara beto na rura, sa qai kole vavainanasa mekadi, &lt;&lt;Koi, na sa na ginuana sa vei pira?&gt;&gt; qarigu.

13 Goto ira kaki sa qai vavagoreni qera ko pira qai paparanga vei, &lt;&lt;Koi, sa apo jongaria gu na vaini lomosona ko qai digere sinara!&gt;&gt; qarigu.

Na Paranga Ti Pita Pa Rane Penitikositi

14 Ego ko totonai sa turu pa vaikorapaidi ira ka manogameka tinoni tagarunudi si Pita ko sa paranga vivivaria ira na minete tinoni, pira sau, &lt;&lt;Ka visa tinoni Jiu tavitiqu beto ko agou doru na suveremiu pa Jerusalema! Mu vainongoro lameniria na qua paranga ko mu gigilai sa na ginuana isa sa gore votu api! 15 Qaike bubuku vadigereniria sira pira, isa vei qu roroqua agou. Nake totoso bubuku sa kopira, ura sa koni sia koloko vuvugei gu sa neqa. 16 Goto isa qu batia kopira sa na vagore votuna na kokorotai ti Joili na tinoni kokorotai, pira sau sisa,

17 &lt;Ego pira mina vei sa pa rane liligu,

sau sa na Tamasa:

Mana vakijara tariniria ira doru tinoni na qua Gagala.

Ko mai ule votunia ira na tumiu marene

beto na tumiu rereko sa na qua nongoro.

Ira na sae korega sa mai bati dodogoro,

beto ira na miu babaragoso sa mai putagitaria na putagita.

18 Ko na rane ira sa ira na qua nabulu marene na qua nabulu rereko

ba mana vakijara tariniria tugu na qua Gagala.

Ko ira ba mai ule votunia tugu na qua nongoro.

19 Kode mana roitiniria na sakasava vaivagabaradi pa noka vavagalo

beto na vinagigila neqidi pa peso api,

na orungu, na iku beto na rovu nune tula.

20 Na tapo sa mina rodomo

beto na popu sa mina jimiri orungu,

totonai mina oqoro lame sa na rane lavata tana Bangara.

21 Ba ira doru qai kiu alili lao tana Bangara sa mai taalo! sau sa na Tamasa,&gt;* sau si Joili.

22 Ka visa tinoni Izireli tavitiqu, mu vainongoroniria na paranga aipira ko! Isa tugu i Jisu pa Nazareti sa na tinoni sa tavadogoro vaporeveveina pa moena na Tamasa. Ko agou mekamiu ba qu tei dogoro vasosoto vataleria tu sira na roiti vaivagabaradi, na sakasava vaivagabaradi, beto na vinagigila neqidi sa roiti votuniria na Tamasa tana ko qai tabata pa vaikorapaimiu agou. 23 Isa tugu sa na tinoni sa tei vilea tu na Tamasa pa ona nyorogua beto pa ona gigalai perangana tu, beto ko sa taloa valao pa limamiu agou sisa ko agou qu vamatea sisa tonai qu valao vaniria ira na tinoni ikikeredi ko qai patania pa korosi. 24 Ko isa tugu sa sa tei vaturu mulea tu na Tamasa ko sa ruvatia pa vitigina na mate, ura na mate sake boka piu tamana vakole jolai sisa. 25 Ura pira sau sa sa pojai i Devita na veveina isa,

&lt;Qa babatiaqua ara pa moequ doru totoso sa na Bangara,

ura pa kale matuaqu gu sa toqo sisa

ko sa vei sa ara maneke boka tajou vakanoko.

26 Ko sa vei sa sa qeqera sa na buloqu

beto na qua paranga sa pugelia na qera,

beto ko na tiniqu ba mina kole toa gegele lao momoe.

27 Ura ao muneke vakole jolasiu pa ia tadira qai mate sara,

beto muneke loa pale na mua Liosona

ko bi kole nyabo goborona.

28 Qu tei vabatinisiu tu sa na soanana na toa,

beto na mua suvere somana taqu

sa mina pugelenisiu na qera,&gt;* sau.

29 Ego ko, ka visa tavitiqu, ma lodaka vanigou gu ara sa na veveina i Devita na bangara, isa na tamada pa moa. I Devita sa sa mate ko sa tagolomo, ko na pouna isa sa sa korapa gu kole tavitigita gita kamua tu pa rane pa ngeni alepi. 30 Ko i Devita ba kai tinoni kokorotai tugu ko sa gigilaiona isa sa pa maulu tu sa taringungutinia na Tamasa sa na veveina kame ira pa tutina i Devita sa mina toqo bangara vei i Devita.* 31 Ko sa tei doro lao momoea tu i Devita sisa mina roitinia na Tamasa vuka risa, ko sa vei sa sa pojai isa sa na veveina na turumule tana Karisito, pira sau,

&lt;Isa sake taloa pale pa ia tadira qai mate,

beto na tinina sake taloa pale goboro

ko bi kole nyabo goborona,&gt;* sau.

32 Ko isa tugu i Jisu isa sa sa vaturu mulea na Tamasa pa mate, ko agei doru pira sa qe bati vataleamei ko mene boka vavakatonia gu sa vei isa. 33 Ko sa taovulu sae pa kale matuana na Tamasa. Ko sa tekua isa sa na Gagala Tabuna isa na taringunguti tana Tamana, beto sa sa vuva lagerenia ko isa sa qu batia beto qu nongoria agou kopira. 34 Ura i Devita sake sae pa noka, ba pira tu sau sisa,

&lt;Na Bangara Tamasa sa parangia na qua Bangara:

Mu toqo pa kale matuaqu,

35 tinganai mana veiniria na mua tetetena pa nenemu

sira na mua kana,&gt;* sau.

36 Inara sa vei ko mu gigila vatalea agou doru tinoni Izireli sapi: sa tei vabangaria tu beto sa vakarisitoia na Tamasa sa isa tugu i Jisu api, isa agou tugu qu vamatea pa korosi,&gt;&gt; sau si Pita.

37 Ego ko totonai qai nongororia ira na minete tinoni sira na paranga aipira, sa sa tasuni sa na bulodi, ko qai paranga laoa i Pita beto ira doru tinoni tagarunudi, pira qarigu, &lt;&lt;Ko, boko tavitimei, na sa sa vei mene boka roitinia agei sa vei?&gt;&gt; qarigu.

38 Poni sa pira sauniria i Pita, &lt;&lt;Agou doru sa mu okokoto gabala ko mu tapaputaiso pa korapa isongona i Jisu Karisito ko mai taleoso sira na miu sela, beto sa muna tekua agou sa na vaivana tana Tamasa, isa na Gagala Tabuna. 39 Ura na taringunguti tana Tamasa api sa tamugou tugu, tadira na tumiu agou beto tadira doru qai suvere pa souna, ko tadira doru gu ira na Bangara na oda Tamasa mina kukuria,&gt;&gt; sau si Pita.

40 Ego ko soku paranga mule sa sa poja vaneneqiniria i Pita beto ko sa kole tepa vaneneqiniria, pira sauniria, &lt;&lt;Mu alo mulenigou pa vinakilasa mina gosoria na sasae tinoni sa tei rerege vapiru tu api!&gt;&gt; sauniria. 41 Ko ira qai vasosotoa na paranga ti Pita sa qai tapaputaiso, ko pa rane tugu isa sa papada kue tina tinoni sa qai somana taanye tamo lao tadira na tinoni tana Bangara. 42 Qai somana ngangalinia ira sa na vaivagigalai tadira na tinoni tagarunudi beto na toa mekarai vaiia, na toa mekarai teteku beto na mekarai suvere vavara.

Na Toa Tadira Qai Vasosotoa Na Bangara

43 Ego ko qai kole matagutu sira doru tinoni tonai qai batiria soku roiti vaivagabaradi beto na vinagigila neqidi qai kole roroitiniria ira na tinoni tagarunudi. 44 Goto ira qai vasosoto sa qai mekarai suvere vaikamu beto qai mekarai vaiisongainiria sira doru dia sakasava. 45 Ko na dia isisongo beto na dia sakasava sa qai okoto vavainiria ko na poatadi sa qai okoto ia betoniria ira qai vaivasevi. 46 Na vaituti rane gu sa qai mekarai kamenia ira sa na lao vavara pa kakabarena zelepade beto na mekarai vaikamu teteku pa okokoto ruma. Qai mekarai vaitekuniria na gagani pa qeqera beto pa bulo pangaga. 47 Qai vatarasaea na Tamasa beto qai tavaraguaniria ira na minete tinoni. Ko na vaituti rane gu sa na Bangara sa anye vatamo lao vaniria sira qai taalo.

3

Kai tinoni qaqaona sa tasalana

1 Ego kai rane sa ira Pita i Jone sa qai sae pa kakabarena zelepade pa totoso vavara kue koloko gogore tapo. 2 Ko kai tinoni na podo qaona sa sa kai tapogoso kamu mule. Na vaituti rane gu sa qai popogoso lao vavatoqoa pa kakabarena zelepade pa atakamana isa qai vakukunia na Atakamana Babatajonga, ko mi tetepaniria na poata sira mai totome lao pa kakabarena zelepade qarigu. 3 Ko totonai sa batiria sira Pita i Jone mai korapa tome pa kakabarena zelepade qarigu, poni sa sa tepaniria na poata. 4 Poni qai do tari vatotogasia ira i Pita i Jone sisa, beto sa paranga lao tana si Pita, pira sau, &lt;&lt;Mu doro lame tamigei karu!&gt;&gt; saunia. 5 Poni sa doro lao tadira karu sisa, sa rorovea palu mai vanisiu kaki sava sa sau.

6 Ba sa paranga si Pita, &lt;&lt;Na poata siliva beto na qolo sa kepore vavagigila na qua sara, ba isa vei qa isongia sa ma vanigo ao: pa korapa isongona i Jisu Karisito pa Nazareti sa mu turu ko mu rerege!&gt;&gt; saunia. 7 Beto sa lao arua i Pita sa na lima kale matuana na tinoni sa qao api, ko sa bako vaturua. Poni pa totoso tugu isa qai neqi sa na nenena beto na vaijokelai pa kuta nenena na tinoni isa, 8 ko sa gasa turu ko sa podalai rerege gu beto sa tutiria tome pa kakabarena zelepade sira karu. Ko sa rerege, sa sosoqolo beto sa kole vatarasaea isa sa na Tamasa. 9 Ko ira na minete tinoni sa qai batiadia tu sa na kole reregena isa beto isa vei sa kole vatarasaea na Tamasa isa. 10 Beto qai dogoro vatavagigaliadia ira sa isa tugu sa na tinoni sa kokole toqo tetepa kakabarena zelepade pa Atakamana Babatajonga. Ko qai gabara betonia ira sisa vei sa taroiti tana.

Na paranga ti Pita pa ruma zelepade

11 Ego ko totonai sa korapa aru tamana tadira Pita i Jone sa na tinoni sa tasalana api, poni sa ira doru tinoni sa qai abutu vavaikamu lao tadira kue pa ia ketakoi qai gigalania na Susuverena ti Solomone, ko qai gabara beto pudaladia sira doru. 12 Ko totonai sa batiria i Pita sira na minete tinoni qai vavaikamu, sa sa paranga lao tadira, pira sau, &lt;&lt;Ka visa tinoni Izireli tavitiqu! Ai sa vei ko qu gabarania tu agou sa na ginugua api? Ai vei ko qu dogoro tari veinigei kale tu na mei neqi babi na mei pangagana na Tamasa agei karu sa sa tasalanania ko sa rerege sa na tinoni api? 13 Na Tamasa tadira Ebarahami i Aisake beto i Jekopi, isa na Tamasa tadira na boko tamada pa moa, sa sa tei valavatia tu si Jisu na ona nabulu, isa agou tugu qu loa laonia tana qavuna ko sa tavamate. Ko qu kilu palenia agou sisa pa moena i Paelati, totonai sa nyorogua ruvatia isa. 14 Agou tugu sa qu kilu palenia na tinoni liosona beto na tuvisina, goto qu tepaia tu agou tai Paelati sa na tinoni vavarivai ko sa taruvata vanigou sisa. 15 Na kutana na toa sa qu vamatea agou, ba isa tugu sa na Tamasa sa tei vaturu mulea tu pa mate. Ko pa ona turumule isa sa agei sa na tinoni qe batia ko kopira qe korapa vavakatonia na veveina. 16 Ko pa vinasosotona na isongona isa sa sa tavaneqi bei sa na tinoni qu batiamiu beto qu gigilaimiu api. Ko koko vei pa rangena gu na isongona isa sa sa tasalana vatale sa na tinoni pa moemiu agou doru api.

17 Ba, ka visa tavitiqu, qa gigila vataleaqua ara sa pa rura gu qu roitinia agou beto ira na tinoni qai mamatanigou sa na ginugua aipira. 18 Na Tamasa sa vagore votua sisa vei sa tei pojai tu perangana tadira doru tinoni kokorotai na veveina mina gosoro vitigi vei tugu inara sa na ona Karisito sau. 19 Ko kopira mu loa paleria sira na miu sela ko mu gabala lao tana Tamasa, ko isa mina taleosonigou. 20 Ko muna vei agou poni sa ira na totoso minere pa tapata sa mai lame vei tana Bangara ko mai tavakopele sira na bulomiu, beto mina garunu lamenia sa na Karisito sa tei uduku vanigou tu agou, isa i Jisu. 21 Ba mina suvere mai pa noka sisa tinganai mina kamua mai tu sa na totoso mina vakorega beiria doru sakasava na Tamasa, isa vei sa tei pojai pa moa tu isa tadira na ona tinoni kokorotai madidi. 22 Ura pira sa tei paranga vei tu si Mosese, &lt;Kai tinoni kokorotai vevei ara sa mina vaturua na Bangara na miu Tamasa, ko na tinoni isa sa kame pa tavitimiu sosoto agou. Isa sa muna vatabea agou pa doru sakasava vei pori vei minagunigou isa. 23 Isa na tinoni minake vatabea sa na tinoni kokorotai isa sa mina tapikata pale sosoto tadira na tinoni tana Tamasa sisa,&gt; sau.*

24 Ko ira doru tinoni kokorotai sa podalai ti Samuela ko mi lame sa qai tei paranga vakoleniria tu sira na totoso pira. 25 Agou tu ko na tudia ira na tinoni kokorotai, ko tamugou tugu sa na taringunguti sa roitinia na Tamasa tadira na tamamiu pa moa tonai pira sau ti Ebarahami, &lt;Ko pa kai tutimu ao sa mana mananiria ara sira doru pupuku tinoni pa kasia gusu,&gt;* sau. 26 Ko tamugou momoe mai tu sa sa garunu lamenia na Tamasa sa na ona nabulu tonai sa vaturua, ko mi mananigou tonai muna gabala loa paleria sira na miu roiti ikikeredi agou sau,&gt;&gt; sau si Pita.

4

Ira Pita i Jone pa moedi na kauniseli

1 Ego totonai qai korapa vavakato tadira na tinoni sira Pita i Jone, poni sa qai lame tadira karu sira na kuta iama, na mamata tadira na tinoni kopu pa kakabarena zelepade, beto ko ira na Sadusisi. 2 Qai tagigirinia ira sisa vei qai korapa vaivagigalai ira karu tadira na tinoni beto na veveina qai taraenia sa ira na tinoni matedi sa kode mai turu mule kai muqisi vei i Jisu ba sa turu mule pa mate qarigu. 3 Ko qai aru tamanaria sira karu ko qai lao vatomeria pa leo ruma vaipiu ko mai verania mina rane ligu qarigu, ura sa tei tata tu sa na bongi. 4 Ego ba kubodi ira qai nongoria na tinarae ti Pita sa qai vasosoto, ko na anyedi ira qai vasosoto sa sa papada vei ka lima tina tinoni sa totonai.

5 Ego ko sa rane ligu neqa poni sa qai vaikamu pa Jerusalema sira na tinoni mamata tadira na Jiu, ira na iviva mamata, beto ira qai vaivagigalainia na Vavanau. 6 Ego ko qai somana sira Hanasi na kuta iama lavata, i Kaiapasi, i Jone, i Alekezada, beto ira kaki tavitina mule na kuta iama lavata. 7 Ko qai lao vatururia pa moedi ira na iviva pira sira Pita i Jone, beto sa qai nanasaria, pira qariguniria, &lt;&lt;Na neqi savana babi pa isongona i sei sa qu roitiniria ao karu sira na sakasava aipira?&gt;&gt; qariguniria.

8 Ego poni sa sa tapugelenia i Pita sa na neqi tana Gagala Tabuna, ko sa oe laoria, pira sau, &lt;&lt;Agou ka visa na tinoni mamata beto na iviva mamata tadira na tinoni! 9 Ego pa rane pa ngeni api sa qe tananasa vivilotonia agei sa na veveina na roiti jongana sa taroiti tana na tinoni sa qao api beto ko pa ai soana vei sa tasalana sisa. 10 Ko jongana, mu gigila vatalea ropi agou doru beto ira doru tinoni Izireli sapi: pa isongona i Jisu Karisito pa Nazareti isa agou tugu qu vamatea pa korosi ba na Tamasa sa tei vaturu mulea tu, sa sa turu pa moemiu agou na tinoni tasalana vatalena sa na tinoni api. 11 Ko isa tugu i Jisu api sa sa pojai veveina na Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;Na patu gamu kilu palea

agou na tinoni vavaturu ruma,

sa isa tugu sa na kuta patu viviso,&gt;* sau.

12 Ko sake kole mule tana kai goto tinoni sa na inaalo, ura kepore mule sa kai isisongo sa tavakukunia na tinoni pa kauruna na oka pa kasia gusu vei mina boka alogita sa gita,&gt;&gt; sau si Pita.

13 Ego ko totonai qai batia ira na iviva qai vaikamu sa na paranga varene tadira Pita i Jone, beto ko qai gigilaidia tugu vei ira na iviva sa na tinoni susuveredi gu nake sikulu vataledi sira, poni sa qai gabara. Ba qai gigila kamua tugu ira na iviva sa na tinoni qai tututi ti Jisu sa aipira. 14 Beto ko qai batiadia tugu sa korapa turu tavitiriaona ira Pita i Jone vei sa na tinoni sa tasalana, ko qaike boka pojai kai sa. 15 Ko qai vavoturia sira karu, ko qai kole vaivavakato mekadi sira. 16 Qai vavainanasa sira, pira qarigu, &lt;&lt;Ai tana roiti veiniria gita sira karu pira? Ura kai roiti vaivagabarana sa qai roitinia ira karu, ko ira doru tinoni Jerusalema ba qai tei gigila betoadia tugu, beto ko gita ba taneke boka vasekea sa na roiti api. 17 Goto kita vei ko mi tapiara lao tadira doru tinoni sa na ginugua api, poni sa ta paranga vabalauria gu ko kopira maike vavakato ligunia tadira na tinoni sa na isongona i Jisu,&gt;&gt; qarigu.

18 Ko qai kuku vatome liguria sira karu, ko qai pojaniria sa maike isongo ovelai ligunia babi vaivagigalai pa isongona i Jisu sira karu qariguniria. 19 Poni qai oe lao tadira sira Pita i Jone, pira qarigu, &lt;&lt;Vei mina tuvisina pa moena na Tamasa sa agou sa muna tavatabe babi na Tamasa tu, sa agou mu doro pikatia sisa. 20 Ura agei sa meneke boka ngujupukunia sisa vei qe batia beto qe nongoria,&gt;&gt; qarigu sira karu.

21 Poni sa qai vatoqo vamauria ira na iviva sa na dia paranga vinabalau lao tadira karu, beto sa qai vavotu riuria. Qaike boka batia ira na iviva sa ai soana vei bai vakilasaria sira karu, ura ira doru tinoni sa qai vatarasaea na Tamasa pa roiti vaivagabarana sa taroiti. 22 Ura na tinoni sa tasalana ba sa tei jola tu madengavuluputa aorona.

Ira na tinoni tana Bangara qai vavara tepai na neqi

23 Ego ko pa liguna qai ruvata variuria, poni sa qai lao tadira na boko tavitidi sira Pita i Jone ko qai vavakato vaniria sisa vei qariguniria ira na kuta iama beto na iviva mamata. 24 Ko totonai qai nongoria ira ka visa tinoni qai vasosoto sisa vei qai pojai ira Pita i Jone, poni sa qai mekarai kame pa vavara ko qai mekarai ovelai lao tana Tamasa. Pira qarigu sira, &lt;&lt;Bangara lavata, ao qu vapodakia sa na oka na peso na ivere beto doru sakasava qai kole pa leodi. 25 Pira sa qu parangania ao pa Gagala Tabuna isa vei sa pojai na mua nabulu i Devita na tamamei,

&lt;Ai sa vei ko qai kukiti tu sira na puku tinoni

beto ko qai vaingodoniria tu sira na rorove goborodi?

26 Qai tei turu vanaqiti tu

ko mai vaipera qarigu sira na bangara pa peso,

beto ira na tinoni mamata qai vaikamu

ko mai vairaja lao sa tana Tamasa

beto na ona Karisito qarigu,&gt; sau. *

27 Ko isa tugu sa na vaikamu qai tei roitinia tu pa ia lani. Ira Herodi i Ponitiasi Paelati beto vei tugu ira na tinoni karovodi beto ira na tinoni Izireli sa qai vaikamu ko qai rajai si Jisu isa na mua nabulu liosona qu tei udukia tu ao. 28 Ko qai roiti vagore voturia gu ira sira na sakasava qu tei pada vakoleria tu ao pa mua neqi beto na nyorogua. 29 Inara sa vei, Bangara, ko mu dogororia sira na roiti vaivamatagutudi mai roiti lameniria qarigu, beto ko mu vanigei na vinavarene sagei na mua nabulu ko me pogoso turunia na mua paranga. 30 Mu alaka lamenia tu na limamu ao ko mai taroiti sira na salana, na roiti neqidi beto na roiti vaivagabaradi pa korapa isongona na mua nabulu liosona i Jisu,&gt;&gt; qarigu.

31 Ego isa tugu qai beto vavara, poni sa sa jojou sa na ia ketakoi qai kole vaikamu ira. Beto ko sa pugeleria na Gagala Tabuna sira doru ko qai varenenia ira sa na vavakatonia na paranga tana Tamasa.

Qai mekarai vaiisongainiria na dia isisongo

32 Ego ko ira na minete tinoni qai vasosoto sa qai mekarai kame pa bulo beto pa roroqu, ko kepore kame ira bi pojania na ona gu mekana sira na ona sakasava sa isongoria, goto ira doru sa qai mekarai vaiisongainiria gu sira doru dia sakasava. 33 Ko pa korapana na neqi lavata sa qai kole vavakatonia ira na tinoni tagarunudi sa na turumule ti Jisu, beto ko na mana lavata tana Tamasa sa sa somana tavitiria ira doru. 34 Kepore kame ira sa bi qasania kai sakasava. Ura ira na poredia peso babi na ruma sa qai okoto vavainiria sa na dia isisongo ira, ko na poatadi na sakasava qai vavainiria 35 sa qai okoto pogoso laoniria tadira na tinoni tagarunudi, ko qai tavaia lao tadira vei bai qasania kai sakasava.

36 Ko i Josepa, kai tinoni na bubutu Livai na podona pa nusa Saeparasi, sa sa roiti vei isa. Ira na tinoni tagarunudi qai vakukunia i Banabasi sisa (na ginuana sa &lt;&lt;na tinoni sa sosori vaneqiria na goto tinoni&gt;&gt;). 37 Sa vavainia isa sa kai ona iapeki kobu peso, beto sa pogoso lao vaniria ira na tinoni tagarunudi sa na poatana sa tekua.

5

Ira Hananiasi beto i Sapira

1 Ego ko koleona sa kai tinoni na isongona i Hananiasi beto na maqotana si Sapira. I Hananiasi ba sa vavainia tugu sa iapeki ona isisongo 2 beto sa pogoso laonia tadira na tinoni tagarunudi sa kai kobuna na poata, goto kai kobuna sa sa mavo aru golomia. Ko na maqotana ba sa gigila vataleona beto sa vaegoa tugu sa sa vei isa.

3 Poni sa paranga laoa i Pita sisa, pira saunia, &lt;&lt;Hananiasi! Ai sa vei ko qu vamalumia tu ao si Setani ko sa lalaenia na bulomu, ko qu sesekea tu ao sa na Gagala Tabuna beto ko qu mavo aru golomia tu ao sa na kobuna na poatana na peso qu vavainia ao? 4 Totonai qu oqoro vavainia ao sa na mua tugu ao sa na peso, beto ko pa liguna qu vavainia ao poni sa sa kole tugu pa neqi tamu sa na poata ko muna boka varoiti veinia isa vei qu nyoroguania. Ko ai sa vei sa qu vakolea tu pa bulomu ao sa na roroqu ikerena api ko qu sesekenia tu ao sa na kobuna qu valamea? Nake tinoni sa qu sesekea ao, goto na Tamasa tu!&gt;&gt; sau si Pita.

5 Isa tugu sa nongoro betoria i Hananiasi sa na paranga pira, poni sa sa vukele ko sa loai gu isa sa na singo. Ko qai matagutu vivitigi sira doru tinoni qai nongoria na ginugua isa. 6 Goto ira kaki tinoni sae korega sa qai lao udea sa na kokobu tinina ko qai pala riu golomia.

7 Ego ko sa jola padana kue aoa, poni sa na maqotana sa sa lao gu mule bola, ba sa oqoro nongoronia isa sa na veveina na marenena. 8 Poni sa nanasa laoa mule i Pita sisa, &lt;&lt;Ai vei, api tugu sa na doruna na poata qu tekunia na laona na peso agou kau tamabaragoso?&gt;&gt; sau si Pita.

Poni sa paranga si Sapira, &lt;&lt;E, isa tugu,&gt;&gt; sau.

9 Beto sa paranga lao tana si Pita, &lt;&lt;Ai sa vei sa qu vaivaegonia tu ao kau baragoso ko qu podekia sa na Gagala Tabuna tana Bangara? Dogoro ko! Ira na tinoni qai koni pala riu golomia na marenemu sa qai tei korapa tu turudia pa atakamana inara, ko kopira ao mule sa mai pala votunigo,&gt;&gt; sau.

10 Poni pa totoso tugu isa sa sa vukele pa moena i Pita si Sapira ko sa loai gu sa na singo. Ko qai lao qarigu sira na tinoni koregadi poni sa qai batia sa tei mate tu, ko qai pala votu riu golomia gu mule sisa pa kekerena na marenena. 11 Ko sa matagutu vivitigi sa na ekelesia doruna beto ira doru qai nongoroniria na sakasava aipira.

Soku roiti vaivagabaradi qai taroiti

12 Ego ko kubo vinagigila neqidi beto na roiti vaivagabaradi sa qai roitiniria ira na tinoni tagarunudi tadira na tinoni. Beto ira doru tinoni qai vasosotoa na Bangara sa qai mekarai vavaikamu pa ia pa zelepade qai gigalania na Susuverena ti Solomone. 13 Kepore mule sa kai tinoni bi varene lao somana tavitiria ira, ba qai doro valavataria ira na tinoni qaike vasosoto sira na tinoni tana Bangara aipira. 14 Ko qai mota tugu lalaodia sira qai vasosotoa na Bangara ko qai somana taanye taviti tadira na tinoni tana Bangara, ira na iviva marene na rereko. 15 Qai koi vei tanongoro sa na roiti vaivagabaradi qai roitiniria ira na tinoni tagarunudi ko pa lodaka soana tu ba ira na tinoni sa qai pala laoniria sira qai mo ko qai lovasa vaniria na lovu beto qai vakoleria pa dia kokoledi. Qai roiti vei inara ko totonai mi rerege jola vei ketakoi i Pita poni sa na onguna gu ba mina onguria qarigu. 16 Ko ira na minete tinoni lame veidi pa gugusu vailivutaina pa Jerusalema sa qai okoto toni kamuniria sira qai mo beto ira na tinoni sa koleria na tomate ikikeredi, ko qai tasalana beto sira doru.

Qai takomiti sira na tinoni tagarunudi

17 Ego ko na kuta iama lavata beto ira doru ona tinoni vaitokai (ira na minete tadira na Sadusisi) sa sa pugeleria na kono. 18 Ko qai aru tamanaria sira na tinoni tagarunudi, ko qai vatomeria pa ruma vaipiu. 19 Ba kai mateana tana Tamasa sa sa lao na bongina tugu isa ko sa revangia sa na atakamanana na ruma vaipiu, ko sa toni votuniria sira na tinoni tagarunudi. Beto pira sauniria, 20 &lt;&lt;Mu lao turu pa kakabarena zelepade ko mu vavakatonia tadira na tinoni sa doruna na veveina na nongorona na toa api,&gt;&gt; sauniria. 21 Ko pa liguna qai nongoria isa sa poja veiniria na mateana, poni sa na vuvugei jonga qai lao tome pa kakabarena zelepade ko qai podalai vaivagigalai mutugu tadira na tinoni.

Ego na kuta iama lavata beto ira na ona tinoni vaitokai sa qai kuku vaikamuniria sira na iviva pa kauniseli beto ira doru iviva tadira na Jiu, beto sa qai valaoa sa na garunu pa ruma vaipiu ko mai tatoni lame pa moedi sira na tinoni tagarunudi qarigu. 22 Ba totonai qai lao kamu pa ruma vaipiu sira na nabulu kopu, poni sa qaike batiria sira na tinoni tagarunudi. Ko qai mule vavakato vaniria sira na minete iviva, 23 pira qarigu, &lt;&lt;Koi! Na ruma vaipiu sa qe lao batia sa na tapatei vamauru kolena beto ko ira na tinoni kopu sa qai korapa tugu turu katapadia pa atakamana. Ba totonai qe revanga qeu, poni sa kepore kai tinoni be batia pa leona,&gt;&gt; qarigu.

24 Ego totonai qai nongoria ira na kuta iama beto isa na mamata tadira na tinoni kopu pa kakabarena zelepade sa vei inara, sa qai rura gu koledia. Na sa beka sa mina pidoko pa ginugua api qarigu. 25 Beto sa bola gu sa kai tinoni, ko pira sauniria, &lt;&lt;Koi, boko iviva! Ira ka visa tinoni qu vatomeria pa ruma vaipiu sa pori, qai tei korapa tu turu vaivagigalai tadira na tinoni pa leo kakabarena zelepade,&gt;&gt; sau. 26 Poni sa taloa riu sa na mamata tadira na tinoni kopu pa ruma zelepade beto ko ira na ona nabulu kopu, ko qai lao toni muleniria sira na tinoni tagarunudi. Ba qaike toni ararianiria na vavitigiria, ura qai matagutu tagona patu tadira na tinoni.

27 Ego ko qai toni tomeniria sira na tinoni tagarunudi ko qai lao vatururia pa moedi ira na kauniseli. Beto sa sa nanasaria na kuta iama lavata, 28 pira sau, &lt;&lt;Qe tei vakolenigou tu na suqutu agei ko munake vaivagigalainia tadira na tinoni sa na isongona na tinoni api qeunigou. Ba dotu! Qu valekogia doru eqa pa Jerusalema sa na miu vaivagigalai, beto ko qu vagorenigei mutu agei sa na mate tana tinoni api!&gt;&gt; sauniria.

29 Poni sa oe lao si Pita beto ira na tinoni tagarunudi, pira qarigu, &lt;&lt;Sa poreveveina jola sa na Tamasa gu sa mina tavatabe, nake ira na tinoni! 30 Na Tamasa tadira na tamada pa moa sa tei vaturu mulea tu si Jisu, isa agou tugu qu patania pa korosi ko qu vamatea. 31 Ba isa tugu sa sa valavatia na Tamasa pa kale matuana, ko na tuni Bangara beto na inaalo sisa. Ko isa sa mina vaniria na totoso sira na tinoni Izireli ko mai gabala pa dia sela ko mai taleoso. 32 Ko agei tugu pira beto vei tugu na Gagala Tabuna sa na vinasosotodi ira na sakasava aipira, ko na Gagala Tabuna isa sa na vaivana tana Tamasa tadira qai vatabea sisa,&gt;&gt; qarigu.

33 Ego ko totonai qai nongororia ira ka visa meba pa kauniseli sa vei inara, poni sa qai tagigiri vivikereniria ko mai vaipaleria qarigu sira na tinoni tagarunudi. 34 Ba sa gasa turu sa kame ira na Parese na isongona i Qamalieli (kai tinoni vaivagigalai tugu pa Vavanau ti Mosese sisa beto ko kai tinoni tapangagana tugu tadira doru tinoni), ko sa pojaniria sira na tinoni kopu ko mai vavoturia iapeki totoso sira na tinoni tagarunudi sau. 35 Beto sa sa parangaria sira pa kauniseli, pira sau, &lt;&lt;Ka visa tinoni Izireli! Mu doro viloto vatalea sisa mu korapa roitinia agou tadira tinoni pira qugu. 36 Nake sovaina pa vivisa gu pira sa sa bola votu lame si Teudasi ko kai tinoni poreveveina sisa sau. Ira pada vei made gogoto tinoni sa qai tutia isa. Ba totonai sa tavamate sisa, poni sa ira na tinoni qai kole tututia isa sa qai okoto tapipiara, ko sa manyao gu sa na roiti tana. 37 Pa liguna isa sa sa turu votu lame mule pa totoso qai taanye ira na tinoni sa kai tinoni Qalili, na isongona i Jiudasi. Ko kai puku minete tinoni mutugu sa qai tutia isa. Ba isa ba sa tavamate mutugu, ko ira qai kole tututia isa sa qai okoto nyanyalia mutugu neqa. 38 Ko pa ginugua taqe dogoria api, sa api gu sa na qua vavanau tamugou: muke kotiria sira na tinoni aipira! Mu loa variuria gu! Ura vei mina lame veina gu pa tinoni sa na nyorogua babi na roiti api, poni sa kode mina tapiaraona gu sapi. 39 Ba vei mina koko lame veina tana Tamasa sisa, poni sa kode munake boka vanosoria agou sira, goto kode muna raja mulea gu na Tamasa sa sa vei,&gt;&gt; sauniria.

Poni qai vaego betoa ira sa na paranga ti Qamalieli, 40 ko qai kuku vatome beiria sira na tinoni tagarunudi ko qai mamajaria. Beto sa qai suquturia ko maike vavakato ligu pa isongona i Jisu qariguniria, beto sa qai loa variuria.

41 Ko qai taloa votu riu pa kauniseli beto qai qeqera tu sira na tinoni tagarunudi, ura qai doro veinia kai sakasava poreveveina ira sa na Tamasa sa vamalumuria ko qai somana gosoroni vitigi vaivakekeana ira sa na isongona i Jisu. 42 Beto ko doru rane pa kakabarena zelepade beto ko tinganai vei doru ruruma tadira na tinoni sa qaike koroto vaivagigalainia na vavakatonia ira sa na nongoro jongana na veveina na Karisito si Jisu qarigu.

6

Ira ka vitu tinoni vaitokai sa qai tavile

1 Ego pa totoso ira totonai qai kubo tugu lalaodia sira qai vasosotoa na Bangara, poni sa sa pidoko votu sa kai ququmi tadira na tinoni Jiu qai parangania na paranga Qiriki. Qai ququminiria ira sira na tinoni Jiu qai parangania na paranga Hiburu,* ura ira na tinoni Jiu qai parangania na paranga Qiriki sa qai tadogoro pale pa totoso ia doru rane sira na dia nanaboko rereko. 2 Poni qai kuku vaikamuniria ira ka manogarua tinoni tagarunudi sira doru tinoni qai vasosotoa na Bangara, ko pira qariguniria, &lt;&lt;Sake jongana sa agei mene loa pale na paranga tana Tamasa ko mene kole gu jujunonia na ia gagani na poata. 3 Ko, ka visa tavitimei, mu vileria ka vitu tinoni pa vaikorapaimiu, ira sa pugeleria na Gagala Tabuna beto na tavagigala. Ko ira sa mene udukuniria na roiti vavaiianiria na gagani na poata pira. 4 Goto agei sa mene aru totokai sa na vavara beto na roiti ninabuluna na paranga tana Tamasa,&gt;&gt; qarigu.

5 Ego ko qai qerania ira doru tinoni qai tutia na Bangara sa na roroqu api, ko qai vileria sira pira: i Sitivini (isa na tinoni sa togasa vaneqi pa rarange beto sa pugelia na Gagala Tabuna), i Pilipi, i Porokorosi, i Nikano, i Timoni, i Pamenasi, beto i Nikolasi na tinoni pa Anitioki, isa kai tinoni karovona sa gabala lao pa soana vinatarasae tadira na Jiu mai perangana. 6 Ko ira pira sa qai toni laoniria tadira na tinoni tagarunudi, ko qai vavaraniria beto qai vaoponiria na limadi.

7 Ko na paranga tana Tamasa sa sa tapiara lekogo doru ia beto ko na anyedi ira pa Jerusalema qai tutia na Bangara sa sake ruavo tugu motana. Na motadi ira na iama sa qai vatabea ko qai tutia sa na nongorona na Bangara.

I Sitivini sa taaru tamana

8 Ego i Sitivini, sa pugelia na boboka beto na neqi tana Tamasa, sa sa kole roitiniria soku roiti vaivagabaradi beto na vinagigila lavatadi tadira na tinoni. 9 Ba kaki tinoni ira na somanadi pa ruma vavaikamuna tadira na tinoni qai tagigala Na Tinoni Taruvatadi sa qai podalai vaigua lao ti Sitivini. Ira na tinoni Jiu pira sa na lame veidi pa Sairini, pa Alekezadaria, beto pa pikata gugugusu pa Silisia beto pa Esia. 10 Ba qaike boka kolosia ira sa na gigalai beto na neqi tana Gagala sa isongia i Sitivini totonai sa paranga. 11 Ko qai mavo tabara golomoria sira kaki tinoni ko pira qarigu, &lt;&lt;Qe nongoriamei agei sa sa kole poja vivikeria na tinoni ina si Mosese beto na Tamasa,&gt;&gt; qarigu.

12 Ko pa soana vei isa qai vatagigiriria sira na tinoni, na iviva mamata beto na tinoni qai vaivagigalainia na Vavanau ti Mosese, ko qai lame aru tamania ira si Sitivini ko qai toni laonia pa kauniseli tadira na Jiu. 13 Beto qai tekuria sira na tinoni mai vavakato seseke, ko pira qarigu, &lt;&lt;Na tinoni api sa sake beto tugu poja sasaea sa na zelepade madina api beto ko na Vavanau ti Mosese. 14 Ko qe nongoriamei tugu agei sa pira sau sisa, &lt;Isa i Jisu na tinoni Nazareti api sa kode mina jegara palea sa na zelepade api beto ko mina bei paleria sira na uana tututi i Mosese tu sa vakarovo lame vanigita gita,&gt; sau,&gt;&gt; qarigu.

15 Ego ko totonai sa qai do tari vatotogasia ira doru qai somana toqo pa kauniseli si Sitivini, ura na isumatana sa sa kabere vei na isumatana na mateana.

7

Na paranga ti Sitivini

1 Ego beto sa nanasia na kuta iama lavata si Sitivini, &lt;&lt;Ai sa vei, qai sosoto tugu sira doru sakasa qai jutunigo ira pira?&gt;&gt; saunia.

2 Poni sa oe lao si Sitivini, pira sau, &lt;&lt;Ka visa turaqu beto na tamaqu, mu nongoro lamesiu! Na Tamasa lavata qi vatadogoronia mekana tana tamada i Ebarahami totonai tu qi korapa suvere isa pa Mesapotamia, totonai qi oqoro lao suvere pa Harani sisa. 3 Ko pira qiu sa na Tamasa tana, &lt;Mu taloa pa mua gugusu sosoto beto tadira na mua bubutu tinoni, ko mu lao suveria na ia mana vabatinigo ara,&gt; qiunia.*

4 Poni qi taloa pa gugusu tadira na tinoni Kaladia si Ebarahami, ko qi lao suvere pa Harani. Pa liguna tu qi mate na tamana beto sa qi pojania na Tamasa sisa ko qi rijo lame suveria sa na ia qu korapa suveria agou lani kopira. 5 Ba na Tamasa qike vania kai iapeki isisongo babi kai kobu peso sa pa ia api; goto qi taringungutinia sa isa beto ira na tutina isa vuka risa tu sa mai isongia, ba pa totoso isa qi oqoro pore na tuna si Ebarahami. 6 Pira qi paranga vei sa na Tamasa ti Ebarahami, &lt;Ira na tutimu ao sa mai lao suvere vei na tinoni karovodi pa kai goto gugusu, ko mai tavapinausu na tangangangulu sira ka made gogoto aoro. 7 Ba pa liguna isa mana vakilasia ara sa na puku tinoni sa vapinausuria ira, ko mai tavavotu riu sira pa gugusu isa ko mai kamu suvere vatarasaesiu sara pa ia api,&gt; qiu sa na Tamasa. 8 Beto na Tamasa qi vania kai vinagigilana na ona paranga vinaego sisa, ko na vinagigilana na paranga vinaego isa sa i Ebarahami qi tapobe. Ko tonai qi podo si Aisake poni sa i Ebarahami ba qi pobea tugu sisa tonai qi vesu ranena, ko i Aisake ba qi pobea mutugu si Jekopi, ko i Jekopi ba qi poberia mutugu sira ka manogarua tuna marene, ira ka manogarua tamada gita pa moa.

9 Ego ko qai kokonoa tugu ira ka visa tamada inara si Josepa na tasidi sosoto, ko qai vavainia ko pa Ijipi tu qi gore suvere. Ba na Tamasa qi suvere somana tana, 10 ko qi vasarea pa doruna na ona tapata, beto qi vania tugu vei na gigalai beto qi tadoro valavata pa moena i Pero, na bangara Ijipi. Beto ko i Pero qi vaqavunaia pa Ijipi beto pa ona ruma sisa. 11 Ego beto qi raja pa doruna na gugusu Ijipi beto pa Kenani sa kai songe lavata, ko qi kamuria na tapata lavata sira na tinoni, ko kepore ketakoi bai teku gagani sira na tamada totonai.

12 Ego totonai qi nongoronia i Jekopi sa pa Ijipi sa koleona na gagani qarigu, poni qi garunu vagoreria sira na tamada na totoso momoe. 13 Ego na vinarua totoso qai gore, poni sa i Josepa qi ule vakabere vaniria na boko tugana sa na veveina mekana. Ko totonai sa qi gigilaria i Pero sira pa tatamana ti Josepa. 14 Ego beto qi kuku vagorea i Josepa si Jekopi na tamana, beto ira doru tatamana; ira ka vitungavulu lima sira doru. 15 Ko qi rijo gore pa Ijipi si Jekopi, ko ketakoi qi mate sisa beto vei tugu ira na boko tamada gita. 16 Na kokobu tinidi sa qai tapogoso mule sae pa Sukemi, ko qai tagolomo pa leo bevi isa i Ebarahami tu qi vaini poata tadira na tuna i Hamoa pa Sukemi.

17 Ego totonai qi tata sa na totoso beto mina vagore votua na Tamasa sa nona taringunguti sa ule votunia tai Ebarahami, sa qai mota tugu lalaodia sira na tinoni tadagita ko qai soku pa Ijipi. 18 Ego qi turu bei pa Ijipi sa kai goto bangara isa qike gigilai si Josepa. 19 Qi tutiniria na ona roroqu na bangara isa sira na oda tinoni ko qi nganguluria sira na tamada, beto qi vakoleniria na vavanau ko qai vakole votu paleria sira na dia koburu melalu ko qai tavamate pale. 20 Pana totoso isa qi podo si Mosese, ko kai koburu babata jongana tana Tamasa sisa. Kue popu qi tapausu pa ruma tana tamana sisa, 21 beto totonai qi tavavotu riu sisa pa ruma tana tamana, poni sa qi buti tekua na tuna rereko i Pero sisa ko qi pausia beto qi kopu veinia na tuna sosoto sisa. 22 Ko qi tavagigalai pa doruna na vaivagigalai pa Ijipi si Mosese, ko kai tinoni boboka pa paranga beto pa roiti sisa.

23 Ego totonai qi madengavuluputa aorona, poni qi pidoko lame pa roquna i Mosese sa na roroqu ko mi lao tu ovikiria mai sira na tavitina ira na tinoni Izireli qiu. 24 Ko tonai qi lao kamu poni qi batia sa kai tinoni Ijipi qi korapa mamajai sa kai tinoni Izireli. Poni qi lao tu isa ko qi tokania sa na tinoni Izireli, ko qi maja vamate pale sa na tinoni Ijipi. 25 Qi kole roroqua i Mosese sa palu kode mai dogoro vakaberia ira na tavitina sa na Tamasa kode mina varoitia sisa ko mina ruvataria sira qiu, ba qaike boka doro vakaberia ira sa qi vei isa. 26 Qi rane gu mule neqa poni qi batiria sira karu tinoni Izireli qai korapa vaipera. Poni qi lao toke vabuleria isa sira karu, pira qiuniria, &lt;Ei, karu qokolo, agou karu sa na tamatasi gu, ko muke vaikomiti!&gt; qiuniria.

27 Ba kame ira karu isa qi vaimoenia na vaipera sa qi juju varijoa si Mosese, beto pira qiunia, &lt;I sei sa vilego ko muna mamatanigei beto muna vavaitutinigei agei na tinoni sao? 28 Qu nyorogua vai veinisiu na tinoni Ijipi pa nyoro ara sao?&gt; qiunia. 29 Poni qi uku si Mosese totonai qi nongoria na paranga api, ko qi riu tu suvere veiona na tinoni karovona pa gugusu pa Midiani. Ko ketakoi qi vaporeria isa sa karu tuna marene.

30 Ego pa liguna ka madengavulu aorona isa ketakoi, poni qi votu tana pa qega pa kubo pa Saenai sa kai mateana pa kai gou qi vurungu memea vei na iku. 31 Ko totonai qi batia poni qi gabara si Mosese, ko qi rerege tata lao ko mi dogoro vatalea qiu poni sa qi nongoria isa sa na ovovelena na Bangara, pira qiu, 32 &lt;Ara sa na Tamasa tadira na tamamu; na Tamasa tadira Ebarahami, i Aisake, beto i Jekopi,&gt; qiu. Qi matagutu vivitigi si Mosese ko qike boka dogoro vatalea.

33 Beto qi paranga lao tana sa na Bangara, &lt;Mu ruvata vagoreria na sadolo pa nenemu, ura na ia qu korapa turua ina sa na peso madina. 34 Qa tei batia tu ara sa na vitigi tadira na qua tinoni qai korapa pa Ijipi beto qa tei nongoria tu ara sa na lukana uuidi, ko qa gore lagere sara ko mana aloria. Ko kopira mana garunu gorenigo pa Ijipi ara sao,&gt; qiu sa na Bangara.

35 Ko i Mosese tugu api, isa qai kilu palenia ira beto pira qai paranga veinia, &lt;I sei sa vilego ko muna mamatanigei beto muna vavaitutinigei agei sao?&gt; qarigunia, sa isa tugu sa qi garunia na Tamasa ko isa sa na dia tinoni mamata beto qi ruvataria pa vaitokai tana mateana qi votu pa iku qi vuvurungu pa gou. 36 Isa tugu i Mosese api sa qi toni votuniria beto qi roitiniria na roiti beto na vinagigila vaivagabaradi pa Ijipi, pa Kolo Jimiri, beto pa qega, pa korapana ka madengavulu aoro.

37 I Mosese tugu api sa pira qi poja veiniria ira na tinoni Izireli, &lt;Kai tinoni kokorotai vevei ara ko na tinonimiu sosoto agou sa mina vaturu vanigou na Tamasa,&gt; qiu. 38 Ko i Mosese sa na somanana tugu tadira na vaikamu tinoni pa qega, ira na tamada, beto ko qi somana vavavakato tavitia na mateana pa kubo pa Saenai. Ko isa qi tekua sa na vavanau toana, beto qi soni vakamu lamea tadagita.

39 Ego ba qai daidia vatabea ira na tamada si Mosese, goto qai kilu palea tu beto na bulodi qi gabala muleona pa Ijipi. 40 Beto pira qarigunia si Eroni, &lt;Mu roiti vanigita kaki oda tamasa ko mai tonigita moko. Goto isa i Mosese api, isa sa toni votunigita pa Ijipi, sa kopira taqeke gigilai na manugu sa beka sa varajania!&gt; qarigu. 41 Ko pa totoso ira sa qai roitinia ira sa kai beku bulumakau, ko qai vavakukuvu lao tana beto ko qai qerania sa na roitina na limadi gu mekadi. 42 Poni qi kiluniria na Tamasa sira ko qi loa laoniria ko qai vatarasaeria sira na seru pa noka, vei sa takuti pa buka tadira na tinoni kokorotai, isa pira sau,

&lt;Ka visa tinoni Izireli, nake taqu qu pogoso lameniria sira na miu vaivana beto na vavakukuvu

pa korapana ka madengavulu aoro pa qega.

43 Na ruma aqaqo vavakukuvuna gu tana tamasa Moleki sa qu pogosia agou,

beto ko na beku kirena tu i Raipani, na miu tamasa seru,

beto ira tu na beku qu roitiniria mekamiu sa qu vatarasaeria.

Ko kode mana adu vapila lalamenigou ara pa gugugusu soudi, pa kai kale laona pa Babiloni sagou,&gt; sau.*

44 Na ruma aqaqo tabuna, isa na vagigilana na Tamasa qi somana tadira, sa qai isongia pa qega ira na tamada pa moa. Na aqaqo tabuna isa sa qi taroiti tuti vei tugu isa na Tamasa qi garununia i Mosese ko mina roiti tuti veinia isa na kirena qi vabatinia. 45 Ko isa sa na aqaqo tabuna qai teku vakarovia ira na tamada pa moa, ko pa totoso tai Josua qai pogosia tugu sisa totonai qai tome lao ko na Tamasa qi jupe variuria sira na puku tinoni qai suvere pa gugusu api. Ko na aqaqo tabuna isa sa qi kole kamua tu na totoso ti Devita. 46 Ko na Tamasa qi qerania si Devita, ko qi tepa laoa isa sa na Tamasa ko mi roitinia sa kai ruma tabuna tana Tamasa ti Jekopi qiu. 47 Ba i Solomone tu qi vaturu vania na ruma sisa. 48 Ba na Tamasa ululuna jola sa sake suvere pa ruma sa taroiti pa limana na tinoni, sa vei sa pojai na tinoni kokorotai, isa pira sau,

49 &lt;Na oka sa na qua totoqona bangara,

goto na peso sa na qua tetetena.

Ko na ruma ai veveina mule sa muna vaturu vanisiu ao, sau sa na Bangara,

babi ai ia miminerena veveina sa taqu?

50 Ai vei? Nake pa limaqu mekaqu ara qa roitiniria sira doru sakasava pira?&gt;* sau.

51 Boko duduvili! Sa patu na bulomiu beto sake jonga tavonga na talingimiu sagou! Agou sa doru totoso qu upele pale na Gagala Tabuna, qai vei tugu ira na tamamiu sa qu vei tugu sagou! 52 I sei mai sa kai tinoni kokorotai baike koti ngangulia ira na tamamiu? Qai vai paleria sira qai kokorotainia na lame tana nabulu tuvisina, ko kopira na nabulu tuvisina isa sa agou qu gabala kanai beto qu vamatea. 53 Ba agou tugu sa qu teku vakarovia sa na vavanau qai valameria na mateana ba quke tutia tu sa na vavanau isa,&gt;&gt; sau si Sitivini.

I Sitivini sa tagona vamate

54 Ego ko totonai qai nongoria ira na meba pa kauniseli sa na paranga ti Sitivini, poni sa qai tagigiri vivitigi ko qai gagatakae tu. 55 Ba i Sitivini, sa tapugelenia na Gagala Tabuna, sa sa enga sae pa noka sau, poni sa batia sa na malakapi tana Tamasa beto sa batia si Jisu sa korapa turuona pa kale matuana na Tamasa. 56 Beto pira sau, &lt;&lt;Dotu ko! Qa batia na oka sa tarevanga, ko na Tuna na Tinoni sa korapa turuona pa kale matuana na Tamasa,&gt;&gt; sau.

57 Ego totonai sa qai kuku iranga, ko qai suqutuniria na limadi sa na talingidi, beto ko qai mekarai abutu totoai lao sisa. 58 Qai ragata votunia pa peguruna na gugusu, beto qai kole buti tarini patu sisa. Ira na tinoni qai somana lame dogoria na tagonana i Sitivini sa qai vagoreria na dia poko ko qai vakoleria pa kekere nenena kai tinoni koregana, na isongona i Saula. 59 Ko totonai qai korapa gogonai ira, poni sa pira sa vavara kiu alili vei si Sitivini, &lt;&lt;Kei, Bangara Jisu, mu teku vakarovia na gagalaqu,&gt;&gt; sau.

60 Pa liguna sa poja vei inara, poni sa toqo sori tutungu pa peso, ko sa vevela vei pira, &lt;&lt;Kei Bangara, muke anye tariniria ira pira sa na dia sela api,&gt;&gt; sau, beto sa loai sa na singo.

8

I Saula sa komitia na ekelesia

1 Ego ko pa ranena tugu isa sa sa podalai takomiti vivikere sa na ekelesia pa Jerusalema, ko ira doru tinoni vasosoto sa qai okoto tapiara lao vei tu pa ia pikata gugusu pa Jiudia beto pa Sameria, goto ira na tinoni tagarunudi gu sa qaike riu. 2 Goto kaki ira na tinoni sa neqi na dia rarange sa qai lao lukana roromai beto qai riu golomia sa na kokobu tinina i Sitivini. 3 I Saula sa mi vamanyao pale sa na ekelesia sau, ko sa tome memekaria sira na ruruma tadira na tinoni, ko sa ragata vovotuniria sira doru qai vasosotoa na Bangara, maqota na marene, ko sa vatomeria pa ruma vaipiu.

Na nongoro jongana sa tatarae pa Sameria

4 Ego ko ira tugu qai okoto tapiara lao vei doru eqa sa qai vavakatonia lekogo sa na paranga tana Bangara. 5 Ko kame ira si Pilipi. Sa lao sisa pa gugusu pa Sameria, ko sa tarae vevelania tadira na tinoni ketakoi sa na veveina na Karisito. 6 Ego ko totonai qai nongoria beto qai batiria sira na roiti vaivagabaradi sa roitiniria i Pilipi, poni sa qai mekarai vainongoro vatataleniria ira na puku minete tinoni sira na tinarae ti Pilipi. 7 Ira soku sa koleria na gagala ikeredi sa qai lukana gagagateana totonai sa ijiju votu paleria isa tadira sira na gagala ikeredi, beto soku ira sa mate kale kaki kobu tinidi beto qai qao sa qai tasalana tugu. 8 Ko qai qera beto sira doru pa gugusu isa.

9 Ego na suverena tugu pa gugusu isa sa kai tinoni poreona potana vaivagabara, na isongona i Saimone. Ko sa tei dori sovai tu qai kole gagabarania ira na tinoni Sameria sira na ona roiti vaivagabaradi sa kole roroitiniria pa ona potana. Ko mekana ba sa pojai sa kai tinoni poreveveina jola sisa sau. 10 Ko na gugusu doruna, ikete na lavata, sa perangana qai kole vainongoro lao vatalenia sisa, beto pira qaqarigu, &lt;&lt;Api tugu sisa na neqi tana Tamasa, isa sa tagigala na Neqi Lavata,&gt;&gt; qaqarigu. 11 Ko na totoso kakasana sa qai kokole nonongoro vatalea ira sisa, ura sa kokole valoposo gabaraniria na ona potana. 12 Ba totonai qai vasosotoa ira sa na nongoro jongana na veveina na binangara tana Tamasa beto na veveina na isongona i Jisu Karisito sa taraenia i Pilipi, poni sa qai paputaiso beto sira, na maqota na marene. 13 Ko i Saimone mekana ba sa somana vasosoto tugu ko sa paputaiso beto sa kole tututia si Pilipi. Ko tonai sa batiria isa sira na roiti vaivagabaradi beto na roiti neqidi lalavata ti Pilipi, poni sa kole gagabaraona.

14 Ego totonai qai nongoronia ira na tinoni tagarunudi pa Jerusalema sa na veveina qai tei teku vasosotoa tu ira pa Sameria sa na paranga tana Tamasa, poni sa qai garunu goreniria tadira sira Pita i Jone. 15 Ko totonai qai gore kamu, poni sa qai vavaraniria sira qai vasosoto ko mai tekua na Gagala Tabuna qarigu. 16 (Ura qai tapaputaiso gu pa isongona i Jisu na Bangara sira, goto sa oqoro goreria na Gagala Tabuna.) 17 Ko qai vaoponiria na limadi ira Pita i Jone sira, ko qai tekua sa na Gagala Tabuna.

18 Ego totonai sa batia i Saimone sa totonai qai vaoponiria na limadi ira na tinoni tagarunudi poni qai tekua na Gagala sira na tinoni, poni sa pogoso lame vaniria na poata sira karu, 19 ko pira sau, &lt;&lt;Ara ba mu vanisiu tugu sa na neqi ina, ko isa ma vaoponia na limaqu poni mi tekua tugu sa na Gagala Tabuna,&gt;&gt; sau.

20 Poni sa oe lao tana si Pita, &lt;&lt;Na mua poata siliva beto ao sa mu mate manyaomiu! Ura qu roroqua muna vainia na poata ao sa na vaivana tana Tamasa. 21 Kepore na iamu beto nake somanamu pa roiti qe korapa roitinia agei api sao, ura na bulomu sa sake gosoro pa dodogoro tana Tamasa. 22 Mu gabala ko mu loa pale sa na mua roiti ikikerena api beto ko mu vavara lao tana Bangara, ko isa mi taleosonigo sa na mua roroqu ikerena sa kole pa bulomu. 23 Ura qa batia ara sa sa pugeligo na kokono nyonyorogua beto qu korapa tapiu pa mua sela sao,&gt;&gt; saunia.

24 Poni sa tepa lao si Saimone, pira sau, &lt;&lt;Ego, mu vavara lao vanisiu tu tana Bangara ropi, ko mike taroiti taqu sisa qugunia ao ina,&gt;&gt; sau.

25 Ego pa liguna qai poja vaneneqinia beto qai vaivagigalainia ira karu sa na paranga tana Bangara, poni sa qai gabala mule pa Jerusalema. Pana dia rerege mule sa qai kole vavakatonia sa na nongoro jongana tinganai vei gugusu pa Sameria.

I Pilipi beto na tinoni Itiopia

26 Ego kai mateana tana Bangara sa sa lame ti Pilipi, ko pira sau, &lt;&lt;Mu turu ko mu taloa sae keta pa kale gorena pa soana sa koko pa Jerusalema ko sa gore vei pa Qaza, na soana qega,&gt;&gt; saunia. 27 Poni sa taloa si Pilipi ko sa riu. Ko pa ona rerege sa lao kamua isa sa kai tinoni Itiopia. Kai tinoni mamata poreveveina sisa, beto kai nabulu sa kopuniria na isisongo ti Kanadesi, na kalao pa Itiopia. Na iviva api sa sae somanania na vinatarasaena na Tamasa pa Jerusalema, 28 ko pa totoso isa sa sa korapa mule riuona. Ko sa korapa koi gogoreona pa ona totopili sisa, beto sa korapa titiroa isa sa na buka ti Aisea na tinoni kokorotai. 29 Poni pira sau ti Pilipi sa na Gagala, &lt;&lt;Mu lao ko mu rerege tata pa totopili ina,&gt;&gt; saunia.

30 Poni sa abutu tata lao pa totopili si Pilipi sau, poni sa nongoria sa korapa titiroa isa sa na kukuti ti Aisea na tinoni kokorotai, ko sa nanasia, &lt;&lt;Ai vei qu gigilaimua tugu ao na ginuana sisa qu korapa tiroa ina?&gt;&gt; saunia.

31 Poni sa oe lao sa na iviva isa, &lt;&lt;Qokolo, ko bi mija tu! Kepore kai tinoni bi vakabere vanisiu vei pira, sa ai vei beto mana boka vakaberia?&gt;&gt; sau. Ko sa kukua si Pilipi, poni sa kesa si Pilipi ko sa toqo tavitia pa totopili.

32 Na kobu kukuti ti Aisea sa kole tiroa isa sa pira sau,

&lt;&lt;Sa kai muqisi podeke vei na sipi sa tatoni lao ko mina takubolo vamate sisa,

beto sa vei tugu na lami sake vaqeu pa moena na tinoni sa ngangabuturia na vurungu sipi,

poni sa isa ba sake isongo vaqeu podeke tugu.

33 Sa tavakea pa ngangangulu beto sake tatoka totonai qai pitua.

Kepore kai tinoni bi gigilai na tutina,

ura sa tateku pale pa peso sa nona toa,&gt;&gt; sau. *

34 Ego ko sa nanasa laoia na iviva api si Pilipi, &lt;&lt;Mu ule vanisiu, na veveina i sei sa sa pojai na tinoni kokorotai api? Na veveina mekana tugu, ba kai goto tinoni tu?&gt;&gt; sau. 35 Poni sa podalai vavakato tugu pa titiro api si Pilipi, ko sa vakabere lao vania sa na nongoro jongana na veveina i Jisu.

36 Ego ko pa korapana na dia rerege gore pa soana ira karu sa qai kamua sa kai ia sa kolea na pie, poni sa sa paranga lao ti Pilipi sa na iviva api, &lt;&lt;Dotu ko, inana gu sa na pie! Ai sa vei ko manake boka tapaputaiso sara?&gt;&gt; sau.* 38 Ko sa vanosoa na iviva sa na totopili, ko qai mekarai gore pa pie sira kao Pilipi, ko sa paputaisoia i Pilipi sisa.

39 Totonai qai paro pa pie sira karu, poni sake ruavo tugu oqanai toni variua na Gagalana na Bangara si Pilipi, ko na iviva api sake bati ligua si Pilipi. Beto sa tonia na soana ko sa qeqera mi riuona sa na tinoni isa. 40 Goto i Pilipi sa pa gusu pa Azotasi mule sa tabata. Ko sa rerege vavakatonia isa sa na nongoro jongana tadira doru gugugusu, tinganai sa kamu tu pa Sizaria.

9

I Paula sa gabala

(Roiti 22.6-16; 26.12-18)

1 Ego ko i Saula sa kole singo mangininiria sa nona paranga vaivamatagutu ko mina vamateria sira na sepele tana Bangara sau. Ko sa lao sisa tana kuta iama lavata, 2 ko sa teparia sira na leta mai lao tadira pa ruma vavaikamudi pa Damasikasi, ko vei mina bati poaria sira qai tutia na Soana tana Bangara, poni sa mina piuria, marene na rereko, ko mina toni muleniria pa Jerusalema sau.

3 Ego ko pa ona rerege lao ko sa tata kamua pa Damasikasi isa, sa sa malara votu lame vasiboro pa noka sa kai kabere ko sa gona vailivutai lao tana. 4 Poni sa vukele gore pa peso sisa, beto sa nongoria sa kai ovovele pira sau, &lt;&lt;Saula! Saula! Ai sa vei ko qu komitisiu ara sao?&gt;&gt; sau.

5 Poni sa oe lao sisa, &lt;&lt;I sei sao, Bangara?&gt;&gt; sau.

Poni pira sau sisa, &lt;&lt;Ara si Jisu isa qu korapa komitia ao. 6 Ba mu turu, ko mu tome lao pa gugusu pa Damasikasi, ko ketakoi tu kode mina taule vanigo sisa muna roitinia ao,&gt;&gt; sau.

7 Ko ira na tinoni qai somana tutia i Saula sa qai turu ke vagala gu koledia. Qai nongoriadia tugu sa na ovovele, ba qaike batia na tinonina. 8 Beto sa turu pa peso si Saula, ko mi vadoravia sa na matana sau, ba sake boka babata. Ko qai arua gu na limana beto qai tita laonia pa Damasikasi sisa. 9 Ko kue rane sake babata, sake teteku na buku sisa.

10 Ego ko na suverena tugu pa Damasikasi sa kai sepele, na isongona i Hananiasi. Ko na Bangara sa paranga tana pa dodogoro, &lt;&lt;Hananiasi!&gt;&gt; saunia.

&lt;&lt;Api sara, Bangara,&gt;&gt; sau sisa.

11 Poni sa paranga lao tana sa na Bangara, &lt;&lt;Mu turu, ko mu lao pa soana na isongona Tuvisi, ko mu nyaqoa pa ruma tai Jiudasi sa kai tinoni pa Tasosi, na isongona i Saula. Ura sa korapa vavara sisa, 12 ko sa tei batia tu isa pa dodogoro sa kai tinoni na isongona i Hananiasi sa tome ko sa vaoponia na limana sisa ko mi babata ligu sau,&gt;&gt; sau.

13 Poni sa oe lao si Hananiasi, &lt;&lt;Bangara, qa tei nongoronia tu tadira kubo tinoni ara na veveina sa na tinoni api, ko na kubo ngangangulu sa tei roitiniria tu tadira na tinoni tamu pa Jerusalema sapi. 14 Ko kopira sa sa teku neqi tadira na kuta iama sisa, ko mina piu tekuria sira doru qai vatarasaego ao,&gt;&gt; sau.

15 Poni sa paranga lao tana sa na Bangara, &lt;&lt;Mu lao gu, ura api sa na tinoni tavilena taqu ko mina pogoso laonia na isongoqu tadira na tinoni karovodi, tadira na babangara, beto ko tadira na tinoni Izireli. 16 Ura ara mana vabatinia sira na vitigi mina gosoro talenia na isongoqu ara sisa,&gt;&gt; sau sa na Bangara.

17 Poni sa taloa lao si Hananiasi, ko sa lao tugu kamua sa na ruma sa suveria i Saula, ko sa vaoponia na limana sisa. Beto sa pira saunia, &lt;&lt;Saula, tasiqu, na Bangara, isa i Jisu sa votu tamu totonai qu korapa lalamemua ao pa soana, sa sa garunusiu sara, ko ao mu boka babata ligu beto ko mu tavapugelenia na Gagala Tabuna sau,&gt;&gt; sau. 18 Pana totoso tugu isa sa vukele pa matana i Saula sa kai sa sa vei na kadena na igana, ko sa babata ligu sisa. Beto sa turu ko sa tapaputaiso sisa, 19 beto pa liguna sa teteku poni sa neqi ligu sa na tinina.

I Saula sa tarae pa Damasikasi

Ego ko sa suvere tavitiria ira qai vasosotoa na Bangara pa Damasikasi ka vivisa rane mai tu si Saula. 20 Ego beto nake sovaina sa sa podalai tarae vevelania gu i Saula tinganai vei ruma vavaikamuna si Jisu, ko i Jisu tugu sa na Tuna na Tamasa sau. 21 Ko ira doru qai nongoria isa sa qai gabara beto, ko pira qarigu, &lt;&lt;Qokolo, api tugu sa na tinoni sa komiti vivikereria ira pa Jerusalema, ira qai vatarasaea nisongona tugu na Bangara api! Ko na kuta lame tana lani sa mina piu tekuria sira na tinoni vevei ira ko mina toni mule laoniria tadira na kuta iama sau!&gt;&gt; qarigu.

22 Ba sake mako gore sa na neqina na tarae ti Saula, ko sa varuraria sira na tinoni Jiu qai suvere pa Damasikasi beto sa vilasa vakakabere vaniria sa i Jisu sa na Karisito sauniria.

23 Ego qai jola kubo rane, poni sa qai vaikamu sira na Jiu ko qai kuonia ko mai vamatea sisa qarigu. 24 Ba qai vavakato vania ira kaki tinoni si Saula sa na veveina qai kuonia. Qai kole kokopu totoniria ira sira na atakamanadi na toba pa gugusu na rane na bongi, ko mai vamatea sisa qarigu. 25 Ba qai tonia ira na ona sepele kai bongi si Saula, ko qai vavotu veinia pa kai tapururuna na tobana na gugusu, beto qai vasikulu gorea pa kai mane.

I Saula sa suvere pa Jerusalema

26 Ego tonai sa kamu pa Jerusalema si Saula, poni sa kole popodekia ko bi somana tavitiria ira na tinoni tana Bangara ketakoi sau, ba qai kole matagutunia ira sisa, ura qaike vasosotoa ira sa kai tinoni tana Bangara sisa. 27 Poni sa aru tekua i Banabasi sisa ko sa toni laonia tadira na tinoni tagarunudi sisa, beto ko sa vakabere vaniria i Banabasi sisa vei i Saula sa batia si Jisu pa soana beto ko i Jisu sa paranga tana. Beto ko sa vavakato vaniria mutugu isa sisa vei sa tarae vaneneqinia i Saula pa Damasikasi sa na isongona i Jisu.

28 Ego ko sa somana tavitiria ira na tinoni tana Bangara si Saula, ko sa boka lekogo votu tome pa Jerusalema, beto sa kole tarae vaneneqinia isa sa na isongona na Bangara. 29 Sa parangaria beto sa guaria tugu vei sira na tinoni Jiu qai parangania na paranga Qiriki, poni qai popodekia ko mai vamatea tugu qarigunia ira sisa. 30 Ba totonai qai nongoro vaia ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara sa vei isa, poni sa qai toni gorenia pa Sizaria si Saula beto qai garunu variua pa Tasosi.

31 Ego ko pa totoso isa sa suvere pa bule sa na ekelesia doruna pa Jiudia, pa Qalili, beto pa Sameria. Ko sa iolo beto sa toa sae pa pangagana na Bangara beto pa vaivaneqi tana Gagala Tabuna, ko sa pidoko sae sa na ekelesia.

I Iniasi sa tasalana

32 Ego sa kamua kai totoso sa kole rerege lao doru eqa ovikiria ira na gugusu si Pita, poni sa gore kamuria sira na tinoni tana Tamasa pa Luda. 33 Ko ketakoi sa gosoria isa sa kai tinoni na isongona i Iniasi, sa kole laona gu pa lovu ka vesu aoro, ura sa mate kale na tinina. 34 Poni sa paranga lao tana si Pita, &lt;&lt;Iniasi, sa tei salanigo tu i Jisu Karisito sao! Mu tatakole ko mu aru vatalea na mua lovu,&gt;&gt; saunia. Poni sake ruavo tugu tatakolena sisa. 35 Totonai qai batia ira doru tinoni qai suvere pa Luda beto pa Saroni sa sa tasalana vei i Iniasi, poni sa qai gabala lao tana Bangara sira.

I Dokasi sa tavatoa mule

36 Ego na suverena pa gugusu pa Jopa sa kai rereko sa somana vasosotoa na Bangara, na isongona i Tabita. (Na isongona isa pa paranga Qiriki si Dokasi.) Soku roiti jongadi beto na vavaiia tokaniria ira na tinoni vaivasevidi sa sa roroitiniria isa. 37 Ko pa totoso isa sa sa kamua na mo sisa ko sa mate, ko qai ogonia na kokobu tinina beto sa qai sae vakolea pa lose pa nulu. 38 Ego pa Jopa sa sake sou pa Luda, ko totonai qai nongoronia ira na tinoni tana Bangara sa i Pita sa sa korapa gu pa Luda, poni sa qai garunu valaoria sira karu tinoni, ko qai tepa vivitigia si Pita, &lt;&lt;Muke veinigei, mu sisiqarai lame tamigei pa Jopa!&gt;&gt; qarigunia.

39 Poni sa taloa si Pita ko sa tutiria ira karu. Totonai sa kamu isa poni sa qai toni saenia pa lose pa nulu. Qai turu vavailivutainia ira doru nanaboko si Pita, ko qai kole lukana, beto qai vabatinia isa sira na pokogojodoruru beto kaki goto poko mule sa pitiria i Dokasi totonai sa korapa suvere tavitiriaona.

40 Ego sa iju votuniria pa lose i Pita sira doru beto sa toqo sori tutungu ko sa vavara, beto sa balinga mule pa kokobu tinina na rereko ko pira sau, &lt;&lt;Tabita, mu tatakole!&gt;&gt; saunia. Poni sa vadoravaria sa na matana, ko totonai sa batia si Pita poni sa tatakole sisa. 41 Sa alaka laonia na limana si Pita, ko sa bako vaturua. Beto sa sa kukuria sira na tinoni tana Tamasa beto ira na boko nanaboko ko sa loa lao vaniria na tei toa mulena tu sisa.

42 Ego ko na nongorona isa sa rerege doru eqa pa gugusu pa Jopa ko ira soku tinoni sa qai vasosotoa na Bangara. 43 Beto sa suvereona mai tu kubo rane pa Jopa si Pita tana kai tinoni sa roroitinia na kopo manugu, na isongona i Saimone.

10

I Pita beto i Koniliasi

1 Ego na suverena tugu pa Sizaria sa kai tinoni na isongona i Koniliasi, na mamata tinoni mamata gogoto, ko na minete tinoni vaipera isa sa qai gigalania na Minete Itali. 2 Kai tinoni nabuna pa vatarasaena na Tamasa beto ko isa beto ko ira na ona tatamana sa qai pangagania tugu sa na Tamasa. Sa toania tugu isa sa na totokaniria ira na tinoni Jiu vavaivasevidi beto doru totoso sa vavara lao tana Tamasa sisa. 3 Pana kai rane padana kue koloko jola korapa rane, sa sa batia isa pa dodogoro sa kai mateana tana Tamasa sa lame tana ko pira sau, &lt;&lt;Koniliasi!&gt;&gt; saunia.

4 Poni sa dogoro vatogasa laoa i Koniliasi sisa, beto pa ona matagutu sa pira sau, &lt;&lt;Ai vei, Bangara?&gt;&gt; sau.

Poni sa oe lao tana sa na mateana, &lt;&lt;Ira na vavara tamu beto na mua roiti vaitokai tadira na tinoni vavaivasevidi sa qai vei na memeru qai vaqerai na Tamasa. 5 Ko kopira mu garunu laoniria pa Jopa sira kaki tinoni, ko mai toni valamea sa kai tinoni na isongona i Saimone Pita. 6 Sa korapa suvereona pa ruma ti Saimone, kai tinoni roroiti kopo manugu, sisa. Ko na ruma tana sa sa tata pa nole,&gt;&gt; sau sa na mateana.

7 Ego ko tonai sa taloa riu sa na mateana sa kole parangia, poni sa sa kuku tekuria i Koniliasi sira karu ona nabulu beto kai solodia sa sosomana verania na garunu tana. Ko na solodia isa ba na nabuna tugu vei pa ona rarange. 8 Ko pa liguna sa poja vakabere vaniria sira doru vei sa pojania na mateana, poni sa sa garunu valaoria pa Jopa.

9 Ego ko sa jola kai bongi ko na ranena qai korapa rerege lao sira pira ko totonai qai tata kamu pa gusu Jopa, poni sa sae pa batuna na ruma pa manogarua koloko si Pita ko sa vavara. 10 Sa vaia na burana si Pita ko sa kole nyorogua teteku. Ko totonai qai korapa vatanania ira sa na tetekuna, sa sa batia isa sa kai dodogoro. 11 Sa batia isa sa na oka sa tarevanga beto kai sava sa vevei kai poko rerevatana lavata sa sa titi gore lagerenia ka made uquna ko sa lagere toga pa peso. 12 Ko pa korapana na udude isa qai kole sira doru manugu mamade nenedi, ira na manugu qai gavere na gotolo, beto ira qai tatava. 13 Beto sa lame sa kai ovovele tana, &lt;&lt;Pita, mu turu! Kubolo ko mu teteku!&gt;&gt; sau.

14 Poni sa oe lao si Pita, &lt;&lt;Tapata jola, Bangara! Ura qa oqoro isongo tekuria ara sira na sakasa qai paji beto qaike lioso vei aipira,&gt;&gt; sau.

15 Poni sa paranga mule na vinarua totoso sa na ovovele, &lt;&lt;Ira na sakasava sa tei valiosoria tu na Tamasa, sa ao muke vapajiria,&gt;&gt; sau. 16 Ego ko kue totoso sa sa vei inara beto sa sa tateku vamule sae pa noka sa na poko rerevatana isa.

17 Ego ko totonai sa korapa nyunyalania i Pita sa na ginuana na dodogoro sa batia, poni sa ira na tinoni sa garunuria i Koniliasi sa qai tei nanasa votunia tu ko qai tei batia tu sa na ruma ketakoi sa suveria i Pita, ko qai tei korapa tu turudia pa moena na bara pa ruma isa. 18 Qai kuku ko qai korapa nanasania sa ketakoi tugu beka sa suvere si Saimone isa kai isongona si Pita qarigu.

19 Ko totonai sa korapa rove vailivutainia i Pita sa na dodogoro api, poni sa paranga tana sa na Gagala, &lt;&lt;Doro, ira kue tinoni sa qai korapa nyaqogo ao. 20 Mu sisiqarai gore gosororia ko muna tutiria sira. Munake ruarabeke, ura ara tugu qa garunu valameria sinara,&gt;&gt; sau.

21 Ego ko sa gore kamuria i Pita sira, ko sa parangaria, &lt;&lt;Api sara qu korapa nyaqosiu. Ko na sa sa na kutana na lame tamugou?&gt;&gt; sauniria.

22 Poni qai oe lao sira, &lt;&lt;I Koniliasi, na tinoni mamata gogoto, sa garunugei sagei. Kai tinoni tuvisina ko sa pangagania na Tamasa sisa, beto ko qai doro valavatia tugu ira doru tinoni Jiu sisa. Kai mateana tabuna sa ule vamoenia sisa ko isa sa sorugo sao ko muna lao pa nona ruma, ko isa mina nongororia sira vei muna lao pojaria ao sau,&gt;&gt; qarigu. 23 Ego beto sa kuku vatomeria i Pita sira, ko qai ipumeka tu tana.

Ego sa jola kai bongi ko sa rane poni sa sa taloa ko sa tutiria ira si Pita. Ko kaki ira na tinoni tana Bangara pa Jopa sa qai somana tutia tugu i Pita. 24 Ego sa jola kai bongi ko na ranena poni sa qai lao kamu pa Sizaria. I Koniliasi sa tei soru vakamuria tu sira na turana beto ira na ona baere, ko sa korapa veraniria sira mai lame. 25 Ko isa tugu mi tome lao pa leo ruma sau si Pita, poni sa sa lao si Koniliasi ko sa gogosoria beto sa toqo sori ko sa valavatia sisa. 26 Ba sa aru vaturua i Pita sisa, beto pira saunia, &lt;&lt;Mu turu, ara ba kai tinoni gu,&gt;&gt; saunia.

27 Qai kole vaipaparanga sira karu, beto sa mi tome lao sau si Pita poni sa sa batiria ira na kubo tinoni sa qai tei vaikamu vera tu. 28 Sa paranga lao tadira si Pita, &lt;&lt;Agou qu gigilaimiu sa sa tabunana pa tinarae tamigei na Jiu sa vei kai tinoni Jiu mina suvere tavitiria babi somana baereria ira na tinoni karovodi. Ba ara sa na Tamasa sa tei vabatinisiu tu ko manake gigalania sa paji babi sake lioso sa kai goto tinoni. 29 Ko sa vei sa totonai sa lame na nyaqo poni sa qake daiqua, goto qa lame gu. Ko kopira sa qa nyorogua gigilai ara sisa vei beto qu nyaqonisiu agou,&gt;&gt; sau si Pita.

30 Poni sa paranga si Koniliasi, &lt;&lt;Pa nue ko na totoso vei tugu kopira, sa qa kole vavara pa qua ruma na kue koloko jola korapa rane sara, poni sa votu turu pa moequ ara sa kai tinoni sa poko kikilanga. 31 Ko pira sau sisa, &lt;Koniliasi, sa tei tanongoro tu tana Tamasa sa na mua vavara, beto ko ira na mua roiti vaitokai lao tadira na tinoni vavaivasevidi sa qai vei na memeru sa vaqerai na Tamasa. 32 Ko mu garunu laoniria pa Jopa sira kaki ko mai kuku valamea si Saimone, kai isongona si Pita. Na tinoni isa sa sa korapa suvere pa ruma ti Saimone na tinoni sa roroiti kopo manugu, ko na ona ruma sa sa tata gu pa nole,&gt; sau. 33 Ko sa vei gu sa qa garunu tinoni ko qai riu nyaqogo sao, ko sa jongana jola sa qu lame kamugei. Ko kopira sa agei doru sa qe vaikamu beto pa moena na Tamasa ko mene nongororia sira doru sakasava vei sa garununigo na Bangara ao ko muna pojaria,&gt;&gt; sau si Koniliasi.

Na paranga ti Pita

34 Ego poni sa paranga si Pita, &lt;&lt;Kopira qa vakabere vatalea ara sa sa sosoto tugu sa na Tamasa sake totoka kalenia kai tinoni gu. 35 Goto pa doru pupuku tinoni sa na tinoni sa pangagania sa na Tamasa beto sa roitinia sisa sa tuvisi, poni sa isa sa na tinoni sa vaqerai na Tamasa sisa. 36 Qu tei gigilaimiu tu agou sa na nongoro sa garunu laonia na Tamasa tadira na tinoni Izireli, na nongoro jongana na veveina na bule ti Jisu Karisito, isa na Bangara tadira doru tinoni. 37 Ko qu tei gigilaimiu tugu agou sisa vei sa pidoko doru eqa pa pikata gugusu Jiudia, sa podalai tugu pa Qalili pa liguna sa tarae vevelania na paputaiso i Jone. 38 Ko qu gigilaimiu tugu agou si Jisu pa Nazareti, isa na tinoni sa udukia na Tamasa ko sa vapugelenia na Gagala Tabuna beto na neqi. Ko sa lekogo lao lameria isa sa doru eqa ko sa roitiniria sa na roiti jongadi beto sa salanaria sira doru sa nganguluria na tomate ikerena, ura na Tamasa sa kole somana tana.

39 Ko agei sa na tinoni qe batiria ko qe vavakatoniria sira doru sakasava sa roitiniria isa pa Jerusalema beto kaki gugusu mule pa Jiudia. Isa tugu sa qai vatitia pa korosi ko qai vamatea, 40 ba isa tugu sa sa vaturu mulea na Tamasa na rane vinaue, beto sa vabati votunigei na Tamasa sisa. 41 Nake tadira doru tinoni sa sa votu isa, ba tadira gu na tinoni sa tei vileria tu perangana ko mai vavakatonia sisa. Ko tamigei gu sa sa votu isa, agei qe teteku na buku tavitia sisa pa liguna sa turu mule pa mate. 42 Beto sa sa garunugei isa sagei ko mene tarae vevelania beto mene poja vaneneqinia sa isa tugu sa sa vilea na Tamasa ko mina pituria sira na tinoni toadi beto na matedi sau. 43 Ko na veveina tugu isa sa ira doru tinoni kokorotai sa qai vavakatonia, ko ira doru mai vasosotoa isa sa mai taleoso sira na dia sela pa isongona isa qarigu,&gt;&gt; sau si Pita.

Ira na Tinoni Karovodi qai tekua na Gagala Tabuna

44 Ego ko totonai sa korapa pojaria i Pita sira na sakasava pira, sa sa goreria na Gagala Tabuna sira doru qai korapa nonogoro pa paranga tana. 45 Ko qai gabara jola sira na tinoni Jiu qai vasosotoa na Bangara beto ko qai koko tuti lamea i Pita pa Jopa, ura qai batia sa tadira na tinoni karovodi ba sa vagorea tugu na Tamasa sa nona vaivana, na Gagala Tabuna. 46 Ura qai nongororia sa ira na tinoni karovodi sa qai okoto paranganiria na gogoto parangadi beto qai kole vatarasae valavatia sa na Tamasa.

Poni sa paranga si Pita, 47 &lt;&lt;I sei mina boka suqutuniria na kolo ko maike boka paputaiso sira pira? Ura ira pira sa qai tekua na Gagala Tabuna vei puputa tugu sa taroiti tadagita,&gt;&gt; sau. 48 Beto sa pojaniria i Pita sira ko qai tapaputaiso pa nisongona i Jisu Karisito. Pa liguna sa vei inara, sa qai tepai ira si Pita ko mi suvere mai tadira kaki rane qarigunia.

11

I Pita sa vavakato tadira na ekelesia pa Jerusalema

1 Ego ko qai nongoronia ira na tinoni tagarunudi beto ira na tinoni pa Jiudia qai vasosotoa na Bangara sa na veveina ira na tinoni karovodi qai teku vakatapia sa na paranga tana Tamasa. 2 Ko totonai sa mule sae pa Jerusalema si Pita, poni sa qai talea ira qai vaporeveveinaia na pobe sisa. 3 Pira qarigunia sisa, &lt;&lt;Ao sa qu lao suvere tadira qaike tapobe beto ko qu teteku tavitiria ira sao,&gt;&gt; qarigunia.

4 Poni sa podalai paranga si Pita ko sa kilipuputu vaniria sira na sakasava vei qai taroiti. Pira sauniria, 5 &lt;&lt;Totonai qa korapa vavara pa gugusu pa Jopa sara, poni sa qa dogoria sa kai dodogoro. Qa batia ara pa dodogoro sa kai sava lavata sa vevei kai poko rerevatana lavata sa sa titi gore lagerenia ka made uquna, sa koko lagere vei pa noka ko sa lagere toga pa kekerequ ara. 6 Qa dogoro viviloto vatalea poni qa batiria pa leona sira na manugu mamade nenedi pa peso, na manugu qai gavere beto qai gotolo, beto ira na manugu qai tatava pa gagale eqa. 7 Beto qa nongoria ara sa kai ovovele pira saunisiu, &lt;Pita, mu turu! Kubolo ko mu teteku!&gt; saunisiu.

8 Ba qa paranga sara, &lt;Tapata jola, Bangara! Ura oqoro isongo pore kai sakasava sa paji babi sake lioso vevei pira sa sa tei kura mai tu pa mangaqu sara,&gt; qau.

9 Poni sa na vinarua totoso sa paranga lagere vei pa noka sa na ovovele, &lt;Ira na sakasava sa tei valiosoria tu na Tamasa, sa ao muke vapajiria,&gt; sau. 10 Ko kue totoso sa sa roiti vei inara beto sa sa tateku vaiolo mule sae pa noka sa doru sakasava.

11 Ko pa totoso tugu isa sa ira kue tinoni sa qai tei turudia tu pa moena na atakamana ruma qa korapa suveria ara; ira sa qai tagarunu koko pa Sizaria ko qai lame nyaqosiu ara. 12 Beto sa pojanisiu na Gagala Tabuna sara ko munake ruarabeke goto mu gore gu ko mu tutiria saunisiu. Ko ira ka vonomo tavitiqu qai vasosotoa na Bangara aipira sa qai somana tutisiu tugu vei ara, ko qe lao kamu ko qe tome sa pa ruma ti Koniliasi. 13 Ko sa ule vanigei isa sa vei sa batia isa kai mateana perangana qi turu pa nona ruma beto pira qiunia, &lt;Mu garunu laoniria pa Jopa sira kaki ko mai kuku valamea si Saimone, kai isongona si Pita. 14 Ko isa mina vavakato vanigo sa na nongoro vei beto muna taalo sao beto doruna na mua tatamana,&gt; qiunia.

15 Ko totonai qa korapa podalai paranga ara, poni sa gore gu tadira sa na Gagala Tabuna, vei puputa tugu totonai sa gore tadagita pa popodalaina. 16 Qa roroqu kamua ara sa na paranga tana Bangara, isa pira sau, &lt;I Jone sa sa vaipaputaisonia na kolo, goto agou sa muna tapaputaisonia na Gagala Tabuna,&gt; sau. 17 Ko vei kai muqisi vaivana tugu isa sa vanigita gita totonai taqe vasosotoa na Bangara i Jisu Karisito sa sa vaniria tugu sira, poni sa i sei sara ko ba kole susulai sa na Tamasa?&gt;&gt; sau si Pita.

18 Ego ko totonai qai nongororia sira na sakasava pira, poni sa qaike vagala sira goto qai vatarasaea gu sa na Tamasa, pira qarigu, &lt;&lt;Koi, sosoto tugu! Ira na tinoni karovodi ba na Tamasa sa vaniria tugu na lolomo ko mai gabala ko mai tekua sa na toa,&gt;&gt; qarigu.

Na ekelesia pa Anitioki

19 Ego ko ira na tinoni qai okoto taqaqata pa ngangangulu sa poraka votu totonai sa tavamate i Sitivini sa qai okoto tapipiara ko kaki qai kamu tu pa Poinikia, pa Saeparasi, beto ko pa Anitioki. Ko qai vavakatonia lekogo ira sa na nongoro, ba qaike vavakato sa tadira na goto tinoni, goto tadira na tinoni Jiu gu. 20 Ba koledia sira kaki tinoni pa Saeparasi beto pa Saerini qai vasosoto, ko ira sa qai lao pa Anitioki ko qai vavakatonia beto qai taraenia tugu vei tadira na tinoni karovodi sa na nongoro jongana na veveina i Jisu na Bangara. 21 Ko na neqi tana Bangara sa sa somana tadira, ko na motadi sira qai vasosoto ko qai gabala tutia na Bangara.

22 Ego ko na nongorodi ira pira sa sa kamu tu pa ekelesia pa Jerusalema, ko qai garunia ira si Banabasi ko sa gore pa Anitioki. 23 Ko totonai sa gore kamu pa Anitioki si Banabasi, sa sa batia sa na roiti vairoqu tana Tamasa tadira na tinoni, ko sa qera jola sisa ko sa sovutu vaneqiria sira doru ko maike munyala goto mai togasa vanabu tana Bangara sauniria. 24 Ura kai tinoni jongana tugu beto sa tavapugelenia na Gagala Tabuna beto na rarange si Banabasi. Ko na motadi sira na tinoni qai tavagabala lao tana Bangara.

25 Ego beto sa sa jola lao tu pa Tasosi si Banabasi ko sa riu nyaqoa si Saula. 26 Ko totonai sa batia si Saula, poni sa sa toni laonia pa Anitioki. Ko kai aoro doruna sa qai suvere tavitiria sira na ekelesia ketakoi beto qai vaivagigalai tadira na minete tinoni ketakoi. Ko pa Anitioki tugu sa ira na tinoni qai tutia i Jisu sa qai tagigala momoe na tinoni Kirisitiani.

27 Ego ko pa totoso tugu ira sa qai taloa pa Jerusalema sira kaki tinoni kokorotai ko qai gore pa Anitioki. 28 Ko kame ira, na isongona i Aqabasi, sa sa turu ko sa poja vakakaberia isa pa neqi tana Gagala sa na veveina na songe lavata mina raja pa kasia gusu doruna sau. (Ko na songe isa sa sa raja pa totoso sa korapa kuta bangara pa Romu i Kolodiasi.) 29 Ko qai vaivaegonia ira na tinoni tana Bangara pa Anitioki sa kai roroqu, ko isa vei qai bokai sa mai okoto vakole kalea sira na tinoni ko mai vasae vaniria ko mai tokaniria sira na tinoni tana Bangara qai suvere pa Jiudia qarigu. 30 Ko qai vagore votua tugu sa na dia roroqu, ko qai vapogosoniria ira Saula i Banabasi sa na dia vaivana ko qai sae vaniria sira ka visa iviva pa Jerusalema.

12

Kaki ngangangulu mule qai gosororia ira na tinoni tana Bangara

1 Ego ko pa totoso tugu isa sa sa aru tamanaria na bangara i Herodi ko sa aru nganganguluria sira kaki pa ekelesia. 2 Ko sa kujuku vamateni benete si Jekopi na tasina i Jone. 3 Beto tonai sa batia sa ira na tinoni Jiu qai qera sa totonai sa roiti vei inara isa, poni sa sa lao mutugu aru tamania si Pita. (Ko api sa taroiti totonai na vavolo Bereti Nake Kovuruna.) 4 Sa aru tamania i Herodi si Pita, ko sa lao vatomea pa ruma vaipiu, beto ira ka made puku solodia, okoto ka mamade tinoni pa kai pukuna, sa qai kole kopunia isa. Sa tei vakoleni roroqu tu i Herodi sa kode pa liguna na vavolo Alokata sa mina toni votu laonia ko mina tatuti pa moedi ira na tinoni si Pita sau.

5 Ko i Pita sa sa takopu pa ruma vaipiu, ba ira na tinoni pa ekelesia sa qaike mako gore na kole vavara laonia tana Tamasa si Pita pa totoso isa.

I Pita sa tatoni votu pa ruma vaipiu

6 Ego ko na bongina beto totonai mina rane sa i Herodi kode mina toni votu pitua si Pita sau, sa i Pita qai piunia karu seni ko qai vaputai pa vaikorapaidi ira karu solodia sisa, beto ira kaki solodia sa qai kole kopu pa atakamanana na ruma vaipiu. 7 Beto sa votu vasiboro sa kai mateana tana Bangara ko sa tolanga beto sa doru leona na ruma vaipiu. Beto sa turu pa kekerena i Pita sa na mateana ko sa jou vadoravia, beto pira saunia, &lt;&lt;Mu sisiqarai tatakole!&gt;&gt; saunia. Poni qai vukele taruvatadia pa limana isa sira na seni.

8 Ego beto sa paranga tana sa na mateana, &lt;&lt;Mu dokonigo na mua beleti, beto mu vasaea na mua sadolo,&gt;&gt; sau. Poni sa roiti vei tugu si Pita. Beto sa paranga mule tana sa na mateana, &lt;&lt;Mu udenigo na mua koti, beto mu tutisiu,&gt;&gt; saunia. 9 Ko sa tuti votu si Pita, ba sake gigila vatavagigalia isa sa vei na sakasava sosotona sisa sa roitinia na mateana tana. Sa roroqua i Pita sa palu kai dodogoro sa sa puta engai isa sau. 10 Qai rerege alokata jolania ira karu sa na puku tinoni kopu momoe, beto sa qai lao mule jolania sa na vinarua, beto sa qai lao kamua sa na atakamana aeana beto ko sa votu lao pa gugusu lavata. Sa tarevanga vaniria mekana sa na pateina na atakamana isa, ko qai votu lao tonia ira karu sa kai soana. Ketakoi sa sa taloa vasiboro ti Pita sa na mateana ko sa riuona.

11 Ko pa totoso tu isa sa sa tavagigala na roquna si Pita, ko pira sau, &lt;&lt;Koi, kopira tu qa gigilai ara sa sa sosoto tugu sa na Bangara sa garunia na ona mateana ko sa alosiu pa neqi ti Herodi, beto ko pa doru ginugua qai korapa nyoroguania ira na tinoni Jiu ko mai taroiti qarigu,&gt;&gt; sau.

12 Totonai sa gigila vatalea isa sa vei inara, poni sa sa lao pa ruma tai Mere na tinana i Jone sau, isa kai isongona i Maka, poni sa ketakoi qai korapa suvere vaikamu ko qai korapa vavara sira na kubo tinoni. 13 Sa kole kikia pa atakamana si Pita, poni sa sa lao ko mi revangia na atakamana sau sa kai nabulu rereko, na isongona i Roda. 14 Ba totonai sa nongoro gigilai isa sa na ovovelena i Pita, poni sa sa qera vivitigi sisa ko sake revangia sa na atakamana, goto sa abutu mule tome tu ko sa lao ule vaniria sa i Pita sa korapa turuona pa peguru sauniria.

15 Ba pira qai paranga veinia ira sisa, &lt;&lt;Koi, ao qu rura, ago!&gt;&gt; qarigunia. Ba sa gigirigana tugu sa sa sotona tugu sau sa na nabulu rereko. Poni sa qai paranga sira, &lt;&lt;Ego, ko mina vei sa na onguna gu sina,&gt;&gt; qarigu.

16 Ba sake koroto na kole kikia si Pita, ko qai lao revangia na atakamana qarigu poni sa qai batia sisa tugu, ko qai gabara vivitigi. 17 Ba sa vamomoko laoniria na limana i Pita sira ko qai noso, beto sa ule vakabere vaniria sisa vei na Bangara sa toni votunia pa ruma vaipiu. Beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Muna pojania i Jekopi beto ira qai vasosotoa na Bangara sira na sakasava pira,&gt;&gt; sauniria, beto sa sa votu ko sa taloa lao pa kai goto ia tu si Pita.

18 Ego ko totonai sa rane sa neqa, poni sa qai rura takulanga betodia sira na tinoni kopu pa ruma vaipiu, ko pira qai vavaiparanga vei, &lt;&lt;Qokolo, ko na sa sa vakamunia si Pita!&gt;&gt; qarigu. 19 Sa vaigarununia i Herodi sa na nyaqona i Pita ba qaike boka batia, poni sa nanasa vivilotoria sira na tinoni kopu beto sa vaigarunu ko qai vamate paleria. Beto sa sa taloa pa Jiudia si Herodi, ko sa gore suvereona pa Sizaria.

Na mate ti Herodi

20 Ego sa tagigiri vivitiginiria i Herodi sira na tinoni pa Turosi beto ko pa Sidoni. Poni qai mekarai kame pa roroqu sira pa karu gugusu pira ko qai lao sa ti Herodi. Pa liguna qai baere vatatai si Balasitasi, na kuta nabulu poreveveina pa ruma bangara ti Herodi, ko mi tokaniria qarigunia, sa beto qai mekarai lao tepai ira sa na bule ti Herodi, ura na tetekuna tadira sa qai koko lame vei gu pa gugusu sa bangaraniria i Herodi. 21 Ko tonai sa kamua sa na rane sa tanguti ko mai vaikamu, sa sa vasaeria i Herodi sira na nona poko bangara, beto sa lao toqo pa totoqona bangara ko sa kole paranga lao sa tadira na tinoni. 22 Ba qai kukuku sira na tinoni, pira qarigu, &lt;&lt;Koi, na ovovelena na Tamasa sosoto sapi, nake tinoni!&gt;&gt; qarigu. 23 Ko pa liguna gu isa sa sa lao tu kai mateana tana Bangara ko sa vamate pale si Herodi, ura sake valavatia isa sa na Tamasa. Ko sa gania na uloso sa na tinina ko sa mateona sisa.

24 Ego ko na paranga tana Tamasa sa sa lekogo beto ko sa soku sira na tinoni qai gabala tutia na Bangara.

25 Ira Banabasi beto i Saula sa totonai qai vaokotia sa na roiti ninabulu qai rerege kamunia pa Jerusalema, poni sa qai taloa riu. Ko qai tonia tugu vei si Jone, isa kai isongona i Maka.

13

Ira Banabasi i Saula qai tavile beto qai tagarunu

1 Ego pa ekelesia pa Anitioki sa koledia sira kaki tinoni kokorotai beto na tinoni vaivagigalai. Kaki ira sira Banabasi, i Simione isa qai kukukunia na Tinoni Kuduru, i Lukasi na tinoni Saerini, i Manaeni isa na tapausuna pa ruma tai Herodi na bangara, beto i Saula. 2 Totonai qai kole nabulunia ira sa na bangara beto qai tatabu gagani, poni sa pira sau sa na Gagala Tabuna, &lt;&lt;Ego mu vile kale vanisiu sira Banabasi beto i Saula, ko mai roitinia sa na roiti qa udukuniria ara ko mai roitinia,&gt;&gt; sau sisa. 3 Ko pa liguna qai tatabu gagani beto na kole vavara, sa qai vaoponiria na limadi sira karu, beto sa qai soni garunu variuria.

Ira Banabasi i Saula qai kamu pa nusa Saeparasi

4 Ego ko totonai sa garunuria na Gagala Tabuna sira Banabasi i Saula, poni sa qai gore pa Seleukeia, ko koko ketakoi sa qai toka karovo lao pa nusa Saeparasi. 5 Ko totonai qai lao paro pa gugusu Salamisi, poni sa qai taraenia pa ruma vavaikamuna tadira na tinoni Jiu ketakoi sa na paranga tana Tamasa. Qai totoniadia tugu ira karu si Jone Maka, isa kai dia tinoni vaitokai.

6 Ko qai karovia ira sa na nusa Saeparasi tinganai qai lao kamu pa kai gugusu, na isongona pa Paposi. Ketakoi qai gosoria sa kai tinoni Jiu poreona potana vaivagabara beto na tinoni kokorotai sesekena, na isongona i Bajisu, 7 beto ko sa susuvere tavitia isa sa na qavuna i Seraqiasi Paula, na tinoni tomena pa rorove. Ko sa kukuria na qavuna sira Banabasi i Saula, ura sa nyorogua nongoria isa sa na paranga tana Tamasa. 8 Ba sa raja kokolosoria i Bajisu na tinoni poreona potana vaivagabara api sira karu (Na pelukuna pa paranga Qiriki na isongona isa si Elimasi), ko mi vagabala vapelea sa na qavuna ko mike vasosotoa sa na nongoro tadira karu sau.

9 Ba i Saula (isa na isongona i Paula) sa tapugelenia na Gagala Tabuna, sa sa do tari vatotogasia sisa, 10 beto pira saunia, &lt;&lt;Sa pugeligo doru nyonyorava beto na sesekedi ikikeredi sao, na tuna na tomate ikerena! Qu kanaria doru tuvisi beto doru totoso mu vakeqoria na soana tuvisidi tana Bangara qugu sao! 11 Ba kopira na neqi tana Bangara mi raja pa tamu ko munake isongo bati podekia na tapo pa iapeki totoso kakasana sao,&gt;&gt; sau si Paula. Ko pa totoso tugu isa sa gera rodomo gu sa na matana isa, ko sa kole qaqo lao lameria sira na tinoni ko mai arua na limana ko mai tonia sau. 12 Totonai sa batia na qavuna sa vei inara, poni sa sa vasosoto sisa, ura sa gabara vivitiginia isa sa na vaivagigalaina na Bangara.

Ira Paula i Banabasi qai lao pa Anitioki pa Pisidia

13 Ego beto sa toka pa Paposi si Paula beto ko ira qai tutia isa, ko qai lao paro pa Peqa, kai gugusu pa Pamipilia. Ko ketakoi sa loaria si Jone Maka, ko sa gabala muleona pa Jerusalema. 14 Ego ko qai taloa pa Peqa sa qai jola lao kamu sa pa Anitioki pa pikata gugusu pa Pisidia, ko pa rane Minere sa qai lao somana tome toqo pa ruma vavaikamuna. 15 Ko pa liguna sa tatiro votu sa na Vavanau ti Mosese beto na kukuti tadira na tinoni kokorotai, poni sa pira qarigu laoniria ira na tinoni mamata pa ruma vavaikamuna sira, &lt;&lt;Ka visa tavitimei, vei mina koleona kai miu paranga vaivaneqi lao tadira na tinoni sagou, poni sa boka paranga,&gt;&gt; qariguniria.

16 Poni sa gasa turu si Paula ko sa vamomokoniria na limana, beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Agou ka visa tinoni Izireli beto agou na tinoni karovomiu qu pangagania na Tamasa, mu vainongoro lame! 17 Na Tamasa tadira na tinoni Izireli api sa sa vileria sira na tamada pa moa ko sa roitiniria kai bubutu tinoni lavata isa sira totonai qai suvere vei na tinoni gotodi pa Ijipi, beto sa sa toni votuniria isa pa ona neqi lavatana. 18 Ko ai tu qai sela vei sira, ba ka madengavuluputa aoro sa sa kole kopuniria isa pa qega sira. 19 Pa liguna sa piararia isa sira ka vitu puku tinoni pa Kenani, poni sa sa vaniria ira na ona tinoni ko qai isongia sa na peso tadira na goto bubutu isa. 20 Ko ira doru ginugua pira sa qai taroiti pa korapana ka made gogoto limangavuluputa aoro.

Pa liguna ira sa sa vaniria isa sira na tinoni mamata ko tinganai sa kamu lame ti Samuela na tinoni kokorotai. 21 Beto sa qai tepai ira sa kai bangara, ko sa vaniria na Tamasa si Saula, na tuna i Kisi pa bubutu ti Benijimani. Ko ka madengavuluputa aoro sa kole bangara sisa, 22 beto pa liguna isa sa vaturu vaniria si Devita ko sa bangara. Ko tana sa pira sa paranga vei sa na Tamasa, &lt;Qa tei dogoro gigilai tu ara si Devita, na tuna i Jese, isa na tinoni sa tutia na buloqu ara, ko isa kode mina roitiniria sira vei qa nyoroguaniria ara,&gt; sau.

23 Ko pa tutina i Devita sa valamea na Tamasa tadira na tinoni Izireli, isa vei sa tei tavataringunguti vakole tu, sa na inaalo i Jisu. 24 Totonai sa oqoro lame isa sa i Jone sa tei taraenia mai tu tadira doru tinoni Izireli sa na veveina mai gabala loa paleria na dia sela ko mai tapaputaiso sira na tinoni. 25 Totonai mi vaokotia nona roiti ninabulu sau si Jone, poni sa pira sa paranga vei sisa, &lt;I sei qu rove veinisiu ara sagou? Nake ara sisa qu korapa verania agou mina lame! Goto sa korapa tu tuti ligu lamesiu ara sisa ara nake padaqu ko mana ruvata vagorea na sadolo pa nenena,&gt; sau si Jone.

26 Ka visa tavitiqu, agou na tutina i Ebarahami beto agou na tinoni karovomiu qu pangagania na Tamasa pa vaikorapaimiu aipira! Na nongorona na inaalo api sa sa tagarunu lame tadagita. 27 Ura ira na tinoni qai suvere pa Jerusalema beto ko ira na dia tinoni mamata sa qaike boka dogoro gigilaia ira sisa, ko tonai qai pitu vamatea ira sisa poni sa qai vagore votua gu ira sira na kokorotai tadira na tinoni kokorotai qai tatiro doru rane Minere. 28 Kepotu sa kai ginugua sa sela bai batia tana, ba qai tepa vasosogo tai Paelati ko mi vamate palea qarigu. 29 Ko totonai qai vagore votu betoria ira sira doru kokorotai qai takuti na veveina isa, poni sa qai teku vagorea pa korosi sa na kokobu tinina ko qai lao vakolea pa bevi. 30 Ba na Tamasa sa vaturu mulea pa mate sisa. 31 Beto sa tababata soku rane tadira qai koko tututia pa Qalili ko qai sae pa Jerusalema sisa. Ko kopira ira tugu sa qai vavakatonia na veveina isa tadira na tinoni.

32 Ko agei pira sa qe vavakatonia tamugou sa na nongoro jongana api, isa sa tei taringunguti vakolenia tu na Tamasa tadira na tamada pa moa. 33 Ko na taringunguti api sa sa tei vagore votua tu na Tamasa tadagita totonai sa vaturu mulea si Jisu. Ko sa tavagore votu sisa vei sa takuti pa vinarua Kera Vinatarasae, pira sau,

&lt;Ao sa na Tuqu ara sao,

pa ngeni api sa qa ule votunia na Tamamu ara sao,&gt;* sau.

34 Ko na veveina sa vaturu mulea pa mate ko minake boka nyabo sa na tinina sisa, sa pira sau sa na Tamasa,

&lt;Mana vanigou ara sa na mana liosodi beto na sosotodi

qa taringungutinia i Devita,&gt;* sau.

35 Pana kai goto ia mule sa pira sau sisa,

&lt;Munake vamalumia ko mina nyabo sa na tinina na mua Liosona,&gt;* sau.

36 I Devita sa totonai sa vaokotia isa sa na ona ninabuluna na nyorogua tana Tamasa pa ona totoso, sa sa mate ko sa tagolomo tavitiria ira na tamada pa moa, ko sa nyabo tugu na tinina sisa. 37 Ba isa sa vaturu mulea na Tamasa sa sake isongo nyabo na tinina.

38 Ko kopira mu gigilai agou, ka visa tavitimei, sa pa korapana gu na tinoni api sa sa tatarae tamugou sa na taleosona na sela. 39 Beto ko pa doru tinajutu quke boka taruvatania agou pa Vavanau ti Mosese, sa ira mai vasosotoa isa sa mai taruvata.

40 Ko mu kopu mulenigou ko maike taroiti tamugou sisa vei qai paranganiria ira na tinoni kokorotai,

41 &lt;Dotu, agou na tinoni vavaledemiu ko!

Mu gabara ko mu mate manyaomiu tu!

Ura kai roiti sa mana roitinia ara pa miu totoso,

na roiti vei bi pojanigou tu kai tinoni

ba buke isongo vasosotoa tugu!&gt; qarigu,&gt;&gt; sau si Paula.*

42 Ego ko totonai qai korapa taloa riu sira Paula i Banabasi, sa qai tepa liguria ira na tinoni ketakoi sira karu ko mai mule mutugu vavakatonia tadira na rane Minere liligu sira na sakasava pira qarigu. 43 Totonai qai taloa pa ruma vavaikamuna sira na tinoni, poni sa na sokudi sira na tinoni qai tutiria ira karu, na sokudi sira na tinoni Jiu beto ko ira na tinoni karovodi qai tutia na vinatarasae tadira Jiu tugu vei. Ko ira Paula i Banabasi qai kole sori vamaururia sira ko maike taloa pa vairoqu alona tana Tamasa qariguniria.

44 Ko totonai sa kamua mule sa na rane Minere, poni sa tata na gugusu doruna sa qai vaikamu ko mai nongoria na paranga tana Bangara qarigu. 45 Ba totonai qai batia ira na tinoni Jiu sa na puku minete tinoni lavata qai vaikamu, sa sa pugeleria na kokono sira ko qai geso vivikereria sira na sakasava sa pojaria i Paula beto ko qai poja vivikeria tugu vei sisa.

46 Ba qai varene tugu pa dia paranga sira Paula i Banabasi, ko pira qarigu, &lt;&lt;Na tuvisina sa tamugou tugu mina tavavakato momoe sa na paranga tana Tamasa. Ba qu kilu pale agou sisa, beto ko quke roroqu vagaro mulenigou ko muna tekua agou sa na toa jola, ko kopira agei sa mene gabala laomei ropi tadira na tinoni karovodi. 47 Ura pira sa tei ule veinigei tu sa na Bangara,

&lt;Qa vilego ara sao ko na kabere tadira na tinoni karovodi,

ko muna inaalo tadira doru kamua pa uquna na kasia gusu,&gt; sau,&gt;&gt; qarigu.*

48 Ko totonai qai nongoria ira na tinoni karovodi sa vei inara, poni sa qai qera vivitigi sira, ko qai valavatia ira sa na paranga tana Bangara beto qai vasosoto sira qai tei tauduku tu ko mai isongia na toa jola.

49 Ko sa tapiara lao doru eqa pa ia isa sa na paranga tana Bangara. 50 Ba ira na tinoni Jiu qai sori vatagigiriria sira na rereko poreveveidi tadira na tinoni karovodi qai pangagania na Tamasa beto ko ira na tinoni mamata pa gugusu isa, ko qai qoqora nganguluria sira Paula i Banabasi beto ko qai iju vavotu riuria pa dia gugusu sira karu. 51 Poni qai tavusu vagore palea ira karu sira na reredeni peso qai ramata pa nenedi, beto sa qai rerege jola laodia pa Ikonioni. 52 Goto ira na tinoni tana Bangara sa sa pugeleria na qeqera beto na Gagala Tabuna.

14

Ira Paula i Banabasi qai kamu pa Ikonioni

1 Ego totonai qai lao kamu pa Ikonioni poni sa qai lao mutugu tome pa ruma vavaikamuna tadira na tinoni Jiu sira Paula i Banabasi, ko qai vavakato vaneqi poni sa na motadi sira na tinoni Jiu na tinoni karovodi qai vasosoto. 2 Ba ira na tinoni Jiu qai daidia vasosoto sa qai sori vatagigiriria beto qai vainuria sa na roqudi ira na tinoni karovodi, ko qai kanaria sira na tinoni qai vasosotoa na Bangara. 3 Ko na sovaina sa qai kole suveredia mai tu pa Ikonioni sira karu, ko qai kole varenenia ira karu sa na taraena na veveina na Bangara. Ko na Bangara sa vabatiniria na sosotona sa nona nongoro vaialona, ko sa roiti votuniria pa limadi ira karu sira na vinagigila beto na roiti vaivagabaradi. 4 Qai pikatarua sira na tinoni pa gugusu isa, ko kaki sa qai kole vei tugu tadira na Jiu qaike vasosoto, goto ira kaki sa qai kole vei tugu tadira karu tinoni tagarunudi.

5 Ego ko sa kamua sa na totoso totonai qai vatoqoa na roqudi sira kaki tinoni karovodi na Jiu (beto ko tataviti ira na dia tinoni mamata), ko mai komiti vivikereria beto mai gonaniria na patu sira karu qarigu. 6 Ba totonai qai gigilai ira karu tinoni tagarunudi sa na roroqu tadira, sa qai uku laodia pa gugugusu pa Lukaonia, pa Lisitara, pa Debe, beto tinganai vailivutaidi na gugugusu ira. 7 Ko ketakoi qai vavakatonia mule ira karu sa na nongoro jongana.

Ira Paula i Banabasi pa Lisitara

8 Ego na suverena tugu pa Lisitara sa kai tinoni sa qao ko sa kole gu toqona. Na podo qaona tugu sisa ko sake isongo boka tugu na rerege. 9 Na tinoni isa sa sa kole nonongoro pa vavakato ti Paula. Sa doro vatotogasia i Paula sisa, ko sa dogoro gigilai sa koleona na ona rarange ko mina boka tasalana gu sisa, 10 poni sa kuku viva laoa i Paula sisa, pira saunia, &lt;&lt;Mu turu vatuvisiniria na nenemu!&gt;&gt; saunia. Poni sa gasa turu tugu sa na tinoni isa ko sa podalai gu rerege.

11 Ego ko tonai qai batia ira na puku minete lavata sisa vei sa roitinia i Paula, poni sa qai okoto kuku irangia pa dia paranga Lukaonia, pira qarigu, &lt;&lt;Ira na tamasa sa qai tei peluku tinoni tu, ko qai gore lagere tadagita pira!&gt;&gt; qarigu. 12 I Banabasi sa qai gigalania na tamasa Zeusi, goto i Paula sa qai gigalania na tamasa Hemesi, ura i Paula sa na kuta tinoni paparanga ira karu. 13 Na zelepade tana tamasa Zeusi sa nake souna pa gugusu isa, ko na iama pa zelepade isa sa pogoso lao bulumakau na teteri avoro pa atakamanana gugusu sisa, ko isa beto ira na minete tinoni sa mai vavakukuvu lao tadira karu tinoni tagarunudi qarigu.

14 Ego ko totonai qai nongoronia ira karu tinoni tagarunudi, ira Banabasi i Paula, sa na roiti qai korapa roitiniria, sa qai bako rikata paleria ira karu sira na dia poko, beto qai abutu sasuru lao pa vaikorapaidi ira na minete tinoni, ko qai vevela laoria sira, 15 pira qarigu, &lt;&lt;Ka visa tinoni! Ai sa vei ko qu korapa roitiniria na roiti pira? Agei karu ba na tinoni vei tugu agou! Ko qe lame vavakatonia tamugou agei karu sa na nongoro jongana, ko mu gabala loa paleria agou sira na sakasava kepore veveidi inara ko mu gabala lao tana Tamasa toana, isa sa roitinia na oka na peso na ivere beto ko doru sakasava qai okoto kole pa ia ira. 16 Pana sasae tinoni qai jola lao pori, sa sa vamalumuria na Tamasa sira na tinoni karovodi ko qai okoto tutiria na dia uana mekadi. 17 Ba sake loa valolokia na Tamasa sa kai sa mina ulenia na veveina mekana, ko sa roitiniria sira na roiti jongadi: sa valagere vanigou na okoro pa noka, sa vavuaria sira na umuma pa dia okokoto totoso, sa vapotenigou na gagani ko sa vapugeleni qeqera na bulomiu,&gt;&gt; qariguniria. 18 Ko qai paranga vei tugu inara sira karu, ba qai dori popodeke vivitigi mutugu beto qai boka vanosoria ko qaike vavakukuvu lao tadira karu sira.

19 Kaki ira na tinoni Jiu lame veidi pa Anitioki beto pa Ikonioni sa qai vagabala vapeleria sira na minete tinoni, ko qai gonani patu si Paula beto sa qai ragata votu pale pa peguruna na gugusu. Ko qai rorovea sa sa tei mate tu qarigunia sisa. 20 Ba totonai qai turu vaiidilivutainia ira na tinoni tana Bangara si Paula, sa sa gasa turu sisa ko sa mule tome laona tugu pa gusu. Ko sa bongi beto sa rane neqa poni sa qai taloa lao pa Debe sira kau Banabasi.

Qai gabala mule pa Anitioki sira Paula i Banabasi

21 Ego ko qai vavakatonia pa Debe ira karu Paula i Saula sa na nongoro jongana, ko na kubo tinoni sa qai gabala tutia na Bangara. Beto sa qai gabala mule lao pa Lisitara beto pa Ikonioni, ko qai jola lao pa Anitioki isa na gugusu pa Pisidia. 22 Ko pa dia rererege qai vaneqiria sa na bulodi ira na tinoni tana Bangara, qai paranga vaneqiria ko mai togasa vamauru pa dia rarange, ura soku tapata sa kode tana gosororia mai tugu beto tana tomea sa na binangara tana Tamasa qariguniria. 23 Qai vileria pa okokoto ekelesia sira na iviva mamata, ko qai vavaraniria beto qai madiniria nake teteku, beto sa qai loa laoniria tana Bangara isa qai vasosotoa ko mi toniria qarigu. 24 Ego beto sa qai rerege jolania ira sa pa Pisidia ko qai lao kamu pa Pamipilia sira karu. 25 Pa Peqa qai vavakatonia ira karu sa na nongoro tana Bangara, beto sa qai gore pa Atalia. 26 Ketakoi sa qai toka mule pa Anitioki, pa gugusu ketakoi qai tavamadi pa vairoqu vaialona tana Tamasa ko qai roitinia sa na roiti isa qai koni vaokotia.

27 Totonai qai mule kamu paro pa Anitioki sira karu sa qai kuku vaikamunia sa na ekelesia ketakoi, ko qai ule vaniria sira doru sakasava sa roitinia na Tamasa pa dia roiti qai roitiniria. Beto ko qai vavakatonia tugu vei sa isa vei sa revanga veinia na Tamasa sa na soana ko qai boka vasosoto ira na tinoni karovodi. 28 Beto sa qai suvere vasovaidia mai tu tadira na tinoni tana Bangara ketakoi sira karu.

15

Ira na tinoni mamata qai vaivavakato pa Jerusalema

1 Ego ira kaki na koko veidi pa Jiudia sa qai gore pa Anitioki ko qai kole vavaivagigalainia tadira na tinoni qai vasosotoa na Bangara sa pira qarigu, &lt;&lt;Vei munake tapobe sagou vei sa pojai na tuti ti Mosese, sa munake taalo sagou,&gt;&gt; qarigu. 2 Ko sa pidoko votu sa kai vaigua na vaigeso lavata pa vaikorapaidi ira Paula i Banabasi beto ko ira na tinoni ira. Poni sa qai vileria sira Paula i Banabasi beto vei tugu ira kaki tinoni tana Bangara pa Anitioki ko mai saenia tadira na tinoni tagarunudi beto na tinoni mamata pa Jerusalema sa na ginugua api qariguniria. 3 Ko totonai sa garunu variuria na ekelesia sira aipira, poni sa qai rerege vei pa Poinikia beto pa Sameria, ko qai kilipuputu vaniria ira pa gugusu pira sa na veveina na gabala tadira na tinoni karovodi lao tana Tamasa. Ko qai qeqera jola sira na tinoni qai vasosotoa na Bangara.

4 Ko totonai qai kamu pa Jerusalema sira, sa qai tavatoga vatale tadira na ekelesia, tadira na tinoni tagarunudi, beto ko tadira na tinoni mamata sira. Beto ko qai ule vaniria ira na ekelesia sira vei sa roitiniria na Tamasa pa dia rerege roiti tadira na tinoni karovodi. 5 Ba ira kaki tinoni na somanadi pa puku minete tadira na Parese qai vasosotoa na Bangara sa qai turu ko pira qarigu, &lt;&lt;Ira na tinoni karovodi sa mai tapobe tugu, beto ko mai tapojaniria ko mai tutia tugu ira sa na Vavanau ti Mosese,&gt;&gt; qarigu.

6 Ko qai vaikamu sira na tinoni tagarunudi beto na tinoni mamata, ko qai doria sa na ginugua api. 7 Qai dori kole vaiguania ira sa na ginugua api, beto sa sa turu si Pita, ko pira sau sa tadira, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu, agou sa qu tei vakaberiamiu tu pa visa tu pira sa na Tamasa sa tei vilesiu tu sara. Ko pa vavakato taqu qai nongoria na nongoro jongana ko qai vasosoto sira na tinoni karovodi. 8 Ko na Tamasa isa sa boka tiroa na bulo tinoni sa sa ule votunia sa vajonganai tugu vei sisa ko sa vaniria na Gagala Tabuna vei puputa sa vanigita gita. 9 Sake doro vagotogita na Tamasa sa gita beto ko ira, ko totonai qai vasosoto sira poni sa valiosoria gu sa na bulodi. 10 Ko kopira ai sa vei sa qu korapa podekia na Tamasa, ko qu vapapaniria kai pogoso mamata lavata sira qai tutia na Bangara? Na pogoso mamata isa sa ira tu na tamada pa moa beto gita tu ba tanake boka pogosia. 11 Goto gita ba pa vairoqu vaialona gu ti Jisu na Bangara sa taqe taalo tonai taqe vasosoto, kai muqisi podeke vei tugu qai vei ira pira,&gt;&gt; sau si Pita.

12 Beto qai podalai paranga sira Banabasi i Paula. Ko ira na minete tinoni sa qaike vagala totonai qai kole nonongoro tadira Banabasi beto i Paula qai kilipuputu vaniria sa doru roiti neqidi na vaivagabaradi sa roitiniria na Tamasa tadira na tinoni karovodi ketakoi qai lekogo roiti vei ira karu.

13 Totonai qai beto paranga ira karu, sa sa paranga si Jekopi, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu, mu vainongoro lame! 14 I Saimone sa koni vakaberia gu sisa vei na Tamasa sa roroqua ko sa teku votunia tadira na tinoni karovodi sa kai minete tinoni ko mai valavatia sa nisongona isa. 15 Ko kopira sa lao totoa gu sira na paranga tadira na tinoni kokorotai, isa pira sau,

16 &lt;Pa liguna pira mina vei, sa mana gabala mule,

ko mana vaturu ligua sa na aqaqo ti Devita isa sa tajegara.

Ira na sakasavana qai tajegara sa mana vaturu liguria,

ko mana vajonga ligua sisa.

17 Ko ira na tinoni kole taridi sa mai nyaqo tutisiu sara,

beto ko ira doru tinoni karovodi qa tei kukuria tu ko na qua tinoni sa mai nyaqo tutisiu,

sau sa na Bangara, isa sa roitiniria na sakasava pira&gt;*

18 ko qai tagigila pa moa vei tu.

19 Ko na roroqu taqu sa take vaniria mule kaki tapata sira na tinoni karovodi qai korapa gabala lame tana Tamasa. 20 Goto ta kuti lao vaniria gu ko ta pojaniria ko maike tekuria sira na masadi na manugu qai tavavakukuvu tari lao vaniria na beku, maike toania na toa lulasana, beto ko maike tekuria na masadi na manugu qaike tavanyoa pale na orungudi beto ko maike tekua tugu vei na orungu. 21 Ura podalai pa moa vei tu sa na Vavanau ti Mosese sa sa kole tatarae vevela pa kubo gugusu, ura doru rane Minere gu sa sa tatitiro votu pa ruma vavaikamuna sisa,&gt;&gt; sau si Jekopi.

Na leta lao tadira na tinoni Karovodi qai tutia na Bangara

22 Ego ko qai vaikamu ko qai vaivaegonia ira na tinoni tagarunudi, na tinoni mamata, beto na ekelesia doruna, sa mai vileria sa kaki tinoni tugu ira ko mai tutiria sira Paula i Banabasi qarigu. Ko qai vileria ko qai garunu vatuti goreniria ira Paula i Banabasi pa Anitioki sira karu tinoni mamata tugu tadira na tinoni tana Bangara: ira Jiudasi isa qai kukunia i Basabasi, beto ko i Saelasi. 23 Ko na leta qai kutia beto qai vaaru pogosoniria ira sa pira sau,

&lt;&lt;Agei na tinoni tagarunumei, na tinoni mamata, beto ko na tinoni qai vasosotoa Bangara.

Lao tamugou na tinoni karovomiu qu vasosotoa na Bangara ko qu korapa pa Anitioki, pa Siria beto ko pa Silisia.

Na paranga qeqera tamugou.

24 Qe nongoronia sa kaki tinoni tugu tamigei sa qai votu lao ko qai garununigou ira na paranga qai vatakulangagou na varuragou. Ira na tinoni ira sa nake agei qe garunuria. 25 Ko inara sa vei sa qe vaikamu mekarai vileria agei sira na mei tinoni ko qe garunu vatuti goreniria ira karu mei baere jojonga, ira Banabasi i Paula. 26 Ira Banabasi i Paula pira sa qai gosoro taleni tapata pa dia toa sa na veveina na isongona na oda Bangara i Jisu Karisito. 27 Ko qe garunu vatutiria agei sira Jiudasi i Saelasi, ko ira karu ba mai boka vavakatoniria tugu sira vei qe kuti laoniria agei. 28 Ura sa vajonganai na Gagala Tabuna beto ko agei tugu vei sa meke vapogosonigou na pogoso sa mamata jolania isa sa garo sagou. 29 Goto muke tekuria gu sa na masadi na manugu qai tavavavakukuvu tari lao tana beku, muke tekua gu na orungu beto ko na masadi na manugu qaike tavanyoa pale na orungudi, beto muke toania gu na toa lulasana. Vei muna kopu mulenigou ko munake roitiniria sira pira, poni sa qu roiti vatale sagou.

Jongana jola.&gt;&gt;

30 Ego ko totonai qai loa variuria poni sa qai gore pa Anitioki sira, ko qai vaikamuniria sira na minete tinoni tana Bangara beto qai vakarovo vaniria sa na leta. 31 Ko pa liguna qai tiro votunia sa na leta sa qai qera jolania ira sa na paranga vaivaneqi isa. 32 Ira Jiudasi i Saelasi ba na tinoni kokorotai tugu ko qai dori paranga vamanotoria beto qai vaneqiria sira qai vasosotoa na Bangara ketakoi. 33 Pa liguna qai suvere iapeki totoso ketakoi, sa qai loloa variuria pa bule ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara ketakoi ko qai mule riudia tadira qai garunu valagereria.* 35 Ba ira Paula i Banabasi sa qai suvere sovaidia mai tugu pa Anitioki (beto vei tugu ira kaki mule), ko qai kole vaivagigalainia beto qai kole vavakatonia sa na paranga tana Bangara.

Ira Paula i Banabasi qai vaipikatai

36 Ego sa sovai iapeki sa sa paranga lao ti Banabasi si Paula, &lt;&lt;Aria ta gabala ko ta riu ovikiria sira na tinoni qai vasosotoa na Bangara doru eqa ketakoi taqe taraenia na paranga tana Bangara perangaina, ko ta dororia ai beka qai korapa veveigadia moko,&gt;&gt; sau. 37 Poni i Banabasi sa nyorogua tonia si Jone, isa kai isongona i Maka. 38 Ba i Paula sake doro vapadania ko mina tonia sisa sau, ura na totoso momoe sa isa sa loa paleria pa Pamipilia ko sake tutiria riu pa roitina.

39 Ego ko sa neqi sa na vaitoke tadira karu, ko qai okoto vaipikatai tu sira karu. Ko i Banabasi sa tonia si Maka, ko qai toka lao vei tu pa nusa pa Saeparasi. 40 Goto i Paula sa vile tekua si Saelasi, ko pa liguna qai vakole laoria pa vairoqu vaialona tana Bangara ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara ketakoi sira karu, poni sa qai taloa riu. 41 Ko qai lao vei pa Siria beto pa Silisia sira karu, ko qai kole vaneqiria sira na tinoni pa ekelesia.

16

I Paula sa tonia si Timote

1 Ego ko sa lao kamu pa Debe beto pa Lisitara si Paula. Ko na suverena tugu ketakoi sa kai tinoni tana Bangara na isongona i Timote. Na tuna marene kai rereko Jiu neqina tugu pa rarange sisa, goto na tamana sa na tinoni Qiriki. 2 Ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara pa Lisitara beto pa Ikonioni qai doro rangea si Timote. 3 Sa nyorogua tonia i Paula sisa, ko sa tekua ko sa pobea ura qai koledia sira na tinoni Jiu pa gugusu ira, ko qai gigilaidia ira doru sa na tamana i Timote sa na tinoni Qiriki tu.

4 Ego ko pa doruna na gugugusu qai laoria, sa qai vakarovo vaniria tugu ira na tinoni karovodi sira na vinaturu qai vatoqoria ira na tinoni tagarunudi beto na tinoni mamata pa Jerusalema. 5 Ko ira na ekelesia sa qai tavaneqi pa rarange, beto ko qai kubo tugu lalaodia na vaituti rane gu sira.

Na dodogoro tai Paula pa Toroasi

6 Ego ko qai taloa ko qai rerege vei pa ia pa Piruqia beto pa Qelesia sira, ura sa suquturia na Gagala Tabuna ko maike lao vavakatonia na nongoro sa pa Esia sauniria. 7 Totonai qai kamu pa Musia poni sa qai podekia ko mai tome lao pa Bitinia qarigu, ba sake vamalumuria na Gagalana i Jisu sira. 8 Ko qai jola pale sa pa Musia, ko qai gore kamu sa pa Toroasi.

9 Ego ko na bongina sa sa votu tai Paula sa kai dodogoro. Kai tinoni pa Masidonia sa turu ko sa tepa vivitigia si Paula, pira saunia, &lt;&lt;Mu karovo lame pa Masidonia, ko mu lame tokanigei agei!&gt;&gt; sau. 10 Isa tugu sa batia i Paula sa na dodogoro api poni sa qe qaqiri gu sagei ko me lao gu pa Masidonia qeu. Qe gigila vatalea sa na Tamasa tugu sa kukugei sagei ko mene lao vavakatonia na nongoro jongana tadira ketakoi qeu.

Na gabala ti Lidia pa Pilipae

11 Ego ko qe taloa pa gugusu Toroasi poni sa qe toka vatuvisi lao pa nusa Samoterake, ko sa bongi ko sa rane neqa poni sa qe lao paro pa Niapolisi. 12 Na kokomei ketakoi sa qe soloso lao pa Pilipae, isa kai gugusu qai suveria ira na tinoni Romu beto ko kai gugusu poreveveina tugu pa pikata gugusu pa Masidonia. Ko qe suveremei mai tu ka vivisa rane ketakoi sagei.

13 Ko pa rane Minere sa qe votu lao pa kekete gugusu pa taqelena na ovuku ketakoi qe rorove veinia palu kai ia vavaikamu vavarana sa qeu. Ko qe lao toqo ko qe kole vavavakato lao tadira na rereko qai lame vaikamu ketakoi. 14 Ego ko kame ira na rereko na isongona i Lidia, na rereko pa Tuateira ko nona roiti sa sa vavainiria na poko kala davala, sa sa kole vainongoro ketakoi. Na rereko isa sa na neqina nona rarange tana Tamasa, ko na Bangara sa revangia na bulona sisa ko sa vataberia sira na paranga sa pojaria i Paula. 15 Ko pa liguna sa tapaputaiso sisa beto ira doru pa ona tatamana, poni sa sa ruti vivitigigei sisa, pira sau, &lt;&lt;Vei muna tei doro vasosoto veinisiu kai tinoni qa rangea tugu na Tamasa sara, poni sa mu lame suvere mai tugu pa ruma taqu,&gt;&gt; saunigei. Ko sake vabokagei ko qe vasotoa gu.

Ira Paula i Saelasi pa ruma vaipiu pa Pilipae

16 Ego kai rane sa totonai qe korapa rerege lao pa ia vavarana sagei, sa sa gosorogei kai pinausu rereko sa kolea na gagala ikikerena. Pana kokorotai sa roroitiniria na rereko isa sa sa vaisisongoria sira nona bangara. 17 Sa tututia isa si Paula beto agei ko sa kole kukukunigei, pira sau, &lt;&lt;Ira ka visa tinoni pira sa na nabulu tana Tamasa ululuna jola. Qai korapa taraenia ira tamugou sa na soanana vei beto mina taalo na tinoni,&gt;&gt; sau. 18 Ko na dori soku rane sa kole roiti vei inara tamigei sisa. Poni sa karea i Paula sa sa vei isa, ko sa balinga lao sa tana gagala ikikerena api, ko pira saunia, &lt;&lt;Qa pojanigo ara pa isongona i Jisu Karisito sao ko mu votu riu tana rereko ina!&gt;&gt; saunia. Poni pa totoso tugu isa sa votu riu sa na gagala ikikerena isa.

19 Ego ko totonai qai batia ira na bangara tana rereko pinausu isa sa sa beto gu sa na soana qai isisongonia, poni sa qai lao aru tamanaria sira Paula i Saelasi ko qai ragata laoniria pa ia mamaketina pa moedi ira na tinoni mamata. 20 Ko qai toni laoniria pa moedi ira na mamata pa gugusu isa sira karu, ko pira qarigunia, &lt;&lt;Ira na tinoni aipira sa qai korapa aru vivikeria na susuvere tadagita pa gugusu api! Ira na tinoni Jiu sa pira, 21 ko qai vaivagigalainiria sira na uana qaike tavamalumu ko tana teku vakarovoria babi tana roitiniria gita, ura gita sa na tinoni Romu tu!&gt;&gt; qarigu.

22 Ego qai somana gu pa rajadi ira karu sira na minete tinoni, beto ira na mamata pa gugusu isa sa qai bako ririkata pale sa na poko tadira karu, beto sa qai garunuria na tinoni ko qai mamajaria sira karu. 23 Pa liguna qai maja vapapalekaria sa qai gona tomeniria pa ruma vaipiu, beto sa qai pojania sa na tinoni kopu ko mi kopu vataleniria qarigunia. 24 Poni sa teku vakarovia na tinoni kopu api sa na garunu, ko sa gona tomeniria pa leona sosoto na ruma vaipiu beto sa sa vasolapa vangabutu vamauruniria na lomoto gou mamatadi sa na nenedi.

25 Ego ko papada na korapai bongi sa ira Paula i Saelasi sa qai kole vavara na kera vatarasaeadia na Tamasa, ko ira na tinoni tapiudi sa qai kole tugu nonongorodia tadira karu. 26 Ego beto sa jou vasiboro gu sa kai nunu lavata, ko sa jojou sa na kokovana na ruma vaipiu. Pana totoso tugu isa sa qai okoto tarevanga sira doru atakamana, beto ko qai tavisu vukele betodia sira na seni pa limadi ira na tinoni qai tapiu. 27 Poni sa dorava sau sa na tinoni kopu sa sa batiria qai tei tarevanga tu sira na atakamanana na ruma vaipiu, poni sa sa lobusu tekua gu sa nona benete ko mi sobe vamate mulenia mekana sau. Ura sa rorovea isa sa palu qai tei uku riu beto tu sira doru tinoni tapiudi sau.

28 Ba sa vevela laoa i Paula sisa, pira sau, &lt;&lt;Ei! Muke koti vikerigo mekamu, ura agei doru sa qe korapa gu pira!&gt;&gt; saunia.

29 Poni sa tepa tekuria sa na juke, ko sa abutu tome lao gona todongo neneqere pa moedi ira Paula i Saelasi. 30 Beto sa sa toni votuniria sira karu, ko pira sauniria, &lt;&lt;Karu bangara, na sa sa mana roitinia ara beto mana taalo?&gt;&gt; sau.

31 Poni pira qarigunia ira karu sisa, &lt;&lt;Mu vasosotoa na Bangara i Jisu beto muna taalo, ao beto na mua tatamana tugu vei,&gt;&gt; qarigunia. 32 Ego beto sa qai vavakato vania ira karu na paranga tana Bangara sisa beto vei tugu ira pa nona ruma. 33 Ko na totosona tugu isa na bongi isa sa sa toniria na tinoni kopu isa sira karu ko sa lao valiosoni pie sa na palekadi. Ko pa totoso tugu isa sa sa tapaputaiso sisa beto vei tugu ira doru pa nona tatamana. 34 Beto sa sa vatogaria isa pa ona ruma sira Paula i Saelasi, ko sa vatana vaniria na tetekuna. Ko sa qera vivitigi sisa beto vei tugu ira pa ona tatamana, ura qai vasosotoa ira sa na Tamasa.

35 Ego ko sa vuvugei rane neqa poni sa qai garunuria ira na tinoni mamata pa gugusu isa sira na pulisi, pira qariguniria, &lt;&lt;Mu loa variuria sira karu tinoni inara,&gt;&gt; qariguniria. 36 Poni sa vakarovia ti Paula na tinoni kopu pa ruma vaipiu sira na paranga pira, pira sau, &lt;&lt;Karu qokolo, qai tei valame paranga tu sira na tinoni mamata pa gugusu, ko muna boka tavariu sagou karu qarigu. Ko kopira muna boka votu riu vatalemiu gu sagou karu,&gt;&gt; sauniria.

37 Ba sa paranga lao tadira na pulisi si Paula, pira sau, &lt;&lt;Kepore kai sela be roitinia sagei karu ba qai majagei pa moedi na vaikamu tinoni. Inara qai veinigei sagei karu, ba agei karu ba na tinoni tapausumei tugu tana qavuna Romu. Ko ai sa vei sa kopira mai mavo vavotu riu golomogei qarigu? Mene vei sakeu! Goto ira tu na tinoni mamata pa gugusu api sa mai lame mekadi, ko mai lame vavotugei,&gt;&gt; sau si Paula.

38 Ego ko qai mule vavakatoniria tadira na mamata pa gugusu ira na pulisi sira na sakasava aipira. Ko qai matagutu sira totonai qai nongoronia sa ira karu ba na tinoni tapausudi tugu tana qavuna pa Romu, 39 ko qai lao mavo paranga vamomoso mekadi tadira karu. Beto sa qai toni votuniria ko qai tepa vivitigiria ko mai iolo votu pa gugusu isa sira karu qariguniria.

40 Ego ko qai taloa pa ruma vaipiu sira Paula i Saelasi, ko qai lao pa ruma tai Lidia. Ketakoi qai gosororia sira na tinoni qai vasosotoa na Bangara, ko qai sori vaneneqiria pa dia paranga sira beto sa qai taloa riu.

17

Na roiti tadira pa Tesalonika

1 Ego ko qai rerege jola vei pa Amipipolisi beto pa Apolonia sira Paula i Saelasi, ko qai lao kamu pa Tesalonika. Ko ketakoi sa koleona sa kai ruma vavaikamuna tadira na Jiu.

2 Ko sa vevei tugu sa roroitinia doru totoso sa i Paula sa lao tadira na tinoni Jiu pa kue rane Minere ko sa kole taleria pa Kukuti Tabuna sira na tinoni Jiu. 3 Sa loji vakakabere vaniria beto sa vabatiniria na sosotona sa na Karisito sa kode mina gosoro vitigi tugu beto mina toa mule tugu pa mate, ko isa na Karisito sa isa tugu i Jisu isa qa korapa taraenia ara tamugou sauniria. 4 Poni kaki ira na tinoni Jiu sa qai vasosoto tugu ko qai somana tavitiria ira Paula i Saelasi, ko na sokudi ira qai somana sira na tinoni Qiriki sa neqi tugu na dia rangena na Tamasa, beto ko nake leleo tugu vei sira na kuta rereko poreveveidi.

5 Ba ira na tinoni Jiu qaike vasosoto sa qai kono, ko qai podalai teku vaikamuniria sira na tinoni ikikeredi qai susuvere goborodi pa ia mamaketina, ko qai roitinia sa kai puku minete ikikerena ko qai vakanoko vaikeria sa na gugusu doruna. Qai abutu lao nyaqoria pa ruma ti Jasoni sira Paula i Saelasi, ko mai toni votuniria pa moedi ira na vaikamu tinoni qarigu. 6 Ba qaike batiria sira karu, ko qai ragata votunia gu si Jasoni beto ko ira kaki tinoni tana Bangara na suveredi ketakoi. Ko qai ragata laoniria pa moedi ira na tinoni mamata pa qavuna, beto qai vevela, pira qarigu, &lt;&lt;Ira na tinoni pira qai roiti tapata doru eqa pa kasia gusu sa qai kamugita gita sa kopira, 7 ko ira sa sa vatogaria i Jasoni! Qai daidia roitiniria ira sira na tinarae ti bangara Siza, beto ko qai pojai sa koleona tu sa kai goto Bangara, na isongona i Jisu qarigu,&gt;&gt; qarigu sa qai kole vevela. 8 Ego ko tonai qai nongororia na sakasava aipira poni sa qai tasutungu vakokora sira na minete tinoni beto na tinoni mamata pa qavuna pa gugusu isa. 9 Ko qai vairaia mai tu ira na mamata pa qavuna si Jasoni beto ko ira doru qai ragata toni tutinia isa, beto sa qai soni loa variuria.

Na roiti pa Berea

10 Ego ko isa tugu sa bongi sa neqa, poni sa qai sisiqarai garunu valaoria pa Berea ira na tinoni tana Bangara sira Paula i Saelasi. Ko totonai qai lao kamu ketakoi sira, poni sa qai lao vatuvisi pa ruma vavaikamuna tadira na tinoni Jiu ketakoi. 11 Ira na tinoni pa Berea sa sa revanga jolaniria ira pa Tesalonika sa na roqudi, ko qai teku ngangalinia ira sa na nongoro. Beto ko na vaituti rane gu sa qai tiro pepelukainiria ira pa Berea sa na Kukuti Tabuna, ko mai doro vasosotoria sa qai sosoto tugu beka sa na sakasava taqe nongororia pira qarigu. 12 Ko na kubodi ira sa qai vasosoto, beto ko nake leleo tugu sira na iviva marene na rereko poreveveidi tadira na tinoni Qiriki sa qai vasosoto.

13 Ba totonai qai nongoronia ira na tinoni Jiu pa Tesalonika sa pa Berea ba sa taraenia tugu i Paula sa na paranga tana Tamasa qarigu, poni sa qai taloa lao gu mule ketakoi sira ko qai jou vakokoraria sira na minete tinoni ketakoi. 14 Poni sa qai sisiqarai garunu variua ira na tinoni tana Bangara ketakoi si Paula ko mi lao suvere tata vei pa nole qarigunia, goto ira Saelasi i Timote sa qai suvere jola tugu pa Berea. 15 Ira qai tuti vavaburoa i Paula sa qai lao tu kamu pa Ateni. Ko totonai qai gabala mule sa qai pogosia tugu ira sa na garunu sa pojaniria i Paula ko ira Saelasi i Timote sa mai sisiqarai tuti lao kamua sauniria.

I Paula sa paranga tadira pa Ateni

16 Ego ko totonai sa kole veraniria ira Saelasi i Timote pa Ateni, sa sa batia i Paula na gagale beku gu sa doru eqa pa gugusu isa ko sa kare vivikeria na bulona sisa. 17 Ko sa lalao taleria i Paula pa ruma vavaikamuna sira na tinoni Jiu beto ira na tinoni Qiriki qai rangea na Tamasa, beto ko pa ia mamaketina sa doru rane sa sa vavakato tadira qai vavaikamu ketakoi. 18 Ko kaki ira na minete tinoni gigigalai tadira na Epikuriosi beto na Sitoikosi sa qai kole vaigua lao tana, ko kaki ira sa pira qarigu, &lt;&lt;Qokolo, na sa sa korapa nyorogua pojai sa na tinoni sa buti goboro gigalai api!&gt;&gt; qarigu. Goto kaki sa pira tu qarigu, &lt;&lt;Ura, kale na goto tamasa tu sa sa korapa taraeniria isa!&gt;&gt; qarigu, ura i Jisu beto na veveina na turumule pa mate sa sa taraenia isa. 19 Ko qai aru tamania ko qai toni laonia ira pa kauniseli pa Areopaqasi si Paula, ko pira qarigunia, &lt;&lt;Ai vei me boka gigilai agei na veveina sa na vaivagigalai koregana qu korapa vaivagigalainia ao api? 20 Ura kaki sakasava qu pogoso kamuniria ao pira sa qai goto pa nonongoro tamigei, ko qe nyorogua gigilaria na veveidi,&gt;&gt; qarigunia. 21 (Ura ira doru tinoni pa Ateni beto ko ira na tinoni gotodi qai suvere ketakoi sa kepore mule kai sa qai kole junonia, goto qai kole gu vavavakatoniria babi nonongororia na sakasava koregadi.)

22 Ego ko sa turu pa vaikorapaidi ira na kauniseli pa Areopaqasi si Paula, ko sa paranga, &lt;&lt;Ka visa tinoni Ateni, pa doru miu ginugua sa qa batia ara sa qu nyaqo vivitigiria agou sira na tamasa. 23 Ura totonai qa rererege sara pa leona na miu gugusu poni sa qa batiria ara sira na miu ia vavatarasae agou, ko qa batia tugu vei ara sa kai ia vavakukuvuna tamugou ketakoi sa takuti vapovisi sira na paparanga aipira: TANA TAMASA SAKE TAGIGILA. Ko isa na Tamasa quke gigilai tugu ba qu vatarasaea agou, sa isa tugu sa qa korapa taraenia ara tamugou.

24 Na Tamasa sa roitinia na kasia gusu beto ko doru sakasava qai kole pa leona, sa isa tugu sa na Bangarana na oka beto na peso ko sake kole pa zelepade madina sa taroiti pa limadi gu ira na tinoni sisa. 25 Beto ko sake qasania kai sa ko bi kole tatoka pa limadi na tinoni sisa, ura isa gu mekana sa vaniria na toa beto na singo sira doru sakasava. 26 Sa vapidoko votu lameria tana kai tinoni gu sa doru puku tinoni, ko qai suvere pa doru ia pa kasia gusu. Isa tu sa vile vakole vaniria na dia totoso beto na volosona na dia susuverena sira 27 ko mai boka nyaqoa ira sa na Tamasa. Inara sa roiti vei sisa ko kita pu kole qaqoa ira ko pu bati kalea ira sisa, ba sake suvere vasou tadagita doru sisa. 28 Ura tana taqe toa, taqe kanoko beto taqe tavapore sa gita, vei tugu sa tei pojai tu kai miu tinoni kukuti agou totonai pira sau, &lt;Gita ba na koburu tugu tana,&gt; sau.

29 Ego, ko na koburu tana Tamasa sa gita, ko sake garo sa na tinonina na tamasa sa tana roroqu veinia na beku qolo na siliva babi na patu. Ira na sakasava vevei pira sa qai taroiti pa boboka beto na rorove gu tana tinoni. 30 Perangaina sa doro vajola paleria na Tamasa sira na totoso qaike gigilai na tuvisi ira na tinoni, goto kopira sa pojaniria sira doru tinoni pa doru eqa ko mai gabala sau. 31 Ura sa tei nguti vakolea tu isa sa kai rane totonai mina tutiniria pa tuvisi sira doru tinoni pa kasia gusu. Ko sa tei vilea tu na Tamasa sa kai tinoni, ko totonai sa vatoa mulea pa mate sa sa vatadogoronia tadira doru tinoni sa isa tugu sa nona vilena isa,&gt;&gt; sau si Paula.

32 Ego ko totonai qai nongoria na veveina na turumule pa mate, sa kaki qai vavagoreni qera. Goto ira kaki sa pira qarigu, &lt;&lt;Qe nyorogua nongoro ligua mule tamu sisa na veveina api,&gt;&gt; qarigunia. 33 Ego beto sa taloa pa vaikorapaidi ira si Paula. 34 Kaki ira na tinoni qai tutia i Paula sa qai vasosotoa sisa. Ko kaki ira pira sira Dionisiasi, na meba pa kauniseli pa Aeropaqasi, beto kai rereko tugu na isongona i Damarisi, beto ko ira kaki tinoni mule.

18

I Paula sa kamu pa Koriniti

1 Ego ko qai jola sira na totoso vei inara sa sa taloa pa Ateni si Paula ko sa lao pa Koriniti. 2 Ko sa gosoria ketakoi sa kai tinoni Jiu na isongona i Akuila, na tinoni pa Ponitasi. Na koni taloa lame veina pa Itali sisa, ko sa totoniaona tugu isa si Pirisila na maqotana. Na ginuana qai taloa lame sa ura i Kolodiasi na bangara lavata pa Romu sa vaturua sa kai tinarae ko mai riu beto sira doru tinoni Jiu qai suvere pa Romu sau. Ko sa lao gogosororia i Paula sira karu, 3 beto ko ira karu ba sa vaitoto vei tugu isa sa na dia roiti qai tetekuni poata ko sa suvere tavitiria tugu ira karu sisa, beto sa kole roiti. Ura na dia roiti qai tetekuni poata ira sa na pipiti poko aqaqo. 4 Ko doru rane Minere sa sa vavavakato pa ruma vavaikamuna sisa, ko sa podeke vagabalaria sira na tinoni Jiu beto na Qiriki.

5 Ego ko totonai qai kamu sira Saelasi i Timote, na koko lagere veidi pa Masidonia, poni sa sa junonia i Paula sa na vavakatona gu na paranga tana Bangara, ko sa poja vaneneqiniria ira na tinoni Jiu sa i Jisu tugu sa na Karisito sauniria. 6 Ba totonai qaike tavaraguania beto qai poja vivikeria sisa, poni sa sa tavusu palea sa na kavuru peso pa ona poko, beto sa pira sauniria, &lt;&lt;Na miu mate sa mekamiu tugu muna tagogorenia! Ara sa qa talegasaqua! Ko kopira sa tadira tu na tinoni karovodi sa mana lao,&gt;&gt; sauniria. 7 Ko sa taloa riuona ketakoi sisa ko sa laona pa ruma tana kai tinoni na isongona i Titiosi Jasitasi. Kai tinoni karovona sa neqi nona rarange tana Tamasa sisa, ko nona ruma sa pa kekere ruma vavaikamuna gu tadira na tinoni Jiu. 8 Ba i Kirisipasi na kuta mamata pa ruma vavaikamuna sa sa vasosotoa na Bangara beto vei tugu ira doru pa ona tatamana. Beto ko na kubodi tugu ira pa Koriniti qai nonongoria na tinarae ti Paula sa qai vasosoto ko qai tapaputaiso.

9 Ego kai bongi sa paranga ti Paula pa dodogoro sa na Bangara, pira sau, &lt;&lt;Muke matagutu, muke ngujupuku goto mu laomua gu na vavakato! 10 Ura ara sa qa korapa suvere tavitigo ao. Ko kepore sa kai tinoni mina boka koti vivikerigo ao, ura ira na qua tinoni ara sa qai kubo pa gugusu api,&gt;&gt; sau. 11 Ko kai aoro na vonomo popu sa sa suvere i Paula ketakoi, ko sa kole vaivagigalainia isa tadira sa na paranga tana Tamasa.

12 Ego totonai sa turu qavuna pa pikata gugusu pa Akaia si Qalio, sa qai mekarai kame pa roroqu sira na tinoni Jiu ko qai aru tamania si Paula ko qai toni laonia pa totoqona vaituti tana bangara. 13 Qai paranga sira, &lt;&lt;Sa memeiria ira na tinoni ko qai vatarasaea na Tamasa pa soana sa sela pa Vavanau sa na tinoni api!&gt;&gt; qarigu.

14 Ego ko sa korapa tugu vanaqiti ko mi paranga sau si Paula, sa sa paranga lao tugu tadira na tinoni Jiu si Qalio, &lt;&lt;Ka visa tinoni Jiu! Vei bi na veveina kaki sela babi na roiti ikikerena sa bu pogoso lamenia agou, sa ba nongoro vatalegou gu ara sagou. 15 Goto kaki vaitoke veveina gu na paranga, na isongo babi na miu Vavanau mekamiu sina, ko mu doria mekamiu. Ara qake nyoroguania ko mana tinoni vaituti pa sakasava vevei inara,&gt;&gt; sau sisa. 16 Beto sa iju vavovotu paleniria pa ia vaitutina isa sira. 17 Poni qai aru tamania gu ira doru si Sositenesi, na kuta tinoni mamata pa ruma vavaikamuna, ko qai mamaja vivitigi pale pa moena na ruma vaitutina. Ba inara tugu qai roiti vei ira poni ba sake pavu tugu galaniria i Qalio sira.

I Paula sa gabala mule pa Anitioki

18 Ego ko na soku rane mule sa sa suvere i Paula pa Koriniti beto sa sa paranga loloaria sira na tinoni qai vasosotoa na Bangara ketakoi, ko sa toka lao vei pa Siria. Ko ira Pirisila i Akuila sa qai tutia isa. Ko pa Kenikiria sa ngabutu vadadalu sisa, ko sa vagore votua isa sisa vei sa maulunia tana Tamasa. 19 Totonai qai kamu pa Episasi sa sa loa vasuvereria ketakoi sira Akuila i Pirisila, goto isa sa gogojo lao pa ruma vavaikamuna ko sa lao taleria pa paranga sira na tinoni Jiu. 20 Totonai qai tepai ira na tinoni ketakoi ko mi suvere vasovai iapeki mai qarigunia poni ba sake vaegoria, 21 goto sa paranga loloaria gu beto pira sauniria, &lt;&lt;Kode mana mule kamu ligugou gu vei mina roroqu tana Tamasa,&gt;&gt; sauniria, beto sa sa toka iolo pa Episasi sisa.

22 Ko totonai sa gore paro pa Sizaria sa sa sae gosoro qeqerani sa na ekelesia pa Jerusalema, beto sa sa jola gore pa Anitioki. 23 Ko sa dori suvere mai tu ketakoi sisa beto sa sa taloa ketakoi ko sa rerege vei pa ia pikata gugusu pa Qelesia beto pa Piruqia, ko sa kole vaneqiria sira na tinoni tana Bangara pa ia ira.

Na roiti ti Apolosi

24 Ego ko sa kamu pa Episasi sa kai tinoni Jiu na podona pa Alekezadaria, na isongona i Apolosi. Kai tinoni tomena pa gigalai sisa, beto ko sa tome vatalea isa sa na Kukuti Tabuna. 25 Sa tei tavagigalainia tu isa sa na Soana tana Bangara, ko pa ngangali neqina sa sa kole paranga beto na vaivagigalai vatatalenia isa sa na veveina i Jisu. Ba na veveina gu na paputaiso ti Jone sa sa gigilai isa. 26 Ko sa podalai paranga varene sisa pa ruma vavaikamuna tadira na tinoni Jiu. Ko totonai qai nongoronia ira Akuila i Pirisila sisa, poni sa qai kuku tekua ko qai vavakato vikivokoto vatatale vania ira karu sa na veveina na soana tana Tamasa.

27 Totonai sa nyorogua karovo lao pa Akaia si Apolosi, poni sa ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara pa Episasi sa qai kuti lao vaniria sira na tinoni tana Bangara pa Akaia ko mai vakamu vatalea sisa qariguniria. Ko totonai sa kamu ketakoi sisa, poni sa sa toka vatataleniria sira qai vasosoto tonai qai nongoronia na vairoqu vaialona tana Tamasa. 28 Ura sa tale vivikereria ko sake vabokaria isa pa moedi ira na vaikamu tinoni sira na tinoni Jiu. Ko sa ule vabatiniria isa pa Kukuti Tabuna sa na Karisito sa isa tugu i Jisu ina sauniria.

19

I Paula sa kamu pa Episasi

1 Ego ko totonai sa korapa pa Koriniti si Apolosi, sa sa rerege soloso karovo si Paula ko sa lao gore kamu pa Episasi. Ko ketakoi sa gosororia isa sa kaki tinoni tana Bangara, 2 ko sa nanasaria, &lt;&lt;Ai vei qu tei tekua tu agou sa na Gagala Tabuna toto vei qu vasosoto?&gt;&gt; sauniria.

Poni qai oe lao sira, &lt;&lt;Qokolo, ko na Gagala Tabuna gu vei bi koleona sisa ba qe oqoro isongo nongoro podekia agei,&gt;&gt; qarigu.

3 Poni pira sauniria i Paula sira, &lt;&lt;Ko na paputaiso sa gu sa qu tapaputaisonia agou?&gt;&gt; sau.

Poni qai paranga, &lt;&lt;Na paputaiso tai Jone,&gt;&gt; qarigu.

4 Poni sa paranga si Paula, &lt;&lt;I Jone sa vaipaputaisonia sa na paputaiso sa ulenia qai gabala ira na tinoni, beto sa pojaniria sira na tinoni ko mai vasosotoa sisa sa korapa tuti ligu lame isa sau, ko i Jisu sisa saunia isa,&gt;&gt; sauniria. 5 Ko totonai qai nongoria inara sau isa, poni sa qai tapaputaiso sira pa isongona na Bangara i Jisu. 6 Beto sa vaoponiria na limana i Paula sira, poni sa goreria na Gagala Tabuna sira, ko qai okoto parangania na paranga gotona beto qai ule votunia ira sa na paranga tana Tamasa. 7 Ko ka manogarua sira doru tinoni ira.

8 Ego ko pa korapana kue popu sa sa lalao paranga varenenia i Paula pa ruma vavaikamuna sa na Bangara, ko sa tale vatataleria sira na tinoni beto sa ule vakakabere vaniria sa na veveina na binangara tana Tamasa. 9 Ba ira kaki sa qai vapatua na bulodi ko qai daidia sosoto vainongoro, beto ko qai poja tarini paranga ikikeredi pa moedi ira na vaikamu tinoni sa na veveina na Soana tana Bangara. Poni sa loa paleria i Paula sira, goto sa teku kaleniria gu sira na tinoni tana Bangara ko na vaituti rane gu sa sa kole vagigalairia pa lose vavaivagigalaina ti Turanosi. 10 Ko na karu aoro sa sa kole roiti vei pira si Paula, ko ira doru qai suvere pa ia pa Esia sa qai nongoria sa na paranga tana Bangara, ira na Jiu beto na tinoni karovodi tugu vei.

Ira na tuna marene i Sikeva

11 Ego ko ira na roiti vavaivagabaradi qaike tababata sa sa roitiniria na Tamasa pa roiti ti Paula. 12 Ko ira qai mo sa ira tu na ona taolo susubina beto nona poko roiti ba qai pogoso riu vaniria tugu, ko qai taloa pa tinidi ira na tinoni sira na mo beto ko ira na gagala ikikeredi sa qai taiju vavotu paleria.

13 Ko ira kaki tinoni Jiu, ira qai lelekogo ijiju paleria na tomate ikikeredi, sa qai podekia tugu kuku tariniria na isongona na Bangara i Jisu sira na tinoni sa koleria na gagala ikikeredi. Ko pira qai paparanga vei, &lt;&lt;Qa iju palegou ara pa isongona i Jisu isa sa taraenia i Paula sagou,&gt;&gt; qarigu. 14 Ko ira ka vitu tuna marene i Sikeva, kai kuta iama tadira na tinoni Jiu, sa qai roiti vei isa. 15 Ba sa oeria na gagala ikerena sira, pira sauniria, &lt;&lt;I Jisu sa qa gigilaiqua beto ko i Paula ba qa gigaliaqua tugu, goto agou sa i sei sagou?&gt;&gt; sauniria. 16 Ko sa togaria na tinoni sa kolea na gagala ikerena sira pori, ko sake vangongoria ko sa vakilasa vatataleria, ko na gagale gagadodi na papalekadi sa qai uku votu pa ruma isa ko qai oqai na taba.

17 Ko totonai qai nongoria ira doru tinoni Jiu na tinoni karovodi na suveredi pa Episasi sisa, sa qai matagutu vivitigi sira doru ko qai valavatia ira sa na isongona na Bangara i Jisu. 18 Kubodi ira qai tei vasosoto tu sa qai lame vavaja uleniria sira na dia roiti. 19 Na motadi tugu ira sa poredia potana ikikeredi sa qai okoto pogoso vaikamuniria sira na dia buka potana, ko qai vurungu paleria pa moedi ira doru tinoni. Ko na anye vaikamuna na vaidi doru buka ira sa ka limangavuluputa tina poata siliva. 20 Ko pa roiti neqina vei pira tana Bangara, sa sa lekogo sa na paranga tana Bangara beto ko qai mota tugu lalaodia sira qai vasosotoa na Bangara.

Na kokora tadira pa Episasi

21 Ego ko pa ligudi qai jola na sakasava aipira, sa roroqu vataleona i Paula sa mina rerege vei pa Masidonia beto pa Akaia beto sa mina gore pa Jerusalema sau. Ura sa pojaiona isa sa pa liguna mana kamu ketakoi sa beto pa Romu tugu vei sa mana batia ara sau. 22 Ko pa liguna sa garunu momoe laoniria pa Masidonia sira karu ona tinoni vaitokai, ira Timote i Erasitasi, sa isa mekana sa suvere jolaona mai tu iapeki totoso pa pikata gugusu pa Esia.

23 Ego ko pa totoso tugu isa sa sa pidoko votu sa kai vaigua nake leleo na veveina na Soana tana Bangara. 24 Kai tinoni na isongona i Demetiriasi sa kai tinoni roroiti patu siliva. Ko pa patu siliva sa roiti tuti veinia na zelepade madina tana tamasa rereko Atemisi isa, sa sa dori vaisisongoria sira nona tinoni roiti. 25 Ko sa kuku vaikamuniria isa sira na ona tinoni roiti beto ira kaki tinoni mule qai junonia ka sakasava vei inara, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ka visa tinoni! Qu tei gigilaimiu tu agou sa pa roiti tugu api sa votu sa na isisongo tadagita! 26 Beto ko qu tei batiamiu tu na nongoriamiu tu agou sa nake pa Episasi mekana goto doru eqa pa Esia si Paula api sa tei toni vapiruria tu sira na mota tinoni, ura sa pojaniria sa nake tamasa sira na sakasava qai taroiti pa lima inara sauniria. 27 Ko nake mekana gu na tapoja vivikerena na roiti tadagita sa na tapata tana gosoria gita, goto na zelepade tana tamasa rereko lavata i Atemisi sa kode minake taroqu vaporeveveina tugu vei. Ko na vinalavata tana isa vei qai vatarasaea ira doru pa Esia sa kopira ba mina lumuona sosoto,&gt;&gt; sauniria.

28 Ko totonai qai nongoria ira na tinoni inara sau sisa, poni sa sa pugeleria na kokora ko qai irangia ira sa neqa, pira qarigu, &lt;&lt;Na lavatana jola si Atemisi tadira pa Episasi!&gt;&gt; qarigu. 29 Ko sa pugelia na viuveo sa na gugusu lavata pa Episasi. Qai aru tamanaria sira Qaiosi i Arisitakosi, karu tinoni Masidonia qai rererege tavitia i Paula, ko qai mekarai ragata sasuru laoniria pa ia vavaikamuna lavata pa gugusu isa. 30 Poni sa nyorogua votu lao pa moena na vaikamu tinoni si Paula, ba ira na tinoni tana Bangara ketakoi qai vanosoa. 31 Beto ko kaki ira na qavuna pa pikata ia pa Esia, ira na baere tugu ti Paula, ba qai valaoa tugu sa na dia paranga ti Paula ko minake votu lao tabata pa ia vavaikamuna qarigunia.

32 Ira kaki sa kai sakasava sa qai kole kuku vevelania, goto ira kaki sa na goto sakasava tu. Ko qai okoto vaivarura betodia sira na minete tinoni qai vaikamu, goto ira kaki sa qaike isongo gigilai tugu na sa sa qai vaikamunia ira. 33 Ira kaki pa vaikamu sa qai rorovea sa palu i Alekezada mina tagorenia sa na vaikamu api qarigu, ura qai toni sae vaturua pa momoe ira na tinoni Jiu sisa. Ko sa alaka saenia na limana si Alekezada ko mi podalai paranga totoke suqutunia mekana sau. 34 Ba totonai qai dogoro gigalia ira na vaikamu tinoni sa na tinoni Jiu sisa, poni sa qai mekarai ovuluria gu sa na ovoveledi sira qai vaikamu ko qai mekarai iranga vevelai ira sa na padana karu aoa tu, pira qai kole iranga vei, &lt;&lt;Na lavatana jola si Atemisi tadira pa Episasi!&gt;&gt; qarigu.

35 Ego ko sa sovai tu beto sa boka vanosoria na tinoni sa kopuniria na vinaturu pa gugusu isa sira na tinoni, ko pira sauniria, &lt;&lt;Ka visa tinoni pa Episasi! Ira doru tinoni qai tei gigilai betoadia tu sa na gugusu Episasi gu sa sa kopunia sa na zelepade tana tamasa lavata i Atemisi beto ko isa na patu tabuna lavata sa vukele lagere vei pa noka! 36 Kepore kai tinoni mina vasekeria sa aipira, ko mu noso beto muke nenekenia na roiti sake jongana. 37 Ira karu tinoni qu toni lameniria lani sa qaike isongo iko sakasava pa leona na oda zelepade beto qaike isongo poja vivikeria tugu vei sa na oda tamasa. 38 Goto i Demetiriasi beto ira na ona tinoni roiti sa vei mina koledia ginugua mai jutunia na tinoni, poni sa qai korapa suveredia sira tinoni vaituti beto ko koledia sira na ia ketakoi qai vaikamu vaituti, ko ketakoi tu sa mai vaipogoso lao vaitale ira. 39 Goto vei kaki goto sakasava mule tu sa bu nyoroguania agou, poni sa pa vaikamu tuvisina tu ko pa soana momosona tu mina tapopo vatale sisa. 40 Goto isa na ginugua sa podo pa ngeni pa rane api sa kode tana tajutu talenia taqe vakeporeria ira na tinoni mamata sa gita, ura kepore na kutana ko tanake boka talegasania gita sa na vaikamu goborona api,&gt;&gt; sauniria. 41 Ko pa liguna sa poja veiniria inara, sa beto sa pojaniria sira qai vaikamu ko qai okoto taloloa riudia.

20

I Paula sa lao vei pa Masidonia beto pa Qirisi

1 Ego ko pa liguna sa jola sa na kokora tadira na tinoni pa Episasi, poni sa sa kuku vaikamuniria i Paula sira na tinoni tana Bangara ko sa sovutu vaneqiria, beto sa sa paranga loloaria beto sa taloa lao pa Masidonia sisa. 2 Ko sa reregeria isa sira na gugusu ketakoi ko sa vaneneqiria pa ona paranga sira, beto sa sa jola lao pa Qirisi 3 ko kue popu sa suvere ketakoi sisa. Ko sa korapa tugu vatana toka lao pa Siria sau sisa poni sa sa nongoronia sa ira na tinoni Jiu qai kukitinia sisa, poni sa sa rovea sa mi mule vei tu ropi pa Masidonia sau. 4 Ko ira pira sira na tinoni qai tutia i Paula: i Sopatorosi na tuna marene i Pirasi, na tinoni pa Berea; ira Arisitakosi i Sekudosi, karu tinoni Tesalonika; i Qaiosi, na tinoni Debe; i Timote; beto ira Tukikosi i Toropimosi, karu tinoni Esia. 5 Ira pira sa qai lao momoe veranigei pa Toroasi. 6 Goto agei sa pa liguna na vavolo Bereti Nake Kovuruna sa qe toka taloa pa Pilipae, ko sa jola tu ka lima rane beto qe lao kamu pa Toroasi. Ko ketakoi qe suvere ka vitu rane.

I Paula sa paranga loloaria ira pa Toroasi

7 Ego pa rane momoe pa vuiki totonai qe vaikamu teteku baere, sa sa kole tarae tadira si Paula. Ko sa nyoroguania mina toka riu gu na vuvugei sau sisa ko sa dori vakakasia tu isa sa na tinarae ko sa kamua tu na korapa bongi. 8 Qai kubo jola sira na juke qai toa pa lose pa nulu ketakoi qe vaikamu agei. 9 Ego ko sa korapa tugu toqona pa vuida ketakoi sa kai koburu marene koregana, na isongona i Iutikasi, sa korapa toqo dodokiona. Ko totonai sa kakasa tugu lalaona sa na paranga ti Paula, sa sa puta muma gu sa na tinoni api ko sa vukele koko pa vinue sape pa nulu ko sa gore tu dugalania pa peso. Ko qai teku vaiolia qarigu sa sa tei mate tu. 10 Poni sa gore si Paula ko sa opo taria sa na tinina isa ko sa boru tekua, beto pira sau, &lt;&lt;Muke takulanga, sa korapa toaona sapi!&gt;&gt; sau. 11 Beto sa kesa sae ligu pa lose pa nulu si Paula, ko sa kikipai sa na bereti ko qai teteku. Pa liguna na teteku sa sa kole gu paranga sisa ko tinganai sa rane kabere, beto sa sa toka riuona sisa. 12 Goto ira na tinoni qai toni riunia na toana sa na koburu marene korega sa vukele, beto qai dori tavamanoto sira na tinoni ketakoi.

Na rererege koko pa Toroasi lao pa Miletosi

13 Ego ko agei sa qe toka lao momoe pa Asosi, ko ketakoi tu sa mene surania si Paula qeu. Ura sa tei pojanigei tu sa agei mene koi lao momoe goto isa sa mina soloso karovo lao ketakoi saunigei. 14 Ko tonai sa lame gosorogei pa Asosi, poni sa qe surania sisa ko qe jola lao pa Mitulene. 15 Ko ketakoi qe ipumeka beto sa qe toka ko qe lao paro pa kai kalena pa Kiosi. Ko ketakoi qe ipumeka mutu beto sa qe toka karovo lao sa pa nusa Samosi, ko qe ipumeka mutu pa Samosi beto sa qe toka lao paro pa gugusu pa Miletosi. 16 Ura na roroqu ti Paula sa meneke paro pa Episasi, ura kita me gona pale goboro totoso pa Esia sau. Ura sa sisiqarai ko vei bi boka sa bi tei suvere tu pa Jerusalema beto bi kamua sa na rane Penitikositi sau.

I Paula sa paranga loloaria ira na iviva pa Episasi

17 Ego ko pa Miletosi sa valao nongoro pa Episasi si Paula ko sa valameria sira na tinoni mamata pa ekelesia ketakoi. 18 Ko totonai qai lame kamu tana, sa sa parangaria, pira sauniria, &lt;&lt;Qu tei gigila vataleamiu tugu agou sa ai sa vevei na susuvere taqu totonai qa suvere tavitigou agou, podalai tugu na rane momoe qa tete pa Esia ara. 19 Pana uana viketai beto pa oni kolo mata qa nabulunia ara sa na Bangara, beto qa gosororia tugu ara sira na tapata qai valameria ira na tinoni Jiu qai kukitinisiu. 20 Qu gigilaimiu tugu agou sa qake golomia ara sa kai sakasava vei mina boka tokanigou, goto qa ule vanigou beto qa vagigalainigou pa vaikamu tinoni beto pa okokoto miu ruruma. 21 Qa poja vaneneqinigou ara sa ira na Jiu beto ira na tinoni Qiriki tugu vei ko mai gabala lao tana Tamasa beto ko mai vasosotoa sa na oda Bangara i Jisu qau.

22 Ko kopira qa tatoni tana Gagala Tabuna sara ko qa korapa gore pa Jerusalema, ba qake gigilai ara sa na sa mina raja lame taqu. 23 Goto isa gu vei qa gigilai sa pa doru gugusu qa laoria, sa na Gagala Tabuna sa poja vaneneqinisiu sa na tapiu beto na tapata gu sa qai korapa veranisiu pa ia isa saunisiu. 24 Ba qake isongo roqu vaporeveveinaia ara sa na qua toa mekaqu, goto isa gu sa poreveveina taqu sa make nganganyania goto ma vaokotia gu sa na roiti ninabulu sa vanisiu na Bangara i Jisu, ko ma ule vaneneqinia ara sa na nongoro jongana na vairoqu vaialona tana Tamasa.

25 Ko kopira qa gigila vataleaqua ara sa munake isongo bati ligua na isumataqu ara sagou doru qa lekogo taraenia tamugou na binangara tana Tamasa. 26 Ko inara sa vei sa ma ule vatale vanigou pa ngeni pa rane api ara sagou: ara mana talegasania sa na toa tadira doru mai muma. 27 Ura kepore kai sa ba aru mulenia sara, goto qa ule vanigou sa doru nyorogua tana Tamasa. 28 Ko mu kopu mulenigou mekamiu vei tugu ira doru sipi qai kole pa miu kopu. Na Gagala Tabuna tu sa vatinoni kopugou sagou ko muna doro kopunia sa na ekelesia tana Tamasa, isa na ekelesia pa orunguna tu na Tuna Mekai sa pajuku tekunia isa. 29 Ara qa gigilaiqua sa pa liguna mana taloa riu ara sa kode mai kamu tamugou sira na tinoni vaivagigalai sesekedi qai vei na manugu mamade nenedi pirudi, ko kode mai tome nganguluria sira na puku tinoni qu kopuniria. 30 Beto kode pa vaikorapaimiu gu agou mai turu sira kaki tinoni mai vaivagigalai vapiru ko mai toni vapipiruria sira na tinoni tana Bangara. 31 Ko sa vei sa mu suvere gegele sagou beto mu roqu vakoititia sa kue aoro sa qake koroto na rane na bongi sa qa vavanaugou ara taviti kolo mataqu sagou doru.

32 Ko kopira ara qa vakole laogou tana Tamasa beto pa ona nongorona na vairoqu vaialona sagou. Ko na nongoro isa sa mina ovulugou beto mina boka vatekunigou na mana sa vanaqitia na Tamasa ko mina vaniria ira na ona tinoni isa. 33 Kepore sa na qolo na siliva babi na poko tana kai tinoni ba doro roronia ara. 34 Agou mekamiu qu gigilaimiu sa na limaqu aipira qai roiti ko qai vatoasiu sara beto ira na tinoni qai tututisiu. 35 Ira doru kai sa qa vabatinigou sa tana pavu talenia gita beto sa kode tana boka tokaniria sira qai munyala. Mu roqu vakoititiria sira na paranga tana Bangara i Jisu tonai pira sau, &lt;Na vaiia sa na mana sa lavata jolania na tekuona na tinoni,&gt; sau,&gt;&gt; sau si Paula.

36 Ko totonai sa beto paranga si Paula, sa sa ovoro gore sori tutungu tavitiria ira ko sa vavara. 37 Qai lukana uui beto sira doru beto qai borua beto qai aoa ira si Paula. 38 Isa qai takulanga vivitiginia ira sa na paranga sa pojaria isa na veveina kode maike isongo bati ligua ira sa na isumatana isa sauniria. Ego beto sa qai tutia ko qai riu loai pa vaka.

21

Sa gore pa Jerusalema si Paula

1 Ego ko qe paranga loloaria agei sira beto sa qe toka karovo vatuvisi lao pa nusa Kosi. Ko qe ipumeka mai tu pa Kosi beto sa qe toka lao kamu sa pa nusa Rodesi, beto koko ketakoi sa qe lao paro pa gusu Patara. 2 Ko ketakoi qe kamua sa kai vaka mi korapa toka lao pa Poinikia sau, ko qe koi ketakoi ko qe toka riu. 3 Qe korapa lalaomei sa qe batia sa na nusa Saeparasi, beto sa qe vakole veinia pa kale merimei sa na nusa isa ko qe gona lao vei pa Siria. Beto sa qe lao paro pa Turosi, ura ketakoi sa sa vagoreria na sakasava sa suranaria sa na vaka. 4 Pa gusu isa qe batiria sa kaki tinoni tana Bangara, ko qe suvere tu tadira ka vitu rane sagei. Ko pa neqi tana Gagala Tabuna sa qai pojania ira na tinoni tana Bangara ketakoi si Paula ko mike sae pa Jerusalema qarigunia. 5 Ba totonai sa okoto sa na mei totoso suvere tadira, poni sa qe taloa riumei. Qai tutigei sira doru rereko beto na koburu ko qai tutigei tugu votu pa peguruna na gugusu. Ko qe gore ovoro sori tutungu pa nole ko qe vavara, 6 beto sa qe okoto vaiparanga loloa. Beto sa qe koimei pa vaka sagei, goto ira sa qai muledia pa dia ruma.

7 Ego ko qe jokelia agei sa na mei rerege koko pa Turosi ko qe lao paro pa Tolemaisi. Ketakoi qe gosoro qeqeraniria sira na tinoni qai vasosotoa na Bangara ko qe suvere tavitiria mai tu kai rane. 8 Pa liguna qe ipumeka sa qe taloa gore pa Sizaria ko qe gore kamu pa ruma ti Pilipi, isa na tinoni sa tataraenia na nongoro jongana beto ko kame tugu ira ka vitu tinoni vaitokai qai vileria pa Jerusalema. Ko pa ruma tana sa qe suvere. 9 Ko na tinoni api sa ka made sira na tuna rereko koregadi qai kokole ulule votunia ira sa na paranga tana Tamasa.

10 Ko qe tei korapa tu suveremei ka vivisa rane ketakoi agei poni sa sa gore lagere koko vei pa Jiudia sa kai tinoni kokorotai na isongona i Aqabasi. 11 Ko sa lame tugu tamigei ko sa tekua isa sa na beleti ti Paula ko sa pikonia na nenena na limana mekana, beto sa pira sau, &lt;&lt;Pira sau sa na Gagala Tabuna, &lt;Na tinoni sa isongia na beleti api sa kode mai piu veinia tugu pira ira na tinoni Jiu pa Jerusalema, beto mai valao vaniria ira na tinoni karovodi sisa,&gt; sau,&gt;&gt; sau sisa.

12 Ko totonai qe nongororia agei sira na paranga aipira, poni sa qe tepa vivitigia agei beto ira tugu na suveredi ketakoi vei si Paula, ko mike sae pa Jerusalema qeunia sisa.

13 Ba pira tu sa oe vei si Paula, &lt;&lt;Na sa qu korapa roitinia sagou ko qu korapa lukana beto mu vatakulangia na buloqu ara qugu? Ara sa qa vanaqiti ko mana gosoria sa nake mekana gu na tapiu, goto na mate tugu vei pa Jerusalema pa isongona na Bangara i Jisu,&gt;&gt; sau. 14 Ko qeke boka vagabalia agei sa na roquna isa, ko qeke pojai mule kai sa, goto pira gu qeu, &lt;&lt;Jongana, na nyorogua tana Bangara mi gore votu,&gt;&gt; qeu gu.

15 Ego ko liguna qai jola sira na rane qe suvere pa Sizaria, poni sa qe qaqiri ko qe taloa sae pa Jerusalema. 16 Ko kaki ira na tinoni tana Bangara pa Sizaria sa qai tutigei tugu agei, ko qai toni laonigei pa ruma ti Manasoni. Kai tinoni pa Saeparasi sisa, beto ko kai tinoni tugu tana Bangara na tei dori sovaina tu sisa.

I Paula sa gogosoria i Jekopi

17 Ego ko totonai qe kamu pa Jerusalema sagei, sa ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara ketakoi qai vatoga vatatalegei. 18 Ko sa jola na bongi beto ko sa rane tu neqa sa i Paula sa tutigei ko qe lao gogosoria si Jekopi, beto ko ira doru tinoni mamata ba qai kamu tugu. 19 Ego ko sa beto gosoro qeqeraniria, poni sa sa vavakato kilipuputu vaniria i Paula sira vei sa roitiniria na Tamasa tadira na tinoni karovodi pa ona roiti ninabulu isa.

20 Totonai qai nongoria na vavakato tana poni sa qai vatarasaea na Tamasa, beto pira qarigunia si Paula, &lt;&lt;Koi, tavitimei, qu tei gigilaimua tugu ao sa na kubo tina sira na tinoni Jiu qai tei vasosoto tu, beto ko qai korapa tugu ngangalinia ira doru sa na kopuna na Vavanau ti Mosese. 21 Beto ko kaki nongoro goborodi qai tei tekua tu na veveimu sao. Ko ao sa qu vagigalairia sira doru tinoni Jiu qai suvere vaisomanai tadira na tinoni karovodi ko mai loa pale ira sa na Vavanau ti Mosese beto ko maike poberia sira na tudia marene beto ko maike tutiria mule kaki uana tadagita quguniria qarigu. 22 Ko na sa sa tana roitinia? Ura kode iapeki gu mai nongoronia sa na kamumu ao. 23 Jongana, mu roitinia gu sisa mene pojanigo agei api. Aipira sira ka made tinoni qai tei mauluniria tu mekadi. 24 Ira pira sa mu toniria ao ko mu somana tavitiria beto muna tabara vaniria tugu vei sa na dia vuvulasa valioso, beto sa mai ngabutu vadadalua na batudi sira. Inara mu roiti vei sao ko ira doru mai gigilai sa doru nongoro veveimu ao qai nongororia sa na gagale sesekedi gu, goto ao mekamu ba qu kopunia tugu sa na Vavanau ti Mosese. 25 Goto na veveidi ira na tinoni karovodi qai tei vasosoto tu sa qe tei garunu lao vaniria tu na leta ko qe ule vaniria sa na vivile tadagita ko maike tekuria sa na masadi na manugu qai tavavakukuvu tari lao vaniria na beku, maike tekua na orungu beto maike tekuria na masadi na manugu qaike tavanyoa pale na orungudi, beto ko maike toania na toa lulasana qeuniria,&gt;&gt; qarigu.

26 Ko sa jola kai bongi ko na ranena poni sa toniria i Paula sira ka made ko sa somana vuvulasa valioso sisa. Beto sa sa tome lao pa kakabarena zelepade ko sa vakaberia sa na totoso mina okoto na totoso tana vuvulasa valioso, totonai mina okoto taroiti vaniria na vavakukuvu vuvulasa sira doru sau.

I Paula sa taaru tamana pa zelepade

27 Ego totonai sa tata okoto sa na vitu rane vuvulasa, poni sa ira na tinoni Jiu pa Esia qai batia pa kakabarena zelepade si Paula. Ko qai paranga sosori vatagigiriria sira na minete tinoni doruna ko qai aru tamana tekua si Paula. 28 Beto qai kuku vevela sira, &lt;&lt;Agou na tinoni Izireli o! Mei tokanigei! Api sa na tinoni sa rerege betoa doru eqa ko sa kole vaivagigalainia sa na tinoni Izireli, na Vavanau ti Mosese beto na kakabarena zelepade api sa qai kepore veveidi sau. Ko kopira sa toni tomeniria na tinoni karovodi mule sa pa ia api, ko sa vagoboria sa na ia api!&gt;&gt; qarigu. 29 (Na ginuana qai paranga vei ina sa ura perangana qai bati tavitinia isa pa Jerusalema si Toropimosi na tinoni Episasi, ko qai rorovea sa sa toni tomenia tugu i Paula pa kakabarena zelepade sisa qarigu.)

30 Ego ko sa tagigiri gu sa na gugusu Jerusalema doruna, ko qai abutu vaikamu beto sira doru tinoni ko qai aru tamania si Paula, beto qai ragata votunia pa peguruna na kakabarena zelepade. Ko isa tugu qai votu ira sa qai patei gu sa na atakamanadi na kakabarena zelepade. 31 Ko totonai qai korapa mai vamatea ira qarigunia si Paula, poni sa sa sae kamu tana kuta mamata tadira na tinoni vaipera tadira na tinoni Romu sa na nongorona na vaivevela lavata sa podo pa gusu Jerusalema doruna qarigunia. 32 Poni sake mamavo mutugu goto sa tekuria gu na tinoni mamata gogoto api sira kaki iviva tadira na tinoni vaipera beto vei tugu ira kaki tinoni vaipera, ko qai abutu gore gu sa tadira na minete tinoni. Ko totonai qai batia ira na tinoni sa na kuta mamata tadira na tinoni vaipera beto ira na tinoni vaipera sa toniria, poni sa qai noso mamajai si Paula.

33 Ego beto sa lao kamu na kuta mamata ko sa aru tamania si Paula, beto sa garunuria sira na ona tinoni ko qai pikonia karu seni si Paula. Beto sa sa kole nanasania sa i sei sa na tinoni api beto na sa sa roitinia isa. 34 Ira kaki tinoni pa vaikamu sa qai vevelania kai sa, goto ira kaki sa qai vevelania goto sa tu. Sake boka gigilai na kuta mamata tadira na tinoni vaipera sa na kutana sosoto na dia vevela ura sa mota sa na vevela. Ko sa garunuria gu sira na ona tinoni vaipera, ko mai toni kesania pa ia susuverena tadira na tinoni vaipera sauniria. 35 Totonai sa kamu pa kekesana poni sa qai pogosia tu ira na tinoni vaipera si Paula, ura sa viva jola sa na tagigiri tadira na minete tinoni, 36 ko na minete tinoni sa qai vevela tututi, pira qarigu, &lt;&lt;Vamate palea sisa!&gt;&gt; qarigu.

I Paula sa nanaqe mulenia mekana

37 Ego ko qai tata toni tomenia pa leo ia susuverena tadira na tinoni vaipera, poni sa sa paranga laoia i Paula sa na kuta mamata tadira na tinoni vaipera, &lt;&lt;Ai vei ma boka parangigo mai ara sao?&gt;&gt; saunia.

Poni sa oe lao sa na kuta mamata tadira na tinoni vaipera, &lt;&lt;Qokolo, qu balaumua na paranga Qiriki sao? 38 Eo ko nake ao mei sa na tinoni Ijipi pa visa ina sa vaipera lao tana qavuna tana Romu beto ko sa toni laoniria pa qega sira ka made tina tinoni vaivamate!&gt;&gt; sau.

39 Poni sa paranga si Paula, &lt;&lt;Ara sa kai tinoni Jiu pa gugusu pa Tasosi pa ia pa Silisia, ko na tinoniqu sosoto pa gugusu poreveveina isa sara. Qa tepago, mu vamalumusiu mai ko ma parangaria ira na tinoni pira,&gt;&gt; sau.

40 Ko tonai sa vania na vinamalumu na kuta mamata tadira na tinoni vaipera sisa, poni sa turu pa kekesana si Paula ko sa alaka vamomokoniria na limana sira na tinoni. Ko tonai qai noso beto ira doru, poni sa paranga lao pa paranga Aramaiki sisa.*

22

1 &lt;&lt;Ka visa tavitiqu na tamaqu! Mu vainongoro lame taqu ko ma nanaqe mulenisiu kopira,&gt;&gt; sauniria.

2 Ko totonai qai nongoronia sa paranga Aramaiki i Paula, poni sa qai okoto noso kununu beto sira. Poni sa podalai paranga si Paula, pira sau, 3 &lt;&lt;Ara sa kai tinoni Jiu, na podoqu pa Tasosi pa ia pa Silisia. Na lavataqu pa gugusu pa Jerusalema lani sara, beto ko na sikuluqu tai Qamalieli, ko qa tavagigalainia ko qa tuti vikivokotoria ara sira na Vavanau tadira na tamada, beto ko qa ngangali vivitiginia ara sa na Tamasa vei puputa tugu qu vei agou pa rane pa ngeni api. 4 Ko ira qai tutia na Soana tana Bangara api sa qa komiti vivikereria tugu ko qa vamateria tugu ara. Qa piuria sira na marene na rereko beto ko qa vatomeria pa ruma vaipiu. 5 Ko na kuta iama lavata beto ira doru tinoni mamata pa kauniseli mai boka vavakato vanigou gu sa na veveiqu ara. Ura tadira tugu qa tekuniria ara sira na leta qai kuti vaniria ira ka visa tinoni Jiu pa Damasikasi, ko ara sa mana piuria beto mana toni muleniria pa Jerusalema sira ko mai tavakilasa qarigu.

I Paula sa vavakatonia nona gabala

(Roiti 9.1-19; 26.12-18)

6 Ego ko totonai qa korapa lalaoqua sara ko qa tata kamu pa Damasikasi na papada vei na korapa rane, poni sa gona vasiboro pa vailivutaiqu ara sa kai kabere vaivakeana jola na koko veina pa noka. 7 Poni qa vukele gore tu pa peso sara beto qa nongoria sa kai ovovele, pira sau, &lt;Saula! Saula! Ai sa vei ko qu korapa komiti vivikeresiu ara sao?&gt; sau.

8 Poni qa oe sara, &lt;I sei sao, Bangara?&gt; qau.

Poni pira saunisiu, &lt;Ara Jisu pa Nazareti sapi, ara isa qu korapa komitia ao,&gt; sau. 9 Ko ira na tinoni qai tutisiu sa qai batiadia tugu sa na kabere, ba qaike nongoro vaia sa na ovovelena na tinoni sa korapa paranga lamesiu ara.

10 Beto qa nanasa sara, &lt;Na sa mana roitinia sara, Bangara?&gt; qau.

Poni sa na Bangara pira saunisiu, &lt;Mu turu, ko mu tome lao pa Damasikasi. Ketakoi mina taule vanigo sisa doruna vei qu taudukunia ko muna roitinia ao,&gt; sau. 11 Ba qake boka babata sara, ura sa valeqasiu na kabere vaivakeana. Ko ira gu na tinoni qai tututisiu sa qai arua na limaqu ko qai tita laonisiu pa Damasikasi.

12 Ego ko na suverena tugu ketakoi sa kai tinoni na isongona i Hananiasi. Kai tinoni sa vatabe vatalea na Vavanau beto ko sa tapangaga jola tadira doru tinoni Jiu qai suvere pa Damasikasi sisa. 13 Ko isa sa lame taqu ko sa turu pa kekerequ, beto pira sau, &lt;Saula, tasiqu! Mu babata tu sao!&gt; sau. Ko pa totoso tugu isa sa qa babata sara, ko qa enga batia gu sisa.

14 Beto sa pira saunisiu, &lt;Na Tamasa tadira na tamada sa tei vilego tu sao ko muna gigilai sa na ona nyorogua, muna batia sa na ona nabulu tuvisina, beto ko muna nongoro sosotoa sa na ovovelena isa. 15 Ura kode muna kai tinoni vavakato tana sao ko muna vavakatonia tadira doru tinoni sisa vei qu batia beto qu nongoria. 16 Ko kopira na sa mule qu verania? Goto mu turu ko mu tapaputaiso, beto mu kiu alili lao pa isongona isa ko mai tavalioso sira na mua sela,&gt; sau si Hananiasi.

I Paula sa tagarunu lao tadira na Tinoni Karovodi

17 Ego ko sa kamua totonai qa gabala mule pa Jerusalema ko totonai qa korapa vavara pa kakabarena zelepade, poni sa qa batia ara sa votu taqu sa kai dodogoro. 18 Qa batia ara sisa, pira saunisiu, &lt;Sisiqarai, mu taloa votu sisiqarai pa Jerusalema! Ura kode maike vasosotoa ira na tinoni sa na veveiqu ara muna vavakatonia ao,&gt; sau.

19 Ba pira qau sara, &lt;Bangara, ira tugu pira qai gigilaidia sa ara sa qa vatomeria pa ruma vaipiu beto ko qa mamajaria tinganai vei doru ruma vavaikamuna sira qai vasosotogo ao. 20 Ko totonai qai vai vamatea si Sitivini isa sa vavakatonia na veveimu ao, poni sa ara tugu sa kame qa somana vaegoa sa na mate tana beto ko ara tugu qa kole kopuniria sira na poko tadira qai vamatea i Sitivini,&gt; qau.

21 Poni pira saunisiu sisa, &lt;Mu taloa riu! Ura ara mana garunu laonigo pa souna tu tadira na tinoni karovodi sao,&gt; saunisiu,&gt;&gt; sau si Paula.

I Paula kai tinoni tapausuna pa qavuna Romu

22 Ego ko qai kole tugu nonongorodia ti Paula sira na tinoni, ba isa tugu sa pojaria isa sira na paranga aipira, poni sa qai mekarai kuku vevela votu beto sira, pira qarigu, &lt;&lt;Varijo palea pa kasia gusu sa na tinoni api! Ura nake padana mina toa sisa!&gt;&gt; qarigu.

23 Ko qai kole vevela tagigigiri beto qai iriruniria pa nulu sa na dia poko beto qai kole repo iaparainiria pa nulu sa na kavuru peso sira na tinoni. 24 Poni sa totonai qai korapa vei inara ira, sa sa garunuria na kuta mamata tadira na tinoni vaipera sira nona tinoni, ko qai toni tomenia pa ia susuverena tadira na tinoni vaipera si Paula. Beto sa sa garunuria ko mai mamajai sisa ko mi boka ululenia isa sa na ginugua sa sa qai iranga tagigigirinia ira na tinoni Jiu sisa sau. 25 Ko totonai qai korapa piko tari vakolenia ko mai mamajai qarigunia sisa, poni sa sa parangia i Paula sa kai tinoni mamata gogoto sa korapa turu tata tana, &lt;&lt;Ai sa vei, na tavamalumuna tugu pa vavanau sa na tinoni tapausuna tana qavuna Romu sa mina tamaja vei mina oqoro tapitu ko mina oqoro tagigila sa na sela tana?&gt;&gt; saunia.

26 Totonai sa nongoria na tinoni mamata gogoto sa na nanasa ti Paula, poni sa lao sa tana kuta mamata tadira na tinoni vaipera ko sa parangia, &lt;&lt;Qokolo, na sa mu roitinia qugu sao? Na tinoni api sa na tinoni tapausuna tana qavuna pa Romu sapi!&gt;&gt; saunia.

27 Poni sa lao sa na kuta mamata tadira na tinoni vaipera ko sa nanasia si Paula, &lt;&lt;Mu ule vanisiu, kai tinoni tapausumu tugu tana qavuna pa Romu sao?&gt;&gt; saunia.

&lt;&lt;Gua,&gt;&gt; sau si Paula.

28 Poni sa paranga sa na kuta mamata tadira na tinoni vaipera, &lt;&lt;Ara nake poata leleo tu qa valaonia beto qa soni isongia sa na neqi ko qa tapausu tana qavuna pa Romu sara!&gt;&gt; saunia.

Poni sa oe lao si Paula, &lt;&lt;Uvao, goto ara na podo tapausuqu tugu tana qavuna Romu!&gt;&gt; saunia.

29 Ego pa totoso tugu isa qai togolo mule sira na tinoni mai pipiqolia ko mai nanasa vivilotia si Paula qarigu. Beto ko na kuta mamata tadira na tinoni vaipera ba sa matagutu tugu sa totonai sa gigilai sa kai tinoni tapausuna tana qavuna Romu sisa ba sa tei piunia tu na seni.

I Paula sa turu pa moedi ira na kauniseli

30 Ego ko sa nyorogua gigila vatalea tugu na kuta mamata tadira na tinoni vaipera sa na kutana sosoto vei beto qai jutua ira na tinoni Jiu si Paula. Ko sa jola na bongi ko na ranena, poni sa sa ruvatia si Paula beto sa garunuria sira na kuta iama beto ira doru pa kauniseli ko mai vaikamu sauniria. Ko qai vaikamu beto tu ira doru poni sa sa toni gorenia isa si Paula ko sa vaturua pa moedi ira doru.

23

1 Ego ko sa do tari vatotogasaria i Paula sira pa kauniseli, beto pira sau, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu! Qa vaokoto vatalea pa monana jongana ara sa na qua roiti lao tana Tamasa, ko sa kamu tu pa rane pa ngeni api,&gt;&gt; sau.

2 Poni sa garunuria tu i Hananiasi, na kuta iama lavata, sira kaki qai turu kekeria si Paula ko mu poaria na mangana sauniria.

3 Poni sa paranga lao tana si Paula, &lt;&lt;Mina poarigo tugu na Tamasa sao, ao na babana lulasana sa tapedi vakeka pa peguruna! Qu toqo pitusiu ara pa soanana na Vavanau ti Mosese sao, ba qu tei majai tu ao sa na Vavanau ura qu vaigarununia ko ma tapoara sara!&gt;&gt; sau si Paula.

4 Poni ira kaki qai turu kekeria sa pira qarigu, &lt;&lt;Qokolo, ko isa tugu na kuta iama lavata tana Tamasa sa qu poja sasaea ina!&gt;&gt; qarigunia.

5 Poni sa paranga si Paula, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu, qake gigilai ara sa na kuta iama lavata sisa. Ura pira tu sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;Na tinoni mamata tadira na mua bubutu tinoni sa muke poja vivikeria,&gt; sau,&gt;&gt; sauniria.*

6 Ego ko totonai sa dogoro gigalaria i Paula sa ira pa vaikamu isa sa kai pukuna sa ira na Sadusisi goto ira kai goto pukuna sa ira na Parese, poni sa sa vevela votu tadira na kauniseli sisa, pira sau, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu! Ara sa kai Parese, beto ko na tuna tugu kai Parese. Na veveina gu na qua rarange kode ira qai mate sa mai turu mule qau sa qa korapa tapitunia ara lani!&gt;&gt; sauniria.

7 Isa tugu sa paranga vei inara i Paula, poni sa qai vaitoke vatatalegadia gu mekadi sira na Parese beto na Sadusisi, ko sa tapikatarua sa na vaikamu tinoni. 8 (Ura ira na Sadusisi sa qai pojai sa kepore na turumule pa mate, kepore na mateana beto kepore na gagala qarigu. Goto ira na Parese sa qai ule votunia sa koledia tugu sa doruna aipira qarigu.) 9 Ko sa lavata tu lalaona sa na vaivevela tadira, ko qai turu pa vaikorapaidi sira kaki Parese qai vaivagigalainia na Vavanau ko qai vaigua vaneneqi pa paranga, beto sa pira qarigu, &lt;&lt;Kepore sa kai sela tabe batia tana tinoni api! Kita pu kai gagala babi kai mateana tu sa parangia sisa!&gt;&gt; qarigu. 10 Ego ko sa lavata jola sa na vaivevela vaigua tadira ko sa matagutunia na kuta mamata tadira na tinoni vaipera sa kita mai koti vivikeria ira si Paula sau. Ko sa garunuria sira nona tinoni vaipera ko qai gore saputu teku varijoa pa vaikamu si Paula ko qai toni saenia pa ia susuverena tadira na tinoni vaipera.

11 Ego na bongina isa sa turu pa kekerena i Paula sa na Bangara, ko pira sau, &lt;&lt;Mu varene! Ura kai muqisi podeke vei tugu qu tei ule vaneneqinisiu tu pa Jerusalema, poni sa kode pa Romu ba muna vavakatonisiu mutugu sara,&gt;&gt; saunia.

I Paula qai kukitinia

12 Ego ko totonai sa rane neqa poni sa ira kaki tinoni Jiu qai vatoqoa sa na kukitina i Paula. Qai maulu tariniria mekadi sa maike teteku na buku koi vei tu mai vai vamatea si Paula qarigu. 13 Ko ira madengavulu jola tinoni sa qai mekarai vaivaegonia na kukitina i Paula api. 14 Ko qai lao sa tadira na kuta iama beto na tinoni mamata tadira na Jiu, ko pira qariguniria, &lt;&lt;Qe tei maulu tarinigei tu mekamei sagei ko meneke isongo meai kai gagani tinganai mene vamatea mai tu i Paula. 15 Ko kopira agou beto na kauniseli sa mu vanongoria na kuta mamata tadira na tinoni vaipera ko mi toni lagerenia tamugou si Paula, kale mi vei qu korapa nyorogua nyaqo vovotu vatalenia sa na veveina isa. Goto agei sa mene ovo verania sisa, ko totonai mina oqoro lao kamugou isa sa mene vamatea si Paula,&gt;&gt; qarigu.

16 Ba kai tuna marene na luluna rereko i Paula sa nongoro poai sa na roroqu mai ngui golomia i Paula qarigu ira, ko sa lao kamu sa pa ia susuverena tadira na tinoni vaipera ko sa mavo ule vania si Paula.

17 Poni sa kuku tekua i Paula sa kai tinoni mamata gogoto ko pira saunia, &lt;&lt;Na koburu marene api sa mu toni laonia tana kuta mamata, ura koleona sa kai sa mina lao pojania isa,&gt;&gt; saunia.

18 Poni sa tonia tugu kai mamata sisa ko sa lao kamu tana kuta mamata poni sa pira saunia, &lt;&lt;Na tinoni tapiuna i Paula sa sa kuku tekusiu beto sa garunusiu ko ma toni lamenia pa tamu sa na marene api, ura koleona kai sa mina pojanigo sisa sau,&gt;&gt; sau sisa.

19 Poni sa aru tamania na kuta mamata sa na limana na koburu marene isa ko sa toni riu kalenia, beto sa nanasia, &lt;&lt;Na sa sa qu nyorogua pojanisiu ara ao?&gt;&gt; sau.

20 Poni sa paranga sa na marene, &lt;&lt;Ira na tinoni Jiu sa qai tei vaivaegonia tu ko mai tepago ko vuka muna toni gorenia tadira na kauniseli si Paula, ko mina doro vei qai korapa nyorogua nyaqo vovotu vatalenia sa na veveina isa qarigu. 21 Ko ao kita mu loposoniria sira. Ura ira jola madengavulu tinonidi tugu ira sa qai korapa toqo golomo verania sisa. Ira na tinoni aipira sa qai maulu tariniria mekadi ko maike teteku na buku tinganai ko mai vaia mai tu si Paula qarigu. Ko kopira qai korapa vanaqiti gu, ko qai lokania gu sa tonai muna vaegoa na dia tepa ao,&gt;&gt; sau sa na marene isa.

22 Ego ko sa naqua na kuta mamata sa na marene api ko minake vavakato vania mule kai goto tinoni sisa vei sa kamu vanongoria isa sisa saunia, beto sa sa soni garunu vamule riua.

I Paula sa tagarunu gore ti Pilikisi na qavuna

23 Ego beto sa kukuria na kuta mamata tadira na tinoni vaipera sa karu ona tinoni mamata gogoto, ko pira sa poja veiniria, &lt;&lt;Mu vatanaria karu gogoto solodia, ka vitungavuluputa tinoni vaipera pa hose, beto karu gogoto tinoni aru opere. Mai vatana ko mai taloa riu na sia koloko kode bongi, ko mai riu tu kamu pa Sizaria sira. 24 Muna vatanaria tugu vei sa kaki hose ko mina tasurana vakamu vatale tu ti Pilikisi na qavuna si Paula,&gt;&gt; sauniria.

25 Ego beto sa kutia na kuta mamata sa kai leta, pira sa paranga vei.

26 &lt;&lt;Ara Kolodiasi Lusiasi.

Lao tana bangara qavuna lavata i Pilikisi.

Na paranga qeqera tamu.

27 Na tinoni api sa qai aru tamania ira na tinoni Jiu ko mai vai vamatea qarigu. Poni qa toniria lao ara ira na qua tinoni vaipera ko qa teku vasarea, ura qa gigilai sa kai tinoni tapausuna tugu tana qavuna pa Romu sisa. 28 Qa nyorogua gigila vatalea tugu ara sa na ginuana vei beto qai jutua isa, ko qa toni gorenia pa dia kauniseli. 29 Ko qa bati votunia sa na veveina gu kaki dia vaigua pa kalena na dia Vavanau sa qai jutunia isa, goto kepore sa kai sakasava sa roitinia vei bi pada tavamatenia babi tapiunia isa. 30 Beto ko totonai qa nongoronia qai kukitinia sisa, poni sa qake vera goto qa garunu vatuvisi vagorea gu tamu. Ira qai jutua isa sa qa tei pojaniria tu ko mai pogoso lao vavotua pa tamu sisa vei qai jutunia isa qauniria,&gt;&gt; sau.

31 Ego qai roitinia tugu ira na solodia sisa qai tagarununia, ko qai toni bongi gorenia pa gugusu pa Anitipatirisi si Paula. 32 Totonai sa rane neqa poni sa qai loaria sira qai koi pa hose ko qai toni jola riunia si Paula, goto ira doru solodia sa qai gabala muledia pa dia ia susuverena pa Jerusalema. 33 Goto ira qai jola riu sa qai kamu tu pa Sizaria, ko qai lao vakarovia tana qavuna sa na leta, beto sa qai loa vasuveria tana si Paula.

34 Ego ko sa tiroa na qavuna sa na leta, beto sa sa nanasania isa pai pikata gugusu na koko lame veina si Paula. Totonai sa nongoro tekua na qavuna na lame veina pa Silisia sisa, 35 poni sa pira saunia, &lt;&lt;Kode mana nongorigo sao totonai mai kamu ira na tinoni qai jutugo,&gt;&gt; sau. Beto sa garunuria sira na ona tinoni kopu ko qai doro kopunia pa ruma tana qavuna si Paula.

24

I Paula sa tajutu

1 Ego ko sa jola lima rane poni sa sa toni goreniria pa Sizaria i Hananiasi na kuta iama lavata sira kaki tinoni mamata beto kai loea na isongona i Tetulosi. Ko qai vavotua ira tana qavuna i Pilikisi sa na dia tinajutuna i Paula. 2 Ego ko sa takuku vatome si Paula, beto sa podalai vavotua i Tetulosi ti Pilikisi sa na dia roroqu qai jutunia i Paula. Pira sau si Tetulosi, &lt;&lt;Na suvere vabubuleai kakasana sa qe isongia agei pa totoso tamu beto ko soku bei sa aru vatalea na susuvere sa qe batiria agei na puku tinoni api, ura koko vei ao qu boka rove vakori lao momoe pa mua vaitoni. 3 Ko pa doru soana beto pa doru ia ka ia qe vatogaria pa qeqera lavata agei sira na roiti aipira, bangara Pilikisi, ao na tapangagamu jola. 4 Ba qake nyorogua varagatia ara sa na mua totoso, goto qa tepaigo gu ara sao ko pa mua vairoqu jongana sa mu vainongoro lame pa mei paranga iketena api.

5 Qe bati votunia agei sa na tinoni api sa na tinoni vapidoko tapata beto sa ararianiria na vaigua tadira doru tinoni Jiu pa doru eqa sapi. Ko isa tugu sa sa mamatania kai puku minete tinoni qai gigalaniria na tinoni Nazareti. 6 Beto ko sa podalai vapajia tugu isa sa na kakabarena zelepade, ko sa vei sa qe aru tamania agei sisa.* 8 Pana tana muna boka nanasa vivilotonia mekamu ko kode muna boka bati votuniria mekamu ao sira na sakasava qe korapa jutunia isa agei aipira,&gt;&gt; sau si Tetulosi. 9 Beto sa qai somana jutua mutugu ira na mamata tadira na tinoni Jiu si Paula, ko sa sosoto tugu sisa sa pojai i Tetulosi qarigu.

I Paula sa nanaqe mulenia pa moena i Pilikisi

10 Ego ko totonai na qavuna sa ebo sae laoa si Paula, poni sa paranga si Paula, pira sau, &lt;&lt;Na tagigilana sa sa tei soku aoro tu sa na tinoni vaipitu tana puku tinoni api sao, ko sa vei sa ara qa qera vivitigi ko mana paranga nanaqe mulenisiu mekaqu pa moemu ao. 11 Mekamu ba muna boka gigilaimua gu sa sa oqoro jolania ka manogarua rane gu qai koni jola inara sa qa sae vatarasae pa Jerusalema sara. 12 Ko qaike batisiu ba kole vaigua paranga tavitia kai tinoni pa kakabarena zelepade, babi ba kole araria vatagigiriria ira kaki tinoni bi pa ruma vavaikamuna babi pa kai ia pa gugusu lavata api sara. 13 Beto ko kepore vavagila kai sosotona mai boka vabatinigo sira na sakasava qai jutunisiu ara aipira. 14 Goto api sa ma ule votunia gu ara tamu: na Soana tana Bangara isa qai gigalania na soana selana qarigunia ira pira sa qa tutia ara. Ko qa vatarasaea ara sa na Tamasa tadira na tamamei pa moa beto ko qa vasosotoria tugu ara sira doru sakasava qai takuti pa Vavanau ti Mosese beto pa kukuti tadira na tinoni kokorotai. 15 Qa vasosotoa tugu ara sa na Tamasa vei tugu qai vasosoto vei ira pira, ko kode mina koleona sa na totoso totonai mai turu mule pa mate sira na tinoni tuvisidi beto na tinoni ikeredi qau tugu. 16 Ko sa vei sa qa podeke vivitigia ko ma isongia na monana kaberena pa moena na Tamasa beto pa moedi ira na tinoni doru totoso qau.

17 Ko pa liguna qai jola soku aoro toto vei qa taloa pa Jerusalema poni sa ma mule kamu ko ma pogoso vaniria kaki vaivana ira na qua puku tinoni qau, poni sa qa kamu beto ko qa vavakukuvu tugu vei. 18 Ko totonai qa tei vaokotia tu na vuvulasa valioso ara sa beto qai batisiu pa kakabarena zelepade, ba kepore tugu sa kai minete tinoni babi kai vaivevela tinoni totonai. 19 Goto ira kaki tinoni Jiu na koko lame veidi pa Esia tu sa qai korapa suvere totonai. Ko ira tu sa sa pada bai kamu pa tamu ko bai talesiu sara vei bi koleona kaki dia tinajutu lame taqu. 20 Ba minake vei sa ira gu inara ropi mai ule vanigo sa na sela taqu qai bati votunia totonai qa turu pa moena na kauniseli. 21 Ba kepore mutugu, goto api gu sa kai paranga qa vevela votunia ara totonai qa turu pa vaikorapaidi ira: &lt;Na veveina gu na turumule pa mate sa qa tapitunia ara tamugou pa rane pa ngeni api,&gt; qau sara,&gt;&gt; sau si Paula.

22 Ego ko sa tei gigila vataleona tu i Pilikisi sa na veveina na Soana tana Bangara. Ko totonai sa beto paranga i Paula poni sa sa patei palea isa sa na vaikamu, beto pira sa poja veiniria sira, &lt;&lt;Totonai mina lagere tu i Lusiasi na kuta mamata tadira na tinoni vaipera, sa mana doro vivilotia ko mana pitua ara sa na vaigua tamugou api,&gt;&gt; sau. 23 Beto sa garunia sa na tinoni mamata gogoto ko mi kopunia si Paula, beto ko minake tapiu vivitigi, beto ko maike tasuqutu tugu vei sira na tavitina ko mai boka lame ovikia na tokania sisa saunia.

I Paula sa vavakato tadira Pilikisi i Durusila

24 Ego sa jola kaki rane poni sa sa kamu si Pilikisi beto i Durusila na maqotana, ko na maqotana isa sa kai rereko Jiu. Ko sa kukua i Pilikisi si Paula ko sa vainongoronia tana sa na veveina na rangena na Karisito i Jisu. 25 Ko totonai sa kole vavakatonia i Paula sa na veveina na toa tuvisina, na toa aru mulenia pa ikerena, beto na vaipitu sa korapa lame pa momoe, poni sa matagutu si Pilikisi, ko pira sau, &lt;&lt;Koi, jongana, kopira mu riumua mai. Tonai mana tekua kai totoso jongana mule poni kode mana kukugo,&gt;&gt; saunia. 26 Ba sa kole tugu mavo rorove nyoroguania i Pilikisi sa palu mina vania kaki poata i Paula sisa sau, ko sa vei sa na dori soku totoso tugu sa kukukua ko sa vavavakato tavitia si Paula.

27 Ego ko sa jola karu aoro, poni sa turu sa na qavuna beina i Pilikisi, i Posiasi Pesitasi. Ba sa nyoroguania ko bai qerania ira na tinoni Jiu sau si Pilikisi, ko sa loa vasuvere jola palea pa ruma vaipiu si Paula.

25

I Paula sa tepai na vaituti tana kuta bangara pa Romu

1 Ego ko sa jola gu kue rane toto vei sa kamu toga pa pikata gugusu isa si Pesitasi, poni sa sa taloa pa Sizaria ko sa sae pa Jerusalema. 2 Ko ketakoi qai lao vavotua tana ira na kuta iama beto na mamata tadira na tinoni Jiu sa doru sakasava qai jutunia i Paula. Beto qai tepai ira si Pesitasi 3 ko mi tokaniria ko mi vamule salea pa Jerusalema sisa qarigu, ura sa tei koleona tu sa na dia kukiti ko mai vamatea sisa totonai mina korapa sasaleona pa soana isa qarigu. 4 Poni sa oeria i Pesitasi sira, &lt;&lt;I Paula sa korapa takopu pa Sizaria tu, ko ara ba nake sovaina beto mana taloa gore ketakoi. 5 Ko ira na miu tinoni poreveveidi gu agou sa mai tuti goresiu sara, ko vei mina koleona kaki sela tana tinoni api poni sa ketakoi mai tutinia sisa,&gt;&gt; sauniria.

6 Ego ko ka vesu babi manogaputa rane tu sa sa suvere mai tadira si Pesitasi, beto sa sa mule gore pa Sizaria. Ko sa jola kai bongi ko na ranena gu poni sa sa toqo pa totoqona vaituti si Pesitasi beto sa vaigarunu ko qai toni kamunia si Paula. 7 Ko totonai sa bola tome si Paula, poni sa qai turu vailivutainia ira na tinoni Jiu koko lageredi pa Jerusalema sisa. Ko na kubo sakasava ikikeredi sa qai jutunia isa, ba qaike boka ule pipikata vatalenia ira na sosotona sira na sakasava qai jutunia isa.

8 Ego beto sa paranga nanaqe mulenia mekana si Paula, pira sau, &lt;&lt;Kepore kai sela ba roitinia sara, ko ba majai na Vavanau tadira na Jiu, ba vapajia na kakabarena zelepade, babi ba vakeporea i Siza na kuta bangara pa Romu,&gt;&gt; sau si Paula.

9 Ba i Pesitasi sa nyorogua vaqeraria sira na Jiu, ko pira sa oe veinia si Paula, &lt;&lt;Ai vei, qu nyorogua sae pa Jerusalema, ko ketakoi ma pituria ara sira na sakasava qai jutunigo aipira?&gt;&gt; sau.

10 Poni sa paranga si Paula, &lt;&lt;Pa moena tugu na totoqona vaipitu ti bangara Siza ketakoi mana boka tapitu sa qa korapa turu sara. Kepore kai sela ba roitinia tadira na Jiu sara, ko ao ba qu gigila vataleamua tugu sisa. 11 Vei ba roitinia kai sela ko sa pada mana tavamatenia ara sisa, poni sa qake daiquania ara sa na mate. Ba vei mina kepore sa kai ginugua vei qai korapa mulongo jutu goboro veinisiu ira pira, poni sa kepore mutugu sa kai tinoni mina boka mulongo vakarovo laosiu tadira sara. Ara qa tepai ko i Siza tu mina pitusiu!&gt;&gt; sau si Paula.

12 Ego ko pa liguna sa vavakato tavitiria mai ira na ona tinoni vaitokai pa roroqu si Pesitasi, beto sa sa oe lao sa ti Paula, &lt;&lt;Pana ti Siza tu qu tepai ko muna tapitu sao, ko ti Siza tugu sa muna lao,&gt;&gt; saunia.

I Paula sa turu pa moedi ira Aquripa beto i Benike

13 Ego ko sa jola kaki rane poni sa qai kamu pa Sizaria sira Aquripa na bangara beto i Benike, ko mai kamu gogosoro vakamua si Pesitasi qarigu. 14 Ko qai toi dori suveredia tu ketakoi ka vivisa rane, poni sa sa vavakatonia i Pesitasi tana bangara sa na veveina i Paula. Pira sau sisa, &lt;&lt;Qokolo, koleona sa kai tinoni sa loa vasuvere jola pale pa ruma vaipiu lani i Pilikisi. 15 Ko totonai qa sae kamu pa Jerusalema sara poni sa qai ule vanisiu na veveina ira na kuta iama beto na tinoni mamata tadira na Jiu, beto ko qai tepai tugu ko ara ba pitu vaikeria sisa qarigu.

16 Ba qa pojaniria ara sa nake tuti tamigei na tinoni Romu sa mene loa valaoa tadira nona kana sa na tinoni sa tajutu totonai qai oqoro vaikamu ko bai vaigua mai sira na ona kana beto ko isa. Ko minake tavaloa lao sisa vei bi oqoro taleria isa sira na tinoni qai jutua beto ko totonai bi oqoro nanaqe mulenia mai mekana sisa pa tinajutu qai jutunia sisa qauniria. 17 Ko totonai qai kamu lani sira, poni sa qake vera mule sara goto sa jola gu kai rane poni sa qa toqo gu pa totoqona vaituti sara, ko qa vaigarunu ko sa tatoni tome gu sa na tinoni api. 18 Ko qai turu sira na tinoni qai jutua isa ko qai vavoturia sira na dia tinajutu, ba kepore sa kai dia tinajutu ba doro veinia kai roiti selana ara. 19 Goto kaki ginugua veveina gu na dia soana vinatarasae sa qai jutunia isa beto ko na veveina gu kai tinoni matena i Jisu, ba i Paula sa pojai sa sa korapa toaona sisa sau. 20 Ko ara ba qa rura talea sa na ginugua api, ko qa nanasia si Paula kita pu nyorogua sae pa Jerusalema ko ketakoi mi tapitunia isa sira na veveina na sakasava aipira qaunia. 21 Ba i Paula sa tepai ko mi takopu gu lani ko mi verania tu isa sa na vivile tana kuta bangara Romu sau. Ko qa garunuria ara sira na tinoni kopu ko mai kopunia gu tinganai mana garunu laonia ara ti Siza sisa qauniria,&gt;&gt; sau si Pesitasi.

22 Poni sa paranga lao ti Pesitasi si Aquripa, pira sau, &lt;&lt;Qokolo, qa nyorogua nongoria mekaqu ara sa na tinoni isa,&gt;&gt; sau.

Poni sa paranga si Pesitasi, &lt;&lt;Mu vera gu ao. Kode vuka gu muna nongoria ao sina,&gt;&gt; saunia.

23 Ego ko sa jola na bongi ko na ranena, poni sa qai kamu vababangarai sira Aquripa i Benike ko qai tome lao pa ia vavaikamuna tadira soku tinoni. Ko qai somana tome tavitiria tugu ira karu sira na kuta mamata tadira na tinoni vaipera beto ira na tinoni poreveveidi pa gugusu isa. Ko pa liguna isa sa vaigarunu si Pesitasi ko qai toni tomenia si Paula. 24 Beto sa paranga si Pesitasi, &lt;&lt;Bangara Aquripa, beto ko agou doru qu mekarai somana vaikamu lani, mu doria sa na tinoni api! Isa na tinoni ira na minete tinoni Jiu doruna qai tepa vivitiginisiu ara pa Jerusalema beto vei tugu pa Sizaria lani, ko qai kuku vevelania sa nake padana mina toa lalaona sisa qarigunia. 25 Ba ara qake batia kai sakasava selana sa roitinia ko bi pada tavamatenia isa, ba mekana sa tepai sa ti Siza tu mi lao tapitu sau ko tana tu mana garunu laonia. 26 Ba na kuta ginugua veveina na tinoni api mana kuti laonia ara tana kuta bangara sa qake gigilai, ko sa vei sa qa toni lamenia pa moemiu agou ara sa na tinoni api, ba na kuta nyorogua sa pa tao bangara Aquripa. Ko pa liguna mina taroiti sa na doro vilotona na tinoni api, poni sa mina pore manugu mana kutia sara. 27 Ura sake doro jonga taqu sa vei mana garunu riunia na tinoni tapiuna vei manake ule pipikataniria ara sira na sela sa tajutuniria isa,&gt;&gt; sau si Pesitasi.

26

I Paula sa nanaqe mulenia mekana pa moena i Aquripa

1 Ego beto sa paranga lao ti Paula si Aquripa, pira sau, &lt;&lt;Kopira qu tavamalumu gu sao ko muna parangania na veveimu mekamu,&gt;&gt; saunia.

Poni sa alakania na limana si Paula, beto sa paranga nanaqe mulenia mekana, pira sau, 2 &lt;&lt;Bangara Aquripa! Qa doro veinisiu mekaqu qa pera qa turu pa moemu ao sara ko mana nanaqe mulenisiu mekaqu sa pa doru ginugua qai gogorenisiu ara ira na tinoni Jiu. 3 Qu tei gigila vatataleriamua tu ao sira doruna uana beto na toa vaigua tadira na tinoni Jiu, ko sa vei sa qa tepaigo ara sao ko mu vainongoro lame taqu.

4 Na veveina na toa qa toania ara toto vei tu na koburuqu ko podalai tu pa qua toa tadira na qua puku tinoni beto pa Jerusalema sa qai gigila betoriadia ira doru tinoni Jiu. 5 Qai gigila vatalesiudia na totoso kakasana, ko vei mai nyorogua vavakatonia sa boka gu. Qai gigilaidia ira sa pa puku tinoni sa tuti vikivokotia na vinatarasaena na mei Tamasa, qa toa vei kai Parese sara. 6 Ko kopira qa turu tapitu pa moemiu agou sara pa ginuana qa vera gelenia ara sa na taringunguti sa vaniria na Tamasa ira na tamamei pa moa. 7 Ko na taringunguti tugu isa sa qai kole vera gelenia ira ka manogarua mei bubutu ko qai vatarasaea na rane na bongi sa na Tamasa. Ko na vera gelena gu na taringunguti isa sa qai jutu talenisiu ara ira na tinoni Jiu, bangara Aquripa. 8 Ai sa vei sa quke boka tu vasosotoa agou sa na Tamasa sa vaturu muleria pa mate sira qai mate?

9 Ara mekaqu perangana ba qa rove veinia mana kanai tugu sa na isongona i Jisu pa Nazareti, ko mana roitiniria soku ngangangulu qau. 10 Ko qa roitiniria ara pa Jerusalema sira na ngangangulu aipira. Qa teku neqi tadira na kuta iama, ko soku sira qai tutia na Bangara qa vatomeria pa ruma vaipiu. Beto ko totonai qai tapitu ko mai tavamate sira na tinoni vevei ira, poni sa qa somana vaegoqua tugu sara. 11 Beto ko pa doru ruma vavaikamuna soku totoso qa vakilasaria beto qa jujukuria ko mai poja vivikeria sa na dia vinasosoto. Beto ko sa koi vei pugelesiu na tagigiri ko pa goto gugusu tu ba qa nyaqo tututiria tugu ko qa koti vivikereria sira.

I Paula sa vavakatonia na ona gabala

(Roiti 9.1-19; 22.6-16)

12 Ego ko qa korapa tugu roitiniria na roiti vevei ira sa qa lao pa Damasikasi pa neqi beto na vinamalumu tadira na kuta iama sara. 13 Ko, bangara, na korapa rane totonai qa korapa lalaoqua pa soana ara, poni sa sa malara koko vei pa noka sa kai kabere sa kabere jolania na tapo ko sa gona pa vailivutaiqu ara beto ko ira qai tutisiu ara. 14 Ko qe vukele gore beto pa peso sagei doru, beto ara qa nongoria sa kai ovovele sa paranga lame taqu pa paranga Aramaiki, pira sau, &lt;Saula, Saula! Ai sa vei ko qu komitisiu ara sao? Sa tapata jola muna takai ao sa na gou geana tana tinoni sa totolinigo,&gt; sau.

15 Poni qa nanasa sara, &lt;I sei sao, Bangara?&gt; qau.

Poni sa oe sa na Bangara, &lt;Ara si Jisu isa qu korapa komitia ao. 16 Ba mu tatakole ko mu turunia na nenemu inara! Ura na ginuana qa votu pa tamu sara sa ura qa tei udukigo tu sao ko muna nabulunisiu ara beto ko muna vavakatoniria sira na sakasava qu batiria beto ko ira na sakasava kode mana vabatinigo. 17 Kode mana vasarego ara sao tadira na mua tinoni mekamu beto ko tadira na tinoni karovodi, tadira doru ketakoi mana garunu laonigo ara. 18 Kode muna revangaria ao sa na matadi ira, ko mai gabala loa pale ira sa na rodomo ko mai lame pa kabere beto ko mai loa pale sa na neqi ti Setani ko mai lame tana Tamasa. Ko tonai mai gabala sa mina taleoso na dia sela beto ko mai somana isongo tavitiria ira qai tavalioso tonai qai rangesiu ara,&gt; saunisiu.

I Paula sa pojai nona roiti

19 Ko inara sa vei sa, bangara Aquripa, qake nongoro vapelea mule ara sa na dodogoro lagere veina pa noka. 20 Goto podalai tugu pa Damasikasi beto pa Jerusalema, ko mi lao pa doru gugusu Jiudia beto vei tugu tadira na tinoni karovodi, sa qa kole taraenia ara sa na veveina mai loai na dia sela ko mai gabala mule tana Tamasa, beto mai roitiniria ira sa na roiti mina ulenia qai gabala qauniria. 21 Ko pa ginugua gu aipira sa qai aru tamananisiu ira na tinoni Jiu ara totonai qa korapa pa kakabarena zelepade, ko qai podekia ko mai vamatesiu qarigu. 22 Ba qa isongia gu ara sa na vaitokai tana Tamasa kamua tugu pa rane pa ngeni api, ko kopira qa turu lani ko kopira mana vavakato tamugou doru tinoni, ikete na lavata. Ba kepore mutugu sisa mana vavakatonia goto isa tugu ira na tinoni kokorotai beto i Mosese qai koroto vakolenia kode mina gore votu qarigu. 23 Ko isa qai korotonia ira sa na Karisito mina gosoria na vitigi beto ko isa sa na tinoni momoe mina turu mule pa mate, ko mina ule votunia na kabere tadira na tinoni Jiu beto tadira na tinoni karovodi,&gt;&gt; sau si Paula.

I Paula sa tepai i Aquripa ko mi vasosoto

24 Ego totonai sa korapa paranga nanaqenia mekana vei inara i Paula, poni sa sa vevela lao si Pesitasi, &lt;&lt;Paula, qu tuturu sao! Na gigalai lavata qu isongia sa sa vatuturigo!&gt;&gt; saunia.

25 Poni sa oe lao si Paula, &lt;&lt;Qake tuturu sara, bangara lavata! Ira na paranga sosotodi beto na tavagigaladi gu sa qa korapa pojaria ara. 26 Ti bangara Aquripa isa qa korapa paranga laoa ara sa na sakasava aipira sa sa gigilariaona. Qake boka vasosotoa ara sa vei bike gigilai isa sa na sakasava aipira biu, ura nake pa ia paena qai taroiti sa aipira. 27 Bangara Aquripa, qu vasosotoria tugu ao sira na tinoni kokorotai? Qa gigilaiqua ara sa qu vasosotoria tugu ao sira!&gt;&gt; sau si Paula.

28 Poni sa paranga lao ti Paula si Aquripa, &lt;&lt;Pana totoso papakana vei aipira ai vei qu rorovea kode muna pelukia ao sa na roququ ara ko mana vasosotoa ara sa na Karisito?&gt;&gt; sau.

29 Poni sa paranga si Paula, &lt;&lt;Na qua vavara lao tana Tamasa, sa vei bi pa totoso papakana babi na kakasana, sa nake ao gu mekamu goto ira doru tugu vei qai korapa vainongoro lame taqu pa ngeni aipira sa bai vei ara qau, goto isa gu qa tapiu vei ara pira sa buke vei qau,&gt;&gt; sau.

30 Ego beto sa turu sa na bangara i Aquripa, na qavuna i Pesitasi, i Benike, beto ko ira qai toqo tavitiria, 31 ko totonai qai taloa riu sa qai kole vaiparanga, pira qarigu, &lt;&lt;Kepore kai sela bi pada tavamatenia babi tapiunia sa na tinoni api,&gt;&gt; qarigu.

32 Beto sa paranga lao ti Pesitasi si Aquripa, &lt;&lt;Bi boka taruvata gu sa na tinoni api vei bi oqoro tepa lao ti Siza,&gt;&gt; sau.

27

I Paula sa toka taloa lao pa Romu

1 Ego ko sa tavatuvisi sa mene toka lao pa Itali sagei qarigu. Ko i Paula beto kaki ira na tinoni tapiudi sa qai loa laonia pa kopu ti Jiuliasi, isa kai tinoni mamata gogoto pa kai puku minete vaipera tana kuta bangara pa Romu. 2 Ko qe koi sagei pa kai vaka koko veina pa Adaramuteni ko sa korapa vatana ko mi toka lao vei tinganai vei ole pa Esia sau, ko qe toka riu. Ko sa tutigei tugu agei si Arisitakosi, na tinonina pa gugusu Tesalonika pa ia pa Masidonia.

3 Sa rane neqa sa qe lao paro pa Sidoni. I Jiuliasi sa vajongana lao sa ti Paula, ko sa vamalumia gu ko mina boka paro dogororia sira na ona baere ko mai boka iai pa kaki sakasava bi nyoroguania isa sau. 4 Totonai qe taloa pa Sidoni poni sa sa raja koimoagei sa na gava, ko qe rerege vapae vei tu pa nusa Saeparasi. 5 Ko qe katapa vei tu pa kale Silisia beto pa Pamipilia sa qe toka karovia sa na kolo lavata, ko qe gore paro pa gugusu pa Mura pa ia pa Lukia. 6 Ketakoi sa bati vaia na tinoni mamata gogoto sa kai vaka Alekezadaria sa korapa mi toka lao vei pa Itali sau, ko sa vakoigei mule pa vaka isa. 7 Qe toka mamavo lao na soku rane beto ko pakona beto qe paro pa kekele pa Kinidasi. Na gava sa dori neqi ko qeke boka toka vatuvisi lao, ko qe gabala vapae gore vei gu pa nusa Kiriti ko qe katapa vei pa kekele Salamone. 8 Qe babata kaurai pa nusa Kiriti ko pakona beto qe kamu sa pa kai ia na isongona pa Koqu Bulena tata pa gugusu pa Lasaia.

9 Ego ko qe dori suvere sovai mai tu ketakoi sagei ko sa kamua gu sa na totoso sa tapata mai lekogo na vaka, ura na rane vavakukuvu vuvulasa tadira na Jiu sa tei jola tu ko sa kamua gu sa na totoso rane bongi. Ko sa parangaria i Paula sira, 10 &lt;&lt;Ka visa tavitiqu, ara qa doria sa kode mina kolea na tapata sa na rerege tadagita beto soku sakasava tana aru vikereria. Ko nake susurana gu beto na vaka sa kode tana nganguluria, goto na toa tugu tadira na tinoni vei,&gt;&gt; sau.

11 Ba na tinoni mamata gogoto sake vasosotoa sa na parangana i Paula, goto na kapini beto na tinoni poreona vaka tu sa sa nongororia. 12 Na koqu tititina api sa nake ia jongana mina kole vera vajolania na totoso lomoso. Ko na kubodi ira na tinoni sa qai nyoroguania tugu ko bai taloa rijo tugu pa ia isa ko vei bi boka sa bai lao vajolai na totoso lomoso pa Poinikisi, ura kai koqu tititina pa nusa Kiriti sa sa bata kaurai vei pa kale suvu tapo sa ketakoi qarigu.

Na ranebongi pa kolo

13 Ego ko totonai sa podalai ivu mamavo turu vei pa kolo pa kale kauraina na nusa sa na gava, poni sa qai roroqua palu mene boka gu toka lao sagei qarigu, ko qai kaoa sa na titi beto qe mavo babata kakatapa pa nusa pa Kiriti. 14 Ba oqoro sovai, poni sa sa bei mutu sa na gava ko sa turu kokorapa vei mutu pa kale sagere tapo beto pa narena na nusa sa na gava ranebongi. 15 Ko sa pogoso vapirua na gava sa na vaka, ko qe vaipera ko be vakole veinia pa koimoa sa na gava qeu ba qeke boka poni sa qe loa pale gu ko qe kole gu vapopogosonigei na gava. 16 Totonai qe katapa vei pa kai nusa ikete na isongona Kauda, poni sa pakona beto qe surana vamauru vatalea sa na tiqina na vaka. 17 Pa liguna qai ovulu surania ira sa na tiqi, poni sa qai piko pilu vamauru vaililivutainia na gasoro sa na vaka. Beto ko qai matagutunia kita mi lao gona papara pa bobole nagasa pa kolona pa babatana pa Libia sa na vaka qarigu, ko qai vagorea ko sa ragatia na vaka sa na titi beto sa qe vatutinia gu na gava sa na vaka. 18 Sa koi vei neqina sa na gava ko sa iru lao lamenigei, poni sa rane neqa sa qai podalai gogona vole paleniria sa kaki susurana pa vaka, 19 beto na rane vinaue sa qai gona vole paleniria sa kaki sakasavana na vaka. 20 Na tapo beto na seru sa qaike isongo tabata podeke, beto na ranebongi sa rajagei agei sa sake isongo mako gore, ko doru mei rorove vei mene taalo sa qai puju betodia gu sa totonai.

21 Ego ko pa liguna kubo rane ko qai oqoro tugu ganiadia pu gania sira na tinoni, poni sa turu pa moedi ira si Paula, ko sa paranga, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu! Vei bu nongorosiu ara ko tabeke taloa pa nusa Kiriti sa gita, poni sa tabeke gosoria gita sa na tapata api beto tabeke gona pale vivikereria sira na sakasava. 22 Ba kopira qa tepagou ara sagou ko mu varene pa roroqu! Kepore kame agou sa mina saivia nona toa, goto na vaka gu sa kode mina tapiara. 23 Ura pa bongi gu sa jola ina, sa sa lame turu tata taqu sa kai mateana tana Tamasa, isa na Tamasa sa isongosiu beto ko qa nabulunia ara, 24 ko pira saunisiu, &lt;Paula! Muke matagutu, kode pa moena tu i Siza muna lao turu sao! Beto ko na Tamasa sa vasare vanigo ao sira doru qai koi tavitigo ao,&gt; saunisiu. 25 Ko mu varene sagou, ka visa tavitiqu! Ura ara na qua vinasosoto tana Tamasa sa kode mina gore votu vei puputa tugu isa sa ule vanisiu isa. 26 Ba kode mina pogoso vapaparagita tugu na gava pa kai nusa pa peso sa gita,&gt;&gt; sau si Paula.

27 Ego ko sa kamua na bongi vinamanogamade sa kole pogoso lao lamenigei na ranebongi pa kolo Adiria ko sa tata vei pa korapa bongi, poni sa qai rorove sira na tinoni roiti pa vaka palu taqe tei ole paro tu pa abana sa gita qarigu. 28 Ko qai vadururu gorea sa kai gasoro sa tapikonia kai mamata pa kai uquna, poni sa qai gigilai sa sa rabeteputa savanga na lilisi gorena sa na kolo. Sa oqoro sovai poni sa qai vagorea mule sa na papadana poni sa qai gigilai sa manogalima savanga na lilisi gorena sa na kolo. 29 Ko qai matagutu kita me kole ole papara pa kaki ia papatuna qarigu, poni sa qai vagoreria pa tatava sa ka made titi beto sa qai kole vavara ko bi sisiqarai tu rane qarigu. 30 Ira na tinoni roiti pa vaka sa qai matagutu ko mai uku loa pale sa na vaka qarigu, ko qai vagorea pa ivere sa na tiqi beto sa qai kole roiti seseke vei mai vagore titi pa kale koimoa qarigu. 31 Poni sa paranga lao tana tinoni mamata gogoto beto ira na solodia si Paula, &lt;&lt;Vei maike suvere pa vaka sira na tinoni roiti aipira, poni sa kode munake boka tavasare sagou,&gt;&gt; saunia. 32 Poni qai lao tu ira na solodia ko qai koroto paleria sa na gasoro qai pikoni tiqi ko qai vaole palea sa na tiqi.

33 Ego ko totonai sa tata na rane poni sa sa garunuria i Paula sira doru ko mai mekarai teteku mai sauniria. Ko pira sauniria sira doru, &lt;&lt;Pa ngeni api sa na vinamanogamade raneda taqe kole vera sa gita, beto ko agou qu oqoro isongo tekua kai sa. 34 Ko sa vei sa qa tepa vivitigigou ara sagou ko mu somana teteku, ura muna vei tugu agou sa kode minake apulugou kai sa. Kode kepore kame agou sa mina saivia kai memeka lili vurungu pa batuna,&gt;&gt; sauniria.

35 Ko totonai sa beto paranga vei inara si Paula, poni sa tekua sa na bereti ko sa paranga jongana laonia tana Tamasa pa moedi ira doru, sa kipai beto sa tekua. 36 Poni qai tavaneqi sira doru ko qai somana teteku. 37 (Agei doru qe koi pa vaka sa agei karu gogoto vitungavulu vonomo.) 38 Pa liguna qai teteku vapote vatale, poni sa qai gona vovoleniria sa na vuiti sa tasurana pa vaka ko mi kopele na vaka qarigu.

Na vaka sa makele taporaka

39 Ego totonai sa koni sae sa na vovola rane, sa qaike dogoro pikatia ira na tinoni roiti pa vaka sa na ole poanana ketakoi, ba qai dogoro vaia sa kai koqu nanagasana ko vei mai boka sa ketakoi gu sa mai gore vapapara pale sa na vaka qarigu. 40 Ko qai maja rarabutu vadururu paleria pa kolo sa na titi, qai ruvata paleria sa na gasoro piko tarina na qelu tana gaiti, beto qai kao vasaea pa gava sa na tepe koimoa ko qai gona totoa gore sa na paparona. 41 Ba na vaka sa gore jule makelenia pa kai bobole nagasa pa kolona, ko na koimoana na vaka sa sake kanoko goto na voloso tatavana sa qai taloloku taria ko qai pipiaria na tovogo lalavata.

42 Ira na solodia sa qai roitinia sa kai roroqu ko mai vamate paleria sira na tinoni tapiudi qarigu, ura kita mai oqa paro ko mai uku riudia qarigu. 43 Ba na tinoni mamata gogoto sa nyorogua vasarea si Paula ko sa vanosoria ko qaike roitinia sa na roiti isa. Goto sa garunuria sira qai boka ponyu ko mai oqa momoe ko mai ponyu gore paro pa peso, 44 goto ira na suvere joladi sa mai aleria kaki papene babi na papene kakalesena na vaka beto mai ponyu tuti gore sauniria. Ko inara qai vei poni sa beto qai soni kamu vatale beto pa peso sira doru.

28

Pa nusa Melite

1 Ego ko totonai tu qe gore paro vatale beto sa qe gigilai sa na isongona na nusa isa sa pa Melite. 2 Ira na tinonidi ketakoi sa qai baeregei na vakamu vatatalegei, beto qai vatoa vanigei tugu vei na iku dadavangana ura sa podalai gu sa na okoro ko sa lomoso sa neqa. 3 Ko sa ivala teku rereqi iuku si Paula ko totonai sa korapa valaoria pa iku, poni sa sa alangia na iku sa kai dole ko sa soqolo votu garata titiona pa limana i Paula. 4 Totonai qai batia ira na tinonidi ketakoi sa korapa garata titiona pa limana i Paula sa na manugu kare poni, poni sa qai vavaiparanga lao lame, &lt;&lt;Sosoto, qokolo! Kai tinoni vavarivai tugu sa na tinoni api! Sa boka ukunia tugu isa sa na ivere, ba na tamasa rereko i Tuvisi sake vamalumia ko mina toa sapi!&gt;&gt; qarigu. 5 Ba sa ipa lao pale pa iku i Paula sa na manugu poni, beto kepore tugu kai sa bi veinia si Paula. 6 Qai kole kokopunia sa kode mina bongo sa na limana babi mina vukele mate vasiboro sisa qarigu. Ba sa sovai qai kole vera na dodoro kopunia ba kepore tugu bi vei si Paula, poni sa qai beia sa na dia roroqu ko pira qarigu, &lt;&lt;Koi, kai tamasa sapi!&gt;&gt; qarigu.

7 Ego ko na vailivutaina na ia ketakoi sa sa isongoria na kuta bangara pa nusa isa, na isongona i Pabiliasi. Kue rane sa vatoga vatalegei isa pa ona ruma sagei. 8 Ko na tamana i Pabiliasi sa sa saea na mo mangini beto sa vaia na iapana ko sa variu kolo. Poni sa tome lao tana si Paula ko sa vavarania beto sa vaoponia na limana, ko sa salania sisa. 9 Ko totonai sa roiti vei inara i Paula, poni sa qai kamu beto sira doru tinoni qai mo pa nusa isa ko qai tasalanadia. 10 Qai vanigei tugu soku vaivana sagei, beto ko totonai sa kamua na totoso toka tamigei sa qai vanigei tugu vei sira na sakasava mai tokanigei pa mei rerege qarigu.

I Paula sa kamu pa Romu

11 Ego ko sa jola kue popu poni sa beto qe qaqiri toka pa kai vaka sa kole suvere vajolai na totoso lomoso pa nusa isa. Na vaka Alekezadaria sisa, beto ko qai gurania na bekudi karu tamasa patavivi* sa na koimoana na vaka isa. 12 Ko tonai qe lao paro pa gugusu Surakusai poni sa qe suvere mai kue rane ketakoi. 13 Beto sa qe toka ketakoi sa qe lao paro pa gugusu Reqioni. Ko sa jola kai rane sa sa rajagei sa na gava sa gigipulu vei pa kolo, ko na rane vinarua qe lao paro pa Putioli. 14 Ketakoi sa qe gogosororia sira kaki tinoni qai vasosotoa na Bangara, ko qai rutigei ko me suvere tavitiria mai kai vuiki qarigunigei. Ko inara qe vei sagei ko tinganai qe kamu tu pa Romu. 15 Ira na tinoni qai vasosotoa na Bangara ketakoi qai tei nongoronigei tu sagei, ko qai lagere tu kamu gogosorogei pa Mamaketina pa Apiasi beto pa Kue Ruma Ipipumekana. Totonai sa batiria i Paula sira pira, poni sa paranga jongana lao tana Tamasa, beto sa tavaneqi sisa.

16 Totonai qe kamu pa Romu, poni sa sa tavamalumu gu si Paula ko sa suvere mekana ko kai solodia gu sa kole kopunia sisa.

I Paula sa tarae pa Romu

17 Ego ko sa jola kue rane poni sa sa kuku vaikamuniria i Paula sira na mamata tadira na tinoni Jiu pa Romu. Ko totonai qai vaikamu, poni sa pira sa paranga veiniria, &lt;&lt;Ka visa tavitiqu! Ara sa kepore kai roiti ikerena ba roiti laonia tadira na tinoni Jiu tavitida babi ba tuti vapiruria na uana na tututi tadira na oda tite. Ba qa tapiu pa Jerusalema sara ko qa tavalao pa limadi ira na tinoni Romu. 18 Ko pa liguna qai nanasa vivilotonisiu sara poni sa qai nyorogua ruvatasiu, ura kepore sa kai sela vei ba pada tavamatenia ara bai batia taqu. 19 Ba totonai qaike vaegoa ira na tinoni Jiu sa vei inara, poni sa isa gu sa kole ko qa roitinia ara sa ara qa tepa ko tai Siza tu ma lao tapitu qau. Ba qa roiti vei nake vei ko koleona kaki tinajutu mana jutuniria ira na qua puku tinoni mekaqu qau sa. 20 Ko isa gu sa na ginuana qa kukunigou agou ko ma dogoronigou na paranganigou qau. Ara sa pa ginuana gu isa qai vera gelenia ira na tinoni Izireli sa qa tapiu tale veinia api,&gt;&gt; sauniria.

21 Poni qai paranga lao tana sira kaki, &lt;&lt;Agei sa bi kai leta veveimu gu ao be tekua tadira pa Jiudia, babi kaki tavitimei kokodi ketakoi bai vavakatonia ba bai ulenia na sela bu roitinia ao, ba kepore tugu. 22 Ba qe doro vapadai sa be nongoria tugu sa na mua roroqu ao qeu, ura isa na veveina na minete tinoni qu somanania ao sa qe tei nonongoronia tugu qai poja vivikeria tugu ira na tinoni doru eqa,&gt;&gt; qarigunia.

23 Ko qai nguti vakolea ira sa kai goto rane, ko totonai sa ira na motadi sa qai lame pa ia sa susuvere i Paula. Ko sa podalai na vuvugei ko sa kamua na vevelu sa sa ule vaneneqiniria i Paula sa na veveina na binangara tana Tamasa, ko sa ule vakabere vaniria pa Vavanau ti Mosese beto pa kukuti tadira na tinoni kokorotai sa na veveina i Jisu. 24 Ko kaki ira na tinoni sa qai vasosotoa sa na ona paranga, goto ira kaki sa qaike vasosoto. 25 Qai okoto gogoto na dia vinasosoto sira, ko qai podalai taloloa riu pa liguna sa pojai i Paula sa kai paranga, pira sau, &lt;&lt;Sa sotona gu sa na Gagala Tabuna totonai sa parangaria ira na tamamiu ti Aisea na tinoni kokorotai, 26 pira sau,

&lt;Mu lao tadira na tinoni aipira

ko mu pojaniria:

Muna nongoro ko muna nonongoro

ba munake vakaberia.

Muna dogoro ko muna dodogoro,

ba munake batia.

27 Ura na bulodi na tinoni pira sa duduvili,

na talingidi sa sa kiqili patu,

na matadi qai leqa.

Kita mai babata na matadi,

na talingidi mai nonongoro,

na bulodi mi tavagigala

ko mai gabala mule lame,

ko ara ma salanaria,&gt;* sau.

28 Ko kopira mu gigilai agou sa tadira na tinoni karovodi mule sa tagarunu lao sa na nongorona na inaalo tana Tamasa api. Ko ira sa kode mai vainongoro,&gt;&gt; sauniria i Paula sira.†

30 Ko karu aoro doruna sa sa kole suvere pa kai ruma mekana sa tabaria si Paula. Ko ketakoi sa vakamuria sira doru tinoni qai lame dogoria isa. 31 Ko sa kole tarae vevelania isa sa na veveina na binangara tana Tamasa beto sa kole vaivagigalainia sa na veveina na Bangara i Jisu Karisito, ko sa varene pa ona vavakato beto kepore kai sa bi suqutia sisa.

* 1:20 Kera Vinatarasae 69.25.

* 1:20 Kera Vinatarasae 109.8.

* 2:21 Joili 2.28-32; Romu 10.13.

* 2:28 Kera Vinatarasae 16.8-11.

* 2:30 Kera Vinatarasae 132.11; 2 Samuela 7.12-13.

* 2:31 Kera Vinatarasae 16.10.

* 2:35 Kera Vinatarasae 110.1; Matiu 2.4; Maka 12.36; Luke 20.42-43; Giburu 1.13.

* 3:23 Vavanau 18.19.

* 3:25 Popodalaina 22.18; 26.4; 12.3; 18.18; Qelesia 3.8.

* 4:11 Kera Vinatarasae 118.22; Matiu 21.42; Maka 12.10; Luke 20.17; 1 Pita 2.4, 7.

* 4:26 Kera Vinatarasae 2.1-2

* 6:1 Palu na paranga Aramaiki sa sa tagigala na paranga Hiburu.

* 7:3 Popodalaina 12.1.

* 7:43 Emosi 5.25-27.

* 7:50 Aisea 66.1-2.

* 8:33 Aisea 53.7-8.

* 8:36 Kaki kukuti kokoleidi sa qai valaoa na pikata 37, pira sau: Poni pira sau si Pilipi, &lt;&lt;Vei muna vasosoto pa doru bulomu, poni ko boka gu,&gt;&gt; sau. Poni pira sau sa na iviva, &lt;&lt;Ara qa vasosotoa si Jisu Karisito sa na Tuna na Tamasa,&gt;&gt; sau.

* 13:33 Kera Vinatarasae 2.7; Giburu 1.5; 5.5.

* 13:34 Aisea 55.3.

* 13:35 Kera Vinatarasae 16.10.

* 13:41 Gabakuku 1.5.

* 13:47 Aisea 49.6.

* 15:17 Emosi 9.11-12.

* 15:33 Na pikata 34 sa sake takuti pa kukuti leludi. Kaki kukuti liligu qai vatomea na pikata 34 sa pira sau, &lt;&lt;Ba i Saelasi sa nyorogua suvere jolaona tugu ketakoi, ko i Jiudasi gu sa sa mule riu.&gt;&gt;

* 21:40 Na paranga Qiriki sa pojai sa na paranga Hiburu sau, ba na paranga Aramaiki gu sa sa korapa toana totonai ko palu na paranga Aramaiki gu sa qai gigalania na paranga Hiburu. Doria tugu vei pa 6.1; 22.2; 26.14.

* 23:5 Votu 22.28.

* 24:6 Kaki kukuti nake loka leleludi sa qai jokelia na pikata 6 na pikata 8 beto qai valao tugu vei na pikata 7, ko pira sau: &lt;&lt;ko qe nyorogua pitua tugu pa tutina na mei Vavanau agei sisa. 7 Ba sa lame si Lusiasi na kuta mamata tadira na tinoni vaipera ko sa saputu teku variunigei pa limamei sisa, 8 beto sa sa garunuria sira qai jutua isa ko mai lame pa moemu ao sau.&gt;&gt;

* 28:11 Karu tamasa patavivi aipira sa na isongodi sira Kasito i Palokisi.

* 28:27 Aisea 6.9-10.

† 28:28 Kaki kukuti koledi qai kutia na pikata 29 lani, pira sau, &lt;&lt;Pa liguna sa paranga vei inara i Paula, poni sa qai taloa riu sira na tinoni Jiu ko qai kole vaigua mekadi.&gt;&gt;

Romu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Pa Romu

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Paula kai nabulu ti Jisu Karisito, beto ko na Tamasa tu sa kukusiu ko qa tinoni tagarunuqu beto sa vilesiu isa ko qa vaqatania sa na nongoro jongana sa koko lame vei tana Tamasa. 2 Na nongoro jongana api sa na Tamasa tu sa tei ule momoenia pa moa tu pana tadira na ona tinoni kokorotai isa vei sa pojai pa Kukuti Tabuna. 3 Ko na veveina na Tuna isa sa sa podo tinoni pana tutina i Devita na bangara sisa, 4 beto pana ona toa tinamasa sa sa taule votu pana neqi sa na Tuna na Tamasa sisa tonai sa turu mule pana mate: isa si Jisu Karisito na oda Bangara. 5 Pana roiti sa roitinia i Jisu Karisito isa sa qe tekua agei sa na vairoqu vaialona beto qe tavile ko qe tinoni tagarunumei tana Tamasa ko qe vaqatania agei sa na Karisito, ko doru tinoni karovodi mai vasosoto beto mai vatabe ko mi tavalavata sa nisongona isa. 6 Beto agou pa gugusu pa Romu ba qu somana taanye tavitiria tu ira sa kukuria na Tamasa, ko kopira na ona i Jisu Karisito sagou.

7 Ara sa qa kuti lao tamugou doru pa Romu, agou sa roroqugou na Tamasa beto sa kukunigou na ona tinoni isa.

Ara qa tepai ko na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto na Bangara i Jisu Karisito mi kole somana tamugou.

I Paula sa paranga jongana lao tana Tamasa

8 Momoe, pana roiti sa roitinia i Jisu Karisito qa boka paranga jongana laonia ara tana qua Tamasa sa na veveimiu agou doru, ura na miu rarange sa tei tavavakato tu pana vailivutaina na kasia gusu. 9 Na Tamasa, isa qa nabulunia pa doruna qua toa pana vareregena na nongoro jongana veveina na Tuna, sa gigilasiuona sa ara qake mumanigou sagou 10 doru totoso qa vavara. Qa tepa vivitigia ko kopira bi vamalumia na Tamasa sa bi boka vadogoronisiu kai soana ko ba lame dogorogou mai sagou qau. 11 Ura qa nyorogua vivitigi ovikigou ara sagou ko ma ianigou kaki vaivana tana Gagala, ko agou mu tavaneqi pana miu rangena na Bangara qau. 12 Ko tonai muna tavaneqi poni sa agou beto ara tana mekarai vaitokai lao lame; ara mana tatoka pana rarange tamugou beto agou ba muna tatoka pana rarange taqu qau.

13 Ka visa tavitiqu, ara qake nyoguanigou ko bu mumania agou sa vei tei kubo totoso tu qa uanania ko ba lame dogorogou qau, ba qa tasuqutu tinganai ko sa kamua tu na totoso api. Qa nyorogua vagabalaria tugu vei sira kaki tinoni ketakoi ko mai tutia i Jisu Karisito qau, kai muqisi podeke vei qa tei roitinia tu pana tadira goto tinoni karovodi. 14 Ura ara sa na qua roiti tadira na tinoni Qiriki beto nake Qiriki, tadira na tinoni gigigalaidi beto tadira na pupugudi tugu vei sa sa koleona. 15 Ko sa vei isa sa ara qa ngangali vanaqitinia ko mana kemarania sa na nongoro jongana tamugou pa Romu tugu vei.

Na nongoro jongana sa na neqi tana Tamasa

16 Ara qake keania sa na nongoro jongana na veveina na Karisito, ura isa tugu sa na neqi tana Tamasa qai taalonia ira doru tinoni qai vasosoto, momoe ira na tinoni Jiu beto ira na tinoni karovodi tugu vei. 17 Ura na nongoro jongana sa ulenia sa na tuvisi tana Tamasa, ko na tuvisi isa sa lame tonai sa rangea gu na Karisito sa na tinoni. Sa tei tapoja pikata tu pa Kukuti Tabuna sa pira sau, &lt;&lt;Na tinoni tuvisina mina toania na rarange,&gt;&gt; sau.*

Ira doru tinoni qai kilu palea na Tamasa

18 Na kokora tuvisina tana Tamasa sa sa koko lagere vei pa noka ko sa raja pana tadira doru tinoni qai vavakeporea na Tamasa beto qai roitiniria na roiti ikikeredi; ira sa na dia soana ikikeredi qai suqutia na sosotona veveina na Tamasa ko sake tabata. 19 Ira qai boka gigila vakabere vatataleadia sa na Tamasa, ura na Tamasa mekana sa vadogoro vakabereniria nona uana sira. 20 Ura ira nona uana paedi sa podalaina tu totonai sa roitinia na kasia gusu sa sa vatadogoroniria pana vinapodaka sa roitiniria. Ko doru sakasa qai ulenia na ona neqi kole jolana beto na ona toa tinamasa sa qai tei tabata vatatale tu, ko kepore sa kai tinoni mina boka paranga vei pira, &lt;&lt;Ara qake gigilai na Tamasa ko vei sa qake valavatia!&gt;&gt; minagu. 21 Qai gigilaidia ira sa na Tamasa ba qaike isongo vania na vinatarasae isa sa pada bi lao tana Tamasa, beto ko kepore tugu bai isongo paranga jongana lao sa pana tana. Goto na dia roroquna veveina na Tamasa sa sa gua goboro sosoto beto na bulodi sa pugelia na rodomo ko qaike boka batia na sosoto. 22 Qai neneronia sa qai gigilaidia sa na Tamasa qarigu, ba qai gagale tuturu duduvili gu sa. 23 Ko qai daidia vania na vinatarasae sa na Tamasa kole jolana, goto qai vatarasaeria tu sira na beku qai taroiti vei na tinoni maike kole jola, beto ko na bekudi na manugu tatava na manugu gavere made nenedi, beto ko ira na sakasava qai nyotolo.

24 Qai tuturu duduvili sira na tinoni ko sa vei sa sa loa laoniria na Tamasa pana dia nyorogua lululasadi pa bulodi, ko qai roitinia ira sa na roiti vaivakeadi tonai qai mekarai vaivori lao lame mekadi. 25 Qai dainiadia sa na sosoto tana Tamasa, goto na Tamasa sesekedi tu sa qai nyoroguaniria. Ko qai vatarasaeria beto qai valavataria sira na vinapodaka tana Tamasa. Ko qaike madinia sa na Tamasa isa sa vapodakaria doru sakasava, isa sa pada mina tavatarasae kamua na kamua. Agua.

26 Ko sa vei sa na Tamasa sa loa laoniria pana dia nyorogua vaivakeadi, ko ira na rereko qai vaivori lao lame tavitiria sira na rereko, isa nake uana kolena. 27 Ko ira na marene ba qai loa pale tugu sa na uana kolena, goto qai vainyogua gu mekadi. Ko qai roitinia ira sa na roiti vaivakeadi ko qai vaivori lao lame gu mekadi sira na marene. Ko sa vei sa qai gosoria tugu ira sa na vinakilasa na padana na dia sela.

28 Ko qaike doro vaporeveveinaia ira sa vei bai kopunia pana roqudi sa na Tamasa, ko sa loa lao paleniria na Tamasa pana dia roroqu gua goborodi sira ko qai roitiniria gu ira sira na uana qaike garo pana dodoro tana Tamasa. 29 Ko na dia toa sa pugeleria na doru sakasava qaike tuvisi, na ikeredi, na dodoro nyoroguaniria na dia sakasava goto tinoni, na vaivaikikerai lao lame, na kokono, na vaivamate tinoni, na vaikana, na vaipera, na nyonyorava, beto na roroqu vaikere paleria na goto tinoni. Qai pogoso valekogo seseke, 30 qai poja vivikereria na goto tinoni, qai kanai na Tamasa, qai vaivapaleka, qai valavata muleniria mekadi beto qai paranga valalavatai, qai vapodo soana korega pana roiti votudi na roiti ikikeredi, beto qaike vataberia na tinadi na tamadi. 31 Kepore na dia tavagigala, qaike tarange pana dia paranga, na bulodi sa kokobania na vairoqu, beto qaike tokaniria na goto tinoni. 32 Qai gigilaidia sa na uana tuvisina tana Tamasa sa pojai sa ira qai toaniria na toa ikikeredi vevei inara sa na padadi mai tavamate tugu, ba qaike roitiniria gu mekadi sa na roiti ikikeredi beto qai beto gu, goto qai vajonganaria tugu vei sira qai roitiniria na sakasava vevei inara.

2

Na vaituti tana Tamasa

1 Ko, qokolo, i sei sao ko qu juturia ira na goto tinoni? Ao qu juturia ira na goto tinoni sa kode munake boka tavavugasa tonai mina vaipitu na Tamasa. Ura tonai qu juturia na goto tinoni, poni sa mekamu tugu sa qu jutugo ura ao ba qu roitiniria tugu sira na roiti ikikeredi qai roitiniria ira. 2 Taqe tei gigila vataleoda tu gita sa na vaipitu tana Tamasa sa na koko lame veina pana tuvisi tonai sa pituria ira qai roitiniria na sakasava ikikeredi vei aipira. 3 Qokolo, ko ao ba qu roitiniria tugu mekamu sira tugu na sela qu jutuniria ira goto tinoni! Ko ai vei ao qu rorovea kode muna boka talegasaniamua ao sa na vaipitu tana Tamasa? 4 Ba palu qu vakepore veveinai beka sa na vairoqu lavata tana Tamasa beto na ona uana vei sake oqoqa tagigiri beto ko sa boka vera vamomosonigo na Tamasa. Quke gigilai tu ao sa na vairoqu tana Tamasa sa vei ko mi boka vagabaligo ao sau? 5 Ba qu korapa vapatua beto qu vaduduvilia na bulomu, ko qu korapa boka vaikamu tarinigo mekamu sa na vinakilasa muna gosoria pana rane tonai mina tadogoro votu sa na vaipitu tuvisina tana Tamasa.

6 Ura na Tamasa mina okoto tabaraniria na laona na dia roiti sira na tinoni.* 7 Ira na tinoni qaike ngajunia na roiti jongana beto qai nyaqoa ko na Tamasa mi vaululuria na valavataria beto ko mai tekua na toa kepore vinabetona qarigu, sa na Tamasa mina vaniria na toa jola. 8 Goto ira qai nyaqoa na dia nyorogua mekadi beto qai daidiania na sosoto goto qai tutia tu na dia soana seladi, sa na Tamasa mina vagosoroniria na ona vinakilasa manginina sira. 9 Ira doru tinoni qai roitinia isa sa sela sa mina vagosoroniria na tapata beto na vitigi takulanga, momoe ira na Jiu beto ira na tinoni karovodi tugu vei. 10 Goto ira qai toania na roiti jongana sa mina vaululuria na valavataria beto mina vaniria na bule, momoe ira na Jiu beto ira na karovodi tugu vei. 11 Ura na Tamasa sake totoka kale.

12 Ira na tinoni karovodi qaike isongia na Vavanau ti Mosese, ko qai sela beto qai mate tugu pana peguruna na Vavanau isa. Beto ira na Jiu qai isongia na Vavanau isa sa qai sela, beto na Vavanau tugu isa sa pituria. 13 Ura nake ira na tinoni qai nongoria gu na Vavanau sa qai tavatuvisi pa moena na Tamasa, goto ira tu qai tutia na Vavanau sa qai tavatuvisi. 14 Tonai ira na tinoni karovodi qaike isongia na Vavanau ti Mosese qai roitiniria pana dia uana kolena sa na sakasava pana Vavanau, poni sa sosoto qaike isongia tugu sa na Vavanau, ba sa kai muqisi podeke vei qai tei tutia tu ira sa na vavanau. 15 Na dia uana sa ulenia sa na roiti tana vavanau sa sa takuti gu pana bulodi, ko monanadi ba sa ulenia gu sisa, ura na dia rorove soku totoso sa toke muleniria beto kaki totoso sa totokeniria. 16 Ko aipira mina roiti vei sa na Tamasa pana rane tonai mina pituria sa na roroqu golomodi tadira na tinoni, ko mina roiti vagore votua i Jisu Karisito sa na vaipitu tana Tamasa, mina vei puputa sa pojai na nongoro jongana qa taraenia ara.

Ira na Jiu ba qaike tutia na Vavanau

17 Ego ao qu visongonigo kai tinoni Jiu mekamu sa qu totoravusia na Vavanau ti Mosese beto qu vaqatania sa na tinoni tana Tamasa sao qugu. 18 Qu gigilai na nyorogua tana Tamasa beto qu boka vile pikataria sira na sakasava qai jongana jola, ura qu tavagigalai pana Vavanau sao. 19 Qu gigila vatalea sa mekamu sa kai tinoni vaitoni tadira na leleqadi, na kabere tadira pa rodomo, 20 kai tinoni vavanau tadira na pupupugudi, beto kai tinoni vaivagigalai tadira qai melalunia na sosoto tana Tamasa, beto qu isongia na gigalai okoto vatalena beto na sosotona pana Vavanau. 21 Ego ko ao qu vagigalairia ira goto tinoni qugu, sa ai sa vei qu vagigalaigo tugu mekamu? Ao qu tarae, &lt;&lt;Muke iko!&gt;&gt; qugu, ba ao mekamu quke iko? 22 Ao qu paranga, &lt;&lt;Muke babarata!&gt;&gt; qugu, ba ao mekamu quke babarata? Ao quke tavaraguaniria ira na beku, ba ao mekamu quke ikoria na zelepade? 23 Ao qu vavaqatania sa na veveina qu isongia na Vavanau, ba ao mekamu quke vakeporea sa na Tamasa tonai qu majai na Vavanau tana Tamasa? 24 Sa sotona gu sa na Kukuti Tabuna tonai pira sau, &lt;&lt;Pana laemiu agou sa ira na tinoni karovodi qai poja vivikeria sa na isongona na Tamasa,&gt;&gt;* sau.

25 Na pobe sa na vinagigila na tinoni tana Tamasa sao, ko vei bu kopunia na Vavanau poni sa na mua tapobe sa sa pore laena. Ba vei muneke tutia na Vavanau poni sa na mua tapobe sa sa vaitoto vei gu quke tapobe sao. 26 Beto ko na tinoni karovona sake tapobe sa bi tutia na uana tuvisina sa nyoroguania na Vavanau, poni sa na Tamasa mina doro veinia kai tinoni tapobena sisa. 27 Ko na tinoni karovona sake tapobe sa vei mina tutia na Vavanau poni sa mina tutinigo sao, ura qu isongia ao sa na vavanau takutina beto qu tapobe tugu ba qu majai na Vavanau. 28 Nake isa gu sa tapobe na vulitina sa na tinoni Jiu sosoto, beto nake sakasava sa taroiti pa peguruna gu na tini tinoni sa na ginuana sosoto na pobe. 29 Goto isa tu sa vevei na tinoni Jiu pa bulona sa na tinoni Jiu sosoto, isa sa tapobe na bulona. Ko na roiti alepi sa na Gagala tana Tamasa tu sa roitinia, nake Vavanau takutina sa roitinia. Na tinoni vevei ina sa sa tekua na vinatarasae tana Tamasa tu, nake pana tana tinoni.

3

Na vaituti tana Tamasa sa tuvisi

1 Ego ko na sa sa isongia na tinoni Jiu vei sa poreveveina jolania isa sa isongia na tinoni karovona? Babi sa poreveveina jola tugu sa na veveina sa tapobe na tinoni? 2 E, kubo sakasava poreveveidi jola tugu sa isongia sa na tinoni Jiu! Momoe sa, ura pana tadira tinoni Jiu tugu qai tavagore vei sira na paranga tana Tamasa. 3 Ba ai sa vei sa? Ira kaki qai daidia vasosoto, ko ai vei na Tamasa minake kopunia na ona taringunguti sa vei ura ira qaike vasosoto? 4 Dai ko dai tugu! Qai tei tadogoro votu na gagale tinoni sesekedi gu sira doru tinoni, ba na Tamasa minake isongo tetea nona paranga. Kai muqisi podeke vei tugu sa pojai na Kukuti Tabuna sa pira sau,

&lt;&lt;Pana mua paranga muna tadogoro votu na tuvisimu sao, Tamasa;

beto muneke taleno sao tonai muna tutiniria ira na tinoni,&gt;&gt; sau.*

5 Ba vei na roiti ikikeredi tu tadagita sa bai vakabere vavotu vatalea sa na tuvisi tana Tamasa, poni sa na sa tanagu sa vei? Ai vei na Tamasa sa sela tonai sa vakilasagita sa gita tanagu? (Qa korapa paranga vei qai rorovea kaki tinoni sara!) 6 Dai ko dai tugu! Ura vei bike vakilasagita sa na Tamasa, poni sa ai mina vei mina boka pitua isa sa na kasia gusu tinoni sa vei?

7 Ba vei na sosoto tana Tamasa sa bi vapugele nyonyoa votua na vinalavatana na Tamasa tonai qake roitinia ara sa na sosoto tana Tamasa, poni ai sa vei qa korapa tu tapitu vei kai tinoni selaqu sara? 8 Ego mina vei poni sa pira gu taunia ropi, &lt;&lt;Ariagada ko ta roiti vivikere ko na jongana mi soni lame!&gt;&gt; tau? Sosoto, ira kaki tinoni qai tei poja vivikeregei tu beto qai jutunigei sa agei qeu qarigu! Na padadi tugu ko mai tapitu sira.

Kepore kai tinoni sa tuvisi pa moena na Tamasa

9 Ego mu vainongoro vatale kopira. Ai vei agei na tinoni Jiu sa qe tuvisi jolaniria ira na tinoni karovodi? Bi mija tu iapeki! Ura agei qe tei vakabere momoea tu sa ira na tinoni Jiu beto na tinoni karovodi sa qai mekarai tapiu vaikamu gu pana kauruna na neqi tana na sela. 10 Na Kukuti Tabuna sa tei pojai tu sa pira sau,

&lt;&lt;Kepore sosoto sa kai tinoni sa tuvisi,

11 kepore sa kame sa tavagigala,

kepore kame sa nyaqoa na Tamasa.

12 Ira doru qai balinga loa pale sa na Tamasa

ko qai mekarai nyunyala vaitakoi;

kepore sa kame bi roitinia na jongana,

bi mija sosoto tu kame.*

13 Na poporangadi sa vei na bevi tomate tarevangana,

na meadi sa pugelia na nyonyorava,

na paranga vaivamatedi

qai vei na poizinina na dole ikerena pa kauru beberudi.*

14 Na mangadi sa pugelia na leleve ikeredi beto na kokora.*

15 Na nenedi sa abutu sisiqarai lao vaivamate,

16 na ngangangulu beto na mamata takulanga qai balanga vapovisi pana doru soana qai lekogoria,

17 beto qaike tavaraguania na soana bule.*

18 Na madinia na Tamasa sake tomea na dia roroqu,&gt;&gt; sau.*

19 Ego ko taqe tei gigilaioda tugu gita sa doru sakasava qai takuti pana Vavanau sa qai takuti vaniria tugu ira qai tatoni pana Vavanau, ko kepore sa kai tinoni mina boka paranga beia sa na vaipitu tana Tamasa, beto ko ira doru tinoni pa kasia gusu sa mai oe lao pana vaituti tana Tamasa. 20 Ego ko pana podeke roiti tutina na Vavanau sa kepore kai tinoni mina tadogoro vei na tuvisina pa moena na Tamasa, ura isa gu na manugu sa vagigilanigita na Vavanau sa na oda sela gu.*

Na tuvisi sa koko lame vei pa rangena na Karisito

21 Ego ba kopira na soana sa vatuvisiria na Tamasa ira na tinoni sa sa tei bola votu tu, ba na tuvisi isa sake kole pana Vavanau goto pana goto soana tu. Ba na Vavanau beto ira na tinoni kokorotai ba qai tei vavakatonia tu sa na veveina na tuvisi isa. 22 Na Tamasa sa vatuvisiria pana moena mekana sira na tinoni tonai qai rangea i Jisu Karisito. Na Tamasa sa roitinia sa api pana tadira doru qai vasosotoa na Karisito, ura kepore sosoto sa kai sa bi goto pana tadira na Jiu beto na tinoni karovodi, 23 ura ira doru tinoni sa qai sela beto gu ko qaike kamua sa na pada ululuna sa vakolea na Tamasa. 24 Ba na vatuvisida gita taqe vasosoto sa na ona vaivana isa sa koko lame vei pa ona vairoqu vaialona. Ko i Jisu Karisito sa pajuku teku mulenigita beto sa ruvatagita. 25 Ko i Jisu sa sa vaivanania na Tamasa, isa na vavakukuvu sa garo ko na vulasadi ira na oda sela tonai taqe rangea isa sa nyoa na orunguna pa korosi. Na Tamasa sa roitinia sa api ko sa vabatinigita sa na ona soana sa vatuvisiniria ira na tinoni pa moena mekana. Pa moa qike oqa tagigiriniria ko qi dogoro vajola paleria sira na sela tadira na tinoni, 26 ba kopira na Tamasa sake dogoro vajola paleria sira na sela tadira na tinoni ko gita taqe batia sa na ona tuvisi. Pana soana api na Tamasa sa ule vanigita sa isa mekana sa tuvisi beto isa sa vatuvisiria sira qai rangea i Jisu.

27 Ko sa vei sa na sa pana oda popodeke mekada sa tana boka vaqatania gita? Bi julingai tu! Ai vei ira na tinoni mai boka vaqatania sa na Tamasa sa dogoro veiniria na tuvisidi ura qai tutia na Vavanau? Dai sosoto! Tonai gu qai rangea ira na Karisito sa qai tavatuvisi sira. 28 Ura gita taqe tei dogoria tu sa na tinoni sa sa tavatuvisi pana moena na Tamasa tonai gu sa rangea na Karisito, nake pana ona tutidi na garunu tana Vavanau. 29 Ba ai vei na Tamasa sa na Tamasa tadira na tinoni Jiu gu? Ai vei nake Tamasa tadira na tinoni karovodi tugu vei sisa? Dai, isa ba na Tamasa tadira na tinoni karovodi tugu vei. 30 Ko na tei tagigilana tu sa isa gu sa na Tamasa sosotona, ko isa tugu mina vatuvisiria pana moena mekana sira na tinoni Jiu tonai qai rangea sa na Karisito beto ko ira na tinoni karovodi ba sa vatuvisiria pa moena mekana tonai tugu qai rangea na Karisito. 31 Ko, ai vei taqe vakepore veveinaia gita sa na Vavanau ura kopira taqe tavatuvisi pana rarange? Dai ko dai tugu! Taqeke dogoro vagorea gita sa na Vavanau, goto kopira tugu sa taqe sori vaturua pa peso mauruna sa na Vavanau.

4

I Ebarahami sa tavatuvisi tonai sa vasosoto

1 Ego ko kopira mu vainongoronia sa na soana sa tadogoro vei na tuvisina si Ebarahami isa na tite tamigei. Pana soana sa sa tavatuvisi sisa? 2 Vei bi tavatuvisi pana moena na Tamasa ura sa roitinira na roiti jongadi si Ebarahami, poni sa bi boka vaqatania isa pana tadira tinoni sa nona tuvisi isa, ba pa moena na Tamasa bike boka vaqatania tugu isa sa na tuvisi isa. 3 Ura pira tu sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;I Ebarahami sa vasosotoa sa na Tamasa,

ko na Tamasa sa doro veinia na tinoni tuvisina sisa,&gt;&gt; sau.*

4 Na tei tagigilana tu sa na tinoni sa roiti sa sa tatabara tugu, ko na ona tabara sa sake tadogoro vei na vaivana goto sa tadoro vei na laona na ona roiti. 5 Goto na tinoni sake roitinia na roiti jongadi goto sa vasosotoa gu sa na Tamasa, isa sa boka vatuvisia na tinoni ikerena, poni sa pana ona rarange isa sa sa tadoro vei na tinoni tuvisina sa na tinoni isa. 6 Ko i Devita na bangara ba sa tei ulenia tugu sa na qeqera sa gosoria na tinoni sake roitiniria na roiti jongadi ba na Tamasa sa doro veinia gu na tinoni tuvisina sisa. Pira sau si Devita,

7 &lt;&lt;Qai tamana sira na tinoni na dia roiti ikikeredi na Tamasa sa taleosoniria,

beto na dia sela sa vapae paleniria isa!

8 Sa tamana sa na tinoni isa ira na ona sela na Bangara sake puku tutinia!&gt;&gt; *sau.

9 Ego ko na qeqera sa ulenia i Devita api sa na dia gu ira qai tapobe, ba tadira qaike tapobe tugu vei? Taqe tei batiaoda tu gita pana Kukuti Tabuna sa i Ebarahami sa vasosotoa sa na Tamasa, ko pana ona rarange isa na Tamasa sa doro veinia na tinoni tuvisina sisa.* 10 Ego ko ai totoso sa na Tamasa so dogoro veinia na tinoni tuvisina si Ebarahami? Totonai sa tei tapobe tu, ba totonai tu sa oqoro tapobe? Dai, nake pa liguna sa tei tapobe tu sa, goto totonai tu sa oqoro tapobe sisa. 11 Ko pa liguna tu sa tadoro vei na tuvisina beto sa tapobe sisa, ko na pobe sa na vinagigilana gu sa tei tekua tu i Ebarahami sa na tuvisi isa tonai sa vasosoto totonai tu sa oqoro tapobe sisa. Ko sa vei isa sa i Ebarahami sa na tamadi ira doru qaike tapobe ba qai vasosotoa na Tamasa ko na Tamasa sa dogoro veiniria na tinoni tuvisidi. 12 Beto ko i Ebarahami tugu vei sa na tamadi ira qai tapobe, ba nake pana mekana gu na ginuana vei ira sa na tinoni tapobedi sa, goto ira ba qai toania tugu sa na toa rarange isa na tamada i Ebarahami sa toania totonai tu sa oqoro tapobe.

Na taringunguti sa lame tonai sa kole na rarange

13 Ego ko nake pana ginuana i Ebarahami sa tutia na Vavanau sa na Tamasa sa taringungutinia sisa beto isa na tinoni mina podo pana tutina i Ebarahami ko mai isongia sa na mana tana kasia gusu, goto na taringunguti isa sa lame totonai gu sa rangea na Tamasa ko sa tadoro vei na tinoni tuvisina si Ebarahami. 14 Vei ira gu qai tutia na Vavanau sa bai isongia sisa sa taringungutinia na Tamasa, poni sa na rarange tana tinoni sa sa kepore veveina beto na taringunguti tana Tamasa sa na goborona gu sa vei. 15 Na Vavanau sa ule votunia sa na vinakilasa tana Tamasa, ba ketakoi sa kepore na vavanau sa sa kepore tugu sa na maja paranga.

16 Ko na taringunguti sa sa lame pana tadira qai vasosoto gu, ura na Tamasa sa valame veinia na vaivana. Ko sa vei sa na taringunguti api sa tavalao nake tadira gu qai tutia na Vavanau, ba tadira tugu vei qai vasosoto vei sa vei i Ebarahami, isa na tamada gita taqe vasosoto. 17 Ko sa tei pojaiona tu na Kukuti Tabuna sapi, pira sau, &lt;&lt;Ara qa tei vilego tu sao ko muna vei na tamadi ira soku puku tinoni,&gt;&gt; sau. Ko na taringunguti sa vavagua pana moena na Tamasa, isa na Tamasa sa vasosotoa i Ebarahami. Ko isa tugu sa na Tamasa sa vatoa muleria ira na matedi beto sa boka kuku vapodakaria ira na sakasava qai oqoro podaka.* 18 Ko i Ebarahami sa vasosoto ko sa kole vera vamaurunia sa na taringunguti totonai kepore kai sa bi boka tavasosoto ura isa beto na maqotana sa qai tei baragoso na qoele tu. Ko sa tavaisongo na tamadi ira soku puku tinoni sisa, isa tugu vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Ira na mua koburu mai soku vei na seru,&gt;&gt;* sau. 19 Sake rabeke pana ona rarange sisa ba sa dogoro vakaberia isa na tinina, ura sa tei tata kai gogoto aorona tu sisa ko sa tei baragoso tu beto i Sera ba sa egoro. 20 Ba na taringunguti tana Tamasa sake ruarabeke vasekea sisa, goto sa neqi sa nona rarange ko sa vatarasaea tu sa na Tamasa 21 beto sa vagigila vatatalea sa na Tamasa sa isongia na neqi ko mina boka vagore votua na manugu sa taringungutinia. 22 Ko sa vei sa i Ebarahami sa tadogoro vei na tinoni tuvisina pana moena na Tamasa.

23 Ego na veveina i Ebarahami sa tadogoro vei na tinoni tuvisina sa qaike takuti ko ti Ebarahami gu mekana, 24 goto qai takuti ko tadagita tugu vei taqe tadogoro vei na tinoni tuvisida pa moena na Tamasa. Gita sa taqe vasosotoa na Tamasa isa sa vaturu mulea pana mate si Jisu na oda Bangara. 25 Na Tamasa sa vamalumia ko sa mate sisa ura gita taqe roitiniria na roiti ikeredi, beto sa vaturu mulea ko sa vatadogoronia sa gita taqe tavatuvisi pana moena na Tamasa.

5

Na vuana taqe tekua na tuvisi pa moena na Tamasa

1 Ego ko taqe tei tavatuvisi tu pa moena na Tamasa sa gita totonai taqe vasosoto, ko kopira taqe suvere bule tavitia gita sa na Tamasa ura na oda Bangara i Jisu Karisito sa tei roiti veinigita tu isa. 2 Beto ko pana roiti sa roitinia na Karisito sa gita taqe tekua sa na vairoqu vaialona isa taqe korapa tugu isongia kopira beto ko taqe kemara qeqera ura taqe korapa vera gegelenia sa na Tamasa mina vadogoronigita nona vinalavata poreveveina. 3 Ba nake isa gu mekana, goto agei ba qe qera tugu vei tonai qe gosoria na tapata, ura qe gigilai sa na tapata sa vuania na turu vangaju, 4 na turu vangaju sa vuania na uana sa doro garo pana moena na Tamasa, beto ko na uana garona sa sa vuania sa na vera gegelenia isa mina vadogoronigita na Tamasa. 5 Ko na vera gegelenia isa mina vadogoronigita na Tamasa sa sake boka vatakulangagita, ura na Tamasa sa tei vuva votunia tu pana oda toa sa na ona vairoqu lame tadagita. Ko gita taqe gigilai sa na vairoqu api ura na Gagala Tabuna sa vanigita sa sa vagigilanigita.

6 Totonai tu taqe korapa munyala ko kepore oda boboka gita sa na Karisito sa mate vanigita pana totoso tavilena tana Tamasa. 7 Sa tapata jola sa kai tinoni bi mate vania kai goto tinoni tuvisina. Ba palu kaki tinoni bai boka varene ko bai mate vania tugu kai tinoni jongana! 8 Ba na Tamasa sa tei vabatinigita tu sa na ona vairoqu mekana ko totonai tu taqe korapa tinoni selada gita sa na Karisito sa mate vanigita. 9 Ego ko pana orunguna isa taqe tei tavatuvisi tu pana moena na Tamasa sa gita, ko kopira sa kabere vatatale gu sa na Karisito kode mina alogita pana vinakilasa tana Tamasa. 10 Tonai tu taqe korapa suvere kanai gita sa na Tamasa ba isa sa vaibulenigita pana matena na Tuna. Ko kopira ko na baere sosoto tana Tamasa sa gita, ko na tagigila vatalena sa isa kode mina alogita sa gita pana toa tana Tuna. 11 Ba nake isa gu mekana sa, goto gita ba taqe kemara qeqerania sa na roiti sa roitinia na Tamasa pana oda Bangara i Jisu Karisito, ura pana roiti tana sa kopira taqe tapoja na baere sosoto tana Tamasa sa gita.

Na mate sa lame vei pana ti Adama goto na toa sa lame vei pana tana Karisito

12 Ego ko pana roiti tana kai tinoni, i Adama, sa na sela sa tome lame pana kasia gusu, ko na sela sa vuania sa na mate. Ko pana soana vei api sa na mate sa lame tadira doru tinoni, ura ira doru qai sela beto vei i Adama. 13 Na sela sa tei koleona tu pana kasia gusu sa totonai sa oqoro tavalame na Vavanau. Ba ketakoi sa kepore na vavanau, poni ira na tinoni qaike tajutu tariniria sira na dia sela ura kepore sa kai vavanau bi suqutia na sela. 14 Ba na tagigilana vatale sa na mate sa bangaraniria sira doru tinoni podalai tu ti Adama ko sa kamua ti Mosese isa sa valamea na Vavanau. Ko na mate sa bangaraniria tugu vei sira qai roitinia na maja paranga sa goto pana maja paranga sa roitinia i Adama, isa na kirena na Karisito sa tuti lame liligu.

15 Ba na maja paranga ti Adama sa sake vei na vaivana tana Tamasa, ko na vuadi qaike vaitoto. Sa sosoto tugu sa na vuana na maja paranga tana kai tinoni poni sa soku qai mate. Ba sa lavatana jola mutugu sa na vairoqu vaialona tana Tamasa beto na vaivana sa pugele nyonyoa tariria soku tinoni, ko na vaivana api sa lame vei pana vairoqu vaialona tana kai tinoni, i Jisu Karisito. 16 Beto ko na vaivana tana Tamasa sake vei na sela tana kai tinoni, i Adama. Ura na vuana na sela tai Adama sa qai tapitu sira na tinoni, ba na vuana na kubo maja paranga tadira na tinoni sa sa lame sa na vairoqu vaialona beto na uana tuvisina. 17 Ego ko pana maja paranga tana kai tinoni sa na mate sa bangara, ko pana roiti sa roitinia na tinoni isa sa bangara sa na mate. Ba sa lavatana jola mutu sa na roiti sa roitinia kai tinoni, i Jisu Karisito! Ira doru qai tekua na vairoqu vaialona pugelena tana Tamasa ko qai tavatuvisi pa moena na Tamasa sa mai somana bangara tavitia i Jisu Karisito, ko pana roiti sa roitinia i Jisu Karisito mai boka bangara sira.

18 Ego ko pana kai maja paranga tana kai tinoni sa qai tagogorenia ko qai tapitu sira doru. Ko pana soana vei tugu isa sa pana kai roiti tuvisina tana kai tinoni sa ira doru qai boka tavatuvisi pa moena na Tamasa ko qai tekua na toa jola. 19 Pana roiti duduvili tana kai tinoni, i Adama, sa kubo tinoni qai tavatinoni sela. Ko pana soana vei tugu isa sa pana roiti vatabe tana kai tinoni, i Jisu Karisito, sa ira kubo tinoni mai tinoni tuvisi pa moena na Tamasa. 20 Na Vavanau sa tavalame liligu ko ira na tinoni mai boka doro pikatia ai koi vei lulasana na dia sela. Ba ketakoi sa gigiri na sela, poni na vairoqu vaialona tana Tamasa sa lavatana jola tugu. 21 Ko kai muqisi podeke vei na sela sa bangaraniria ko sa vamateria sira na tinoni, poni sa pana roiti sa roitinia i Jisu Karisito na oda Bangara sa na vairoqu vaialona ba sa bangaraniria ko sa vatuvisiria beto sa vaniria tugu na toa jola sira na tinoni.

6

Taqe tei mate loa pale tu na sela ko taqe toa pana tana Karisito

1 Ego ko na Tamasa sa tei vanigita tu nona vairoqu vaialona sa gita taqe sela ko sa vei poni sa na sa tanagu sa vei? Ai vei palu ta laoda gu toania sa na toa sela ko mi tadogoro vakakabere sa na vairoqu vaialona tana Tamasa? 2 Dai ko dai tugu! Taqe tei mate loa pale tu gita sa na sela, ko na sa laona mule tana kole toa laoda gu pana sela? 3 Muke mumania agou sa tonai taqe tapaputaiso lao pana ti Jisu Karisito, poni sa pana mate tana sa taqe tapaputaiso lao sa gita. 4 Ko gita sa taqe taborutoni tavitia isa tonai taqe tapaputaiso lao pana ona mate. Ko kai muqisi podeke vei na Karisito sa turu mule pana neqi lavata tana Tamada, poni sa gita ba ta toania na toa koregana. 5 Ko gita sa taqe tei tavaborutoni tavitia tu isa pana ona mate, ko sa vei sa gita ba kode tana mekarai toa tavitia tugu sisa tonai tana tavaturu mule vei isa.

6 Ego ko taqe gigilaioda sa na oda toa leluna sa tavasomana mate tavitia na Karisito pana ona korosi, ko na tinida sa nyoroguania na sela sa mi tapiara pale, ko gita take tavapinausu pana sela. 7 Ura na tinoni matena sa sa tei taruvata tu pana neqi tana sela. 8 Ko gita sa taqe tei mekarai mate tavitia tu na Karisito ko sa vei sa taqe vasosotoa sa kode tana kole mekarai toa tavitia tugu vei sisa. 9 Taqe gigilai sa na Karisito sa tei tavaturu mule tu pana mate ko minake mate ligu, ura na mate sake neqi jolania si Jisu. 10 Tonai sa mate sa sa matenia isa sa na sela tadira doru tinoni kai memeka totoso gu, beto na toa sa toania kopira sa sa toa vania na Tamasa. 11 Ko pana soana vei tugu isa sa agou ba mekamiu sa mu dogoro veinigou na tinoni matedi qaike nyorogua sela, beto mu toa vania na Tamasa ura qu tei somana kole kame tavitia tu i Jisu Karisito sagou.

12 Ego ko kopira muke vamalumia sa na nyorogua sela ko mi bangarania na tinimiu isa kode mina nyabo gu, kita vei ko mu roitiniria sira na nyorogua ikikeredi pana miu toa. 13 Beto muke vamalumu vania na sela sira na okokoto kokobu tinimiu ko mai tavaroiti pana roiti ikikeredi. Goto mu vania tu na Tamasa sa doruna miu toa, mu vei ira na tinoni qai tei tavatoa mule tu pana mate, beto mu vamalumu vania na Tamasa sira doruna na okokoto kokobu tinimiu ko mai tavaroiti pana roiti tuvisidi. 14 Na sela sa minake bangaranigou, ura agou sa quke tapiu pana tutina na Vavanau goto qu tatoni pana vairoqu vaialona tana Tamasa.

Na pinausu pana roitina na tuvisi

15 Ego ko tonai tana dogoria sisa qa koni pojai ara, poni na sa tanagu sa gita? Ai vei palu ta laoda gu toania na toa sela ura taqeke tapiu pana tutina Vavanau goto taqe tatoni pana vairoqu vaialona tu tana Tamasa sa gita? Dai ko dai tugu! 16 Ai vei quke gigilai tugu agou sa tonai qu vapinausu mulenigou lao tana kai bangara ko qu vatabea sisa, poni sa na ona pinausu tugu na tinoni qu vatabea sagou? Ko agou sa vei muna pinausu pana nyorogua tana sela sa kode na vuana muna tekua sa na mate tugu, ba vei muna vamalumugou mekamiu ko muna vatabea na Tamasa poni sa muna vuania tugu agou sa na toa tuvisina. 17 Ba agei qe paranga jongana jola lao tana Tamasa! Ura na totoso qai jola pori agou qu tavapinausu tana na sela, ba kopira qu tei vatabea tu pana bulomiu sa na vaivagigalai qu tavagigalainia. 18 Ko qu tei taruvata tu pana sela ko kopira sa na ona pinausu mutu na tuvisi sagou. 19 Qa korapa paranga vavapodekenia na toa tadagita na tinoni sara ura agou pana miu rorove tinoni sa quke boka nongoro vakoititiria sira na vaivagigalai koridi. Pana totoso qai jola pori qu vamalumuria sira na okokoto kokobu tinimiu ko qu sela beto qu tavapinausu pana roiti pajidi beto na roiti ikikeredi, ko qu roitiniria tu lalaomiu agou sira doru roiti ikikeredi. Ko pana soana vei tugu isa sa kopira ba mu vamalumuria sira na okokoto kokobu tinimiu ko mu tavapinausu pana roiti tuvisina, ko mu toania sa na toa liosona pana tana Tamasa.

20 Agou tonai qu pinausu tana sela, poni sa quke tapiunia agou sa vei bu roitinia agou sa na tuvisi sa nyoroguania na Tamasa. 21 Ego ko na sa sira na vua jongadi qu vagavororia agou tonai qu roitiniria perangaina sira na roiti ikikeredi qai vakeagou kopira? Na vinaokotona ira na roiti ira ko na mate gu ke! 22 Ba kopira sa qu tei taruvata tu pana sela beto qu tei tavapinausu tu tana Tamasa sagou, ko na vuana qu isongia sa na toa liosona pana tana Tamasa, ko na vinaokotona sa na toa jola. 23 Ura na tabarana na sela sa na mate tugu, ba na vaivana tana Tamasa sa na toa jola isa taqe isongia gita tonai taqe kole kame tavitia i Jisu Karisito na oda Bangara.

7

Na vavapada pana vaialava

1 Ka visa tavitiqu, tamugou tugu qu gigilai na vavanau pana uana toa sa qa korapa paranga lao sara. Qu tei gigilaimiu tu agou sa na vavanau sa bangarania na tinoni tonai gu sa korapa toaona sa na tinoni isa. 2 Ura mu doria tu kai vavapada api ko. Na rereko ivivana sa sa tasuqutu ko minake piaria sa nona vaialava lao tana marenena tonai gu sa korapa toaona sa na marenena. Ba tonai mina tei mate tu sa na marenena, poni sa na rereko sa taruvata pana vavanauna veveina na marenena. 3 Ko sa vei sa vei bi korapa toaona sa na marenena ko bi suvere tavitia kai goto marene sa na rereko isa, poni sa mina tapoja na rereko babaratana sisa. Ba vei bi tei mate tu sa na marenena, poni sa sa taruvata pana vavanauna na marenena sisa ko mina boka vaialava liguona gu, ko totonai sa sake babarata sisa vei mina alavia kai goto marene. 4 Ego, ka visa tavitiqu, ko na Vavanau sa agou ba qu tei mate loa pale tu totonai sa mate sa na Karisito, ko kopira agou sa na ona tu na goto tinoni. Ko kopira agou sa na ona tu na Karisito, isa sa tavaturu mule pana mate, ko kopira gita ta boka vuania na vua jongana tana Tamasa. 5 Ura totonai taqe toa tutiria gita sira na oda nyorogua mekada poni sa ira na nyorogua ikikeredi sa sa ararianiria na Vavanau pana okokoto kokobu tinida, ko taqe roitiniria gita sira na roiti ikeredi qai vuania na mate. 6 Ba kopira taqe tei mate loa pale tu gita sa na Vavanau isa sa piugita. Ko kopira taqe taruvata ko taqe nabulunia sa na Tamasa pana soana korega tana Gagala, nake pana tutina na Vavanau, isa na soana leluna.

Na vavanau sa vabatinigita na sela

7 Ego ko tonai tana dogoria sisa qa koni pojai ara, poni na sa tanagu sa gita? Ai vei na Vavanau sa na kutana na sela? Dai ko dai tugu! Ba ara sa bake gigilai sa na sa sa na sela vei bi kepore na Vavanau. Ura ara bake gigilai sa na dodoro nyonyorogua sa sa sela vei bike paranga vei pira sa na Vavanau, &lt;&lt;Muke dodoro nyonyorogua,&gt;&gt; bikeu.* 8 Ko tonai qa gigilai ara sa na garunu api poni sa na sela sa tekua na lolomo jongana tu ko sa araria vanyonyoroguanisiu doru kai sa sara. Ketakoi sa kepore na Vavanau poni sa na roiti votuna na sela sa sake taarariania. 9 Ara sa totonai qa kole toa perangana sa qake gigilai sa na Vavanau ko qake rorovea sa qa sela, ba totonai sa lame sa na garunu api poni sa qa koni dogoro vakakaberia ara sa na toana na sela pana taqu, 10 ko tonai qa batia sa na tinoni matequ gu sara. Ara qa batia sa isa tugu na garunu api bi vanisiu na toa sosotona, sa isa tugu sa vamatesiu sara. 11 Ura tonai qa gigilai ara sa na garunu api poni sa na sela sa tekua na lolomo jongana ko sa vasianasiu sara, ko pana garunu isa na sela sa vamatesiu sara. 12 Ego ko na Vavanau sa na liosona beto ko na garunu api sa na liosona, na tuvisina beto na jongana.

13 Ego ko ai vei na Vavanau isa na jongana sa sa vamatesiu sara? Dai ko dai tugu! Na Vavanau isa sa jongana sa vabatinisiu sara qa sela, beto ko na tinoni matequ sara ura qa sela. Goto na sela tu sa vamatesiu sara, ko na sela sa tabata votu vatale na veveina. Ko tonai sa lame sa na garunu isa ko qake vatabea ara, poni sa na sela sa tabata votu kai sakasava selana jola.

Na vaipera pana toa tana tinoni

14 Ura taqe gigilaioda gita sa na Vavanau sa na lame veina pana Gagala tana Tamasa, ba ara na tinoni masa na orungu ko qa tavapinausu pana tana na sela. 15 Isa qa roroitinia qake gigila vatalea sara, ura ara qake roitinia sa isa qa nyorogua roitinia, goto isa tu qake tavaraguania sa isa tugu sa qa roitinia. 16 Ego ko vei ara qa roitinia sisa qake nyorogua roitinia, poni api sa ulenia sa ara qa vaegoa gu sa na Vavanau sa na jongana. 17 Ko nake pana qua nyorogua mekaqu ara sa qa roitinia sa na roiti ikerena, goto na sela tu sa kole pana taqu sa roiti veinisiu. 18 Ara qa gigilai sa kepore kai jongana bi kole pana taqu, isa pana qua toa sa tatoni pana qua nyorogua mekaqu. Ura na nyorogua roitinia na jongana sa sa koleona gu taqu, ba na boboka tu ko mana roitinia na jongana sa sa keporenisiu. 19 Ko qake boka roitinia tu ara sa na jongana qa nyorogua roitinia, goto isa tu na ikerena qake nyorogua roitinia sa qa roitinia. 20 Ego ko isa tugu qake nyorogua roitinia ara sa qa roitinia, ko sa vei sa sa kaberena gu sa nake pana qua nyorogua mekaqu ara sa qa roitinia sa na roiti ikerena, goto na sela tu sa kole pana taqu sa roiti veinisiu.

21 Ko ara qa batia kai neqi ikerena sa sa bangaranisiu ara, ura tonai qa nyorogua roitinia ara sa na jongana, poni sa na ikerena gu sa kole pana taqu. 22 Pana buloqu sosoto qa qera vivitiginia ara sa na Vavanau tana Tamasa. 23 Ara qa batia kai goto vavanau mutu sa korapa roiti pana okokoto kokobu tiniqu, kai goto vavanau isa sa kanai sa na vavanau qa vaegoa pana roququ. Ko na goto vavanau isa sa vapinaususiu pana sela sa korapa roiti pana tiniqu. 24 Kai tinoni nyunyunyalana sosoto sara! I sei mina alosiu pana nyorogua tana tiniqu sa vamatesiu api? 25 Ba qa vatarasaea na Tamasa sara, isa mina alosiu pana roiti mina roitinia i Jisu Karisito na oda Bangara! Ko ara mekaqu sa pana qua roroqu qa nyorogua nabulunia na Vavanau tana Tamasa, ba pana qua nyorogua pana toa tini qa tavapinausu pana neqi tana sela.

8

Na toa pana Gagala

1 Ego ko kopira na Tamasa minake pituria na vakilasaria sira qai kole kame tavitia i Jisu Karisito. 2 Ura na neqi tana na Gagala sa vanigita na toa tonai taqe kole kame tavitia i Jisu Karisito sa tei ruvatigo tu pana neqi tana na sela beto tana na mate sao. 3 Isa na Vavanau ti Mosese sake boka roitinia ura na tinida gita sa tavamunyala pana sela, poni sa na Tamasa sa roitinia. Isa sa garunia sa na Tuna mekaina ko isa sa lame podo pana kai tini vevei tugu na tini tana tinoni sela beto ko na veveina na sela sa sa lamenia isa. Ko tonai sa lame poni sa vakilasia isa sa na sela tonai sa gosoria isa sa na vitigi pana toa tini, 4 ko na uana tuvisina sa nyoroguania na Vavanau sa kopira sa gore votu pana tadagita taqe toania nake nyorogua ikikeredi pana oda toa goto na nyorogua tu tana na Gagala. 5 Ira qai toania na nyorogua ikikeredi tana na toa tini sa na sakasava ikikeredi tana toa tini sa qai kole roroquria, goto ira qai toania na nyorogua tana na Gagala sa na sakasava tana Gagala sa qai kole roroquria. 6 Na juno roqu totonia na nyorogua ikikeredi tana na toa tini sa sa vuania na mate, goto na juno roqu totonia na nyorogua tana Gagala sa vuania na toa beto na bule. 7 Ko sa vei sa na tinoni sa juno roqu totonia na nyorogua ikikeredi tana na toa tini sa sa kanai sa na Tamasa, ura isa sake vatabea na Vavanau tana Tamasa, beto ko sa kepore tugu vei na ona neqi ko mina boka vatabe. 8 Ko ira qai toania sa na nyorogua ikikeredi tana toa tini sa qaike boka vaqerai sa na Tamasa. 9 Ba agou sa quke toania na nyorogua ikikeredi tana na toa tini goto qu toa vei tu sa totolinigou na Gagala, ura na Gagalana na Tamasa sa korapa kole pana tamugou. Na tinoni sake isongia na Gagalana na Karisito, poni na tinoni isa sa nake tana Karisito. 10 Ko vei mina kole pana miu toa sa na Karisito, poni sa na tinimiu kode mai mate tugu ura sa kolea na sela ba na gagalamiu sa tei toa tu ura qu tei tavatuvisi tu pana moena na Tamasa sagou. 11 Ba na Gagalana na Tamasa, isa sa vaturu mulea pana mate si Jisu, sa sa tei kole tu pana toa tamugou, ko na Tamasa kode mina vatoaria sa na tinimiu kode mai mate. Isa tugu na Tamasa sa vaturu mulea na Karisito pana mate sa isa tugu sa mina roiti vei api pana neqi tana Gagalana sa kole tamugou.

12 Ego ko, ka visa tavitiqu, gita sa taqeke tapiunia na toa tini ko tabe kole toaniria sira na toa ikikeredi sa nyoroguania na toa tini. 13 Ura vei muna toaniria sira na nyorogua ikikeredi tana na toa tini, poni sa na mate tugu sa muna gosoria. Ba vei pana neqi tana Gagala muna vamateria agou sira na roiti ikikeredi tana toa tini, poni sa kode muna tekua agou sa na toa. 14 Ura ira doru qai korapa tatoli pana Gagalana na Tamasa sa ira tugu sa na tuna na Tamasa sira. 15 Agou ko na Gagala qu tekua sa sake vaivapinausu ko bu kole matagutunia mule na Tamasa. Goto na Gagala qu tekua agou sa isa sa teku pausugou pana tatamana tana Tamasa ko isa sa boka vaparanga veinigita pira lao tana Tamasa, &lt;&lt;Aba! Ao na Tamaqu!&gt;&gt; sau. 16 Na Gagalana mekana na Tamasa sa somana ule votunia vei sa pojai na gagalada gita sa gita sa na koburu tana Tamasa. 17 Ko kopira na koburu tana Tamasa sa gita ke, ko kode tana somana isongoria tugu sira na mana sa vakole kale vaniria na Tamasa ira nona tinoni. Ego ko kode tana somana isongoria sira na mana sa vakoleria na Tamasa ke, ko kode tana somana isongoria tugu sira na mana vei tugu na Karisito sa isongoria. Ko vei tana somana gosoria gita sa na vitigi tonai tana roitinia na roiti jongana sa vei na Karisito, poni sa kode tana somana tavalavata tugu sa gita.

Na vinalavata tadira na tinoni qai vasosoto

18 Ara qa vasosotoa sa na vitigi taqe gosororia gita pana totoso kopira sa sake pada ko tana dogoro matagutuniria ura na vinalavata kode tana tekua gita sa na lavatana jola. 19 Doruna na vinapodaka sa korapa nyorogua vivitiginia beto sa korapa vera vatalenia sa na totoso tonai na Tamasa mina ule votuniria sa ira na tuna sosoto. 20 Ura na vinapodaka sa sa talevenia ko minake boka vagore votua sa na nyorogua tana Tamasa. Ko nake pana ona nyorogua mekana na vinapodaka sa sa vei isa, goto na Tamasa tu sa roiti veinia ura sa nyoroguania ko na vinapodaka mi kole vera gegelenia sau. 21 Ura kai rane na vinapodaka sa mina taruvata ko minake nyabo beto ko mina tekua isa tugu na vinalavata qai isongia ira na koburu tana Tamasa. 22 Taqe tei gigilaioda tu gita sa podalai tu pa moa ko sa kamua kopira sa na vinapodaka doruna sa gosoria na vitigi ko sa mekarai kei, sa kole kei vei na rereko sa vivitigi ko sa tata vaivapodo. 23 Ba nake vinapodaka gu mekana sa sa kei, goto gita taqe isongia na Gagala Tabuna, isa sa vei na kobuna momoe na vaivana tana tekua vuka risa, ba taqe korapa tugu kei pana leoda tonai taqe korapa gegelenia sa na totoso tonai na Tamasa mina teku pausugita beto mina ruvatia pana sela sa na tinida. 24 Ko podalai tu tonai taqe taalo sa taqe kole vera gegele sa gita, ba na sakasava sa tei ta bata tu sa sake tavera gegele. Ura i sei sa kole vera gegelenia mule na sakasava sa tei batia tu? 25 Ba vei na sakasava taqe oqoro batia sa taqe korapa vera gelenia, poni sa taqe turu vangaju tonai taqe gele vatatalenia gita sisa.

26 Ko pana soana vei tugu na oda vera gegele sa vamauru poni sa na Gagala ba sa lame tugu somana tokanigita tonai taqe munyala. Taqeke gigilai ai sa na tuvisina tana vavara vei gita, ba na Gagala Tabuna mekana sa vavara tokanigita pana kei vitigi sake boka tapoja pikata pana paranga. 27 Ko na Tamasa isa sa tiro kamua na bulo tinoni sa gigilaiona sa na sa sa na roroqu tana Gagala, ko na Tamasa sa gigilai sa na Gagala sa vavara tokaniria sira na tinoni tana Tamasa pana soana vei sa nyoroguania na Tamasa. 28 Ko gita taqe gigilai sa tadira qai roroqua na Tamasa sa isa sa roitiniria doru sakasava pana soana sa votua na jongana, ko sa roiti vei inara sisa pana tadira sa kukuria ura isa sa na ona nyorogua isa pana tadira. 29 Ko ira sa tei gigilariaona tu perangana, sa ira ba sa tei vileria tu perangana ko kode mai tekua sa na uana tana Tuna mekai, ko na Tuna mekai sa sa vei na marene podo kimanaqe goto ira sa na boko tasina marene. 30 Ko ira sa tei vileria tu perangana sa ira ba sa tei soruria tu, ko ira sa tei soruria tu perangana sa ira ba sa tei vatuvisiria tu pa moena mekana, beto ko ira sa tei vatuvisiria tu pa moena mekana sa ira ba sa tei valavataria tu.

Na vairoqu tana Tamasa

31 Ego ko na sa tanagu sa gita tonai tana dogororia sira doru sakasava sa roiti vanigita na Tamasa aipira. Na Tamasa sa tei roiti vanigita tu, ko i sei mina boka vakilasagita sa vei? 32 Na Tuna tu mekana ba sake aru mulenia goto sa valageria ko sa mate vanigita gita doru, ko ai vei kode minake boka vatamo vanigita mutugu sira doru vaivana jongadi? 33 I sei sa mina pitugita pa moena na Tamasa ko mina boka vakilasagita gita na tinoni ta viledi tana Tamasa? Ura na Tamasa tu mekana sa sa tei vatuvisigita tu pa moena mekana sa gita. 34 I sei sa mina boka jutunigita qai oqoro tavulasa noda sela sa gita minagu? Ura i Jisu Karisito tugu mekana sa sa matenigita, ko sa turu mule, beto ko isa tugu sa sa toqo pa kale matuana na Tamasa, ko isa tugu sa sa korapa vavara tokanigita gita. 35 Bi mija sosoto tu sa kai tinoni babi kai sakasava mina boka pikata palenigita gita pana vairoqu tana Karisito. Tonai tu taqe gosoria na tapata ko taqe takulanga, tonai taqe takomiti ura taqe rangea na Karisito, taqe gosoria na songe, sa keporenigita na poko, taqe gosororia na sakasava vaivamatedi, babi tabe tavamate tu, ba na Tamasa sake beto roroqugita sa gita. 36 Na tapata taqe gosororia aipira sa qai tei tapojadi tu pa Kukuti Tabuna, tonai pira sau,

&lt;&lt;Tamasa, na mua tinoni ao sagei ko sa vei sa ira na goto tinoni qai nyorogua vamategei doru totoso,

qai dogoro veinigei na padamei sa mene takubolo vei gu na sipi,&gt;&gt; sau.*

37 Ba tonai taqe tomeria sira na tapata aipira sa gita taqeke tavakilasa goto sa vavarenegita tu na Karisito isa sa roroqugita. 38 Ara qa vagigila vatalea sa kepore sosoto sa kai sa mina boka pikata palenigita pana vairoqu tana Tamasa. Nake mate babi na toa, nake ira na mateana babi ira na bangara pa vavagalo eqa, nake sakasava pana totoso kopira babi na sakasava vuka risa, nake ira qai isongo gogoto neqi pana kasia gusu api, 39 nake ira pa narena na kasia gusu babi ira pa kauruna na kasia gusu, sa mai boka pikata palenigita gita pana vairoqu tana Tamasa isa sa tabata votu pana ti Jisu Karisito na oda Bangara.

9

Ira na tinoni Jiu qai kilu pale na Karisito

1 Na sosotona sa ma pojai ara kopira ura ara sa qa tei kole kame tavitia tu na Karisito. Qake seseke sara, ko na monanaqu sa tatoni pana Gagala Tabuna ba sa ulenia sa ara qake korapa seseke. 2 Ma pojanigou gu sa na mamata takulanga qa isongia ara na veveidi ira na turaqu sa sa lavata jola beto na vitigi sa kole pa buloqu ara sa sa kepore vinabetona! 3 Qa nyoroguania sa vei ba boka sa ara mekaqu ba taleve pale beto ba tapikata pale pana tana Karisito, vei pana roiti vei isa sa ira na turaqu sosoto pana toa masa na orungu mai boka vasosotoa na Karisito. 4 Ira sa na bubutu Izireli, beto ko na Tamasa sa teku pausu veiniria na tuna, beto ko ira tugu sa sa vabatiniria nona malakapi, beto ko tadira tugu sa na Tamasa sa roitiniria nona vinaego, ko ira tugu sa qai tekua na Vavanau, ko ira tugu sa qai tavagigalainia na vinatarasaena na Tamasa. Beto ko tadira tugu sa na Tamasa sa valameria nona taringunguti, 5 ko ira tugu sa qai podo lame vei pana tutidi ira na kuta tamadi pa moa, beto ko pana bubutu tugu tadira sa podo lame vei na masa na orungu sa na Karisito, isa sa na Tamasa sa bangaraniria doru sakasava, ko mi tavatarasae kamua na kamua. Agua.

6 Ego sa sosoto tu sa ira soku tinoni Izireli sa qaike vasosotoa sa na Karisito, ba inara qai vei ira sa sake ulenia sa na taringunguti tana Tamasa sake gore votu. Na taringunguti tana Tamasa sa tei gore votu tu, ba ura nake ira doru qai podo lame vei na tinoni Izireli sa qai tadoro vei na tinoni Izireli sosoto tana Tamasa. 7 Beto ko nake ira doru tugu qai podo tuti lame vei ti Ebarahami sa na koburu sosoto ti Ebarahami pana moena na Tamasa. Goto pira tu qiu sa na Tamasa pana ti Ebarahami, &lt;&lt;Pana ti Aisake tu mina tavaisongo sa na tutimu ao,&gt;&gt; qiu.* 8 Ko na ginuana isa sa pira gu sa vei, nake ira qai podo pana nyorogua tana tinoni sa na koburu tana Tamasa, goto ira tu qai podo pana taringunguti tana Tamasa sa qai tadoro vei na tutina i Ebarahami. 9 Ura pira tu qiu sa na taringunguti tana Tamasa pana ti Ebarahami, &lt;&lt;Papada totoso vei tugu api na aoro lame ina sa mana mule lame ko totonai sa na maqotamu i Sera mina vaporea kai tumu marene,&gt;&gt; qiu.* 10 Ba nake isa gu mekana sa na vinapapada, goto i Ribeka ba sa bogataniria tugu sira karu koburu pa liguna sa puta tavitia i Aisake isa na tamada gita. 11 Ba tonai tu qai oqoro podo babi tonai tu qai oqoro roitinia kai sakasa jongana babi na ikerena ira karu tamatasi, poni sa vei ko mi vatadogoronia sa na ona vivile sa na vuana gu na ona nyorogua mekana gu, 12 ko na vivile isa sa sake koko lame vei pana dia roiti jongana goto sa koko vei gu pana tana Tamasa mekana isa sa vileria sau sa na Tamasa, poni sa pira sau ti Ribeka, &lt;&lt;Na podo moana tu sa mina nabulunia sisa pa ligu,&gt;&gt;* sau 13 Ko na tei tapojana tu pa Kukuti Tabuna sa pira sau sa na Tamasa,

&lt;&lt;I Jekopi sa qa roroqua,

goto i Isoa sa qake tavaraguania,&gt;&gt;* sau.

14 Ego ko na sa tanagu sa gita sa vei? Na Tamasa sake tuvisi totonai sa vileria gu ira sa nyorogua vileria tanagu? Dai ko dai tugu! 15 Pira tu sau sa na Tamasa pana ti Mosese,

&lt;&lt;Mana roroqu tokania isa qa roroqu tokania,

beto mana roqua isa qa roqua,&gt;&gt; sau.*

16 Ego ko sa kabere gu sa na vivile tana Tamasa sa nake vuana na nyorogua babi na popodeke tana tinoni, goto na vuana gu na vaitokai tana Tamasa pana tadira qai vaivasevi. 17 Ko pira mutu sau sa na Kukuti Tabuna pana ti Pero, &lt;&lt;Na ginuana qa vabangaranigo ara ao sa vei ko ma vatadogoronia na qua neqi tonai mana varoitigo ao qau, beto ko vei ko na isongoqu mi tavavakato doru eqa pa kasia gusu qau,&gt;&gt; sau.* 18 Ko na Tamasa sa roroqu tokania sisa sa nyorogua tokania, goto isa sa nyorogua vaduduvilia sa sa vaduduvili palea.

Na kokora beto na vairoqu tana Tamasa

19 Ko kame agou bi paranga lame vei pira pana taqu, &lt;&lt;Ko vei doru sakasa sa qai taroiti vagore votu pana nyorogua gu tana Tamasa poni sa doru sakasa taqe roitinia gita sa sa tutia gu na nyorogua tana Tamasa sa vei, ko ai sa vei na Tamasa sa tokea tu ropi na tinoni sa sela sa vei? Ura i sei mai tu sa tei raja kokolosia tu sa na nyorogua tana?&gt;&gt; biu sa kame. 20 Qokolo, goto i sei sao qu korapa tokea na totolinia na Tamasa? Ai vei na raro patu mina boka paranga karovia tu na tinoni sa korapa roitinia ko pira minagunia, &lt;&lt;Ai sa vei ko qu roiti veinisiu tu api?&gt;&gt; minagunia tu? 21 Na tinoni gu sa roitinia na raro patu sa sa gigilai sa ai mina varoiti veinia sa na peso roroitini raro. Ko pana kai kipa peso isa mina boka roitiniria karu raro, ko kai raro mina tavaroiti pana roiti poreveveidi goto kai raro mina tavaroiti pana roiti nake poreveveidi.

22 Sosoto na Tamasa sa nyorogua ulenia sa isa sake tavaraguania sa na sela beto sa nyorogua vatadogoronia sa isa koleona ona neqi, ba sa mavo vera vamomosoniria sira qai vakokorai beto ko qai talevenia ko mai gosoria na vinakilasa, 23 ko vei ko mi vatadogoronia sa na ona neqi lavata pana tadira sa roroqu tokaniria beto sa vanaqitiria perangana tu ko mai somana isongia sa na malakapi tana pa noka. 24 Ko gita sira na tinoni sa kuku tekugita isa, ko nake gita Jiu gu mekada ba ira na tinoni karovodi tugu vei, 25 vei sa tei pojai tu na Tamasa pa kukuti ti Hosea, pira sau,

&lt;&lt;Mana gigalaniria na qua tinoni sira nake qua tinoni,

beto ira qake roroquria sa mana gigalaniria na tinoni qa roroquria,&gt;&gt; sau.*

26 Beto pira sau mutu,

&lt;&lt;Pana ia qai tagigala &lt;Agou sa nake qua tinoni&gt; sau,

sa ketakoi tugu sa mai tagigala na tuna na Tamasa toana,&gt;&gt;* sau.

27 Goto na veveidi ira na tinoni Izireli, pira sau si Aisea,

&lt;&lt;Qai mota vei tugu na nagasa pa poanana sira na tinoni Izireli,

ba ira ka vivisa gu sa mai taalo.

28 Ura isa vei sa tei pojai tu sa na Bangara kode minake ruavo vaokoto vatalea sa na ona vinakilasa pana tadira na tinoni pa peso,&gt;&gt; sau.*

29 Ko kai muqisi podeke vei tugu sa tei korotonia tu i Aisea pa moa tu sa,

&lt;&lt;Vei na Bangara vivana jola bike loa pale vanigita kaki tinoni,

poni sa tabe tei tapiara imete beto vei tu ira pa Sodomo beto pa Qomora sa gita,&gt;&gt; sau.*

Ira na tinoni Izireli beto na nongoro jongana

30 Ego ko pira gu sa vei na ginuana sa. Ira tu na tinoni karovodi qaike nyaqoa na tuvisi sa qai tekua sa na tuvisi, ko na tuvisi isa sa qai tekua ira ura qai vasosotoa na roiti sa roitinia na Karisito. 31 Goto ira na tinoni Izireli qai nyaqoa na vavanau mina vatuvisiria sa qai oqoro tu teku vatogai sa na tuvisi isa. 32 Ai sa vei sa ko qaike tekua tu na tuvisi? Ura qaike nyaqoa ira sa na Tamasa mi vatuvisiria pana dia vinasosotona na Karisito, goto qai nyaqoa tu ira sa ai vei ko mai tavatuvisi pana dia roiti jongadi. 33 Ko qai vei gu isa sa tei pojai tu na Kukuti Tabuna sira, tonai pira sau,

&lt;&lt;Vainongoro! Qa vakolea pa Zaione ara sa kai patu vaivavukelena,

isa kai patu vaivatatupe lavata.

Ba na tinoni sa vakolea nona rarange tana sa minake isongo tavakea podeke,&gt;&gt;* sau.

10

1 Ka visa tavitiqu, na qua kuta nyorogua pa buloqu beto na qua vavara lao tana Tamasa sa vei ko bai taalo sira na bubutuqu sosoto qau. 2 Ara qa vagigila vatalea sa ira qai ngangali nyaqo vivitigia sa na Tamasa, ba nake pa gigalai sosotona qai nyaqonia sisa. 3 Ura qaike doro gigalia ira sa na soana vei na Tamasa sa vatuvisiria ira na tinoni beto ko na dia soana tuvisi tu mekadi sa qai nyaqoa ko mai vaturua qarigu, ko qai kilu pale sa na soana vaivatuvisi tana Tamasa. 4 Ba na Karisito tu sa na vinaokotona na Vavanau, ko ira doru qai vasosotoa na Karisito sa mai tavatuvisi pa moena na Tamasa.

Na inaalo tadira doru tinoni

5 Ko i Mosese sa tei kutia tu sa na veveina na soana qai tavatuvisi ira na tinoni qai tutia na Vavanau, pira sau, &lt;&lt;Na tinoni sa tuti vikivokotoria na garunu tana Vavanau sa mina tekuniria na toa sira,&gt;&gt;* sau. 6 Ba na veveina na soana na Tamasa sa vatuvisiria ira qai vasosotoa na Karisito sa pira tu sau, &lt;&lt;Muke paranga vei pira pa bulomu sao, &lt;I sei sa mina sae pa noka?&gt; mukeu,&gt;&gt;* sau. (Na ginuana sa kaki mai sae mai tu ko mai valageria sa na Karisito ko mina ule vanigita na soana tana taalo.) 7 Babi &lt;&lt;Muke paranga vei pira sao, &lt;I sei sa mina gore ketakoi qai kole na gagaladi ira na tinoni matedi?&gt; mukeu,&gt;&gt;* sau. (Na ginuana sa kaki sa mai gore mai tu ko mai toni vasalea sa na Karisito ko mina ule vanigita na soana tana taalo.) 8 Ba pira tu sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Sa koleona gu tamu sa na nongoro,

pa beberumu gu beto pa bulomu gu ao,&gt;&gt; sau.*

Ko na nongoro isa sa na veveina na rarange ko isa tugu sa qe taraenia agei. 9 Ko vei muna ule votunia pa beberumu sa na Bangara si Jisu munagu beto vei muna vasosotoa pa bulomu sa na Tamasa sa vaturu mulea pana mate sisa, poni sa kode muna taalo sao. 10 Na tinoni sa vasosotoa pa bulona sa na Tamasa sa vaturu mulea pana mate si Jisu sa sa tavatuvisi pa moena na Tamasa sisa, beto ko na tinoni sa ule votunia sa na Bangara si Jisu sau sa sa taalo. 11 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Isa sa vasosotoa isa sa minake tavakea,&gt;&gt;* sau. 12 Ira na Jiu beto na tinoni karovodi sa kepore sa kame bi goto pa moena na Tamasa, ura kai muqisi Bangara gu sa na Bangara tadira doru, ko isa sa vaniria na mana lavata sira qai kiu alili lao pana tana. 13 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Ira doru mai kiu alili lao pa nisongona na Bangara sa mai taalo,&gt;&gt;* sau.

14 Ego ko na veveidi ira na Jiu sa ira kaki bai paranga, &lt;&lt;Ai mai vei mai boka kiu alili lao pana tana isa qai oqoro vasosotoa sira? Beto ai mai vei mai boka vasosotoa sisa qai oqoro nongoronia? Beto ai mai vei mai boka nongoronia sisa vei minake tatarae sisa? 15 Beto ko ai mai vei mai boka tarae sira vei na Tamasa minake garunu laoniria sira mai tarae? Ura sa tei pojaiona tu na Kukuti Tabuna sa pira sau, &lt;Sa vavagua jola sa na lamedi ira qai pogosia na nongoro jongana!&gt;* sau,&gt;&gt; barigu sira kaki. 16 E sa sosoto tugu sisa, ba nake ira doru sa qai vasosotoa sa na nongoro jongana. I Aisea na tinoni kokorotai ba sa tei pojaiona tu, pira sau, &lt;&lt;Bangara, sa doro vei kepore sa kame bi vasosotoa na vavakato tamigei,&gt;&gt;* sau. 17 Ko na vinasosoto sa sa pidoko votu lame tonai sa tanongoro sa na vavakato, beto ko na nongoro api sa lame tonai sa tatarae sa na vavakatona na Karisito.

18 Ego ba ara qa nanasa, ai vei qai oqoro isongo nongoro sosoto sira? Dai, qai tei nongoriadia tu, vei tugu sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;&lt;Doru eqa pa peso sa votu lao kamu sa na ovoveledi

beto pa ia bebetodi pana kasia gusu sa lao kamu sa na dia nongoro,&gt;&gt;* sau.

19 Ego ba ara qa nanasa, ai vei ira na tinoni Izireli qaike vakabere vatalea sa na nongoro isa? Dai, qai daidia gu vasosotoa sa, ko i Mosese tugu sa na tinoni momoe pira sauniria,

&lt;&lt;Ara mana vakonogou sagou pana tadira nake puku tinoni,

ko na gabaladi ira na tinoni karovodi mana vatagigirinigou sagou,&gt;&gt;* sau.

20 Beto ko i Aisea ba sa paranga varene vei pira,

&lt;&lt;Ira tu qaike nyaqosiu sa qai batisiu sara,

qa bola votu tadira qaike nanasanisiu sara,&gt;&gt;* sau.

21 Goto na veveidi ira na tinoni Izireli sa pira tu sau si Aisea, &lt;&lt;Na rane doruna sa qa kole kaqama laoniria na limaqu tadira na tinoni qai tabu vainongoro beto qai duduvili sara,&gt;&gt;* sau.

11

I Tamasa sake kilu paleniria sira na tinoni Izireli

1 Ego ko ara qa nanasa, ko ai vei sa kilu paleniria na Tamasa sira na ona tinoni mekana? Dai ko dai tugu! Ura ara gu ko ba kai tinoni Izireli tugu, na gore lagere veiqu pana ti Ebarahami, ko na bubutu Benijimani sara, ba na Tamasa sake kilu palenisiu tu. 2 Na Tamasa sake kilu paleniria sira na ona tinoni sa tei gigilariaona tu perangana tu. Ai vei quke gigilai tu agou sa isa sa pojai na Kukuti Tabuna na veveina i Elaija? Tonai sa ququmi lao pana tana Tamasa sisa, sa pira sau, 3 &lt;&lt;Bangara, ira na tinoni kokorotai tamu sa qai tei vamate beto pudala paleria tu, beto ira na mua idi tabuna vavakukuvudi sa qai tei jegara papaleria tu. Ara gu mekaqu sa qa kole jola, ko kopira qai korapa nyaqosiu ko mai vamatesiu mule qarigu,&gt;&gt; sau.* 4 Ba na sa sau sa na ovovelena na Tamasa totonai? Pira sau sisa, &lt;&lt;Dai, nake ao gu mekamu. Koledia mule sira ka vitu tina tinoni ara qa tei vile kaleniria tu, ira qaike opo kokopo gore pa tutungudi ko bai vatarasaea sa na bekuna i Baala,&gt;&gt; sau.* 5 Ko sa vei tugu pana totoso totonai sa kopira ba koleona tugu sa kai minete kole jolana isa na Tamasa sa tei vileria tu ko qai vasosoto, ura isa sa roroquria sira. 6 Ko na vivile api isa sa roitinia na Tamasa sa sa koko vei pa ona vairoqu vaialona gu, nake pana kaki roiti jongadi qai roitiniria ira na tinoni. Ura vei na vivile tana Tamasa sa bi lame vei pana roiti tadira na tinoni, poni sa na vairoqu vaialona sa tonai mineke vei na vairoqu vaialona sa vei.

7 Ego ko na sa tanagu sa vei pira? Isa na soana mai tavatuvisi pa moena na Tamasa qai kole nyaqoa sa ira na tinoni Izireli sa qaike batia, ba ira kaki tinoni gu sa vileria na Tamasa sa qai batia. Goto ira doru sa qai tavakiqili, 8 isa tugu vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;&lt;I Tamasa sa vagoreniria na gagala rura lavata sira,

na matadi qaike boka babata beto na talingidi qaike boka nonongoro,

tinganai sa kamua tugu pana rane api,&gt;&gt; sau.*

9 Beto i Devita ba pira sa paranga vei,

&lt;&lt;Na dia ivata tetekuna jongadi mi vei tu na sipata beto na vaqara

beto na patu vaitatupe ko mai gona tavakilasaniria!

10 Mai tavarodomogadia tu sa na matadi ko maike babata,

beto na pokotodi sa mi takokopo vei tu na tinoni sa pogoso mamata doru totoso,&gt;&gt;* sau.

Ira na Tinoni Karovodi qai Taalo

11 Ego ko qa nanasa sara, ai vei tonai qai tatupe sira na tinoni Jiu poni sa ai vei qai gona vukeleniria sosoto ko qaike boka turu mule ligu? Dai ko dai tugu! Ba tonai qai maja paranga sira ko qaike vasosoto poni sa na inaalo sa sa lame tadira na tinoni karovodi, ko vei ko mi vakonoria sira na Jiu ko mai nyaqoa ko mai vasosotoa sa na Karisito. 12 Ko vei na maja paranga tadira na Jiu sa vaisisongia sa na kasia gusu beto na vukele tadira sa vaisongoniria na mana lavatana sira na tinoni karovodi, poni sa ai mina koi vei lavatana sa na mana mina lame tonai na vinaanye vaokotodi ira na Jiu sa mai vasosotoa sa na Karisito.

13 Ego kopira tamugou na karovomiu sa ma paranga. Ara tugu kisa na tinoni tagarunuqu qa tagarunu lao tadira na tinoni karovodi ko na roiti ninabulu sa udukunisiu na Tamasa api sa qa roqu vaporeveveina jolaia ara, 14 ko vei ko ba boka vakonoria sira na turaqu sosoto ko ba boka aloria sira kaki qau. 15 Ura tonai qai kilu palea ira sa na Karisito sa ira na goto tinoni mutu pa kasia gusu sa qai tavabaere lame tana Tamasa. Ko sa vei sa ai mina koi vei vavagua sa tonai mai mule lame ira? Kode mina vei puputa na tinoni sa mate sa sa toa ligu! 16 Beto ko vei na kipana sa tavaivana lao tana Tamasa vei na vua moena sa na madina, poni sa na batu bereti doruna ba na madina tugu. Beto ko vei ira na dia tite pa moa sa na madidi, poni sa ira na tudia ba na madidi tugu, ura vei na bagerena na gou sa bi madi, poni sa na kakaena na gou ba qai madi tugu.

17 Ego ko kaki kaena na gou olive taumana sa qai tei takaele pale tu ko na kaedi na gou olive piruna sa sa tasuni vatogasa lao ketakoi. Ko agou tinoni karovomiu sa qu vei puputa na kaedi na gou olive piruna isa ko qu somana tavagagani vatale pana tetekuna jongana sa koko sale vei pana bagerena na gou olive taumana. 18 Ko ao muke doro valavata mulenigo mekamu pa moedi na kae olive qai tei takaele pale tu. Ba vei muna rorove vei qu nyorogua valavata mulenigo mekamu poni sa mu roroqua sapi: nake ao na kaena sa qu pogosia sa na bagerena, goto na bagerena tu sa sa pogosigo sao na kaena.

19 Ba bu paranga sao, &lt;&lt;E, ba ira na kaena sosoto sa qai tei takaele pale tu ko ara tu sa kopira qa tasuni vatogasa lao,&gt;&gt; bugu. 20 E, sosoto tugu sisa. Ba na vuana qaike vasosotoa na Karisito sa beto qai takaele pale sira, goto ao sa qu vasosotoa gu na Karisito sa vei sa qu korapa turu vamauru. Ko sa vei sa muke doro vaululugo mekamu, goto mi kolego tu na pangaga. 21 Na Tamasa ira tu na Jiu qai vei na kaena sosoto na gou olive ba sake roqu tutumaniria goto sa kaele paleria tu, ko ao ba minake roroqu tutumanigo goto kode mina kaele palenigo tugu vei munake vasosoto sao. 22 Mu vainongoronia tu na vairoqu jongana beto na vaivakilasa neqina tana Tamasa ko! Ira qaike vasosotoa sa qai tekua na vinakilasa neqina, goto ao sa qu isongia nona vairoqu jongana vei munake beto totoravusia ao sa nona vairoqu jongana isa. Goto vei munake totoravusia ao sa nona vairoqu jongana isa poni sa ao ba muna takaele pale tugu sao. 23 Goto vei mai beto vasekea ko mai vasosotoa ira sa na Karisito, poni sa ira ba kode mai tavasuni ligu lao mule pana kuta gogouna na olive sira. Ura na Tamasa mina boka vatogasa ligu laoria mule ketakoi qai kole perangana sira. 24 Ura ao sa perangana sa qu vei na kae gou olive piruna na takaele kolena, ko nake tutina na toa umuma sa qu tasuni vatogasa lao pana kai gou olive taumana sao. Ko na munyalana jola gu sa na Tamasa mina suni vatogasa mule laoria sira na kaedi sosotona na gou olive taumana pana dia gou olive sosotona.

Ira na tinoni Izireli mai gabala

25 Ka visa tavitiqu tinoni karovomiu, ara qa nyorogua vivitiginia ko mu vakabere vatalea agou sa na vaivagigalai api isa perangana sa golomia na Tamasa, ko vei ko muke roroqua sa qu tavagigala pana miu roroqu mekamiu. Ira na tinoni Izireli sa qai vapatua na bulodi ba maike vei lalaodia sira, goto mai vapatua na bulodi tinganai mina kamua gu sa tonai na anye okotodi ira na tinoni karovodi mai tome lame. 26 Ego beto totonai sa ira doru tinoni Izireli sa mai taalo. Pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Pa Zaione mina koko lame vei sa na inaalo,

isa mina vagabala vapele paleria na uana sa vavakeporea na Tamasa i Jekopi.

27 Ko api sa na qua vinaego mana roitinia pana tadira:

ara mana vulasaria na dia sela,&gt;&gt; sau.*

28 Pana kalena qai kilu pale ira sa na nongoro jongana sa qai vei na kana tana Tamasa sira poni sa qu tatoka sagou, goto pana kalena ira sa na tinoni taviledi tana Tamasa sa na Tamasa sa korapa roroquriaona sira ura na ona taringunguti sa tei koleona tu tadira na tamadi pa moa tu. 29 Ura na Tamasa sake boka beia na roquna na veveina na ona vaivana beto na ona vivile. 30 Agou na tinoni karovomiu sa perangana ba quke vatabea sa na Tamasa, ba kopira qu tei isongia tu sa na roroqu vaitokai tana ura ira na tinoni Izireli qaike vatabea sisa. 31 Ko kopira sa ira mutu sa qaike vatabea sa na Tamasa, ko isa tugu sa roroqu toka veinigou agou sa ira ba mina roroqu toka veiniria tugu sira. 32 Ura na Tamasa sa tei loa laoniria tu pana dia toa nake vatabe sira doru, ko vei ko mi vadogoroniria nona roroqu vaitokai sira doru sau.

I Tamasa mi tavatarasae

33 Sa vaivagabara jola ai koi vei korina beto na lavatana sa na tavagigala beto na gigalai tana Tamasa!

I sei mina boka kori votuniria sira nona vivile,

beto i sei mina boka vakabereria sira nona soana!*

34 I sei mai tu sa tei gigilaiona tu sa na roquna na Bangara?

Babi i sei mai tu sa tei tinoni totoli vania tu sisa?*

35 I sei sa tei iania mai tu kaki sakasava perangana sa na Tamasa,

ko na Tamasa bi bei vania sisa?*

36 Bi mija tu sa kai tinoni bi tei iai mai tu babi tei tolinia mai tu sa na Tamasa, ura tana gu qai koko vei ko isa gu sa vapodakaria beto ko isa gu sa korapa gaitiria sa doru sakasava. Ko tana gu mi lao sa na vinatarasae kamua na kamua. Agua.

12

Mu toania na toa koregana

1 Ego na Tamasa sa tei vadogoronigita tu sa nona vairoqu lavatana jola ko ara qa tepa vivitigigou sagou, ka visa tavitiqu, ko mu vania na Tamasa na miu toa vei kai vavakukuvu toana sa lioso beto sa vaqerai na Tamasa. Isa gu sa na vinatarasae tuvisina sosotona muna boka valaoa agou. 2 Muke vamalumia na uana tana kasia gusu api ko mi kole kuta uanania na miu toa, goto mu vamalumuria tu na miu roroqu ko mai kole tabei vakorega ko mu boka gigilai agou sa na nyorogua tana Tamasa, isa nona nyorogua sa jongana, sa vaivaqera beto sa tuvisi.

3 Na Tamasa sa tei vanisiu tu nona vaivana vairoqu sara ko sa vei sa qa korapa parangagou sagou doru okokoto tinoni: muke roroqu mule vasaego vivitigi jolania isa sa pada bu rove veinigo mekamu. Goto mu doro mulenigo mekamu pana soana tavagigala tu, ko agou doru mu okoto doria sa na miu boboka na padana na rarange sa okoto vanigou na Tamasa. 4 Gita ko pana kai tinida na soku sa na kokobu tinida, ba na okokoto kokobu tinida pira sa nake kai muqisina sa na dia roiti. 5 Ko pana soana vei tugu isa sa gita sa na soku ba taqe tavakai tini gu pana oda kole kame tana Karisito, ko taqe vaiisongai lao lame sa gita doru. 6 Ego ko taqe tei isongoria tu gita sira na okokoto boboka sa vanigita na Tamasa ko ta varoitiria. Vei na boboka pana ule votuna na nongoro tana Tamasa sa bu isongia, poni sa mu roitinia padana tugu na mua rarange. 7 Vei na boboka pana roiti ninabulu sa bu isongia, poni sa mu nabulu. Vei na boboka pana vaivagigalainia nona sosoto sa bu isongia, poni sa mu vaivagigalai. 8 Vei na boboka paranga vaneqina na rarange tana goto tinoni sa bu isongia, poni sa mu vaivaneqi. Na tinoni sa boka vaiianiria nona isisongo sa mi vaiia pana bulo jongana. Na tinoni totoli sa mi roiti ngangalinia nona roiti. Na tinoni sa roroqu tokaniria ira na tinoni vaivasevidi sa mi roitinia pa qeqera sosotona.

Kaki vavanau pana toa tutina na Karisito

9 Na miu vairoqu mi koko pana bulomiu sosoto. Mu kilu pale sa na ikerena, goto mu aru tamania tu sisa sa jongana. 10 Mu mekarai vairoqu lao lame vei ira na tamatasi pana kai tatamana. Mu ngangali valavataria jolanigou mekamiu sira na goto tinoni. 11 Muke udapelu, goto mu ngangalinia tu sa na toa ninabulu. Mu sutungu vavuvurungia sa na miu toa gagala. Mu nabulunia sa na Bangara. 12 Tonai qu korapa vera gele vatalenia sisa mina roiti vanigou na Bangara sa mu suvere qeqera. Tonai mu gosoria na tapata poni mu sa vangajua. Mu totokai na vavara. 13 Ira na tinoni tana Tamasa qai vaivasevi sa mu iaria, beto mu revanga vaniria na miu ruma sira na tinoni kamudi. 14 Mu mananiria sira qai ngangulugou; e, mu mananiria tu, muke leleveniria 15 Mu somana qeqera tavitiria sira qai qeqera, mu somana lukana tavitiria sira qai lukana takulanga. 16 Mu mekarai suvere vaikamu. Muke roveria na sakasava kode muna vavalavata mulenigou mekamiu, goto mu somana suvere tavitiria tu ira na tinoni qaike tadogoro vaporeveveidi. Muke vavatinoni gigigalaigou mekamiu. 17 Muke beini ikerena sa na ikerena. Mu roitinia sa isa sa jongana pana dodoro tadira doru tinoni. 18 Ira na roiti muna boka roitiniria mekamiu sa mu roitiniria tugu, ko mu suvere bubule tavitiria ira doru tinoni.

19 Ka visa qua baere jojonga, muke vaibeimiu mekamiu tonai mai roiti lamenia nikerena tamugou, goto mu loa vania tu na lolomo sa na Tamasa ko isa tu mina aru veiniria. Ura pira tu sau sa na Tamasa pana Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Ara tu sa mana roiti vaibei, beto ara tu mana vakilasaria sira qai roiti lamenia nikerena tamugou,&gt;&gt; sau sa na Bangara.* 20 Goto ao sa mu roitinia gu sisa vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Vei bi burana sa na mua kana, poni sa mu vatetekua. Vei bi kidepe sisa, poni sa mu vabukua. Ura vei muna roiti vajongana vei pira ao, poni sa kode kea vivikerenia sa na mua kana,&gt;&gt; sau. 21 Muke vamalumia nikerena qai roiti lamenia ira pana tamu ko mi vakilasigo, goto ao tu mu vakilasania na mua roiti jongana sa na roiti ikerena.

13

Vataberia ira na tinoni mamata pa qavuna

1 Agou doru mu vataberia sira qai isongia na neqi tana qavuna. Ura ira na qavuna sa qaike kole goboro goto na Tamasa tu sa vaniria na neqi, beto ko ira doru neqi mamata qai korapa kole sa na tei taviledi tu pana tana Tamasa. 2 Ko sa vei sa na tinoni sa raja kokolosia sa na qavuna sa sa raja kokolosia tugu na tinoni isa sa na vinaturu tana Tamasa, beto ko ira na tinoni qai roiti vei inara sa qai nyaqo tariniria mekadi na vinakilasa tana qavuna. 3 Ira na tinoni mamata sa qaike tavaturu ko na vamatagutudi ira qai roitinia na roiti tuvisidi, goto qai tavaturu sira ko na vamatagutudi ira tu qai roitiniria na roiti ikeredi. Ko vei munake nyorogua matagutunia sa na tinoni mamata sa isongia na neqi tana qavuna poni sa mu roitinia gu isa vei sa tuvisi, beto sa isa mina doro valavatigo sao. 4 Ura isa ba kai nabulu tugu tana Tamasa ko sa roitinia sisa vei mina tokanigou agou doru. Ba vei muna roitinia na ikerena sao poni sa sa pada tugu ko mu matagutumua tu, ura nake goborona sa na neqi vaivakilasa sa isongia isa. Ura isa ba na nabulu tugu tana Tamasa ko na roiti tugu tana Tamasa sa roitinia tonai sa vakilasaria sira qai roitinia na roiti ikerena. 5 Ko sa tuvisina gu sa mu vatabea sa na qavuna, nake vei ko kita mi vakilasigo gu goto na monanamu ba sa pojanigo tugu na tuvisi. 6 Ko sa vei sa mu tabara vaokotoria sira na miu takisi, ura ira tugu na nabulu tana Tamasa sa qai korapa junonia na roiti teku takisi api. 7 Mu tabara lao sa ketakoi qu oqoro tabara lao: vei bi na takisi sa bu oqoro vaia poni sa mu vaia tugu sa na takisi isa, vei bi na takisidi na miu isisongo sa bu oqoro vaia poni sa mu vaia tugu sisa. Ira na padadi mai tapangaga ba qu oqoro pangaganiria poni sa mu pangaganiria, beto ira na padadi mai tavalavata ba qu oqoro valavataria poni sa mu valavataria sira.

Na toa vairoqu

8 Muke vakole jolaria sira na miu sasare sa pada bu tei vamateria tu perangana, goto isa tu mu vakole jolai sa na miu mekarai vairoqu. Ura na tinoni sa roroqua na goto tinoni sa sa tei vagore votua tu isa sa na Vavanau tana Tamasa. 9 Ura na garunu aipira, &lt;&lt;Muke babarata, muke vaivamate tinoni, muke iko, muke doro nyoroguania na ona na goto tinoni,&gt;&gt;* beto bi koleona mule kaki garunu, sa qai taaru vaikamu pana kai garunu gu api, &lt;&lt;Mu roroqua na goto tavitimu vei puputa qu roroqu veinigo mekamu.&gt;&gt;* 10 Tonai qu roroqua na goto tavitimu poni sa quke roitinia kai sakasava ikerena pana tana. Ko na vaokotona na Vavanau sa na vairoqu gu.

Na rane lame tana Karisito

11 Ego ko mu toa vei isa qa tei pojanigou tu sagou ura qu gigilaimiu sa na totoso taqe korapa toaia kopira. Na aoa sa tei kamu tu ko agou mu dorava pana miu puta, ura na totoso mina alogita na Tamasa sa kopira sa tata jolania totonai taqe koni podalai vasosoto. 12 Na bongi sa tei nonoro jola riuona tu, beto na vovola rane sa tei sae tu. Ko aria ko ta ulu paleria sira na roiti tana rodomo, ko ta vasaeria na sakasava vaipera tana kabere. 13 Ta rerege pana uana tuvisina vei na tinoni sa rerege pana rane kabere: take vaiminetainia na toa bubuku sa votua nikerena babi na toa bubuku goboro, take toania na toa vaivori lao lame goboro babi na toa manugu, take vaikokora na vaipera babi na vaikono lao lame. 14 Goto mu popokonia tu agou sa na Bangara i Jisu Karisito, beto muke vania na lolomo pana miu roroqu sa na nyorogua ikerena tana tinimiu ko mi taroiti votu pana miu toa.

14

Muke pitua na tavitimu

1 Na tavitimu sa munyala pana ona rarange ko sake boka roitiniria kaki sakasava qaike vajonganai ira kaki tinoni sa mu vakamu vatalea tu sagou qu neqi pana miu rarange. Ba tonai muna vakamua poni sa muke gesoa sa na veveina na ona vinasosoto isa. 2 Pana tana kai tinoni sa vasosotoa sa sa jongana gu sa mina tekua doru gogoto gagani sau, ba na tinoni sa munyala pana ona vinasosoto sa na gagani taumadi gu sa tekuria. 3 Na tinoni sake kiluniria doru gagani sa mike doro vakepore veveinaia sa na tinoni sake boka tekuria doru gagani. Beto ko na tinoni sa teku gagani taumadi gu ba mike pitua tugu sa na tinoni sake kiluniria doru gagani, ura na Tamasa mekana tu sa tei vajonganai tu sa na tinoni isa. 4 I sei sao ko nake mua laona ba qu pitua tu nona nabulu na goto tinoni? Pana dodoro tu tana nona bangara mekana sa mina tadoro vei sa turu vamauru babi sa vukele sa na nabulu isa. Ko kode mina turu vamauru gu sisa, ura na Bangara kode mina vaturu mauria sisa.

5 Kai tinoni sa doro veinia kai rane sa poreveveina jolaniria ira na goto rane, goto kai goto tinoni sa doro veiniria doru rane qai poreveveidi beto pana vinatarasaena na Tamasa. Ego pana ginugua api sa ira doru mai vilea sa isa sa tuvisi pana dia roroqu ko mai vasosoto vatalea. 6 Na tinoni sa sa doro vaporeveveina jolai sa kai rane sa sa roroqu vei isa pana valavatana na Bangara sisa. Beto na tinoni sake kiluniria doru gagani sa sa roiti vei pana valavatana na Bangara sisa, ura sa paranga jongana laonia tugu tana Tamasa sa na tetekuna. Beto ko na tinoni sake tekuria kaki goto gagani sa sa roiti vei pana valavatana tugu na Bangara sisa ko sa paranga jongana laonia tugu tana Tamasa sisa vei sa tekua. 7 Nake vei ko na vaqera mulenigita gu mekada sa taqe toa sa gita, beto ko nake vei ko na vaqera mulenigita gu mekada sa taqe mate sa gita. 8 Ura tonai taqe toa poni sa na Bangara tu sa taqe toa vania, beto tonai taqe mate poni sa na Bangara tu taqe mate vania. Ko vei tabe toa ba tabe mate poni sa ba na ona tugu na Bangara sa gita. 9 Ko sa vei tugu api sa na Karisito sa mate beto sa toa mule, ko isa sa bangara betoniria sira na tinoni toadi beto vei tugu na tinoni matedi.

10 Ko ao kai pukuna ai sa vei qu pitua tu na tavitimu? Beto ao kai goto pukuna ai sa vei sa qu doro vakepore veveinaia tu na tavitimu? Ura gita doru sa kode tana turu beto pa moena na totoqona vaituti tana Tamasa, ko isa tu sa mina pitua sisa taqe roitinia. 11 Ko taqe gigilaioda gita sa vei isa ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Ara na Tamasa toaqu sapi, sau sa na Bangara,

ko pa moequ ara mai todongo sira doru tinoni,

beto ira doru mai ule votunia sa ara sa na Tamasa,&gt;&gt; sau.*

12 Ko totonai sa tana okoto oe laonia na Tamasa sira na okokoto oda roiti, ko isa mina roitinia na vivile vaipitu.

Muke toni vaselai na tavitimu

13 Ego ko na Tamasa tu sa mina pitugita sa gita doru, ko sa vei sa gita take vaipitu lao lame. Goto mu doro viloto vatalea tu ko muke langono patu vaivavukule beto na patu vaivatatupe pa moena na tasimu. 14 Ara qa gigilai beto qa vasosoto vatalea pana qua kole kame tavitia na Bangara i Jisu, sa na gagani mekana sa sake tabunana tagani. Ba vei kai tinoni bi rove veinia sa tabunana sa kai gagani, poni sa sa tabunana tugu tana sisa. 15 Vei bi pana ginugua gagani gu bi tavamamata pana ona roroqu sa na tavitimu, poni sa quke korapa toania na vairoqu sao. Muke vamalumia na mua gagani ko mi aru ngangulia sa na rarange tana tinoni sa matenia na Karisito. 16 Ko muke vamalumia sa na miu roiti jongana ko mi tapoja vivikere. 17 Ura na binangara tana Tamasa sa nake veveina na gagani babi na buku, goto na veveina tu na toa tuvisina, na toa vabubuleai lao tadira goto tinoni, beto na toa qeqera sa koko lame vei tana Gagala Tabuna. 18 Ko na tinoni sa nabulunia na Karisito pana toa vei pira sa sa vaqerai na Tamasa beto sa tavajongana tugu vei pana dodoro tadira na tinoni.

19 Ego ko ira tu na sakasava qai valamea na susuvere vabubuleai beto ko ira na sakasava qai ovulia na goto tinoni sa taqe nyaqo vivitigiria gita. 20 Ko muke aru vikeria pana ginugua gagani gu sa na roiti sa roitinia na Tamasa pana toa tana tinoni sa vasosoto. Doru gagani sa na liosodi ko mai boka tateku, ba sa sela tugu sisa pana tana tinoni tonai sa tekua kai gagani, poni sa vatatupenia ko sa vavukelia sa na dia rarange sira kaki goto tinoni ura qai rove veinia sa sela sa na tekuna na gagani isa. 21 Sa vavagua jola sa muke tekua sa na masa babi na buku vaini, babi kaki sakasava mule mai boka vatatupenia ko na vavukelia sa na rarange tana tavitimu ura isa sa rove veinia sa sela sa na tekuna na gagani isa. 22 Ao na mua vinasosoto pana tekuna doru gagani sa mu kopunia pa vaikorapaimiu ao gu beto na Tamasa gu. Sa tamana sa na tinoni sake pitu mulenia mekana pana bulona tonai sa roitinia sa isa vei sa tuvisi pana ona roroqu. 23 Ba na tinoni sa ruarabeke sa tonai sa teteku poni sa na tinoni tapituna sisa, ura sake koko vei pana ona rarange sa na roiti sa roitinia. Ko na roiti sa taroiti ba nake koko veina pana rarange sa na sela tugu sisa.

15

Vaqeraria na goto tinoni, nake mekamiu

1 Ego ko gita taqe boboka sa ta pogoso tokaniria na pogoso mamata sira qai munyala beto ko take vaqera mulenigita gu mekada. 2 Gita ta okoto vaqerai na goto tavitida pana sakasava isa vei mina tokania beto mina ovulia isa. 3 Ura na Karisito ba sake vaqera mulenia mekana, goto na veveina isa na Karisito totonai sa paranga lao tana Tamasa sa pira tu sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na paranga ikikeredi qai gonanigo ao Tamasa, sa qa varaja betoria ara,&gt;&gt; sau.* 4 Ko ira doru sakasava qai takuti pana Kukuti Tabuna sa qai takuti ko na vagigalaida gita, ko pana korapana na turu vangaju beto na manoto taqe tekua pana Kukuti Tabuna sa taqe vera gele vatalenia gita sisa sa taringungutinia mina roiti vanigita na Tamasa.

5 Na qua tepa sa na Tamasa isa na kutana na turu vangaju beto na manoto sa mi vanigou na boboka ko mu mekarai kame pana miu vairoqu pana suvere vei sa suvere vei i Jisu Karisito, 6 ko pana kai rorove beto pana kai ovovele mu vatarasaea agou sa na Tamasa, isa na Tamana na oda Bangara i Jisu Karisito.

Na Nongoro Jongana tadira na Jiu beto na Tinoni Karovodi

7 Ego ko agou doru sa mu mekarai vaivatoga lao lame pana miu toa ko na Tamasa mi tavatarasae, kai muqisi vei na Karisito ba sa vatogagou tugu sagou. 8 Ara qa paranga vei pira ko kita mu mumania agou sa na Karisito sa lame nabuluniria sira na tinoni Jiu ko sa vatadogoronia sa na sosoto tana Tamasa, ko sa vagore votua isa sa na taringunguti sa valamea na Tamasa tadira na kuta tamada pa moa. 9 Ko ira na tinoni karovodi ba mai boka vatarasaea na Tamasa ura isa sa roroqu tokaniria sira. Ko na tei tapojana tu pa Kukuti Tabuna sa sa vei api, isa pira sau,

&lt;&lt;Ko ara mana vatarasaego sao pana vaikorapaidi ira na tinoni karovodi,

beto mana kera lao pana tamu sara,&gt;&gt; sau.*

10 Beto pira mule sa poja vei sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Agou na tinoni karovomiu sa mu somana qeqera tavitiria sira na tinoni taviledi tana Tamasa!&gt;&gt; sau.*

11 Ko pira mule sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Vatarasaea na Bangara, agou doru tinoni karovomiu,

beto mu vatarasaea isa agou doru tinoni!&gt;&gt; sau.*

12 Beto ko i Aisea ba pira mule sau,

&lt;&lt;Kame pa tutina i Jese sa mina lame

ko isa mina turu bangaraniria sira na tinoni karovodi,

ko pana tana mai vakolea na dia rarange sira na tinoni karovodi,&gt;&gt;* sau.

13 Na Tamasa isa sa vagelenigita vuka risa mi vapugelenigou na qeqera beto na bule ura qu rangea isa, ko na neqi tana Gagala Tabuna mi vapugele nyonyoanigou na rarange gelena sisa mina vanigou na Tamasa.

Na ginuana sa paranga vaneqi i Paula

14 Ka visa tavitiqu, ara mekaqu qa gigila vatalegou sa agou sa pugelegou na roiti jongadi, ura qu gigalai vatale beto qu boka vaivavanau lao lame. 15 Ba pana leta api ara qa nyorogua paranga vaneneqinigou sa kaki ginugua ko agou muke mumaniria sira, ura ara sa na Tamasa tu sa vanisiu nona roroqu vaialona sara 16 ko qa nabulunia ara si Jisu Karisito pana tadira na tinoni karovodi. Qa roiti vei na iama sara ko qa vaivagigalainia na nongoro jongana tana Tamasa, ko ira na tinoni karovodi mai vasosoto sa mai vei na vaivana sa vaqerai na Tamasa beto sa vamadia na Gagala Tabuna.

17 Ego ko pana qua kole kame ti Jisu Karisito sa ara qa boka vaqataniria sira na qua roiti qa nabulunia na Tamasa. 18 Ara maneke pojaria mule sira goto sakasava, goto ira gu sa vanisiu na boboka na Karisito ko qa roitiniria ko ira na tinoni karovodi mai vasosotoa na nongoro jongana. Na Karisito sa roitiniria pana taqu sa aipira pana qua paranga na roiti, 19 pana neqidi na vinagigila beto na roiti vaivagabaradi. Ko qa boka roitiniria ara sa aipira pana neqi tana Gagala. Ko na vuana sa podalai pa Jerusalema ko mi livutu kamua pa ia pa Ilurikoni sa qa tei vaokotia tu ara sa na vavakatona na nongoro jongana tana Karisito. 20 Ko ara sa na qua kuta ngangali sa vei ko ma vavakatonia na nongoro jongana pana eqa tu sa oqoro isongo tanongoro na isongona na Karisito qau. Ura vei mana roiti pana eqa sa tei tanongoro tu poni sa kode mana vei gu na tinoni roiti ruma sa vaturua na ruma pana ona kokovana tu na goto tinoni tu. 21 Goto ara qa roitinia tu sisa vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;&lt;Ira qai oqoro taule vanania isa sa mai babata,

beto ira qai oqoro nongoronia sa mai gigilai,&gt;&gt; sau.*

Na ngunguti ti Paula ko mina kamu pa Romu

22 Ego ko pana ginuana qa vavakatonia na nongoro jongana api sa ara qa kole tasusuqutu kubo totoso ko qake boka lame tamugou sara. 23 Ba kopira kepore mule sa kaki ia pana eqa pira qai oqoro nongoronia na Karisito, beto na qua nyorogua ko ba lame ovikigou sa sa tei kolena tu soku aoro, 24 ko kopira qa rovea sa kode mana boka noso ko mana ovikigou sagou tonai mana rererege lao pa eqa pa Sipeni. Ko qa rovea sa pana qua rerege jola vei ketakoi sa mana dogorogou sagou, ko agou ba pana liguna mana suvere qeqera tavitigou iapeki totoso gu poni muna boka vatana tokanisiu pana qua rererege. 25 Ba kopira sa ma pogoso gore vaniria mai na vaivana poata ira na tinoni tana Tamasa pa Jerusalema qau. 26 Ura ira na ekelesia pa Masidonia beto pa pikata gugusu pa Akaia sa pana dia qeqera qai vaikamuniria sira na vaivana pira ko mai tokaniria sira na tinoni golabadi qai suvere tavitiria ira na tinoni tana Tamasa pa Jerusalema qarigu. 27 Ko pana dia qeqera beto ko pana dia rorove sa sa pada tugu ko bai roiti vei qarigu poni sa qai roiti vei pira. Ura ira na tinoni karovodi sa qai somana tatoka pana dia toa gagala tonai qai nongoria na nongoro jongana pana tadira, ko sa pada tugu sa ira na tinoni karovodi mule mai tokaniria pana kalena na dia isisongo sira na tinoni Jiu qai vasosoto pa Jerusalema. 28 Ego ko tonai mana vaokotia mai tu ara sa na roiti api ko mana tei vakarovo vatale laoa tu ara tadira pa Jerusalema sa doru poata qai vaikamuniria aipira, poni sa beto mana soni jola vei tamugou ko mana lao pa Sipeni. 29 Ko qa gigila vatalea sa tonai mana lame tamugou sa kode na mana lavata tana Karisito sa mana pogoso lamenia ara.

30 Ego taqe tei kole kame tavitia tu na oda Bangara i Jisu Karisito sa gita beto na Gagala sa tei vanigita tu na vairoqu ko taqe boka mekarai vairoqu. Ko sa vei sa, ka visa tavitiqu, qa tepa vivitigigou ara sagou ko mu somana tavitisiu pana vavara vaneqi lao tana Tamasa, 31 ko ma tavalegasaniria ara sira na tinoni qaike vasosoto pa Jiudia beto ko ira na tinoni tana Tamasa pa Jerusalema ba mai qerania sa na roiti ninabulu mana roitinia. 32 Mu vavaraniria sa aipira, ko vei pana nyorogua tana Tamasa poni sa tonai mana lame kamugou sagou sa mana minere mai ko mana tavangangali mule pana tamugou. 33 Na qua vavara sa na Tamasa bule mi somana tamugou doru. Agua.

16

Na roroqu ti Paula lao tadira na okokoto tinoni pa Romu

1 Ego qa ule vanigou ina ko muna boka rangea si Poibe, isa kai luluda rereko pana oda kole kame tana Karisito beto ko isa tu sa kai nabulu pana ekelesia pa gusu pa Kenikiria. 2 Ko mu vakamu vatale veinia kai tinoni ta Bangara sisa pana uana garona vei taqe vavakamuria ira na tinoni tana Tamasa beto ko mu doro tokania pana kaki sakasava bi qasania tonai sa korapa tamugou. Ura kai rereko vaitokai vatale tadira na kubo tinoni beto ko taqu tugu vei sisa.

3 Mu pojaniria na qua roroqu tadira Pirisila beto i Akuila na marenena. Ira sa qai mekarai roiti tavitisiu ara pana nabuluna i Jisu Karisito, 4 beto vei ko mai aloa na toa taqu qarigu poni sa qaike matagutu gona pale sosoto na dia toa. Ko nake ara gu mekaqu sa qa paranga lao tadira, goto ira doru ekelesia tugu vei tadira na tinoni karovodi sa qai paranga jongana lao tadira. 5 Mu pojaniria tugu vei na qua roroqu sira na ekelesia qai vavaikamu pana ruma tadira karu.

Mu pojania na roroqu tana qua baere jonga i Ipaenitosi, isa na tinoni momoe pa eqa pa Esia sa vasosotoa na Karisito. 6 Mu pojania na qua roroqu ti Mere, isa sa pavu tale vivivanigou agou. 7 Mu pojaniria na qua roroqu tadira Adoronikosi beto i Iuniasi, ira na Jiu tavitiqu ara beto ko perangana ba qai suvere tavitisiu tu ara pa ruma vaipiu. Na tinoni tagarunudi poreveveidi beto ko tonai tu qa oqoro gigilai na Karisito ara sa qai podalai tutia na Karisito sira.

8 Mu pojania na qua roroqu ti Amipiliatosi, isa na qua baere jongana sa tutia na Bangara. 9 Mu pojania na qua roroqu ti Ubanosi, isa na tinoni sa mekarai roiti tavitigita pana roiti tana Karisito; beto mu pojania tugu vei na qua roroqu ti Sitakusi, isa na qua baere jonga. 10 Mu pojania na qua roroqu ti Apelesi, isa na tinoni nabuna pana ona rarange lao tana Karisito; beto mu pojaniria tugu vei na qua roroqu tadira na puku tatamana ti Arisitobulosi. 11 Mu pojania na qua roroqu ti Herodioni, isa na Jiu tavitiqu; beto mu pojaniria tugu vei na qua roroqu tadira pana puku tatamana ti Nakisosi, ira qai vasosotoa na Bangara.

12 Mu pojaniria na qua roroqu ira karu rereko ira Turupaina beto i Turuposa, ira qai pavu talenia na Bangara; beto mu pojania tugu vei na qua roroqu na rereko i Pesisi, isa na oda baere jonga sa pavu tale vivivania na Bangara. 13 Mu pojania na qua roroqu ti Ruposi, isa na tinoni sa tabata pikatana na ona na Bangara; beto mu pojania tugu vei na qua roroqu tana tinana, isa ara ba sa kopu veinisiu tugu na tuna. 14 Mu pojaniria na qua roroqu tadira Asunikiritosi, i Peleqoni, i Hemesi, i Patorobasi, i Hemasi, beto ko ira doru qai tutia na Karisito qai somana suvere tavitiria ira. 15 Mu pojaniria na qua roroqu tadira Piloloqosi, i Jiulia, i Nereusi beto na luluna rereko, beto i Olumipasi beto ira doru tinoni tana Tamasa qai suvere tavitiria ira.

16 Mu vaigosoro pana uana madina tonai mu vaikamu. Ira doru ekelesia tana Karisito pana ia lani qai garunu laonia na dia roroqu tamugou.

Na vavanau vinabebetona

17 Ego qa tepa vivitigigou ara sagou, ka visa tavitiqu, ko mu doro kopuniria sira qai roitiniria na vavaipiarai beto na vavaivavukele. Na dia roiti sa goto pana vaivagigalai isa agou qu tei tekua tu, ko mu ukuniria sira na tinoni vevei inara 18 Ura ira na tinoni vevei inara sa nake oda Bangara na Karisito sa qai nabulunia, goto qai roiti tutia na dia nyorogua gu mekadi. Qai paranga vagigigalai beto qai paranga valolomoso ko qai nyoravaria na roqudi sira sa munyala gu na toni vapirudi. 19 Ba na veveimiu agou qu vatabea na nongoro jongana tana Karisito sa sa tanongoro tadira doru tinoni, ko na veveimiu agou sa qa qerania sara. Ko qa nyoroguanigou sa agou mu tavagigala ko mu roitinia na jongana, beto mu lioso ko mu kilu pale na ikerena. 20 Ko vei muna vei agou poni sa na Tamasa, isa na kutana na bule, sa tata mina vakilasia ko muna bangara jolania agou si Setani. Na vairoqu vaialona ta noda Bangara i Jisu mi somana kole tamugou.

21 Sa garunu laonia nona roroqu tamugou si Timote, isa sa mekarai roiti tavitisiu ara; beto vei tugu ira Lukasi, i Jasoni beto i Sosipatorosi, ira na turaqu ara. 22 Ara Tetiosi, kai tinoni tugu tana Bangara beto qa kuti vagorea na leta api, sa qa garunu laonia na qua roroqu tamugou. 23 I Qaiosi, isa sa vatogasiu ara Paula pana ona ruma beto ko na ekelesia doruna ba sa vavaikamu tugu pana ruma tana, sa sa garunu laonia na ona roroqu tamugou. I Erasitasi, na tinoni kokopu poata tana gusu lavata lani, beto ko i Kuatosi na turada, ba qai garunu laoniria tugu na dia roroqu tamugou.*

Na vinatarasae

25 Isa sa boka vaturu vaneqigou vei sa ulenia na nongoro jongana taqu beto tonai sa tatarae i Jisu Karisito, beto isa vei sa tadogoro votu pana sosoto sa tagolomo pana soku totoso pa moa, 26 ba kopira sa tei bola votu tu pana kukuti tadira na tinoni kokorotai beto ko pana vaigarunu tana Tamasa kole jolana, ko ira doru puku tinoni mai vasosotoa beto mai vatabea sisa, 27 isa sa kai memeka Tamasa gigigalaina jola mi tavatarasae, pana roiti ti Jisu Karisito, kamua na kamua! Agua.

* 1:17 Gabakuku 2.4.

* 2:6 Kera Vinatarasae 62.12; Gigalai 24.12.

* 2:24 Aisea 52.5.

* 3:4 Kera Vinatarasae 51.4.

* 3:12 Kera Vinatarasae 14.1-3; 53.1-3.

* 3:13 Kera Vinatarasae 5.9; 140.3.

* 3:14 Kera Vinatarasae 10.7.

* 3:17 Aisea 59.7-8.

* 3:18 Kera Vinatarasae 36.1.

* 3:20 Kera Vinatarasae 143.2; Qelesia 2.16.

* 4:3 Popodalaina 15.6; Qelesia 3.6.

* 4:8 Kera Vinatarasae 32.1-2.

* 4:9 Popodalaina 15.6; Romu 4.3; Qelesia 3.6; Jekopi 2.23.

* 4:17 Popodalaina 17.5.

* 4:18 Popodalaina 17.17.

* 7:7 Votu 20.17; Vavanau 5.21.

* 8:36 Kera Vinatarasae 44.22.

* 9:7 Popodalaina 21.12.

* 9:9 Popodalaina 18.10, 14.

* 9:12 Popodalaina 25.23.

* 9:13 Malakai 1.2-3.

* 9:15 Votu 33.19.

* 9:17 Votu 9.16.

* 9:25 Gosea 2.23.

* 9:26 Gosea 1.10.

* 9:28 Aisea 10.22-23; Gosea 1.10.

* 9:29 Aisea 1.9.

* 9:33 Aisea 28.16; Romu 10.11; 1 Pita 2.6, 8.

* 10:5 Iama 18.5.

* 10:6 Vavanau 30.13.

* 10:7 Vavanau 30.13.

* 10:8 Vavanau 30.14.

* 10:11 Aisea 28.16.

* 10:13 Joili 2.32.

* 10:15 Aisea 52.7.

* 10:16 Aisea 53.1.

* 10:18 Kera Vinatarasae 19.4.

* 10:19 Vavanau 32.21.

* 10:20 Aisea 65.1.

* 10:21 Aisea 65.2.

* 11:3 1 Roiti Bangara 19.10, 14.

* 11:4 1 Roiti Bangara 19.18.

* 11:8 Vavanau 29.4; Aisea 29.10.

* 11:10 Kera Vinatarasae 69.22-23.

* 11:27 Aisea 59.20-21; 27.9; Jeremae 31.33-34.

* 11:33 Aisea 45.15; 55.8.

* 11:34 Aisea 40.13; Jobi 15.8; Jeremae 23.18; 1 Koriniti 2.16.

* 11:35 Jobi 41.11.

* 12:19 Vavanau 32.35; Giburu 10.30.

* 13:9 Votu 20.13-15; Vavanau 5.17-19, 21; Matiu 19.18.

* 13:9 Iama 19.18; Matiu 5.43; 19.19; 22.39; Maka 12.31; Luke 10.27; Qelesia 5.14; Jekopi 2.8.

* 14:11 Aisea 45.23; Pilipae 2.10-11.

* 15:3 Kera Vinatarasae 69.9.

* 15:9 Kera Vinatarasae 18.49; 2 Samuela 22.50.

* 15:10 Vavanau 32.43.

* 15:11 Kera Vinatarasae 117.1.

* 15:12 Aisea 11.10; Dodogoro 5.5.

* 15:21 Aisea 52.15.

* 16:23 Kaki kukuti pa moadi na pikata 24 sa kole lani ko pira sau, &lt;&lt;Na vairoqu vaialona ta noda Bangara i Jisu Karisito mi somana kole tamugou doru.&gt;&gt;

1 Koriniti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Pa Koriniti Momoe

1

Na revangana na leta

1 Ara Paula, pana nyorogua tana Tamasa sa sorusiu i Jisu Karisito ko qa kai tinoni tagarunuqu tana sara, beto i Sositenesi na tasida isa sa korapa suvere tavitisiu ara.

2 Na leta api sa lao tamugou na ekelesia tana Tamasa pa Koriniti. Agou sa kukugou ko na ona tinoni na Tamasa sagou, beto ko qu tavalioso ura qu kole kame tavitia i Jisu Karisito. Ko na leta api sa lao tugu vei tadira doru tinoni qai vavaikamu doru ia ketakoi ko qai vatarasaea na oda Bangara i Jisu Karisito, isa na Bangara tadira beto ko tamigei tugu vei.

3 Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto na Bangara i Jisu Karisito mi somana tamugou.

Na paranga jongana ti Paula

4 Ara qa paranga jongana lao tana qua Tamasa doru totoso ura isa sa vanigou na mana totonai qu kole kame tavitia i Jisu Karisito sagou. 5 Ura pana miu kole kame tavitia na Karisito sa qu tavaisisongo pana doru soana sagou- pana paranga beto pana gigalai. 6 Ko na boboka qu isongoria agou ira sa ulenia sa na vavakatona na Karisito qe ule vanigou agei sa sa sosoto. 7 Ko sa vei sa kepore kai vaivana tana Gagala bu qasania agou tonai qu korapa vera gegelenia sa na bola votuna na oda Bangara i Jisu Karisito. 8 Ko na Karisito tugu vei sa mina vabageregou pana miu rarange tinganai mina kamua na vinabetona, ko mina kepore kai miu pake pana rane tana oda Bangara i Jisu Karisito. 9 Na Tamasa sake boka teteria nona paranga. Ko isa tugu sa na Tamasa sa sorugou ko qu mekarai toa tavitia agou sa na Tuna na Tamasa, i Jisu Karisito na oda Bangara.

Na vaipikatai sa kole pa ekelesia

10 Ka visa tavitiqu, qa tepa vivitigigou ara pana isongona na oda Bangara i Jisu Karisito sagou ko mu mekarai suvere vaikamu. Ko pana miu mekarai suvere sa muke okoto tapipikata pana gogoto minete, goto mu kame gu pana roroqu beto pana uana. 11 Qai tei ule vatatale vanisiu tu ira na tavitina i Koloe sa na veveina na nonomi sa korapa kole pa vaikorapaimiu agou, ka visa tavitiqu. 12 Na ginuana qa paranga vei pira sa ura agou sa qu okoto vilemiu kalena ko qu okoto parangamiu tu. Kame sa paranga, &lt;&lt;Ara tai Paula,&gt;&gt; sau. Kame mule sa paranga, &lt;&lt;Ara tai Apolosi,&gt;&gt; sau. Kai goto sa paranga, &lt;&lt;Ara tai Pita,&gt;&gt; sau. Kai goto mule sa paranga, &lt;&lt;Ara tana Karisito,&gt;&gt; sau. 13 Kopira sa qu okoto pipikatia pana okokoto minete agou sa kai Karisito gu! Ai vei, i Paula sa sa matenigou pa korosi? Ba pana isongona i Paula sa qu tapaputaiso? 14 Qa paranga jongana lao tana Tamasa sara ura kepore kame agou sa ba paputaisoia ara goto ira Kirisipasi beto i Qaiosi gu. 15 Ko kepore sa kai tinoni mina boka paranga vei isa sa tapaputaiso pa nisongoqu ara biu. 16 Koi dai, na tatamana tugu vei ti Sitepanasi sa qa paputaisoia ara, goto kepore mule sa kame agou qa vanonogai vei ba paputaisoia. 17 Ura na Karisito sake garunusiu sara ko mana vaipaputaiso goto qa tagarunu ko mana taraenia tu na nongoro jongana. Ko qa tagarununia ara ko mana taraenia nake pana paranga gigalai tana tinoni sa na nongoro, ura kita na nongorona na korosi tana Karisito mi tavakokoba nona neqi.

Na Karisito na neqi beto na gigalai tana Tamasa

18 Ura na nongorona na Karisito sa mate pa korosi sa kepore sosoto veveina pana tadira qai muma, ba tadagita taqe korapa taalo sa na nongoro isa sa na neqi tana Tamasa. 19 Pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Ara mana piara pale sa na gigalai tadira na gigigalaidi,

beto na rorove tadira na tinoni rorove mana tupele paleniria ara,&gt;&gt; sau.*

20 Ko kopira pai sa na tinoni gigigalai? Pai sa na tinoni tomena pana Vavanau ti Mosese? Pai sa na tinoni pa kasia gusu api sa boboka vivitigi pana vaiguaniria na rorove? Na Tamasa sa vatadogoronia sa na gigigalai tadira na tinoni gigalai sa na gagale pupugu gu. 21 Ura na Tamasa sa gigalai jola ko sa vei sa sa vilea isa sa ira na tinoni pa kasia gusu sa maike boka gigilania pana dia gigalai mekadi ira sa na Tamasa. Ko sa vei sa isa tugu na nongoro sa tagigala na goborona qe taraenia agei sa sa vile varoitia ko sa aloria sira qai vasosoto. 22 Na tinoni Jiu qai tepai kaki roiti vaivagabaradi tu beto mai vasosoto qarigu goto ira Qiriki qai nyaqoa na gigalai tu. 23 Goto agei sa qe taraenia sa na veveina tu na Karisito sa tavamate pa korosi. Ko na nongoro isa sa na patu vaivatatupena tadira na Jiu beto kai sakasa gogoborona tadira na tinoni karovodi; 24 goto tadira sa kukuria na Tamasa, ira na tinoni Jiu beto na Qiriki, sa na nongorona na Karisito sa vatadogoronia sa na neqi tana Tamasa beto na gigalai tana Tamasa. 25 Isa na roiti sa roitinia na Tamasa sa sa vei kai sakasava duduvilina pana dodogoro tadira na tinoni; ba na Tamasa sa sa gigalai jolania na gigalai tadira na tinoni. Beto isa sa roitinia na Tamasa sa sa vei kai sakasava munyalana pana dodogoro tadira na tinoni; ba na Tamasa sa sa neqi jolania na neqi tadira na tinoni.

26 Ego, ka visa tavitiqu, mu doria tu ai tinoni veveimiu sagou totonai sa kukugou na Tamasa ko. Nake sokumiu agou sa na gigalaimiu pana dodogoro tadira na tinoni pa kasia gusu, nake sokumiu agou sa na poreveveimiu, nake sokumiu agou sa na podo lame veimiu pana tatamana poreveveidi. 27 Ba isa tugu na sakasa qai doro veinia na duduvilina ira na tinoni pa kasia gusu sa sa vilea na Tamasa ko sa vakeaniria sira na tinoni gigalaidi; beto ko isa tugu na sakasa qai doro veinia kepore ona neqi ira na tinoni pa kasia gusu sa sa vilea na Tamasa ko sa vakeaniria sira na tinoni neqidi. 28 Beto ko isa tugu qai doro veinia na lame veina pana tatamana nake poreveveina ira na tinoni pa kasia gusu beto na sakasa qai tadoro vagore pale ko na kepore sosoto veveidi qarigunia sa sa vilea na Tamasa ko sa vakepore veveina beto paleria sira qai tadoro vei na poreveveidi. 29 Ko sa vei sa pa moena na Tamasa sa kepore kai tinoni mina boka vaqatania sa ara qa poreveveiqu jola minagu sisa. 30 Na Tamasa sa na kutana na miu kole kame tavitia i Jisu Karisito, ko na Karisito sa na tinonina na gigalai sosotona sa vanigita na Tamasa. Beto ko pana roiti sa roitinia isa taqe tavatuvisi pa moena na Tamasa sa gita, beto sa pikata kalenigita nona tinoni beto sa ruvatagita na Tamasa sa gita. 31 Ko sa vei sa pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na tinoni sa nyogua vaqata sa mi vaqatania na veveina na Bangara,&gt;&gt; sau.*

2

Na nongorona na Karisito sa tavamate pa korosi

1 Ka visa tavitiqu, ara tonai qa lame tamugou sa qake lame taraenia pana paranga vavagegoai lalavatadi babi pana gigalai tomedi sa na gigalai golomona na veveina na Tamasa. 2 Ura ara qa vatoqo vatalea pa roququ ko kepore mule sa kai sa qa nyorogua gigilai tonai qa suvere tavitigou agou goto na veveina gu i Jisu na Karisito, isa na Karisito sa tavamate pa korosi. 3 Ko ara tonai qa lame tamugou sa qa munyala, beto qa matagutu ko qa neneqere. 4 Ko na qua paranga beto na tarae sa sake koko lame vei pana paranga gigalaidi ko vei ko bu vasosotosiu agou qakeu, goto sa tadogoro votu na sosotona ura na neqi tana Gagala tana Tamasa sa tabata votu. 5 Ko sa vei sa na rarange tamugou sake togasa pana gigalai tana tinoni goto pana neqi tu tana Tamasa.

Na gigalai tana Tamasa

6 Ba kai gigalai tugu sa qe vavakatonia agei pana tadira qai matua pana rarange. Ba na gigalai isa sa nake gigalai tadira pa kasia gusu api babi tadira poredia neqi pana kasia gusu api, ira kode mai mumuridia. 7 Goto agei sa na gigalai tana Tamasa qe vavakatonia sa isa na gigalai golomona tana Tamasa. Na tagolomo kolena sisa ba na Tamasa sa tei nguti vakolea tu tonai sa oqoro taroiti na kasia gusu ko na gigalai golomona sa na valavatadagita sau. 8 Kepore ira sa poredia neqi pa kasia gusu bai gigilai na veveina sa na gigalai golomona api, ura vei bai gigilaidia ira poni sa baike vamatea ira pa korosi sa na Bangara lavata. 9 Ba pira tei sau tu sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Na sakasa sake doro kamua na mata

beto sake nongoria na talingi,

beto ko sake rove kamua pa roquna na tinoni,

sa isa tugu sa sa vanaqiti vaniria na Tamasa

ira qai roroqua isa,&gt;&gt;* sau.

10 Na Tamasa sa garunia sa na ona Gagala ko isa sa tei vakabere vanigita tu sa na ona gigalai golomona. Ura na Gagala sa nyaqo votuniria doru sakasa, tataviti vei tugu na sakasa koridi tana Tamasa. 11 Ira na tinoni qaike gigilai sa doru veveina kai goto tinoni goto na gagalana gu mekana na tinoni isa sa sa gigilai. Ko sa vei sa doruna veveina na Tamasa ba kepore tugu kame sa gigilai goto na Gagalana gu mekana na Tamasa. 12 Ba gita sa nake gagala tana kasia gusu sa taqe tekua goto isa tu na Gagala sa koko lame pana tana Tamasa, ko sa vei sa taqe gigila vataleria sira na vaivana sa vanigita na Tamasa. 13 Beto ko na vaivana pira sa qe vavakatoniria agei nake pana vaivagigalai tomedi tadira na tinoni gigalai goto pana vaivagigalai tu tana Gagala, tonai qe vilasa vakabereria sira na vaivagigalai sosotodi tana Gagala. 14 Na tinoni sake isongia na Gagala sa sake boka tekuria sira na vaivana tana Tamasa. Qai kepore veveidi sosoto pana tana sira beto sake boka doro vakabereria, ura na sakasa ira sa qai boka tadoro vakabere tonai sa isongia gu na Gagala na tinoni. 15 Na tinoni sa isongia na Gagala sa boka doro vilotoria ai na poreveveidi vei doru sakasa, ba ira na goto tinoni sa maike boka doro vilotia sisa mekana. 16 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;I sei sa tei tomea mai tu sa na roquna na Bangara?

I sei sa tei vavanaua mai tu sisa?&gt;&gt; sau.*

Ba gita sa taqe tei isongia tu sa na roquna na Karisito.

3

Na nabulu tana Tamasa

1 Ka visa tavitiqu, ara qake boka paranga veinigou ira qai isongia na Gagalana na Tamasa sagou. Goto qa paranga veinigou gu ira na tinoni sa bangaraniria na kasia gusu api, qu vei ira qaike matua goto qai melalu pana dia toa tutina na Karisito. 2 Ara qa vasusunigou na meleke gu sagou, nake gagani mauruna, ura qu oqoro pada ko muna ponyolia na gagani mauruna sagou. Ko sa kamua kopira tugu ba qu oqoro tugu boka ponyolia sisa, 3 ura qu korapa toania na uana tana tinoni pa kasia gusu api sagou. Na toa vaikokono beto na vainonomi qai kole pa vaikorapaimiu agou qai ulenia gu sa agou qu korapa toania na uana tana kasia gusu beto ko na toa tadira na tinoni pa kasia gusu sagou. 4 Totonai sa paranga kame, &lt;&lt;Ara tai Paula,&gt;&gt; sau, goto kame mule sa paranga, &lt;&lt;Ara tai Apolosi,&gt;&gt; sau, poni sa qu roiti vei puputa na tinoni sa toania na uana pa kasia gusu sagou.

5 Ko na sa si Apolosi? Na sa si Paula? Agei sa na nabulu gu tana Tamasa ko qe tokanigou gu ko qu vasosotoa agou sa na nongoro jongana. Ko agei sa qe okoto roitinia gu sisa na roiti sa ianigei na Bangara ko mene roitinia saunigei. 6 Ara qa umuma, i Apolosi sa ogonoria na umuma, ba na Tamasa tu sa sa vatoaria sa na umuma. 7 Ko na tinoni sa umuma beto na tinoni sa ogonoria na umuma sa nake poreveveidi, goto na Tamasa tu isa sa vatoaria na umuma sa na poreveveina. 8 Na tinoni sa umuma beto na tinoni sa ogonoria na umuma sa qai vaitoto gu. Ko kode mai okoto tekua tugu ira karu sa na tabarana na dia roiti qai roitiniria. 9 Ura agei sa na tinoni qe mekarai roiti tavitia gu na Tamasa, goto agou sa na inuma tana Tamasa beto ko na ruma tana Tamasa.

10 Pana vaivana sa vanisiu na Tamasa sa ara qa roiti vei kai tinoni babalau roiti ruma ko qa vatoqoa ara sa na kokovana, beto sa kaki goto tinoni sa qai lame jokelia sa na roiti. Ba doru tinoni sa mai dodoro vatalea sa ai qai korapa roiti vei. 11 Ura kepore mule sa kai goto kokovana mina tavatoqo mule na veveina isa sa tei tavatoqo tu, i Jisu Karisito. 12 Kaki kode mai varoitiria pana roitina na ruma isa sira na sakasa poreveveidi vevei na qolo, na siliva, beto na patu poreveveidi; goto kaki sa na sakasa nake poreveveidi vevei na gou, na buburu, beto na gasoro matedi sa mai varoitiria. 13 Na okokotodia roiti sa mai okoto tadoro votu, ura pana rane vaipitu sa kode mai tabata vakaberedi gu sira na dia roiti. Ura kode mina votu tavitia na iku sa na rane isa, ko na iku mina podekeria sa doru okokoto roiti tadira ko mina ule votunia ai roiti veveina sisa. 14 Vei minake gania na iku sa na roiti tana tinoni sa roitinia pana kokovana isa, poni sa kode mina tekua tugu na tinoni isa sa na ona pinia. 15 Goto vei mina gania na iku sa na roiti tana tinoni isa, poni sa isa minake teku pinia sisa. Ba isa mekana kode mina taalo, mina vei na tinoni sa tasaputu votu pa niku. 16 Qu tei gigila vataleamiu tu agou sa na zelepade madina tana Tamasa sagou beto ko na Gagalana na Tamasa sa kole tamugou. 17 Na tinoni sa vaipiarainia na zelepade madina tana Tamasa, sa na Tamasa mina piaria tugu sa na tinoni isa. Ura na zelepade madina tana Tamasa sa na ona vile kalena na Tamasa, ko agou tugu sa na zelepade madina tana Tamasa isa.

18 Muke vasianigo mekamu ao na tinoni. Vei kame agou bi rove veinia sa gigigalai pana dodoro tana kasia gusu api biu, poni sa mi vei tu kai tinoni duduvilina mai ko mi gigalai sosoto sisa. 19 Ura na gigigalai tana na kasia gusu api sa na sakasa kepore laona sosoto pana tana Tamasa. Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;I Tamasa sa vagonaria pana dia gigalai mekadi sira na tinoni gigigalai,&gt;&gt; sau.* 20 Beto pira mule sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na Bangara sa gigilaiona sa na roqudi ira na tinoni gigigalai sa qai kepore na veveidi,&gt;&gt; sau.* 21 Ko sa vei sa sa kepore sa kai tinoni mi kemarania sa na veveidi na tinoni! Ura doru kai sa sa na miu ko na vajonga betomiu agou, 22 bi Paula bi Apolosi bi Pita babi na kasia gusu, bi na toa babi na mate, bi na totoso kopira babi na totoso vuka risa. Dorudi aipira sa na miu beto agou, 23 beto ko na ona na Karisito sagou, beto ko na Karisito sa na ona na Tamasa.

4

Na Tamasa sa kukugei ko qe nabulunia na Karisito

1 Ko agou na tinoni mu doro veinigei na nabulu tana Karisito gu beto na tinoni qe tavakopunia gu ko qe taraenia na gigalai golomona tana Tamasa sagei. 2 Ko kai sakasa poreveveina sa tanyogua tabata tadira na nabulu sa mai tinoni tarangedi sira. 3 Ba pana taqu sa qake vaporeveveinaia sa agou babi ira na goto tinoni bai pitusiu, beto ko mekaqu ba qake pitu mulenisiu tugu. 4 Kepore sa kai sela qa gigilasiu ba roitinia, ba qake korapa paranga vei ko ara qa tuvisi qakeu sa. Goto na Bangara tu sa isa sa koleona nona tuvisina ko mina pitusiu sara. 5 Ko sa vei sa muke tei roitinia tu na miu vaipitu totonai sa oqoro kamua na ona totoso totonai mina lame na Bangara. Ko mina tolanga vavoturia pa kakaberena isa sira na sakasa qai korapa tagolomo pa rorodomona beto ko mina vabola voturia sira na uana golomodi pa bulodi na tinoni. Ko totonai tu sa mai okoto tekua ira na tinoni pana tana Tamasa tu sa na vinalavata.

6 Ko pana laemiu agou, ka visa tavitiqu, sa qa vavapadanigei agei kao Apolosi sira na sakasa aipira, ko agou mu batia pana tamigei sa na ginuana na vavanau &lt;&lt;Muke tete jolania na pada sa tapoja pana kukuti,&gt;&gt; qeu. Beto ko vei ko agou ba muke vaivagore lao lamenia sa na veveina qu vaporeveveinai kai tinoni mamata goto kame qu vagorea. 7 Ura quke poreveveina jolaniria ira na goto tinoni sao. Na sa mai sa qu isongia ao vei sa goto pana vaivana sa tei vanigo tu na Tamasa? Bi julingai tu! Ego ko vei doruna qu isongoria ao sa na vaivana gu, poni na sa laona qu vavaqata kale pu vei nake vaivana tu sira qu isongoria? 8 Qu rorove veinigou qu tei pote taluangagamiu tu sagou! Qu doro veinigou qu tei isisongomiu tu pana vaivana tana Tamasa sagou! Agei qe oqoro bangara goto agou qu doro veinigou qu tei bangaramiu tu! Ko ara qa nyoguania tugu sa bu bangara sosoto sagou, ko agei ba be boka somana bangara tavitigou sagou qau! 9 Ura ara qa rovea sa na Tamasa sa vanigei na tuturuna kepore veveina sosoto sagei na tinoni tagarunumei ko qe vei ira na tinoni qai tapitu ko mai tavamate vakekea qarigu, ko agei sa na dia avavuna ira na kasia gusu, ira na mateana beto ira na tinoni. 10 Agei na tinoni duduvilimei ura qe vasosotoa na Karisito, goto agou qu tavagigala pana miu tutina na Karisito! Agei na tinoni munyala, goto agou na tinoni neqimiu! Agou qu tavabangara, goto agei qeke tavalavata! 11 Sa kamua tugu pana totoso api sa qe burana, qe kidepe, qai ruaja na mei poko, qe tapoara vakekea, qeke togasa pana kai ia, 12 beto qe pavu taleni limamei mekamei ko qe tekua na gagani. Tonai qai poja tarinigei na sakasa ikeredi ira na tinoni, poni qe tepa vaniria na mana. Tonai qai aru vivitigigei ura qe tutia na Karisito, poni qe mavo gosororia tugu agei sira na vitigi ira. 13 Tonai qai poja vivikeregei, poni sa qe paranga vaivaneqi gu sagei. Ko sa kamua pana totoso api qai veinigei na nyanyao beto na pajidi doru manugu pa kasia gusu sagei.

14 Ara qa kutia na leta api nake vei ko ma vakeagou agou qau sa, goto qa veinigou na qua koburu qa roroquria ko ma vatavagigalaria qau. 15 Ura vei bai soku vivitigi tu sira qai kopunigou na totolinigou sagou, ba kame gu sa na tamamiu agou. Ura pana miu toa tutina na Karisito sa ara gu sa qa vei na tamamiu ko qa pogoso lame vanigou na nongoro jongana. 16 Ko qa tepa vivitigigou ko mu doro tutia agou sa na toa taqu. 17 Ko sa vei puputa isa sa ara qa garunu laonia pana tamugou si Timote, isa sa vei na tuqu qa roqua beto qa rangea pana toa tutina na Bangara. Ko isa sa mina vanonoganigou sira na qua uana pana toa tutina i Jisu Karisito. Ira na uana aipira sa qa vaivagigalainiria pana doru ekelesia doru eqa.

18 Kaki agou sa qai rove veinia manake lame ovikigou ara qarigu, ko qai vavalavatai. 19 Ba ara sa nake sovaina beto sa kode mana lao gu, vei mina nyoroguanisiu na Bangara ko mana lao. Ko tonai sa mana doro votunia mekaqu ara sa nake paranga gu mekana tadira na tinoni vavalavatai goto na dia neqi tugu vei. 20 Ura na binangara tana Tamasa sa nake sakasa sa kole pana paranga, goto sa kole pana neqi sa tabata votu tu pana uana tadira na tinoni. 21 Ko na sa qu nyoroguania? Tonai mana lame poni qu nyoguania mana pogoso tarinigou na piqolo, ba ma lame pana uana vairoqu beto na momosona?

5

Na toa lulasana pa ekelesia

1 Ego ko qai tei ule vatatale vanisiu tu ara sa na toa lulasana sa sa taroiti pa vaikorapaimiu agou, isa na toa ikikerena vei ira tu na tinoni karovodi ba baike roitinia. Qai vavakato vanisiu sa kai tinoni sa puta tavitia na tinana vakarovo qarigunisiu. 2 Ba agou sake tana gogore tu na miu uana vavalavatai! Sa pada bu takulangania tu agou sa na toa vei isa, beto na tinoni sa roitinia na roiti isa ba bu varijo palea pana miu vaikamu. 3 Ara sa qake suvere tavitigou sagou ba qa korapa tugu suvere tavitigou pana qua roroqu. Ko qa kale pu vei na tinoni sa korapa tugu suvere tavitigou ko qa tei pitua tu ara pana isongona na oda Bangara sa na tinoni sa roitinia na roiti lululasana vei ina. 4 Totonai muna vaikamu pana neqi ta noda Bangara i Jisu, ko ara tonai ba qa korapa suvere tavitigou pa buloqu, 5 sa mu loa lao vania i Setani sa na tinoni vevei isa ko mi tapiara na tinina beto ko na gagalana mi taalo pana rane vaipitu tana noda Bangara. 6 Nake jongana sa na vavaqata qu roitinia agou. Qu tei gigilaimiu tu agou sa iapeki vavakovuruni palava gu ba sa vakovuru vaovulia sa na palava doruna. 7 Mu varijo palea sa na sela sa vei na vavakovuruni palava leluna ko mu lioso vatale. Ko agou sa qu tei vei tu na bereti nake kovuruna, ura na Karisito mekana sa sa tei tavavakukuvu tu isa na oda lami vavolo Alokata. 8 Ko ta toania sa na vavolo Alokata ba take vatavitinia na sela beto na roiti ikikeredi qai vei na bereti qai taroiti pana vavakovuruni palava; goto ta vatavitinia tu na toa liosona beto ta pojai na sosotona, pira tu sa na uana qai vei na bereti nake kovuruna.

9 Pana kai qua leta momoe qa kuti vanigou sa qa vavanaugou ko muke nagoria sira qai toania na toa lulasana. 10 Ba nake vei ko ira doru tinoni lululasadi pa kasia gusu api, babi ira qai doro seiniria na sakasa, babi na tinoni sa iko ragatia nona sakasa na goto tinoni babi ira qai vatarasae tamasa sesekedi sa qaunia ara. Ura muna taloa tu pa kasia gusu api ao beto sa muna boka ukuniria sira. 11 Goto na veveina qa kuti vanigou ara sa muke nagoa sa na tinoni sa gigala mulenia mekana na tinoni tana Karisito sisa sau, ba beto sa toania isa sa na toa lulasana, sa doro seiniria na sakasa, sa vatarasae tamasa sesekedi, sa vaipoja vivikere, sa tinoni bubuku aruna, babi sa iko raragatia nona sakasa na goto tinoni. Muke isongo teteku tavitia sa na tinoni vevei isa. 12 Nake qua totona ara ko mana pituria sira pa peguruna na ekelesia, goto agou tu sa mu pituria sira pa leona na miu ekelesia. 13 Na Tamasa tu mina pituria sira pa peguruna, goto agou sa isa vei sa pojai na Kukuti Tabuna sa: &lt;&lt;Mu varijo palea pana vaikorapaimiu agou sa na tinoni sa toania na toa lulasana,&gt;&gt; sau.*

6

Ira na tinoni tana Karisito qai vaivalao pa ia vaitutina

1 Totonai kame agou sa koleona kai ona nonomi lao tana kai turana pana tana Karisito, sa sa kepore sosoto na ona totona ko mina pogoso laonia isa tana tinoni vaipitu sake gigilai Tamasa ko mi pitu vaniria sa na nonomi isa. Na tuvisina sa isa mi pogoso laonia tadira na tinoni tana Tamasa ko mai vatuvisia sa na vainonomi isa. 2 Qu tei gigilaimiu tu agou sa ira na tinoni tana Tamasa sa kode mai pitua na kasia gusu. Ego ko vei na kasia gusu tu ba muna pitua sagou, poni sa na bokamiu vivitigi gu sagou ko muna pituria sa na tapata ikikete! 3 Qu tei gigilaimiu tu agou sa gita tana pituria sira na mateana. Ko vei mina vei isa, poni sa na bokada vivitigi sa gita ko tana pituria sira na sakasa pa toa api! 4 Ko vei bi koleona sa kaki tapata vevei pira, poni na sa ginuana qu vatoqoniria ira na tinoni sa kepore na dia tuturuna pa ekelesia? 5 Qa paranga vei pira sara ko qa vakeagou ke! Ai vei, sa kepore sosoto sa kai tinoni pa vaikorapaimiu agou bi peki gigilai kaki sa ko bi boka vatuvisia kai tapata pa vaikorapaidi ira kao tamatasi tana Karisito? 6 Ba ai sa vei sa ira kao tinoni tana Karisito qai vaivalao pa ia vaitutina? Beto ko isa sa ikerena jola sa ira tu na tinoni qaike vasosotoa na Karisito sa qai pitua na miu vainonomi.

7 Ko na miu vaivalao pa ia vaitutina sa tei ulenia tu sa agou sa qu munyala sosoto. Ai sa vei sa quke boka doro vajola pale gu ao sa na sela qai roiti lamenia ira na tinoni pana tamu? Ai sa vei sa quke boka vamalumugou mekamiu ko bai ikogou? 8 Goto agou sa qu roitinia tu sa na sela beto ko qu ikoria tu sira na tinoni, ko tadira na tasimiu tana Karisito gu mule sa qu roiti vei. 9 Qu tei gigila vataleamiu tu agou sa ira na tinoni ikikeredi sa maike teku isongia sa na binangara tana Tamasa. Kita mu siana! Ira qai toania na toa lulasana, ira qai vatarasae tamasa sesekedi, ira qai babarata, ira na marene qai vaikesa lao lame mekadi, 10 ira qai ikiko, ira qai doro seinia ka sakasa, ira na tinoni bubukudi, ira qai vavaipoja vivikere, ira qai iko teku raragata sa maike teku isongia na binangara tana Tamasa. 11 Ko kaki agou sa inara na tinoni veveimiu perangaina. Ba qu tei tavalioso tu pana miu sela, qu tei tavamadi tu, qu tei tavatuvisi tu pana neqi tana Bangara i Jisu Karisito beto pana Gagalana na oda Tamasa sagou.

Mu vatarasaenia na Tamasa na tinimiu

12 Bi boka paranga sa kai tinoni, &lt;&lt;Ara qa tavamalumunia ko mana boka roitiniria gu doru sakasa qa nyorogua roitiniria,&gt;&gt; biu. E, sosoto, ba nake doru sakasa sa qai tokania na toa tana tinoni. Ara mana boka paranga gu, &lt;&lt;Ara qa tavamalumunia ko mana boka roitiniria gu doru sakasa qa nyorogua roitiniria,&gt;&gt; bau, ba ara manake vamalumia kai sakasa ko mina vapinaususiu. 13 Bi boka paranga sa kai tinoni, &lt;&lt;Na gagani sa nona na bori, beto na bori sa nona na gagani,&gt;&gt; biu. E, sosoto, ba na Tamasa mina piara betoria sira karu doru. Na tinida sa nake vavaroitina pana toa lulasana, goto pana vatarasaena tu na Bangara. Beto ko na Bangara tu sa kopunia sa na tinida. 14 Na Tamasa sa vaturu mulea pana mate sa na Bangara, ko gita ba mina vaturu mule gita tugu vei pana ona neqi.

15 Qu tei gigila vataleamiu tu agou sa na tinimiu sa na kobu tinina na Karisito. Ko ai vei mana boka kobu tekua ara sa kai kobu tinina na Karisito ko mana jokele laonia mule pana tana kai tugele? Sa tapata jola! 16 Ba qu oqoro tu gigilaimiu agou sa na tinoni sa jokele laonia mekana pana tana kai tugele sa sa mekarai kai tini tavitia tugu na tugele isa sisa? Ura pira sa tei paranga vakabere vei tu sa na Kukuti Tabuna: &lt;&lt;Ira karu sa mai mekarai kai tinidi gu,&gt;&gt; sau.* 17 Ba na tinoni sa jokele laonia mekana tana Bangara sa sa kai gagala tavitia tugu na Bangara sisa. 18 Mu ukunia sa na toa lulasana! Doru sela qai roitinia ira na tinoni sa pa peguruna gu na tini, goto na tinoni sa toania na toa lulasana sa sa roiti ngangulia na tinina mekana. 19 Beko qu tei gigilaimiu tu agou sa na tinimiu sa na zelepade madina tana Gagala Tabuna, isa sa vanigou na Tamasa ko sa kole pana tamugou. Ko quke isongo mulenigou mekamiu sagou, 20 goto sa tei vaivotunigou tu na Tamasa pana tabara. Ko sa vei sa mu vatarasaenia na Tamasa sa na tinimiu.

7

Na nanasa pa kalena na vaialava

1 Ego kopira mana uli laoria ara sa na veveidi ira na sakasa qu kuti lame vanisiu agou. Na sakasa jongana sa na marene mike puta tavitia sa na rereko. 2 Ba ura na totoke pana toa lulasana sa korapa neqi, ko sa vei sa na marene mi alava tekua tu ropi kai maqotana mekana, beto ko na rereko mi alava tekua tu ropi kai marenena mekana. 3 Ko na tuvisina sa na marene sa mina vania na maqotana sa na tinina mekana, beto ko na rereko sa mina vania na marenena sa na tinina mekana. 4 Ura na maqotana sa keporeona neqi ko mina lalaenia mekana gu sa na tinina mekana, goto na marenena tugu vei mina somana lalaenia sa na tinina. Ko na marenena ba sa keporeona neqi ko mina lalaenia mekana gu sa na tinina mekana, goto na maqotana tugu vei mina somana lalaenia sa na tinina. 5 Muke vaidaimiunia ao kao tamabaragoso sa na roiti tamabaragoso, goto pana miu mekarai vaivaego sa muna boka vaidaimiu mai iapeki totoso ko muna boka jujunonia na vavara. Ba pa liguna isa sa mu vaikamu ligu mule sao karu. Pana soana vei isa sa i Setani minake boka totokegou ura agou quke boka aru mulenia sa na miu nyonyorogua. 6 Isa qa koni ule vanigou api sa nake garunu, goto na vinamalumu gu. 7 Qa nyoroguania ara sa agou doru sa bu suvere vei gu qa vei ara mekaqu qau. Ba okokoto tinoni ko qai okotia tugu sa na vaivana sa lame vei pana tana Tamasa, ko kame kai vaivana tu sa isongia goto kame poni kai goto vaivana tu sa isongia.

8 Ego tamugou nake vaialavamiu beto ira na naboko rereko sa qa paranga lao kopira: sa jongana jola sa vei bu suvere meka vei qa vei ara. 9 Ba vei munake boka aru mulenia sa na miu nyonyorogua, poni sa mu vaialava gu. Ura isa sa jongana jolania mina kole vuvurungu na nyonyorogua pa miu toa sa mu vaialava gu.

10 Ego tamugou na tinoni vaialavamiu sa ara qa paranga vaneneqinigou api, ko nake ara goto na Bangara tu: na rereko mike loai na marenena. 11 Ba vei mina vailoa pale tu sa na rereko, poni sa mi suvere meka gu sa na rereko isa; ba vei mineke vei sa mi mule lao vamomoso gu tana marenena. Ego ko na marene ba mike loai sa na maqotana.

12 Ego pana tamugou kaki mule sa nake Bangara goto ara gu sa ma paranga: bi vei kai tavitimiu pana tana Karisito sa korapa suvere tavitia sa na maqotana bike vasosotoa na Karisito babi qerania gu isa sa mina suvere tavitia sa na marenena biu, poni sa na marenena mike loa pale sisa. 13 Beto ko na rereko sa korapa suvere tavitia na marenena bike vasosotoa na Karisito babi qerania gu isa sa mina suvere tavitia sa na maqotana biu, poni sa na maqotana mike loa pale sa na marenena. 14 Ura na marene sa sa tavasomana pana puku tinoni tana Tamasa pana ona vaialava lao tana maqotana, beto ko na rereko sake vasosoto sa sa tavasomana pana puku tinoni tana Tamasa pana ona vaialava lao tana marenena. Goto bike vei sa ira na tumiu sa bai vei na koburu rodomo, goto isa sa vei kopira sa ira sa qai tavasomana pana puku tinoni tana Tamasa. 15 Ba vei na kalena sake vasosoto sa bi nyogua taloaona, poni sa loai ko mi taloa riuona. Totonai sa na tavitimiu marene babi na rereko sa sake tapiunia ko bi kole podeke aru vaikamunia sa na vaialava isa, ba na Tamasa sa sa tei kukugita tu ko tana mekarai toania na toa bubulena sa gita. 16 Ao na rereko, ai qu vei qu boka gigilai tu ao sa muna boka aloa na marenemu vei muna suvere tavitia? Ao quke boka gigilai! Ao na marene, ai qu vei qu boka gigilai tu ao sa muna boka aloa na maqotamu vei muna suvere tavitia? Ao ba quke gigilai tu!

Mu toania na toa sa nyoguania na Bangara

17 Goto agou doru sa mu okoto toania na boboka sa vanigou na Bangara, beto ko mu toa vei isa qu korapa suvere vei ao tonai sa kukugo na Tamasa. Api sa qa vaivavanaunia ara pa doru ekelesia 18 Na tinoni sa tei tapobe tu tonai sa kukua na Tamasa sisa sa mike podeke varijoa sa na burina na pobe. Na tinoni sake tapobe tonai sa kukua na Tamasa sisa sa mike podeke tapobe mutu. 19 Ura na pobe sa kepore veveina beto nake tapobe ba sa kepore tugu veveina, goto isa gu sa poreveveina sa na vatabena na garunu tana Tamasa. 20 Agou doru mu toa vei isa qu korapa toa vei tonai sa kukugou na Tamasa. 21 Ai vei qu korapa na pinausu totonai sa kukugo na Tamasa sao? Sake vei kamea sina. Ba vei muna boka taruvata sao, poni sa mu varoitia sa na toa taruvatana. 22 Ura na pinausu sa takuku ko sa kole kame tavitia na Karisito sa na tinoni taruvatana tana Bangara sisa, beto ko na tinoni taruvatana sa takuku ko sa kole kame tavitia na Karisito sa nona pinausu na Karisito sisa. 23 Agou sa sa tei vaivotunigou tu na Tamasa pana kai tabara. Ko muke vapinausu mulenigou mekamiu pana tadira na tinoni. 24 Ko, ka visa tavitiqu, pana okokoto toa qu korapa toania tonai sa kukugou na Tamasa sa ketakoi tugu sa mu suvere tavitia na Tamasa.

Na veveidi ira qai oqoro vaialava beto ira na naboko

25 Ego na veveidi ira rereko koregadi sa kepore sa kai garunu tana Bangara mana vanigou, goto na qua roroqu gu mekaqu sa ma vanigou, ba pana vairoqu vaitokai tana Bangara qa boka tarange tugu sara. 26 Totonai qa doro laoa ara sa na totoso tapata taqe tomeria gita kopira, sa qa rovea ara sa sa jongana jola sa na tinoni mi suvere veiona tugu sa korapa suvere vei kopira. 27 Ai vei sa tei pore tu na maqotamu sao? Ego vei muke podekia ko mu loai. Ai vei sa oqoro pore maqotamu sao? Ego vei muke podekia ko mu nyaqoa kame. 28 Ba vei bu vaialava sao, sa quke sela sao; beto ko vei bi vaialava sa kai rereko koregana sa sake sela sisa. Ba ira qai vaialava sa kode mai gosororia na tapata pana toa tini, ko ara qa nyogua vasaregou pana tapata ira. 29 Ka visa tavitiqu, na ginuana qa paranga vei api sa ura na totoso sa papaka kopira. Ko podalai kopira sa ira na marene sa pore maqotadi sa mai toa vei qaike vaialava. 30 Ira qai lukana kekebo sa mai toa vei ira qaike kekebo, ira qai kuku qeqera sa mai toa vei ira qaike qeqera, ira qai vavai sa mai toa vei ira sa kepore dia sakasa, 31 beto ko ira qai junoniria na sakasa pana kasia gusu sa mai toa vei sa kepore na dia ginugua pana sakasa ira. Ura na kasia gusu, isa sa korapa doro vei kopira, sa minake kole lalaona. 32 Ara qa nyoguanigou ko buke tapiu pana roqu totodi kaki jujuno. Na marene nake vaialavana sa sa roqu totonia gu isa sa na jujuno tana Bangara ura sa nyorogua vaqerai isa sa na Bangara. 33 Goto na marene vaialavana sa sa roqu totonia gu isa sa na jujuno tana kasia gusu ura sa nyorogua vaqerai isa sa na maqotana, 34 ko na ona roroqu sa sa pikatarua. Na rereko sake vaialava babi na rereko koregana sa sa roqu totonia gu sa na jujuno tana Bangara, ura sa nyoroguania ko bi madi pana ona toa tini beto pana toa gagala sau. Ba na rereko vaialavana sa sa roqu totonia gu sa na jujuno tana kasia gusu, ura sa nyorogua vaqerai na marenena. 35 Qa paranga veinigou pira sara ura qa nyorogua tokanigou. Qake korapa nyogua vanigou na pogoso mamatana, goto vei tu ko mu toania na uana tuvisina beto na jongana beto ko muke tutuma vania na Bangara na doruna na miu toa qau.

36 Ego bi vei kai marene sa bike rove vagosoria sa na uana sa toa laonia tana na rereko koregana sa tavaiviva vania isa beto ko na ona nyonyorogua sa sa neqi viva ko sa rovea na marene isa sa bi vaialava tu sisa biu, sa mi alavia gu sa na rereko isa ko mi tutia sisa vei sa nyoroguania na marene isa. Sake sela sisa. 37 Ba bi vei kai marene sa rove vataleona pa bulona mekana ko minake vaialava biu, ko sa bokaona aru mulenia sa nona nyorogua, beto ko nake goto tinoni qai vile vei vania goto pa bulona mekana sa vile veinia isa ko minake vagalea sa na rereko koregana sa tavaiviva vania isa biu, poni sa na roiti jongana sa sa roitinia isa. 38 Ko na marene sa alavia na rereko koregana sa tavaiviva vania sa sa roitinia kai sakasa jongana, ba na marene sake vaialava sa roitinia kai sakasa jongana jola.

39 Na rereko ivivana sa sake taruvata ko bi vaialava gotona totonai sa korapa toaona sa na marenena. Ba vei mina mate sa na marenena poni sa sa taruvata sisa ko mina boka alavia kai gotona isa vei sa nyoroguania isa, goto na marene mi alavia sa mi kai tinoni sa tutia gu na Bangara. 40 Ba na rereko isa mina qeqera jola vei mina suvere mekana vei tugu sa korapa vei kopira sisa. Na qua rorove gu mekaqu sisa ba ara ba qa rove veinisiu sa kolesiu tugu na Gagalana na Tamasa sara.

8

Na veveidi na masa qai vavakukuvunia

1 Ego kopira ma uli laoa ara sa na veveina na masa qai tavavakukuvu lao tadira na beku. Taqe gigilaioda sa gita doru taqe tei isongia tu na gigalai. Na gigalai sa sa vapugeleni uana vavalavatai na bulona na tinoni, goto na vairoqu sa ovulia na toa ta goto tinoni. 2 Vei kai tinoni bi rorovea sa sa gigalainia kaki sakasa sisa biu, poni sa sa oqoro tugu gigilai isa sa isa bi boka gigilai. 3 Goto vei kai tinoni bi roroqua sa na Tamasa, poni sa na Tamasa sa gigilai tugu sa na tinoni isa.

4 Ego ko kopira ma uli laoa sa na veveina na gaganina na gagani sa tavavakukuvu lao tana beku. Taqe gigilaioda gita sa na beku sa na vinagigilana na sakasa keporeona toa pa kasia gusu, beto ko taqe gigilaioda sa kepore mule sa kai Tamasa sosoto goto isa tugu kame gu. 5 Ba vei bai koledia tugu sira na sakasa qai tagigala na tamasa pa noka babi pa peso (ko ira na tinoni qai pojai sa koledia tugu sira na tamasa beto soku bangara qarigu), 6 ba pana tadagita sa kai memekana gu sa na Tamasa na Tamada. Ko na Tamasa isa tugu sa vapodakaria sira doru sakasa beto ko isa gu sa vanigita na toa. Ko kame gu sa na Bangara i Jisu Karisito, isa pana tana qai tavapodaka sira doru sakasa beto ko gita sa pana tana taqe isongonia sa na toa.

7 Ba nake ira doru tinoni qai isongia sa na gigalai matuana api. Ira kaki tinoni sa qai tei sirana tu vavatarasaea na beku perangaina, ko sa kamua kopira sa tonai qai gania sa na gagani sa tavavakukuvu lao ta beku poni sa qai korapa tugu rove veinia na gagani sa tavavakukuvu lao tana beku sisa. Ko na monanadi sa sa munyala ko qai rove veinia qai tavapaji sira tonai qai gania na gagani vevei isa. 8 Ba na gagani sa minake vajojonganai na oda baere lao pana tana Tamasa gita. Vei tanake gagani sa gita ba minake vaqasanigita kai sa, beto ko vei tana gagani sa gita ba minake vapugele nyonyoanigita kai sa. 9 Ba mu balau kita na mua vivile qu taruvatania ko muna roitinia mi vavukelia pa sela na tinoni sa munyala pana rarange. 10 Vei kai tinoni sa munyala na monanana sa bi batigo sao kame qu rove veinigo qu gigalai qu korapa gagani pa leo zelepade tadira na beku, poni sa kode mina taarariania sa na roquna na tinoni sa munyala api ko mina tekua sa na gagani sa tavavakukuvu lao tadira na beku. 11 Ko pana mua gigalai qu ngangulia ao sa na tinoni sa munyala pa nona rarange, ba isa tugu sa kai tasimu sa lagere matenia na Karisito sisa. 12 Ko tonai qu roiti laonia na sela tadira na tasimiu beto qu vapalekai na monanadi, poni sa qu roiti laonia tugu na sela tana Karisito sagou. 13 Ko sa vei sa vei bi na gagani sa bi vavukelia na tasiqu sara, poni sa ara manake isongo gani ligua ara sa na masa, ko make vavukelia pa sela sa na tasiqu.

9

Isa sa tavamalumunia na tinoni tagarununa beto nona roiti

1 Na tinoni taruvataqu ko mana boka vei isa sa nyoguanisiu na Bangara sara. Kai tinoni tagarunuqu sara! Qa batini mataqu ara si Jisu na oda Bangara! Ko agou tugu sa na vuana na qua roiti qa roiti vania na Bangara ara! 2 Vei ira na goto tinoni baike doro veinisiu kai tinoni tagarunuqu sara, ba pana tamugou sa ara qu doro veinisiu tugu kai tinoni tagarunuqu sara. Ura na veveimiu agou qu kole kame tavitia na Bangara sa ulenia gu sa ara sa kai tinoni tagarunuqu.

3 Api sa na qua nanaqe mulenisiu tadira qai nyorogua pitu vilotosiu ara. 4 Ai vei sake garo sa agei mene taiani gagani na buku sa na roiti ninabulu qe roitiniria? 5 Ai vei sake garo sa agei be toniria sira na maqotamei tonai be lekogo, qai vei ira kaki tinoni tagarunudi, ira na tasina na Bangara beto i Pita? 6 Ba ai vei agei kao Banabasi gu mekamei sa mene roiti tu pa limamei beto sa mene tekua sisa mene toania? 7 Na solodia sake tabara mulenia mekana pana ona roitina. Na tinoni sa umuma sa kode mina somana teku tugu sa pana vuana na qurepi sa umaniria. Ba i sei mai sa kopuniria na sipi beto kepore tugu iapeki meleke bi tekua pana ona sipi?

8 Nake kilu veveidi na sakasa pana uana tadagita tinoni sa mana pojaria ara, ura na Vavanau sa tei uleniria tu sa aipira. 9 Na takuti kolena pana Vavanau ti Mosese sa pira sau, &lt;&lt;Muke piko ngujupukua na okeseni tonai sa korapa tete vovoragaria na kiko, ko mi boka gaganigana,&gt;&gt; sau.* 10 Ko na veveidagita sa sa pojai isa? E, na laedagita tugu sa sa takuti sisa, ko na tinoni sa varoitiria na manugu qai ragataria na gegelina beto na tinoni sa lolokete sa mai roiti pana rorovena kode mai somana isongia ira sa na vuana na umuma. 11 Ko agei sa qe tei umania tu tamugou sa na kiko pana Gagala, ko na beina sa nake savana mene abua tugu agei tamugou sa kaki sakasa pana toa tini. 12 Vei ira kaki sa bai doro veinia na dia tuvisina ko mai somana isongo tekudia pana tamugou barigu, poni sa sa garo vivitigi gu sa agei tu sa na mei tuvisina ko mene vei.

Na mei tuvisina gu sa be boka tekua gu pana tamugou agei sa kaki sakasa vaitokai, ba qeke isongo vei sagei. Goto qe pogoso golomoria gu agei sira doru takulanga ko vei ko meke suqutia na reregena na nongorona na veveina na Karisito qeu. 13 Qu tei gigila vataleamiu tu agou sa ira na tinoni qai roiti pa zelepade sa pa zelepade tugu qai tekunia sa na dia gagani, beto ko ira qai jujunoniria na vaivana vavakukuvu sa pa vaivana tugu ira qai tekunia sa na iadi. 14 Ko pana soana vei tugu isa sa na Bangara sa vaigarununia ko ira qai taraenia na nongoro jongana sa mai toa tugu pana nongoro jongana. 15 Ko na qua tuvisina gu ba boka roiti vei sara ba qake isongo roiti vei pira sara. Ko kopira ba qa korapa kutiria ara sa na veveidi aipira nake vei ko kopira ma boka isongia sa na vaitokai tamugou qau sa. Sake jongana tugu sa ba mate talenia ara sa na ginuana vei bake isongia kai vaitokai tamugou; ba ara vei bake boka vaqatania sa na veveina qa tarae gagalenia na nongoro jongana poni sa ba matequa gu ba sa jongana jola. 16 Kepore na qua totona ko mana vaqatania ara sa na veveina ara qa taraenia na nongoro jongana. Ura na Tamasa tu sa garunusiu sara ko qa tarae. Ko ma gosoriagaqu tu na takulanga sara vei manake taraenia na nongoro jongana! 17 Vei ba roitinia ara pana qua vivile mekaqu sa na roiti api, poni sa ara ba boka verania sa na tabara. Ba qa roiti nake pana qua vivile mekaqu sara, ura na Tamasa tu sa garununisiu sa na vareregena na roiti api. 18 Ko na sa tu sa na tabara taqu sa vei? Api gu sa na tabaraqu ara: tonai qa taraenia na nongoro jongana sa qake tepani tabara ara sa na roiti isa, ko na qua tuvisina sa ba tatoka sara ba ara qake vei tonai qa taraenia na nongoro jongana.

19 Na tinoni taruvataqu ko nake pinausu tadira na tinoni sara, ba ara qa vapinaususiu mekaqu lao pana tadira doru tinoni ko vei ko ma aburia sira soku tinoni qau. 20 Pana tadira na Jiu sa ara qa toa vei tugu ira na Jiu, ko ma boka aburia sira na Jiu qau. Ko ara mekaqu sa qake kole pana totoli tana Vavanau ti Mosese, ba pana tadira qai tatotoli pana Vavanau ti Mosese sa ara qa toa vei tugu ira, ko vei ko ma aburia ira qau. 21 Ko pana tadira na tinoni karovodi ira qai kole pa peguruna na Vavanau tadira na Jiu sa ara qa suvere vei tugu kai tinoni ira ko qake tutia na Vavanau tadira na Jiu. Qa roiti vei pira sara ko ma aburia sira na tinoni karovodi qau. Ba nake vei ko ara qa suvere pa peguruna na vavanau tana Tamasa sa, goto qa tuti sosotoa ara sa na vavanau tana Karisito. 22 Tonai qa suvere tavitiria ira qai munyala pana dia rarange sa ara ba qa munyala tugu, ko vei ko ma aburia sira qai munyala qau. Qa suvere vei tugu qai okokoto susuvere vei ira na doru tinoni sara, ko vei ko ma aloria sira kaki qau. 23 Dorudi aipira sa qa roitiniria ara ko vei ko ma vareregia na nongoro jongana, beto ko ara ba somana isongia tugu sa nona mana qau.

24 Qu tei gigila vataleamiu tu agou sa pana vaivose abutu sa soku sira qai somana vaivose abutu, ba kai memekana gu sa sa tekua na pinia. Ko sa vei sa agou mu abutu vei na tinoni mi tekua na pinia sau. 25 Doru tinoni leleo qai vaipera viviva sa qai tuti pulisiria sa na vavanaudi na leleo. Qai roiti vei sira ko qai tekua sa na pinia kode mina manyao gu, ba gita tu sa taqe korapa roiti ko tana tekua sisa mina kole jola. 26 Ko sa vei sa ara qake abutu ilalo lao lame, beto ko qake vei na tinoni bokeseni sa kole gugumai na gagale eqa gu. 27 Goto qa vapatukuria beto qa kopunia sa na tiniqu ko sa vatabesiu vei na qua pinausu, ura kita pa liguna ma taraenia na nongoro jongana poni sa ao quke pada miunisiu na Tamasa qau.

10

Na vinabalauna na vatarasae beku

1 Qa nyoroguania ara ko mu vakoinonoria agou, ka visa tavitiqu, sa ai qai vevei ira na boko tamada noda tite qai tutia i Mosese pa moa. Ira doru sa qai takopu pa kauruna na gavu beto ira doru sa qai karovo vatalea sa na Kolo Jimiri. 2 Ko ira doru sa qai vei na tinoni sa tapaputaiso pana gavu beto pana kolo ko qai mekarai tutia i Mosese sira. 3 Beto ko ira doru qai gania sa kai muqisi gagani pana gagala 4 beto ko ira doru qai bukua kai muqisi buku pana gagala. Ko ira doru qai mekarai buku pana patu gagala isa sa tutiria. Ko na patu isa sa na Karisito. 5 Ba pa liguna tugu qai vei inara ba na Tamasa sake qeraniria sira sokudi, ko sa vei sa sa vaapaparia doru eqa pa qega sa na kokobu tinidi. 6 Ego ko doru sakasa qai gosororia ira aipira sa na vavapada vinabalau tadagita ko take ekekaniria na roiti ikikeredi, vei qai vei ira na tinoni pori. 7 Beto muke vatarasaeria na beku, vei qai vei ira kaki tinoni totonai, ko pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Ira na tinoni qai toqo tetekugadia beto qai bubukugadia beto qai turu peka valulasa,&gt;&gt; sau.* 8 Gita take somana roiti valulasa, vei qai vei ira kaki totonai ko sa vei sa pana kai memeka rane gu sa ira rabete kue tina tinoni sa qai mate kikisu. 9 Beto take podekia na Karisito sa gita, qai vei ira kaki qai podekia na Bangara totonai ko sa vei sa sa vamateria na dole. 10 Beto take kole ququmi sa gita, vei qai vei ira kaki totonai ko sa vei sa sa vamateria na mateana vaivamate. 11 Ego ko ira doru sakasa aipira sa qai gosororia ira ko na vavapada, beto ko qai takuti vagore ko na vinabalauda gita. Ura gita sa taqe korapa toa pana totoso tonai sa korapa tata lame sa na vinabebetona. 12 Ko sa vei sa na tinoni sa rove veinia mekana sa tei turu vamauru tu sisa biu, sa mi dodoro vatale kita mi vukele. 13 Doru podeke qu gosororia sa na veveidi qai tei gosororia tu ira na tinoni. Ba na Tamasa sake boka tetea nona paranga, ko minake vamalumu laogou ko bu tapodeke jolania na miu boboka sagou. Goto tonai mina lame sa na podeke sa isa mina vanigou na neqi ko muna boka vangaju palea, ko mina vadogoronigou na soana vovotuna.

14 Ko sa vei inara sa, ka visa qua baere jonga, mu ukunia agou sa na vavatarasae beku. 15 Qa paranga veinigou na tavagigalamiu ara sagou, ko mu doro vilotia mekamiu sisa qa pojai ara. 16 Tonai taqe buku pana kapa taqe varoitia pana vavolo tana Bangara beto ko taqe paranga jonganania tana Tamasa, poni sa taqe mekarai somana pana orunguna na Karisito sa gita. Tonai taqe kipai ko taqe tekua gita sa na bereti, poni sa taqe mekarai somana pana tinina na Karisito sa gita. 17 Ura kame gu sa na batu bereti, ko gita doru sa taqe mekarai teku pana kai batu bereti gu. 18 Mu doria tu na tututi tadira na tinoni Izireli ko! Ira qai gania na vaivana sa tavavakukuvu sa qai somana tugu pana vavakukuvu sa taroiti pana ia vavakukuvuna. 19 Ko na sa ginuana sa isa qa korapa pojai ara? Na gagani sa tavaivana lao tana beku sa sa koleona na poreveveina? Babi na beku sa sa koleona na poreveveina? 20 Dai! Isa qa pojai ara sa na sakasa qai tavavakukuvu pana ia vavakukuvuna tadira na tinoni rodomo sa qai tavavakukuvu lao tadira na tomate ikikeredi, nake tana Tamasa. Ko ara qake nyoroguanigou ko bu mekarai somana tavitiria ira na tomate sagou. 21 Muneke boka bukua na kapa tana Bangara beto bu bukua mutugu na kapa tana tomate sagou. Muneke boka mekarai teku pana tevolo tana Bangara beto bu teku mutugu pana tevolo tana tomate sagou. 22 Ba ai vei taqe nyorogua vatagigiria gita sa na Bangara? Ai vei taqe rove veinia taqe neqi jolania isa sa gita?

23 Bi boka paranga sa kai tinoni, &lt;&lt;Ara qa tavamalumunia ko mana boka roitiniria gu doru sakasa qa nyorogua roitiniria,&gt;&gt; biu sisa. E, sosoto, ba nake doru sakasa sa qai tokania na tinoni. Ara mana boka paranga gu, &lt;&lt;Ara qa tavamalumunia ko mana boka roitiniria gu doru sakasa qa nyorogua roitiniria,&gt;&gt; bau sara, ba nake doru sakasa sa qai vaiovulu. 24 Agou doru muke kole nyaqoa gu na miu nyorogua mekamiu, goto mu doria tu vei na nyorogua tadira na goto tinoni. 25 Qu tavamalumu gu sagou ko muna boka ganiria gu sa na sa bi tavavai pa ia qai vavainiria na masadi na manugu. Ba muke pavu nanasa vivilotonia sa na veveina na gagani isa sa tavavakukuvu lao mai tana beku, ura kita mu vatakulangia na monanamiu. 26 Ura &lt;&lt;na ona na Bangara sa na peso beto doru kai sa qai surana pa peso.&gt;&gt;* 27 Vei kai tinoni sake gigilai na Bangara sa bi soru laonigou pana kai vavolo sagou ko bu malumu lao, poni sa mu tekua gu sa na gagani sa tavatana pa moemiu. Beto muke pavu nanasa vivilotonia na veveidi sa na gagani ura kita mi vatakulangia na monanamiu. 28 Ba bi vei kame sa bi pojanigou agou pira biu, &lt;&lt;Na gagani api sa sa tei tavavakukuvu lao mai tu tadira na beku,&gt;&gt; biu sisa, poni sa mu roroqua na tinoni sa ule veini vanigou isa beto kita mu vatakulangia na monanana kame, ko muke tekua sa na gagani isa. 29 Ba nake monanamiu mekamiu agou sa qa korapa pojai ara, goto na roquna tu na goto tinoni. Ura kepore laona sa na tinaruvata taqu mina tapitu pana monanana na goto tinoni. 30 Vei ba paranga jonganania ara sa na gaqu gagani, poni na sa ginuana qai poja vivikerenisiu tu ara sira na gagani qa tei paranga jonganania tu? 31 Ego ko bu gagani, bu buku, babu roiti sagou, sa mu roitiniria sa dorudi pana valavatana na Tamasa. 32 Mu toania na uana vei muneke vavotua kaki tapata tadira na Jiu, bi tadira na tinoni karovodi babi tadira na ekelesia tana Tamasa, 33 vei qa roiti vei ara. Ara qa podekia ko ma vaqeraria doru tinoni pana doru soana qau ko qake nyaqoa gu sa isa vei sa jongana gu taqu. Goto qa nyaqoa tu sa isa vei sa jongana tadira na soku tinoni, ko mai boka taalo qau.

11

1 Mu dogoro tutisiu ara kai muqisi podeke vei ara qa dogoro tutia na Karisito.

Na veveina na vapaena na batu pa totoso vatarasae

2 Qa vatarasaegou ara sagou ura quke mumaniria sira na toa beto na uana taqu, beto ko qu aru tamaniria sira na uana tututidi qa vakarovo vanigou ara. 3 Ba qa nyoroguanigou ko mu gigila vatalea sa na batuna na marene sa na Karisito, na batuna na rereko sa na marenena, beto ko na batuna na Karisito sa na Tamasa. 4 Na marene sa udea na batuna tonai sa vavara babi tonai sa ule votunia na nongoro tana Tamasa sa sa vakepore veveinaia na batuna. 5 Ba na iviva rereko sake udea na batuna tonai sa vavara babi ule votunia na nongoro tana Tamasa sa sa vakepore veveinaia na batuna. Sa vaitoto vei tugu bi tavadadalu sa na batuna isa. 6 Ura vei minake udea na rereko sa na batuna mekana, poni sa mi lomoto palea tu ropi na vurunguna. Ba vei mina kai sakasa vaivakeana sa na rereko sa lomoto babi vadadalua na batuna, sa ego mi udea ropi sa na batuna. 7 Na marene sa minake udea sa na batuna, ura isa sa na kirena beto na malakapina na Tamasa. Ba na rereko sa na kapina na marene. 8 Ura na marene sa sake taroiti pana rereko, goto na rereko tu sa sa taroiti pana marene. 9 Beto ko nake marene sa sa tavapodaka vania na rereko, goto na rereko tu sa sa tavapodaka vania na marene. 10 Ko inara sa vei sa na rereko sa mina udea tugu sa na batuna ko na vinagigilana na ona neqi, ko ira na mateana mai boka gigilai sa na rereko isa sa isongia sa na neqi isa. 11 Ba pana tana Bangara sa na rereko sa sake pikata kaleona pana tana marene, beto ko na marene sa sake pikata kaleona tana rereko. 12 Ura na rereko sa sa taroiti pa marene, ba na marene sa sa podo lame vei gu tana rereko. Ko ira karu doru sa qai koko lame vei gu tana Tamasa, vei gu qai vei doru sakasa.

13 Mu rove pikatia moko mekamiu. Ai vei na tuvisina gu ko sake vaivakea sa na rereko minake pavu udea na batuna tonai mina vavara lao tana Tamasa? 14 Na uana kolena tana tinoni sa ulenia sa vei na marene mina vakakasia na vurunguna sa sa vaivakea sisa, 15 ba vei kai rereko sa bi vakakasia na vurunguna sa isa sa vavania sisa. Ura na Tamasa sa vania na vurungu kakasa sisa ko na udena na batuna. 16 Ba vei kaki tinoni sa baike vajonganai sa na sakasa qa korapa pojai ara api, poni sa isa gu ma pojai ara sa kepore mule sa kai goto tuti be gigilai agei babi ira na ekelesia tana Tamasa.

Sake tatuti vatale na vavolo ta Bangara

17 Pana vavanau mana paranga vaneneqinigou kopira sa ara qake vatarasaegou sagou, ura totonai qu vaikamu sa nake vajonganai na goto tinoni sa qu roitinia agou goto na ikerena tu. 18 Momoe sa, tonai qu vaikamu vei na ekelesia sagou sa qa tei nongoronia tu ara sa koledia sa kaki vavaipikatai pa vaikorapaimiu mekamiu. Ko qa nyoro vasosotoa tu ara sa na vavakato isa. 19 Ura mai koledia tugu sira na vavaipikatai pa vaikorapaimiu ko vei tugu sa mai boka tadogoro pikata sira qai turu vanabu pana podeke. 20 Totonai qu vaikamu sagou, sa nake vavolo ta Bangara sa qu tekua. 21 Ura tonai qu teteku sa quke vaivera goto qu okoto rajamiu tu, ko kaki sa qai korapa burana goto kaki sa qai tei buku vadigereniria tu. 22 Kue qokolo! Sa kepore na miu ruma ketakoi qu teteku na buku sa? Ba ai vei, qu vakepore veveinaia agou sa na ekelesia tana Tamasa ko qu vakearia ira sa keporeniria kai sava? Na sa sa qu rove veinia agou kode mana pojanigou ara? Kode mana vatarasaegou? Dai, na veveina api sa ara qake isongo vatarasaegou sagou!

Na vavolo ta Bangara

(Matiu 26.26-29; Maka 14.22-25; Luke 22.14-20)

23 Ura ara qa teku vakarovia pana tana Bangara sa isa qa vakarovia tamugou. Na Bangara i Jisu, sa pana bongina sa tagabala kana, sa tekua sa na bereti. 24 Ko pa liguna sa paranga jonganania na Bangara, sa sa kipai isa sa na bereti beto pira sau, &lt;&lt;Api sa na tiniqu isa tamugou. Mu roitinia sapi na vinaroroququ ara,&gt;&gt; sau. 25 Pana soana vei mutugu isa, sa pa liguna na teteku sa tekua isa sa na kapa beto pira sau, &lt;&lt;Na kapa api sa na vinaego koregana tana Tamasa sa tavatoqo vamauru pana orunguqu ara. Doru totoso muna bukua, sa mu roitinia pana roroququ ara,&gt;&gt; sau. 26 Ko doru totoso muna tekua sa na bereti beto muna bukua sa na kapa, poni sa qu ule votunia agou sa na mate tana Bangara tinganai mina mule lame sisa.

Mu tekua na vavolo ta Bangara pana uana sa garo

27 Ko sa vei sa na tinoni sa tekua na bereti babi sa bukua na kapa tana Bangara pana uana sake garo, sa sa vakepore veveinaia isa sa na tinina beto na orunguna na Bangara ko sa sela. 28 Ko sa vei sa agou mu okoto doro viloto mulenigou mai mekamiu, beto sa mu tekua sa na bereti beto mu bukua sa na kapa. 29 Ura na tinoni sake doro gigalia sa na ginuana na tinina na Bangara tonai sa tekua na bereti beto sa bukua na kapa, poni sa sa teku beto sa buku tarinia mekana sa na vaipitu tana Tamasa. 30 Ko sa vei isa sa sokumiu agou sa qai munyala, qai mo beto kaki qai tei mate tu. 31 Ba vei tana pitu mulenigita mai sa mekada, poni sa na Bangara minake pitugita. 32 Ba na Bangara sa tonai sa pitugita sa sa vatavagigalagita, ko vei ko take somana tapitu tavitia na kasia gusu sau. 33 Ko inara sa vei sa, ka visa tavitiqu, totonai mu vaikamu ko mu teteku mugu, sa mu vaivera. 34 Na tinoni sa burana sa mi tetekuona mai tu pa ruma mai, ko tonai mu vaikamu sa mike roitinia kaki uana kode mina gosoronia isa sa na vaipitu tana Tamasa. Ego ko na veveidi kaki ginugua sa totonai tu mana lame sa kode mana vavanaunigou na veveidi.

12

Ira na vaivana tana Gagala Tabuna

1 Ego na veveidi ira na vaivana tana Gagala sa, ka visa tavitiqu, ara qake nyoroguanigou ko bu suvere kole rurura pana kalena isa. 2 Qu tei gigilaimiu tu agou sa totonai qu korapa toania na toa karovona perangaina sa qu tatotoni vapiru sagou ko qu vatarasaeria sira na beku kepore dia toa. 3 Ko sa vei sa ara qa nyoguanigou ko mu gigilai agou sa kepore sa kai tinoni sa tatoni pana Gagalana na Tamasa mina paranga &lt;&lt;I Jisu mi taleleve!&gt;&gt; minagu, beto ko kepore sa kai tinoni mina paranga &lt;&lt;I Jisu sa na Bangara&gt;&gt; minagu vei minake tatoni tana na Gagala Tabuna sisa.

4 Ego qai okokoto sira na vaivana, ba kai muqisi Gagala gu sa valameria sa dorudi. 5 Qai okokoto sira na roiti ninabulu, ba kai muqisi Bangara gu sa sa tanabulu. 6 Qai okokoto sira na boboka pana roiti ninabulu, ba kai muqisi na Tamasa gu sa vaniria na boboka sira na tinoni ko qai boka roiti. 7 Qai okoto taiania ira doru tinoni sa na vatadogorona na somana tana Gagala ko ira doru pa ekelesia mai tatoka. 8 Tana kame na Gagala sa vania na boboka ko sa paranga votunia na paranga tavagigalana, goto tana kai goto sa kai muqisi Gagala tugu isa sa vania na boboka ko sa paranga votunia na paranga gigalaina. 9 Tana kame sa kai muqisi Gagala tugu isa sa vania na rarange, goto tana kai goto sa kai Gagala tugu isa sa vania sa na vaivana pana vaisalana. 10 Tana kame na Gagala sa vania na boboka pana roitidi na roiti vaivagabaradi, tana kai goto sa vania na boboka ko sa ule votunia na nongoro tana Tamasa, tana kai goto sa vania na boboka ko sa doro pikataria na gagala ikeredi na jongadi, tana kai goto sa vania na boboka ko sa parangania na paranga gotona, beto tana kame sa vania na boboka ko sa boka ruvatia na ginuana na paranga gotona. 11 Ba ira dorudi aipira sa isa tugu kai muqisi Gagala sa roitiniria, ko isa tu sa okokoto ia veiniria isa sa nyoroguania isa sira na tinoni.

Kai tini ba soku okokoto kokobu tinina

12 Na tini tinoni sa kame gu ba sa soku okokoto kobuna. Ko sa soku okokoto kobuna sa na tini ba kai tini gu sisa. Ko na Karisito ba sa kai muqisi podeke vei tugu isa. 13 Ura kai Gagala gu taqe tapaputaisonia ko kai tini gu sa gita doru, bi tinoni Jiu babi na tinoni karovodi, bi pinausu babi na tinoni taruvatana. Beto ko gita doru sa na Tamasa sa vanigita kai muqisi Gagala gu.

14 Ura na tini sa nake kai kobu tini gu, ba soku okokoto kokobu tini tu. 15 Vei bi paranga sa na nene, &lt;&lt;Ara sa nake lima, ko sa vei isa sa nake tana na tini sara,&gt;&gt; biu, poni sa ba nake pana ginugua vei isa sa na nene sa nake ona na tini. 16 Beto bi paranga sa na talingi, &lt;&lt;Ara sa nake mata, ko sa vei isa sa nake tana na tini sara,&gt;&gt; biu, poni sa ba nake pana ginugua vei isa sa na talingi sa nake ona na tini. 17 Vei na tini doruna sa bi gagale mata gu, poni sa ai mina vei mina boka nonongoro? Vei na tini doruna sa bi gagale talingi gu, poni sa ai mina vei mina boka umumanga? 18 Ba na Tamasa tu sa vakoleria pana tini sira na kokobu tini, ko sa vakole veiniria tugu isa sa nyoroguania isa. 19 Vei bi gagale kai memeka kobu tini gu sa na tini, poni sa kode mina kepore sa na tini! 20 Goto qai soku sira na kokobu tini ba kame gu sa na tini.

21 Ko na mata minake boka paranga lao vei pira tana lima, &lt;&lt;Kepore mua vaitokai sao ko qake nyoroguanigo!&gt;&gt; minakeu. Beto na batu minake boka paranga lao vei pira tana nene, &lt;&lt;Kepore mua vaitokai sao ko qake nyoroguanigo!&gt;&gt; minakeu. 22 Goto ira tu na kobu tini qai doro vei qai munyala sa taqeke gona paleria. 23 Beto ko ira tu na kokobu tini qaike loka poreveveidi sa taqe vaporeveveinaria, ira na kobu tini qaike tavavotu goboro sa taqe popoko vapae vataleria, 24 ko taqe kopu mamadi vatale jolaniria ira na kokobu tini qaike kilu tavapae. Ba na Tamasa tu sa aru vaikamu veinia ina sa na tini ko qai tavaporeveveina sira na kokobu tini qaike loka poreveveidi, 25 ko mi kepore sa na vaipikatai pana tini, goto ira doru okokoto kobuna sa mai mekarai vaikopu vatale. 26 Ko vei bi gosoria na vitigi sa kai kobu tini, sa doru kobu tini sa qai mekarai vitigi tugu. Vei bi tavatarasae sa kai kobu tini, poni sa doru kobu tini sa qai mekarai qeqera tugu.

27 Agou sa na tinina na Karisito ko na okokoto kokobuna isa sagou. 28 Ko na Tamasa sa tei vakoleria tu pana ekelesia sira, momoe na tinoni tagarunudi, vinarua ira qai ule votunia na nongoro tana Tamasa, vinaue ira na tinoni vaivagigalai, beto ira qai boka roitiniria na roiti vaivagabaradi, ira qai isongia na vaivana vaisalana, ira na tinoni vaitokai, ira na tinoni totoli, ira qai isongia na vaivana ko qai boka parangania na paranga gotona. 29 Ba nake ira doru sa na tinoni kokorotai. Nake ira doru sa qai ule votunia na nongoro tana Tamasa. Nake ira doru sa qai vaivagigalai. Nake ira doru sa qai boka roitiniria na roiti vaivagabaradi. 30 Nake ira doru sa qai isongia na vaivana vaisalana. Nake ira doru sa qai isongia na vaivana ko qai boka parangania na paranga gotona. Nake ira doru sa qai ruruvatia na paranga gotona. 31 Agou qu nyaqo vivitigiria ira na vaivana poreveveidi, ko ara ma vadogoronigou ropi kai soana isa sa vavagua jola vivitigi.

13

Na vairoqu

1 Vei ba parangania tu ara sa na okokoto paranga tadira na tinoni beto tadira na mateana, ba bake isongia ara sa na vairoqu, sa ara qa vei gu kai lomoto aeana sa kegala vaivaduvili babi na belo sa rengana vaivaduvili gu sara. 2 Beto vei ba isongia tu ara sa na boboka ko ba boka ule votunia ara sa na nongoro tana Tamasa beto ba gigilaria ara sira doru gigalai paedi beto doru gogoto gigigalai, beto ko vei ba isongia tu ara sa na rarange neqina jola ko ba boka varijoa tu ara sa na kubo, ba vei bake isongia ara sa na vairoqu, poni sa ara sa na kepore veveiqu. 3 Vei ba vaiianiria tu ara sira doru sakasa qa isongoria, beto vei ba vamalumia tu ara sa na tiniqu ko bi tavurungu pale tu, ba vei bake isongia ara sa na vairoqu, sa ara sa kepore kai sa mana vagavoria.

4 Na vairoqu sa vera vamomoso beto sa vajongana lao tana goto tinoni. Na vairoqu sake kokono beto sake vaqata babi vatarasae mulenia mekana. 5 Na vairoqu sake toania na uana sake jonga pana tana goto tinoni. Na vairoqu sake tutia nona soana mekana, sake oqanai kokora ko na vaipera paranga, babi puku tutiria na sela tana goto tinoni. 6 Na vairoqu sake qerania na ikerena, goto sa qerania na sosoto. 7 Na vairoqu sa pogoso golomoria na vitigi doru totoso, sa rarangeona doru totoso, sa vera gegeleona doru totoso, beto sa vangajuona doru totoso.

8 Na vairoqu sa kepore na vinabetona. Koledia sira na boboka tadira qai ule votunia na nongoro tana Tamasa, ba kode mai mumuri gu sira. Koledia sira na boboka tadira qai parangania na paranga gotona, ba kode mai noso gu sira. Koleona sa na vaivana pana gigalai, ba kode mina mumuri gu sisa. 9 Ura na oda boboka pana gigalai sa na kobuna gu beto na oda boboka pana ule votuna na nongoro tana Tamasa sa na kobuna gu. 10 Ba totonai mina lame sisa sa okoto poni sa isa na kobuna sa mina mumuriona. 11 Totonai na koburuqu sara sa qa paranga vei kai koburu, qa roroqu vei kai koburu beto qa rorove vei tugu kai koburu. Totonai qa tinoni lavataqu sara sa qa loa paleria ara sira na toa koburu. 12 Ura kopira sa isa taqe batia sa sa vei na gagavuna gu pa leona na qelasi, ba kode sa tana vaiisumata tari sosoto sa tonai tana batia sisa. Kopira na kobuna gu qa gigilai, ba kode sa mana gigilai na okotona, mina okotona vei sa gigila veinisiu na Tamasa ara. 13 Ego ko ira kue sakasa aipira sa qai kole kopira: na rarange, na totoravusu, beto na vairoqu, ba na poreveveina jola ira pira sa na vairoqu.

14

Na paranga gotona beto na ule votuna na nongoro tana Tamasa

1 Na vairoqu sa mu nyaqo vivitigia ko mu tekua agou. Mu nyorogua vivitiginiria tu agou sira na boboka tana Gagala, ba isa sa jongana jola sa vei ko mu isongia sa na boboka pana ule votunia na nongoro tana Tamasa. 2 Ura na tinoni sa parangania na paranga gotona sa sa paranga lao nake tadira na tinoni goto tana Tamasa tu. Ura kepore sa kai tinoni bi gigilai sa na manugu sa pojai, goto sa pojaria sira na gigalai paedi tana Gagala. 3 Ba na tinoni sa ule votunia na nongoro tana Tamasa sa sa paranga lao tadira na tinoni ko sa ovuluria, sa vamaururia, beto sa vamanotoria sira na tinoni. 4 Na tinoni sa paranga pana paranga gotona sa sa ovulia mekana gu, ba na tinoni sa ule votunia na nongoro tana Tamasa sa sa ovulia sa na ekelesia. 5 Ara qa nyoroguanigou sagou ko bu parangania na paranga gotona; ba isa sa poreveveina jolania isa sa ara qa nyoroguanigou agou ko mu ule votunia na nongoro tana Tamasa. Na tinoni sa ule votunia na nongoro tana Tamasa sa sa poreveveina jolania na tinoni sa parangania na paranga gotona. Goto vei mina koleona tu sa kame mina boka ruvatia sa na paranga gotona, poni sa mina boka taovulu sa na ekelesia doruna.

6 Ego ko, ka visa tavitiqu, vei ba lame tamugou sara ko ba parangania na paranga gotona, poni sa ai vei kode muna tatoka tugu sagou? Kepotu gu ke! Goto vei tu ba pogoso lame vanigou kaki nongoro sa vadogoronisiu na Tamasa babi na gigalai babi na nongoro tana Tamasa babi kaki vaivagigalai, poni sa kode muna boka tatoka sagou. 7 Ko ira tu na sakasa leleona vei na ivivuna babi na suki, ba vei maike tanongoro pikata sira na kilodi poni ai mai vei mai boka gigilai ira na tinoni sa na kera sa taleleo. 8 Beto bi vei na tinoni sa ivua na kuvili sa bike vavaqoro pipikata vatalea sa na kuvili, poni i sei mina kole vatanania sa na vaipera. 9 Ko agou ba sa kai muqisi podeke vei tugu isa. Vei bu paranga pana paranga gotona sake kabere na ginuana, poni sa maike boka gigilai ira na tinoni sa na ginuana na manugu sa tapoja. Ura na miu paranga qai maragutu goboro gu pana gagale eqa. 10 Koledia sira na soku okokoto ovovele paranga pa kasia gusu, ba ira doru sa sa kole betoria na ginuadi. 11 Ko vei manake gigilai ara sa na ginuana na ovovele paranga sa tapoja, poni sa ara sa qa vei na tinoni kavoroqu tana tinoni sa paranga beto ko na tinoni sa paranga ba sa vei na tinoni karovona tugu pana taqu. 12 Ko agou ba sa kai muqisi podeke vei tugu isa. Ko agou sa qu popodeke nyaqo vivitigiria sira na boboka sa vaiianiria na Gagala, ko mu varoiti sosokuria agou sira na vaivana qai boka ovulia na ekelesia.

13 Ko inara sa vei sa, na tinoni sa paranga pana paranga gotona sa mi vavara tepai na neqi ko mi boka ruvatia sa na manugu sa pojai. 14 Vei mana vavara pana paranga gotona sara, poni na gagalaqu sa vavara ba na roququ sake tatoka. 15 Ego ko na sava tu ropi sa mana roitinia ara? Ara mana vavara pana gagalaqu beto mana vavara tugu vei pana roququ. Ara mana kera pana gagalaqu beto mana kera tugu vei pana roququ. 16 Vei totonai muna paranga jongana lao tana Tamasa pana gagalamu gu, poni sa na tinoni peguruna sa somana pana vaikamu sa ai mina vei beto mina boka paranga &lt;&lt;Agua!&gt;&gt; pana mua paranga jongana? Ura isa sake isongo vagigilai sisa qu pojai. 17 Ura ao na mua paranga jongana lao tana Tamasa sa jongana vavagua, ba na goto tinoni sake isongo taovulu podeke. 18 Qa paranga jongana laonia ara tana Tamasa sa ara qa jolanigou agou pana parangana na paranga gotona sagou. 19 Ba pana vaikamu tana ekelesia sa ara qa nyorogua paranganiria na paranga qai kabere na ginuadi tonai ma vagigalairia na tinoni qau. Ura ka lima paranga qai kabere vei inara sa qai poreveveina jolaniria ka manogaputa tina paranga pana paranga gotona.

20 Ka visa tavitiqu, muke koburu pana miu roroqu. Mu vei na melalu pana roiti ikikeredi, ba pana miu roroqu sa mu vei na tinoni matuana. 21 Na takuti kolena pa Kukuti Tabuna sa pira sau,

&lt;&lt;Mana varoitiria sira na tinoni qai parangania na paranga gotona

beto ko pana beberudi ira na tinoni karovodi sa mana parangaria ara sira na qua tinoni.

Ba mana vei tugu ara ba kode mai daidia vatalinga lame taqu sira,&gt;&gt; sau sa na Bangara.*

22 Ko na paranga gotona sa na vinagila nake tadira na tinoni qai vasosoto, ba tadira tu na tinoni qaike vasosoto. Goto na vaivana ule votunia na nongoro tana Tamasa sa nake tadira na tinoni qaike vasosoto, ba tadira tu na tinoni qai vasosoto. 23 Ko tonai bi vaikamu sa na ekelesia doruna ko bai okoto parangania na paranga gotona sira doru, ko vei ira na tinoni pegurudi babi ira na tinoni qaike vasosoto ba bai tome lame ketakoi, poni sa kode mai poja veinigou pira sira, &lt;&lt;Qokolo, qai vakamuniria na tuturu sa pira!&gt;&gt; marigunigou. 24 Ba vei ira doru sa bai ule votunia na nongoro tana Tamasa ko bi tome lame sa kai tinoni sake vasosoto babi na tinoni peguruna, poni sa kode mina taudukunia isa sa doruna sa nongoria. Doru sakasa sa nongororia sa mai pitua sisa, 25 ira na roroqu golomodi pa bulona sa mai tapoa votu, ko kode mina todongo gore ko mina vatarasaea isa sa na Tamasa beto sa pira minagu, &lt;&lt;Sosoto! Na Tamasa sa sa somana tamugou lani!&gt;&gt; minagu.

26 Ego ko, ka visa tavitiqu, ko na sa tu ropi sa mi taroiti? Totonai mu lame vaikamu pana vinatarasae sa kame mi kerania kai kera, kame mi vaivagigalainia kai sa, kame mi ulenia kai nongoro sa vatadogoronia na Tamasa, kame mi parangania na paranga gotona, beto kame mi ruvatia na paranga gotona. Doru sakasa sa mu roitiniria pana ovuluna na ekelesia. 27 Vei bai paranga pana paranga gotona sa kaki, poni sa karu gu babi mineke jolania kue sa mai okoto paranga vaituti, beto kai goto tinoni sa mi ruruvata. 28 Ba bi vei kepore sa kame mina boka ruruvata, poni sa na tinoni sa paranga pana paranga gotona sa mi noso gu paranga pa vaikamu goto mi parangia mekana gu beto mi paranga lao tana Tamasa gu. 29 Ego ira karu babi kue ira qai taiania na nongoro tana Tamasa sa mai paranga, goto ira kaki sa mai pitua sisa qai pojai ira. 30 Ba vei kame ira qai toqo pana vaikamu sa bi tekua sa kai nongoro sa lagere vei tana Tamasa, poni isa na tinoni sa korapa paranga sa mina noso gu. 31 Ura agou doru muna boka vaivana totoso pana ule votuna sa na nongoro tana Tamasa, ko ira doru sa mai gigalai beto ira doru mai taparanga vaneqi. 32 Na tinoni sa ule votunia na nongoro tana Tamasa sa mi kopunia na varoiti vatalea nona vaivana, 33 ura na Tamasa sa nake Tamasa sa valamea na toa vairururana goto na susuvere kame beto na bule.

Isa sa vevei pana dorudi na ekelesia tadira na tinoni tana Tamasa, 34 sa ira na rereko sa mai noso gu pana totoso vaikamu. Ura ira sa qaike tavamalumu ko mai paranga, goto mai suvere vaiketai vei isa sa pojai na Vavanau ti Mosese. 35 Vei bi koledia sa kaki sakasa bai nyorogua gigilai na veveina sira na rereko, poni sa pa ruma tu mai nanasaniria na marenedi. Ura sa vaivakea jola sa kai iviva rereko mina paranga pa vaikamu tana ekelesia. 36 Na paranga tana Tamasa sa sake pidoko koko lame vei gu pana tamugou, beto ko nake pana tamugou gu mekamiu sa lao kamu sa na paranga isa!

37 Vei kai tinoni sa bi rorovea sa isa sa kai tinoni sa boka ule votunia na nongoro tana Tamasa biu babi rove veinia sa isongia na vaivana tana Gagala biu, poni sa mi gigila vatalea isa na manugu qa korapa kuti laonia ara pana tamugou sa na garunu tana Bangara. 38 Na tinoni sake dogoro gigalia sa na garunu alepi poni sa na tinoni isa ba sake tadogoro gigala tugu. 39 Ko, ka visa tavitiqu, mu nyaqo vivitigia agou sa vei ko mu ule votunia na nongoro tana Tamasa, beto muke suquturia sira na tinoni qai parangania na paranga gotona. 40 Ba doru sakasa sa mu roitiniria pana soana tuvisidi beto na uana jongana.

15

Na turumule tana Karisito

1 Ego, ka visa tavitiqu, kopira qa nyorogua ule vanigou mule sa isa tugu na nongoro jongana qa tei ule vanigou tu, ko na nongoro jongana tugu isa sa qu tei teku vakatapia tu beto ko ketakoi tugu sa turu vamauru sa na miu rarange. 2 Isa sa na nongoro jongana qa taraenia ara tamugou, ko agou sa isa tugu sa alogou vei muna aru tamana vamauria sisa. Goto vei muneke vei poni sa na miu rarange sa na goborona gu.

3 Qa vakarovo lao vanigou ara sisa na nongoro jongana qa tekua ko na poreveveina jola sapi: i Karisoto sa mate paenia noda sela ko sa gore votu sisa vei sa takuti pana Kukuti Tabuna, 4 ko sa tagolomo beto ko sa turu mule pa vinaue rane sisa vei tugu sa takuti pana Kukuti Tabuna, 5 beto ko sa bola votu pana ti Pita beto sa tadira doru ka manogarua tinoni tagarunudi. 6 Beto sa sa bola votu tadira jola lima gogoto ona sepele pana kai totoso, ko sokudi ira sa qai korapa suveredia gu, goto kaki sa qai tei mate tu. 7 Beto sa bola votu ti Jekopi beto sa tadira doru tinoni tagarunudi. 8 Ko na vinabetona sosoto, sa sa bola votu pana taqu, ara qa vei na melalu sa podo tonai sa oqoro tata kamua nona popu okotona ko qake kamua na tuturuna tadira doru tinoni tagarunudi. 9 Ura ara sa na kepore veveiqu sosoto agei ira na tinoni tagarunumei, ko nake padaqu ko mana tagigala kai tinoni tagarunuqu sara, ura ara sa qa ngangangulia na ekelesia tana Tamasa. 10 Ba pana variroqu vaialona tana Tamasa sa ara sa isa ara kopira, ko na ona vairoqu vaialona isa sa vanisiu ara sa nake goborona. Ba ara tu sa qa pavu tale jolaniria ira doru tinoni tagarunudi, ba nake pana qua boboka sa qa vei, goto na vairoqu vaialona tu tana Tamasa sa sa somana pana taqu. 11 Ko bi ara ba tarae vevelania sa babi ira bai taraenia, ba api tugu sa na nongoro qe tarae vevelania ko agou ba isa tugu sa qu vasosotoa. 12 Ego ko na nongoro sa tatarae sa na Karisito sa tei turu mule tu pana mate, ko ai sa vei sa kaki agou sa qai pojai sa ira na tinoni matedi maike turu mule qarigu? 13 Ba vei ira na tinoni matedi sa maike turu mule, poni sa na Karisito ba sake tavaturu mule tugu sa vei. 14 Ko vei bike turu mule tugu sa na Karisito, poni sa na nongoro qe taraenia agei sa na goborona gu beto ko na rarange tamugou sa sa kepore vagisona. 15 Beto ko mina vei sa agei qe tabata votu gu sa qe sesekenia sa na veveina na Tamasa, ura agei qe vavakatonia sa na Tamasa sa vaturu mulea sa na Karisito pana mate qeu. Ba vei bi sosotona sa ira na tinoni matedi sa maike tavaturu mule, poni sa na Tamasa ba sake vaturu mulea ropi sa na Karisito. 16 Ura vei ira tinoni matedi sa maike tavaturu mule, poni sa na Karisito ba sake turu mule tugu sa vei. 17 Ko vei bi sosotona sake tavaturu mule sa na Karisito, poni sa na miu rarange sa na goborona sagou beto ko agou sa qu korapa pinausu gu pana neqi tana sela sagou. 18 Ko mina vei sa ira qai vasosotoa na Karisito beto ko qai tei mate tu sa qai mate manyao gu sa vei. 19 Bi vei bi pana toa gu api mekana bi tokanigita sa noda totoravusu tana Karisito, poni sa sa pada tugu ko tana vei na tinoni sa vaivaroroqu vivitigi pa kasia gusu api sa gita.

20 Ba na sosotona sa na Karisito sa sa tei tavaturu mule tu pana mate, ko isa sa na vua moedi* ira qai tei mate tu. 21 Ura taqe gigilaioda gita sa pana roiti tana kai tinoni sa tome lame vei sa na mate, ko pana soana vei tugu isa sa pana roiti tana kai goto tinoni mule sa mai tavaturu mule pana mate sira na tinoni. 22 Ko kai muqisi podeke vei pana dia kole kame ti Adama sa dorudi sa qai mate, poni sa pana dia kole kame tana Karisito sa dorudi sa mai tavatoa mule. 23 Ba ira na okokoto tinoni sa mai tavatoa mule pana dia vaitutina tu. Na Karisito sa sa tavaturu mule momoe vei na vua moena, beto sa ira sa isongoria isa sa mai tavaturu mule tonai mina mule lame sisa. 24 Beto sa mina lame sa na vinabebetona na kasia gusu totonai mina vakilasaria sa dorudi na babangara beto dorudi na neqi beto na viva, beto sa mina vakarovo laoa tana Tamasa na Tamada sa na binangara. 25 Ura na Karisito tu sa mina Bangara tinganai na Tamasa mina vakilasaria sira doru ona kana beto ko mina vakole kaurairia tana Karisito. 26 Na kana vinabebetona mina tavakilasa manyao sa na mate. 27 Pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;I Tamasa sa tei vakoleria tu sa doru sakasa pa kaurai nenena,&gt;&gt; sau. Ba totonai sa paranga &lt;&lt;doru sakasava sa qai tavakole pa kauraina isa&gt;&gt; sau, poni sa na kaberena gu sa pana paranga &lt;&lt;doru&gt;&gt; sake tavasomana sa na Tamasa, isa sa vakoleria doru sakasa pa kauraina na Karisito.* 28 Ba totonai doru sakasava sa qai tei tavakole kaurai tu pana tana Karisito, poni sa na Karisito mekana, na Tuna, sa mina vakole kauraia mekana tana Tamasa, isa sa vakolea doruna sakasava pana kauraina na Tuna. Ko na Tamasa sa mina Bangara betoniria dorudi.

29 Ego, goto ai vei sira na tinoni qai tapaputaiso vaniria ira qai tei mate tu? Na sa qai rove veinia kode mai vapodoa sira? Bi vei ira na tinoni matedi sa maike tavaturu mule sosoto, poni sa ai sa vei sira na tinoni ira ko qai tapaputaiso vaniria tu sira na matedi? 30 Ko vei maike tavaturu mule sira na tinoni matedi, poni sa agei sa ai sa vei ko sa ongongugei na tapata doru totoso? 31 Ka visa tavitiqu, tata gu ba gosoria ara doru rane sa na mate! Na uana vavalavatai qa isongia ara pana veveimiu agou tonai taqe somana kole kame tavitia na Karisito Jisu noda Bangara sa sa roiti veinisiu ko qa ule votu vaneneqinia sapi! 32 Na sa ropi qa vagavoria sara tonai qa taleria ara sira na tinoni pa Episasi qai vei na manugu made nenedi pirudi qai vavarivai. Vei ira na tinoni matedi sa maike tavaturu mule poni sa &lt;&lt;Aria gu ropi ko ta kole gaganigada beto ta kole bukugada gu, ura vuka tana mateoda gu.&gt;&gt;* 33 Muke vamalumuria ira na tinoni ko mai valoposogou: ira na baere ikeredi sa qai ngangulia na uana jongadi. 34 Mu mule lame pana miu roroqu tavagigalana beto mu noso toaniria na uana ikikeredi. Ura kaki agou sa quke gigilai na Tamasa, ko na padamiu muna keania tugu agou sa sa vei isa.

Na tini sa tavaturu mule pana mate

35 Ba kode mai nanasa sira kaki, &lt;&lt;Ai mai tavaturu mule vei sira na tinoni matedi? Ai tini vevei sa mai isongia ira?&gt;&gt; marigu. 36 Ao na tinoni rururamu! Totonai qu umania pana peso sa kai kiko, sa sa mate mai tu sisa beto sa sa pidoko. 37 Beto isa qu umania sa nake gogou tinina isa mina vevei tonai mina lavata sae, goto na kiko gagalena gu na vuiti babi kaki goto kiko sa qu umania. 38 Ba na Tamasa tu sa vania na tinina na veveina sa vilea isa sa na kiko isa, ko na okokoto kiko sa vania na goto tinina mekana.

39 Na tinidi doru sakasa toadi sa qaike vavaitoto. Koleona sa na tini tinoni, sa goto tu sa na tinidi na manugu mamade nenedi, goto tu sa na tinidi ira na manugu tatava, beto goto tu sa na tinidi na igana. 40 Koledia sa na tinidi sakasa pana oka beto koledia sa na tinidi sakasa pa peso. Ba na babata jongadi na tini pana oka sa kame, beto na babata jongadi na tini pa peso sa sa kai goto tu. 41 Na babata jongana na tapo sa kame, na babata jongana na popu sa goto tu, beto na babata jongadi ira na seru sa kai goto mutu. Ko ira na seru gu ba sa gogoto tu na babata jongadi.

42 Ko inara mina vei sa tonai mai turu mule ira na tinoni matedi. Na tini sa tagolomo sa sa vei na kiko sa boka nyabo mate, ba na tini mina tavaturu mule sa minake mate. 43 Na tini sa tagolomo sa na babati karena, ba tonai mina tavaturu mule sa mina babata jonga. Isa sa tagolomo sa munyala, ba tonai mina tavaturu mule sa mina kolea na neqi. 44 Na tini sa tagolomo sa na masa norungu, ba totonai mina tavaturu mule na tini gagala sisa. Sa koleona sa na tini masa norungu, ko na tini gagala ba sa kolena tugu. 45 Ko sa vei sa pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na tinoni momoe i Adama sa na tini tinoni toana,&gt;&gt; sau; ba na Adama vinabebetona sa na Gagala vaivatoana.* 46 Nake toa gagala sa sa lame momoe, ba na toa tini mai tu, beto sa sa lame liligu sa na toa gagala. 47 Na tinoni momoe sa sa taroiti pana kavuru peso, ko na koko lame veina pa peso, goto na tinoni vinarua sa sa lagere vei pa noka. 48 Ira tana na peso sa qai vei tugu isa sa taroiti pana peso, ira tana pana oka sa qai vei tugu isa sa lagere vei pa noka. 49 Ko kopira sa taqe popokonia na kirena na tinoni sa taroiti pana kavuru peso, ba kode sa tana vasaea na kirena na tinoni sa lagere vei pa noka.

50 Na ginuana qa paranga vei api, ka visa tavitiqu, sa na masa na orungu maike teku isongia sa na binangara tana Tamasa beto ko na tini mina boka mate sa minake teku isongia sisa sake boka mate. 51 Mu vainongoro lame ko! Ma pojanigou sa na sosoto sa kole golomona api: gita sa tanake mate beto, goto tana tabei beto, 52 pana leona iapeki peki totoso vei kai vakipu mata, tonai mina vaqoro sa na kuvili bebetona. Ura tonai mina vaqoro sa na kuvili bebetona, poni sa mai tavaturu mule sira na tinoni matedi ko maike boka mate ligu, beto sa gita tana tabei. 53 Na tini sa boka nyabo api sa mina tabei lao tu pa tini minake boka nyabo, beto ko isa mina mate sa mina tabei lao tu pana tini minake boka mate. 54 Ko totonai na tini sa boka nyabo sa mina bei lao pana tini sake boka nyabo, beto ko totonai isa mina mate sa mina bei lao pana tini minake boka mate, poni sa beto mina gore votu sisa na paranga pa Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;&lt;Na mate sa sa tavakilasa; na rajana isa sa okoto kopira!*

55 Mate, eo moko sa na mua boboka qu vavaivakilasania ao?

Mate, eo moko sa na mua neqi qu vavaigaratania ao?&gt;&gt; sau.*

56 Na neqi vavaigaratana tana mate sa na sela beto na neqi tana sela sa na Vavanau. 57 Ba gita ta paranga jongana lao tana Tamasa isa sa vanigita na boboka ko taqe vakilasia noda kana pana roiti sa roitinia na oda Bangara i Jisu Karisito. 58 Ko inara sa vei, ka visa tavitiqu jojonga, mu turu vamauru beto muke tavarijo pana miu rarange. Mu jujunonia na roiti tana Bangara, ura qu gigilaimiu agou sa kepore sa kai roiti qu roiti vania na Bangara sa na goborona.

16

Na vaivana tokadi ira pa ekelesia

1 Ego na veveina na poata vaivana tokadi ira na tinoni tana Tamasa pa Jiudia sa mu roitinia isa qa vavanau veiniria ira na ekelesia pa Qelesia. 2 Pana rane momoe pana vuiki sa agou mu okokoto vakolea sa kaki poata na padana vei qu bokai, ko mu kopunia. Ko na vaikamudi na poata sa muke verania gu totonai mana lame kamu ara beto mi taroiti. 3 Totonai mana lame kamu sara sa mana garunu laoniria taviti leta vinakabere sira qu tei vaegoria tu ko mai pogosoria sa na miu vaivana lao pa Jerusalema. 4 Bi vei mina pada ko ara ba mana lao tugu vei, poni sa kode mai lao tavitisiu ara sira.

Na ngutina na rererege

5 Ara kode mana lao ovikigou pa liguna mana rerege jola vei pa Masidonia, ura ara kode mana jola vei tugu pa Masidonia. 6 Ko palu mana suvere tavitigou babi palu mana suvere tugu ketakoi pana totoso lomoso, ko agou ba muna boka tokanisiu ko mana jokelia na qua rererege pa liguna mana taloa ketakoi. 7 Ura ara qake nyoroguania ko ba dogoro aputainigou gu tonai ba rerege jola kopira, goto qa rovea sa pa liligu ba boka suvere tavitigou na totoso kakasana qau vei mina vamalumusiu na Bangara. 8 Ara kode mana suvere pa Episasi tinganai tu mina kamua na rane Penitikositi,* 9 ura kai atakamana jongana sa sa kole ko ara mana boka roiti vatalenia sa na vareregena na nongoro jongana, ba qai soku tugu sira na tinoni qai susuqutusiu ara.

10 Vei mina lame tamugou si Timote, sa mu vakamu vatalea pa vaikorapaimiu, ura isa sa roitinia na roiti tana Bangara, sa vei tugu qa vei ara. 11 Ko kepore sa kame agou mi doro vagorea sisa, goto muna tokania ko mina jokele vatalea sa nona rererege, ko vei sa mina boka mule lame taqu, ura ara qa korapa verania ko mina mule lame tavitiria ira na tavitida pana tana Karisito sisa.

12 Goto na veveina na tasida i Apolosi, sa ara qa tepa vivitigia sisa ko bi lao ovikigou sagou tavitiria ira kaki tavitida pana tana Karisito qau, ba sa doro vei nake ona nguti† ko mina lame sa kopira. Ba kode mina lame sisa totonai mina tekua na totoso jongana.

Na paranga vinabebetona

13 Mu suvere gegele, mu turu vamauru pana miu rarange, mu varene, mu aru vamauru. 14 Mu roitiniria doruna na miu roiti pana vairoqu.

15 Qu gigilaimiu sa na tatamana ti Sitepanasi. Ira sa na tinoni momoe qai gabala pa Akaia, beto ko qai vania dia toa mekadi pana roiti nabuludi ira na tinoni tana Tamasa. Ka visa tavitiqu, qa tepa vivitigigou ara sagou 16 ko mu vataberia sira na vaitoni tadira na tinoni vevei aipira, beto ko ira qai mekarai somanania beto qai pavu talenia na roiti. 17 Ara qa qerania sa na lamedi ira Sitepanasi i Potunatasi beto i Akaikusi, ura qai tekua sa na lolomo tamugou ko qai tokanisiu. 18 Ko ira qai vamanotia sa na gagalaqu beto vei tugu na gagalamiu agou. Mu nongororia sira na tinoni vevei aipira.

19 Ira na okokoto puku ekelesia pa Esia qai garunu laonia na dia roroqu. I Akuila beto i Pirisila beto na ekelesia sa vavaikamu pa dia ruma sa qai garunu laonia na dia roroqu neqina sa lame vei tana Bangara. 20 Ira doru tavitida pana tana Karisito sa qai garunu laonia na dia roroqu. Mu vaiqeqera lao lame pana soana vaigosoro tana tinoni sa tutia na Karisito.

21 Ara Paula qa kutia sa na qua roroqu api pana limaqu mekaqu. 22 Na tinoni sa keporeona vairoqu lao tana Bangara, sa na leleve mi opo taria sisa! Ao mei Bangara, mu lame! 23 Na vairoqu vaialona tana oda Bangara i Jisu mi somana tamugou. 24 Na qua roroqu mi somana tamugou doru pana oda kole kame ti Jisu Karisito. Agua.

* 1:19 Aisea 29.14.

* 1:31 Jeremae 9.24; 2 Koriniti 10.17.

* 2:9 Aisea 64.4; 52.15.

* 2:16 Aisea 40.13; Romu 11.34.

* 3:19 Jobi 5.13.

* 3:20 Kera Vinatarasae 94.11.

* 5:13 Vavanau 17.7; 19.19; 22.21, 24; 24.7.

* 6:16 Popodalaina 2.24; Matiu 19.5.

* 9:9 Vavanau 25.4; 1 Timote 5.18.

* 10:7 Votu 32.6.

* 10:26 Kera Vinatarasae 24.1; 50.11; 89.11.

* 14:21 Aisea 28.11-12.

* 15:20 Na ginuana isa na vua moedi ira qai tei mate tu sa na Karisito sa sa turu mule momoe pana mate, ko sa vei sa gita ba taqe gigila vatalea sa na Tamasa kode mina vaturu mule veinigita tugu sa veinia na Karisito.

* 15:27 Kera Vinatarasae 8.6.

* 15:32 Aisea 22.13; 56.12; Luke 12.19-20.

* 15:45 Popodalaina 2.7.

* 15:54 Aisea 25.8.

* 15:55 Gosea 13.4.

* 16:8 Na Penitikositi sa na totoso qeqera roroquna na totoso lolokete.

† 16:12 Ira na paranga nake ona nguti sa mina boka tapeluku vei tugu &lt;&lt;nake ona nguti na Tamasa&gt;&gt;.

2 Koriniti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Pa Koriniti Vinarua

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Paula, pana nyorogua tana Tamasa qa kai tinoni tagarunuqu ti Jisu Karisito, beto ko i Timote na tasida.

Na leta api sa sa lao tamugou na ekelesia tana Tamasa pa Koriniti beto ko tadira dorudi na tinoni tana Karisito qai suvere doru eqa pa pikata ia pa Akaia.

2 Na vairoqu vaialona mi kole somana tamugou beto vei tugu na bule tana Tamasa na Tamada beto na Bangara i Jisu Karisito.

I Paula sa paranga jonganania na manoto pana totoso tapata

3 Aria ko ta vatarasaea gita sa na Tamasa, na Tamana na oda Bangara i Jisu Karisito. Isa sa na Tamada sa kopu vatalenigita beto na Tamasa sa vanigita doruna na manoto. 4 Isa sa vamanotogita pa dorudi na oda tapata, ko sa vei sa gita ba tana boka vamanotoria sira qai gosoro tapata. Ko tonai tana varoitia sa na manoto gita mekada sa tei vamanotonigita tu na Tamasa, poni sa tana boka vamanotoria sira. 5 Ura kai muqisi podeke vei tugu qai pugele tarigita sira na vitigi ura taqe vasosotoa na Karisito, poni sa pana oda kole kame tavitia na Karisito sa na manoto lavata tana Tamasa ba sa pugele tarigita tugu. 6 Vei be gosoro vitigi sa agei sa na ginuana sa vei ko agou mu tavamanoto beto mu vasosoto ko mu taalo agou. Vei be tavamanoto sa agei, poni agou ba qu tavamanoto tugu sagou beto qu turu vangajuria sira tugu na vitigi qe gosororia agei. 7 Na mei rangemiu agou sa sa oqoro rijo; ura agei qe gigilai sa kai muqisi podeke vei qu somana gosororia agou sira na vitigi qe gosororia, poni sa kode muna somana isongia tugu vei agou sa na manoto qe isongia. 8 Ura agei qeke nyoroguania ko bu mumaniria, agou ka visa tavitimei, sira na tapata qe gosororia agei pa pikata gusu pa Esia. Na pogoso mamatadi qai vanigei sa qai lavata jola beto qai bogata jola ko agei qe tei munyalania tu sa na rorovena mene toa lalaomei. 9 Goto qe rove veinia qe tei tavapogosonia tu agei sa na lelevena na mate. Ba na ginuana sa vei api sa vei ko meneke totoravusu mulenigei mekamei sagei, goto me totoravusia na Tamasa tu isa sa boka vatoa muleria sira qai tei mate tu. 10 Ko pana tapata vaivamatedi, isa sa sa vasaregei beto ko isa tugu mina vasaregei. Ko pana tana qe vakolea agei sa na mei totoravusu ko kode isa mina vasare ligugei mutu, 11 vei muna mekarai vavara tokanigei sagei. Ko mai taoe sira na soku vavara ira ko na Tamasa mina mananigei, poni sa ira na soku sa mai paranga jongananigei sagei.

I Paula sa beia na ona nguti lao pa Koriniti

12 Agei qe vaqatania sa na monanamei mekamei sa gigila vatalea sa agei pana mei uana pa kasia gusu api sa qe toania na bulo tuvisina beto na bulo liosona qai lame vei tana Tamasa. Ko pana mei baere lao tamugou ba qe toa vei tugu isa. Ba nake pana gigigalai tana tinoni goto pana vairoqu vaialona tu tana Tamasa sa qe boka roiti vei aipira sagei. 13 Ura kepore na ginua golomodi sira na sakasa qe kuti lao vanigou goto isa tugu na veveina qu boka tiroa ko qu vakaberia agou. Ara qa rovea sa kode muna vakabere vatatale 14 veinia isa qu tei vagigilaimiu tu na kobudi. Ko agou muna boka vaqatanigei sagei kai muqisi podeke vei agei ba mene vaqatanigou sagou pana rane mina lame noda Bangara i Jisu.

15 Ura qa gigila vataleaqua ara sa na miu qeqera vei isa ko sa vei sa ara qa nyoroguania tu ko ba lame momoe tu tamugou, ko agou bu tamana karu totoso qau. 16 Qa nyorogua lao ovikigou sagou tonai mana rerege jola lao sae vei pa Masidonia, beto tonai mana mule lagere sa mana jola vei tugu tamugou ko mana boka tekua kaki vaitokai pana tamugou pana qua rererege lao pa Jiudia sau sa na qua nyorogua momoe. 17 Ai vei qa vei na tinoni sa rabeke sara totonai qa nyorogua roiti vei isa? Ai vei qa roitiniria na qua nguti vei kai tinoni pa kasia gusu api ko qa vanaqiti mekarai pojaria na &lt;&lt;E, e&gt;&gt; beto na &lt;&lt;Dai, dai&gt;&gt;? 18 Na Tamasa sake boka teteria nona paranga, ko agei na mei ngunguti lao tamugou ba sake vaisomanai &lt;&lt;E&gt;&gt; beto na &lt;&lt;Dai&gt;&gt;. 19 Ura na Tuna na Tamasa, i Jisu Karisito, isa na veveina qe taraenia tamugou agei Silovanosi i Timote beto ara tugu, sa nake vaisomanai &lt;&lt;E&gt;&gt; beto na &lt;&lt;Dai.&gt;&gt; Ba pana tana sa doru totoso sa na &lt;&lt;E&gt;&gt; gu. 20 Ura dorudi na taringunguti tana Tamasa sa qai gagale &lt;&lt;E&gt;&gt; pana tana. Ko inara sa vei sa pana ti Jisu Karisito na &lt;&lt;Agua&gt;&gt; sa sa tapoja ko na valavatana na Tamasa. 21 Ko na Tamasa tu mekana sa vamauru tavitinigei agou sagei pana oda kole kame tavitia na Karisito beto ko isa tu mekana sa uduku garunugei. 22 Isa sa tei vakolenigita tu na vinagigila ko na ona isa sa gita beto sa vanigita na ona Gagala pa buloda ko na kolena na Gagala isa sa na vinasosotona sa gita sa na ona isa.

23 Ara qa kukua na Tamasa ko mi vasekesiu vei bake ulenia ara sa na sosotona. Ura isa sa gigilai na buloqu! Na ginuana qake mule lao ligu pa Koriniti sa ura qake nyorogua vatakulangagou mule sagou. 24 Nake vei ko agei qe kukuta uanania na sakasa muna vasosotoria sa, ura agou qu turu vamauru pana miu rarange. Goto agei qe mekarai roiti tavitigou ko na vaqeragou agou.

2

1 Ura ara qa vilea pa roququ sa ara maneke lame ligu ovikigou ura kita ma vatakulangagou mule qau. 2 Ura vei ba vatakulangagou ara sagou, poni sa kepore mutugu sa isa mina vaqerasiu. Ura ira tugu bai vaqerasiu ara sa qa vatakulangaria. 3 Ko inara sa vei sa qa kuti vanigou ara sa kai leta isa, ko tonai mana lame kamugou poni maike vatakulangasiu sira tugu na tinoni bai vaqerasiu. Ura ara qa vagigila vatalea sa tonai mana qera ara, sa agou ba muna qeqera tugu vei. 4 Na leta isa sa qa kutia ara pana roroqu vitigina na bulo takulangana beto taviti kolo mataqu. Ba nake vei ko ma vanigou agou na takulanga qau sa, ba vei ko mu gigilai sa na qua roroqu lao tamugou qau.

Na tepa ko mai taleosonia sa na tinoni sa sela

5 Ego, bi vei kai tinoni sa bi vatakulangia sa kai goto tinoni, sa nake ara gu sa sa vatakulangasiu goto agou doru tugu vei. (Ba qa paranga vei pira sara ko nake vei ko qa korapa vavajolai sa.) 6 Ko na vinakilasa qu vania agou doru na tinoni sa vaivatakulanga api sa sa pada gu kopira. 7 Ko kopira mu taleosonia beto mu vamanotia sa na tinoni isa ko mike takulanga vivikerenia sisa. 8 Ko ara qa tepa vivitigigou ko mu vabatinia sa agou qu roroqua sisa. 9 Ko inara gu sa vei sa qa soni kutia ara sa na leta isa ko ma podekegou beto ma gigila vatalea sa vei muna boka vataberia sira dorudi na qua vavanau qau. 10 Ego isa na tinoni qu taleosonia agou, sa ara ba qa taleosonia tugu. Ko isa qa tei taleosonia tu (vei bi koleona sosoto sa na sela lavatana sa pada bi taleosonia sisa) sa pana laemiu agou qa taleosonia ara pa moena na Karisito sisa. 11 Qa roiti vei pira sara ko take vania na lolomo ko mi tutinigita nona roroqu si Setani. Ura gita taqe gigila vataleriaoda sira na ona roiti nyonyoravadi isa.

Na takulanga ti Paula pa Toroasi

12 Totonai qa lao kamu pa Toroasi ko ma taraenia na nongorona na Karisito qau, poni sa na Bangara sa revanga vanisiu na lolomo jongana sa ketakoi, 13 ba na qua roroqu sake boka manoto ura palu mana gosoria ketakoi sa na tasiqu i Taetusi qau ba totonai qa lao kamu sa qake batia tu. Ko qa loloaria gu sira beto qa jola lamequa pa Masidonia.

Na toa varene pana tutina na Karisito

14 Ba gita ta paranga jongana lao tana Tamasa! Ura pana oda somana kole kame tavitia na Karisito sa agei doru totoso na Tamasa sa toni veinigei ira na pinausu pa liguna sa vakilasaria isa sira nona kana. Na Tamasa sa varoitigei sa agei ko sa vareregia doru eqa vei kai sakasava umanga jongana sa na gigalaina na Karisito. 15 Ura agei sa qe vei na sakasava umumanga jongana sa vaivanania na Karisito lao tana Tamasa, ko sa rerege pa vaikorapaidi ira qai tei taalo tu beto pa vaikorapaidi ira qai korapa muma. 16 Ko tadira qai muma, sa isa sa kai umanga nyabo sa boka vaivamate; ba pana tadira qai taalo, sa isa sa kai umanga sa valamea na toa. Ko i sei sa padai sa na roiti vei aipira? 17 Ura agei sa qeke vei sokudi ira kaki qai varerege veinia kai sakasava vavaina goborona sa na nongoro tana Tamasa. Goto na Tamasa tu sa garunugei ko qe paranga pa moena na Tamasa pana uana jongana vei na nabulu tana Karisito.

3

Ira na nabulu pana vinaego koregana

1 Ai vei kopira qe paranga vei qe podalai vavaporeveveina mulenigei mule mekamei sa agei? Sosoto ira kaki sa sa poreveveina sa mai pogosoria tu sira na leta koko vei tamugou, ba bai lao tamugou ko bai ule vakakaberenia sa na veveidi mekadi. Goto agou qu tei gigila vataleamiu tu sa agei meneke kilu isongia kai leta vevei isa. 2 Agou tugu mekamiu sa na mei leta agei sa pojai na veveimei agei, ko sa takuti pa buloda gita ko qai gigilai beto qai tiroa ira doru tinoni. 3 Na kaberena gu sa agou sa kai leta na Karisito mekana sa kutia beto ko na vuana na roiti nabulu tamigei. Ko na leta isa sa kutia na Karisito nake pana sakasa kukutina goto pana Gagalana na Tamasa toana, beto ko nake pana patu pepetaradi ba pana bulo tinoni tu.

4 Inara qe paranga vei sagei ura qe totoravusia agei sa na Tamasa pana mei kole somana tana Karisito. 5 Ba nake vei ko mekamei qe boboka ko qe paranga vei qe bokamei roitinia na roiti api sa. Goto na boboka qe isongia agei sa sa koko vei tana Tamasa tu. 6 Ko na Tamasa tugu sa vanigei na boboka sa agei ko qe nabulu pana vinaego koregana, ko na vinaego isa sa sake tagasi vakole pana leta vevei na Vavanau ti Mosese goto pana Gagala tu. Ura na leta tagasina sa sa vaivamate, goto na Gagala sa vaivatoa.

7 Ego na Vavanau sa sa tagasi pana patu pepetaradi beto ko na malakapina na Tamasa sa kikilanga tonai sa tavalagere sa na Vavanau isa. Ko ira na tinoni Izireli qaike boka doro vatotogasia sa na isumatana i Mosese ura sa kilanga jola. Ko vei na roiti ninabulu sa valamea na mate tonai sa tavaroiti sa sa lame tavitia tu na malakapi, 8 poni sa ai mina koi vei kilangana sa na malakapi mina lame tavitia sa na roiti ninabulu tana Gagala? 9 Ura na roiti gu sa kolea na vaipitu ba sa votua na malakapi, ko ai mina koi vei kilangana na malakapina sa na roiti ninabulu sa vatuvisiria ira na tinoni? 10 Ko isa na Vavanau qi kolea na malakapi perangaina sa kopira sa kepore na malakapina, ura na malakapina na nongoro jongana sa kilanga jolania isa. 11 Ko na sakasava gu sake kole vasovai ba sa lame tavitia tugu na malakapi, ko ai mina koi vei kilangana na malakapina sa na sakasa sa kole jola?

12 Ego qe korapa vera gelenia agei sa na toa kilangana isa, ko sa vei sa qe varenenia agei sa na vavakatonia na nongoro jongana. 13 Agei sa qeke paranga varove sa vei i Mosese sa ude vapaea na isumatana ko ira na tinoni Izireli qaike boka doro vatotogasia sa na kabere totonai sa iolo riuona. 14 Ba ira tugu na tinoni Izireli mekadi sa na roqudi ba sa patei. Ko sa kamua tugu pa rane pa ngeni api sa korapa tugu oqoro tavaiolo sa na udude vapaeni isumata isa totonai qai tiro votunia na vinaego leluna. Ura tonai sa kole kame gu pana tana Karisito na tinoni beto sa boka tavaiolo sa na ude isumata. 15 Ko sa kamua tugu pa totoso kopira sa tonai qai tiroa na Vavanau ti Mosese, sa sa kai toba sa kole vapaeria na bulodi. 16 Ba totonai sa gabala lao tana Bangara sa na tinoni, poni sa tavaiolo sa na udude vapaeni isumata isa. 17 Ego ko na Bangara isa sa na Gagala, ko ketakoi sa suvere sa na Gagalana Bangara sa na toa taruvatana sa sa kole. 18 Ko gita doru sa tei tateku pale tu sa na ude vapaeni isumatada ko taqe boka dogoro vatotogasia na malakapina na Bangara. Ko taqe tabei lao pana kirena na Bangara podalai kai kabere tana ko taqe kesa saea na ona kabere lavata. Ura api sa na ona roiti na Bangara isa na Gagala.

4

Nake munyalana sa na taraenia na nongoro jongana

1 Ko inara sa vei sa agei qeke munyala ura na Tamasa tu sa roroqu tokanigei ko sa vanigei sa na roiti ninabulu api. 2 Goto agei qe dainiriamei sira na uana vaivakea golomodi, ko qeke toania na uana sesekena beto qeke bei vapirua sa na paranga tana Tamasa. Goto qe poja lodakia gu agei sa na sosoto, ko na monanadi ira na tinoni mai rangegei pa moena na Tamasa qeu. 3 Ba vei bi pae sa na nongoro jongana tamigei, sa pana tadira qai muma gu sa pae sisa. 4 Ira na tinoni ira sa qaike vasosoto ura na tamasa ikerena pana kasia gusu api sa valeqai na roqudi, ko qaike batia sa na kaberena na nongoro jongana na veveina na malakapina na Karisito, isa na kirena na Tamasa. 5 Ura agei nake veveimei mekamei sa qe taraenia, goto na veveina i Jisu Karisito tu isa na Bangara. Goto agei mekamei sa na nabulu gu tamugou pana mei somana kole kame tana Karisito. 6 Ura isa tugu na Tamasa sa paranga, &lt;&lt;Na kabere sa mi tolanga votu lame vei tu pana rodomo!&gt;&gt; sau, sa isa tugu sa na Tamasa sa tolanga pa bulomei, ko sa vanigei na kaberena na gigalaina na malakapina na Tamasa pa moena na Karisito.

7 Ba agei sa qe vei na raro sa taroiti pana nyelaka ko sa kolea na isisongo poreveveina api, ko sa tadogoro sa na neqi lavatana sa sa koko vei tu tana Tamasa goto nake tamigei. 8 Qe tavatapata pa doru soana sagei, ba qeke tanono vagore sosoto; qe rura tugu, ba qeke vaivasevi sosoto; 9 qe takomiti, ba qeke taloa pale; qe tavavukele tugu, ba qeke tavaaboro puta sosoto. 10 Doru totoso qe pogosia pa tinimei agei sa na mate ti Jisu, ko na toa ti Jisu sa mi bola votu pa tinimei. 11 Pana mei toa agei doru totoso sa qe kole alala lao vei gu pa mate pa laena i Jisu, ko na toa ti Jisu mi bola votu pana tinimei isa sa boka manyaona. 12 Ko na mate sa sa korapa roiti pana tamigei, ba tamugou na toa sa sa korapa roiti.

13 Pira sau sa kai kukuti, &lt;&lt;Qa vasosoto ko sa vei sa qa paranga!&gt;&gt; sau. Ko pana kai muqisi uana vei isa sa agei ba qe vasosoto ko vei sa qe paranga. 14 Ura qe gigilaimei sa na Tamasa, isa sa vaturu mulea pana toa na Bangara i Jisu sa isa tugu sa mina vaturu mulegei sagei pana mei kole kame tavitia i Jisu beto mina mekarai vaikamu tavitinigei agou pana moena isa. 15 Ura dorudi aipira sa na tokamiu agou, ko totonai na vairoqu tana Tamasa mi kamu poni sa mai pugele nyonyoania ira sa na paranga jongana sa valavatia na Tamasa.

Na toa pana rarange

16 Ko inara sa vei sa agei qeke boka tavamunyala. Sosoto na tinimei pa peguruna sa korapa lelu gore, ba na gagalamei sa sa tavakorega doru rane. 17 Na tapata ikikete beto na aputaidi taqe gosororia aipira sa qai korapa vanaqitinigei agei sa na kabere kole jolana sa jolania doru tapata qe gigilaria kopira. 18 Ko gita taqeke dogoro laoria sira na sakasa qai boka tabata goto ira tu na sakasa qaike tabata. Ura ira na sakasa qai tabata sa qaike kole sovai, goto ira na sakasava qaike tabata tu sa qai kole jola.

5

1 Qe gigilaimei agei sa tonai mina tajegara pale sa na aqaqo isa na tinimei qe suveria pa peso api, sa na Tamasa mina vanigei kai ruma sake taroiti pa lima tinoni beto ko na kole jolana pa noka. 2 Ko pana tini api sa qe kiu alili sagei ura qe nyorogua teku pokonia agei sa na mei susuverena pa noka. 3 Ko totonai mene tei pokonia tu sa na tini isa sa agei meneke vei na tinoni sa gagado. 4 Ura totonai qe korapa suveria sa na aqaqo pa peso api, sa agei qe kiu alili tavitia na takulanga. Ba nake vei ko agei be siqarai gona pale sa na tinimei api qeu sa, goto qe nyoroguania ko be isongia sa na tini koregana pa noka qeu, ko isa na tinimei sa boka mate sa mi tabei lao pana tini sa kole jola. 5 Isa sa tei vanaqiti vanigei tu na bei api sa na Tamasa tugu mekana, isa sa tei vanigita tu na ona Gagala ko na Gagala isa sa na vinasosotona na ona na Tamasa sa gita.

6 Ko agei doru totoso sa qe varene. Qe gigilai sa totonai qe korapa suveria sa na tinimei pa peso api, sa qe korapa sou pana tana Bangara, 7 ura na mei rarange sa sa gaitigei, nake mei dodoro. 8 E, qe varene sagei, ko qe nyoroguania sa be taloa tu sa pana tinimei api ko be lao suvere tavitia na Bangara qeu. 9 Ko bi vei be suvere tu pana toa tinimei api babi pana tini koregana, poni sa agei na mei kuta nyorogua sa me vaqerai gu isa qeu. 10 Ura gita doru sa kode tana bola votu pa moena na totoqona vaipitu tana Karisito. Ko okokoto tinoni sa mai okoto tekua sa na vuana tugu doru dia roiti qai roitiniria pana dia toa tini, bi vua jongana babi vua ikerena.

Na nongoro sa vabaereria lao tana Tamasa ira na tinoni

11 Ko sa vei sa agei qe gigilai sa na poreveveina tana matagutunia na Bangara, ko qe podekeria ko me vagabalaria sira na tinoni qeu. Tana Tamasa sa na kaberena gu ko ara qa nyorogua vasosotoa sa pa monanamiu agou ba na kaberena tugu vei. 12 Qeke korapa vavaporeveveina mulenigei mule pana tamugou sagei, goto qe korapa gu pojanigou na veveimei mekamei ko agou tu sa muna vavaqatanigei. Ko mina vei tu sa muna boka oeria sira qai kemarania sa na veveina na boboka tana tinoni goto nake veveina na uana. 13 Ura vei be doro vei na tinoni rururamei sagei, isa na ginugua pa vaikorapaina na Tamasa beto agei sisa. Vei be doro vei na tinoni tavagigalamei sagei, poni sa mu doro veinia qe korapa parangagou agou. 14 Na vairoqu tana Karisito sa sa bangaranigei ura agei qe vagigila vatalea sa kai tinoni sa mateniria doru tinoni, ko na ginuana isa sa doru tinoni qai somana mate tugu sira. 15 Ko isa sa mateniria doru tinoni, ko ira qai toa sa maike tavaqera muleniria mekadi goto mai vaqerai tu isa sa mate beto sa tavatoa mule vaniria.

16 Ko sa vei sa kopira sa kepore kai tinoni taqe doronia pana dodoro tinoni sa gita. Pa totoso qai jola pori sa taqe doronia pana dodoro tinoni sa na Karisito, ba kopira taqeke doro veinia isa sisa. 17 Ko inara sa vei sa totonai sa kole kame tana Karisito sa na tinoni, sa isa sa na vinapodaka koregana sisa; na toa leluna sa tei mumuriona tu, ko kopira na toa koregana sa lame. 18 Doru sakasava aipira sa na Tamasa sa roitiniria, isa pana oda kole kame tana Karisito sa vaibaerenigita tana mekana beto sa vanigita na roiti ninabulu ko tana vavaibaere laoniria mule pana tana sira kaki goto tinoni. 19 Na oda nongoro sa na veveina pana kole kame tana Karisito na Tamasa sa vaibaere laonia tana mekana sa na kasia gusu. Sake puku tutiria isa sira na dia sela, beto ko sa tei vanigita tu sa na nongorona sa ulenia na soana vei beto mai vaibaere lao tana Tamasa ira na tinoni. 20 Ko agei sa na tinoni paparanga tana Karisito, na Tamasa sa varoitigei ko sa ulenia na ona tepa. Agei qe tepa vania na Karisito: mu baere lao tana Tamasa! 21 Na Karisito sa kepore na ona sela, ba pa laedagita na Tamasa sa vamalumia ko sa vapogosonia na sela ko pana oda somana kole kame tana sa gita taqe somana isongia na tuvisi tana Tamasa.

6

1 Agei qe roiti tavitia na Tamasa sagei, ko sa vei sa qe tepa vivitigigou sagou qu tei isongia tu na vairoqu vaialona tana Tamasa ko muke doro vagoboria sa na vairoqu vaialona isa. 2 Ura pira sau sa na Tamasa,

&lt;&lt;Pana totoso tavilena ara qa nongorigo sao,

beto ko pana rane inaalo qa tokanigo sao,&gt;&gt; sau.*

Mu vainongoro ko! Kopira tugu sa na totoso tavilena. Mu vainongoro ko! Kopira tugu sa na rane inaalo. 3 Agei qeke roitinia kai sa bai tatupenia ira na tinoni, ko kepore sa kai sela mi tabata pana mei roiti ninabulu qeu. 4 Goto doruna mei uana sa agei qe vatadogoronia sa agei sa na nabulu tana Tamasa pana turu vangajudi ira na tapata qe gosororia, na vitigi, na tapata beto na takulanga. 5 Qe tapiqolo, qe tavatome pa ruma vaipiu beto qe tarapata. Qe roiti mamalagoso beto qeke teteku vatale na minere vatale. 6 Pana mei uana liosona, na mei gigalai, na mei vera vamomoso, na mei tokana na goto tinoni, pana Gagala Tabuna, na mei vairoqu sosotona, 7 pana nongoro sosotona, beto pana neqi tana Tamasa sa qe vatadogoronia na nabulu tana Tamasa sagei. Na toa tuvisina sa vanigei na Tamasa qe nanaqe vaikalenigei beto qe vaiperania. 8 Kaki tinoni qai pangaganigei, goto kaki qai vakeagei. Kaki tinoni qai vavaledenigei, goto kaki tinoni qai vatarasaegei. Kaki tinoni qai jutunigei na tinoni sesekemiu qarigunigei, ba agei qe pojai gu sa isa sa sosoto. 9 Qeke tadoro gigila tadira kaki, ba agei qe tagigila vatale gu tadira doru, qe tadoro vei kale qe tei mate tu, ba mu doriamiu gu sa agei qe korapa toamei. Qe tangangulu ba qeke tavamate. 10 Qai vatakulangagei, ba qe qeqera lao gu. Qe golaba, ba qe vaisisongoria pana rarange soku tinoni. Qe doro vei qeke isongia kai sava ba doru sakasava sa qe isongoria gu.

11 Ka visa turamei pa Koriniti! Kepore kai sa be aru golomia pana mei paranga lao tamugou. Agou sa qu korapamiu pa bulomei agei! 12 Nake agei sa qe aru mulenia na mei vairoqu lao tamugou, goto agou tu sa qu aru mulenia na miu vairoqu lame tamigei. 13 Kopira ara ma paranga veinigou na qua koburu: na beina sa agou ba muke aru mulenia na miu vairoqu lame tamigei!

Muke toania na toa tadira qaike gigilai na Tamasa

14 Muke mekarai roiti vaikamu tavitiria ira qaike vasosoto, ura ai mina vei sa na tuvisi beto na sela mai boka vaibaere? Babi ai mina vei na kabere beto na rodomo mai boka mekarai suvere vaikamu? 15 Ai mina vei na Karisito beto i Beliali na tomate mai boka vaivaegonia na dia roroqu? Babi na sava sa qai mekarai vaiisongainia na tinoni sa vasosoto beto na tinoni sake vasosoto? 16 Na sa sa qai mekarai vaivajonganania ira na zelepade madina tana Tamasa beto na beku? Ura gita sa na zelepade madina tana Tamasa toana, vei sa pojai Tamasa, pira sau,

&lt;&lt;Ara mana suvere beto mana kanoko pa vaikorapaidi,

ara mana dia Tamasa beto ira sa mai qua tinoni.*

17 Ko inara sa vei sa mu votu taloa lame pana vaikorapaidi

beto mu pikata taloa pana tadira, sau sa na Bangara,

beto muke uliria sira qaike lioso,

beto ara mana vakamugou.*

18 Ara sa mina Tamamiu agou,

beto agou sa muna tuqu marene beto na tuqu rereko ara,

sau sa na Bangara na Tamasa vivana jola.&gt;&gt;*

7

1 Ira doru taringunguti aipira sa qai lame tadagita, ka visa qua baere jonga, ko sa vei sa gita ta valioso mulenigita mekada pa doru sakasava sake valiosia na tinida beto na gagalada, beto ko ta pangagania na Tamasa ko ta vania doruna noda toa pana toa liosona.

Na qera ti Paula

2 Muke aru mulenia na miu roroqu lame pana tamigei. Agei qe oqoro roitinia kai sela lao tana kai tinoni. Qe oqoro valoposoni poata kai tinoni sagei, beto qe oqoro ikoa kai tinoni. 3 Ara qa paranga vei inara nake vei ko ma jutugou agou qau sa, ura qa tei pojai tu perangaina sa agei qe roroqu vivitigigou sagou, ko tanake vaipikatai pana mate babi pana toa. 4 Ara qa paranga varene lao tamugou. Qu vaqera vivitigia na buloqu sagou. Qa tavamanoto vatale sara. Pana dorudi na tapata qe gosororia sa sa pugelesiu na qera sara. 5 Ura totonai qe lame kamu pa Masidonia, na tinimei ba sake boka minere. Goto na tapata qe gosororia sa qai kole gu pa vailivutaimei ko qai rapatagei pana paranga sira na tinoni beto na matagutu sa kole pa bulomei. 6 Ba na Tamasa, isa sa vamanotoria ira na tinoni qai mamata taduanga, sa sa vamanotogei tonai sa lame i Taetusi. 7 Ba nake lamena gu isa sa vamanotogei agei, goto na vavakatona tugu vei na veveina agou qu vamanotia isa. I Taetusi sa ule vanigei sa na veveina qu nyorogua batigei agou, na veveina na miu takulanga, na veveina na miu ngangali ko mu tokanisiu ara qugu, ko kopira qa qeqera vivitigi mule sara. 8 Ura bi vei bi vatakulangagou tu sa na qua leta qa kuti laonia ara, ba ara qake mamatania sa qa tei kutia tu sisa. Ba qa nyo mamatania tugu sisa, ura ara qa batia sa na leta isa sa vatakulangagou, ba iapeki totoso papakana gu sa qu takulanga agou. 9 Ba kopira ara qa qera, ba nake vei ko qa qerania qu takulanga agou sa, goto ura agou na miu takulanga sa vagabalagou. Ura agou qu takulanga pana soana vei na Tamasa sa nyoroguania ko bu vei, ko agei qeke ngangulugou pana kaki soana sagou. 10 Ura na takulanga sa varoitia na Tamasa sa vavotua na bei pana toa ko sa taalonia na tinoni, ko sake vaivamamata sa sa vei isa! Ba na takulanga tana kasia gusu sa sa vavotua na mate. 11 Ura mu dogoria tu sira na vua sa votu pana miu toa pa na takulanga sa varoitia na Tamasa ko sa vangangaligou, qu nyorogua nanaqe mulenia na miu toa, quke tavaraguania na uana ikeredi, sa vatutumagou, qu nyorogua vivitigi batisiu, sa ararianigou pana roiti jongana, beto qu vanaqitinia gu sa na vakilasana na roiti ikerena! Pana doru soana qu vatadogoronia sa agou na liosomiu. 12 Ego ko qa kuti laonia ara tamugou perangana sa na leta isa, nake pana ginuana na tinoni isa sa roitinia na tapata babi pana ginuana na tinoni sa tavapaleka pana toa. Goto na ginuana qa kuti laonia na leta sa vei ko mu doro vakaberia pa moena na Bangara na miu vairoqu neqina sa lame tamigei. 13 Ko inara sa vei sa agei qe tavamanoto.

Ko qe tavamanoto sagei, ba isa mutu qe qera jolania agei sa na veveina sa vaqerai i Taetusi, ura agou doru qu vamomosia na bulona. 14 Ego qa kemaranigou ara pana ti Taetusi sagou, ko qu oqoro tugu vakeasiu ara sagou. Doru sakasava qe popojanigou agou sa na sosotodi, ko na mei kemara pana ti Taetusi ba sa tabata na sosotona. 15 Ko na ona vairoqu isa sa lao pana tamugou sa toa vaneqi tonai sa roqu kamua sa na veveina qu ngangali vatabea na vavanau tana, beto na matagutu pangaga qu vadogoronia isa. 16 Ara qa qera, ura ara qa rangegou sosoto sagou!

8

Na vaivana jongana

1 Agei qe nyorogua ule vanigou, ka visa tavitimei, sa na veveina na vairoqu vaialona tana Tamasa sa tadogoro pana ekelesia pa Masidonia. 2 Ura qai gosororia soku tapata sira ba na dia qera sa pugele nyonyoa, ko qai golaba tu sira ba sake vaqeqera sa na dia vaivana. 3 Qai valaoa isa tugu vei qai bokai, beto ko qai jolania tugu isa vei qai bokai. Pana dia nyorogua tugu vei mekadi sa 4 qai tepa totokagei ko mai boka somana roiti nabuluniria sira na tinoni tana Tamasa pa Jerusalema qarigu. 5 Ko sa jolania tu isa qe rove veinia agei sa qai vei ira! Momoe qai vania mai tu na Bangara sa na dia toa beto sa qai vanigei agei sa na dia toa vei sa nyoroguania na Bangara. 6 Ko i Taetusi isa sa tei podalainia tu na roiti api sa qe tepa vivitigia ko mi aru tokai beto mi tokanigou ko mu vaokotia sa na roiti vaitokai qu roitinia pana vairoqu. 7 Agou sa qu pugele nyonyoaniria agou sira na boboka pana doru sakasava qu isongoria: pana rarange, pana boboka pana paranga, pana gigigalai, pana ngangali lavatana beto pana miu vairoqu sa lame tamigei. Ko agei qe nyoguania sa mu pugele nyonyoania mutu agou sa na boboka pana roiti vavaiia vatale.

8 Qa pojaria sa aipira nake vei ko ma garunugou ko mu roitiniria agou qakeu sa. Goto qa pojai ara sa na ngangali vaitokai tadira na goto tinoni vei ko ma dogoro vasosotoa ara sa na sosotona na miu vairoqu qau. 9 Ura agou qu gigilaimiu sa na vairoqu vaialona ta noda Bangara i Jisu Karisito. Sa isisongo sisa, ba pana laemiu agou sa golaba sisa, ko pana ona toa golaba isa muna boka isisongo sagou.

10 Ego ko na veveina na vaivana poata api sa ara ma vanigou na qua rorove. Isa sa pada beto sa garo sa agou mu vaokotia gu sisa qu tei podalainia tu pa aoro sa jola poni, ura agou tugu sa qu podalai roitinia sa na vaiia beto ko na nyorogua vaitokai sa tamugou tugu sa koko vei. 11 Ba kopira sa mu ngangali vaokotia kai muqisi vei qu kole ngangalinia na nyorogua vaitokai, ko mu vaiiania sisa vei qu isongia. 12 Ura vei na malumu vaiia sa mina koleona, poni sa na Tamasa sa vajonganai sisa na vaiia sa koko vei pana sakasa sa isongia na tinoni, nake pana sakasa sake isongia. 13 Nake vei ko na pogoso tadira kaki bi tavakopele ko tamugou bi tavamamata qakeu sa. 14 Goto vei ko mu taia vaitoto qau, ura pa totoso kopira agou qu isongo vasosoku, ko sa pada gu sa agou mu tokaniria sira qai kole pana qasa. Ko mina vei sa tonai muna qasa sagou beto ko ira mai isongo vasoku, poni sa kode mai boka tokanigou sagou. 15 Sa paranga sa na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Na tinoni sa buti vaikamu vasosokunia na ona sa sake isongo vasoku vivitigi jola, beto ko isa sa buti vaikamunia iapeki gu sa sake qasa sosoto,&gt;&gt;* sau.

I Taetusi beto ira na tavitina

16 Ba agei qe paranga jongana lao tana Tamasa isa sa vakolea pa bulona i Taetusi na ngangali vaitokai veveina tugu sa kole tamigei. 17 Ura nake vei ko sa vatabea gu sa na tepa tamigei, goto pana ona nyorogua vaitokai mekana isa sa sa vilea ko sa lao tamugou sisa. 18 Agei qe garunu taviti laonia i Taetusi ina sa na tasimei sa tapangaga pana tadira dorudi na ekelesia pa nona roiti pana vareregena na nongoro jongana. 19 Ba nake sakasa isa gu mekana sa na veveina na tinoni api, goto na tinoni api sa ira mutu na ekelesia qai udukia ko sa rererege tavitigei agei tonai qe korapa vagore votua agei sa na roiti vaitokai api. Ko na roiti api sa na valavatana na Bangara beto sa ulenia sa agei qe nyorogua vaitokai. 20 Agei qeke nyorogua tagogorenia sa na vareregena na vaivana poata lavatana qe korapa dogoro kopunia api. 21 Ura na mei nyorogua sa agei qe nyorogua roitinia sa isa sa jongana nake pana moena gu na Bangara, goto isa sa jongana pana moedi na tinoni tugu vei. 22 Ko qe garunu lao tavitiniria mule sa kai goto tasimei api. Qe tei podekia tu soku totoso sisa ko qe batia sa doru totoso sa ngangali roiti vaitokai sisa. Ba kopira sa ngangali vivitigi jolania sa mi vaitokai sau, ura sa rangegou sagou. 23 Goto na veveina i Taetusi, sa isa sa na kalequ ara beto sa mekarai roiti tavitisiu ara sisa ko qe tokanigou agou. Goto ira kaki tasimei ira qai lao tavitia isa sa ira sa na tinoni pogoso nongoro tadira na ekelesia beto qai valavatia na Karisito. 24 Ko sa vei sa mu vadogoroniria na miu vairoqu, ko doruna na ekelesia mai vasosotoa beto mai gigilai sa agei na mei tuvisina sa tonai qe vaqatania sa na veveimiu agou tadira na tinoni aipira.

9

Na vaivana tadira na tinoni tana Tamasa

1 Ego ko na veveina na miu roiti ninabulu lao tadira na tinoni tana Tamasa sa manake kilu kutia ara na veveina. 2 Ura qa tei gigilaiqua tu ara sa na miu malumu vaitokai, ko qa tei vaqatania tu ara pana tadira na tinoni pa Masidonia sa na veveimiu agou pa ia pa Akaia. Pira qauniria, &lt;&lt;Ira na tavitida pa Akaia sa qai tei kole vanaqiti tu podalai tu pa aoro jola poni,&gt;&gt; qau. Ko na miu ngangalinia na vaitokai sa sa vanyoroguaria mule sira sokudi. 3 Ba ara kopira qa garunu laoniria sira na tavitimei aipira ko mi tadogoro votu sa na mei vavaqata veveina na miu nyorogua vaitokai agou sa mike paranga goborona gu. Goto vei ko mu kole vanaqitia na miu vaitokai, vei tugu qa tei pojai tu ara kode muna vei qau. 4 Kita vei ko kaki ira na tinoni Masidonia sa mai lame tavitisiu ara pa Koriniti ko mai batigou sagou quke kole vanaqiti poni sa agei sa kode mene kea tonai minake gore votu sa na tekuna na poata. Beto ko manake uli laoa ara sa na kea kode muna gosoria agou. 5 Ko sa vei sa ara qa rovea sa sa gosoro gu sa qa tepa vivitigiria sira na tavitida aipira ko mai lao tamugou tonai qa oqoro lao ara, ko mai vanaqiti vakoleria sira na vaivana qu poja vakolea muna roitinia qugu. Ko mina tei tavanaqiti tu sisa tonai mana lao kamu ko mina tabata sagou sa qu valaoa tugu na miu vaivana pana miu nyorogua mekamiu, nake vei ko ara gu qa jujukugou poni sa qu valao.

6 Isa qa korapa nyogua pojai ara sa api gu, na tinoni sa uma vavivisa sa mina abu vavivisa tugu, goto isa sa uma vasosoku sa mina abu vasosoku tugu. 7 Ira doru tinoni sa mai valaoa sisa qai tei vile veinia tu pa bulodi, nake pana roroqu takulangana babi bu tajujukunia gu, ura na Tamasa sa tavaraguania sa na tinoni sa vaivana pana qeqera. 8 Beto na Tamasa mina boka vapugele nyonyoanigou sira na mana, ko doru totoso munake qasaniria sira na sakasa muna toaniria beto ko muna pugele nyonyoaniria doru roiti jongadi. 9 Ko isa vei sa tei pojai tu na Kukuti Tabuna sa pira sau,

&lt;&lt;Isa sa ia vatataleria sira qai vaivasevi;

na ona vaitokai tadira qai golaba sa kole jola kamua na kamua,&gt;&gt; sau.*

10 Na Tamasa isa sa vaniria na kiko ira na tinoni umuma beto sa vaiiania na gagani sa mina ianigou sa dorudi na kiko beto mina vamasururia sira na miu umuma ko muna boka toa vei ira na tinoni tuvisidi sosoto tonai muna iaria ira na tinoni golabadi. 11 Na Tamasa mina vaisisongogou pana doru soana ko muna boka vaiia vatale doru totoso, ko ira na tinoni sa mai vatarasaea na Tamasa tonai mai tekua pana tamigei sira na miu vaivana agou. 12 Ura na roiti ninabulu qu roitinia api sa sa tokaniria nake mekana gu pana dia totoso tapata sira na tinoni tana Tamasa, goto kode mai pugele nyonyonia tugu vei ira lao tana Tamasa sa na dia paranga jongana. 13 Na miu roiti ninabulu api mina ulenia sa agou na miu roroqu sosotona tugu sa qu roitinia, ko ira sa mai valavatia sa na Tamasa ura qu vatabea agou sa na nongoro jongana tana Karisito isa qu ule votunia, beto ko mai valavatania tugu na Tamasa ira sa na veveina qu toka vataleniria sira beto ko ira kaki mutugu. 14 Beto pana dia vairoqu neqina mai vavara tokanigou. Ura na Tamasa sa tei vabatinigou tu nona vairoqu vaialona lavata. 15 Gita ta paranga jonganania tana Tamasa sa na ona vaivana lavatana jola sake boka tavavakato pana paranga.

10

I Paula sa vakaberia na ona roitina

1 Ara Paula mekaqu sa qa tepa vivitigigou pana roroqu beto pana uana momosona tana Karisito. Ko ara tugu sa na tinoni pepeasana gu tonai sa suvere tavitigita goto tonai sa suvere pa souna poni sa vei na tinoni sa varene qugunisiu agou! 2 Ira kaki qai pojai sa agei qe toania na toa tadira na tinoni pa kasia gusu qarigu. Ko sa vei sa tonai mana kamugou sara sa mana vanabusiu beto mana paranga vaneneqi sa pana tadira. Ko qa tepagou sagou ko muke vanisiu na lolomo ko ma roiti veinigou inara. 3 Sa sosoto tugu sa na suveremei tugu pa kasia gusu sagei, ba qeke vaipera pana soana vei qai vaipera ira pa kasia gusu sagei. 4 Ura na sakasava vaiperana qe varoitiria agei sa nake sakasava vaiperana tana kasia gusu, goto na sakasava vaipera sa koleria na neqi tu tana Tamasa ko qai boka piararia sira na toba suqutu tadira na kana. 5 Qe piaria sira na vavaigua paranga beto dorudi na sakasava ululudi qai turu suqutia na tinoni ko sake boka gigilai na Tamasa, beto qe teku vapinausuria sira dorudi na rorove tadira na tinoni ko mai boka vatabea sa na Karisito. 6 Ko qe vanaqiti ko mene vakilasaria sira qaike vatabea na Karisito, tonai muna vatabe vatatalea agou sa na Karisito.

7 Agou sa qu dogoro laoria sira na sakasava veveiqu ara qu batiria pana matamiu gu. Ai vei koleona sa na tinoni sa doro veinia isa na tinoni tana Karisito sau? Ego na tinoni vevei isa sa mi doro mule vatalenia mule mekana, ura agei ba tana Karisito tugu kai muqisi vei ira ba tana Karisito tugu qarigu. 8 Ura vei ba nyo vanyonyoroa tu ara sa na vavaqatania na neqi sa vanigei agei na Bangara, poni ba ara qake keania sa vei isa. Na neqi isa sa sa vanigei agei isa ko nake piaranigou agou, goto na ovulumiu agou. 9 Ara qake nyoroguania ko bi doro vei qa korapa vamatagutugou pana qua leta. 10 Kaki sa pira qarigu, &lt;&lt;Na leta ti Paula sa qai mamata beto qai neqi, ba totonai sa suvere tavitigita sa kai mumunyalana gu sisa beto ko na ona paranga sa qai kepore veveidi,&gt;&gt; qarigu. 11 Na tinoni vevei isa sa mi gigila vatalea sa isa qe pojai pana leta totonai qeke suvere tavitigou sa kode isa tugu sa mene roitinia totonai mene suvere tavitigou ketakoi.

12 Agei qeke varenenia sa be vaitotonigei babe doro vaitotonigei mekamei pana tadira qai vaporeveveina muleniria mekadi. Goto ira sa qai vakoleria na dia pada mekadi, beto sa qai doro vaitoto muleniria mekadi pana tadira goto tinoni. Sa kepore na roqudi sira! 13 Ba agei sa meneke vaqatania sisa sa jolania na pada, goto na vavaqata tamigei sa mina kole gu pana padana na roiti sa ianigei na Tamasa agei. Ko na roiti tamigei lao pana tamugou sa sa somana tugu pana roiti isa. 14 Ura vei beke lame sosoto tu kamugou mai agei perangana poni sa kopira qe jolania agei sisa sa pada ko be boka vaqatania. Goto agei tu sa na tinoni momoe qe pogoso lame vatoganigou na nongoro jongana na veveina na Karisito. 15 Agei qeke vaqatania sa na roiti ketakoi qai roitiniria ira na goto tinoni tu; na roiti vei isa sa sa jolania na pada na Tamasa sa loa vanigei agei. Goto na mei rorove sa totonai mina ijoko sae sa na rarange tamugou poni sa agei ba mina lavata tugu lalaona sa na mei roiti. 16 Ko agei mene taraenia na nongoro jongana pana gugusu pa kai kale laomiu agou beto meneke vaqatania agei sa na roiti qai tei taroiti tu pana ia qai taiania ira na goto tinoni. 17 Sa paranga sa na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Isa na tinoni sa nyorogua vavaqata sa mi vaqatania na veveina na Bangara,&gt;&gt; sau.* 18 Ura nake isa sa vaporeveveina mulenia mekana sa sa tavaraguania na Bangara, goto isa tu na tinoni sa vaporeveveinaia na Bangara sa sa tavaraguania na Bangara sisa.

11

I Paula beto ira na tinoni tagarunu sesekedi

1 Ara qa nyoroguanigou sa agou buke tupele palenisiu totonai ba vei kai tinoni nyo rururaqu iapeki. Muke tupele palenisiu! 2 Ara qa kopu totonigou pana vairoqu tana Tamasa sagou, ura agou sa qu vei na rereko liosona ara tu qa tei vaiviva vania tu na marenena, ko na marene isa sa na Karisito. 3 Ba ara qa matagutunia sa kita kaki mai toni vapirua na roqumiu ko mu noso roroqua agou pana soana sosotona beto na okotona sa na Karisito. I Setani ba sa toni vapirua pana ona soana vaivaloposona si Ivi, ko ara qa matagutunia sa kita mai veinigou ira isa sagou. 4 Muke tupele palenisiu ara ura tonai sa lame kai goto tinoni ko sa taraenia na veveina kai Jisu sa goto pana Jisu qe taraenia agei poni ba qu teku vakatapia gu. Beto quke ruavo tekua sa na gagala sa goto pana Gagala qu teku momoea beto ko quke ruavo tugu teku vakatapia sa na nongoro jongana sa goto pana nongoro jongana qu teku vakatapa momoea. 5 Ara qake doro veinisiu na kepore veveiqu sa pana tadira na tinoni sesekedi qai gigala muleniria mekadi na tinoni tagarunudi aipira! 6 Palu pana paranga qake boboka tugu sara, ba pana gigalai na bobokaqu tugu sara. Ko pana doru totoso beto pana doru soana sa qe tei vakabere vanigou tu agei sapi.

7 Ara kepore kai poata ba tepanigou sa tonai qa taraenia na nongoro jongana tana Tamasa pana tamugou. Ara qa vaikete mulenisiu gu ko agou mu taovulu qau. Ko ai vei, qa sela sara tonai qa roiti vei inara? 8 Ira goto ekelesia tu sa qai tabarasiu sara, ko kale pu ikoria tu ara sira na goto ekelesia tonai qa roiti nabulunigou sagou. 9 Beto totonai qa suvere tavitigou ko ba qasania kaki sakasa, poni qake vajujunogou sagou. Ira tu na tavitiqu qai lame vei pa Masidonia sa qai pogoso lame vanisiu sa doru sakasava qa qasaniria. Ko pana totoso qai jola pori sa qa oqoro vajujunogou ara sagou, ko vuka risa ba maneke isongo vajujunogou tugu sagou. 10 Pana laena na sosoto tana Karisito sa kole pana taqu, sa ara qa maulunia sa na qua vaqata api sa mineke tavanogoto pana doru eqa pa Akaia. 11 Tonai maneke vajujunogou qau, poni sa ai vei qake roroqugou sa qa vei inara? Dai, na Tamasa sa gigila vataleaona sa ara qa roroqugouqua sagou!

12 Ara manake beto toania sa na uana qa korapa toania, ko ma teku pale sa na kutana qai vaqatania ira qai gigala muleniria mekadi na tinoni tagarunudi qarigu beto ko qai paranga sa ira ba qai roitinia tugu sa na roiti qe roitiniria agei qarigu. 13 Ira na tinoni aipira sa na tinoni tagarunu sesekedi, na tinoni roiti nyonyoravadi beto ko qai vatadogoro mule veiniria mekadi na tinoni tagarunudi tana Karisito. 14 Ba nake tavaivarurana sa! Ura i Setani tu ba sa boka gu vatadogoro veinia mekana kai mateana tana kabere! 15 Ko nake tavaivarurana sa bi vei ira na ona nabulu sa bi vatadogoro veiniria ira na nabulu sosotodi tana na tuvisi. Pa vinabebetona sa mai tekua tugu ira sa na vuana na dia roiti ikikeredi.

Na tapata sa gosororia i Paula na tinoni tagarununa

16 Qa tei pojanigou tu sa, ba ma kai pojanigou mule sa muke doro veinisiu kai tinoni rururaqu sara. Ba vei muna doro veinisiu tugu na rururaqu poni sa ego mu vakatapa veinisiu kai tinoni rururaqu tugu ropi, ko ara ba ma boka tugu vaqata iapeki ropi. 17 Isa qa pojai kopira ko qa korapa vavaqatanisiu mekaqu sa nake isa vei sa nyoroguanisiu na Bangara sisa, goto isa gu na roiti tana tinoni rururana. 18 Ba ura sokudi sira na tinoni qai vaqata pana soana tana kasia gusu, ko sa vei sa ara ba ma rajaqua tugu ropi. 19 Ura agou qu doro veinigou na tavagigalamiu ke, ko ira tu na rururadi qaike tuvisi ba qu tavaraguaniria! 20 Ira tu qai vapinausugou, qai vapuputigou, qai tutinigou dia roroqu, qai doro vagogoregou, babi qai poaragou, ba quke tupele paleniria tugu ke! 21 Qa keaqua tugu ko mana pojai ara sapi, ba agei sa qe matagutu roitiniria sira na sakasava vevei inara!

Kopira qa nyoro paranga vei tu kai tinoni rururaqu sara, ba vei koledia sira kaki maike matagutu vaqatania kaki sakasa poni sa ara ba boka vaqata gu. 22 Na tinoni Hiburu sira qarigu? Ara ba kame tugu. Na tinoni Izireli sira qarigu? Ara ba kame tugu. Na tuti lageredi ti Ebarahami sira qarigu? Ara ba kame tugu. 23 Na nabulu tana Karisito sira qarigu? Kopira sa qa paranga vei kai tinoni kepore sosoto roququ sara, ba ara sa kai nabulu jongana jolaniria ira! Ara qa roiti viviva jolaniria ira, qa tei tavatome tu pa ruma vaipiu soku totoso, qa tei dori tapipiqolo tu, beto soku totoso qa tata gosoria na mate. 24 Ka lima okokoto totoso sa ira na Jiu qai piqolosiu sara, ko pana lima totoso ira qai okokoto vanisiu uengavulu sia piqolo. 25 Kue totoso qai piqolonisiu na kolu ira na tinoni Romu, beto kai totoso qai gonanisiu na patu ira na tinoni. Kue totoso sa tapiaranisiu na vaka pa kolo, beto kai rane doruna beto na bongi doruna qa ole pa kolo. 26 Pa sokuna na qua rerege ara qa gosororia sira na tapata pana pie qai nyoro, na tapata pana tadira na tinoni raja ikikodi, na tapata pana tadira na turaqu mekaqu, na tapata tadira na tinoni karovodi, na tapata pana tadira na gusu lavata, na tapata pana qega, na tapata pa ivere, na tapata pana tadira qai tuti sesekea na Karisito. 27 Qa roiti vivivaniria na roiti tapatadi, ko soku totoso qake boka puta. Soku totoso sa keporenisiu na gagani ko qa burana na kidepe, beto qake vagaroa na poko ko qa gosoria na lomoso. 28 Beto ko koledia mule sira kaki sakasa qake pojaria, beto doru rane sa qa pogosia gu ara sa na roroqu mamatadi ira doru ekelesia. 29 Totonai qai munyala sa kaki tinoni, poni ara ba qa vagigilai tugu na munyala. Totonai qai tatoni vasela sa kaki, poni ara sa qai vaikusiu sira qai vaitoni vapiru.

30 Totonai mana vaqata sara, poni mana vaqataniria gu ara sira na sakasa qai vatadogoronia na qua munyala. 31 Na Tamasa na Tamana na Bangara i Jisu, isa na Tamasa sa pada ko mina tavatarasae kamua na kamua sa gigilaiona sa ara qake seseke. 32 Pa Damasikasi sa na qavuna sa kole pana kopu tana Bangara i Aretasi sa gelenia sa na gusu lavata pa Damasikasi ko mi aru tamanasiu ara sau. 33 Ba ara qa tavasikulu gore pana kai leo mane pana kai vuidana na tobana na gugusu ko qa ukunia sisa.

12

Na dodogoro beto na vitigi ti Paula

1 Kopira mana vavaqata sara. Sake vaitokai sa na roiti vei api, ba kopira sa mana uli laoria ara sa na veveina na sakasava sa vadogoronisiu pana kai dodogoro beto ira na sakasava golomodi sa vagigilanisiu pa buloqu ara na Bangara. 2 Ara qa gigilai sa kai tinoni* sa tutia na Karisito ko pana kai totoso na vinamanogamade aoro sa tei jola lao tu poni sa sa tasaputu sae pana vinaue noka sisa. (Ko bi pana tinina sa sa sae isa pa noka, babi pana gagalana gu sa ara qake gigilai, goto na Tamasa gu mekana sa gigilai.) 3 Beto ara qa gigilai sa na tinoni api sa sa tasaputu sae pa gusu jojonga. (Ko bi pana tinina sa sa sae pa gusu jojonga sisa, babi pana gagalana sa ara qake gigilai, goto na Tamasa gu mekana sa gigilai.) 4 Sa tasaputu sae pa gusu jojonga sisa ko sa nongororia sira na sakasava qaike boka tavavakato pana paranga tana tinoni ko isa ira na tinoni qaike boka pojai. 5 Ko na veveina gu na tinoni api sa ara mana vaqatania. Na veveiqu mekaqu sa maneke vaqatania, goto ira na qua munyala gu sa mana boka vaqataniria ara. 6 Ba vei ba nyorogua vaqata sara, sa ara sa maneke vei kai tinoni rururaqu, ura ara sa na sosotona gu sa mana pojai tonai mana vaqata. Ba ara manake vaqata, kita ko agou mu doro vaululu jolanisiu isa na veveiqu qai batia beto qai nongoria pana taqu. 7 Beto ko vei ko kita ma doro valavata mulenisiu pana sakasava vaivagabaradi qa dogororia, poni sa qa taiania ara sa kai vitigi pana toa tini. Ko na vitigi isa sa roiti vei na nabulu pogoso nongoro ti Setani ko sa kole koti vivitigisiu beto sa suqutusiu ko qake boka valavata mulenisiu mekaqu. 8 Kue totoso qa tepa vivitiginia na Bangara ara sa na veveina api, beto ko mi tateku varijo pana taqu qau. 9 Ba aipira sa oe veinisiu sisa, &lt;&lt;Isa na padamu ao sa na vairoqu gu taqu. Ura na qua neqi sa sa okoto vatale totonai sa munyala na tinoni,&gt;&gt; sau. Ko sa vei sa ara qa qera vivitiginia ko mana vaqataniria sira na qua munyala, ko ma teku isongia na vaikopu neqina tana Karisito. 10 Ko pana laena na Karisito sa ara qa qerania gu sa na munyala, totonai qai poja vivikeresiu, qa gosororia na tapata, qai ngangangulusiu, beto qai aru vivitigisiu. Ura totonai tugu qa munyala sa ara poni qa neqi.

Ira pa Koriniti qai vatakulangia i Paula

11 Qa roiti vei kai tinoni rururaqu sara! Ba agou tu qu roiti veinisiu inara kisa. Ura agou tu ko sa pada bu boka paranga vaporeveveinasiu sara. Sosoto, na kepore tugu veveiqu sara, ba ara sa qa poreveveiqu jolaniria ira qu doro veiniria na miu tinoni tagarunudi poreveveidi jola agou. 12 Na vinagigilana na tinoni tagarununa sosotona sa qai taroiti votu tamugou pana uana vangaju; na sakasa ira sa na vinagigila, na roiti vaivagabaradi beto na roiti neqidi. 13 Pana soana sa sa qa ngangulugou jolania qa veiniria ira kaki goto ekelesia sagou? Ara tugu ko qake vajujunogou sagou! Mu taleosonisiu ropi sa na roiti jongana qa roiti laonia pana tamugou!

14 Kopira sa qa korapa vanaqiti ko mana lao ovikigou na vinaue totoso. Ba kopira ba ara sa maneke vajujunogou tugu, ura ara nake poata tamugou sa qa nyaqoa goto agou tugu sa qa nyaqogou ara. Ura nake tutina sa ira na koburu sa mai vatana vaniria sira na tinadi na tamadi, goto ira tu na tinadi na tamadi sa mai vatana vaniria sira na dia koburu. 15 Ara qa malumu vivitiginia sa mana puputi talenigou pana qua isisongo beto qa malumu vanigou tugu vei na qua toa sagou, ko vei beto mi tatoka sa na toa tamugou. Ko vei mana roroqu vivitigi veinigou inara ara, poni sa vavagua gu sa agou ba mu roroqusiu tugu sara! 16 Agou muna vaegoa sa ara qake vajujuno vivitigigou sagou. Ba ira kaki sa qai paranga sa ara sa qa soana nyonyorava ko qa vagonagou pana seseke gu qarigu. 17 Pana soana sa sa qa veinigou ara? Ira na tinoni pogoso nongoro qa garunu laoniria ba qaike soana nyonyoravagou sagou. 18 Ara qa tepa vivitigia si Taetusi ko sa lao ovikigou, beto qa garunu vatuti laonia isa sa kai tavitimei qu gigilaimiu agou. Ai vei i Taetusi sa soana nyonyoravagou sagou? I Taetusi ba sake soana nyonyoravagou, ura isa beto ara sa kame gu na mei rorove beto kame gu na mei uana.

19 Ai vei qu kole rorovea agou doru totoso sa agei qe kole nanaqenigei mekamei pa moemiu agou? Dai! Pa moena tu na Tamasa sa agei qe korapa paranga vei na tinoni sa tutia na Karisito sagei, ko doru sakasava qe roitiniria sa qe roitiniria ko na ovulumiu agou, ka visa qua baere jonga. 20 Qa matagutunia ara sa kita ma lame kamugou poni sa ma batigou mu korapa suvere vei nake isa vei qa nyoroguania, beto ko agou ba mu batisiu ma goto nake isa vei qu nyoroguanisiu ba vei ara. Qa matagutunia sa kita ma batiria na vaipera paranga, na seinia nona sakasa na goto tinoni, na vaikokora, na muino, na poja vivikere tinoni, na kokovasa, na vavatarasae mule beto na vaipiarai lao lame. 21 Ara qa matagutu sa totonai mana kai lame ligu sa na qua Tamasa kita mi vakeasiu pa moemiu agou. Ko ara mana takulanganiria sira sokudi qai sela pa totoso qai jola pori ba qai oqoro gabala loaria sira na dia toa pajina, na toa lulasana beto na vaikoi ave lao lame.

13

Na vinabalau bebetona

1 Api sa mina vinaue totoso mana lame ovikigou ara sagou. &lt;&lt;Na vavakatona vei qu jutua kai tinoni pana sela sa mina boka tavasosoto vei karu babi kue tinoni sa bai batia sosoto beto qai vavakatonia sisa.&gt;&gt;* 2 Qa tei vaniria tu na paranga vinabalau sira qai sela pa totoso qai jola pori beto ira kaki mule ko mai noso roitiniria na sela. Qa tei paranga vabalauria tu totonai qa lame ovikiria na vinarua totoso, ko kopira sa tonai tu qake korapa suvere tavitiria ma paranga vabalauria, ko tonai mana lame oviki liguria sa manake aru qeqeraniria. 3 Qu nyorogua doro vasosotoa agou kisa na Karisito sa paranga pana taqu ko kode muna batiamiu totonai. Na Karisito sa sake munyala tonai sa talegou agou, ba sa neqi pa vaikorapaimiu agou. 4 Ura pana munyala sa tavamate sisa, ba kopira sa toa pana neqi tana Tamasa. Agei qe munyala pana mei kole somana tavitia isa, ba pana mei baere lao tamugou agei mene kole tavitia sisa pana neqi tana Tamasa.

5 Mekamiu tu sa mu viloto mulenigou beto mu nanasa mulenigou ko mu doro pikatia sa qu korapa aru tamana vamauru pana miu rarange ba dai. Quke gigilai tu agou sa i Jisu Karisito sa kole pana tamugou? Ba vei mina kepore pana tamugou sa na Karisito poni sa qu oqoro lenonia sosoto agou sa na podeke sa ulenia na miu rarange! 6 Ara qa rovea sa agou muna bati votuniamiu sa agei qeke vukelenia na podeke. 7 Ba agei qe vavara lao tana Tamasa ko agou muneke roitinia kai sela. Qe vavara vei pira nake vei ko agei me tadoro vei qe tei lenonia tu na podeke isa sa, goto qe vavara ko vei mai doro veinigei tu qe vukele pana podeke ira na tinoni sagei poni ba agou mu roitinia isa sa tuvisi. 8 Ura agei meneke boka roitinia kaki sakasava ko mene talea na sosoto, ba mene roitinia gu sa isa mina vareregia na sosoto. 9 Ura agei qe qera sa totonai qe munyala beto agou qu neqi. Isa qe vavarania agei sa vei ko agou muna tatuvaka vatale sagou. 10 Totonai tu qa suvere vasou pana tamugou qa kutia ara sapi, ko totonai mana lame gosorogou sa maneke sasurugou tonai mana varoitia na neqi isa sa vanisiu na Bangara ko na vaiovuluna, nake vaipiaraina.

Na paranga vinabebetona

11 Ego na vinabebetona, ka visa tavitiqu, na bule tamugou. Mu tuvakia na miu uana, mu nongoro vakoititiria na qua paranga vaivaneqi, mu mekarai suvere, mu suvere pana bule ko na Tamasa vairoqu beto na Tamasa bule mina suvere tavitigou.

12 Mu vaiqeqera lao lame pana soana vaigosoro tana tinoni sa tutia na Karisito. 13 Ira doru tinoni tana Tamasa qai garunu laonia na dia roroqu pana tamugou.

14 Na vairoqu vaialona tana Bangara i Jisu Karisito, na vairoqu tana Tamasa beto na vaivaburo tana Gagala Tabuna mi kole somana tamugou doru.

* 6:2 Aisea 49.8.

* 6:16 Jeremae 32.38; Izikeli 37.27.

* 6:17 Aisea 52.11; Izikeli 20.34, 41; Dodogoro 18.

* 6:18 2 Samuela 7.14.

* 8:15 Votu 16.18.

* 9:9 Kera Vinatarasae 112.9.

* 10:17 Jeremae 9.24.

* 12:2 Na tinoni sa dogoria na dodogoro sa vavakatonia i Paula api sa na veveina mekana gu. Mu doria pikata 1 na 7 ko.

* 13:1 Vavanau 9.15.

Qelesia

1

2

3

4

5

6

Pa Qelesia

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Paula kai tinoni tagarunuqu, ko nake ira na tinoni qai garunusiu babi na lame veiqu pana tana kai tinoni sara, goto ara sa na tavilequ pana tai Jisu Karisito beto tana Tamasa tu isa sa vaturu mulea isa pana mate.

2 Na leta api sa ara beto ira doru tavitiqu aipira qe valaoa tamugou na okokoto ekelesia pa ia pa Qelesia.

3 Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto ti Jisu Karisito na Bangara mi kole somana tamugou. 4 Isa sa vamalumia mekana ko sa mate paeniria sira noda sela, ko sa ruvatagita pana toa ikikerena qai korapa toania ira na sasae tinoni kopira. Ko tonai sa roiti vei poni sa sa vatabea isa sa na nyorogua ta noda Tamasa na Tamada, 5 isa mi tavatarasae kamua na kamua. Agua.

Kame gu sa na Nongoro Jongana

6 Qa gabara vivitiginigou ara sagou! Na beko vei tu ko quke ruavo tugu loa palea agou sa na Tamasa isa sa tei kukugou tu pana vairoqu lavata tana Karisito, ko qu tutia mutu agou sa kai goto vaivagigalai qai vagigalania na nongoro jongana. 7 Ba kepore mule sa kai goto nongoro jongana sa sosoto, goto pira qa paranga vei sara ura koledia sira kaki qai korapa vanigou na tapata beto qai nyorogua ngangangulia sa na nongoro jongana veveina na Karisito. 8 Ba vei bi agei na tinoni tagarunumei tu sa vilegei na Tamasa babi kai mateana koko veina tu pa noka sa bi vaivagigalainia sa kai vaivagigalai sa goto pana nongoro jongana qe tei ule vanigou tu agei, poni sa na tinoni isa sa mi gosoriagana tu na vinakilasa tana Tamasa. 9 Ma kai pojanigou mule sa isa vei qe tei ule vanigou tu. Vei bi kai tinoni bi vaivagigalainia sa kai vaivagigalai sa goto pana nongoro jongana qu tei teku vakatapia tu agou ina, poni sa na tinoni isa sa mi gosoriagana tu na vinakilasa tana Tamasa.

10 Ai vei, qa korapa nyaqoa ara sa vei beto mai vatarasaesiu ira na tinoni qau? Dai! Na Tamasa tu sa qa korapa nyogua vaqerai ara. Ba ai vei qa korapa paranga vei ko ma vaqeraria gu ira na tinoni qau sara? Vei ba korapa tugu nyorogua vaqeraria ira na tinoni sara, poni sa nake padaqu ko mana nabulunia ara sa na Karisito.

Na Karisito sa vatadogoronia pana tai Paula sa na nongoro jongana

11 Ka visa tavitiqu, qa nyoroguania ara ko mu gigila vatalea agou sapi. Na nongoro jongana qa vaivagigalainia ara sa nake koko lame veina pana rorove tadira na tinoni. 12 Nake tadira na tinoni qa tekunia ara babi ira kaki tinoni bai vagigalainisiu ara sapi, goto na Tamasa tu mekana sa vatadogoronisiu si Jisu Karisito.

13 Qu tei nonongoroniamiu tu agou sa na toa taqu pa moa totonai qa korapa tututia ara sa na tututi pana vinatarasae tadira na Jiu. Qa kokole komiti vivikereria ara sira na tinoni tana Tamasa, beto qa kokole popodeke vivitigia ko ba piara paleria qau. 14 Qa boboka jolaniria ara sira na Jiu agei kakai sae beto qa tuti vikivokoto betoria ara sira na uana tututidi tadira na qua tite. 15 Ko inara tu qa toa vei sara ba na Tamasa sa roroqu vivitigisiu ko tonai tu qa oqoro pore ara sa sa toi vile kalenisiu tu mana nabulunia ara sisa. 16 Ko tonai sa vadogoronisiu sa i Jisu na Tuna ko ma taraenia tadira na tinoni karovodi ara sa na nongoro jongana na veveina isa sau, poni sa qake lao nanasania mule tadira kaki tinoni ara sa na veveina api. 17 Beto ko qake oqani sae mutugu sa pa Jerusalema ko ba nanasaria sira qai tavile na tinoni tagarunudi momoe. Goto na totoso tugu isa sa qa taloa riu pa qega kaloina pa Arabia sara beto pa liguna sa qa kai mule kamu mutugu pa Damasikasi.

18 Pa liguna sa jola kue aoro tu beto sa qa sae pa Jerusalema ko qa dogoria na suvere tavitia mai ka manogalima rane gu ara si Pita. 19 I Jekopi na tasina gu na oda Bangara gu mule sa qa kamua totonai, goto ira kaki tinoni tagarunudi sa qake batiria. 20 Kopira qa maulunia pa moena na Tamasa ara sira na veveidi na sakasava qa kuti vanigou aipira: qake korapa sesekegou sara. 21 Ego ko pa liguna qa taloa pa Jerusalema sa qa sae pa ia pa Siria beto pa Silisia sara. 22 Ko pa totoso isa sa ira na okokoto ekelesia tana Karisito pa Jiudia sa qai oqoro gigila vatalesiu sara. 23 Qai nonongoronia gu sa pira qarigu ira na tinoni, &lt;&lt;Isa tugu na tinoni sa kokomiti vivikeregita pa visa ina sa kopira sa vaivagigalainia mutugu sa na nongoro jongana, ba pa visa gu ina sake tavaraguaniria sira qai vasosotoa na Karisito!&gt;&gt; qarigu. 24 Ko tonai qai batia ira sa na bei sa roitinia na Tamasa pana qua toa poni sa qai vatarasaea ira sa na Tamasa.

2

Ira na tinoni tagarunudi qai dogoro vaporeveveinaia na roiti ti Paula

1 Pa liguna sa jola ka manogamade aoro sa qa mule sae pa Jerusalema sara. Agei kao Banabasi sa qe sae, beto ko i Taetusi ba qe tonia tu sa totonai. 2 Ba qa sae pa Jerusalema sara totonai ura koko vei na Tamasa gu mule sa vadogoronisiu sa ma sae sau. Ko tonai qa kamu ketakoi sa qa vavakatonia tadira na kuta koimata gu mekadi sa na nongoro jongana qa kole taraenia ara tadira na tinoni karovodi. Na ginuana qa vavakato vaniria ira ara sa ura qake nyoroguania ko bi goboro sa na roiti qa roitiniria pa totoso qai jola pori beto isa vei qa korapa roitinia kopira qau. 3 Ba i Taetusi, isa sa tutisiu ara sa na tinoni Qiriki tu sisa, ba ira na koimata qaike jujukunia ko mina tapobe mai tu beto sa kode mina taalo sisa qarikeu. 4 Goto ira kaki qai tuti sesekea na Karisito sa qai mavo sulopo tome pana vaikamu tamigei ko qai nyoroguania ko mina tapobe tu si Taetusi qarigu. Ira na tinoni pira sa qai mavo tome golomo ko mai doro poai sa na toa taruvatana sa vanigei na Karisito agei qarigu. Na dia kuta nyorogua sa vei ko mai vapinausugita pana Vavanau tadira na Jiu qarigu. 5 Ba qeke isongo tuti podekia agei sa na nyorogua tadira ko qeke vamalumia ko bi tapobe si Taetusi, ura qe nyoroguania agei sa na nongoro jongana sosotona sa mina kole jola pana tamugou.

6 Ai tu bai tinoni poreveveidi vei sira na koimata pira pana totoso qai jola pori, ba pana taqu sa qai vaitoto beto gu sira. Na Tamasa sake doria na vinasari tana tinoni. Ura ira na tinoni qai tadoro vei na koimata ba kepore mule sa kai rorove koregana bai jokelenia sa na nongoro jongana qa kole vaivagigalainia ara. 7 Goto qai dogoro vakaberia ira sa na Tamasa tugu sa garunusiu sara ko qa taraenia na nongoro jongana tadira na tinoni karovodi, kai muqisi podeke vei tugu i Pita ba na Tamasa tugu sa vilea ko sa korapa taraenia na nongoro jongana tadira na Jiu. 8 Ura isa tugu na Tamasa sa vania na neqi ko sa garunia si Pita ko sa lao tadira na Jiu, sa isa tugu sa na Tamasa sa vanisiu na neqi ko sa garunusiu sara ko qa lao tadira na tinoni karovodi. 9 Beto ko ira Jekopi i Pita beto i Jone, ira kue qai tadoro vei na kuta koimata sa qai doro vakaberiadia sa na Tamasa sa vanisiu na roiti poreveveina api sara, ko qai vajonganagei sagei kao Banabasi. Qai vaegoa ko qe vaipikatainia sa na roiti ko agei kao Banabasi sa mene lao tadira na tinoni karovodi, goto ira sa mai lao tadira na Jiu qarigu. 10 Goto isa gu qai vapagalania ira tamigei karu sa ira na tinoni golabadi gu sa taneke koroto roquria qarigu, ko ara ba isa tugu sa qa kole popodeke vivitigi roitinia.

I Paula sa ule votunia na sela ti Pita pa Anitioki

11 Tonai sa kamu pa Anitioki si Pita, sa qa toke kokolosia ara pa moedi ira na tinoni qai tutia na Karisito sisa ura na kaberena jola gu sa na roiti sa roitinia isa sa sa sela. 12 Tonai qai oqoro kamu sira kaki tinoni Jiu qai tutia na Karisito na koko lagere veidi tai Jekopi, sa i Pita sa boka teteku tavitiria gu sira na tinoni karovodi qai tutia na Karisito. Ba tonai qai kamu sira na tinoni Jiu na koko veidi ti Jekopi, poni sa sa podalai pikata taloaona mekana ko sa betona teteku tavitiria isa sira na tinoni karovodi. Ura sa matagutuniria i Pita sira na tinoni qai doro vaporeveveinaia sa na veveina ira na tinoni karovodi mai tapobe mai tu beto sa mai taalo qarigu. 13 Ira kaki tinoni Jiu pa ekelesia ba qai tutia tugu sa na soana selana sa roitinia i Pita. Ko i Banabasi ba sa somana tavagona tugu pana roiti qai gigilaidia na selana. 14 Ba tonai qa dogoria ara sa qaike toania ira sa na nongoro jongana sosotona, poni sa qa tokea ara si Pita pa moedi ira doru. Pira qaunia ara sisa tonai, &lt;&lt;Sosoto ao sa kai tinoni Jiu sao. Ba quke toania ao sa na tuti tadira na Jiu, goto qu toa vei gu kai tinoni karovona sao tonai qu suvere tavitiria mekadi sira na tinoni karovodi. Ko ai sa vei sa qu nyorogua vivitiginiria tu ao sira na tinoni karovodi ko mai tutiria sira na tuti tadira na Jiu qugu?&gt;&gt; qaunia.

Ira Jiu beto na Tinoni Karovodi sa qai Taalonia na Rarange

15 Sosoto, agei sa na podo veimei tadira na Jiu beto ko qeke totoa vei ira na tinoni karovodi qai tadodoro vei na tinoni seladi. 16 Ba agei qe gigila vataleamei sa kepore kai tinoni mina boka tuti vatatalea sa na Vavanau ti Mosese ko mina tuvisi pana moena na Tamasa, goto tonai gu sa rangea i Jisu Karisito sa na tinoni poni sa mina tuvisi sisa. Ko agei na Jiu ba qe rangea tugu i Jisu Karisito beto sa qe tavatuvisi pana moena na Tamasa, nake tonai qe tutia na Vavanau ti Mosese. Ura kepore kai tinoni sa tutia na Vavanau ti Mosese sa boka tavatuvisi pa moena na Tamasa. 17 Ko vei tonai qe korapa nyogua vivitiginia agei sa na soana ko be tavatuvisi tonai qe rangea sa na Karisito sa agei, poni sa tonai tugu sa qe tinoni sela vei gu ira na tinoni karovodi sa agei. Ko ai sa vei sa vei? Na Karisito sa roiti veinigei ko qe sela? Dai ko dai tugu! 18 Vei ba vaturu muleria mule ara sira na vinaturu qa tei jegararia tu ko kopira qake tapiunia ara, poni sa totonai tugu qa tadoro votu kai tinoni qa maja vavanau sara.

19 Ara sa qa vei na tinoni matequ ko qa taruvata pana binangara tana Vavanau ti Mosese. Kai muqisi podeke vei na tinoni sa mate sa sa taruvata, sa ara kopira ba qa taruvata pana nyorogua tana Vavanau ti Mosese, ko kopira qa boka toa vania na Tamasa sara. Qa tei mate tavitia tu na Karisito pa korosi sara. 20 Ko kopira nake ara mekaqu sa qa korapa toa, goto na Karisito sa korapa toa pana taqu. Pana qua toa kopira qa totoravusia ara sa na Tuna na Tamasa, isa sa roroqusiu beto sa malumu matepaenisiu sara. 21 Qake gona pale ara sa na vairoqu vaialona tana Tamasa. Ura vei pana tutina na Vavanau ti Mosese sa bi boka tavatuvisi sa na tinoni, poni sa na mate tana Karisito sa sa kepore veveina sa vei.

3

Na tutina na Vavanau beto na rangena na Karisito

1 Pai sa lao vei na roqumiu sagou pa Qelesia? I sei sa jukinigou ko qu duduvili? Qa gabaranigou tu! Beko qu tei nongoro vakakaberiamiu tu agou sa na nongorona i Jisu Karisito sa mate pa korosi! 2 Api gu sa kai sakasava mu ule vanisiu moko agou: ai vei, na Gagala Tabuna tana Tamasa sa qu tekua agou tonai qu tutia na Vavanau ti Mosese, ba tonai qu nongoria na nongoro jongana veveina na Karisito ko qu vasosoto? 3 Kepore na roqumiu sagou! Beko qu tei podalai vatalenia tu pana vaitokai tana Gagala tana Tamasa sa na toa koregana, ba ai sa vei sa kopira qu nyorogua vaokotia mutu pana miu neqi mekamiu? 4 Ai vei, na soku vitigi qu gosororia agou tonai qu vasosotoa na Karisito sa na goborodi gu? Ko na gagale goborodi sosoto gu sira? 5 Na Tamasa sa tei vanigou tu nona Gagala beto sa roitiniria na sakasava vaivagabaradi pana tamugou. Ai vei, na Tamasa sa roitiniria sa na roiti vei aipira pana tamugou tonai qu tutia agou sa na Vavanau ti Mosese, ba tonai qu vasosotoa agou sa na nongoro jongana?

6 Ta dogoro laoia tu i Ebarahami ko. Pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;I Ebarahami sa rangea sa na Tamasa, ko tonai sa rangea isa poni sa sa pojania na tinoni tuvisina na Tamasa sisa,&gt;&gt; sau.* 7 Ko mu gigilai agou kopira sa ira gu na tinoni qai vasosoto sa na tuna sosoto i Ebarahami. 8 Na Kukuti Tabuna sa tei vakaberia tu pa moa sa na Tamasa mina vatuvisiria pa moena mekana sira na tinoni karovodi tonai mai rangea sisa sau. Sa vei isa sa na Tamasa sa tei poja momoea tu pana tai Ebarahami sa na nongoro jongana tonai pira sau, &lt;&lt;Pana laemu ao mina mananiria na Tamasa sira doru puku tinoni,&gt;&gt; sau.* 9 I Ebarahami sa vasosoto beto sa tamana, ko ira doru tinoni qai vasosoto sa qai tamana tugu sa vei i Ebarahami.

10 Ira doru tinoni qai totoravusia na Vavanau ti Mosese ko mai tuvisi pa moena na Tamasa qarigu, sa qai kole pana leleve. Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Qai taleve sira doru tinoni qaike tutiria sira doru Vavanau ti Mosese qai takuti vakole pa Buka Vavanau,&gt;&gt; sau.* 11 Ko sa kabere vatale gu sa kepore sa kai tinoni mina tavatuvisinia pa moena na Tamasa sa na tutidi na Vavanau. Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na tinoni tuvisina mina toania na rarange,&gt;&gt; sau.* 12 Minake kilu kole mai sa na rarange beto mina boka tatuti sa na Vavanau ti Mosese, ba pira gu sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na tinoni sa tutiria sa na sakasava sa pojaria na Vavanau, sa mina tekua sa na toa,&gt;&gt; sau.* 13 Ba na Karisito sa taleve vanigita sa gita taqeke boka tuti vaokotia na Vavanau ko sa tei ruvatagita tu pana leleve tana Vavanau ti Mosese. Sa taleve sa na Karisito tonai sa titi vei kai tinoni ikikerena pa korosi, ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Na tinoni talevena sa na tinoni sa titi pa babara gou,&gt;&gt; sau.* 14 Na Karisito sa ruvatagita ko na mana tai Ebarahami sa qai somana tekua ira na tinoni karovodi tugu vei tonai qai rangea si Jisu Karisito, beto ko gita tonai taqe rangea sisa poni sa taqe tekua sa na Gagala sa taringunguti vakolenia na Tamasa.

Na Vavanau sake beia na taringunguti

15 Ka visa tavitiqu, qa nyorogua tekua ara sa kai vavapada pana uana tadagita na tinoni gu. Tonai mai tei vatoqoa tu ira karu tinoni sa kai vinaego, poni sa kepore mule sa kai tinoni mina boka piaria babi beia sa na dia vinaego qai tei vatoqoa tu ira karu. Ko na taringunguti tana Tamasa ba sa vei tugu isa. 16 Ko tei soku totoso tu sa vakolea na Tamasa pana tai Ebarahami beto tana tuna sa nona taringunguti. Na Kukuti Tabuna sake pojai sa &lt;&lt;tadira na tumu&gt;&gt; sakeu. Ura vei &lt;&lt;tadira na tumu&gt;&gt; biu sisa, poni sa ira na soku tinoni tu sa sa rorovea isa. Ba pira tu sau sisa &lt;&lt;tana tumu&gt;&gt; sau, ko na ginuana vei isa sa kai tinoni gu sa sa rorovenia isa tonai sa paranga vei isa, ko na tinoni isa sa na Karisito. 17 Pira gu sa vei sa na ginuana qa korapa pojai ara, na vinaego sa tei vatoqo momoea tu na Tamasa. Ko na Vavanau ti Mosese sa tuti lame liligu ka made gogoto uengavulu aoro pa liguna na vinaego sake boka vakepore veveinaia sa na taringunguti kolena sa vania i Ebarahami. 18 Ura vei na vaivana sa bi tekua na tinoni tonai bi vatabea na Vavanau ti Mosese, poni sa na tekuna isa sa sake koko vei pana taringunguti tana Tamasa sau gu na ginuana. Ba na vaivana tana Tamasa lao ti Ebarahami sa sa koko vei pana ona taringunguti gu nake pana ginuana i Ebarahami qi tutia mai na Vavanau ti Mosese.

19 Ko na sa nona roiti sa na Vavanau sa sa vei? Na Tamasa sa valamea sa na Vavanau ko sa ule votunia sa na toa sela. Na Vavanau api sa koleona na ona neqi tinganai sa kamua gu totonai sa lame sa na Karisito isa na tutina i Ebarahami. Ko tana na koburu pana tutina isa sa vakolea na Tamasa sa nona taringunguti. Na Vavanau sa sa tagarunu valagere vei tadira na mateana ko koleona sa kame sa turu pa vaikorapaidi na Tamasa beto na tinoni. 20 Ba na tinoni sa turu pa vaikorapaina sa sa poreveveina gu vei mai kole sa karu kalena, ba na Tamasa sa mekana gu sa roitinia na taringunguti pana tai Ebarahami.

Na roiti tana Vavanau

21 Ko inara sa vei poni sa ai vei, na Vavanau sa sake vajonganaria na taringunguti tana Tamasa? Dai ko dai! Ura vei bi koleona sa kai vavanau sa boka vanigita na toa, poni sosoto sa na tinoni bai boka tavatuvisi pana moena na Tamasa tonai bai tutia sa na vavanau isa. 22 Ba na Kukuti Tabuna sa ule vanigita sa na kasia gusu doruna sa sa tapiu pana neqi tana sela, ko sa vei sa na vaivana sa taringungutinia na Tamasa sa na dia gu ira qai rangea i Jisu Karisito.

23 Ko tonai sa oqoro kamua sa na totoso tonai taqe boka rangea gita si Jisu Karisito, sa na Vavanau sa bangaranigei beto sa piugei sagei tinganai sa vakaberia na Tamasa sa na totoso tana rarange. 24 Ko na Vavanau sa sa vei na oda tinoni totoli beto na tinoni vaitokai tinganai sa lame sa na Karisito, ko tonai sa lame sa na Karisito sa gita taqe tavatuvisi tonai taqe rangea sisa. 25 Ko kopira sa tei kamua tu sa na totoso tana rarange, ko gita sa kopira nake tinoni totoli sa korapa tonigita.

26 Agou doru tinoni Jiu beto nake Jiu sa kopira na tuna beto na Tamasa pana miu kole kame tana Karisito ura qu tei rangea tu agou sa na Karisito. 27 Tonai qu tapaputaiso ko qu kole kame pana tana Karisito, poni sa qu toa vei na Karisito mekana sagou. 28 Ko tonai qu kole kame pana tai Jisu Karisito poni sa qu vaitoto gu pana dodogoro tana Tamasa sagou doru. Kepore sa na vaipikatai Jiu babi na tinoni karovona, na pinausu babi na tinoni taruvatana, na rereko babi na marene. Kepore sa kame bi poreveveina jolania sa kame. 29 Ego ko agou sa na tei tinonimiu tu tana Karisito ko sa vei isa sa agou ba na tuna tugu vei i Ebarahami, beto ko kopira ba muna isongia tugu agou sa na mana sa taringunguti vakolenia na Tamasa.

4

1 Isa vei qa korapa nyorogua pojanigou ara sa pira sa vei. Na koburu sa tei isongoria tu isa sira doru isisongo tana tamana. Ba tonai sa korapa iketena sa na koburu isa, sa sa oqoro pada ko mina lalaeniria isa sira na isisongo tana tamana, ko sake goto pana tana pinausu sa na koburu isa tonai na iketena. 2 Ba koledia tu sira na tinoni qai kopunia isa beto qai lalaenia sa nona isisongo tinganai sa kamua sa na totoso sa vilea na tamana ko mina boka lalaenia mekana na koburu sa nona isisongo. 3 Ko gita ba taqe vei tugu isa. Tonai taqe oqoro taruvata sa gita, sa taqe suvere vei gu na pinausu pana neqi tana gagala ikeredi pa kasia gusu alepi.

4 Ba tonai sa kamua sa na totoso tavilena tana Tamasa, poni sa sa garunu lagerenia na Tamasa sa na Tuna. Ko sa lagere podo pana kai rereko, ko sa podo beto sa lavata sae pana Vavanau tadira na Jiu sisa, 5 ko mi ruvataria sira na tinoni qai tapiunia sa na Vavanau beto ko gita ta boka tagigala na koburu tana Tamasa sau. 6 Ko kopira na koburu tana Tamasa sa gita, ko sa vei isa na Tamasa sa garunu lagerenia pa buloda gita sa na Gagalana na Tuna, ko na Gagala isa sa paranga votu vei pira, &lt;&lt;Aba! Ao na Tamaqu!&gt;&gt; sau. 7 Ko kopira nake pinausu sao. Na ona koburu na Tamasa sao ko kode muna isongia tugu vei sa na taringunguti sa vakole vaniria isa ira nona koburu.

I Paula sa takulanganiria sira pa Qelesia

8 Pana totoso qai jola pori quke gigilai na Tamasa sagou, ko qu tavapinausu pana tadira na gagala nake tamasa sosotodi. 9 Ba kopira qu gigila vatalea sa na Tamasa sagou, ba isa vei na sosotona sa na Tamasa tu sa sa gigila vatalegou kopira sagou. Ko ai vei sa qu nyorogua gabala muleria mutugu sira na gagala keporedia neqi beto kepore veveidi pori? Ai sa vei ko qu nyorogua kai tavapinausu mule? 10 Qu kopu vaporeveveinaria sira kaki rane, na popu, na rane poreveveidi, beto na aoro, vei ko mi tavaraguanigou na Tamasa qugu. 11 Qa takulanganigou ara sagou, ura kita mi vei qa pavu tale goboronigou gu ara sagou.

12 Ka visa tavitiqu, qa tepa vivitigigou ara sagou ko pana kalena na Vavanau sa mu vasosoto vei gu ara ko muke tapiuniria sira na tututi tadira na Jiu, kai muqisi podeke vei ara ba qa vei tugu agou ko qake tavapinausu pana Vavanau ti Mosese. Qu oqoro roitinia kai sela pana taqu sagou tonai qa suvere tavitigou. 13 Qu korapa gigilaimiu agou sa qa mo sara totonai qa taraenia na nongoro jongana tamugou pa totoso momoe. 14 Ko qa vatapata vivitigigou ura qa mo. Ba agou quke vakepore veveinasiu beto quke kilunisiu sara, goto qu vakamu vatale veinisiu tu kai mateana tana Tamasa. Qu vakamu vatale veinisiu bi i Jisu Karisito sosoto sara. 15 Kopira pai sa lao vei sa na miu qeqera isa? Qa gigila vatalea ara totonai sa na miu qeqera sa lavata ko vei bu boka sa bu diolo pale sa na matamiu ko bu tei vanisiu tu ara, ura qu roroqu vivitigisiu sa totonai. 16 Ai vei, qa ule vanigou na sosoto ko kopira qu dogoro veinisiu kai miu kana sara?

17 Ira na tinoni qai jujukugou ko mu tutia na Vavanau tadira na Jiu sa qai nyogua valaogou pana dia kalena qarigu, ba na dia kuta nyorogua sa nake jongana. Na dia kuta roroqu sa vei ko mai pikata palenigou, ko agou mu doro nyoguaniria sira qarigu. 18 Ego sa jongana gu sa muna nyogua vakarovia kai tinoni vei na kuta roroquna mu vakarovonia qugu isa sa mina jongana. Ko doru totoso sa jongana sa vei isa, ko nake kilu tonai mana korapa suvere tavitigou ara sa muna roitinia. 19 Ka visa qua koburu, kopira qa kai vei mutugu na rereko sa vivitigi sara. Qa vivitiginigou sagou ko tinganai mi podo na Karisito pana tamugou qau. 20 Qa nyoroguania ko ba kamugou tu, ko ba vabatinigou pana qua ovovele paranga sa na qua roroqu sosoto tamugou. Ura qu varurasiu sosoto sara!

Na vavakatodi ira Haqa i Sera

21 Ai vei sagou qu nyorogua tutia na Vavanau ti Mosese, qu gigila vataleamiu tugu agou sa isa sa pojai na Vavanau? 22 Isa vei sa pojai na Kukuti Tabuna sa karu na tuna marene si Ebarahami. Kame sa podo pana tana rereko pinausu nisongona i Haqa, beto na vinaruana sa podo pana rereko taruvatana nisongona i Sera. 23 Na tuna marene sa podo pana tana rereko pinausu sa sa podo pana uana kolena vei qai podo doru tinoni, goto na tuna marene sa podo pana tana rereko taruvatana sa sa podo ura na Tamasa sa taringungutinia mina podo sau. 24 Na podo tadira karu sa boka tadoro vei kai vavakato vavapada. Karu rereko aipira sa qai vei karu vinaego. Pana tana rereko isa qai podo pinausu sira na tuna i Haqa, ko isa sa na vavapadana na vinaego sa taroiti pa kukubo pa Saenai. 25 I Haqa, isa sa vei na kukubo Saenai pa Arabia, sa na vavapadana na gusu pa Jerusalema kopira ura isa sa pinausu tavitiria ira nona tinoni. 26 Ba na Jerusalema tana Tamasa sa na taruvatana, ko isa sa sa vei na tinada gita. 27 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Mu qeqera sagou na rereko qu egoro!

Mu kuku qeqera sagou qu oqoro gosoria na vitigi sa gosoria na rereko sa popodo!

Ura na rereko sa taloa pale sa kode mina isongo vasoku koburu

jolania na rereko sa korapa suvere tavitia na marenena,&gt;&gt; sau.*

28 Ko, ka visa tavitiqu, pana soana vei tugu i Aisake sa podo pana taringunguti tana Tamasa, poni sa agou ba kopira na koburu tana Tamasa sagou pana taringunguti tana Tamasa. 29 Ba pana totoso isa na tuna marene sa podo pana uana kolena sa komitia tu sa na tuna marene sa podo pana roiti tana Gagala tana Tamasa, ko pana totoso kopira ba sa korapa tugu vei isa sa na vaikomiti tadira karu pukuna. 30 Ba na sa tu sau sa na Kukuti Tabuna? Pira tu sau, &lt;&lt;Mu iju variu palea sa na rereko pinausu beto na tuna marene. Ura na tuna na rereko pinausu sa minake teku isongo tavitinia na tuna na rereko taruvatana sa na isisongo tana tamadi,&gt;&gt; sau.* 31 Ko, ka visa tavitiqu, gita sa taqeke tapiu pana Vavanau ti Mosese vei na tuna kai rereko pinausu, ba na tuna tu na rereko taruvatana sa gita ko taqe tei taruvata tu pana tutina na Vavanau vei inara.

5

1 Na Karisito sa tei ruvatagita tu sa gita ko kopira na tinoni taruvatada sa gita. Ko sa vei sa mu turu vei na tinoni taruvatamiu beto ko muke tavapinausu ligu mule.

Mu suvere vei na tinoni taruvatana

2 Mu vainongoro! Ara Paula ma pojanigou kopira! Vei muna malumu ko muna tapobe mai tu beto muna taalo munagu, poni sa qu vakepore veveinaia agou sa na Karisito. 3 Ma kai pojaniria mule sira doru tinoni qai nyoroguania ko bai tapobe. Muna vei sa muna kopu betoniria tugu sa dorudi na Vavanau ti Mosese. 4 Agou na tinoni qu korapa nyogua tutia na Vavanau ti Mosese ko vei ko mu tuvisi pa moena na Tamasa qugu, sa qu pikata palenigou mekamiu pana tana Karisito. Qu ukunia agou sa na vairoqu vaialona tana. 5 Ura agei qe korapa vera gele vatalenia sa kode na Tamasa mina vatuvisigei, ko tonai qe korapa vera poni na Gagala sa vaneqia na mei rarange tana Karisito. 6 Ura tonai taqe somana kole kame pana tai Jisu Karisito, poni sa na pobe beto nake pobe sa kepore na veveidi. Isa gu sa poreveveina sa na oda rarange sa tabata votu pana toa vairoqu.

7 Beko qu tei korapa tu toa vatale pana miu rarange! I sei sa gona kolosogou ko qu noso tutia na nongoro sosotona? 8 Na vaivaloposo vei qai roitinia ira qai nyoroguania ko mu tutia na Vavanau ti Mosese sa nake koko veina tana Tamasa isa sa sorugou sagou. 9 Mu roroqua na paranga api ko. Iapeki vavakovuru palava gu sa vaovulia sa na besini palava doruna, ko iapeki vaivagigalai sesekena sa sa ngangulugou gu sagou doru. 10 Ara qa rangegou sagou. Pana oda somana kole kame tana Bangara qa gigila vatalea ara sa agou kode munake tutia sa kai goto roroqu selana. Goto ira qai korapa vanigou na tapata sa ai tu mai tinoni veveidi sira ba mai pogosia tugu sa na vinakilasa tana Tamasa. 11 Goto ara sa, ka visa tavitiqu, vei ba korapa taraenia ara sa na poreveveina na pobe mai tu beto mina taalo na tinoni bau, poni sa ai sa vei sa qa korapa tu takomiti sara? Vei ba korapa vei ara poni sa na vaivatatupena na nongorona na korosi sa bi tei tateku pale tu. 12 Ira qai korapa vatapatagou agou sa sa jongana jola sa mai pujala paleria tu ropi mekadi!

13 Ura, ka visa tavitiqu, agou sa sa kukugou na Tamasa ko qu taruvata pana miu toa pinausu sagou. Goto na toa taruvatana isa sa muke varoiti veinia na vinamalumu tana tutidi na nyorogua ikikeredi tana tini. Ba mu vainabulu lao lame tu pana toa vairoroqu. 14 Ura na Vavanau doruna sa sa tapiu vaikamu pana kai paranga gu api, &lt;&lt;Mu roroqua na tavitimu kai muqisi podeke vei qu roroqugo mekamu,&gt;&gt; sau.* 15 Ba vei muna vaivapaleka beto muna vairaja lao lame, poni sa mu balau ura kode muna vaipiarai lao lame mekamiu.

Na vaitoni tana Gagala beto na nyorogua tana tini

16 Ara ma pojanigou sapi. Mu tutia na vaitoni tana Gagala ko muke roitiniria sira na nyorogua ikikeredi tana tini. 17 Ura na nyorogua ikikeredi sa nyoroguania na tini sa sake nyoroguania sa na Gagala, beto isa sa nyoroguania na Gagala sa sake nyoroguania na tini. Ura qaike vaitavaragua sira karu, ko sa vei sa agou quke boka roitiniria sira na sakasava qu nyorogua roitiniria. 18 Vei mina tonigou na Gagala, poni quke tavapinausu pana Vavanau ti Mosese sagou. 19 Na roiti ikikeredi tana tini sa qai tadoro pikatadi gu. Qai tabata votu pana toa lulasana, aru vabosi, toa manugu, 20 vavatarasae beku, isisongo potana, vavaikana, vavaipera paranga, seinia nona sakasava goto tinoni, vavaikokora, muino, vavaipikatai ko na vavaigua, 21 vavaikono, bubuku, na vavaikamu bubuku beto doru toa vevei pira. Ma pojanigou sagou kai muqisi vei tugu qa tei pojanigou tu, ira na tinoni qai roitiniria na sakasava vevei pira sa maike teku isongia na binangara tana Tamasa.

22 Goto na vuana na Gagala sa na vairoqu, na qera, na bule, na vera vamomoso, na vajonganaria na tinoni, na tokaniria na tinoni, na rarange, 23 na vaiketai, beto na kopu mulenia pana nyorogua ikeredi. Kepore sa kai vavanau sa suquturia na toa vevei aipira. 24 Ira na tinoni tai Jisu Karisito sa qai tei vamatea tu sa na dia toa ikeredi tavitia na roroqu beto na nyorogua tana toa vei isa. 25 Na Gagala sa tei vanigita tu na toa sa gita, ko vei sa isa tugu vei mi gaitia noda toa. 26 Take vavatarasae mulenigita, na vavaivakokora lao lame beto na vaikono lao lame.

6

Mu vaitokai lao lame

1 Ka visa tavitiqu, vei bi vukele pana sela sa kai tinoni pana miu ekelesia, poni sa agou sa tonigou na Gagala sa mu gaiti vatuvisia sisa; ba mu roitinia sa na roiti api pana soana jongana. Beto mu doro kopunia na mua uana mekamu, kita ao ba mu vukele tugu pana tapata vevei isa. 2 Mu vaipogoso tokainia na pogoso mamata, ko pana soana vei api muna vagore votua agou sa na vavanau tana Karisito. 3 Na tinoni sa rove vaporeveveina mulenia mekana, sa sa seseke mulenia gu mekana sisa; ura na sosotona sa nake poreveveina tugu sisa. 4 Na tinoni sa mi doro vilotia na ona uana mekana. Ko vei mina vajonganai ko mina vaqerai na Tamasa sa nona roiti sa mina boka qerania isa sa nona uana, goto mike doro vaitotonia mekana pana roiti tana kai goto tinoni. 5 Ura doru tinoni sa mai okoto pogosia na dia pogoso mamata.

6 Na tinoni sa tekua na gigalaina na paranga sa mi iania doru sakasava jongadi sa nona tinoni vaivagigalai.

7 Kita mu siana, ura na Tamasa nake rururana. Na tinoni sa isa tugu sa umania sa isa tugu sa mina abua. 8 Ko na tinoni sa umuma pana ona nyorogua gu mekana sa na vuana sa mina abua tugu na mate sisa. Na tinoni sa umuma pana nyorogua tana Gagala sa na vuana sa mina abua tugu sa na toa jola. 9 Ko take beto roitiniria gita sira na roiti jongadi. Ura vei tanake munyala, poni sa kode mina kamua sa na totoso tonai tana abua gita sa na jongana. 10 Ko inara sa vei sa totonai taqe korapa isongia gita sa na totoso, poni sa ta roiti laoniria na roiti jongadi tadira doru tinoni. Ba isa sa poreveveina jola sa gita ta roiti laoniria na roiti jongadi tadira na tinoni ira gita taqe kai tatamana pana tutina na Karisito.

Na paranga bebetona

11 Kopira sa mu dogoria agou sa na boarana na leta qa kutia pana limaqu mekaqu ko qa valaoa ara tamugou. 12 Ira gu na tinoni Jiu qai nyorogua tadoro valavata beto ko mai vavaqataniria na sakasava pa peguruna na tini qarigu sa qai korapa garunugou ko mu tapobe ko mu tutia sa na Vavanau ti Mosese qarigu. Na ginuana qai roiti vei sa vei gu ko mai tavaraguaniria ira kaki goto tinoni Jiu beto vei ko maike takomiti talenia sa na vavakatona na korosi tana Karisito qarigu. 13 Ura ira tugu mekadi qai tapobe ba qaike tutia sa na Vavanau. Goto qai nyoguanigou sagou bu tapobe ko vei ko mai vavaqatania tadira kaki goto Jiu sa na ginuana agou qu tapobe marigu qarigu. 14 Ara sa kepore sosoto sa kai sa mana vaqatania goto na veveina gu na korosi ta noda Bangara i Jisu Karisito. Tonai qa rangea isa poni na uana tana kasia gusu sa tavamate ko sa tapikata pale pana taqu, beto ara qa tavamate ko qa tapikataqua pana tana kasia gusu. 15 Bi pobe ba bike pobe sa na tinoni sa qai kepore veveidi beto pana dodoro tana Tamasa, isa gu sa poreveveina sosoto sa sa peluku tinoni koregana sa na tinoni. 16 Ko ira qai tutia na Vavanau api sa na bule beto na vairoqu vaitokai tana Tamasa mi somana tadira. Ira sa na tinoni Izireli sosoto tana Tamasa!

17 Na qua paranga bebetona sapi. Muke vanisiu mule kaki tapata, ura na burina i Jisu sa qa pogosoria pa tiniqu.

18 Ka visa tavitiqu, na vairoqu vaialona ta noda Bangara i Jisu Karisito mi somana pana gagalamiu agou. Agua.

* 3:6 Popodalaina 15.6.

* 3:8 Popodalaina 12.3; 18.18.

* 3:10 Vavanau 27.26.

* 3:11 Gabakuku 2.4.

* 3:12 Iama 18.5.

* 3:13 Vavanau 21.23.

* 4:27 Aisea 54.1.

* 4:30 Popodalaina 21.10.

* 5:14 Iama 19.18.

Episasi

1

2

3

4

5

6

Pa Episasi

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Paula kai tinoni tagarunuqu tai Jisu Karisito, ko qa tagarunu pana nyorogua tana Tamasa.

Na leta api sa qa valaoa ara tamugou na tinoni tana Tamasa qu suvere pa Episasi ko sa pasusu vaneqi na miu rarange pana tai Jisu Karisito.

2 Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto tai Jisu Karisito na Bangara mi kole somana tamugou.

Na mana taqe isongoria pana tai Jisu Karisito

3 Aria ko ta vatarasaea na Tamasa na Tamana na oda Bangara i Jisu Karisito! Ura pana oda kole kame tavitia na Karisito gita sa na Tamasa sa vanigita doru mana pana toa gagala qai kole pa noka. 4 Totonai tu sa oqoro tavapodaka na kasia gusu sa na Tamasa sa tei vilegita tu pana tana Karisito sa gita, ko tana suvere lioso beto tanake tajutunia kai sela pa dodogoro tana sa gita sau. Sa roroqugita sa na Tamasa 5 ko sa vei sa sa tei vile momoegita tu ko tana tagigala na tuna isa sa gita, ko taqe boka tagigala na tuna isa sa gita pana korapana na roiti sa roitinia i Jisu Karisito. Isa sa na roroqu sa qerania na Tamasa. 6 Ta vatarasaea na Tamasa sa gita ura sa vaivagabara jola sa na ona vairoqu vaialona sa vanigita pana tana Tuna isa sa roroqu vivitigia. 7 Ura pana orunguna i Jisu Karisito tonai sa mate pa korosi taqe taruvata sa gita ko na Tamasa sa taleosoniria noda sela. Sa vaivagabara beto sa lavata jola sa na ona vairoqu vaialona sa 8 vapugele nyonyoa tarinigita isa. Sa gigilariaona beto sa doro vakabere betoriaona gu na Tamasa sa doru sakasava. 9 Ko sa vakabere vanigita sa na gigalai golomona isa sa qerania beto sa nyorogua roitinia isa ko sa gore votu pana tana Karisito. 10 Ko tonai mina kamua na totoso tavilena sa mina aru vaikamuniria isa sira doru vinapodaka, ira na sakasava pa peso beto ira na sakasava pa noka, beto ko na Karisito sa mina toqo bangara pa naredi ira doru.

11 Doru sakasava sa qai taroiti pana nyorogua beto na vivile tana Tamasa. Ko pana oda kole kame tavitia na Karisito sa na Tamasa sa tei vilegita tu sa gita ko taqe tagigala na ona tinoni. Na vivile api sa tei roiti momoenia tu isa pa podalaina. 12 Ko inara sa vei sa agei qe range momoea na Karisito sa qe vatarasaea sa na Tamasa ura isa sa vadogoronigita nona vairoqu beto na ona neqi lavatana jola!

13 Ko agou ba qu vei tugu. Na nongoro jongana sa na vavakato sosotona sa ule vanigou na soana vei beto muna taalo. Ko agou tonai qu nongoria na nongoro isa poni sa qu rangea sa na Karisito. Ko tonai qu vasosotoa na Karisito, poni sa sa vanigou na Tamasa sa na Gagala Tabuna isa sa tei taringunguti vakolenia tu isa. Ko na Gagala Tabuna isa sa na vinagigilana na ona tinoni isa sagou. 14 Ko na Gagala Tabuna taqe tei isongia tu gita sa na vinagigila mauruna kode tana teku sosotoa tugu gita sira na sakasava sa vataringunguti vakole vaniria na Tamasa tadira na ona tinoni. Ko sa vei sa gita ba taqe boka vasosoto vatalea sa na veveina na Tamasa kode mina ruvataria sira nona tinoni. Aria ko ta vatarasaea sa na Tamasa isa sa vadogoronigita nona vairoqu beto na ona neqi lavatana jola!

Na vavara tai Paula

15 Ko pana ginuana sa roiti vei inara na Tamasa pana miu toa, poni sa podalai tugu totonai qa nongoronia ara sa na miu rarange sa lao pana tana Bangara i Jisu beto ko na miu vairoqu sa lao tadira doru tinoni tana Tamasa, 16 sa qake koroto paranga jongana laonigou ara tana Tamasa sagou. Qake isongo roqu mumanigou ara pana qua vavara sagou. 17 Pana qua vavara qa tepai ko na Tamada lavata, isa na Tamasa tana oda Bangara i Jisu Karisito mina vanigou na Gagala isa mina vatavagigalagou beto mi vakabere vanigou sira doru sakasava sa nyorogua vadogoronigou na Tamasa, ko mu boka vagigila vatalea agou sa na Tamasa. 18 Ko tonai sa mai tarevanga vakabere sira na bulomiu poni sa muna boka gigila vatalea agou sa na sakasava jongadi qu tasorunia ko qu korapa vera gegeleniria. Beto muna gigilaria agou sira na isisongo jojonga poreveveidi sa taringunguti vakole vaniria ira na ona tinoni na Tamasa, 19 beto ko muna gigila vatalea agou sa ai lavata ululu jolana vei sa na ona neqi sa kole pana tadagita taqe vasosotoa isa. Ko isa na neqi sa tavaroiti pana tadagita api sa kai muqisi podeke vei tugu na neqi lavata 20 sa varoitia na Tamasa totonai sa vaturu mulea na Karisito pa mate beto ko sa vatoqoa keta pa kale matuana ko sa toqo bangara pa noka. 21 Ketakoi sa toqo bangaraniria na Karisito sira doru gagala qai bangara, ira sa poredia viva, beto ira na okokoto babangara. Isa sa ululu jolaniria pana neqi sira doru isongo poreveveidi pa totoso kopira ko mi kamua na kamua. 22 Ko na Tamasa sa vakoleria pa kauruna na neqi tana Karisito sa doru sakasava beto sa loa laonia tana ekelesia sa na Karisito ko isa sa na batuna doru sakasava. 23 Na ekelesia sa na tinina na Karisito, ko na ekelesia sa na vinaokotona na Karisito beto ko na Karisito sa sa vaokoto vataleria doru sakasava.

2

Na toa koregana

1 Pa totoso qai jola lao pori tonai qu oqoro vasosotoa na Karisito sa sa mate na gagalamiu sagou koko vei quke vatabea na Tamasa beto qu toa pana sela. 2 Pana totoso isa qu toania agou sira na uana ikikeredi pa kasia gusu api ko qu vatabea agou sa na bangara ikikerena sa bangaraniria na gagala ikikeredi pa vavagalo eqa. Na gagala ikikerena api sa sa korapa lalaeniria isa sira na tinoni qaike vatabea na Tamasa sosoto. 3 Perangaina gita doru ba taqe toa vei tugu ira. Taqe toa tutiria na toa ikikeredi pana abana kai muqisi podeke vei sa nyoroguania na tinida, beto taqe roiti laoniria gu sa na roiti ikikeredi isa vei sa nyoroguania na tinida beto na oda roroqu mekada. Ko pana oda toa ikikeredi vevei pira sa taqe talevenia ko tana gosororia tugu gita sira na vinakilasa pana kokora tana Tamasa, vei tugu ira doru tinoni pa kasia gusu ura ira ba qai toa vei tugu isa.

4 Ba na Tamasa isa sa pugelia na vairoqu vaitokai beto sa lavata jola na ona vairoqu sa sa roroqugita, 5 ko totonai tugu sa korapa mate na gagalada pana oda toa sela sa sa mekarai vatoa mulegita tonai taqe vasosotoa na Karisito. Ko pana vairoqu vaialo gu tana Tamasa sa qu taalo sagou. 6 Pana oda somana kole kame tavitia i Jisu Karisito sa gita sa sa mekarai vaturu mulegita ko sa somana vabangaragita tavitia na Karisito pa noka. 7 Sa roiti vei inara sisa, ko mi tadogoro pikata vakabere pana tadira doru sasae tinoni doru totoso sa nona vairoqu vaitaleosae lavata sake boka tapada sau. Nona vairoqu lavata isa sa sa vadogoronigita na Tamasa pana tai Jisu Karisito.

8 Pana ona vairoqu vaialo gu sa alogou na Tamasa sagou tonai qu rangea na Tamasa. Ko na inaalo qu tekua sa nake vuana na miu popodeke jongadi, goto na vaivana gu tana Tamasa. 9 Sake koko lame vei pana roiti jongadi tamugou sapi, ko kepore kai tinoni mina paparanga vatarasae mulenia mekana. 10 Na Tamasa sa roiti veinigita pira sa gita, ko pana oda somana kole kame tai Jisu Karisito sa vapodakanigita ko ta toaniria na roiti jongadi sa vanaqiti vakole vanigita na Tamasa ko tana roitiniria sau.

Na vaibule sa roitinia na Karisito

11 Ko mu roqu vakoititia sa pana totoso qai jola lao pori sa qu podo tinoni karovomiu ko qai doro vagoregou ko qai gigigalanigou &lt;&lt;Na tinoni quke tapobe&gt;&gt; ira na tinoni Jiu sagou; goto ira na Jiu qai dogoro mule veiniria mekadi na tinoni tapobedi, ba nake pana limana na Tamasa goto pana limadi gu na tinoni qai tapobe sira. 12 Pana totoso isa sa quke isongo gigilai tugu agou sa i sei sa na Karisito, beto na tinoni gotomiu ko quke somana pana bubutu Izireli, ira na tinoni taviledi tana Tamasa. Quke somana isongoria agou sira na vinaego tana Tamasa qai lame vei pana ona taringunguti. Qu suvere kole nyunyalamiu gu ko quke gigilai na veveina na toa jola beto quke gigilai na Tamasa pana miu toa pa kasia gusu. 13 Ko pa totoso qai jola lao pori sa qu sou pana tana Tamasa sagou ba kopira sa qu tavatata lame tana Tamasa pana orunguna na Karisito.

14 Ura na Karisito mekana sa vaibulenigita ko sa vakai puku tinoniria sira na tinoni Jiu beto ira na tinoni karovodi beto pana tinina sa jegara palenia isa sa na vaikana, isa na toba sa vaipikatainiria ira karu puku tinoni aipira, 15 na Vavanau tavitiria ira na ona garunu beto ira na ona vinaturu sa vanogoto palea, ko na dia somana tana sa sa vapodakaniria kai puku tinoni koregana isa sira karu goto tinoni pira ko sa roitinia isa sa na bule. 16 Ko na korosi tana Karisito sa piaria sa na vavaikana tadira karu ko sa vaibuleniria sira karu puku tinoni pira beto sa mekarai toni laoniria pana tana Tamasa. 17 Ko sa lame taraenia na Karisito pana tamugou na tinoni karovomiu beto pana tadira na Jiu sa na nongorona na bule api. Perangaina agou na tinoni karovomiu sa qu sou tana Tamasa goto ira na Jiu sa qai tata, ba kopira sa qu kame gu sagou. 18 Ko tonai taqe somana kole kame tavitia na Karisito sa gita karu puku tinoni pira sa taqe boka tome lao tana Tamada pana kai Gagala Tabuna sa gita.

19 Ko sa vei inara sa, agou kopira nake tinoni gotomiu beto nake tinoni karovomiu, goto kopira qu somana tavitiria gu ira na puku tinoni tana Tamasa beto qu somana pana ona tatamana. 20 Ko agou ba qu kai muqisi podeke vei tugu na ruma sa tavaturu pa kokovana qai vatoqoa ira na tinoni tagarunudi beto ira na tinoni kokorotai, ko na Karisito mekana sa na patu poreveveina jola sa patubiti vamauria na ruma. 21 Ko isa sa aru vaikamu vamauria sa na ruma doruna ko sa turu sae ko mina kai zelepade madina tana Bangara. 22 Pana miu somana kole kame tavitia na Karisito sa agou beto ira doru sa qu korapa tugu taaru vaikamu pana roitina na susuverena ketakoi sa suvere na Gagalana na Tamasa.

3

Na roiti ti Paula tadira na Tinoni Karovodi

1 Ko tonai qa dogoro laoia ara sa na vaibule sa roitinia na Karisito, poni qa vavara tokanigou sara Paula. Ara sa qa roiti tokanigou agou na tinoni karovomiu ko qa tapiu talenia na Karisito i Jisu. 2 Sa sosoto jola sa qu tei nongoronia tugu agou sa na Tamasa sa ianisiu ara sa na roiti vareregena na ona vairoqu vaialona api ko ma tokanigou ara sagou sau. 3 Na Tamasa sa vatadogoronia beto sa vakabere vanisiu ara sa na gigalai golomona api. Qa koni kutia gu ara sa na veveina api 4 ko vei muna tiro vataleria sira na paranga qa kutiria aipira sa kode muna boka vakoinonoa sisa vei sa vagigalainisiu ara na Tamasa. Na gigalai golomona api sa qa dogoro vakaberia pana tana Karisito. 5 Pana tadira na sasae tinoni qai jola lao pori sa sake ule vakaberenia isa pana tadira na tinoni sa na gigalai golomona api. Goto kopira sa sa tei vavotu vakaberia tu na Gagala Tabuna pana tadira na ona tinoni tagarunudi beto tadira na tinoni kokorotai tavamadidi. 6 Ko na gigalai golomona isa sapi: tonai qai vasosotoa na nongoro jongana poni sa ira na tinoni karovodi sa qai somana isongo tavitiria ira na Jiu sa na mana, ko ira na tinoni karovodi sa qai tapoja kai tini tinoni tavitiria ira na Jiu beto qai somana tekua tugu ira sa na taringunguti tana Tamasa na veveina na inaalo sa lame vei tana Karisito.

7 Ko ara qa nabulunia sa na nongoro jongana api ura na Tamasa sa vanisiu na ona vairoqu vaialona, ko na vaivana api sa sa vanisiu tonai sa vanisiu na ona neqi sa korapa roiti pana taqu. 8 Ara sa kepore na veveiqu ko qa kole gore pana kauraidi sosoto ira doru tinoni tana Tamasa. Ba na Tamasa sa vanisiu ara sa na roiti api ko qa vavakatonia ara tadira na tinoni karovodi sa na nongoro jongana sa lavata jola ko sake boka tapada. Ko na nongoro jongana api sa na veveina na Karisito. 9 Ko na roiti sa vanisiu isa sa ara mana vakabere vaniria tugu vei ira doru tinoni sa na vinareregena na gigalai golomona tana Tamasa. Na Tamasa, isa sa vapodakaria doru sakasava, sa vapaea pana tadira na sasae tinoni qai jola lao pori sapi. 10 Ko kopira mina tagigila pana tadira na okokoto bangara beto na okokoto neqi pa noka sa na gigalai bobokana tana Tamasa. Ko tonai mai dogoria na ekelesia poni sa mai dogoro vakaberia ira sa na gigalai bobokana tana Tamasa. 11 Ko inara sa roiti vei sa na Tamasa ura isa tugu sa na ona nyorogua kole jolana pa popodalaina ko na ona nyorogua isa sa sa vagore votua pana roiti sa roitinia i Jisu Karisito na oda Bangara. 12 Ko tonai taqe somana kole kame tavitia isa beto taqe rangea isa, poni sa taqeke matagutu lao pa moena na Tamasa tonai taqe vavara sa gita ura taqe gigila vataleaoda sa isa mina nongorogita. 13 Ko sa vei sa, qa tepa vivitigigou ara sagou, ko muke munyalania agou sa na ginuana vei qa korapa gosororia ara sira na tapata tonai qa korapa tokanigou sagou. Ura qa gosoro taleni vitigi ara sa isa vei beto qu taalonia agou.

Na vairoqu lavata tana Tamasa

14 Ko tonai qa doro laoria ara sira na roiti sa roitiniria na Tamasa aipira poni sa qa toqo sori tutungu pa moena na Tamasa ko qa vavara lao tana sara. 15 Na Tamada gu isa sa vaniria na isongo sira doru pupuku tinoni pa noka beto pa peso. 16 Qa tepa lao sara pana tana Tamasa isa sa isongoria na mana poreveveidi jola ko mi vanigou na ona neqi qau. Ko na ona Gagala Tabuna sa mi vaneqiria na bulomiu. 17 Beto qa tepai tugu vei ko na Karisito mi kole pa bulomiu pana miu rarange, ko mu bagere vatale beto mu turu vamauru pana toa vairoqu. 18 Ko agou beto ira doru tinoni tana Tamasa sa mu mekarai doro vakaberia sa ai podeke revatana, na kakasana, na ululuna, beto na korina vei, 19 beto ko mu boka gigila vatalea agou sa na vairoqu lavatana jola tana Karisito isa sake boka tapada kamu. Ko tonai muna gigila vatalea agou sa na vairoqu tana Karisito poni sa muna tavapugelenia agou sa na toa pugelena sosoto tana Tamasa.

20 Na ona neqi sa korapa roiti pana toa tadagita sa na Tamasa ko sa boka tamo vasosoku lame vanigita, soku jolania vei taqe tepai babi taqe kole roroveria gita. 21 Na Tamasa isa sa mi tavatarasae pana ekelesia beto pana toa tutina na Karisito pa doruna na totoso ko mi kamua na kamua. Agua.

4

Na kole kame sosotona

1 Ko sa vei sa, ara tugu na tinoni qa tapiu ura qa nabulunia na Bangara sa qa paranga vaneneqigou sagou sa sorugou na Tamasa ko mu toania sa na toa sa jongana beto sa garo pana dodogoro tana Tamasa tonai sa kukugou. 2 Mu suvere vaiketai mulenigou, vajongana lao tadira na goto tinoni, beto mu vera vamomoso. Mu roroquria na goto tinoni ko muke gona paleniria tonai maike roroqu vei ao. 3 Na bule sa sa vaipuku tarinigou agou. Ko mu popodeke vivitigia ko mu kopu vatalenia sa na toa kole kame sa vanigou na Gagala Tabuna.

4 Kame gu sa na tinida ketakoi taqe tapiu vaikamugita beto kame gu sa na Gagala Tabuna sa somana tadagita, kai muqisi podeke vei tugu kame gu sisa na toa jola qu takukunia ko qu korapa verania muna tekua agou. 5 Kame gu sa na Bangara taqe vatarasaea, kame tugu sa na rarange sa lao tana Karisito beto kame gu sa na ginuana na paputaiso taqe tekua. 6 Kame gu sa na Tamasa na Tamada gita doru. Ko na Tamasa isa sa bangaraniria doru tinoni, sa sa roiti pana tadira doru tinoni beto sa kole somana pana tadira doru tinoni.

7 Ba gita doru sa taqe okoto taiania sa na vaivana. Na Karisito sa tei okoto vanigita tu pana padana tugu na ona vairoqu lavata. 8 Ko na veveina alepi sa pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Totonai sa kesa sae pa nulu vavagalo, sa toni saeniria isa sira soku tinoni sa vakilasaria, beto sa okoto ianiria na vaivana sira na tinoni,&gt;&gt; sau.*

9 Ego na sa na ginuana sa &lt;&lt;sa kesa sae&gt;&gt; saunia isa? Na paranga pira na ginuana sa tonai sa oqoro kesa sae poni sa gore lagere mai tu pa puruna sosoto na peso sisa. 10 Ko isa tugu na tinoni sa gore lagere sa sa kesa sae jolaniria doruna na oka, ko isa sa pugelia doru eqa. 11 Ko isa tugu mekana sa vaniria na vaivana sira na tinoni ko kaki sa na tinoni tagarunudi, kaki na tinoni kokorotai, kaki na tinoni qai lekogo vavakatonia na nongoro jongana, beto kaki na pasita beto na tinoni vaivagigalai. 12 Sa valameria isa sa na vaivana ko na tokadi ira na tinoni tana Tamasa ko mai aruria sira na roiti ninabulu, ko mi tavaneqi sa na ekelesia isa na tinina na Karisito. 13 Ko gita doru sa tana mekarai kamua sa na ia taqe kame pana oda rarange beto pana oda gigalaina na Tuna Tamasa. Beto ko tana tinoni matuada pana rarange sa gita, beto tana kamua sa na toa pugelena tana Karisito. 14 Ko tonai sa tanake kole qoriro gojo vei na koburu pana oda vinasosoto, beto tanake vei na vaka sa pogoso lao lamenia na ololobagea beto sa vavidulai lao lamea na gavadi ira na vaivagigalai seladi tadira na tinoni sesekedi. Ira na tinoni pira sa qai rove vavoturia soku roiti ikikeredi ko qai toni vapiruria sira na tinoni. 15 Ba gita ta vavakatonia beto ta toania pana vairoqu sa na sosoto, beto pa dorudi na oda uana gita ta ijoko sae tana Karisito, isa na batuna na ekelesia. 16 Ko na Karisito sa mekarai aru tamana vamaururia ko qai mekarai vavaigosorai vatale pana vavaijokele sira doru okokoto kokobu tini. Ko tonai qai okoto roiti vatale sira doru kokobu tini pira, poni sa toa vatale sa doruna na tini beto sa vaneqia mekana pa vairoqu.

Mu toania na Toa Koregana

17 Ko sa vei sa pana isongona na Bangara sa ara qa parangagou ko mu loaria agou sira na toa tadira na tinoni karovodi, ira sa kepore na roqudi 18 beto sa pupugu na roqudi ko qaike dogoro gigilai sa isa vei sa jongana. Qaike isongia ira sa na toa sa valamea na Tamasa, ura qaike nyorogua vainongoronia ira sa na tuvisi beto qai vapatua na bulodi. 19 Kepore sosoto sa kai kea ikete bai vagigilai tonai qai roitiniria sa na toa ikikeredi, beto qai gona laonia pana uana bosidi sa na dia toa ko qaike aru muleniria mekadi pana doru roiti lulasadi.

20 Ba agou sa nake inara sa vei sa na toa qu gigilai pana vaivagigalaina veveina na Karisito. 21 Qu tei nongoriamiu tu agou sa na Karisito beto pana miu tutina isa sa qu tei tavavanaunia tu agou sa na sosoto sa kole pana tai Jisu. 22 Ko mu ulu loa palenia agou sa na toa leluna qu tutiria pana totoso qai jola lao pori. Na toa leluna isa sa ngangulugou beto sa toni vapirugou pana nyonyoroguania na roiti ikikerena tana kasia gusu. 23 Mai tavalioso beto sira na bulomiu beto na roqumiu ko mai tavakorega. 24 Na toa koregana sa nyoroguania na Tamasa sa sa podaka votu pana toa tuvisina beto na toa madi sosotona. Ko agou sa mu toania sa na toa koregana isa.

25 Ko sa vei sa mu loaia na seseke ko agou doru sa mu okoto paranga laonia gu sa na sosoto pana tadira na tavitimiu, ura gita doru sa na okokoto kobuna kai puku tinoni gu. 26 Vei bu tagigiri sao sa mu kopunia ko mike toni valaogo pana sela sa na mua kokora. Beto muke vakamunia na suvuna na tapo sa na mua kokora,* 27 ko muke vamalumu vania kai iqo peki totoso ko mi toni vapirugou sa na bangaradi ira na tomate ikeredi.

28 Na tinoni sa ikiko sa mi beto iko, goto mi pavu talenia tu na varoitiria na limana mekana pana roiti jongana ko mi boka tokania mekana beto ira na tinoni vaivasevidi. 29 Muke vavukele gobororia sira nake paranga jongadi beto nake garodi ko bai tavavukele, goto ira gu na paranga qai boka vaneqiria na tinoni ko sa vajonganai na susuvere sa mu vavukeleria. Mina vei sa kode muna tokaniria sira mai nongorogou. 30 Ko muke vatakulangia sa na Gagala Tabuna tana Tamasa. Ura na Gagala Tabuna isa sa na vinagigilana na ona tinoni na Tamasa beto ko muna takopu vasare sagou ko tinganai mina kamua na rane tonai muna taruvata. 31 Mu loa paleria sira na toa kokora pa bulomiu, nake tatavaraguania na goto tinoni, na tagigigiri goboro, na vavaipera paranga, na poja vivikereria na goto tinoni beto doru toa vaiikikerai. 32 Goto mu roitinia tu na jongana sa tadira na tinoni, mu vadogoroniria na toa vairoqu, beto mu vaivataleosae, kai muqisi podeke vei na Tamasa ba sa taleosonigou tugu pana miu kole kame tavitia na Karisito sagou.

5

1 Ko sa vei isa sa mu doro tutia na uana tana Tamasa, ura na ona koburu sa roroqu vivitigigou isa sagou. 2 Ko na vairoqu sa mi gaitia sa na miu toa, kai muqisi podeke vei na Karisito sa roroqugita ko sa vania na ona toa mekana pana laedagita. Ko isa sa na vaivana beto na vavakukuvu sa umanga jonga ko sa vaqerai na Tamasa.

Mu loaria na toa ikikeredi

3 Sake doro pada ko mai kole pana tamugou sira roiti vabosi beto doru toa sa vei na toa manugu babi na toa nyonyoroguania nona sakasava na goto tinoni, ura na tinoni tana Tamasa sagou. 4 Beto sake pada tugu sa agou muna paranga vabosi, na paranga goboro beto na pojaria na paparanga qera bosidi sagou. Goto mu paranga jongana laonia tu agou pana tana Tamasa sira na mana sa tei vanigita tu isa. 5 Mu gigila vatalea sa na vaivagigalai api, ira na tinoni qai roroiti vabosi, babi qai toania na toa manugu babi ira qai doro seinia sakasava ta goto tinoni, sa maike tekua sa na iadi pana binangara tana Karisito beto tana Tamasa. Na toa seinia sakasava ta goto tinoni sa sa vei na toa vavatarasae tamasa seseke.

6 Mu kopunia ko muke loposoniria sira na paranga sesekedi tadira na tinoni sesekedi. Ura pana dia roiti ikikeredi pira sa mai gosoria ira na tinoni maja paranga sa na vinakilasa tana Tamasa. 7 Ko agou muke suvere vaisomanai pana tadira na tinoni qai vevei inara. 8 Perangaina na tinoni rodomo sagou, ba kopira na tinoni pa kabere tu sagou ura qu gigilai na Bangara. Ko sa vei sa mu toa vei na tinoni sa suvere pana kabere sagou. 9 (Ura na vuana na toa suvere pa kabere sa sa tadogoro pana doru uana jongadi, na tuvisidi beto na sosotodi.) 10 Ko tonai muna suvere pana kabere poni sa muna vajonganai sa isa vei sa vaqerai na Bangara. 11 Ko muke somananiria na roiti rodomodi kepore na vua jongadi, goto mu uduku votunia tu pa kaberena sa na dia roiti ikikeredi. 12 Ura sa vaivakea jola tugu na kole vaivavakatoniria sira na toa qai roiti golomoniria na tinoni pira. 13 Ba totonai tu qai tauduku votu pa kabere sa doru sakasava, poni sa sa bola votu sa na vagisodi sosoto. 14 Ura doru sakasava sa sa vabola voturia na kabere. Inara sa vei sa qai paranga sira kaki, pira qarigu, &lt;&lt;Mu dorava sao na tinoni qu korapa puta, beto mu turu mule pa mate, ko na Karisito mi vatolanganigo na kabere,&gt;&gt; qarigu.

15 Ko sa vei sa mu suvere vainongoro vatalenia na miu toa susuvere. Muke toa vei ira na tinoni rururadi, goto mu suvere vei tu ira na tinoni tavagigaladi. 16 Mu aloria sira na totoso ura qai korapa ikeredi sira na rane pira. 17 Ko sa vei sa muke suvere vei ira na tinoni duduvilidi, goto mu gigila vatalea tu sa isa na roiti sa nyoroguania na Bangara ko muna roitinia agou. 18 Muke buku vadigerenigou na vaini, ura na toa vei isa sa kode mina ngangulugou; goto mu tavapugelenia tu agou sa na Gagala Tabuna. 19 Mu kole vaivavakatoniria sira na kera vinatarasae, na kera lotu, beto na kera tabuna; beto muke aru mulenia na bulomu tonai mu vatarasae na Bangara pana kera beto na kera vinatarasae. 20 Beto pana korapana na isongona na oda Bangara i Jisu Karisito mu paranga jongana laonia doru totoso tana Tamasa na Tamada sira doru sakasava taqe gosororia.

Na vavanau pa toa tamabaragoso

21 Ego mu vaituti viketai lao lame pana miu toa pangagana na Karisito. 22 Agou na iviva rereko mu tuti vaiketeria sira na marenemiu vaitoto vei tugu qu tuti veinia na Bangara. 23 Ura pana toa tatamana na marene sa na batuna na rereko kai muqisi podeke vei tugu na Karisito sa na batuna na ekelesia, beto ko isa tugu mekana sa aloa sa na ekelesia isa na tinina mekana. 24 Ko kai muqisi podeke vei na ekelesia sa tuti viketai tana Karisito, poni sa agou na iviva rereko ba mu tuti veiniria tugu pana doru soana sira na marenemiu.

25 Agou na iviva marene mu roroquria sira na maqotamiu kai muqisi podeke vei tugu na Karisito sa roroqu veinia na ekelesia ko sa vaivanania na ona toa mekana. 26 Sa vania na ona toa mekana sisa ko sa vamadia pana ona paranga sa na ekelesia tonai sa tavalioso pana ona sela kai muqisi vei tugu na kolo sa boka valiosia sa na tinina na tinoni. 27 Ko na Karisito mekana mina isongia sa na ekelesia sa bata jonga, sake paji, sake kolea na opopu babi kaki sela, goto mina lioso beto kepore kai sela mina tajutunia. 28 Ko sa tuvisi gu sa ira na iviva marene mai roroqu veinia qai roroqua na tinidi mekadi sira na maqotadi. Na marene sa roqua na maqotana sa sa roqu mulenia tugu mekana sisa. 29 Taqe gigilaioda gita sa kepore sa kai tinoni bike tavaraguania sa na tinina mekana, goto sa vatetekua beto sa kopu vatalenia tu, kai muqisi podeke vei tugu i Jisu sa kopu vatalenia na ekelesia. 30 Taqe gigilai gita sa roiti vei pira sa na Karisito ura gita sa na okokoto kobu tinina gu isa. 31 Ko sa vei sa pira sau na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Sa vei sa mina loai na tinana na tamana sa na marene ko mina suvere tavitia sa na maqotana, ko ira karu sa mai suvere kame,&gt;&gt; sau.*

32 Kai gigalai golomona sa kori sa sa kole pana paranga api. Ko isa qa pojai ara sa na veveina na Karisito beto na ekelesia sa saunia isa. 33 Ba agou ba sa uligou tugu sa na paranga api. Ko sa vei sa na iviva marene mi roroqu veini na tinina mekana sa na maqotana, beto na iviva rereko sa mi pangagania na marenena.

6

Ira na koburu beto na tinadi na tamadi

1 Agou na koburu, sa mu vataberia na tinamiu na tamamiu pana toa tutina na Bangara, ura isa sa na tuvisi. 2 Na garunu tana Tamasa sa pira sau, &lt;&lt;Mu valavataria na tinamiu na tamamiu,&gt;&gt; ura isa sa na garunu momoe sa kolea na taringunguti jongana, ko na taringunguti isa sa pira sau, 3 &lt;&lt;Ko vei sa muna toa vatale beto muna toa vakakasa pa peso,&gt;&gt; sau.*

4 Agou na tamadi na koburu, muke vavatagigiriria sira na tumiu. Goto mu toni vataleniria tu pana vaivagigalai tuvisina beto pana vavanau tana Bangara.

Ira na pinausu beto ira na bangara

5 Agou na pinausu, sa mu vataberia ira na tinoni qai bangaranigou, ko na miu vinatabe mi tavitia na pangaga beto na matagutu. Beto mu vatabe pana miu roroqu sosotona kai muqisi podeke vei tugu bu korapa roiti vania na Karisito. 6 Nake pana totoso gu mai korapa dogoro kopunigou ira na miu bangara sa mu roiti. Muke vaqera tinoni gu pana miu roiti. Goto na pinausu tana Karisito sagou ko mu roitinia pana miu roroqu sosotona sa isa vei sa nyoroguania na Tamasa. 7 Mu nabulu qeqera kai muqisi podeke vei qu korapa nabulunia nake tinoni gu goto na Bangara tu. 8 Mu vakoinonoa agou sa na veveina na Bangara mina vaokotoniria na pinia sira na tinoni pana dorudi na dia roiti jongadi. Ko bi na pinausu babi na tinoni taruvatana tu ba kode mina dogoria tugu isa sa na dia roiti jongadi.

9 Beto agou na bangaradi ira na pinausu, sa mu vadogoroniria tugu na uana jongana beto mu nogoto siru gegeretanaria sira na miu pinausu. Mu vakoinonoa sapi: agou beto ira na miu pinausu sa kame gu na miu Bangara pa noka ko na Bangara isa sake boka totoka kalenia kame tonai sa vaipitu.

Na vaipera pana toa

10 Ego pana vinaokotona sa, agou mu pasusu vaneqi lao tana Bangara beto pana ona neqi lavatana jola. 11 Mu vasaeria sira doru sakasava vaipera tana Tamasa, ko mu boka turu vangajuria sira na boko vinaturu ikikeredi tana bangaradi ira na tomate ikikeredi. 12 Ura nake tinoni sa koleria na masa na orungu sa taqe rajaria gita, goto ira tu na okoto babangara na okokoto neqi, na gagala ikeredi qai bangara pa kasia gusu pana totoso rodomo pira, beto ira na gagala ikeredi pa vavagalo eqa. 13 Ko sa vei isa sa mu vasaeria sira doru sakasava vaipera tana Tamasa, ko mu boka turua na mua tuturuna pana rane ikeredi beto tonai mina jola sa na vaipera poni sa muna korapa tugu turu varenemiu sagou.

14 Ko vei sa mu turu ko mu doko vamaurunigou vei na beleti sa na toa sosotona, beto mu vasae veinia na poko sa susuqutia na raraqomiu sa na uana tuvisina. 15 Mu soba veinia na buti vaipera pana nenemiu sa na vanaqitina ko muna vareregia na nongoro jongana veveina na bule tana Tamasa. 16 Doru totoso mu pogoso veinia na naqe sa na miu rarange lao tana Tamasa, ko na rarange isa sa muna boka taleniria sira na tupi vuvurungudi tana isa na kutana nikerena. 17 Mu teku soba veinia na tarapae vaipera pana batumiu sa na vinasosotona qu tei tekua tu agou sa na inaalo tana Tamasa, beto mu arua ko mu varoitia sa na paranga tana Tamasa isa na benete tana Gagala Tabuna. 18 Doru sakasava aipira sa mu vatavitinia na vavara beto na tetepa lao tana Tamasa. Doru totoso mu vavara pana vaitoni tana Gagala Tabuna. Ko vei beto muna boka roitinia agou sa vei isa sa muke suvere muma beto muke koroto vavara tokaniria sira na tinoni tana Tamasa. 19 Ara ba mu vavara tokanisiu tugu, ko na Tamasa mi vanisiu na paranga mana pojai totonai mana paranga lao tadira na tinoni, beto make tamatari sa tonai ma vakaberia na gigalai golomona sa kole pa nongoro jongana. 20 Ura na nongoro jongana tugu isa sa qa turu toqonia ko qa tapiu talenia ara. Mu vavara tokanisiu, ko ma paranga vaneqinia ara sa isa vei sa pada ko mana ule votu veinia sa na nongoro jongana.

Na Vinabebetona na leta

21 Qa nyoroguania ko agou ba mu gigilaria sira doru vavakato veveiqu ara beto na qua roiti. Ko kode i Tukikosi tu mina ule vanigou sira doru vavakato ira. Isa sa na tavitida qe qerania beto kai nabulu tarangena pana roiti tana Bangara. 22 Ko sa vei isa sa qa korapa garunu laonia ara tamugou sisa, ko mi vaneqia na bulomiu tonai mina vavakato vanigou sa na veveimei agei.

23 Mai kole somana tamugou na tamatasi tana Karisito sa na bule beto na vairoqu sa tavitia na rarange qai lame vei tana Tamasa na Tamada beto na oda Bangara i Jisu Karisito. 24 Na vairoqu vaialona mi somana kole jola tamugou dodoru qu roroqua na oda Bangara i Jisu Karisito.

* 4:8 Kera Vinatarasae 68.16.

* 4:26 Kera Vinatarasae 4.4; Jekopi 1.19-20.

* 5:31 Popodalaina 2.24.

* 6:3 Votu 20.12; Vavanau 5.16; Matiu 15.4.

Pilipae

1

2

3

4

Pa Pilipae

1

Na Popodalaina na Leta

1 Ara Paula beto i Timote, agei karu na nabulu tai Jisu Karisito.

Na leta api sa qa valaoa tadira doru tinoni tana Tamasa qai tutia i Jisu Karisito, beto tadira na tinoni kopu beto ira na tinoni vaitokai pa ekelesia pa Pilipae.

2 Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto na Bangara i Jisu Karisito mi kole somana tamugou.

I Paula sa vavara vaniria ira pa Pilipae

3 Ara qa paranga jongana jola lao tana qua Tamasa pana doru totoso tonai qa gigalagou sagou. 4 Pana doru qua vavara sa qa tetepa vanigou sagou doru. Qa tetepa taviti qera 5 ura podalai tugu pana rane momoe qu vasosoto ko sa kamua kopira sagou qu kole somana tokanisiu ara pana vareregena na nongoro jongana. 6 Ura qa vasosoto vatalea ara sa api, na Tamasa isa sa podalainia na roiti jongana tamugou sa isa kode minake beto roitinia sa na roiti jongana isa tinganai ko mina kamua na rane mule lame tai Jisu Karisito. 7 Qa isongogou pa buloqu ara sagou doru, ko na tuvisina tugu mana roroqu vaporeveveinagou api ara sagou. Ko bi vei pana qua tapiu pa ruma vaipiu kopira babi pana qua nanaqenia beto na paranga vamaurunia na nongoro jongana, sa agou doru qu somana tokanisiu ara pana roiti tana Tamasa. 8 Na Tamasa sa gigila vatalesiuona sa ara qa roroqu vivitiginigou na bulo vairoquna na Karisito Jisu sagou.

9 Ko isa qa vavarania ara sa api: na miu vairoqu beto na miu roquna na Tamasa sa mike koroto pugele nyonyoania na gigalai pugelena beto doru roroqu tavagigaladi. 10 Ko mu boka viloto vaegoa agou sisa sa vavagua jola, ko mu lioso beto muke tajutunia kai sela pana rane mule tana Karisito. 11 Totonai sa muna tei tavapugelenia tu na vuana na tuvisi- isa na vua sa lame vei ti Jisu Karisito, ko na vua mina vabangaria beto mina vatarasaea sa na Tamasa.

Na toa sosotona taqu sa na nabuluna gu na Karisito

12 Ego qa nyoroguanigou ko mu gigilai agou, ka visa tavitiqu, sa na tapata qa gosororia ara sa qaike suqutia goto qai tokania ko qai vareregia tu sa na nongoro jongana. 13 Ko sa tagigila tadira doru tinoni sadere pana ruma tana kuta bangara beto tadira doru tinoni pa gugusu lani sa na ginuana qa tapiu ara sa ura ara qa nabulunia na Karisito. 14 Beto ko na motadi ira na tavitiqu qai tutia na Bangara sa qai tavaneqinia sa na tapiu taqu, ko kopira sa qai varenenia beto qaike pangongoronia sa na ovelainia na paranga tana Tamasa.

15 Sosoto, ira kaki sa qai tarae vevelania na Karisito pana uana kokono beto na vaipipiarai, goto ira kaki sa qai taraenia sa na Karisito pana nyorogua jongana. 16 Ira qai tarae pana vairoqu sa qai gigilai sa ara na Tamasa tu sa udukunisiu sa na roiti nanaqenia na sosotona na nongoro jongana. 17 Ira qai taraenia na Karisito pana uana kokono, nake uana liosona, sa qai vei ko mai vatamo vanisiu na tapata ara tonai qa korapa pa ruma vaipiu qarigu.

18 Ko na sa na jongana sa vavotua sa vei inara? Pira gu sa vei: ai tu soana veveina sa taroiti sisa, bi pana uana ikikerena babi pana tuvisina, ba na poreveveina gu sa na Karisito sa tatarae, ko isa sa qa qerania ara. Ko, e, mana qera sara, 19 ura qa gigila vatalea ara sa isa qa gosoria ara sa kode mina vua votunia na inaalo taqu ura agou qu vavara tokanisiu beto na Gagala i Jisu Karisito sa tokanisiu. 20 Na qua kuta nyorogua lavata gu, sa kepore kai sa ma roitinia vei ko ma tavakeania sara. Ko kopira beto vei tugu doru totoso sa maneke isongo matagutu paranga, ko vei ba toa lalaoqua ba vei ba mate poni sa na Karisito sa mina tavalavata pana qua toa qau. 21 Ura taqu na toa sa na Karisito, beto na mate sa sa pore vuana. 22 Ba vei mana toa lalaoqua pana toa tini sara, poni sa kode mina boka vua na qua roiti nabuluna na Karisito. Ko qake gigilai sa isa mana vilea. 23 Ara qa tabako pana vaikorapaidi ira karu nyorogua aipira. Qa nyorogua vivitiginia ko ba taloaqua pana toa tini api ko ba lao suvere tavitia na Karisito ura isa sa sa jongana jola qau. 24 Ba vei mana toa mutu pana toa tini api sa kode mina poreveveina jola sa tamugou qau. 25 Ko qa vasosoto vataleaqua sa api, ko qa gigilai sa kode manake taloa. Kode mana kole tugu suvere tavitigou agou doru, ko ma tokania na ijoko sae pana miu toa ko mu qeqera pana miu rarange. 26 Ko tonai ma lame kamugou mule ara, poni sa na miu qeqeranisiu ara mi pugele nyonyoa votu pana miu tutina i Jisu Karisito.

27 Isa sa poreveveina jola sa mu toania na uana sa doro garo pana nongoro jongana tana Karisito. Ko vei ba lame dogorogou ba bake suvere tavitigou goto ba nongoronigou, ba mana gigilai ara sa agou qu turu vamauru pana kai gagala beto pana kai nyorogua qu mekarai vaisori vamauru pana vinasosotona na nongoro jongana, 28 beto ma nongoronigou sa quke matagutu ukuniria sira qai kanagou. Api sa na vinagigila sa mai tapipiara sira goto agou sa kode muna taalo, ko na Tamasa tu mina vagore votua sapi. 29 Ura agou tu sa tei vanigou tu na Tamasa sa na vaivana nabuluna na Karisito, ko nake mekana vei ko muna vasosotoa gu sisa goto muna somana gosoro talenia tugu vei na vitigi sisa. 30 Qu korapa gosororia agou sa ira tugu na tapata perangana qu batiria qa tomeria ara beto ko kopira qu nongoroniria mutugu qa gosororia ara.

2

Na Karisito na Bangara

1 Ko na tutina na Karisito sa vaiovulu, na vairoqu tana sa vamanotogou, na Gagala Tabuna sa vavaburogou, beto qu isongia sa na vairoqu pa bulo beto na roroqu nyorogua vaitokai. 2 Ko sa vei sa kopira mu mekarai pana roroqu jongana, mu isongia kai vairoqu, mu mekarai pana nyorogua tuvisina beto mu kame pana rorove, ko mu vaokotia sa na qeqera taqu. 3 Muke roitinia kai sa pa uana muino babi pana uana vavalavatai goboro, goto pana soana viketai sa ira tu na goto tinoni sa mu roroqu vaporeveveina jolanigou mekamiu. 4 Nake miu nyorogua gu mekamiu sa mu kole doro kopunia, goto na nyorogua tadira na goto tinoni tugu vei. 5 Isa mu isongia pana miu roroqu agou sa na uana api isa sa tei isongia tu na Karisito i Jisu.

6 Isa sa isongia na tinamasa tana Tamasa,

ba sake doro seinia ko bi aru tamania isa

sa na mekarai kame tavitia na Tamasa.

7 Goto sa vakokoba mulenia mekana,

ko sa tekua isa sa na uana ninabulu tana nabulu.

Ko sa peluku vei na tinoni,

ko sa tabata vei tugu na tinoni sisa.

8 Sa vaikete mulenia mekana sisa

ko sa tuti viketai kamua na mate-

e, isa na mate vaivakeana pa korosi!

9 Ko sa vei isa na Tamasa sa ovulu saenia pa nulu vavagalo sisa,

beto sa vania na isongo sa ululu jolaniria doru isongo.

10 Ko pana valavatana na isongona i Jisu,

sa mai kokopo gore todongo vatarasae

sa ira doru pa noka, ira pa kasia gusu,

beto ira pa kauruna na kasia gusu,

11 beto ira doru mai ule votunia

sa na Bangara si Jisu Karisito marigu.

Ko mina tavatarasae sa na Tamasa na Tamada.

Mu tolanga vei na seru pana kasia gusu

12 Ko sa vei sa, ka visa qua baere jonga, agou sa doru totoso qu vatabe, nake kilu mekana gu tonai qa suvere ara goto kopira tugu vei totonai qake korapa suvere tavitigou ara, ko mu roiti votunia na miu inaalo pana miu vaiketai beto pana matagutu. 13 Ura na Tamasa tu sa isa sa korapa roiti tamugou ko mu nyoroguania beto mu boka roitinia na ona nyorogua jongana. 14 Doru miu roiti mu roitiniria sa muke vatavitiniria na ququmi beto na vaitoke, 15 ko muke tajutunia kai sela beto mu suvere lioso vei na koburu liosodi tana Tamasa. Ira na sasae tinoni api qai tuturu duduvili beto qai lulasa, ko tadira na tinoni aipira sa agou mu tolanga vei na seru pana kasia gusu. 16 Mu aru alakania na paranga toana. Ko muna vei agou sa, ara mina koleona na qua ginugua ko mana kemaranigou sagou tonai mina mule lame na Karisito. Ura kode mina tabata votu tonai sa ara qake abutu vanyata beto qake pavu tale goboro.

17 Ba nake savana ara vei mana tavuva vei na kolo vavakukuvuna pana vavavakukuvuna beto pana roiti nabulu isa sa vuania na rarange tamugou, ba ara qa qera beto mana mekarai qera tavitigou sagou doru. 18 Ko agou ba mu qeqera, beto mu mekarai qera tavitisiu ara.

I Timote beto i Epaporoditasi

19 Ego pana qua rorove neqina tana Bangara i Jisu sa kode manake ruavo garunu laonia ara tamugou si Timote, ko ara ba mana tavamanoto tonai mana gigilai tana na veveimiu agou. 20 Ura kepore mule sa kai goto tinoni bi isongia na bulo vairoqu vei qa isongia ara goto i Timote gu beto isa ba sa kole tugu roroqu takulanganigou sagou. 21 Ira doru tinoni qai suvere tavitisiu ara sa qai korapa nyaqo tutia na dia jujuno mekadi gu, nake jujuno tai Jisu Karisito. 22 Goto na uana tarangena ti Timote sa qu gigila vataleamiu sisa, ura isa sa vei na koburu sa veinisiu na tamana sara ko sa nabulu tavitisiu pana vareregena na nongoro jongana. 23 Ko isa sa qa rove vatalea kode mana garunu laonia pa liguna mana doro vataleria mai ai mai toga vei sira na sakasava qa korapa gosororia ara. 24 Ba qa vasosotoa ara na Bangara sa ara mekaqu tugu manake ruavo lao kamugou sagou.

25 Ba qa rove vaporeveveinai sa ma garunu laonia mai ara tamugou si Epaporoditasi, na tavitida, na nabulu sa mekarai roiti tavitisiu ara beto sa varene tavitisiu, goto pana kalena tamugou sa na tinoni tagarununa sisa ko sa tokanisiu ara tonai sa ivulunisiu doru kai sa. 26 Isa sa kukuli vivitiginigou sagou doru beto sa takulanga tugu vei ura sa gigilai sa agou ba qu tei nongoronia tu sa sa mo pa visa pira. 27 Ura sa vaia mai na mo ko tata sosoto tugu bi gojo sisa. Ba na Tamasa sa roroqu tokania sisa, beto ko nake isa gu mekana sa roroqua goto ara tugu vei, ura kita mai vaitakoi tugu lalaodia sa na takulanga taqu sau. 28 Ko sa vei isa sa qa ngangali garunu laonia ara sa isa, ko agou mu qera mule tonai mu batia isa beto ko ara ba mi ivulunisiu na takulanga qau. 29 Ko mu vakamu vatalea pana qeqera tana Bangara sisa beto ira na tinoni veveidi pira sa mu pangaganiria, 30 ura pana laena na roiti tana Karisito sa sa tata gosoria isa na mate beto zake pavu roqu mulenia isa sa na ona toa mekana, ko sa vaokoto vanisiu tu isa sa na vaitokai quke boka vanisiu agou.

3

Na tuvisi taqe tekua tonai taqe rangea na Karisito

1 Na qua paranga bebetona sa, ka visa tavitiqu, mu qeqera pana miu kole kame tana Bangara. Na ginuana qa kai kuti liguria mule sira na sakasava qu tei gigilariamiu tu agou, sa nake vei ko qa udapelu gu qa vei sa goto isa tugu sa na vaturu vamaurumiu agou sisa. 2 Mu balauniria sira na sie nganganguludi pori! Mu balauniria sira na tinoni roiti ikikeredi! Mu balauniria sira qai lida papale na vuliti tini! 3 Ura gita tu sa na tinoni tapobeda sosoto, gita taqe nabulu vatarasae pana Gagala tana Tamasa, taqe kekemarania na Karisito Jisu beto nake sakasava qai taroiti pana peguruna na tini taqe vatogasania sa na oda totoravusu. 4 Ara ba pada boka totoravusuria gu vei sira na sakasava qa roitiniria pana toa tini. Vei kai goto tinoni bi rovea sa mina boka totoravusuria sira na roiti pana toa tini biu, poni sa ara sa pada ko mana boka vavaqata vajolaqua sosoto. 5 Ara qa tapobe na vesu ranequ, na podoqu tadira na puku tinoni Izireli, na lame veiqu pana bubutu tai Benijimani, beto na podo Hiburu tadira na Hiburu sara. Pana kalena na kopuna na Vavanau, ara sa kai Parese. 6 Pana kalena na ngangalinia na Tamasa, ara sa qa komiti vivikeria na ekelesia. Pana kalena na tuvisi isa sa koko vei pana tuti pulisina na Vavanau, ara sa qa liaburu sosoto. 7 Ba ira doru sakasava qai poreveveina jola taqu perangana, sa ira tugu pira sa kopira qa anye veiniria na ikika ura qa batia na Karisito. 8 Ba nake isa gu mekana sa! Kopira sa doru sakasava sa qa anye veiniria na ikika tonai qa doro vaitotonia na poreveveina jola na gigilaina na Karisito Jisu na qua Bangara. Na laena i Jisu sa qa vaikikaria ara sa doru sakasa ko qa doro veiniria na gagale paji nyabo vuvusu, ko qa isisongonia sa na Karisito, 9 beto isa sa isongosiu ara. Ko kopira nake qua tuvisi mekaqu, isa sa koko vei pana Vavanau, sa qa isongia, goto isa tu na tuvisi sa koko vei pana rangena na Karisito, isa na tuvisi tana Tamasa sa lame vei pana rarange. 10 Ko isa gu qa nyorogua gigilai ara sa na Karisito beto na neqina na ona turumule qau beto na somana gosorodi na vitigi tana, ko mana bei vei isa pana mate tana, 11 ko, ai bi soana vevei sisa, sa ara ba mana tavaturu mule tugu pana mate qau.

Abutu lao pana Vinabebetona

12 Nake vei ko ara qa tei tekua tu babi qa tei vaokotoria tu sa. Goto ara sa qa korapa abutu nono lao gu ko ma aru tamania qau sa isa sa tei aru tamananisiu na Karisito Jisu. 13 Ka visa tavitiqu, ara mekaqu qake rove veinisiu qa tei aru tamania tu sa na pinia isa. Goto isa qa roitinia ara sa, ira na sakasava pa liguqu sa qa muma paleniria ko qa kaqama laoria sira tu sakasava pa moequ. 14 Ko na vinabebetona sa qa abutu nono laoa ko ma aru tamania sa na pinia isa qau, ko na pinia isa sa na kuku tana Tamasa sae vei pa nulu ura qa rangea i Jisu Karisito. 15 Ko gita doru taqe matua sa ta toania na uana vei api. Ba vei kaki agou bi goto na dia uana, sa na Tamasa tu kode mina vakabere vanigou. 16 Ba padana vei taqe tei teku vatogai tu, sa ta mekarai rerege gu pana kai soana.

Na oda gusu pa noka

17 Ka visa tavitiqu, mu mekarai doro tutisiu ara. Beto mu dogororia sira qai rerege vei isa qe vabatinigou agei. 18 Qa tei pojanigou tu na totoso qai jola pori sapi, ko kopira qa pojanigou mule taviti oni mataqu sapi: koledia sira na tinoni qai kanai sa na nongorona na korosi tana Karisito. 19 Ira na tinoni ira sa na dia vinabebetona sa mai tapipiara gu, na dia tamasa sa na nyorogua gu tana iapadi, beto qai vaqatania sa isa vei bai boka keania. Na dia roroqu sa pugelia na nyorogua ikikeredi tana kasia gusu. 20 Goto gita na oda gugusu susuverena sa pa noka tu, ko taqe korapa vera kukulinia gita sa na oda inaalo, na Bangara i Jisu Karisito, mina koko vei ketakoi. 21 Isa sa mina beia na oda tini munyalana ko mina beinia na tini kikilangana tana. Isa mina roitinia sa na roiti api pana ona neqi mina aru vaikamuniria doru sakasava pana kauruna nona neqi mekana.

4

Na paranga vaivaneqi

1 Ko sa vei sa, ka visa tavitiqu, agou sa na baere jonga taqu beto qa manoga kukulinigou ara. Agou sa na qera beto na tarapae vinasari pinia taqu, ko mu turu paragasa tana Bangara sagou, ka visa baere jonga. 2 Qa tepa vivitigia ara si Iudia beto qa tepa vivitigia ara si Sunituke ko ira karu rereko aipira sa mai mekarai pana dia roroqu beto na dia susuvere tutina na Bangara. 3 E, ko ara qa tepaigo tugu vei sao, na tinoni qu vaitokai vatelania na pogoso mamata, ko mu tokaniria sira karu rereko pira ko mai vaivamomoso. Ira karu rereko aipira sa qai mekarai roiti viviva tavitisiu ara pana vareregena na nongoro jongana, beto vei tugu i Kelemeniti beto ira doru qai mekarai roiti tavitisiu ara, ira na isongodi sa takuti pana buka sa kolea na isongodi ira qai isongia na toa. 4 Mu qeqera doru totoso pana miu somana tana Bangara. Ma kai pojai mule: mu qeqera!

5 Mu vadogoroniria ira na doru tinoni na miu vajongana lao tana goto tinoni. Na Bangara sa tata lame. 6 Muke takulanga goboronia kai sa, goto na veveina doru kai sa sa mu vanongoronia na Tamasa sira na miu nyorogua pana miu vavara beto pana miu tetepa sa tavitia na paranga jongana. 7 Ko na bule tana Tamasa, na bule sa ululu jolaniria doru gigalai, mina vasare vamanotia na bulomiu beto na roqumiu pana tutina i Jisu Karisito.

8 Na vinaokotona, ka visa tavitiqu, aipira sira na uana tavagigala jongadi beto qai tatavaragua, ko ira sa mu vakoleria pa roqumiu: isa sa sosoto, isa sa tapangaga, isa sa tuvisi, isa sa lioso, isa sa bata jonga, beto isa qai rove vajongai ira na tinoni. 9 Beto ko ira na sakasava qu gigalainiria, qu tekuniria, qu nongoroniria, beto qu batiniria taqu, sa mu roitiniria. Ko na Tamasa bule mina vavaburogou sagou.

I Paula sa paranga jonganania na vaivana

10 Ara qa qeqera vivitiginia pana qua kole kame tana Bangara sa agou kopira tu na miu roroqu lame taqu sa tutugu ligu mule. Sosoto, qu kole roroqusiu tugu agou sara, ba quke boka batia kai lolomo jongana ko bu vabatinisiu. 11 Kita mu rorovea sa vaivasevi gu sa soni paranga vei inara kita mugunisiu, ura ara qa tei siranania tu sa bi ai bi jongana vei babi ikerena vei sa na susuvere ba ara sa qake nyoguania mule kai sa. 12 Qa gigilaiqua tugu ara sa ai sa vevei tonai sa qasa vaivasevi na tinoni, beto qa gigilaiqua tugu ara sa ai sa vevei tonai sa isongo vapugele nyonyoa na tinoni. Ara qa tei tomea tu ko qa sirana vatalenia sa bi ai susuvere veveveina, bi na totoso pote babi na totoso burana, bi na totoso pugele nyonyoa babi na totoso ivulu vaivasevi. 13 Pana neqi tana isa sa vanisiu na neqi sa ara qa boka taleria gu sa doru kai sa. 14 Ba na roiti jongana sa qu roitinia agou ko qu somana tokanisiu pana qua totoso tapata.

15 Ko agou pa Pilipae mekamiu ba qu gigila vataleamiu sa pa popodalaina totonai sa koni tatarae tamugou na nongoro jongana tonai qa taloa pa Masidonia sara, sa kepore kai ekelesia bi somana tavitisiu ara pana iana beto na tekuna na vaivana, goto agou gu. 16 Ura tonai tu qa suvere pa Tesalonika ara ba agou nake kai totoso sa qu garunu lamenia sa na miu vaitokai tonai sa keporenisiu ara. 17 Nake vei ko qa korapa nyaqoa ko mu iasiu agou qau sa, goto ara qa korapa nyaqoa sa na vuana isa mi taanye tamo lao tadira na miu roiti jongadi qu roitiniria. 18 Ko ara qa tei tekuria tu doru kai sa ko kopira qa pugele nyonyoa! Qa tei teku vakarovoria tu pana tai Epaporoditasi ara sa na vaivana qu valame vanisiu agou. Ko kopira sa pugele nyonyosiu na vaivanva. Na vaivana aipira sa qai vei na vaivana umumanga jongadi, na vavakukuvu qai garo beto qai vaqera vivitigia na Tamasa. 19 Ko ira doru kai sa qu ivuluniria sa na qua Tamasa mi vapugelenigou na ona isisongo lavata sa kole tana Karisito Jisu. 20 Na Tamasa na Tamada mi tavalavata beto mi tavatarasae ko mi kamua na kamua. Agua.

Na Paranga Vinaokotona

21 Mu pojaniria na qua roroqu ira doru tinoni tana Tamasa qai tutia i Jisu Karisito ketakoi. Ira na turaqu qai tutia na Karisito qai korapa suvere tavitisiu ara aipira qai garunu laonia na dia roroqu tamugou. 22 Ira doru tinoni tana Tamasa lani sa qai garunu laonia na dia roroqu, vei tugu ira qai roiti pana ruma tai Siza na kuta bangara.

23 Na vairoqu vaialona tana Bangara i Jisu Karisito mi somana tamugou.

Kolosi

1

2

3

4

Pa Kolosi

1

Na Popodalaina na Leta

1 Ara Paula, pana nyorogua tana Tamasa qa tinoni tagarunuqu tana Karisito i Jisu, beto i Timote na tasida.

2 Na leta api sa lao tamugou pa Kolosi, agou na tinoni liosomiu beto na tinoni tarangemiu pana miu tutina na Karisito.

Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada mi somana tamugou.

Na Vavara Paranga Jongana

3 Agei sa doru totoso qe paranga jongana lao tana Tamasa na Tamana na oda Bangara i Jisu Karisito totonai qe vavara tokanigou agou, 4 ura qe nongoroniria agei sa na veveina na miu rarange tana Karisito i Jisu beto na miu vairoqu lao tadira na tinoni liosodi tana Tamasa. 5 Na miu rarange beto na vairoqu aipira sa qai pidoko votu pana miu vera ngangalina isa sa korapa takopu vatale vanigou pa noka, ko na vera ngangali isa sa perangana qu nongoronia agou totonai qu nongoria na sosoto sa kole pa nongoro jongana 6 sa lame kamugou agou. Sa korapa vua beto sa korapa rerege pa doru eqa pa kasia gusu sa na nongoro jongana isa, ko tamugou ba sa korapa tugu vei isa podalai vei tu na rane qu nongoronia ko qu gigila vatalea agou sa na vairoqu vaialona tana Tamasa sa tatarae pana sosoto. 7 Ko na vairoqu vaialona tana Tamasa api sa qu tei nongoro vakarovia tu agou tai Epaparasi kai tinoni jongana sa mekarai nabulu tavitigei agei, beto kai tinoni roiti tarangena tana Karisito sa tokanigei agei, 8 beto isa sa ule vanigei agei na veveina na vairoqu sa vanigou na Gagala Tabuna agou.

Na Karisito Beto na Ona Roiti

9 Ko sa vei aipira sa agei sa podalai tugu na rane qe nongoronia na veveimiu agou, poni sa qeke noso vavara tokanigou beto qe tetepa vanigou sa agou ko na Tamasa mi vapugelenigou na gigalaina na ona uana tonai muna isongia agou sa na tavagigala beto na vinakabere tana Gagala. 10 Ko mu boka toania agou sa na toa sa garo beto sa qerania na Bangara, ko mu vuania doru roiti jongana beto mu ijoko pana miu gigalaina na Tamasa. 11 Beto ko mu tavaneqinia doru neqi tinamasa tana ko mu vangajuria na tapata beto muke kilasa munyala. Pana qeqera 12 mu paranga jongana lao tana Tamada isa sa vasomana isonginigita na kobuna na isisongo sa vatana vaniria ira nona tinoni qai suvere pa kabere. 13 Isa sa na Tamasa sa alogita pana neqi tana rodomo ko sa vakarovogita pana binangara tana Tuna isa sa roroqua, 14 na Tuna isa sa ruvatagita ko qai taleoso sira noda sela.

Na Karisito sa Poreveveina Jola

15 Na Tuna isa sa na kirena na Tamasa paena,

na podo kimanaqedi doru vinapodaka.

16 Ko pana Tuna sa sa vapodakaniria na Tamasa

sa doru sakasava pa noka beto pa peso-

ira na sakasava tabatadi beto na paedi,

ira na okokoto neqi beto na babangara,

ira qai totoli beto ira qai poredia viva.

Doru sakasava sa vapodakaria na Tuna,

ko qai podaka vania isa.

17 Na Tuna sa tei suvereona tu tonai qai oqoro podaka doru kai sa,

ko isa tugu sa aru vaikamuniria sira doru sakasava.

18 Na Tuna sa na batuna na ekelesia,

isa na tinina isa.

Isa sa na popodalaina,

na podo kimanaqe sa turu mule pana mate,

ko isa sa sa momoeniria doru sakasava.

19 Ura pana nyorogua jongana tana Tamasa

sa sa kolea na tinamasa pugelena sa na Tuna,

20 ko pana Tuna isa sa vaipuku tari laoniria tana mekana isa

sira doru sakasa.

Na orunguna isa sa nyoa pa korosi

sa sa vaibuleniria sira doru sakasava pa peso beto pa noka.

21 Na totoso qai jola lao pori sa qu tapikata vasou pale ko qu kanai agou sa na Tamasa, ko na miu roroqu beto na miu roiti qai gagale ikeredi. 22 Ba kopira pana matena na tinonina na tinina na Karisito sa na Tamasa sa vaipuku tari mulenigou sagou, ko qu turu pa moena mekana isa na tinoni madimiu, na liosomiu, beto na tinoni kepore miu pake. 23 Ko agou ba mu aru tamania na rarange, ura qu tei tavatogasa vamauru vatale tu ko quke tavakanoko pana vera ngangalina qu isongia tonai qu nongoria na nongoro jongana. Ko na nongoro jongana isa sa sa tatarae pa doru eqa pa kauruna noka, ko na nongoro jongana isa sa qa nabulunia ara Paula.

Na Roiti tai Paula pa Ekelesia

24 Ego qa qeraniria ara sira na tapata qa gosoro talenigou agou ko ira na vitigi sa oqoro vaokotoria na vitigi tana Karisito sa qa vaokotoria pana tiniqu ko qa gosoro vania na ekelesia, isa na tinina na Karisito. 25 Na ekelesia isa sa qa tavilenia ara ko qa nabulunia pana roiti poreveveina tana Tamasa, isa na roiti poreveveina sa vanisiu isa ko ma vagore votua ara sa na paranga tana Tamasa ko mi tokanigou sa agou sau. 26 Ko isa tugu na paranga tana Tamasa api sa na nongoro golomona sa kole golomo na totoso beto na sasae tinoni qai jola lao pori, ba kopira sa sa vabola votua isa tadira nona tinoni. 27 Ira sa na Tamasa sa nyogua vagigilaniria sa na vagiso poreveveina beto na vaivagabarana jola na nongoro golomona api sa tadira na tinoni karovodi tugu vei. Na nongoro golomona isa sa api: na Karisito sa kole pa bulomiu, isa na vera ngangalina kode muna somana isongia na toa jojonga tana Tamasa. 28 Ko isa sa na Karisito qe korapa vavaqatania agei tadira doru tinoni. Doru boboka qe varoitiria ko qe paranga vabalauria sira doru tinoni beto qe vagigalairia sira doru tinoni, ko mai turu na tinoni matuadi tana Karisito tonai mai turu pa moena na Tamasa sira doru tinoni qeu. 29 Ko sa vei sa qa pavu tale vaipera vivivania ara sa na viva tana isa sa korapa roiti vaneqi viviva taqu.

2

1 Ara qa nyoroguania ko mu gigilai agou, sa ara qa gosoro taleni tapata sa na tokamiu agou beto ira na tinoni pa Laodikeia beto ira doru qai oqoro batinisiu na matadi, 2 ko na bulodi mai tavaneqi beto mai taaru vaikamu pana vairoqu, ko tonai mai tekua ira sa na gigalai sosotona poni sa mai isongia ira sa na vinasosoto neqina. Pana soana vei pira sa mai gigilaia ira sa na nongoro golomona tana Tamasa, ko na nongoro golomona isa sa na Karisito gu. 3 Tana Karisito qai takopu sira doru isisongo tavagigala beto na gigalai. 4 Na ginuana qa pojanigou alepi sa vei ko ira na tinoni maike toni vapirunigou na dia paranga vavaivasianadi. 5 Ura na tiniqu sake korapa suvere tavitigou tugu sagou, ba na qua roroqu sa korapa tugu suvereona tamugou. Ko qa qera vivitigi sara tonai qa batia ara sa na toa vaigosoraina tamugou beto na miu rarange purana sa kole tana Karisito.

Na Toa Pugelena Tana Karisito

6 Ego qu tei isongia tu agou sa na Karisito i Jisu na Bangara, ko kopira mu toania sa na uana garona tana. 7 Mu bagere vakori beto mu turu vamauru tana, beto mu turu vamaurunia na miu rarange vei isa qu tavagigalainia, beto mi pugele nyonyogou na paranga jongana.

8 Mu vabalau kita mai toni vapinausunigou na dia gigalai kokobadi beto na nyonyoravadi. Na gigalai vei aipira sa qai koko lame vei pa uana tututi tadira na tinoni gu beto na vaivagigalai gogoborodi veveina na kasia gusu gu sa aipira, goto nake koko veidi tana Karisito. 9 Ura tana Karisito sa kole tinoni sa na pugelena na toa tinamasa. 10 Ko agou sa qu tekua na toa pugelena tonai qu tekua isa, isa sa kole makele are tadira doru gagala qai bangara beto tadira sa poredia neqi. 11 Tonai qu tekua isa sa qu tapobenia agou sa nake pobe sa roitinia na lima tinoni, goto na pobe sa ulu palenia tu na toa sa kolea na neqi tana sela, ko na pobe isa sa na Karisito tu sa roitinia. 12 Ura qu tagolomo tavitia na Karisito sagou totonai qu tapaputaiso beto totonai tugu sa qu tavaturu mule tavitia isa totonai qu rangea agou sa na neqi tana Tamasa, isa sa vaturu mulea pana mate sa na Karisito. 13 Totonai qu korapa tinoni matemiu pana sela beto pana tinimiu sake tapobe agou, na Tamasa sa mekarai vaturu mule tavitinigou na Karisito sa agou. Isa sa taleosoniria sira dorudi noda sela, 14 sa jiraka piara pale isa sa na pepa kutina na oda lilipu sa turu kanagita tataviti ira na vavanaudi na lilipu, ko sa teku varijo palea sa na pepa kutina na lilipu api ko sa pata palenia pa korosi. 15 Sa ujolo vagagale palea na dia neqi sira na gagala poredia neqi ko qai bangara, beto sa vakilasa vakekearia pana vaikamu beto sa toni veiniria na kana tavakilasadi.

16 Ko sa vei sa agou muke vamalumia mule na goto tinoni ko mi pitunigo na tetekuna beto na buku, babi pana kalena na rane poreveveidi, na popu korega, babi na rane Minere. 17 Ira na sakasava aipira sa na ongudi gu ira na sakasava qai tuti lame liligu, goto na tinonina sa na Karisito tu. 18 Mu vabalau kita kaki mai teku variunigou na miu pinia sira qai tekunidia qeqera sa na vavaikete muleniria mekadi beto na vavatarasaedi ira na mateana. Na tinoni vevei ira sa qai vavaqataniria sira na dodogoro qai batiria, beto kepore laona sa na roqudi sa vavalavatainia na roroqu goborodi, 19 beto qaike aru tamana vamauru tana Karisito. Na Karisito isa sa na batuna na ekelesia, ko isa sa vatetekua sa na tinina beto sa aru vaikamuniria pana ia vavajokelaidi sira na okokoto kokobu tini ko na tini sa ijokonia sa na ijoko tana Tamasa.

Na Toa Koregana Tana Karisito

20 Qu tei mate tavitia tu na Karisito ko qu tei taruvataniria tu sira vaivagigalai gogoborodi veveina na kasia gusu sagou. Ko ai sa vei sa kale pu korapa tu toania agou sa na toa kasia gusu ko qu korapa tu tutiria sira na vavanau vevei aipira, 21 &lt;&lt;Muke arua api! Muke gani podekia isa! Muke uliria pori!&gt;&gt;? 22 Na suqutu aipira sa na veveidi gu na sakasava qaike ruavo ikeredi tonai qai tateku, beto na vinaturu beto na vaivagigalai tadira na tinoni gu sa aipira. 23 Qai doro vei na gigalai tuvisidi sa aipira ura qai nyoroguania na vinatarasae neqina, qai doro vaiketai muleniria mekadi, beto qaike memenia na tetekuna na tinidi. Ba na vavanau aipira sa qaike boka tokania na tinoni ko mina aru muleniria ira na ona nyorogua ikikeredi.

3

1 Ko qu tei mekarai turu mule tavitia tu na Karisito sagou, ko sa vei isa sa mu nyaqoria agou sira tu na sakasava pa nulu ketakoi sa tavatoqo na Karisito pa kale matuana na Tamasa. 2 Mu roqu totoniria sira na sakasava pa nulu, nake sakasava pa peso. 3 Ura qu tei mate tu sagou, ko kopira tana Tamasa tu sa kole golomo tavitia na Karisito sa na toa tamugou. 4 Ko tonai mina bola votu sa na Karisito, isa na toa tamugou, poni sa agou ba muna somana bola votu tavitia tugu sisa ko muna somana isongia agou na ona malakapi.

Na Toa Leluna beto na Toa Koregana

5 Ko sa vei sa mu vamateria sira na nyorogua tana pa peso qai kole pa miu toa, vevei na aru vabosi, na roiti valulasa, na nyonyorogua vavabosi, na nyonyorogua ikeredi, beto na isisongo muino sakasava- ura na muino isiongo sa na vatarasaena na tamasa sesekena. 6 Ira na toa lulasadi aipira sa sa korapa lamenia na kokora tana Tamasa tadira qaike vatabea isa. 7 Perangaina agou ba qu somana tutiria tu sa na toa vevei aipira tonai qu toaniria sa na toa lulasadi vei ira. 8 Ba kopira sa mu loa paleria agou sira dorudi na roiti ikikeredi pira: na vavaikuo, na vavaikokora, na vavaiikerai lao lame, na vavaipoja vivikere, beto na vavavukele goboroniria na paranga qaike garo.

9 Muke vaiseseke lao lame, ura qu tei ulu vagore palenia tu agou sa na toa leluna beto doru ona uana ikikeredi 10 beto ko qu tei vasaea tu agou sa na toa koregana isa sa korapa tabei vakorega ko mu isongia sa na gigila vatalea agou sa na kirena isa sa vapodaka na toa koregana. 11 Ko pana toa koregana api sa kepore sa na tinoni karovodi babi na tinoni Jiu, na tapobedi babi nake tapobedi, na tinoni karovodi, na tinoni pirudi, na pinausu babi na tinoni taruvatadi; goto doruna sa na Karisito gu beto na Karisito gu sa kole tadira dodoru.

12 Na ona tinoni tavilena na Tamasa, na liosomiu beto sa roroqugou isa sagou. Ko sa vei isa sa mu toania agou sa na toa vairoqu, na vajongana lao tadira na tinoni, na vaiketai mule, nake sasuru gobororia ira na tinoni, beto na vera vamomoso. 13 Mu doro vajola pale na sela tana goto tinoni beto mu mekarai vaitaleosae vei bi koleona sa kaki vaipaparanga pa vaikorapaimiu. Na Bangara sa taleosonigou sagou ko agou ba mu taleosonia tugu na goto tinoni. 14 Tadira doru uana aipira sa mu vaokoto laonia sa na vairoqu, isa sa sa aru vaigosorai vataleniria doru sakasa. 15 Na bule tana Karisito sa mi totolinia na bulomiu, na bule isa na ginuana sa kukunigou na Tamasa ko qu mekarai kame tinoni. Ko mu paranga jongana lao tana Tamasa. 16 Na paranga tana Karisito mi toa masuru vatale tamugou, tonai qu vaivagigalai beto qu paranga vaivabalau pana uana tavagigala, beto tonai qu kera paranga jongana laoniria tana Tamasa pa bulomiu sira na kera vinatarasae, na kera lotu, beto na kera tabunadi. 17 Beto doru roiti muna roitiniria, bi pana paranga babi pana uana, sa mu roitiniria pana isongona na Bangara i Jisu beto mu paranga jongana lao tana Tamasa na Tamada ura na tinoni tana Karisito sa gita.

Na Uana pana Toa Koregana

18 Agou na rereko iviva, mu tuti viketairia sira na marenemiu ko mu toania sisa vei sa garo pana tutina na Bangara. 19 Agou na marene iviva, mu roroquria sira na maqotamiu ko muke koti sasasururia. 20 Agou na koburu, mu vataberia pana doru sakasava sira na tinamiu na tamamiu, ura isa sa na uana sa vaqerai na Bangara. 21 Agou na tamadi, sa muke vavatagigiriria sira na tumiu, ura muna veiniria sa kode mai munyala pana dia popodeke.

22 Agou na pinausu, mu vataberia pana doru sakasava sira na miu bangara pana toa tini. Nake tonai gu qai korapa dogoro kopunigou sa muna roiti vatale ko vei ko bai qeranigou ira na tinoni bugu, goto mu roiti pana bulo kaberena beto mu pangania sa na Bangara. 23 Doru roiti qu roitiniria sa mu roiti vataleniria pana bulo jongana, vei qu korapa roiti vaniria nake tinoni goto na Bangara tu. 24 Ura qu tei gigilai tu agou sa na Bangara tu mina vanigou sa na pinia isa sa kopu vaniria ira nona tinoni. Na Bangara na Karisito tu sa qu korapa nabulunia agou. 25 Ura na tinoni sa roitinia na roiti ikikeredi sa mina tavakilasania tugu isa sira na roiti ikikeredi sa roitiniria, ura na Tamasa sake toka kalenia kai tinoni.

4

1 Agou na bangara, mu vadogoroniria isa sa tuvisi beto sa pada sira na miu pinausu, ura qu gigilaimiu sa agou ba sa korapa suvereona pa noka sa na miu Bangara.

Na paranga vaivaneqi

2 Mu totokai na vavara, mu suvere gegele pana vavara beto mu vasomanania na paranga jongana. 3 Agei ba mu vavara tokanigei tugu, ko na Tamasa mi revanga vanigei na atakamana tana paranga ko me boka vaqatania agei sa na nongoro golomona na veveina na Karisito, isa na nongoro sa qa tapiu talenia ara.

4 Ko mu vavara tokanisiu ko ma vakabere vatalea ara sa na nongoro golomona isa, isa vei sa pada ko mana parangania ara.

5 Mu toania na toa tavagigalana tonai qu suvere tavitiria ira qaike vasosotoa na Karisito ko mu aloa na totoso. 6 Na miu vavukele paranga sa mi vavagua doru totoso beto mi lilingi vavagegoai, ko mu gigalai oeniria na oe tuvisina sira na goto tinoni.

Na Paranga Vinaokotona

7 Doru vavakato veveiqu ara sa kode i Tukikosi tu mina ule vanigou. Isa sa na tavitida qe qerania, na nabulu tarangena, beto sa somana nabulu tavitigei agei pana roiti tana Bangara. 8 Isa sa qa garunu laonia ara tamugou sisa, ko mu gigilai agou ai qe korapa veveigamei sagei ko mi tavaneqi na bulomiu. 9 Na tinoni sa lao tavitia isa si Onesimasi, isa kai miu tinoni tugu agou, na tinoni tarangena beto agei ba qe qerania sisa. Ira karu sa kode mai vavakato vanigou sa doru sakasava na veveimei agei lani.

10 I Arisitakosi, isa sa korapa tapiu tavitisiu ara, sa valaoa nona roroqu lavata tamugou sau. Beto vei tugu i Maka na tasina vakarovo i Banabasi. Ko na veveina i Maka sa qu tei tekua tu sa na garunu veveina isa, ko vei mina lame kamugou poni sa mu vakamu vatalea. 11 I Jisu, kai isongona si Jasitasi, ba sa garunu laonia tugu nona roroqu lavata tamugou. Aipira gu sira na tinoni Jiu qai vasosotoa na Karisito beto qai mekarai roiti tavitisiu ara ko mi tavalame na binangara tana Tamasa. Ko qai vamanotosiu ara sira pira. 12 I Epaparasi, isa kai miu tinoni tugu agou beto na nabulu tana Karisito i Jisu, ba sa valaoa nona roroqu lavata tamugou. Doru totoso sa vaipera vivivanigou pana vavara ko mu turu vamauru vei na tinoni matuamiu beto ko mu tavapugelenia doru nyorogua tana Tamasa sau sisa. 13 Ara qa batia ko mana boka pojanigou gu sa isa sa roiti ngangali vanigou agou beto ira na tinoni pa Laodikeia beto pa Hierapolisi. 14 I Luke, na dokita jojonga tamigei, beto i Demasi qai garunu laonia na dia roroqu lavata tamugou.

15 Mu vakarovia na mei roroqu lavata tadira na tinoni tana Karisito pa Laodikeia beto tai Numipa beto na ekelesia qai vavaikamu pa ruma tana. 16 Pa liguna muna tiroa agou sa na leta api poni sa mu vajola laoa ko mai tiroa mule ira na ekelesia pa Laodikeia. Beto agou ba muna tiroa tugu vei sa na leta mai vajola lamea ira na tinoni tana Karisito pa Laodikeia. 17 Beto aipira muna poja veinia si Akipasi, &lt;&lt;Ao mu vaokoto vatalea sa na roiti ninabulu sa vanigo na Bangara,&gt;&gt; munagunia.

18 Ara, Paula, qa kutinia pa limaqu mekaqu sa na qua roroqu lavata api. Muke koroto roqua sa ara sa qa korapa tapiu.

Na vairoqu vaialona mi vavaburogou agou.

1 Tesalonika

1

2

3

4

5

Pa Tesalonika Momoe

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Paula, beto ira Silovanosi i Timote.

Na leta api sa lao tamugou na ekelesia pa Tesalonika, agou sa isongogou na Tamasa na Tamada beto na Bangara i Jisu Karisito.

Na vairoqu vaialona beto na bule mai somana tamugou.

Na Rarange beto na Toa Jongana tadira na Tinoni pa Tesalonika

2 Agei sa doru totoso qe paranga jonganania tana Tamasa sa na veveimiu agou doru beto ko qeke noso gigalagou pana mei vavara sa agou doru. 3 Tonai qe vavara lao tana Tamasa na Tamada sa qeke koroto roquria sira na miu roiti jongadi qu roitiniria ura qu totoravusia na Tamasa, na miu ngangali sa vuania na toa vairoqu, beto na miu turu vangaju tonai qu vera gelenia agou sa na mule lame ta noda Bangara i Jisu Karisito. 4 Ka visa tavitimei jojonga, qe vagigilai agei sa na Tamasa tu sa vilegou ko na ona isa beto sa roroqugou na Tamasa sagou. 5 Ura na nongoro jongana tamigei sake lame tamugou pana paranga gagale gu, goto sa lame tavitia tu na neqi vaivagabaradi, sa somanania na Gagala Tabuna beto na mei vinasosoto korina. Qu tei gigilaimiu tu agou sa ai toa veveina qe toania agei tamugou ko me tokanigou sagou qeu.

Tonai qai Tekua na Nongoro Jongana ira na Tinoni

6 Ko agou qu toa tutia agou sa na toa qe toania agei beto na Bangara, ko qu gosoro talenia tu soku tapata sa na teku vakatapana na nongoro ba qu tekunia tugu pana qeqera tana Gagala Tabuna. 7 Ko agou sa kai dodoro tutina tadira doru tinoni rarange pa Masidonia beto pa pikata gugusu pa Akaia. 8 Ko na nongorona na Bangara sa sa koko lame vei tamugou ko sa lao nake tadira pa Masidonia beto ko pa Akaia gu, goto na miu rangena na Tamasa sa sa tanongoro doru eqa. Ko kepore mule sa kai sava mene boka pojai sa agei. 9 Ura ira na tinoni mekadi qai vavakatonia sa na veveimiu agou qu vakamu vatatalegei tonai qe lame tamugou, beto na veveimiu agou qu balinga loa paleria sira na tamasa sesekedi ko qu nabulunia gu sa na Tamasa sosotona beto na toana 10 beto qu kukuli verania na lagerena pa noka sa na Tuna, i Jisu isa sa tavaturu mule pa mate, ko isa sa mina alogita pana kokora manginina tana Tamasa sa korapa lalameona.

2

Na roiti tai Paula pa Tesalonika

1 Ka visa tavitiqu, agou mekamiu qu gigilaimiu sa na mei lame agei tamugou sa nake goborona. 2 Qe gosoro taleni vitigi perangana beto qe takomiti vivikere pa Pilipae sagei, isa tu vei qu tei gigilaimiu tu agou, ba na oda Tamasa sa vavarenegei ko qai raja kokolosogei tu ba qe ule vanigou tu sa na nongoro jongana tana Tamasa.

3 Ko na mei tepa lao tamugou sa nake vei ko me vasianagou babi me roitinia pana uana ikeredi babi me veloposogou qekeu sa. 4 Goto na Tamasa tu sa viloto vaegogei ko sa varangenigei sa na nongoro jongana api ko sa vei sa qe vavakatonia. Ko nake tinoni sa qe nyorogua vaqerai agei, goto na Tamasa tu isa sa vilotia na bulomei.

5 Ko qu tei gigila vataleamiu tu agou sa agei qeke lame paranga valolomosogou babe pojaria kaki paranga ko be tekumei isisongo tamugou qekeu. Na Tamasa sa bati gigila vatalegei agei. 6 Qeke nyaqoa na vinatarasae tadira na tinoni, bi tamugou babi tadira goto tinoni. 7 Be boka vapogosonigou gu na mamata sa agou ura na tinoni tagarunumei tana Karisito sa agei, ba qe vakoburugei tonai qe suvere tavitigou. Qe suvere vei gu na rereko sa kopu vataleniria na tuna. 8 Qe kukuli vivitigigou sa agou, ko sa vei sa qe ngangali ianigou agei sa nake mekana gu na nongoro jongana tana Tamasa goto na mei toa tugu vei, ura qu bulomei agei sa agou. 9 Qu roqu vakoititiria agou, ka visa tavitimei, sira na roiti manginidi beto na tapatadi qe roitiniria agei. Na rane na bongi sa qe roiti ko meke vatapatianagou agou pana kopumei agei tonai qe taraenia tamugou sa na nongoro jongana tana Tamasa qeu. 10 Agou beto na Tamasa sa gigila vataleaona sa na uana qe toania agei pa moemiu agou qu vasosoto sa sa lioso, sa tuvisi beto sa kepore opopuna. 11 Ko agou qu gigilaimiu sa agei qe veinigou na tamana sa veiniria na ona koburu sagou 12 ko qe paranga vaneqigou, qe vamanotogou, beto qe paranga vamaurugou ko mu toania na toa sa garo tana na Tamasa isa sa kuku tomenigou pa ona binangara beto na vinalavata qeu.

13 Ko agei ba qeke koroto paranga jongana lao tana Tamasa ura agou tonai qu nongoronia pana vavakato tamigei sa na paranga tana Tamasa, poni sa quke teku veinia na paranga tana tinoni goto qu teku vakatapa veinia tu na paranga sosoto tana Tamasa sisa, isa na Tamasa sa korapa roiti tamugou qu vasosoto. 14 Ka visa tavitimei, agou qu doro tutiria sira na ekelesia tana Tamasa pa Jiudia, ira na tinoni tana Karisito. Ura agou ba qai aru vitigigou tugu ira na tinonimiu gu mekamiu, kai muqisi podeke vei tugu ira na Jiu qaike vasosoto sa qai nganganguluria sira na ekelesia pa Jiudia. 15 Ira tugu na Jiu ira sa qai vamatea sa na Bangara i Jisu beto ira na tinoni kokorotai pa moa beto agei ba qai ngangulugei tugu vei. Ko na Tamasa ba qaike vaqerai beto doru tinoni sa qai kana betoria. 16 Agei qai suqutugei ko meke vavakato vaniria ira na tinoni karovodi sa na nongoro jongana isa mai taalonia ira qarigu. Ko tonai qai roiti vei aipira sa ira sa qai korapa vaikamu vapugele vasokua sa na dia sela. Na kokora tana Tamasa sa kopira sa togaria sira.

I Paula sa Nyorogua Vivitigi Dogoro Beiria ira pa Tesalonika

17 Ka visa tavitimei, pa iapeki totoso qe suvere tapikata tamugou (ba qu tapikata pana tinimei, nake pana bulomei), sa qe kukuli laonigou gu sa agou ko qe popodeke vivitigia ko be dogororia na isumatamiu qeu. 18 Qe nyorogua vivitigi lao kamugou sa agou ko ara mekaqu qa popodeke tu kame karu totoso, ba i Setani sa kokolosogei. 19 Ura i sei sa na ginuana qe vera gegele, qe qeqera, beto mene tekuni pinia agei tonai mina mule lame na Bangara i Jisu Karisito? Agou tugu vei ke! 20 Ura agou sa na mei vinalavata beto na mei qeqera.

3

1 Ko totonai qeke boka pogoso golomia gu sa na takulanga, poni sa qe doro veinia sa jongana sa me suvere mekamei gu pa Ateni sagei qeu. 2 Goto qe garunu laonia si Timote gu, isa sa na tasimei sa mekarai roiti tavitigei pa roiti tana Tamasa pana vareregena na nongoro jongana veveina na Karisito. Isa sa qe garunu laonia ko mi vamaurugou beto mi paranga vaneqigou pana miu rarange, 3 ko kepore kame agou mi malekutuniria na tapata aipira qeu. Agou mekamiu qu tei gigilaimiu tu sa na tapata vevei aipira sa taqe taudukunia ko tana gosororia tugu gita. 4 Totonai qe suvere tavitigou sa perangana tu qe pojanigou sa kode tana gosororia gita sa na tapata qeunigou. Ko kopira qu gigila vatalea sa isa tugu sa gore votu vei. 5 Ko sa vei isa sa tonai qake boka pogoso golomia sa na takulanga poni sa qa vaigarunu sara ko ma gigilai sa ai sa korapa vevei na miu rarange qau. Qa matagutunia ara sa kita na kutana na totoke mi tei totoke vavukelegou tu pana kaki soana ko mina vei poni sa sa goboro gu sa na roiti mamanginina tamigei qau.

6 Ba kopira sa tei mule lame tu si Timote, ko sa tei ule vanigei tu sa na nongoro jongana na veveina na rarange beto na vairoqu tamugou. Ko sa tei ule vanigei tu vei sa agou ba qu kole roroqugei doru totoso sagei ko qu kukuli totonigei ko bu batigei qugu, kai muqisi podeke vei tugu agei ba qe kukuli totonigou ko be batigou qeu sau. 7 Ko sa vei sa, ka visa tavitimei, qe gosoro taleria tugu agei sa doru tapata beto na vitigi, ba qe taparanga vaneqinia agei sa na veveimiu agou ura na rarange tamugou sa korapa neqina. 8 Ura kopira agei sa qe suvere vatale tonai qu turu vamauru tana Bangara sa agou. 9 Ko agei sa qeke boka koroto paranga jongananigou agei tana Tamasa sagou ura qe qera vivitiginigou pa moena na oda Tamasa sagou. 10 Na rane na bongi qe tepa vivitigia pana vavara ko me batia na isumatamiu sagou ko me tamo vaokoto vanigou na sakasava sa qasania na miu rarange qeu.

11 Na Tamasa na Tamada mekana beto na oda Bangara i Jisu mi gaitia na mei soana ko me boka lao kamugou agou. 12 Ko na Bangara mi vaijokia beto mi vapugele nyonyoai na miu mekarai vairoqu beto na roqudi ira na goto tinoni, kai muqisi podeke vei tugu agei qe roroqu veinigou sagou, 13 ko na bulomiu mi tavaneqi pana toa liosona beto mi madi pa moena na Tamasa na Tamada tonai mina mule lame tavitiria ira doru ona tinoni liosona sa noda Bangara i Jisu.

4

Na toa sa vaqerai na Tamasa

1 Ego ko na roroqu vinabebeto sa api, ka visa tavitimei. Qu tei gigalainia tu agou tamigei sa isa muna toa vei ko muna vaqerai sa na Tamasa, ko na toa vevei tugu isa sa qu korapa toania agou. Ko kopira qe tepa vivitigigou beto qe paranga vaneqigou pana isongona na Bangara i Jisu sagou ko mu pugele nyonyoania gu sa na toa vei isa. 2 Ura qu tei gigilaimiu tu agou sa ira na vavanau qe vanigou pana neqi tana Bangara i Jisu. 3 Ura na nyorogua tana Tamasa sa agou mu toania na toa liosona, mu ukunia na toa lulasana, 4 mu tavagigalania ai muna kopu mule venia na tinimiu mekamiu, beto mu isongia pana toa madina beto na toa pangagana, 5 muke toania na nyonyorogua roiti valulasa qai vevei ira na tinoni karovodi qaike gigilai na Tamasa. 6 Pana uana rereko na marene sa kepore kai tinoni mi roitinia na sela babi ngangangulia sa kai tavitina, ura qe tei ule vanigou tu beto qe tei poja vaneneqinigou tu sa na Bangara mina vakilasaria sira qai roroiti vevei aipira. 7 Ura na Tamasa sake kukugita sa gita ko tana toania na toa lulasana, goto vei ko ta toania sa na toa liosona sau. 8 Ko sa vei isa sa, na tinoni sa kilu palenia na vavanau api sa nake tinoni sa sa kilu palenia isa goto na Tamasa tu isa sa vanigou na ona Gagala Tabuna.

9 Goto na vavanauna na vairoqu turamiu sa agei meneke kilu kuti lao vanigou sagou, ura agou mekamiu sa tei vagigalaigou tu na Tamasa ko mu toania na toa mekarai vairoqu sau. 10 Ko agou qu tei korapa tu toania tadira doru tavitimiu pa doru ia pa Masidonia sa na uana vei api. Ko agei qe paranga vaneqigou ko mu pugele nyonyoania gu sa na toa vei isa. 11 Mu uanania na suvere vaiketai, mu jujunonia na miu roiti mekamiu beto mu varoitiria na limamiu mekamiu, isa tugu vei qe tei garunu vaneneqingou tu perangana, 12 ko mai pangaganigou ira na tinoni pa peguruna beto agou ba munake toa pa limadi na goto tinoni tugu vei.

Na Mule Lame tana Bangara

13 Ka visa tavitimei, agei qeke nyoroguanigou ko bu suvere pupuguniria agou sira na tinoni qai tei mate tu, ko muke suvere takulanga vei ira sa keporeniria na vera ngangalina na toa vuka risa. 14 Ura taqe vasosotoaoda gita sa i Jisu sa mate beto sa turu mule, ko taqe vasosotoa tugu vei gita sa na Tamasa kode mina toni mule tavitinia i Jisu sa ira na tinoni qai rangea isa beto qai tei mate tu. 15 Ura na vaivagigalai tana Bangara sa qe korapa ule vanigou alepi: gita taqe korapa toaoda tonai mina mule lame na Bangara sa tanake lao momoeniria sira qai tei mate tu. 16 Tonai sa mina tanongoro sa na kuku lavata, na ovovelena na bangaradi ira na mateana, na vaqorona na kuvili tana Tamasa, beto sa na Bangara mekana mina lagere vei pa noka beto ira na tinoni qai vasosotoa na Karisito ba qai tei mate tu sa mai turu mule momoe. 17 Beto poni sa gita taqe korapa toaoda ko taqe korapa suvere sa tana tasaputu sae tavitiria ira pa vavagalo eqa ko tana gosoria gita sa na Bangara. Ko doru totoso tana mekarai suvere tavitia gita sa na Bangara. 18 Ko sa vei sa, mu mekarai vaiparanga vaneqiniria sa na paranga aipira.

5

1 Goto na veveina na totoso beto na ngutidi na totoso sa, ka visa tavitimei, agei meneke kilu kuti vanigou na veveidi, 2 ura agou mekamiu qu tei gigila vataleamiu tu sa na rane tana Bangara sa kode mina lame vasiboro vei na tinoni ikikona sa lame na bongi. 3 Tonai mai paranga sira na tinoni, pira marigu, &lt;&lt;Na bule beto na vinasare!&gt;&gt; marigu, poni mina bola vasibororia na pipiara sira, mina vei na vivitigi sa kamu vasibororia na rereko bogatana, ko kepore sosoto sa kai tinoni mina boka legasania na pipiara. 4 Ba, ka visa tavitimei, agou sa nake suveremiu pa rodomo ko na rane isa bi kole bola vasiboro veinigou na tinoni ikikona. 5 Ura agou doru sa na tinoni tana kabere beto tana rane; gita sa nake tinoni tana bongi babi tana rodomo. 6 Ko sa vei sa, gita take puta vei qai vei ira goto qaike vasosoto, goto ta suvere gegele beto ta suvere tavagigala tu. 7 Ura ira na tinoni qai puta sa na bongi tu qai puta beto ira na tinoni qai bubuku sa na bongi tu qai bubuku. 8 Goto gita sa na tinoni tana rane ko ta suvere tavagigala, ta popokonigita vei na poko suqutu sa na rarange beto na vairoqu, beto ta soba veinigita na tarapae vaipera sa na oda vera gegelena na inaalo tana tekua vuka risa. 9 Ura na Tamasa sake udukunigita sa gita ko tana gosoria gita sa na ona kokora goto vei ko tana isongia tu gita sa na inaalo tana oda Bangara i Jisu Karisito, 10 isa sa sa matenigita, ko vei tabe korapa suvere gegele babi tabe tei mate tu ba kode tana suvere tavitia sisa tonai mina mule lame. 11 Ko sa vei isa sa, mu mekarai paranga vaivaneqi beto mu mekarai vaiovulu, vei tugu qu korapa roitinia kopira.

Na paranga vaivaneqi bebetona

12 Ka visa tavitimei, agei qe tepa sagou ko mu doro gigalaria sira na tinoni qai pavu talenigou beto qai tolinigou pana tutina na Bangara beto qai ule vanigou na toa tavagigalana. 13 Mu dogoro vaporeveveinaria pana vairoqu sira na tinoni vevei pira ura na roiti tadira sa sa poreveveina. Mu mekarai suvere vabubule. 14 Ka visa tavitimei, qe paranga vaneqigou sagou ko mu paranga vatavagigalaria sira qai udapelu, mu vamanotoria sira qai munyala na roqudi, mu juka vamaururia sira qai munyala, beto mu paranga vamomosoria sira doru. 15 Mu kopunia ko mi kepore kai tinoni mi beinia na ikerena sa na ikerena. Goto doru totoso mu nyaqo tutia na jongana ko mu roiti laonia tana goto tinoni beto tadira doru tinoni. 16 Mu qeqera doru totoso, 17 muke koroto vavara, 18 bi ai tu totoso veveina sa bu gosoria ba mu paranga jongana gu. Ura na toa vei aipira sa sa nyoroguania na Tamasa tamugou pana tutina i Jisu Karisito. 19 Muke vatakulangia na Gagala Tabuna, 20 muke doro vakeporeria na nongoro lame veina tana Tamasa qarigunia, 21 goto mu viloto vataleria tu sa doru paranga, ko mu aru tamania sa na jongana 22 goto mu loa paleria sira doru kai sa ikikeredi.

23 Mekana na Tamasa bule mi valiosogou pa dorudi na miu susuvere, beto mi kopu vatalenia doruna na gagalamiu, na miu toa, beto na tinimiu ko mu talegasaniria sira doru tinajutu tonai mina mule lame na oda Bangara i Jisu Karisito. 24 Na Tamasa isa sa kukugou sa na tarangena, ko isa sa mina roitinia sapi.

Na Paranga Vinaokotona

25 Ka visa tavitimei, agei ba mu vavara tokanigei tu.

26 Mu paranga gogosororia sira na tinoni tana Karisito ketakoi.

27 Qa maulu lao pa neqi tana Bangara sara ko mu tiroa agou tadira doru na tinoni tana Karisito sa na leta api.

28 Na vairoqu vaialona tana oda Bangara i Jisu Karisito mi somana tamugou.

2 Tesalonika

1

2

3

Pa Tesalonika Vinarua

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Paula beto ira Silovanosi i Timote.

Na leta api sa lao tamugou na ekelesia pa Tesalonika, agou sa isongogou na Tamasa na Tamada beto na Bangara i Jisu Karisito.

2 Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto tana Bangara i Jisu Karisito mi somana tamugou.

Na Vaituti pa Mule Lame Tana Bangara

3 Ka visa tavitimei, qe doro vagaroa ko qe paranga jongana laonia tana Tamasa doru totoso agei sa na veveimiu agou. Ko sa tuvisina gu sa qe vei inana agei ura sa ijoko vatale sa na rarange tamugou beto sa vovonu sa na vairoqu tamugou. 4 Ko agei mekamei qe vavaqatania tadira na ekelesia tana Tamasa sa na veveimiu agou, ura qu gosororia sira na tapata beto na vitigi ba qu turu vangaju beto qu neqi pana miu rarange sagou.

5 Ko api sa ule votunia sa na vaituti tana Tamasa na tuvisina beto ko na Tamasa mina dogoro vapadagou pa nona binangara isa qu korapa gosoro taleni vitigi sagou. 6 Na Tamasa sa na tuvisina, ko kode mina bei vaniria tugu na vitigi sira qai vatakulangagou agou. 7 Goto agou qu gosororia na vitigi beto agei sa kode na Bangara i Jisu mina vamanotogita totonai mina votu lagere vei pa noka tavitiria ira na ona mateana neqidi jola. 8 Kode mina lagere tavitia na iku vuvurunguna ko mina vakilasaria sira qai kilunia na Tamasa beto ira qaike vatabea na nongoro jongana ta noda Bangara i Jisu. 9 Ko ira sa mai gosoria sa na vinakilasa tana pipiara kole jolana beto ko mai tapikata vasou pale pana tana Bangara beto pana ona neqi poreveveina lavatana 10 totonai mina mule lame sisa. Ko totonai mina mule lame si Jisu sa ira nona tinoni taviledi beto ira qai rangea isa sa mai vatarasaea beto mai valavatia sisa. Ko agou ba kode muna somana tavitiria tugu sira nona tinoni ura qu vasosotoa agou sa na nongoro qe vavakato vanigou agei.

11 Ko sa vei inara sa agei doru totoso qe vavara tokanigou sagou, ko na Tamasa mi doro vapadanigou isa vei sa kukunigou beto ko mi vagore voturia sira dorudi na miu nyorogua jongadi beto na vuana na miu rarange, 12 ko mu valavatia na isongona na oda Bangara i Jisu, beto isa ba mina valavatagou tu sagou ura sa roroqugou na oda Tamasa beto na oda Bangara i Jisu Karisito sagou.

2

Na Mule Lame ti Jisu Karisito

1 Qe tepagou agei sagou, ka visa tavitimei, ko na veveina na mule lamena na oda Bangara i Jisu Karisito beto tonai tana vaikamu gosoria gita sisa 2 sa muke oqani tajou vaneneqerenia babu takulanganiria agou sa kaki nongoro goborodi na lame veidi tana Gagala Tabuna, na vavakato babi na leta sa koko lame vei tamigei qarigu ko qai ulenia sa tei lame tu sa na rane tana Bangara qarigunigou.

3 Muke vaniria na lolomo sira na tinoni ko mai vasianagou, ura minake tei lame tu sa na rane isa tinganai mina kamua mai tu sa na totoso vuvukele riudia tadira na tinoni beto ko na kana tana Tamasa, na isongona na Tinoni Ikikerena Jola, isa mina tapipiara vakilasa sa mina votu lame mai tu. 4 Ko na Tinoni Ikikerena Jola isa sa mina paranga vakekeporeria sira doru sakasava qai tapopoja tamasa babi na sakasava qai tavatarasae, beto sa mina lao tome toqo pa zelepade madina tana Tamasa ko mina gigalia mekana sa isa sa na Tamasa minagu.

5 Ai vei quke roqu vakoititia tu agou sa perangana qa korapa suvere tavitigou sa qa tei pojanigou tu sa na veveidi aipira? 6 Ko kopira qu tei gigilaimiu tu agou sa isa sa aru vatogolia na Tinoni Ikikerena Jola ko tinganai mina kamua tu sa na ona totoso totonai mina votu vakabere sisa. 7 Na neqi ikikerena sa tei korapa tu roiti pa soana golomona, ba mina tateku varijo mai tu sa na tinoni sa aru vatogolia isa beto sa mina votu vakabere sa na tinonina. 8 Ko pa liguna tu mina tateku varijo na tinoni isa sa mina votu vakabere sa na Tinoni Ikikerena Jola api, ko i Jisu mina ivu vamatea beto mina vakilasania na ona kabere tonai mina bola votu lame sisa. 9 Na Tinoni Ikikerena Jola isa sa mina lame tavitia na neqi ti Setani ko mina roitiniria na roiti neqidi, na vinagigila sesekedi beto na roiti vaivagabara sesekedi. 10 Ko mina varoitiria doru soana seseke ikeredi tadira na tinoni mai gosoria na vinakilasa. Kode mai tavakilasa sira na tinoni ira ura isa tugu na sosoto bi aloria sa qai dainiadia. 11 Ko sa vei sa na Tamasa sa garunu tariniria na neqi vaitoni vapiru sira ko qai vasosotoa sa na seseke 12 ko ira doru qaike vasosotoa na sosoto beto qai tavaraguaniria sira na roiti ikikeredi sa kode mai gania na vinakilasa.

Agou qu Tavile ko Muna Taalo

13 Ka visa tavitimei, agei qe doro vaporeveveinai ko qe paranga jonganania tana Tamasa sa na veveimiu agou, ura na Bangara sa roroqugou sagou ko pa popodalaina tu sa vilegou na vua moena na Tamasa sagou ko muna isongia sa na inaalo, ko na Gagala Tabuna sa vamadigou sagou qu vasosotoa na vaivagigalai sosotona. 14 Isa sa na toa sa kukunigou na Tamasa pana nongoro jongana qe taraenia agei tamugou ko agou muna somana isongia sa na toa jongana ta noda Bangara i Jisu Karisito. 15 Ko inara sa vei sa, ka visa tavitimei, mu turu vamauru beto mu aru tamanaria sira na uana tututidi qe vagigalainigou pana mei vavakato beto pana mei leta. 16 Na Tamasa sa roroqugita beto pana ona vairoqu vaialona sa vanigita na manoto kole jolana beto na vangaju ko ta boka vera gegelenia gita sira na sakasa jongadi. Na Bangara i Jisu Karisito mekana beto na Tamasa na Tamada sa 17 mi vaneqiria na bulomiu ko mu turu vaneqiniria doru roiti jongadi beto na paranga jongadi.

3

Mu Vavara Tokanigei Agei

1 Ego na vinaokotona, ka visa tavitimei, sa agou mu vavara tokanigei agei ko na paranga tana Bangara mi rerege sisiqarai beto mi tadoro valavata, kai muqisi podeke vei tugu qu veinia agou tonai qu tekua sa na paranga tana. 2 Mu vavara tokanigei tugu vei sagei ko me tavasare tadira na tinoni ikikeredi, ura nake ira doru qai vasosotoa sa na nongoro jongana. 3 Ba na tarangena sa na Bangara, isa mina vaturu neqigou beto mina vasaregou pana tana kutana nikerena. 4 Na mei vinasosoto tana Bangara na veveimiu agou sa isa qe paranga vaneneqinigou sa qu tei korapa tu roitinia ko kode muna kole roitinia tugu. 5 Na Bangara mi totolinia na bulomiu ko mu gigila vatalea na vairoqu tana Tamasa beto mu isongia na turu vangaju tana Karisito.

Ira Doru Tinoni sa Mai Roiti

6 Ka visa tavitimei, agei qe paranga vaneneqinigou pa isongona na oda Bangara i Jisu Karisito ko muke nago sa tadira doru tavitimiu qai toania na toa udapelu beto qai dainiadia toania sa na uana tututidi qai teku vakarovia tamigei. 7 Agou mekamiu qu gigila vataleamiu sa sa poreveveina sa mu doro tutigei agei, ura agei ba qeke toania na toa udapelu tonai qe suvere tavitigou sagou 8 beto na gagani ba qeke teku gobororia tadira na tinoni, goto qe roiti na rane na bongi ko qe pavu beto qe gosoroni tapata tu ko meke vejujunogou agou na goto tinoni qeu. 9 Nake vei ko sa keporenigei na mei neqi ko be tepa sa, goto qe toa vei api sagei ko mu doro tutigei agei sagou qeu. 10 Ura tonai qe suvere tavitigou sa qe paranga vaneneqi veinigou pira: &lt;&lt;Na tinoni sa daiona roiti sa minake gagani,&gt;&gt; qeunigou.

11 Ura qe nongoronia sa kaki agou sa qai toania na toa ududapeluna beto qai daidia roiti goto qai kole roiti susula gu pana ona roitina na goto tinoni. 12 Ira na tinoni vevei ira sa qe garunu vaneneqiria beto qe paranga vaneqiria pa korapa isongona na Bangara i Jisu Karisito ko mai mavo roiti votunia sa na gagani mai gania.

13 Goto, ka visa tavitimei, agou sa muke munyalania na roiti jongana. 14 Na tinoni sa daiona nongoria sa na paranga qe kuti laonia pa leta api, poni sa mu dogoro viloto vatalea sa na tinoni isa ko muke nagoa ko mi keania sa nona roiti. 15 Ba muke doro veinia na miu kana, goto mu vavanau veinia tu kai tavitimiu.

Na Paranga Vinaokotona

16 Na Bangara bule mekana mi vanigou na bule pa dorudi totoso, bi pana totoso jongadi babi na ikeredi. Na Bangara mi vavaburogou agou doru. 17 Na qua roroqu lavata lao tamugou api sa pa limaqu mekaqu qa kutinia. Na kukuti vinagigila vevei api sa qa vakolea pa bebetodi dorudi na qua leta. Ko pira qa kuti veinia sa na vinagigila api.

18 Na vairoqu vaialona ta noda Bangara i Jisu Karisito mi somana tamugou doru.

1 Timote

1

2

3

4

5

6

Tai Timote Momoe

1

Na Popodalaina na Leta

1 Ara Paula na tinoni tagarunuqu tana Karisito i Jisu ko qa tagarunu pana neqi tana Tamasa noda inaalo beto tana Karisito i Jisu isa taqe korapa gelenia.

2 Na leta api sa lao tao Timote ao qu vei na tuqu sosoto pana toa rarange.

Na vairoqu vaialona, na vairoqu vaitokai beto na bule tana Tamasa na Tamada beto tana Karisito i Jisu na oda Bangara mai somana tamu.

Na Paranga Vinabalauna na Vaivagigalai Sesekedi

3 Isa tugu vei qa tei paranga vaneqinigo tu totonai qa rererege lao vei pa Masidonia sa mu suvere pa Episasi qaunigo, ko mu paranga vaneneqiria sira kaki ketakoi ko mai nogoto vaivagigalainia na vaivagigalai sesekedi 4 beto maike jujuno goboroniria sira na vivinei goborodi gu beto na tututidi ira na dia tite. Ira na sakasava pira sa qai vapodo vavaigua goborodi gu goto qaike ule votunia na vareregena na vaialo tana Tamasa isa sa lame vei pana rarange. 5 Na vinaokotona na vavanau api sa na vairoqu, isa sa koko vei pana bulo liosona beto pana monana jongana beto pana rarange sosotona. 6 Ira kaki pira sa qai tei gabala vapiru tu ko qai gabala vapele laoria sira na vavaigua paranga sa kepore na veveidi. 7 Qai nyoroguania ko bai tinoni vavaivagigalainia na Vavanau sira, ba qaike vakoinoni podekeria ira na sakasa qai pojaria beto ira na sakasava qai paranga vaneneqiniria.

8 Taqe gigilaioda gita sa na Vavanau sa sa jongana vei mina tavaroiti pana vavanau tuvisina. 9 Ko taqe gigilaioda tugu vei gita sa na Vavanau sa sake tavatoqo vania na tinoni tuvisina, goto ira tu na tinoni qai daidia tuti vavanau beto na tinoni duduvilidi, ira qai kilunia na Tamasa beto ira na tinoni seladi, ira qaike toania na toa madina beto qai kanai na Tamasa, ira qai vamatea na tinadi na tamadi beto ira na tinoni vavarivai, 10 ira na tinoni lulasadi beto na marene qai vaivori vei na manugu, ira qai ikiko golomo pinausu, ira qai seseke beto qai maulu seseke, beto ira qai roitiniria na roiti qaike jongana pana vaivagigalai tuvisina. 11 Ko na vaivagigalai isa sa tabata pana nongoro jongana isa sa udukunisiu ara na Tamasa ko mana ulenia, isa sa na nongoro jongana tana Tamasa lavatana sa pada ko mina tavatarasae.

I Paula sa Paranga Jongana Lao ti Jisu na Inaalo

12 Ara qa paranga jongana lao tana Karisito Jisu na oda Bangara. Isa sa vaneqisiu ko qa boka nabulunia beto ko sa doro rangesiu ko sa udukunisiu sa na roiti ninabuluna isa. 13 Pana totoso qai jola lao pori ara sa na tinoni vavaiaja vagorequ, na tinoni nganganguluqu, beto na tinoni vavaipoja vivikerequ sara. Ba na Bangara sa roroqu tokanisiu sara ura totonai sa qa oqoro vasosotoa sisa ko qake gigilai na manugu qa roitinia. 14 Beto noda Bangara sake beto vadogoronisiu nona roroqu lavatana jola ko qa boka rangea sisa beto qa boka roroquria sira na goto tinoni tonai qa kole kame pana tana Karisito i Jisu. 15 Na paranga tarangena sapi ko sa pada ko mina tateku vakatapa: na Karisito i Jisu sa lame pa kasia gusu ko mi aloria sira na tinoni seladi sau. Ko ara tugu sa kame na tinoni ikikerequ jola. 16 Ba na ginuana sa roroqu tokanisiu ara sa na Bangara sa pira gu sa vei. Pana taqu sa vatadogoro momoenia na Karisito i Jisu sa na veveina isa sa boka vera vamomosonia sa na tinoni ikikeredi vevei ara. Ko ara sa kai dodogoro tutina tadira mai rangea sisa ko mai tekua sa na toa jola. 17 Na Bangara lavata na kole jolana, sake boka mate, sa pae, beto kai memekai Tamasa sosotona, isa sa mi kole na panganga beto na vinalavata kamua na kamua. Agua.

I Paula sa pojania i Timote ko mi neqi pana ona rarange

18 Na vavanau api sa qa varangenigo ao Timote na tuqu marene, ko muke mumaniria sira na kokorotai veveimu ao qai pojaria ira na tinoni kokorotai tonai qu tavamadi, ko ira tugu sa mai vabokago ko muna vaiperania na vaipera jongana, 19 beto mu kopunia na mua rarange beto na monana jongana. Ira kaki sa qai kilu pale sa na roroqu tuvisina ko na dia rarange sa vei na vaka sa jule vivikerenia pa mati. 20 Karu ira na tinoni vevei pira sa ira Humenaiosi beto i Alekezada. Ko ira karu pira sa qa tei loa laoniria tu ti Setani ara ko mai tavagigala ko maike poja vivikeria sa na Tamasa.

2

Na Vavanauna na Vavara

1 Ego ko sa vei sa, momoe, ara qa paranga vaneqinia ko mu vavara tetepa, vavara vaniria, tetepa tokaniria, beto mu paranga jongana vaniria lao tana Tamasa sira doru tinoni, 2 ira doru babangara beto ira qai aruria na totoqona poreveveidi, ko gita ta isongia na toa bubulena beto na momosona pana doru oda uana pangagana na Tamasa beto na uana tuvisina. 3 Na toa vavara vevei api sa sa jongana beto sa vaivaqera pana dodogoro tana Tamasa na oda inaalo, 4 isa sa nyoroguaniria doru tinoni mai taalo ko mai lame tekua na gigalaina na sosotona. 5 Ura kame gu sa na Tamasa, beto kame gu sa isa sa vaikarovainiria ira na tinoni beto na Tamasa, ko na tinoni vaikarovai isa sa na Karisito i Jisu. 6 Isa sa vania na ona toa mekana ko na ruvatadi doru tinoni, ko na ule votuna sa gore votu pa ona totosona. 7 Ko isa sa qa tavilenia na tinoni tarae beto na tinoni tagarunuqu sara (qa korapa pojai na sosotona sara, qake seseke) beto na tinoni vaivagigalai tadira na tinoni karovodi ko qa vaivagigalainia na rarange sosotona.

Na Uana Tadira na Rereko pana Totoso Vinatarasae

8 Ego ko na nyorogua taqu sa ira na iviva marene doru eqa sa mai alakaniria na limadi ko mai vavara pana bulo liosona sake kolea na kokora beto na vavaiququmi. 9 Ko qa nyoroguania tugu vei sa ira na iviva rereko ba mai vasaeniria na poko pangaga padadi na uana pangaga beto na tavagigala, maike vinyulu vagogotoria na vurungudi babi na sariniria na qolo babi na papaku babata jonga babi na poko sa sae gigiri na vaidi. 10 Goto na roiti jongadi tu sa mai sariniria na dia toa isa vei sa dogoro padadi ira na iviva rereko qai vatarasaea na Tamasa. 11 Na rereko sa mi nogoto ko mi tekuona gigalai pana doru uana vakole vakaurai. 12 Ara qake vamalumia na rereko ko mina vaivagigalai babi babangarania sa na marene, goto na rereko sa mi nogoto tu. 13 Ura i Adama mai tu sa sa taroiti vapodaka beto sa taroiti vapodaka si Ivi. 14 Beto nake i Adama sa sa tatoni vapiru momoe, goto na rereko tu sa sa tatoni vapiru ko sa vukele pana sela. 15 Ba na rereko sa mina taalo pana vapododi na koburu vei mai turu pana rarange, mai toania na toa vairoqu beto na toa liosona beto ko vei mai toaniria ira pana pangaga sa na toa aipira.

3

Ira na Iviva Mamata pa Ekelesia

1 Na paranga tarangena sa api. Na tinoni sa kukulinia na roiti tana tinoni kopu, poni sa na roiti jongana jola sa sa nyoroguania isa. 2 Ko sa vei sa na tinoni kopu sa mina tinoni kepore ona pake, mina tinoni kame gu na maqotana, minake tinoni gua goboro, mina boka gaiti vatalea na roquna, mina pangaga na ona uana, mina tinoni vakamu goto tinoni, mina bokaona na vaivagigalai, 3 minake tinoni didigere aruna, minake tinoni vavaipera goboro, goto mina tinoni vajongana lao tana goto tinoni, minake tinoni vainonomi, beto minake tinoni bulo poata. 4 Na tinoni kopu sa boka toli vatalenia na ona tatamana mekana ko ira na tuna sa qai suvere vakaurai pana doru uana pangagana. 5 Na tinoni sake balau tolinia sa nona tatamana mekana, sa ai mina vei mina boka doro kopunia isa sa na ekelesia tana Tamasa? 6 Minake tinoni koni gabalana sisa, ura kita mi vapugelenia na roqu mulenia mekana ko mi vukele pana vaituti sa gosoria na bangaradi na tomate ikeredi. 7 Beto ko sa poreveveina sa mina kai tinoni tapangagana tadira na tinoni pa peguruna sisa, ko minake tatupe pana vaipoja ikikeredi tadira na tinoni beto minake vukele pana sipata tana bangaradi na tomate ikeredi.

Ira na Tinoni Vaitokai pa Ekelesia

8 Ira na tinoni vaitokai tugu vei sa mai tinoni tapangagadi, minake ngoja vaikale na dia paranga, maike tapiunia na bubuku vasoku vaini, maike nyaqo isisongodia pana soana selana. 9 Mai aru vamaurunia na vonana liosona sa na gigalai golomona na rarange. 10 Ko ira ba mai taviloto vatale mai tugu, ko vei mina kepore na dia pake poni sa qai tavamalumu ko mai tinoni roiti vaitokai.

11 Ira na rereko vaitokai tugu vei sa mai tinoni tapangagadi, maike popoja vikere tinoni, maike tinoni gua goborodi, beto mai tarange pana doru dia uana.

12 Na marene vaitokai sa mina kame gu na maqotana, mina boka totoli vataleniria na ona koburu beto na ona tatamana. 13 Ura ira na tinoni qai vaitokai vatale sa qai teku isongia kai tuturuna jongana beto qai varene vatale pana dia rangena na Karisito i Jisu.

Na Vaivagigalai Sosotona

14 Qa rovea sa nake sovaina beto mana lao kamugo sao. Ba qa kuti laoniria ara pana tamu sira na sakasa aipira 15 ko vei mina mamavo sa na lao taqu poni ba ao muna tei gigilaimua tu sa na uana sa pada tana toania gita na tinoni pana tatamana tana Tamasa. Na tatamana isa sa na ekelesia tana Tamasa toana, ko na ekelesia isa sa na babara eveva beto na kokovana mauruna sa vamauria na vaivagigalai sosotona. 16 Ko kepore kai tinoni mina boka vasekea sa na poreveveina jola na gigalai golomona na pangagana na Tamasa:

Isa sa bola votu pana tini masa,

sa taule votu na tuvisina pana gagala,

sa tabata tadira na mateana.

Sa tatarae tadira na tinoni karovodi,

sa tavasosoto pa kasia gusu,

sa tateku vasae pa neqi.

4

Ira Na Tinoni Vaivagigalai Sesekedi

1 Ego na Gagala Tabuna sa poja lodakia sa pana totoso bebetodi aipira kaki tinoni sa kode mai balinga loa palenia sa na rarange ko mai tutiria sira na gagala sesekedi beto na vaivagigalai tadira na tomate. 2 Na vaivagigalai vei aipira sa qai lame vei tadira na tinoni sesekedi qai vavadogoro mule veiniria na tuvisidi sira qarigu. Ira tinoni ira sa na monanadi sa sa tei taparugu vamatenia tu na patu dagalana. 3 Ira na tinoni aipira sa qai vaisogarania na vaialava beto qai vatataburia sa na gagani. Ba na gagani inara sa na Tamasa tu sa vapodakaria ko ira qai rangea isa beto qai gigilai na sosoto sa mai tekuria pana paranga jongana. 4 Ura doru vinapodaka tana na Tamasa sa na jongadi ko maike takilu pale goto mai tateku pana paranga jongana, 5 ura na paranga tana Tamasa beto na vavara qai vamadiria.

Na nabulu jongana tana Karisito i Jisu

6 Kode muna kai nabulu jongamu tana Karisito i Jisu sao vei muna vanonoganiria ao ira na tinoni lotu sira na vaivagigalai aipira beto vei muna meme vatalenigo na vaivagigalaina na oda rarange beto na vaivagigalai jongadi qu korapa tuti vikivokotoria. 7 Ira na vivinei ikikeredi beto na gogoborodi beto na kepore veveidi sa mu uku paleniria. Goto mu ngurungausu vaneqinigo tu na pangagana na Tamasa. 8 Ura na ngurungausu vaneqina na tini sa sa koleona iapeki poreveina, ba na pangagana tu na Tamasa sa sa poreveveina doru totoso, ura sa kolea na taringungutina na toa kopira beto na toa sa korapa lame. 9 Na paranga tarangena sapi ko sa pada ko mina tateku vakatapa. 10 Api sa na ginuana taqe pavu talenia beto taqe vaipera vivivania gita: ura taqe korapa totoravusu kukulinia gita sa na Tamasa toana, isa na inaalo tadira doru tinoni ko na inaalo isa sa tabata votu tadira qai rangea isa.

11 Mu paranga vaneneqiniria beto mu vaivagigalainiria ao sira na sakasa aipira. 12 Muke vamalumuria na tinoni ko mai vakepore veveinigo sa ao na tinoni koregamu, goto ao sa mi kai dodoro tutina tu tadira na tinoni rarange pana mua paranga, na mua uana, na mua vairoqu, na mua rarange beto na mua uana liosona. 13 Mu aru tokaria sira na roiti aipira tinganai mana lame kamu ara: na tiro votuna na Kukuti Tabuna, na paranga vaivaneqi beto na vaivagigalai. 14 Muke doro pale sa na vaivana sa kole tamu, isa qu tekua tonai qai kokorotainigo beto qai vaoponigo na limadi ira na tinoni mamata. 15 Mu rove vakoriria beto mu junoniria na sakasa aipira, ko na ijoko sae tamu mai bati vakaberia ira doru tinoni. 16 Mu doro kopunigo mekamu beto na mua vaivagigalai. Muke aru loloaria sira na roiti aipira. Ura vei muna roiti vei isa sao, sa kode muna alo mulenigo mekamu beto ira na tinoni qai nongorigo.

5

Na Uana tana Tinoni Mamata lao tadira Goto Tinoni

1 Muke toke sasururia sira na baragoso goto mu paranga vaneqi veiniria na tamamu mekamu sira. Ira na marene koregadi mu veiniria na tasimu marene. 2 Ira na qoqoele mu veiniria na tinamu. Ira na rereko koregadi mu veiniria na lulumu pana doru uana liosona.

3 Mu pangaganiria sira na qoqoele naboko qai naboko vaivasevi sosoto. 4 Goto na naboko qoqoele sa pore tuna babi na ona mabusu, sa ira pira sa mai balau roiti votunia mai pana dia tatamana mekadi sa na soana vatarasaena na Tamasa ko mai beia na pavudi ira ketakoi qai pidoko votu lame vei. Ura na toa vei isa sa vaivaqera pa dodogoro tana Tamasa. 5 Na naboko sa vaivasevi sosoto beto sa taloa vamekai sa sa totoravusia sa na Tamasa beto na rane na bongi sake korotonia na vavara beto na tetepa lao tana Tamasa. 6 Goto na naboko sa vapugeleni qeqera kasia gusu na ona toa sa sa korapa toaona ba na tei matena tu. 7 Ko mu paranga vaneneqiniria sira na sakasa aipira, ko ira na tinoni mi keporeniria na pake. 8 Goto na tinoni sake dogoro kopuniria sira na turana mekana vevei ira pa ona tatamana sosoto mekana, poni sa isa sa kilu palenia isa sa na ona rarange beto ko sa ikere jolania na tinoni keporeona rarange sisa. 9 Na naboko vevei gu api sa mu kuti vagorea ko mina tatoka: isa gu sa jola vonomongavulu na aorona, sa kame gu na marenena, 10 na roiti jongadi sa roitiniria perangana na tagigilana vatale vevei na pausu koburu, na vakamu goto tinoni, na loqana na nenedi ira na tinoni tana Tamasa,* na tokaniria ira na tinoni qai gosoro tapata beto na tutidi ira doru jongadi.

11 Goto ira na naboko kokoregadi sa muke kuti vatomeria ura totonai sa neqi jolania na Karisito sa na dia nyonyorogua poni sa qai nyorogua vaialava bei. 12 Ko qai teku tariniria sa na vaituti ura qai tetea na dia rarange qai maulu momoenia 13 Beto ko isa tugu vei qai gigalainia sa na udapelu kole rererege vaikarovai ruruma gu. Ba nake udapelu gu mekana sa qai toania, goto qai vavavotu goboro paranga tugu, qai rara karovoria na dia ginugua na goto tinoni, beto qai pojaria na sakasava sake garo bai pojaria. 14 Ko sa vei sa ara qa nyoroguania sa ira na naboko koregadi sa mai vaialavadia gu, mai isongo koburu, beto mai kopunia na dia tatamana, ko mi keporeniria na lolomo mai vakesanigita na paranga ikikeredi ira qai kanagita. 15 Ura ira kaki naboko koregadi sa qai tei gabala vapele tutiadia tu si Setani. 16 Na rereko rarange sa koledia na tavitina nanabokodi sa mi kopu vataleniria gu ko mike vajujunoa na ekelesia, ko na ekelesia mi boka tokaniria sira na nanaboko vaivasevi sosoto.

17 Ira na tinoni mamata qai totoli vatale pana dia vaitoni sa na padadi mai tatabarania karu boko vinalavata, ko sa poreveveina jola sa muna veiniria sira qai pavu talenia na tarae beto na vaivagigalai. 18 Ura sa paranga sa na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Muke piko ngujupukua sa na okeseni totonai sa korapa tete vovoragaria na kiko,&gt;&gt; †sau, beto ko &lt;&lt;Na tinoni roiti sa na padana tugu mina tekua na tabarana,&gt;&gt;‡ sau. 19 Na tinajutu sa tajutunia na tinoni mamata sa muke nongoria, goto vei karu babi kue tu bai dogoroni matadi bai pogoso lamenia sa na tinajutu poni sa mu nongoria ko mu pitua. 20 Ira na tinoni mamata qai toania na toa selana sa mu uduku votuniria pa moedi doru tinoni, ko ira doru tinoni ba mai matagutu. 21 Pa moena na Tamasa na Karisito i Jisu beto ira na mateana taviledi qa poja vaneneqinigo ara sao ko mu kopu vatataleniria sira na sakasa aipira. Tonai qu oqoro doro vilotia na sakasa poni muke vatoqo moea na mua vivile beto muke totoka kale. 22 Muke oqani bebenyo vaoponiria na limamu ko mu vamadiria pana roitina sira na tinoni beto muke somanania na dia sela na goto tinoni. Mu kopu valioso mulenigo mekamu.

23 Kopira muke buku gagale pie gu, goto mu tekua tugu vei iapeki vaini ko mi vajonganai na iapamu beto na vioro sa kakamugo.

24 Na sela tadira kaki tinoni sa sa kabere vatatale gu ko sa momoeniria lao pa vaipitu, goto ira kaki na dia sela sa sa tuti liliguria. 25 Sa vaitoto vei tugu na roiti jongadi tadira na tinoni ba qai kabere vatatale, ko ira qaike kabere vatale ba kode maike boka pae.

6

Na Uana Tadira Na Pinausu

1 Ira na pinausu sa mai roqu veiniria sa pada tugu ko mai pangaganiria sira na dia bangara, ko kepore kai tinoni mina poja vivikeria na isongona na Tamasa beto na vaivagigalaina na Karisito. 2 Ira qai isongia na bangara sa tinoni rarange sa maike vakeporea sa na dia bangara ura kopira qai mekarai vaitamatasi pana rarange. Goto mai nabulu vatale jolania tu perangaina ura ira na bangara qai tokaniria pira ba na tinoni rarange tugu ko qai roroquria tugu vei. Mu vaivagigalainiria beto mu paranga vaneqiniria sira na sakasa aipira.

Na Vaivagigalai Sesekedi beto na Isisongo Sosoto

3 Na tinoni sa vaivagigalainia kai goto vaivagigalai tu ko sake vasotoa na paranga tuvisidi ta noda Bangara i Jisu Karisito beto sake vasotoa na vaivagigalaina na pangagana na Tamasa, 4 poni na tinoni isa sa pugelia na roqu mulenia mekana beto kepore kai sava bi vagogovea. Goto sa mo na roquna sa na tinoni vei isa ko sa kole gu vavaikalo paranga beto vavaigua paranga. Ko na vavaipera paranga vei pira sa sa vavotua na nyonyoroguania na isisongo tana goto tinoni, na vavaipiarai, na vavaipoja vivikere, beto na dodoro rorovenia na goto tinoni pana soana ikerena. 5 Qai kole gu vaitoke vivikere sira sa gani vikere na vonanadi beto qai daidiania na sosoto. Ira qai roroqua sa na pangagana na Tamasa sa kai soana mai isisongonia qarigu.

6 Ba na pangagana na Tamasa sa kolea na uana doro vagaronia na sakasa sa na isisongo lavata. 7 Ura gita sa kepore kai sa taqe pogoso tomenia pa kasia gusu, ko kepore tugu sa kai sa tana boka pogoso votunia pana kasia gusu. 8 Ko vei tana isongia gita sa na tetekuna beto na poko, poni sa tana dogoro vagaroa gu gita sa aipira. 9 Goto ira qai nyonyorogua isisongodia sa qai vukele pana totoke beto pana sipata, beto qai vukeleniria soku roroqu gogoborodi beto na vavainganguludi qai vadururia ira na tinoni ko qai gosoroni tapata beto na tapipiara. 10 Ura kai kutana doru roiti ikikeredi sa na bulo poata. Ira kaki sa qai kukuli vivitiginia sa na poata ko qai tatoni vapiru pana rarange beto na bulodi sa soberia soku takulanga.

Na uana tuvisina tana nabulu tana Karisito

11 Goto ao, na tinoni tana Tamasa, sa mu ukuniria tu sira na sakasava ikeredi aipira. Mu nyaqo tutia tu sa na tuvisi, na pangagana na Tamasa, na rarange, na vairoqu, na vangaju beto na vajongana lao tadira na goto tinoni. 12 Mu vaipera vivivania na vaipera jongana pana rarange. Mu aru tamania na toa jola, isa sa sorunigo ao na Tamasa ko muna tekua sau tonai qu ule votunia na mua rarange pa moedi soku tinoni qai nongorigo. 13 Pa moena na Tamasa isa sa vatoaria doru sakasava beto na Karisito i Jisu isa sa ule votunia na ulule jongana pa moena i Ponitiasi Paelati, qa paranga vaneneqinigo ara sao 14 ko mu kopunia sa na garunu api pana uana kepore pajina beto kepore pakena tinganai mina bola votu lame sa na oda Bangara i Jisu Karisito. 15 Ko na ona bola votu isa sa mina gore votu pana totoso tavilena sa vakolea na Tamasa isa sa pada ko mina tavatarasae, na Bangara ululuna mekana, na Bangara tadira na bangara beto na Tamasa tadira na tamasa. 16 Isa mekana sake boka mate beto sa suvere pana kabere vaivakeana jola, isa kepore kai tinoni bi tei batia mai tu babi mina boka batia sisa. Tana sa na vinalavata beto na neqi kole jolana. Agua.

Vavanau tadira Qai Isisongo

17 Ira qai isisongo pa kasia gusu api sa mu paranga vaneneqiniria ko maike valavata muleniria mekadi beto maike totoravusia na isisongo sa boka mumuri, goto na Tamasa tu isa sa vanigita doru isisongo ko na vaqera vataleda gita sa mai totoravusia. 18 Mu poja vaneneqiniria ko mai roitinia na jongana, mai isisongoniria na roiti jongadi, mai vaitokai vatale beto ko mai ngangalinia na vaiia. 19 Tonai mai vei inara sa qai korapa boko vaikamudia isisongo sa veu kai kokovana jongana tana toa vuka risa, ko mai aru tamania sa na toa sosotona.

Na paranga vinabebetona

20 Timote, mu kopu vasarenia sa isa sa qu tarangenia ko mu kopunia. Mu gabala loa paleria sira na paranga tututurudi sake koleria na pangagana na Tamasa beto na vavaigua goborodi qai gigala goboroniria na gigalai. 21 Ira kaki sa qai tei isongia tu sa na gigalai isa qarigu, ko qai tei gabala loa pale tu sa na dia rarange.

Na vairoqu vaialona mi vavaburogou agou.

* 5:10 Na loqadi na nenedi ira na tinoni kamudi sa na tuti tadira pa totoso isa, totonai qai vakamuria sira na tinoni qai kamu pa ruma.

† 5:18 Vavanau 25.4 (1 Koriniti 9.9). Na ginuana vei api sa vei ko mina boka ganigana kiko tugu vei ura sa roiti ko sa padana tugu mina tekua na tabarana.

‡ 5:18 Luke 10.7; Matiu 10.10

2 Timote

1

2

3

4

Tai Timote Vinarua

1

Na Popodalaina Na Leta

1 Ara Paula na tinoni tagarunuqu tana Karisito i Jisu, qa tagarunu isa vei sa nyoroguania na Tamasa ko mana ule votunia sa na taringungutina na toa sa kole tana Karisito i Jisu.

2 Na leta api sa lao tao Timote, ao qu vei na qua koburu qa roroqu vivitigigo.

Na vairoqu vaialona, na vairoqu vaitokai beto na bule tana Tamasa na Tamada beto na Karisito i Jisu na oda Bangara mi somana tamu.

Na Vavara Paranga Jongana Beto Na Paranga Vaivaneqi

3 Ara qa paranga jongana lao tana Tamasa isa qa vatarasaennia na monana liosona, qai vei ira na qua tite pa moa. Ko qake koroto gigaligo ara pana qua vavara na rane na bongi sao totonai qa paranga jongana lao tana. 4 Qake mumania ara sa na oni kolo matamu ao ko sa vei sa qa nyorogua dogoro vivitigigo ko ma boka tavapugelenia ara sa na qera qau. 5 Qake mumania ara sa na rarange sosotona sa isongia perangana na mua tite qoqoele i Loisi beto na tinamu i Iunisi, beto ko kopira qa gigila vatalea ara sa qu isongia ao sa na rarange isa.

6 Ko sa vei sa qa korapa poja ligunigo sao ko mu sutungu vavuvurungia sa na vaivana tana Tamasa qu isongia ao totonai qa vaoponigo na limaqu ara. 7 Ura na Tamasa nake gagala vaivapangongoro sa vanigita, goto isa tu na gagala sa vanigita na neqi, na vairoqu beto na roroqu mauruna.

8 Ko sa vei sa muke pogoso kekeania sa na vavakatona na veveina na oda Bangara beto na veveiqu ara qa tapiu talenia sisa. Goto mu somana gosororia pana neqi tana Tamasa sira na tapata qa gosoro taleniria na nongoro jongana ara. 9 Na Tamasa isa sa alogita beto sa kukugita sa gita ko ta toania na toa liosona sau. Ko nake oda roiti jongadi sa sa alonigita na Tamasa gita goto pana ona nyorogua mekana beto na ona roroqu vaialona tu na Tamasa sa taqe taalo sa gita. Ko tonai tu sa oqoro podalai na totoso sa vanigita isa tana Karisito Jisu sa na roroqu vaialona isa. 10 Ba kopira na roroqu vaialona isa sa sa tadogoro vakabere pana bola votu lame tana oda inaalo, na Karisito Jisu. Ko na Karisito Jisu sa tei valovea tu sa na mate beto sa vadogoro vakaberenigita pana nongoro jongana sa na toa kepore vinabetona. 11 Ko na nongoro jongana tugu api sa qa tavilenia na tinoni tarae, na tinoni tagarunuqu beto na tinoni vaivagigalai sara. 12 Ko sa vei sa qa gosoro taleni vitigi tugu vei. Ba ara qake keania sa vei isa, ura qa gigila vataleaqua ara sa isa qa rangea beto ko ara qa gigila vatalea sa isa sa boka kopu vasarea tinganai mina kamua na rane bebetona sa isa qa rangenia isa ko mi kopunia.*

13 Mu doro tutiria sira na paranga tuvisidi qu nongoroniria taqu, beto mu togasa gu pana rarange beto na vairoqu qu isongia tonai qu isongia na Karisito Jisu. 14 Mu kopu vasarenia pana neqi tana Gagala Tabuna sa kole tadagita sa na isisongo jongana qu tarangenia ko muna kopunia.

15 Ao qu gigilaimua sa ira doru pa Esia, vevei ira Puqelasi beto i Hemoqenesi, sa qai gabala vapelenisiu sara. 16 Na Bangara mi vania na vairoqu vaitokai sa na tatamana ti Onesiporosi, ura soku totoso sa isa sa sa vamanotosiu ara beto sake keania isa sa na veveina ara qa tapiu. 17 Goto totonai sa kamu paro pa Romu sa sa nyaqo tututisiu tu tinganai vei neqa, tinganai ko sa batisiu tu. 18 Na Bangara mi vabatinia nona vairoqu vaitokai na rane bebeto sisa. Ira na roiti sa vaitokainiria pa Episasi isa sa ao ba qu tei gigila vataleamua tu.

2

Na Varene Jongana Tana Karisito I Jisu

1 Ko sa vei sa, ao Timote tuqu marene, mu turu vaneqi sao pana roroqu vaialona qu isongia tana Karisito i Jisu. 2 Beto ko ira na vaivagigalai qu nongoroniria taqu pa moedi ira na soku tinoni qai dogorigo sa mu vakarovo vaniria ira na tinoni tarangedi, ira na padadi mai vaivagigalainiria tadira na goto tinoni. 3 Mu somana gosoro tavitinisiu ara sira na tapata vei kai varene jongana tana Karisito i Jisu. 4 Na varene sa jujunonia na roiti tana varene sa sake somana tapiunia isa sira na goto jujuno pana toa api, ura na ona tinoni mamata gu sa nyogua vaqerai sa na varene isa. 5 Na tinoni sa somanania na vaivose abutu sa mineke tekua na pinia vei mineke tutiria isa sira na vavanauna na vaivose. 6 Na tinoni umuma sa pavu talea na roiti sa sa na tuvisina ko mina somana teku moea sa na vuana na ona umuma. 7 Mu vakoinonoria sira na sakasava qa pojaria aipira, ura na Bangara mina vanigo na gigalai sa pana sakasa aipira.

8 Mu roqu vakoititia i Jisu Karisito: isa sa tavaturu mule pana mate beto sa podo pa tutina na bangara i Devita, isa vei sa pojai na nongoro jongana taqu. 9 Ko na nongoro jongana isa sa qa gosoro taleni tapata ko qa tapiu tale veinia kai tinoni ikikerequ ara. Ba na paranga tana Tamasa sake boka tapiu. 10 Ko sa vei sa ara qa vangajuria sira doru tapata ko ma tokaniria ira na tinoni taviledi tana Tamasa qau, ko ira ba mai isongia tugu sa na inaalo sa kole tana Karisito i Jisu beto na vinalavata kole jolana. 11 Na paranga tarangena sapi:

Vei tabe mate tavitia isa,

tana toa tavitia tugu sisa.

12 Vei tana vangajuria na tapata,

tana bangara tavitia tugu sisa.

Vei tana kilu pale isa,

isa mina kilu palenigita tugu sa gita.

13 Vei tanake rangea isa,

isa sa na tarange kolena,

ura isa mineke boka kilu palnia mekana.

Na Tinoni Roiti Tarangena

14 Muke koroto varoroquniria ira na tinoni sira na vavanau aipira, beto mu poja vaneneqiniria pa moena na Tamasa, ko maike vavaigua paranga. Ura kepore na ona vaitokai sa na roiti vei isa goto sa nganguluria gu sira na tinoni qai nonongoro. 15 Mu popodeke vivitigia ko na Tamasa mi dogoro veinigo na tinoni tarangemu, na tinoni roiti sa kepore na ona kea beto sa vilasa vatalea na paranga sosotona. 16 Mu turu loa paleniria sira na paranga tututurudi sake koleria na pangagana na Tamasa, ura ira qai somananiria na paranga vevei inara sa qai ijokonia na uana vavakepore Tamasa gu 17 beto ko na dia paranga sa sa vei kai tubu tadoala sa gani vivikeria na tini tinoni. Ko ira Humenaiosi beto i Piletosi sa kaki ira 18 qai tei gabala loa pale tu sa na sosoto. Qai vaivagigalainia sa na rane turu mule sa tei jola tu qarigu, ko qai peluku vapiruria sa na rarange tadira kaki tinoni. 19 Ba na kokovana mauruna tana Tamasa sa korapa turuona ko ketakoi qai takuti sira na ona vinagigila aipira, &lt;&lt;Sa gigilariaona na Bangara sa ira nona tinoni&gt;&gt;* beto &lt;&lt;Mi gabala loa pale na roiti ikikerena sisa sa kukunia na isongona na Bangara,&gt;&gt;* qarigu.

20 Pa ruma poreveveina sa nake mekadi na pepeta qai taroiti pana qolo beto na siliva gu sa qai kole, goto na pepetana qai taroiti pana gou beto pana peso nyelaka tugu vei. Ko kaki sa qai tavaroiti pana roiti poreveveidi goto kaki sa qai tavaroiti pana roiti nake poreveveidi. 21 Ko na tinoni sa valioso mulenia mekana pana roiti ikikeredi aipira, sa mina vei na pepetana sa tavaroiti pana roiti poreveveidi. Kode mina tavalioso, mina vaitokai vatale tana Bangara, beto mina tavanaqiti vatale ko mina roitiniria doru roiti jongadi.

22 Ko mu ukuniria sira na nyonyogua tadira na koburu sae korega. Mu vaigitanai tadira qai kiu alili lao tana Bangara pa bulo liosona ko mu nyaqo tutia sa na tuvisi, na rarange, na vairoqu beto na bule. 23 Mu uku paleniria sira na vavaipera paranga duduvilidi beto kepore tavagigaladi, ura qu tei gigilaimua tu ao sa na roiti vei inara sa sa vapodoa na vaipera. 24 Na nabulu tana Bangara sa mineke tinoni vavaipera. Goto mina vabubule lao tu tadira doru tinoni, mina tinoni bokaona vaivagigalai beto mina vangajuria na uana ikikeredi. 25 Mina vatavagigalaria pana uana jongana sa ira qai kanai, kita pu na Tamasa mina vagabalaria sira qai kanai ko mai gigilai ira sa na sosoto 26 beto ko mai isongo ligua ira na tavagigala ko mai ukuniria ira sa na sipata tana bangaradi na tomate ikeredi, isa sa rave vapinausuria pa ona nyorogua.

3

Na Toa Ikikeredi Pa Rane Bebetodi

1 Mu vakoinonoa sapi: pa rane bebetodi sa kode mai lame sira na totoso tapatadi. 2 Ura ira na tinoni sa kode mai roroqu muleniria mekadi, mai gagale bulo poata, mai paranga valalavatai, mai valavata muleniria mekadi, mai vaipoja vivikere, maike vasotoria na tinadi na tamadi, mai daidia paranga jongana, beto maike toania na toa madina. 3 Kode na bulodi mina kokobania na vairoqu, mai puku tutia na dia kokora, mai poja vivikere tinoni, maike aru mulenia na dia toa ikikeredi, mina vapiruria na toa kokora, beto mai kanai na jongana. 4 Kode mai vaijuju lao pa tapata, mai nenekenia na roiti sake jonga, mai vapugeleniria na roqu muleniria mekadi, beto mai roqua na qeqera vailea jolania mai roqua na Tamasa. 5 Kode mai popokonia pa peguruna ira sa na pangagana na Tamasa, ba qai kilu palea tu ira sa na neqi tana. Mu balauniria sira na tinoni vevei aipira. 6 Ura kaki ira sa qai mavo sulopo tomeria sira na ruruma tinoni ko qai teku vapinausuria sira na rereko rururadi sa bogataria na sela beto sa piuria doru nyorogua ikikeredi. 7 Ira na rereko pira sa qaike beto nyaqoa sa na gigalai ba qaike isongo boka tekua na gigalai sosotona. 8 Kai muqisi podeke vei ira Janesi i Jaberesi* qai raja kokolosia si Mosese, poni sa ira na tinoni vaivagigalai sesekedi aipira ba qai raja kokolosia tugu sa na nongoro sosotona. Ira na tinoni pira sa sa kepore na roqudi beto na gua goborona gu sa na dia rarange. 9 Ba kode maike ijoko lalaodia, ura na dia duduvili sa kode mina kaberena gu tadira doru tinoni, kai muqisi podeke vei tugu na duduvili tadira Janesi i Jaberesi.

I Paula Sa Na Dodoro Tutina Ti Timote

10 Goto ao sa qu tuti vikivokotoria sira na qua vaivagigalai, na qua uana, na qua nyorogua, na qua rarange, na qua toa qake bebenyonia kai sa, na qua vairoqu, na qua vangaju, 11 beto ira na ngangangulu beto ira na tapata qa gosororia ara pa Anitioki, pa Ikonioni, beto pa Lisitara. Ira na sakasa aipira sa qa vataqolonisiu ara, ba na Bangara sa alosiu pana dorudi aipira. 12 Sosoto, ira doru tinoni qai nyorogua toania na toa madina tonai qai tutia na Karisito Jisu sa kode mai tangangangulu tugu. 13 Goto ira na tinoni ikikeredi beto ira na tinoni nyonyoravadi sa mai ijoko lalaonia tugu na ikerena, ko mai toni vapiruria na goto tinoni beto mekadi ba mai tatoni vapiru tugu.

Na Poreveveina Na Paranga Tabuna

14 Goto ao sa mu aru tamanaria sira qu tei tavagigalainia tu beto ko qu tei vasosotoria tu. Ura qu gigila vataleriamua ao sa ira qai vagigalaigo 15 beto ko podalai na koburumu tu qu gigilaria ao sira na kukuti madidi, ko ira na kukuti ira sa qai vatavagigaligo ko qu tekua na inaalo tonai qu rangea na Karisito Jisu. 16 Na Kukuti Tabuna doruna sa na Tamasa sa singonia beto sa poreveveina pana vaivagigalainia, pana ule votunia na sela, pana vatuvisina na tinoni beto pana vaivatavagigalania na uana tuvisina, 17 ko na tinoni tana Tamasa mi ngongo beto mi isongia na boboka maladoruruna pana doru roiti jongadi.

4

I Timote Sa Tavaneqi

1 Pa moena na Tamasa beto na Karisito i Jisu, isa mina tutiniria ira na tinoni toadi beto na matedi, isa mina bola votu lame tavitina na ona binangara, sa ara ma poja vaneneqinigo sao: 2 Mu taraenia na paranga; mu turunia na roiti isa na ona totoso babi nake ona totoso; mu uduku votuniria na dia sela, mu tokeria, beto mu paranga vaneqiria pana uana momosona beto pana mua vaivagigalai. 3 Ura na totoso sa korapa lame tonai mai daidia nongoria ira na tinoni sa na vaivagigalai tuvisina. Goto kode mai tutia na dia nyorogua mekadi ko kode mai boko vaikamuniria sira na tinoni vaivagigalai qai vaivagigalainia isa sa vakikilikadiki jongai na talingidi. 4 Ko kode mai balinga vapelea pana sosoto sa na talingidi ko mai gabala tutiria sira na vivinei jojongadi gogoborodi gu. 5 Goto ao sa mu kopu mulenia na roqumu doru totoso, mu taleria sira na tapata, mu roitinia a roiti tana tinoni sa vevelania na nongoro jongana, beto mu roiti vaokoto vatalea na mua roiti ninabulu.

6 Ura ara sa tei korapa tu tavuva vei kai kolo vavakukuvuna sa na toa taqu, ko na totoso mana taloa ara sa sa kamua gu kopira. 7 Ara qa tei vaiperania tu sa na vaipera jongana, qa tei vaokoto tu sa na vaivose, beto qa korapa kopunia sa na rarange. 8 Ko kopira sa korapa veranisiu sa na piniana na toa tuvisina. Na pinia isa sa na Bangara vaituti tuvisina mina vanisiu na ranena isa. Ko nake ara gu mekaqu sa mina vanisiu na pinia, goto ira doru tugu vei qai korapa kukulinia na bola votu lamena isa.

Kaki Paranga Bebetodi

9 Mu popodeke vivitigia ko mu sisiqarai lame kamusiu. 10 Ura i Demasi sa roroqua na toa pa kasia gusu alepi ko sa loa palenisiu ko sa tei laona tu pa Tesalonika. I Kereseke sa tei laona tu pa Qelesia. I Taetusi sa tei laona tu pa Dalamatia. 11 I Luke gu mekana sa sa korapa vavaburosiu. Mu nyaqo tekua si Maka ko mu toni lamenia ura isa sa sa toka vatalenisiu ara pana roiti ninabulu. 12 I Tukikosi sa qa tei garunu laonia tu pa Episasi. 13 Na poko lavata qa loai tai Kaposi pa Toroasi sa muna pogoso lamenia totonai muna lame, beto kita mu mumaniria sira na qua buka beto vei tugu ira na buka qai taroiti pana vuliti manugu.

14 I Alekezada na tinoni roroiti aeana sa sa vagosoronisiu soku tapata ara. Na Bangara mina vakilasania isa sira na roiti sa roitiniria. 15 Ko ao ba mu balaunia sisa, ura isa sa raja kokolosia sa na nongoro tadagita.

16 Totonai qa nanaqe mulenisiu na totoso momoe, sa kepore kai tinoni bi turu tavitisiu, goto ira doru qai loa vamekai palenisiu. Na Tamasa mike anye tariniria sa na dia roiti isa. 17 Ba na Bangara sa turu tavitisiu sara beto sa vaneqisiu, ko ara qa tarae vikivokotonia sa na nongoro ko ira doru tinoni karovodi qai nongoria. Beto na Bangara sa vasaresiu pana mangadi ira qai vei na laione. 18 Na Bangara mina vasaresiu pa dorudi na tapata ikeredi beto mina vakamu vasaresiu pa ona binangara pa noka. Na Bangara isa sa mi tavatarasae kamua na kamua. Agua.

Na Paranga Vinaokotona

19 Mu pojaniria na qua roroqu tadira Pirisila i Akuila, beto ira na tatamana ti Onesiporosi. 20 I Erasitasi sa suvere jola pa Koriniti, goto i Toropimosi sa mo ko qa loai pa Miletosi. 21 Ao mu popodeke vivitigia ko mu lame kamu totonai mina oqoro kamua na totoso lomoso. Na dia roroqu tamu qarigu ira Eubulasi i Poudesi i Linosi i Kolodia beto ira doru tinoni qai vasosotoa na Karisito lani.

22 Na Bangara mi vavaburoa na gagalamu. Na vairoqu vaialona mi vavaburogou agou.

* 1:12 Na kipa paranga &lt;&lt;isa qa rangenia isa ko mi kopunia&gt;&gt; mina boka tapeluku &lt;&lt;isa sa rangenisiu ara ko mana kopunia&gt;&gt;

* 2:19 Anye 16.5.

* 2:19 Aisea 52.11.

* 3:8 Ira Janesi i Jaberesi: Ira karu isongo aipira sa qaike tabata pa Vinaego Kolena. Ba ira soku tinoni qai vasosotoa sa na isongo aipira sa na isongodi ira karu tinoni Ijipi qai boboka pa kalena na majiki beto qai raja kokolosia si Mosese totonai sa nyorogua toni votuniria pa Ijipi sira na tinoni Izireli. Doria Votu 7.11, 22.

Taetusi

1

2

3

Ti Taetusi

1

Na Popodalaina Na Leta

1 Ara Paula na nabulu tana Tamasa, na tinoni tagarunuqu tai Jisu Karisito ko mana vaneqia na rarange tadira sa vileria na Tamasa beto mana tokaniria ko mai isongia na gigalaina na sosoto sa vuania na pangagana na Tamasa.

2 Na rarange beto na gigalai aipira sa qai vangangaligita ko taqe korapa gelenia gita sa na toa jola pa moa tu sa taringunguti vanigita na Tamasa sake seseke. 3 Ko pa ona totoso tavilena poni sa ule vakaberenia pana tarae na Tamasa sa na ona nongoro api, ko na roiti taraenia na nongoro api sa na Tamasa na oda inaalo sa garununisiu ara ko mana roitinia sau.

4 Na leta api sa lao tao Taetusi, ao qu vei na tuqu sosoto pana rarange taqe mekarai isongia.

Na vairoqu vaialona beto na bule tana Tamasa na Tamada beto tana Karisito i Jisu na oda inaalo mai somana tamu.

Na Roiti tai Taetusi pa Nusa Kiriti

5 Na ginuana qa vasuverenigo ara pa nusa Kiriti sao sa vei ko mu vatuvisi vataleria sa na roiti qai oqoro okoto beto mu vile vatoqoria pa okokoto gugusu ketakoi sira na tinoni mamata, isa vei qa tei vavanaunigo tu.

6 Isa sa pada ko mina tinoni mamata sa na tinoni sa kepore na ona pake, kame gu na maqotana, ira na tuna qai tinoni rarange beto qaike tagigalania na toa gogoborodi babi na uana duduvilidi. 7 Ura sa poreveveina sa na tinoni kopu sa mina tinoni kepore na ona pake, ura isa sa mamatania sa na roiti tana Tamasa. Ko na tinoni isa sa nake tinoni tututiona roroqu mekana, nake tinoni oqoqanai kokora, minake tinoni didigere aruna, minake tinoni vavaipera goboro, beto nake tinoni sa nyaqo isisongona pana soana selana sisa.

8 Goto isa sa na tinoni vakamu goto tinoni tu, sa tavaraguania na jongana, sa boka gaiti vatalea na roquna, sa tuvisi, sa toania na toa liosona, beto sa aru mulenia mekana pana uana ikeredi. 9 Beto na tinoni sa aru tamana vamauria na vaivagigalaina na nongoro tarangena sisa ko sa boka paranga vaivaneqinia na vaivagigalai togasana beto sa boka udukia na dia sela ira qai paranga kakanai na vaivagigalai togasana.

Ira Na Tinoni Vaivagigalai Sesekedi

10 Ura kubo sira qai duduvili, sa kokoba na dia paranga beto qai tinoni vaitoni vapiru. Ira kaki puku tinoni Jiu ira qai tapobe sa qai vajolai sosoto sa na roiti aipira. 11 Ira sa na tuvisina sa mai tangujupuku ura ira na sakasa qai vaivagigalainia ko qai isisongodia pana soana selana sa sake garo ko bai vaivagigalainiria ba qai vaivagigalainiria tugu ko qai vapeluku vapiruria sira na tatamana doruna. 12 Kai dia tinoni kokorotai mekadi tugu ira sa tei poja vataleaona tu sa pira sau,

&lt;&lt;Ira na tinoni pa Kiriti

sa na gagale tinoni sesekedi,

na manugu pirudi,

na ngoja tave ududapeludi,&gt;&gt; sau.

13 Na vavakato api sa sa sosoto ko sa vei sa mu uduku votuniria na dia sela, ko mai togasa pana dia rarange 14 beto maike jujuno goboroniria na vivinei jojongadi gogoborodi tadira na Jiu beto na garunu tadira na tinoni qai gabala vapelenia na sosoto. 15 Doru sakasava sa qai lioso tadira qai lioso, goto tadira qai paji beto qaike vasosoto sa kepore tugu sa kai sa bi lioso, goto sa paji sa na vonanadi beto na monanadi. 16 Qai ule votunia sa na Tamasa qai gigilaidia qarigu, ba na roiti qai tabata votunia pana dia uana qai ulenia sa qai kilu palenia tu ira sa na Tamasa. Qai lulasa pa moena na Tamasa, qai duduvili, beto kepore kai roiti jongana bai boka roitinia.

2

Na Paranga Vavanau

1 Goto ao sa mu vaivavanauniria sira na sakasava sa garo pana vaivagigalai togasana. 2 Mu vavanauria sira na marene iviva kokoleidi ko maike tinoni gua goboro, mai tinoni tapangagadi, mai gaiti vatalea na roqudi, mai togasa pana dia rarange, pana dia vairoqu beto pana dia turu vangaju.

3 Mu vavanauria tugu vei sira na rereko iviva kokoleidi ko mai toania na uana pangagana, maike vaipopoja vikere, maike pinausunia na kole bubuku gojo, goto mai vaivagigalainia tu ira sa na uana jongadi. 4 Ko mai vei sa mai vatavagigalaria sira na iviva rereko koregadi ko mai roroquria na marenedi, mai roroquria na tudia, 5 mai gaiti vatalea na roqudi, mai lioso na dia toa, mai rereko vatana vatale pa dia tatamana, mai vajongana lao tadira na goto tinoni, beto mai kole vaiketai tadira na marenedi. Ko mai toa vei ira sa ira na goto tinoni maike poja vivikeria sa na paranga tana Tamasa.

6 Ira na marene sae korega tugu vei sa mu paranga vaneqiria ko mai gaiti vatalea na roqudi.

7 Pana doru ginugua sa mu vabatiniria na mua toa mekamu ko mi kai dodoro tutina pana roiti jongadi. Na mua vaivagigalai mi kolea na uana jongana, na pangaga 8 beto na paranga vavagegoai sa lenoniria na vaipitu, ko ira qai kanago sa mai kea ura kepore sa kai sa ikerena mai boka vakesanigita.

9 Mu vavanau vataleria sira na pinausu ko pana doru sakasava sa mai kole vaiketai tadira na dia bangara, mai vaqeraria, maike paranga kakarovoria 10 maike aru golomoria na isisongo, goto mai vabatiniria na dia toa tarangena vatale, ko doru dia roiti mai sari vabata jongai sa na vaivagigalai tana Tamasa na oda inaalo.

11 Ura na vairoqu vaialona tana Tamasa sa pogoso lamenia na inaalo sa sa tei bola votu tu tadira doru tinoni. 12 Ko na vairoqu vaialona isa sa totoli vatavagigalagita ko ta kilu paleniria sa na uana vavakepore Tamasa beto ira na nyorogua ikikeredi tana kasia gusu, ko ta toania gita pa oda susuvere pa kasia gusu api sa na roroqu tavagigalana, na uana tuvisina, beto na toa madina, 13 tonai taqe korapa kukulinia gita sa na rane tamanana taqe gegelenia totonai mina bola votu na neqi ta noda Tamasa lavata i Jisu Karisito na oda inaalo. 14 Isa sa sa vania na ona toa mekana ko sa ruvatagita pana doru toa ikeredi beto sa valiosogita ko na ona tinoni poreveveina jola isa sa gita ko taqe ngangaliniria sira na roiti jongadi.

15 Aipira sira na sakasa mu vavanauniria, mu paranga vaivaneqiniria beto mu vaiudukuniria pana doru neqi qu isongia. Muke vamalumigo mekamu ko mai doro vagorego ira na tinoni.

3

Na Toa Susuvere Tana Tinoni Tana Tamasa

1 Muke koroto varoroquniria sira na tinoni ko mai vainongoro vaiketai lao tadira na babangara beto na tinoni vaitoni, mai vataberia, mai turu qaqiriniria sira doru roiti jongadi, 2 maike poja vivikere tinoni, maike tinoni vainonomi, goto mai tinoni vajongana lao tana goto tinoni, beto mai roiti vajonga lao tadira doru tinoni.

3 Ura gita sa perangana ba kepore tugu na roquda, taqeke vatabe, taqe tatoni vapiru, beto taqe pinausuniria soku nyonyorogua ikikeredi beto soku qeqera tana toa tini gu, taqe toania na toa ikikerena beto na uana kokono, qaike tavaraguanigita beto gita ba taqeke vaitavaragua lao lame tugu mekada. 4 Ba tonai sa bola votu sa na jongana beto na vairoqu jongana tana Tamasa na oda inaalo 5 poni sa sa alogita na Tamasa sa gita. Ba nake roiti tuvisidi taqe roitiniria gita sa taqe taalonia sa gita, goto na vairoqu vaitokai gu tana Tamasa. Ko isa sa alogita tonai taqe tavaliosonia na podo mule beto taqe tavakoregania na Gagala Tabuna. 6 Ko na Gagala Tabuna api sa sa tei vuva tari vapugelenigita tu na Tamasa tonai taqe vasosotoa gita si Jisu Karisito na oda inaalo. 7 Ko tonai sa vatuvisigita na vairoqu vaialona tana, poni sa taqe somana isongia gita sa na toa jola isa taqe korapa gegele kukulinia. 8 Na paranga tarangena sapi.

Ego doru sakasava aipira sa qa nyoroguania ko ao mu paranga vaneneqiniria, ko ira qai rangea na Tamasa sa mai jujuno toliniria ira sira na roiti jongadi. Aipira sira na sakasava jongadi beto qai vaitokai tadira na tinoni.

Na Tinoni Qai Vaivagigalainia Na Vaivagigalai Sesekena

9 Goto ao sa mu turu peleniria sira na toa vevei na vavaipera paranga duduvilidi, na tututidi ira na oda tite, na toa vaipiarai, beto na vavaiguania na Vavanau, ura na toa aipira sa qaike vaitokai beto kepore veveidi. 10 Na tinoni sa vavaipiarai sa mu paranga vabalaua na totoso momoe beto na totoso vinarua. Pa liguna isa sa muke galania. 11 Qu gigilaimua ao sa na tinoni sa vei isa sa na lulasa ikerena, beto sa toania na toa selana ko sa leve mulenia mekana.

Na Paranga Vinaokotona

12 Tonai mana garunu laonia tamu si Atemasi babi Tukikosi, poni muna podeke vivitigia ko muna lame kamusiu pa Nikopolisi sao. Ura qa tei rove vatalea tu sa kode ketakoi tu sa mana suvere totonai mina kamua na totoso lomoso. 13 Mu podeke vivitigia ko mu vatana tokaniria ira Zenasi na loea beto i Apolosi, ko maike qasania kai sa pana dia rererege. 14 Ira na oda tinoni sa maike toa udapelu goboro, goto mai balau jujunoniria tu na roiti jongadi ko mai tokaniria sira qai tapata.

15 Ira doru qai suvere tavitisiu ara aipira sa qai valaoa na dia roroqu lavata tamu. Mu vakarovia na mei roroqu lavata tadira na tinoni rarange qai roroqugei ketakoi.

Na vairoqu varialona mi vavaburogou agou doru.

Pilimone

Tai Pilimone

1

Na Popodalaina Na Leta

1 Ara Paula na tinoni tapiuna tana Karisito i Jisu beto i Timote na tasida.

Na leta api sa lao tao Pilimone, na baere jongamu beto qu mekarai roiti tavitigei agei, 2 tao Apia na lulumei beto tao Akipasi isa sa somana varene tavitigei agei, beto tana ekelesia pa ruma tamu.

3 Na roroqu jongana beto na bule tana Tamasa na Tamada beto tana Bangara i Jisu Karisito mi somana tamugou.

Na Vairoqu Beto Na Rarange Ti Pilimone

4 Ara qa paranga jongana lao tana qua Tamasa doru totoso qa gigalia na isongomu ao pana qua vavara, 5 ura qa nongoronia ara sa na vairoqu tamu sa lao tadira na tinoni tana Tamasa beto na rarange tamu sa lao tana Bangara i Jisu. 6 Na vavara taqu sa na miu mekarai somana pana rarange sa mi ngangalinia na gigalai vataledi doru sakasava jongadi taqe isongoria pana oda kole kame tana Karisito. 7 Tasiqu, sa vaqera vivitigisiu beto sa vamanotosiu ara sa na vairoqu tamu, ura na bulodi ira na tinoni tana Tamasa sa qu vakopeleria ao.

I Paula Sa Tepa Vania I Onesimasi

8 Ko sa vei sa pana qua kole kame tana Karisito qa varene vatale sara ko mana boka pojanigo gu ara sisa sa pada ko muna roitinia ao, 9 ba pana soana vairoqu sa isa tugu ara Paula na babaragosoqu beto na tinoni tapiuna tana na Karisito i Jisu sa qa tepa vivitigigo gu sao. 10 Qa tepa vivitinigo gu ara ao sa na veveina na qua koburu, i Onesimasi, isa sa vei na tuqu tonai qa korapa tapiu ara.* 11 Isa sa na tinoni na totoso qai jola pori sa kepore kai vaitokai jongana bi vapodo vanigo ao, ba kopira sa koleona vaitokai jongana tamu beto taqu sisa.

12 Isa sa qa garunu mule laonia tamu inana, isa na buloqu sosoto ara. 13 Isa tugu qa kole nyorogua aru tamania lani ko bi vanisiu sa na vaitokai quke boka valamea ao tonai qa korapa tapiu talenia ara sa na nongoro jongana qau. 14 Ba tonai qa oqoro tekua mai sa na roqumu ao poni sa qake nyorogua roiti vei inara sara, ko na mua roiti jongana sa mike vei ara gu qa jujukunigo ao goto mi koko lame vei tu pa mua nyorogua malumuna sosoto. 15 Ura palu na ginuana sa tavarijo iapeki totoso tamu sisa sa vei ko ao mu teku isongia kamua na kamua sisa. 16 Ko kopira nake pinausu sisa goto sa poreveveina jolania tu na pinausu, na tasida jojonga. Ko taqu sa poreveveina sisa ko tamu ai mina koi vei poreveveina jola sisa pa toa tini beto pa toa tutina na Bangara.

17 Ko vei muna isongo veinisiu na kalemu pa roiti tana Bangara sara, sa mu vakamu veinia bi ara sosoto sisa. 18 Vei bi roitinia kaki sela tamu babi koleona kaki ona lilipu tamu sisa, poni sa mu vagorenisiu ara. 19 Ara Paula qa kutinia na limaqu mekaqu sa api: Ara mana lipua. Nake savana manake kilu pojanigo ara sa ao na toa koregana qu isongia kopira sa qu oqoro lipunia taqu. 20 E, tasiqu, ara qa nyoroguanigo ao ko mu vaqerasiu pana oda toa tutina na Bangara. Mu vakopelia na buloqu pana oda toa tutina na Karisito.

21 Qa vasosotoa ara sa ao kode muna vatabesiu ko sa vei sa qa kuti lao vanigo, ko qa gigila vatalea ara sa ao isa muna roitinia sa kode mina jolania sisa vei qa korapa tepai ara. 22 Ego ko kai qua tepa mule sa api: mu vatana vanisiu kai lose vavatogani tinoni kamudi. Ura qa gigila vatalea ara sa na vavara tamugou mai taoe ko ara kode mana lao kamugou sagou.

Na Paranga Vinaokotona

23 Na dia roroqu lavata tamu qarigu ira Epaparasi, isa agei karu qe mekarai tapiu talenia na roiti ti Jisu Karisito, 24 beto vei tugu ira Maka i Arisitakosi i Demasi beto i Luke, ira qai mekarai roiti tavitisiu ara.

25 Na vairoqu varialona tana Bangara i Jisu Karisito mi vavaburogou agou.

* 1:10 Na ginuana na isongo &lt;&lt;Onesimasi&gt;&gt; sa &lt;&lt;Sa poreveveina, sa vavagua, babi sa vaitokai vatale&gt;&gt;.

Hiburu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tadira Hiburu

1

I Tamasa sa Paranga

1 Pa rane qai jola lao pori na Tamasa qi vakanoko tatasaria soku totoso sira na tinoni kokorotai ko qai paranga votu vania sisa tadira na oda tite, 2 ba pa rane bebeto aipira na Tuna mekaina sa sa valageria ko na Tuna isa sa ovelai vania sisa. Ko pana Tuna tugu isa sa sa vapodakia na Tamasa sa na doruna vinapodaka, beto ko na Tuna tugu isa sa sa vilea ko mina isongoria sira doru sakasava. 3 Ko na Tuna isa sa na malakapina na Tamasa beto na Tuna tugu sa na kirena sosoto na Tamasa, ko na Tuna tugu sa aru tamana vaikamuniria pa nona paranga neneqidi sira doru sakasava. Pa liguna sa roitinia isa sa na vuvulasana na sela tadira na tinoni poni sa sa toqo bangara pa noka pa kale matuana na Tamasa ululuna jola sisa.

Na Tuna na Tamasa sa poreveveina jolaniria ira na mateana

4 Na Tuna na Tamasa sa sa tavaporeveveina jolaniria ira doru mateana, vaitoto vei tugu na isongo sa teku isongia isa ba sa poreveveina jolaniria na isongo tadira na mateana. 5 Ko na sosotona sapi ura kepore sa kai totoso bi paranga veinia pira na Tamasa sa kame ira na ona mateana,

&lt;&lt;Na Tuqu ara sao,

pa ngeni api qa ule votunia sa ara sa na Tamamu ao!&gt;&gt; qikeunia mai sa kai ona mateana.*

Beto ko kepore sa kai totoso bi paranga veinia pira na Tamasa sa kame ira na ona mateana,

&lt;&lt;Ara sa mana Tamana isa,

ko isa sa mina juki vei na Tuqu ara sisa,&gt;&gt; qikeunia mai sa kai ona mateana.*

6 Goto tonai mi valageria pa peso saunia sa na Tuna podo kimanaqe poni sa sa paranga vei tu pira sa na Tamasa,

&lt;&lt;Ira doru mateana tana Tamasa sa mai vatarasaea sisa,&gt;&gt; sau tu.*

7 Na Tamasa sa rove veiniria qaike loka poreveveina sira na mateana, ura na veveidi ira sa pira tu sau sa na Tamasa,

&lt;&lt;I Tamasa sa roiti veiniria na gava sira na ona mateana,

beto sa veiniria na iku vuvurungu isa sira na ona nabulu,&gt;&gt; sau.*

8 Ba na Tuna sa doro veinia sa poreveveina jola, ura na veveina isa sa pira sau sa na Tamasa pana tana Tuna,

&lt;&lt;Tamasa, na mua totoqona bangara sa mina kole jola kamua na kamua!

Beto muna totoliniria pana tuvisi sira na mua tinoni.

9 Qu qerania ao sa na roiti tuvisina qai roitinia ira na tinoni

beto quke tavaraguania ao sa na roiti ikerena qai roitinia ira na tinoni.

Tamasa, ko sa vei isa sa ara na mua Tamasa qa vilego sao

ko qa vanigo na qeqera beto na vinalavata sa jolania isa qa vaniria ira na tavitimu,&gt;&gt; saunia.*

10 Beto na veveina na Tuna sa pira mule sau sa na Tamasa,

&lt;&lt;Bangara, ao qu roitinia pa popodalaina sa na kasia abana,

beto ao qu roitinia pa limamu mekamu sa na oka.

11 Koleona na totoso kode mai maragutu sira, ba ao sa muna toa kamua na kamua.

Beto ira doru sakasava pira sa kode mai muraqutu talumata veidia na poko.

12 Kode muna polo vivijongo veiniria gu na koti talumatadi

beto ko mai tabei pale vei na poko sira na sakasa pira.

Ba ao sa munake isongo bei,

beto ko na mua toa sa mina kepore na vinabetona,&gt;&gt; sau.*

13 Kepore sa kai totoso bi paranga vei pira sa na Tamasa pana tana kame ira nona mateana,

&lt;&lt;Mu toqo lani pa kale matuaqu

tinganai mana vakilasa vanigo ko muna tete anyanyuniria ao sira na mua kana,&gt;&gt; qikeunia mai kai ona mateana.*

14 Ko na sa gu ropi sa na roiti tadira na mateana? Ira na mateana sa na gagala qai roiti nabulunia gu na Tamasa beto ko ira sa garunu lagereniria pa peso isa ko mai tokaniria sira mai teku isongia na inaalo.

2

Na inaalo sa vanigita na Tamasa sa poreveveina jola

1 Ego taqe tei nongoria tu gita sa na veveina na Tuna na Tamasa, ko sa vei sa gita ta aru tamana vamaururia sira na vaivagigalai sosotodi taqe tei nongororia tu, ko take muma vei na tinoni olena. 2 Na Vavanau sa tavakarovo lame vei tadira na mateana ko qai tekua ira na oda tite pa moa sa na sosotodi. Ko ira tonai qaike tutia gu ba bai majai gu sa na vavanau gu isa, poni sa qai gosoria tugu na vinakilasa sa padana na dia sela. 3 Ko sa vei isa poni sa kode tanake boka talegasania sosoto gita sa na vinakilasa vei tanake pavu galania gita sa na nongorona na inaalo poreveveina alepi! Na Bangara mekana sa ule momoenia perangana sa na soana vaialo api, beto ko ira qai nongoronia pana tana sa qai ule vakakabere vanigei sa na sosotona tugu sa na vavakato isa qarigunigei. 4 Ko pana totoso isa na Tamasa ba sa ule vakakabere vanigei sa na sosotona tugu sa na vavakato isa tonai sa roitiniria kaki vinagigila, na roiti vaivagabaradi, na roiti neqidi beto ko sa okoto ianiria na Gagala Tabuna, isa vei sa nyoroguania isa.

Isa sa vabatinigita na soana tana taalonia gita

5 Ego ko nake tadira na mateana sa vakole laoa na Tamasa sa na tolina na kasia gusu koregana vuka risa, isa na kasia gusu koregana taqe korapa vavakatonia gita kopira. 6 Ba koleona tu sa kai eqa pa Kukuti Tabuna ketakoi sa tapoja vaneneqi, pira sau,

&lt;&lt;Na sa sa na tinoni ko qu roroqu vaporeveveinai ao Tamasa,

ai sa koi vei poreveveina sa na tinoni ko qu kopunia tu ao?

7 Qu vakole kauraia tadira na mateana iapeki totoso,

qu vania na neqi beto na vinalavata,

8 ko isa sa toliniria doru sakasava,&gt;&gt; sau.*

Isa na paranga &lt;&lt;isa sa toliniria doru sakasa&gt;&gt; sau sa na ginuana sa kepore sa kai sa bi taloa pale ba doruna sa qai taude beto gu. Ba kopira taqeke batia sa kai tinoni bi toliniria doru sakasava. 9 Goto i Jisu gu sa vei taqe batia gita sa tavakole kaurai tadira na mateana iapeki totoso, ko pa korapana na vairoqu vaialona tana Tamasa sa mate vaniria doru tinoni sisa. Ko pa liguna sa gosoria isa na vitigi tonai sa tavamate poni sa sa taovulu beto sa tavalavata sisa.

10 Na tuvisina gu sa na Tamasa, isa sa vapodakaria beto sa korapa aru tamana vaikamuniria doru sakasava, sa sa vatoqonia nona totoqona poreveveina sisa ura sa gosoria isa sa na vitigi beto sa mate pa korosi. Inara sa vei si Jisu ko sa toni lameniria sira doru tuna ko qai somana isongia sa na malakapi tana Tamasa, ura i Jisu sa na mamata lavata sa vabatiniria na soana mai taalo ira na tinoni. 11 Isa sa valiosoria pana dia sela sira doru tinoni, ko isa beto ira doru qai tavalioso sa qai kai muqisi puku tinonidi gu, ura na koko lame veidi beto gu tana Tamasa sira doru. Ko sa vei isa sa sake kea gigalaniria na tasina i Jisu sira na tinoni ira. 12 Pira sau pana tana Tamasa sisa,

&lt;&lt;Mana vaqatania ara pana tadira na tasiqu sa na veveina nisongomu ao,

tonai mai vaikamu vatarasae ira sa ara ba mana vatarasaego tugu sao,&gt;&gt; sau.*

13 Beto pira mutu sau sisa,

&lt;&lt;Ara mana vakolea na qua totoravusu tana Tamasa,&gt;&gt; sau.*

Beto pira mule sau,

&lt;&lt;Alepi sara qa korapa suvere tavitiria ira na koburu sa vanisiu na Tamasa,&gt;&gt; sau.*

14 Ko ira sa gigalaniria na koburu sa na tinoni qai toa masa na orungu ko i Jisu mekana ba sa lame podo ko sa somana toa vei na tinoni. Sa roiti vei pira sisa ko tonai sa mate sa sa vakilasia isa sa na bangaradi na tomate, isa sa isongia na neqi vaivamate. 15 Ko pana soana vei api sa ruvataria isa sira qai matagutu mate ko qai suvere pinausu pana dia toa. 16 Taqe tei gigila vataleaoda tu gita sa nake ira na mateana sa sa lame tokaniria isa, goto ira tu na tinoni tuti lame veidi ti Ebarahami. 17 Ko sa vei sa sa pada tugu sa isa sa lagere podo ko sa toa vei sosoto na tinoni. Ko sa vei inara sa boka vei na kuta iama sa vairoqu vaitokai beto sa roiti vajonga pana nabuluna na Tamasa, ko na Tamasa sa boka vulasaria sira na sela tadira na tinoni. 18 Ko kopira sa boka tokaniria gu isa sira na tinoni qai gosororia na totoke, ura isa mekana ba sa tei gosororia tugu sira na totoke beto ko sa tavavitigi vei tugu gita.

3

I Jisu sa poreveveina jolania i Mosese

1 Ko inara sa vei sa, ka visa tinoni tana Tamasa, agou sa sa tei sorugou tu na Tamasa! Mu dogoro vatogasia si Jisu isa sa garunu lagerenia na Tamasa ko isa sa na kuta iama lavata sa tokanigita pa noda vinasosoto. 2 Isa sa rangea na Tamasa sisa ko sa vei sa na Tamasa tu sa vilea sisa ko sa roitinia sa na roiti alepi, kai muqisi podeke vei i Mosese ba sa tarange pana ona roiti tolidi ira na tinoni tana Tamasa. 3 Na tinoni sa roitinia na ruma sa sa tadoro vaporeveveina jolania na ruma sa roitinia isa. Ko pana soana vei isa sa i Jisu ba sa tadoro pada jolania si Mosese. 4 Sa sosoto tugu sa dorudi na ruma sa koledia tugu sira na tinoni qai roitinia, ko na Tamasa sa isa sa roitinia doru sakasava. 5 I Mosese sa kai tinoni tarangena pana ona nabuluna na Tamasa, sa vei na nabulu sa roiti vatale vania nona bangara; ko na ona roiti sa uduku lao momoeria sira na sakasava qi poja liliguria na Tamasa na veveina i Jisu. 6 Ba na Karisito sa na tinoni tarangena sa vei na tuna marene sa kopu vataleniria sira na tinoni tana Tamasa. Ko gita sa na tinoni tana Tamasa, vei tana aru tamana vamauru pana oda vinasosoto neqina taqe isongia tonai taqe korapa kukuliniria na sakasava qai korapa lame pa moeda.

Na minere tadira na tinoni tana Tamasa

7 Ko sa vei isa sa pira sau sa na Gagala Tabuna pana Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Pa ngeni api sa tonai muna nongoria na ovovelena na Tamasa, poni sa pira sau sa na Tamasa,

8 &lt;Muke vaduduvilia na bulomiu qai vei ira na miu tite qai daidia vatabesiu sara

tonai qai podekesiu tonai qai korapa pa qega.

9 Ketakoi sa qai podekesiu soku totoso ara sira na miu tite,

ba qai batiadia ira sira na roiti qa roiti vaniria ara pa korapana madengavulu aoro ba qai kilunisiu tu.

10 Ko qa kokoraniria ara sira na sasae tinoni pira ko pira qau:

Qai kilunisiu ara doru totoso beto ko qai dainiadia vatabea na soana tuvisi taqu sa aipira.

11 Ko maike isongo tomea ira sa na ia miminerena qa vanaqiti vakole vaniria ara, qau sara.

Qa maulu vakole vei inara sara ura qa tagigiriniria,&gt; sau sa na Tamasa,&gt;&gt; sau sa na Gagala Tabuna.*

12 Ka visa tavitiqu, mu vabalau sagou kita kame pa vaikorapaimiu agou mi kolea na roroqu ikeredi ko mike vasosoto beto ko mi gabala loa pale sa na Tamasa toana. 13 Goto isa tu sa poreveveina jola sa mu mekarai paranga vaivaneqi lao lame doru rane sagou tonai sa korapa koleona sa na rane &lt;&lt;Pa ngeni.&gt;&gt; Ko muna vei agou sa kode minake boka toni vapirugou na miu sela qu roitiniria beto minake duduvili na roqumiu sagou. 14 Ura gita sa na tinoni taqe somana isongia sisa vei sa roiti vanigita na Karisito podalai tu tonai taqe vasosoto pa podalaina ko mina kamua na vinabebetona noda toa.

15 Tonai sa paranga sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Pa ngeni api sa tonai muna nongoria na ovovelena na Tamasa,

sa muke vaduduvilia na bulomiu qai vei ira na miu tite qai daidia vatabea sa na Tamasa,&gt;&gt; sau.*

16 Poni sa ira sei sira na tinoni qai nongoriadia sa na ovovelena na Tamasa ba qai daidia tugu vatabea sa na Tamasa? Ira doru tinoni tugu qai batia na neqi tana Tamasa tonai sa toni votuniria pa Ijipi i Mosese ke! 17 Ira sei sa kole tagigiriniria ka madengavuluputa aoro na Tamasa? Ira tugu qai vukele pa sela ko na vuana sa qai mate tugu pa qega. 18 Ko tonai sa maulu sa na Tamasa ko &lt;&lt;Maike isongo tomea ira sa na ia miminerena qa vanaqiti vakole vaniria ara&gt;&gt; sau, poni sa ira sei sa saunia isa? Ira na tinoni Izireli tugu qai daidia vatabea isa ke!* 19 Ego ko kopira taqe bati vatalea sa na ginuana qaike boka tomea na ia miminerena ira sa ura qaike vasosoto gu ke!

4

1 Ego ko na Tamasa sa tei vakolea tu nona taringunguti ko tana isongia gita sa na miminerena sa vanaqiti vakolea isa sau. Ko sa vei sa gita tavabalau kopira ura kita kame agou mi tadoro vei sake boka isongia sa na minere sa taringunguti vakolea na Tamasa. 2 Sa tei tatarae tu tadagita sa na nongoro jongana, kai muqisi podeke vei ira na oda tite pa moa ba qai nongoria tugu sa na veveina na minere api. Qai nongoriadia ira tonai qai korapa pa qega sa na nongoro isa ba sake tokaniria ura tonai qai nongoria ba qaike vasosotoa pa bulodi ira sa na nongoro isa. 3 Ko gita tu na tinoni taqe vasosoto sa tana tomea sa na minere sa taringunguti vakolea na Tamasa. Kai muqisi podeke vei sa tei pojai tu na Tamasa pana Kukuti Tabuna pira sau,

&lt;&lt;Qa tagigiriniria ko qa maulu vakole sara, pira qau,

&lt;Maike isongo tomea ira sa na ia miminerena qa vanaqiti vakole vaniria ara,&gt; qau,&gt;&gt; sau sa na Tamasa.*

Pa podalaina tu tonai sa vapodakia na kasia gusu qi tei vaokotoria tu na Tamasa sira doruona roiti ba inara mutu sa paranga vei sisa. 4 Koleona sa kai ia pa Kukuti Tabuna sa pojai sa na veveina na rane vinavitu pa liguna sa roitinia na kasia gusu, pira sau, &lt;&lt;Pana rane vinavitu na Tamasa qi minere pa doruona roiti qi roitiniria,&gt;&gt; sau.* 5 Ko na veveina na ginugua api sa pira mule sa kai poja vei sisa, &lt;&lt;Maike isongo tomea ira sa na ia miminerena qa vanaqiti vakole vaniria ara,&gt;&gt; sau.* 6 Ira na tinoni qai nongoro momoea sa na nongoro jongana na veveina na minere alepi sa qaike tomea sa na minere isa, ura qaike vasosotoa ira sisa sa pojai na Tamasa. Ko sa vei sa koledia mule sira kaki sa vamalumuria na Tamasa ko mai tekua sa na minere isa. 7 Ko na veveina na minere alepi sa vile vakolea mutu na Tamasa sa kai rane sa tapoja &lt;&lt;Pa ngeni.&gt;&gt; Ko sa tei jola tu soku aoro beto sa pojai i Devita pana Kukuti Tabuna sa na veveina api, pira sau,

&lt;&lt;Pa ngeni api sa tonai muna nongoria na ovovelena na Tamasa,

sa muke vaduduvilia na bulomiu,&gt;&gt; sau.*

8 Ko kai goto minere tu sa sa pojai na veveina na Tamasa, ura vei bi tei vaniria sosoto tu i Josua ira na tinoni sa na minere qi taringungutinia na Tamasa, poni sa bike vilea mule na Tamasa sa kai goto rane. 9 Ko sa vei isa sa korapa koleona ko mai tekua ira na tinoni tana Tamasa sa na minere sa vei na Tamasa sa minere pa rane vinavitu. 10 Ura na tinoni sa tomea na ia miminerena sa taringunguti vakolenia na Tamasa sa mina minere tugu pana liguna sa roitinia na ona roiti, kai muqisi vei na Tamasa ba sa minere tugu pa liguna sa vaokotia na kasia gusu. 11 Ko aria gita ta podeke vivitigia ko ta tomea sa na ia miminerena isa, ko kepore kame gita mi vukele kita mike tekua sa na minere isa, qai vei ira noda tite pa moa ura qai maja paranga.

12 Muke doro vakepore veveinaia sapi, ura na paranga tana Tamasa sa na toana beto sa kolea na neqi, beto ko sa gea jolaniria doru benete vaisobe qai gea vaikale. Sa boka suni tome kamua na paranga sa ketakoi qai vaikamu na toa beto na gagala beto ko ketakoi qai vaikamu na gogou pupuda beto na vaijokelai, beto sa pituria na paranga sira na roroqu beto nyorogua jongadi beto nikeredi qai kole pa bulona na tinoni. 13 Ko kepore sa kai ona vinapodaka bi pae tana Tamasa, goto dorudi na sakasava sa vapodakaria sa qai kole gagaledia gu pa kakadovilaina pana dodoro tana Tamasa. Ko pana tana tugu sa tana lao ule votuniria gita sira doruna na roiti taqe roitiniria pana okokotoda toa.

I Jisu sa na oda kuta iama sa poreveveina jola

14 Ko gita ta aru tamana vamauria sisa vei taqe vasosotoa na veveina isa. Ura gita taqe tei isongia tu sa kai kuta iama lavata poreveveina, i Jisu na Tuna na Tamasa, ko isa sa tei tomea tu sa na ia madina sa suveria na Tamasa. 15 Na kuta iama lavata tadagita sa sa gigila vataleriaona isa sira doru oda munyala gita. Ura isa ba sa tei gosororia tugu sira na totoke taqe gosororia gita, ba sake boka sela sisa. 16 Ko gita take tutuma, goto aria ta rerege varene vatuvisi lao pa totoqona bangara tana Tamasa, isa sa roroqugita. Ketakoi tana boka batia gita sa nona vairoqu vaitokai beto isa mina toka vatalenigita tonai tana nyorogua tatoka sa gita.

5

1 Ira doru kuta iama lavata sa na taviledi tugu pana tadira tinoni tugu beto qai tauduku sira ko mai roiti vania na Tamasa ko mai tokaniria sira na tinoni. Ko na roiti qai tavilenia beto qai taudukunia ira sa mai vavakukuvu beto mai vaivananiria sira na vaivana vulasadi na sela tadira na tinoni. 2 Na kuta iama lavata mekana ba sa gosororia gu sira na munyala ko sa vei sa sa boka gigila vataleria isa sira na tinoni qai rura ko qai tatoni vapiru. 3 Na tinoni munyala sisa, ko sa vei sa na ona roiti sa taiania sa mina vavakukuvu lao tana Tamasa ko mina vulasaria isa sira nake sela tadira na goto tinoni gu mekadi goto na ona sela tugu mekana vei. 4 Kepore sa kai tinoni bi vilea mekana ko bi tavalavata vei na iama. Goto pana uduku tu tana Tamasa sa sa tavatoqo iama sa na tinoni, kai muqisi podeke vei i Eroni ba na Tamasa tugu sa udukia poni sa sa iama.

5 Ko na Karisito ba sake valavata mulenia mekana ko bi kai kuta iama lavata sisa, goto na Tamasa tu pira saunia,

&lt;&lt;Na Tuqu ara sao,

pa ngeni qa ule votunia sa ara sa na Tamamu ao,&gt;&gt; sau.*

6 Beto koleona mule sa kai eqa pana Kukuti Tabuna ketakoi sa paranga vei pira,

&lt;&lt;Ao sa kai iama kole jolamu

pana soana vei sa iama i Melekizedeki,&gt;&gt; sau.*

7 Tonai sa suvere pa peso si Jisu sa kiu alili viviva beto sa vavara tetepa lao sisa pana tana Tamasa, ko na Tamasa bi boka vasarea pana mate sau. Ko sa oea na Tamasa sisa ura sa vaiketai lao tana Tamasa. 8 Na Tuna tugu na Tamasa sisa, ba pana vitigi tu sa gosororia isa sa gigilai isa sa na soana vatabena na Tamasa. 9 Ko tonai sa vaokotia i Jisu sa nona roiti, poni tonai sa isa sa na kutana na inaalo kole jolana tadira doru qai vatabea sisa, 10 ko na Tamasa sa ule votunia na kuta iama lavata pana soana vei sa iama i Melekizedeki sisa.

Muke noso totoravusia na Karisito

11 Koledia mutugu sa soku sakasava qa nyogua pojanigou ara sa na veveina isa qa koni pojanigou, ba sa tapata na vakabere vanigou sapi, ura qu rura ko quke boka vakoititiria na sakasava qu nongororia agou. 12 Ura na kakasana sa na totoso sa tei jola tu ko sa pada bu tei boka tinoni vaivagigalai tu sagou. Ba qu oqoro pada ko ira tu na tinoni sa mai vagigalai beinigou mule sira na sakasava sa pada pa popodalaina tu bu tei gigilai tu agou isa na veveina sa pojai na Tamasa. Sa tei pada tu bu tekuria agou sira na gagani maurudi ba qu korapa laomiu gu na susu meleke sagou. 13 Na tinoni sa korapa susu meleke sa na koburu melalu gu sisa, ko sa oqoro vagigilai isa sa na veveina na tuvisi. 14 Goto ira na tinoni matuadi sa na gagani maurudi tu sa qai tekua, ko ira sa qaike koroto varoitiria ko qai boka bati pikatia na tuvisina na ikerena.

6

1 Ko sa vei isa sa aria gita ko ta rerege vatuvisi lao ko ta tekuria na vaivagigalai sa padadi ira na tinoni qai matua, ko take kole gu kai muqisi pojaria sira na nongoro qai vagigalai momoenigita na veveina na Karisito. Sake pada ko tana kai vaivagigalainiria mule gita sa na veveina na tinoni mina gabala pana roiti qai roitinia ira sa mate na gagaladi, na veveina ai soana vei mina rangea na Tamasa na tinoni, 2 na vaivagigalaina na veveina na paputaiso beto na vavaoponiria na lima ira qai vasosoto, beto na veveina na turumule pa mate beto na vaipitu bebetona tana Tamasa. 3 Goto aria ko ta rerege vatuvisi lao tu pa vaivagigalai matuana! Ko pira tana roiti vei sa gita vei mina vamalumugita na Tamasa. 4 Ura sa tapata jola na vagabaladi sira qai loa pale na dia rarange. Qai tei batia mai tu ira sa na kabere tana Tamasa, qai tei valilingia tu ira sira na vaivana qai lame vei tana Tamasa, qai somana isongia sa na Gagala Tabuna, 5 qai valilingia ira sa na nongoro jongana tana Tamasa, beto qai tei vagigilai tu ira sa na neqi tana totoso tonai mina bangara sa na Tamasa vuka risa. 6 Ba beto qai loa pale tu na dia rarange tana Karisito. Sa tapata jola na vagabaladi sira, ura na roiti qai roitinia sa sa vei qai kai vamatea mule ko qai kai vatiti vakekea palenia mule ira pa korosi sa na Tuna na Tamasa. 7 Ego na peso sa bukua na okoro sa gorea beto ko sa vatoa vatale vaniria na umuma jojonga sira qai umuma, poni sa mina somana tekua tugu na mana tana Tamasa sa na peso isa. 8 Ba na peso sa vapidokoria na gasoro vavaioka beto na buburu pirudi sa sa kepore na ona vaitokai. Ko na peso isa sa kode mina gosoria na leleve tana Tamasa beto mina piara pale niku sisa.

9 Ka visa qua baere jonga, qe paranga vaneqi vei pira sagei, ba qe gigila vataleamei agei sa na soana poreveveina jola qu isongonia na mana agou, ko na mana isa sa na veveina qu taalo sagou. 10 Na Tamasa sa tutia na tuvisi tonai sa vaipitu, ko kode minake doro paleria isa sira na roiti beto na vairoroqu qu roitiniria agou pa isongona isa tonai qu tokaniria perangana beto ko kopira ba qu korapa tugu tokaniria sira na tinoni tana Tamasa. 11 Qe nyorogua vivitiginia agei sa muke vamako gorea sa na miu ngangali tinganai mina kamua na vinabetona na miu toa, tonai mai gore votu sira na sakasava qu korapa vera vataleniria. 12 Qeke nyoroguania agei ko bi mako gore sa na ngangalina na miu toa rarange, ba qe nyoguania ko mu toa vei ira qai vasosotoa na Tamasa beto qai vera vamomoso, ko pana soana vei isa sa qai teku isongia ira sisa sa taringunguti vakole vaniria na Tamasa.

Na taringunguti tarangena tana Tamasa

13 Tonai qi roitinia na Tamasa sa na ona taringunguti pana tai Ebarahami sa sa kepore mule sa kame bi neqi jolania na Tamasa, ko na Tamasa qi maulu pana isongona mekana, 14 pira qiu sisa pana Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Qa maulu sara ko mana mana vatalenigo ara sao beto ko mana vavuago ara sao ko mana vasokua ara sa na tutimu ao,&gt;&gt; qiu.* 15 Ko i Ebarahami qike munyala pana ona totoravusuna na Tamasa tinganai qi vagore votua nona taringunguti, ko sa vei sa qi tekua i Ebarahami sa na taringunguti. 16 Tonai bi roitinia na taringunguti neqina sa kai tinoni sa kode mina maulu sisa pana isongona kai goto tinoni sa poreveveina jolania mekana, ko totonai sa sa tavanoso sa na vaipera paranga tadira na tinoni. 17 Ko tadira mai tekua na taringunguti sa sa nyogua vakabere vatatale vaniria na Tamasa sa minake isongo beia isa sa na roquna sau, ko sa vatavitinia na maulu sa nona taringunguti. 18 Ko ira karu sakasava pira, na ona taringunguti beto na maulu, sa qaike boka bei beto na veveidi ira karu sa na Tamasa ba sake boka seseke. Ko gita taqe tavasare pana tana Tamasa sa taqe tavaneqi vatale ko tana aru tamana vamauria pa buloda sisa sa taringunguti vakole vanigita na Tamasa. 19 Ko isa taqe korapa vera vatalenia sa sa vei na titi pana oda toa. Ko isa taqe verania api sa i Jisu isa sa mauru beto sa vasaregita, beto sa tei tome lao tu pana ia madina jola pa zelepade pa noka. 20 Pana laedagita sa i Jisu sa tei tome lao momoenigita tu sa na ia madina isa. Ko sa tavakuta iama lavata kole jolana pana soana vei sa iama i Melekizedeki sisa.

7

Na iama pana soana vei sa iama i Melekizedeki

1 I Melekizedeki api sa kai bangara pa gugusu pa Salemi beto kai iama tana Tamasa ululuna jola. Pa liguna sa riu rapata si Ebarahami ko sa vakilasaria ira na goto bangara beto ko totonai sa korapa mule, poni sa i Melekizedeki sa gosoria ko sa manania sisa. 2 Ko i Ebarahami sa iania i Melekizedeki sa kame pa manoga pana dorudi na sakasa sa tekuria isa pana totoso vaipera. Na ginuana momoe na isongona i Melekizedeki sa Na Bangara Tuvisi; na vinaruana sa na bangara pa Salemi tugu vei, ko na ginuana na isongona sa Na Bangara Bule.* 3 Sake tagigila na tamana na tinana beto na tututi ketakoi sa podo lame vei sisa. Ko na rane sa podo beto totonai sa mate ba sake tagigila. Isa sa kai iama kole jolana, ko sa vei na Tuna na Tamasa sisa.

4 Ko kopira sa qu batia sa na tinoni poreveveina sisa. Ura i Ebarahami isa tu na tamada momoe gita ba sa vania tugu isa sa kame pa manoga pa dorudi na sakasava sa tekuria pana vaipera. 5 Ira doru iama qai podo lame vei pa tutina i Livai sa koleria sa na garunu pa Vavanau ko mai tekua sa kame pa manoga tadira doru tinoni Izireli, ira na turadi gu. Ba ira na turadi gu pira ba na podo lame veidi tugu tai Ebarahami. 6 Goto i Melekizedeki api sa nake podo lame veina pa tutina i Livai ba sa tekuria gu isa pana tai Ebarahami sira na kame pa manoga beto sa manania si Ebarahami, i Ebarahami isa sa isongia na taringunguti tana Tamasa. 7 Taqe gigila vataleaoda gita doru sa isa tu na tinoni poreveveina sa sa vamadia sa na tinoni nake loka poreveveina, ko sa vei sa i Melekizedeki sa sa poreveveina jolania si Ebarahami. 8 Pana totoso tadira na iama tuti lame veidi ti Livai sa ira na tinoni qai boka mate gu sa qai tekua na kame pa manoga. Ba pana totoso tai Melekizedeki isa sa tekuria sira na kame pa manoga pana ti Ebarahami sa korapa toaona sisa vei sa ulenia na Kukuti Tabuna. 9 Ko pira tana boka paranga vei sa gita. Tonai sa valaoa i Ebarahami sa na kame pa manoga poni sa i Livai ba sa valaoa tugu sa na kame pa manoga. 10 Ura i Livai sa oqoro podo sa totonai, ba sa tei korapa tu pa tinina i Ebarahami sisa tonai sa gosoria i Ebarahami si Melekizedeki.

11 Ego pana ginugua vei qai kole sira na iama bubutu Livai poni sa qai taiania ira na tinoni Izireli sa na Vavanau ti Mosese. Ko vei na roiti tadira na iama bubutu Livai sa bi okoto vatale, poni sa bike tanyogua mule sa kai goto iama isa sa iama pana soana vei sa iama i Melekizedeki, nake iama pana tutina i Eroni isa na tite tadira na tutina i Livai. 12 Ba qaike pada sira na iama veveidi inara, ura tonai sa bei sa na tututi iama, poni sa na Vavanau ba sa tabei tugu. 13 Ko na oda Bangara i Jisu, isa sa tapoja na veveina pira, sa na podo lame veina pa goto bubutu tu, ko kepore kame pa bubutu isa sa bi roiti vei na iama. 14 Taqe gigila vataleaoda gita sa na veveina api ura na oda Bangara sa podo lame vei pa bubutu ti Jiuda tu sisa. Ko i Mosese sake gigalia sa na bubutu alepi tonai sa vavakatonia na veveidi ira na iama. 15 Ko pana soana vei tugu isa sa i Jisu sa tavatoqo iama pana soana vei sa iama i Melekizedeki. 16 Ko i Jisu sa tavatoqo iama, nake pana garunu tana Vavanau na veveina pai bubutu sa pidoko lame vei sisa, goto sa tavaiama pana neqina na toa kepore vinabetona. 17 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Ao sa kai iama kole jolamu

pana soana vei sa iama i Melekizedeki,&gt;&gt; sau.*

18 Ko na garunu leluna na veveidi ira iama tutina i Livai sa sa tavakole kale pale ura sake ngongo beto sa kepore na veveina. 19 Ura na Vavanau ti Mosese sake boka valiosia kai sa. Ko kopira sa isa taqe korapa verania sa jongana jola beto ko sa boka vatata lamegita tana Tamasa.

20 Ko koleona mule sa na maulu tana Tamasa. Ba na Tamasa sake maulu tonai qai tavaiama sira kaki goto tinoni. 21 Goto tonai sa iama si Jisu poni sa maulu sa na Tamasa, pira saunia,

&lt;&lt;Na Bangara sa maulu ko kode minake beia sa na roquna,

ko ao sa na iama kole jolamu,&gt;&gt; sau.*

22 Ko pana ginugua vei api sa i Jisu sa sa tamaulu tarinia sa na vinaego tana Tamasa, isa na vinaego sa jongana jolania na vinaego leluna. 23 Beto ko isa mule vei sa goto sa pira sa vei. Ira na iama pa vinaego leluna sa qai soku, ura qai boka mate ko qaike boka iama lalaodia. 24 Ba i Jisu sa toa laona gu, ko na ona roiti vei na iama sa sake karovo lao tana kai goto tinoni. 25 Ko sa vei sa kopira sa doru totoso gu sa boka aloria isa sira qai lame tana Tamasa tonai qai rangea na Karisito, ura isa sa kole jola ko sa turu vaniria pa moena na Tamasa sira. 26 Ko sa gosoro gu beto sa pada sa taqe isongia gita sa na kuta iama lavata vevei isa. Isa sa sa vaegoa na Tamasa sisa, sa lioso, kepore kai sela bi roitinia, sa tapikata kale sisa pana tadira na tinoni seladi, beto sa taovulu sae pa noka sisa. 27 Isa sake vei kaki goto kuta iama lavata pa moa. Ira na iama pa moa sa doru rane qai vavakukuvunia mai tu ira sa na dia sela mekadi beto sa qai vavakukuvuniria sira na sela tadira na goto tinoni. Goto isa sa roitinia sa kai vavakukuvu pana kai memeka totoso gu tonai sa vaivanania isa sa nona toa mekana. 28 Na Vavanau ti Mosese sa vatoqo iamaria ko qai kuta iama lavata sira na tinoni sela ko qaike boka roiti vataleniria doru roiti. Goto na taringunguti tana Tamasa sa tavitia na maulu beto ko sa tuti lame pa liguna na Vavanau isa sa sa vilea sa na Tuna, isa sa boka roiti vataleniria doru sakasa kamua na kamua.

8

Na kuta iama lavata pa vinaego koregana beto ko sa jongana jola

1 Na kuta ginugua poreveveina qe korapa vavakatonia agei sa na veveina gu na kuta iama lavata, isa sa korapa toqo pa kale matuana na Tamasa lavatana pa noka, pana totoqona poreveveina jola. 2 Isa sa sa roitinia na roiti tana kuta iama lavata pa ia madina jola pana aqaqo tabuna sosotona na Bangara Tamasa tu sa vaturua, nake tinoni. 3 Ura doru iama sa qai tavile ko mai valaoria na dia vaivana beto na vavakukuvu manugu lao tana Tamasa. Ko sa vei isa sa noda kuta iama lavata ba mina kolena tu sa na ona vaivana lao tana Tamasa. 4 Vei bi korapa pa peso sisa poni sa bike boka iama sisa, ura koledia sira na iama qai taudukunia pana vavanau ko mai valaoria sira na vaivana. 5 Na roiti qai roitinia ira na iama sa na kirena beto na onguna gu isa sa roitinia na Karisito pa noka. Sa kai muqisi podeke vei pana totoso tonai mi vaturua na aqaqo tabuna sau i Mosese poni sa paranga vabalaua na Tamasa, pira saunia, &lt;&lt;Muna kopunia ko doru sakasa sa muna roiti tuti puputania tugu sa na veveina qa vabatinigo ara pa kukubo,&gt;&gt; saunia.* 6 Ba kopira sa na Karisito sa tei tekua tu sa na roiti tana iama sa poreveveina jolania tadira na iama, kai muqisi podeke vei na vinaego sa vatoqoa isa pa vaikorapaina na Tamasa beto na tinoni ba sa jongana jola, ura na vinaego isa sa kolea na taringunguti jongana jola.

7 Vei bi kepore selana sa na vinaego momoe poni sa bike tanyaqo mule sa na vinaego vinaruana. 8 Ba qaike tutia ira nona tinoni sa nona vinaego momoe ko sa juturia na Tamasa sira tonai sa paranga vei pira pana Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Pa rane qai korapa lame pori

sa mana vatoqoa ara

sa kai vinaego koregana

tadira na bubutu Izireli

beto tadira na tinoni pa Jiudia,

sau sa na Bangara.

9 Ko na vinaego koregana api

sa minake vei na vinaego qa roitinia

pana tadira na dia tite pa moa

totonai qa aru tamania na limadi

ko qa toni votu vataleniria ara pa Ijipi.

Qai daidia tutia ira sa na vinaego

qa roitinia ara pana tadira,

ko sa vei sa qake pavu galaniria ara sira,

sau sa na Bangara.

10 Ko api sa na vinaego

mana roitinia ara

pana tadira na tinoni Izireli

pana rane qai korapa lame,

sau sa na Bangara:

Mana vakolea pana roqudi sira na qua vavanau

beto mana kutiniria pa bulodi.

Ara sa mana dia Tamasa ira,

beto ko ira sa mai qua tinoni ara.

11 Ko kepore kame mina kilu vagigalaia

kai goto turana pa kai dia gusu

babi ule vania sa kai tavitina, pira biunia,

Mu gigilai na Bangara, biu.

Ura ira doru qua tinoni

mai gigila betosiu sara,

podalai pa iketena

ko mi kamu pa lavatana.

12 Mana taleosoniria ara

sira na dia sela

beto manake isongo roroquria ara

sira na dia roiti ikikeredi,&gt;&gt;

sau sa na Tamasa.*

13 Ko tonai sa pojai na Tamasa sa na veveina na vinaego koregana, poni sa sa valelua sa na vinaego momoena. Ko na sakasa sa lelu beto sa taunyara sa kode mineke kole lalaona.

9

Na vinatarasae pa peso beto na vinatarasae pa noka

1 Ego ko na vinaego momoe sa koleona sira na uana tolina na vinatarasaena na Tamasa beto koleona sa na aqaqo vavatarasaena beto na madina isa qai roitinia ira na tinoni. 2 Isa na aqaqo sa tavaturu pa kale peguruna sa sa tavaisongo na Ia Madina. Ko ketakoi qai kole sa na juke vitu kaena beto na tevolo sa kolea na bereti sa tavaivana lao tana Tamasa. 3 Pa liguna na toba poko vinarua sa kole sa na aqaqo sa tavaisongo na Ia Madina Jola. 4 Ko ketakoi qai kole sa na tevolo tabuna sa tapoko qolo ko ketakoi qai tavavakukuvu na sakasa umumanga jongadi beto ko na Bokese Binaqara sa ulenia na vinaego tana Tamasa. Na Bokese Binaqara isa sa tapokonia na qolo beto pa leona sa kole na jagi qolo sa kurai na mana, na kolu opata ti Eroni sa nyorunia na equru, beto karu kipa patu rerevatadi ketakoi qai takuti ira na Vavanau vinaego tana Tamasa. 5 Pa narena na bokese isa qai vatururia sira na mateana na vinagigilana na Tamasa sa suvere ketakoi, ko na babanadi sa qai revata lao vei pana udena na bokese ketakoi qai tavulasa sira na sela tadira na tinoni. Ba nake lani sa mana kilipuputuria ara sa doru sakasa aipira.

6 Ego inara qai tavatana vei sira na sakasa ketakoi. Ko ira na iama sa qai tome lao pa aqaqo momoe pa kale peguruna doru totoso ko qai roitinia sa na roiti tana iama. 7 Ba na aqaqo vinarua pa leona sa na kuta iama lavata gu sa boka tome laoa, ko kai totoso gu pana kai aoro sa boka tomea isa sa na Ia Madina Jola isa. Tonai sa tome lao sa na kuta iama lavata sa sa pogoso tomenia isa sa na orungudi na manugu sa vavakukuvuniria ko na vulasana nona sela mekana beto na vulasadi na sela qai roiti kaleniria ira na tinoni. 8 Na Gagala Tabuna sa vakabere vatatalea pana vinatana vei pira tonai sa korapa turuona sa na aqaqo pa peguruna poni sa na soana lao tomena pa Ia Madina Jola sa sa oqoro bola votu. 9 Ko na aqaqo peguruna api sa na vinapapadana sa udukia na totoso kopira. Na ginuana sa na vaivana beto na manugu qai tavavakukuvu lao tana Tamasa sa qaike boka valiosia sa na monanana na tinoni sa vatarasaea na Tamasa. 10 Ura na sakasa pira sa na gagani gu, na buku gu, beto kaki soana vei qai vulasa muleniria mekadi gu ira na tinoni. Na totoli tuvisi pana peguruna gu na tini sa aipira, ko qai tavaroiti tinganai gu mina kamua sa na totoso tonai mina vakoregaria doru sakasa na Tamasa.

11 Na Karisito sa tei lame tu ko isa sa na kuta iama lavatana pana sakasa jongadi taqe isongoria gita kopira. Na aqaqo madina ketakoi sa roiti isa sa poreveveina jola beto sa lioso jola, beto ko nake ira na tinoni qai roitinia sa na aqaqo isa, ko na ginuana sa nake sakasa taroitina pana kasia gusu api sisa. 12 Ko nake pana neqina na orungudi na qoti beto na bulumakau goto pana orunguna mekana sa sa tomea isa pana kai memeka totoso gu sa na Ia Madina Jola ko sa teku vanigita na tinaruvata kole jolana. 13 Na orungudi gu na qoti na bulumakau beto na kavudi na tuni bulumakau qai taparugu sa qai iparainiria sira na tinoni qaike lioso na dia toa, ko pa soana vei api sa qai boka tavulasa sira na tinoni. 14 Ko vei mina sosoto sa sa vei isa, poni sa ai mina koi vei poreveveina sa na orunguna i Jisu. Pana Gagala kole jolana sa vaivanania tana Tamasa sa nona toa mekana sa vei kai vavakukuvu liosona. Ko na orunguna mina valiosia na monanada pana doru roiti kepore vua jongadi, ko ta boka roiti vania na Tamasa toana.

15 Ko na ginuana vei beto na Karisito sa vatoqoa na vinaego koregana sa vei ko ira sa soruria na Tamasa sa mai tekua na mana kole jolana sa taringungutinia na Tamasa. Ko sa boka gore votu vei pira sa alepi ura na Karisito sa tei mate tu ko sa ruvataria sira na tinoni pana dia roiti ikikeredi qai roitiniria tonai sa korapa koleona sa na vinaego momoe. 16 Pana kalena na paranga vakole sa sa poreveveina sa mina tagigila vatale mai sa sa tei mate tu sa na tinoni sa roitinia na paranga vakole, 17 ura na paranga vakole sa pa liguna tu sa mate na tinoni sa roiti vakolenia beto sa sa kolea na neqi sa na paranga vakole isa. Goto tonai sa korapa toaona sisa, poni sa sa oqoro pore na ona neqi sa na paranga vakole. 18 Ko pana soana vei isa sa na vinaego* momoe sa sa tavatoqo tonai sa tavaroiti sa na orunguna na manugu. 19 I Mosese sa ule vaniria mai ira na tinoni sa doru garunu pana Vavanau, beto sa tekuria sa na orungudi na bulumakau beto na qoti ko sa qairi tavitiniria na kolo beto sa vatubulia sa na vulu jijimirina sa tapiko pana kae hisopi ko sa iparainia pana buka beto pana tadira doru tinoni sa na orungu. 20 Beto ko pira sau sisa, &lt;&lt;Api sa na orungu sa vatoqo vamauria sa na vinaego sa garununigou na Tamasa agou ko muna vatabea,&gt;&gt; sau.* 21 Ko pana soana vei mutugu isa sa i Mosese sa iparainiria mutugu na orungu sa na aqaqo tabuna beto ko doru sakasa qai tavaroiti pana vinatarasae. 22 Ko pana tutina vei sa tapoja pa Vavanau sa tata doru sakasava gu sa qai tavalioso pana orungu, beto ko na sela sa qai tavulasa pa liguna sa tavuva mai tu sa na orungu.

Na Karisito sa na vavakukuvu sa vulasaria na oda sela

23 Ko sa poreveveina jola sa ira na sakasa pira, ira na ongudi gu na sakasa pa noka, sa mai tavalioso tugu pana soana vei taqe koni pojai. Ba ira na sakasa pa noka sa na vavakukuvu qai jongana jolaniria tu pira sa na padadi. 24 Ko na Karisito sake tomea sa na Ia Madina ira na tinoni gu qai roitinia beto ko na kirena gu isa na sosotona. Goto sa tomea isa sa pa noka sosoto, ko kopira ketakoi sa korapa turu vanigita pa moena na Tamasa sisa. 25 Doru aoro sa tonai sa tome lao pana Ia Madina Jola sa na kuta iama lavata poni sa sa pogoso tavitinia sa na orunguna na manugu. Ba na Karisito sa nake soku totoso sa tome lao vaivanania sa nona toa mekana, 26 ura vei bi vei isa sa pa popodalaina na kasia gusu ko sa kamua kopira sa bi mate tei soku ngavulu totoso tu sisa. Ba kopira tonai mai okoto qarigu sira na totoso poni sa bola votu kai memeka totoso gu sisa ko sa varijo paleria sira na sela tadira na tinoni tonai sa vaivanania nona toa mekana. 27 Doru tinoni sa mai mate kai totoso gu, beto pa liguna isa sa mai gosoroni vaipitu tana Tamasa ira sa na dia sela. 28 Ko pana soana vei isa sa na Karisito ba sa vavakukuvunia sa nona toa mekana kai memeka totoso gu ko sa pogoso variuria sa na sela tadira soku tinoni. Ko tonai mina lame na vinarua totoso sisa sa nake veveina na sela sa mina lamenia isa, goto mina lame aloria tu sira qai korapa verania sisa.

10

1 Na Vavanau tadira na Jiu sa nake kirena sosoto ira na sakasa sosotodi pa noka, goto na ongudi gu na sakasa jongadi sa taringungutiniria na Tamasa. Kai muqisi vavakukuvu gu sa qai tavavakukuvunia doru totoso na doru vaituti aoro gu. Ba na Vavanau sake boka sosoto valiosoria sira na tinoni qai lame tana Tamasa. 2 Vei bi kai totoso gu bi tavalioso sa na dia sela sira na tinoni qai vatarasaea na Tamasa, poni sa baike kole roroqu takulangania ira pa monanadi sa na dia sela ko baike roiti gogojonia na vavakukuvu sira na tinoni. 3 Ba na vavakukuvu tugu ira sa doru aoro qai kole varoroquniria na dia sela sira na tinoni. 4 Ura na orungudi na bulumakau beto na qoti sa qaike boka sosoto vulasia sa na sela tadira na tinoni.

5 Ko sa vei sa tonai sa vanaqiti lagere pa kasia gusu sa na Karisito poni sa paranga lao tana Tamasa, pira sau,

&lt;&lt;Na vavakukuvu beto na vaivana sa ao quke nyoroguaniria.

Ba qu vanaqiti vanisiu kai tini sara.

6 Ira na manugu qai taparugu doruru pa vavakukuvuna babi kaki vavakukuvu vulasadi na sela

sa ao quke qeraniria.

7 Beto pira qau,

&lt;Api sara, Tamasa, qa vanaqiti ko mana roitinia ara sisa vei qu nyoroguania ao,

kai muqisi vei tugu sa tei takuti tu na veveiqu ara pana buka sa kolea na Vavanau,&gt; qau,&gt;&gt; sau sa na Karisito.*

8 Isa sa tapoja momoe sa pira sau, &lt;&lt;Na vavakukuvu beto na vaivana manugu qai taparugu doruru pa vavakukuvuna beto kaki goto vavakukuvu vulasadi na sela sa ao quke nyoroguaniria beto quke qeraniria,&gt;&gt; ba pira tugu sa na vavakukuvu sa vaigarununia na Vavanau.* 9 Beto sa pira sau, &lt;&lt;Api sara, qa lame ko mana roitinia ara sisa vei qu nyoroguania ao,&gt;&gt; sau. Ko na vavakukuvu momoe sa kepore na dia neqi ba na vavakukuvu tana Karisito sa pore neqina.* 10 Ko pana ginugua vei na Karisito sa roitinia sisa vei sa nyoroguania na Tamasa, poni sa taqe tavalioso pana oda sela sa gita tonai sa vaivanania na tinina sisa pana kai memeka totoso pupusalai gu.

11 Ira doru iama sa qai turu pa moena na ia vavakukuvuna ko qai roitinia na dia roiti doru aoro beto kai muqisi vavakukuvuna gu sa qai vavaivananiria soku totoso, ba na vavakukuvu ira sa qaike boka vulasaria sa na sela. 12 Ba na Karisito sa vaivanania ko na vulasadi na sela sa kai vavakukuvu gu, beto sa toqo keta pa kale matuana na Tamasa, isa na totoqona poreveveina jola, ko mina kamua na kamua. 13 Ko kopira sa korapa vera vatalenia sa totonai mai tavakilasa ko mai tavakole pa kauruna sira nona kana. 14 Ura kai memeka vavakukuvu gu sa sa valiosoria sira na tinoni qai korapa tavamadi pana dia toa.

15 Na Gagala Tabuna mekana sa ule vanigita sa na vavakukuvuna na Tuna sa sa garo. Ura pira sau sisa,

16 &lt;&lt;Api sa na vinaego mana roitinia ara pana tadira pana rane qai korapa lame pori, sau sa na Bangara:

Mana vakolea pa bulodi sira na qua Vavanau beto mana kutiria pa roqudi.*

17 Na dia sela beto na dia roiti ikikeredi

sa manake isongo roroqu laoria ara,&gt;&gt; sau.*

18 Ko tonai qai taleoso sira na sela, poni sa kepore mule sa kai vavakukuvu bi tanyorogua mule.

Aria ko ta tata lame tana Tamasa gita

19 Ko sa vei sa, ka visa tavitiqu, pana orunguna i Jisu taqe taruvata sosoto sa gita ko kopira taqeke matagutu tome laoa gita sa na Ia Madina Jola. 20 Isa sa revanga vanigita kai soana koregana na soana toana ko gita taqe boka tutia na soana isa lao ketakoi sa suveria na Tamasa, kai muqisi podeke vei na kuta iama sa lao vei pana poko sa tobai na Ia Madina. Ko i Jisu sa roiti vei isa tonai sa vaivanania na tinina mekana pa korosi, ko na tinina sa sa vei na toba poko. 21 Taqe isongia gita sa kai iama poreveveina isa sa kopunia na ruma tana Tamasa. 22 Ko aria ko ta tata lame tana Tamasa pana bulo sa sosoto beto pana rarange neqina, ura na buloda qai tei tavalioso tu pana monana ikeredi beto ira na tinida qai tei tavakorega tu pana kolo liosona. 23 Ta aru tamana vamauru tonai taqe korapa vera vatalenia sisa mina roiti vanigita na Tamasa, ura na Tamasa sake boka teteria sira nona taringunguti. 24 Ta mekarai vaidogoro ko ta vaivaneqi pana vairoqu beto pana roiti jongadi. 25 Take aru loloai sa na oda vavaikamu pana toa vinatarasaena na Tamasa. Ira kaki sa qai tei toa vei tu ko sake jonga sa sa vei isa. Goto gita sa ta mekarai paranga vaivaneqi ura qu gigilaimiu agou sa na rane tana Bangara sa rijo tata lame sa kopira.

26 Ura vei tabe vilea ko tabe toa lalaodia pana sela pa liguna taqe tei teku vakatapia tu gita sa na nongoro sosotona, poni sa kepore mule sa kai vavakukuvu mina boka vulasaria na oda sela. 27 Goto na totoso isa sa isa gu sa kole ko mina tavera vatatale sa na vaipitu vaivamatagutuna beto na memea iku lavata mina ganiriagana sira na tinoni qai kanai na Tamasa. 28 Na tinoni sa daiona vatabea na Vavanau ti Mosese gu ba sake taroqu goto sa tavamate pale pa liguna qai vavakato sa karu ba kue tinoni ko sa tapoa sa na sela tana. 29 Ko mina vei sa ai mina koi vei lavatana sa na vinakilasa na padana na tinoni sa tete anyanyunia na Tuna na Tamasa, sa doro veinia kai sakasa goborona sa na orungu sa vatoqoa na vinaego tana Tamasa beto sa vulasia nona sela, beto ko sa poja vivikeria sa na Gagala sa vadogoronigita na vairoqu! 30 Ura taqe gigilaioda gita sa isa sa paranga vei pira, &lt;&lt;Ara sa mana vaibeiqua, ara mana vagosoro talenigou na tapata sira na sela qu roitiniria,&gt;&gt;* sau. Beto pira mutu sau, &lt;&lt;Na Bangara mina pituria nona tinoni,&gt;&gt;* sau. 31 Na sakasa vaivamatagutuna jola sa tonai na tinoni mina tavakilasa pa limana na Tamasa toana.

32 Ba mu roroqua agou sa isa sa vevei na miu toa perangaina. Totonai qu koni batia na kabere tana Tamasa sa qu gosororia soku tapata, ba qu vangajuria sira na vitigi. 33 Kaki totoso sa qu tapoja vivikere beto qu tangangulu pa moedi na tinoni, goto kaki totoso sa qu malumu gu ko mu somana tavitiria sira qai tangangulu pana soana vei isa qugu. 34 Qu somana gosororia agou sira na vitigi qai gosororia ira na tinoni qai tapiu talenia na veveina na Karisito, beto ko totonai qai teku variunigou sira na miu isisongo sa qu qera gu, ura qu gigilaimiu agou sisa na sakasa sa taringungutinigou na Tamasa sa qu korapa isongoria gu agou, ko ira tu sa na sakasa qai poreveveina jola beto mai kole jola. 35 Ko sa vei sa muke munyala tonai mu tangangulu, ura vei munake munyala sa kode muna tekua agou sa na pinia lavatana. 36 Goto agou sa mu turu vangaju tu, ko mu boka roitinia agou sa isa sa nyoroguania na Tamasa beto sa muna tekua agou sa nona taringunguti. 37 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Nake sovaina sa na totoso sa kole,

beto isa sa korapa lame sa mina lame kamu.

Ko kode minake vavabongi sisa.

38 Ba na qua tinoni tuvisina mina toania na rarange,

goto na tinoni sa gabala mule,

sa ara qake qerania sisa,&gt;&gt; sau.*

39 Ba gita sa nake tinoni vevei ira qai gabala mulea na dia toa leluna ko qai muma. Goto gita sa na tinoni taqe rangea na Tamasa ko taqe taalo pana oda toa.

11

Ira na tinoni qai rangea na Tamasa

1 Ego ko gita taqe rangea na Tamasa sa taqe vagigila vataleria sira na sakasava taqe korapa vera gele vataleniria, beto ko taqe oqoro tu batiria sa na sakasa aipira ba taqe tei gigilariaoda tu sa na sosotodi sira. 2 Ura tonai qai rangea ira sa sa qeraniria na Tamasa sira noda tite pa moa.

3 Taqe isongia na rarange sa taqe vakoinonoa sa na Tamasa sa paranga gu poni sa tavapodaka na kasia gusu, ko ira na sakasa qai tabata sa qai taroiti pana sakasa qaike tabata.

4 Qi isongia na rarange si Ebolo ko sa vei sa qi vaivanania sa kai vavakukuvu sa jongana jolania ti Keni. Ko qi rangea na Tamasa sisa vei sa qi gigalania kai tinoni tuvisina na Tamasa sisa, ura na Tamasa sa qerania nona vaivana. Beto ko qi rangea isa sa na Tamasa ko sa tei mate tu sisa ba na ona roiti sa korapa tugu paranga vei na tinoni toana pana tadagita.

5 Qi isongia na rarange si Inoke ko sa vei sa qike gosoria na mate, goto qi tateku variu pa noka. Ko kepore kai tinoni bi batia sisa ura na Tamasa qi teku variua. Na Kukuti Tabuna sa pojai sa totonai qi oqoro tateku vasae sa qi vaqerai na Tamasa sisa sau.* 6 Na tinoni sa kepore na ona rarange sa sake boka vaqerai isa sa na Tamasa, ura na tinoni sa tata lame tana Tamasa sa mina vasosotoa mai tu isa sa na Tamasa sa na Tamasa toana beto ko isa sa mina vaniria na pinia sira qai nyaqo tutia isa.

7 Qi isongia na rarange si Noa ko qi vatabea isa sa na paranga vabalau tana Tamasa na veveidi ira na sakasa qai oqoro tabata. Qi vatabea isa sa na Tamasa ko qi roitinia sa na aka ketakoi qi tavasare sisa beto ira nona tatamana. Ko sa vei sa qi tapitu sa na kasia gusu, ba na Tamasa sa doro veinia na tinoni tuvisina si Noa ura qi rangea isa sa na Tamasa.

8 Qi isongia na rarange si Ebarahami ko tonai qi kukua na Tamasa poni qi vatabea ko qi taloa lao sa pana kai ia qi taringunguti vania na Tamasa. Ko qike gigilai isa sa ketakoi qi korapa valao veinia na Tamasa, ba qi loa pale tugu isa sa nona ia. 9 Qi isongia na rarange sisa ko qi suvere vei na tinoni gotona pana ia qi taringunguti vania na Tamasa. Qi suvere pana aqaqo tavitiria ira Aisake beto i Jekopi, ira karu qai tangungutinia tugu vei sa na taringunguti isa. 10 Ura i Ebarahami qi kole verania sa na podaka lamena na gusu sa kolea na kokovana mauruna, isa na ruma na Tamasa sa rorovenia beto sa vaturua. 11 Qi isongia na rarange si Ebarahami ko qi boka vaporea isa sa kai koburu marene, totonai qai tei baragoso na qoele vivitigi tu sira kao Sera. Qi rangea isa sa na Tamasa mina boka kopunia nona taringunguti. 12 Ko pana kalena na vapore koburu sa i Ebarahami qi tei jolania tu na totoso, sa vaitoto vei pu tei mateona tu sisa, ba pana kai memeka tinoni gu api qai podaka votu lame vei tugu qi taringungutinia na Tamasa sira na tutina qai soku vei na seru pa noka, beto qai mota vivitigi vei na nagasa pa poanana.

13 Ira doru tinoni rarange pira sa qai mate tonai qai korapa rarangeadia na Tamasa. Qai oqoro tekuria ira sira na sakasa sa taringungutiniria na Tamasa, ba pa souna tu qai gegele batiniria ko qai qeraniria beto ko qai ule votunia sa ira sa na tinoni gotodi beto na kamudi gu pa peso api sira qarigu. 14 Ira qai paparanga vei inara sa qai vakaberia sa qai korapa verania gu ira sa kai dia gusu togasana. 15 Vei na dia gusu qai loai sa bai kole roqu vakoititia, sa bai tei muledia tu sa pa dia gusu isa. 16 Ba kai gusu poreveveina jola tu, isa pa noka tu, sa qai kole kukuli gelenia ira. Ko na Tamasa sake keania ko ira mai gigalania na dia Tamasa sisa, beto ko sa vanaqiti vaniria kai gusu sira.

17 Qi isongia na rarange si Ebarahami ko tonai qi tapodeke poni qi malumu gu ko mi vavakukuvunia isa si Aisake qiu. Ti Ebarahami tugu sa qi vakolea na taringunguti na Tamasa, ba qi malumu vavakukuvunia gu isa sa na tuna mekai. 18 Pira qiu sa na Tamasa pana ti Ebarahami, &lt;&lt;Pana tutina i Aisake mai lame vei sira na tutimu qa taringungutinigo ara,&gt;&gt; qiunia.* 19 I Ebarahami qi rovea sa na Tamasa boka vaturu muleria gu pana mate sira na tinoni, ko pana kai dodorona sa qi teku mulenia tugu pana mate isa si Aisake.

20 Beto ko qi isongia na rarange si Aisake ko qi leve tariniria na mana mai tekuria vuka risa sira Jekopi i Isoa.

21 Qi isongia na rarange si Jekopi ko tonai qi tata mate poni qi mananiria sira na okokoto tuna i Josepa beto qi opo pa batuna na ona kolu ko qi vatarasaea na Tamasa.*

22 Qi isongia na rarange si Josepa ko tonai qi tata okoto nona toa poni qi roqu vakoititia isa sa na veveina mai taloa pa Ijipi ira na tinoni Izireli beto ko qi loa vaniria sa na vavanauna ai mai veinia na pupudana.

23 Qai isongia na rarange sira na tinana na tamana i Mosese ko tonai qi koni podo poni qai golomo vapaea kue popu, ura qai doria sa kai melalu jojonga sisa ko qaike matagutu majai ira sa na paranga tai Pero.

24 Qi isongia na rarange si Mosese ko tonai qi lavata sae poni qi daiona tagigalania na koburu tana na tuna rereko i Pero sisa. 25 Qi doria sa vei isa mina somana vitigi tavitiria ira na tinoni tana Tamasa sa sa poreveveina jolania isa bi kole qeqera pa toa sela iapeki totoso qiu. 26 Qi doria sa vei isa mina tavakea talenia isa sa na veveina na Karisito sa sa poreveveina jolania doru isisongo pa Ijipi, ura qi doro laoa isa sa na pinia mina tekua vuka risa. 27 Qi isongia na rarange si Mosese ko qike matagutunia sa na kokora tana na bangara pa Ijipi, goto qi taloaona pa Ijipi. Sa vei qi batini matana sosoto isa sa na Tamasa paena, ko qike gabala. 28 Qi isongia na rarange sisa ko qi roitinia isa sa na vavolo Alokata beto qi pojaniria isa sira na tinoni Izireli ko qai orani orungu ira sira na dia atakamana, ko sa vei sa na mateana vaivamate qike vamateria sira na koburu marene moadi tadira na tinoni Izireli.

29 Qai isongia na rarange sira na tinoni Izireli ko qai rerege karovo veinia na peso pidilina sa na Kolo Jimiri. Goto ira na tinoni Ijipi tonai qai podeke karovo qarigu poni qi uderia na kolo ko qai kuju betodia.

30 Qai isongia na rarange sira na tinoni Izireli ko qai jegararia sa na toba pa Jeriko pa liguna qai rerege idi livutia ka vitu rane.

31 Qi isongia na rarange si Rehabi na tugele ko qike tavamate tavitiria ira qai kilunia na Tamasa, ura isa qi vatoga vataleria sira karu tinoni Izireli qai lame dogoro golomia na ia.

32 Ko na sa mule sa mana vavakatonia ara na veveidi ira qai vasosotoa na Tamasa? Sake kakasa sa na totoso ko manake boka vavakatoniria ara sa na veveidi ira Qidione i Beraki i Samusoni i Jepita i Devita i Samuela beto ko ira na tinoni kokorotai. 33 Qai isongia na rarange sira na tinoni veveidi pira ko qai rajaria na vakilasaria sira na goto binangara. Qai roitinia ira sa isa vei sa tuvisi ko qai tekuria sa ira na sakasa vei sa taringungutinia na Tamasa. Qai ngujupukuria sa na mangadi na laione, 34 qai vamateria sira na memea iku lavata, qai ukuniria sira qai kole nyonyogua vamateria pana benete. Na tinoni munyala sira ba qai tavaneqi. Qai varene pana vaipera beto ko qai vakilasaria sira na dia kana qai lame vei pana goto bubutu. 35 Ira na rereko iviva qai boka dogoro liguria sira na turadi qai tei mate tu ba qai tavaturu mule. Ira kaki qai daidia taruvata ko qai taaru vivitigi tinganai qai mate, ko qai vei ko mai tekua ira sa na toa poreveveina jola tonai mai tavaturu mule qarigu. 36 Goto ira kaki sa qai vavagoreniria qera, qai pipiqoloria beto qai vatomeria pa ruma vaipiu. 37 Qai tagona vamate, qai taso lomotorua, qai tavamate pana meana na benete. Na kopodi gu na sipi beto na qoti qai pokoniria tonai qai lekogo, qai golaba vaivasevi, qai takomiti beto qai taaru ngangangulu. 38 Pana tadira na tinoni vevei pira sa na kasia gusu api sa sake garo! Qai lekogo vei na tinoni karovodi pa qega beto pana ia tatabadi, qai suvere pa bevi beto pa baongo pa kauru peso.

39 Ira doru tinoni aipira sa qai isongia na rarange ko sa qeraniria na Tamasa. Ba qai oqoro tugu tekua ira sa na sakasa sa taringungutiniria na Tamasa, 40 ura na Tamasa sa tei doro momoea tu sa kai sakasa poreveveina tadagita. Na ginuana sa roiti vei isa sa vei ko ira sa mai somana gu tadagita sa mai tavaokoto.

12

Na vavanau tana Tamasa na Tamada

1 Ego ko ira na mota tinoni vevei inara qai varene pana dia rarange sa qai idi livutugita aipira. Ko sa vei sa gita ta loa paleria sira doru sakasa qai suqutugita beto na sela sa aru tamanagita, ko ta abutu vangajua gita sa na vaivose sa korapa kole pa moeda gita. 2 Ta dogoro vatotogasia gita si Jisu isa na popodalaina beto na vinaokotona na oda rarange. Na qeqera sa sa koleona pa moena ko sa vakepore veveina pale isa sa na mate vaivakeana pa korosi, ko kopira sa korapa toqo pa kale matuana na Tamasa sisa.

3 Mu doro laoa sisa sa vangajuria na tapata qai vania ira na tinoni seladi, ko muke munyala beto muke oqani taloa pana miu rarange. 4 Ura pana miu rajana na sela sa agou sa oqoro votu talenigou na orungu. 5 Ba ai vei qu tei muma paleria tu agou sira na paranga vaivaneqi sa poja veinigou na tuna na Tamasa pa Kukuti Tabuna? Pira sau sisa,

&lt;&lt;Tuqu, muke roqu veiniria na sakasa goborodi sira na vavanau tana Bangara.

Beto muke munyala tonai mi udukia na mua sela.

6 Ura ira sa roroquria sa sa vatuvisiria tugu sa na Bangara,

beto sa piqoloria tugu sira doru sa gigalaniria na tuna,&gt;&gt; sau.*

7 Mu vangaju veiniria na vavanau agou sira na vitigi qu tomeria. Na vitigi qu gosororia sa ulenia sa na Tamasa sa korapa veinigou na tuna sagou. Ura kepore sa kai koburu bike tavavanau pana tana tamana. 8 Na Tamasa sa vavanauria sira doru tuna. Ko vei munake tavavanau sagou, poni sa nake tuna sosoto isa sagou goto na podo soanamiu gu. 9 Ira gu na tamada pa peso ba tonai qai vavanaugita poni sa taqe pangaganiria tu. Ko sa poreveveina jola sa tana tutiria sira na vavanau tana Tamada pana Gagala ko tana toa. 10 Ira na tamada mekada sa qai vavanaugita pana totoso papakana gu pana soana qai rove veinia sa tuvisi. Ba na Tamasa sa roiti vei ko mi tokanigita gita ko ta somana tekua sa na toa liosona vei sa toania isa sau. 11 Doru vavanau sa pana totoso qai tavaivavanauniria sa qaike vaivaqera goto qai vaivatakulanga. Ba ira qai teku varoitiria sa qai tekua na pinia toa bulena beto na tuvisina.

Na vavanau beto na vinabalau tadira na tinoni

12 Ko sa vei sa mu alakaniria sira na limamiu qai mamako beto mu vaturu vatuvisiria sira na nenemiu qai neneqere pavu. 13 Beto mu vaemeseria sira na soana ketakoi mai rerege vei na nenemiu, ko na qao mike gabala vapele goto mi tasalana tu.

14 Mu podeke vivitigia ko mu toania na toa bubulena tavitiria doru tinoni beto na toa liosona pana tana Tamasa, ura na tinoni sake toa vei isa sa minake boka batia sa na Bangara. 15 Mu kopu vabalau kita kaki agou mai gabala loa pale na vairoqu vaialona tana Tamasa beto ko kita kaki mai vei na buburu ikikerena mai pidoko sae ko mai vaniria na tapata ira soku pa vaikorapaimiu. 16 Mu kopu vabalau kita kaki mai vei i Isoa sa toania na toa aru valulasa beto sake pangagania na Bangara. I Isoa ko pana kai iapeki gagani gu sa vavainia sa na ia tana koburu moa bi tekua isa. 17 Ko agou qu gigilaimiu sa pa liguna sa sa nyogua teku isongia isa sa na mana tana tamana ba sake taiania isa sisa. Ura sake boka peluku vamule ligua isa sisa na roiti sa roitinia, ko sa lukana tatalea tu isa ba sake boka.

18 Ura agou sa quke lame pana ia sa boka tauli beto sa kolea na memea iku na rodomo kukuni na gava ranebongi 19 na vaqorona na kuvili beto na ovovelena na parangana na Tamasa. Tonai qai nongoria ira na tinoni Izireli sa na ovovelena na Tamasa poni qai tepa vivitigia ko baike nongoro ligua mule sa kai paranga qarigu, 20 ura qai matagutunia sa na vavanau pira sau, &lt;&lt;Vei na manugu gavere gu sa mai ulia na kubo, ba mai tagona vamate tugu sira,&gt;&gt;* sau. 21 Ko na sakasa sa votu tabata pa kubo isa sa vaivamatagutu vivitigi ko i Mosese pira sau, &lt;&lt;Qa matagutu vivitigi sara ko qa neneqere!&gt;&gt; sau.* 22 Goto agou sa qu lame pa kubo Zaione beto pa gusu tana Tamasa toana, isa na Jerusalema pa noka, ketakoi qai kole na soku tina na tina mateana, 23 pana vaikamu qeqera tadira qai vei na koburu podo moadi, ira sa takuti na isongodi pa noka. Ko qu lame tana Tamasa, isa sa pituria doru tinoni, beto ko pana tadira na gagaladi ira na tinoni jongadi pa moadi qai toa vei sa nyoguania na Tamasa. 24 Ko qu lame pana ti Jisu isa sa vatoqoa na vinaego koregana beto ko na orunguna sa iparai valiosonigita, ko na orunguna isa sa uleniria na sakasa poreveveina jolaniria vei ira sa uleniria na orunguna i Ebolo.

25 Mu kopu vabalau ko muke dainiamiu na vatalinga lao tana Tamasa isa sa korapa paranga lao tamugou. Ura ira qaike vatalinga lao sa tana gu sa valageria pa peso na paranga vabalau tana Tamasa poni ba qaike boka uku. Ko mina vei sa gita tanake boka sosoto uku sa vei tana gabala loaia gita sa isa sa paranga lagere vei pa noka! 26 Na ovovelena isa sa jojoua na peso pana totoso isa, ba kopira sa tei paranga vakole vei tu aipira, &lt;&lt;Kode mana kai totoso joua mule ara sa nake peso gu mekana goto na oka tugu vei,&gt;&gt; sau.* 27 Ko ira na paranga &lt;&lt;kai totoso mule&gt;&gt; na ginuana sa ira na sakasa qai tavapodaka sa mai tajou vakanoko ko mai tavarijo pale, ko ira na sakasa qaike boka tajou vakanoko mai turu jola. 28 Ko gita ta paranga jongana ura taqe isongia na binangara sake boka tajou. Ko sa vei sa ta qera beto ta vatarasaea na Tamasa pana soana mina qerania isa beto ko mi tavitia na matagutu beto na pangaga, 29 ura na oda Tamasa sa sa vei na iku pipiara.

13

Na toa sa vaqerai na Tamasa

1 Muke beto vairoqu lao lame sagou na tamatasi tana Karisito. 2 Muke noso vatogaria pana miu ruma sira na tinoni gotodi. Ura ira kaki qai roiti vei isa sa tonai qaike gigilai poni sa na mateana tu ba qai vakamuria pa dia ruma. 3 Muke mumaniria sira qai tome pa ruma vaipiu goto mu roroqu veiniria agou ba qu somana tapiu tavitiria tugu ira. Ira qai gosoro tapata mu roroqu veiniria agou ba qu gosoro tapata tavitiria tugu ira. 4 Na vaialava sa mai pangagania doru tinoni, beto ko na roiti tamabaragoso sa kepore selana. Goto ira qai aru valulasa beto ira qai babarata sa na Tamasa mina tutiniria. 5 Mu balaunia sa na toa buloa poata, goto mu qerania gu sisa vei qu isongia. Ura pira tei sau tu sa na Tamasa, &lt;&lt;Manake isongo loago ara sao; manake loa palenigo ara sao,&gt;&gt; sau.* 6 Ko sa vei sa ta varene gita ko pira tau,

&lt;&lt;Na Bangara sa na qua vaitokai,

ko ara manake matagutu.

Na sa sa mai boka roitinia ira na tinoni pana taqu?&gt;&gt; tau.*

7 Muke koroto roquria sira na miu tinoni mamata, ira qai ule vanigou na paranga tana Tamasa. Mu doro viloto vatalea sa na vuana na dia uana pana toa, beto ko mu doro tutia sa na rarange neqina qai isongia. 8 I Jisu Karisito sa kai muqisi podeke gu pa nyoro pa ngeni ko vuka risa. 9 Muke loposoniria ko mai toni vapirugou sira doru vaivagigalai gogotodi. Sa vavagua jola tugu sa na bulomiu mi tavaneqi pana vairoqu vaialona tana Tamasa, goto nake pana tutidi na vavanaudi na veveidi na gagani, ura na vavanau vevei ira sake tokaniria ira qai tutiria.

10 Gita sa koleona na oda ia vavakukuvuna ba ira na iama qai roiti pa zelepade tadira na Jiu sa qaike tavamalumunia ko mai gania sa na sakasa qai tavavakukuvu ketakoi. 11 Doru aoro na kuta iama lavata sa pogoso tomenia pana Ia Madina Jola sa na orunguna manugu ko sa vulasaniria na sela, goto na kokobu tinidi na manugu sa qai taparugu pa peguruna na ia qai suveria ira na minete tinoni. 12 Ko sa vei sa i Jisu ba sa mate pa peguruna na tobana na gusu, ko sa valiosoria pana orunguna mekana sira na tinoni. 13 Ko gita ba ta votu lao ti Jisu pa peguruna na ia qai suveria ira na tinoni ko ta somana gosoria sa na kea lavata sa varajai isa. 14 Ura gita kepore na oda gusu togasana sa pa peso, goto isa tu na gusu vuka risa sa taqe korapa gelenia gita. 15 Ko take beto vavakukuvunia gita pana tana Tamasa sa na vinatarasae pana roiti sa roitinia i Jisu. Na vavakukuvu vei isa sa sa koko lame vei pana beberudi ira qai ule votunia na dia rarange pana tana Bangara. 16 Na roitina na roiti jongana beto na mekarai vaitokai sa muke vamako goreria, ura ira tugu sa na vavakukuvu qai vaqerai na Tamasa.

17 Mu vataberia beto mu tutiria sira na miu tinoni mamata. Ira sa qaike minere pana kopumiu agou, ura kode mai ule votunia ira pana tana Tamasa sa isa qai roiti veinia na dia roiti. Ko sa vei sa mu vataberia ko mai roitinia pana qeqera sa na dia roiti, goto vei munake vataberia sa kode mai takulanga ko totonai sa agou sa munake boka tatoka.

18 Muke nogoto vavara tokanigei agei. Agei qe gigila vatalea sa qe isongia na monana jongana, ura qe nyorogua toania na uana jongana doru totoso. 19 Ko qa tepa vivitigigou ara sagou ko mu vavara tokanisiu ko na Tamasa mi sisiqarai garunu mule laonisiu tamugou.

Na vavara beto na paranga vinaokotona

20 Ego na Tamasa bule sa tei vaturu mulea tu sa na oda Bangara i Jisu, isa na sepati lavata ura pana orunguna sa vatoqonia isa sa na vinaego kole jolana. 21 Ko na Tamasa tugu isa mi vanigou doru sakasa jongadi ko mu boka roiti votunia sa na nyorogua tana, beto ko mi roitinia pana tadagita sisa sa vaqerai isa tonai taqe rangea i Jisu Karisito. Ko i Jisu Karisito sa mi tavatarasae kamua na kamua! Agua.

22 Qa tepa vivitigigou ara sagou, ka visa tavitiqu, ko mu vainongoro vatalenia sa na paranga vaivaneqina api, ura na leta qa kuti vanigou api sa nake kakasana. 23 Qu gigilai sa na tasida i Timote sa tei tavavotu tu, ko vei mina oqani lame poni sa kode mana tonia tonai mana lao dogorogou agou.

24 Mu pojaniria na mei roroqu lavata tadira na miu tinoni mamata beto tadira doru tinoni tana Tamasa. Ira na tasida qai koko lame vei pa Itali ba qai valaoa na dia roroqu tamugou. 25 Na vairoqu varialona mi vavaburogou agou doru.

* 1:5 Kera Vinatarasae 2.7; Roiti 13.33; Giburu 5.5.

* 1:5 2 Samuela 7.14; 1 Roiti Bangara 17.13.

* 1:6 Vavanau 32.43; Kera Vinatarasae 97.7.

* 1:7 Kera Vinatarasae 104.4.

* 1:9 Kera Vinatarasae 45.6-7.

* 1:12 Kera Vinatarasae 102.25-27.

* 1:13 Kera Vinatarasae 110.1.

* 2:8 Kera Vinatarasae 8.5-7.

* 2:12 Kera Vinatarasae 22.22.

* 2:13 Aisea 8.17; 2 Samuela 22.3; Aisea 12.2.

* 2:13 Aisea 8.18.

* 3:11 Kera Vinatarasae 95.7-11.

* 3:15 Kera Vinatarasae 95.7-8; Giburu 3.7-8.

* 3:18 Kera Vinatarasae 95.11; Giburu 3.11; Anye 14.22-23.

* 4:3 Kera Vinatarasae 95.11; Giburu 3.11; 4.5.

* 4:4 Popodalaina 2.2.

* 4:5 Kera Vinatarasae 95.11; Giburu 3.11; 4.1.

* 4:7 Kera Vinatarasae 95.7-8; Giburu 3.7-8.

* 5:5 Kera Vinatarasae 2.7; Roiti 13.33; Giburu 1.5.

* 5:6 Kera Vinatarasae 110.4; Giburu 6.20; 7.17.

* 6:14 Popodalaina 22.17.

* 7:2 Popodalaina 14.17-20.

* 7:17 Kera Vinatarasae 110.4; Giburu 5.6; 6.20.

* 7:21 Kera Vinatarasae 110.4; Giburu 5.6; 6.20; 7.17.

* 8:5 Votu 25.40.

* 8:12 Jeremae 31.31-34.

* 9:18 Na paranga sa tapeluku vinaego sa na ginuana ba &lt;&lt;na paranga vakole&gt;&gt; tugu.

* 9:20 Votu 24.8.

* 10:7 Kera Vinatarasae 40.6-8.

* 10:8 Kera Vinatarasae 40.6.

* 10:9 Kera Vinatarasae 40.7.

* 10:16 Jeremae 31.33; Giburu 8.10.

* 10:17 Jeremae 31.34; Giburu 8.12.

* 10:30 Vavanau 32.35; Romu 12.19.

* 10:30 Vavanau 32.36; Kera Vinatarasae 135.14.

* 10:38 Gabakuku 2.3-4.

* 11:5 Popodalaina 5.24.

* 11:18 Popodalaina 21.12; Romu 9.7.

* 11:21 Popodalaina 48.15-16; 47.31.

* 12:6 Gigalai 3.11-12.

* 12:20 Votu 19.12-13.

* 12:21 Vavanau 9.19.

* 12:26 Gaqai 2.6.

* 13:5 Vavanau 31.6; Popodalaina 28.15; Vavanau 31.8; Josua 1.5.

* 13:6 Kera Vinatarasae 118.6.

Jekopi

1

2

3

4

5

I Jekopi

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Jekopi kai nabulu tana Tamasa beto tana Bangara i Jisu Karisito. Na leta api sa qa garunu laonia tamugou ka manogarua bubutu qu qaqatia na kasia gusu.

Na paranga qeqera tamugou.

Na tavagigala beto na rarange

2 Ka visa tavitiqu, mu doro veinigou qu pera sagou tonai qu gosororia soku ngavulu okokoto podeke. 3 Ura qu tei gigilaimiu tu agou sa na podekena na rarange tamugou sa kode mina vuanigou na turu vangaju. 4 Na miu turu vangaju mi vua vatale, ko agou mu boka tinoni matuamiu beto mu maladoruru pana uana jongadi ko kepore sa kai sa jongana muna qasania pana toa matuana.

5 Ba vei kame agou sa bi qasania na gigalai tavagigalana, poni sa mi tepai na Tamasa ko isa mina vania na gigilai tavagigalana sisa. Ura na Tamasa sake vairutiniria beto sake suquturia sira nona vaivana. 6 Goto mi tepa pa rarange beto mike ruarabeke, ura na tinoni sa ruarabeke sa sa vei na ololobagea kolo sa iru pogoso lalamenia na gava. 7 Na tinoni vevei isa sa kita mi kole rorovea mina tekua kai sa tana Bangara. 8 Na tinoni sa vei inara sa na tinoni sa bararua na roquna ko ira doru ona uana qaike turu vatogasa.

Na toa golaba beto na toa isisongo

9 Ego na tavitimu gogolabana sa sa mi qera tonai mi taovulu vasae. 10 Goto na tinoni isisongo sa mi qera tonai mi tavagore, ura kode minake ruavo mumuri jolaona kai muqisi vei na avoro mumuqu. 11 Tonai sa sagere na tapo ko sa alangania na mangini ko sa vamaleia sa na mumuqu, poni sa udo vukele riuona sa na avoro ko na babata jongana sa sa mumuriona. Ko na tinoni isisongo sa vei gu isa, tonai sa korapa jujunonia nona isisongo sa sa mumuri manyao riuona.

Na podeke beto na kutana na totoke

12 Ego mina tamana sa na tinoni sa vangajuria sira na podeke, ura pa liguna mina vakilasaria isa sira na podeke, poni sa kode mina tekua isa sa na pinia toa tana varene, na pinia isa sa na Tamasa tu sa taringungutiniria ira qai roroqua isa. 13 Na tinoni sa gosororia na totoke sa mike paranga vei pira, &lt;&lt;Na Tamasa sa korapa totokesiu sara,&gt;&gt; mikeu. Ura na Tamasa sake gosoria na totoke ko isa mekana ba sake totokea na tinoni. 14 Goto na tinoni sa gosoria na totoke tonai na ona nyorogua selana mekana qai toni vapirua beto qai vagonai sisa. 15 Ko na nyorogua selana isa sa tonai sa voraga votu poni sa pidokonia sa na sela, beto ko tonai sa matua sa na sela poni sa vuania isa sa na mate.

16 Kita mu kole siana, ka visa tavitiqu jojonga. 17 Doru vaivana jojongadi gu beto na puradi gu sa qai lagere vei pa nulu tana Tamasa sa vapodakaria na kabere pa vavagalo eqa. Ko na Tamasa isa sake boka bei babi vavarodomo vei na ongudi na lei pa vavagalo eqa. 18 Pana ona nyorogua mekana isa sa sa vapodogita tonai taqe vasosotoa na ona nongoro sosotona sa gita, ko gita sa na vua moeda pana vinapodaka tana.

Mu nongoria beto mu roitinia

19 Mu vakoititia api, ka visa tavitigu jojonga! Agou doru sa mu sisiqarainia na vainongoro, goto muke oqa sisiqarai paranga, beto muke oqa sisiqarai tagigiri. 20 Ura na kokora tana tinoni sa sake vapodoa na toa tuvisina tana Tamasa. 21 Ko mu loa paleria sira doru uana pajidi, beto doru toa ikikeredi qai lulasa pana vailivutaida. Goto mu teku isongia tu pana uana viketai agou sa na paranga isa tei tauma tu tamugou, na paranga isa mina boka aloa na miu toa.

22 Mu roiti votunia sa na paranga, muke kole nonongoria gu ura tonai qu kole gu nongoria poni sa qu vasianagou mekamiu. 23 Ura na tinoni sa nongoria na paranga ba sake roiti votunia, sa sa vei puputa na tinoni sa dogoro vatalea na isumatana mekana pana qelasi titirona. 24 Ko pa liguna sa dogoro vatalea na isumatana mekana sa sake ruavo tugu taloa riuona beto sa oqoro sovai poni sa sake ruavo roqu muma pale gu sa ai sa doro vevei sisa ko kepo tugu kai sa bi roitinia. 25 Goto na tinoni sa kole tiro vatatalea beto sa nongoro vakoititia sa na vavanau sosotona sa ruvatagita, beto ko sake nongoria gu ko sa roqu muma pale gu goto sa roitinia tugu, sa mina tamana pana ona roiti sisa.

26 Na tinoni sa rorovea sa tuti pulisi vatatalea sa na toa lotu, ba sake kopu mulenia na meana goto sa nyonyoravia sa na bulona mekana, poni sa sa kepore veveina sa na toa lotu tana. 27 Goto isa na toa lotu sosotona sa lioso beto sa sosotona tana Tamasa na Tamada sa pira tu sa vei: mu ovikiria sira kepore tinadi na tamadi beto na nanaboko pana dia suvere vaivasevi, beto mu kopu mulenigou ko muke tavapaji pana toa ikikeredi pa kasia gusu.

2

Muke vavaitoka kale

1 Ka visa tavitiqu, muke toa tavitinia na vavaitoka kale sa na miu rangena na oda Bangara lavata jojonga i Jisu Karisito. 2 Bi tome lame pana kai miu vaikamu sa kai tinoni isisongo sa vavasae ringi qolo beto sa vavasae poko babata jonga, beto bi tome tugu vei sa kai tinoni gogolabana sa vasae poko ruruajana, 3 ko bu gonani matamu ao sa na tinoni sa vasae poko babata jonga beto pira bugunia, &lt;&lt;Ao sa mei! Lame toqo vatale lani,&gt;&gt; bugunia. Goto na tinoni gogolabana sa pira bugunia, &lt;&lt;Ao sa mu turu ketakoi, ba munake vei sa mu toqo gore pa kekere nenequ ara,&gt;&gt; bugunia. 4 Muna vei inara sagou poni sa qu tei vaidoro pipikata pale tu mekamiu, ko qu vaidogoro vivile pale pana roroqu seladi sagou.

5 Mu vainongoro lame, ka visa tavitiqu jojonga! Na Tamasa tu sa tei vileria tu sira na tinoni golabadi pa kasia gusu ko mai tinoni isisongo pana rarange beto mai somana isongia na binangara, isa sa taringungutiniria na Tamasa ira na tinoni qai roroqua isa. 6 Ba agou sa qu vakepore veveinaria tu sira na tinoni gogolabadi. Ba ira tugu na tinoni isisongo sa qai tete anyanyunigou beto qai toni ragata laonigou pa koti sagou. 7 Ko nake goto tinoni ke goto ira mutugu na tinoni isisongo sa qai poja vivikeria sa na isongo jongana i Jisu isa takuku tarinigou agou.

8 Vei muna tuti vatalea agou sa na vavanau binangara pa Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Mu roroqua na goto tavitimu kai muqisi podeke vei qu roroqugo mekamu,&gt;&gt; sau, poni sa qu roiti vatale sagou.* 9 Goto muna vavaitoka kale sagou, poni sa qu roitinia na sela sagou, ko na Vavanau sa udukugou na tinoni mamaja vavanau sagou. 10 Ura na tinoni sa kopuniria dorudi na Vavanau ba sa vukelenia kame gu, sa sa tei maja betoria tu isa sira na vavanau dorudi. 11 Ura isa tugu sa paranga, &lt;&lt;Muke babarata,&gt;&gt; sau, sa isa tugu sa sa paranga, &lt;&lt;Muke varivai,&gt;&gt; sau. Ko buke babarata tu sao ba vei bu varivai, poni sa qu tei tinoni mamaja vavanau tugu sao. 12 Ko sa vei sa mu paranga beto mu toa vei ira na tinoni mina pituria na Vavanau vairuvata. 13 Ura na Tamasa minake pitu roroqu tokania sa na tinoni sake roroqu tokania na goto tinoni, goto na tinoni sa vaidoro roroqu sa kode mina talegasania sa na vaituti.

Na rarange sa tabata votu pana roiti jongana

14 Ka visa tavitiqu, ai poreveveina vei sa na paranga vei pira? Vei bi paranga sa kai tinoni, &lt;&lt;Na tinoni rarange sara,&gt;&gt; biu, beto bike tabata votu pana ona roiti sa na ona rarange. Kode minake boka taalonia isa sa na rarange vei isa. 15 Bi kaki marene babi na rereko tavitimiu sa bi keporeniria na poko beto bi keporeniria na gagani. 16 Ba bi paranga tu sa kame agou, &lt;&lt;Mu riu vabubulemiu tu. Mu popoko vamanginimiu beto mu teteku vatalemiu tu,&gt;&gt; biu, beto bike pavu vaniria na sakasava bai boka toania. Ai poreveveina vei sa na paranga vei inara? 17 Inara sa vei, ko na rarange gagale sake tavitia na roiti sa na matena.

18 Ba bi paranga tu sa kai tinoni, pira biu, &lt;&lt;Ao qu isongia na rarange, goto ara qa isongia na roiti,&gt;&gt; biu. Na qua oe tana tinoni isa sa api gu: &lt;&lt;Mu vabatinisiu moko sa na mua rarange sa kepore na ona roiti, beto sa ara mana vabatinigo sa na qua roiti sa ule votunia na qua rarange.&gt;&gt; 19 Ao qu vasosotoa sa kame gu sa na Tamasa. Sa vavagua jola sa sa vei isa. Ba ira na tomate ikikeredi ba qai vasosotoa tugu sa vei isa, ko sa vei sa qai matagutu neneqere! 20 Ao kepore roqumu, qokolo! Ai vei qu nyoroguania ko ma vabatinigo sa na rarange sa kepore na ona roiti sa na goborona gu? 21 Mu dogoria tu i Ebarahami na oda tite ko! Na laena na ona roiti gu tonai sa vavakukuvunia i Aisake na tuna marene pana idi patu vavakukuvuna sa sa tadoro vei na tinoni tuvisina tana Tamasa si Ebarahami. 22 Ai vei kopira qu batia? Na rarange sa roiti tavitia tugu na roiti, ko pana roiti tu sa okoto sa na rarange. 23 Ko sa gore votu sa na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;I Ebarahami sa vasosotoa sa na Tamasa, ko na Tamasa sa doro veinia na tinoni tuvisina sisa,&gt;&gt; sau, beto ko isa sa sa tagigalania na baere tana Tamasa sisa.* 24 Ko kopira qu batia agou sa na tinoni sa nake rarange gu mekana sa sa tadogoro vei na tinoni tuvisina tana Tamasa, goto pana ona roiti tuvisina tugu vei.

25 I Rehabi na tugele ba kai muqisi podeke tugu. Pana ona roiti tugu sa tadoro vei kai rereko tuvisina tana Tamasa sisa. Ura sa vakamu vataleria isa sira na tinoni Izireli qai tagarunu ko qai doro golomia na eqa, beto sa garunu vauku riu veiniria pana goto soana ko qai tavasare.

26 Ko kai muqisi podeke vei na tini sa kepore na singona sa na matena, poni sa na rarange sa kepore na ona roiti ba na matena tugu.

3

Mu gaitia na meamiu

1 Ka visa tavitiqu, muke nenekenia agou sa ai vei ko mu tinoni vaivagigalai. Qu tei gigila vataleamiu tu agou sa agei na tinoni vavaivagigalai kode mene gosoria sa na vaituti lavatana jola. 2 Ura gita doru taqe tatupenia soku sakasa, ba na tinoni sake tatupenia na paranga sa isa na tinoni okotona ko isa sa boka gaitia na tinina doruna. 3 Vei tana pukunia kai kobu aeana ikete sa na mangana na hose ko mi tutigita tanagu, poni sa kode tana gatia gu sa na tinina doruna. 4 Mu doria na vaka tetepe ko! Kai sakasava lavata piru sisa beto sa iru lao lamenia na gava ranebongi, ba kai gaiti ikete gu sa gaiti laonia ketakoi sa nyorogua valao veinia na tinoni aru gaiti. 5 Ko sa vei gu isa sa na mea. Kai kobu tini iketena gu sa na mea, ba sa vavaqataniria na sakasava lalavata. Mu roroqua alepi: kai memea iku iketena gu ba sa boka vurungu beto pale sa na mumuqu lavata.

6 Na mea sa na iku. Na mea sa na kasia gusu ikikerena sa kole pa tinida gita. Na mea sa vapajia na toa doruna tadagita. Na mea sa boka vurungu vivikereria sa na toa doruna tana tinoni ko na memea iku isa sa na koko lame veina pa heli sosoto. 7 Ura qai boka tavasirana gu sira doru manugu mamade nenedi pirudi, na manugu tatava, na manugu gavere beto ko na igana pa kolo. Ko sa tei vasiranaria tugu na tinoni sira. 8 Ba na mea sa oqoro pore kai tinoni bi boka vasirania. Na mea sa kai sakasava ikerena jola sake boka tavamomoso, beto sa pugelia na paranga poizini vaivamate. 9 Na mea sa taqe vatarasaenia gita na Bangara na Tamada, beto sa na mea mutugu isa sa taqe leleveniria sira na tinoni qai taroiti pana kirena na Tamasa. 10 Ko pana kai momoqasa manga gu qai votu vei sa na paranga vinatarasae beto na leleve. Sake jonga sa sa vei pira, ka visa tavitiqu! 11 Ai vei mai boka mekarai nyoro votu pana kai vuvugu sa na pie lomosona beto na pie pasana? 12 Ka visa tavitiqu! Ai vei na gou piqi mina boka vuania na vua olive? Ai vei na qurepi mina boka vuania na vua piqi? Na ivere ba sake vuvugunia na pie lomoso.

Na gigalai jongana beto na gigalai ikikerena

13 Ego, i sei agou sa tavagigala beto na tinoni tome rorove? Na tinoni isa sa pana ona uana jongana mi vatadogoronia tu isa sira nona roiti jongana sa roitiniria pana uana viketai beto na tavagigala. 14 Ba vei na bulomiu sa mina pugelia na kono kokora beto na nyonyorogua bobokamiu gu mekamiu, poni sa muke vaqatania na miu gigalai ura muna vei sa qu vasekea gu agou sa na sosoto. 15 Na gigalai vevei isa sa nake lagere veina pa noka, goto na ona gu na kasia gusu. Nake koko veina tana Gagala sa na gigalai isa, goto na koko veina tana tomate mekana. 16 Ura ketakoi qai kole sa na kono beto na nyonyorogua bobokaona mekana na tinoni, poni sa qai kole gu sa na toa vaipipiarai beto doru toa ikikeredi. 17 Ba na gigalai koko veina pa noka sa momoe sa na liosona, sa kolea na toa bubule, sa vajongana lao tana goto tinoni, sa vainongoronia na roroqu jongana, sa vairoqu vaitokai beto sa kolea na vua jongadi. Ko na tinoni sa isongia na gigalai isa sa sake totoka kale beto sake vavatinoni tuvisia mekana. 18 Na vuana na tuvisi sa kolea na bule sa tauma vaniria sira qai roitinia na bule.

4

Mu Tuti viketia na Tamasa

1 Pai qai koko lame vei sira na vavaikana beto na vavaipera qai kole tamugou? Qai koko lame vei gu pana nyorogua tana kasia gusu qai kole vaipera pana bulomiu agou. 2 Qu nyonyorogua sakasava ba quke boka tekua, ko qu varivai. Beto qu nyonyorogua vivitigi isongo sakasava tana goto tinoni ba quke boka isongia, ko qu vaipera beto qu vaikana. Quke boka tekua agou sisa vei qu nyorogunia, ura quke tepa kisa! 3 Tonai qu tepa ba quke tekua tugu agou sa na sakasava qu tepai, ura sa sela sa na ginuana na miu tepa. Na ginuana qu tepa sa vei gu ko mu vaqera mulenigou gu mekamiu qugu.

4 Qu vei na rereko babaratamiu sagou! Qu gigilaimiu agou sa na tinoni sa baeria na kasia gusu sa sa kanaia isa sa na Tamasa. Ko na tinoni sa nyorogua baeria na kasia gusu sa sa kanaia isa sa na Tamasa. 5 Ba ai vei qu rove veinia kai paranga goborona gu agou sa na paranga sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau? &lt;&lt;Na Tamasa sa kono vivitigia sa na gagalada gita sa vakolea tadagita.&gt;&gt; 6 Ba sa lavatana jola sa na vaitokai jongana tana Tamasa. Vei tugu sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau, &lt;&lt;Na Tamasa sa kanaria sira qai valavata muleniria mekadi, goto sa toka vataleniria sira qai vaikete muleniria mekadi,&gt;&gt; sau.*

7 Ko sa vei sa mu tuti viketia na Tamasa sagou. Mu raja kokolosia sa na bangaradi na tomate ko mi ukunigou. 8 Mu rijo tata lao tana Tamasa, ko isa mi rijo tata lame tamugou. Agou na tinoni selamiu, sa mu valiosoria na limamiu pana roiti ikikeredi. Agou sa bararua na roqumiu, sa mu valiabururia na bulomiu pana roroqu ikeredi. 9 Mu mamata, beto mu lukana takulanga tu. Mi peluku kekebo takulanga tu na miu avu kikidolo beto na miu qeqera mi peluku mamata takulanga tu. 10 Mu vaikete mulenigou pa moena na Bangara beto isa mi ovulugou.

Muke pitua na goto tinoni

11 Ka visa tavitiqu, muke vaipoja vivikere. Na tinoni sa poja vivikeria na tavitina babi sa pitua na tavitina sa sa poja vivikeria beto sa pitua tugu na tinoni isa sa na Vavanau tana Bangara. Ko vei muna pitua ao sa na Vavanau, poni na ginuana sa qu daimuania tutia ao sa na Vavanau isa goto qu veinigo na tinoni sa pitua na Vavanau sao. 12 Mekana gu na Tamasa sa vanigita sa na Vavanau beto isa gu sa boka vaipitu. Ko isa gu mekana mina aloa babi mina pipiaraia sa na tinoni. Ko i sei qu doro veinigo mekamu sao ko qu pitua na tavitimu?

Muke kemara goboronia na miu toa mekamiu

13 Kopira mu vainongoro sa agou qu paranga vei pira: &lt;&lt;Pa ngeni babi vuka sa tana lao pa gusu pa sanu pa sanu. Ko ketakoi tana suvere kai aoro, tana roiti vavotu poata ko tana isisongoda!&gt;&gt; ququgu. 14 Ba agou tugu qu paranga vei ina sa quke isongo gigilai ai mina vevei sa na rane vuka. Ai mina vevei sa na toa tamugou? Ura agou sa na rovu kolo sa votu lame iapeki totoso, beto sake ruavo tugu maragutuona. 15 Goto pira tu mugu sagou: &lt;&lt;Vei mina vamalumugita na Bangara, poni sa tana toa ko tana roitinia sa api babi poni,&gt;&gt; mugu tu. 16 Goto kopira agou sa qu vavaqataniria tu sira na miu vinaturu mekamiu. Doru vavaqata vevei inara sa na gagale ikeredi beto. 17 Ko isa sa gigilaiona na jongana bi roitinia sisa ba sake roitinia, sa sa sela tugu sisa.

5

Ira na tinoni isisongo mai tapitu

1 Kopira mu vainongoro sagou na tinoni isisongo! Mu lukana uui ura na mamata takulanga sa kode muna gosororia sa korapa lame pa moemiu. 2 Ira na miu isisongo sa qai nyabo vivikere beto na miu poko poreveveidi sa qai ganiria na tamo. 3 Na miu siliva beto na qolo sa qai obu beto, ko na rane vaituti na obu tugu isa mina ululenia sa na miu roiti ikeredi qu roitiniria pana miu toa beto na obu tugu isa mina gani vivikere veinigou na iku vuvurunguna. Ura agou sa qu kole gu buti vaikamu isisongo pana rane liligu pira.

4 Dotu ko! Na tabaradi ira qai roiti vanigou pa miu inuma lavata qu daimiu tabararia sa qai korapa lukana vaivasevi lao tamu. Na kiu alilidi ira na tinoni ababu sa sa kura pa talingina na Bangara vivana jola. 5 Qu suvere vapopote vatalegamiu pa peso beto qu vapugeleni qeqera kasia gusu na miu toa sagou. Qu vanyoboko vatataleria na bulomiu ko muna takubolo na rane kukubolo sagou. 6 Qu pitua ko qu vamatea sa na tinoni tuvisina, ba sake boka raja vaibeiona sisa.

Mu vangajuria sira na tapata qu gosororia

7 Ko, ka visa tavitiqu, mu vangajuria sira doru tapata, tinganai mina kamua na lamena na Bangara. Mu dogoro laoa gu sa na tinoni umuma sa vera vatalenia tu isa sa na vua jojonga pa nona peso. Ko sa vangajuria isa sira doru tapata tinganai sa kamua sa na totoso okokoro vapidoko kiko beto na okokoro vamatua vuvua. 8 Ko agou ba mu vangajuria tugu sira na tapata qu gosororia. Mu vaneqiria na bulomiu, ura na lamena na Bangara sa tata. 9 Ka visa tavitiqu, muke vaiququmi lao lame, ko muke gosoria na vaituti. Ura dotu ko! Na Tamasa vaituti sa sa tei korapa tu turuona pa atakamana kopira. 10 Na vavapadana ira qai gosoro tapata ba qai vera vamomoso sa mu dogoro tutiria gu ira na tinoni kokorotai pa moa qai paranga pana isongona na Bangara. 11 Mu doria tu ko! Taqe vatarasaeria gita sira na tinoni vevei ira ura qai vangajuria na tapata. Qu tei nongoroniamiu tu agou sa na veveina sa turu vangaju i Jobi, beto ko qu tei gigilaimiu mutugu agou sisa vei sa toka veinia na Bangara pana vinabebetona. Ura na Tamasa sa sa pugelia na vairoqu beto sa tokaniria sira qai gosoro tapata.

12 Ka visa tavitiqu, isa na poreveveina jola sa, totonai vei bu pojai kai paranga babu roitinia kai taringunguti, sa muke maulu sae pa noka beto pa peso babi pana kaki sakasava mule. Goto vei na &lt;&lt;E&gt;&gt; sa na sosotona sa e mugu gu, babi vei na &lt;&lt;Dai&gt;&gt; sa na sosotona sa dai mugu gu ko muke gosoria na vaituti.

Mu vasosoto tonai mu vavara

13 I sei agou sa gosoro tapata? Mi vavara. I sei agou sa qeqera? Mi kera vatarasae. 14 I sei agou sa korapa mo? Mi kukuria isa sira na tinoni mamata pa ekelesia ko mai kamu vavarania beto mai orania na oela pana isongona na Bangara. 15 Na vavara sa kolea na rarange sa mina salania sa na tinoni sa mo beto ko na Bangara mina vatavasilangia sisa. Ko vei bi koleona sa kaki sela sa roitinia sisa sa na Tamasa mina taleosonia tugu vei sisa. 16 Ko sa vei sa agou mu vaiuleniria na miu sela beto mu mekarai vavara vaitokai ko na Tamasa mi salanagou. Ura na vavara tana tinoni tuvisina sa na neqina jola. 17 I Elaija sa kai tinoni vevei gu gita. Ba tonai sa vavara ko sa tepa vivitigia ko mike okoro sau, poni sa kue aoro beto vonomo popu sake okoro sa neqa. 18 Beto sa tonai sa vavara ligu sisa, poni na oka sa vuva lagerenia na okoro beto na peso sa vapidokoria na umuma.

19 Ka visa tavitiqu, vei bi selania na soana tuvisina ko bi muma sa kame agou, poni mu vagabala kamu ligua pana soana tuvisi. 20 Ura na tinoni sa toni vamule lamea pana soana tuvisina sa na tinoni selana sa sa aloa isa pana mate sa na toa tana beto ko na Tamasa mina taleosoniria sira na sela sa roitiniria na tinoni sa gabala.

* 2:8 Iama 19.18.

* 2:23 Popodalaina 15.6.

* 4:6 Gigalai 3.34.

1 Pita

1

2

3

4

5

I Pita Momoe

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Pita kai tinoni tagarunuqu ti Jisu Karisito sa qa korapa kuti lao tamugou na tinoni tavilemiu tana Tamasa qu korapa okoto suvere vei na tinoni gotomiu pana okokoto gugusu pa Ponitasi, pa Qelesia, pa Kapadosia, pa Esia beto pa Bitinia. 2 Agou sa pa ona nyorogua tu na Tamasa na Tamada sa vilegou beto sa tei vamadigou tu na Gagala Tabuna, ko muna tutia agou si Jisu Karisito ura qu tei tavalioso tu pana orunguna isa sagou.

Na vairoqu vaialona beto na bule mi vovonu tamugou.

Taqe vera gegele ura i Jisu sa tei turu mule tu

3 Sa pada vivitigi ko mina tavatarasae sa na Tamasa na Tamana na oda Bangara i Jisu Karisito. Ura isa sa roroqu toka vivitiginigita ko sa vanigita na toa koregana. Ko sa vei sa taqe korapa vera gele vatalenia gita sa na toa vinarua ura i Jisu Karisito sa tei toa mule tu pana mate. 4 Taqe tei tekua tu gita sa na toa koregana ko sa vei sa taqe korapa verania sa na toa sa taringunguti vakole vanigita pa noka na Tamasa. Ko na toa sa taringunguti vakolea na Tamasa api sa sake boka nyabo na paji beto sake boka manyao. 5 Ko agou sa qu rangea isa vei sa qu korapa takopu vasare pana neqi tana Tamasa ko tinganai muna tekua tu agou sa na inaalo sa tei vanaqiti vakolenia tu na Tamasa ko mina vagore votua pana vinabebetona na totoso sau. 6 Ko sa vei sa mu qeraniria sa ira na sakasa mai gore votu vuka risa, ba pana iapeki totoso pira sa qu korapa takulanga sagou tonai qu korapa gosororia soku tapata. 7 Ba na ginuana qai lame sira na tapata aipira sa vei ko mina tadogoro pikata sa na sosotona na rarange tamugou. Na qolo sa kai sakasava sa boka tapiara pale gu ba sa tapodeke tu pa niku sisa. Ba na rarange tamugou sa sa poreveveina jolania na qolo ko sa vei sa mina tapodeke tugu pana tapata. Tonai tu mina tapodeke sa mina tadoro pikata sa na rarange sosotona sisa, beto sa mina ovulugou beto na valavatagou na Tamasa sagou tonai mina mule lame i Jisu Karisito. 8 Quke batia agou si Jisu ba qu korapa tugu roroqua, beto kopira ba quke korapa tugu batia agou sisa ba qu korapa tugu vasosotoa. Beto ko qu isongia sa na qeqera lavatana jola sake boka tavakole pana vavakato. 9 Ura qu korapa tekua tugu agou sa na vuana na miu rarange ko na vua isa sa na veveina na Tamasa sa aloria na miu toa.

10 Ko na veveina na inaalo api sa qai kole nyaqo vivitigia beto qai doro vivilotia ira na tinoni kokorotai pa moa, beto qai ule votunia sa na vaivana isa mina vanigou agou saunia na Tamasa. 11 Ko qai podeke doro pikatia ira sa ai totoso veveina beto ai mina vevei sa na lame tana. Isa sa na totoso sa udukia na Gagalana na Karisito sa kole tadira tonai sa kokorotainia sa na vitigi mina gosororia na Karisito beto na sakasava vaivagabaradi mai tuti lame pa liguna mina gosororia isa sira na vitigi beto ko mina tavaturu mule sisa. 12 Na Tamasa sa vakaberia pana tadira na tinoni kokorotai sa na sakasava qai kokorotainiria sa nake dia mekadi gu goto na vei ko na tokanigou agou tugu vei. Ko na sakasava pira sa qai tei ule vanigou tu ira qai vavakatonia na nongoro jongana tamugou. Na Gagala Tabuna isa na tagarunu lagerena pa noka sa sa vaniria na neqi sira ko qai vavakato vanigou sa na nongoro jongana. Ko ira na mateana ba qai nyorogua gigilaria tugu sira doru sakasava qai gore votu aipira ba qaike boka batia.

Mu toania na toa liosona

13 Ko sa vei isa sa, mu vatana vatalea na roqumiu vei na tinoni sa saqiti vasaea nona poko ko sa vanaqiti ko mi roiti sau. Muke ilalo lao lame goboro pana miu toa, mu vakolea doruna na miu rarange pana vairoqu vaialona isa muna tekua tonai mina mule lame i Jisu Karisito. 14 Mu toania na toa vatabe ko muke vamalumuria na miu nyorogua ikikeredi pa moadi kita mai toni vapiru veinigou tonai qu oqoro gigilai na tuvisi. 15 Goto pana doruna na miu uana sa mu toania tu na toa liosona, kai muqisi podeke vei na Tamasa isa sa kukugou ba na liosona tugu. 16 Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna, &lt;&lt;Mu toania na toa liosona sagou ura ara sa na liosoqu,&gt;&gt; sau sa na Tamasa.*

17 Isa na Tamasa sake totoka kale tonai sa pituria ira na roiti tadira na tinoni sa qu gigalania na Tamamiu agou. Ko sa vei isa sa mu pangagania sa na Tamasa pa doruna na miu uana tonai qu korapa suvere vei na tinoni gotomiu pa kasia gusu api. 18 Ura qu tei gigilaimiu tu agou sa na soana vei beto qu taruvata. Nake sakasava vevei na qolo beto na siliva sa qu tapajukunia agou pana miu toa gogoborodi qai vakarovo vanigou ira na miu tite. Na qolo beto na siliva sa qai boka tavakepore veveidi gu. 19 Ba agou sa qu tapajuku pana orunguna tu na Karisito tonai sa mate, ko isa sa sa na vavakukuvu sa vei na lami liosona kepore na pajina. 20 Tonai tu sa oqoro tavapodaka na kasia gusu sa tei vilea tu na Tamasa sisa ko mina alogita, beto pana totoso bebetodi pira sa sa bola votu sisa pana laemiu agou. 21 Ko tonai qu rangea agou sa na Karisito sa qu vasosotoa agou sa na Tamasa isa sa vaturu mulea pana mate si Jisu beto sa vania na vinalavata. Ko na rarange tamugou beto na miu vera vatalena na taringunguti tana Tamasa sa qai pasusu gu pana tana.

Mu toania na toa vairoqu

22 Ego tonai qu vatabea agou sa na nongoro sosotona sa qu tei tavalioso tu pana miu toa ikeredi beto ko qu roroquria pana vairoqu sosotona sira na turamiu. Ko kopira mu ngangalinia agou pa bulomiu sa na toa mekarai vairoqu. 23 Ura qu tei podo mule tu sagou. Ba nake pana tana tinoni sa boka mate sa qu podo mule lame vei sagou goto tonai qu vasosotoa na paranga toana beto na kole jolana tu tana Tamasa isa sake boka mate. 24 Vei sa pojai na Kukuti Tabuna sa pira sau,

&lt;&lt;Doru tinoni sa qai vei gu na buburu

beto doruna na dia babata jonga sa sa vei gu na avoro pirudi.

Na buburu qai malei mate

beto na avorodi qai udodia,

25 ba na paranga tana Bangara sa kole jola kamua na kamua,&gt;&gt; sau.*

Ko na paranga api sa isa tugu na nongoro jongana sa tei tavavakato tu tamugou.

2

Na patu toana beto na bubutu madina

1 Mu loa paleria sira doru roiti ikikeredi, doru seseke, na kokonoa beto na poja vivikeria na goto tinoni. 2 Kai muqisi podeke vei tugu na melalu sa nyorogua susu vivitigi poni sa agou ba mu kidepe vivitigi veinia tugu isa sa na paranga tana Tamasa. Ko muna nongoria beto muna tutia agou sa kode muna pidoko sae ko muna taalo sagou. 3 Ura qu tei valilingia tu agou sa na vairoqu tana Bangara.*

4 Mu lame tata tana Bangara. Isa sa na patu toana qai kilu pale ira na tinoni, ba isa tugu sa na poreveveina pana vivile tana Tamasa.* 5 Agou mekamiu sa qu vei na patu toana ko mu somana tavaroiti pana vaturuna na ruma tabuna sa roitinia na Gagala Tabuna. Ketakoi muna roiti vei ira na iama madidi sagou ko muna pogoso lameniria na vavakukuvu liosodi isa sa vaqerai na Tamasa pa ginuana na roiti sa roitinia i Jisu Karisito. 6 Ura na kolena pana Kukuti Tabuna sa na paranga api:

&lt;&lt;Doro! Qa vakolea kai patu pa Zaione

na patu viviso tavilena beto poreveveina.

Ko na tinoni sa vakolea nona totoravusu tana

sa minake tavakea,&gt;&gt; sau.*

7 Ko agou qu vasosotoa na Karisito sa qu valavatia sisa, goto ira qaike vasosotoa ba sa korapa tugu poreveveina sisa, vei sa pojai na Kukuti Tabuna, pira sau,

&lt;&lt;Na patu qai kilu pale

ira na tinoni vavaturu ruma,

isa tugu sa na kuta patu viviso,&gt;&gt;* sau.

8 Beto isa vei sa pojai mule na Kukuti Tabuna sa pira sau,

&lt;&lt;Kai patu vaivavukelena

beto kai patu lavata vaivatatupena,&gt;&gt;* sau.

Qai tatupe sira ura qaike vasosotoa ira sa na paranga tana Tamasa. Ko qai gosoria tugu ira sisa vei qai talevenia ko mai gosoria.

9 Ba agou sa na tinoni tavilemiu, na iama tuti bangara, na puku tinoni liosomiu, beto nona mekana na Tamasa sagou. Agou sa qu taudukunia ko muna vavakato votunia sa na roiti vaivagabaradi tana Tamasa, isa na Tamasa sa kuku votunigou pana rodomo ko sa vavotu lamegou pana ona kabere. 10 Pana totoso qai jola lao pori nake tinoni tana Tamasa sagou, ba kopira sa na ona tinoni isa sagou. Pana totoso qai jola lao pori quke valilingia agou sa na vairoqu vaitokai tana Tamasa, ba kopira sa qu valilingia sa na vairoqu vaitokai isa.

Mu toa vei na nabulu tana Tamasa

11 Ka visa baere jonga, qa tepa vivitigigou ara sagou qu suvere vei na tinoni gotomiu beto na tinoni kamumiu ko mu loa paleria sira na nyorogua ikikeredi qai vei na kana pana toa tini. 12 Pana miu suvere vaisomanai tadira tinoni karovodi sa mu vajonganaia sa na miu uana. Ko tonai mai jutunigou na tinoni ikikeremiu poni sa mu vabatiniria na miu roiti jongadi ko tonai mina lagere tutiniria na tinoni sa na Tamasa poni sa mai vatarasaea ira sa na Tamasa.

13 Pana valavatana na Bangara sa mu vataberia sira doru tinoni qai taudukunia sa na neqi ko qai suvere pa qavuna. Mu vatabea na kuta bangara lavata pa qavuna beto mu vataberia tugu sira na tinoni vaitoni sa vileria isa. 14 Ira tugu sira na tinoni sa vileria isa ko mai vakilasaria sira na tinoni ikikeredi beto mai valavataria sira na tinoni qai roitinia na jongana. 15 Ura na nyorogua tana Tamasa sa ira na tinoni ikikeredi sa mai noso poja vivikeregou pana dia soana ikikeredi sagou tonai mai batiria ira sa na miu roiti jongadi muna roitiniria agou. 16 Mu suvere vei ira na tinoni taruvatamiu. Ba muke varoitia na miu toa taruvatana ko bu roitiniria sira na sakasava ikikeredi, goto mu toa vei tu na nabulu tana Tamasa. 17 Mu pangaganiria sira doru tinoni, mu roroquria sira agou qu mekarai rangea na Karisito, mu valavatia na Tamasa beto mu pangagania sa na kuta bangara lavata pa qavuna.

18 Agou na pinausu sa mu tuti viketairia beto mu pangaganiria sira na miu bangara. Ko nake ira gu mekadi na bangara qai jonga beto qai vajongana lao tana goto tinoni sa muna veiniria, goto ira na bangara qaike vajongagou ba mu veiniria tugu. 19 Ura na Tamasa sa qerania sa na tinoni tonai bi gosoria na tapata ba sa gigilai na tinoni isa sa na monanana na Tamasa, ko sa varajai gu isa sa na vitigi sake pada ko bi gosororia isa. 20 Tonai qu roiti vasela ko qu tapiqolo taleniria agou sira na sela qu roitiniria ba qu vangajuria gu sa na vitigi ira. Ba kepore kai sakasava jongana bu tekunia agou sa na tapata qu gosoria tonai. Goto tonai quke kilasaniria agou sira na vitigi qu gosororia tonai qu roitiniria na roiti jongadi, sa isa sa vaqerai na Tamasa sisa. 21 Ko na toa vei inara sa sa kukunigou na Tamasa agou. Ura na Karisito sa tei gosororia tugu sira na vitigi ko sa tokanigou sagou beto ko sa vakole vanigou isa sa kai vinapapada jongana ko agou ba muna rerege tutia sa na pou nenena isa. 22 Kepore kai sela bi roitinia beto kepore kai seseke bi tanongoro pa nona paranga sisa.* 23 Tonai qai poja tarinia doru paranga ikeredi, poni sake bei laoniria na paranga ikeredi. Tonai qai vania na tapata, poni sake vaiperaona ko bi vanosoria, goto sa vakole laoa na ona toa tana Tamasa tu isa sa vaituti pana tuvisi. 24 Na Karisito sa pogosia pana tinina tonai sa mate pa korosi sa na vinakilasana na sela tadagita. Ko sa vei sa gita taqe taruvata pana neqi tana sela ko taqe toania na toa tuvisina. Pana palekana isa sa qu tasalana sagou. 25 Perangana qu vei na sipi mumana sagou ba kopira qu tei tatoni mule lao tu tana Karisito isa na sepati beto isa sa kopunia na miu toa.

3

Na vavanau tadira na iviva rereko na iviva marene

1 Beto ko agou na iviva rereko ba mu tuti viketeria sira na marenemiu. Ko vei ira kaki sa bai oqoro vasosotoa na paranga tana Tamasa poni sa kode mai boka tavagabala ko mai vasosotoa tonai mai batia na uana jongana tamugou na maqotadi. Ko munake kilu pojaniria kai paranga agou sa beto mai tavagabala sira na marenemiu 2 goto tonai gu mai batia na miu uana liosona sa kolea na pangaga. 3 Muke sari vababata jonganaria gu na sakasava vevei na vivinyulu vurungu, na papaku teteri qolo beto na poko sasari sa na peguru tinimiu. 4 Goto na miu uana tu sa koko lame vei pana bulomiu sa mu sarinia na sakasava qaike nyabo vivikere vevei na uana nake tuara beto na uana bubule. Na sari vevei tu pira sa sa doro poreveveina pana tana Tamasa. 5 Ura pa moa sa api tugu sa na soana qai tutia ira na rereko madidi qai totoravusia na taringunguti tana Tamasa. Qai sari vabata jongai sa na dia toa tonai qai suvere viketai pana tadira na marenedi. 6 I Sera sa kai rereko sa vei isa. I Sera sa vainongoro lao ti Ebarahami beto sa kukunia na ona bangara si Ebarahami. Ko agou ba kopira muna vei tugu i Sera vei muna roiti vatale beto vei muneke matagutunia kai sa.

7 Ko agou na iviva marene ba mu gigila vataleria tugu sira na maqotamiu tonai qu suvere tavitiria ura qaike neqi vei agou na marene sira. Mu pangaganiria sira na maqotamiu ura ira beto agou sa kode muna mekarai isongia tugu sa na toa jola isa na vaivana tana Tamasa. Ko muna roiti vei agou aipira sa na miu vavara ba maike takoloso.

Gosoro taleni vitigi na roiti tuvisina

8 Na qua vavanau bebetona sapi. Mu mekarai suvere kame pana uana jongana pana toa, mu mekarai kame pana roroquna na goto tinoni, mu mekarai vairoqu vei na tamatasi tana Karisito, mu mekarai isongia na bulo vairoqu, beto mu vaikete mulenigou pana tadira na tinoni. 9 Muke vamule bei vaniria na ikerena sira qai roiti lamenia na ikerena pana tamugou, beto muke gonaniria na parange ikeredi sira qai gonanigou na paranga ikeredi. Goto mu tepa vaniria tu na mana ura na mana tu sa sa kukunigou na Tamasa ko muna teku isongia agou. 10 Inara tu mu toa vei sagou, ura pira sa tei paranga vei tu sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;Na tinoni sa nyorogua tekua na toa qeqera

beto sa nyorogua kamuria na rane jongadi

sa mi noso poja vivikereria sira na tinoni

beto mike vavakatoniria sa na vavakato sesekedi.

11 Mi noso roitinia na roiti ikikerena ko mi roitinia na roiti jongana.

Mi nyoroguania tu beto mi nyaqo vivitigia tu isa sa na toa bule.

12 Ura na Bangara sa doro kopuniria sira na tinoni tuvisi

beto sa vainongoroniria sa na dia vavara,

goto ira na tinoni qai roitinia nikerena sa sake tavaraguaniria,&gt;&gt; sau.*

13 I sei sa mina boka ngangangulugou agou tonai muna ngangalinia na roiti jongana? Bi mija tu kame! 14 Ba vei bu gosoro taleni tapata tu agou sa na tuvisi qu roitinia, sa tamalea sagou. Muke matagutuniria sira qai boka vanigou na tapata, beto muke mamata na takulanga. 15 Goto mu valavatia pa bulomiu sa na Karisito na Bangara. Beto mu vatana doru totoso ko mu oe muleria sira na tinoni mai nanasanigou na veveina na miu vinasosoto sa kole pa bulomiu. 16 Ba tonai mu oeria poni sa mu roitinia pana pangaga beto pana uana viketai beto pana monana jongana, ko tonai mai aja vagogoregou beto mai poja vivikeria sa na miu uana jongana vei qu tutia na Karisito sagou, sa kode mai tavakea mekadi sira. 17 Ura vei mina ona nyorogua tugu na Tamasa sa muna gosoro tapata sagou, poni sa sa jongana jola sa muna gosoro taleni tapata sa na roiti jongana. Isa tu sa sa jongana jolania vei bu gosoro taleni tapata sira na roiti ikeredi.

18 Ura na Karisito sa matenia kai totoso gu sa na sela tana goto tinoni. Isa na tinoni tuvisi sa matepaeniria sira na tinoni sela, ko sa toni vatata laogita tana Tamasa. Na Karisito sa tavamate pana tini ba sa tavatoa pana gagala, 19 ko tonai sa sa gore tarae vevelania isa sa na vinakilasa tadira na gagala qai tapiu vakole. 20 Ira sira na tinoni sa kole vera vamomosoniria na gabaladi na Tamasa pana totoso pa moa tonai sa kole roitinia na aka i Noa. Ira ka vesu tinoni momoqasadi gu sa qai tome pana aka ko ira gu sa sa aloria na Tamasa pana kolo. 21 Ko isa sa gosoria i Noa beto na ona tatamana sa na vinagigila sa udukia sa na paputaiso isa kopira sa alogou agou ura i Jisu Karisito sa tei turu mule tu. Ba na ginuana na paputaiso sa nake vei ko na valioso paleria na paji pana tini ba na ginuana sa gita taqe vasosotoa pana monana jongana sa na Tamasa. 22 Ko i Jisu Karisito sa tei sae tu pa noka ko kopira sa korapa toqo pa kale matuana na Tamasa, beto ko sa bangaraniria sira dorudi na mateana beto ira na okokoto kuta bangara beto na gagala neqidi pa vavagalo eqa.

4

Mu toania na toa gabalana

1 Na Karisito sa tei gosoria tu na vitigi pa korosi, ko agou ba mu vanaqitinia ko mu gigila vatalea sa api: na tinoni sa gosoria na vitigi pa tini sa sa tei dainiaona tu sa na sela. 2 Ko na tinoni vevei isa sake tutia sa na ona nyorogua ikikerena mekana, goto pana doruna na ona toa pa peso sa toania gu sa isa vei sa nyoroguania na Tamasa. 3 Qu tei gona paleni totoso kakasana jola tu agou pana totoso qai jola pori sa na roiti qai nyonyorogua roitinia ira na tinoni karovodi. Pana miu toa perangana tonai qu oqoro vasosoto sa qu kole toaniria sa na aru vabosi, na nyonyorogua ikikerena tana tini, na toa bubuku, na vavaigitanainia na toa bubuku beto na roiti vaivakeadi beto na vavatarasae beku vaivakeadi jola. 4 Ko sa vei sa qai gabaranigou sira na tinoni rodomo ura kopira quke vaigitanai tavitiria sira pana toa lulasana sosoto qai toania. Ko sa vei sa qai vakesanigou doru paranga ikikeredi. 5 Ba ira na tinoni pira sa kode mina tabati poa na dia toa ikikerena tonai mai turu pa moena na Tamasa. Ko na Tamasa sa sa korapa vanaqiti ko mina tutiniria sira na tinoni toadi beto na matedi. 6 Ko pana ginugua vei isa sa sa tei tatarae tu pana tadira qai tei mate tu sa na nongoro jongana. Ko pana toa tini qai tapitu vei tugu ira doru tinoni sira, beto ko pana toa gagala sa mai toa vei sa nyoroguania na Tamasa.

Mu varoiti vataleria na vaivana tana Tamasa

7 Ego sa tei rijo tata lame tu sa na vinabetona na kasia gusu ko mu gaiti vatalea na roqumiu beto mu suvere kopu ko mu boka vavara vatale. 8 Ba isa sa poreveveina jola sa mu vaneqia na toa vairoqu, ura na tinoni sa vairoqu sa sa boka doro vajola pale sa na sela tana goto tinoni.* 9 Mu vakamu vataleria na goto tinoni beto muke ququminiria. 10 Gita doru sa taqe okoto teku vaivana tana Tamasa ko tavaroiti vataleria sira na vaivana pira ko ta tokaniria na goto tinoni. 11 Isa na tinoni sa tarae sa mi taraenia sa na paranga sosotona tana Tamasa. Isa na tinoni sa vaitokai sa mi vaitokai tugu sisa pana neqi sa vania na Tamasa. Ko vei pira mai vevei sira na uana tamugou poni sa mina tavatarasae sa na Tamasa pana miu kole kame tai Jisu Karisito. Na Tamasa sa pada ko mina tavatarasae, ura isa tugu sa isongia sa na neqi kamua na kamua. Agua.

Ta vitigi vei na Karisito

12 Ka visa baere jonga, muke siboro beto na ruraniria sira na vitigi mamanginidi qu gosororia. Muke dogoro veiniria qai kamu goborogou sira na tapata qai lame podekia na miu rarange. 13 Ba mu qerania tu agou sa na ginuana qu somana gosororia sira na vitigi sa gosororia na Karisito. Mu qera ko mu boka tavapugelenia agou sa na qeqera lavata tonai mina tabata sa na neqi lavatana tana. 14 Qu tamana sagou tonai qu tapoja kokomiti pana ginuana qu vasosotoa agou sa na isongona na Karisito. Ura tonai qai veinigou inara, poni sa na Gagala neqina jola tana Tamasa sa kole somana pana tamugou. 15 Tonai bi gosoro tapata sa kame agou, sa sa vavagua jola sa mike gosoria isa sa na tapata pana ginugua vei isa sa na tinoni sa vaivamate, sa ikiko, sa vavapodo roiti ikerena, babi na tinoni sa rarara karovo pana ona ginugua na goto tinoni. 16 Ba vei bu gosoro tapata sagou pana ginuana qu tutia na Karisito, poni sa muke keania agou sa vei isa. Goto tonai sa mu paranga jongana lao tu sa tana Tamasa pana ginugua vei qu somana pogosia agou sa na isongona na Karisito. 17 Ura sa kamua gu sa na totoso tonai mai tatuti sira na tinoni pana tatamana tana Tamasa. Ko sa podalai pana tadagita sa na vaituti, ko kode mai tapata vivitigi sira qaike vasosotoa na nongoro jongana sa koko lame vei tana Tamasa. 18 Ura sa tei pojai tu pana Kukuti Tabuna sa pira sau,

&lt;&lt;Vei na tinoni tuvisina tu ba sa gosoro tapata mai tu beto sa taalo,

poni ai mina koi vei tapatia sa na tinoni ikikerena beto na tinoni selana?&gt;&gt; sau.*

19 Ko sa vei sa ira na tinoni qai gosoro tapata pana ginuana qai tutia na nyorogua tana Tamasa sa mai totoravusia ira sa isa sa vapodakaria ko mai vania isa sa dorudi na dia toa. Ko mai vatadogoronia ira na tinoni vevei inara pana dia roiti sa na dia totoravusu tana, ura isa sake boka tetea na ona taringunguti.

5

Na puku tinoni tana Tamasa

1 Ko sa vei sa ira na tinoni mamata pa vaikorapaimiu agou sa qa korapa tepa vivitigiria ara. Ara ba kai tino mamata tugu beto ko qa vavakatoniria tugu ara sira na vitigi sa gosororia na Karisito pa korosi beto qa somana isongia tugu ara sa na neqi lavatana isa sa tata mina tabata votu tonai mina mule lame isa. 2 Kai muqisi podeke vei na sepati sa kopuniria na ona sipi, poni sa agou ba mu kopu vataleniria tugu sira na tinoni tana Tamasa qu korapa toniria. Mu kopuniria nake vei ko qu tajutu tarinia gu agou sa, ba mu kopuniria pana bulo malumuna tu isa vei sa nyoroguania na Tamasa. Mu roitinia na roiti api nake vei ko qu nyonyogua teteku tabara gu, goto mu roitinia ura qu nyorogua vaitokai sosoto. 3 Muke toni veiniria na pinausu sira qai kole pana miu kopu, goto mu vabatiniria tu sa na uana jongana mai tutia. 4 Ko tonai mina bola votu sa na kuta sepati na Karisito, sa muna tekua agou sa na pinia sake mumuri na kilangana.

5 Ko agou na tinoni sae korega ba mu suvere vaiketai lao tadira na tinoni mamatuadi, beto pana miu uana viketai mu vainabulu lao lame. Ura pira sau sa na Kukuti Tabuna,

&lt;&lt;I Tamasa sa kanaria sira na tinoni qai valavata muleniria mekadi,

ba sa vajongana lao sa tadira na tinoni qai vaiketai muleniria mekadi,&gt;&gt;* sau.

6 Ko sa vei sa agou mu vaiketai mulenigou pa kauru lima evevana na Tamasa, ko isa mina ovulugou sagou pana totoso mina vilea isa. 7 Mu vania isa ko mi jujunoniria sira dorudi na miu takulanga ura isa sa kopu vatalenigou sagou.

8 Muke ilalo lao lame pana miu roroqu, mu suvere gegele! Ura na miu kana isa na bangaradi na tomate sa sa korapa lekogia doru eqa. Sa korapa lekogo vei na laione sa ngangara ko sa korapa nyaqo tinoni ko mi gani pipiararia sau. 9 Mu kole vamauru pana miu rarange beto mu raja kokolosia sisa. Ura qu gigilaimiu agou sira na tinoni tana Tamasa pa kasia gusu sa qai korapa tugu gosororia sira na vitigi pana ginuana qai vasosotoa na Karisito vevei tugu qu korapa gosororia agou. 10 Ba pa liguna muna suvere vitigi pana iapeki totoso papakana, sa na Tamasa mekana isa sa pugelia na vairoqu sa mina tuvaka vatuvisigou, mina sori vamaurugou, mina vaneqigou beto mina vaturu vamaurugou sagou. Isa sa na Tamasa sa kukugou ko muna somana isongia agou sa nona neqi kole jolana, ura qu gigilai agou sa na Karisito. 11 Isa sa na Tamasa sa isongia na binangara kamua na kamua! Agua.

Na Paranga Vinaokotona

12 I Silovanosi sa kai tinoni tana Karisito sa nago taqu ko qa doro rangea ara ko pana vaitokai tana sa qa kutia ara sa kai leta papakana api. Ko qa paranga vaneneqigou beto qa vavakato vaneqinia ara sa isa na vairoqu vaialona sosotona tana Tamasa api. Ko agou sa mu turu vaneqi pana vairoqu vaialona api.

13 Na ekelesia somana tavilena tugu tana Tamasa pa Babiloni* beto na tuqu marene i Maka sa qai garunu laonia na dia roroqu tamugou. 14 Mu vaigosoro qeqera pana vairoqu tana Karisito.

Na bule mi somana pana tamugou na tinoni tana Karisito.

* 1:16 Iama 11.44, 45; 19.2; 20.7.

* 1:25 Aisea 40.6-8.

* 2:3 Kera Vinatarasae 34.8.

* 2:4 Kera Vinatarasae 118.22; Aisea 28.16.

* 2:6 Aisea 28.16.

* 2:7 Kera Vinatarasae 118.22.

* 2:8 Aisea 8.14-15.

* 2:22 Aisea 53.9.

* 3:12 Kera Vinatarasae 34.12-16.

* 4:8 Gigalai 10.12.

* 4:18 Gigalai 11.31.

* 5:5 Gigalai 3.34.

* 5:13 Na isongo Babiloni api sa udukia pa Romu. Na totoso tapata tadira na tinoni tana Karisito sa tonai sa takuti na leta api ko sake tapoja lodaka sa na isongo Romu.

2 Pita

1

2

3

I Pita Vinarua

1

Na popodalaina na leta

1 Ara Saimone Pita na nabulu beto na tinoni tagarunuqu tai Jisu Karisito.

Na leta api sa qa valaoa tadira na tinoni qai isongia na rarange poreveveina jola veveina tugu qe isongia agei. Sa tei vatuvisigita tu na oda Tamasa beto i Jisu Karisito isa sa alogita sa gita.

2 Na vairoqu vaialona beto na bule mi vovonu tamugou tonai muna gigila vatalea na Tamasa beto i Jisu Karisito na oda Bangara.

Na kuku beto na vivile tana Tamasa

3 Pana ona neqi tinamasa na Tamasa sa tei vanigita tu sa doru sakasava pana toa gagala ko tana boka toa beto tana pangagania na Tamasa sau. Ko taqe tei isongoria tu gita sira na sakasava pira ura taqe tei gigilai tu gita sisa. Ko isa sa sa kukugita ko taqe somana pana ona neqi lavatana beto na uana tuvisina. 4 Ura pana ginugua vei aipira sa sa tei vanigita tu isa sira nona taringuguti jojongadi beto na poreveveidi jola. Ko pana soana vei pira sa muna somana isongia agou sa na toa tinamasai tonai muna uku loa pale agou sa na toa lulasana sa koko lame vei pana nyorogua tana kasia gusu.

5 Ko sa vei isa sa agou mu ngangali ko mu vaokoto vatalenia na toa jongana sa na miu rarange, beto mu vatavitinia na gigalaina na nyorogua tana Tamasa sa na jongana. 6 Na gigalaina na nyorogua tana Tamasa sa mu vatavitinia na kopu mulenigou pana ikerena, na kopu mulenigou pana ikerena sa mu vatavitinia na turu vangaju pana tapata. Na turu vangaju sa mu vatavitinia na pangagana na Tamasa. 7 Na pangagana na Tamasa sa mu vatavitinia na vaitamatasi, beto ko na vaitamatasi sa mu vatavitinia na vairoqu. 8 Ura vei mai kole tamugou beto vei muna isongo vamotaria agou sira na toa aipira, sa kode munake qasa beto munake egoronia na miu gigalaina na oda Bangara i Jisu Karisito sagou. 9 Ura na tinoni sa qasaniria na sakasava vei pira sa sa leqa ko sa papaka nona dodogoro, beto ko sa tei muma pale tu isa sa ira nona sela koledi sa qai toi tavulasa tu.

10 Ko inara sa vei, ka visa tavitiqu, ko mu podeke vivitigia ko mu gigila vatalea sa na ginuana sa kukugou beto sa vilegou na Tamasa. Ko vei muna roitiniria agou sira na roiti aipira poni sa kode munake boka tatupe pana miu rarangena na Karisito sagou. 11 Ko na vuana na miu popodeke lavata sa kode muna tekua agou sa na vinamalumu sosotona ko muna tomea sa na binangara kole jolana ta noda Bangara beto na inaalo i Jisu Karisito.

12 Ko sa vei sa nake savana qu tei gigilaimiu tu beto qu tei turu vamauru tu sa pana vaivagigalai sosotona qu isongia sagou, ba ara sa manake beto varoroqunigou sa na sakasava aipira. 13 Qa rove veinia na qua roiti ara sapi ko tonai qa korapa toaqua sa manake beto varoroqunigou sira na sakasava aipira ko muke mumaniria. 14 Ura qa tei gigilai tu sa na rane mana taloa sa nake sovaina beto mina kamu, vei tugu sa tei vakabere vanisiu tugu na oda Bangara i Jisu Karisito. 15 Ara mana popodeke vivitigia pana qua kukuti ko pana liguna mana taloa ara ba munake roqu mumaniria agou sira na sakasava aipira.

Na malakapi tana Karisito sa tadogoroni mata

16 Ura nake vivinei jojongadi gogoborodi sa qe tutiria agei na tinoni tagarunumei totonai qe ule vanigou sa na veveina na neqi beto na mule lame ta noda Bangara i Jisu Karisito. Goto qe batini matamei sosoto sa nona neqi isa. 17 Ura agei qe korapa tugu sa totonai sa tekua isa sa na vinalavata beto na malakapi pana tana Tamasa na Tamada. Totonai sa na ovovele tana Tamasa lavatana jola sa pira sau, &lt;&lt;Na Tuqu Mekaina isa qa qera vivitiginia ara sapi,&gt;&gt; sau. 18 Ko na ovovele qe nongoria agei api sa sa lagere vei pa noka tonai qe kole suvere tavitia sisa pa batu kubo madina. 19 Ko sa vei isa sa agei qe vasosoto vivitigia sa na nongoro qai pojai ira na tinoni kokorotai pa moa. Ko sa vei sa kode muna tatoka vatale sagou vei munake doro kipunia agou sa na paranga tadira na tinoni kokorotai. Na paranga tadira na tinoni kokorotai isa sa sa vei na juke sa vakaberia na eqa rorodomona pa bulomiu tinganai mina kabere vei tonai sa sae na vovola rane beto sa sagere na seru rane pana vuvugei. 20 Ba api sa na roroqu sa poreveveina ko mu gigila vatalea sapi. Kepore kai kokorotai pana Kukuti Tabuna sa sa tavavukele pana ona ruruvata gu mekana na tinoni. 21 Ura kepore sa kai kokorotai sa votu lame pana ona nyorogua gu mekana na tinoni, goto na Gagala Tabuna tu sa gaitiria sira na tinoni beto sa qai poja votuniria sira na nongoro qai lagere vei tana Tamasa.

2

Ira na tinoni vaivagigalai sesekedi

(Jiudasi 4-13)

1 Ego ira na tinoni kokorotai sesekedi ba qai votu lame tugu sa pa vaikorapaidi ira na tinoni Izireli pa moa, kai muqisi vei tugu ira na tinoni vaivagigalai sesekedi ba kode mai votu lame tugu sa pa vaikorapaimiu agou. Ira sa kode mai mavo vaivagigalai golomoniria sira na vaivagigalai sesekedi beto na vainganguludi beto ko kode mai kilu pale sa na Bangara lavata isa sa tei pajukuria tu pana dia toa sela. Ko tonai mai vei inara sira sa mai teku tariniria mekadi sa na vinakilasa. 2 Ko sokudi ira qai gigala muleniria na tinoni tana Karisito qarigu sa kode mai tutia sa na uana lulasana tadira, ko pana soana vei inara sa na nongoro jongana isa na soana sosotona sa kode mina tapoja vivikere. 3 Beto ko pana ginuana qai nyonyorogua isisongodia gu sa kode mai roiti votuniria sira na soku vaivagigalai nyonyoravadi ko mai tekuria sa na miu poata. Ba na vaituti tadira sa sa tei tavanaqiti vakole tu pa moa tu beto ko na vinakilasa tana Tamasa mai gosoria ira sa sa tei korapa tu veraniria.

4 Ura agou ba qu tei gigilaimiu tu sa na Tamasa sake kole gu dodorona sa tadira na mateana tonai qai roitinia na sela, goto sa gona goreniria pa heli.* 5 Beto sake kole gu dodoriaona gu isa sa na kasia gusu pa moa, goto sa vadururu paleria isa sira na tinoni ikikeredi tonai. I Noa gu sa kole taraenia na tuvisi beto ko ira ka vitu tinoni gu mule sa qai tavasare. 6 Beto ira na gugusu pa Sodomo pa Qomora sa sa vaganiniria na iku isa ko qai peluku kavu betodia tu. Ko isa sa na vinapapada vinabalau tadira mai toania na toa ikerena. 7 Ko na Tamasa sa aloa si Loti isa kai tinoni tuvisina. I Loti sake tavaraguania sa na toa lulasana tadira na tinoni ikikeredi pa vailivutaina. 8 Na tinoni tuvisina isa sa sa suvere tavitiria ira na tinoni ikikeredi. Ko doru rane na ona toa tuvisina sa kole gosororia sa na vitigi takulanga tonai sa batiria beto sa nongoroniria na dia roiti ikikeredi. 9 Ko na Bangara sa gigilaiona sisa mina roiti vei ko mina teku votuniria pana tapata sira na tinoni tuvisidi, beto sa gigilaiona sisa mina roiti vei ko mina vatananiria na vinakilasa sira na tinoni ikikeredi tinganai mina kamua na rane vaituti. 10 Ko ira qai vaivagigalainiria na nongoro sesekedi sa na tinoni qai toaniria na toa lulasana beto ko qai vakepore veveinaia sa na neqi tana Tamasa.

Ira na tinoni aipira sa qai juju batudi beto qai tututidia roroqu mekadi ko qaike matagutu poja vivikeria sira na sakasava madidi jola. 11 Ba ira tu na mateana qai neqi jola beto qai viva jolaniria sira na tinoni vaivagigalai sesekedi pira ba qaike tuma vamoroanaria pana moena na Bangara sira na sakasava madidi pira. 12 Goto ira na tinoni vavaivagigalai sesekedi aipira sa qai vei na manugu mamade nenedi sa kepore na roqudi. Ko na ginuana sa qai podo ko mai gosoria tugu na mate sira. Qai poja vivikereria sira na sakasava qaike gigila vataleria ko ira sa kode mai tapipiara vei tugu ira na manugu aipira, 13 beto kode mai gosoro taleni vitigi ira sira na vitigi qai roiti laoniria pana tadira na tinoni. Qai doro veinia na sakasava vaivaqerana sa na kole roroitiniria pana rane kabere lavata sira na roiti ikikeredi sa vaqerai na dia toa tini. Ira sa qai vei na opopu ko na dia uana sa paji totonai qai somana tavitigou agou pana miu vavolo. Sa lingiria tu ira sa na kole tututiria na dia soana ikikeredi. 14 Qai nyorogua laoria sira doru rereko qai batiria beto qaike nogoto roitinia na sela. Qai valoposoria sira na tinoni sake neqi na dia rarange. Qai isongia na bulo sa morutu vatalenia nyonyoroguaniria na sakasava. Na tinoni talevedi sira. 15 Ira sa qai loa palea na soana tuvisina ko qai rerege vapiru. Qai tutia sa na soana tai Balamu na tuna i Beo. I Balamu sa sa nyorogua isisongona pana soana ikikerena, 16 ba sa tatoke talenia isa sa nona roiti ikikerena sa kole roroqua ko mina roitinia sau. Ko na dongiki tu sa tabu paranga ba sa paranga votu toa vei na tinoni ko sa vanogotia sa na duduvili tai Balamu na tinoni kokorotai.

17 Ira na tinoni vaivagigalai sesekedi pira sa qai vei na vuvugu pie pidilina beto na pauku sa ivu vajola palea na gava. Ko sa tavanaqiti vaniria ira na tinoni pira sa na rodomo kukunina. 18 Qai paranga vapopoto bati kare beto qai roitiniria sira na nyonyorogua ikikeredi qai vaqerai na toa tini ko qai bako vakatapa muleria pana sela sira qai koni uku loai na toa ikerena. 19 Qai taringunguti vakole vaniria na toa taruvatana sira na goto tinoni ba ira mekadi sa qai korapa pinausu pana dia uana vavaipiarai. Ura gita na tinoni ko na ona pinausu gu na sakasava sake vangongogita. 20 Ko ira na tinoni qai tei uku loa pale mai tu sa na toa pajina pa kasia gusu tonai qai gigilai na oda Bangara beto i Jisu Karisito isa sa alogita beto sa qai tapiunia mule na sela ko sa vapinausuria mule na sela, poni sa na toa qai toania pana totoso liligu sa sa ikere jolania na dia toa pana totoso momoe. 21 Na Tamasa kode mina vakilasa vataleria sa pira, ko vei baike gigilai ira na soana tuvisi sa bi jongana jolania qai tei gigilai tu beto sa qai balinga loa pale sa na garunu liosona qai tavavanaunia. 22 Na toa tadira sa ulenia gu sa na sosotona na paranga gigigalai sosoto api, pira sau, &lt;&lt;Na sie sa gabala mule gania na luana mekana, beto na borogo sa koni ogono valioso sa lao titolo ovovaona pa nyenyelakana,&gt;&gt; sau.

3

Na mule lamena na Bangara

1 Ka visa baere jonga, na qua leta vinarua lao tamugou sapi. Pana karu doru qua leta sa qa podeke vangangalia ara sa na miu roroqu jongana ko muke mumaniria sira na sakasava aipira qau. 2 Ara qa nyoguania ko vakoititiria agou sira na paranga perangaina tu qai pojaria ira na tinoni kokorotai beto ira na garunu qai ule vanigou ira na tinoni tagarunudi totonai qai vavakato vanigou na veveina noda Bangara isa sa alogita. 3 Sa poreveveina jola sa agou mu vakoititiria sa aipira. Pana rane vinabebetodi sa kode mai lame sira na tinoni vavalededi qai tututia na dia nyorogua ikikeredi ko mai vavaledenigou sagou. 4 Kode pira mai paranga vavalede veinigou, &lt;&lt;Beko sa tei taringunguti vakolea tu sa kode mina mule lame sau, oko? Ba sake gore votu tu sa na taringunguti isa! Ira na tamada sa qai toi mate riudia tu ba kepotu kai sa bi bei. Doru sakasava sa qai kopa kole veidia tugu qai kole vei pa popodalaina tonai sa tavapodaka na kasia gusu!&gt;&gt; marigu. 5 Ba qai daidia roqu vakoinonoa ira sa na ginugua alepi. Pa totoso pa moa sa paranga gu na Tamasa sa qai podaka votu sira na oka, beto na kasia abana sa podaka votu pa kolo ko sa kole livutia na kolo. 6 Beto ko na kolo tugu sa piaria sa na kasia gusu isa. 7 Ko pana kai muqisi paranga tugu isa sa qai korapa takopu sira na oka beto na kasia abana kopira, ko qai korapa tavanaqiti vania na iku. Ko na oka beto na kasia abana sa kode mina ganiria na iku pana rane vaituti tonai mai tavakilasa sira na tinoni ikikeredi.

8 Ba muke roqu mumania agou sa kai sava api, ka visa baere jonga. Pana tana Bangara sa na kakasana na totoso sa sa kepore veveina. Pana tana Bangara kai rane sa sa vei kai tina aoro beto kai tina aoro sa sa vei kai rane gu. 9 Na Bangara sake korapa vavabonginia sa na vagore votuna na ona taringunguti vei qai rorove veinia sa vei qarigu ira kaki tinoni. Goto isa sa korapa mavo veranigou gu sagou ura sake nyoroguania isa sa kai tinoni bi mate. Ba ira doru tinoni sa sa nyoroguaniria isa ko mai gabala loa pale na dia sela. 10 Ba mina lame vasiboro vei kai tinoni ikikona sa na rane mule lame tana Bangara. Pana rane isa na oka mina mumuri tonai mina tanongoro sa na ovangana na qalalana na iku. Beto ko na sakasava pana oka mai tavurungu ko mai tapiara pale pana iku, beto na kasia abana beto doru sakasava qai taroiti pa korapana sa mai mumuri manyao betodia.

11 Ego qu tei nongoria tu agou sa kode doru sakasava sa mai tapiara vei inara, ko sa vei sa qu gigilaimiu ai muna toa goto vei sa agou. Mu toania na uana liosona beto na pangagana na Tamasa 12 totonai qu korapa verania sa na rane tana Tamasa ko mu vasisiqaraia na lamena na rane isa. Pana rane isa sa mina taqalala ko mina vurungia na iku sa na oka ko doru kai sava sa mai nyoro maragutu betodia. 13 Ba gita sa taqe korapa verania isa sa taringunguti vakole vanigita na Tamasa. Sa taringunguti vakole vanigita isa sa na oka koregana beto na kasia abana koregana, ketakoi sa kole na tuvisi tana Tamasa.

14 Ko inara sa vei sa, ka visa baere jonga, totonai qu korapa veraniria agou sa aipira sa mu podeke vivitigia ko mike tabata kai opopu pana miu toa beto muke roitinia kai sela muna boka tajutunia pa moena na Tamasa beto mu suvere bule tavitia isa. 15 Na Bangara sa korapa vera vamomoso, ko na totoso sa korapa vera vamomoso isa sa mu doro veinia na totoso sa korapa vanigou agou ko mu taalo sau. Ko i Paula na turada pana tana Karisito ba sa tei kuti lao vanigou tu pana gigalai sa vania na Tamasa sa na veveina na mule lame tana Bangara. 16 Ko api sa sa tei pojai tu isa pana doru ona leta tonai sa pojai na veveina na lame tana Bangara. Koledia sira kaki sakasava pana ona leta qaike munyala na vakaberedi ko ira na tinoni rururadi beto ira sake matua na roqudi sa qai ruvata vapiruria sira na sakasava pira. Beto ko kaki kukuti pana Kukuti Tabuna ba qai veiniria tugu. Ko na dia roiti vei tugu isa sa qai korapa teku tariniria na vinakilasa pana rane vaituti. 17 Ko inara sa vei sa, ka visa baere jonga, qu tei gigilaimiu tu agou sa vei pira. Ko mu kopu mulenigou mekamiu beto ira na tinoni ikikeredi maike toni vapirugou kita mai vavukelegou. 18 Mu toa sae pana vairoqu vaialona beto na gigalaina na oda Bangara beto na oda inaalo i Jisu Karisito. Isa sa ta vatarasaea beto ta valavatia kopira, beto ko mi kamua na kamua. Agua.

* 2:4 Na paranga Qiriki sa tapeluku heli api sa na Tatarusi, ko pa Vinaego Koregana sa lani gu sa kole sa na paranga isa. Pana tadira na tinoni Qiriki sa pa Tatarusi sa na ia pa kauruna pa hedisi (ketakoi na ia tadira na tinoni matedi), ko pa Tatarusi qai tavakilasa sira na tinoni ko ketakoi qai tapiu vakole pa leo rorodomona ko mai verania na vinakilasa.

1 Jone

1

2

3

4

5

I Jone Momoe

1

Na Paranga Toana

1 Isa na toana pa popodalaina, isa qe nongoria, isa qe batini matamei, isa qe dogoria beto ira na limamei qai ulia- isa na veveina na paranga toana sa qe kuti lao vanigou agou 2 Na toa isa sa bola votu beto agei qe batia, ko qe pogosia na vavakatona beto qe vavakatonia tamugou sa na toa jola. Ko na toa jola isa sa sa kole tana Tamana beto sa bola votu tamigei. 3 Ko isa qe batia beto qe nongoria sa qe korapa vavakato vanigou agou, ko agou ba mu mekarai baeregei agei qeu. Ko na mekarai vaibaere tadagita sa na lame veina tana Tamasa na Tamada beto ti Jisu Karisito na Tuna. 4 Qe kuti laonia tamugou agei sa na nongoro aipira, ko na oda qera mi okoto qeu.

Na Tamasa Sa Na Kabere

5 Ego api sa na nongoro qe nongoronia tana Karisito ko qe ule vanigou agou: na Tamasa sa na kabere beto na rodomo sa sake isongo kole tana. 6 Vei tabe paranga sa gita taqe mekarai baeria gita sa na Tamasa tabeu, ba beto tabe rerege tu pa rodomo sa gita, poni sa taqe seseke ko taqeke roitinia na sosoto sa gita. 7 Ba vei tana rerege pa kabere vei tugu isa ba sa suvere pa kabere, poni sa taqe mekarai vaibaere sa gita beto na orunguna i Jisu na Tuna sa valiosoria sira dorudi noda sela. 8 Vei tabe paranga sa gita sake kolegita na sela tabeu, poni sa taqe vasiana mulenigita mekada beto ko na sosoto sake kolegita. 9 Vei tana ule votuniria tana Tamasa sira na oda sela poni sa na Tamasa sa na tarangena beto na tuvisina, ko isa mina vulasaria sira noda sela beto mina valiosoria doru oda roiti ikikeredi. 10 Vei tabe paranga sa gita taqeke sela tabeu, poni sa taqe veinia kai tinoni sesekena gita sa na Tamasa beto ko na ona paranga sake kole tadagita sa vei.

2

I Jisu Karisito Na Oda Vaitokai

1 Ka visa qua koburu, na vavanau api sa qa kuti lao vanigou ko agou muke sela qau. Ba vei bai sela sa kaki poni sa taqe isongia gita sa na vaitokai sa turu vanigita tana Tamana, ko na vaitokai isa si Jisu Karisito na tinoni tuvisina. 2 Isa sa na vavakukuvu garona sa vulasaria ira noda sela, ko nake sela tadagita gu mekada ba tana kasia gusu doruna.

3 Ego pira vei beto taqe gigilai gita sa taqe gigilai sisa: vei tana kopuniria gita sira na garunu tana. 4 Isa sa paranga, &lt;&lt;Ara qa gigilaiqua isa!&gt;&gt; sau, beto sake kopuniria sa na garunu tana, poni sa na tinoni sesekena sisa beto na sosoto sake kolea sisa. 5 Ba isa sa kopunia sa na paranga tana sa na vairoqu tana Tamasa sa okoto sa tana tinoni isa. Ko pira vei beto taqe gigilai gita sa taqe toa tana sa gita: 6 isa sa poja sa togasa tana sau sa mi toa vei tugu sa toa vei i Jisu.

Na Vavanau Koregana

7 Ka visa baere jonga, nake garunu koregana sa qa korapa kuti lao vanigou ara, goto na garunu kolena isa qu tei isongia tu pa popodalaina. Ko na garunu kolena api sa isa na nongoro qu tei nongoronia tu agou. 8 Ba na garunu koregana tugu sa qa kuti lao vanigou ara, isa na sosotona sa kole tana Karisito beto tamugou. Ura sa korapa jola riuona sa na rodomo, beto na kabere sosoto sa sa tei korapa tu tolanga. 9 Isa sa paranga sa korapa suvere pa kabere sau ba sake tavaraguania isa sa na tasina sa sa korapa suvere pa rodomo kamua kopira sisa. 10 Isa sa roroqua na tasina sa sa suvere pa kabere sisa, ko kepore sa kai sakasava vaivatatupe sa kolea sisa. 11 Isa sake tavaraguania na tasina sa sa korapa suvere pa rodomo beto sa rerege pa rodomo sisa, ko sake gigilai isa sa ketakoi sa korapa rerege lao vei ura na rodomo sa valeqaria na matana.

12 Ka visa qua koburu, ara qa korapa kuti lao tamugou ura na Tamasa sa tei vulasaria tu na miu sela pana laena na roiti sa roitinia na Karisito. 13 Ka visa tamaqu, ara qa kuti lao tugu tamugou ura qu tei gigilai tu agou sa isa sa kole pa popodalaina. Ara qa kuti lao mutugu sa tamugou, agou na tinoni kokoregamiu, ura qu tei vakilasia tu agou sa na kutana nikerena.

14 Ka visa qua koburu, ara qa kuti lao tamugou ura qu tei gigilai tu agou sa na Tamada pa noka. Ka visa tamaqu, ara qa kuti lao tamugou ura qu tei gigilaimiu tu agou sa isa sa kole pa popodalaina. Ara qa kuti lao tamugou, agou na tinoni kokoregamiu, ura qu matua pana miu rarange beto na paranga tana Tamasa sa togasa tamugou, beto ko qu tei vakilasia tu agou sa na kutana nikerena.

15 Muke roroqua na kasia gusu babi ira na sakasava pa kasia gusu. Na tinoni sa roroqua na kasia gusu sa sake isongia na vairoqu tana Tamasa na Tamada. 16 Ura doru uana tana kasia gusu vevei na nyonyorogua tana tini, na nyorogua tana mata, beto na uana vavatarasae mule, sa nake koko lame veidi tana Tamada goto na ona gu na kasia gusu. 17 Na kasia gusu beto na ona nyonyorogua sa mai mumuridia; ba na tinoni sa roitinia na nyorogua tana Tamasa sa mina toa jola kamua na kamua.

Na Kana Tana Karisito

18 Ka visa tuqu, na totoso bebetona sapi. Qu tei nongoroniamiu tu agou sa na kana tana Karisito sa kode mina lame. Ko kopira sa qai tei lame tu sa kubo kana tana Karisito. Ko sa vei isa sa taqe gigilai gita sa na totoso bebetona sapi. 19 Ira na kana tana Karisito sa na koko veidi tadagita ba nake somanadi sosoto tadagita sira. Ura vei bi na somanadi tadagita sira, poni sa bai korapa suvere tavitigita tu gita. Ba na dia taloa riu sa ule votunia sa ira doru sa nake somanadi tadagita. 20 Ba agou qu isongia sa na vuva vinamadi tana Gagala Tabuna ko agou doru qu tei gigila vataleamiu tu sa na sosoto. 21 Qa kuti lao tamugou sara, nake pana ginugua vei agou quke gigilai na sosoto sa. Ba ura agou qu tei gigilai tu sisa, beto qu gigilaimiu sa doru kai seseke sa nake koko lame veidi tana isa na sosotona. 22 Ko, i sei sa na tinoni sesekena? Na tinoni sesekena sa isa tugu na tinoni sa kilu palenia i Jisu sa na Karisito. Isa sa na kana tana Karisito ura sa kilu palenia isa sa na Tamasa Tamana beto na Tuna. 23 Na tinoni sa kilu palenia na Tuna sa sake isongia tugu vei sa na Tamana. Na tinoni sa ule votunia na Tuna sa sa isongia tugu vei isa sa na Tamana. 24 Agou sa isa qu nongoria pa popodalaina sa mi togasa tamugou. Vei mina togasa tamugou sa isa qu nongoria pa popodalaina, poni agou ba muna togasa tana Tuna beto na Tamana. 25 Ko api sa na taringunguti sa taringunguti vakolenigita isa: na toa jola.

26 Ara qa kuti lao vanigou sa na sakasava aipira na veveidi ira qai nyorogua toni vapirugou. 27 Ba agou na vuva vinamadi qu isongia tana sa tei togasa tu tamugou, ko kepore laona sa ira kaki goto tinoni vaivagigalai mai vagigalaigou mule. Goto na vuva vinamadi tu tana sa vagigalainigou na veveidi doru kai sa, ko ira sa vagigalainigou isa sa na sosoto, nake seseke. Isa sa vagigalaigou sa agou, ko mu togasa tana.

Na Koburu Tana Tamasa

28 Ko, ka visa qua koburu, kopira mu togasa tana ko ta varene tonai mina bola votu beto take keania sisa tonai mina mule lame. 29 Agou qu gigilai sa isa sa na tuvisi, ko mu gigila vatalea agou sa ira doru qai roitinia na tuvisi sa qai podo tana.

3

1 Mu vainongoronia api agou ko! Sa vavagua jola sa na vairoqu tana Tamada, ko taqe tagigala na koburu tana Tamasa sa gita ko gita sa na koburu tana Tamasa sa kopira. Na kasia gusu sake gigilai sa gita sa na koburu tana Tamasa, ura na kasia gusu sake gigilai sa na Tamasa. 2 Ka visa baere jonga, kopira na koburu tana Tamasa sa gita, ba na Tamasa sa oqoro vakabere vanigita sa ai tana tinoni vevei sa gita. Ba taqe gigila vatalea sa tonai mina bola votu na Karisito sa gita sa kode tana dogoro vei isa, ura kode tana dogoria sa na Karisito sosoto. 3 Na tinoni sa vatogasia tana Karisito sa na ona gegele api ko sa gele vatalenia sa na totoso vuka risa sa sa valioso mulenia mekana, kai muqisi podeke vei na Karisito sa lioso.

4 Na tinoni sa roitinia na sela sa sa maja vavanau, ura na sela sa isa tugu na maja vavanau. 5 Agou qu gigilai sa na Karisito sa bola votu ko sa pogoso pale na sela, ko tana kepore sa na sela. 6 Ko na tinoni sa togasa tana sa sake sela. Goto na tinoni sa sela sa oqoro batia sisa beto sa oqoro gigilai sisa.

7 Ka visa qua koburu, mu kopu ko maike toni vapirugou ira na tinoni. Na tinoni sa roitinia na tuvisi sa sa tuvisi, kai muqisi podeke vei tugu na Karisito sa tuvisi. 8 Na tinoni sa roitinia na sela sa na ona na bangaradi na tomate, ura na bangaradi na tomate sa sela podalai pa popodalaina tu. Ko na ginuana sa bola votu na Tuna na Tamasa sa vei ko mi piara paleria sira na roiti tana bangaradi na tomate sau.

9 Na tinoni sa podo tana Tamasa sa sake roitinia na sela, ura na kiko toa tana sa sa togasa tana. Beto na tinoni isa sa sake boka sela ura isa sa tei podo tu tana Tamasa. 10 Pira vei beto sa kabere sa ira sei sa na koburu tana Tamasa beto ira sei sa na koburu tana bangaradi na tomate: na tinoni sake roitinia na tuvisi beto sake roroqua na turana sa nake tana Tamasa sisa.

Mu Mekarai Vairoqu

11 Ura api sa na nongoro isa qu tei nongoria pa popodalaina tu: gita sa ta mekarai vairoqu sau. 12 Take vei i Keni. Isa na ona na kutana nikerena ko sa vamatea na tasina mekana. Ko na sa ginuana beto sa vamatea i Keni sa na tasina? Ura i Keni sa ira na ona roiti sa na ikeredi goto na roiti tana tasina sa na tuvisidi.

13 Ka visa turaqu, muke gabara vei mineke tavaraguanigou na kasia gusu. 14 Gita taqe gigilai sa taqe loai na mate ko taqe tei karovo laoa tu na toa ura taqe roroquria ira na turada. Na tinoni sake vairoqu sa togasa pa mate. 15 Isa sake tavaraguania sa na tasina sa na tinoni vaivamate sisa. Ko qu gigilaimiu agou sa na tinoni vaivamate sa sake isongia na toa jola.

16 Pira vei sa taqe gigilai gita sa na vairoqu: ura i Jisu Karisito sa vanigita na ona toa mekana. Ko gita ba sa pada tugu ko tana vaniria ira na goto turada sa na oda toa. 17 Na tinoni sa isongia na isisongo tana kasia gusu api beto sa batiaona sa kai turana sa vaivasevi ba sa sado vauku palea tana sa na bulona, poni sa ai vei beto mina boka kolea na vairoqu tana Tamasa sisa? 18 Ka visa qua koburu, take vairoqu pa paranga babi pa ovovele gu, goto ta vagore votua tu pa roiti beto pa sosoto sa noda vairoqu.

Na Oda Rarange Pa Moena Na Tamasa

19 Ko taqe vairoqu pa roiti beto pa sosoto sa gita ko vei sa taqe gigilai sa taqe isongia na sosoto beto ko na buloda ba mina manoto tonai tana turu pa moena na Tamasa. 20 Vei mina pitugita sa na buloda mekada, poni sa taqe tei gigilai tu gita sa na Tamasa sa lavata jolania na buloda ko isa sa gigila betoria doru sakasava veveida gita. 21 Ka visa baere jonga, vei minake pitugita sa na buloda mekada, poni sa taqe varene pa moena na Tamasa sa gita. 22 Ko doru kai sakasa taqe tepai sa taqe tekuniria tugu tana, ura taqe kopuniria na garunu tana beto taqe roitiniria sa vei sa vaqerai isa. 23 Api sa na garunu tana: gita ta vasosotoa na isongona i Jisu Karisito na Tuna beto ta mekarai vairoqu, ko isa sa na garunu sa vanigita isa. 24 Na tinoni sa kopunia na garunu tana sa sa togasa tana, beto isa sa togasa tugu tana tinoni isa. Ko pira vei taqe gigilai sa isa sa togasa tadagita: ura sa vanigita na Gagala Tabuna.

4

Na Gagala Sosoto Beto Na Gagala Seseke

1 Ka visa baere jonga, muke vasosotoria doru gagala qai lame, goto mu podekeria tu na gagala ko mu gigilai sa vei bi na koko lame veidi tana Tamasa sa babi dai. Ura soku sira na tinoni kokorotai sesekedi qai tei votu lao tu pa doru eqa pa kasia gusu. 2 Pa soana vei api sa muna gigalia agou sa na Gagalana na Tamasa: isa na gagala sa ule votunia na podo masa na orungu ti Jisu Karisito sa na koko veina tana Tamasa sisa. 3 Goto na gagala sake ule votunia i Jisu poni sa nake koko veina tana Tamasa isa. Isa sa na gagalana na kana tana Karisito. Isa sa na gagala qu tei nongoronia tu na veveina kode mina lame qarigu, ko kopira sa tei korapa tu pa kasia gusu sisa. 4 Ka visa qua koburu, na ona na Tamasa sagou ko qu tei vakilasaria tu agou sira na tinoni kokorotai sesekedi. Ura na Gagala sa kole tamugou sa neqi jolania sa na gagala sa kole tadira na tinoni pa kasia gusu. 5 Ira na tinoni kokorotai sesekedi sa nona na kasia gusu, ko qai paranganiria gu sira na sakasava pa kasia gusu, beto na kasia gusu ba sa nongororia sira. 6 Goto gita sa na ona na Tamasa, ko na tinoni sa gigilai na Tamasa sa vainongoro lame tadagita. Goto isa nake tinoni tana Tamasa sa sake vainongoro lame tadagita. Ko pa soana vei api tana boka dogoro pikataria gita sa na Gagala sosotona beto na gagala sesekena.

Na Tamasa Vairoqu

7 Ka visa baere jonga, aria ko ta mekarai vairoqu, ura na vairoqu sa na koko veina tana Tamasa. Ko na tinoni sa vairoqu sa na podo veina tana Tamasa beto sa gigilai sa na Tamasa. 8 Na tinoni sake vairoqu sa sake gigilai sa na Tamasa, ura na Tamasa sa na Tamasa vairoqu. 9 Pira sa vei beto sa bola votu tadagita sa na vairoqu tana Tamasa: na Tamasa sa garunu lagerenia pa kasia gusu na Tuna Mekai, ko ta toa gita sau. 10 Api sa na vairoqu: nake gita mai taqe roroqua sa na Tamasa, goto isa tu mai sa roroqugita beto sa garunu lagerenia na Tuna ko isa sa na vavakukuvu garona sa vulasaria na oda sela. 11 Ka visa baere jonga, inara sa roroqu veinigita sa na Tamasa ko gita ba ta mekarai vairoqu. 12 Kepore kai tinoni sa tei dogoria mai tu sa na Tamasa; ba vei tana mekarai vairoqu sa gita, poni na Tamasa sa togasa tadagita beto na ona vairoqu sa sa okoto tadagita.

13 Pira vei beto taqe gigilai gita sa gita taqe togasa tana Tamasa beto ko isa sa togasa tadagita: ura isa sa tei vanigita tu na ona Gagala. 14 Beto ko agei qe tei dogoria tu beto qe pogosia na vavakatona sa na Tamasa Tamana sa tei garunu lagerenia tu na Tuna, ko na Tuna isa sa na inaalo tana kasia gusu. 15 Na tinoni sa ule votunia sa i Jisu sa na Tuna na Tamasa sau, sa na Tamasa sa togasa tana tinoni isa beto na tinoni isa sa togasa tana Tamasa. 16 Beto gita taqe tei gigilai tu beto taqe vasosotoa sa na vairoqu tana Tamasa sa lame tadagita.

Na Tamasa sa na Tamasa vairoqu, ko na tinoni sa togasa pa vairoqu sa sa togasa tana Tamasa beto na Tamasa sa togasa tana. 17 Ko pira vei beto sa okoto tadagita sa na vairoqu ko ta varene pa rane vaipitu, ura isa tugu sa vei isa sa gita ba taqe toa vei tugu isa pa kasia gusu api. 18 Na matagutu sa sake kole vaisomanai tana vairoqu, goto na vairoqu okotona sa adu votu palenia sa na matagutu, ura na matagutu sa kole tavitia na vinakilasa. Na tinoni sa matagutu sa oqoro isongia sa na vairoqu okotona.

19 Taqe boka vairoqu sa gita ura isa mai tu sa roroqu momoegita. 20 Na tinoni sa paranga, &lt;&lt;Ara qa roroqua sa na Tamasa!&gt;&gt; sau, beto sake tavaraguania na tasina sa isa na tinoni sesekena gu sisa. Ura na tinoni sake roroqua na turana isa sa batini matana, poni sa ai vei beto mina boka roroqua isa sa na Tamasa isa sake batini matana? 21 Api sa na garunu sa vanigita na Karisito: na tinoni sa roroqua na Tamasa sa mi roroqua tugu vei na turana.

5

Na Oda Rangena Na Tuna Na Tamasa

1 Na tinoni sa vasosotoa i Jisu sa na Karisito sau sa na podona tana Tamasa sisa. Ko na tinoni sa roroqua sisa sa vaivapore sa sa roroqua tugu vei sa na tuna sa vaporea. 2 Pira vei taqe gigilai gita sa taqe roroquria sira na koburu tana Tamasa: tonai taqe roroqua sa na Tamasa beto taqe roitinia na garunu tana. 3 Api sa na vairoqu tana Tamasa: ko gita ta kopuniria na garunu tana. Ko ira na garunu tana sa nake tapatadi, 4 ura doruna qai podo tana Tamasa qai tei vakilasia tu sa na kasia gusu. Ko na oda rarange sa na neqi sa vakilasia sa na kasia gusu. 5 I sei sa na tinoni sa vakilasia na kasia gusu? Kepore mutugu goto isa tugu na tinoni gu sa vasosotoa na Tuna na Tamasa si Jisu.

Na Sosotona Na Vavakato Tana Tamasa

6 I Jisu Karisito sa isa sa lame pana kolo beto pana orungu. Ko nake pana kolo gu mekana isa sa tapaputaisonia goto pana orungu tugu vei isa sa nyoa tonai sa mate. Ko na Gagala mekana sa ulenia sa na vavakato api, ura na Gagala sa na sosoto. 7 Ko ira kue qai ulenia sa na vavakato:* 8 na Gagala, na kolo beto na orungu. Ko ira kue kame gu sa na dia vavakato. 9 Vei tana boka vasosotoa gita sa na vavakato tadira na tinoni, poni na vavakato tana Tamasa sa sa poreveveina jola. Ko api sa na vavakato tana Tamasa isa sa tei vavakatonia tu na veveina na Tuna. 10 Na tinoni sa vasosotoa na Tuna na Tamasa sa sa isongia na vavakato sosotona pa ona toa. Na tinoni sake vasosotoa na vavakato tana Tamasa sa sa vasekea sa na Tamasa, ura sake vasosotoa na tinoni isa sa na vavakato tana Tamasa na veveina na Tuna. 11 Ko api sa vavakato isa: na Tamasa sa tei vanigita tu na toa jola, ko na toa api sa kole tana Tuna. 12 Na tinoni sa tekua na Tuna sa isongia sa na toa api, goto na tinoni sake tekua na Tuna na Tamasa sa sake isongia sa na toa.

Na Paranga Vinabebetona

13 Dorudi pira sa qa kuti laoniria ara tamugou ko agou mu gigila vatalea sa qu isongia na toa jola sagou qu vasosotoa na isongona na Tuna na Tamasa qau. 14 Ko api sa taqe varenenia gita pa moena na Tamasa: tonai na sa tabe tepai isa sa tutia na nyorogua tana, poni sa isa sa nongorogita. 15 Ko vei tana gigilai sa doru kai sa taqe tepai sa isa sa vanigita gu, poni sa taqe gigilai sa taqe tekuria gu gita sira na sakasa taqe tepania isa.

16 Vei kai tinoni bi batia kai turana bi roitinia na sela isa minake toni laonia pa mate isa, poni mi vavara ko na Tamasa mi vania na toa sa na tinoni isa. Na veveidi ira na tinoni qai roitinia na sela minake vakamuniria pa mate sa qa korapa pojaria ara. Goto koleona sa na sela mina boka kamunia pa mate na tinoni. Ara qake pojanigou ko mu vavarania sisa. 17 Doru roiti ikeredi sa na sela gu, ba koleona na sela sake vaivakamu pa mate.

18 Gita taqe gigilai sa isa sa podo tana Tamasa sake sela, ura isa sa podo tana Tamasa sa kopunia ko na kutana nikerena sake boka koti vikeria. 19 Gita taqe gigilai sa na ona na Tamasa sa gita, beto na kasia gusu doruna sa qai kole pa kauruna na neqi tana kutana nikerena. 20 Taqe gigilai gita sa na Tuna na Tamasa sa tei lame tu beto sa tei vanigita tu na gigalai ko taqe boka gigilai gita sa isa na sosoto. Ko gita sa taqe kole tana sa sosoto- i Jisu Karisito na Tuna. Isa sa na Tamasa sosoto beto na toa jola.

21 Ka visa qua koburu, mu uku paleniria sira na tamasa sesekedi.

* 5:7 Kaki kukuti nake loka pa moadi sa pira sau sa na pikata 7: Ko ira kue qai ulenia sa na vavakato pa noka: na Tamana, na Tuna beto na Gagala Tabuna, beto ira kue pira sa kame. Beto ira kue qai ulenia na vavakato pa peso:

2 Jone

I Jone Vinarua

1

Na Popodalaina Na Leta

1 Ara na tinoni mamata qa kuti lao tamu na iviva rereko tavilemu beto tadira na mua koburu. Agou sa qa roroqugou sosoto, ko nake ara gu mekaqu goto ira doru qai gigilai na sosoto ba qai roroqugou tugu vei sagou, 2 ura na sosoto sa togasa tadagita beto ko mina kole tadagita kamua na kamua.

3 Na vairoqu vaialona, na vairoqu vaitokai, beto na bule tana Tamasa na Tamada beto ti Jisu Karisito na Tuna na Tamada sa mai kole somana tadagita pa sosoto beto pa vairoqu.

Na Sosoto Beto Na Vairoqu

4 Ara qa qera vivitigi ura qa batia sa ira kaki koburu tamu qai tutia na sosoto, ko qai tutia sa isa tugu na garunu taqe tekua tana Tamada. 5 Ko kopira qa tepago ara sao, na iviva rereko: gita ta mekarai vairoqu. Nake kai garunu koregana sa qa korapa kuti laonia ara tamu api, goto isa tugu taqe isongia pa popodalaina tu. 6 Ko api sa na vairoqu: gita ta tutiria sa na garunu tana. Na garunu qu tei nongoria tu pa popodalaina sa api: agou mu tutia na vairoqu.*

7 Ura soku tinoni vaitoni vapiru sa qai tei votu lao tu pa kasia gusu. Ira na tinoni pira sa qaike ule votunia sa i Jisu Karisito sa lame toa masa na orungu. Na tinoni sa vei ina sa na tinoni vaitoni vapiru beto na kana tana Karisito sisa.

8 Mu kopu mulenigou mekamiu ko maike mumuri sira qu roitiniria goto muna tekua tu agou sa na tabara okotona.

9 Na tinoni sa kasopo vajola lao ko sake togasa pa vaivagigalai veveina na Karisito api sa sake isongia sa na Tamasa. Goto na tinoni sa togasa pa vaivagigalai api sa sa isongia sa na Tamana beto na Tuna. 10 Na tinoni sa lame tamugou ko sake pogosia sa na vaivagigalai api, sa muke vatogai pa ruma beto muke paranga gogosoria. 11 Ura na tinoni sa paranga gogosoria sisa, sa sa somananiria tugu isa sa na roiti ikeredi tana.

Na Paranga Vinaokotona

12 Qai soku sira na ginugua qa nyorogua kuti laoniria ara tamugou, ba qake nyorogua vavakatoniria pa pepa beto pa peni. Goto qa gigila vatalea sa ara mana lao kamugou, ko tonai tu tana vaigosoro sosoto poni sa tana kole mekarai vaivavakato, ko mi okoto sa na oda qeqera. 13 Ira na koburu tamu ao na lulumei tavilemu sa qai garunu laonia na dia roroqu tamugou.

* 1:6 Pa paranga Qiriki na kipa rorove api mina boka tapeluku vei api: agou mu tutia na garunu.

3 Jone

I Jone Vinaue

1

Na Popodalaina Na Leta

1 Ara na tinoni mamata sa qa kuti laonia na leta api tao Qaiosi na qua baere jonga, ao qa roroqugo sosoto. 2 Qua baere jonga, na vavara taqu sa ao mu suvere vatale beto mu toa vajonga sa vei tugu na gagalamu sa korapa toa vataleona. 3 Ura qa qera vivitigi sara totonai qai lalame ira kaki turada ko qai vavavakatonia sa na sosoto sa kole tamu sa vei tugu qu korapa tutia na sosoto ao. 4 Kepore mule sa kai qeqera bi lavata jolania sa na qeqera taqu totonai qa nongoroniria sira na qua koburu qai tutia na sosoto.

I Qaiosi Sa Tavatarasae

5 Qua baere jonga, ao qu tarange pana roiti qu roiti tokaniria ira na turada beto na tinoni gotodi tu. 6 Ira na tinoni aipira qai vavakatonia pa ekelesia api sa na veveina na vairoqu tamu. Ko ira na tinoni aipira sa sa jongana jola beto sa garo tana na Tamasa sa ao mu vatana tokaniria pana dia rererege. 7 Ura na isongona na Karisito sa qai votu laonia sira ko qaike tekua kai vaitokai tadira na tinoni rodomo. 8 Ko sa vei sa gita tugu sa sa pada tana vatogaria sira na tinoni vevei aipira, ko ta mekarai roiti tavitiria ira pa sosoto.

Ira Dioterepesi I Demetiriasi

9 Ara qa tei kuti lao tu tana ekelesia, ba i Dioterepesi isa sa nyonyorogua vavaporeveveinaia mekana sa sa daiona vatogagei sagei. 10 Ko tonai mana lame kamu ketakoi poni sa mana lodaka vania ara sira na sakasa sa roitiniria ura agei ba sa vakesa goboronigei na paranga ikikeredi sisa. Ba nake ketakoi gu sa noso sa, goto sa daiona tugu vei vatogaria sira na turada beto ira qai nyoroguania ko bai vatogaria sira na turada qarigu ba sa suquturia tugu beto sa iju votu paleniria tugu pa ekelesia.

11 Qua baere jonga, muke dogoro tutia na ikerena goto na jongana tu. Na tinoni sa roitinia na jongana sa na ona na Tamasa; na tinoni sa roitinia na ikerena sa sake batia sa na Tamasa sisa. 12 Ira doru qai vavakatonia sa na toa tai Demetiriasi sa sa jongana jola qarigu ko na sosoto pana ona toa ba sa ulule mekana. Ko agei ba qe vatamo laonia gu sa na mei vavakato jongana na veveina isa, ko ao ba qu gigilaimua sa na vavakato tamigei sa na sosotona.

Na Paranga Vinaokotona

13 Qai soku sira na ginugua sa nyorogua kuti laoniria ara tamu, ba qake nyorogua vavakatoniria ara pa pepa beto pa peni. 14 Qa gigila vatalea ara sa mina oqoro sovai sa kode mana batigo gu, ko tonai tu tana vaigosoro sosoto poni sa tana kole mekarai vaivavakato.

15 Na bule mi somana tamu. Ira na oda baere pira sa qai garunu laonia na dia roroqu tamu. Mu okoto pojaniria na mei roroqu ira na oda baere ketakoi.

Jiudasi

I Jiudasi

1

Na Popodalaina Na Leta

1 Ara Jiudasi kai nabulu ti Jisu Karisito beto na tasina i Jekopi.

Na leta api sa lao tadira na takukudi beto na taroqudi tana Tamasa na Tamada beto na takopu vasaredi ti Jisu Karisito.

2 Na vairoqu vaitokai, na bule beto na toa vairoqu mi vovonu tamugou.

Ira Na Tinoni Ikikeredi

(2 Pita 2.1-17)

3 Ka visa baere jonga, qa kole ngangali vivitiginia ko ba kuti laonia tamugou ara sa na veveina na toa taalona taqe mekarai isongia gita qau, ba kopira sa neqi viva tu pa roququ ara sa na roroqu ko ma kuti lao sa tamugou ko ma paranga vaneneqigou tu sagou ko mu turu varenenia sa na vaivagigalai sosotona veveina na rarange qai tei teku vakarovo betoa tu ira na tinoni tana Tamasa qau. 4 Ura ira kaki tinoni ikikeredi qai tangutinia perangana tu ko mai gosoria na vinakilasa sa qai tei mavo sulopo tome tu pa vaikamu tamugou. Qai peluku vapirua ira sa na vairoqu vaialona ta noda Tamasa ko qai teku veinia na dia vinamalumu roroitidia uana lulasana beto qai kilu palenia ira sa na oda koimata memeka beto na Bangara i Jisu Karisito.

5 Ego qu tei gigilariamiu tugu agou sa aipira ba ara qa nyorogua varoroqunigou mule. Na Bangara sa pa liguna sa alo votuniria perangana pa Ijipi sira na tinoni Izireli poni sa sa vai paleria tugu sira qaike vasosotoa. 6 Ko ira na mateana qaike kopunia na neqi qai isongia goto qai loa pale tu sa na dia susuverena, poni na Tamasa sa piuniria na seni kole jolana ko sa vakoleria pa rodomo kukunina ko tinganai mina kamua na rane lavata tonai mai tavakilasa. 7 Ira pa Sodomo beto pa Qomora beto na gugusu vailivutaidi sa qai toa vei mutugu ira na mateana inara ko qai toania na toa lulasana beto qai vaiaru vabosi lao lame. Ko ira na gugusu ira sa qai korapa gosoria sa na vinakilasa tana iku kole jolana, ko na vinakilasadi ira sa na vinabalau tadira doru tinoni.

8 Ko pa soana vei tugu isa sa, ira na tinoni ikikeredi pa vaikorapaimiu aipira sa qai tutiria sa na dia putagita ko qai vapajia na tinidi mekadi, qai kilu pale na neqi babangara, beto qai poja vivikereria na minete pa noka. 9 Ba i Maekolo tu, isa na kuta mateana, ba totonai qai vaigesonia na veveina na kokobu tinina i Mosese ira karu na bangaradi na tomate, ba sake doro veinia na ona laona isa ko mina vamoroania sa na bangaradi na tomate. Goto i Maekolo sa poja vamomosonia gu sa na bangaradi na tomate, pira saunia, &lt;&lt;Na Bangara mi tokego sao,&gt;&gt; saunia. 10 Goto ira na tinoni aipira sa ira tu na sakasa qaike gigilaria na veveidi sa qai poja vivikereria; beto qai vei na manugu kepore roqudi ko ira na sakasava qai peki vagogovea pa roqudi sa ira tugu sa na sakasava sa teku tariniria na vinakilasa ira. 11 Mai takulangagadia tu! Ura qai tutia na soana ti Keni, qai gonaniria pa isisongo soana piruna ti Balamu beto qai tavakilasania na paranga kakarovo koimata sa vevei i Kora. 12 Ira na tinoni aipira sa qai vei na mati golomodi pa olapana tonai qu vaikamu tekua na vavolo roroquna na Bangara agou, qai gagale ngoja tave kepore na dia pangaga, beto qai vei na tinoni kopu sipi sa kopu mulenia gu mekana. Ira sa na pauku okoro sa kepore na okorona ko sa ivu vatagara jola palea na gava. Ira sa qai vei na gou egorodi ko qaike vua totonai sa kamua na dia totoso vua, qai vei na gou qai ruani mate ko qai tasobulu pale. 13 Ira sa qai vei na tovogo ranebongi qai vadadaoria pa poanana sa na dia roiti lulasa vaivakeadi. Ira sa qai vei na seru qai gona selania na dia soana rereregena ko qai rerege vapiru, ko ira sa korapa takopu vaniria sa na eqa rodomo kukunina ketakoi mai suvere kamua na kamua.

14 Ira tugu na tinoni aipira sa qi ule votunia i Inoke, isa na vitu popodo pa tutina i Adama, tonai pira qiu, &lt;&lt;Vainongoro! Na Bangara sa toniria ira nona soku vuro mateana madidi 15 ko mina tutiniria isa sira doru tinoni beto mina uduku votuniria sira doru roiti vavakepore Tamasa qai toaniria beto mina pituniria isa sira doru paranga ikikeredi qai gonania isa ira na tinoni seladi,&gt;&gt; qiu. 16 Ira na tinoni pira sa qai kole gu ququminiria ira na goto tinoni, qai kole gu nyanyaqo votuniria na sela tadira na goto tinoni sa aipira, ko qai kole gu tutiria na dia nyorogua ikikeredi mekadi. Qai kole gu paranga vapopoto bati kare beto qai paranga valolomosoria ira na goto tinoni ko mai tutiria na dia roroqu ira qarigu.

Na Paranga Vinabalau Beto Na Vavanau

17 Goto agou, ka visa baere jonga, sa mu vakoititiria sira na paranga perangaina tu qai pojaria ira na tinoni tagarunudi ta noda Bangara i Jisu Karisito. 18 Pira qarigunigou sira: &lt;&lt;Pana totoso bebetona sa kode mai lame sira na tinoni vavalededi qai tutia na dia nyorogua vavakepore Tamasa,&gt;&gt; qarigunigou. 19 Ira na tinoni aipira sa qai roitinia na toa vaipikatai, sa gaitiria na dia nyorogua mekadi, beto qaike isongia na Gagalana na Tamasa. 20 Goto agou, ka visa baere jonga, sa mu mekarai vaivaneqi pa miu rarange madina jola, mu vavara pa vaitoni tana Gagala Tabuna, 21 beto mu toania na vairoqu tana Tamasa tonai qu korapa gelenia na vairoqu vaitokai ta noda Bangara i Jisu Karisito isa mina vanigou na toa jola. 22 Ira qai ruarabeke sa mu vadogoroniria na bulo vairoqu. 23 Ira kaki mu saputu votuniria pa memea iku ko mu aloria, goto ira kaki sa mu vadogoroniria na bulo vairoqu ba muna vavabalau ko muke doro roroniria goto muke tavaraguania tugu vei sa na dia poko sa ramatia na pajina na dia uana lulasana.

Na Tamasa sa mi Tavatarasae

24 Na Tamasa isa sa boka kopunigou ko munake tatupe beto isa sa boka vaturugou na tinoni lioso qeqeramiu pa moena na ona kabere lavata, 25 isa na Tamasa memekai na oda inaalo mi isongia, pana roiti ti Jisu Karisito na oda Bangara, sa na vinatarasae, na vinalavata, na neqi binangara beto na neqi totolidi doru sakasava podalai pa popodalaina, kamua kopira ko mi kamua na kamua. Agua.

Dodogoro

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Na Dodogoro Tai Jone

1

Na popodalaina

1 Pana buka api sa qai takuti sira na sakasava sa vavotu lameria pana dodogoro i Jisu Karisito. Na Tamasa tu sa vania i Jisu Karisito sa na dodogoro isa, ko mina ule votu vakabere vaniria ira na ona nabulu sira na veveidi na sakasava nake sovaina beto kode mai pidoko lame saunia. Ko i Jisu sa garunia sa nona mateana ko sa ule votu vania sa na ona nabulu i Jone, 2 ko i Jone sa sa vavakatoniria sira na sakasa sa batiria. Ko na sakasava sa batiria i Jone sira na paranga tana Tamasa beto na vavakatona i Jisu Karisito. 3 Mina tamana sisa mina tiro votuniria na paranga kokorotai aipira, beto ko mai tamana sira mai vainongoroniria beto mai tutiria na paranga qai takuti pana buka api! Ura sa tei tata lame tu sa na totoso totonai mai gore votu sira na sakasava aipira.

Na Paranga ti Jone lao tadira ka vitu ekelesia pa Esia

4 Ara Jone sa qa kuti lao pana tamugou ka vitu ekelesia pa ia pa Esia.

Mi kole somana pana tamugou sa na vairoqu vaialona beto na bule na lame veidi tana Tamasa, isa sa korapa kopira, sa kole perangana tu, beto kode mina korapa tu vuka risa. Beto ko na vairoqu vaialona beto na bule isa sa sa koko lame vei tugu tadira ka vitu gagala pana moena na ona totoqo bangarana; 5 beto ko na vairoqu vaialona beto na bule isa sa sa koko vei pana tai Jisu Karisito, isa na tarangena nona vavakato, na tinoni sa turu mule vamoe pana mate, beto ko isa sa bangaraniria na babangara pa kasia gusu.

Isa sa roroqugita sa gita ko pana orunguna sa sa ruvatagita pana oda sela sa gita, 6 beto ko sa roiti veinigita na ona bubutu iama isa, ko taqe nabulunia gita sa na Tamasa na Tamana. Ko pana ti Jisu Karisito mi kole sa na vinalavata beto na neqi kamua na kamua! Agua.

7 Dotu, sa korapa lame pa lei sisa!

Ko doru tinoni sa kode mai batia sisa,

tataviti ira na tinoni qai qatai isa.

Ira doru puku tinoni pa peso

sa mai lukana takulangania sisa.

E, mina vei tugu! Agua.

8 &lt;&lt;Ara sa na popodalaina beto na vinabetona,&gt;&gt; sau sa na Bangara na Tamasa, &lt;&lt;isa sa korapa kopira, sa kole perangana tu, beto kode mina korapa tu vuka risa, na Tamasa vivana jola.&gt;&gt;

Na Karisito sa votu ti Jone

9 Ara Jone, ara na tasimiu qa tutia i Jisu ko qa somana vitigi tavitigou pana binangara tana Tamasa beto turu vangaju. Qa taloa pale pa nusa pa Patimosi sara, ura qa vavaqatania ara sa na paranga tana Tamasa beto na vavakatona i Jisu Karisito. 10 Pana rane tana Bangara qa taaru pana neqi tana Gagala Tabuna sara beto qa nongoria sa kai ovovele lavata sa vaqoro viva vei na kuvili pa liguqu. 11 Pira sau sa na ovovele isa, &lt;&lt;Mu kuti vakoleria pa buka sira qu batiria beto mu garunu laonia pana tadira ka vitu gugusu lavata aipira: pa Episasi, pa Simuna, pa Peqamosi, pa Tuateira, pa Sadeisi, pa Piladelapia beto pa Laodikeia,&gt;&gt; sau.

12 Poni ma balinga ko ma batia i sei sa sa korapa parangasiu qau, ko qa balinga poni sa qa batiria sa ka vitu tuturuna tana juke. Ko na tuturuna tana juke ira sa qai taroiti pa qolo, 13 ko koleona pana vaikorapaidi ka vitu tuturuna tana juke sa kale vei kai Tuna na Tinoni sa vasaea na poko kakasa gojo doruru sa gore tu kamu pa nenena, beto ko na qolo sa sa kilisavarania pa raraqona. 14 Na vurunguna pa batuna sa sa keka vavalaka vei na vulu babi na lei, na matana sa tolanga vei na memeani iku, 15 na nenena sa vei na kilangani barasi sa tavalioso pana iku, beto na ovovelena sa vei na ovangani kijara pie. 16 Na lima kale matuana sa aruniria ka vitu seru, pana mangana sa votu na benete sa gani vaikale, beto na isumatana sa sa kabere tolanga vei na tapo korapa rane.

17 Ko totonai qa batia ara sisa, poni sa qa matagutu vivitigi, ko qa vukele gona kole pa nenena kale pu vei na tinoni matequ. Poni sa vaoponisiu na lima matuana beto sa parangasiu, &lt;&lt;Muke matagutu! Ara sa na momoe beto na liligu. 18 Ara sa na toaqu! Qa mate mai tu perangana, ba dotu kopira sa qa toa kamua na kamua. Ara qa isongia sa na viduluna na mate beto na ia tadira na tinoni matedi.

19 Ko kopira mu kuti vagoreria sira na sakasava qu korapa dogororia, beto ko ira na sakasava mai pidoko votu vuka risa. 20 Api sa na ginua golomona ka vitu seru qu batiria pa lima kale matuaqu, beto ko ka vitu tuturuna na juke. Ira ka vitu seru sa ka vitu mateana tadira ka vitu ekelesia, goto ka vitu tuturuna na juke sa ka vitu ekelesia.&gt;&gt;

2

Na nongoro tadira na ekelesia pa Episasi

1 &lt;&lt;Tana na mateana tana ekelesia pa Episasi sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana sa aruria ka vitu seru pana kale matuana beto sa rerege pana vaikorapaidi ira ka vitu tuturuna juke qai taroiti pana qolo. Pira sau sisa, 2 &lt;Qa gigilariaqua ara sira na mua roiti qu gosoro taleni vitigi, na mua turu vangaju, beto quke tavaraguaniria tugu vei sira na tinoni ikikeredi. Qu tei podekeria tugu ao sira qai gigala muleniria na tinoni tagarunudi, ko qu tei bati votuniria tu sa na tinoni nyonyoravadi gu sira. 3 Qu turu vangaju, beto ko qu gosoro taleni vitigi nisongoqu ara beto qu pavu talenia sao.

4 Ba api gu sa qake tavaraguania ara pana tamu: kopira quke vairoqu vei qu vevei na totoso momoe sao. 5 Ko mu roqu vakoititia sa na souna vei ketakoi qu koko vukele. Mu gabala ko mu roitiniria sira na roiti qu roitiniria na totoso momoe. Vei munake gabala sa kode mana lame ko mana varijo palea pana ona kokolena sa na mua tuturuna juke.

6 Ba api sa isa qa qeranigo ara ao: quke tavaraguaniria tu ao sa na roiti tadira kai puku tinoni qai gigalaniria na Nikolaitesi, ko ara ba qake tavaraguaniria tugu sira.

7 Na tinoni sa pore talingina sa mi nongoria sisa vei sa pojai na Gagala Tabuna tadira na ekelesia! Pana tadira na tinoni mai turu varene pana dia rarange, sa ara mana vamalumuria ko mai tekua sa na vuana na gou vaivatoana, isa sa pidoko pana inuma tana Tamasa,&gt; sau,&gt;&gt; sau sisa.

Na nongoro tadira na ekelesia pa Simuna

8 &lt;&lt;Beto tana mateana tana na ekelesia pa Simuna sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana na popodalaina beto na vinabetona, isa sa tei mate mai tu ba sa toa mule. Pira sau sisa, 9 &lt;Qa gigilaiqua ara sa qu tangangulu na suvere golaba sao (ba pana toa gagala sa qu isisongo sao)! Beto qa gigilariaqua tugu ara sira na sakasava ikikeredi qai poja tarinigo ira qai gigala muleniria na tinoni Jiu, ba qai seke tugu goto na puku tinoni gu pana vaikamu tai Setani sira. 10 Munake isongo matagutuniria sira na tapata kode iapeki muna gosororia. Mu vainongoro lame ko! I Setani sa kode mina gona tomenigou pana ruma vaipiu sa kaki agou, ko mina podekegou, ko ka manogaputa rane mina vatapatagou. Ba vei muna tavamate tu ba muke beto rangesiu sara, ko ara mana vanigo na toa jola, isa sa vei na pinia sa tekua na varene tonai sa vakilasaria nona kana.

11 Na tinoni sa pore na talingina sa mi nongoria sisa sa pojai na Gagala Tabuna tadira na ekelesia! Ira mai turu varene pa dia rarange sa maike tavavitigi pana mate vinarua,&gt; sau sisa.&gt;&gt;

Na nongoro tadira na ekelesia pa Peqamosi

12 &lt;&lt;Beto pana tana mateana tana na ekelesia pa Peqamosi sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana na tinoni sa isongia na benete sa gani vaikale. Pira sau sisa, 13 &lt;Qa gigilaiqua ara sa na ia ketakoi qu suveria ao sa na ia ketakoi sa kolea na totoqona bangara beto sa tavabangara i Setani. Ba ao qu aru tamana vamauru beto quke kilu palenia na mua rarange lame pana taqu, vei tugu pa totoso sa tavamate si Anitipasi. Isa na tinoni sake koroto vavakatonia na veveiqu ara pana tadira na tinoni sisa. Isa sa sa tavamate pa vaikorapaimiu agou, ketakoi sa suvere i Setani.

14 Ba ka vivisa sakasava gu sa sake vaqerasiu ara pana tamu. Koledia kaki agou sa qai tutia na vaivagigalai tai Balamu, isa sa vagigalaia si Balaki ko mi vavukeleria sira na tinoni Izireli ko mai tekuria sira na gagani qai tei tavavakukuvu lao tu tadira na beku beto mai roitinia na toa manugu sau. 15 Beto ko koledia tugu sira kaki tinoni pa vaikorapaimiu ao qai tutia na vaivagigalai tadira kai puku tinoni qai gigalaniria na Nikolaitesi, ko ira ba qai toa vei tugu na manugu. 16 Ko mu gabala! Munake vei sa nake sovaina beto kode mana lao tamu ko mana varajaniria na benete vaipera sa votu pana mangaqu ara sira.

17 Na tinoni sa pore talingina sa mi nongoria sisa sa pojai na Gagala Tabuna tadira na ekelesia! Tadira qai turu varene pana dia rarange, sa ara mana ianiria na teteku poreveveina kole golomona. Beto ko mana okoto vaniria na patu kekeala ketakoi sa takuti sa kai isongo koregana isa kepore kai tinoni sa gigilai, goto mekana vapupusalai gu na tinoni sa teku vakarovia isa sa sa gigilai,&gt; sau,&gt;&gt; sau sisa.

Na nongoro tadira na ekelesia pa Tuateira

18 &lt;&lt;Beto tana mateana pa ekelesia pa Tuateira sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana Tuna na Tamasa, isa na matana sa tolanga vei na memeani iku beto na nenena sa kilanga vei na barasi sa tavalioso pa niku. Pira sau sisa, 19 &lt;Qa gigilaiqua ara sira na mua roiti, na mua vairoqu, na mua rarange, na mua roiti ninabulu, beto na mua turu vangaju. Ko qa gigilaiqua tugu ara sa kopira qu roiti viviva jolania na totoso momoe sao.

20 Ba api sa sake vaqerasiu ara pana tamu: quke iju pale si Jezabelo, isa na rereko sa gigala mulenia na tinoni kokorotai tana Tamasa sisa sau. Ko pana ona vaivagigalai sa toni vapiruria isa pana toa lulasana sira na qua nabulu, beto sa vagigalairia ko qai gania sa na gagani qai tei tavavavakukuvu lao tu tadira na beku. 21 Qa tei vania tu na totoso ara sisa ko mi gabala qaunia, ba sake nyorogua gabala loa pale isa sa na toa lulasana. 22 Ko mu vainongoro ko! Kode mana gona vakole palea ara pana lovu sisa ko mina vakamunia na mo. Beto ko ira qai babarata tavitia isa ba mai gosoria tugu sa na vitigi vei maike gabala pana roiti ikikeredi tana sira. 23 Beto ko mana vamate paleria ara sira doru koburu tana. Ko ira doru ekelesia mai gigilai sa ara gu qa gigila betoria sa na roqudi beto na bulodi na tinoni, beto ko ara tugu mana okoto vanigou na tabarana na padana na miu roiti qu roitiniria sagou.

24 Ba pana tamugou kaki goto tinoni Tuateira quke somanania na ona vaivagigalai ikikerena beto qu oqoro gigilai na toa golomona ti Setani vevei isa, sa manake vanigou mule kaki pogoso mamata. 25 Goto mu aru tamana vamamauria gu sisa qu isongia tinganai mana lame ara.

26 Ko isa sa turu varene beto sa kopu vaokotoria na roiti taqu tinganai mina kamu pa bebetona, sa mana vania na neqi ara ko mina mamataniria na pupuku tinoni sisa. 27 Ko na tinoni isa sa mina bangaraniria ko minake aru qeqeraniria; goto mina aru veiniria na raro patu sa taimimete, 28 kai muqisi vei ara mekaqu ba qa teku neqi tana Tamaqu, beto mana vania na seru vuvugei jonga ara sisa.

29 Na tinoni sa pore talingina sa mi nongoria sisa sa pojai na Gagala Tabuna pana tadira na ekelesia,&gt; sau,&gt;&gt; sau sisa.

3

Na nongoro tadira na ekelesia pa Sadeisi

1 &lt;&lt;Beto tana mateana pa ekelesia pa Sadeisi sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana tinoni isa sa toliniria ka vitu gagalana na Tamasa, beto ko sa isongoria ira ka vitu seru. Pira sau sisa, &lt;Qa gigilariaqua ara sira na mua roiti. Qu tanonongoro na toamu sao, ba na matemu sa. 2 Mu suvere gegele, ko mu vaneqiria sira na mua uana qai tata mate. Ura qa dogoria ara sa kepore kai mua roiti sa okoto pana dodogoro tana Tamasa sao. 3 Mu roqu vakoititia sisa qu tei nongoro tekua tu perangana; mu vatabea sisa beto mu gabala loa pale na mua sela. Ba vei munake suvere gegele sao, poni sa mana lao tamu vei na tinoni ikikona sara, ko munake isongo gigila podekia ao sa na totoso totonai mana kamugo ara.

4 Ba koledia pana tamu sira ka vivisa tinoni pa Sadeisi qai lioso, qaike vukele pana sela vei ira sake tavapaji na dia poko. Ko ira sa mai vasae poko keala ko mai rerege tavitisiu ara, ura na padadi tugu mai roiti vei. 5 Isa sa turu varene pana ona rarange, sa mina tavasaenia na poko keala vevei isa beto maneke anyu palenia ara na isongona pana buka sa kolea nisongodi ira qai tekua na toa sisa. Mana ule votunia ara pana moena na Tamaqu beto tadira na mateana sa na isongona na tinoni isa.

6 Na tinoni sa pore talingina sa mi nongoria sisa sa pojai na Gagala Tabuna pana tadira na ekelesia,&gt; sau,&gt;&gt; sau sisa.

Na nongoro tadira na ekelesia pa Piladelapia

7 &lt;&lt;Beto tana mateana pa ekelesia pa Piladelapia sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana na liosona beto na sosotona. Isa sa isongia sa na vidulu tai Devita, ko totonai sa revangia na atakamana isa poni sa kepore kai tinoni sa boka pateia, beto tonai sa pateia poni sa kepore kai tinoni sa boka revangia. Pira sau sisa, 8 &lt;Qa gigilariaqua ara sira na mua roiti. Dogoro, qa tei vanigo tu ara sa kai atakamana revangana ko muna nabulunisiu, ko kepore kame mina boka pateia sa na atakamana isa. Qa gigilaiqua sa nake lavatana sa na mua neqi, ba qu kopuniria ao sira na qua paranga, beto quke kilu palenisiu sara.

9 Dogoro! Ira kai puku minete tinoni tai Setani qai gigala muleniria na tinoni Jiu sosoto ba na sesekedi, sa kode ara tu mana valameria ko mai kokotungu pa moemu ao, ko mai gigilai ira sa ara qa roroqugo sao. 10 Ura qu kopunia ao sa na qua vavanau, ko qu turu vangajuria iira na tapata. Ko ao sa kode mana kopu vasarego tugu ara pana totoso tapata kode mina raja pa kasia gusu doruna ko mina podekeria sira na tinoni pa peso.

11 Minake sovai beto mana lame sara. Mu kopu vatalenia gu sisa qu isongia, ko kepore kai tinoni mi teku variunigo sa na mua pinia. 12 Na tinoni sa turu varene sa mana veiniria na babara patubiti maurudi pana zelepade madina tana qua Tamasa, ko minake tavakanoko ketakoi sisa. Beto ko mana kutiria ara pana tana sa na isongona na qua Tamasa, beto na isongona na gugusu lavata tana Tamasa, isa na Jerusalema koregana mina votu lagere vei tana qua Tamasa pa noka, beto ko mana kutia tugu vei ara pana tana sa na isongoqu koregana.

13 Na tinoni sa pore talingina sa mi nongoria sisa vei sa pojai na Gagala Tabuna pana tadira na ekelesia,&gt; sau,&gt;&gt; sau sisa.

Na nongoro tadira na ekelesia pa Laodikeia

14 &lt;&lt;Beto pana tana mateana pa ekelesia pa Laodikeia sa api mu kutia:

Aipira sira na paranga tana na Agua, isa na tarangena beto sa vavakatonia na veveina na Tamasa, isa sa na Bangaradi ira doru vinapodaka tana Tamasa. Pira sau sisa, 15 &lt;Qa gigilariaqua ara sira na mua roiti. Quke lomoso, beto quke mangini. Na qua nyorogua sa ao bu lomoso gu babu mangini gu qau! 16 Ba ao qu mangini vaikokorapai, quke lomoso gu beto quke mangini gu, ko kode mana lua votu palenigo ara pa mangaqu sao. 17 Ura qu paranga sao, Na tinoni isisongoqu, na puraqu, kepore kai sa qa qasania, qugu sao. Ba quke gigilai sa ao sa qu vaivasevi beto qu vaivaroroqu sao! Qu golaba, leqa beto na gagadomu. 18 Ko sa vei sa qa vavanaugo, ko mu lame vaia na qolo pana taqu, isa na qolo sa tavaliosona pana iku, ko mu isisongo vatale. Mu vaia tugu vei sa na poko keala ko mu vasaea ko muke vaivadodogoronia sa na vaivakeana na gagadomu. Beto ko mu vaia tugu na vuva mata ko mu vuvanigo ko mu babata. 19 Ara sa ira qa roroquria sa qa udukuria beto qa vavanauria tugu. Ko mu ngangali ko mu gabala loa pale sa na miu sela.

20 Vainongoro ko! Qa korapa turu pana atakamana sara ko qa kikia. Isa na tinoni mina nongoria na ovovelequ ko mina revangia sa na atakamana, poni sa ara mana tome tana ko mana teteku tavitia ara sisa, beto isa mina teteku tavitisiu sara.

21 Isa sa turu varene sa ara mana vamalumia sisa ko mina somana toqo tavitisiu pana qua totoqona bangara, kai muqisi vei tugu ara ba qa varene ko qa somana toqo pana totoqona bangara tana Tamaqu.

22 Na tinoni sa pore talingina sa mi nongoria sisa vei sa pojai na Gagala Tabuna pana tadira na ekelesia,&gt; sau,&gt;&gt; sau sa na Tuna na Tinoni.

4

Na vinatarasae pa noka

1 Pa liguna sa vei inara, sa qa dogoro lao qau, sa qa batia ara sa kai atakamana sa tarevanga pa noka, beto ko na ovovele momoe qa nongoria sa sa vei na vaqorona na kuvili sa parangasiu, pira sau, &lt;&lt;Mei sale lani, ko ma vabatinigo sisa mina vei pa liguna api,&gt;&gt; saunisiu. 2 Pana totoso tugu isa sa qa taaru tamana pana Gagala Tabuna sara, ko totonai sa qa batia ara pa noka sa kai totoqona bangara, kai tinoni sa korapa toqona ketakoi. 3 Na dogorona isa na tinoni sa toqo ketakoi sa sa kilanga vei na patu poreveveidi vei na jasipa beto na kanaliani. Beto pana vailivutaina na totoqona bangara, sa na bibigo sa kilanga vei na patu emerolo. 4 Pana vailivutaina na totoqona bangara, sa koledia sa ka rabete made totoqona bangara mule. Ko pana totoqona bangara ira sa qai kole toqodia sira ka rabete made tinoni mamata poreveveidi qai vasae poko keala beto qai tarapaenia na tarapae bangara qai taroiti pana qolo. 5 Pana totoqona bangara sa qai vovotu lame sa na malarana na kakapi vasiboro, na kukuku, beto na pererekatana na paka oka. Beto pa moena na totoqona bangara, sa ka vitu juke qai vurungu, ira ka vitu Gagalana na Tamasa. 6 Beto ko pa moena mutugu na totoqona bangara, sa kai sakasava sa dodogoro vei na ivere sa kilanga lioso vei na qelasi. Ko sa livutia na totoqona bangara pa keketaina sa ka made manugu toadi, sa koledia na matadi pa moedi beto pa ligudi. 7 Kame sa dodogoro vei na laione, na vinaruana sa dogoro vei na bulumakau marene, na vinauena sa dodogoro vei na isumata tinoni, beto ko na vinamadena sa dodogoro vei na jako tatava. 8 Ira ka made manugu pira sa qai okoto vovonomo babanadi beto ko gagale matadi gu doru tinidi beto pa kauru babanadi. Na rane na bongi sa qaike noso kera vei pira,

&lt;&lt;Lioso, lioso, lioso

sa na Bangara Tamasa vivana jola.

Isa sa kole perangana tu, sa korapa kopira,

beto kode mina korapa tu vuka risa,&gt;&gt; qarigu.

9 Ira ka made manugu toadi pira sa qai vatarasaea na valavatia beto qai paranga jonganania sisa sa toqo pana totoqona bangara, isa na toa kole jolana kamua na kamua. Totonai qai roiti vei inara ira, poni 10 sa qai gona toqo opo todongo pa moena isa sa toqo pana totoqona bangara sira ka rabete made tinoni mamata, ko qai vatarasaea ira sisa na toa kole jolana kamua na kamua. Totonai qai kole kera vatarasaea poni sa qai vakole goreria pana moena totoqona bangara sa na dia tarapae bangara, beto pira qarigu:

11 &lt;&lt;Na Bangara beto na mei Tamasa!

Sa garo tugu ko muna tekua ao

sa na vinatarasae, na vinalavata, beto na neqi.

Ura ao gu qu vapodakaria sira doru sakasava,

ko pana mua roroqu tugu ao

sa qai tavapodaka beto qai toa sira,&gt;&gt; qarigu.

5

Na pepa tavijongona beto na lami

1 Beto qa batia ara sa kai pepa tavijongona sa taaru pa lima kale matuana isa sa toqo pana totoqona bangara. Karu kalena na pepa tavijongona isa sa sa pugele vaikalea na kukuti beto sa tavamaurunia ka vitu tita maulu. 2 Beto qa batia ara sa kai mateana neqina jola sa vevela viviva vei pira, &lt;&lt;I sei sa na padana ko mina poraka revangaria sira na tita maurudi aipira ko mina revatia sa na pepa tavijongona,&gt;&gt; sau. 3 Ba kepore sa kai tinoni pa noka, pa peso babi pa kauru peso sa pada bi revatia ko bi tiro dogoria. 4 Ko qa lukana viviva sara, ura kepore sa kai tinoni bi tabata, isa sa garo ko bi revatia ko bi tiro dogoria sa na pepa tavijongona isa. 5 Poni sa paranga lamesiu sa kame ira na tinoni mamata, &lt;&lt;Muke lukana. Dogoro! Na laione pana bubutu tai Jiuda, na tuti lamena ti Devita. Isa sa na tinoni sa tei vakilasia tu nona kana, ko isa sa padana mina poraka revangaria sa ka vitu tita maulu, ko mina revatia sa na pepa tavijongona ina,&gt;&gt; sau.

6 Beto qa dogoro lao qau sa qa batia sa kai lami, sa kole turu pana vaikorapaina na totoqona bangara beto ka made manugu, beto qai vailivutainia ira na tinoni mamata sisa. Ba na lami sa sa doro vei pu tei tavamate mai tu. Na lami isa sa kolea ka vitu kekeuna, beto ka vitu tugu na matana, isa ira ka vitu Gagalana na Tamasa qai tagarunu lao pa doruna na kasia abana. 7 Sa lao sa na lami isa ko sa tekua sa na pepa tavijongona sa taaru pa kale lima matuana isa sa toqo pana totoqona bangara api. 8 Ko totonai sa aru tekua na lami sa na pepa tavijongona, sa qai todongo sira ka made manugu beto ko ira ka rabete made tinoni mamata pa moena na lami. Qai okoto aru mike hapu beto na baolo qolo. Na baolo ira sa qai pugeleria na vuvuvusu vavakukuvu umanga jongadi ira na vavara tadira na tinoni tana Tamasa. 9 Ko qai kerania ira sa kai kera koregana, pira qarigu:

&lt;&lt;Na padamu sao ko muna aru tekua

sa na pepa tavijongona

beto muna poraka revangaria ao

sira na tita maulu,

ura qu tavamate perangana sao,

ko pana orungumu ao

sa qai tapajuku mule vania na Tamasa

sira na tinoni pa okoto bubutu beto na okoto paranga,

beto pa okoto minete tinoni beto na puku tinoni.

10 Qu tei roiti veiniria tu kai bubutu iama ao sira,

ko mai nabulunia na oda Tamasa,

beto ko mai bangara pa peso,&gt;&gt; qarigu.

11 Beto qa dogoro lao mule qau sara, poni qa nongoria sa na ovoveledi na soku tina mateana qaike boka taanye. Qai turu vailivutainia sa na totoqona bangara, ira ka made manugu, beto ira ka rabete made tinoni mamata. 12 Ko qai kera vaululu viviva vei pira sira:

&lt;&lt;Sa pada ko mina tavalavata sa na lami,

isa sa tavamate mai perangana!

Ura tana sa na neqi, na isisongo,

na gigalai, na viva, na vinalavata, na vinatarasae,

beto na paranga jongana!&gt;&gt; qarigu.

13 Beto pa liguna isa qa nongoria ara sa na ovoveledi doru vinapodaka pa noka, pa peso, pa kauru peso, pa kolo, beto ko dorudi qai kole pa doru eqa, sa qai kera vei pira:

&lt;&lt;Tana sa toqo pana totoqona bangara beto tana lami

mai lao sa na paranga jongana,

na vinalavata, na vinatarasae,

beto na neqi kamua na kamua!&gt;&gt; qarigu.

14 Poni qai oe lao sira ka made manugu, &lt;&lt;Agua!&gt;&gt; qarigu. Beto qai todongo sira ka rabete made tinoni mamata, ko qai vatarasaea sisa.

6

Ka vonomo tita maulu pana pepa tavijongona

1 Ego totonai sa poraka revangia na lami sa kame ira ka vitu tita maulu, poni sa qa nongoria ara sa kame ira ka made manugu sa paranga qulutu vei na paka oka, pira sau, &lt;&lt;Mei, lame!&gt;&gt; sau. 2 Qa dogoro lao qau, poni sa qa batia sa kai hose keka. Ko na koina tugu pa pokotona na hose sa kai tinoni sa arua kai buala sa taiania, sa tavasaenia isa sa kai tarapae bangara, beto sa votu lao vei na varene mi lao vakilasia na ona kana sau.

3 Beto totonai sa poraka revangia na lami sa na tita maulu vinarua, poni sa qa nongoria sa na manugu vinarua pira sau, &lt;&lt;Mei, lame!&gt;&gt; sau. 4 Poni sa votu lame mutu sa kai hose jimiri ko sa tavamalumunia na tinoni sa koia na hose isa sa na neqi ko mina varijo pale sa na bule pa peso, ko mai vaivamate lao lame sira na tinoni. Beto ko sa taiania tugu vei isa sa na benete vaipera.

5 Beto totonai sa poraka revangia na lami sa na tita maulu vinaue, poni sa qa nongoria sa na manugu vinaue sa paranga vei pira, &lt;&lt;Mei, lame!&gt;&gt; sau. Poni qa doro lao qau, poni qa batia sa kai hose kukude, ko na tinoni sa koi pa pokotona sa sa arua sa kai sikele papadani mamata karu na kaena. 6 Beto qa nongoro veinia sa lame pa vaikorapaidi ira ka made manugu sa kai ovovele, pira sau, &lt;&lt;Sa sae jola sa na vavai, kai kilo vuiti gu padana sa na tabarana na roiti pana kai rane, beto na padana na tabarana roiti pana kai rane tu sa kue kilo bali. Ba kita vaqasaria sa na oela beto na vaini qai kole pa inuma!&gt;&gt; sau.

7 Beto totonai sa poraka revangia na lami sa na tita maulu vinamade, poni sa qa nongoria sa na manugu vinamade sa paranga, &lt;&lt;Mei, lame!&gt;&gt; sau. 8 Ko qa doro lao qau, poni sa qa batia sa kai hose sa nyoro vabebeasa na tinina. Na isongona na tinoni sa koi pa hose sa i Mate, goto isa sa tuti pa liguna sa na isongona i hedisi.* Qai taiania ira karu sa na neqi ko mai vamatea sa na pikata vinamadedi na tinoni pa kasia gusu pana vaipera, na songe, na oja vioro beto na manugu pirudi.

9 Beto totonai sa poraka revangia na lami sa na tita maulu vinalima, poni sa qa batiria ara pa kutana na ia vavavakukuvuna sa na gagaladi ira na tinoni qai tavamate, ura qai vavakatonia na paranga tana Tamasa beto qai vavakato votunia na dia rarange lao tai Jisu. 10 Ko qai kukuku viviva vei pira, &lt;&lt;Bangara, ao na vivamu jola! Na liosomu beto na sosotomu sao! Ai tu mina koi vei sovaina beto muna pituria ko muna vakilasaria ao sira na tinoni pa peso qai vamategei agei?&gt;&gt; qarigu. 11 Qai okoto taiania tugu ira sa na poko keala gojo doruru, beto qai tavavanau ko mai minere vera iapeki, koi vei tu mina tavaokoto sa na anyedi ira na nabulu tavitidi beto na tasidi tana Karisito mai mate vei tugu qai mate vei ira.

12 Beto totonai qa batia sa poraka revangia na lami sa na tita maulu vinavonomo, poni sa raja sa kai nunu lavata, sa pae amu sa na tapo ko sa rodomo kukuni sa neqa, beto na popu sa sa peluku jimiri vei na orungu. 13 Na seru pa noka sa qai vukele gore pa peso, qai vei na vua piqi kisudi tonai sa japuria na oja lavata. 14 Beto na oka sa mumuriona vei na pepa sa tavijongo teku variu pale, beto doru kubo beto na ababana sa qai tavarijo pale pana dia kokolena. 15 Beto sa qai uku riu tome ovo pa leo bevi na baongo patu pa doru kubo sira na babangara pa peso, na tinoni poreveveidi, na kapini pa minete vaipera, na tinoni isisongo, na tinoni neneqidi, doru pinausu beto na tinoni taruvatadi. 16 Beto qai kiu alili laoria sira na kubo na patu, &lt;&lt;Ego, mu taqovara tarigei, ko mu vapaegei pana dodogoro tana na tinoni sa toqo pana totoqona bangara, beto ko vei tugu pana tagigiri vaivakilasana tana lami! 17 Ura sa kamu gu api sa na rane ikerena pana dia tagigiri. Ko kepore sa kai tinoni mina boka ukunia sa na vinakilasa api,&gt;&gt; qarigu.

7

Ka 144,000 tinoni tana Tamasa

1 Pa liguna sa vei inara sa qa batiria sa ka made mateana qai kole turu pana ka made uquna na kasia abana, ko qai aru vanogotoria sa ka made gava pa abana, ko kepore kai gava bi gava lao pa peso, pa kolo, beto pana gogou. 2 Beto sa qa batia mutugu ara sa kai goto mateana sa sale vei pa kale sagere tapo, sa pogosia na vinagigila tana na Tamasa toana, beto sa kuku viva laoria sira ka made mateana qai taiania na neqi ko mai vaqasai na peso beto na ivere. 3 Pira sau sa na mateana isa, &lt;&lt;Muke vaqasaria na peso, na ivere beto na gogou, koi vei mene vakoleniria mai tu na vinagigila pa readi sira na nabulu tana oda Tamasa,&gt;&gt; sau. 4 Ko qa nongoronia sa na anye vaikamudi ira qai tavakolenia na vinagigila tana Tamasa pana readi sa ira kai gogoto madengavulu ka made tina, na koko lame veidi pana ka manogarua doru bubutu Izireli.

5 Pa bubutu ti Jiuda ka manogarua tina qai tavakolenia na vinagigila,

pana bubutu ti Rubeni ka manogarua tina,

pana bubutu ti Qadi ka manogarua tina,

6 pana bubutu ti Asea ka manogarua tina,

pana bubutu ti Naputalai ka manogarua tina,

pana bubutu ti Manase ka manogarua tina,

7 pana bubutu ti Simione ka manogarua tina,

pana bubutu ti Livai ka manogarua tina,

8 pana bubutu ti Isaka ka manogarua tina,

pana bubutu ti Zabuloni ka manogarua tina,

pana bubutu ti Josepa ka manogarua tina,

pana bubutu ti Benijimani ka manogarua tina sa qai tavakolenia na vinagigila.

Na minete tinoni lavata pa doru pupuku tinoni

9 Ego pa liguna sa jola sa vei inara sa qa dogoro lao qau, poni qa batia sa kai vaikamu minete lavata, kepore kai tinoni mina boka anye betoria! Na lame veidi pana okoto puku tinoni, na okoto bubutu, na minete tinoni beto na okoto dia parangana ko qai turu pana moena na totoqona bangara, beto pa moena na lami. Qai vasae poko keala gojo doruru beto sira doru, beto qai okoto aru kavana na gou pamu. 10 Beto qai vevela vei pira,

&lt;&lt;Na inaalo sa na koko lame veina tana oda Tamasa,

isa sa toqo pana totoqona bangara,

beto na koko veina pana tana lami!&gt;&gt; qarigu.

11 Poni ira doru mateana qai turu vailivutainia na totoqona bangara, ira na tinoni mamata, beto ira ka made manugu qai todongo pa moena na totoqona bangara ko qai vatarasaea na Tamasa, sa 12 pira qarigu,

&lt;&lt;Agua! Na vinatarasae, na malakapi jojonga,

na gigalai, na paranga jongana,

na vinalavata, na neqi,

beto na viva sa tana oda Tamasa kamua na kamua! Agua!&gt;&gt; qarigu.

13 Beto sa kame ira na tinoni mamata sa sa nanasa lamesiu, &lt;&lt;Ira sei sa qai popoko keala pira, beto pai na koko lame veidi sira?&gt;&gt; sau.

14 Qa oe laoia ara sisa, &lt;&lt;Qokolo, ko ao tu qu gigilai sa, ara qake gigilai,&gt;&gt; qaunia.

Poni sa paranga lamesiu, pira sau, &lt;&lt;Aipira sira na votu lame veidi pana totoso ngangangulu ikikeredi jola. Qai tei valiosoria tu sira na dia poko gojo doru ko qai tavakeka keala pana orunguna na lami.

15 Ko inara sa vei sa qai turu pa moena na totoqona bangara tana Tamasa,

ko mai nabulunia na rane na bongi

pana ona zelepade madina sisa.

Ko isa sa toqo pa totoqona bangara

mina suvere tavitiria na kopu vasareniria sira.

16 Maike isongo burana ligu,

beto maike isongo kidepe ligu,

beto na tapo babi kaki mangini maike vakukuvuria.

17 Ura na lami sa mina dia sepati,

isa sa toqo pa vaikorapaina na totoqona bangara,

beto isa sa mina toni laoniria pana vuvugu kolo toana.

Beto na Tamasa mina nyunyu paleria

doru oni kolo mata takulanga pa matadi,&gt;&gt; sau.

8

Na tita maulu vinavitu sa taporaka

1 Beto totonai sa poraka revangia na lami sa na tita maulu vinavitu, poni sa sake ngudu vangada podeke pana kai kobu aoa tu sa na oka. 2 Beto qa batiria sa ka vitu mateana qai turu pa moena na Tamasa, beto qai okoto taiania ira sa ka vitu kuvili.

3 Beto kai goto mateana sa arua na baolo qolo ketakoi sa takura na vavakukuvu umanga jongana sa sa lao turu katapa pana ia vavavakukuvu madina. Soku sira na vuvusu vavavakukuvuna sa taiania isa, ko mai tavavakukuvu tamo lao pana vavara tadira doru tinoni tana Tamasa pana ia vavavakukuvuna qolo isa sa kole pana moena na totoqona bangara. 4 Ko na tulana na vavakukuvu sa koko vei pana baolo qolo sa arua na mateana pa moena Tamasa sa sa sae tavitia na vavara tadira na tinoni tana Tamasa. 5 Beto sa tekua na mateana sa na baolo ko sa vapugelenia na naji iku toana, beto sa gona gorenia pa peso. Poni sa pererekata sa na paka oka, na kukuku sa tanongoro, sa kakapi vasiboro sa neqa, beto sa jou sa na peso.

Ka made kuvili momoe

6 Ego ira ka vitu mateana qai aruria ka vitu kuvili sa qai vanaqiti ko mai ivu qarigu.

7 Ko totonai sa ivua nona kuvili sa na mateana momoe, poni sa vukele gore koko pa vavagalo sa na kabu aisi beto na iku, qai vaisomanai orungu sa qai tagona gore pa peso. Ko sa vurungu beto pale sa kai pikata vinauena na peso, kai pikata vinauena na gogou sa tavurungu beto pale, beto ko doru buburu qai tavurungu pale.

8 Beto sa ivua na mateana vinarua sa na ona kuvili, poni sa kai sa sa vei kai kubo lavata sa vurungu sa sa tajopu gona gore pa ivere. Ko sa tapeluku orungu sa kai kobuna vinauena na ivere. 9 Beto kai kobuna vinauena ira na vinapodaka pa ivere sa koleria na toa sa qai mate, beto ko kai kobuna vinauena ira na vaka sa qai tapipiara.

10 Ego beto sa ivua mule na mateana vinaue sa na ona kuvili, poni sa vukele gore lagere vei pa noka sa kai seru lavata. Sa vuvurungu vei na juke ko sa vukele taria sa kai kobuna vinauena ira doru pie beto na vuvugu pie. 11 Na isongona na seru api sa i Pasa ko sa tapeluku vapasa sa kai kobu vinauena na pie, ko na kubo tinoni qai mateniria sa na pie ura qai pasa.

12 Beto sa ivua mule na mateana vinamade sa na ona kuvili, poni sa tavarodomo sa kai kobu vinauena na tapo, vei tugu kai kobu vinauena na popu beto ko kai kobu vinauena ira na seru, ko kai kobu vinauena na dia kabere sa sa tavarodomo. Ko kai kobu vinauena na rane sa sake kabere beto ko kai kobu vinauena na bongi ba sake rea tugu.

13 Beto qa doro qau, poni sa qa nongoria sa na pirangana kai jako, sa igigoro pa nulu vavagalo, beto sa vevela viviva vei pira, &lt;&lt;Mai takulangagadia tu! Mai takulangagadia tu! Mai takulangagadia tu sira qai suvere pa peso, totonai mai tanongoro na vaqorodi sira kue kuvili mai ivuria mule kue mateana qai kole!&gt;&gt; sau.

9

Na kuvili vinalima

1 Beto sa ivua na mateana vinalima sa na ona kuvili, poni sa qa batia sa kai seru sa koko vukele lagere veina pa noka ko sa tei vukele gore tu pa peso. Ko sa taiania isa sa na vidulu revangana na pou oqili kepore vinabetona. 2 Ko sa revangia na seru sa na pou oqili, poni sa votu sale vei pa oqili sa na tula kukude, sa tula vei kai iku nevolo lavata, ko sa amu vapaea sa na kaberena na tapo beto na oka. 3 Beto qai votu lame vei pa leo tula sira na kupo ko qai gore toqo pa peso, beto qai taiania ira sa na neqi veveina na neqi vaigarata tana mede pa peso. 4 Ba qai tasuqutu sira na kupo ko maike nganganguluria sira na buburu pa peso, na gogou beto kaki umuma, goto ira gu na tinoni sake koleria na vinagigila tana Tamasa pana readi sa qai tavamalumunia ko mai nganguluria sau. 5 Ko qai tavamalumunia ira sa mai vavitigiria sira na tinoni pa leona ka lima popu, ba qaike tavamalumunia ko mai vairia. Ko na vitigi qai vagosoroniria sa sa vei na garatani mede. 6 Ko pana korapadi na rane pana lima popu isa, sa mai nyaqoa na mate sira na tinoni, ba maike boka mate. Mai nyorogua matedia, ba na mate mina ukuniria.

7 Na dogorodi ira na kupo sa qai vei ira na hose qai tavatana lao pana vaipera. Pa batudi sa kole sa na sakasa sa doro vei na tarapae qolo, na isumatadi sa vei na isumata tinoni, 8 na vurungudi sa kakasa vei na vurungudi ira na rereko, beto na livodi sa gea vei na livo laione, 9 na raraqodi sa vapaea na sakasa sa doro vei na aeana, ko na burunguni babanadi tonai qai tatava sa sa vei na ovangadi hose beto na totopili qai koiria na tinoni vaipera ko qai tagara lao pana vaipera. 10 Na pikutudi sa vei na pikutuni mede ko pana pikutudi sa kole sa na neqi qai vavitiginiria na tinoni pana ka lima popu. 11 Na dia bangara sa na mateana pana pou oqili kepore vinabetona. Na isongona pana paranga Hiburu sa i Abadoni, goto pana paranga Qiriki sa i Apolioni.*

12 Na takulanga ikerena momoe sa sa jola, ba liguna isa sa kode mai tuti lame mule sa karu takulanga.

Na kuvili vinavonomo

13 Beto sa ivua na mateana vinavonomo sa nona kuvili, poni qa nongoria ara sa kai ovovele sa lame vei pana ka made kekeuna na ia qolo vavakukuvuna sa turu pa moena na Tamasa. 14 Sa paranga lao sisa pana tana mateana vinavonomo sa arua na kuvili, &lt;&lt;Mu ruvataria sira ka made mateana qai tapiko pa kai kale kekete pie lavata na isongona Iupareti!&gt;&gt; sau. 15 Ko qai taruvata sira ka made mateana qai tapiu vatana vakolenia sa na aoa, na rane, na popu beto na aoro tangutidi, ko mai boka vamateria sa ira na kobuna vinaue ira na tinoni pa kasia gusu. 16 Ko qa nongoria sa na anyedi ira qai koi pa hose sa karu gogoto milioni. 17 Api sa isa qa batia na veveidi pana tadira na hose beto ira qai koiria na hose: na aeana qai poko suqutuni raraqodi sa sa jimiri vei na iku, beto sa bu kukuduru, beto sa boe vei na nai. Ba na batudi na hose sa qai doro vei na batu laione, pa mangadi sa sa votu na iku, na tula beto na nai. 18 Aipira sira kue oja qai tavamatenia ira na kobuna pikata vinaue ira na tinoni pa kasia gusu: na iku, na tula, beto na nai, ira qai votu lame vei pana mangadi ira na hose. 19 Ura na neqi tadira na hose sa qai kole pa mangadi beto pa pikutudi na hose. Ura na pikutudi ba sa vei na dole sa pore batudi ko ira sa qai vapalekani tinoni.

20 Ira doru na tinoni qaike tavamate pana oja inara sa qaike gabala loa paleria sira na sakasa qai roitiniria pana limadi mekadi. Qaike koroto vatarasaeria sira na tomate ikikeredi, babi na beku qolo, na siliva, na patu boronisi, na gou, ira na sakasa qaike babata, na vainongoro na rerege. 21 Beto ko qaike gabala loa paleria sira na dia vavarivai, na dia potana ngangangulu, na toa vei na manugu, babi na ikiko.

10

Na mateana beto na pepa tavijongo iketena

1 Beto isa sa qa batia mule sa kai goto mateana neneqina sa lagere vei pa noka. Sa tapopoko pana lei sisa beto sa vailivutai pa nare batuna sa na bibigo, na isumatana sa tolanga vei na tapo, beto na nenena sa vei na iku sa vuvurungu memea. 2 Sa araruaona pa limana sa kai pepa tavijongona na iketena beto na tarevatana. Beto na nene kale matuana sa turunia pa ivere, goto na nene kale merina sa turunia pa peso, 3 beto sa kukuku vevela vei na kurumu ngangarana na laione. Pa liguna sa vevela isa, sa qai pererekata ka vitu paka oka. 4 Pa ligudi qai jola ka vitu paka oka, sa ma podalai kukuti qau sara, ba qa nongoria mule kai ovovele sa lagere vei pa noka pira sau, &lt;&lt;Muke ule votunia sisa qai pojai ira ka vitu paka oka; beto ko muke kutiria,&gt;&gt; sau. 5 Beto sa na mateana isa sa kole turu pa ivere beto pa peso sa alaka saenia pa noka sa na lima matuana, 6 beto sa maulu pana isongona na Tamasa, na toa jolana kamua na kamua, isa sa vapodakia na oka beto doru sakasa pa leona, na peso beto doru sakasa pa leona, beto na ivere beto doru sakasa pa leona. Pira sau sa na mateana, &lt;&lt;Kopira minake sovai lalaona sa na totoso! 7 Goto totonai mina ivua na mateana vinavitu sa na ona kuvili, sa mina vagore votua na Tamasa sa nona nyorogua golomona, isa vei sa tei pojaniria tu isa ira na ona nabulu tinoni kokorotai,&gt;&gt; sau.

8 Beto sa na ovovele qa nongoria sa lagere vei pa noka sa pira saunisiu, &lt;&lt;Mu lao ko mu tekua sa na pepa tavijongo revatana pana limana na mateana isa sa turu pa ivere beto pa peso,&gt;&gt; sau. 9 Poni qa lao sa tana mateana, ko qa pojania ko mi vanisiu na pepa tavijongo iketena qau. Poni pira saunisiu sisa, &lt;&lt;Pia, tekua ko mu gania. Kode mina pasa ilili pa iapamu sina, ba pa mangamu sa kode mina lomoso jonga vei na muji,&gt;&gt; sau. 10 Ko qa tekua ara sa na pepa tavijongo iketena pana limana na mateana, ko qa gania. Ko pa mangaqu sa qa valilingi veinia tugu na muji, ba totonai tu qa ponyolo betoa poni sa sa ilili pasa pana iapaqu. 11 Beto sa kai ule vanisiu mutu sa pira sa vei, &lt;&lt;Kopira muna kai kokoroto tariniria mule ao sira soku minete tinoni, na puku tinoni, ira okokoto dia parangana, beto ira na babangara.&gt;&gt;

11

Karu tinoni pogoso nongoro tana Tamasa

1 Ego qa taiania ara sa kai gou tiku sa dogoro vei na kolu papadana, beto qa tagarunu sara, pira sau, &lt;&lt;Mu turu ko mu padai sa na zelepade madina tana Tamasa, na idi vavavakukuvuna, beto mu anyeria sira qai vatarasae pa leona. 2 Ba munake padai sa na kakabarena na zelepade madina. Muna loa vakolea sisa, ura sa tei taianiria tu ira na tinoni karovodi sa na ia isa, ko kode mai tete anyanyunia ira sa na gusu madina ka madengavulu karu popu. 3 Beto kode mana garunu laoniria ara sira karu qua tinoni vavakato ko mai vasae poko babati karedi qai vavasaeria na tinoni qai takulanga, beto ko mai kole ule votunia sa na nongoro tana Tamasa pana kai tina karu gogoto vonomongavuluputa rane ira,&gt;&gt; sau.

4 Ko ira karu tinoni vavakato aipira sa na karu gou olive beto karu tuturuna juke qai turu pa moena na Bangara sa bangarania na peso. 5 Ko vei na tinoni mina nyorogua vapalekaria, poni sa na iku tu mina votu pana mangadi ira karu mina vurungu paleria sira na dia kana. Ko na tinoni mina nyorogua vapalekaria sa kode mina tavamate vei tugu isa. 6 Ira sa qai taiania sa na neqi, ko mai boka pateia sa na oka ko minake gore sa na okoro pana totoso mai ulule votunia ira na nongoro tana Tamasa. Qai isongia tugu vei sa na neqi ko mai boka pelukunia na orungu sa na pie, beto ko mai boka vavagosoroni okokoto oja sa na peso. Kode mai boka roiti vei pira sira pana ai totoso mai nyoroguania.

7 Totonai mai vaokoto betoa ira karu sa na vavakatonia na nongoro tana Tamasa, sa mina votu sale vei pa leo pou oqili kepore vinabetona sa na manugu piruna made nenena, ko mina rajaria sira karu, ko mina vakilasaria beto mina vamateria. 8 Ko na kokobu tinidi ira karu tinoni vavakato aipira sa mai kole vuvusudia pana lodaka soana lavata pa gusu lavata poreveveina pana ia ketakoi sa tavamate pa korosi na dia Bangara. Qai vaisongo vavapadania pa Sodomo beto pa Ijipi sa ketakoi. 9 Ko kue rane kobuna sa mai kole dodogoria ira na tinoni pa okoto minete tinoni, pa okoto bubutu, ira okotodia parangana, beto ira na okoto puku tinoni sa na kokobudi ira karu beto mai daidia tugu golomoria. 10 Ko ira doru tinoni pa peso sa mai qerania ira sa na matedi ira karu, ko mai roiti inevanga beto mai vaibei lao lame vaivana, ura ira karu tinoni kokorotai pira sa qai vagosoroniria na vitigi sira doru tinoni qai suvere pa peso. 11 Ba sa jola kue rane kobuna sa na gagala toana sa koko vei tana Tamasa sa tomeria sira karu, ko qai gasa turu. Ko qai matagutu vivitigi sira qai batiria ira karu. 12 Beto qai nongoria ira karu tinoni kokorotai aipira sa kai ovovele lavata sa lagere vei pa noka, pira sau, &lt;&lt;Mei sale lani!&gt;&gt; sau. Poni sa isa tugu qai korapa dodorodia ira na dia kana, sa qai koi pa lei sae gu pa noka sira karu. 13 Ko pana totoso tugu isa sa sa raja sa kai nunu lavatana jola, ko sa vukele tajegara sa na kobuna vinamanoga na gugusu lavata isa, ko ira ka vitu tina tinoni sa qai mate. Goto ira na tinoni qai suvere jola sa sa koi vei vairia na matagutu poni qai vatarasaea gu ira sa na Tamasa lavata pa noka.

14 Na takulanga vinarua sa sa koni jola ba vera tu, na takulanga vinaue sa nake sovaina beto mina lame!

Na kuvili vinavitu

15 Beto sa ivua na mateana vinavitu sa na ona kuvili, poni sa qai tanongoro sira na ovovele vevela pa noka, pira qarigu,

&lt;&lt;Na binangara pa kasia gusu

sa kopira na ona na oda Bangara beto na ona Karisito,

ko na Tamasa mina kole Bangara kamua na kamua,&gt;&gt; qarigu.

16 Ko ira ka rabete ka made tinoni mamata qai kole toqo pana dia totoqona bangara pana moena na Tamasa, sa qai kokopo todongo gore pa peso, beto qai vatarasaea sa na Tamasa, 17 pira qarigu,

&lt;&lt;Bangara, na Tamasa vivamu jola,

qu korapa kopira beto qu kole perangana tu,

qe paranga jongana lao tamu.

Ura qu vadogoronigei na mua neqi lavatana

ko kopira qu tei bangara tu!

18 Ira na pupuku tinoni sa qai tagigiri,

ba na totoso tagigiri tamu sa sa kamua gu sa kopira.

Sa kamua gu sa na totoso muna tutiniria

ira doru tinoni qai tei mate tu.

Sa kamua gu sa na totoso mai tatabara

sira na mua nabulu na tinoni kokorotai,

beto dorudi ira na mua tinoni,

ira qai pangaganigo, na ikete na lavata.

Sa kamua gu sa na totoso mai tapipiara

sira na tinoni pipiara pa peso,&gt;&gt; qarigu.

19 Beto sa tarevanga sa na atakamanana na zelepade madina tana Tamasa pa noka, beto sa tabata pa leona nona zelepade madina sa na Bokese Vinaego. Beto sa mamalara kakapi vasiboro sa na kapi, sa tanongoro na kukuku, beto qai pererekata sa na paka oka, sa jou na nunu beto qai vukele gore lagere sa na kakabu aisi.

12

Na rereko beto na ratovo

1 Beto sa votu lame vei pa noka sa kai vinagigila vaivagabarana jola. Sa bola votu sa kai rereko sa pokonia na tapo, na popu pa kauru nenena, beto pa batuna sa tarapaenia ka manogarua seru. 2 Tei pore iapana tu sa na rereko isa, ko sa vivitigi beto sa lukana ura mi vapore koburu gu sau.

3 Beto sa sa votu lame gu mule sa kai vinagigila vaivagabarana pa noka. Sa bola votu gu sa kai ratovo jijimirina lavata, ka vitu batuna, ka manogaputa kekeuna, beto qai okoto vasolapa tarapae bangara sira doru batuna. 4 Ko sa iruniria na pikutuna isa sa na kobu vinauedi ira na seru pa noka ko sa gona goreniria pa peso. Beto sa lao turu pa moena na rereko sa tata vapodo koburu sa na ratovo, ko mina ponyolo doruria sa na melalu mina vapodoa na rereko sau. 5 Ko sa vapodoa na rereko sa kai melalu, na tuna marene, isa mina vakilasa betoria beto mina bangaraniria doru pupuku tinoni. Ba sa tasaputu sae tana Tamasa sa na ona koburu, pana totoqona bangara tana Tamasa. 6 Beto sa na rereko sa uku riuona pa qega, na ia sa vatanai na Tamasa ko mina takopu beto na tavateteku sa na rereko isa, pana kai tina karu gogoto vonomongavuluputa rane.

7 Ego ko sa poraka votu gu sa na vaipera pa noka, ko i Maekolo beto ira na ona minete mateana sa qai rajai sa na ratovo. Poni na ratovo beto ira na ona minete mateana ba qai raja vaibeidia tugu, 8 ba sa tavakilasa sa na ratovo beto ko ira na mateana tana, beto ko qai taiju pale pa noka. 9 Ko sa tagona gore pale pa peso sa na ratovo, isa tugu sa na dole pa moa, na isongona sa na bangaradi ira na tomate babi Setani, isa sa sa toni vapiruria doru tinoni pa kasia gusu. Ko ira na ona mateana sa qai tagona gore tavitinia tugu isa.

10 Beto qa nongoria mule ara sa kai ovovele pa noka, pira sa vevela viviva vei,

&lt;&lt;Kopira sa tabata sa na inaalo, na neqi

beto binangara tana Tamasa!

Kopira mina bangarania na kasia gusu

sa nona Karisito.

Ura sa tei tagona gore tu pa peso

sisa sa kokole pitu tutiria doru rane na bongi

pana moena na oda Tamasa sa na sela tadira na tasida.

11 Ira na tasida qai tei vakilasia tu sisa pana orunguna na lami,

beto pana dia vavavakato votuna na paranga tana Tamasa,

beto ko qaike rabeke vakamunia pa mate sa na dia toa.

12 Inara sa vei ko mu suvere qera agou na noka,

beto ko agou doru qu suvere ketakoi!

Goto mu takulanga sagou na peso na ivere!

Ura sa tei goregana tu pana tamugou ina

sa na bangaradi ira na tomate.

Sa tagigiri vivitiginia sisa

ura sa gigilaiona isa na ona totoso mina kole roiti

sa sa tei papaka tu,&gt;&gt; sau.

13 Totonai sa gigilai na ratovo sa tei tagona gore tu pa peso sisa, poni sa sa podalai gu nyaqo tututia isa ko mi ngangangulia sa na rereko isa sa vapodoa na koburu marene sau. 14 Ba sa taiania na rereko isa sa karu babanana na jako lavata, ko mina boka tatava uku riu pana ia sa vatana vakolea na Tamasa ko mina takopu na tavateteku sisa pana kue aoro kobuna, ko ketakoi sa mina tavasare tana ratovo. 15 Poni sa tue votunia na ratovo pa mangana sa na nyoro pie, ko sa tuti pa liguna na rereko, ko mi pogoso vaole riu palea sau. 16 Ba na peso sa tokania sa na rereko; sa tapaqala revanga sa na peso, ko sa ponyolo pale sa na nyoro pie sa tue votunia pa mangana na ratovo. 17 Poni sa tagigiri vivitiginia na ratovo sa na rereko isa, ko sa lao gu rajaria sira doru tuna na rereko qai suvere jola, ira qai vatabea na garunu tana Tamasa, beto qai tarange pana dia vavakatona na sosoto ti Jisu Karisito.

18 Ko sa kole gu turuona pana nagasana pa nole sa na ratovo.

13

Karu manugu made nenedi pirudi

1 Beto qa batia mutugu sa kai manugu made nenena piruna sa podaka votu lame pa ivere, ka manogaputa keuna, beto ka vitu na batuna. Qai solapa pana kekeuna sa ka manogaputa tarapae bangara, beto sa okoto takuti pana okoto batuna sa kai isongo sa ajai sa na Tamasa. 2 Ko na manugu qa batia sa sa dogoro vei na leopadi, na nenena sa vei na nene bea, goto na mangana sa vei na mangana na laione. Ko na ratovo sa vania na manugu piruna api sa na ona neqi, na ona totoqona bangara beto na ona neqi binangara. 3 Kai batuna sa doro vei sa vavainia kai paleka vaivamatena, ba sa tei tasalana tu ko sa tei mavo tu sa na paleka. Ko qai gabara beto sira doru tinoni pa kasia gusu, ko qai tutia sa na manugu piruna isa. 4 Ko doru tinoni sa qai vatarasaea sa na ratovo, ura isa tugu sa vania nona neqi sa na manugu piruna. Beto qai vatarasaea tugu vei sa na manugu piruna isa, pira qarigu, &lt;&lt;Kepore sa kame bi neqi viva vei na manugu piruna! Beto ko kepore sa kame mina pada rajai ko mina vakilasia isa!&gt;&gt; qarigu.

5 Sa taiania tugu na manugu piruna isa sa na boboka pana paranga ko sa paranga vavalavatai beto sa vamoroania na Tamasa. Beto sa tavamalumu sisa ko sa boka varoitia nona neqi ka madengavulu karu popu. 6 Sa podalai paranga sisa ko sa poja vivikeria sa na Tamasa, sa poja vivikeria sa na isongona na Tamasa, na ia sa suveria na Tamasa, beto ko vei tugu ira doru qai suvere pa noka. 7 Beto sa tavamalumunia tugu isa sa mina rajaria na vakilasaria sa na tinoni tana Tamasa. Beto sa taiania tugu isa sa na neqi ko mina bangaraniria ira doru bubutu, na minete tinoni, na tinoni okokotodia parangana beto na pupuku tinoni. 8 Ko mai vatarasaea doru tinoni sisa, ira na tinoni tonai tu sa oqoro taroiti na kasia gusu sa sake takuti na isongodi pana buka sa kolea na isongodi ira qai tekua na toa. Na buka isa sa tana na lami sa tavamate mai perangana.

9 Na tinoni sa pore talingina sa mi vainongoro!

10 Isa mina tatoni raputu variu,

sa mina taraputu lao tugu ketakoi.

Isa sa tavamatenia na benete vaipera,

sa mina mate tugu pana benete vaipera.

Ko sa vei sa mai turu vangaju sira na tinoni tana Tamasa.

11 Beto qa batia mutugu sa kai goto manugu made nenena piruna sa votu sale vei pa leo peso. Karu kekeuna qai vei na kekeuna na lami, goto na ovovelena sa vei na ovovelena na ratovo. 12 Doru neqi tana na manugu piruna momoe sa sa varoitiria isa pa moena na manugu momoe. Ko sa vagabararia sira doru tinoni pa peso ko qai vatarasaea sisa na manugu momoe. Isa sa na manugu sa vavainia mai na paleka vaivamatena perangana ba sa tei tasalana tu sa na palekana. 13 Na manugu vinarua sa roiti vavoturia mule sa na roiti lalavata vaivagabaradi, ko na iku tu pa noka ba sa valageria pa peso pana moedi ira na tinoni. 14 Ko pana roiti vaivagabarana sa tavamalumunia isa sa roitinia pa moena na manugu momoe sa sa toni vapiruria na manugu vinarua sira na tinoni. Sa garunuria tugu sira qai suvere pa peso ko mai gurai tugu kai beku, na kirena ko na valavatana na manugu momoe sa tavapaleka pana benete vaipera ba sake mate. 15 Sa tavamalumu sa na manugu vinarua ko sa singo lao vania na toa sa na beku kirena na manugu momoe, ko na beku isa sa boka paranga beto sa vamateria tugu sira doru qaike vatarasaea na beku isa. 16 Ko na manugu sa paranga jujukuria sira doru tinoni, ikete na lavata, isisongodi na golabadi, na tinoni taruvatadi na pinausu, ko mai tavakole betoniria na vinagigila pa lima kale matuadi babi pana readi sau. 17 Ko kepore sa kai tinoni mina boka vaiona sakasa babi vavainiria nona sakasa vei minake isongia isa sa na vinagigila api, na isongona na manugu ikikerena babi na nabana na isongona isa.

18 Ko na gigalai tomena tu mina boka revangia sapi. Isa sa isongia na gigalai sa mi roiti votunia sa na nabana na manugu isa, ura na nabana kai tinoni sisa. Ko na nabana isa sa 666.

14

Na lami beto ira na ona tinoni

1 Ego qa doro qau poni qa batia mule sa na lami sa korapa turu pa kubo pa Zaione, beto qai korapa turu tavitia isa sira kai gogoto madengavulu ka made tina tinoni, ko sa takuti pana readi sa na isongona na lami isa beto na isongona na Tamana. 2 Beto qa nongoria sa kai ovovele sa lagere vei pa noka, na ovovele isa sa sa ovanga vei na kijarana na tigi pie beto sa pererekata vei na paka oka, beto ko na ovovele qa nongoria sa sa vei na ovovelena na mike hapu sa tapidiki. 3 Beto qai kerania ira sa kai kera korega pana moena na totoqona bangara, beto pana moedi ka made manugu toadi beto ira na tinoni mamata. Kepore kai tinoni bi vanonogai sa na kera isa, goto ira tugu kai gogoto madengavulu ka made tina tinoni sa pajukuria na Tamasa pa gugusu pa peso sa qai gigilai. 4 Aipira sira qaike vapaji muleniria ira na rereko, ura qai kopu vakorega muleniria mekadi. Aipira sira qai tutia ketakoi sa lao vei na lami. Aipira sira qai tapajuku pana tadira na tinoni pa peso, ko qai vei na vua moena sa tavalao pana tana Tamasa beto na lami sira. 5 Kepore kai seseke bai pojai beto sa lioso na dia toa.

Na nongoro tadira kue mateana

6 Beto sa qa batia mule sa kai goto mateana sa tatava sae pa nulu vavagalo, sa pogosia na nongoro jongana kole jolana mina vavakato vaniria ira qai suvere pa peso- ira na okoto pupuku tinoni, na okoto bubutu, ira okoto dia parangana beto na okoto minete tinoni. 7 Sa vevela viva sisa, pira sau, &lt;&lt;Mu pangagania na Tamasa beto mu vania na vinatarasae sisa. Ura sa kamua sa na totoso vaituti tana ko mina tutiniria ira na tinoni. Mu vatarasaea isa sa vapodakia na oka, na peso, na ivere, beto na vuvugu pie!&gt;&gt; sau.

8 Sa tuti ligu lame gu mule sa kai mateana vinarua, pira sau, &lt;&lt;Sa tei vukele tapiara tu! Sa tei vukele tapiara tu si Babiloni, na kuta gugusu lavata! Isa sa vabuku vadigereniria na ona vaini- na vaini toa bisibosina- sira doru pupuku tinoni,&gt;&gt; sau.

9 Beto sa tuti ligu mule sa kai mateana vinaue, sa vevela viviva vei pira, &lt;&lt;Ira na tinoni qai vatarasaea na manugu piruna beto isa na beku kirena isa, beto ko ira na tinoni qai tekua na vinagigila tana manugu piruna pana readi babi na limadi, 10 sa mai bukua tugu vei na vaini vinakilasa lavata tana Tamasa, isa sa vei na vaini sake tavaisomanai pie pana ona kapa vinakilasa. Ko ira qai vei inara sa mai tekua na vitigi pa iku nai, pana moedi ira na mateana madidi beto na lami. 11 Ko na tula rovuna na iku sa vavitigiria sa sa memea votu ko sa toa kamua na kamua. Ko kepore korotona na rane na bongi sa na vitigi tadira qai vatarasaea na manugu piruna beto na beku kirena na manugu piruna, beto ko ira na tinoni qai tekua na vinagigilana na isongona isa,&gt;&gt; sau sa na mateana.

12 Ko sa vei sa mai turu vangaju sira na tinoni tana Tamasa, ira na tinoni qai vataberia na garunu tana Tamasa beto qai range vanabua i Jisu Karisito.

13 Beto qa nongoria ara sa kai ovovele sa lagere vei pa noka, pira sau, &lt;&lt;Mu kutia sapi: mai tamana sira kopira mai mate pana roiti tana Bangara!&gt;&gt;

&lt;&lt;E, sosoto tugu!&gt;&gt; sau sa na Gagala, &lt;&lt;Mai minere vatale, ura na vuana na dia roiti jongana sa tadoro gigila,&gt;&gt; sau.

Na totoso lolokete pa peso

14 Beto qa doro qau poni sa qa batia sa kai lei keala, beto pa nare lei isa sa toqo sa kame sa vei na Tuna na Tinoni. Pa batuna sa vasaea na tarapae bangara sa taroiti pa qolo, beto pa limana sa arua kai likoto gea ngongodo lomotoni vuiti. 15 Beto sa votu lame vei gu mule pa zelepade madina sa kai mateana ko sa vevela laoia sa isa sa toqo pa nare lei, &lt;&lt;Mu teku varoitia sa na mua likoto ngongodoni vuiti ko mu aburia sira na vuiti. Ura sa tei kamua tu sa na totoso ababu; sa tei matua tu sa na kasia gusu!&gt;&gt; sau. 16 Poni sa iruniria na ona likoto ngongodoni vuiti na tinoni sa toqo pa lei sa na kasia abana ko sa taabu sa na umuma pa peso.

17 Beto kai mateana mule sa sa votu lagere vei pa zelepade madina pa noka, sa pogosia mutugu kai likoto tetekuni qurepi sa jola na ganina. 18 Beto sa kai goto mateana mule sa kopunia na iku sa sa votu lame vei pana ia vavavakukuvuna, beto sa vevela laoa sisa sa arua na likoto sa jola na ganina, &lt;&lt;Mu varoitia sa na mua likoto ganina ko mu kotopo vaikamuniria sira na vuvungu qurepi pa kasia abana, ura qai tei mamadara tu sira na vuvungu qurepi!&gt;&gt; sau. 19 Poni sa irunia pa peso na mateana sa na ona likoto tetekuni qurepi, ko sa kotopo vaikamuniria sa na vuvungudi na qurepi pa kasia abana beto sa gona laoniria pana ia lavata ketakoi qai tatete momonyo tekuni piena sa na qurepi. Ko na ginuana api sa na vinakilasa tana Tamasa qai gosoria ira na tinoni ikeredi. 20 Ko pa peguruna na gugusu sa kole sa na ia ketakoi qai tatete monyo sira na qurepi, ko na ululuna na orungu sa nyoa votu ketakoi sa sa tata kamua na ruana na hose beto sa nyoro kamua tata kue gogoto kilomita.

15

Ira na Mateana beto ira na Oja Bebetodi

1 Beto qa batia mule ara sa kai vinagigila pa noka, na poreveveina beto na vaivagabarana. Koledia ketakoi sira ka vitu mateana qai okoto mekai ka vitu oja, ko ira sa na oja bebetodi, ura ira sa qai ule votunia na kokora tana Tamasa.

2 Beto qa batia sa kai sakasava sa vei na ivere sa kilanga lioso vei na qelasi sa vaisomanainia na iku. Beto qa batiria sira qai vakilasia sa na manugu piruna, na kirena isa, beto na nabana na isongona isa, ura qaike vatarasaea sa na manugu isa. Qai kole turu tata pana ivere sa kilanga lioso vei na qelasi, ko qai aruria pana limadi sira na mike hapu sa vaniria na Tamasa. 3 Beto qai kerania sa na kera tai Mosese, na nabulu tana Tamasa, beto na kera tana lami:

&lt;&lt;Na poreveveidi beto na vaivagabaradi sira na roiti tamu,

Bangara Tamasa vivamu jola!

Na tuvisidi beto na sosotodi sira na mua uana,

Bangara tadira na pupuku tinoni.

4 I sei sa minake boka pangaganigo ao?

Ura ao gu mekamu sa na liosomu.

Doru pupuku tinoni sa mai lame tamu

ko mai todongo vatarasaego,

ura na mua uana tuvisidi sa qai bola votu,&gt;&gt; qarigu.

5 Pa liguna sa vei isa qa batia sa tarevanga pa noka sa na zelepade madina pa Aqaqo Vinaego. 6 Beto qai votu lame pa zelepade madina sira ka vitu mateana qai pogosia ka vitu oja, qai vasaeria na poko keala kikilangadi, beto na qolo qai kilisavaraniria pa raraqodi. 7 Beto kame ira ka made manugu toadi sa sa okoto ianiria ira ka vitu mateana sa na baolo qolo sa pugelia na tagigiri tana Tamasa na toa kole jolana kamua na kamua. 8 Na zelepade madina sa sa pugelia na tula sa lame vei pana neqi beto na viva lavata tana Tamasa. Ko kepore sa kai tinoni sa boka tomea na zelepade madina tinganai qai tavagore votu okoto beto tu sira ka vitu oja tadira ka vitu mateana.

16

Ka vitu vinakilasa bebetodi

1 Beto qa nongoria sa kai ovovele lavata sa koko lame vei pa zelepade madina, sa paranga vei pira pana tadira ka vitu mateana, &lt;&lt;Mu lao, ko mu vuva gorenia pana abana pa peso sira ka vitu baolo tagigiri tana Tamasa,&gt;&gt; sau.

2 Ko sa lao na mateana momoe ko sa vuva gorenia pana abana pa peso sa na ona baolo, poni sa rajaria na tubu tadoala beto na vaivitigina jola sira qai tekua na vinagigilana na manugu piruna, beto ira qai vatarasaea na beku kirena isa.

3 Beto na mateana vinarua sa sa vuva gorenia pa ivere sa na ona baolo, ko sa jimiri vei na orungudi ira na tinoni matedi sa na ivere, ko ira doru sakasava toadi pa ivere sa qai mate beto.

4 Beto na mateana vinaue sa vuva gorenia pana pie beto doru vuvugu pie sa na ona baolo, ko qai tapeluku orungu beto sira doru. 5 Beto qa nongoria sa na parangana na mateana sa kopuniria na kolo, pira sau,

&lt;&lt;Ao na tuvisimu,

na kopiramu beto na perangaimu tu, na Liosomu,

ura na tuvisina sa na mua vaipitu ao.

6 Ura qai vanyororia na orungudi

ira na mua tinoni beto ira na tinoni kokorotai,

ko kopira qu vabukuniria na orungu ao sira qai varivai.

Na padadi tugu ira sa na vinakilasa isa!&gt;&gt; sau.

7 Beto qa nongoria mule ara sa na ovovele sa lame vei pana ia vavavakukuvuna, pira sau,

&lt;&lt;E, Bangara, ao na Tamasa vivamu jola,

qai tuvisi beto qai sosoto sira na mua vaipitu!&gt;&gt; sau.

8 Beto na mateana vinamade sa vuva gorenia pana tapo sa na ona baolo, poni sa tavamalumu sa na tapo ko sa vakukuvuniria na iku sira na tinoni, 9 ko ira na tinoni sa qai tavakukuvu vivikere pana manginina na tapo, ko qai poja vivikeria tu ira sa na isongona na Tamasa isa sa neqi jolaniria na oja. Ba qaike gabala loa pale tu ira sa na dia sela ko bai vatarasaea na Tamasa.

10 Beto na mateana vinalima sa vuva gorenia pana totoqona bangara tana manugu piruna sa na ona baolo, poni sa togai na rodomo kukuni sa na binangara tana manugu piruna, ko qai garatia tu na meadi sira na tinoni, ura sa koi vei ngaoloria na vitigi. 11 Beto ko qai poja vivikeria ira sa na Tamasa pa noka, ura sa ngaoloria na vitigina na tubudi. Ba qaike gabala loa pale ira sa na dia roiti ikikeredi.

12 Beto na mateana vinavonomo sa vuva gorenia pa pie Iupareti sa na ona baolo, ko sa pidili sa na kolo, ko sa tavatana vakole vaniria na soana karovo sira na bangara mai lame vei pa sagere tapo. 13 Sa beto isa sa qa batiria sa kue gagala ikikeredi qai dogoro vei na bakarau. Kue gagala ikikeredi aipira sa qai votu lame vei pana mangana na ratovo, pana mangana na manugu piruna, beto pana mangana na tinoni kokorotai sesekena.* 14 Ura ira sira na gagaladi na tomate ikikeredi qai vavavotu roiti vaivagabaradi. Kue gagala ikeredi aipira sa qai votu lao pana tadira na bangara pa doru gugusu pa peso, ko qai vaikamuniria ko mai vaipera pana rane lavatana tana Tamasa vivana jola.

15 (&lt;&lt;Mu vainongoro! Kode mana lao vasiboro vei na tinoni ikikoqu sara! Mina tamana sisa sa korapa suvere gegele, beto sa kopuniria na ona poko ko minake rerege gagado, na tavakekea pana vaikamu tinoni,&gt;&gt; sau si Jisu.)

16 Ko qai vaikamuniria pana kai ia qai gigalania Amaqedoni pana paranga Hiburu ira na gagala ikikeredi sira na bangaradi na gugusu pa peso.

17 Beto sa na mateana vinavitu sa vuva gorenia pa vavagalo eqa sa na ona baolo, poni sa tanongoro sa kai ovovele lavata sa lame vei pana totoqona bangara pa zelepade madina, sa paranga vei pira, &lt;&lt;Kopira sa okoto!&gt;&gt; sau. 18 Beto sa kakapi vasiboro sa neqa, sa tanongoro na kukuku, sa perekata sa na paka oka, beto sa jou sa kai nunu lavatana jola. Totonai vei sa taroiti na tinoni pa popodalaina sa sa oqoro pore kai nunu bi kamua sa na lavatana na nunu api. 19 Ko sa tapaqala ue sa na pesona na gusu lavata, beto ira na gugusu tadira na pupuku tinoni sa qai tajegara beto. Ko pana soana vei isa sa sa vakilasia na Tamasa sa na kuta gugusu pa Babiloni, ko sa vabukunia sa na vaini pana ona kapa vaivakilasana. 20 Doru nusa sa qai maragutu betodia beto na kukubo sa qai tavaarare betodia. 21 Beto na kabu aisi pa noka na papada limangavulu kilo na okoto mamatadi sa qai vukele tariria na tinoni ko tinganai qai vamoroania tu ira sa na Tamasa, ura na ikerena jola sa na oja isa.

17

Na tugele lavata beto na manugu piruna

1 Beto kame ira ka vitu mateana qai aruria ka vitu baolo sa sa lagere ko pira sa paranga veinisiu, &lt;&lt;Mei, lame ko ma vabatinigo na vinakilasa isa mina taroiti pana tana na rereko tugelena sa toqo pana keketaidi soku pie. 2 Ira na bangara pa gugugusu pa peso sa qai roiti vabosi tavitia sisa, beto ko ira na tinoni pa peso ba sa tei vabuku vadidigereniria tu na vainina na ona roiti bosina isa,&gt;&gt; sau.

3 Beto sa qa tatoni pana neqi tana Gagala Tabuna ko qa tapogoso lao pana kai qega sara. Ketakoi qa batia ara sa kai rereko sa koi pa narena kai manugu piruna jijimirina, sa takuti pana tinina sa na gagale isongo qai vamoroania na Tamasa beto ko ka vitu batuna beto manogaputa na kekeuna sa na manugu piruna isa. 4 Na rereko isa sa sa vasaea na poko davalana beto na jijimirina beto sa sarinia na qolo, na patu poreveveidi beto ko na patu kikilangadi sa na tinina, beto sa arua pana limana sa kai kapa qolo sa pugelia na uana vaivakekeadi beto na pajidi ira na ona toa roiti vabosi. 5 Beto pana reana sa takuti sa kai isongo sa pae na ginuana:

BABILONI NA KUTA

NA TINADI DORU TUGELE BETO DORU UANA BOSIDI PANA KASIA GUSU.

6 Beto qa batia ara sa na rereko sa digere talenia na orungudi ira na tinoni tana Tamasa beto ira qai mate talenia na dia rangena i Jisu.

Ko totonai qa batia isa sa qa gabara vivitigi. 7 Poni sa nanasa veinisiu pira sa na mateana: &lt;&lt;Ai sa vei ko qu gabara tu sao? Ma ule vakabere vanigo sa na ginuana golomona na veveina na rereko ina, beto ko veveina isa na manugu piruna ka vitu batuna beto ka manogaputa kekeuna, isa na manugu ketakoi sa koi na rereko ina. 8 Na manugu piruna qu batia ao ina sa na toana mai tu perangana, ba sa tei mate tu; beto tata mina votu sale vei pana leo oqili kepore vinabetona sisa ko na vinabetona sa kode tapipiara sisa. Ira na tinoni suveredi pa kasia gusu sake takuti nisongodi pana buka sa kolea nisongodi ira qai tekua na toa jola pa popodalaina tu sa taroiti na kasia gusu, sa kode mai gabarania ira sisa tonai mai batia. Ura na toana mai tu perangana sisa; kopira sa tei mate tu; ba kode mina bola ligu sisa.

9 Ko api sa na gigalai tomena tu mina boka revangia na ginuana. Ira ka vitu batuna sa ira ka vitu kukubo ketakoi sa totoqo na rereko, ko ira ka vitu bangara tugu sira. 10 Ka lima sa tei jola tu na dia binangara, ba kame sa korapa, goto isa na vinavitu sa sa oqoro lame, ba totonai mina lame isa poni sa kode na totoso papakana gu sa mina bangara isa. 11 Goto isa na manugu piruna na toana perangana, ba kopira tei kepore tugu, sa isa tugu sa na bangara vinavesu, ko isa sa kame tugu ira ka vitu sisa, ko kode mina gosoriagana tugu na vinakilasa sisa.

12 Goto ka manogaputa kekeuna qu batiria sa ira ka manogaputa bangara sira. Qai oqoro tekua na neqi binangara sira, ba tonai mai tekua na neqi ko mai bangara sa kode mai kole bangara tavitia kai aoa sa na manugu piruna. 13 Ira ka manogaputa aipira sa kame gu na dia roroqu ko mai loa lao vania gu na manugu piruna sa na dia neqi na viva. 14 Ira pira mai rajai sa na lami, ba mina vakilasaria na lami sira. Ura isa sa na Kuta tadira na kuta beto na Bangara tadira na bangara. Mai varene tavitia isa sira na ona tinoni takukudi, taviledi beto qai turu vamauru pana dia rarange,&gt;&gt; sau sa na mateana.

15 Beto pira mule saunisiu sa na mateana, &lt;&lt;Ira na pie qu batiria ao, ira qai kole pa keketaina na rereko tugele, sa ira na gogoto tinoni, na minete tinoni, na pupuku tinoni beto ira na tinoni okokotodia parangana. 16 Goto ka manogaputa kekeuna beto na manugu piruna qu batiria ao, sa maike tavaraguania sa na rereko tugele isa. Ko mai teku variunia sira doru ona sakasava sa isongoria beto mai loa vagagado pale. Mai gani rikatia na masana beto mai vato pale pa iku. 17 Ura sa vakolea na Tamasa tu pa bulodi sa mai vei tugu ko mina gore votu sa na ona roroqu tonai mina kame na dia vinaego beto qai loa lao vania na manugu piruna sa na dia neqi binangara ko tinganai mai gore votu beto sa doru paranga tana Tamasa. 18 Goto isa na rereko qu batia ao ina sa na gugusu lavata sa bangaraniria doru bangara pa peso,&gt;&gt; sau.

18

Sa tajegara tapiara na gugusu Babiloni

1 Ego sa jola inara sa vei sa qa batia mule sa kai goto mateana sa lagere vei pa noka. Sa isongia na neqi lavatana jola sisa beto na malakapina sa vakaberia sa na kasia gusu. 2 Sa vevela viviva vei pira sisa,

&lt;&lt;Sa vukele tajagara! Vukele tajegara!

I Babiloni, na kuta gugusu lavata!

Ko kopira na dia ia susuverena na tomate,

na dia gusu susuverena ira na ongu ikikeredi,

na susuverena tadira na manugu tatavadi,

nake liosodi beto qaike tatavaragua.

3 Ura na ona vaini bisibosina

sa vabuku digereniria sira doru pupuku tinoni.

Beto ira na babangara pa peso

sa qai roiti vabosi tavitia sisa.

Beto ko ira na tinoni qai vaivavai lao lame

sa qai isisongo talenia sa na roiti vabosi tana,&gt;&gt; sau.

4 Beto qa nongoria mule ara sa kai ovovele sa lagere vei pa noka, pira sau,

&lt;&lt;Mu votu taloa lame pana gugusu isa

sagou na qua tinoni,

ko muke somanania

na uana ikikerena tana,

ko muke somana gosoria

na vinakilasa tana!

5 Ura qai vaitotopare sae pa noka

sa na sela tana,

beto ko sake koroto roquria na Tamasa

sira na roiti ikikeredi tana.

6 Mu roiti laonia tana

sisa vei sa roiti laonia isa tadira goto,

vatamo ruania padana nona roiti

sa na vinakilasa tana,

na ona kapa sa mu vatamo ruania

na neqina na buku sa vaivabuku vadigerenia.

7 Kai muqisi vei sa valavata mulenia mekana

beto sa suvere vatatalegana,

poni sa ao ba mu vania tugu

na vitigi beto na takulanga.

Ura pa bulona pira sau sisa,

&lt;Na kalao qa toqo bangara sara, nake nanaboko sara,

beto ko na takulanga manake isongo gosoria,&gt; sau.

8 Ko sa vei sa na oja mina gosororia isa

sa mai mekarai raja pana kai rane gu:

na mate, na takulanga, beto na songe.

Beto mina tavurungu pana iku,

ura na Bangara na Tamasa mina vakilasia isa

sa na vivana jola,&gt;&gt; sau sa na ovovele pa noka.

9 Beto ira na bangara pa peso, ira qai somana roiti vabosi tavitia isa beto qai suvere vatalegadia vei isa, sa mai lukana beto mai lukana takulangania sisa, tonai mai batia na tulana na iku sa gania isa. 10 Ira kode mai turu pa souna tu, ura qai matagutu kita mai somana tavavitigi qarigu, beto pira marigu,

&lt;&lt;Vaivatakulanga jola! Vaivatakulanga jola!

Na kuta gugusu lavata!

Babiloni, na kuta gugusu neqina jola!

Pana kai totoso papakana gu

sa sa kamugo na vinakilasa!&gt;&gt; marigu.

11 Ira na tinoni vavai pa peso mai lukana takulangania sisa, ura kepore mule na tinoni bi vaitekuria na dia sakasava. 12 Kepore tugu bi vairia na dia qolo, na siliva, na patu poreveveidi beto na patu kikilangadi, beto ko vei tugu ira na poko lineni, na poko jijimiridi, na kala davala, na silika. Na gou umumanga jongadi qaike boka vavainiria, na barasi, na aeana, na patu mabolo sa sae na vaidi qaike boka vairia, beto kai sava qai gigalania na aivori sa taroiti pana livo manugu, beto na gou poreveveidi. 13 Beto na oela umumanga jonga na vuvurunguna, na pepiumu umumanga jonga. Beto ko vei tugu na vavakukuvu ruqa umanga jonga, na moa. Beto na vaini, na oela olive, na palava, na vuiti, beto vei tugu na bulumakau, na sipi, na hose beto na totopili qai ragataria beto vei tugu na pinausu qai tavai teku.

14 Qai paranga lao pana tana sira na tinoni vavai,

&lt;&lt;Ira doru sakasava qu nyonyorogua jolaniria ao

sa qai tateku pale pana tamu.

Beto doru sakasa qai bata jonga beto qai kilanga

sa qai mumuridia pana tamu,

ko kopira munake isongo bati liguria!&gt;&gt; qarigu.

15 Ko ira na tinoni vavai qai isisongo talea na kole roiti vavai pana gusu lavata isa sa mai turu pa souna ura qai matagutu kita mai somana gosoria na vitigi tana, sa mai lukana takulangania sisa, 16 pira marigu,

&lt;&lt;Vaivatakulanga jola! Vaivatakulanga jola!

Sa na kuta gugusu lavata!

Sa tavapopokonia na poko poreveveidi,

na poko davalana beto na jijimirina,

sa tavasarinia na qolo, na patu poreveveidi,

beto na patu kikilangadi!

17 Ba pana kai totoso papakana gu

sa qai mumuri betodia sira na isisongo aipira!&gt;&gt; marigu.

Ko ira doru kapini pana vaka, ira qai tuti pa vaka, beto ira na boe, ira qai roiti teku poata pa vaka, sa mai turu pa souna, 18 ko mai lukana sa totonai mai batia na tulana na iku sa vurungia na gugusu, ko pira marigu, &lt;&lt;Kepore sosoto sa kai gugusu bi poreveveina jolania na kuta gusu lavata ina!&gt;&gt; marigu. 19 Beto mai repo tarini kovuru peso na batudi beto mai lukana takulangania vei pira,

&lt;&lt;Vaivatakulanga jola! Vaivatakulanga jola!

Na kuta gugusu lavata!

Ira doru poredia vaka qai rerege pa ivere

sa qai isisongo pana isisongo tana!

Ba pana kai totoso papakana gu

sa qai mumuri betodia sira doru sakasava!

20 Mu suvere qeqera sa agou pa noka,

beto agou na tinoni tana Tamasa,

na tinoni tagarunumiu beto na tinoni kokorotai.

Ura sa tei vakilasania tu na Tamasa isa

sira na ngangangulu sa roiti lamenia isa tamugou,&gt;&gt; marigu, sau sa na ovovele.

21 Beto sa sa ovulu tekua tu kai mateana neneqina sa kai patu doa lavata, ko sa gona gorenia pa ivere lavata, beto sa paranga,

&lt;&lt;Inara mina tavakilasa vei

si Babiloni na kuta gusu lavata.

Mina tagona gore valupi vei na patu pa kolo,

ko minake isongo tabata ligu.

22 Ko minake tanongoro ligu pana tamu

sa na ovoveledi na mike hapu, na keradi na tinoni, na kuvili!

Ira na bobokadi pana okokoto roiti pa lima

sa maike tabata ligu pana tamu.

Beto ko na ovoveledi na patu doa vavakovuru palava

sa maike isongo tanongoro pana tamu.

23 Na kaberena na juke

minake isongo tabata ligu pana tamu,

beto maike isongo tanongoro ligu

sa na ovoveledi ira na marene na rereko koni vaialavadi.

Ira na mua tinoni vavai

sa qai tinoni poreveveidi jola pa kasia gusu,

beto ira doru pupuku tinoni

sa qai tatoni vapiru pana potana ikeredi tamu,&gt;&gt; sau.

24 Ko sa tavakilasa si Babiloni, ura sa tagoreniria isa sa na orungudi ira doru tinoni tana Tamasa, ira na tinoni kokorotai, beto ko ira doru qai tavamate pa kasia gusu!

19

Na vatarasae pa noka

1 Pana ligudi aipira sa qa nongoro veinia ara na ovovelena kai vaikamu minete lavata sa pa noka, pira qarigu,

&lt;&lt;Vatarasaea na Tamasa!

Na inaalo, na vinalavata, beto na neqi

sa tana na oda Tamasa!

2 Ura qai tuvisi beto qai sosoto sira nona vaituti!

Sa tei pitua tu isa sa na rereko tugele lavata

isa sa toni vaselai na gugusu pa peso

pana ona uana bosina.

Ko sa vakilasia na Tamasa sisa,

ura sa vamateria na ona nabulu,&gt;&gt; sau.

3 Beto qai kai vevela viva vei mule pira,

&lt;&lt;Vatarasaea na Tamasa!

Na tulana na iku sa vurungia na gusu lavata isa

sake koroto sae kamua na kamua,&gt;&gt; qarigu.

4 Poni qai opo kokopo gore sira ka rabete made tinoni mamata, beto ko ira ka made manugu toadi, ko qai vatarasaea sa na Tamasa sa toqo pana ona totoqona bangara, pira qarigu,

&lt;&lt;Agua! vatarasaea na Tamasa!&gt;&gt; qarigu.

Na vavolo vaialava tana lami

5 Beto kai ovovele sa sa koko lame vei pana totoqona bangara, pira sau,

&lt;&lt;Vatarasaea na oda Tamasa,

agou doru na ona nabulu

beto agou doru tinoni ikete na lavata

qu pangagania na Tamasa,&gt;&gt; sau.

6 Beto qa nongoro veinia ara na ovovelena kai minete tinoni lavata sa ovanga vei na kijarani pie, beto sa vei na pererekatadi na paka oka lavata, pira qarigu,

&lt;&lt;Vatarasaea na Tamasa!

Ura na Bangara, na oda Tamasa vivana jola, sa sa bangara.

7 Ta qeqera beto ta mekarai qeqera,

beto ta vania na vinalavata sisa.

Ura sa tei kamu tu sa na totoso vaialava tana lami,

ko sa tei vatana vakolea tu mekana sa na ona rereko.

8 Sa tei taiania tu na rereko

sa na poko koregana sa vasaea,

sa kilanga beto na liosona,&gt;&gt; sau.

(Na poko koregana sa ira na uana tuvisidi tadira na tinoni tana Tamasa.)

9 Beto sa paranga lame taqu sa na mateana, pira sau, &lt;&lt;Mu kutia sa pira sau, &lt;Mai tamana sira na tinoni qai tasoru ko mai somanania na vavolo vaialavana na lami,&gt; mugu. Aipira sa na paranga sosotodi tana Tamasa,&gt;&gt; sau sa na mateana.

10 Poni qa kokopo gore todongo pa nenena ko ma vatarasaea qau, ba pira tu saunisiu, &lt;&lt;Muke roitinia isa! Ura ara sa kai nabulu vevei mutugu ao beto veveidi tugu ira na tasimu qai ule votunia na vavakatona i Jisu Karisito. Na Tamasa tu sa mu vatarasaea! Ura na vavakatona i Jisu sa sa vakanokoria ira na tinoni kokorotai ko qai ule votunia nona nongoro,&gt;&gt; sau.

Na tinoni sa koi pana hose keka

11 Beto qa batia sa na oka sa tarevanga, poni qa doro qau sa qa batia sa kai hose keka ko isa sa koi pa narena na hose sa sa tagigala Na Tarangena beto Na Sosoto. Ko pana tuvisi sa tutiniria sira na tinoni beto sa rajaria na ona kana. 12 Na matana sa qai vei na memeana na iku, beto pa batuna na kubo tarapae bangara sa vasaeria. Kai isongona sa takuti kolena pana tana, ba kepore na tinoni sa gigilai goto mekana gu isa sa gigilai sa na isongo isa. 13 Sa vasaea na poko gojo doru sa tavatubulunia na orungudi ira na ona kana. Na isongona sa Na Paranga tana Tamasa. 14 Beto qai tutia ira na minete tinoni vaipera pa noka, qai vasaeria na poko keala poreveveidi, na liosodi, beto qai okoto koi pa naredi na hose. 15 Sa bola votu vei pana mangana sa kai benete vaipera sa jola na ganina, isa mina vakilasaniria ira na pupuku tinoni qai kanai, beto mina bangaraniria ko minake aru qeqeraniria. Mina vakilasa vamateria isa sira pana ona tagigiri na Tamasa vivana jola, mina vei puputa kai tinoni sa kole tetete vakoloria na qurepi pana tete momonyoni vaini. 16 Beto sa takuti pana ona poko gojo doru beto pana avana pa kale nene matuana sa na isongo pira qai paranga vei:

NA KUTA TADIRA NA KUTA BETO NA BANGARA TADIRA NA BANGARA.

17 Beto qa batia mule sa kai mateana sa kole turuona pa narena tapo, beto sa kole kukuria sira doru manugu tatava qai kole tatava lao lame pa vavagalo eqa, pira sauniria, &lt;&lt;Mei, lame vaikamu pana vavolo lavata tana Tamasa! 18 Mu lame ko mu ganiria na masadi ira na bangara, na masadi ira na mamata tadira na tinoni vaipera, na masadi ira na varene, na masadi na hose, beto na masadi ira na tinoni qai kokoi pa naredi na hose, beto ko na masadi ira doru tinoni, na tinoni taruvatadi na pinausu, ikete na lavata!&gt;&gt; sau.

19 Beto isa sa qa batia sa na manugu piruna beto ira na babangara pa peso, beto na dia pupuku tinoni vaipera lavata sa qai vaikamu, ko mai rajai sa isa sa koi pa narena na hose, beto ko ira na tinoni vaipera tana qarigu. 20 Ko sa tateku sa na manugu piruna tataviti na tinoni kokorotai sesekena sa roroitiniria na roiti vaivagabaradi pa moena na manugu piruna. Ira tugu na roiti vaivagabaradi aipira sa sa toni vapiruniria ira qai tekua na vinagigila tana manugu piruna beto ko qai vatarasaea na kirena manugu piruna. Ko ira karu pira sa qai tagona lao toa pa leo kolo iku sa vurungia na nai. 21 Goto ira doru dia tinoni vaipera sa sa vamate beto paleria isa sa toqo pana hose, pana ona benete vaipera isa sa bola votu lame vei pana mangana. Ko qai poteniria doru manugu tatavadi sa na masadi.

20

Kai tina aoro

1 Beto qa batia sa kai mateana sa lagere vei pa noka, sa korapa araruaona sa na viduluna na pateina na oqili kepore vinabetona, beto kai seni lavata. 2 Sa vakilasia ko sa aru tamania sa na ratovo, isa na dole kolena tu pa moa, na isongona sa na bangaradi ira na tomate babi i Setani ina, ko sa piu vakole pale kai tina aoro. 3 Sa piu betoa poni sa gona kura gorenia pa leo oqili kepore vinabetona beto sa patei tari vamauria beto sa vakolenia kai vinagigila mauruna ko minake tarevanga, ko mike toni vapiruria na pupuku tinoni, tinganai mina okoto kai tina aoro. Pa liguna tu isa, beto mina taruvata pana kai iqo totoso papakana.

4 Beto qa batiria sa okoto totoqona bangara, beto ira na tinoni qai korapa toqoria, ira qai tavamalumunia na vaituti. Ira sa na ongudi ira qai tamaja kujuku na batudi, pana ginuana ira sa qai ule votunia na vavakatona i Jisu beto na paranga tana Tamasa, beto ko qaike vatarasaea ira sa na manugu piruna babi na beku kirena, beto qaike tekua na vinagigila tana manugu piruna pana readi babi na limadi. Ira sa qai toa mule ko qai toqo bangara tavitia na Karisito kai tina aoro. 5 Ko inara sa vei sa na totoso turu mule momoe mai turu mule ira na tinoni. Goto ira doru tinoni matedi qai kole jola sa qaike toa mule, tinganai sa jola sa kai tina aoro. 6 Mai tamana sira qai somana turu mule pana totoso turu mule momoe; na ona tinoni na Tamasa sira. Ira sa minake vakilasaria na mate vinarua, goto ira sa na iama tana Tamasa beto tana Karisito, beto ko mai bangara tavitia isa pana kai tina aoro.

Sa tavakilasa si Setani

7 Totonai mina jola sa kai tina aoro, sa mina taruvata ketakoi sa tapiu si Setani, 8 ko mina votu lame toni vapiruria sira pupuku tinoni pa made vivisona na kasia gusu, ira qai tagigala Qoqi beto Maqoqi. Mina vaikamuniria i Setani sira ko mai vaipera, ko na sokudi ira sa sa vei tugu na nagasa pa poanana. 9 Qai saea sa doru eqa pa peso ko qai vaikamu amu vailivutainia ira sa na gugusu ia tadira na tinoni tana Tamasa beto isa na gugusu taroroqu vivitigina tana. Ba sa lagere tu sa na iku pa noka, ko sa vurungu vamate betoria sira doru qai vaikamu. 10 Goto na bangaradi ira na tomate, isa sa toni vapiruria ira na tinoni, sa sa tagona lao pana pou kolo iku beto na iku nai manginina. Isa sa na ia ketakoi qai tagona lao na manugu piruna beto na tinoni kokorotai sesekena, ko mai kole tavavitigi viviva pana ia isa na rane na bongi ko mina kamua na kamua.

Na vaituti bebetona

11 Beto qa batia ara sa kai totoqona bangara, na lavatana beto na kekealana, beto qa batia tugu sisa sa toqo ketakoi. Qai ukunia na oka beto na peso sisa, qai mumuridia ko qaike tabata ligu. 12 Beto qa batiria sira qai tei mate tu, na iketedi na lavatadi, qai kole turu pa moena na totoqona bangara. Qai taviloto revanga sira na buka, beto sa taviloto revanga mule sa kame isa na buka sa kolea nisongodi ira qai tekua na toa. Ko qai tatuti sira qai tei mate tu, pana okokotona na dia roiti qai roitiniria, vei qai takuti pana buka ira. 13 Beto na ivere sa lua votuniria sira na tinoni matedi pa leona, beto na mate beto na ia tadira na matedi ba qai lua votuniria sira na tinoni matedi qai kole pa leona, ko qai tatuti pana okokoto roiti qai roitiniria. 14 Beto na Mate beto ko na ia tadira na matedi sa qai tagona lao pana ovuku iku. Na ovuku iku api sa isa na mate vinarua. 15 Ko ira doru sake takuti na isongodi pana Buka Toa, sa qai tagona lao pa leo ovuku iku.

21

Na Noka Koregana beto na Peso Koregana

1 Beto qa batia sa na oka koregana beto na peso koregana. Ura sa tei maragutuona tu sa na oka momoena beto na peso momoena, beto na ivere ba sa maragutuona tu. 2 Beto qa batia sa na gugusu madina, isa na Jerusalema koregana, sa korapa votu lagere vei tana Tamasa pa noka. Ko sa tei tavasari vatanana tu, ko sa babata jonga jola vei na rereko sa tavatana ko mina alavia sa na marene mina tekua. 3 Qa nongoria mule sa kai ovovele lavata sa lame vei pana totoqona bangara, pira sau, &lt;&lt;Vainongoro, na susuverena tana Tamasa sa sa kole tavitiria ira na tinoni! Ko isa mina suvere tavitiria beto ira sa mai ona tinoni isa. Na Tamasa mekana mina suvere tavitiria ko mina dia Tamasa. 4 Mina nyunyu paleria sira na oni matadi. Na mate mina kepore sa totonai, beto vei tugu na takulanga, na lukana, beto na vitigi. Ura na sakasa leludi sa qai tei mumuri tu,&gt;&gt; sau.

5 Beto sa paranga sisa sa toqo pana totoqona bangara, &lt;&lt;Vainongoro, ara qa vakorega betoria sira doru sakasava!&gt;&gt; sau. Beto pira saunisiu mule, &lt;&lt;Mu kutiria sa aipira, ura na paranga aipira sa na tarangedi beto na sosotodi,&gt;&gt; sau. 6 Beto pira mule saunisiu, &lt;&lt;Kopira qai okoto beto sira na sakasa aipira! Ara sa na alapa beto na omeqa, na popodalaina beto na vinabetona. Isa na tinoni sa kidepe sa ara mana vania na pie bukuna sa lame vei pana vuvugu pie sa kolea toa jola, ko minake vaia sa na pie isa. 7 Ko na tinoni mina varene pana rarange sa mina teku isongoria sa na sakasa aipira pana taqu, beto ko ara sa mina na ona Tamasa, goto isa sa mina tuqu ara. 8 Goto ira na mamatagutu arudi, ira qai vukele pana dia rarange, ira sa paji na dia toa, qai vaivamate, qai roiti vabosi, qai roroiti potana, qai vavatarasae beku, beto ira doru tinoni sesekedi sa na iadi sa pa ovuku iku nai. Ko isa sa na mate vinarua,&gt;&gt; sau.

Na Jerusalema koregana

9 Beto kame ira ka vitu mateana, ira qai aruria ka vitu baolo sa pugeleria ka vitu oja bebetodi, sa sa lame pana taqu ko sa paranga vei pira, &lt;&lt;Mei, lame ko ma vabatinigo na rereko isa na maqotana na lami,&gt;&gt; sau. 10 Beto sa igorosiu na Gagala sara beto sa pogoso sagere saenisiu na mateana pana kai kubo lavatana beto na ululuna jola. Beto sa vadogoronisiu sa na Gusu Madina Jerusalema, isa sa korapa lagere vei pana tana Tamasa pa noka. 11 Ko na gusu isa sa kilangania na malakapina na Tamasa, ko na kilangana sa vei kai patu porereveina, sa kilanga lioso vei na patu jasipa. 12 Na babana pana vailivutaina sa na lavatana beto na ululuna, ka manogarua atakamanana, ko ka manogarua mateana tugu sa qai kopu pana okoto atakamana. Qai takuti pana atakamanadi sa na isongodi ira ka manogarua bubutu Izireli. 13 Qai okoto kukue atakamana beto sa ka made kalena: kue keta pa sagere tapo, kue keta pa suvu tapo, kue pa kale meri, beto kue pa kale matua. 14 Na babana tobana na gugusu lavata isa sa tavaturu pana ka manogarua patu patubiti maurudi, beto qai okoto takuti pana patu ira sa na isongodi ira ka manogarua tinoni tagarunudi tana lami.

15 Ko isa na mateana sa parangasiu ara sa sa arua kai kolu qolo papadana, ko mi padai sa na gugusu, ira na atakamana, beto na babana tobana sau. 16 Qai vaitoto beto sa ka made kalena na gusu lavata isa, ko na kakasana sa sa vaitoto vei tugu na revatana. Sa padani kolu papadana sa na gugusu lavata poni na kakasana, ululuna, beto na revatana na gugusu sa qai okoto karu tina made gogoto kilomita beto. 17 Sa padai mutugu na mateana sa na babanana, sa kai gogoto madengavulu kobu lima na ululuna. Sa pada veinia tugu qai papada vei ira na tinoni totonai. 18 Na babana tobana sa na patu jasipa, goto na gusu doruna sa sa taroiti pana qolo, sa kilanga vei na qelasi liosona. 19 Na patu kokovanana na babana tobana na gusu lavata sa sa tasari vovolosonia na okokoto patu poreveveidi. Na patu kokovana momoe sa na patu jasipa, na vinarua sa bu vei na patu sapira, na vinaue na aqate sa nyoro vajimiri, goto na vinamade sa na patu emerolo. 20 Na vinalima sa na patu sadonikisi soku kalana, na vinavonomo sa na patu kanaliani, na vinavitu na patu kiresilaiti boboe, na vinavesu na patu berielo, na vinasia na patu topazi, na vinamanogaputa na patu karaesoparasi, na vinamanogameka sa na patu jasinita, beto na vinamanogarua sa na patu ametiseti. 21 Ira ka manogarua atakamana pori sa qai okoto taroiti pana ka manogarua patu kikilangadi. Beto na soana lavata pana gusu lavata sa sa taroiti pana gagale qolo ko sa kilanga lioso vei na qelasi.

22 Kepore sa kai zelepade madina ba batia pa korapana na gugusu, ura isa tugu na Bangara na Tamasa vivana jola beto na lami sa na zelepade madina tana gugusu lavata isa. 23 Na gugusu isa sake kilu isongia na tapo babi na popu ko bai vakaberia sa na gugusu, ura na malakapina na Tamasa sa kabere pa vailivutaina beto na lami sa na juke tana gugusu isa. 24 Ko ira na pupuku tinoni sa mai rerege pana kabere tana gusu isa beto ko ira na bangara pa peso sa mai pogoso laonia na dia isisongo vinalavata pana gusu isa. 25 Na atakamana sa maike isongo tapatei na rane doruna, ura kepore bongina sa na ia isa. 26 Beto mai pogoso tome laonia pa korapa gugusu lavata isa sira na isisongo jojongadi beto na vinalavata tadira na pupuku tinoni. 27 Goto minake isongo tavatome lao pana gugusu isa sa kai sakasava pajina, babi isa sa roroitinia na roiti vaivakeadi beto sa seseke. Ba ira gu sa takuti na isongodi pana Buka Toa tana lami sa mai tome pana gugusu isa.

22

1 Beto sa vabatinisiu tugu na mateana sa na pie vaivatoana, sa lioso vatatale, sa nyoro lagere vei pana totoqona bangara tana Tamasa beto na lami, 2 ko sa nyoro gore vei pa korapana na soana lavata pa gugusu lavata. Pana karu kalena na ovuku sa turu sa na gou vaivatoana, sa vua manogarua totoso pana kai aoro, kai totoso pa kai popu; beto ko ira na equruna sa na sasalanadi ira na pupuku tinoni. 3 Kepore kai sa talevena pana tana Tamasa sa mina kole pa gugusu isa, goto na totoqona bangara beto na lami gu sa pana ia isa beto ira na ona nabulu sa mai vatarasaea. 4 Kode mai batia na isumatana isa, beto mina takuti pana readi sa na isongona isa. 5 Na bongi sa mina kepore sa ketakoi, beto na juke beto na tapo sa maike kilu kole, ura na Bangara, na Tamasa gu sa na dia kabere, ko ira sa mai kole gu bangara kamua na kamua.

Na mule lame tana Karisito

6 Beto sa pira saunisiu sisa, &lt;&lt;Na paranga aipira sa na tarangedi beto na sosotodi. Na Bangara, isa tugu na Tamasa sa ianiria na neqi ira na tinoni kokorotai, sa sa garunia sa nona mateana, ko mi vabatiniria sira na ona nabulu, ira na sakasava sa tata mai pidoko lame.

7 Mu vainongoro ko! Sa tata gu na lamequ sara! Mai tamana sira qai vataberia na paranga kokorotai qai kole pana buka api!&gt;&gt; sau.

8 Ara Jone, sa qa nongororia beto qa batiria sira doru sakasa aipira. Ko totonai qa nongoria na batiria poni sa qa kokopo gore pa peso ko ma vatarasaea sa na mateana isa sa vabatinisiu na sakasava inara qau, 9 poni sa paranga sa na mateana, &lt;&lt;Dai, muke roitinia isa! Ara ba kai nabulu veveimu tugu ao, beto veveidi tugu ira na tavitimu, na tinoni kokorotai, beto ko ira doru qai vataberia na paranga pana buka api. Goto na Tamasa tu sa mu vatarasaea!&gt;&gt; sau. 10 Beto pira sa poja veinisiu, &lt;&lt;Muke aru golomoria sira na paranga kokorotai pana buka api, ura sa tata lame gu sa na totoso tonai mai pidoko lame sa aipira. 11 Goto kopira sa isa na tinoni sa roitinia na roiti ikikerena, sa mi lalaona tugu roitinia na ikerena, isa sa paji na ona toa sa mi toania tugu laona sa na toa pajina; isa sa tuvisi mi laona tugu roiti vatuvisi, beto isa sa lioso na ona toa sa mi suvere lioso tugu laona,&gt;&gt; sau.

12 Sa paranga si Jisu, &lt;&lt;Mu vainongoro! Sa tata gu na lamequ sara. Mana pogosoria lame sa na pinia mana ianiria na tinoni, isa na padana na okokotona na dia roiti qai roitiniria. 13 Ara sa na alapa beto na omeqa, na momoe beto na liligu, na popodalaina beto na vinabetona.

14 Mai tamana sira qai tei valiosoria tu na dia poko, ko mai tavamalumu ko mai tutia sa na soana sa lao tome vei pana atakamanana na gusu lavata, ko mai somana tekua sa na vuana na gou vaivatoana. 15 Goto pa peguruna na gugusu lavata sira qaike tavamalumu ko mai tome sira na tinoni ikikeredi, ira qai roroiti potana, na roiti vabosi, vaivamate, vatarasae beku, beto ko ira sa learia na roiti seseke.

16 Ara Jisu sa qa garunu laonia sa na qua mateana, ko mina vavakatonia pana tadira na ekelesia sira na sakasa aipira. Ara gu sa na tuti lamequ beto na podo tutiqu pana tai Devita, beto ara tugu sa na seru vuvugei jonga sa tolanga,&gt;&gt; sau.

17 Na Gagala beto na maqotana na lami sa qai paranga lao tai Jisu, &lt;&lt;Mu lame,&gt;&gt; qarigu.

Beto ko isa sa nongoria na paranga api ba mi paranga vei tugu, &lt;&lt;Mu lame,&gt;&gt; miu.

Ko agou doru qu kidepe, sa mu lame. Isa sa nyorogua sa mi tekua sa na kolo vaivatoana sa kepore na vaina.

Ira na paranga vinabebeto

18 Ara Jone sa qa paranga vabalauria sira doru qai nongoria na paranga kokorotai qai kole pana buka api: na tinoni mina vatamo laoniria mule kakiana, sa kode mina tamo lao vania mule na Tamasa pana tana sira na oja qai takuti pana buka api. 19 Beto na tinoni mina teku paleria sira kaki paranga kokorotai qai kole pana buka api, sa mina teku palea tugu na Tamasa pana tana sa na iana pana vuana na gou vaivatoana beto pana gugusu madina qai tavavakato pana buka api.

20 Isa sa vavakatoniria doru sakasava aipira sa sa paranga, &lt;&lt;E, sa tata gu na lamequ sara!&gt;&gt; sau.

Agua. Mu lame, Bangara Jisu!

21 Na vairoqu vaialona tana Bangara i Jisu mi kole somana pana tamugou dodoru tinoni tana Tamasa! Agua.

* 6:8 Na isongo Hedisi api na ginuana sa na ia tadira na tinoni matedi.

* 9:11 Na ginuana na paranga api pa paranga Luqa sa &lt;&lt;Jejegara&gt;&gt;.

* 16:13 Na tinoni kokorotai sesekena sa na manugu piruna vinarua.