^

Hona Bible

The New Testament in the Hwana language of Nigeria: Hona Bible

copyright © 2023 The Seed Company in collaboration with Language Developers and Bible Translators Association
Language: Hona (Hwana)
Contributor: Language Developers and Bible Translators

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2025-07-18

ePub generated by Haiola 11 Mar 2026 from source files dated 18 Jul 2025
eBible.org certified

d942b897-c376-5386-bfaf-e0ce21c59136

MATTA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Matta

Laɓara na Mbǝnggǝn aten Yeeso

Katǝra laɓaara

Matta tal ahur fa fatsahaya Yeeso ndǝn chirethgha ɗeleewar ɗiya. Laɓara na Mbǝnggǝn aten Yeeso yi Matta pǝrangɗǝ ndaarha ƙǝm Yeeso Ƙǝrǝsti ni. Ndǝghǝnni tǝ hǝrǝkrha lǝɗangna Faara ɗǝf miighǝn a nafiyighǝn ahu Ɗeleewar Faara tǝ Peɗǝnda yi ƙǝtǝm. Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya mbǝ a Yahudaya katendan wa, amma a ƙǝshiirha kahad. Chireethleng Matta ǝnggina hai katǝragha hai tǝtal-tǝtal. Katǝranggǝn hai tǝ laɓar nggǝtta Yeeso, tǝ mbaptisǝmadghǝn tǝ ƙǝƙǝrrǝghǝn. Tǝ ƙǝm kwamanɗi katǝrang nǝn pǝr laɓar Faara, tǝ tsahadghǝn ha, tǝ ƙǝnang nda fiya a Nggalili. Pǝrɗǝ laɓar wiid Yeeso thliinǝn a Nggalili ɗǝnǝn Urshalima ɗǝ; tǝ ǝngya katǝragha hai atenggǝn har tawang nanda ɗǝ tǝ thliidghǝn sǝ ahu mǝra. Laɓara na Mbǝnggǝn aten Yeeso yi Matta kyadɗa ndǝn a pǝpal tǝ ndaarha Yeeso Ƙǝrǝsti mamnda tǝmalǝmnda ni. Nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda yi fǝlang nda Ngyakhrha Faara hai ma Musa.

Tsahang Matta hai pǝmnggǝn tuf: 1. Tsahad Yeeso ha a mbǝrha na ɗangkam, aten ǝngya kamngga a tsauka wangya Kutǝryid Faara (5-7). 2. Tsahang ɗǝ fatsahayighǝn ha kumkap sǝri, kwamana kamngga a ǝna taara nda mǝmǝl (10). 3. Na karapu sǝ ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn tsahana Yeeso ha aten kutǝryid Faara (13). 4. Kwamana na a tsauka tǝ mbu samad Yeeso (18). 5. Tsaha ɗaha aten mii ngwala ƙǝshiirha tǝ ǝngya na a katǝrarha hai a farɗi (24-25). Əngya na ahurghǝn.

Chichiiya Yeeso tǝ nggǝttǝghǝn hai 1:1-25; 2:23

Tarya ǝnana Yahaya tǝ Mbaptisǝma 3:1-12

Mbaptisǝmad Yeeso tǝ ƙǝƙǝrrǝghǝn 3:13-17; 4:11

Tarya ǝnana Yeeso a chehweed Nggalili 4:12, 18:35

Mal Yeeso Nggalili ɗǝgha Urshelima ɗǝ 19:1-30; 20:34

Mii ngwala tar Yeeso a Urshelima 21:1-46; 27:30

Taurha Yeeso ɗǝ tǝ mǝrrǝghǝn 27:32-66

Thlid Yeeso sǝ hu mǝra tǝ kyatta fadghǝn 28:1-20

1

Chichiiya Yeeso

(Luka3:23-38)

1 Kulo thlǝmngya chichiiya Yeeso Ƙǝrǝsti ya, chichid Ndauda tǝ Ibrahim.

2 Ibrahim nggǝtgha Ishaku,

Ishaku nggǝtgha Yakubu.

Yakubu nggǝtgha Yahuda tǝ wan manggighǝn.

3 Yahuda nggǝtgha Peres tǝ Dzara. Ma ndan ndǝna Tamar.

Peres nggǝtgha Hesron,

Hesron nggǝtgha Aram, 4 Aram nggǝtgha Aminadab,

Aminadab nggǝtgha Nashon,

Nashon nggǝtgha Salmon.

5 Salmon Nggǝtgha Mboz. Man ndǝna Rahap.

Mboz nggǝtgha Obed. Man ndǝna Ruth.

Obed nggǝtgha Djeshi,

6 Njessi nggǝtgha kutǝra Ndauda.

Ndauda nggǝtgha Sulemanu. Man ndǝna Mbasheba, nu mǝra Uriya.

7 Sulemanu nggǝtgha Rehobom,

Rehobom nggǝtgha Abidja,

Abidja nggǝtgha Asa,

8 Asa nggǝtgha Djehoshafat,

Djehoshafat nggǝtgha Djoram,

Djoram nggǝtgha Adzariya,

9 Adzariya nggǝtgha Djothlam,

Djothlam nggǝtgha Ahas,

Ahas nggǝtgha Hedzekiya,

10 Hedzekiya nggǝtgha Manasa,

Manasa nggǝtgha Aman,

Aman nggǝtgha Djosiya,

11 Djosiya nggǝtgha Djekoniya * tǝ wanmanggighǝn, a sayidɗi ƙǝsang ngganda nafiya Yahuda ngyaɓang tsaurha nda kanda fa hu chehweed Mbabila ɗǝ.*

12 A kwasamadɗi ɗǝna nda tǝ kanda a Mbabila ɗǝ, Djokoniya nggǝtgha Sheyaltiyel,

Sheyaltiyel nggǝtgha Dzerubabel,

13 Dzerubabel nggǝtgha Abihudu,

Abihudu nggǝtgha Eliyakim,

Eliyakim nggǝtgha Adzor,

14 Adzor nggǝtgha Dzadok,

Dzadok nggǝtgha Akim,

Akim nggǝtgha Eliyud,

15 Eliyud nggǝtgha Eleyadza,

Eleyadza nggǝtgha Mattan,

Mattan nggǝtgha Yakubu,

16 Yakubu nggǝtgha Yisufu, chimad Mairamu.

Mairamu nggǝtgha Yeeso na nda aarha Ƙǝrǝsti.

17 Chichiiya kumkap faɗa a thlakh mbǝd Ibrahim ɗǝgha thlakh mbǝd Ndauda ɗǝ. Thliirha a thlakh mbǝd Ndauda ɗǝgha hu sayidɗa ɗǝ ngyaɓang nanda tsaurha kanda fa a Mbabila, chichiiya kumkap faɗa ni. Thiirha ƙǝm a sayidɗi mal nanda Mbabila ɗǝgha hu sayidɗa ɗǝ nggǝt nanda Ƙǝrǝsti chichiiya kumkap faɗa ni.

Nggǝtta Yeeso

(Luka2:1-7)

18 Kulo kwaman nggǝtta Yeeso Ƙǝrǝsti ya. A sayidɗi ngwanna Yisufu Mairamu man Yeeso, amma kanda kula kakhrha, ƙǝlagha Mairamu hai, nǝghǝn ahur yi Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 19 Yisufu ka niifa ni mbǝ midghǝn sǝ a fǝrang shilee nǝn Mairamu a yid fiya wa, ahu numadghǝn na midghǝn sǝ a kalghǝnǝn hai ɓǝɓee. 20 Amma ndǝghǝn hu numadɗi kee, ɓagha tǝthlǝnda Faara thlǝmadghǝn ɓa hu sǝsǝniirha ndanggǝn, “Yisufu, wan Ndauda, a tǝrǝmna kakh Mairamu wa, ƙǝsǝr huryidɗi keeghǝn yi Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ni. 21 Nǝn a nggǝt wee hǝshin, ɗǝfang thlǝma na Yeeso† Ƙǝsǝr ndǝghǝn ni a hǝrghang nafiyighǝn ahu ɗimiyid ndan.”

22 Ənggini heu ya katǝra nǝn hai ka a lǝɗang ngganda ˈya ndana annabi.

23 “Na wutararha a ɗǝfrha hur nggǝt wee hǝshin nǝn

ɗǝfang thlǝma nda Imaniyel.”

Thlǝmɗi ndaarha ni, “Faara nǝghǝn tǝ ƙǝm ha.”*

24 Mehenna Yisufu sǝ a ɓeena, takkwa ǝn ɗanǝn pǝrangna tǝthlǝnda Faara, kahanggǝn Mairamu. 25 Amma sǝngwa ndǝn wee nuwun wa, ƙǝl a kwasamadɗi nggǝt nǝn wee hǝshin, ɗǝfang thlǝma nǝn Yeeso. *

2

Ɓad fasǝngya ɓa a man kyad yanfaara

1 Akwasamadɗi nggǝt nanda Yeeso a Mbaitalami ahu chehweed Yahudiya, a thlakh mbed kutǝryid Hirdus, ɓagha fasǝngya a Urshelima ɓa a man kyad yanfaara ɓa. 2 Tsakh mee nda, “Ai wanɗi nggǝt nanda kutǝr Yahudaya? Na ɗan wufǝlngarghǝn a man kyad yanfaara, ɓa nan ɓa ka a tǝrang shilee nan in.”

3 Hǝrǝmna kutǝra Hirdus sǝkƙǝn kee, ɓillagha kaan, heu tǝ nafiya Urshelima. 4 Tǝrgha wumanggǝn mamngya firistaya ɓa, tǝ fasǝngya ngyakhrha Musa, tsahang mee nǝn kanda, “A yanggi na nda a nggǝt Ƙǝrǝsti?”

5 Ndang ngganda, “Ahu tal Mbaitalami hu chehweed Yahudiya, ƙǝsǝr chirethlengga annabi hai kee tǝ ndaarha:

6 ‘Amma sa ƙǝm Mbaitalami na hu chehweed Yahudiya,

ƙǝɗiwa ahur kutǝryid wupǝriya Yahuda wa.

Ƙǝsǝr a fadwa na kutǝra a kyarha ɓa,

nǝn a tsaurha tǝ lafrha nafina Isǝreela.’ ” *

7 Tǝrgha Hirdus aah fasǝnggina nǝn ɓa ɓǝɓee, tsahang mee nǝn kanda sayidɗi na nanda wufǝlngarɗi. 8 Thlǝn kanda nǝn Mbaitalami ɗǝ ndanggǝn kanda, “Ɗama ɗǝ ɗun sǝye laɓar wanɗa ɓa ya tǝ sammayirha. A walangɗun, ɓamaɓa ɓun pǝreƙǝn nggima ɗiyaɗǝ ɗi tǝrang shilee teena.”

9 A kwasamadɗi sǝk nanda laɓarɗi ki kutǝra, thlii nda wii fayindan nda. Wufǝlngarɗi ˈwa nanda narha a man kyad yanfaara ɓa nagha a mbendan ɗǝgha isha a mbǝɗi na wanɗa sǝ. 10 Na nanda wufǝlngarɗi tǝk mbǝnda nda fa kaan. 11 Kyana nda mindǝɗa hai, na wanɗa nda tǝ man Mairamu, ɓǝra nda hai tǝrang shilee nda teena. Tǝrgha inang ngganda yawayindan ɗǝ fǝrang tǝfaasa nda tǝ urdi tǝ mur.

12 Yanang ngganda kanda ahu sǝsǝniirha a wunda tǝ thlǝmad Hirdus wa, nanǝn kee wuɗa nda tal ndan ɗǝ tǝ kwamana pak.

Ɗanda Yisufu tǝ Mairamu a Masar ɗǝ

13 A kwasamadɗi wiina fasǝnggini, tǝrgha tǝthlǝnda Chinǝm ɓagha thlǝmad Yisufu ɓa hu sǝsǝniirha ndanggǝn, “Thliusǝ, tǝrang wanɗi tǝ man ɗaana tǝ kanda a Masar ɗǝ. Tsawama a mbǝɗi ƙǝl a pǝrang ɗi ndǝn kun, ƙǝsǝr Hirdus nǝn a kaɗa wanɗi a ɓǝlanggǝn.”

14 Tǝrgha thliigha sǝ tǝranggǝn wanɗi tǝ man a fǝɗigɗi wiigha Masar ɗǝ. 15 Tsawa nda a mbǝɗi ƙǝl merna Hirdus. Ənɗiya katǝra nǝn hai ka a lǝɗang ngganda ǝnɗi ndaana Chinǝm a mii annabi, “Aah yi waana ɓa a Masar.” *

Ɓǝlang Hirdus wangya hǝshya na nggu-ngguchit a Mbaitalami

16 Ƙǝlana na Hirdus hai fasǝnggini na a man kyad fara ɓa pǝpǝlǝk ndan hai, sǝbgha hurghǝn ɗǝ kaan. Thlǝnanggǝn sodjaya ɗǝ a ɓǝlangganda wangya hǝshya ɗǝ na nggu-ngguchit a Mbaitalami tǝ tulayighǝn, sǝlna hura yindan sǝri tǝ fingya sǝlwawa, mǝmǝlla sayidɗi pǝrangna fasǝnggini kyana wufǝlngarɗa ɓa.

17 Tǝrgha ˈya thlǝkna annabi Djermiya lǝghǝdɗǝ:

18 “Sǝkɗǝm huhwaarha a Ramah,

tǝrha tǝ thlee hura,

Rachal a tǝrha ka wanggighǝn

karɗǝ nggabrha fa,

ƙǝsǝr mǝr wanggighǝn ɗǝ.” *

Wutta Nadzarat ɗǝ

19 A kwasamadɗi mǝrna Hirdus, tǝrgha tǝthlǝnda Chinǝm kyad fadghǝnǝn a Yisufu hu sǝsǝniirha a Masar, 20 ndanggǝn, “Thliusǝ tǝrang wanɗiya tǝ man wuɗana chehweed Isǝreela ɗǝ, ƙǝsǝr nafini na a kaɗa yiɓǝd wanɗi mǝr nda ɗǝ.” 21 Tǝrgha Yisufu thliigha sǝ, tǝranggǝn wanɗi tǝ man wuɗa nda chehweed Isǝreela ɗǝ.

22 Amma sǝknǝn wan Hirdus, Arkilus ni hu tsǝnggam chin, a ǝna kutǝryirha a chehweed Yahuda, tǝrǝm ɗǝrha nǝn mbǝɗaɗǝ. Yanangganda hu sǝsǝniirha a ɗǝɗa ɗǝ wa, tǝrgha kyalthgha chehweed Nggalili ɗǝ. 23 Ɗǝgha tsaurha ahu tala na nda aarha Nadzarat, lǝghǝdgha ˈya thlǝkna annabiya: “Na nda aaghǝn Tǝnadzarat.”

3

Tsahad Yahaya Tǝbaptisǝma

(Markus1:1-8; Luka3:1-18; Yahaya1:19-28)

1 Akwasamad huraya Yahaya Tǝbaptisǝma a pǝr laɓar Faara a fiya a kaheerha na a chehweed Yahuda, 2 nagha a ndaarha, “Malaman ɗimiyid nun, ƙǝsǝr Kutǝryid Talara nduwusɗa ɓa.” 3 Niif ɗani ndaana annabi Ishaya:

“Urarha a aah farha a kaheerha,

‘Tangsaaman kwamana Chinǝm sǝ,

pǝpǝnaman kwaman sarya ɗǝ a ndǝghǝn.’ ” *

4 Luwud Yahaya ǝnagha ndan tǝ was thlǝkhmu, ƙǝnanggǝn muwun tǝ paama. Ənnadghǝn mii mbeerha tǝ aam ɗee. *

5 Fiya na a Urshalima tǝ Yahudiya heu tǝ chehweeya kahad na a mii kufad Urdun ɗǝnda thlǝmadghǝn ɗǝ. 6 Kanda a pǝr ɗimiyid ndan, nagha a ǝnang mbaptisǝma kanda a kufad Urdun.

7 Amma nana Yahaya Farisaya tǝ Sadukiyaya hangga a ɓarha mbǝɗa ɓa nǝn a ǝnang mbaptisǝma fiya sǝ, ndanggǝn kanda, “Kun huthlingya! Wun ƙǝsgha thlǝmad nun a ɗa sǝsad Faara nun hai na ɓayi? 8 Ənama ˈya kyadgha ndaarha malangɗun ɗimiyid nun. 9 A numaɗun ndon kee, ‘Chichid nǝm ni Ibrahim, mbǝ Faara a sǝsang ƙǝm wa.’ Niya ndang nda kun na Faara tǝ sǝsǝmnda ha na a ǝnang wundakhnaya nǝn Ibrahim sǝ tǝ feryini ya. 10 ˈWanda teena pangnda wurra a kul ɗǝfrha, kala ɗǝfrha mbuwa nggǝtta ngga nanda kyathlang nda ɗǝ muwangganda ahu waarha ɗǝ. 11 Niyi a ǝnang mbaptisǝma kun tǝ aama. Amma niifa sǝ na ɓayi kalgha nggi mu, tsǝkki na a kwasanggi sahad pahamggǝn hai wa, ndǝghǝnggi ɓanǝn ǝnang mbaptisǝma kun tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝ waarha. 12 Nǝghǝn tǝ ɗeng pǝra ha, nǝn a pǝrang ɗiɗiirha ɗǝ ngwanggǝn wan hwalidghǝn ahu ɓirukkun hai. Nǝn a njang nda ɗiɗidghǝn ɗǝ tǝ waarha mbuwa mǝra hai.”

Mbaptisǝmad Yeeso

(Markus1:9-11; Luka3:21-22)

13 Tǝrgha Yeeso thliigha a Nggalili ɗǝgha kufad Urdun ɗǝ ka a ǝnangga Yahaya mbaptisǝma. 14 Amma Yahaya karɗafa a ǝnang mbaptisǝma nǝn Yeeso, ndǝghǝn, “Kamɗǝ sani ǝne mbaptisǝma. Kama na ɓarha thlǝmanna ɓa?”

15 Nggǝmangga Yeeso ndǝghǝn, “Nanǝnya ngwa tsauka kee, ƙǝsǝr kamɗǝ a lǝɗanggǝm ǝngya heu na mid Faara.” Tǝrgha nggǝmngga Yahaya fa.

16 Hǝrǝm nanda ǝnang mbaptisǝma Yeeso, kyanǝn sǝ ahur aamɗi kee, tǝrgha talara inggaɗǝ na Sǝsǝn Faara nǝn a tǝra hai ƙǝla tǝtiliurha tsauka a tenggǝn. 17 Sǝk urarha nda a talara hai, “Waana niya, nggǝmni, niyi a tǝk mbǝndǝghǝn fa kaan.”

4

Ƙǝƙǝrang Sheetan Yeeso

(Markus1:12-13; Luka4:1-13)

1 Tǝrgha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ɗǝgha tǝ Yeeso a kaheerha ɗǝ ka a ƙǝƙǝrangga sheetan. * 2 Yeeso karɗǝ aama yi ɓeena kumnggit faɗa nda fǝɗigrha tǝ yan fara. Akwasamdghǝn ƙǝsgha miirha ndǝn. 3 Tǝrgha sheetan ɓagha thlǝmadghǝn ɓa ndanggǝn, “Ana Wan Faara ni sa, tsawang feryini ya ka mburodi.”

4 Amma nggǝmangga Yeeso ndanggǝn, “Nǝghǝn chichirethlee hai hu ɗeleewar Faara:

‘Mbǝ tǝ mburodi kee na niifa ƙǝra sǝ wa,

amma tǝ laɓaara na kyarha ɓa a mii Faara.’ ”

5 Tǝrgha sheetan tǝranggǝn Urshelima ɗǝ wupǝri tǝ Peɗǝnda, tǝranggǝn ten Ƙǝn Faara sǝ na a Urshelima. 6 Ndanggǝn, “Ana Wan Faara ni sa, puru hweeɗe hai, ƙǝsǝr nǝghǝn chichirethlee hai hu ɗeleewar Faara,

‘Nǝn a ndang fathlǝnggighǝn a nggawo wa nda sǝ,

tǝ haryindan na nda a nggawo sǝ,

amana ɗǝghang sarwa feera fa.’ ”

7 Nggǝmangga Yeeso, “Nǝghǝn chichireethlee hai, ‘a ƙǝƙǝrangna Chinǝm Faarwa wa.’ ”

8 Nggǝrgha Sheetan tǝrang nda a ten wumnda sǝ na nzang kyaɗang kutǝryid ƙǝshiirha nǝn heu tǝ mamnggitghǝn. 9 Ndanggǝn, “Ənggini heu ya niya furo ƙǝn, a ɓǝrna hai fǝree mamnggirha na.”

10 Ndangga Yeeso, “Kalu kwamanna hai, Sheetan! Ƙǝsǝr nǝghǝn chichirethlee hai hu ɗeleewar Faara:

‘Tǝtani a ɗǝfang shilee na Chinǝm Faarwa in,

ndǝghǝn katenggǝn na fǝrang mamnggirha.’ ”

11 Tǝrgha Sheetan mal Yeeso nǝn. Ɓagha fathlǝngya Faara ɓa ƙǝlaghǝn ndaha.

Ƙatǝrang Yeeso targhǝn hai a Nggalili

(Markus1:14-15; Luka4:14-15)

12 Sǝkna Yeeso muwang nda Yahaya hu porsǝna ɗǝ, mal Yahudiya nǝn ɗǝgha Nggalili ɗǝ. * 13 ˈWa ɗǝrha nǝn Nadzarat ɗǝ a wudgha Kafarnahum ɗǝ na a mii wuri aama tǝ tsaurha, na a chehweed Dzebulu tǝ Naftali. * 14 Ƙǝsǝr a lǝɗang ngganda ˈya ndana annabi Ishaya tǝ ndaarha:

15 “Chehwed Dzebuluna tǝ chehweed Naftali,

kunna a kwaman wuri aama, tǝ ƙǝsǝr kufad Urdun,

tǝ ƙǝm chehweed Nggalili yi fingya mbuwa wa Yahudaya.

16 Nafiya na tsaurha a wula nanda kukwaryirha kaan,

Fingya na tsaurha a mishim mǝrra kyad kukwaryirha ɓa.”*

17 Ka a farɗi ndǝn katǝrangna Yeeso pǝr laɓar Faara hai, nagha a ndaarha, “Malaman ɗimiyid nun, ƙǝsǝr Kutǝryid Talara nduwusɗa ɓa.” *

Katǝrang Yeeso wur fatsahayighǝn hai

(Markus1:16-20; Luka5:1-11)

18 Nana Yeeso a wiirha hai a mii wuri aam Nggalili, na nafiya nǝn sǝri a wanmanggi nda Siman na nda aarha Mbiturus tǝ wanman Andǝrawus. Na nda a ƙǝs tǝngya tǝ panggamnggi ndan ahu wuri aamɗi ƙǝsǝr fa ƙǝs tǝngya ni.

19 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn kanda, “Mbuwama samadna, niya tsawang kun fa ƙǝs fiya ɓa.” 20 Tsu a mbǝɗi kee malangganda panggamnggi ndan mbu samadghǝn nda.

21 Chik nǝn ɗǝrha mbeeɗǝ, nggǝrghǝn na nafiya sǝri a wanmanggi, Yakubu wan Dzabadi tǝ wanman na Yahaya. Kanda ahu kombuwol chii ndan Dzabadi, a tangsang panggamnggi ndan ɗǝ, aagha Yeeso kanda. 22 Tsu a mbǝɗi kee malangganda kombuwol ndan tǝ chi ndan mbu samadghǝn nda.

Tsahad Yeeso ha tǝ ƙǝm ƙǝnang ɗǝ fiya

(Luka6:17-19)

23 Yeeso wengɗǝ chehweed Nggalili kahad nagha a tsahang fiya ha hu ƙǝn tsahad Yahudaya nagha a pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn yi kutǝryid Faara, tǝ ƙǝnang nda fiya natǝ wanhaya ɗǝɗamǝn tǝ ɓeerha farha. 24 Laɓarghǝn ɗǝɗa ɗǝ inggun ta Suriya ɗǝ. Ɓang haya nda ɓa, heu tǝ fingya natǝ wanhaya fa ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, fingya ƙǝnangna ǝnkaheeya kanda hai, tǝ kachelya tǝ fingya mǝrna fandan hai, ƙǝnanggǝn kanda heu. 25 Fiya hangga mbuwa samadghǝn, fingya a Nggalili ɓa, fingya hu chehweerha ɓa na nda aarha talya kum, fingya a Urshelima ɓa tǝ Yahudiya tǝ fingya ƙǝm a pǝm kufad Urdun ɓa.

5

Tsahad Yeeso ha aten parka a wumnda

1 Hǝrǝmna Yeeso na fiya wumnda hai hangga, tǝrgha wumnda sǝ tsauka hai. Ɓagha fatsahayighǝn thlǝmadghǝn ɓa, 2 katǝranggǝn tsahang kanda ha.

Parka r (Luka 6:20-23)

3 Fa parkayani nafiya sǝnggasǝ fa yamiya ni hu sǝsǝna,

ƙǝsǝr Kutǝryid Talara yi ndanni.

4 Fa parkayani nafiya na a tǝrha nanǝnya,

ƙǝsǝr na nda a nggab kanda.

5 Fa parkayani nafiya mbuwa tǝrang tendan sǝ,

ƙǝsǝr na nda a har langad ƙǝshiirha.

6 Fa parkayani nafiya na miirha a ƙǝsa tǝ hushim nggayirha;

ƙǝsǝr nun a nggaala!

7 Fa parkaya ni nafiya na fiya a haɗang kanda fa,

ƙǝsǝr na nda a haɗang Faara fa.

8 Fa parkayani nafiya na hur ndan chahal,

ƙǝsǝr na nda ana Faara.

9 Fa parkayani nafiya na ɓang tsau ɗǝɗemnggirha,

ƙǝsǝr na nda aah kanda wangya Faara.

10 Fa parkayani nafiya na a sǝsaarha ka nggayirha,

ƙǝsǝr Kutǝryid Talara yi ndanni.

11 Fa parkayani kun, ana fiya a ˈyar kun, sǝsangganda kun, kanda a nggaɓa kun tǝ ndaarha fa mbǝlfeeya ni kun, ƙǝsǝr ka nggi. 12 Ənama wutsǝfayirha tǝ tǝk mbǝnda fa, nun wal ƙǝnaghǝn hangga a talara. Ƙǝsǝr annabiya na ƙǝtǝm sǝsangganda kanda kee.

Tsahad Yeeso ha aten fǝsa tǝ kukwaryirha

(Markus9:50; Luka14:34-35)

13 Kunni fǝs ƙǝshiirha. Amma a tǝr mbǝnda fǝsa ɗǝ, ƙǝƙǝn nǝm nggǝr nggǝrang ɓa? Ɓalwa targhǝn sǝ wa, ƙǝl iraɗǝ kee ishangga fiya hai.

14 Kunni kukwaryid ƙǝshiirha. Wupǝri na a mbǝrha na ɗangkam mbǝ ɓǝɓeerha hai wa. 15 Tǝ ƙǝm mbǝm njang patilla tsǝɓanggǝm tǝ tǝɓa wa. A meghedghǝn nǝm ɗǝfang nda a mbǝd wagrǝghǝn tǝnǝn fǝrang kukwaryirha fiya na ahur mindǝɗi. 16 Nǝghǝn kee ƙǝm, ngwa njargha kukwaryid nun hai a mbed fiya naghǝn nda, tǝna kowunni fal Chinun na a talara. *

Tsahad Yeeso ha aten ngyakhrha

17 A numaɗun ndon ɓani ɓa ka ɓi weleng ngyakhrha Musa ɗǝ tǝ yi annabiya wa. Ɓawi ɓa ka ɓi weleng kanda ɗǝ wa, amma ka ɓi lǝɗang nda kanda. 18 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, ƙǝl ma ngwala talara tǝ hweeɗe, mbǝ ˈyasǝ na ngguchit a ƙǝtta ɗǝ hu ngyakhrha Musa wa, ƙǝl ma lǝghǝdɗǝ heu. 19 Kala niifa tǝɗangga yanɗi na ngguchit ahu ngyakhkini teena ya, tsahang nggǝnǝn fiya ha ƙǝm, nǝn a tsaurha ngguchit hu Kutǝryid Talara. Kala niifa ƙǝm ǝnagha taara tǝ ngyakhkiniya tsahanggǝn nǝn fiya ha ƙǝm nǝn a tsaurha manggǝn hu Kutǝryid Talara. 20 Niya ndang nda kun, a kalwa nggayid nun yi fasǝngya ngyakhrha Musa tǝ yi Farisaya wa, mbun tam kyarha hu Kutǝryid Talara ɗǝ wa.

Tsahad Yeeso ha aten sǝbrha hura

(Luka12:57-59)

21 “Sǝkɗun ˈya ndang nanda chichiyinǝm kaar tǝ ndaarha, ‘A ɓǝlɗun farha wa, kala niifa ɓǝlgha farha na a nda a ngwang kumarha sǝ.’ 22 Amma nggi ƙǝm niya ndang nda kun, kala niifa sǝbna hurghǝn ɗǝ tǝ shadghǝn na nda a ngwang kumarha sǝ. Niya nggǝr ndang nda kun niifa ndangga shadghǝn, ‘Ka wuɗe,’ na nda ɗǝrha tǝghǝn mbed fa ngwa kumaaya ɗǝ. Amma niifa ndangga shadghǝn, ‘Nura!’ na nda a muwang nda hu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai.”

23 “Tsaunǝn kee, a nanna a fǝr ǝn fǝrrǝwa a Faara a mbǝd sataka, a ɗalna teena hai sǝɓang na hur shadwa ɗǝ, 24 malu ǝn fǝrrǝwa a mbǝd sataka. Ɗuwa ɗǝ ˈwan ɗun tangsang pathlang nun tǝ shadwa, tǝrgha a ɓana ɓa, ɓa ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ fǝrrǝwa. 25 A huhwad niifa sa, kaɗu kwamana na a tangsanggun pathlang nun ƙǝkar kapa nun sǝla kǝn ngwa kumarha ɗǝ. A karna fa, ɗǝnǝn tǝsa a mbed tǝ ngwa kumarha ɗǝ. Tǝ ngwa kumarha ƙǝm nǝn fǝrang sa wan sǝsalya. Wan sǝsalya ƙǝm na nda muworha hu porsǝna. 26 Niya pǝro ƙǝkafek, mba kyarhaɓa wa ƙǝl tiina ǝnɗi kyo nanda heu.”

Tsaharha Yeeso ha aten kulafayirha

27 “Sǝkɗun ndǝn tǝ ndaarha, ‘A ǝnanna kulafayirha wa.’ 28 Amma nggi ƙǝm niya ndang nda kun kala niifa ƙǝlangga nuneefa sunaghǝnǝn ˈwaɗǝ teena ǝnaɗǝ kulafayirha tǝghǝn ahurghǝn. 29 A kyo yidwa yisǝma hu ɗimiyirha hai, kutethleng sǝ muwangga ɗǝ. A nggushi ƙǝɗeng na patu tal a fadwa ma muwangganda fadwa heu ahu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai. 30 Ana harwa yisǝma a kyorha hu ɗimiyirha hai, kyathlang ɗǝ muwangga ɗǝ. A nggushi ƙǝɗeng na patu tal a fadwa ma muwangganda fadwa heu ahu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai.”

Tsahad Yeeso ha aten mǝrra kakhrha

(Matta19:9; Markus10:11-12; Luka16:18)

31 “Thlǝk ndan tǝ ndaarha, ‘Kala niifa kalgha nukkun hai tsawang ɗafa tǝta a chireethleng ɗeleewar nǝn sǝ yi kala hai.’ 32 Amma nggi ƙǝm niya ndang nda kun kala niifa kalgha nukkun hai a mbǝ aten ɗimid kulafayirha wa, kyang nǝn hu kulafayirha hai. Kala niifa ƙǝm kakhka nuneefa kal nanda hai ǝnanǝn kulafayirha.”*

Tsahad Yeeso ha aten ɗǝfmee

33 “Nggǝr ɗun sǝkƙǝn a mii chichiiyi nǝm kaar tǝ ndaarha, ‘A tǝɗang ɗun ˈya in ndaanun a Faara wa, amma ƙǝsaama ɗǝfmi nun ha ǝna nun a Chinǝm.’ 34 Amma nggi niya ndang nda kun, a ɗǝf ɗun mee tǝ thlǝm talara wa, ƙǝsǝr mbǝd tsawud Faara ni. 35 A ɗǝf ɗun mee tǝ thlǝm hweeɗe wa, ƙǝsǝr ndǝna mbǝd yiɓǝd sar Faara. A ɗǝf ɗun mee tǝ thlǝm Urshalima wa, ƙǝsǝr wupǝri ni yi Faara, kutǝra na manggǝn. 36 A ɗǝf ɗun mee tǝ thlǝm ten nun wa, ƙǝsǝr mbun mbang nggǝrang was nun hai tsauka pǝpet nduwa iˈim wa. 37 ˈYa kamngga kee, ‘Yoo’ tsauka ‘Yoo,’ tǝ ƙǝm ‘Awo’ tsauka ‘Awo.’ Kala laɓaara kalgha yanɗamu ya kyaghǝn ɓa a mii tǝmbǝlfedɗi.”

Tsahad Yeeso ha aten nggǝr haara mu

(Luka6:29-30)

38 “Sǝkɗun ndǝn tǝ ndaarha, ‘Yirha a meghed yirha, thlaana a meghed thlaana.’ * 39 Amma niya ndang nda kun, a karɗun tǝ mbǝlfeerha fa wa. A mbi niifa sa hu ƙǝmeng wa yisǝma, kyakhrang man patu ɓa ƙǝm. 40 A huhwad niifa sa ka a thlanggǝn luwudwa, fǝrang kaɓad wa ƙǝm. 41 A ngyaɓo niifa hu wiirha hai mel tal, weema ɗǝ kyab mel sǝri. 42 Kala niifa hwanowa ˈya, fǝrang, kala niifa kaɗagha kumarha a harwa a ˈyaɗang na wa.”

Nggǝmama fa tsangginun

(Luka6:27-28,32-36)

43 “Sǝkɗun ndǝn tǝ ndaarha, ‘Nggǝmama tula yinun kar fatsan ngginun nun.’ * 44 Amma niya ndang nda kun, nggǝmama fa tsangginun, hwana man Faara nafiya teena na a sǝsang kun. 45 A naɗun kee, nun tsaurha wangya Faara na a talara, ƙǝsǝr nǝn fǝr yanfaara a ka nafiya tǝ fa mbǝlfeeya. Nǝn ɓa ˈyaara a nafiya na tǝ nggayirha fa tǝ fingya mbuwa tǝ nggayirha fa. 46 Ana ɗun a nggǝm nafiya na a nggǝm kun kee, ƙǝƙǝn nun wal parka? Ko fathlǝ tsamngya ni ma mbǝna nda ǝnaarha kee wa? 47 A naɗun a ǝna nggayirha a pashiyi nun kee, ma nun a ǝnaarha kalgha fingya mu? Mbǝna fa ɗahaya ǝnaarha kee wa? 48 Amma tsawama lǝlǝgɗa ƙǝla nana Chinun na a talara lǝlǝgɗa.”

6

Tsahad Yeeso ha aten ǝnfǝra

1 Kwarama a kyad ɗun nggayirha a mbed fiya ka a na kun nda wa. A ǝna ɗun kee, mbun wal ƙǝnaghǝn a har chinun na a talara wa.

2 A naɗun a fǝra a kalɗun miighǝn ɗǝ ƙǝla na fa thlǝrɓuya ǝnaarha hu Ƙǝn Faara, tǝ ten kwamangya, ahur wure ka a fal kanda nda wa. Niya pǝrang ƙǝkafek kun, ˈWanda teena thlǝnda yi ndan ƙǝna. 3 Amma a naɗun a fǝrang niifa ˈya na midghǝn, a nggǝmɗun fa sǝngga yi kawa ˈya na yisǝma a fǝra wa. 4 No a fǝra ɓǝɓee, tǝrgha tsu na a na ˈya na a ǝnaarha ɓǝɓee nǝn a fǝro ƙǝnaghǝn.

Tsaharha ha aten hwan Faara

(Luka11:2-4)

5 “Anaɗun a hwan Faara, a ǝna ɗun ƙǝla fa thlǝrɓuya wa. Ƙǝsǝr kanda na mindan sǝ hwan Faara ƙǝt ƙǝkǝɗa a ƙǝngya yi hwan Faara, tǝ ƙǝm aten kwamangya ahur tala ka a nagha fiya kanda. Niya pǝrang ƙǝkafek kun ˈwanda teena wal nda ƙǝna ndan. 6 Amma anaɗun a hwan Faara, kyama hur ƙǝnna ɗǝ, nggǝlang nggun kwatminda a hwanang nggun chinun, mbuwawa nǝm a naarha. Tǝrgha Chinun, na a na ˈya ɓǝɓee, nǝn a fǝrang ƙǝnaghǝn kun.”

7 “Anaɗun a hwan Faara, a nggurɓang ɗun ˈya nun a thlǝkrha ƙǝla nafiya sǝngwa Faara na a ǝnaarha wa. Tamngganda ndaarha na nda sǝk fandan a nanda a nggurɓang pathla mu. 8 A tsauɗun ƙǝla kanda wa, ƙǝsǝr Chinun sǝnɗǝ ˈya na minnun kapa nun tsahang mee. 9 Hwanama kiya.”

“Chinǝm na a talara

a chilɓi thlǝm wa nǝm ha.

10 Kutǝryid wa ɓagha ɓa.

ˈYa na midwa a ǝnaghǝnan,

hu ƙǝshiirha ƙǝla yanɗi na nanda a ǝnaarha a talara

11 Fǝrang ǝnnadmid par fara kan.

12 Chahang ɗimiyid nan kanɗǝ,

ƙǝla nan chahanggǝn fingyaɗǝ na a ǝnang ɗimiyirha kan fa.

13 A ɗǝnna tǝ kan hu ƙǝƙǝrra ɗǝ wa,

amma hǝrghang kan a haar tǝmbǝlfedɗi.”

14 Ƙǝsǝr a chahang ɗun ɗimiyindan fiyaɗǝ ǝnangga ɗimiyirha kun fa, Chinun na a talara ƙǝm nǝn a chahang ɗimiyid nun kun ɗǝ. 15 Amma a chahang nggun ɗimiyid ndan fiya ɗǝ wa, Chinun na a talara ƙǝm mbǝ chahang ɗimiyid nun kun ɗǝ wa.

Tsaharha ha aten kar aama

16 “Anaɗun a kar aama, a ndeng ɗun yid nun hai ƙǝla na fa thlǝrɓuya ǝnaarha wa, ƙǝsǝr na nda ndeng yindan hai tǝna fiya sǝndasǝ na nda a kar aama. Niya pǝrang ƙǝkafek kun, ˈwanda teena thlǝnda ƙǝna ndan. 17 Amma ana ɗun a kar aama, tsǝtsǝɗang was wa ƙǝm fǝɗeerha na aten wa, 18 amana fiya sǝnda sǝ nun a kar aama. Chinun mbuwawa nǝm a naarha, na a na ˈya nǝm a ǝnaarha ɓǝɓee, nǝn a fǝrang ƙǝnaghǝn kun.”

Tsaharha ha aten wumnda ƙǝna a talara

(Luka12:33-34)

19 “A ɗǝfang ɗun ƙǝna alten nun ɗǝ hu ƙǝshidɗiya, na mǝmemngya tǝ hǝla sǝɓang nda ɗǝ, tǝ ƙǝm na ngaarya kyarha ɗǝ tǝrang ngganda wa. 20 Amma ɗǝfa man ƙǝna altennun ɗǝ a talara, mbuwana mǝmemngya tǝ hǝla sǝɓang ɗǝ, tǝ ƙǝm mbuwana ngaarya kyarha ɗǝ ngaara nda. 21 Ƙǝsǝr kala mbǝrha nana ƙǝnawa sǝ ndǝna mbǝd numad wa.”

Kukwaryid farha

(Luka11:34-36)

22 Yirha ndǝna kukwaryid farha, ana yidwa kanglang hai, fadwa na heu nǝn narha lǝlǝgɗa tǝ kukwaryirha. 23 Amma a mbǝ yidwa kanglang hai wa, fadwa na heu nǝn narha tǝ wula. Ana kukwaryirha na a fadwa wulani, fadwa na heu nǝn narha tikɗik.

Manang nda Faara wa nduwa ƙǝna wa

(Luka16:13)

24 “Mbǝ mafarha sǝ na ǝnang taara turaya sǝri wa. Tsauɗǝ nǝn nggǝm tal kar tahadghǝnǝn, nduwa ƙǝm mananggǝn tal sar tahadghǝnǝn. Mbǝ ǝnaarha hai ǝnang taara nun Faara tǝ wuɗǝɓǝla kyab wa.”

A ɓillaɗun wa

(Luka12:22-31)

25 Tsaunǝn kee, niya ndang nda kun, a ɓillaɗun tǝ yiɓǝd nun wa, tǝ ˈya nun ǝnnarhami tǝ sarha wa, nduwa fannun ˈya nun kala fa wa. Kalwa yiɓǝd nun ǝnnarhami wa, nduwa kalwa fannun ˈya nun a kala fa wa? 26 Kǝla man wuɗikkya lee! Mba nda hǝfrha wa, mba nda haathla wa, mba nda tǝ ƙǝn ǝnnarhami nduwa ɓiriukya wa, ko nanǝn kee na Faara fǝrang ǝnnarhami kanda. Sǝngunsǝ mamnggit nun kalɗǝ yi wuɗikkya wa? 27 Wunni ahur nun aten ɓilladghǝn na mbang chik ɓenggǝn hu ƙǝshiirha?

28 Kama nun ɓillarha aten lukkya? Kǝla man fid ɗǝfya na tsǝrha. Mba nda ǝna taara, ko pu kaɓarha wa. 29 Ko nanǝn kee, niya ndang nda kun, ko kutǝra Sulemanu tǝ mamnggitghǝn ˈwa wa ngwarha fa ƙǝla tal ahur ndan wa. 30 Ana Faara a ngwang nda fid ɗǝfya fa na a hee kiya, hwaliirha nasǝ a weeriya, a ɓinda ƙǝm njigha ɗǝ, sakkwa kun nǝn ngwang kun fa. Kama nanun tǝ yamid fǝrƙǝkafek?

31 “Nanǝn kee a ɓillaɗun aten ǝngginiya tǝ ndaarha, ‘Ma nan ǝnnarhami? Nduwa, ma nan saarha? Nduwa, ma nan kala fa?’ ” 32 Ƙǝsǝr nafiya sǝngwa Faara ndǝna kaɗa tur ǝngginiya, Chinun na a talara sǝnɗasǝ na minnun sǝ ǝngginiya. 33 Kaɗama kutǝryid Faara ˈwan tǝ ǝna nggayirha, ǝnggini na heu ƙǝmya nǝn a fǝranggǝn kun. 34 Tsaunǝn kee, a ɓillaɗun tǝ ɓinda wa, ƙǝsǝr ɓinda nǝn a ɓarha ɓa tǝ ɓilladghǝn. Kala parra yanfaara nǝghǝn tǝ ɓillad altenggǝn.

7

Tsahad Yeeso ha aten ngwang kumarha fingya

(Luka6:37-38,41-42)

1 “A ngwangɗun kumarha fingya wa, kun nggima mba nda ngwang kumarha kun wa. 2 Ƙǝsǝr na nda a ǝnang nda kun ƙǝla ǝnang nun fingya. Tasau nun a ƙǝƙǝrang fiya sǝ ndǝna nda ƙǝƙǝrang nda kun sǝ. 3 Mani na ƙǝlang hwaliirha na a yid shadwa, sa kula ƙǝɗang miwaarha ɗǝ na a yidwa? 4 Ƙǝƙǝn na ndang nda shadwa, ‘Wanya ni a ƙǝɗo hwaliirha ɗǝ a yidwa’ kula sa na miwaarha na yidwa? 5 Sa tǝthlǝrɓu! Katǝrang ƙǝɗang miwadɗǝ ˈwan na yidwa tǝna na mana hai ngga, na a mbangga ƙǝɗang hwaliirha ɗǝ na yid shadwa.”

6 A fǝrang ɗun ˈya wuɗaya na chahal wa. A tsamang ɗun ǝn thlǝmaaya ɗǝ tǝ ǝn uraya natǝ wuɗǝɓǝla fa a ƙǝlengarya ɗǝ wa. A ǝna ɗun kee, na nda ishang hai a kamu saryi ndan. Na wuɗa yini a kyaharra hai njarang ngganda kun ɗǝ kushir-kushir.

Tsaharha ha aten hwan Faara

(Luka11:9-13)

7 Naama a hwanda na nda fǝrang kun. Naama a kaɗaarha nun a waala. Naama a ɗǝk kwatminda, na nda inanggǝn kun hai. 8 Ƙǝsǝr kala niifa hwangga, na nda a fǝrang, niifa kaɗagha ƙǝm nǝn a waala. Kǝmɗarha kala niifa ɗǝkka kwatminda nanda inanggǝn hai.

9 Wunni ahur nun, a hwanang wanggǝn mburodi fǝrang feera nǝn? 10 Nduwa a hwanang ɗǝ tǝna fǝrang hulthne nǝn? 11 A tsauɗǝ, kun na fa mbǝlfeeya sǝnɗun ˈya nun fǝrang nda wangginun ǝngya na ngga, sakwata chinun a talara, nǝn fǝr ǝngya na ngga a nafiya na hwanda.

12 Tsaunǝn kee, ǝnaman ˈya fiya ƙǝla na mid nun a ǝnang ngganda kun. Ƙǝsǝr tsahad ngyakhrha Ɗeleewar Musa niya tǝ yi annabiya.

Tsaharha ha aten kwatkirma na iˈyaɓa

(Luka13:24)

13 Kyarha hu kutǝryid Faara ɗǝ tǝtani kyana tǝ kwatkirma na iˈyaɓa. Kwaman ɗǝrha hu waarha ɗǝ nǝghǝn manggǝn, kwatkirǝm nggǝn ƙǝm nǝghǝn ƙǝthlǝng, nafiya hangga wurgha kwaman ɗi. 14 Kwatkirǝm wal yibrha nǝghǝn ngguchit, tǝ ƙǝm kwamanggǝn nǝghǝn pǝɗaghǝn, nafiya na a kyarha sǝ na nda ngguchit.

Tsahad Yeeso ha aten annabiya fa nggaɓaya

(Luka6:43-44)

15 Kwarama tǝ annabiya fa nggaɓaya. Na nda ɓarha thlǝmad nun ɓa tǝ lukrha fa ƙǝla chauraya, amma hur ndan nǝghǝn ƙǝla mǝmereeya. 16 Nǝm sǝnang kanda hai ahu ǝn ǝnad ndan ƙǝla nǝm sǝn ɗǝfrha tǝ tur wanggighǝn. Mbǝm ɗakh wan inabi ɓa a fad ndaha wa, nduwa wan shiɓarha a fad ndakh mbǝlfeerha wa.

17 Ɗǝfrha na ngga nǝn nggǝt wan ɗǝfrha na ngga, ɗǝfrha mbuwawa ngga nǝn nggǝt wan ɗǝfrha mbuwawa ngga. 18 Ɗǝfrha na ngga mbǝ nggǝt wan ɗǝfrha mbuwawa ngga wa, tǝ ƙǝm ɗǝfrha mbuwawa ngga mbǝ nggǝt wan ɗǝfrha na ngga wa. 19 Kala ɗǝfrha mbuwa nggǝt wan ɗǝfya ngga na nda kyathlang ɗǝ muwang ngganda ahu waarha ɗǝ. 20 Nǝghǝn kee, ƙǝla nǝm sǝnang ɗǝfrha hai tǝ tur wanggighǝn, nǝm sǝnang annabiya fa nggaɓaya hai kee ƙǝm tǝ ǝn ǝnad ndan.

Tsahad Yeeso ha aten kyaarha hu Kutǝryid Talara ɗǝ

(Luka13:25-27)

21 “Mbǝ fiya heu na a aah nggi, ‘Chinǝm, Chinǝm,’ na a kyarha hu Kutǝryid Talara ɗǝ wa, amma ƙǝl nafini ǝnagha ˈya na mid Pǝpa na a talara.” 22 “Nafiya hangga na a ndeerha a farɗi, ‘Chinǝm, Chinǝm,’ pǝr ɗan laɓar Faara tǝ thlǝmwa, tǝ ƙǝm kyang ɗan ǝnkaheeya sǝ tǝ thlǝmwa, tǝ ƙǝm ǝna ɗan ǝnwulteengya hangga tǝ thlǝmwa.” 23 “Amma niya nggǝrang kanda sǝ, ‘ˈwawi sǝn kun wa. Weema ma thlǝmadna kun fa mbǝlfeeya!’ ”

Karapu aten fa tǝngya sǝri

(Luka6:47-49)

24 Kala niifa kang ngga thlǝmaarha tsahad na fa ǝna taara nǝn sǝ nǝghǝn ndǝndǝl, kǝla niifa tǝngga wurighǝn aten feera. 25 Ɓana ˈyaara hai, lǝghǝdgha kufaarha, ɗǝkka ɓereu ˈyaara wuriɗi amma mbangwa chang hai wa, ƙǝsǝr tǝngga ndan aten feera.

26 “Amma niifa sǝkka tsahad na ǝnawa taara sǝ wa, nǝghǝn ƙǝla nur niifa tǝngga wurighǝn aten chehweerha. 27 Ɓana ˈyaara hai, lǝghǝdgha kufaarha, ɗǝkka ɓereu ˈyaara wuriɗi chang nggǝn hai hwaf.”

28 Ngwalang na Yeeso tsahadghǝn ha, fiya wumngga hai ǝna ǝnwulteena nda aten tsahadghǝn ha. 29 Ƙǝsǝr tsahadghǝn ha nǝghǝn ƙǝla niifa na tǝ sǝsǝmnda, mbǝ ƙǝla fatsahaya yi ngyakhrha wa.

8

Tsaɓang Yeeso niifa ɗǝ na tǝ wanhad termeerha

(Markus1:40-45; Luka5:12-16)

1 Tǝrna Yeeso hai a wumnda, takkwagha fiya ndǝn hangga. 2 Na niifa sǝ na tǝ wanhad termeerha fa, nanǝn Yeeso ɗǝgha thlǝmadghǝn ɗǝ, ɓǝrgha hai a mbedghǝn hwanggǝn nǝn ndanggǝn, “Chinǝm, a nggǝmna fa na mbang tsaɓeeɗǝ.” 3 Tǝrgha Yeeso fǝr harghǝnǝn ɗǝ tsuwarghǝnǝn fa ndanggǝn, “Nggǝmɗi fa a tsaɓana ɗǝ. Tsaɓuɗǝ!” A mbǝɗi tsu kee, termedɗi ndǝkka hai tǝghǝn. 4 Tǝrgha ƙǝsgha Yeeso thlǝmadghǝn ndanggǝn, “A pǝrang nan niifa wa, amma ɗuwaɗǝ kyaɗang fadwa firis na sa nǝn. A ǝno sataka tǝna fiya sǝndasǝ tsabnaɗǝ kǝla ndana ngyakhrha Musa.”

Yeeso ƙǝnang ɗǝ mafad mamnda sodja Romaya

(Luka7:1-10)

5 Kyana Yeeso Kafarnahum hai, ɓagha mamnda sodja Romaya thlǝmadghǝn ɓa hwanggǝn nǝn ndanggǝn, 6 “Chinǝm, mafadna kalth a wuri mbǝ kanglang wa, mǝr fadghǝn hai nǝghǝn a sǝsarha kaan.” 7 Ndangga Yeeso, “Niya ɗǝrhaɗǝ ɗi ƙǝnang nda.”

8 Tǝrgha mamnda sodja Romaya nggǝmanggǝn Yeeso ndanggǝn, “Chinǝm, tsǝkki na a ɓana minda kyana ɓa wa, amma a nggǝmna fa kalu sǝ kee a mbǝɗi na nana na mafanna a ƙǝnda. 9 Ƙǝsǝr nggi niyi akamu ngyakhrha niifa, ƙǝmɗa tǝ sodjaya a kamuna. Ni ndangnda yanɗiya, ‘ɗuwaɗǝ’, nǝn ɗǝrhaɗǝ; yanɗi taarha ƙǝm ndanggi ˈɓoɓaˈ, nǝn a ɓarha ɓa, ndanggi mafanna, ǝno kiya, ǝnagha ƙǝla ndangni.”

10 Sǝkna Yeeso ndǝn kee, wulangga teena. Kyahargha hai ndanggǝn nafini na a mbu samadghǝn, “Niya ndang nda kun, ahur Isǝreela ˈwawi wal niifa tǝ fǝrƙǝkafek fa tǝ kanglanggirha ƙǝla yanɗiya wa.” 11 “Niya ndang nda kun, fiya hangga na a ɓarha ɓa a man kyad yanfaara tǝ man hǝmndǝghǝn, na nda a tǝr mbǝd tsawud ndan tǝ Ibrahim, tǝ Ishaku tǝ Yakubu ahu wutsǝfayidɗi hu Kutǝryid Talara. 12 Amma Isǝreelaya hangga kya nanda ǝna Kutǝryidɗi ka kanda, nanda a muwang kanda ahu wula ɗǝ, a mbǝɗani na nanda a tǝrha sǝ tǝ ƙǝt mee.” 13 Tǝrgha ndangga Yeeso mamnda sodja Romadɗi, “Wuɗu wureeɗǝ, ka fǝrƙǝkafekkid wa ni ǝnagha ndǝn katǝra nǝn hai kee.” Mafadɗi keeghǝn ƙǝngga mǝmǝlla sayidɗi wu.

Ƙǝnang Yeeso fiya hangga

(Markus1:29-34; Luka4:38-41)

14 Sǝlna Yeeso a minda ki Mbiturus ɗǝ, ɗǝgha wal thlaɓǝr Mbiturus tǝnuwunda fadghǝn ɓee kalth hu sǝra. 15 Tsuwargha Yeeso harghǝn fa, ƙǝngga. Tǝrgha thliigha sǝ fǝrang ǝnnarhami nǝn. 16 Tsǝna figrha hai, nafiya natǝ ǝnkaheeya fa hangga ɓa nda tǝ kanda thlǝmad Yeeso ɓa. Kyanggǝn ǝnkaheeyina sǝ tǝ mee kee, tǝ ƙǝm ƙǝnanggǝn haaya heu. 17 Ənanǝn ǝnɗiya ka a lǝghǝdgha laɓarɗi thlǝkna Chinǝm tǝ mii annabi Ishaya, ndanǝn:

“Tǝrang ɗǝ ɓeerha fayi nǝm,

tǝ ƙǝm ƙǝɗanggǝn wanhayi nǝm ɗǝ.” *

Pǝɗayid mbu samad Yeeso

(Luka9:57-62)

18 Ƙǝlang na Yeeso fiya wumngga thlǝmadghǝn ɓa, ndanggǝn fatsahayighǝn a ɗǝnda pǝm wuri aama Nggalili ɗǝ. 19 Tǝrgha tal ahur famalǝmngya ngyakhrha Musa ndanggǝn, “Mala, niya mbusamad wa kala mbǝrha na a ɗǝrha saaɗǝ.”

20 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Tsarwaya tǝ kwandan sǝ, wuɗikkya na hu ɓereurha tǝ ƙǝndan sǝ, amma Wan Niifa mbǝ mbǝdghǝn sǝ ko na a ɗǝfanggǝn tenggǝn sahai wa.”

21 Tal ahur fatsahayighǝn ndanggǝn, “Chinǝm, malee ˈwan wuɗi wureeɗǝ ɗi pangnda pǝpa.”

22 Amma ndangga Yeeso, “Mbuwu samanna nanǝnya! Malang mǝrya pang ngganda mǝrrǝndan.”

Yanang Yeeso ɓereu ˈyaara

(Markus4:35-41; Luka8:22-25)

23 Tǝrgha Yeeso kyagha hu kombuwol hai katǝranggǝn tǝɗang wuri aamɗi teena tǝ fatsahayighǝn. 24 Kula sǝndǝndan sǝ, ɓagha ɓereu ˈyaara ɓa na kanglang ahu wuri aam ɗaɓa katǝrangga aamɗi kuɗufulla hai nagha aama a pisha ahur kombuwol ɗa hai. Amma tǝrang ɓeena Yeeso ɗǝ. 25 Ɗǝgha fatsahayighǝn ɗǝ mekhneng ngganda sǝ ndang ngganda, “Chinǝm, hǝrghang ƙǝm! Nǝm a hwaarha ɗǝ!”

26 Amma nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Kama nun a tǝrǝmnda? Ƙǝɗi fǝrƙǝkafekkid nun!” Tǝrgha thliigha sǝ yanaggǝn ɓereuɗi tǝ kuɗufulla aamɗi, nggasgha mbǝrha hai.

27 Ƙǝsangga ǝnwulteena fatsahayighǝn tsakhmee nda, “Tur niif wunni ya? Ko ɓereurha ni tǝ kuɗufulla aama na nda a takkwa ˈya ndanǝn!”

Ƙǝnang Yeeso nafiya sǝri na tǝ ǝnkaheeya fa

(Markus5:1-20; Luka8:26-39)

28 Sǝlna Yeeso a pǝm wuri aam ɗaɗǝ, na a man ki chehweed Nggadaraya, nafiya sǝri na tǝ ǝnkaheeya fa ɓa nda thlǝmadghǝn ɓa. Ɓagha nda ɓa a mbǝd ten kwaya, mbǝ niifa sǝ na mbang mbǝraɗǝ tǝ mbǝɗi wa, ƙǝsǝr tsau nda ǝn tǝrǝmnda. 29 Katǝrang ngganda huhwang nda hai na nda a ndaarha, “Ma djiɗoyiwa tǝ kan, Wan Faara? Ɓana ɓa ka a sǝsangga kan kapa na far ngwa kumad nan tsǝrha hai wa?”

30 Tsau tǝ mbǝɗi na ƙǝlengarya sǝ na a lafrha. 31 Hwangga ǝnkaheeyini Yeeso, “A kyang na kan sǝ, ɗang kan ahur chiɓǝd ƙǝlengaryina ɗǝ taarha.”

32 Ndanggǝn kanda, “Ɗaama ɗǝ!” Nanǝn kee kya nda sǝ ɗǝnda ahur ƙǝlengaryina ɗǝ. Chiɓǝd ƙǝlengaryini kahat ɗaa nda ahur wuri aam ɗaɗǝ hwaa nda ɗǝ.

33 Nafini na a laf ƙǝlengaryini ɗaa nda hur tala ɗǝ pǝr ǝnɗa nda katǝragha hai heu, tǝ ƙǝm ǝnɗi katǝragha hai tǝ nafini sǝri na tǝ ǝnkaheeya fa. 34 Tǝrgha nafiya hur talɗi heu kya nda ɓa ka ɓa nda na Yeeso. Na nanda Yeeso hwanggǝnda a mal chehweed ndan nǝn.

9

Ƙǝnang Yeeso niifa mǝrna fadghǝn hai

(Markus2:1-12; Luka5:17-26)

1 Kyagha Yeeso ahu kombuwol hai ɗǝgha hu talghǝn ɗǝ mannǝn sǝ Kafarnahum. 2 Ɓagha fingya nafiya ɓa tǝ niifa mǝrna fadghǝn hai kalth ahu ɗǝnggǝla. Nana Yeeso fǝrƙǝkafekkid ndan, ndanggǝn niifɗi mǝrna fadghǝn hai, “A ɓilladna wa waana, chohonda ɗimiyidwa ɗǝ.” 3 Fingya famalǝmgya ngyakrha na nda a ndaarha ahur ndan tǝ ndaarha, “Kamshiɗiya nǝghǝn a sar Faara.”

4 Sǝnangga Yeeso numad ndan hai ndanggǝn kanda, “Kama nun numad ǝn mbǝlfeerha kiya ahur nun? 5 Yanggini pǝpa, a ndang nggi tǝ mǝrra fadɗi, ‘Chohonda ɗimiyidwa ɗǝ wa,’ nduwa, ‘Thliusǝ wiu wa?’ 6 Amma niya kyaɗang ndaarha kun, Wan Niifa nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda ha hu ƙǝshidɗiya yi chakh ɗimiya.” Tǝrgha ndanggǝn niifɗi mǝrna fadghǝn hai, “Thliusǝ, tǝrang ɗǝnggǝlwa sǝ, wiina wureeɗǝ.”

7 Thliigha niifɗa sǝ harad ɗǝgha wureeɗǝ. 8 Nagha fiya wumngga hai ǝnɗi katǝragha hai ƙǝsangga ǝnwulteena kanda. Tǝrgha manang ngganda Faara tǝ thlǝnangga niifa ɓa natǝ sǝsǝmnda fa kaan kiya.

Aah Yeeso Matta a mbu samadghǝn nǝn

(Markus2:13-17; Luka5:27-32)

9 Nana Yeeso ɗiye mbeeɗǝ tǝ wiirha na niifa nǝn na nda aarha Matta, ndǝghǝn tsau a mbǝd thlǝ tsamnda. Tǝrgha ndangga Yeeso, “Mbuwu samanna.” Thliigha sǝ mbu samadghǝn nǝn.

10 Tsǝɓaku, na Yeeso a hǝb ǝnnarhami a wuri ki Matta, ɓagha fa thlǝ tsamngya tǝ faɗimiya hangga, hǝb ǝnnarhami nda tǝghǝn tǝ fatsahayighǝn.

11 Nana Farisayini ndǝn kee, tsahang mee nda fatsahayighǝn ha, “Kama na tǝmalǝm ndǝnun hǝbrha tǝ fathlǝ tsamngya tǝ faɗimiya?”

12 Sǝkna Yeeso ndǝn kee, nggǝranggǝn kanda sǝ, “Nafiya na ƙǝkanglang hai mba nda kaɗa tǝpurha wa, kǝl nafiya mbuwa ƙǝkanglang. 13 Nanǝnya, ɗamaɗǝ ɗun tsaha ǝnɗi na laɓar Faara a ndaarha, ‘haɗang nda niifa fa ndǝna minna a fannun, mbǝ sataka wa.’ Ƙǝsǝr ɓayi ɓa ka a aah nafiya ni na a numad ndaarha na nda a ǝna nggayirha wa, amma kǝl fa ɗimiya.”

Tsakhmee aten kar aama

(Markus2:18-22; Luka5:33-38)

14 Tǝrgha ɓagha fatsahaya Yahaya a thlǝmad Yeeso ɓa ndang ngganda, “Ma ǝnagha ndǝn kan tǝ Farisaya a kar aama, amma fatsaha yiwa mba nda kar aama wa?”

15 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ƙǝƙǝn na hur pashiya wutsamnda sǝbrha ɗǝ ndǝghǝn wutsamnda ɓalɗǝ a thlǝmad ndan? Na fara ɓayi nanda a tǝrang wutsamnda ma kanda. A farɗa ni na nanda a kar aama.

16 “Mbǝ niifa sǝ na mbuhwang suhurra lukrha tǝ weerǝnda ɓar kaɓaarha wa, ƙǝsǝr na mbuhudɗi a njarang nda luwudɗa ɗǝ, njarrǝghǝn nǝn a kal yi kaar. 17 Tǝ kǝm mbǝ niifa sǝ na irang nda weerǝnda aam inabi ahu suhurra samsamiya hai wa. A irang nda sa hai, na samsamiyini a ɗathla ɗǝ, na aam inabiɗi a iraaɗǝ, samsamiyini na nda sǝbrha ɗǝ. Weerinda aam anab, kamɗǝ a irang nggǝm ahu weerǝnda samsamiya hai. A ǝnaɗǝm kee na aam inabiɗi tǝ samsamiyini a ɓaala hai.”

Kǝnang Yeeso wutarad Yayirus tǝ nuneefa

(Markus5:21-43; Luka8:40-56)

18 Yeeso ɓalɗǝ a kalang kanda sǝ, ɓagha mamnda ƙǝn tsahad Yahudaya ɓa ɓǝrgha hai a mbedghǝn ndagha, “Mǝrgha wutarad na kukuling ya, ɓoɓa ɓa tsǝwarghǝn fa, nǝn a thliirha sǝ tǝ yibrha.”

19 Thliigha Yeeso sǝ tǝ fatsahayighǝn mbu samadghǝn nda.

20 Tǝrgha na nuneefa sǝ ǝnagha hurarha kumkap sǝri fara a ɓang fa hai. Ɓagha ɓa tǝman ƙǝsǝrghǝn tsuwar mii luwudghǝnǝn fa, 21 ƙǝsǝr numaghǝn tǝ ndaarha, “Ko luwudghǝn tsuwar ni fa kee, niya ƙǝnda.”

22 Kyaharna Yeeso hai na nǝn ndǝn, ndagha, “A ɓillanna wa, waana, fǝrƙǝkafekkid wa ƙǝnoɗǝ.” Tsu a mbǝɗi kee ƙǝngga.

23 Kyana Yeeso minda ki mamndǝɗa hai, na fa pi perǝmngya nǝn tǝ fiya wumngga hai kanda a mbeela. 24 Tǝrgha ndagha, “Kyama ƙǝshaaɗǝ, mǝr wa wutaradɗi wa, nǝn a shiirha ni kee.”Amma masangga fiya wumngga hai. 25 Akwasamadɗi rǝk nanda fiya ƙǝshaaɗǝ, kyagha ɗǝ ƙǝs har wutaradɗa nǝn, thliigha sǝ. 26 Laɓar ǝnwulteenɗiya welɗaɗǝ ahu chehwedɗi kahat.

Ƙǝnang Yeeso kwamaya tǝ niifa mbuwa mbang kaala sǝ

27 Akwasamadɗi malna Yeeso mbǝɗi, kwamaya sǝri hǝshya mbu samadghǝn nda kanda a aaghǝn, “A haɗowan fa, Wan Ndauda!”

28 Kyana Yeeso hur minda hai, tǝrgha kwamayini ɗǝnda thlǝmadghǝn ɗǝ, tsahang mee nǝn kanda, “Fǝrɗun ƙǝkafek ni mbang ƙǝnang kun wa?” Nggǝrang ngganda sǝ “Ha i, Chinǝm.”

29 Tǝrgha tsuwar yiyi ndan nǝn fa ndagha, “Ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid nun, nun a ƙǝnda.” 30 Tǝrgha yiyi ndan inggaɗǝ. Ƙǝsgha Yeeso thlǝmad ndan kaan ndagha, “A pǝrang ɗun ndǝn niifa wa.”

31 Amma kya nda sǝ pǝr laɓar ɗaa nda ahu chehwedɗi kahat.

32 Kyana nda sǝ, na niifa sǝ natǝ ǝnkaheerha fa mbǝ mbang kalasǝ wa, ɓa nda tǝghǝn thlǝmad Yeeso ɓa. 33 Kyang na Yeeso ǝnkaheedɗa sǝ, niifɗi mbuwa mbang kalasǝ kalgha sǝ. Fiya wumngga hai ƙǝsgha ǝnwulteena kanda ndaa nda, “ˈWaghǝm tam na ˈya manggǝn ƙǝla yanɗiya a Isǝreela wa.”

34 Amma ndagha Farisaya, “Mamnda ǝnkaheeya fǝrangga sǝsǝmnda kyang nda ǝnkaheeya sǝ.”

Ƙǝɗi fatarya

35 Yeeso wengɗǝ wupǝriya hai tǝ talya heu a tsahang fiya ha ahu ƙǝn tsahad Yahudaya, tǝ pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn yi Kutǝryid Faara, tǝ ƙǝm a ƙǝnang nda fiya natǝ wanhaya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. 36 Nana Yeeso fiya wumngga hai, haɗangga nafina fa, ƙǝsǝr na nda hu sǝsaarha, mbǝ niifa sǝ na ɗang kanda sǝ wa. Na nda kǝla chauraya na kula tǝlafrha. 37 Tǝrgha ndanggǝn fatsahayighǝn, “Mul hathla hai, amma ƙǝɗi fatarya. 38 Tsaunǝn kee, hwanama tǝhedɗi, thlǝn fatarya nǝn ɓa ɓanda hathlang sǝ.”

10

Wur Yeeso fathlǝngya kumkap sǝri

(Markus3:13-19; Luka6:12-16)

1 Aagha Yeeso fatsahayighǝn kumkap sǝri a thlǝmadghǝn ɓa, fǝrang sǝsǝmnda nǝn kanda a kyang ngganda ǝnkaheeya sǝ tǝ ƙǝm ƙǝnang ngganda wanhaya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn tǝ ɓeerha farha. 2 Kulo thlǝm fathlǝngya Yeeso kumkap sǝri ya:

Siman nanda aarha Mbiturus,

Andrawus wanman Siman,

Yakubu wan Dzabadi,

Yahaya wanman Yakubu,

3 Filibus,

Mbatalomi,

Toma,

Matta tǝ thlǝ tsamnda,

Yakubu wan Alfiyus,

Taddiyus, 4 Siman tǝsǝrǝk chehweedghǝn,

Yahuda Iskaryoti fǝrgha Yeeso ɗǝ.

Thlǝn Yeeso kumkap sǝri ɗi

(Markus6:7-13; Luka9:1-6)

5 Thlǝngga Yeeso kumkap sǝri ɗi ndanggǝn kanda, “A ɗuɗun thlǝmad fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya, nduwa talya Samariyaya wa. 6 Amma ɗaama thlǝmad nafiya Isǝreela ɗǝ, chauraya Faara sahadgha. 7 Ɗaamaɗǝ ɗun ndangnda kanda nduwus Kutǝryid Faara ɓa. 8 Ƙǝnaman haya, thleeman mǝrya sǝ, ƙǝnaman fingya natǝ wanhad termeerha fa, kyaman ǝnkaheeya sǝ. Fǝrang nggandan kun ka, kun ƙǝm fǝramadghǝn ka ƙǝla thlǝnun ndǝn! 9 A ƙǝsɗun wuɗǝɓǝla ha hu panjakwan nun wa, ko tǝfaasa, nduwa wurirha, nduwa kala ˈya na ƙǝla wuɗǝɓǝla wa. 10 A ƙǝsɗun yawarha ha tǝ lukrha tǝ pakhma, nduwa sǝsaala wa. Kala ˈya fǝrang nanda kun a karɗun ndǝn wa, ƙǝsǝr tǝtaara kamɗǝ a wal ǝnnarhami nǝn.”

11 Kala wupǝri nduwa tala kyanun sahai, kaɗaama ka niifa tsawun ahur mindǝghǝn ta far ɗaɗǝ nun a mal talɗi. 12 A kyaɗun hur minda hai, ndaamaˈya tǝ ƙǝm fǝrang parka nun kanda. 13 Ana ka minda ni ngwa tsauka parkad nun sǝ. Amma a mbusǝ kee wa, ngwa wudgha parkad nun a fad nun ɓa. 14 Kala tala nduwa wure kyanun sahai, a thluwa nda kun fa wa, nduwa kar nda kang thlǝmaarha kun fa, anaɗun a wiirha paman tinid mbǝɗa ɗǝ na a fad sarnun. 15 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a far ngwa kumarha a nggushi nda Sodom tǝ Nggomara na nda a haɗang kanda fa ma talɗi.

Sǝsaarha na ɓayi

(Markus13:9-13; Luka12:11-12; 21:12-19)

16 Niya thlǝn kun ƙǝla chauraya ahur mǝmereeya ɗǝ. Nanǝn kee tsawama thladwayirha ƙǝla huthlingya tǝ ƙǝm tsawama mǝsǝlǝmnda nafiya ƙǝla kataprakkya. 17 Kwarama! Ƙǝsǝr na nda a ɗǝrha tǝ kun mbed fa ngwa kumaya ɗǝ tǝ ƙǝngya tsahad Yahudaya tsaɗa kun nda. 18 Nanda a ɗǝrha tǝ kun a mbed ngwamnaya ɗǝ tǝ kutǝrya ƙǝsǝr ka nggi. Ənɗaniya na fǝrang kwamana kun pǝrang ƙǝkafek nun kanda atenna. 19 Amma a ƙǝsang nda kun a ɓillaɗun tǝ ˈya nun a thlǝkrha tǝ ƙǝƙǝn nun a thlǝkƙǝn wa. Ƙǝsǝr a mǝmǝlla sayidɗi na Faara a pǝrang ˈya kun nun a thlǝkrha. 20 Ƙǝsǝr mbǝ kunni na a kaala sǝ wa, Sǝsǝn Chinun ni na a kaala sǝ ahur nun.

21 “Wanmana nǝn a fǝr wanman a ɓǝlang ngganda. Chingya na nda a fǝr wanggindan, na wundakhnaya a thleng fa nggǝt yindan fa a ɓǝlang ngganda kanda. 22 Na fiya heu a kar kun ƙǝsǝr ka nggi. Amma kala niifa ƙǝrǝsgha, nǝn a hǝrǝkrha. 23 A sǝsang nda kun ahu yanɗi tala ya, ɗaama hu tala ɗǝ pak. Niya pǝrang ƙǝkafek kun, Nggi, na Wan Niifa, ni a wutta ɓa kapa nun weng talya Isǝreela hai heu.”

24 “Wan tǝmakarantarha mbǝ kal tǝmalǝmndǝghǝn wa, tǝ ƙǝm mafarha mbǝ kal turighǝn wa. 25 Wangya makarantaya kamɗǝ a na nda ƙǝla tǝmalǝmndǝn ndan, mafaya ƙǝm a na nda ƙǝla turi ndan. Nanǝn Nggi, na tuwuri ɗi, anda nggi kogna ǝnkaheeya, wangya wuriɗi ƙǝm na nda aah kanda tǝ thlǝma kalgha yina mu!”

Yanɗi kamngga a tǝrǝmnggǝnǝm

(Luka12:2-7)

26 “Nanǝn kee, a tǝrǝm ɗun fingya na a sǝsang kun wa. Ƙǝsǝr na farghǝn ɓayi kala ˈya na nggǝnggǝla na nda a inang ɗǝ; kala ˈya na ɓǝɓee ƙǝm nǝn a kyarha pǝpal ɓa sǝkƙǝna fiya heu. 27 ˈYa pǝrang ni kun hu wula, tǝraman urad nun sǝ pǝrghǝn nun a yanfaara a ɗalth mbǝrha hai. ˈYa shishiwang ni kun hu thlǝmaarha hai, tǝrama ten ƙǝnna sǝ tǝranggun urad nun sǝ pǝrghǝn nun sǝkƙǝna kowunni! 28 A tǝrǝm ɗun fingya na a ɓǝl farha wa; ƙǝsǝr mba nda mbang ɓǝlang shingnda wa. Amma tǝrmama Faara katenggǝn, ndǝghǝn na mbang ɓǝlang farha tǝ shingnda kyab ahu hwanga. 29 Mbǝ na nda heng wuɗikkya ɗǝ sǝri kobo tal wa? Amma a muk tal a hweeɗe hai na Chinun sǝnda sǝ. 30 Ko was tengginun heu nǝghǝn thlǝthlǝɗa. 31 Nanǝn kee, a tǝrǝm ɗun wa; kal ɗun wuɗikkya hangga a mbed Faara.”

Kyad sǝnda Yeeso a mbed fiya

(Luka12:8-9)

32 “Niya ndang nda kun, kala niifa ndagha sǝnɗǝ nggi a mbed fiya hu ƙǝshidɗiya, nggi ƙǝm niya ndaarha sǝnɗi ndǝn a mbed Pǝpa na a talara. 33 Amma niifa ƙǝm ndagha sǝngwa nggi wa a mbed fiya hu ƙǝshidɗiya, nggi ƙǝm niya ndaarha sǝngwi ndǝn wa a mbed Pǝpa na a talara.”

Tsaharha ha aten tsawud ɗǝɗemnggirha tǝ sǝsaarha

(Luka12:51-53; 14:26-27)

34 A numaɗun ndon ɓang ni tsawud ɗǝɗemnggirha ƙǝshiirha ɓa wa. Awo, ɓawi ɓa tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha wa, amma thlaukh ƙǝlara. 35 “Ɓani ɓa ka a ɓi wumang yanda a pathlang:

‘Nda wee hǝshin tǝ chin,

nda wutararha tǝ man,

nda nu wee tǝ

thlaɓǝrghǝn tǝ nuwunda. 36 Fa saryi nun,

na nda naarha ahur mindǝnun.’ ”

37 A nggǝmna tsu nduwa muwa ma nggi, tsǝkka a tsawana yina wa. Tǝ ƙǝm a nggǝmna wundǝlad wa nduwa wutarad wa ma nggi, tsǝkka a tsawana yina wa. 38 Kala niifa kargha tǝr kaɗidghǝn fa mbu samadna nǝn, tsǝkkwa a tsauka yina wa. 39 Kala niifa nggǝmngga yiɓǝdghǝn, nǝn a ƙǝɗeng nda, tǝ ƙǝm kala niifa ƙǝɗengga yiɓǝdghǝn ka nggi nǝn a walghǝn.

Tsaharha ha aten ƙǝna

(Markus9:41)

40 “Kala niifa thlǝgha kun fa thlǝnǝn nggi, tǝ ƙǝm kala niifa thlǝgha nggi fa thlǝnǝn Chinɗi thlǝngga nggi ɓa. 41 Kala niifa thlǝgha annabi fa ƙǝsǝr ka nanǝn annabi, nǝn a wal ƙǝnaghǝn yi annabi. Kala niifa thlǝgha ka niifa fa, ƙǝsǝr ka nanǝn ka niifa nǝn a wal ƙǝnaghǝn yi ka niifa. 42 Kala niifa fǝrangga aam saarha na shishiu ahu wuhuleurha a tal ahur fingyayini na nggun-ngguchit ahu fatakkwayina, ƙǝkafek nǝn a wal ƙǝnaghǝn.”

11

Laɓara aten Yahaya Tǝbaptisǝma

(Luka7:18-35)

1 Ngwalang na Yeeso thlǝghang palthyini a fatsahayighǝn kumkap sǝri, kyagha sǝ ka ɗǝgha tsahang fiya ha tǝ pǝr laɓar Faara hu fingya a talya Yahudaya.

2 Nana Yahaya tǝ Mbaptisǝma ahu porsǝna, sǝk laɓaara nǝn aten ǝnggini na Ƙǝrǝsti a ǝnarha. Tǝrgha thlǝn fatsahayighǝn nǝn ɗǝ ɗa nda tsahang mee Yeeso. 3 Ndang ngganda Yeeso, “Sani Ƙǝrǝsti ɗi nan a ƙǝlaarha fa wa, nduwa ɗan mbeeɗǝ tǝ ƙǝla niifa fa pak wa?”

4 Ndangga Yeeso kanda, “Wuɗaama ɗun pǝranggǝn Yahaya ˈya nun a sǝkrha tǝ ˈya nun a naarha. 5 Kwamaya a na mana hai, Sǝfǝngya a wiirha hai, fa tǝrmeeya kanda a wal ƙǝnda, teɓengya a sǝk laɓaara, kanda a thleng mǝrya sǝ tǝ yibrha, tǝ ƙǝm kanda a pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn a fa yamiya. 6 Ndaaman, ‘A fǝrangga Faara parka fingya kawaa ƙǝsǝra, ƙǝsǝr ka nggi.’ ”

7 Nana fatsaha yini ki Yahaya a wiirha, katǝrangga Yeeso tsǝ laɓaara hai aten Yahaya ahu terɗi wumngga hai. Ndanggǝn kanda, “Tur yanggi niifa ni ɗunun ka ƙǝlang nda a kaheerha ɗǝ? Niifa ni na kyakhrang hutenggǝn hai ƙǝla hwaliiya na nzǝnzang na ɓereurha a tsang ˈya fa wa? 8 Nduwa nuwun a numad ndaarha ɗunun ka ƙǝlang niifa ɗǝ ngwagha fa tǝ kari na tǝ wuɗǝɓǝla fa ngga wa? Awo, nafiya na kal kari fa natǝ wuɗǝɓǝla na nda tsaurha a kwakirǝm kutǝra, mbǝ a kaheerha wa. 9 Ɗunun ka kaɗa annabi wa? Yoo, kalɗǝ annabi.” 10 “Ƙǝsǝr Ɗeleewar Faara tsǝɗǝ laɓaara aten Yahaya ndanǝn,

‘Niya thlǝn tǝthlǝndǝna ˈwagha mbeeɗǝ ma sa,

nǝn a takso kwamana ɗǝ kapa na ɓarhaɓa.’ ” *

11 Niya, pǝrang ƙǝkafek kun, mbǝ niifa sǝ nggǝt nanda hu ƙǝshidɗiya kalgha Yahaya tǝ mbaptisǝma mamnggirha wa. Amma ko yanɗa ni na ngguchit ahu Kutǝryid Talara kalɗǝ Yahaya mamnggirha. 12 Ka a thlakh mbǝdɗi katǝrangna Yahaya tǝ mbaptisǝma pǝr laɓar Faara hai, ta weeri ɗaɓa ya, Kutǝryid Talara aten ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ kanglanggirha, ko nanǝn fa mbǝlfeeya na nda a yanda tǝghǝn. 13 Ƙǝsǝr kapa na Yahaya ɓarha ɓa, annabiya heu tǝ Ɗeleewar ngyakhrha Musa thlǝk nda ˈya ɓagha katǝrarha hai. 14 A naɗun a nggǝmfa tǝ ˈya ndaani, Yahaya ndǝghǝnni Ilya, yanɗi ndana annabiya nǝn a ɓarha ɓa. 15 Kala niifa na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝkƙǝnǝn.

16 Tǝ ma ni sakh nafiya ƙǝshiid weeriya? Nǝghǝn ƙǝla wundakhnaya na a ɓashaarha a pǝpal kasu, na nda a aah ndan tǝ ndaarha:

17 “ ‘Peng ɗan perǝma kunsǝ,

karɗun rǝbrha fa,

ang ɗan amshi mǝrra kunsǝ,

karɗun tǝrha fa.’

18 Ɓana Yahaya tǝ Mbaptisǝma ɓa mbǝ a hǝbrha tǝ saarha wa, amma kun a ndaarha, nǝghǝn tǝ ǝnkaheerha fa.” 19 “Wan Niifa ɓa ɗaɓa, a hǝbrha, a saarha kun a ndaarha, ‘Tǝ yakh hǝbrha tǝ saarha, pashid fathlǝ tsamngya ni tǝ fa ɗimiya!’ Amma ana niifa tǝ sǝnda Faara na ǝn ǝnadghǝn kyadghǝn.”

Talya kargha malang ɗimiyid ndan

(Luka10:13-15)

20 Tǝrgha katǝrangga Yeeso kiki talyi na fa ǝnanǝn ǝnwulteengya sǝ hangga, ƙǝsǝr malangwa nda ɗimiyid ndan kyakhra nda thlǝmad Faara ɓa wa. 21 “Kawa Koridzin! Kawa Mbatseda! Ana ǝnwulteengya ɗǝɗamǝn ǝnanda ahur nun ndǝghǝn ǝnanda a Taya tǝ Sidon, kam ƙǝtǝm ˈwad nafi ndan teena malang nda ɗimiyid ndan, kal kukwasharya nda fa tǝ ƙǝm ƙǝmang ngganda yid ndan tǝ fishe. 22 Niya ndang nda kun, a far ngwa kumarha, na Taya tǝ Sidon haɗang nda Faara fa ma kun. 23 Kun ƙǝm nafiya Kafarnahum; tamngga ndaarha, nanda a mano a talara wa? Awo! Na ɗǝrha hu hwanga ɗǝ. Ƙǝsǝr ana ǝnwulteenggina ni ǝna nanda a kyanun ndǝn ǝna nanda a Sodom, ndǝghǝnni ƙǝm ɓalgha sǝ ta weeri ɓa ya. 24 Niya ndang nda kun, a far ngwa kumarha, na Sodom a haɗang nda Faara fa ma kun.”

Ɓamaɓa ɓun yibrha a thlǝmadna

(Luka10:21-22)

25 A sayidɗi ndagha Yeeso, “Usaɗi sa Pǝpa, Chinǝm yi talara tǝ hweeɗe, ɓǝɓengna ǝnggini heu ya a nafiya na ndǝndǝl tǝ fa hutengya, kyaɗang nggǝna pakhtǝɗuya. 26 Nǝghǝn kee, Pǝpa, ndǝn kamogha yid!”

27 Fǝre Pǝpa ǝngya heu, ƙǝsǝr ndǝghǝnni katenggǝn sǝngga Wanɗi. Ƙǝkafek yanɗi sǝngga Chinɗi ndǝna Wanɗi. Amma Wanɗi na midghǝn sǝ pǝrang laɓaara nǝn fingya aten Chinɗi, tǝna nda sǝnggǝn ƙǝm.

28 “Ɓama thlǝmadna ɓa kun ɗakhna mid nun ɗǝ na tǝ rǝfrha in haaghǝn, niya yiɓang nda kun. 29 Tǝrang miiwadna a kakhpǝniwa tǝna tsaharha a fanna. Mǝsǝlǝmnda niifa ni nggi hu sǝsǝna tǝ sammayirha, ƙǝsǝr nun a wal yibrha. 30 Na tǝrra miiwadna pǝpa, rǝfǝdɗiya ƙǝm fǝrang ni kun nǝghǝn kaftang.”

12

Tsakhmee aten far Yiɓǝd Yahudaya

(Markus2:23-28; Luka6:1-5)

1 Tsǝɓaku, a sayidɗi na Yeeso a mbǝra ɗǝ tǝ heerha a far Yiɓǝd Yahudaya. Ƙǝsgha miirha fatsahayighǝn, tǝrgha ƙǝs kya ten wan hwaliirha nda na nda a kiighǝn. 2 Amma nagha fingya Farisaya kanda ndang ngganda Yeeso, “Kuloɗǝ, fatsahayiwa a ǝna ˈya ˈyaɗana ngyakhrha na nda kya wan hwalirha a far Yibrha.”

3 Ndangga Yeeso kanda, “Karatang ngwanun ǝnɗi na hu Ɗeleewar Faara ǝnana Ndauda ƙǝsna miirha ndǝn tǝ pashiyighǝn wa?” 4 Kyagha hu Ƙǝn Faara ɗǝ, kii mburodi nda ɗǝfang nanda ɗǝ ka a kiigha firistaya. 5 Nduwa karatang ngwa nun ahu ngyakhrha Musa ndanǝn nggǝmang nda firistaya fa a ǝna taara ahu Ƙǝn Faara na a Urshalima a far Yibrha wa? 6 Niya ndang nda kun, ƙǝlama niifa ya kalgha Ƙǝn Faara na a Urshalima. 7 Amma andam kwang sǝnang ɗun ˈya hai ndana Ɗeleewar Faara, ʻNa minna sǝ nagha fiya a haɗang kun fa, mbǝ ǝna sataka wa, kam ˈyarwun fatsahayina na ka nafiya wa, 8 Ƙǝsǝr Wan Niifa Chinǝm ni, heu tǝ far Yibrha!

Ƙǝnang Yeeso niifa mǝrna harghǝn hai

(Markus3:1-6; Luka6:6-11)

9 Tǝrgha wiirha Yeeso kyagha hu kǝn tsahad Yahudaya ɗǝ. 10 A mbǝɗi na niifa sǝ mǝrna harghǝn hai. Tsahangga farisaya mee Yeeso, “Nggǝm ngyakhrha fa a ǝnagha niifa tar kǝnang nda niifa a far Yibrha?” Tamngganda ndaarha na Yeeso a ndaarha ooh, tǝna nda kǝsang nda tǝ ɗimiyirha.

11 Ndanggǝn kanda, “Ana chaurad nun sǝ mukka hu kwaarha hai a far Yibrha, mbun ɗǝrhaɗǝ ɗun ƙǝɗang sǝ wa? 12 Kal niifa chaurarha kaan, haˈi nggǝmang ngyakhrha niifa fa a ǝna ˈya na ngga a far Yibrha.”

13 Tǝrgha ndanggǝn niifɗi, “Pǝpǝnang harwa ɗǝ.” Nanǝn kee pǝpǝnangga niifɗi harghǝn ɗǝ, nggǝrgha harɗi mǝmǝl kǝla tahadghǝn.

14 Tǝrgha wumngga farisayina hai ka a kaɗa kwaman ɓǝlla Yeeso nda.

Yeeso ndǝna mafad Faara wurnǝn

15 Sǝnangga Yeeso numad ndan hai. Nanǝn kee mal mbǝɗa nǝn, mbugha fiya samadghǝn hangga, ƙǝnanggǝn fiya heu na fandan ɓee ahur ndan. 16 Amma ƙǝs thlǝmad ndan nǝn a pǝr nda tǝwunni ndǝghǝn wa. 17 Tǝrgha lǝghǝdgha ˈya ndana Annabi Ishaya:

18 Kǝlaman Mafanna wurni,

nggǝmɗi ndǝn, nǝn ǝna ˈya mbǝnegha,

Niya fǝrang sǝsǝnna,

nǝn a ǝna nggayirha a fingya heu.

19 Mbǝ ǝna kakyathlaanga tǝ fiya,

nduwa djargha hai ahur fiya wa.

20 Nǝn naarha tǝ sammayirha a fingya mbuwa kanglang,

nǝn fǝrang kaali niifa mbuwa tǝ mbǝrsaarha.

Akwasamadghǝn, kowunni nǝn a wal kwaman nggayirha.

21 Na thlǝmnggǝn a tsau yi mbǝrsad

ƙǝshiirha kahat.

Yeeso tǝ kutǝr ǝnkaheeya

(Markus3:20-30; Luka11:14-23; 12:10)

22 Tǝrgha ɓang niifa nda Yeeso ɓa na tǝ ǝnkaheerha fa, na kwamarǝn tǝ ƙǝm mbǝ mbang kalasǝ wa. Ƙǝnanggǝn niifɗi mbanggǝn kaala sǝ tǝ na maana hai kyab. 23 Fiya heu na ǝnwulteena nda tsakhmee nda, “Ndee mbǝ Yeeso ɗa na ya, na wan Ndauda wa?”

24 Amma sǝkna Farisaya ǝnwulteenɗi ǝnanǝn, ndaa nda, “Mbǝ ngaala sǝ wa kyang ɗǝ ǝnkaheeya sǝ. Ƙǝsǝr walghǝn sǝsǝmnda a ahar Sheetan kutǝr ǝnkaheeya.”

25 Sǝnangga Yeeso numad ndan hai, nggǝranggǝn kanda sǝ, “Kala kutǝryirha ndǝkka hai tǝ yanda mbǝ tam isha wa, tǝ ƙǝm kala tala nduwa wure ndǝkka hai tǝ kakyathlaanga nǝn weela ɗǝ. 26 Ana sheetan a kyang sheetan sǝ, nǝn a yanda tǝ altenggǝn. Mbǝ kutǝryidghǝn a mǝndaha wa. 27 Ana tǝ sǝsǝmnda Sheetan ni kyan ǝnkaheeya sǝ, tǝ sǝsǝmnda wun na fatakkwayinun kyang kanda sǝ? Fatakkwayinun ni a ngwang kumarha kun sǝ. 28 Amma a kyangɗi ǝnkaheeya sǝ tǝ Sǝsǝn Faara, nanǝn kee Kutǝryid Faara ɓaa ɗǝ pathlang nun ɓa.”

29 Wunni na kanglang kaan na mbang kyaarha hu minda ki niifa hai na kanglang ƙǝla Sheetan ngaaranggǝn ǝnggighǝn? Ƙǝl ˈwanǝn teena ƙǝnanggǝn niifɗa hai na kanglang ˈwan a mbanggǝn har ǝngya na midghǝn.

30 Kala niifa mbuwa tǝ nggi, nǝn a tsan nggi. A mba a ɗee sǝ wumang fiya ɓa wa, na a waleng kanda ɗǝ. 31 Niya ndang nda kun, kala tur yanggi ɗimiyirha ǝnana nduwa ndaana na nda a chahoƙǝn ɗǝ. Ko kalna sǝ yi ˈyar Wan Niifa, na nda a chahoƙǝn ɗǝ. Amma a sarna Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, mba nda tam chahoƙǝn ɗǝ wa, ko nanǝnya nduwa ƙǝshiirha na ɓayi. 32 Kala niifa ˈyargha Wan Niifa na nda mbang chahanggǝn ɗǝ, amma kala niifa ˈyargha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, mba nda tam chahanggǝn ɗǝ wa, ko nanǝnya nduwa ƙǝshiirha na ɓayi.

Nǝm sǝn ɗǝfrha tǝ tur wanggighǝn

(Luka6:43-45)

33 Ana ɗǝfrha ngga, na wanggighǝn naarha ngga. A mbǝ ɗǝfrha ngga wa, mbǝ wanggighǝn narha ngga wa. Nǝm sǝn ɗǝfrha tǝ tur wanggighǝn. 34 Kun huthlingya, ƙǝƙǝn na nafiya natǝ mbǝlfeerha fa ƙǝla kun thlǝk ˈya na ngga tǝ ƙǝm kamngga? Ƙǝsǝr ˈya na ahurwa ndǝghǝn na a kyarha ɓa thlǝkƙǝna. 35 Ka nafiya na nda ǝna ˈya na ngga ahur ndan sǝ, amma fambǝlfeeya na nda kyang ǝngya ɓa mbuwa ngga ahur ndan sǝ.

36 Niya pǝrang palthɗi kun ya, a far ngwa kumarha tǝtani a ngwang kumarha nda kun sǝ aten ˈya na ɗimi ndaanun. 37 Ənɗi kyagha ɓa a miiwa nǝn a hǝrworha nduwa ƙǝnoghǝn.

Famalǝmgya ngyakhrha tǝ Farisaya a kaɗa ǝnsakhrha

(Markus8:11-12; Luka11:29-32)

38 Farɗasǝ fingya famalǝmngya ngyakrha Musa tǝ Farisaya ɓanda thlǝmad Yeeso ɓa ndang ngganda, “Mala, na minnasǝ a kyaɗang sakh ǝnwulteena na kan na a kyad ndaarha furo Faara sǝsǝmnda.”

39 Amma nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Nafiya ƙǝshiid weeriya fambǝlfeeya tǝ fa yamid fǝrƙǝkafek ndǝna kaɗa ǝnsakhrha yi wulteena, amma mbǝ ǝn sakhrha sǝ na nda a kyaɗang kanda wa, kǝl yanɗi ki annabi Yunana. 40 Kǝla ǝnana Yunana ɓeena mahan tǝ paara mahan ahur tǝna, nanǝn kee na Wan Niifa a ǝna ɓeena mahan tǝ paara mahan kǝm ahu kwaarha. 41 A far ngwa kumarha na nafiya Nineba a thleng nafiya ƙǝshiid weeri fa ya kyaɗang ndaarha nda kanda ǝnawa nda mǝmǝl wa, ƙǝsǝr kanda malang nda ɗimiyid ndan, ka laɓar Faara thlǝghangna Yunana kanda. Nanǝnya, kulo niifa kalgha Yunana a mbǝɗiya, amma karɗun malang nda ɗimiyid nun! 42 A far ngwa kumarha, na Kwatam nda Sheeba a thleng nafiya ƙǝshiid weeri fa ya kyaɗang ndaarha nǝn kanda ǝnawun mǝmǝl wa. Ɓaghǝn ɓa a mbǝrha na inggun ka ɓagha sǝk sǝnda Sulemanu. Nanǝnya kulo niifa a mbǝɗiya kalgha Sulemanu, amma karɗun kang thlǝmaarha fa.”

Wutta Ənkaheerha ɓa

(Luka11:24-26)

43 “A kya ǝnkaheerha sǝ a fad niifa, nǝn ɗǝrha ka kaɗa mbǝd yibrha a kaheerha ɗǝ, amma mbǝ waala wa. 44 Tǝrgha nǝn ndaarha, ‘Niya wutta thlǝmad niifɗa ɗǝ kyani saɓa.’ Nanǝn kee wudgha ɓagha wal wuriɗi mal nǝn mbǝ niifa sǝ wa, ngwa wuriɗa ɗǝ ngga, tangsang nda. 45 Tǝrgha na ǝnkaheedɗi a kaɗa ǝnkaheeya ɓa mǝd kalgha ndǝn mbǝlfeerha kya nda hur niifɗa hai tsawa nda sǝ. A kwasamadghǝn, tsawud niifɗiya sǝssadghǝn nǝn kal yi kaar. Nun a tsaurha kee kun fambǝlfeeya ƙǝshiid weeriya.”

Man Yeeso tǝ wanmanggighǝn

(Markus3:31-35; Luka8:19-21)

46 Nana Yeeso a ndikrha tǝ fiya wumngga hai, man tǝ wanmanggighǝn ƙǝƙǝt a ƙǝshi, na minda sǝ a ndiya nda tǝghǝn. 47 Ndangga niifa Yeeso, “Nda muwa tǝ wanmanggiwa a ƙǝshi, na minda sǝ ndikrha tǝ sa.” 48 Tsakhka Yeeso mee, “Wunni iiya? Mingya ni kǝm wanmanggina?” 49 Tǝrgha kyad fatsahayighǝn nǝn ɗǝ tǝ haara ndǝghǝn, “Ƙǝlama nda iiya tǝ wanman nggina ha ya. 50 Tsaunǝn kee, kala niifa ǝnagha ˈya ndana Pǝpa na a talara, ndǝghǝnni wan pa, wanya tǝ ƙǝm iiya.”

13

Karapu aten tǝhǝfrha

(Markus4:9; Luka8:8)

1 Tsu a farɗi malgha Yeeso wuriɗi ɗǝgha a mii wuri aam Nggalili ɗǝ. 2 Wumngga fiya thlǝmadghǝn ɓa hangga, nanǝn kee kyagha hu kombuwol hai. Tsauka ahur kombuwolɗi nagha a tsahang fiya ha na ƙǝƙǝt a mii wuri aamɗi.

3 Tsǝɗǝ asǝɗaya hangga tǝ karapuya, ndǝghǝn: “Kama thlǝmaarha hai! Tǝhuɗaarha ɗǝɗǝ ka hǝfrha ɗǝ. 4 Nanǝn aten wash wiidɗi, hǝrgha fingya hai aten kwamana, ɓagha wuɗikkya ɓa ɗamangganda. 5 Hǝrgha fingya hu hǝreng keela hai, ka mbuwana chehweerha sǝ kaan kya nda sǝ ƙǝkar. 6 Amma tǝkna yanfaara hai, hwara nda ɗǝ mǝra nda, ƙǝsǝr kwa wa nda thlaara hai wa. 7 Fingya wiiya hǝra nda pathlang ndakhkya hai ˈyaɓangga ndakhkini kanda. 8 Amma fingya hǝra nda hu chehweerha hai na ngga kyanda sǝ ǝna wee nda fingya katǝra kumnggit mahan-mahan, fingya ƙǝm kumnggit mikki-mikki har haru-haru.”

9 “Kala niifa na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝkƙǝnǝn.”

ˈYa ǝnagha ndǝn na Yeeso tsaharha ha tǝ karapu

(Markus4:10-12; Luka8:9,10)

10 Tǝrgha ɓagha fatsahayighǝn thlǝmadghǝn ɓa tsahang mee nda, “Kama na thlǝk karapuya a nanna a kalang fiya sǝ?”

11 Nggǝranggǝn kanda sǝ, “Nggǝmang nda kun fa na a sǝn ˈya nun na Kutǝryid Talara ahurghǝn, amma fingya nggǝmang ngwanda kanda fa wa. 12 Kala niifa natǝ ˈya ha na nda chighanggǝn tsǝghanggǝn kaan, amma kala niifa mbuwana ˈyasǝ a harghǝn, na nda a thlang ngguchit tǝɗi na harghǝn. 13 Ndǝghǝnni ni ǝna taara tǝ karapuya a naɗi a kalang kanda sǝ ƙǝsǝr,

na nda ƙǝlaarha ɗǝ, amma mba nda naghǝn wa,

na nda kathlǝmaarha hai, amma mba nda sǝkƙǝn nduwa sǝnang ngganda hai wa.”

14 “Ndǝn na lǝghǝtta ˈya ndaana annabi Ishaya:

‘A sǝkɗun ˈya ndaani,

Mbun sǝnang hai wa,

A naɗun ˈya ǝnani,

mbun kukwalang hai wa.

15 Ƙǝsǝr na ten ndan kakrak,

mbǝ thlǝmaayi ndan sǝk ˈya wa,

nggǝlang nda yid ndan,

nanǝn kee mbǝ yid ndan na maana hai wa,

mbǝ thlǝmaayi ndan sǝk ˈya wa,

Mbǝ ten ndan sǝnang hai wa,

Mba nda kyaharra thlǝmadna ɓa wa,

ngwa ƙǝnang nggi kanda.’ ” *

16 “Amma na yid nun tǝ parka, ƙǝsǝr na nda namaana hai; tǝ thlǝmaayinun ƙǝm, ƙǝsǝr na nda sǝk ˈya. 17 Niya Pǝrang ƙǝkafek kun, annabiya hangga tǝ ka fiya tǝrmindan na ǝnɗi nanun ya, amma nawa ndan wa. Tǝrmindan sǝk ǝnɗi sǝk nun ya, amma sǝkkwa ndan wa.”

Pǝr Yeeso ten karapuɗi kii tǝ hǝfrha

(Markus4:13-20; Luka8:11-15)

18 “Nanǝnya kaama thlǝmaarha hai ngga, sǝk ten karapu ɗanun kii tǝhǝfǝdɗi. 19 Fingya sǝkka laɓar Kutǝryid Talara amma sǝnangwa nda hai wa, na nda ƙǝla wiirha hǝrgha hai a kwamana, ɓagha Tǝbǝlfeedɗa ɓa thlanggǝn ǝnɗa ɗǝ hǝf nanda ahur ndan hai. 20 Fingya wiiya hǝrgha aten keela hai nǝghǝn ƙǝla fingya sǝkka laɓarɗi thlǝghǝn nda fa tǝ wutsǝfayirha. 21 Amma kwa wa thlaara hai ngga wa, mbǝ mǝnda ha wa. A ɓa ɓillaarha ɓa nduwa sǝsaarha ƙǝsǝr ka laɓarɗi, mba nda kwas kyaharra hai wa. 22 Fingya wiiya hǝrgha ahu ndakhkya hai, nǝghǝn aten fingya sǝkka laɓarɗi, amma ɓillaarha yi ƙǝshidɗiya tǝ nggǝmnda ƙǝna ˈyaɓang nggǝn laɓarɗi ˈyaɗang tsǝrha nǝn fa mbǝ ˈyasǝ na nda mbang ǝnaarha ngga wa. 23 Amma fingya hǝf nǝn ahu chehweerha na ngga nǝghǝn aten nafiya sǝkka laɓar ɗi, sǝnang ngganda hai wal chikrha nda fingya kumnggit mahan-mahan, fingya kumnggit mikki-mikki, tǝ ƙǝm fingya haru-haru.”

Karapu aten wuthlaafa ahur wan hwaliirha

24 Nggǝrgha Yeeso thlǝghang karapu kanda sǝ, ndǝghǝn, “Kutǝryid Talara nǝghǝn kiya: Hǝf niifa wiirha ngga ahu hedghǝn. 25 A fǝɗikrha nana fiya a ɓeena, ɓagha tǝtsanda ɓa hǝf wuthlaafa nǝn a pathlang wiid wan hwalidɗa hai wii fayighǝn nǝn. 26 Katǝrana wan hwalidɗi tsǝrha tǝ yiwee, nagha wuthlaafɗi ƙǝm a tsǝrha.” 27 Tǝrgha ɓagha fatarya tǝhedɗa ɓa ndang ngganda tǝheedɗi, “Tuwuri nan, hedɗi hǝfang na tǝ wiirha ngga lǝghǝdɗǝ tǝ wuthlaafa! Kyagha nda ɓa a yanggi?” 28 Ndagha tǝheedɗi, “ ‘Tǝtsanda ni ǝnagha ǝnɗiya!’ ” Ndagha fataryini, “Ɗan ƙǝɗang kanda ɗǝ wa?” 29 Ndagha tǝheedɗi, “ ‘Awo.’ a ǝna ɗun kee nun ɗǝ ƙǝɗang kanda ɗǝ heu tǝ wan hwalidɗi. 30 ‘Malaman kanda tsǝnda kyab ƙǝl a shifiirha ana ɗǝm a halthghǝn. Tǝrgha a ndanggi fahalthya wurang ngganda wuthlaafa sǝ, ƙǝnang ngganda kanda djang ngganda ɗǝ, tǝrgha wan hwalidghǝn iree ƙǝnda ahu ɓirwa hai.’ ”

Karapu aten wiirha na ƙǝla wan parsǝna

(Markus4:30-32; Luka13:18,19)

31 Nggǝrgha Yeeso pǝrang karapu kanda, ndǝghǝn, “Kutǝryid Talara nǝghǝn kǝla wan parsǝna tǝrangna niifa hǝfanggǝn hai ahu hedghǝn. 32 Wiirha ni na ngguchit kaan ahur wiiya, amma tsǝnǝn sǝ, tsauka ɗǝfrha ni na manggǝn kaan ahur ɗǝfya heu, taksaagha wuɗikkya ƙǝn ndan ahu wuharyighǝn.”

Karapu aten mekhna

(Luka13:20,21)

33 Nggǝrgha Yeeso pǝrang karapu kanda ndǝghǝn, “Kutǝryid Talara nǝghǝn ƙǝla mekhna yangna nuneefa tǝ humbarha tasau mahan ana ɗǝ a ǝna mburodi. Ko nanǝn ǝnaghǝn mehenɗi sahai ngguchit kiya, nǝn chichaɗang hufgha sǝ.”

Na Yeeso tsaharha tǝ karapu ka a lǝɗanggǝn ˈya nda annabi

(Markus4:33,34)

34 Kala tsaharha na Yeeso ǝnaarha a fiya wumngga hai ƙǝl tǝ karapu, mbǝ ˈyasǝ nǝn thlǝghang kanda kula karapu wa. 35 “Ndǝn lǝghǝdna laɓar Faara ndanǝn a mii annabi,

Niya kalang kunsǝ tǝ karapu,

niya pǝr ˈya na ɓǝɓee, ka ǝna nanda ƙǝshiirha.”

Pǝr Yeeso ten karapuɗi yi wan hwaliirha tǝ wuthlaafa

36 Malgha Yeeso fiya a ƙǝshi kyagha hur minda hai. Ndangga fatsahayighǝn, “Nan a hwan sa pǝrang ten karapuɗi kan yi wan hwaliirha tǝ wuthlaafa na ahu hedɗi.”

37 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Tǝheedɗi ndǝna Wan Niifa hǝfgha wiirha na ngga. 38 Hedɗi ndǝna ƙǝshiirha, wiirha na ngga ndǝna aten nafiya Kutǝryidɗi. Wuthlaafa ndǝna nafiya Tǝbǝlfeedɗi. 39 Tǝtsandǝɗi hǝfgha wuthlaafɗi a pathlang wan hwalidɗa ɗǝ ndǝna Sheetan. Halthɗi ndǝna mii ngwala ƙǝshiirha, fahalthyini ƙǝm ndǝna fathlǝngya Faara. 40 Ƙǝla wurang nanda wuthlaafa sǝ djang ngganda ɗǝ hu waarha, nǝn a naarha kee a mii ngwala ƙǝshiirha. 41 Na Wan Niifa a thlǝn fathlǝnggighǝn, ɗa nda ƙǝɗang ǝngya ɗǝ heu na ahu Kutǝryidghǝn na ɓang ɗimiyirha ɓa tǝ fingya na a ǝna mbǝlfeerha. 42 Na nda a muwang kanda ahu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai, a mbǝɗani na nanda naarha tǝrha tǝ ƙǝtmee. 43 Tǝrgha fingya ǝnagha nggayirha na nda a djaara hai ƙǝla yanfaara ahu Kutǝryid Chi ndan. Kala niifa natǝ thlǝmad sǝkrha, sǝkƙǝnǝn!”

Karapu aten ƙǝna na ɓǝɓee

44 Nanǝn kee ndagha Yeeso, “Kutǝryid Talara nǝghǝn ƙǝla ƙǝna na ɓǝɓee walang na niifa hu heerha. Nanǝn tǝ wutsǝfayirha nggǝrghǝn ɓǝɓeng hai hu hedɗi, henggǝn ǝnggighǝn ɗǝ heu ka a wal wuɗǝɓǝla nǝn ngga henggǝn hedɗa sǝ.”

Karapu aten djamkwatar

45 Ƙǝmɗa, Kutǝryid Talara nǝghǝn ƙǝla tǝshafiliirha na a kaɗa djamkwatar. 46 Ƙǝla nǝn hai na djamkwatarɗi tǝ wuɗǝɓǝla fa, henggǝn ǝnggighǝn ɗǝ heu henggǝn sǝ!

Karapu aten panggaama

47 “Tǝ ƙǝm, Kutǝryid Talara nǝghǝn ƙǝla panggaama muwang nanda hu wuri aama ɗǝ ƙǝs tǝngya nǝn ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. 48 Lǝghǝdna panggamɗi, kahang ngganda ƙǝƙǝshɓangnda ɓa. Tǝrgha tsawa nda hai, wurang ngganda tǝngya sǝ na nggǝngga ahu kutaasa hai, amma tsamang ngganda fingyayina ɗǝ mbuwa ngga. 49 Ɓanǝn naarha kee a mii ngwala ƙǝshiirha. Na fathlǝngya Faara a ɓaarha ɓa wurang ngganda nafiya ɗǝ na a ǝna mbǝlfeerha ahur nafiya na a ǝna nggayirha. 50 Na nda a muwang fa mbǝlfeeya ahu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai, a mbǝɗani na nanda naarha tǝrha sǝ tǝ ƙǝtmee.”

Suhurra tǝ weerǝnda ƙǝna

51 Tsahangga Yeeso mee fatsahayighǝn, “Sǝnang ɗun ǝnggina hai heu ya wa?” Nggǝrang ngganda sǝ, “Oh, sǝnang ɗan hai.”

52 Tǝrgha nggǝrghǝn chikƙǝn ndaagha, “Kala tǝmalǝmnda ngyakhrha tsauka tǝtsaharha ahu Kutǝryid Talara nǝghǝn ƙǝla tuwure kyangga hurad tǝ weerǝnda ǝnggighǝn sǝ a mbǝrha ɗǝ ɗǝfnǝn ƙǝnaghǝn sǝ.”

Kar nda Yeeso a Nadzarat

(Markus6:1-6; Luka4:16-30)

53 Ngwalangna Yeeso pǝr karapu yini mal mbǝɗa nǝn. 54 Wudgha hu talghǝn ɗǝ Nadzarat. Tsaha nǝn ha hu ƙǝn tsahad Yahudaya, fiya heu sǝkka ndǝn ǝna ǝnwulteena na nda, na nda a ndaarha, “Walgha niifɗi tur sǝndǝɗi tǝ sǝsǝmnda ǝna ǝnwulteengya a yanggi?” 55 Tǝrgha na nda a ndaarha, “Mbǝ wan kafinta ɗani ya, sǝnɗǝm Mairamu man, tǝ wanmanggighǝn nda Yakubu tǝ Yisufu, tǝ Siman tǝ Yahuda? 56 Kulo wanmanggighǝn nishya ya ahur nǝm. Tsahaghǝn ǝnggini a yanggi ya?” 57 Nanǝn kee, karghǝnda fa, fǝr wanda ƙǝkafek tǝghǝn wa. Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “Na nda manang nda annabi ko a yanggini ƙǝl ahur talghǝn ahu nafiyighǝn.” 58 Əna ǝnwulteengya nǝn ngguchit kee, ƙǝsǝr ka yamid fǝrƙǝkafekkid ndan.

14

Mǝrra Yahaya Tǝbaptisǝma

(Markus6:14-29; Luka9:7-9)

1 A sayidɗi Sǝkna Hirdus Kutǝr chehweed Nggalili laɓar Yeeso, 2 ndanggǝn fataryighǝn, “Yahaya Tǝbaptisǝma ni ya thliigha sǝ hu mǝrra! Ndǝn nanǝn tǝ sǝsǝmnda ǝna ǝnwultenggini ya.”

3 Nanǝnya Hirdus ˈwaɗǝ teena ƙǝsang ɗǝ Yahaya, ƙǝnanggǝn, muwanggǝn hu porsǝna ɗǝ ka Herodiya nu wanman Filibus kahang nǝn. 4 Ƙǝsǝr Yahaya nǝn naarha ndang nda Hirdus ahu ngyakhrha Yahudaya kamngwa a kahanggǝn Herodiya wa. 5 Na mid Hirdus sǝ a ɓǝlanggǝn Yahaya, amma nǝghǝn a tǝrǝm fiya, ƙǝsǝr fiya heu fǝr nda kǝkafek tǝ ndaarha Yahaya Annabi ni.

6 Amma a far wutsǝfayid lǝghǝtta ɓen nggǝtta Hirdus, wutarad Herodiya rǝɓanggǝn kanda sǝ, mbǝnanggǝn Hirdus kaan. 7 Nggǝmɗa fa har tǝ aah thlǝm Faara, kala ˈya na midghǝn nǝn a fǝranggǝn.

8 Ndangga man wutaradɗi ɗǝgha ndaarha, “Ten Yahaya Tǝbaptisǝma na minna ahu pǝlee.”

9 Kutǝrɗi ƙǝm ǝna masǝnɗi kee nǝn aten ˈya ndanǝn, amma ƙǝsǝr ka thlǝm Faara aah nǝn a mbed nafiya mbunǝn ɓa, ǝnang ǝnɗa nda ndanǝn. 10 Thlǝn sodjaya nǝn a kyathlang ngganda ten Yahaya ɓa ahu porsǝna. 11 Ɓang ten ɗa nda wutaradɗa ɓa ahu pǝlee, ɗanggǝnǝn man ɗǝ. 12 Tsǝɓaku ɓagha fatsahaya Yahaya ɓa tǝrang ngganda mǝrrǝghǝn ɓa pang ngganda, tǝrgha ɗǝnda ɗǝ pǝranggǝn nda Yeeso.

Hǝɓang Yeeso nafiya haru kumnggit tuf

(Markus6:30-44; Luka9:10-17; Yahaya6:1-14)

13 Sǝkna Yeeso laɓarɗi, kyagha hu kombuwol hai, mal mbǝɗa nǝn ɗǝgha mbǝrha ɗǝ ka a tsauka katenggǝn. Amma sǝkna fiya mbǝɗi nanǝn sǝ, mbu samadghǝn nda tǝ saara ahu talya ɓa hangga. 14 Tǝrna Yeeso hai ahu kombuwol ɗi, na fiya nǝn hangga haɗangganda fa, ƙǝnanggǝn haya.

15 Na figrha a tsǝrha hai, ɓagha fa tsahayighǝn a thlǝmadghǝn ɓa, ndang ngganda, “Kaheerha ni ya tǝ kǝm tsǝ figrha hai, kalu fiya hai ɗǝnda hu talya ɗǝ, tǝna nda ɗǝ hii ǝnnarhami.”

16 Amma nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Kamngwa a wii nda a miirha wa, fǝraman ˈya kanda ǝna nda mii.”

17 Ndangga nda, “Mburodi tuf ni kee a harnan, tǝ tǝngya sǝri.”

18 Ndagha, “Ɓemadghǝn mbǝɗa ɓa ya.” 19 Tǝrgha ndanggǝn fiya tsawanda hai a ten hwaliirha, tǝranggǝn mburodi ɗa sǝ tuf tǝ tǝnggini sǝri, kǝlagha talara sǝ, ɗǝfang parka nǝn in. Kyanggǝn mburodi ɗa hai fǝranggǝnǝn fatsahayighǝn ndǝghang nggǝnda fiya. 20 Kii nda kanda heu kǝla na mindan pa tsǝghanggǝn kanda, tǝrgha fatsahayighǝn wumangga nda katǝbghǝn kutasya kumkap sǝri. 21 Hǝshya kiigha mburodi ɗi sǝl nda haru kumnggit tuf, thlǝɗang ngwa nda nishya tǝ wundakhnaya wa.

Wii Yeeso a ten aama

(Markus6:45-52; Yahaya6:15-21)

22 Tsu a mbǝɗi kee, ndangga Yeeso fatsahayighǝn kya nda hu kombuwal hai tǝɗang ngganda wuri aama teena, ndǝghǝnggi ƙǝm ishgha hai kal fiya nǝn hai. 23 A kwasamad ɗi kal nǝn fiya hai, tǝrgha wumnda sǝ katenggǝn ka a hwan Faara nǝn, tsǝgha figrha hai ndǝghǝn a mbǝɗi katenggǝn.

24 Amma ahu sayidɗiya kombuwol ɗi inggun ma ƙǝkǝshɓanda, fatsahayini a habɓaarha tǝ ɓereurha tǝ kuɗufulla aama.

25 Takhna mbǝrha a ɗathla hai ɓagha Yeeso thlǝman ndan ɓa, a wiirha aten aama. 26 Nana fatsahayighǝn ndǝn a wiirha aten aamɗi tǝrma nda. Ka hǝreenga huhwa nda, tamngganda ndaarha mǝnda-mǝnda ni.

27 Amma tsu kee kalangga Yeeso kanda sǝ, “A tǝrǝm ɗun wa nggini ƙǝrsaama.”

28 Ndangga Siman, “Chinǝm, ana ƙǝkafek sani, ndee ɗi thlǝmad wa ɗǝ a aten aamɗi.”

29 Ndangga Yeeso, “Haˈi, ɓoɓa,” tǝrgha siman tǝrgha hai ahu kombuwal ɗi, ƙǝs wiirha nǝn aten aamɗi a thlǝmad Yeeso ɗǝ. 30 Amma nanǝn ɓereu ˈyaarɗi tǝrǝmngga, nagha a timnda hai, huhwagha ndagha, “Hǝrye Chinǝm.”

31 Tsu kee Ƙǝsgha Yeeso harghǝn ƙǝsanggǝn ɓa, ndangga Yeeso, “Ƙǝɗi fǝrƙǝkafekkid wa, ƙǝn fǝr waana ƙǝkafek na mbang wiirha aten aamɗi?”

32 Kyana nda ahu kombuwal hai, ishgha ɓereu ˈyaarɗi. 33 Tǝrgha fatsahayighǝn ɗǝfang shilee nda in, na nda a ndaarha, “Ƙǝkafek Wan Faarani Sa.”

Ƙǝnang Yeeso haaya a Djanasarat

(Markus6:53-56)

34 A kwasamadɗi tǝɗang na nda wuri aamɗi teena, tǝra nda hai a Djanasarat. 35 Kukwalang na nafiya talɗa hai Yeeso ni, thlǝn farha nda ahu talya ɗǝ na ahu chehwedɗi kahat. Nagha fiya a ɓarha ɓa tǝ haaya, ka a ƙǝnanggǝn kanda. 36 Hwanggǝnda a malanggǝn haaya tsuwar mii kotodghǝnda fa kee, kala niifa tsuwargha ndǝn fa ƙǝnɗǝ.

15

Tsahad chichiiya ha

(Markus7:1-13)

1 Tǝrgha fingya Farisaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha thliigha ɓa a Urshalima tsahang mee nda Yeeso, 2 “Kama na fatsahayiwa hwasang ǝntin shingginǝm? Mba nda tsaɓang haryi ndan ɗǝ a hǝb ǝnnarhami nda wa!”

3 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Kama nun hwasang nda ǝngya ndaana Faara ka ǝntinggi nun? 4 Ƙǝsǝr ndagha Faara, ‘Fǝrang mamnggirha nda muwa tǝ tsu’ tǝ ƙǝm ‘Kala niifa sargha man nduwa chin tǝtani a ɓǝlang ngganda.’ 5 Amma nun tsaharha ha tǝ ndaarha ana ˈya sǝ a haar niifa na a ɗanggǝn chin sǝ nduwa man, nǝn ndaarha ‘ˈya nun a kya waala a fanna ɗǝfang ɗi ndǝn Faara ɗǝ.’ 6 Ahu kwamana kiya Mǝmǝlwa a fǝrang mamnggirha nǝn fa nggǝtyighǝn tǝghǝn wa. Nanǝn kee kar laɓar ɗanun fa ndaana Faara ka ǝntin nun. 7 Kun fathǝrɓuya! Laɓar Faara ndaana Ishaya aten nun mǝmǝlni:

8 ‘Nafiniya ahu mii ndan ni kee na nda fǝre mamnggirha,

amma huryi ndan nǝghǝn inggun ma nggi;

9 ka ni kee na nda ɗǝfee shilee teena,

ƙǝsǝr ɗǝfang ngganda tsahad ngyakhkya fiya ha a mbee a meyed laɓar Faara.’ ”*

Əngya na tsawang nda niifa ɗimi a mbed Faara

(Markus7:14-23)

10 Tǝrgha aagha Yeeso nafini wumngga hai a thlǝmadghǝn ɓa ndǝghǝn, “Keema thlǝmaarha fa tǝnun sǝn ǝnɗi niya thlǝkrha. 11 ˈYa kyagha hur niifa hai mbǝ ndǝna tsawang tǝ ‘paarha’ fa wa, amma ƙǝl ˈya na a kyarha ɓa a miighǝn ndǝna tsawang tǝ ‘paarha’ fa.”

12 Tǝrgha fatsahayini ɓa nda thlǝmadghǝn ɓa tsahang mee nda, “Sǝnna sǝ sǝb hur Farisayina ɗǝ sǝk nanda laɓarɗi?”

13 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Kala hǝfrha a mbǝ pǝpa na a talara hǝfgha ndǝn wa, na nda a ƙǝɗang ɗǝ tǝ thlarghǝn. 14 Malaman kanda. Na nda ƙǝla mangya kwamaya na nda a ƙǝs sǝsal kwamaya. Ana kwamarha a ƙǝs sǝsal kwamarha, kanda kyab na nda a mukrha hu kwaarha hai.”

15 Ndangga Mbiturus Yeeso, “Pǝrang ten karapuɗi kan ya.”

16 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Ɓal wun kula sǝnang hai wa? 17 Kala ˈya ǝnana niifa mii nǝn kyarha hurghǝn ɗǝ nggǝrghǝn kyarha sǝ a fadghǝn. 18 Amma ǝnɗi na a kyarha ɓa ahu mee, kyaghǝn sǝ ahur niifa. Ndǝghǝnni na tsawang nda niifa tǝ ‘paarha’ fa. 19 Ƙǝsǝr ahur niifa sǝ ndǝna numad mbǝlfeerha kyarha ɓa, tǝ ɓǝl farha, tǝ kulafayirha, tǝ pateyirha, tǝ ngaara, tǝ ƙǝnang paama nggaɓaarha mu tǝ sǝb thlǝma. 20 Əngginiya ndǝna tsawang niifa tǝ paarha fa a mbed Faara, amma hǝb ǝnnarhami kula tsab haara mbǝ ndǝna tsawang niifa tǝ paarha fa a mbed Faara wa.”

Fǝrƙǝkafekkid nuneefa tǝ kanˈaniyarha

(Markus7:24-30)

21 Tǝrgha Malgha Yeeso Nggalili ɗǝgha hu chehweed Taya ɗǝ tǝ Sidon. 22 Na nuneefa sǝ tǝ Kanˈana ɓagha thlǝmadghǝn ɓa hwanggǝnǝn, “A haɗoyi fa Chinǝm, Wan Ndauda, ƙǝsǝr wutarad na nǝghǝn tǝ ǝnkaheerha fa nǝn naarha sǝsang nda kaan.”

23 Amma nggǝrang ngwa Yeeso sǝ wa. Tǝrgha ndangga fatsahayighǝn, “Ndang a wiigha, nǝghǝn a ɓilla ƙǝm tǝ hwanda.”

24 Nggǝrgha Yeeso sǝ, “Thlǝnna nda nggi ɓa ka ɓi ɗang nda chauraya Isǝreela sǝ sahadgha kee.”

25 Ɓagha nuɗa ɓa ɓǝrgha hai a mbedghǝn nggǝrghǝn hwanggǝn, “Chinǝm ɗeesǝ!”

26 Nggǝrgha Yeeso sǝ, “Kamngwa tǝranggǝm ǝnnadmid wundakhnaya fǝranggǝnǝm wuɗaya wa.”

27 Nggǝrangga nuɗa sǝ, “Ƙǝkafek ni Chinǝm, amma ko wuɗaya ni na nda hǝb fǝfǝsǝrra ǝnnarhami hǝrgha hai a mbǝd ɗauyad turi ndan.”

28 Tǝrgha nggǝrangga Yeeso sǝ, “Sa nuneefa na fǝrƙǝkafekkid wa manggǝn kaan, ˈya na midwa wal nan.” Tsu kee ƙǝngga wutaradɗi keeghǝn.

Ƙǝnang Yeeso nafiya hangga

29 Malgha Yeeso mbǝɗi ɗǝgha wuri aam Nggalili ɗǝ tǝrgha wumnda sǝ tsauka hai. 30 Wumngga fiya thlǝmadghǝn ɓa hangga. Ɓa nda ɓa tǝ sǝfǝngya, tǝ kwamaya, tǝ fingya mǝrna fandan hai, tǝ fingya mbuwa mbang kaala sǝ tǝ fingya haaya hangga. Ɗǝfang ngganda kanda hai a mbed Yeeso, ƙǝnanggǝn kanda heu. 31 Ƙǝsangga ǝnwulteena fiya wumngga hai na nanda fingyayini mbuwa mbang kaala sǝ kanda a kaala sǝ, fingya mǝrna fandan hai wal nda ƙǝnda, sǝfǝngya a wiirha hai tǝ ƙǝm kwamaya a na maana hai. Na nda a fal Faara yi Isǝreela.

Hǝɓang Yeeso nafiya haru kumnggit faɗa

(Markus8:1-10)

32 Tǝrgha aagha Yeeso fatsahayighǝn ɓa ndanggǝn kanda, “Na nafini a haɗee fa ya. Ɓeena mahan kanda a thlǝmadna a mbǝɗiya, tahang ngwa ˈya kanda ha na a ǝna nda mii wa. Mbǝ minna sǝ kal kanda ni hai wii nda wureɗǝ a miirha wa, asǝmha ɗǝgha shiwid kanda teena a kwamana.”

33 Nggǝrangga fatsahayighǝn sǝ, “A yanggi ɗǝnǝm wal mburodi ɓa a kahedɗi ya na a tsǝghanggǝn fiya hangga kiya?”

34 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Mburodi kurmi ni a har nun?” Ndang ngganda, “Mǝd tǝ tǝngya na miɗiɗi ngguchit.”

35 Ndangga Yeeso fiya wumngga hai a tsawa nda hai a hweeɗe. 36 Tǝrgha haranggǝn mburodi yina sǝ mǝd tǝ tǝnggini, usa nǝn Faara, kyanggǝn hai kutelth-kutelth. Fǝranggǝnǝn fatsahayighǝn ndǝghang nggǝnda fiya ɗǝ. 37 Kanda heu kii nda nggaala nda. Wumangga fatsahayini katǝbghǝn kutasya mǝd. 38 Nafiya hǝbgha ǝnnadɗami hǝshya haru kumnggit faɗa kula thlǝɗang nda nishya tǝ wundakhnaya. 39 Akwasamadɗi kalna Yeeso fiya hai, kyagha ahu kombuwol hai ɗǝgha chehweed Manggadan ɗǝ.

16

Kaɗa mamngya ǝnsakhrha

(Markus8:11-13; Luka12:54-56)

1 Farɗasǝ Farisaya tǝ Sadukiyaya ɓa nda thlǝmad Yeeso ɓa ka a ƙǝƙǝrang ngganda, na mindan sǝ a kyaɗang ǝnsakhrha nǝn kanda yi wulteena a talara hai tǝna nda sǝndasǝ nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda Faara fa. 2 Nggǝranggǝn kanda sǝ, “A tsǝ figrha hai, a naɗun fǝrakh amshi tsǝɗǝ yiɓa, nun ndaarha na mbǝrha a naarha kukwar a ɓinda. 3 A tsar ƙǝm a naɗun fǝrakh amshi yiɓa, nun ndaarha a weeriya na ˈyaara a ɓaarha. Kun a sǝnang ǝngya hai na a katǝrarha hai a fǝrakh amshi, amma mbun a sǝnang ǝnsakhkya ƙǝshiid weeri hai ya wa. 4 Ƙǝl fa mbǝlfeeya, tǝ kulafaya ƙǝshiid weeriya kandani na kaɗa ǝnsakhkya, amma ǝnsakhrha niya kyaɗang kanda ndǝna yi annabi Yunana.” Tǝrgha malgha Yeeso kanda wii fayighǝn nǝn.

Mehen Farisaya tǝ yi Sadukiyaya

(Markus8:14-21)

5 Akwasamadɗi tǝɗang nanda wuri aam Nggalili teena ƙǝlagha fatsahayina hai takhkwa nda mburodi ha ɓa wa. 6 Ƙǝsgha Yeeso thlǝmandan, “Kwarama tǝ mehen Farisaya tǝ yi Sadukiyaya.”

7 Katǝrang ngganda ngaala hai tǝ ndan ƙǝsǝr ka takhkwa nanda mburodi ha ɓa.

8 Sǝnangga Yeeso ǝnɗa hai na nanda a ndikrha atenggǝn, nanǝn kee ndanggǝn kanda, “Ƙǝɗi fǝrƙǝkafekkid nun! Kama nda nun a ngaala tǝ ndan ka mbuwana mburodi sǝ a har nun? 9 Ɓal wun kula sǝnang hai wa? Ɗal wun teena hai tǝ mburodi tuf hǝɓang ni nafiya haru kumnggit tuf wa, tǝ ƙǝm kutasya kurmi wumang nun katǝpghǝn? 10 Nduwa mburodi mǝd hǝɓang ni nafiya haru kumnggit faɗa, kutasa kurmi wumang nun katǝpghǝn? 11 Mani sǝnangwa nun hai tǝ ndaarha mbǝ aten mburodi ni niya tsǝ laɓaara wa? Niya nggǝr ndaarha, ‘Kwarama tǝ mehen Farisaya tǝ yi Sadukiyaya.’ ”

12 Tǝrgha a mbǝɗiya sǝnangga fatsahayina hai mbǝ a tsǝ laɓaara aten mekhna na ahu mburodi wa, amma aten tsahad Farisaya ni tǝ yi Sadukiyaya.

Fǝr Mbiturus ƙǝkafek Yeeso ndǝghǝnni Ƙǝrǝsti

(Markus8:27-30; Luka9:18-21)

13 Ɓana Yeeso chehweed Kaisariya Filibi ɓa, tsahang mee nǝn fatsahayighǝn, “Na fiya a ndaarha wunni Wan Niifa?”

14 Ndang ngganda, “Fingya a ndaarha Yahaya Tǝ Mbaptisǝma, fingya Ilya, fingya ƙǝm Irmiya nduwa tal ahur annabiya.”

15 Ndangga Yeeso kanda, “Amma kun wu nuwun a ndaarha wunni nggi?”

16 Ndangga Mbiturus, “Sani Ƙǝrǝsti, Wan Faara natǝ yibrha ha.”

17 Ndangga Yeeso, “Tǝ parka ni sa, Siman wan Yunana, mbǝ niifa ni thlǝwogha ǝnɗiya wa, amma Pǝpa ni na a talara. 18 Niya ndorha sa Mbiturus, aten ferɗiya ndǝn niya tǝn ƙǝn hwan Faarna, mbuwana sǝsǝmnda hwanga mbang chang hai. 19 Niya furo ǝncha kwatmingya yi Kutǝryid Talara. Kala ˈya ƙǝnang nun hai ahu ƙǝshiirha nǝghǝn ƙǝƙǝna hai kee a talara, tǝ ƙǝm kala ˈya kwasang nun hai hu ƙǝshiirha nǝghǝn kukwasa hai ƙǝm a talara.” 20 Tǝrgha ƙǝs thlǝmad fatsahayighǝn nǝn a pǝrang ndan niifa ndǝghǝnni Ƙǝrǝsti wa.

Thlǝk Yeeso kwaman mǝrrǝghǝn

(Markus8:31-38; 9:1; Luka9:22-27)

21 Ka a farɗi katǝrangga Yeeso pǝranggǝn fatsahayighǝn a pǝpal tǝ ndaarha tǝta ni a ɗǝgha Urshalima ɗǝ ɗǝgha sǝsaarha aten ǝngya hangga ahar shingya tǝ firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha. Na nda a ɓǝlang nda, amma a far ɓeena yi mahan nǝn a thliirha sǝ ahu mǝrra.

22 Amma ɗǝgha Mbiturus tǝghǝn man patu ɗǝ ndanggǝn, “A kaptangga Faara ɗǝ, Chinǝm, mbǝ tam katǝrarha hai tǝ sa kee wa!”

23 Kyahargha Yeeso hai ndanggǝn Mbiturus, “Nduwu hai tǝ nggi sa Sheetan, tsauna fer kii saara ka nggi. Na a ƙǝlang ǝngya kee na mid fiya, amma mbǝ yi Faara wa.”

24 Tǝrgha ndangga Yeeso fa tsahayighǝn, “Ana mid niifa sǝ tsauka tǝ mbusamad na, tǝta ni malanggǝn nggǝm altenggǝn, tǝranggǝn kaɗidghǝn sǝ mbu samad na nǝn. 25 Ƙǝsǝr kala niifa na midghǝn ɗǝfang yiɓǝdghǝn ɗǝ nǝn a ƙǝɗeng nda. Amma kala niifa ƙǝɗengga yiɓǝdghǝn ka nggi, ɗǝfang nǝn ɗǝ. 26 Ma chighang nǝn niifa a walɗǝ ǝn ƙǝshiirha heu ƙǝɗenggǝn shingndǝghǝn? Nduwa mani kalgha shingndǝghǝn mu? 27 Ƙǝsǝr wan Niifa nǝn a ɓarha ɓa ahu mamnggid Chin tǝ fathlǝnggighǝn ngwang kumarha nǝn fiya heu aten ǝngya ǝnana nda. 28 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, na fingya sǝ ƙǝƙǝt a mbǝɗiya mba nda a mǝra wa ƙǝl ma nanda Wan Niifa ɓayi ahu Kutǝryidghǝn.”

17

Mamnggid Yeeso

(Markus9:2-13; Luka9:28-36)

1 Akwasamad ɓeena mikki tǝrangga Yeeso Mbiturus tǝ Yakubu tǝ Yahaya wanman Yakubu tǝraa nda wumnda sǝ, tǝna nda narha katendan. 2 A mbǝɗi nagha fiya ndǝn nggǝrɗa hai a mbed ndan. Nagha pǝmnggǝn a chimnda fa ƙǝla yanfaara, tǝ ƙǝm lukkighǝn tsawa nda pǝpet ƙǝla kukwaryirha. 3 Kula sǝndǝndan sǝ kyagha nda Ilya ɓa tǝ Musa katǝrang ngganda ndikrha hai tǝ Yeeso.

4 Ndangga Mbiturus Yeeso, “Chinǝm, nǝghǝn ngga nanǝm a mbǝɗiya, a nggǝmna fa, ngwa ǝna chama ni mahan-tal yiwa, tal yi Musa tǝ ƙǝm tal yi Ilya.”

5 Ndǝghǝn aten ndikrha kee, ɓagha hashbe ɓa nggǝlanggǝn kanda, sǝk urarha nda hai ahur hashbiɗi tǝ ndaarha, “Waana niya, nggǝmni. Kaaman thlǝmaarha fa!”

6 Sǝkna fatsahayini uradɗi kee fǝla nda hweeɗa hai ka hǝreenga. 7 Tǝrgha ɓagha Yeeso ɓa tsuwar kanda nǝn fa ndanggǝn kanda, “Thleema sǝ, a tǝrǝm ɗun wa.” 8 Tǝrang nanda tendan sǝ, ƙǝla nda ɗǝ ko niifa, ƙǝl Yeeso katenggǝn.

9 Na nanda a tǝraa hai a wumndǝɗi, ndangga Yeeso kanda, “A pǝrang ɗun ˈya niifa nanun wa, ƙǝl a thlid Wan Niifa sǝ ahu mǝra.”

10 Tǝrgha tsahangga fatsahayighǝn mee, “Mani na famalǝmngya ngyakhrha ndaarha annabi Ilya ni a ˈwa wutta ɓa ma Ƙǝrǝsti?”

11 Nggǝrgha Yeeso sǝ, “Ƙǝkafek ni na Ilya a ˈwa ɓarha ɓa ka ɓagha tangsang ǝngya heu mǝmǝl. 12 Amma niya ndang nda kun, ˈwad Ilya teena ɓaɗa ɓa, sǝnangwanda hai wa, amma ǝnang ˈya nda fa ƙǝla tǝrna mid ndan. Nǝghǝn kee ƙǝm ɓana Wan Niifa sǝsaarha ahar ndan.”

13 Tǝrgha fatsahayini sǝnang ngganda hai nǝghǝn a ndikrha aten Yahaya Tǝbaptisǝma.

Ƙǝnang Yeeso Wundǝlaarha na tǝ ǝnkaheerha fa

(Markus9:14-29; Luka9:37-43a)

14 A sar wumndǝɗi, fiya hangga wumngga hai a ƙǝla kanda fa. Ɓagha niifa thlǝmad Yeeso ɓa ɓǝrgha hai ndǝghǝn, 15 “Chinǝm, a haɗowa waana fa. Nǝghǝn tǝ kacheela fa nǝn sǝsang nda kaan. Nǝn yakh muwang nda hu waarha hai nduwa ahu aama hai. 16 Ɓang ɗi ndǝn fatsahayiwa ɓa, amma mbang ngwanda ƙǝnang wa.”

17 Ndagha Yeeso, “Kun nafiya ƙǝshiid weeriya, mbuwa tǝ fǝrƙǝkafek fa mbǝlfeeya! Pakwanɗǝ ni tsaurha tǝ kun? Tǝ ƙǝm pakwanɗǝ ni ƙǝrǝssa tǝ yamid fǝrƙǝkafekkid nun? Fǝreema wanɗa ɓa.” 18 Tǝrgha Yanangga Yeeso ǝnkaheedɗi na ahur wanɗi, kyagha sǝ mal wanɗa nǝn. Tsu a mbǝɗi kee ƙǝngga.

19 Akwasamadghǝn tsahangga fatsahayighǝn mee ɓǝɓee, “Mani ǝnagha ndǝn kyangwa nan ǝnkahedɗa sǝ?”

20 Ndangga Yeeso kanda, “Ƙǝɗi fǝrƙǝkafekkid nun. Niya pǝrang ƙǝkafek kun, ana fǝrƙǝkafek sǝ a fad nun ngguchit ƙǝla wan parsǝna, nun a ndang nda wumndǝɗi ya, ‘Ndusu a mbǝɗiya a mbǝɗa ɗǝ taarha,’ nǝn a nduwussa. Mbǝ ˈya sǝ na kal kun mu wa.”

Nggǝr Yeeso ndikrha aten mǝrrǝghǝn

(Markus9:30-32; Luka9:43b-45)

22 Akwasamadɗi nggǝr nanda wumnda hai a Nggalili, ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Na nda a fǝr Wan Niifa a har fiya hai. 23 Na nda a ɓǝlang nda, amma akwasamad ɓeena mahan na nda a thleng sǝ ahu mǝrra.” Lǝghǝdgha fatsahayini tǝ sǝbrha hura.

Tii tsamnda Ƙǝn hwan Faara na a Urshalima

24 Ɓana Yeeso tǝ fatsahayighǝn a Kafarnahum ɓa, fathlǝ tsamngya Ƙǝn Faara na a Urshalima ɓa nda thlǝmad Mbiturus ɓa ndang ngganda, “Mbǝ tǝmalǝm ndǝnun tii tsamnda Ƙǝn hwan Faara na a Urshalima wa?”

25 Nggǝranggǝn kanda sǝ, “Haˈi, nǝn tiirha.” Kyana Mbiturus hur minda hai tsauna Yeeso sǝ, katǝrangga Yeeso kalang sǝ, “Siman, mana ndaarha aten tsakh miiɗi ya? A har wun na kutǝrya ƙǝshidɗiya thlǝ tsamnda, ahar wanggindan nduwa ahar nafiya pak wa?”

26 Ndagha Mbiturus, “Ahar nafiya pak.” Ndagha Yeeso, “Nanǝn kee mbǝ wanggindan tiirha wa. 27 Amma mbǝ minnǝm sǝ ƙǝsangganda ƙǝm tǝ ɗimiyirha wa, ɗuwa hu wuri aama ɗǝ ɗa muk nggal aama. Tǝna ˈwana ƙǝsa, inang miighǝn hai na a wal wuɗǝɓǝl wurirha na a tsǝk tii tsamndǝɗi. Harang ɗa tii tsamnduwa tǝ yina.”

18

Wunni manggǝn hu Kutǝryid Faara

(Markus9:33-37; Luka9:46-48)

1 Ahu sayidɗiya ɓagha fatsahaya thlǝmad Yeeso ɓa tsahang mee nda, “Wunni manggǝn hu Kutǝryid Faara?”

2 Aagha Yeeso wundakhne ɓa na ngguchit ishanggǝn a maɗufun ndan. 3 Tǝrgha ndaagha, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a malanggun ɗimiyid nun tsawun ƙǝla wanɗi na ngguchit ya wa mbun tam kyarha hu Kutǝryid Faara ɗǝ wa. 4 Nanǝn kee kala niifa manangwawa altenggǝn tsauka ƙǝla wanɗi na ngguchit ya ndǝghǝn ni na manggǝn hu Kutǝryid Faara. 5 Kala niifa thlǝgha wundakhne fa ƙǝla yanɗiya ahu thlǝmna nggini thlǝnǝn fa.”

Əngya na kyang niifa hu ɗimiyirha hai

(Markus9:42-48; Luka17:1-2)

6 Amma ana niifasǝ kyangga tal ahur wanggini na nggu-ngguchit ya fǝrgha ƙǝkafek a nggi ahu ɗimiyirha hai, a nggushi waghang nda fǝn hǝrha ura mughang ngganda ahu wuri aama ɗǝ. 7 Kawa ƙǝshiirha ƙǝsǝr ka ǝnggini na nda ǝnaarha kyang ngganda fiya hu ɗimiyirha hai. Ənggini na kyang nda fiya hu ɗimiyirha hai tǝtani a ɓagha ɓa, amma na sǝbrha hura a ƙǝla niifɗa fa ǝnagha kee.

8 Ana harwa nduwa sarwa a kyorha hu ɗimiyirha hai, kyathlang ɗǝ muwangga ɗǝ. A nggushi kyana hu ahu yibrha ɗǝ mbuwa ngwalarha tǝ haara tal nduwa saara tal ma nana tǝ haara kyab nduwa saara kyab muwo wanda ahu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai. 9 A kyo yidwa ahu ɗimiyirha hai, ƙǝɗang ɗǝ muwangga ɗǝ. A nggushi kyana ahu yibrha ɗǝ mbuwa ngwalarha tǝ yirha tal, ma muwo wanda ahu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai tǝ yidwa kyab.

10 Kwarama, a sarɗun wanggini na nggu-ngguchit ya wa. Ƙǝsǝr niya ndang nda kun a talara wan thlǝngya Faar ndan na nda naarha a mbed Pǝpa na a talara. 11 Ƙǝsǝr Wan niifa ɓanǝnɓa ka a hǝrghanggǝn fingya sahadgha.

Karapu aten chaurarha sahadgha

(Luka15:3-7)

12 Ana niifa tǝ chauraya haru tal, tǝrgha tal sahadgha, ma nǝn ǝnaarha? Mbǝ mal kumnggit wutarihe kap wutarihe a mbǝd lafrha ɗǝgha ka kaɗa yanɗaɗǝ sahadgha wa? 13 A walang ɗaɓa, niya pǝrang ƙǝkafek kun, nǝn tǝk mbǝnda fa kaan aten chauradɗi tal ma kumnggit wutarihe kap wutarihe ɗi sahadwa wa! 14 Nǝghǝn kee ƙǝm, mbǝ nggǝmnda hur Pǝpa ni na a talara ko tal ahur wanggini na nggu-ngguchit ya sahadgha wa.

A ǝno shadwa ɗimiyirha fa

(Luka17:3)

15 A ǝno shadwa ɗimiyirha fa, ɗuwa thlǝmadghǝn ɗǝ kyaɗang ɗimiyidghǝn, a pathlang nun kun sǝri. A koɗǝ thlǝmaarha fa, wuɗang na ɓa. 16 Amma a kowa thlǝmaarha fa wa, turu niifa tal nduwa sǝri ɗun thlǝmadghǝn ɗǝ tǝna laɓaara kyarhaɓa a mii nafiya sǝri nduwa mahan tsauka shedawaya atenggǝn. 17 A karɗǝ kang thlǝmaarha kanda fa, pǝranggǝn mamngya Ƙǝn Faara. A karɗǝ kang thlǝmaarha mamngya Ƙǝn Faara fa, tsawang niifɗiya tǝ takkwa ɗaharha ni nduwa tǝ thlǝ tsamnda.

18 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala ˈya ƙǝnang nun hai hu ƙǝshiirha nǝghǝn ƙǝƙǝna hai ƙǝm a talara. Kala ˈya kwasang nun hai hu ƙǝshiirha, nǝghǝn kukwasa hai kee a talara.

19 “Niya nggǝr ndang nda kun, ana nafiya sǝ sǝri ahur nun hu ƙǝshiirha nggǝmngga fa aten ˈya nun a hwanda, Pǝpa na a talara a fǝranggǝn kun. 20 Ƙǝsǝr kala mbǝrha wumna fiya sa hai sǝri nduwa mahan ahu thlǝmna niyi a pathlang ndan.”

Karapu aten mafarha kargha chakh ɗimiyirha fa

21 Tǝrgha ɓagha Mbiturus thlǝmadghǝn ɓa tsahang mee nǝn, “Chinǝm, saara kurmi ni chahanggǝn shadna ɗǝ a ǝneeɗǝ ɗimiyirha fa? Saara mǝd wa?”

22 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Awo, mbǝ katǝra mǝd kee wa, amma kumnggit mǝd katǝra mǝd! 23 Tsaunǝn kee, Kutǝryid talara nǝghǝn ƙǝla kutǝra na midghǝn kirassa ƙǝnaghǝn na a har mafayighǝn nzǝmngga wuɗǝɓǝla a harghǝn. 24 Katǝrang nǝn hai kee, ɓang niifa nda ɓa nǝn a takkwarha wuɗǝɓǝl wurirha haru kumnggidghǝn tuf. 25 Nanǝn mbǝ mbang tiighǝn wa, tǝrgha kutǝrɗi ndǝghǝn a heng ngganda ɗǝ tǝ nukkun, tǝ wanggighǝn tǝ ǝngya nanǝn tǝghǝn ha heu a tii kumadɗa nǝn. 26 Ɓǝrgha mafadɗa hai a mbedghǝn hwanggǝnǝn, ‘Niya hwan sa, ƙǝrsu tǝ nggi, niya tiighǝn heu.’ 27 Tǝrgha kutǝrɗi haɗanggǝn fa, kalghǝnǝn hai chahang kumadɗa nǝn ɗǝ.”

28 “Amma kyana mafadɗi ƙǝshaaɗǝ, ɗǝgha wal shadghǝn mafarha nǝn a takkwarha wuɗǝɓǝl wurirha haru tal. Ƙǝsanggǝn, ˈyaɓanggǝn, ndanggǝn, ‘Tee kumad na.’ 29 Ɓǝrgha shadɗa hai keeghǝn hwanggǝnǝn, ‘Ƙǝrsu tǝ nggi niya teuƙǝn.’ 30 Amma kargha fa ƙǝsanggǝn muwanggǝn ahu porsǝna ɗǝ ƙǝl tii nǝn wuɗǝɓǝlɗi heu. 31 Nana fingya mafaya ǝnɗi katǝragha hai, sǝbgha hur ndan ɗǝ. Ɗǝnda thlǝmad kutǝrɗa ɗǝ pǝrang ǝnɗa nda katǝragha hai. 32 Tǝrgha kutǝrɗi aah mafadɗa nǝn ɓa chahang nǝn kumarha ɗǝ ndanggǝn, ‘Sa ka wuɗi mafarha! Chahoɗi kumarha ɗǝ na a tenwa ka hwanna nggi. 33 Mbǝ shadwa mafarha haɗo fa ƙǝla haɗoni fa wa?’ 34 Tǝrgha kutǝrɗi hu sǝbrha hura muwanggǝn hu porsǝna ɗǝ ƙǝl a tii ɗǝ kumadɗi heu. 35 Na Pǝpa na a talara a ǝnang kun kee a kowunni kargha chahang ˈya shadghǝn ɗǝ tǝ hura tal.”

19

Tsahad Yeeso ha aten ɓǝlla kakhrha

(Markus10:1-12; Luka16:18)

1 Ngwalang na Yeeso thlǝk ǝnggini ya, mal Nggalili nǝn ɗǝgha hu chehweed Yahudiya ɗǝ na a pǝm kufad Urdun. 2 Fiya hangga takkwagha samadghǝn ƙǝnanggǝn kanda a mbǝɗi.

3 Ɓagha fingya Farisaya thlǝmadghǝn ɓa ka a ƙǝƙǝrang ngganda. Tsahang mee nda, “Nggǝm ngyahad nǝm fa a kalgha niifa nukkun hai aten kala ˈya ǝnanǝn wa?”

4 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ “Karatang nggun ahu ɗeleewar Faara wa? A katǝra ǝna ƙǝshiirha ‘ǝna Faara nuneefa tǝ hǝshneefa.’ Nggǝrghǝn ndaarha,* 5 ‘Ndǝghǝn ni ǝnagha ndǝn na niifa malang nda man tǝ chin thlǝthlǝɓanggǝn nukkun fa, kanda kyab tsau nda tal.’† 6 Nanǝn kee mba nda sǝri wa, amma tal ni. Tsaunǝn kee, ˈYa wumangna Faara, a ndǝghang niifa hai wa.”

7 Tsahang mee nda, “Kama nda ndaana Musa niifa mbuwana midghǝn nukkun a fǝrang ɗeleewar kaala nǝn hai, ndanggǝn wiu?”‡

8 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ndaana Musa kee ƙǝsǝr ka kakrakkid ten nun. Amma a katǝradghǝn mbǝ kee wa. 9 Niya ndang nda kun kala niifa kalgha nukkun hai, a mbǝ nana nuɗi a ǝna kulafayirha wa, nggǝrghǝn kakh nuneefa pak ǝnaɗǝ kulafayirha.”§

10 Ndangga fatsahayighǝn, “Ana ˈyasǝ kee a pathlang nda nuneefa tǝ chimadghǝn nggushi tsauna niifa kula kakhrha.”

11 Amma ndagha Yeeso, “Mbǝ fiya heu na nggǝm palthɗa fa ya wa, ƙǝl fingya nggǝmang na Faara kanda fa. 12 Na fingya sǝ nggǝt nanda kulabrha, fingya sǝ ƙǝm firang nanda kanda, fingya sǝ mbǝ mid ndan sǝ kakhrha wa ƙǝsǝr ka Kutǝryid talara. Yi na a mbang thlǝ laɓarɗi ya thlǝghǝnǝn.”

Ɗǝfang Yeeso parka wundakhnaya teena

(Markus10:13-16; Luka18:15-17)

13 Tǝrgha ɓang wundakhnaya nda Yeeso ɓa na nggu-ngguchit ka a ɗǝfang parka nǝn kanda teena tǝ ƙǝm hwangga aten ndan. Amma fatsahayighǝn na nda yanang nda nafini na a ɓaarha ɓa tǝ wanggini. 14 Amma ndangga Yeeso kanda, “Malaman wundakhnaya ɓa nda thlǝmad na ɓa. A karang ɗun kanda fa wa. Ƙǝsǝr Kutǝryid talara yi fingya ni na ƙǝla wanggini ya.”

15 Ɗǝfang haara nǝn kanda teena fǝrang parka nǝn kanda a wiigha.

Tǝ ƙǝna

(Markus10:17-31; Luka18:18-30)

16 Ɓagha Niifa thlǝmad Yeeso ɓa tsahang mee nǝn, “Mala, mani ǝnaarha na ngga tǝni wal yibrha mbuwa ngwalarha?”

17 Ndangga Yeeso, “Mani na tsahe mee aten ˈya na ngga? Niifa tǝtal ni kee na ngga. Ana mid wa yibrha mbuwa ngwalaarha, ǝno taara tǝ ngyakhkini.”

18 Ndangga niifɗi Yeeso, “Yanggi?” Nggǝrangga Yeeso sǝ, “A ɓǝlna farha wa. A ǝnanna kulafayirha wa. A ngaarna wa. A pǝrna nggaɓaarha aten niifa wa.* 19 Fǝrang mamnggirha nda muwa tǝ tsu. Nggǝmu tuladwa ƙǝla alten wa.”†

20 Ndagha wundǝladɗi, “Lafɗi ngyakhkini ya heu. Ma takhka tsauka tǝta a ǝnee?”

21 Ndangga Yeeso, “Ana mid wa sǝ tsawana lǝlǝgɗa, ɗuwa ɗǝ ɗa heng ǝnggiwa ɗǝ heu fǝrang wuɗǝɓǝlghǝna fa yamiiya, na wal mbǝd ɗǝfǝdghǝn a talara. Tǝrgha ɓa na ɓa mbu samadna na.”

22 Amma hǝrǝmna wundǝladɗi sǝkrha kee, wii fayighǝn nǝn hurghǝn sǝsǝɓa ɗǝ, ƙǝsǝr tǝƙǝna ni kaan.

23 Tǝrgha ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nǝghǝn pǝɗaghǝn kyagha tǝƙǝna hu Kutǝryid Talara ɗǝ. 24 Niya nggǝr ndang nda kun, nǝghǝn pǝpa kyagha thlǝkhmu ɗǝ tǝ kwat libra ma tǝƙǝna kyagha hu Kutǝryid Faara ɗǝ.”

25 Sǝkna fatsahayighǝn kee, wulangga teena kanda tsakh mee nda, “A tsauɗǝ kee wunni wal hǝrǝkrha?” 26 Amma ƙǝlangga Yeeso kanda ɗǝ ndǝghǝn, “A fad niifa tǝ wasa in mbǝ ǝnaarha hai wa, amma a fad Faara nǝghǝn pǝpa.” 27 Tǝrgha ndangga Mbiturus, “Malang ɗan ǝngya heu mbuɗan samadwa nan, ma nan waala?” 28 Ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, ahu ƙǝshiirha na ɓayi, a sayidɗi na Wan Niifa a tsaurha hu mamnggit tsǝnggam Kutǝryidghǝn, kun mbuwa samadna nun a tsaurha hu tsǝnggamngya kumkap sǝri, non a ngwang kumarha turya kumkap sǝri yi Isǝreela.‡ 29 Kala niifa malgha wure nduwa wanmanggighǝn hǝshya nduwa wanmanggighǝn nishya nduwa chin nduwa man nduwa wanggighǝn nduwa ǝnggighǝn, ka nggi, nǝn a wal ƙǝnaghǝn katǝra haru kum tǝ ƙǝm nǝn a wal yibrha mbuwa ngwalaarha. 30 Amma fingya ˈwagha kanda ni a nggǝl mee, fingya nggǝlgha mee kanda ni a tsaurha a mbee.” §

20

Karapu aten fatarya a hed inabi

1 “Ƙǝsǝr Kutǝryid talara nǝghǝn ƙǝla tǝheerha wargha ka kaɗa fatarya ɗǝ ka ɓa nda ǝnang taara ahu hed inabidghǝn. 2 Ƙǝnang nanda wuɗǝɓǝl paara hai puwanggǝn kanda ahu hedghǝn ɗǝ. 3 Tǝrna yanfaara sǝ, kyagha sǝ ɗǝgha wal fiya ahu kasu mbǝ ˈyasǝ na nanda a ǝnaarha wa. 4 Ndanggǝn kanda ɗaa nda huɗaarha ahu hedghǝn nǝn a teng kanda ˈya kamngga ahu paara. 5 Nanǝn kee ɗǝnda ɗǝ ɗaa nda huɗang sǝ. Yanfara a sǝrǝkrha tǝ ƙǝm yarna yanfaara hai ǝnagha kee. 6 A figrha ɗǝgha wal fingya ƙǝƙǝt. Tsahang mee nǝn kanda, ‘Kama nanun ƙǝƙǝt a mbǝɗiya mbǝ ˈyasǝ nun a ǝnaarha wa?’ ” 7 Nggǝrang ngganda sǝ, “Mbǝ niifa sǝ aagha kan wa.” Ndangga tǝhedɗi kanda, “Tsaunǝn kee ɗamaɗǝ ɗun wal fingya na a huɗaarha hu hed na.”

8 Mukna yanfaara hai, ndangga tǝhedɗi niifɗi na aten hedghǝn, “Ooh fatar yina ɓa teng wuɗǝɓǝl paara na kanda, katǝrang hai tǝ fingya ɗǝgha ɗǝ a kwasamarha ta ten fingya ɗǝ ˈwagha ɗǝ.” * 9 Fingya ɗǝgha ɗǝ a figrha teng ngganda kanda, kowunni walɗǝ wuɗǝɓǝl paara. 10 Fingya ˈwagha ɗǝ ɓa nanda ka thlǝ yindan ɓa, tamngganda ndaarha na yindan a kal yi fingya. Amma teng wuɗǝɓǝl paara nda kanda ƙǝm. 11 Thlǝna ndan katǝrang ngganda huhurumnda hai aten tǝhedɗi. 12 “ ‘Nafini ya ɓagha nda ɓa a samarha amma tengga kanda mǝmǝl tǝ kan ǝnagha taara ka a tsar ahu weng-weng nda yanfaara.’ ”

13 “Amma nggǝranggǝn tal sǝ ahur ndan, ‘Pashidna, hukki sa wa! Mbǝ ƙǝnanggǝm hai niya teurha wuɗǝɓǝl paara na nda tiirha wa? 14 Thlu wuɗǝɓǝl wa wiina. Hurna nggǝmngga niya teng nda nafini ɓagha ɓa a samarha mǝmǝl ƙǝla teu ni. 15 Kamngwa a ǝna ˈya ni tǝrna minna tǝ wuɗǝɓǝl na wa? Na sǝrǝkrha ka ɗang ni fingya sǝ wa?’ ”

16 “Nanǝn kee yi nggǝlgha mee ndǝna a ˈwaarha, yi ˈwaagha ndǝna a nggǝl mee.”†

Nggǝr Yeeso thlǝk kwaman mǝrrǝghǝn

(Markus10:32-34; Luka18:31-34)

17 Na Yeeso a ɗǝrha Urshalima ɗǝ, kyalthgha Yeeso man patu ɗǝ tǝ fatsahayighǝn kumkap sǝri ndanggǝn kanda, 18 “Nǝm a ɗǝrha ta Urshalima ɗǝ, Na nda a fǝr Wan Niifa a har mamngya firistaya hai tǝ famalǝmngya ngyakhrha. Na nda a ngwang kumad mǝrra sǝ. 19 Tǝrgha na nda fǝrghǝn a har Romaya hai, waghǝn nda, tsaɗaghǝn nda tǝ ƙǝm tawang ngganda ɗǝ. Amma a far paara yi mahan nǝn a thliirha sǝ ahu mǝra.”

Hwanda man Yakubu tǝ Yahaya

(Markus10:35-45)

20 Tǝrgha man wangya Dzabadi. Nda Yakubu tǝ Yahaya, ɓagha thlǝmad Yeeso ɓa tǝ wanggighǝn. Ɓǝrgha hai tǝ waɗedghǝn ka a hwanang ˈya nǝn na midghǝn.

21 Tsahangga Yeeso mee, “Mana midwa?” Nggǝranggǝn Yeeso sǝ, “Tsawang wanggini kyana na sǝri ya tal a yisǝmad wa, tal ƙǝm a yi kawad wa ahu Kutǝryid wa.”

22 Amma nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Sǝnggun ˈya nun a tsakhrha wa! Nun mbang saarha tǝ wuhuleuɗi ɗini saarha wa?” Nggǝrang ngganda sǝ, “Haˈi nan mbang nda.”

23 Ndangga Yeeso kanda, “Nun mbang saarha tǝ wuhuleuɗi, amma tsaurha a yisǝmanna nduwa yi kawad na mbǝ nggini fǝrghǝn wa. Taksaagha Pǝpa mbǝyini ya a nafini wurnǝn.”

24 Sǝkna fingya fatsahaya kum ǝnɗi hwanna nda Yakubu tǝ Yahaya sǝbgha hur ndan ɗǝ tǝ kanda. 25 Amma aagha Yeeso kanda thlǝmadghǝn ɓa ndanggǝn kanda, “Sǝnɗunsǝ kutǝrya na hu ƙǝshidɗiya mbuwa Yahudaya na nda kyad sǝsǝmnggit ndan aten nafi ndan, mamnggi ndan ƙǝm na nda kyad sǝsǝmnda aten nafiya na a kamu ndan. 26 Amma ahur nun nǝn a naarha pak. Kala niifa na midghǝn tsauka ndǝghǝnni mamnda tǝtani tsauka niifa ni na a ǝnang taara kun.‡ 27 Kala niifa na midghǝn a nagha a mbee, tǝtani a tsauka mafad nun.§ 28 Ƙǝsǝr ɓad Wan Niifa ɓa mbǝ ka a ǝnang taara nda wa, amma a ǝnang taara nǝn fingya tǝ ƙǝm fǝr yiɓǝdghǝnǝn ka a hǝrghanggǝn fiya hangga.”

Ƙǝnang Yeeso kwamaya sǝri

(Markus10:46-52; Luka18:35-43)

29 Hǝrǝmna Yeeso tǝ fatsahayighǝn mal Djeriko, mbuwa fiya samadghǝn hangga. 30 Tǝrgha kwamaya sǝri tsau ami kwamana. Sǝnna nda sǝ na Yeeso a mbǝra ɗǝ tǝ kwamanɗi, katǝrang ngganda tǝrang urad ndan sǝ, “Chinǝm, Wan Ndauda, a haɗowan fa!”

31 Yanangga fiya kanda a nggasa nda hai, amma ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ tǝrang urad ndan sǝ kaan, “Chinǝm, Wan Ndauda, a haɗowan fa!”

32 Sǝkna Yeeso kanda, ishgha hai aah kanda nǝn, “Mana minnun a ǝnanggi kun?”

33 Nggǝrang ngganda sǝ, “Chinǝm, na minnan sǝ a na mana nan hai!”

34 Haɗangga nafini Yeeso fa tsuwar yindan nǝn fa, tsu a mbǝɗi kee na mana nda hai. Tǝrgha mbu samadghǝn nda.

21

Kyad Yeeso Urshalima hai ƙǝla kutǝra

(Markus11:1-11; Luka19:28-40; Yahaya12:12-19)

1 Na Yeeso tǝ fatsahayighǝn a takh ndusang Urshalima fa, ɓa nda hu tala ɓa na nda aarha Mbetafaji ahu Wumngya ɗǝfya Dzaitun. Thlǝngga Yeeso fatsahayighǝn sǝri a ˈwa nda mbeeɗǝ. 2 Ndanggǝn kanda, “Ɗama hu talɗa ɗǝ na a mbǝɗi taarha, a kyaɗun sa hai, nun awal kwaara ƙǝƙǝna hai tǝ wanggǝn a thlǝmadghǝn. Kwasaman kanda hai mbee kanda nun ɓa. 3 A tsahang niifa mee kun, ndaman kee, ‘Na mid Chinǝm sǝ kanda,’ tsu a mbǝɗi kee nǝn a malang kun ɗun ɗǝ tǝ kanda.”

4 Katǝrana ǝnɗa haya ka lǝɗang ngganda ˈya ndaana annabi:

5 “Ndang nafiya Urshalima,

‘Kulo, Kutǝr nun ɓayi thlǝmannun ɓa.

Niifa ni mbuwana tenggǝn kakrak

ɓayi a ƙǝsǝr kwaara,

Nǝghǝn ɓayi a ƙǝsǝr wan kwaara.’ ”*

6 Ɗǝgha fatsahayina ɗǝ ǝna nda kǝla ndangna Yeeso kanda. 7 Ɓang kwarɗa nda ɓa tǝ wan kwarɗi, lǝlǝɓang ngganda lukki ndan a ƙǝsǝr wan kwarɗa sǝ tsauka atenggǝn. 8 Lǝlǝɓangga fiya lukki ndan hai aten kwamana a mbedghǝn, fingya kǝm kyalth shiiya nda ɓa lǝlǝɓang ngganda a tǝn kwamana. 9 Nafiya ˈwagha mbeeɗǝ ma ndǝghǝn tǝ fingya na mbusamadghǝn tǝrang ngganda urayi ndan sǝ, kanda ndaarha:

“Faala a tsauka aten Wan Ndauda!

Parka tsauɗǝ aten,

niifɗi na ɓayi ahu thlǝm Chinǝm!

Falama Faara na manggǝn a talara!”*

10 Kyana Yeeso a Urshalima hai, wupǝri ɗi kahad wulangga teena kanda, na nda tsakh miiya tǝ ndaarha “Wunni ya?”

11 Nggǝmangga nafini, “Yeeso ni, annabi ɗi ɓagha ɓa a Nadzarat na a Nggalili.”

Rǝghang Yeeso fa shafiliya ɗǝ a Wuri Faara

(Markus11:15-19; Luka19:45-48; Yahaya2:13-22)

12 Kyagha Yeeso Kǝn Faara ɗǝ na Urshalima katǝranggǝn rǝghang nda nafiya ɗǝ na a hiirha tǝ hǝng nda maɓiya ɗǝ ka sataka. Changgǝlanggǝn tebǝrya fa mbeɗed wuɗǝɓǝlya ɗǝ tǝ kulohod fingya na a heng kataprakkya ɗǝ. 13 Ndanggǝn kanda, “Ndagha ɗeleewar Faara,

  ‘Kǝnna nǝm aaghǝn Kǝn hwanda Faara,’

†

Amma tsawanggun mbǝd ɓǝɓed ngaarya!”‡

14 Ɓagha kwamaya ɓa tǝ sǝfǝngya a thlǝmadghǝn ɓa ahu Kǝn Faara, ƙǝnanggǝn kanda. 15 Amma nana mamngya firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha Musa ǝnwultenggini ǝnanǝn, wundakhnaya ma kanda a huhwarha a pǝpal Ƙǝn Faara kanda ndaarha, “Faala tsauɗǝ aten Wan Ndauda.” Amma mamnggini sǝbgha hur ndan ɗǝ. 16 Tsahang mee nda Yeeso, “Sǝkna ǝnɗi na wanggini ndaarha ya wa?” Nggǝmangga Yeeso, “Hǝng, ˈWawa nun karatang nda ɗeleewar Faara wa? Ƙǝsǝr ndagha nda,

‘Tsahang ɗun wundakhnaya ha tǝ wufar waya,§

ka a fal kun nda.’ ”*

17 A mbǝɗi kee mal kanda nǝn wudgha Mbetani ɗǝ mǝngga hai a mbǝɗi.

Shiwang Yeeso Ɗǝf Shiɓaarha

(Markus11:12-14,20-24)

18 Ɗalthna mbǝrha hai nanǝn a wutta Urshelima ɗǝ, ƙǝsgha miirha ndǝn. 19 Na shiɓarha nǝn a ƙǝlar kwamana, ɗǝgha thlǝmadghen ɗǝ kǝlagha hai ko wee a uradghǝn kǝl shiiya kee. Tǝrgha ndanggǝn shiɓadɗi, “Ma nggǝrna tam nggǝtta ɓalwa!” Tsu kee hwargha ɗǝfǝdɗa ɗǝ.

20 Nana fatsahayighǝn ǝnɗi katǝragha hai, ƙǝsgha ǝnwulteena kanda kaan, ndanda, “Ƙǝƙǝn hwarna shiɓadɗa ɗǝ ƙǝkar kee ya?”

21 Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang kǝkafek kun, anaɗun tǝ fǝrƙǝkafek fa ngaalanggun alten nun wa, nun a ǝna ǝngya kǝla yanɗiya, nduwa kalgha yanɗamu ya. Nun mbang ndang nda wumndǝɗi ya, ‘Thliusǝ muwana hu wuri aamɗa ɗǝ ya,’ nǝn a katǝrarha hai kee.† 22 Nun hwanang Faara kala ˈya na minnun, a fǝrɗun kǝkafek, nun walghǝn.”

Tsakhmee aten sǝsǝmnda Yeeso

(Markus11:27-33; Luka20:1-8)

23 Wudna Yeeso ahu Ƙǝn Faara ɗǝ na a Urshelima katǝranggǝn tsaharhaha, Mamnda Firistayini tǝ shingya nafini ɓanda thlǝmadghǝn ɓa. Tsahang mee nda, “Tǝ sǝsǝmnda wun na ǝna ǝnggini hǝu ya? Wun fǝrowa sǝsǝmndǝɗi ya?”

24 Nggǝmangga Yeeso kanda, “Niya tsahang mee kun ha tal. A nggǝreeɗun sǝ, niya pǝranggǝn kun tǝ wun fǝreegha Sǝsǝmnda niya ǝna ǝngginiya. 25 Wun fǝrangga kwamana Yahaya ǝna mbaptisǝma nǝn? Faara fǝrangga wa, nduwa fiya wa?” Tǝrgha thliigha ngaala sǝ a pathlang ndan, ndaa nda, “A ndaa ɗǝm, ‘Faara fǝrangga,’ nǝn a tsakh mee, ‘Kama fǝrwa nun ƙǝkafek tǝghǝn?’ ”

26 “Amma a ndaɗǝm, ‘Fiya fǝrangga,’ nǝm a tǝrǝm fiya, ƙǝsǝr fǝr nda ƙǝkafek Yahaya annabi ni.” 27 A kwasamadghǝn nggǝrang ngganda sǝ, “Sǝngwan wa.” Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Nggi ƙǝm mbi pǝranggǝn kun wun fǝreegha sǝsǝmnda niya ǝna ǝnggini ya wa.”

Karapu aten wundǝlaya sǝri

28 “Amma ma numa nun? Na niifa sǝ tǝ wundǝlayighǝn sǝri, ɗǝgha thlǝmad tǝ pamǝnda ɗǝ ndanggǝn, ‘Waana, a weeriya ɗǝwa ɗǝ ɗa ǝna taara ahu hed inabi.’ 29 Tǝrgha ndagha wundǝladɗi, ‘Mbi ɗǝrha ɗǝ wa,’ amma numagha ɗǝgha ɗǝ. 30 Tǝrgha chin ɗǝgha thlǝmad tahad wundǝlad ɗaɗǝ ndanggǝn, ‘sa ɗǝwa ɗǝ,’ ndagha wundǝladɗi, ‘hǝng pǝpa, niya ɗǝrha ɗǝ.’ Amma ɗǝwa ɗǝ wa.” 31 “A hur ndan na sǝri ya yanggi ǝnagha ˈya na mid chin?” Nggǝra nda sǝ, “Yanɗi ˈwanǝn thlǝnda.” Ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang kǝkafek kun, fathlǝ tsamngya tǝ susuwaya nanda ˈwarha hu kutǝryid Faara ɗǝ ma kun.”

32 Ƙǝsǝr Yahaya tǝ Mbaptisǝma ɓaɗa ɓa kyaɗang ɗǝ kwamana kun na a tsawun ngga a mbed Faara, amma fǝr wun kǝkafek wa, amma fathlǝ tsamngya tǝ susuwaya fǝr nda kǝkafek tǝghǝn. Ko nanun ǝnggini a katǝrarha hai, karɗun fa fǝrƙǝkafek nun tǝghǝn. 21:32 Luka 3:12; 7:29-30.

Karapu aten fahuɗaya nzǝmngga hed inabi

(Markus12:1-12; Luka20:9-19)

33 Nanǝnya kaaman thlǝmaarha asǝɗarha fa pak. Na niifa sǝ pagha wan ɗǝfya inabi, kanggǝn tǝ kalthmaana, ra mbǝd ˈyaɗa wan inabi nǝn ahurghǝn, nggǝrghǝn ra sǝfa na nzang na tǝƙǝla hedɗa ha a tsaurha a tenggǝn. Tǝrgha nzǝmang hed inabi ɗa nǝn fahuɗaya ha wii tala nǝn.

34 Tsǝna shifirha hai, thlǝn mafayighǝn nǝn ɗa nda thlang yighǝn ǝnnarhami ɓa. 35 Amma fa nzǝm heeyini kǝsang ngganda mafayini; ɗǝk tal nda, ɓǝlang ngganda tal, muk tahadghǝn nda tǝ ferya. 36 Tǝrgha nggǝrghǝn thlǝn fingya mafaya thlǝmad ndan ɗǝ, kalgha yanggini ˈwa nǝn thlǝn nda ɗǝ. Fa nzǝm hedɗi nggǝrgha nda ǝnang kanda kǝla yi ƙǝtǝm. 37 Akwasamadghǝn tǝ hedɗi thlǝn wan hurghǝn nǝn a thlǝman ndan ɗǝ nǝghǝn a numad ndaarha, “ ‘Mbǝ ngaala sǝ wa na nda fǝrang mamnggirha waana.’ ” 38 “Amma nana fa nzǝm heeyini wanɗi keeghǝn ɓayi, ndang ngganda ndan, ‘Yo, kulo tǝ har langaad hedɗi ɓayi ya. Taama ɓǝlanggǝm tǝnǝm har langaad hedɗi.’ ” 39 Tǝrgha ƙǝsang ngganda, kahang ngganda ƙǝsǝr kadɗa ɗǝ, ɓǝlang ngganda.

40 “A ɓad tǝ hedɗa ɓa, ma nǝn ǝnang nda fa nzǝm hedɗi?” 41 Mamngya fatakkwayini ndaa nda, “Nǝn a ɓǝlang fa mbǝlfeyini tǝ sǝsaarha na pǝɗaaghǝn, fǝrang hedɗa nǝn nafiya pak, na narha fǝrang yighǝn ǝnnarhami kala shifirha.”

42 Tǝrgha tsahangga Yeeso mee kanda, “ˈWawanun karatang nda ahu ɗeleewar Faara wa? Ndanǝn:

‘Ferɗi karna fa tǝngya,

ndǝn tsaukwa ka feera.

Yanɗiya ˈya ni ǝnana Chinǝm,

ǝnwulteena ni a yid nǝm.’ ”‡

43 “Tsaunǝn kee, niya ndang nda kun, na nda a thlang nda kutǝryid Faara a harnun, fǝrang nggǝnda chehweeya na fǝr wan ɗǝfya ngga.” 44 Kala niifa mukka ten ferɗa hai, nǝn hwasarha fa ɓatal, ɓatal, amma yi mukna ferɗi tenggǝn hai nǝn a tsarang ɗǝ.

45 Sǝkna mamngya firistayini tǝ Farisayini karapu ɗi, walang ngganda nǝn a thlǝk asǝɗadɗi aten ndan kanda ni fahuɗayini na tǝ mbǝlfedɗa fa. 46 Na mid ndan sǝ a kǝsang ngganda, amma kanda tǝrǝm fiya wumngga hai, ƙǝsǝr na fiya a ndaarha annabi ni.

22

Karapu aten wutsǝfayid kakhrha

(Luka14:15-24)

1 Nggǝrgha Yeeso pǝrang laɓara kanda tǝ karapu, ndǝghǝn, 2 Kutǝryid talara nǝghǝn ƙǝla kutǝra ngwagha fa ka ǝna wutsǝfayid kakhrha nǝn a wanggǝn. 3 Thlǝnanggǝn mafayighǝn ɗǝ ɗa nda aah nafina ɓa mbu nanda kanda ɓa, amma kar nafini ɓarha fa ɓa. 4 Tǝrgha nggǝrghǝn thlǝn fingya mafaya ɗǝ tǝ ndaarha, “Ndaaman nafini mbu ni, ngwaɗi wutsǝfayidɗa fa, thleeɗi urad thlaaya na ndǝndaura tǝ kwelya, ngwaɗi fa, ɓamaɓa ƙǝkar.” 5 Amma nafini mbu nǝn ɗǝf wanda teena sǝ wa, tal ɗǝgha heeɗǝ, tahadghǝn ƙǝm ɗǝgha ka ǝna shafilidghǝn ɗǝ. 6 Fingya ƙǝsang ngganda mafayighǝn hai, ɗǝk kanda nda tǝ kǝm ɓǝllang ngganda kanda. 7 Hufgha kutǝrɗi hur kaan. Thlǝnanggǝn sodjayighǝn ɗǝ ɓǝllang ngganda fa ɓǝl fayina ɗǝ, tǝ kǝm njang ngganda wupǝri ndan ɗǝ. 8 Tǝrgha ndanggǝn mafayighǝn, ʻNgwala ngwa wutsǝfayid kahadɗa fa, amma nafini mbu nǝm ɓa mbǝ kanda ni kamngga a ɓa nda ɓa wa. 9 “Nanǝnya, ɗaama hu kwaman hu wuraya ɗǝ mbu fiya nun ɓa kala niifa nanun ɓa nda hu wutsǝfayidɗa ɓa.” 10 Nanǝn kee, ɗǝgha mafayini ahu kwaman hu wuraya ɗǝ mbu ka nafiya nda ɓa na nanda tǝ ndǝrwaya, lǝghǝdgha ƙǝn wutsǝfayid kahadɗi tǝ rongya.

11 Amma kyana kutǝr ɗa ɓa ka ɓagha na ronggi ni mbunǝn ɓa, na niifa nǝn kalwawa kari yi wutsǝfayid kahadɗi. 12 Tsahang mee nǝn, “Pashinna, ƙǝƙǝn kyana mbǝɗa ɓa ya kula sa kal karid wutsǝfayid kahadɗa fa?” Amma mbangwa kamshiɗi nggǝrang sǝ wa. 13 Tǝrgha kutǝrɗi ndanggǝn nafiya na ǝnang taara, “Ƙǝnaman haarghǝn tǝ sarghǝn muwanggun ƙǝshaaɗǝ ahu wula ɗǝ mbǝɗi nanda a tǝrha tǝ ƙǝt mee.”*

14 “Ƙǝsǝr nafiya hangga aah nanda, amma ngguchit wurna nda hasǝ.”

Tsakhmee aten tii tsamnda a Kaisar

(Markus12:13-17; Luka20:20-26)

15 Tǝrgha Farisayini wuma nda hai kaɗa kwamana nda a ɗǝfang takthleera nda Yeeso ka a thlǝk ˈya nǝn tǝna nda ƙǝsang nda. 16 Thlǝn fatsaha yindan nda ɗǝ tǝ nafiya Hirdus ka a tsahang mee nda, ndaa nda, “Mala sǝnɗansǝ ka niifa ni sa, na tsahang kwaman Faara fiya ha tǝ ƙǝkafekkirha. Sa kǝm mba wurahasǝ wa. 17 Nanǝnya pǝranggǝn kan, mani numad wa aten ǝnɗiya, nǝghǝn mǝmǝl a teng tsamnda nan kaisar wa nduwa awo?”

18 Amma Yeeso sǝnɗǝ numad mɓǝlfedɗi na ahur ndan, ndagha, “Kun fathlǝrɓuya, kama na mid nun a ɗǝfee takthleera? 19 Keɗeema pene tii tsamndǝɗi. Fǝrang pene ɗa nda.”

20 Tsahang mee nǝn kanda, “Shishingnda wunni tǝ thlǝm wun a tenggǝn?”

21 Ndang ngganda, “Yi Kaisar.” Ndanggǝn kanda, “Fǝraman Kaisar ˈya tsauka yi Kaisar, tǝ kǝm fǝraman Faara ˈya tsauka yi Faara.”

22 Sǝk nanda kee, ǝna ǝnwulteena nda pa wii fayindan nda.

Tsakhmee aten thliirha sǝ ahu mǝrra tǝ kakhrha

(Markus12:18-27; Luka20:27-40)

23 Tsu a farɗi fingya Sadukiyaya ndagha mbǝ thliirha sǝ hu mǝra wa ɓa nda thlǝmad Yeeso ɓa tǝ tsakhmee.† 24 Ndang ngganda, “Mala, ndangga Musa kan, ‘A mǝr wan man niifa malɗǝ nukkun hai kula nggǝtta, na wan man tǝrangsǝ hu langaarha ka a nggǝɗanggǝn sǝ.’‡ 25 Nanǝnya, na nafiya sǝ mǝd a wanmanggi. Tǝ pamǝnda kakhka mǝrgha kula wal wee, tǝrgha yi sǝri tǝranggǝn nuɗasǝ. 26 Amma wan man yi sǝri mǝrgha ƙǝm, yi mahan wai kee har ta ten yi mǝd ɗǝ. 27 Akwasamadghǝn, nuɗi ƙǝm mǝrgha. 28 Nanǝnya, ahu thliirha sǝ hu mǝrra na nuɗi tsaurha yi wun tsaunǝn kanda heu mǝd, tǝrang nda nuɗasǝ?”

29 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Numad nun mbǝ mǝmǝl wa ƙǝsǝr sǝnggun Laɓar Faara na chichireethlee hai tǝ sǝsǝmndǝghǝn wa. 30 Thliirha sǝ hu mǝra mbǝ nishya tǝ hǝshya kakhrha wa. Nanda tsaurha kǝla fathlǝngya Faara a talara. 31 Amma aten thliirha sǝ hu mǝra, karantanggun ˈya ndang na laɓar Faara kun wa? 32 ‘Nggini Faara yi Ibrahim, Faara yi Ishaku, tǝ ƙǝm Faara yi Yakubu’. Mbǝ Faara ni yi mǝrya wa, amma yi fingya natǝ yibrha fa.”§

33 Sǝkna fiya ndǝn wumngga hai, ǝna ǝnwulteena nda tǝ tsahayighǝn ha.

Ngyakhrha na manggǝn

(Markus12:28-34; Luka10:25-28)

34 Amma sǝkna Farisayini tǝ ndaarha nggǝlangga Yeeso mii Sadukiyayini tǝ laɓaara nggǝrang nǝn kanda sǝ, wuma nda hai ka a nggǝra nda tsahang mee. 35 Tal ahur famalǝmngya ɗeleewar Musa, na midghǝn sǝ a ɗǝfang takthleera nǝn tsahang mee nǝn Yeeso, 36 “Mala yanggini manggǝn ahur ngyakhkya heu?”

37 Nggǝmangga Yeeso, “Nggǝmu Chinǝm Faarwa tǝ hurwa heu, tǝ shingnduwa heu tǝ huten wa heu.* 38 Yanɗiya ndǝna katǝra ngyakhrha na mam. 39 Yi sǝri ƙǝm nǝghǝn manggǝn: ʻNggǝmu tuladwa ƙǝla altenwa. 40 Ngyakhrha heu tǝ tsahad annabiya ha na nda aten ngyakhkini sǝri ya.”

Tsakh mee aten Ƙǝrǝsti

(Markus12:35-37; Luka20:41-44)

41 Wumna Farisaya hai tsahangga Yeeso mee kanda, 42 “Mani numad nun aten Ƙǝrǝsti? Wan wunni?”

Ndang ngganda, “Wan Ndauda ni.”

43 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ƙǝƙǝn na Ndauda tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna aaghǝn ‘Chinǝm’? Ƙǝsǝr ndagha Ndauda,

44 Ndangga Chinǝm yina China:

‘Tsawu a yisǝmanna,

ƙǝl a tsawangɗi fatsanggiwa

a kamu saryiwa.’† 45 Ana Ndauda a aah Ƙǝrǝsti ‘Chinǝm,’ ƙǝƙǝn nǝn tsaurha wanggǝn?”

46 Mbǝ niifa sǝ mbangga nggǝrang sǝ wa, ka farɗi mbǝ niifa sǝ ndengga yidghǝn nggǝrghǝn tsahang mee wa.

23

Yanang Yeeso Famalǝngya ngyakhrha

(Markus12:38-39; Luka11:43,46; 20:45-47)

1 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn fiya wumngga hai tǝ fatsahayighǝn, 2 “Famalǝmgya ngyakhrha tǝ Farisaya kanda ni nggǝmang na nda kanda fa a pǝr ngyakhrha Musa nda. 3 Nanǝn kee tsahama tǝ ƙǝm ǝna taara nun tǝ ˈya ndang nanda kun, amma a ǝnaɗun kǝla nanda ǝnaarha wa, ƙǝsǝr mba nda ǝna ˈya na nanda a tsaharhaha wa. 4 Nanda ɗǝfang rǝfrha fiya in na haghǝn, amma kanda tǝ alten ndan mba nda thlar kanda ko tǝ wan haara wa.” 5 Na nda ǝna tar ndan ka a nagha fiya kanda, nanda ƙǝn masparma natǝ chireethla laɓar Faara a pǝmnggindan, na nda ndǝn pǝratsan nzǝnzang a mii karindan.*

6 Yakh mid ndan tsaurha a mbǝd tsaukya na nggǝngga hu teera, tǝ kǝm mbǝd tsaukya natǝ thlǝma a ƙǝn tsahad Yahudaya. 7 Na mid ndan a ndangˈya nda kanda yi mamnggirha a nan nda a wiirha hai ahu kasu, tǝ ƙǝm nagha fiya a aah kanda, Mala. 8 “A nggǝmna fa a aah sa nda ‘Mala,’ wa ƙǝsǝr tǝmalǝmnda tǝtal ni, kun heu nuwun tal a wanmanggi. 9 A aah ɗun kowunni ahu ƙǝshidɗi ya ‘Pǝpa’ wa, ƙǝsǝr Faara na talara ndǝna Pǝpa hu Sǝsǝna. 10 A nggǝmna fa aagha kowunni sa ‘Mala’ wa, ƙǝsǝr tǝmalǝmnda tǝtali ni, ndǝna, Ƙǝrǝsti. 11 Yi na manggǝn ahur nun tǝta ni a tsauka mafad nun.† 12 Amma kala nafiya manangga altenggindan nanda tsaurha ngguchit, tǝ kǝm nafiya tsawangga altenggindan ngguchit nanda manang kanda.‡

13 “Amma kawama, kun famalǝmngya ngyakhrha Musa tǝ Farisaya, fathlǝrɓuya! Nggǝlanggun kwatminda kyarha hu kutǝryid talara ɗǝ ma fiya. Kun tafad nun kyawun sa ɗǝ wa, ˈyaɗang kwamana nun fiya na mindan kyarha sa ɗǝ.” 14 Kawama famalǝmngya Ngyakhrha tǝ Farisaya, ndirwiya, nun hǝb karid nishya mǝrna chimayi ndan, non naarha hwan Faara kaan ka a na kun nda. Tsaunǝn kee na nda a ngwang kumarha kun sǝ na pǝɗaghǝn.

15 Kawama, famalǝmgya ngyakhrha tǝ Farisaya, fathlǝrɓuya! Nun wii tala aten chehweerha tǝ wuri aama ka wal niifa nun malangga ɗimiyidghǝn, a malang ɗǝ ɗimiyidghǝn, nun sǝɓang nda ɗǝ kaan kal kun nǝn ɗimiyirha.

16 Kawama, kwamaya na kyad kwamana! Nun ndaarha, “Kala niifa aagha thlǝm Faara tǝ Ƙǝn Faara, mbǝ ɓillarha sǝ wa, amma kaala niifa aagha thlǝm Faara tǝ tǝfasa yi Ƙǝn Faara, tsau ɗǝ tǝta a ǝna ǝnɗa nǝn aah nǝn Faara a tenggǝn.” 17 Kun nur kwamaya! Yanggi ni manggǝn, tǝfasa wa nduwa Ƙǝn Faara na a Urshalima tsaɓangga tǝfasa ɗǝ wa? 18 Nun ndaarha, “Kaala niifa aagha Faara tǝ ‘mbǝd fǝr Sataka,’ mbǝ ɓillarha sǝ wa, amma niifa aagha thlǝm Faara tǝ ǝnfǝra na a mbǝd ǝna Sataka, tǝtani ǝna ǝnɗa nǝn ndanǝn nǝn a ǝnaarha.” 19 Kun kwamaya! Yanggini manggǝn, ǝnfǝrɗi wa nduwa mbǝd nji sataka tsaɓangga ǝnfǝr ɗaɗǝ wa? 20 Tsaunǝn kee, kala niifa aagha thlǝm Faara tǝ mbǝd nji ǝnfǝra, aah nǝn Faara tǝ ˈya na tenggǝn heu. 21 A anna thlǝm Faara tǝ Ƙǝn Faara na a Urshalima, aah na thlǝm Faara na tǝ tsaurha a mbǝɗi. 22 A anna thlǝm Faara tǝ Talara, na aah tsǝnggam Faara, tǝ ndǝghǝn na tǝ tsaurha ahu tsǝnggamɗi.§

23 Kawama famalǝmngya ngyakhrha Musa tǝ farisaya, fathlǝrɓuya! Nun fǝr ǝn fǝrrǝ nun tal ahu kum yi shi chimbee amma malanggun ǝngya na nggǝngga ahu ngyakhrha, ndǝna, ƙǝkafek, haɗang ndan fa, tǝ nggayirha. Ənggina ni kamngga na nggǝngga a ǝnon ya, a malang ɗun fingya wa.* 24 Kun kwamaya fa kyad kwamana, nun kang aama hai amawa nun muɗang kukwakhtaara amma nun muɗang thlǝkhmu.

25 Kawama, famalǝmgya ngyakhrha Musa tǝ Farisaya, fathlǝrɓuya! Nun tsaɓang ƙǝsǝr wuhuleurha ɗǝ tǝ tasau, amma ahurghǝn nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ nggǝm alteena tǝ hukrha! 26 Sa kwamad tǝfarisarha! Tsaɓang hur wuhuleurha ɗǝ tǝ tasau ˈwan, tǝna ƙǝsǝrghǝn narha tsǝtsaɓaɗǝ ƙǝm.

27 “Kawama, famalǝmgya ngyakhrha Musa tǝ Farisaya, fathlǝrɓuya! Nuwun kǝla ten kwaya ƙǝmang nanda tǝ penti na pǝpet, nagha ngga hu yirha, amma hurghǝn lǝlǝgɗa tǝ aal nafiya mǝrgha tǝ paarha ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn.† 28 Tǝ ƙǝm ahu yirha naa fiya a na kun ka nafiya, amma ahur nun sǝ nuwun lǝlǝgɗa tǝ thlǝrɓuyirha tǝ mbǝlfeerha.”

29 “Kawama, famalǝmgya ngyakhrha Musa tǝ Farisaya, fathlǝrɓuya! Nun tǝn ten kwaya a annabiya, tǝ kǝm nun sakhɗang nda ten kwaya yi ka fiya fǝrgha ƙǝkafek a Faara. 30 Tǝrgha nun ndaarha, ‘Andam nǝghǝm sǝ a sayid chichiyinǝm, kam ɗangwan kanda sǝ ɓǝlang nda annabiya wa.’ 31 Amma a naɗun a ndaarha kee, nun a thlǝghanggǝn altennun tǝ ndaarha kunni chichiya nafini ɓǝlangga annabi yini. 32 Ɗama mbeeɗǝ ngwalanggǝn ˈya katǝrangna chichiyi nun hai.” 33 ‡Kun huthlingya, wangya huthlingya na tǝ mbǝlfeerha yid! Ƙǝƙǝn nun hǝrǝkrha ma ngwa kumad hwanga? 34 Tsaunǝn kee niya thlǝnang annabiya kun ɗǝ tǝ fasǝngya, tǝ famalǝmngya ngyakhrha Musa. Amma nun a ɓǝlang fingya tǝ taurha ɗǝ, nun a tsaɗa fingya ahu ƙǝn tsahad Yahudaya, nun takkwa kanda tala-tala, kun a sǝsang kanda. 35 Tsaunǝn kee, niya thlǝnang nafina ɗǝ ya ƙǝsǝr na hakked ka nafini ɓǝlang nun a tsaurha a ten nun heu ka a sayi far Habila kaniifa ɗǝgha ten Dzakariya wan Mberikiya, ɓǝlang nun a pathlang Ƙǝn Faara na a Urshalima tǝ mbǝd ǝna sataka.§ 36 Niya pǝrang kǝkafek kun, na ǝnggini a katǝrarha hai hu ƙǝshiid weeriya.

Sǝb hur Yeeso ɗǝ aten Urshalima

(Luka13:34,35)

37 Aiya Urshalima, Urshalima! Fa ɓǝl annabiya tǝ muk fathlǝngya Faara tǝ feera thlǝnna nda thlǝmadwa ɗǝ! Saara kurmi tǝrna minna a wumanggi kun kamuna ɓa kǝla na ɗiyarha ngwang wanggighǝn kamughǝn ɗǝ, amma karɗun fa. 38 Kǝlama hai nanǝnya, malang nda wuri nun kun fa tsauɗǝ kwad wure.* 39 Ƙǝsǝr niya pǝranggǝn kun, mbun a nggǝr na nggi ɓal wa ƙǝl fara ndanun, “Tǝ parkani niifɗi na a ɓarha ɓa hu thlǝm Chinǝm.”†

24

Əngya na a katǝrarha hai a mii ngwala ƙǝshiirha

(Markus13:1-2; Luka21:5-6)

1 Na Yeeso a mal Ƙǝn Faara na a Urshalima, kyaɗangga fatsahayighǝn tur tǝngya Ƙǝn Faara. 2 Amma nggǝranggǝn kanda sǝ, “Naɗun tur tǝnggini na heu ya? Niya pǝrang kǝkafek kun, mbǝ feera sǝ ko tǝtal na nda a mala aten shadghǝn wa, kahad nanda chang nda kanda hai!”

Katǝra sǝsaarha

(Markus13:3-13; Luka21:7-19)

3 Tsǝɓaku na Yeeso tsau a ten ɗǝfya wumnda Dzaitun, ɓagha fatsahayighǝn thlǝmadghǝn ɓa ɓǝɓee ndang ngganda, “Pǝranggǝn kan a kwan na ǝnggini katǝrarha hai ya? Mani a tsaurha ǝnsakhrha wuttuwa ɓa tǝ ngwala mii ƙǝshiirha?”

4 Ndangga Yeeso kanda, “Kwarama, a nggǝmɗun fa nggaɓagha niifa kun wa, 5 ƙǝsǝr nafiya hangga na a ɓarha ɓa hu thlǝmna, na nda a ndaarha, ‘Nggini Ƙǝrǝsti,’ har na nda nggaɓa fiya hangga. 6 Nun a sǝk laɓar yangya, tǝ mii ndaama aten yangya, amma a tǝrǝmɗun wa, tsauɗǝ tǝtani a katǝragha ǝnggini hai, amma ɓawa mii ngwaladghǝn ɓa ˈwan wa. 7 Na tur a thleng tur fa tǝ yanda, na kutǝryirha a thleng kutǝryirha fa. Na miirha a narha sǝ tǝ rǝprha ƙǝshiirha fa a mbǝya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. 8 Amma heu ǝngginiya katǝra mii sǝsarha ni kee.”

9 “Na nda a ƙǝsang nda kun, sǝsang ngganda kun tǝ kǝm ɓǝlang ngganda kun. Ƙǝshiirha heu na nda kar kun ƙǝsǝr ka thlǝmna.* 10 Fiya hangga na a mal fǝrƙǝkafekkid ndan, na nda a fǝr ndan tǝ kar ndan. 11 Na annabiya fa nggaɓaya a kyarhaɓa hangga, nggaɓa fiya nda hangga. 12 Na mbǝlfeerha a mulgha hai, nggǝm ndan nǝn a tsaurha shishiu. 13 Amma kala niifa ƙǝrǝsgha ta mii ngwaladghǝn ɗǝ nǝn a hǝrǝkrha.† 14 Laɓarɗi na Mbǝnggǝn yi kutǝryid Faara na nda a pǝrghǝn kahad hu ƙǝshiirha ɗǝ, ƙǝsǝr ka sǝkka talya ndǝn; a mbǝra ɓagha mii ngwaladghǝn ɓa.”

Sǝsaarha na ɓayi

(Markus13:14-23; Luka21:20-24)

15 “Nun a naa ǝn tsanda na rǝk fiya, ƙǝt hu Ƙǝnna na Chahal ƙǝla ndaana annabi Ndaniyel. (Ngwa walangga tǝ karatarha),‡ 16 Tǝrgha nafiya na ahur Yahudiya tǝtani ɗanda wumngya sǝ. 17 Niifa na aten ƙǝnna a ndaa ɗǝ nǝn a tǝra hai ɗǝgha tǝr ˈya ɓa a wuri wa. 18 Niifa na hee a ndaa ɗǝ nǝn wutta wure ɗǝ ɗǝgha tǝrang kootodghǝn ɓa wa. 19 Nǝn a tsaurha ǝn kawa a nishya na a hur tǝ nishya na tǝ waya ƙǝsǝr ahu sayidɗi! 20 Hwanama Faara amana ɗadɗi naarha a sayid mbiirha nduwa afar yibrha Yahudaya wa. 21 Ƙǝsǝr a farɗi na sǝsarha a naarha sǝ kaan ˈwawa tam naarha sǝ kee ka a far katǝra ƙǝshiirha ta weeri ɗaɓa ya, mbǝ turghǝn a nggǝr naarha sǝ ɓalwa.§ 22 A mbǝ thlaghang nanda ɓenggina haaɗǝ ya wa, mbǝ niifa sǝ na a naarha tǝ yibrha wa. Amma ƙǝsǝr ka nafiya wurna Faara ndǝn nanda thlahang ɓenggina haaɗǝ.”

23 “Ahu sayidɗi a ndang niifa kun, ‘Kuloɗǝ, kulo Ƙǝrǝsti ɗiya!’ Nduwa ‘Kulo ndǝghǝn taarha!’ A fǝrna ƙǝkafek sǝ wa. 24 Ƙǝsǝr na fa nggaɓaya Ƙǝrǝsti sǝ tǝ fa nggaɓaya annabiya a kyarhaɓa, na nda a ǝna ǝnsakhkya mǝmanggǝn tǝ ǝnwuteengya ka a nggaɓa fiya nda har tǝ fingya wurna nda anaɗǝ a ǝnaarha hai.”

25 “Ƙǝlama hai, ˈWaɗi teena yanangɗi kun ƙǝtǝm.”

26 “Nanǝn kee a ndang niifa kun, ‘Kulo ndǝghǝn taarha a kaheerha,’ a kyaɗun ƙǝsha ɗǝ wa; nduwa, ‘Kulo ndǝghǝn ahur ƙǝnna ya,’ a fǝrɗun ƙǝkafek sǝ wa. 27 Ƙǝsǝr ƙǝla na ˈyaara kyatta a man kyat faara nǝn djaara hai ta man hǝmndǝghǝn ɗǝ, nanǝn kee na wutta Wan niifa ɓa a narha kee.”*

28 “Mbǝrha nana mǝrra sǝ, a mbǝɗani na sǝkhɗiya wumnda sa hai.”†

Wutta Wan niifa ɓa

(Markus13:24-27; Luka21:25-28)

29 Akwasamad sǝsadɗi ya,

“ ‘Na yanfaara a tsaurha wula,

ndǝree ƙǝm mbǝ a kyat kukwaryirha wa.

Na wufǝlngarya mukrha hai a fǝrakh-amshi,

ǝngya na mǝmanggǝn na talara nanda tsǝˈyafa.’ ”‡

30 “Ahu sayidɗi na nda a naa ǝnsakhrha a fǝrakh-amshi yi Wan niifa. Nafiya ƙǝshiirha heu nanda tǝrha ka hǝreenga. Nanda a na Wan niifa ɓayi ahu hashmbe a fǝrakh-amshi hai, tǝ sǝsǝmnda tǝ mamnggirha kaan.§ 31 Nǝn a thlǝn fathlǝnggighǝn ɓa tǝ pi kodwomnda, na nda wumang nafighǝn ɓa na wuwura hu kudma faɗa na ahu ƙǝshiirha.”

Tsaharhaha a ten ɗǝf shiɓarha

(Markus13:28-31; Luka21:29-33)

32 “Nanǝnya tsahama ˈya a fat shiɓadɗiya, ana wuhwaryighǝn a kyaharra hai, nǝn a tsǝtsǝtta, nun sǝndasǝ nduwus fegrha ɓa. 33 Nǝghǝn kee kǝm, anaɗun ǝnggini heu ya, nun a sǝnda sǝ nduwus wuttǝghǝn ɓa, nǝghǝn a mii kwatminda fa. 34 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nafiya ƙǝshidɗiya mba nda mǝra wa, kǝl ma katǝra ǝnggina hai ya. 35 Nda talara tǝ hweeɗe na nda a ngwalarha hai amma Laɓarna mbǝ tam ngwalarha hai wa.”

Mbǝ niifa sǝ sǝngga far ɓad Ƙǝrǝsti ɓa wa

(Markus13:32-37; Luka17:26-30,34-36)

36 “Mbǝ niifa sǝ sǝngga farɗi, nduwa sayi na ǝnggini a katǝrarha hai ya wa, ko fathlǝngya Faara na talara nduwa Wanggǝn tafadghǝn wa, ƙǝl Chin katenggǝn. 37 Ƙǝla katǝra nǝn hai a thlakh mbǝd Nuhu, nǝn a naarha kee a far wutta Wan niifa ɓa.* 38 A faryini kapa na aam afa afa ɗi ɓarha ɓa, fiya a hǝbrha tǝ saarha, kanda kakhrha tǝ fǝr wanggindan chimarha ɗǝ, ta farɗa ɗǝ kyana Nuhu hu kombuwol hai.† 39 Sǝngwanda ˈya na katǝrarha hai wa, har ɓana aam afa afa ɗaɓa hwanggǝn kanda ɗǝ. Nǝn a naarha kee a far wutta Wan niifa ɓa.‡ 40 Nafiya sǝri a ǝna taara kyab a hee, na nda tǝr tal mal tahadghǝn nda. 41 Nishya sǝri a hǝrha ahu fǝna, na nda tǝrang nda tal mal tahadghǝn nda.”

42 “Tsaunǝn kee, tsawama nggungwa fa, ƙǝsǝr sǝnggun farɗi na Chinun a ɓarha ɓa wa. 43 Amma a sǝnunsǝ: A ndam na turi ɗi a sǝn farɗi na ngaara a ɓarha ɓa a fiɗikrha, kam mbǝ a shiirha malanggǝn ngaarɗi kyagha minda keeghǝn hai wa. 44 Nanǝn kee tsawama nggugwafa, ƙǝsǝr na Wan Niifa a ɓarha ɓa a sayidɗi sǝngwawa nun sǝ.”§

Ka niifa tǝ ndǝrwid niifa

(Luka12:41-48)

45 “Wunni mafadɗi na tǝ ƙǝkafek fa, ɗǝfang na turighǝn tǝkǝla wurighǝn ha, na fǝrang ǝnnarhami fingya mafaya ahu sayidɗi kamngga? 46 Nǝn a naarha ngga a fad mafadɗi a wud turighǝn ɓa ɓagha walghǝn a ǝna targhǝn. 47 Niya pǝrang kǝkafek kun, nǝn a ɗǝfang nda tsauka mam a ten karidghǝn heu. 48 Amma andam mafadɗi tǝ mbǝlfeerha ni, nǝn a ndang nda altenggǝn, ‘Turina mbǝ a wutta ɓa wet wa.’ 49 Tǝrgha katǝranggǝn ɗǝk fingya mafaya hai, ndǝghǝn a hǝbrha tǝ sarha tǝ fingya na a nggal mbalya, 50 a ǝnaɗǝ kee na turighǝn a wutta ɓa ahu sayidɗi tǝ farɗi sǝngwawa nǝn sǝ. 51 Nǝn a kyathlang nda ɗǝ ɗawal-ɗawal tǝ kǝm fǝrang mbǝrha nǝn a thlǝmad fa thǝrɓuya. A mbǝɗi na tǝrha sǝ tǝ ƙǝt mee.”

25

Karapu aten wutaraya kum

1 Tǝrgha ndagha Yeeso, “Kutǝryid talara nǝghǝn ƙǝla wutaraya kum tǝrang nanda patillad ndan ka ɗaa nda wal wutsamnda.* 2 Tuf ahur wutarayini nurya ni, tuf ƙǝm na nda ndǝndǝl. 3 Fingya yini na nurghǝn takhkwa nda fǝɗeerha haɗǝ ka ɗaa nda ira hu patilla yindan hai wa. 4 Amma fingyayini tuf na ndǝndǝl takh nda fǝɗeerha haɗǝ ahu ƙǝthlikrha ka patilla yindan. 5 Ɓawana wutsamnda ɓa wed, ƙǝsgha ɓeena kanda shii nda ɗǝ.”

6 “A manad fǝɗikrha thlii nda sǝ ka mbeela sǝk nanda. ‘Kulo wutsamnda ya thleema sǝ ɗun hwathlaghǝn fa!’ 7 Tǝrgha wutarayini kum thlii nda sǝ tangsang ngganda patilla yindan. 8 Nurya wutarayini tuf tsahang fǝɗeerha nda wutarayini tuf na ndǝndǝl, Naghan a hwan kun, ‘Ənaman fǝɗed nun kan ha ngguchit lee, ƙǝsǝr na patilla yinan a mǝra hai.’ 9 Amma nggǝrangga fingyayina sǝ, ‘Mbǝ tsǝghang ƙǝm heu wa. Ɗama ɗǝ ɗun hii yinun ɓa.’ ” 10 Wii nanda ka hii fǝɗedɗa ɗǝ, a samad ndan ɓagha wutsamnda ɓa. Tǝrgha fingya yini ngwagha fa kya nda a mbǝd wutsǝfayid kahadɗa ɗǝ, chang ngganda kwakirma.

11 Tsǝɓaku sǝlgha fingya yina ɓa ɗǝgha ka hii fǝɗedɗa ɗǝ, isha nda a ƙǝshi na nda a aah farha, “Chinǝm! Chinǝm! Inang kwakirma kan hai!” 12 Amma nggǝrangga wutsamnda kanda sǝ, “Ƙǝkafek, sǝngwi kun wa.”†

13 “Tsaunǝn kee tsawama nggungwa fa, ƙǝsǝr sǝnggun farɗi nduwa sayidɗi niya wutta ɓa wa.”

Karapu aten mafaya mahan

(Luka19:11-27)

14 Tǝ ƙǝm kutǝryid Talara nǝghǝn ƙǝla niifa na a wii tala a mbǝrha ɗǝ inggun. Aah mafayighǝn nǝn ɓa fǝrang ƙǝnaghǝnǝn kanda. 15 Fǝrang wuɗǝɓǝl wurirha nǝn yi tal yawarha tuf, yi sǝri fǝrang wuɗǝɓǝl wurirha nǝn yawarha sǝri, mafarha yi mahan fǝranggǝn yawarha tal, kowunni mǝmǝl tǝ ˈya nǝn a mbang nda. Tǝrgha wii fayighǝn nǝn. 16 Yi mafarha thlǝgha wuɗǝɓǝla yawarha tuf, ǝna shafili nǝn sǝ wal chikrha nǝn yawarha tuf. 17 Yi thlǝgha yawarha sǝri ndǝghǝnggi ƙǝm ǝna shafili nǝn sǝ wal chikrha nǝn yawarha sǝri. 18 Amma yi thlǝgha yawarha tal wiigha ɗǝgha ra kwaarha ɓǝɓenggǝn wuɗǝɓǝlɗi ki turighǝn sahai.

19 Mǝnnǝn ha wudgha turi mafayina ɓa aah kanda nǝn ɓa a fǝrang kirassa ˈya nda ǝnana nda tǝ wuɗǝɓǝlghǝn. 20 Yi mafarha fǝrang nǝn wuɗǝɓǝl wurirha yawarha tuf ɓagha ɓa ndǝghǝn, “Turina, fǝrenna wuɗǝɓǝl wurirha yawarha tuf ka a ǝna shafili ni sǝ, walɗi chikrha yawarha tuf atenggǝn.” 21 Falghǝna turighǝn, ndǝghǝn, “Usakko ka mafanna. Ənanna ƙǝkafekkirha ahu ˈya ngguchit. Niya ɗǝforha aten ǝngya hangga. Ɓoɓa ɓa ǝna wutsǝfayirha tǝ nggi.”

22 Mafadɗi thlǝgha wuɗǝɓǝl wurirha yawarha sǝri ɓagha ɓa ndǝghǝn, “Turina, fǝrenna wuɗǝɓǝl wurirha yawarha sǝri, ǝnaɗi shafili sǝ, walɗi chikrha yawarha sǝri atenggǝn.” 23 Ndangga turiɗi, “Usakko ka mafanna na tǝ ƙǝkafek fa. Ənana ƙǝkafekkirha ahu ˈya ngguchit, niya ɗǝforha aten ǝngya hangga. Ɓoɓa ɓa ǝna wutsǝfayirha tǝ nggi.”

24 Tǝrgha yi mafarha thlǝgha wuɗǝɓǝl wurirha yawarha tal ɓagha ɓa, ndǝghǝn, “Turina, sǝnɗi sa na ngyangthlang, na hathla a mbǝrha hǝfwa nana tǝ ƙǝm na wumang ǝnnarhami hai huɗawana na. Sa ƙǝm na midwa sǝ ǝn ka kaan. 25 Nanǝn kee tǝrǝmɗi raɗi kwarha ɓǝɓeng ɗi wuɗǝɓǝl wa sǝ. Kulo ndǝghǝn ya thlu ǝnwa.”

26 Amma ndangga turighǝn, “Sa tǝmbǝlfed mafarha na tǝ sǝbrha yid! Ashe kyanna sǝnda sǝ ni hathla a mbǝrha hǝfwa ni tǝ ƙǝm ni wumang ǝnnarhami hai a mbǝrha huɗawani, 27 mani ɗǝfewana wuɗǝɓǝl na hu mbanki? A wuɗɗi ɓa kam niya thlǝghǝn har tǝ chikrha atenggǝn.” 28 Tǝrgha ndǝghǝn, “Thlaama wuɗǝɓǝlɗi na a harghǝn, fǝrang nggǝnun yanɗi natǝ wuɗǝɓǝl wurirha yawarha kum. 29 Ƙǝsǝr kala yanɗi natǝ ˈyaha na nda chighanggǝn, tǝnǝn waala ha kaan. Amma kala niifa mbuwa tǝghǝn ha, ko yanɗi na ngguchit nanǝn tǝghǝn ha na nda a thlang hai a haarghǝn.‡ 30 Nanǝnya muwaman ka wuɗi mafadɗiya a ƙǝsha ɗǝ, ahu wula ɗǝ, a mbǝɗani na nanda a tǝrha sǝ tǝ ƙǝt mee.”§

Far ngwala mii ngwa kumarha

31 A fara ɓana Wan Niifa ɓa ahu mamnggitghǝn, tǝ fathlǝngya Faara a thlǝmadghǝn, nǝn a tsaurha ahu tsǝnggam mamnggitghǝn a talara.* 32 Nafiya ƙǝshiirha na nda a wumnda a mbedghǝn ɓa, nǝn wurang nda fiya ɗǝ ƙǝla na tǝlafrha wurang nda chauraya ɗǝ ahur ˈwalya. 33 Nǝn a sang chauraya a yisǝmadghǝn ˈwalya ƙǝm a yikawadghǝn. 34 Tǝrgha na kutǝra a ndang nda fingya na a yisǝmadghǝn, “Ɓama ɓa, kun fǝrangna Pǝpa parka, harama langaad kutǝryidɗi ɗǝfang nanda ka kun ka ǝnana nda ƙǝshiirha. 35 Ƙǝsǝr ƙǝs miirha nggi fǝree ɗun ǝnnarhami. Ƙǝs hushimnda nggi fǝree aam saarha nun. Tsauɗi ronga, thlǝ nggi nun fa ahu wurayinun. 36 Niyi tawalth hai fǝree ǝn ƙǝnda nun. Fanna ɓee, pu nggi nun. Muwenda ahu porsǝna ɗǝ, ɗun ka ndee ˈyaɗǝ.”

37 “Tǝrgha ka nafiya na nda a nggǝrang sǝ, ‘Chinǝm, akwanni nanan sa a miirha fǝro ǝnnarhami nan? Nduwa ƙǝs hushimnda sa furo aam saarha nan? 38 Nduwa ronga ni sa thlǝ sa nan fa? Nduwa sa tawalth furo ǝn kaala nan? 39 Akwan nanan sa fadwa ɓee nduwa ahu porsǝna ɗan ndoˈya?’ 40 Na kutǝrɗi a nggǝrang kanda sǝ, ‘Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a ǝnang ɗun tal na ngguchit kaan ahur wanman nggini kyana ya, ǝna nun ndǝn a nggi.’

41 “Tǝrgha na kutǝrɗi a kyaharra thlǝmad nafina ɗǝ na a yikawadghǝn ndanggǝn kanda, ‘Weema ma thlǝmadna, kun shiwangna Faara, ɗun hu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai tangsang nanda hai ka sheetan tǝ fathlǝnggighǝn. 42 Ƙǝsǝr nggi hu miirha, fǝreewun ǝnnarhami wa. Ƙǝs hushimnda nggi fǝreewun aam saarha wa. 43 Tsauɗi ronggirha thlǝwun nggi fa ahu wurayinun wa. Nggi tawalth hai, fǝreewun ǝn kaala fa wa. Fanna ɓee tǝ ƙǝm nggi ahu porsǝna ɗuwun ka ndee ˈyaɗǝ wa.’

44 “Kanda ƙǝm na nda a nggǝrang sǝ ndaa nda, ‘Chinǝm, akwan ni nanan sa a miirha nduwa a hushimnda nduwa ronga ni sa nduwa tawalth nduwa fadwa ɓee nduwa ahu porsǝna, ɗowan sǝ wa?’ 45 Nǝn a nggǝrang nda kanda sǝ, ‘Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a karɗun ɗang nda wanmanggina sǝ na nggu-ngguchit ya, kar nun ɗeerha sǝ.’ 46 Tǝrgha na nda a ɗǝrha hu sǝsaarha ɗǝ mbuwa tam ngwalaarha, amma ka nafiya na nda a ɗǝrha hu yibrha ɗǝ mbuwa tam ngwalaarha.”†

26

Ƙǝnang mamngya Yahudaya hai a ɓǝlang ngganda Yeeso

(Markus14:1-2; Luka22:1-2; Yahaya11:45-53)

1 Ngwalang na Yeeso thlǝk ǝnggini heu, ndanggǝn fatsahayighǝn, 2 “Ƙǝla sǝnnunsǝ, takhƙǝn ɓeena sǝri na a ǝna wutsǝfayid tǝɗaarha nda, na nda a fǝr Wan Niifa ka a tawang ngganda ɗǝ.”*

3 Tǝrgha mamnda firistaya tǝ shingya na nda a wumnda hai a kwakirǝm Firis na manggǝn, na thlǝmnggǝn Kayafa. 4 Ƙǝnang ngganda hai na nda a ƙǝsang Yeeso ɓǝɓee ɓǝlang ngganda. 5 Ndaa nda, “Amma mbǝ a sayid wutsǝfayidɗi wa. Naɗǝ fiya ǝna kakyathlaanga.”

Irang nuneefa fǝɗeerha Yeeso teena a Mbetani

(Markus14:3-9; Luka7:37-38; Yahaya12:1-8)

6 Nana Yeeso a Mbetani, a minda kii Siman ˈwana termeerha ƙǝsa. 7 Nanǝn a hǝb ǝnnarhami, ɓagha nuneefa ɓa tǝ ƙǝthlikrha urdi na sǝdghǝn mbǝnggǝn na tǝ wuɗǝɓǝla fa kaan iranggǝnǝn Yeeso a tenggǝn.† 8 Amma nana fatsahayina ndǝn sǝbgha hur ndan ɗǝ ndaa nda, “Yanɗiya sǝbrha ni ɗǝ kee.” 9 “A ndam kwang heng nda fǝɗedɗa ɗǝ na nda a wal wuɗǝɓǝla sǝ kaan fǝrang wuɗǝɓǝlghǝn nda fa yamiya.”

10 Amma sǝnang na Yeeso ǝnɗa hai na nda a thlǝkrha ndanggǝn kanda, “Kama nun a ɓilla nuɗiya? Ai ǝnaɗǝ ˈya na ngga a nggi. 11 Ƙǝtsar na fa yamiya narha tǝ kun, amma mbi naarha ƙǝtsar tǝ kun wa.‡ 12 Iree nǝn urdi ɗa fa ya, ngwe nǝn fa ka yi panna. 13 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, Kala mbǝrha pǝrna nda laɓar Faara sǝ ahu ƙǝshidɗiya, ǝnɗi ǝnana nuɗiya mbǝ tam mbǝtta wa na nda naarha ɗalghǝn teena.”

Nggǝm Yahuda fa a fǝr Yeeso nǝn

(Markus14:10-11; Luka22:3-6)

14 Tǝrgha Yahuda Iskaryoti tal ahur fatsahaya Yeeso kumkap sǝri ɗǝgha thlǝma mamnda firistaya ɗǝ 15 tsakhmee nǝn, “Ma nun a fǝreerha a fǝrangɗi Yeeso kun?” Nanǝn kee fǝrang wuɗǝɓǝl wurirha nda kumnggit mahan.§ 16 Ka a farɗi nagha Yahuda a kaɗa kwamana na a fǝrang Yeeso nǝn kanda.

Hǝb Yeeso ǝnnarhami yi Tǝɗaarha tǝ fatsahayighǝn

(Markus14:12-21; Luka22:7-13; Yahaya13:21-30)

17 A katǝra far wutsǝfayidɗi yi mburodi kula mekhna, ɓagha fatsahaya Yeeso thlǝmadghǝn ɓa tsahang mee nda, “A yanggi na midwa ɗan nggorha fa ɗǝna hǝb ǝnnadmid tǝɗaarha sǝ?”

18 Ndanggǝn kanda, “A kyaɗun hu wupǝri ɗa hai, na niifa sǝ nun a naarha. Ndaman, ‘Ndagha mala, nduwus sayid na ɓa, ni a hǝb ǝnnadmid Wutsǝfayid Tǝɗaarha tǝ fatsahayina a minda kyawa.’ ”

19 Nanǝn kee ǝnagha fatsahayini ƙǝla ndangna Yeeso kanda ngwa nda fa tǝ ǝnnadmid Wutsǝfayid Tǝɗaarha a mbǝɗi.

20 Tsǝna figrha hai tsauka Yeeso hai hǝb ǝnnarhami nǝn tǝ fatsahayighǝn kumkap sǝri. 21 Na nanda a hǝb ǝnnarhami ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, tal ahur nun nǝn a fǝr nggi.”

22 Sǝbgha hur ndan ɗǝ nagha kowunni a ndang nda, “Nggini wa, Chinǝm?”

23 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Tal ahur nun hǝbgha ǝnnarhami tǝ nggi hu tasau tal nǝn a fǝr nggi.* 24 Ƙǝsǝr tǝtani a mǝrgha Wan Niifa, ƙǝla thlǝkna Ɗeleewar Faara ƙǝtǝm. Amma ǝn kawa ni a niifɗi fǝrgha ndǝn. Nǝn a tsaurha a fad niifɗi a nggushi nggǝt waana ndan.”

25 Tǝrgha Yahuda yanɗi na a fǝr Yeeso, ndǝghǝn nggi ƙǝm Tsakhmee nǝn, “Mala, nduwa nggini wa?”

Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Sa ma thlǝk nan.”

Hǝb ǝnnarhami yi Chinǝm

(Markus14:22-26; Luka22:14-20; 11:23-25)

26 Na nanda a hǝb ǝnnarhami, tǝrangga Yeeso mburodi sǝ usa Faara nǝn kyanggǝn hai fǝranggǝnǝn fatsahayighǝn ɗǝ ndanggǝn kanda, “Thlaama kyaman, thlu fanna ni ya.”

27 Tǝranggǝn wuhuleurha sǝ na tǝ aam inabi usa Faara nǝn atenggǝn. Fǝranggǝnǝn kanda ɗǝ ndǝghǝn, “Saama kun heu. 28 Ƙǝsǝr farna ni ya yi lǝghǝtta ɗǝfmee, irang nanda ɗǝ ka fiya hangga yi chakh ɗimiyirha.† 29 Niya ndang nda kun, mbiya nggǝr sa aam inabiɗi ya wa, ƙǝl a farɗi niya sa weerǝn ndǝghǝn tǝ kun ahu Kutǝryid Pǝpa.”

30 Tǝrgha Yeeso tǝ fatsahayighǝn aah amshe nda, kya nda sǝ ɗǝnda wumnda ɗǝfya Dzaitun ɗǝ.

Na Mbiturus a ngaal sǝnda Yeeso

(Markus14:27-31; Luka22:31-34; Yahaya13:36-38)

31 Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “A fǝɗik weeriya kun heu nun a ɗaarha ma nggi. Ƙǝsǝr nǝghǝn chichirethlee hai ahu ɗeleewar Faara,

‘Niya ɗǝk tǝlafǝdɗi,

na chiɓǝd chaukhrayini a weela hai.’ ”‡

32 “Amma a thliiɗi sǝ ahu mǝrra, niya ˈwaarha ma kun a Nggalili ɗǝ, a mbǝɗani ɗǝnǝm ƙǝmarha sǝ.”§

33 Tǝrgha Ndangga Mbiturus, “Ko ɗad fiya heu ma sa, nggi kam mbi ɗaarha ma sa wa.”

34 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Niya pǝro ƙǝkafek, Mbiturus, a fǝɗik ɗiya, kapa na kilngaara tǝtaarha, na a ngaal sǝndǝna katǝra mahan.”

35 Amma ndagha Mbiturus, “Ko nǝm a mǝra kyab, mbi tam ngaal sǝnduwa wa!” Fingya fatsahaya ƙǝm ndaa nda kee.

Hwan Yeeso Faara a Nggetsǝmani

(Markus14:32-42; Luka22:39-46)

36 Tǝrgha ɗǝgha Yeeso tǝ fatsahayighǝn a mbǝrha ɗǝ na nda aarha Nggetsǝmani, ndanggǝn kanda, “Tsawama a mbǝɗiya, ɗǝni mbǝɗaɗǝ taarha ɗi hwan Faara.” 37 Tahanggǝn Mbiturus haaɗǝ tǝ wangya Dzabaɗi sǝri Yakubu tǝ Yahaya, nagha tǝ sǝbrha hura tǝ ɓillaarha. 38 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Niyi tǝ sǝbrha hura kaan ƙǝla ni mǝra. Tsawama a mbǝɗiya a shiiɗun wa nam a ƙǝlaarha tǝ nggi.”

39 Nduwusgha mbeeɗǝ kwanggǝn tenggǝn hweeɗe hai, hwan Faara nǝn, “Pǝpa, a naɗǝ a ǝnaarha hai, tǝrang wuhuleu sǝsadɗiya ma nggi. Ko nanǝn kee, mbǝ nggǝmnda hurna ni wa, amma nggǝmnda hur wa.”

40 Tǝrgha wudgha thlǝmad fatsahayighǝn ɗǝ ɗǝgha wal kanda a shiirha. Ndanggǝn Mbiturus, “Mbun mbang naarha a ƙǝlaarha ko tsun tsǝɓaku wa? 41 Tsawama a ƙǝlaarha non a hwan Faara, amawa nun kyaarha hu ƙǝƙǝrra hai. Na mid sǝsǝna sǝ, amma tsǝ thlu farha shishiu!”

42 Wiigha Yeeso ma kanda yi sǝri hwan Faara nǝn, “Pǝpa, a mbǝ a ǝnaarha hai tǝrgha wuhuleu ɗaɗǝ ya wa ƙǝl a saaɗi ndǝn, ngwa tsauka nggǝmnda hurwa kee. 43 Nggǝr nǝn wutta thlǝmad ndan ɗǝ, ɗǝgha wal kanda a shiirha, ƙǝsǝr nggalang ɓeena yid ndan.”

44 Nanǝn kee nggǝrghǝn wiirha ka hwan Faara ɗǝ yi mahan, nagha a thlǝkrha ƙǝla ˈwanǝn thlǝkrha. 45 Tǝrgha wudgha thlǝmad fatsahayighǝn ɓa ndanggǝn kanda, “Ɗaama mbeeɗǝ tǝ shiirha, yiɓun. Ƙǝlama hai mbiya nduwus sayi ɓa, fǝr nda Wan Niifa a haar faɗimiya hai. 46 Thleema sǝ, tama wiim! Kulo niifɗi fǝrgha nggi ɓaɗa ɓa!”

Ƙǝsang nda Yeeso

(Markus14:43-50; Luka22:47-53; Yahaya18:3-12)

47 Kapa na Yeeso nggǝlang miighǝn, Yahuda tal ahur fatsahaya Yeeso kumkap sǝri sǝlɗa ɓa tǝ fiya hangga a samadghǝn ƙǝs nda thlaukh ƙǝlarya ha tǝ sǝsalya. Mamnda firistaya tǝ shingya thlǝngga kanda ɓa. 48 Tǝ thlǝrɓu ɗi, Yahuda, saghang ɗǝ kwamana kanda tǝ ndaarha, “Yanɗi fǝɓang ni niifɗa ni ƙǝsaaman.”

49 Ɗǝgha Yahuda thlǝmad Yeeso ɗǝ ndanggǝn, “Niyi a ndoˈya Mala!” Tǝrgha fǝɓangga Yahuda.

50 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Pashinna, ɗu mbeeɗǝ tǝ ˈya ɓoogha ɓa.” Tǝrgha nafini ƙǝsang ngganda Yeeso.

51 Amma tal ahur fiya na a thlǝmad Yeeso ƙǝɗanggǝn thlaukh ƙǝlara sǝ kyathlanggǝn thlǝmad mafad firis ɗǝ. 52 Ndangga Yeeso niifɗi, “Wuɗang thlaukh ƙǝlar wa ahu ƙǝnggǝn hai, ƙǝsǝr kala niifa tǝrgha thlaukh ƙǝlara, thlaukh ƙǝlara ni a ɓǝlang nda. 53 Sǝnggun sǝ ni mbang hwan pǝpa, puwanggǝn fathlǝngya Faara ɓa kalgha kiwad sodjaya kumkap sǝri wa? 54 Amma a ǝnaɗi kee, ƙǝƙǝn na laɓar Faara lǝghǝtta ndanǝn nǝn a katǝrarha hai ƙǝla nanǝnya?”

55 Tǝrgha ndangga Yeeso fiya wumngga hai, “Tǝrwun nggi niifa ni na tǝmbǝng, nun ɓaarha ɓa tǝ thlaukh ƙǝlarya tǝ sǝsalya ka a ƙǝseewun wa? Ƙǝtsar nggi a thlǝmad nun, nggi a tsaharhaha ahu Ƙǝn Faara na a Urshalima ƙǝseewun wa.* 56 Amma katǝraghǝn hai heu kee ka a lǝghǝdgha ˈya ndaana annabiya na chichirethlee hai ahu ɗeleewar Faara.” Tǝrgha fatsahayighǝn ɗaa nda mal Yeeso nda.

Ɗǝnda tǝ Yeeso a mbed kognaya ɗǝ

(Markus14:53-65; Luka22:54-55,63-71; Yahaya18:13-14,19-24)

57 Tǝrgha nafini ƙǝsangga Yeeso ɗǝnda tǝghǝn a minda ƙi Kayafa ɗǝ mamnda firistaya, a mbǝɗani wumna famalǝmngya ngyakhrha sahai tǝ shingya. 58 Amma Mbiturus mbuɗǝ samadghǝn ɗǝ inggun ta pǝpal minda mamnda firis ɗǝ. Kyagha sahai tsauka hai a thlǝmad fa ƙǝlaya ha nagha a ƙǝla ˈyaha na a katǝrarha hai. 59 Mamnda firistayini tǝ kogna yini wumngga hai na nda a kaɗa kwamana na a ƙǝsangganda Yeeso tǝ ˈya na ɗimi, tǝna nda ɓǝlang nda. 60 Amma walwa nda wa ko nanǝn fingya sǝ hangga nggǝmngga fa na nda a thlǝghang nggaɓaarha fa ǝnawa nda taara tǝ palth ndan wa. Akwasamadghǝn kyagha nafiya ɓa sǝri 61 ndaa nda, “Ndagha kamshiɗiya, ‘Ni mbang chang Ƙǝn Faara hai na a Urshalima nggǝr yi tǝnang ahu ɓeena mahan.’ ”†

62 Tǝrgha thliigha mamnda firis sǝ ndanggǝn Yeeso, “Mba mbang nggǝra sǝ wa? Ma na ndaarha aten pathɗi thlǝkna nafini aten wa ya?” 63 Amma nggasgha Yeeso tip. Tǝrgha ndangga mamnda firis, “Na minna sǝ ahu thlǝm Faara natǝ yibrha, pǝranggǝn kan ana sa ni Ƙǝrǝsti, Wan Faara,”

64 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Pǝr nan. Amma niya ndang nda kun heu a mbee nun a na Wan niifa tsau a yisǝmad Faara Amshi tǝ ƙǝm ɓayi ahu hashmbe a talara hai.”‡

65 Tǝrgha mamnda firis ɗi djaranggǝn luwudghǝn ɗǝ, ndǝghǝn, “Sarɗǝ Faara! Palthma nǝm nggǝr kaɗaarha faɗǝn? Sǝkɗǝm ndǝn hai a miighǝn laɓar sar Faara.§ 66 Ma ndaa nun?” Kanda heu ndaa nda, “Kamɗǝ a mǝrgha!”*

67 Tǝrgha chahang yakhrha nda fa ɗǝkƙǝn nda. Fingya ƙǝm mbighǝnda,† 68 na nda a ndaarha, “Kulang kansǝ, Ƙǝrǝsti! Wun mbiigha sa?”

Ngaal Mbiturus sǝnda Yeeso

(Markus14:66-72; Luka22:56-62; Yahaya18:15-18,25-27)

69 Nanǝnya Mbiturus tsau a ƙǝshi a pǝpal minda, kyagha mafad wee nuwun ɓa ndanggǝn, “Sa na tal ahur nafini na a mbu samad Yeeso tǝ Nggalilad ɗi.”

70 Amma ngaalghǝna Mbiturus a mbed ndan heu. Ndanggǝn, “Sǝngwi ǝnɗi na a thlǝkrha ya wa,” 71 Tsǝɓaku kyagha kwakirma sǝ nggǝrgha mafad wee nuwun naghǝn ndanggǝn fiya na a mbǝɗi, “Niifɗiya kanda ni tǝ Yeeso tǝ Nadzarat.”

72 Nggǝrgha Mbiturus ngaalghǝn, har tǝ aah thlǝm Faara ndǝghǝn, “Sǝngwi niifɗi nun a thlǝkrha ya wa.”

73 Nggǝrna nda tsǝrha tsǝɓaku nafini na ƙǝƙǝt a mbǝɗi ɗǝnda thlǝmad Mbiturus ɗǝ ndang ngganda, “Sa mbǝ ngaala sǝ wa na tal ahur ndan, ƙǝsǝr ahu laɓar wa kyadɗǝ ndaarha tǝ Nggalilarha ni sa.”

74 Tǝrgha nagha Mbiturus a ang shiurha fadghǝn fa ɓa aah nǝn thlǝm Faara a Kanda ndaanǝn, “Sǝngwi niifɗi wa!” Tsu kee tǝtaagha ɗiyarha.

75 Tǝrgha ɗalgha Mbiturus teena hai tǝ laɓar Yeeso ndang nǝn, “Kapa na ɗiyarha tǝtaarha yi sǝri na ngaal sǝndǝna katǝra mahan.” Kyagha ƙǝshaaɗǝ tǝgha kaan.

27

Ɗǝnda tǝ Yeeso a mbed Mbilatus ɗǝ

(Markus15:1; Luka23:1-2; Yahaya18:28-32)

1 A tsar ƙǝrǝt, mamnda firistaya tǝ shingya heu, wuma nda hai ka a kaɗa kwaman ɓǝlla Yeeso nda. 2 Kǝnang ngganda, ɗǝnda tǝghǝn a mbed Mbilatus ɗǝ, ngwamnad Romaya.

Mǝrra Yahuda

(Tar fathlǝngya1:18-19)

3 Kǝlaana Yahuda hai fǝrgha Yeeso, ngwang nda kumad mǝrra Yeeso sǝ. Tǝrgha sǝbgha hurghǝn ɗǝ, haranggǝn wuɗǝɓǝl wuridɗa sǝ kumggit mahan wuɗanggǝnǝn mamnda firistaya ɗǝ tǝ shinggini. 4 Ndanggǝn kanda, “Ənaɗi ɗimiyirha, ƙǝsǝr fǝrɗi niifa ǝnawa ɗimiyirha.” Ndang ngganda, “Mbǝ ˈya sǝ djiɗangwa kan wa, kǝl ˈya ǝnana.”

5 Tǝrgha Yahuda tsamanggǝn wuɗǝɓǝlɗa hai ahu Ƙǝn Faara, wiigha ɗǝgha waghang altenggǝn sǝ.

6 Harangga mamnda firistaya wuɗǝɓǝlɗa sǝ, ndaa nda, “Kamngwa a ɗǝfanggǝm wuɗǝɓǝlɗi ya a mbǝd ɗǝfǝd yi Ƙǝn hwan Faara wa, nanǝn wuɗǝbǝl ƙǝna ɓǝl farha ni.” 7 A kwasamadghǝn ƙǝnang ngganda hai na nda a hii pǝpal yi taɓǝd tǝn ɓǝya sǝ tǝ wuɗǝɓǝlɗi, tsawang ngganda mbǝɗi, mbǝd ten kwad rongya. 8 Ndǝn na nda aah mbǝɗi, Pǝpal fara.

9 Tǝrgha lǝghǝdgha ˈya ndana annabi Irmiya ndanǝn, “Tǝrang ngganda wuɗǝɓǝl wuridɗa sǝ kumggit mahan, wuɗǝɓǝlɗi kyana nafiya Isǝreela. 10 Hii mbǝd taɓǝd tǝn ɓǝya nda sǝ kǝla ndaana Chinǝm”.

Tsahang Mbilatus mee Yeeso

(Markus15:2-5; Luka23:3-5; Yahaya18:33-38)

11 Nana Yeeso ƙǝt a mbed Mbilatus ngwamnad Romaya, tsahangga ngwamnaɗi mee, “Sani kutǝr Yahudaya wa?” Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Ooh, ƙǝla ndaana.”

12 Amma nana mamngya firistaya tǝ shingya a ˈyarghǝn, nagha Yeeso tip fayighǝn.

13 Ndangga Mbilatus, “Mbuwana a sǝk ǝnɗi na nda a thlǝkrha atenwa wa?”

14 Amma nggǝrang ngwa Yeeso kanda sǝ aten ǝnggini heu thlǝk nanda wa, ƙǝsgha ǝnwulteena ngwamnaɗi kaan.

Ngwang nda kumad mǝrra Yeeso sǝ

(Markus15:6-15; Luka23:13-25; Yahaya18:39,40; 19:16)

15 Nanǝnya ǝntin ngwamna ɗa ni nǝn yakh kalang niifa kanda hai tal na ahu porsǝna na min ndan a far wutsǝfayid Tǝɗaarha. 16 Ahu sayidɗi na niifa sǝ na tǝmbǝng, ƙǝnang na nda ahu porsǝna, na nda aarha Mbarabas. 17 Tsaunǝn wum fiya hai a kwakirǝm Mbilatus, tsahangga Mbilatus mee kanda, “Wun na minnun a kalang nggǝni kun hai, Mbarabas wa, nduwa Yeeso nanda aarha Ƙǝrǝsti wa?” 18 Sǝn ɗa sǝ ƙǝsang na shingya Yeeso ƙǝsǝr ka sǝrǝkrha.

19 Nana Mbilatus tsau a mbǝd tsawud ngwa kumarha, thlǝngga nukƙun farha a thlǝmadghǝn ɗǝ a ndang ngganda, “Ma ǝnangna ˈya ka niifɗa fa ya wa ƙǝsǝr sǝsaaɗi kaan hu sǝsǝniirha atenggǝn a fǝɗik weeriya.”

20 Amma mamngya firistaya tǝ shingya shik fiya nda, a ndang ngganda a kal Mbarabas nǝn hai, ɓǝlang ngganda Yeeso. 21 Nggǝrgha kutǝr ɗi tsakh mee, “Wun na minnun a kalang nggǝni kun hai ahur nafiyini na kyab ya?” Tǝrangga fiya urad ndan sǝ, “Mbarabas!”

22 Ndangga Mbilatus kanda, “Mani ǝnaarha tǝ Yeeso na nda aarha Ƙǝrǝsti?” Tǝrang ngganda urad ndan sǝ, “Tawaman ɗǝ!”

23 Ndangga Mbilatus kanda, “Kama nda? Ma ǝnanǝn na ɗimi?” Amma nagha fiya a tǝrang urad ndan sǝ, “Tawaman ɗǝ!”

24 “Ƙǝlaana Mbilatus hai mbǝ ˈyasǝ nǝn mbang ǝnaarha wa, na nda a katǝrang kakyathlaanga. Tǝrgha thlǝn farha nǝn a ɓang aama nda ɓa tsaɓanggǝn harghǝn ɗǝ a mbed fiya, ndagha, Nggi, mbǝ harna tsuwar faar ka niifa fa wa. Kun ndǝn sǝngga ǝnnun.”

25 Nggǝmangga fiya heu, “Ngwa tsauka hakked farghǝn aten nan, kan tǝ wagginan!”

26 Tǝrgha Mbilatus kalang Mbarabas nǝn kanda hai. Fǝr Yeeso nǝn tsaɗa ghǝnda tǝ wutǝteerha, fǝranggǝnǝn sodjad Romaya ka ɗanda tawang ɗǝ.

Waa sodjaya Yeeso

(Markus15:16-20; Yahaya19:2-3)

27 Fingya sodjaya ngwamnaɗi tǝrangga nda Yeeso a mbǝd tar ndan ɗǝ, aah sodjaya nda ɓa heu. 28 Ƙǝɗangga nda lukkighǝn hai, kalang kaɓarha nda fa yiɓa. 29 Yam wuhar ndakhkya nda ƙǝla matuwel, panggǝnda atenggǝn, fǝrang sǝsal kutǝryirha nda a yisǝmadghǝn. Ɓǝra nda hai a mbedghǝn waaghǝn nda, na nda a ndangˈya, “Alvari, kutǝr Yahudaya!” 30 Chahang yakhrha nda fa, thlǝ sǝsal ɗa nda na nda a ɗǝkƙǝn sǝ a tenggǝn. 31 Ɗakhna mindan ɗǝ tǝ waaghǝn, ƙǝɗang ngganda kaɓadɗa hai a fadghǝn, nggǝrgha nda kalang yighǝn lukrha fa. Tǝrgha wii nda tǝghǝn ka ɗa nda tawang ɗǝ.

Tawang nda Yeeso ɗǝ

(Markus15:21-32; Luka23:26-43; Yahaya19:17-27)

32 Nana nda aten wiirha, ɗa nda wal tǝ Sayirarha, thlǝmnggǝn ni Siman, ngyaɓang tǝr kaɗidɗa nda fa. 33 Sǝlna nda a mbǝrha ɓa nanda aarha Nggolggota, ndaarha ni mbǝd ɓalhwar teena, 34 Fǝrangga sodja yini aam inabi nda kukurɗa tǝ ˈya na iˈikh, amma taarang nǝn, kar sad ghǝnǝn.

35 A kwasamadɗi tawang na nda ɗǝ, ndǝghang ngganda lukkighǝn hai tǝ ǝna chacha. 36 Tǝrgha tsawa nda hai a mbǝɗi, nanda a ƙǝlaghǝn ha. 37 Chireelth ǝn sak ɗimiyidghǝn nda a man tenggǝn tǝ ndaarha, “KULO YEESO YA, KUTƏR YAHUDAYA!” 38 Na fathlee kwamangya sǝ sǝri tawang na nda kanda ɗǝ a thlǝmadghǝn, tal a man yisǝmadghǝn, tal a yikawa.

39 Nagha fiya na a mbǝra ɗǝ a huhwang nda, na nda a tsang ˈya ten ndan fa yi waa farha. 40 Na nda a ndaarha, “Ndaana na mbang chang wuri Faara hai na a Urshalima tǝnangga sǝ hu paara mahan, ana Wan Faara ni sa, hǝrghang altenwa lee tǝra na hai a ten kaɗidɗiya!”

41 Mamngya firistaya tǝ famalǝmgya ngyakhrha Musa, tǝ shingya ƙǝm waa Yeeso nda. 42 “Hǝrghang ɗǝ fingya, amma mbangwa hǝrghang nda altenggǝn wa. Ana ndǝghǝn ni kutǝr Isǝreela! Tǝrgha hai a ten kaɗidɗi nanǝnya lee, nǝm a fǝrƙǝkafek a ndǝghǝn. 43 Fǝrɗǝ ƙǝkafek a Faara, ngwa hǝrghangga Faara nanǝnya anaɗǝ na midghǝn sǝ! Ƙǝsǝr ndǝghǝn, Wan Faara ni nggi.”

44 Ko fa thlee kwaman nggina ni tawang na nda kanda ɗǝ tǝghǝn, waa ghǝnda kǝla ǝnana fiya.

Mǝrra Yeeso

(Markus15:33-41; Luka23:44-49; Yahaya19:28-30; Markus15:16-20; Yahaya19:2-3)

45 Yanfara a sǝrǝkrha, nggǝlangga wula chehwedɗi heu har yargha yanfaara hai. 46 Yarna yanfaara hai kalgha Yeeso sǝ tǝ urarha manggǝn, “Eloi, Eloi, lama sabaktani?” Ndaarha ni, “Faarna, Faarna, kama karna nggi?”

47 Fingya na ƙǝƙǝt a mbǝɗi sǝngwa nda sǝwa tamngga nda ndaarha nanǝn a aah annabi Ilya. 48 Ɗagha niifa ɗǝ tal ahur ndan tǝtǝnanggǝn soso tǝ aam inabi na chichakh, panggǝn hu sǝsaala hai fǝranggǝnǝn sǝ ka a saagha.

49 Amma ndagha fingya, malaman, ƙǝlaghǝnǝm ha, asǝmha ɓana Ilya hǝrghang nda.

50 Tǝrgha nggǝrgha Yeeso tǝrang uradghǝn sǝ kaan tǝgha, mbǝ kal yiɓǝdghǝnǝn hai.

51 A mǝmǝlla sayidɗi djargha shishamar Ƙǝn Faara hai sǝri, a talara hai ta hweeɗe hai. Rǝbgha ƙǝshiirha fa, fǝlgha ferya ɗǝ. 52 Ingga ten kwaya ɗǝ, ka nafiya Faara hangga mǝrgha, thlii nda sǝ. 53 Kyanda sǝ ahu ten kwaya, a kwasamadɗi thliina Yeeso sǝ ahu mǝrra, ɗǝnda ahu wupǝri ɗǝ tǝ peɗǝnda, kyad fandan nda a fiya hangga.

54 Mamnda sodja Romaya tǝ fingya sodjaya na a ƙǝla Yeeso ha, nana nda rǝbrha chehwedɗi tǝ ǝngya heu katǝrarha hai tǝrma nda, ndaa nda, “Ƙǝkafek niifɗiya Wan Faara ni!”

55 Tǝ nishya hangga ɓagha ɓa mbuwa samad Yeeso a Nggalili ɓa ka a ndang ngganda sǝ tǝ ˈya na midghǝn na nda a ƙǝlarha ɓa inggun. 56 Ahur ndan na Mairamu Magdaliya sǝ, tǝ Mairamu man nda Yakubu tǝ Yisǝfu, tǝ man nda Yakubu tǝ Yahaya, wangya Dzabadi.

Pang nda Yeeso

(Markus15:42-47; Luka23:50-56; Yahaya19:38-42)

57 Tsǝna figrha hai, na tǝ ƙǝna sǝ ɓagha ɓa a Aramatiya, thlǝmnggǝn ni Yisǝfu, tsauka tǝ takkwa Yeeso, 58 ɗǝgha thlǝmad Mbilatus ɗǝ tsakh mǝrra Yeeso nǝn, ndagha Mbilatus fǝraman ndǝghǝn. 59 Tǝrangga Yisǝfu mǝrɗi faɗanggǝn hu kaɓaarha hai na ngga pǝpet. 60 Ɗǝgha pang ahu yighǝn weerǝnda ten kwarha hai ranǝn ahu feera. Tǝrgha kwatǝranggǝn feera ɓa na manggǝn, nggǝlanggǝn mii tenkwadɗa sǝ wiigha. 61 Nda Mairamu Magdaliya tǝ tahad Mairamu ɗi kanda tsǝtsau a mii ten kwadɗi kanda a naghǝn.

Fa ƙǝla tenkwadɗa ha

62 Ɗathna mbǝrha hai a far yiɓǝd Yahudaya, Mamnda firistaya tǝ farisaya ɗǝnda thlǝmad Mbilatus ɗǝ. 63 Ndang ngganda, “Alvari, ɗal ɗan teena hai aten ˈya ndaana tǝnggaɓad ɗi ndǝghǝn ɓalɗǝ tǝ yibrha, ‘A kwasamad ɓeena mahan nǝn a thliirha sǝ ahu mǝrra.’ 64 Nanǝn kee furu kwamana a ƙǝla ten kwadɗa ndaha yi ɓeena mahan. A mbǝ kee wa ɓana fatsahayighǝn ngaarang, ndangganda fiya thliinǝn sǝ ahu mǝrra.”

65 Ndangga Mbilatus kanda, “Harama sodjaya ƙǝla mbǝɗaha, ngga.”

66 Nanǝn kee mǝlɗeng ngganda ten kwadɗi, sǝ sodjaya nda sǝ na ƙǝlaghǝn ha.

28

Thlid Yeeso sǝ ahu mǝrra

(Markus16:1-8; Luka24:1-12; Yahaya20:1-10)

1 A kwasamad far yiɓǝd Yahudaya, a tsar ƙǝrǝt a far ladi Mairamu magdaliya tǝ tahad Mairamu wii nda ka ƙǝlang tenkwadɗa ɗǝ. 2 Kula sǝndǝndan sǝ rǝbgha hweeɗe fa kaan, ƙǝsǝr tǝthlǝnda Faara tǝrgha hai a talara, kwatǝranggǝn ferɗi a man patu ɗǝ, tsauka a tenggǝn. 3 Nagha pǝmnggǝn a chimnda fa ƙǝla yan fara, lukkighǝn ƙǝm pǝpet ƙǝla humba kaɓarha. 4 Tǝrǝmngga nafini na a ƙǝla ten kwadɗa ha, nagha fandan a rǝbrha fa, muwa nda hweeɗe hai, shiwit kanda nǝn in.

5 Tǝrgha kalangga tǝthlǝndǝ ɗi nishyina sǝ, ndǝghǝn, “Ma tǝrǝm ɗun wa sǝnɗisǝ nun a kaɗa Yeeso, tawang nanda ɗǝ. 6 Mbǝ a mbǝɗiya wa, thliiɗa sǝ ahu mǝrra, ƙǝla ndaanǝn nǝn a katǝrarha hai. Ɓamaɓa, ɓun na mbǝɗi huna nǝn sahai. 7 Nanǝnya, weema ƙǝkar ɗun thlǝghanggǝn fatsahayighǝn tǝ ndaarha thliiɗasǝ ahu mǝrra, nǝn a mbed nun ɗǝnǝn Nggalili ɗǝ. Ɗǝnun naghǝn a mbǝɗi. Ɗalama teena hai tǝ ˈya ndang ni kun.”

8 Ɗagha nishyini ƙǝkar ma ten kwadɗi, tǝrǝm nda kaan amma naa nda lǝlǝgɗa tǝ wutsǝfayirha fa, nagha pǝr laɓarɗi a kukwasang kanda fa pǝrang na tǝthlǝndǝɗi kanda a fatsahayighǝn. 9 Ɓa Yeeso wal kanda, ndang ˈya nǝn kanda. Ɓa nda thlǝmadghǝn ɓa, fǝb saryighǝn nda fa, manangganda thlǝmnggǝn. 10 Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “Ma tǝrǝm ɗun wa, ɗama ɗǝ ndanggun wanmanggina ɓanda a Nggalili ɓa, ɓana nda na nggi a mbǝɗi.”

ˈYa thlǝkna fa ƙǝla ten kwadɗa ha

11 Nana nishyini a ten kwamana, fingya fa kǝla mbǝɗaha ɗǝnda ahur wupǝri ɗǝ thlǝghang ǝnɗa nda mamnda firistaya ǝnɗi katǝragha hai heu. 12 Aah shingya nda wuma nda hai, ƙǝnangganda hai na nda a fǝrang wuɗǝɓǝla kanda manggǝn. 13 “Ndang ngganda sodja yini, ‘A ndaama, fa tsahaya Yeeso ɓagha ɓa a fǝɗikrha nanan a ɓeena, ngaarang ngganda mǝrrǝghǝn.’ 14 A sǝk ngwamna laɓarɗiya, kan ƙǝm nan a isha a mbed nun, amanun sǝsarha.”

15 Tǝrgha sodja yini ƙǝm thlǝ wuɗǝɓǝlɗa nda ǝna nda ƙǝla saghang nanda kanda. Ɗǝgha laɓar ɗaɗǝ inggun ahur Yahudaya, ɓagha ta weeri ɗaɓa ya.

Taara fǝrang na Yeeso fatsahayighǝn

(Markus16:14-18; Luka24:36-49; Yahaya20:19-23; Tar fathlǝngya1:6-8)

16 Tǝrgha fatsahayini kumkap tal ɗǝnda Nggalili ɗǝ, tǝra nda wumnda sǝ ndangna Yeeso kanda.* 17 Nana ndan manang ngganda thlǝmnggǝn, amma fingya sǝ ngalgha ndǝn. 18 Ɓagha Yeeso ɓa ndanggǝn fatsahayighǝn, “Fǝreenda sǝsǝmnggit talara tǝ yi hweeɗe heu. 19 Tsaunǝn kee ɗaama ɗǝ, ɗun tsahang fiya ha heu, ǝnang mbaptisǝma nun kanda, hu thlǝm Pǝpa tǝ yi Wee, tǝ yi Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.† 20 Tsahaman kanda ha a ǝna taara nda tǝ ǝngya heu ndang ni kun. A sǝnunsǝ niyi tǝ kun ƙǝtsar ta mii ngwala ƙǝshiirha ɗǝ.”

* 1:11 1:11 Djekoniya: sǝn ndan ƙǝm tǝ thlǝma “Djehoyakin”. Ƙǝlang 2 Kutǝrya 25:27

* 1:11 1:11 2 Kutǝrya24:14-15; 2 Ɗeleewar fa sǝngya36:10; Irmiya27:20

† 1:21 1:21 Yeeso: Thlǝmɗi “Yeeso” tǝ mii Helenaya ni, ndǝna “Djeshiwa” tǝ mii Ibraniyaya. Thlǝmɗi ndaarha ni, “Faara tǝ hǝrǝkrha ni”

* 1:23 1:23 Ishaya7:14

* 1:25 1:25 Luka2:21

* 2:6 2:6 Meka5:2

* 2:15 2:15 Hodzaya11:1

* 2:18 2:18 Irmiya31:15

* 3:3 3:3 Ishaya40:3

* 3:4 3:4 2 Kutǝrya1:8

* 4:1 4:1 Ibraniyaya2:18; 4:15

* 4:12 4:12 Matta14:3; Markus6:17; Luka3:19-20

* 4:13 4:13 Yahaya2:12

* 4:16 4:16 Ishaya9:1

* 4:17 4:17 Matta3:2

* 5:16 5:16 1 Mbiturus2:12

* 5:32 5:32 Matta19:9; Markus10:11-12; Luka16:18; 1 Korontiyaya7:10-11

* 5:38 5:38 Kyarhaɓa21:24; Livitikus24:20; Ɗeleewar fa ngwa kumaya19:21

* 5:43 5:43 Livitikus19:18

* 8:17 8:17 Ishaya 53:4

* 11:10 11:10 Mal 3.1

* 13:15 13:15 Ishaya6:9,10

* 15:9 15:9 Ishaya29:13

* 19:4 19:4 Katǝrarha 1:27; 5:2

† 19:5 19:5 Katǝrarha 2:24

‡ 19:7 19:7 Nggurub Ngwa Kumaarha24:1-4; Matta 5:31

§ 19:9 19:9 Matta 5:32; 1 Korontiyaya 7:10-11

* 19:18 19:18 Kyarhaɓa 20:13-16; Nggurub Ngwa Kumaarha 5:17-20

† 19:19 19:19 Kyarhaɓa 20:12; Nggurub Ngwa Kumaarha 5:16; Ɗeleewar Firistaya 19:18

‡ 19:28 19:28 Matta 25:31; Luka 22:33

§ 19:30 19:30 Matta 20:16; Luka 13:30

* 20:8 20:8 Ɗeleewar Firistaya 19:13; Nggurub Ngwa Kumaarha 24:15

† 20:16 20:16 Matta 19:30; Markus 10:31; Luka 13:30

‡ 20:26 20:26 Luka 22:25-26

§ 20:27 20:27 Matta 23:11; Markus 9:35; Luka 22:26

* 21:5 21:5 Dzakariya9:9

* 21:9 21:9 Dzabura 118:25-26

† 21:13 21:13 Ishaya 56:7

‡ 21:13 21:13 Irmiya 7:11

§ 21:16 21:16 Dzabura 8:2

* 21:16 21:16 Dzabura 8:2

† 21:21 21:21 Matta 17:20; 1 Korontiyaya 13:2

‡ 21:42 21:42 Dzabura 118:22-23

* 22:13 22:13 Matta 8:12; 25:30; Luka 13:28

† 22:23 22:23 Tar Fathlǝngya 23:8

‡ 22:24 22:24 Nggurub Ngwa Kumaarha 25:5

§ 22:32 22:32 Kyarhaɓa 3:6

* 22:37 22:37 Nggurub Ngwa Kumaarha 6:5

† 22:44 22:44 Dzabura 110:1

* 23:5 23:5 Matta 6:1; Ɗeleewar Kirassa 15:38; Nggurub Ngwa Kumaarha 6:8

† 23:11 23:11 Matta 20:26-27; Markus 9:35; 10:43-44; Luka 22:26

‡ 23:12 23:12 Luka 14:11; 18:14

§ 23:22 23:22 Ishaya 66:1; Matta 5:34

* 23:23 23:23 Ɗeleewar Firistaya 27:30

† 23:27 23:27 Tar Fathlǝngya 23:3

‡ 23:33 23:33 Matta 3:7; 12:34; Luka 3:7

§ 23:35 23:35 Kyarhaɓa 4:8; 2 Laɓarya 24:20-21

* 23:38 23:38 1 Kutǝrya 9:7,8; Irmiya 22:5

† 23:39 23:39 Dzabura 118:26; Matta 21:9

* 24:9 24:9 Matta 10:22

† 24:13 24:13 Matta 10:22

‡ 24:15 24:15 Tar fathlǝngya 16:13; Ndaniyel 9:27; 11:31; 12:11

§ 24:21 24:21 Ndaniyel 12:1; Sǝsǝnid Yahaya 7:14

* 24:27 24:27 Luka 17:24; Matta 8:20

† 24:28 24:28 Luka 17:37

‡ 24:29 24:29 Ishaya 13:10; 34:4; Ezikiyel 32:7; Djoyel 2:10,31; Dzafaniya 1:15; Sǝsǝnid Yahaya 6:12, 13; 8:12

§ 24:30 24:30 Ndaniyel 7:13; Dzakariya 12:10-14; Sǝsǝnid Yahaya 1:7

* 24:37 24:37 Katǝrarha 6:5-8

† 24:38 24:38 Katǝrarha 6:14

‡ 24:39 24:39 Katǝrarha 6:24

§ 24:44 24:44 1 Tasalonikaya 5:6; Luka 12:39-40

* 25:1 25:1 Luka 12:35

† 25:12 25:12 Luka 13:25

‡ 25:29 25:29 Matta 13:12; Markus 4:25; Luka 8:18

§ 25:30 25:30 Matta 8:12; 22:13; Luka 13:28

* 25:31 25:31 Matta 16:27; 19:28

† 25:46 25:46 Ndaniyel 12:2

* 26:2 26:2 Kyarhaɓa 12:1-27

† 26:7 26:7 Luka 7:37-38

‡ 26:11 26:11 Nggurub Ngwa Kumaarha 15:11

§ 26:15 26:15 Dzakariya 11:12

* 26:23 26:23 Dzabura41:9

† 26:28 26:28 Kyarhaɓa 24:8; Irmiya 31:31-34

‡ 26:31 26:31 Dzakariya 13:7

§ 26:32 26:32 Matta 28:16

* 26:55 26:55 Luka 19:47; 21:37

† 26:61 26:61 Yahaya 2:19

‡ 26:64 26:64 Ndaniyel 7:13

§ 26:65 26:65 Ɗeleewar Firistaya 24:16

* 26:66 26:66 Ɗeleewar Firistaya 24:16

† 26:67 26:67 Ishaya 50:6

* 28:16 28:16 Matta 26:32; Markus 14:28

† 28:19 28:19 Tar Fathlǝngya 1:8

Markus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Markus

1

Tangsang Yahaya tǝ Mbaptisma kwamanaɗǝ

(Matta3:1-12; Luka3:1-9,15-17; Yahaya1:19-28)

1 Katǝra ɗeleewar tǝ Peɗǝnda aten Yeeso Ƙǝrǝsti, Wan Faara. 2 Chirethleng nda hai hu ɗeleewar annabi Ishaya tǝ ndaarha,

“Niya ˈwa thlǝn tǝ thlǝndǝna ɗǝ ma sa,

na a takso kwamana ɗǝ” *

3 “Urarha a aah farha a kaheerha.

‘Taksaman kwamana Chinǝm sǝ

pǝpǝnaman kwaman sarya ɗǝ a ndǝghǝn.’ ” *

4 Yahaya kyagha ɓa a kahedɗi nagha a ndang nda fiya a malangganda ɗimiyid ndan fananggǝn kanda yi chakh ɗimiyirha. 5 Kahad fiya na a chehweed Yahuda tǝ fiya heu na a Urshalima kyanda ɓa ɗǝnda thlǝmadghǝn ɗǝ. Malang nda ɗimiyid ndan ǝnangga Yahaya mbaptisǝma kanda a kufad Urdun.

6 Yahaya kalɗǝ lukrha ǝnana nda tǝ was thlǝkhmu, ƙǝnanggǝn muwun tǝ paama, mbeeya tǝ ɗee ndǝna ǝnnadghǝn mii.* 7 Ndanggǝn fiya, “Na niifa sǝ ɓayi a samadna na tǝ sǝsǝmnda fa kalgha nggi mu, sahad pahamggǝn tsǝkki na a kwasang nggi hai wa. 8 Ənanggi mbaptisǝma kun tǝ aama, amma ndǝghǝnggi nǝn a ǝnang mbaptisǝma kun tǝ sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.”

Ənang nda mbaptisǝma Yeeso

(Matta3:13-17; Luka3:21-22)

9 A hu sayidɗi kee ɓagha Yeeso ɓa a Nadzarat na hu chehweed Nggalili ǝnangga Yahaya mbaptisǝma a kufad Urdun. 10 Nana Yeeso a kyarha sǝ hu aamɗi kee, ƙǝlagha hai talara inɗaɗǝ nagha Sǝsǝn Faara a tǝraa tenggǝn hai ƙǝla tǝtiliurha. 11 Sǝk urarha nda a talara hai, “Sani Waana, nggǝmni niyi a tǝk mbǝnduwa fa kaan.”†

Ƙǝƙǝrang Sheetan Yeeso

(Matta4:1-11; Luka4:1-13)

12 Tsu kee tǝrangga Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda a kaheerha ɗǝ, 13 tsauka a kahedɗi yi ɓeena kumggit faɗa nagha sheetan a ƙǝƙǝrang nda. Ndǝghǝn a kahedɗi tǝ thlukkya yi heerha, nagha fathlǝngya Faara a ǝnang taara.

Katǝrang Yeeso targhǝn hai

(Matta4:12-17; Luka4:14-15)

14 A kwasamadɗi muwang nanda Yahaya ahu porsǝna ɗǝ, ɗǝgha Yeeso Nggalili ɗǝ nagha a pǝr laɓar Faara. 15 Nagha a ndaarha, “Ɓad sayidɗa ɓa, kutǝryid Faara nduwusɗa ɓa. Malaman ɗimiyid nun fǝrƙǝkafek nun tǝ Laɓarɗi na Mbǝnggǝn.”‡

16 Nduwusna Yeeso mii kufad Nggalili ɗǝ, na Siman nǝn tǝ wan man Andrawus a muk panggama a kufadɗi ƙǝsǝr kanda fa ƙǝs tǝngya ni. 17 Ndangga Yeeso kanda, “Ɓama ɓa, mbuwama samadna, niya tsawang kun fa ƙǝs fiya ɓa.” 18 Tsu a mbǝɗi kee malangganda panggamggi ndan mbu samadghǝn nda.

19 Ɗǝnǝn mbeeɗǝ, na Yakubu nǝn tǝ wanman Yahaya wangya Dzabaɗi ahu kwambuwol, kanda a tangsang panggamnggi ndan ɗǝ. 20 Nana Yeeso kanda aah kanda nǝn, mal chi ndan nda Dzabaɗi ahu kwambuwol ɗi tǝ fingya nafiya na a ɗang kanda sǝ mbu samadghǝn nda.

Ƙǝnang Yeeso niifa na tǝ ǝnkaheerha fa

(Luka4:31-37)

21 Ɗǝnda Kafarnahum ɗǝ, nduwusna far yiɓǝd Yahudaya ɓa, kyagha Yeeso Ƙǝn Faara ɗǝ katǝranggǝn tsaharhaha. 22 Nagha fiya ǝnwulteena a ten tsahadghǝn ha, ƙǝsǝr tsahanggǝn kanda ha ƙǝla niifa na tǝ ngyakhrha ha, mbǝ ƙǝla fa malǝmngya yi ɗeleewar Musa wa. *

23 Tǝrgha ahu ƙǝn hwan Faarɗan na niifa sǝ na tǝ ǝnkaheerha fa huhwaagha, 24 ndǝghǝn, “Mana midwa tǝ kan, Yeeso tǝ Nadzarat? Ɓana ɓa ka ɓǝlangga kan wa? Sǝnɗi sa, na chahal yi Faara!” 25 Yanangga Yeeso, “Nggǝlang miiwa! Kyosǝ a fadghǝn.”

26 Muwangga ǝnkaheedɗi hweeɗe hai, huhwaagha, kyagha sǝ a fadghǝn.

27 Fiya na a mbǝɗi ka ǝnwulteena na nda a ndang nda ndan, “Tur maniya? Weerinda tsaharhaha tǝ ngyakhrha! Nǝn yanang ǝnkaheeya na nda a takkwa miighǝn.”

28 Laɓarghǝn welɗaɗǝ ƙǝkar ahu chehweed Nggalili.

Ƙǝnang Yeeso Fiya hangga

(Matta8:14-15; Luka4:38-39)

29 Kyana nda hai ahu Ƙǝn Faara, nda Yakubu tǝ Yahaya ɗǝnda wuri ki Mbiturus ɗǝ tǝ Andrawus. 30 Thlaɓǝr Mbiturus tǝnuwunda fadghǝn ɓee kalth hu sǝra, pǝrang nggǝnda Yeeso. 31 Ɗǝgha Yeeso thlǝmad nuɗaɗǝ, ƙǝs harghǝnǝn thlenggǝn sǝ. 32 A figrha mukna yanfaara hai ɓagha fiya thlǝmad Yeeso ɓa tǝ nafiya na fandan ɓee tǝ fingya na tǝ ǝnkaheeya fa. 33 Nafiya na ahu talɗi wuma nda kwatkirǝm ɗa ɓa. 34 Ƙǝnangga Yeeso fiya hangga na tǝ wanhaaya fa ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. Kyanggǝn ǝnkaheeya sǝ hangga na a fad fiya, amma mbǝ malang ǝnkaheeyini kala nda sǝ wa ƙǝsǝr sǝn ndan.

Hwan Yeeso Faara a mbǝrha na ɓǝɓee

(Luka4:42-44)

35 A tsar ƙǝrǝt, ka pit mbǝrha ɓa, thliigha Yeeso sǝ ɗǝgha mbǝrha ɗǝ na ɓǝɓee hwan Faara nǝn. 36 Mbiturus tǝ ka wiyighǝn ɗǝnda ka kaɗadghǝn ɗǝ, 37 walang nanda, ndang ngganda, “Fiya kahad a kaɗa sa!”

38 Nggǝmangga Yeeso kanda, “Taama mbǝrha ɗǝ pak ahu talya ɗǝ na tsau tǝni ɗǝ pǝr laɓarɗi a mbǝɗi ƙǝm. Ndǝghǝnni ɓani ɓa ka manggǝn.”

39 Wenggǝn chehweed Nggalili hai nagha a pǝr laɓar Faara ahu ƙǝn tsahad Yahudaya tǝ kyang nda ǝnkaheeya sǝ.

Niifa na tǝ wanhad termeerha

(Matta8:1-4; Luka5:12-16)

40 Niifa na tǝ wanhad termeerha fa ɓagha thlǝmadghǝn ɓa ɓǝrgha hai tǝ waɗedghǝn hwanggǝnǝn, ndanggǝn, “A nggǝmna fa, tsaɓee ɗǝ.”

41 Haɗangga niifɗi Yeeso fa, tǝrangga Yeeso harghǝn sǝ tsuwarghǝnǝn fa ndanggǝn, “Nggǝmɗifa, tsaɓuɗǝ.” 42 Tsu a mbǝɗi kee, kyagha termedɗa sǝ a fadghǝn ƙǝngga.

43 Ƙǝsgha Yeeso thlǝmadghǝn, ndanggǝn, 44 “A pǝrang nan niifa wa. Amma ɗuwaɗǝ, a kyaɗang fadwa firis ǝna sataka na ƙǝla ndana ngyakhrha ɗeleewar Musa a kyaɗang ndaarha nǝn kanda tsabna ɗǝ.” *

45 A meghedghǝn kyagha niifɗa hai nagha a pǝrghǝn. Ndǝn ǝnagha ndǝn, ɓalwa Yeeso nggǝr kyarha hur tala hai a pǝpal amma ishgha a ƙǝsǝr wure a mbǝrha mbuwana niifa sǝ. Ko nanǝn kee na fiya naarha ɓarha thlǝmadghǝn ɓa a mbǝya ɓa hangga.

2

Ƙǝnang Yeeso niifa mǝrna fadghǝn hai

(Matta9:1,8; Luka5:17-26)

1 Mǝngwaha wa, nggǝrgha Yeeso kyarha Kafarnahum hai, sǝkka fiya ndaarha ɓaɗǝ wure ɓa. 2 Wumngga fiyaɓa, lǝɗang ngganda ƙǝnɗi ta mii kwatminda ɓa, a nagha a pǝrang laɓar Faara kanda. 3 Ɓagha nafiya ɓa faɗa tǝ niifa mǝrna fadghǝn hai. 4 Walwa nda kwamana wa ƙǝsǝr ka hangnda fiya. Thlǝɓangganda ten ƙǝnɗa ɗǝ mǝmǝl tǝ man ten Yeeso fǝrghǝn nda hai tǝ ɗǝngǝlɗi hunangganda hai a mbed Yeeso.

5 Nana Yeeso fǝrƙǝkafǝkkin ndan, ndanggǝn hadɗi na kath, “Waana chohonda ɗimiyidwa ɗǝ.”

6 Nanǝn ya, fasǝngya ngyakhrha tǝ Farisaya kanda a numarha tǝ ndaarha, 7 “Kama na niifɗi ndaarha kee ya? Tǝ sar farha ni! Mbǝ niifa sǝ na chakh ɗimiyirha wa ƙǝl Faara katenggǝn.”

8 Tsu kee sǝngga Yeeso ǝnɗi nanda a numarha ahur ndan, ndanggǝn kanda, “Kama nun a numarha aten ǝngginiya? 9 Yanggini pǝpa, ndanggǝm tǝ mǝrra fadɗa hai, ‘Chohonda ɗimiyidwa ɗǝ wa,’ nduwa ndam, ‘Thliusǝ, tǝrang ɗǝnggǝl wa wiu wa?’ 10 Amma a sǝnunsǝ Wan niifa nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda ha hu ƙǝshidɗiya yi chakh ɗimiya.” Ndanggǝn niifɗi mǝrna fadghǝn hai,

11 “Ndoyi, thliusǝ tǝrang ɗǝggǝl wa wiina wureɗǝ.” 12 Thliigha sǝ tǝranggǝn ɗǝnggǝlghǝn kyagha hai a yid fiya heu. Ənɗiya fǝrang ɗǝ ǝnwulteena kanda na nda a fal Faara, na nda a ndaarha, “ˈWawum na tur ǝnɗiya wa.”

Yeeso aahɗǝ Lawi

(Matta9:9-13; Luka5:27-32)

13 Nggǝrgha Yeeso ɗǝrha mii kufad Nggalili ɗǝ. Ɓagha fiya hangga thlǝmadghǝn ɓa, nagha a tsahang kanda ha. 14 Nanǝn a mbǝra ɗǝ, na Lawi nǝn wan Halfa tsau a thlǝ tsamnda. Ndanggǝn, “Mbuwu samadna.” Thliigha Lawi sǝ mbu samadghǝnǝn.

15 Nana Yeeso a hǝb ǝnnarhami a minda ki Lawi, fa thlǝ tsamngya hangga tǝ fa “ɗimiya” na nda a hǝbrha tǝghǝn tǝ fatsahayighǝn, ƙǝsǝr fiya hangga mbuwa samadghǝn. 16 Nana fa sǝngya ɗeleewar Musa na Farisaya na nandan a hǝbrha tǝ fa “Ɗimiya” tǝ fa thlǝ tsamngya, tsahang mee nda fatsahayighǝn, “Kama nǝn a hǝbrha tǝ fa thlǝ tsamngya tǝ fa ‘Ɗimiya’?”

17 Sǝkna Yeeso kee ndanggǝn kanda, “Mbǝ nafiya na ƙǝkanglang kaɗa tǝ purha wa, Ƙǝl haaya. Ɓawi ka aah nafiya ɓa na a ǝna nggayirha wa, amma fa ɗimiya.”

Tsakhmee aten kar aama

(Matta9:14-17; Luka5:33-39)

18 Fatsahaya Yahaya tǝ Farisaya na nda kar aama. Ɓagha fingya thlǝmadghǝn ɓa tsahang mee nda Yeeso, “Mani ǝnagha ndǝn, fatsahaya Yahaya tǝ yi Farisaya kanda a kar aama, amma finayiwa mba nda ǝnaarha wa?”

19 Nggǝmangga Yeeso kanda, “Pashiya wutsamnda na nda kar aama wutsamnda ɓalɗǝ a thlǝmad ndan wa? A ɓal wutsamnda a thlǝman ndan mba nda ǝnaarha wa. 20 Na sayi ɓayi ɓana nda tǝrang wutsamndǝɗi ma kanda. A mbǝɗaniya ɓa nanda kar aama.

21 “Mbǝ niifa sǝ na njar ɓar kaɓarha ɓa mbuhanggǝnǝn suhurra lukrha fa wa. A ǝna ɗǝ kee, mbuhudɗi na tǝ kukwasharra ɓar kaɓadɗi nǝn njaara hai a fad luwudɗi kal yanɗa nǝn mu na kaar. 22 Mbǝ niifa sǝ na irang weerǝnda aam inabi ahu suhurra samsami hai wa. A ǝna ɗǝ kee, na weerǝnda aam inabi ɗi ɗathlang nda samsami ɗa ɗǝ. Nǝn iraɗǝ, sǝbgha samsami ɗa ɗǝ. Kamɗǝ weerǝnda aam inabi nǝm irangnda ahur weerǝnda samsami hai.”

Tsakhmee aten far yibrha

(Matta12:1-8; Luka6:1-5)

23 Na farɗa sǝ, far Yibrha Yahudaya, Yeeso tǝ fatsahayighǝn tǝrnda kwaman heerha; tǝrgha fatsahayighǝn kya ten ǝnnarhami nda na ƙǝla wan hwaliirha fahwang ngganda hai na nda a kiighǝn.* 24 Ndagha Farisaya, “Mani na fatsahayiwa ǝna ˈya kee, ˈyaɗana ngyakhrha Musa yi far Yibrha?”

25 Nggǝmangga Yeeso kanda, “Karatang ngwanun ǝnɗi na hu ɗeleewar Faara ǝnana Ndauda tǝ nafighǝn na miirha a ƙǝs kanda wa? 26 A thlakh mbǝd Abiyata mamnda firis, kyanǝn hu Ƙǝn Faara ɗǝ tǝrnǝn mburodi sǝ ɗǝfangna nda ɗǝ ka firis katenggǝn, kiigha ǝnangǝn pashiya wiyighǝn ha.”*† 27 Ndangga Yeeso kanda, “Əna nanda far yibrha ka niifa, mbǝ niifa ka far yibrha wa. 28 Nanǝn kee, Wan Niifa Chinǝm ni heu tǝ far Yibrha.”

3

Niifa mǝrna harghǝn hai a Kafarnahum

(Matta12:9-14; Luka6:6-11)

1 Na farɗa sǝ fadɗǝn, kyagha Yeeso Ƙǝn Faara ɗǝ, na niifa sǝ mǝrna harghǝn hai ahur ƙǝnɗi. 2 Na nafiya sǝ na mindan a ƙǝsangganda Yeeso tǝ ɗimiyirha, ƙǝlaghǝn nda ha tǝnǝn a ƙǝnang nda niifɗi a far yibrha.

3 Ndangga Yeeso niifɗi mǝrna harghǝn hai, “Thliusǝ ɓa isha a mbed fiya.” 4 Tǝrgha tsahangga Yeeso mee kanda, “Yanggini mǝmǝl a ǝnam a far Yibrha? Əna nggayirha nǝm wa nduwa mbǝlfeerha wa, a hǝrghanggǝm yibrha wa nduwa ɓǝlanggǝm wa?”

5 Ƙǝlangga Yeeso kanda tǝ sǝbrha hura tǝ ƙǝm ǝn kawani ka kakrakkid ten ndan. Ndanggǝn niifɗi, “Pǝpǝnang harwa ɗǝ.” Pǝpǝnanggǝn harghǝn ɗǝ, a mbǝɗi kee nggǝrgha harghǝn ɓa ƙǝla kaar. 6 Tǝrgha Farisayini kya nda ƙǝshaaɗǝ ɗa nda ndikrha tǝ nafiya Hirdus na a kaɗa kwaman ɓǝllang nda Yeeso.

Mbu fiya samad Yeeso

7 Yeeso tǝ fatsahayighǝn ɗǝnda mii kufad Nggalili ɗǝ, fiya hangga mbuwa samadghǝn. 8 Hǝrǝm nanda sǝk ǝngya ǝnanǝn heu, fiya hangga ɓagha ɓa a Yahuda, tǝ Urshalima, tǝ Idomiya, tǝ fingya na a pǝm kufad Urdun, tǝ nafiya Taya tǝ Sidon. 9 Ka hangnda fiya ndangga Yeeso fa tsahayighǝn a ɓang kombuwol nda ɓa na ngguchit amana fiya ˈyaɓang mbǝrha fa. 10 Ƙǝsǝr ˈwaɗǝ teena ƙǝnang ɗǝ fiya hangga, ndǝn ǝnagha ndǝn fingya na tǝ wanhaaya fa kanda a ˈwaarha mbee ɓa ka a tsǝwarghǝn nda fa. * 11 Kala sayidɗi nana sǝsǝn mbǝlfeeya ndǝn, ƙǝl na nda fǝla hai a mbedghǝn na nda a ndaarha, “Wan Faara ni Sa.”

12 Amma ƙǝsɗǝ thlǝman ndan a pǝr ndan tǝ wunni ndǝghǝn wa.

Wur Yeeso fa thlǝnggighǝn kumkap sǝri

(Matta10:1-4; Luka6:12-16)

13 Tǝrgha Yeeso wumnda sǝ, aah fingyayina nǝn ɓa na midghǝn, ɗǝnda thlǝmadghǝn ɗǝ. 14 Wurgha hasǝ ahur ndan Kum kap sǝri, aah kanda nǝn fathlǝnggighǝn, a tsawa nda tǝghǝn tǝ ƙǝm a nagha thlǝn kanda ka pǝr laɓar Faara ɗǝ, 15 tǝ wal ngyakhrha na kyangganda ǝnkaheeya sǝ. 16 Kulo nafini kumkap sǝri wurnǝn ya.

Siman, ɗǝfang na Yeeso thlǝma Mbiturus,

17 Yakubu wan Dzabadi tǝ wanman na Yahaya.

Ɗǝfangna Yeeso thlǝma kanda Mbuwadjis, ndaarha ni “Wangya Tǝrˈyana.”

18 Andrawus,

Filibus,

Mbatalomi,

Matta,

Toma,

Yakubu wan Halfa,

Tandawus,

Siman tǝ sǝrǝk chehweedghǝn.

19 Tǝ Yahuda Iskaryoti, fǝrgha Yeeso.

Yeeso tǝ Mbaˈaldzabul

(Matta12:22-32; Luka11:14-23; 12:10)

20 Tǝrgha Yeeso kyagha ahur minda hai, nggǝrgha fiya wumnda ɓa, ndǝghǝn tǝ fa tsahayighǝn mba nda wal kwaman ǝna ˈya mii wa. 21 Sǝkna hurfayighǝn ǝnɗi nǝn a ǝnaarha, ɗǝnda ɗǝ ka a ƙǝsangganda, ƙǝsǝr na fiya a ndaarha, “Kyahar hutenggǝn hai.”

22 Fa malǝmngya ngyakhrha ɓagha ɓa Urshalima ndaa nda, “Nǝghǝn tǝ Mbaˈaldzabul fa! Tǝ ngyakhrha Mbaˈaldzabul ni nǝn a kyang ǝnkaheeya sǝ.” *

23 Aagha Yeeso kanda ɓa thlǝghang karapu nǝn kanda sǝ, “Na sheetan ƙǝn na mbang kyang Sheetan sǝ?” 24 A tsakh kutǝryirha hai sǝri, mbǝ kutǝryidɗi isha wa. 25 A tsakh wure hai sǝri, mbǝ wuriɗi isha wa. 26 Ana Sheetan a yan altenggǝn tǝ ƙǝm tsakhka hai, mbǝ mbang isha wa. Ɓa ngwala ɓenggǝn ɓa.

27 Ƙǝkafek, mbǝ niifa sǝ na kyarha minda ki niifa hai na kanglang wiigha tǝ ǝnggighǝn wa ƙǝl ma ˈwaɗǝ teena ƙǝnangɗǝ niifɗa hai na kanglang ˈwan. A mbanggǝn har karid wurighǝn.

28 “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, ɗimiya na heu tǝ sarfaya ǝnana fiya na nda chahanggǝn kanda ɗǝ. 29 Amma kala niifa sargha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda mba tam chahanggǝn ɗǝ wa, ǝnaɗǝ ɗimiyirha yi pa kwanɗǝ.”*

30 Thlǝkna Yeeso ndǝn kee ƙǝsǝr na nda a ndaarha, “Nǝghǝn tǝ ǝnkaheerha fa.”

Man Yeeso tǝ Wanmanggighǝn

(Matta12:46-50; Luka8:19-21)

31 Tǝrgha ɓagha man Yeeso ɓa tǝ wanmanggighǝn. Isha nda a ƙǝshi thlǝn farha nda ɗa nda aaghǝn ɓa. 32 Fiya wumngga hai muwang nda maɗufu hai, ndang ngganda, “Muwa tǝ wanmanggiwa kanda a ƙǝshi kanda a kaɗa sa.”

33 Tsakhmee nǝn, “Nda wunni iiya tǝ wanmanggina?”

34 Tǝrgha ƙǝlanggǝn fiya muwangga maɗufu hai ndǝghǝn, “Kulo nda iiya ya tǝ wanmanggina! 35 Kala niifa ǝnagha taara tǝ ˈya na mid Faara tsauɗǝ wan pa tǝ wan nya tǝ iiya.”

4

Karapu aten tǝhǝfrha

(Matta13:1-9; Luka8:4-8)

1 Yeeso nggǝrghǝn ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ tsahang fiya ha a mii wuri aam Nggalili. Fiya wumngga thlǝmadghǝn ɓa mulnda hai kaan pa kyagha hu kombuwol hai fiya tsǝtsau a mii ƙǝkǝshɓang nda.* 2 Tsahang ɗǝ ǝngya kanda ha hangga tǝ karapuya. A hu tsahadghǝn ha ndǝghǝn, 3 “Kama thlǝmarha hai! Tǝ huɗarha ɗǝɗǝ ka hǝfrha ɗǝ. 4 Nanǝn aten wash wiidɗi, hǝrgha fingya hai aten kwamana, ɓagha wuɗikkya ɓa ɗamangganda. 5 Hǝrgha fingya hǝreng keela hai, ka mbuwana chehweerha sǝ ngga kya nda sǝ ƙǝkar, ƙǝsǝr mbǝ chehweedghǝn kuɗimnggǝn wa. 6 Amma tǝkna yanfaara hai, hwara nda ɗǝ, ƙǝsǝr kwa wanda thlaara hai wa. 7 Fingya hǝra nda pathlang ndakhkya hai kya nda sǝ kal wanda farha hai a pathlang ndakhkini wa ko kanda ǝna wee. 8 Amma fingya hǝra nda hu chehweerha hai na ngga kyanda sǝ ǝna wee nda fingya katǝra kumnggit mahan-mahan, fingya ƙǝm kumnggit mikki-mikki har haru-haru.” 9 Ndǝghǝn, “Yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝkƙǝnǝn.”

10 Sayidɗi nanǝn katenggǝn, kumkap sǝri ɗi tǝ fingya na a thlǝmadghǝn tsahang mee nda ha aten karapu yini. 11 Ndanggǝn kanda, “Nggǝmang nda kun fa na a sǝn ˈya nun na kutǝryid Faara ahurghǝn, fingya a mbǝ tǝ karapu wa mba nda sǝnggǝn wa. 12 Tǝna nda,

“ ‘Ƙǝlaarha ɗǝ, amma mba nda kukwalang hai wa,

na nda sǝkƙǝn ƙǝm, amma mba nda sǝnang hai wa.

Kam kyahar nda ɓa,

chahang ɗimiyid ndan nda kanda ɗǝ!’ ”*

Pǝr Yeeso ten karapu ɗi

(Matta13:18-23; Luka8:11-15)

13 Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “Ashe sǝnanggun karapu ɗa hai ya wa, ƙǝƙǝn nun sǝn fingya karapuya? 14 Tǝ hǝfǝdɗi, laɓar Faara ni nǝn a pǝra. 15 Wiidɗi hǝrgha aten kwamana hai nǝghǝn aten nafiya sǝkka laɓarɗi, amma ɓagha Sheetan ɓa tǝranggǝn laɓar ɗaɗǝ ahur ndan. 16 Fingya, na nda ƙǝla wiirha hǝf nanda a hǝreng keela, sǝk nanda laɓarɗi thlǝghǝn nda tǝ hura pǝpet. 17 Amma mbuwana thlar ndan sǝ, mǝngwanda ha wa. A hǝrǝm ɓillarha nduwa sǝsaarha ɓarha ɓa ƙǝsǝr ka laɓarɗi mba nda kwas kyaharra hai wa. 18 Tǝ ƙǝm na fingya ƙǝla wiiya hǝrgha pathlang ndakhkya hai, sǝkka laɓarɗi; 19 amma ƙǝsǝr ɓillad ƙǝshiirha, tǝ suna ƙǝna tǝ nggǝm ǝn ƙǝshiirha thluranggǝn laɓarɗi ahur ndan tsauka mbǝ ˈyani na ngga wa. 20 Wiiya hǝrgha hu chehweerha hai na ngga, nafiyani sǝkka laɓar Faara thlǝghǝnda fa tǝ chikrha katǝra kumnggit mahan-mahan, kumnggit mikki-mikki tǝ haru-haru aten ǝnɗi hǝf nanda.”

Patilla tsǝtsǝɓa tǝ tǝɓa

(Luka8:16-18)

21 Ndangga Yeeso kanda, “ˈWad niifa ɓarha ɓa tǝ patilla tsǝɓanggǝn tǝ tǝɓa nduwa ɗǝfanggǝn kasǝra ɗǝ wa? Mbǝ nǝm ɗǝfang nda a mbǝd ɗǝfǝdghǝn wa?* 22 Mbǝ ˈyasǝ na ɓǝɓee mbuwa kyarha sǝ wa. Mbǝ ˈyasǝ ƙǝm na nggǝnggǝla mbuwa wa kyarha pǝpal ɓa wa. * 23 Kala niifa na tǝ thlǝmad sǝkrha sǝkƙǝnǝn.”

24 “Kwarama tǝ sǝk pathla nun naarha sǝkrha, tur tasau ƙǝƙǝrɗi nun a ƙǝƙǝrra sǝ, ndǝghǝnni na nda a ƙǝƙǝrang kunsǝ ƙǝm har kal yinun nǝn mu.” * 25 “Kala niifa na tǝ ˈya ha na nda a chighanggǝn, kala niifa ƙǝm mbuwa wa tǝ ˈya ha, yanɗi nanǝn tǝghǝn ha ƙǝm na nda a thlang nda hai.”

Karapu aten wiirha na a tsǝrha

26 Nggǝrgha Yeeso ndaarha, “Na kutǝryid Faara kiya. Niifa washgha wiirha ahu hedghǝn ɗǝ. 27 Mǝngga ha, kyagha wiidɗa sǝ, sǝngwa sǝ tǝ katǝradghǝn hai ƙǝƙǝn wa. 28 Tǝ altenggǝn nagha a tsǝrha, katǝradghǝn hai tǝ kwaafa, ɗǝfgha hur iiwee nǝn. 29 A hǝrǝmɗǝ nakhɗaarha, nǝn a hwasang sǝ tǝ ɗǝhwasarha ƙǝsǝr tsǝ shifiirha hai.”†

Karapu aten wiirha na ƙǝla wan parsǝna

(Matta13:31-32-34; Luka13:18-19)

30 Nggǝrgha Yeeso ndaarha, “Tǝ ma nǝm sakh kutǝryid Faara, nduwa tǝ tur yanggi karapu nǝm sakhƙǝn sǝ? 31 Nǝghǝn ƙǝla wan parsǝna na wanggǝn ngguchit ahur wiiya na heu nǝm hǝfrha. 32 A hǝfang ɗǝm hai nǝn tsǝrha tsauka ɗǝfrha manggǝn kal fingya nǝn na ahu hedɗi ǝnagha wuɗikkya ƙǝndan a wuhwaryighǝn.”

33 Tǝ fingya karapuya ƙǝla yanɗiya hangga thlǝghangna Yeeso kanda sǝ, tǝ fingya na nda mbang sǝnang hai. 34 Mbǝ ˈyasǝ nǝn thlǝghang kanda kula karapu wa. Amma sayidɗi nanǝn tǝ fatsahayighǝn nǝn fǝlanggǝn kanda hai.

Yanang Yeeso ɓereu ˈyaara

(Matta8:23-27; Luka8:22-25)

35 A farɗi tsǝna figrha hai, ndanggǝn fatsahayighǝn, “Tama pǝm wuri aamɗa ɗǝ ya.” 36 Mal fiya nda a samarha, wii nda ɗǝ tǝghǝn ahu kombuwol ɗi nanǝn sǝ. Na fingya kombuwalya sǝ ƙǝm a mbǝɗi mbuwa samadghǝn. 37 Thliigha ɓereu ˈyaara ɓa, nagha a pǝshang aama ahu kombuwol ndan ɓa takhka a timnda hai. 38 Yeeso a ɓeena a samad kombuwol ɗi. Thlengga fatsahayighǝn sǝ ndang ngganda, “Mala, sǝngwa takh ɗǝm a mǝra wa?”

39 Thliigha Yeeso sǝ, yananggǝn ɓereu ɗi, “Nggasu hai! Ishiu!” Isgha ɓereu ɗi, nggasgha mbǝrha hai.

40 Tǝrgha ndanggǝn fatsahayighǝn, “Mani tǝrǝm nun? Ai fǝrƙǝkafekkid nun?”

41 Tǝr ma nda kaan, tsahang mee nda ndan, “Wunniya? Na ɓereurha tǝ kufulla aama fǝrang mamnggirha!”

5

Ƙǝnang Yeeso niifa na tǝ ǝnkaheerha fa

(Matta8:28-34; Luka8:36-39)

1 Yeeso tǝ fatsahayighǝn ɗǝnda pǝm wuri aamɗa ɗǝ na a chehweed Nggarasina. 2 Tǝrna Yeeso hai ahu kombuwol ɗi, na niifasǝ tǝ ǝnkaheerha fa, kyaghǝn ɓa a mbǝd ten kwaya hwathla Yeeso nǝn fa. 3 Niifɗiya nǝn mǝnda ahur kwad mǝrya, mbǝ niifasǝ na mbang ƙǝnang hai ko tǝ wuyiwurra ni wa. 4 Ƙǝsǝr na nda yakh ƙǝnang nda hai nda harghǝn tǝ sarghǝn tǝ wuyiwurra, amma nǝn ɗahang nda ɗǝ hwasang nggǝn ɗǝɓǝlyina ɗǝ na a sarghǝn. Mbǝ niifasǝ na kanglang na mbang kǝsang hai wa. 5 Nda yanfaara tǝ fǝɗigrha nǝn naarha aten kwaya, tǝ ten ferya, nagha ahuhwaarha tǝ thleng nda fadghǝn ɗǝ tǝ ferya.

6 Nanǝn Yeeso ɗǝ inggun, ɗagha ɗǝ ɓǝra hai a mbedghǝn. 7 Tǝranggǝn uradghǝn sǝ kaan huhwagha ndǝghǝn, “Mana midwa tǝ nggi, Yeeso, Wan Faara Amshi? Hwanni sa hu thlǝm Faara a sǝsenna wa!” 8 Thlǝk nǝn ndǝn kee ƙǝsǝr ndangga Yeeso, “Kyosǝ a fad niifɗiya, sa ǝnkaheerha!”

9 Tǝrgha tsahangga Yeeso mee, “Thlǝmwani ƙǝn?”

Ndǝghǝn, “Hangga, ƙǝsǝr nan hangga.” 10 Nagha a hwan Yeeso a rǝkɗǝ kanda ma mbǝɗi wa.

11 Na chiɓǝd ƙǝlengarya sǝ a mbǝɗi a lafrha tsau tǝ sar wumnda fa. 12 Hwangga ǝnkaheeyini Yeeso, “Malang kan ɗan thlǝmad ƙǝlengaryina ɗǝ ya, kyan hur ndan hai.” 13 Nggǝmanggǝn kanda fa, kya nda sǝ a fad niifɗi ɗa nda kyarha ahur ƙǝlengaryina hai. Chiɓǝd ƙǝlengaryini sǝl nda haru kumnggit sǝri, ɗa nda hu wuri aamɗa ɗǝ mǝra nda ɗǝ.

14 Fa laf ƙǝlengaryini ɗan ndani wupǝri ɗǝ tǝ fingya talya ɗa nda pǝr ǝnɗi katǝragha hai. Ɗagha fiya ɓa, ɓa nda na ǝnɗi katǝragha hai. 15 Ɓana nda thlǝmad Yeeso ɓa, na niifɗa nda na tǝ ǝnkaheeyina fa, tsau hai, kalɗǝ lukrha fa ngga ɓa hutenggǝn ɓa, tǝr ma nda. 16 Nafini na a mbǝɗi nagha ǝnɗi katǝragha hai, pǝranggǝn nda kanda ǝnɗi katǝragha hai tǝ niifɗi na tǝ ǝnkahedɗa fa tǝ ƙǝlengaryini ƙǝm.

17 Tǝrgha nafini hwan Yeeso nda a malanggǝn chehweed ndan.

18 Na Yeeso a kyarha hu kombuwol hai, niifɗi na tǝ ǝnkahedɗa fa hwan Yeeso nǝn a ɗǝgha ɗǝ a samadghǝn.

19 Nggǝmangwa Yeeso fa wa, amma ndanggǝn, “Ɗuwa wureɗǝ ɗa wal nafiwa, pǝrang ǝnɗana kanda ǝnona Chinǝm tǝ haɗonǝn fa.” 20 Tǝrgha niifɗi wiigha wureɗǝ ɗǝgha naarha pǝr ǝngya ǝnangna Yeeso a talya kum. Fiya na heu na nda a na ǝnwulteena,

Nggǝrang Yeeso yibrha wutararha ƙǝfa tǝ ƙǝnang nda nuneefa na faara a ɓang fa

(Matta9:18-26; Luka8:40-56)

21 Nggǝrna Yeeso ɗǝrha pǝm wuri aamɗa ɗǝ tǝ kombuwol, wumngga fiya thlǝmadghǝn ɓa hangga ndǝghǝn ɓalɗǝ a mii wuri aamɗi. 22 Tǝrgha tal ahur mamngya Ƙǝn hwan Faara sǝ na nda aarha Yayirus, ɓa ɗǝ mbǝɗa ɓa. Nanǝn Yeeso ɓǝrgha hai tǝ waɗedghǝn, 23 hwanggǝnǝn, “Wutarad na a mǝra. Niya hwan sa ɓoɓa ɓa ɗǝfang haara teena tǝnǝn ƙǝnda wal yibrha nǝn.”

24 Ɗǝgha Yeeso ɗǝ a samadghǝn. Fiya hangga mbuwa samadghǝn ɗǝ tǝ ƙǝm na nda a ˈyaɓang mbǝrha fa.

25 Na nuneefa sǝ a mbǝɗi na faara a ɓang nda fa hai hurarha kumkap sǝri. 26 Sǝsaɗǝ kaan ahar fa fǝr ɗǝfya hangga tǝ ƙǝm ɓǝlang ɗǝ ǝn huharghǝn ɗǝ, a meghedghǝn ˈya kamngga a ƙǝngga amma ƙǝl chikrha. 27 Sǝknǝn laɓar Yeeso, ɓagha ɓa tǝ man samadghǝn ahur fiya tsuwar kootodghǝnǝn fa, 28 ƙǝsǝr numaɗǝ, “A tsuwarɗi kootodghǝn fa kee, niya wal ƙǝnda.” 29 A mbǝɗi tsu kee ishgha farɗi na a ɓang nda fa hai, tǝkƙǝnǝn fa a fadghǝn walɗǝ ƙǝnda ahu sǝsadghǝn.

30 Tsu sǝnangga Yeeso hai na sǝsǝmnda sǝ kyagha ɗǝ a fadghǝn. Kyahargha hai ahur fiya tsakhmee nǝn, “Wunni tsuwargha kootodna fa?”

31 Nggǝmangga fatsahayighǝn, “Nanna fiya a ˈyaɓo mbǝrha fa, nana a tsakhmee, ‘Wun tsuwargha nggi fa?’ ”

32 Amma nagha Yeeso a ƙǝlarha ɗǝ tǝ wunni ǝnagha kee. 33 Tǝrgha nuɗi, sǝnnǝn ˈya katǝragha hai tǝghǝn, ɓagha ɓa ɓǝrgha hai a mbedghǝn, nagha fadghǝn a rǝbrha fa ka tǝrǝmnda, pǝrang ƙǝkafek nǝn ˈya katǝragha hai heu. 34 Ndangga Yeeso nuɗi, “Waana, fǝrƙǝkafekkid wa ƙǝnoɗǝ. Ɗuwaɗǝ hu ɗǝɗemnggirha yibna hu sǝsadwa.”

35 Yeeso ɓalɗǝ a ndikrha fa kee, ɓagha fingya ɓa a minda ki Yayirus, ndaa nda, “Mǝr wutarad wa, kama nun nggǝr ƙǝtǝlang tǝ malǝmndǝɗa fa?”

36 Ɗǝfwa Yeeso teena tǝ path nafini wa, ndanggǝn mamnda tǝ Ƙǝn Faara na ngguchit, “A tǝrǝmna wa, furu ƙǝkafek kee.”

37 Malangwa fiya mbu samadghǝn nda wa, ƙǝl Mbiturus, Yakubu tǝ Yahaya wanman Yakubu. 38 Ɓana nda minda ki mamnda Ƙǝn Faara ɓa na ngguchit, ƙǝlagha Yeeso fiya a tsǝ teena na nda a tǝrha tǝ huhwaarha kaan. 39 Kyanǝn sa hai ndanggǝn kanda, “Kama nda nun a tsǝ teena tǝ huhwaarha kaan kee? Mǝrwa wanɗi wa amma nǝghǝn a shiirha.” 40 Amma masangganda.

A kwasamadɗi kyang nǝn fiya ƙǝsha hai, tǝranggǝn nda chin wanɗi tǝ man tǝ fa tsahayighǝn na a thlǝmadghǝn, kyagha hu ƙǝnɗa ɗǝ na wanɗa sǝ. 41 Ƙǝs harghǝnǝn ndanggǝn, “Talita kumi,” ndǝna “Sa wutararha, thliusǝ!”

42 Thliigha wanɗa sǝ wiigha hai. Huradghǝn kumkap sǝri. Katǝrana ǝnɗa hai ya kanda heu ǝna ǝnwulteena nda. 43 Ƙǝs thlǝman ndan nǝn a sǝk niifa ǝnɗiya wa, ndanggǝn kanda a fǝrang ǝnnarhami nda ǝnagha mii.

6

Karnda Yeeso a Nadzarat

(Matta13:53-58; Luka4:16-30)

1 Malna Yeeso mbǝɗi, ɗǝgha hu talghǝn ɗǝ tǝ fatsahayighǝn a samadghǝn. 2 Ɓana far yibrha ɓa yi Yahudaya, katǝranggǝn tsaharhaha ahu Ƙǝn Faara na ngguchit, Fiya hangga sǝkka ndǝn ǝna ǝnwulteena na nda, na nda a ndaarha, “Walgha niifɗi ǝnggini a yanggi ya? Tur yanggi sǝnda ni walnǝn, nǝn naarha ǝna ǝnwulteengya kiya?”

3 “Ndeye, mbǝ kafinta ɗani ya wa? Mbǝ wan Mairamu ni wanmangya Yakubu, tǝ Yisufu, tǝ Yahuda tǝ Siman wa? Wanmanggighǝn nishya mbǝ kulu kǝm tǝ kanda ya wa?” Sǝbgha hur ndan ɗǝ tǝghǝn.

4 Ndangga Yeeso kanda, “Ƙǝl ahur talghǝn, a pathlang hurfayighǝn tǝ hur mindǝghǝn ndǝn mbuwana annabi wal mamnggirha.” *

5 Ənawa Yeeso ǝnwulteena a mbǝɗi wa, ƙǝl haara ɗǝfang nǝn fingya haaya fa, ƙǝnanggǝn kanda. 6 Fǝrang ɗǝ ǝnwulteena, ka yamid fǝrƙǝkafekkid ndan.

Thlǝn Yeeso kumkap sǝri ɗi

(Matta10:5-15; Luka9:1-6)

Tǝrgha Yeeso nagha a wiirha hai tala-tala a tsahang fiya ha; 7 Aah kumkap sǝri ɗa nǝn thlǝmadghǝn ɓa, thlǝn kanda nǝn sǝri-sǝri fǝrang sǝsǝmnda nǝn kanda aten ǝnkaheeya. 8 Ndanggǝn kanda, “A turɗun ˈya ahu widɗi ya wa ƙǝl sǝsaala kee. A ƙǝsɗun mburodi ha, ko yawarha, ko wuɗǝɓǝla ahu panjakwayinun wa. 9 Paama pakhma amma ma Kǝsɗun lukrha ha sǝri wa. 10 Kala minda ˈwanun kyarha sahai tsawama sǝ ƙǝl farɗi mal nun talɗi. 11 Kala mbǝrha thlǝwa nanda kun fa, nduwa ƙǝm kangwanda thlǝmarha kun fa wa, a naɗun a mal talɗi tinid talɗi na a sarnun pamanɗǝ ka a tsauka ǝn sakhrha aten ndan*†. 12 Ƙya nda ƙǝshaaɗǝ ɗa nda pǝr laɓar Faara a fiya a malangganda ɗimiyid ndan. 13 Kyangganda ǝnkaheeya sǝ hangga a tǝ irang fǝɗeerha fiya fa mbuwa wa ƙǝkanglang ƙǝnangganda kanda.” *

Mǝrra Yahaya tǝ Mbaptisma

(Matta14:1-12; Luka9:7-9)

14 Sǝkna Hirdus laɓarɗi ya, ƙǝsǝr thlǝm Yeeso ɗǝɗa ɗǝ inggun. Fingya a ndaarha, “Yahaya tǝ Mbaptisma ni thliigha sǝ hu mǝrra, ndǝghǝnni nanǝn tǝ sǝsǝmnda fa yi ǝna ǝnwuteengya.”

15 Fingya a ndaarha, “Annabi Ilya ni.”

Ndagha fingya ƙǝm, “Annabi ni, ƙǝla tal ahur annabiya na kaar.”‡

16 Amma sǝkna Hirdus laɓarɗiya, ndǝghǝn, “Yahaya, niifɗi kyathlangni tenggǝn ɗǝ, thliiɗa sǝ hu mǝrra!” 17 Ƙǝsǝr Hirdus fǝrɗǝ ngyakhrha a ƙǝsangganda Yahaya, muwanggǝn hu porsǝna ɗǝ. Ənanǝn kee ƙǝsǝr ka Herodiya, nu wanman Filibus, kahang nǝn. 18 Ƙǝsǝr Yahaya nǝn naarha ndang nda Hirdus, “Kamngwa a kahangga nu wanmuwa wa.”§ 19 Herodiya sǝb hurghǝn ɗǝ tǝ Yahaya, na midghǝnsǝ a ɓǝlanggǝn amma mbǝ mbang wa. 20 Ƙǝsǝr Hirdus nǝghǝn a tǝrǝm Yahaya, nǝn naarha lafghǝn mbǝ midghǝnsǝ a walgha ˈya ndǝn wa, ƙǝsǝr Yahaya ka niifa ni tǝ peɗǝnda ni. A sǝk Hirdus fad Yahaya nǝn ɓillaghǝn fa kaan, ko nanǝn kee nǝn naarha kang thlǝmarha fa. 21 A kwasamadghǝn wal kwamana nǝn, a farɗi ǝnana Hirdus wutsǝfayid lǝghǝtta ɓen nggǝttǝghǝn hai, aah nǝn mamnggighǝn ɓa tǝ mamngya sodjaya tǝ fingya mamngya na hu chehhweed Nggalili. 22 Tǝrgha wutarad Hirdus kyagha ɓa rǝpgha, mbǝnanggǝn Hirdus tǝ ronggighǝn nana nda a hǝb ǝnnarhami.

Ndangga kutǝrɗi wutaradɗi, “Tsahe ˈya na midwa, niya furoƙǝn.” 23 Nggǝmɗa fa har tǝ aah thlǝm Faara, “Kala ˈya tsakhna niya furoƙǝn ko mberra chehweedna ni!”

24 Ɗǝgha thlǝmad man ɗǝ, ndanggǝn, “Mani tsahang nda?”

Ndangga man, “Ten Yahaya tǝ Mbaptisma.”

25 A mbǝɗi kee thliigha ƙǝkar a thlǝma kutǝra ɗa ɗǝ ndanggǝn, “Na minnasǝ nanǝnya ten Yahaya tǝ Mbaptisma ahu pǝlee.”

26 Tǝrgha mǝrgha fad kutǝrɗa hai, amma ka ɗǝf miighǝn ǝnanǝn a mbed ronggighǝn, nggǝmngwa fa a hwasanggǝn wa. 27 Tǝrgha thlǝn sodja nǝn ɗǝgha ɓarha ɓa tǝ ten Yahaya. Ɗǝgha ƙǝn porsǝna ɗǝ kyathlanggǝn ten Yahaya hai; 28 ɓagha ɓa tǝ ten Yahaya ahu pǝlee fǝranggǝnǝn wutaradɗa ɗǝ, wutaradɗi ƙǝm fǝranggǝnǝn man ɗǝ. 29 Sǝkna fatsahaya Yahaya ǝnɗi katǝragha hai, ɓa nda ɓa tǝrang ngganda merreghǝn hai pangganda.

Hǝɓang Yeeso nafiya haru kumnggit tuf

(Matta14:13-21; Luka9:10-17; Yahaya6:1-14)

30 Fathlǝngya Yeeso wuma nda thlǝmadghǝn ɓa, pǝrang ǝnggina nda heu ǝnana nda tǝ tsahan ndan ha. 31 Tǝrgha, ƙǝsǝr ka nana fiya hangga na a ɓarha ɓa tǝ fingya a wiirha wal wa Yeeso tǝ fa tsahayighǝn kwaman ǝna ˈya mii wa. Ndanggǝn kanda, “Taama a mbǝrha ɗǝ mbuwana fiyasǝ ƙǝm katen nǝm ɗun yibrha.” 32 Tǝraa nda hu Kombuwol hai katendan ɗǝnda mbǝrha ɗǝ mbuwana fiya sǝ.

33 Amma fiya hangga nagha kanda a wiirha, kukwalangganda kanda hai ɗa nda ɗǝ tǝ saara tǝ hur talya heu ˈwaa nda mbǝɗa ɗǝ ma kanda. 34 Tǝrna Yeeso hai na fiya nǝn hangga haɗangganda fa, ƙǝsǝr na nda ƙǝla chaukhraya kula tǝ lafrha. Katǝranggǝn tsahang ǝngya kanda ha hangga.* 35 Tsǝna figrha hai, ɓagha fatsahayighǝn thlǝmadghǝn ɓa, ndang ngganda, “Kaheerha ni mbǝɗiya kulo mbiya tsǝ figrha hai. 36 Kalu fiya hai tǝna nda ɗǝrha ahu heeya ɗǝ tǝ talya na tsau a mbǝɗiya ɗa nda kaɗa ǝnnarhami tafan ndan.”

37 Amma ndangga Yeeso kanda, “Kun tafan nun fǝraman ˈya kanda ǝnna ndami lee.” Ndang ngganda, “Wuɗǝɓǝla na ahar nan nǝn sǝl wuɗǝɓel rapathlaarha na nda teng niifa yi ndǝree wuvaɗa! Ɗan heng mburodi kanda ɓa tǝghǝn fǝranggǝnan kanda ǝna nda mii wa?”

38 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Mburodi kurmi ni ahar nun? A ƙǝla man ɓa.”

Wuɗa nda ɓa ndang ngganda, “Mburodi tuf tǝ tǝna sǝri.”

39 Tǝrgha ndangga Yeeso fiya a wumangganda tendang tsawa nda hai aten hwalirha. 40 Tǝrgha wumangganda tendan tsawa nda hai fingya kumggit tuf-tuf, fingya haru-haru. 41 Tǝranggǝn mburodi ɗa sǝ tuf tǝ tǝnɗi sǝri, ƙǝlagha talara sǝ, usa Faara nǝn a kyanggǝn mburodi ɗa hai. Fǝranggǝnǝn fatsahayighǝn ndǝghang nggǝnda fiya. Nggǝrghǝn ndǝghang tǝn ɗa hai kowunni walɗǝ. 42 Əna nda mii heu nggaala nda. 43 Wumangga fatsahayighǝn katǝpghǝn kutasya kumkap sǝri heu tǝ tǝnɗi. 44 Hang nda hǝshya ǝnagha mburodi ɗa mii haru kumggit tuf ni.

Yeeso wiiɗǝ aten aama

(Matta14:22-33; Yahaya6:16-21)

45 Tsu a kwasamad ǝnɗiya, ndangga Yeeso fatsahayighǝn kya nda ahu kombuwol hai ˈwaa nda mbeeɗǝ tǝɗangganda wuri aamɗi teena a Mbatseda ɗe, ndǝghǝnggi ƙǝm kal fiya nǝn hai. 46 A kwasamadɗi kal nǝn fiya hai tǝrgha wumnda sǝ ka ɗǝgha hwan Faara.

47 Tsǝna figrha hai, kombuwolɗi a maɗufu wuri aamɗi, ndǝghǝn katenggǝn aten chehweerha. 48 Ƙǝlagha Yeeso hai fatsahayighǝn ahu ɓillaarha kaan, ƙǝsǝr ɓereurha a tsang hura kanda fa ahar tsar, ɗǝgha thlǝmad ndan ɗǝ, nagha a wiirha aten wuri aamɗi. Tsǝgha ƙǝla nǝn a mbǝrang kanda hai. 49 Amma nana ndan a wiirha aten wuri aamɗi. Huhwaa nda ka hǝreenga, tamngganda ndaarha mǝnda-mǝnda ni. Huhwaa nda, 50 ƙǝsǝr kanda heu nandan tǝr ma nda. Inanggǝn mighǝn hai ƙǝkar ndanggǝn kanda, “Ƙǝrsaama, nggini. A tǝrǝmɗun wa.” 51 Tǝrgha kyagha ahur kombuwol ɗa hai tǝ kanda, nggasgha ɓereu ɗa hai. Ƙǝsgha ǝnwulteena kanda, 52 ƙesǝr ɓalgha nda kula sǝnang ǝnwulteena ɗa hai ǝnana Yeeso aten mburodi ɗi, ƙǝsǝr ka kakrakkit tendan. 53 Tǝɗang nanda wuri aamɗi teena, sǝla nda Djanisǝrat ɗǝ, ƙǝnangganda kombuwol ndan hai. 54 Kyana nda sǝ ahur kombuwol ɗi, kukwalangga fiya Yeeso hai. 55 Ɗa nda hai ahu chehwedɗi kahad na nda a ɓarha ɓa tǝ haaya ahu ɗǝnggǝlya kala mbǝrha sǝknanda na Yeeso sǝ. 56 Kala mbǝrha ɗǝna Yeeso sa ɗǝ, hu talya tǝ wupǝri tǝ kaheeya na nda hunang haaya hai hu kasu hwanggǝnda a tsuwar pǝpǝshaprha kaɓadghǝn nda fa. Kala niifa tsuwargha ndǝn fa wal ɗǝ ƙǝnda.

7

Tsahad Yeeso ha aten pǝpedyid hura

(Matta15:1-9)

1 Farɗa sǝ ɓagha fingya Farisaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha a Urshalima ɓa, wuma nda thlǝmad Yeeso ɓa. 2 Ƙǝla nda hai fingya fatsahaya Yeeso kanda a hǝb ǝnnarhami haryi ndan tǝ “Paarha”, ndǝna haryi ndan kula tsaɓrha ɗǝ.

3 Ƙǝsǝr Farisaya tǝ Yahudaya mba nda hǝb ǝnnarhami kanda kula tsaɓang har ndan ɗǝ wa, ƙǝs nda ǝntin shingya ha. 4 Nǝghǝn kee ƙǝm mba nda kii ˈya hiina nda ɓa ahu kasu wa ƙǝl tsaɓang na nda haryi ndan ɗǝ ˈwan. Na ǝntingya sǝ ƙǝm hangga na nda lafrha, ƙǝla tsab ɗengya tǝ ɓǝǝya tǝ tasaukya tǝ ɓaleeya tǝ ǝnfuya.

5 Tǝrgha Farisayini tǝ famalǝngya ngyakhrha tsahang mee nda Yeeso, “Kama mbuwana fatsahayiwa takkwa ǝntin shingginǝm, na nda a ǝna ˈya mii tǝ har paaya?” 6 Nggǝmangga Yeeso kanda, Kun fa thlǝrɓuya! A ten nun ni thlǝkna annabi Ishaya pathɗiya, ƙǝla nanǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha,

“ ‘Nafiniya, ahu mii ndan ni kee na nda fǝre mamnggirha,

amma hur yi ndan nǝghǝn inggun ma nggi;

7 ka ni kee na nda a tǝree shilee teena,

ƙǝsǝr ɗǝfangganda tsahad ǝntina a mbee,

ma ˈya ndana Faara.’ ”*

8 “Malanggun ˈya ndana Faara ƙǝs ǝntina nun ha ǝnana chichiyi nun.”

9 Ndanggǝn kanda, “Kar ngyakhrha Faara nun fa ka a laf ngyakhrha ǝntin chingginun nun! 10 Ƙǝsǝr ndagha Musa, ‘Fǝrang mamnggirha nda muwa tǝ tsu,’ tǝ ƙǝm, ‘Kala niifa ˈyargha chin nduwa man na nda ɓǝlang nda.’ 11 Amma nduwun, a ndang niifa chin nduwa man, ‘ˈYa niya kya ɗang nda kunsǝ, ˈwaɗi teena ɗǝfangɗi ndǝn Faara ɗǝ,’ 12 tǝrgha mbun malang niifɗiya ɗanggǝn chin sǝ nduwa man wa. 13 Tsawanggun laɓar Faara mbǝ ˈya ni na ngga wa, ka ǝntin ngginun. Nun naarha ǝna ǝngya kee hangga.”

ˈYa na tsawang nda niifa tǝ ɗimiyirha fa a mbed Faara

(Matta15:10-20)

14 Fiya wumngga hai nggǝrgha Yeeso aah kanda thlǝmadghǝn ɓa, ndanggǝn kanda, “Keema thlǝmarha fa kun heu, a sǝn ǝnɗanun ya. 15 ˈYa na a ƙǝshi kyagha hur niifa ɗǝ mbǝ ndǝna tsawang tǝ paarha wa, amma ƙǝl ˈya na a kyarha sǝ ahurghǝn ndǝna tsawang nda tǝ paarha fa. 16 Yi na tǝ thlǝmad sǝkrha sǝkƙǝnǝn.”

17 A kwasamadɗi malna Yeeso fiya kyanǝn hur minda hai, fatsahayighǝn tsahang mee nda ha aten karapu ɗi ya. 18 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Sǝnanggun hai wa? Mbun a naghǝn wa ˈya kyagha hur niifa ɗǝ a ƙǝshi mbǝ ndǝna tsawang nda tǝ paarha fa wa? 19 Ƙǝsǝr kyawa ahurghǝn hai wa amma ahu mbǝbǝlǝmndǝghǝn ɗǝ, nggǝrghǝn kyarha sǝ a fadghǝn.” (Thlǝk nǝn pathɗiya a kyad ndaarha nǝn ǝnnarhami heu na nda ngga.)

20 Ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ndaarha, “ˈYa na a kyarha ɓa ahur niifa ndǝna tsawang nda tǝ ‘paarha fa’. 21 Ƙǝsǝr ahur niifa sǝ, ndǝna numad ǝn mbǝlfeeya kyarha ɓa, susuwayirha, ngaara, ɓǝl farha, kulafayirha, 22 kwit hura, mbǝlfeerha, nggaɓarha, suna, sǝrǝkkirha, sǝb thlǝma, nggǝm alteena, tǝ yamid huteena. 23 Ən mbǝlfeeyini na heu ya na nda kyarha sǝ ahur niifa; nǝn tsawang niifa ‘ɗimirha.’ ” 24 Tǝrgha Yeeso mal Nggalili nǝn ɗǝgha hu chehweed Taya ɗǝ tǝ Sidon. Kyagha hur minda hai mbǝ midghǝn sǝ a sǝngga fiya sǝ wa, amma mbǝ mbang ɓǝɓeng ɓadghǝn ɓa wa. 25 A mbǝɗi kee, nuneefa sǝ na wutaradghǝn tǝ ǝnkaheerha fa, sǝknǝn laɓar Yeeso ɓagha ɓa ɓǝrgha hai a mbedghǝn. 26 Nuɗi tǝ Helenarha ni, nggǝtgha ndan a Fǝnikiya a chehweed Suriya. Hwan Yeeso nǝn a kyanggǝn ǝnkaheedɗa sǝ a fad wutaradghǝn.

27 Ndangga Yeeso, “Malang wundakhnaya ˈwan nggaala nda, ƙamngwa tǝranggǝm ǝnnadmid wundakhnaya fǝranggǝnǝm wuɗaya wa.”

28 Ndangga nuɗi Yeeso, “nǝghǝn kee, Chinǝm, amma na wuɗaya ǝna fǝfǝsǝrra ǝnnarhami na a hǝra hai ahar wundakhnaya.”

29 Ndangga Yeeso, “Ƙǝsǝr ka laɓarɗi kyawa nggǝreena sǝ ya, wiu fayiwa, ǝnkaheedɗi kyaɗa sǝ a fad wutarad wa.”

30 Ɗǝgha nuɗi wure ɗǝ ɗǝgha wal wutaradɗi keeghǝn kath hu sǝra, ɗǝkɗa hai tǝ ǝnkaheedɗi.

Ƙǝnang Yeeso Niifa na teɓeng tǝ tip

31 Tǝrgha malgha Yeeso chehweed Taya kyagha tǝ chehweed Sidon tǝ chehweerha na tǝ Talya Kum ɗǝgha wuri aam Nggalili ɗǝ. 32 Na nafiya sǝ ɓagha ɓa tǝ niifa a Yeeso na teɓeng tǝ ƙǝm mbǝ mbang kaala sǝ wa. Hwanggǝnda a ɗǝfang haara nǝn teena.

33 Ɗǝgha Yeeso tǝ teɓeng ɗi man patu ɗǝ ma fiya, panggǝn wan haryighǝn ahu thlǝmadghǝn ɗǝ. Chakh yakhrha nǝn hai, tsuwar sheneu niifɗa nǝn. 34 Ƙǝlagha Yeeso talara sǝ yibgha fa kaan ndanggǝn, “Ifata!” Ndǝna “Inuɗǝ!”

35 Tǝrgha ingga thlǝmad niifɗa ɗǝ, kwasgha sheneuƙǝn hai nagha a ndikrha fa ngga. 36 Ndangga Yeeso kanda a pǝrang ndan niifa wa. Amma ndǝghǝn aten yanang kanda, kanda aten pǝrghǝn ɗǝ. 37 Ƙǝsgha ǝnwulteena fiya kaan na nda a ndaarha, “Ənaɗǝ ǝngya heu ngga, ƙǝnanggǝn teɓengya tǝ fingya mbuwa mbang kalasǝ.”

8

Yeeso hǝɓang fiya haru kumnggitghǝn faɗa

(Matta15:32-39)

1 Na farɗa sǝ nggǝrgha fiya wumnda thlǝmad Yeeso ɓa, nanǝn mbǝ ǝnnarhami sǝ ahar ndan wa, aagha Yeeso fatsahayighǝn thlǝmadghǝn ɓa ndanggǝn kanda, 2 “Na nafini a haɗee fa ya. Ɓeena mahan kanda a thlǝmanna, takhkwa ˈya ahar ndan a ǝna nda mii wa. 3 A kal ɗi kanda hai wii nda wureeɗǝ a miirha, ɗǝna nda fǝla hai a kwamana. Ƙǝsǝr ɓagha fingya ɓa a mbǝrha ɓa inggun.”

4 Ndangga fatsahayighǝn, “Amma ɗǝnǝm wal ǝnnarhami ɓa a yanggi a kahedɗiya na tsǝghang kanda?”

5 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Mburodi kurmi ahar nun”?

Ndang ngganda, “Mǝd.”

6 Ndanggǝn fiya a tsawa nda hweeɗe hai. Haranggǝn mburodiɗa sǝ mǝd, hwan parka Faara nǝn, kyanggǝn hai fǝranggǝnǝn fatsahayighǝn ɗǝ a ndǝghang nggǝnda fiya ɗǝ, ǝna nda kee. 7 Tǝna sǝ ahar ndan ngguchit ƙǝm, hwan parka Faara nǝn atenggǝn, ndanggǝn fatsahayighǝn a ndǝghangganda ɗǝ. 8 Ənagha fiya mii nggaala nda. Akwasamadghǝn wumangga fatsahayighǝn kwasamadghǝn kutasya mǝd. 9 Hǝshya ǝnanda haru kumnggitghǝn faɗa. Kal nǝn kanda hai, 10 kyagha ahur kombuwol hai tǝ fatsahayighǝn ɗǝgha a chehweed Ɗalmanuta ɗǝ.

11 Ɓagha Farisaya ɓa katǝrang ngganda tsahang mee Yeeso ha. Ka a ƙǝƙǝrangganda, tsahang mee nda ha a kyad ǝnsakhrha nǝn a talara hai.* 12 Yibgha fa ndǝghǝn, “Mani na nafiya ƙǝshiid weeriya a kaɗa ǝnsakhrha yi wulteena? Niya pǝrang ƙǝkafek kun, mbǝ ǝnsakhrha sǝ nanda a kyatta wa.”† 13 Tǝrgha mal kanda nǝn, wudgha ahur kombuwol hai tǝɗagha man patu ɗǝ.

Mehen Farisaya tǝ yi Hirdus

(Matta16:5-12)

14 Fatsahaya Yeeso mbǝɗang ɗǝ kanda ɓawa nda ɓa tǝ mburodi wa, ƙǝl tal ni kee ahur kombuwol ɗi. 15 Ƙǝsgha Yeeso thlǝmandan ndǝghǝn, “Kwarama tǝ mehen Farisaya tǝ yi Hirdus.”‡

16 Tsǝ laɓara nda atenggǝn a pathlang ndan, ndanda, “Ƙǝsǝr mbuwana mburodi sǝ ahar nǝm.”

17 Yeeso sǝnang ɗǝ numan ndan hai ndanggǝn kanda, “Kama nun tsǝ laɓara tǝ ndaarha mbǝ mburodi sǝ ahar nun wa? 18 Kun tǝ yirha mbun a naghǝn wa, tǝ thlǝman nun sǝ mbun a sǝkƙǝn wa? Ɓal wun kula sǝnang hai wa?§ 19 Kyang ni mburodi ɗa hai tuf a fiya haru kumnggitghǝn tuf, Kutasya kurmi wumang nun kwasamadghǝn?”

Ndang ngganda, “Kum kap sǝri.”

20 Ndangga Yeeso kanda, “Kyang ni mburodi ɗa hai mǝd a fiya haru kumnggitghǝn faɗa, kutasa kurmi wumang nun katǝpghǝn?”

Ndang ngganda, “Mǝd.”

21 Ndanggǝn kanda, “Sǝnanggun hai wa?”

Ƙǝnang Yeeso kwamarha a Mbatsaida

22 Ɓa nda Mbatsaida ɓa, ɓagha nafiya ɓa tǝ kwamarha hwan Yeeso nda a tsuwarghǝnǝn fa. 23 Ƙǝs har kwamadɗa nǝn kya nda sǝ ma hur talɗi ɗǝnda ƙǝsǝr talɗa ɗǝ. Chakh nǝn yakhrha a yid niifɗa ɗǝ ɗǝfang haara nǝn fa, tsahangga Yeeso mee, “Na ˈya sǝ nana wa?”

24 Ƙǝlagha sǝ ndǝghǝn, “Nggi a na fiya, na nda ƙǝla ɗǝfya a wiirha hai.”

25 Nggǝrgha Yeeso ɗǝfang harghǝn a yid niifɗa ɗǝ. Tǝrgha ingga yidghǝn ɗǝ, nggǝrgha yidghǝn ɓa, nagha a ƙǝlarha ɗǝ ngga. 26 Wuɗangga Yeeso wureeɗǝ, ndanggǝn, “A nanna a wutta wureeɗǝ a kyanna hur talɗa hai ya wa.”

Mbiturus fǝrɗǝ ƙǝkafek Yeeso ndǝna Ƙǝrǝsti

(Matta16:13-20; Luka9:18-21)

27 Yeeso tǝ fatsahayighǝn ɗǝnda hu talya ɗǝ a Kaisariya Filibi. Nana nda a wiirha hu kwamana tsahangga Yeeso mee fatsahayighǝn, “Na fiya a ndaarha wunni nggi?”

28 Ndang ngganda, “Fingya a ndaarha Yahaya tǝ Mbaptisǝma, fingya a ndaarha Ilya ni, fingya a ndaarha ƙǝm, nǝghǝn tal ahur annabiya.”

29 Ndangga Yeeso kanda, “Amma kun wu, nuwun a ndaarha wunni nggi?”

Ndangga Mbiturus, “Sani Ƙǝrǝsti.”*

30 Ƙǝsgha Yeeso thlǝmandan a pǝrang ndan niifa tǝ wunni ndǝghǝn wa.

Thlǝk Yeeso kwaman mǝrrǝghǝn

(Matta16:21-28; Luka9:22-27)

31 Katǝranggǝn tsahang kanda ha tǝ ndaarha Wan niifa tǝtani a sǝsaagha aten ǝngya hangga, na shingya, tǝ mamnda firistaya, tǝ famalǝmngya ngyakhrha a karghǝn fa, nanda a ɓǝlang nda akwasamad ɓeena mahan nǝn a nggǝr thliirha sǝ. 32 Thlǝkƙǝn pathɗiya a pǝpal.

Ɗǝgha Mbiturus tǝghǝn man patu ɗǝ ndanggǝn mǝmǝlwa nagha a thlǝk ˈya kiya wa.

33 Amma kyahargha Yeeso hai ƙǝlanggǝn fingya fatsahayighǝn ɗǝ yanaggǝn Mbiturus, ndǝghǝn, “Nduwu hai tǝ nggi sa Sheetan, mba a ƙǝlang ǝngya na mid Faara wa, amma ǝngya kee na mid fiya.”

34 Tǝrgha aah fiya nǝn thlǝmadghǝn ɓa heu tǝ fatsahayighǝn ndanggǝn kanda, “Ana mid niifa sǝ mbu samanna nǝn malanggǝn nggǝm altenggǝn tǝranggǝn kaɗidghǝn sǝ, mbu samadna nǝn.† 35 Ana mid niifa sǝ ɗǝf yiɓǝdghǝn ɗǝ nǝn ƙǝɗeng nda. Amma kala niifa fǝrgha yiɓǝdghǝn ka nggi tǝ yi laɓarɗi na mbǝnggǝn ya ɗǝfang nǝn ɗǝ.‡ 36 Ma chighang nǝn niifa a walɗǝ ǝn ƙǝshiirha heu ƙǝɗenggǝn yiɓǝdghǝn? 37 Nduwa ƙǝm mana niifa fǝra a meghed yiɓǝdghǝn? 38 A shiɗangwa niifa tǝ laɓarna ahu ƙǝshiid kulafayirha tǝ ɗimiyirha wa, Nggi, na Wan Niifa, mbǝ shiɗeerha ka ndǝghǝn wa a ɓaɗǝ hu mamnggit Chin ɓa tǝ yi fathlǝngya Faara tǝ peɗǝnda.”

9

1 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, na fingya sǝ ƙǝkǝt a mbǝɗiya nanǝnya mba nda a taarang mǝra fa wa na nda a naa Kutǝryid Faara ɓayi tǝ sǝsǝmnda mamnggitghǝn.”

Kyaharra fad Yeeso hai

(Matta17:1-13; Luka9:28-36)

2 Akwasamad ɓeena mikki tǝrangga Yeeso Mbiturus tǝ Yakubu tǝ Yahaya tǝraa nda wumnda sǝ, kanda katendan. A mbǝɗi kyahargha fadghǝn hai a mbed ndan. 3 Lukkighǝn kyakhra nda hai pǝpet, pǝpettǝghǝn kalɗǝ mbǝrha mu hu ƙǝshidɗiya. 4 Tǝrgha kyagha nda Ilya ɓa tǝ Musa katǝrang ngganda ndikrha hai tǝ Yeeso. 5 Ndangga Mbiturus Yeeso, “Mala, nǝghǝn ngga nanǝm a mbǝɗiya, ngwa ǝna chama nan mahan-tal yiwa, tal yi Musa tǝ ƙǝm tal yi Ilya.” 6 Sǝngwa ˈya nǝn a thlǝkrha, ƙǝsǝr kanda heu tǝrǝmnda kaan.

7 Tǝrgha ɓagha hashbe ɓa nggǝlanggǝn kanda, sǝk urarha nda hai ahur hashbiɗi tǝ ndaarha, “Waana niya, nggǝmni. Kaman thlǝmarha fa!”* 8 Kula sǝndǝndan sǝ, ƙǝla nda hai ko niifa ɓal, ƙǝl Yeeso katenggǝn.

9 Na nanda a tǝraa hai a wumndǝɗi, ƙǝsgha Yeeso thlǝmandan a pǝrang ndan niifa ˈya na nanda wa ƙǝl ma thlid Wan Niifa sǝ ahu mǝrra.

10 Nanǝn kee ƙǝsghǝnda ha ahur ndan, na nda a ndang nda ndan tǝmani “Thliirha sǝ hu mǝrra.”

11 Tsahang mee nda ha, “Mani na famalǝmngya ngyakhrha ndaarha tǝta Ilya ni a ˈwa ɓaarha ɓa?”† 12 Ndangga Yeeso kanda, “Ƙǝkafekni, Ilya ni a ˈwa ɓarha ɓa, ka ɓagha tangsang ǝngya ɗǝ heu. Kama nda chireethleng nanda hai Wan Niifa tǝtani a sǝsaagha tǝ ƙǝm karghǝnda fa? 13 Amma niya ndang nda kun, ɓa Ilya ɓa, ǝnang ǝngya nda fa tǝrna mindan, ƙǝla nanǝn chichirethlee hai atenggǝn.”‡

Ƙǝnang Yeeso Wundǝlaarha na tǝ ǝnkaheerha fa

(Matta17:14-21; Luka9:37-43a)

14 Tǝrnanda hai, ɓa nda wal fingya fatsahaya, ƙǝla nda hai wum fiya thlǝmandan ɓa tǝ famalǝmngya ngyakhrha kanda a ngaala tǝ kanda. 15 Hǝrǝmna fiya na Yeeso, tǝk mbǝnda nda fa ɗaa nda ɗǝ ɗa nda ndangˈya.

16 Tsahangga Yeeso mee fatsahayighǝn, “Mani nun a ngaalang teena tǝ kanda?”

17 Ndagha niifa ahur fiya ɓa, “Mala, ɓoni waana ɓa, nǝghǝn tǝ ǝnkaheerha fa har ˈyaɗang ɗǝ ndikrha fa. 18 A thliiɗa ɓa, nǝn muwang hweeɗa hai. Nagha miighǝn a hufrha fa, nagha a ƙǝt miighǝn hwargha fadghǝn ɗǝ. Kalangɗi fatsahayiwa sǝ, amma mbang ngwanda wa.”

19 Ndangga Yeeso, “Kun wangya ƙǝshiid weeriya fa yamid fǝrƙǝkafekkya, pa kwanɗǝ ni tsaurha tǝ kun? Pa kwanɗǝ ni naarha tǝ kun? Ɓee wanɗa ɓa.”

20 Ɗang wanɗa nda ɗǝ. Nana ǝnkaheedɗi Yeeso, muwanggǝn wundǝladɗi a hweeɗa hai nagha fadghǝn a rǝprha fa tǝ miighǝn a hufrha hai.

21 Tsahangga Yeeso mee chin wundǝladɗi, “Ɓeena kurmi ndǝghǝn tǝghǝn kiya?”

Ndagha chin wanɗi, “Ka ndǝghǝn ngguchit. 22 Na ǝnkaheedɗi naarha muwang hu waarha hai tǝ aama ka a ɓǝlanggǝn. Amma a nanna a mbangnda a haɗowan fa ɗang kansǝ.”

23 Ndagha Yeeso, “ ‘A nanna a mbangnda’? ˈYa na heu nǝghǝn pǝpa a fad niifa fǝrgha ƙǝkafek.”

24 Ƙǝkar ndagha chin wanɗi, “Fǝrɗi ƙǝkafek, amma ɗeesǝ tǝna fǝrƙǝkafekkid na chikrha!”

25 Ƙǝlana Yeeso hai fiya a ɗaarha ka ƙǝlarha ɓa, yananggǝn ǝnkaheedɗi, ndanggǝn, “Sǝsǝn teɓeng tǝ tip, ndoyi kyosǝ a fad wanɗiya a Nggǝrna kyarha fadghǝn hai ɓalwa!”

26 Tǝrgha ǝnkaheedɗi huhwaagha nagha wanɗi a tsǝˈya fa kaan a kyagha sǝ. Tsauka wanɗi kǝla mǝrra, kowunni a ndaarha, “Mǝrɗǝ.” 27 Amma ƙǝsgha Yeeso harghǝn sǝ, thliigha sǝ ƙǝt.

28 A kwasamadɗi kyana Yeeso wure hai, tsahangga fatsahayighǝn mee ɓǝɓee, “Mani mbangwa nan kyang ǝnkaheedɗa sǝ?”

29 Ndangga Yeeso kanda, “Tur yanɗiya ƙǝl tǝ hwan Faara ndǝnǝn kyarha sǝ.”

Nggǝr Yeeso ndikrha aten mǝrrǝghǝn

(Matta17:22-23; Luka9:43b-45)

30 Yeeso tǝ fatsahayighǝn malangganda mbǝɗi kya nda tǝ Nggalili. Mbǝ midghǝn sǝ a sǝngga fiya mbǝɗi nanǝn sǝ wa, 31 ƙǝsǝr nǝghǝn a tsahang fatsahayighǝn ha tǝ ndaarha, “Wan Niifa na nda a fǝrghǝn ahar nafiya hai. Na nda a ɓǝlang nda. A kwasamad ɓeena mahan nǝn a nggǝr thliirha sǝ.” 32 Amma sǝnangwanda tsahadɗa ha keeghǝn ya wa, kanda ƙǝm a tǝrǝm tsahang mee.

Wunni Manggǝn?

(Matta18:1-5; Luka9:46-48)

33 Ɓa nda Kafarnahum ɓa, nana nda ahur minda, tsahangga Yeeso mee kanda, “Mani nun a ngaalang teena a kwamana?”

34 Amma nggasa nda hai tǝtip ƙǝsǝr a kwamana na nda a ngaala aten wunni manggǝn.§

35 Tsauka Yeeso hai, aah kumkap sǝri ɗanǝn ɓa, ndanggǝn kanda, “Kala niifa na midghǝn sǝ a tsauka a mbee, tǝtani tsauka a samaarha heu tǝ mafad kowunni.”*

36 “Tǝranggǝn wundakhnee ɓa ishanggǝn a maɗufun ndan. Ƙǝs harghǝnǝn ndanggǝn kanda, 37 Kala niifa thlǝgha wundakhnee fa ngguchit ƙǝla yanɗiya ahu thlǝmna thlǝnǝn nggi fa, tǝ ƙǝm kala niifa thlǝgha nggi fa thlǝnǝn Pǝpa fa thlǝngga nggi ɓa.”†

Kala niifa mbuwa tsan ƙǝm yinǝm ni

(Luka9:49-50)

38 Ndangga Yahaya Yeeso, “Mala, na ɗan niifa a kyang ǝnkaheeya sǝ tǝ thlǝmwa, yanang ɗan ƙǝsǝr mbǝ ahur nǝm wa.”

39 Ndangga Yeeso, “A yanang ɗun wa, ƙǝsǝr kala niifa ǝnagha ǝnwulteena tǝ thlǝmna akwasamadghǝn mbǝ thlǝk ǝngya mbuwa ngga atenna wa. 40 Kala niifa mbuwa tsan ƙǝm, yinǝm ni.‡ 41 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa fǝrangga aam saarha kun ko ahu wuhuleurha tal ahu thlǝmna ƙǝsǝr ka tsaunun yina mbǝ tam ƙǝɗeng wal ƙǝnaghǝn wa.§

Ɗimiyirha tǝ fǝrƙǝkafek

(Matta18:6-9; Luka17:1-2)

42 “Ana niifa sǝ kyangga tal ahur wangginiya hu ɗimiyirha hai, A nggushi waghang nda fǝn hǝrha ura mughang ngganda ahu wuri aama ɗǝ. 43 Ana harwa a kyorha hu ɗimiyirha hai, kyathlang ɗǝ, a nggushi kyana hu kutǝryid talara ɗǝ tǝ haara tal ma kyana hu waarha ɗǝ mbuwa mǝra hai tǝ haara sǝri. 44 A mbǝɗi waya na naarha kii kanda mba nda mǝra wa, wadɗi ƙǝm mba nda mbang ɓǝlang hai wa.* 45 Ana sarwa a kyorha hu ɗimiyirha hai, kyathlang ɗǝ. A nggushi kyana hu kutǝryid talara ɗǝ tǝ saara tal ma kyana hu waarha ɗǝ tǝ saara sǝri. 46 A mbǝɗi waya na naarha kii kanda mba nda mǝra wa, wadɗi ƙǝm mba nda mbang ɓǝlang hai wa. 47 Ana yidwa kyorha hu ɗimiyirha hai, ƙǝɗang ɗǝ. A nggushi kyana hu kutǝryid talara ɗǝ tǝ yirha tal ma kyana hu waarha ɗǝ tǝ yirha sǝri.† 48 A mbǝɗi,

‘Wayini na kii kanda mba nda mǝra wa,

wadɗi ƙǝm mba nda mbang ɓǝlang hai wa.’ ”‡

49 “Kala niifa na nda a tsaɓang nda ɗǝ tǝ waarha ƙǝla na nda tsaɓang sataka ɗǝ tǝ fǝsa.” *

50 “Fǝsa nǝghǝn ngga, amma a tǝr mbǝndǝghǝn ɗǝ, tǝma nǝm nggǝr nggǝrang ɓa? Naama tǝ fǝsa fa, tǝ ƙǝm naama ɗǝɗem tǝ ndan,”§

10

Tsahad Yeeso ha aten ɓǝlla kakhrha

(Matta19:1-12; Luka16:18)

1 Tǝrgha malgha Yeeso Kafarnahum, ɗǝgha chehweed Yahuda ɗǝ tǝ pǝm kufad Urdun. Nggǝrgha fiya naarha wumnda thlǝmadghǝn ɓa, tsahanggǝn kanda ha ƙǝla nǝn tǝ ǝnaarha.

2 Ɓagha fingya Farisaya ɓa na mindan sǝ a ɗǝfang takthleera nda. Tsahang mee nda ha, ndang ngganda, “Pǝranggǝn kan, ahu ngyahad nǝm mǝmǝlni a kalgha niifa nukkun hai?”

3 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Ndagha ɗeleewar Musa ƙǝn?”

4 Ndang ngganda, “Ndagha ɗeleewar Musa a chirethlengga niifa ɗeleewar nǝn nukkun sǝ kalghǝnǝn hai.”*

5 Amma nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, ndǝghǝn, “Ka kakrakid tennun ni ndangna Musa kun kee. 6 Amma a katǝra ǝna ƙǝshiirha, ‘Faara ǝnaɗǝ hǝshneefa tǝ nuneefa.’ * 7 Ndǝn ǝnagha ndǝn na niifa mal chin tǝ man thlǝthlǝɓanggǝn nukkun fa, 8 sǝri ɗi nanda tsau thlu farha tal. Ɓalwanda sǝri ɓalwa, amma tsau nda tal.† 9 Tsaunǝn kee mbǝ niifa sǝ na ndǝghang ˈya hai wumangna Faara wa.”

10 Wudnanda hur minda hai, nggǝrgha fatsahayini tsahang mee Yeeso aten laɓarɗiya. 11 Ndanggǝn kanda, “Kala niifa kalgha nukkun hai kakhka pak ǝnanǝn kulafayirha aten nuɗi. 12 Nǝghǝn kee ƙǝm, kala nuneefa ndǝkka hai tǝ chimadghǝn, nggǝrghǝn kakh chimarha pak ǝnanǝn kulafayirha.”‡

Ɗǝfang Yeeso parka wundakhnaya teena

(Matta19:13-15; Luka18:15-17)

13 Na farɗasǝ ɓagha fiya ɓa tǝ wanggindan ka a ɗǝfangga Yeeso parka kanda teena, amma fatsahayighǝn na nda a yanang kanda. 14 Amma nana Yeeso ǝnɗi na nda a ǝnaarha, sǝbgha hurghǝn ɗǝ ndanggǝn kanda, “Malaman wundakhnaya na nggun-ngguchit ɓa nda thlǝmanna ɓa, a yanang ɗun kanda wa. Ƙǝsǝr Kutǝryid Faara yi tur ndanni. 15 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa thluwawa kutǝryid Faara ƙǝla na wundakhnee ngguchit ǝnaarha wa mbǝ tam kyaarha saɗǝ wa.”§ 16 Tǝrgha tǝranggǝn wanggini a fad pǝniyighǝn sǝ ɗǝfang haara nǝn kanda teena fǝrang parka nǝn kanda.

Tǝ ƙǝna

(Matta19:16-30; Luka18:18-30)

17 Thliina Yeeso wiirha, ɗagha niifa thlǝmadghǝn ɓa ɓǝrgha hai tǝ waɗedghǝn a mbedghǝn ndanggǝn, “Ka tǝmalǝmnda, ma kamngga tǝta a ǝnee tǝni wal yibrha mbuwa ngwalarha?”

18 Ndangga Yeeso, “Mani na aah nggi ka niifa? Mbǝ ka niifa sǝ wa ƙǝl Faara katenggǝn. 19 Sǝnna ˈya ndaana ngyakhrha, ‘A ɓǝlna farha wa, a ǝnanna kulafayirha wa, a ngaarna wa, a nggaɓangna niifa fa ka wa, a huk na farha wa, fǝrang mamnggirha nda muwa tǝ tsu,’ ”*

20 Ndangga niifɗi Yeeso, “Mala, ka nggi ngguchit lafɗi ngyakhkini ya.”

21 Ƙǝlangga Yeeso niifɗi tǝ yid nggǝmnda ndanggǝn, “Taho ˈyaha tal kamngga a ǝnana, ɗuwaɗǝ ɗa heng ǝnggiwa ɗǝ heu nana tǝghǝn ha fǝrang wuɗǝɓǝlghǝna fa yamiiya, na wal mbǝd ɗǝfǝdghǝn a talara. Tǝrgha a ɓana ɓa, ɓa mbu samadna.” 22 A mbǝɗiya sǝbgha hur niifɗaɗǝ, wiigha tǝ hurghǝn sǝsǝɓa ɗǝ ƙǝsǝr tǝ ƙǝnani kaan.

23 Kyahargha Yeeso hai ƙǝlagha ɗǝ, ndanggǝn fatsahayighǝn, “Nǝghǝn pǝɗaghǝn a kyagha tǝ ƙǝna ahu kutǝryid Faara ɗǝ!”

24 Sǝkna Fatsahayini pathɗi kee fǝrang ǝnwulteena nǝn kanda. Amma nggǝrgha Yeeso ndang kanda, “Wanggina, nǝghǝn pǝɗaghǝn kaan, na a kyagha niifa hu kutǝryid Faara ɗǝ.† 25 Nǝghǝn pǝpa a kyagha thlǝkhmu ɗǝ tǝ kwad libra ma tǝ ƙǝna kyagha hu kutǝryid Faara ɗǝ!”

26 Nggǝrgha pathɗi chighang ǝnwulteena fatsahayini na nda a tsahang mee ndan ha, “Anaɗǝ kee wunni a wal hǝrǝkrha?”

27 Ƙǝlangga Yeeso kanda ɗǝ ndǝghǝn, “Niifa tǝ wasa in nǝghǝn pǝɗaghǝn, amma mbǝ tǝ Faara wa, ƙǝsǝr ǝngya heu nǝghǝn pǝpa a fad Faara.”

28 Tǝrgha ndangga Mbiturus, “Malang ɗan ǝngya heu mbuɗan samadwa.”

29 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, mbǝ niifa sǝ malangga wurighǝn nduwa wan manggighǝn hǝshya nduwa wan manggighǝn nishya nduwa man nduwa chin nduwa wanggighǝn nduwa heeyighǝn ka nggi tǝ laɓar Faara 30 na ƙǝɗeng wal ƙǝnaghǝn katǝra haru aten, wuraya, wan mangya hǝshya, wan mangya nishya, mangya, waya tǝ kaari-tǝ sǝsaaya. A hu ƙǝshiirha na ɓayi na nda a wal yibrha mbuwa ngwalarha. 31 Amma fingya ˈwagha kanda ni a nggǝl mee, fingya nggǝlgha mee kanda ni a ˈwaarha.”

Nggǝr Yeeso thlǝk kwaman mǝrrǝghǝn

(Matta20:17-19; Luka18:31-34)

32 Kanda hu kwaman ɗǝrha Urshalima ɗǝ, Yeeso a mbee, fatsahayighǝn a na ǝnwulteena, fiya na a mbusamad ndan ƙǝm ƙǝsgha hǝreenga kanda. Nggǝrghǝn ɗǝrha tǝ fatsahayighǝn man patu ɗǝ pǝrang ˈya nǝn kanda ɗǝgha katǝrarha hai tǝghǝn. 33 Ndanggǝn kanda, “Ɗǝnǝm Urshalima ɗǝ, ɗǝna nda fǝr Wan Niifa a mamnda firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha. Na nda a ngwang kumad mǝrra fǝranggǝnda fingya mbuwa Yahudaya. 34 Na nda a waaghǝn, chahang yakhrha nda fa, tsaɗaghǝn nda, ɓǝlangganda. A kwasamad ɓeena mahan nǝn a nggǝr thliirha sǝ.”

Hwandǝn nda Yakubu tǝ Yahaya

(Matta20:20-28)

35 Tǝrgha nda Yakubu tǝ Yahaya wangya Dzabadi, ɓa nda thlǝmadghǝn ɓa ndang ngganda, “Mala, na minnan sǝ a ɗangga kansǝ.”

36 Tsahang mee nǝn kanda, “Mana minnun a ǝnanggi kun?”

37 Nggǝrangganda sǝ, “A ɗǝd na hu tsǝnggam kutǝryidwa ɗǝ ngwa tsauka tal ahur nan a yisǝmadwa tal ƙǝm a yikawadwa.”

38 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ ndǝghǝn, “Sǝnggun ˈya nun a hwanda wa! Nun mbang saarha tǝ wuhuleuɗi niya saarha sǝ wa nduwa ǝnang mbaptisǝma nda kun tǝ tur mbaptisǝma ǝneena nda wa?”

39 Ndang ngganda, “Haˈi, nan a mbang nda.” Ndangga Yeeso kanda, “Nun a mbang saarha tǝ wuhuleu sanna tǝ ƙǝm ǝnang mbaptisǝma nda kun tǝ tur mbaptisǝma ǝneena nda, 40 amma tsaurha a yisǝmadna tǝ yikawadna mbǝ nggini fǝrghǝn wa. Mbǝyini ya yi fingya ni ngwagha fa.”

41 Tahad fingya kum sǝknanda kee, sǝbgha hurndan ɗǝ aten nda Yakubu tǝ Yahaya. 42 Nanǝn kee, aagha Yeeso kanda ɓa heu ndǝghǝn, “Sǝnɗunsǝ fingya tsauka kutǝrya fiya hu ƙǝshidɗiya mbuwa Yahudaya sǝnna nda kanda tǝ kutǝryirha, fingya mamngya ƙǝm kanda ni tǝ sǝsǝmnda ha heu aten fingya na a kamu ndan. 43 Amma ahur nun nǝn a tsaurha pak. Kala niifa na midghǝn tsauka ndǝghǝnni mamnda tǝta ni tsauka ƙǝla mafad nun.‡ 44 Kala niifa na midghǝn a nagha a mbee, tǝtani a tsauka mafad kowunni.§ 45 Ko nggini na Wan Niifa, ɓawi ɓa mbǝ ka a ǝnee taara nda wa, amma ka ǝnang taara ni fingya tǝ ƙǝm fǝr yiɓǝd nani a meyed fiya hangga.”

Ƙǝnang Yeeso kwamarha

(Matta20:29-34; Luka18:35-43)

46 Tǝrgha ɓa nda Djeriko ɓa. Nana Yeeso tǝ fatsahayighǝn heu tǝ fiya na a mbusamad ndan a kyarha sǝ ahur talɗi, na kwamarha sǝ tsau a mii kwamana a hwanda thlǝmnggǝnni Mbartimawus wan Timawus. 47 Sǝknǝn ndaarha Yeeso tǝ Nadzarat ni na a mbǝraɗǝ, katǝranggǝn huhwaarha hai, “Yeeso! Wan Ndauda! A haɗoyi fa!”

48 Fiya hangga njarghǝnda, ndang ngganda, “Nggasu hai.”

49 Sǝkna Yeeso ndǝn, ishgha hai ndǝghǝn, “Ndaman a ɓagha ɓa.”

Aaghǝn nda, ndang ngganda, “No wutsǝfayirha fa, thliusǝ nǝghǝn a aah sa.” 50 Tǝrgha kwamadɗi pǝrgha sǝ, muwanggǝn kootodghǝn ɗǝ, ɗǝgha thlǝmad Yeeso ɗǝ.

51 Tsahangga Yeeso mee, “Mana midwa a ǝnoyi?”

Ndangga kwamadɗi, “Mala, na minnasǝ a namanani hai.”

52 Ndangga Yeeso, “Ɗuwaɗǝ, fǝrƙǝkafekkid wa ƙǝnoɗǝ.”

Tsu a mbǝɗi kee na mana nǝn hai mbusamad Yeeso nǝn.

11

Thlǝd fiya Yeeso fa tǝ wutsǝfayirha a Urshalima

(Matta21:1-11; Luka19:28-40; Yahaya12:12-19)

1 Takhna Yeeso tǝ fatsahayighǝn a ndusang Urshalima fa, ɓa nda Mbetafaji ɓa tǝ Mbetani na a Wumngya Ɗǝfya Dzaitun, thlǝngga Yeeso sǝri ahur fatsahayighǝn a ˈwa nda mbeeɗǝ. 2 Ndanggǝn kanda, “Ɗaama ahu talɗa ɗǝ na a mbennun taarha, a kyaɗun sahai, nun a na wan kwaara ƙǝƙǝna hai ˈwawana nanda tǝraa. Kwasaman hai, ɓon ɓa tǝghǝn. 3 A tsahang niifa mee kun, ‘kama nun a ǝnaarha kee?’ ndaman, ‘Chinǝm ndagha na midghǝnsǝ nǝn a wuɗang ɓa wed.’ ”

4 Ɗǝgha fatsahayina ɗǝ ɗa nda wal wan kwarɗi a mii kwamana, ƙǝƙǝna hai a kwatkirma. Na nanda a kwasang hai, 5 nafiya na ƙǝƙǝt a mbǝɗi tsahang mee nda kanda, “Ma nun a ǝnaarha, kama nun a kwasang wan kwarɗa hai?”

6 Pǝr ǝnɗa nda thlǝghangna Yeeso kanda, malangga nafini kanda. 7 Ɓang wan kwarɗa nda Yeeso ɓa muwangganda parkoyindan a ƙǝsǝrghǝn sǝ. 8 Fiya hangga lǝlǝɓangganda kootoyindan hai ahu kwamana, fingya kyath shiiya nda ɓa lǝlǝɓangganda hai. 9 Nagha fiya na a samadghǝn tǝ yi mbedghǝn ahuhwaarha,

“Falama Faara!

Tǝ parkani niifɗi ɓagha ɓa ahu thlǝm Chinǝm!*

10 Parkani kutǝryidɗi na ɓayi

yi chichit nǝm Ndauda.

Falama Faara

na a talara!”†

11 Ɗǝna Yeeso Urshalima ɗǝ kyagha ahu Ƙǝn hwan Faara ɗǝ. Ƙǝlanggǝn mbǝya heu, amma tsaunǝn hǝm yanfaara hai, kyagha sǝ tǝ fatsahayighǝn ɗǝnda Mbetani ɗǝ.

Shiwang Yeeso ɗǝf shiɓarha

(Matta21:18-19)

12 Ɗathna mbǝrha hai na nanda a mal Mbetani, nagha miirha a ƙǝs Yeeso. 13 Ƙǝla nǝn ɗǝ na ɗǝf shiɓarha nǝn ɗǝ tǝ shee fa, ɗǝgha kamughǝn ɗǝ ƙǝlanggǝn tǝnǝn wal wanggǝn. Ndusang nǝn fa, mbǝ ˈyasǝ wal nǝn a uradghǝn wa ƙǝl shiiya, ƙǝsǝr shifidghǝnni wa. 14 Tǝrgha ndanggǝn ɗǝfǝdɗi, “A nggǝr niifa kii ɗǝfǝd wa ɓalwa pakwanɗǝ.” Sǝkka fatsahayighǝn ˈya ndanǝn.

Rǝghang Yeeso fa shafiliya ɗǝ a Ƙǝn Faara

(Matta21:12-17; Luka19:45-48; Yahaya2:13-22)

15 Sǝlna Yeeso tǝ fatsahayighǝn a Urshalima ɗǝ, kyagha a pǝpal Ƙǝn Faara ɗǝ ƙatǝranggǝn rǝghang nda nafiya ɗǝ na a ǝna shafili a mbǝɗi. Chaggǝlanggǝn tebǝrya fa mbeɗed wuɗǝɓǝla tǝ kulohod fa heng kataprakkya, 16 mbǝ malang niifa mbǝrgha ɗǝ tǝ ǝn shafili tǝ pǝpal Ƙǝn Faara wa. 17 Tsahanggǝn kanda ha ndǝghǝn, “Nǝghǝn chichirethlee hai ahu ɗeleewar Faara tǝ ndaarha,

“ ‘Ƙǝnna nǝm aaghǝn

Ƙǝn Faara yi fiya heu.’

Amma tsawanggun mbǝd ɓǝɓed ngaarya.”*

18 Mamnda firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha sǝk nanda ǝnɗi katǝragha hai katǝrang ngganda kaɗa kwamana hai na a ɓǝlangganda. Amma kanda a tǝrǝmnggǝn, ƙǝsǝr fiya heu tsahadghǝn ha nǝghǝn a fǝrang ǝnwulteena kanda.

19 Tsǝna figrha hai, Yeeso tǝ fatsahayighǝn kya nda sǝ a wupǝri ɗi.

Tsaharhaha aten shiɓadɗi

(Matta21:20-22)

20 A tsar, na nanda a wiirha, na shiɓadɗa nda hwarɗaɗǝ tǝ thlaryighǝn. 21 Ɗalghǝna Mbiturus ndǝn in ndanggǝn Yeeso, “Mala! Kuloɗǝ! Ɗǝfǝd shiɓadɗi shiwangna na!”

22 Tǝrgha ndangga Yeeso fatsahayini, “Fǝrama ƙǝkafek a Faara. 23 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a ndang niifa wumndǝɗi ya, ‘Ɗǝwaɗǝ, ɗa muwang fadwa a wuri aama ɗǝ,’ a ngaal wa ahurghǝn wa amma fǝrɗǝ ƙǝkafek tǝ ndaarha ˈya thlǝknǝn nǝn a katǝrarha hai, nanda a ǝnanggǝn.‡ 24 Tsaunǝn kee niya ndang nda kun, kala ˈya na minnun a hwanang ɗun Faara, tǝ ƙǝkafekkirha, nun a walghǝn. 25 A naɗun a hwan Faara, ˈwaama teena chahang ɗimiyid ndan nun fingya ɗǝ ǝnangga ɗimiyirha kun fa, tǝna yinun Chiina na a talara chahang ɗimiyid nun kun ɗǝ. 26 Amma a chakhkun ɗimiyirha wa, mbǝ yinun Chiina na a talara a chahang ɗimiyid nun kun ɗǝ wa.” *

Mamngya Yahudaya tsahang nda mee Yeeso

(Matta21:23-27; Luka20:1-8)

27 Nggǝrna Yeeso ɓaarha Urshalima ɓa, ndǝghǝn a wiirha hai a pǝpal Ƙǝn Faara, Mamnda firistaya, famalǝmngya ngyakhrha tǝ shingya ɓaa nda thlǝmadghǝn ɓa. 28 Tsahang mee nda, “Tǝ tur yanggi ngyahadyi na ǝna ǝngginiya, wun furowa kwaman ǝna ǝnɗiya?”

29 Nggǝmangga Yeeso kanda, “Niya tsahang mee kun ha tal. A nggǝreeɗun sǝ, niya pǝranggǝn kun tǝ wun fǝreegha kwamana niya ǝna ǝngginiya. 30 Wun fǝrangga kwamana Yahaya ǝna mbaptisǝma nǝn? Faara fǝrangga wa, nduwa fiya wa? Pǝreemadghǝn!”

31 Tǝrgha thliigha ngaala sǝ a pathlang ndan, ndaa nda, “A ndaa ɗǝm, ‘a talara ni hai,’ nǝn a tsakh mee, ‘Kama fǝrangwa nun ƙǝkafek?’ 32 A ndaa ɗǝm, Fiya fǝrangga.” Na nda a tǝrǝm fiya, ƙǝsǝr sǝn fiya sǝ Yahaya annabini. 33 Ndang ngganda Yeeso, “Sǝngwan wa.”

Ndangga Yeeso kanda, “Nggi ƙǝm mbi pǝranggǝn kun tǝ wunni fǝreegha ngyakhrha niya ǝna ǝngginiya wa.”

12

Karapu aten nafiya huɗagha hu hed niifa

(Matta21:33-46; Luka20:9-19)

1 Katǝrangga Yeeso laɓara hai tǝ karapuya, ndǝghǝn, “Na niifa sǝ ǝnagha hed wan ɗǝfya, kanggǝn raa mbǝd ˈyaɗa wan ɗǝfyina nǝn tǝ ƙǝm tǝn mbǝd ƙǝla hedɗa nǝn ɗangkam. Dzǝmanggǝnǝn fahuɗaya ha ɗǝgha hu chehweerha ɗǝ inggun.” *

2 Tsǝna shifirha hai thlǝn mafadghǝn nǝn thlǝmad nafina ɗǝ nzǝmngga hedɗi a ǝnang wan ɗǝfyina nda ha.

3 Amma nafini nzǝmngga hedɗi ɗǝghangganda mafadɗa ɗǝ wuɗangganda ko ˈya a harghǝn. 4 Nggǝrghǝn thlǝnang mafarha kanda ɗǝ, ɗǝkƙǝn nda atenggǝn fǝrang shilee nda.

5 Yi mafarha nggǝrnǝn thlǝnda ɗǝ ɓǝlangganda. Ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ thlǝn mafayighǝn ɗǝ fingya ɗǝk kanda nda, fingya ɓǝlangganda kanda.

6 “Tahanggǝn ha tal nǝn a thlǝnda, wanggǝn nggǝmnǝn kaan. Thlǝnanggǝn wanggǝn a thlǝmad ndan ɗǝ, ahu numadghǝn, ‘Ɗǝna nda fǝrang mamnggirha waana.’ ”

7 “Amma ndangga fahuɗayini ndan, ‘Kulo tǝ har langad hedɗi ɓayiya, tama ɓǝlanggǝm tǝna hedɗi tsaurha yinǝm ya!’ 8 Nanǝn kee, ƙǝsangganda wan ɗa ɓa ɓǝlangganda muwangganda ƙǝshaaɗǝ ma hedɗi.”

9 Tsahangga Yeeso mee kanda, “Ma kamngga a ǝnagha tǝ hedɗi? Nǝn a ɓarhaɓa ɓǝlanggǝn nafina ɗǝ dzǝmngga hedɗi fǝrang hedɗa nǝn nafiya pak. 10 ˈWawun karatang ǝnɗiya ahu ɗeleewar Faara wa?

‘Feera karna fa tǝngya

ndǝn tsauka fer sar ƙǝnna.

11 Ənɗa ǝnana Faara ya,

Nadghǝn ǝnwulteena ni.’ ”*

12 Tǝrgha kaɗa kwamana nda na a ƙǝsangganda ƙǝsǝr sǝndasǝ a tendan ni ǝnanǝn karapuɗiya. Amma kanda a tǝrǝm fiya; nanǝn kee malangganda wii fayindan nda.

Tii tsamnda a Kaisar

(Matta22:15-22; Luka20:20-26)

13 Kanda sǝ, thlǝn Farisaya nda tǝ nafiya Hirdus a thlǝmad Yeeso ɗǝ a ɗǝfang takthleera nda tǝ pathya tǝna nda ƙǝsang nda tǝ pathla ɗimi. 14 Ɓaa nda thlǝmadghǝn ɓa ndang ngganda, “Mala, sǝnɗansǝ ka niifa ni sa, Sa mba wurahasǝ wa fiya heu yiwa ni, Sa na thlǝk ƙǝkafek. Kamɗǝ ateng tsamnda nan Kaisar wa nduwa awo? 15 A ten wa nduwa awo?”

Amma Yeeso sǝnɗǝ thlǝrɓuyindan, ndanggǝn kanda, “Kama nda nun a ɗǝfee takthleera? Fǝree ma pene ɗa ɓa ƙǝlanggi.”

16 Ɓang pene ɗa nda ɓa, tsahang mee nǝn kanda, “Shishing nda wunni tǝ thlǝm wunni atenggǝn?”

Ndang ngganda, “Yi Kaisar ni.”

17 Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “Fǝraman ˈya Kaisar tsauka yi Kaisar, a Faara tsauka yi Faara.”

Əna ǝnwulteena nda tǝghǝn.

Tsakhmee aten thliirha sǝ ahu merra tǝ kakhrha

(Matta22:23-33; Luka20:27-40)

18 Tǝrgha Sadukiyaya ɓa nda thlǝmad Yeeso ɓa kanda ndagha mbǝ thliirha sǝ hu mǝra wa tǝ tsakhmee, * 19 ndang ngganda, “Mala, chireethleng Musa ndǝn kan hai tǝ ndaarha a mǝr wan man niifa mal nuneefa nǝn hai amma kula wundakhnaya, tǝtani a kahangga wan man nuu mǝrɗi ka a nggǝɗang waya nǝn wan mansǝ.† 20 Nanǝnya na wan mangya sǝ mǝd. Tǝpamǝnda kahanggǝn mǝrgha kula nggǝt wundakhnaya. 21 Yi sǝri kahanggǝn nu mǝrɗi, amma mǝrgha kula mal wee hai. Nǝghǝn kee ƙǝm tǝ yi mahan. 22 Kanda heu mǝd kahang nda nuɗi mǝra nda kula kanda mal wundakhnaya hai. A kwasamadghǝn nuɗi ƙǝm mǝrgha. 23 Nanǝnya, ahu thliirha sǝ hu mǝrra na nuɗi tsaurha yi wun, tsaunǝn nafini mǝd kahang nda?”

24 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, ndǝghǝn, “Numad nun mbǝ mǝmǝl wa ƙǝsǝr sǝnggun Laɓar Faara na chichireethlee hai tǝ sǝsǝmnda Mamnggitghǝn wa. 25 A far thliirha sǝ hu mǝra, na nda tsaurha ƙǝla fathlǝngya Faara mba nda kakhrha wa. 26 Nanǝnya aten thlid mǝrya sǝ, a ɗeleewar Musa, karatanggun laɓar nji waarha na a kaheerha ndangna Faara, ‘Nggini Faara yi Ibrahim, tǝ Ishaku tǝ ƙǝm Yakubu’ wa? * 27 Ndǝghǝnggi mbǝ Faarani yi mǝrya wa, amma yi fa yibya ni, kun sahadɗun kaan!”

Ngyakhrha na manggǝn

(Matta22:34-40; Luka10:25-28)

28 Niifa tal ahur famalǝmngya ɗeleewar Musa ɓagha ɓa ɓagha wal kanda a ngaala. Ƙǝlanǝn hai nggǝrang Yeeso kanda sǝ mǝmǝl, tsahang mee nǝn Yeeso, “A hu ngyakhkya heu, yanggini manggǝn?”

29 Ndangga Yeeso, “Yanɗi na manggǝn nǝghǝn kiya, ‘Sǝghamadghǝn, kun Isǝreela! Chinǝm Faarnǝm ndǝghǝnni Chinǝm katenggǝn. 30 Nggǝmu Chinǝm Faarwa, tǝ hurwa heu, tǝ yiɓǝdwa heu tǝ huten wa heu, tǝ kanglanggid wa heu.’ ‡ 31 Yi na a takkwaghǝn ndǝna, ‘Nggǝmu tuladwa ƙǝla altenwa.’ Mbǝ ngyakhrha sǝ kalgha finayiniya wa.” §

32 Tǝmalǝmnda ɗeleewar Musa ɗi ndanggǝn Yeeso, “Mala, thlǝknan mǝmǝl. Thlǝkna ƙǝkafek ndana Faara tǝtal mbusǝ pak wa.* 33 Na a nggǝmnggǝ nǝm, tǝ hurnǝm heu, yiɓǝd nǝm heu, tǝ kanglanggid nǝm heu, tǝ kǝm nggǝmu tuladwa ƙǝla altenwa ndǝna manggǝn na nji satakh maɓiya tǝ fingya satakhkya.”†

34 Nana Yeeso kamshiiɗi nggǝrang ɗa sǝ ngga tǝ ndǝdǝlyirha ndanggǝn, “Mbaa inggun tǝ kutǝryid Faara wa.” A mbǝɗi kee nggǝrwa niifa tsahang mee ɓalwa.

Tsakh Yeeso mee aten Ƙǝrǝsti

(Matta22:41-46; Luka20:41-44)

35 Nana Yeeso a tsaharhaha a pǝpal Ƙǝn Faara, tsakh mee nǝn, ndǝghǝn, “Mani na famalǝmngya ngyakhrha ndaarha Ƙǝrǝsti wan Ndauda ni? 36 Ndauda tafadghǝn, nanǝn lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ndǝghǝn,‡

“ ‘Chinǝm ndanggǝn Yina China,

Tsawu a yisǝmanna

ƙǝl a tsawangɗi fa tsanggiwa,

a kamu saryiwa.’ ”§

37 “Ndauda tafadghǝn aaghǝn ndǝn, ‘Chinǝm.’ Ƙǝƙǝn nǝn tsaurha wanggǝn?”

Fiya wumngga hai na nda a kang thlǝmarha fa tǝ wutsǝfayirha.

Yeeso yanangɗǝ Famalǝngya ngyakhrha

(Matta23:1-36; Luka11:37-54; 20:45-47)

38 A hu tsahadghǝn ha, ndǝghǝn, “Kwarama tǝ famalǝngya ngyakhrha. Kanda na mindansǝ kal kaɓaya fa ana nda a wiirha hai a yid fiya tǝ ƙǝm anagha fiya a ndangˈya kanda ahu kasu. 39 Na nda naarha wur mbǝd tsaukya na nggǝngga a ƙǝngya tsahad Yahudaya tǝ mbǝd mbǝnafa. 40 Na nda naarha huk nu mǝrya ahu wurayindan. Na nda djib hwan Faara tǝna fiya ndaarha ka nafiya ni kanda. Tur nafiniya na Faara sǝsang kanda kaan ma fingya.”

Fal Yeeso fǝrra nu mǝrra

(Luka21:1-4)

41 Tǝrgha Yeeso tsauka tsau tǝ mbǝɗi na panjakwadɗa sǝ nagha a ƙǝlang kanda a Ƙǝn Faara. Fa ƙǝnaya hangga fǝr nda wuɗǝɓǝlya manggǝn. 42 Tǝrgha ɓagha nu mǝrra ɓa tǝ yamirha fǝr yighǝn nǝn anini sǝri.

43 Aah fatsahayighǝn nǝn thlǝmadghǝn ɓa, ndanggǝn kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, fǝrrǝɗi kii nu mǝrɗiya kalɗǝ yi fiya heu. 44 Nafini na heu ya fǝrghanda ahu hangnda ˈya na nanda tǝghǝn ha, amma ndǝghǝn nggi ahu yamidghǝn fǝrɗǝ ˈya na a harghǝn heu.”

13

Əngya na a katǝrarha hai a mii ngwala ƙǝshiirha

(Matta24:1-2; Luka21:5-6)

1 Na Yeeso a kyarha sǝ ahu Ƙǝn Faara, tal ahur fatsahayighǝn ndanggǝn, “Mala! Ƙǝlang feryini na mǝmanggǝn sakhɗang nanda tǝnggina sǝ ya! Tur tǝngginiya ǝnwulteena ni!”

2 Ndangga Yeeso, “Nanna tǝnggini na nggǝngga ya? Nanda a chaggǝnlang kanda hai, mbǝ feera sǝ nanda a malang aten shadghǝn wa.”

Katǝra sǝsaarha

(Matta24:3-14; 21:7-19)

3 Nana Yeeso tsau a mbǝd ɗǝfya Dzaitun kang hura nǝn Ƙǝn Faara fa, Nda Mbiturus, tǝ Yakubu, tǝ Yahaya tǝ Andǝrawus tsahang mee nda Yeeso ha ɓǝɓee, ndang ngganda, 4 “Akwan na ǝnggini a katǝrarha hai ya? Mani ǝn sakhrǝghǝn na a kyat lǝghǝttǝghǝn nǝn?”

5 Ndangga Yeeso kanda, “Kwarama naɗǝ niifa sakhɗang kun. 6 Fiya hangga na a ɓarha ɓa hu thlǝmna, na nda a ndaarha kanda ni ‘nggi,’ naa nda a sakhɗang fiya hangga. 7 A sǝkɗun yangya tǝ fiya a tsǝ laɓar yangya, a tǝrǝm ɗun wa. Tsauɗǝ tǝtani a katǝragha hai, amma mii ngwaladghǝn ɓalɗǝ ˈwan. 8 Na chehweeya yanda tǝ ndan, kutǝrya ƙǝm na nda yanda tǝ ndan. Na chehweerha a rǝprha fa a mbǝya hangga, tǝ miirha. Əngginiya katǝra sǝsaarha ni ˈwan.”

9 Amma kwarama. Ƙǝsǝr na nda a ɗǝrha tǝ kun mbed mamngya ɗǝ na ahu ƙǝngya tsahad Yahudaya tsaɗa kun nda, tǝ ƙǝm muwangganda kun ahu porsǝna ɗǝ. Nanda a ɗǝrha tǝ kun a mbed ngwamnaya ɗǝ tǝ kutǝrya ka thlǝmna. Ənɗaniya na fǝrang kwamana kun pǝr ƙǝkafek nun atenna. 10 Laɓarɗi na mbǝnggǝn ya tǝtani pǝrghǝnɗa hu ƙǝshiirha ɗǝ heu. 11 Amma a ƙǝsang nda kun a ɓillaɗun tǝ ˈya nun a thlǝkrha ka a hǝrghanggun fannun wa. Thlǝghaama ǝnɗi ndangna Faara kun kee, ƙǝsǝr mbǝ kunni na a kaala sǝ wa, amma Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ni.*

12 “Na wan maana a fǝr wan man ɓǝlangganda, chiina ƙǝm nǝn a fǝr wanggǝn. Wundakhnaya na nda a thleng chinggindan fa ka a ɓǝlangganda kanda. 13 Na fiya heu a kar kun ƙǝsǝr ka nggi, amma kala niifa ƙǝrǝsgha ta mii ngwalarha ɗǝ nǝn a hǝrǝkrha.”†

Sǝsaarha na pǝɗaghǝn

(Matta24:15-28; Luka21:20-24)

14 “Na sayi ɓayi ɓanun naa ‘Ən tsangya na ɓarha ɓa tǝ ndǝkrha hai’ ƙǝt a mbǝrha kamngwa wa. Tǝrgha fingya na a Yahudiya a ɗaarha wumngya sǝ.‡ 15 Niifa na aten ƙǝnna mbǝ tǝra hai kyagha ƙǝnɗǝ ka a ngwagha fa wa.”

16 Niifa na a hee a wudɗǝ ndaagha ɗǝnǝn tǝrang kootodghǝn wa. 17 Kawa ma nishya na ahur tǝ fingya na tǝ waaya ƙǝsǝr a faryiniya! 18 Hwanama Faara a katǝra ɗa hai ahu mbiirha wa. 19 Ƙǝsǝr na sǝsaarha a naarha sǝ kaan ˈwawanda ǝnaarha, ka ǝnana Faara ƙǝshiirha ta hu sayidɗa ɓa ya. Tǝ ƙǝm mba nda nggǝr ǝna turghǝn wa.§ 20 A mbǝnana Faara thleng ɓengginiya wa, mbǝ niifa sǝ na takh tǝ yibrha wa. Amma ƙǝsǝr ka nafiyighǝn na wuwura, ndǝn tsang nǝn ɓenggini hwas.

21 “A sayidɗiya a ndon niifa, ‘Kulo Ƙǝrǝsti ya,’ nduwa ‘Kulo ndǝghǝn taarha,’ a kangna thlǝmaarha fa wa. 22 Ƙǝsǝr na fa nggaɓaya Ƙǝrǝsti sǝ tǝ yi annabiya na a thliirha sǝ ǝna ǝnwuteengya nda ka a sakhɗang ngganda fiya heu tǝ fingya na wuwura yi Faara, a naɗǝ a kya naarha sǝ. 23 Nanǝn kee, kwarama ƙǝsǝr ˈwaɗi teena pǝrangɗi ndǝn kun.”

24 “A akwasamad sǝsadɗi,

“ ‘Na yanfaara a tsaurha wulghǝn,

ndǝree ƙǝm mbǝgha njaara hai wa.*

25 Na wufǝlgaarya a mukrha hai a fǝrakh amshi,

ǝngya na mǝmanggǝn a talara na nda a tsǝˈyafa.’ ”†

26 “A farɗi na fiya a naa Wan Niifa ɓayi ahu hashbe tǝ sǝsǝmnda tǝ mamnggitghǝn.‡ 27 Nǝn a thlǝn fathlǝnggighǝn ɗǝ ɗa nda wumang nafighǝn ɓa wurnǝn ahu ƙǝshiirha heu.”

Tsaharhaha aten ɗǝf shiɓaarha

(Matta24:32-35)

28 “Walama tsaharhaha aten ɗǝf shiɓaarha. A naɗun ndǝn a tsǝtsǝtta, sǝnɗun sǝ nduwus fegrha ɓa. 29 Ko nanǝn kee, a naɗun a naa ǝngginiya a katǝrarha hai, sǝnɗunsǝ nduwus ɗa ɓa tsau a mii kwatminda. 30 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nafiya ƙǝshiid weeriya mba nda a mǝra wa ƙǝl katǝrana ǝnggina hai ya. 31 Nda talara tǝ hweeɗe na nda ngwalarha hai, amma laɓarna mbǝ tam ngwalarha wa.

Mbǝ niifa sǝ sǝngga farɗi nduwa sayidɗi wa

(Matta24:36-44; Luka17:26-30,34-36)

32 “Mbǝ niifa sǝ na a sǝn farɗi nduwa sayidɗi na ǝnggini a katǝrarha hai ya wa, ko fathlǝngya na a talara, nduwa Wanɗi, ƙǝl chinɗi kee ndǝn sǝngga ndǝn.§ 33 Kwarama! A sǝnunsǝ sǝnggun ɓad sayidɗa ɓa wa. 34 Nǝghǝn ƙǝla niifa na a wiirha, mal wurighǝnǝn ahar mafayighǝn, kowunni tǝ yighǝn taara fǝrang nǝn, ndanggǝn tǝ ƙǝla kwatkirma ha a shiiɗǝ wa.* 35 Tsaunǝn kee, a shiiɗun wa ƙǝsǝr sǝnggun farɗi na tǝ wuriɗi a ɓarha ɓa wa, tǝ a figrha, nduwa a manad fǝɗikrha, nduwa ka tǝtad ɗiyarha, nduwa a tsar. 36 A ɓaɗa ɓa huhwam ɓa wa wal kun a shiirha wa. 37 Ənɗi pǝrang ni kun ya, pǝranggi ndǝn kowunni kee, ‘A shiiɗun wa!’ ”

14

Ƙǝnang mamngya Yahudaya hai a ɓǝlang ngganda Yeeso

(Matta26:1-5; Luka22:1-2; Yahaya11:45-53)

1 Takhƙǝn ɓeena sǝri a ǝna wutsǝfayidɗa nda yi mburodi kula mekhna, mamnda firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha kanda a kaɗa kwaman ƙǝsang nda Yeeso ɓǝɓee ka a ɓǝlangganda. 2 Amma ndaa nda, “Mbǝ a far wutsǝfayidɗiya wa, naɗǝ fiya har ƙǝm yanda.”

Ƙǝmang nda fǝɗeerha Yeeso teena a Mbetani

(Matta26:6-13; Yahaya12:1-8)

3 Nana Yeeso a Mbetani a hǝb ǝnnarhami a minda ki niifa na nda aarha Siman na tǝ wanhad termeerha fa, kyagha nuneefa ɓa tǝ ƙǝthlikrha urdi na tǝ wuɗǝɓǝla fa kaan, mbalanggǝn mii ƙǝthlikrǝɗaɗǝ iranggǝn fǝɗedɗi aten Yeeso hai.*

4 Fingya nanda a hǝb ǝnnarhami a mbǝrha tal tǝ Yeeso sǝbgha hur ndan ɗǝ ndaa nda, “Kama sǝɓang nǝn fǝɗedɗa ɗǝ na ngga kee ya? 5 Andam heng ɗaɗǝ nǝn kal wuɗǝɓǝl rapathlaarha yi hurarha tal, fǝrang nggǝnǝn fa yamiiya.” Tǝrgha yanangganda kaan.

6 Amma ndangga Yeeso kanda, “Malaman lee, kama nun a ɓillaghǝn ka ǝnanǝn ˈya na ngga a nggi? 7 Na fa yamiya sǝ hangga ahur nun, kala faara nggǝmna hur nun fǝraman kanda. Amma mbǝ kakwanni nun naarha na nggi wa.† 8 Ənaɗǝ ˈya nǝn a mbang nda. ˈWa nǝn iree fǝɗedɗa fa ya ka yi panna. 9 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kalla mbǝrha pǝr nda laɓar Faara saaɗǝ ahu ƙǝshidɗiya, ˈya ǝnanǝn na nda a pǝrghǝn ɗǝ ƙǝm, ka a ɗalghǝnda teena.”

Nggǝm Yahuda fa a fǝr Yeeso nǝn

(Matta26:14-16; Luka22:3-6)

10 Tǝrgha Yahuda Iskaryoti tal ahur kumkap sǝri ɗi, ɗǝgha thlǝmad mamnda firistaya ɗǝ ka a fǝr Yeeso nǝn a kanda. 11 Tǝkka mamnda firistayini mbǝnda fa sǝk nǝn ˈya ɓangga ɓa nggǝma nda fa a fǝrang wuɗǝɓǝla nda. Ƙǝla sayi nǝn fa tǝ mbǝrha nǝn a fǝrang Yeeso kanda.

Hǝb Yeeso ǝnnadmid wutsǝfayid tǝɗaarha ɗǝ heu tǝ fatsahayighǝn

(Matta26:17-25; Luka22:7-14,21-23; Yahaya13:21-30)

12 A katǝra far Wutsǝfayidɗi yi Mburodi kula Mekhna, farɗani na nda ǝna sataka tǝ wan kamnda yi Tǝɗaarha. Tsahangga fatsahayighǝn mee, “A yanggi na midwa ɗan nggorha fa ɗǝna hǝb ǝnnadmid wutsǝfayid tǝɗaarha sǝ?”

13 Tǝrgha thlǝngga Yeeso sǝri ahur fatsahayighǝn ndanggǝn kanda, “Ɗaama hur wupǝri ɗǝ, ɓana niifa wal kun tsǝb tǝ tsuliina ha, mbuwa ma samadghǝn.” 14 Ndaman tǝ wuriɗi kyanǝn sa hai, “Tǝmalǝmnda ni tsakhka mee, ‘Na ƙǝn rongya a yanggi, niya hǝb ǝnnadmid Tǝɗaarha sǝ tǝ fatsahayina?’ 15 Nǝn a kyaɗang ƙǝnna kun na manggǝn, na tǝ mbǝd tsaukya sǝ hangga. Ngwaman ƙǝm fa a mbǝɗi.”

16 Wiigha fatsahayini a wupǝri ɗaɗǝ, ɗa nda walghǝn ƙǝla thlǝghang na Yeeso kanda. Ngwa nda fa tǝ ǝnnadmid tǝɗadɗi a mbǝɗi.

17 Tsǝna figrha hai, sǝlgha Yeeso ɓa tǝ kumkap sǝri ɗi. 18 Tsauna nda hai kanda a hǝb ǝnnarhami, ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, tal ahur nun nǝn a fǝr nggi, yanɗi nani a hǝbrha tǝghǝn.” 19 Kanda heu sǝbgha hur ndan ɗǝ na nda a ndang nda tǝtal tǝtal, “Mbǝ nggini wa, nduwa nggini wa?”

20 Ndanggǝn kanda, “A hur nun ni kun na kumkap sǝriɗi ya, yanɗi na harnan tal hu ɗengnda. 21 Na Wan Niifa a wiirha ƙǝla chireethleng nanda hai atenggǝn. Amma ǝn kawa ni a niifɗi fǝrgha ndǝn! A fadghǝn a nggushi nggǝt wa na ndan.”

Hǝb ǝnnadmid Chinǝm

(Matta26:26-30; Luka22:14-23; 1 Korontiyaya11:23-25)

22 Na nanda a hǝb ǝnnarhami, tǝrangga Yeeso mburodi sǝ hwan parkad Faara nǝn atenggǝn, kyanggǝn hai fǝranggǝnǝn fatsahayighǝn ɗǝ, ndǝghǝn, “Thlamadghǝn; thlu fanna niya.”

23 Tǝranggǝn wuhuleu aam inabi sǝ usa Faara nǝn, fǝranggǝnǝn kanda ɗǝ, sangganda. 24 Ndangga Yeeso kanda, “Farna niya irang nanda ɗǝ ka fiya hang. Fara lǝɗangga ɗǝfmi Faara.‡ 25 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, mbiya nggǝr sa aam inabi ɓalwa, ƙǝl ahu kutǝryid Faara ndǝn ɓani sa weerindǝghǝn.”

26 Ngwala nanda aah amshe, kya nda sǝ ɗǝnda wumnda ɗǝfya Dzaitun sǝ.

Na Mbiturus a ngaal sǝnda Yeeso

(Matta26:31-35; Luka22:31-34; Yahaya13:36-38)

27 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Kun heu nun a kar nggi fa, ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha;

“ ‘Niya ɗǝk tǝ lafadɗi,

na chaukhrayini a weela hai.’*

28 Amma a kwasamadɗi thliini sǝ hu mǝrra, niya ˈwaarha Nggalili ɗǝ ma kun.”§

29 Ndaagha Mbiturus, “Ka kar nanda sa fa heu, nggi kam mbi naarha wa.”

30 Ndangga Yeeso, “Mbiturus, niya puro ƙǝkafek, a fǝɗik weeriya kapa na kilngaara tǝtaarha sǝri, na ngaal sǝndǝna katǝra mahan.”

31 Amma Mbiturus ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ndaarha, “Ko nǝm a mǝra ƙǝm kyab, mbi tam ngaal sǝnduwa wa.”

Fingya fatsahaya heu ndaa nda kee ƙǝm.

Hwan Yeeso Faara a Nggetsǝmani

(Matta26:36-46; Luka22:39-46)

32 Ɗǝnda mbǝrha ɗǝ na nda aarha Nggetsǝmani, ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Tsawama a mbǝɗiya ɗǝni ka hwan Faara ɗǝ.” 33 Tǝranggǝn Mbiturus, tǝ Yakubu tǝ Yahaya nagha tǝ ɓillaarha tǝ sǝbrha hura kaan. 34 Ndanggǝn kanda, “Sǝb hurna ɗǝ ƙǝla ni mǝra. Tsawama a mbǝɗiya a shiiɗun wa.”

35 Nduwusgha mbeeɗǝ, ɓǝrgha hweeɗa hai hwan faara a naɗǝ a ǝnaarha hai a ndǝkka hai tǝ sǝsadɗiya. 36 Ndagha, “Pǝpa, ǝngya heu nǝghǝn pǝppa a fadwa. A nggǝmna fa tǝree sǝsadɗaɗǝ ya. Mbǝ nggǝmnda hurna wa, amma ˈya nggǝmna hurwa ndǝna mǝmǝl.”

37 Tǝrgha wudgha thlǝmad fatsahayighǝn ɓa, ɓagha wal kanda a shiirha. Ndanggǝn Mbiturus, “Mbiturus, nun a shiirha? Mbun mbang tsaurha tsǝɓaku a ƙǝlaarha wa? 38 A shiiɗun wa, hwanama Faara amanun mukrha hu ƙǝƙǝrra hai. Minnun sǝ ǝnaarha, amma thlu fannun mǝrɗa hai.”

39 Tǝrgha Yeeso mal kanda ɗǝgha ka hwan Faara ɗǝ, nggǝrghǝn thlǝkrha ƙǝla ˈwanǝn hwanda. 40 Nggǝrghǝn wutta thlǝmandan ɓa ɓagha wal kanda a shiirha faɗǝn, ƙǝsǝr ngwalang ɓeena fandan. Sǝngwanda ǝnɗi na nda thlǝghang nda wa.

41 Wud nǝn ɓa yi mahan, ndanggǝn kanda, “Ɓal wun a shiirha tǝ yibrha? Tsǝkɗǝ kee! Ɓad sayidɗa ɓa. Fǝr nda Wan Niifa ahar fa ɗimiya hai. 42 Thleema sǝ! Taama wiim! Kulo tǝ fǝrrǝna ɓayi ya!”

Ƙǝsang nda Yeeso

(Matta26:47-56; Luka22:47-53; Yahaya18:3-12)

43 Nana Yeeso aten ndikrha kee, ƙǝlagha hai ka Yahuda, tal na ahur fatsahayighǝn kumkap sǝri ɗi kyagha ɓa tǝ fiya hangga a samadghǝn ngwanda fa tǝ thlakh ƙǝlarya tǝ sǝsalya. Thlǝnna mamnda firistaya kanda, tǝ famalǝmngya ngyakhrha tǝ shingya. 44 ˈWad Yahuda teena saghang ɗa ndǝn kanda tǝ ndaarha, “Yanɗi ndang ni ˈya tǝ fǝbrha, niifɗa ni; ƙǝsaaman win tǝghǝn ƙǝlaghǝnun ha ngga.”

45 Ɓana Yahuda thlǝmad Yeeso ɓa aaghǝnǝn, “Mala!” Fǝɓanggǝn. 46 Tǝrgha ƙǝsangganda Yeeso, ƙǝsghǝnda ha ngga. 47 Amma niifa tal ƙǝɗanggǝn thlaukh ƙǝlarghǝn sǝ kyathlanggǝn thlǝmad mafad mamnda firistaya ɗǝ.

48 Ndangga Yeeso kanda, “Tǝrwun nggi niifa ni na tǝmbǝng, nun ɓaarha ɓa tǝ thlaukh ƙǝlarya tǝ sǝsalya ka a ƙǝseewun wa? 49 Ƙǝtsar nggi a thlǝmad nun, nggi a tsaharhaha a pǝpal Wuri Faara, ƙǝseewun wa. Amma katǝra nǝn hai kee ka a lǝghǝdgha ˈya ndaana ɗeleewar Faara.”*

50 Tǝrgha fatsahayighǝn kowunni ƙǝl ɗaarha mal Yeeso nda.

51 Na wundǝlarha sǝ tal ahur nafiya na a mbu samad Yeeso, mbǝ lukrha sǝ a fadghǝn wa ƙǝl kooto kee ndǝn kaunǝn fa. Ɓana nafini ka ƙǝsang Yeeso ɓa, 52 muwanggǝn kootodɗa ɗǝ na a fadghǝn ɗaagha tawalth.

Ɗǝnda tǝ Yeeso a mbed mamngya

(Matta26:57-68; Luka22:54-55; Yahaya18:13-14; 19:24)

53 Ɗǝnda tǝ Yeeso a minda ki mamnda firistaya ɗǝ, a mbǝɗani wumna fingya mamngya firistaya sǝ, tǝ shingya, tǝ famalǝmngya ngyakhrha. 54 Mbuwa Mbiturus samad ndan ɗǝ a samarha inggun ta pǝpal minda ki mamnda firistayina ɗǝ. Tsauka hai a thlǝma fa ƙǝlaya ha nagha a tǝk waarha fa. 55 Mamnda firistayini tǝ fingya wumngga hai na nda a kaɗa kwamana na a ƙǝsangganda Yeeso tǝ ˈya na ɗimi, tǝna nda ɓǝlang nda, amma wal wanda wa. 56 Nggaɓangga fingya fa tǝ pathya hangga, amma ɓawa mii ndan ɓa tal wa.

57 Tǝrgha thliigha fingya sǝ pǝr laɓarya nda yi nggaɓaarha ndaa nda, 58 “Sǝk ɗan fadghǝn ndǝghǝn, ‘Niya chang Ƙǝn Faara hai tǝnna fiya, tǝngga pak ahu ɓeena mahan, mbǝ niifa ni a tǝnggǝn wa.’ ”† 59 Ko nanǝn kee tǝrwa path ndan kwamana wa.

60 Tǝrgha mamnda firistayini thliigha sǝ a mbed fiya tsahang mee nǝn Yeeso, “Mba mbang nggǝra sǝ wa? Ma na ndaarha aten pathɗi thlǝkna nafini aten wa ya?”

61 Amma nggasgha Yeeso tip, nggǝrwa sǝ wa.

Nggǝrgha mamnda firisyini tsahang mee, “Nduwa sani Ƙǝrǝsti, Wan Faara amshi tǝ Parka?”

62 Ndangga Yeeso, “Nggini.

Nun a naa Wan Niifa tsau a yisǝmad Faara Amshi na tǝ mamnggirha ha heu,

nǝghǝn ɓayi ahu hashmbe a talara hai.”‡

63 Tǝrgha mamnda firistayini djaranggǝn luwudghǝn ɗǝ, ndǝghǝn, “Palth ma nǝm nggǝr kaɗaarha faɗǝn? 64 Sǝkɗǝm ndǝn hai a miighǝn laɓar sar Faara nda nǝn. Ma ndanun?”

Kanda heu ndaa nda, a ɓǝlangganda. 65 Tǝrgha fingya katǝrang ngganda chahang yakhrha Yeeso fa; ƙǝnangganda yidghǝn mbighǝnda, ndang ngganda, “Kulo! Wun mbiigha sa hu sayidɗi ya, annabi?” Fa ƙǝla ƙǝn Faara ha ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ ɗǝkƙǝn.

Ngaal Mbiturus sǝnda Yeeso

(Matta26:69-75; Luka22:56-62; Yahaya18:15-18,25-27)

66 Nana Mbiturus a pǝpal mindǝɗi a tǝk waarha fa, kyagha wee nuwun ɓa tal ahur mafaya mamnda firistayini. 67 Nanǝn Mbiturus a tǝk waarha fa ƙǝlanggǝn ɗǝ ngga. Ndanggǝn, “Sa na tal ahur nafini na a mbu samad Yeeso tǝ Nadzarat ɗi.”

68 Amma ngaalghǝnǝn. Ndanggǝn, “Sǝngwi ǝnɗi na a thlǝkrha ya wa,” thliigha sǝ ɗǝgha kwatkirma ɗǝ. Tǝrgha tǝtaagha ɗiyarha.

69 Nggǝrna mafadɗi naghǝn, ndanggǝn nafini na ƙǝƙǝt a mbǝɗi, “Niifɗiya nǝghǝn tal ahur ndan.” 70 Nggǝrghǝn ngaalghǝn faɗǝn.

Tsǝna nda tsǝɓaku, nafini na ƙǝƙǝt a mbǝɗi ndang ngganda Mbiturus, “Sa mbǝ ngaala sǝ wa na tal ahur ndan, ƙǝsǝr tǝ Nggalilad ni sa.”

71 Katǝranggǝn ang shiurha tenggǝn fa ɓa ndǝghǝn, “Aahɗi Faara, sǝngwi niifɗi nun a thlǝkrha ya wa.”

72 Tǝrgha tǝtaagha ɗiyarha yi sǝri. Ɗalgha Mbiturus teena hai tǝ laɓar Yeeso ndang nǝn, “Kapa na kidngaara tǝtaarha yi sǝri na ngaal sǝndǝna katǝra mahan.” Kwanggǝn tenggǝn hai nagha a tǝrha.

15

Ɗǝnda tǝ Yeeso a mbed Mbilatus ɗǝ

(Matta27:1-2,11-14; Luka23:1-5; Yahaya18:28-38)

1 A tsar ƙǝrǝt wumngga mamngya firistaya hai tǝ shingya tǝ famalǝmngya ngyakhrha, tǝ fingya kognaya ƙǝnangganda path ndan hai. Ƙǝnangganda Yeeso ɗǝnda tǝghǝn a mbed Mbilatus ɗǝ. 2 Tsahangga Mbilatus mee, “Sani kutǝr Yahudaya wa?”

Nggǝmangga Yeeso, “Ƙǝla thlǝkna na.”

3 Tǝrgha mamnda firisɗi nagha a ɗahang pathya fa aten ǝngya hangga. 4 Nggǝrgha Mbilatus tsahang mee, “Mba nggǝra sǝ ndeye wa? Sǝkkwa ǝnɗi nana nda a thlǝworha fa wa!”

5 Amma Yeeso kalwa sǝ wa, fǝrang ǝnwulteena nǝn Mbilatus.

Ngwang nda kumad mǝrra Yeeso

(Matta27:15-26; Luka23:13-25; Yahaya18:39—19:16)

6 Kala wutsǝfayid tǝɗaarha yakh Mbilatus kal niifa hai tal muwang nanda hu porsǝna ɗǝ yi hwanna fiya. 7 Na niifa sǝ thlǝmnggǝnni Mbarabas muwang nanda hu porsǝna ɗǝ ka tǝmbǝnggidghǝn ˈwanǝn ɓǝl niifa. 8 Wumna fiya thlǝmad Mbilatus ɓa, hwanggǝnda a kalang niifa nǝn kanda hai na hu porsǝna ƙǝla nǝn tǝ ǝnaarha. 9 Nggǝmanggǝn kanda ndǝghǝn, “Na minnun sǝ a kalang kutǝr Yahudaya ni kun hai wa?” 10 Ƙǝsǝr sǝnɗasǝ ka sǝrǝkkid mamnda firistaya ni ɓang nanda Yeeso ɓa.

11 Amma Mamngya firistaya shighangganda fiya fa a kalgha Mbilatus Mbarabas hai a meghed Yeeso. 12 Ndangga Mbilatus kanda, “Amma a kalangɗi Mbarabas kun hai, niya ǝnaarha ƙǝn tǝ niifɗi nun aarha kutǝr Yahudaya?”

13 Tǝrangganda urad ndan sǝ, “Tawaman ɗǝ!”

14 Ndangga Mbilatus kanda, “Kama nda, ɗimid ma ǝna nǝn?”

Amma tǝrangga fiya urad ndan sǝ kaan, “Tawaman ɗǝ!”

15 Nanǝn na mid Mbilatus sǝ a tǝkka fiya mbǝnda fa, kalang Mbarabas nǝn kanda hai. Tǝrgha fǝr Yeeso nǝn a tsaɗaghǝn nda, a fǝranggǝnǝn sodja Romaya tawangganda ɗǝ.

Sodjaya wanda Yeeso

(Matta27:27-31; Yahaya19:2-3)

16 Sodja yini ɗǝnda tǝ Yeeso a mbǝd tar ndan ɗǝ, aah fingya sodjaya nda ɓa. 17 Kalang kaɓad kutǝryirha nda fa na yiɓa, faɗang ngganda ndaha na nzǝnzang panggǝn nda atenggǝn. 18 Tǝrgha tǝrangganda urad ndan sǝ na nda a ndangˈya, “Alvari! Kutǝr Yahudaya!” 19 Na nda a ɗǝkƙǝn tǝ sǝsaala a tenggǝn, tǝ ƙǝm na nda a chahang yakhrha fa. Ɓǝra nda hai tǝ waɗeeyi ndan wai na nda a fǝrang mamnggirha yi waa farha.

20 Ngwalang na nda waaghǝn, ƙǝɗangganda kaɓad kutǝryidɗa hai na a fadghǝn kalang yighǝn nda. Tǝrgha ɗǝnda tǝghǝn ƙǝshaaɗǝ ƙǝsǝr a ɗaa nda tawang ɗǝ.

Tawang nda Yeeso ɗǝ

(Matta27:32-44; Luka23:26-43; Yahaya19:17-27)

21 Na nanda a wiirha tǝ Yeeso ƙǝma nda tǝ niifa na nda aarha Siman tǝ Sayirarha chin nda Alizanda tǝ Rufus, ɓaghǝn ɓa a Sarin. Ngyaɓang tǝr kaɗid ɗa nda fa.* 22 Ɓa nda tǝ Yeeso a mbǝrha ɓa na nda aarha Nggolggota ndǝna mbǝd ɓalhwar teena. 23 Fǝrang aam inabi nda kukurɗa tǝ mur,† amma karɗǝ saarha fa. 24 Tǝrgha tawangganda Yeeso ɗǝ ndǝghangganda karidghǝn hai a pathlang ndan, Əna chacha nda aten lukkighǝn tǝ kurmi na niifa a waala.‡ 25 Tawangganda ɗǝ tǝ tsar fa. 26 A man tenggǝn chireethleng ngganda ǝnɗa hai ɗahang nanda fa, “KUTƏR YAHUDAYA.” 27 Tawang ngganda fathlee kwamangya ɗǝ sǝri, tal a yikawadghǝn, tal ƙǝm a yisǝmadghǝn§. Fingya chirethya yi kaar na nda tǝ mbǝdghǝn 28 tǝ ndaagha: “Lǝghǝtta palthɗa ni tǝ ndaagha, ‘Saghang nda ahur fa ɗimiya hai.’ ”*

29 Fiya na a mbǝraɗǝ na nda a thlǝghang pathya fa yi sar farha na nda a tsangˈya tendan fa na nda a waaghǝn, “Sa ndaagha na fǝlang Ƙǝn Faara hai na manggǝn tǝnangga hu ɓeena mahan,* 30 Hǝrghang fadwa lee tǝraa na hai aten kaɗidɗiya!”

31 Nǝghǝn kee ƙǝm, mamngya firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha na nda a waaghǝn, “Hǝrghanggǝn fingya, amma mbǝ mbang hǝrghang fadghǝn wa! 32 Ngwa na Ƙǝrǝsti ɗa nǝm kutǝr Isǝrela, tǝrgha hai a ten kaɗidɗi naghǝnǝm tǝnǝm fǝrang ƙǝkafek!” Ko fathlee kwamanggini tawang nanda kanda ɗǝ tǝghǝn na nda a thlǝghang pathya fa mbuwa mbǝnggǝn.

Mǝrra Yeeso

(Matta27:45-56; Luka23:44-49; Yahaya19:28-30)

33 Na yan faara a sǝrǝkrha wula nggǝlanggǝn chehwedɗi heu ta figrha ɗǝ. 34 Tǝrgha a fiyidɗi tǝrangga Yeeso Uradghǝn sǝ, “Eloi, Eloi, lama sabaktani?” Ndaarha ni, “Faarna, Faarna, kama nda malna nggi?” *

35 Fingya na ƙǝƙǝt a mbǝɗi sǝkkwa ndan ngga wa tamngganda ndaarha nǝghǝn a aah annabi Ilya.

36 Tal ahur ndan ɗagha ɗǝ tǝtǝnanggǝn soso tǝ aam inabi na chichakh panggǝn hu sǝsaala fǝranggǝnǝn sǝ ka a saagha. Ndaagha niifa, “Malaman, tama ƙǝlaghǝnǝm ha tǝ ɗǝna Ilya tǝrang hai.”†

37 Tǝrgha nggǝrgha Yeeso tǝrang uradghǝn sǝ, a mǝrgha.

38 Shishamarɗi na ahu Ƙǝn Faara na manggǝn djaragha hai sǝri a talara hai ta hweeɗe hai.‡

39 Mamnda Sodja Romaya na ƙǝƙǝt a mbed Yeeso fa naɗǝ kwamanɗi mǝrnǝn ndǝghǝn, “Ƙǝkafek, Wan Faarani ya!”

40 Na fingya nishya sǝ a mbǝɗi na ƙǝƙǝt inggun a ƙǝlang ˈya na a katǝrarha hai. A hur ndan na Mairamu Makdaliya sǝ, Mairamu man Yakubu tǝ fewunda tǝ Yisufu, tǝ Salomi. 41 Ka a Nggalili ɓa takkwana nishyina ndǝn ɓa na nda a ɗang sǝ tǝ tarya, na fingya nishya sǝ hangga a samadghǝn ka Urshalima ɓa.§

Pang nda Yeeso

(Matta27:57-61; Luka23:50-56; Yahaya19:38-42)

42 Katǝragha ǝnɗa hai ya a far ɗemnda yi far yiɓǝd Yahudaya, nanǝn tsǝ figrha hai. 43 Na ka niifasǝ thlǝmnggǝnni Yisufu tǝ Aramatiya, nǝghǝn ahur mamngya na ƙǝnang pathla hai, Nǝghǝn a ƙǝla kutǝryid Faara fa. Tǝrǝm ngwa wa, ɗǝgha thlǝmad Mbilatus ɗǝ hwan mǝrra Yeeso nǝn. 44 Fǝrwa Mbilatus ƙǝkafek mǝr Yeeso wa, aah mamnda Sodja Romaya nǝn ɓa tsahang mee nǝn. 45 Pǝrangga mamnda sodja ɗa ndǝn, ndangga Mbilatus Yisufu a ɗǝgha tǝrang mǝrɗi.

46 Hiigha Yisufu kaɓad pa mǝrra ɓa pǝpet, tǝranggǝn fad Yeeso ahu kaɗidɗi, faɗanggǝn Yeeso tǝ kaɓadɗi ɗǝgha ɗǝ panggǝn ahu kwaarha raa nanda hu feera. Kwatǝranggǝn feera ɓa na manggǝn nggǝlanggǝn kwadɗa sǝ.

47 Mairamu Magdaliya tǝ Mairamu man Yisǝfu na mbǝɗa nda pang nanda Yeeso sǝ.

16

Thlid Yeeso sǝ hu mǝrra

(Matta28:1-8; Luka24:1-12; Yahaya20:1-10)

1 Kyana far yiɓǝd Yahudayina ɗǝ, Mairamu Magdaliya tǝ Mairamu man Yakubu tǝ Salomi hii urdi nda na mindan sǝ ɗa nda ƙǝmang fad Yeeso tǝghǝn. 2 A tsar far katǝra thlǝtta ɓeena, yanfaara a kyarha ɓa ƙǝs kwamana nda aten kwadɗa ɗǝ 3 tsahang mee nda ndan ha, “Wunni a kwatǝrang ferɗi ƙǝm ɗǝ na a mii kwadɗi?” 4 Amma tǝrang nanda tendan sǝ ƙǝla nda hai ferɗi na manggǝn kwatǝrang nda ɗǝ.

5 Kyana nda ahur kwadɗa hai ƙǝla nda hai wundǝlarha tǝ lukrha fa pǝpet tsaua man yisǝma, tǝr ma nda.

6 Ndanggǝn kanda, “A fidɗun hai wa, nun a kaɗa Yeeso tǝ Nadzarat tawang nanda ɗǝ. Thliiɗa sǝ ɓalwa mbǝɗiya wa. Kǝlaman mbǝɗi hunang nanda sa hai ya. 7 Amma ɗamaɗǝ ɗun pǝranggǝn fatsahayighǝn tǝ Mbiturus tǝ ndaarha, ‘Nǝn a ˈwaarha Nggalili ɗǝ ma kun. Ɗǝnun naghǝn a mbǝɗi ƙǝla pǝrang nǝn kun.’ ”*

8 Thliigha nishyini tǝ ɗaarha aten kwadɗi nagha fad ndan a rǝprha fa ka hǝreenga. Kalang ngwanda niifa sǝ wa, ƙǝsǝr ƙǝs hǝreenga kanda.

Kyad Yeeso fadghǝn a Mairamu

(Matta28:9-10; Yahaya20:11-18)

9 Thliina Yeeso sǝ ahu mǝrra a far katǝra thlǝtta ɓeena ˈwaghǝn kyad fadghǝn a Mairamu Magdaliya nuɗi kyang nǝn ǝnkaheeya sǝ mǝd a fadghǝn. 10 Ɗǝgha ɗǝ pǝranggǝn nafini na nanda tǝghǝn kaar na nanda tǝ sǝbrha hura kanda a tǝrha. 11 Amma sǝkna nda na Yeeso tǝ yibrha, na ɗa ndǝn, fǝr wanda ƙǝkafek wa.

Kyad Yeeso fadghǝn a fatsahayighǝn sǝri

(Luka24:13-35)

12 Akwasamadghǝn kyakhrangga Yeeso fadghǝn hai kyad fadghǝnǝn a fatsahayighǝn sǝri na nanda a kwaman ɗǝrha mbǝrha ɗǝ. 13 Wuɗa nda ɗa nda pǝranggǝn shayindan, amma fǝr wanda ƙǝkafek tǝ path ndan wa.

Fǝrang Yeeso taara fatsahayighǝn

(Matta28:16-20; Luka24:36-49; Yahaya20:19-23; Tar fathlǝngya1:6-8)

14 Tsǝɓaku kyadgha Yeeso fadghǝn a kumkap tal ɗi a sayidɗi na nanda a hǝb ǝnnarhami. Tǝrgha yananggǝn kanda ƙǝsǝr ka yamid fǝrƙǝkafekkid ndan tǝ kakrakkin tendan fǝrang ngwanda ƙǝkafek nafini nagha ndǝn a kwasamadɗi thliinǝn sǝ.

15 Ndanggǝn kanda, “Ɗaama hu ƙǝshiirha ɗǝ ɗun pǝr laɓarɗi na mbǝnggǝn ya a fiya heu.† 16 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek ǝnang mbaptisǝma nda, nǝn a hǝrǝkrha, amma niifa fǝrwa wa ƙǝkafek na nda a ngwang kumarha sǝ. 17 Fingya fǝrgha ƙǝkafek na nda a wal sǝsǝmnda ǝna ǝnwuteengya hangga. Hu thlǝmna na nda a kyang ǝnkaheeya sǝ, tǝ ƙǝm na nda a ndikrha tǝ fingya miiya pak. 18 Na nda a ƙǝsang huthlingya tǝ haryindan, ko saa nanda warkami mbǝ ǝnang ˈya kanda wa. Na nda ɗǝfang haara haaya teena, ƙǝna nda.”

Tǝrang nda Yeeso talara ɗǝ

(Luka24:50-53; Tar fathlǝngya1:9-11)

19 A kwasamadɗi ngwalana Yeeso ndikrha tǝ kanda, tǝrang ngganda talara ɗǝ tsauka a yisǝmad Faara.‡ 20 Tǝrgha fatsahayighǝn ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ pǝr laɓar Faara, Chinǝm nǝghǝn tǝ kanda ha nagha. Nǝn naarha kyaɗang ƙǝkafekkid laɓarghǝn kanda tǝ ǝnwuteengya nanda a ǝnaarha.

* 1:2 1:2 Malachi3:1

* 1:3 1:3 Ishaya40:3

* 1:6 1:6 2 Kutǝrya 1:8

† 1:11 1:11 Katǝrarha 22:2; Dzabura 2:7; Ishaya 42:1; Matta 3:17; 12:8; Markus 9:7; Luka 3:22

‡ 1:15 1:15 Matta 3:2

* 1:22 1:22 Matta7:28-29

* 1:44 1:44 Livitikus14:1-32

* 2:23 2:23 Nggurub Ngwa Kumaarha 23:25

* 2:26 2:26 Livitikus24:9

† 2:26 2:26 Firistaya 24:9

* 3:10 3:10 Markus4:1; Luka5:1-3

* 3:22 3:22 Matta9:34; 10:25

* 3:29 3:29 Luka 12:10

* 4:1 4:1 Luka 5:1-3

* 4:12 4:12 Ishaya6:9-10

* 4:21 4:21 Matta5:15; Luka11:33

* 4:22 4:22 Matta10:26; Luka12:2

* 4:24 4:24 Matta7:2; Luka6:3

† 4:29 4:29 Djoyel 3:13

* 6:4 6:4 Yahaya4:44

* 6:11 6:11 Luka 10:4-11

† 6:11 6:11 Tar Fathlǝngya 13:51

* 6:13 6:13 Yakubu5:14

‡ 6:15 6:15 Matta 16:14; Markus 8:28; Luka 9:19

§ 6:18 6:18 Luka 3:19-20

* 6:34 6:34 Ɗeleewar Kirassa 27:17; 1 Kutǝrya 22:17; 2 Laɓarya 18:16; Izikiyel 34:5; Matta 9:36

* 7:7 7:7 Ishaya29:13

* 8:11 8:11 Matta 12:38; Luka 11:16

† 8:12 8:12 Matta 12:39; Luka 11:29

‡ 8:15 8:15 Luka 12:1

§ 8:18 8:18 Irmiya 5:21; Izikiyel 12:2; Markus 4:12

* 8:29 8:29 Yahaya 6:68-69

† 8:34 8:34 Matta 10:38; Luka 14:27

‡ 8:35 8:35 Matta 10:39; Luka 17:33; Yahaya 12:25

* 9:7 9:7 2 Mbiturus 1:17-18

† 9:11 9:11 Malachi 4:5; Matta 11:14

‡ 9:13 9:13 Matta 17:13

§ 9:34 9:34 Luka 22:24

* 9:35 9:35 Matta 20:26-27; 23:11; Markus 10:43-44; Luka 22:26

† 9:37 9:37 Matta 10:40; Luka 10:16; Yahaya 13:20

‡ 9:40 9:40 Matta 12:30; Luka 11:23

§ 9:41 9:41 Matta 10:42

* 9:44 9:44 Matta 5:30

† 9:47 9:47 Matta5:29

‡ 9:48 9:48 Ishaya66:24

* 9:49 9:49 Livitikus2:13

§ 9:50 9:50 Matta 5:13; Luka 14:34-35

* 10:4 10:4 Ɗeleewar Nggurub Ngwa kumarha24:1-4; Matta5:31

* 10:6 10:6 Katǝrarha1:27; 5:2

† 10:8 10:8 Katǝrarha2:24

‡ 10:12 10:12 Matta 5:32; 1 Korontiyaya 7:10-11

§ 10:15 10:15 Matta 18:3

* 10:19 10:19 Kyarhaɓa20:12-16; Ɗeleewar nggurub Ngwa Kumarha5:16-21

† 10:24 10:24 PǝɗaghǝnFingya chireelthya yi kaar chik ndan tǝ “tǝƙǝna” nduwa “yanɗi mbǝrsagha tǝ ƙǝna.”

‡ 10:43 10:43 Luka 22:25-26

§ 10:44 10:44 Matta 23:11; Markus 9:35; Luka 22:26

* 11:9 11:9 Dzabura 118:25-26

† 11:10 11:10 Samaila 7:11-14

* 11:17 11:17 Ishaya56:7; Irmiya7:11

‡ 11:23 11:23 Matta 17:20; 1 Korontiyaya 13:2

* 11:26 11:26 Matta6:14-15

* 12:1 12:1 Ishaya5:1-2

* 12:11 12:11 Dzabura 118:22-23

* 12:18 12:18 Tar fathlǝngya23:8

† 12:19 12:19 Nggurub Ngwa Kumaarha 25:5

* 12:26 12:26 Kyarhaɓa3:6

‡ 12:30 12:30 Ngwa Kumarha 6.4

§ 12:31 12:31 Livitikus 19.18

* 12:32 12:32 Nggurub Ngwa Kumaarha 4:35

† 12:33 12:33 Hodzaya 6:6

‡ 12:36 12:36 Dzabura 1101

§ 12:36 12:36 Dzabura 110:1

* 13:11 13:11 Matta 10:17-20; Luka 12:11-12

† 13:13 13:13 Matta 10:22

‡ 13:14 13:14 Ndaniyel 9:27; 11:31; 12:11

§ 13:19 13:19 Ndaniyel 12:1; Tar Fathlǝngya 7:14

* 13:24 13:24 Ishaya 13:10; Izikiyel32:7; Djoyel 2:10; 3:4; 3:15; Tar Fathlǝngya 6:12

† 13:25 13:25 Ishaya13:10, 34:4; Djoyel2:10; Tar Fathlǝngya6:13

‡ 13:26 13:26 Ndaniyel 7:13; Tar fathlǝngya 1:7

§ 13:32 13:32 Matta 24:36

* 13:34 13:34 Luka 12:36-38

* 14:3 14:3 Luka 7:37-38

† 14:7 14:7 Nggǝr Ngwa Kumaarha 15:11

‡ 14:24 14:24 Kyarhaɓa 24:8; Irmiya 31:31-34

* 14:27 14:27 Dzakariya13:7

§ 14:28 14:28 Matta 28:16

* 14:49 14:49 Luka 19:47; 21:37

† 14:58 14:58 Yahaya 2:19

‡ 14:62 14:62 Ndaniyel 7:13

* 15:21 15:21 Romaya 16:13

† 15:23 15:23 Mur: Ɗǝf saarha ni na thlahang hatta fad niifa ɗǝ

‡ 15:24 15:24 Dzabura 22:19

§ 15:27 15:27 Ishaya53.12

* 15:27 15:27 Ishaya 53:12

* 15:29 15:29 Dzabura22:8; 109:25; Markus14:58; Yahaya2:19

* 15:34 15:34 Dzabura22:1

† 15:36 15:36 Dzabura 69:21

‡ 15:38 15:38 Kyarhaɓa 26:31-33

§ 15:41 15:41 Luka 8:2-3

* 16:7 16:7 Matta 26:32, Markus 14:28

† 16:15 16:15 Tar Fathlǝngya 1:8

‡ 16:19 16:19 Tar Fathlǝngya 1:9-11

Luka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Luka

1

Luka chirethleng ɗǝ ɗeleewar Tiyafulus ɗǝ aten Yeeso

1 Fiya hangga chirethgha aten ǝnggini ǝnana Faara a pathlang nǝm. 2 Ƙǝla malang nandan ƙǝm hai ahar nafini ˈwagha naghǝn tǝ yindan kal nanda mii laɓar Faara ɗǝ. 3 Tsaunǝn kee, paɓa Tiyafulus, nggi tǝ altenna raɗi mu ǝnggina ha ya tǝ sammayirha ka a katǝradghǝn, ƙǝlaɗi hai nǝghǝn mǝmǝl a fanna a chirethleu ƙǝni hai tǝtal-tǝtal. 4 Na minna sǝ a sǝn ƙǝkafekkid ǝnggina na tsaho nanda ha.

Tǝ Thlǝnda Faara kalɗǝ mii nggǝtta Yahaya tǝ Mbaptisǝma

5 A thlakh mbǝd kutǝryid Hirdus a Yahudiya, na firis sǝ thlǝmnggǝnni Dzakariya, nǝghǝn ahu kiwad Firistaya a wuri ki Abidja. Nukkun ƙǝm Alisaɓatu turya Haruna ni. 6 Kanda kyab ka nafiya ni kanda a mbed Faara, na nda a laf ngyakhrha Faara na heu. 7 Amma mbu wan nggindan sǝ wa, ƙǝsǝr Alisaɓatu kwarengani, tǝ ƙǝm kanda kyab suhur nda.

8 Fara sǝmǝn far tar Dzakariya yi firistayirha a mbed Faara, 9 wurna ndan ƙǝla ndana ǝntin firistaya, a kyagha hu Ƙǝn Faara ɗǝ na a Urshalima nji urdi nǝn na sǝdghǝn mbǝnggǝn. 10 Sǝlna sayid nji urdi ɗa ɓa, fiya heu wumnda ɓa, kanda a ƙǝshi a hwan Faara.

11 Kula sǝndǝghǝn sǝ na tǝ thlǝnda Faara nǝn ƙǝt a yi sǝmad mbǝɗi nanda nji urdi sǝ. 12 Nana Dzakariya ndǝn, hargha ƙǝfadghǝn, tǝrǝmngga. 13 Amma ndangga tǝ thlǝnda Faara, “A tǝrǝmna wa Dzakariya; sǝk Faara hwanduwa. Nuwa Alisaɓatu nǝn a nggǝɗo wee hǝshin sǝ, ɗǝfang thlǝma na Yahaya. 14 Nǝn a tsaurha ǝn wutsǝfayirha kaan a fadwa, fiya hangga ƙǝm na nda ǝna wutsǝfayirha ƙǝsǝr ka nggǝttǝghǝn hai. 15 Nǝn a tsaurha niifa na manggǝn a mbed Chinǝm. Mbǝgha sa aam inabi ko mbaala wa. Ka far nggǝttǝghǝn hai nǝn a lǝghǝtta tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 16 Fiya hangga a Isǝreela nǝn a wuɗang kanda a thlǝmad Chinǝm farndan ɓa. 17 Nǝn a ˈwarha a mbed Chinǝm ɗǝ, hu sǝsǝna tǝ sǝsǝmnda ƙǝla annabi Iliya. Nǝn a ɓang tsawud ɗǝɗemnggirha ɓa a pathlang chingya tǝ wanggi ndan. Nǝn a kyakhrang fiya ɓa fingya na tǝ yamid fǝr mamnggirha tsawa nda nafiya natǝ nggayirha fa, nǝn tansang fiya a Chinǝm.”

18 Tsahangga Dzakariya mee tǝ thlǝnda Faara, “Kǝƙǝn ni sǝnda sǝ ǝnɗi thlǝkna ya nǝn tsaurha ƙǝkafek? Kulo nggi, suhurɗi nuuna ƙǝm kee.”

19 Nggǝmangga tǝ thlǝnda Faara, “Nggini Djibirilla na ƙǝt a mbed Faara. Thlǝnna nda nggi ɓa, a ɓi puro laɓarɗi na mbǝnggǝn ya. 20 Nanǝn ya na naarha tip, mba nggǝr kalasǝ wa ƙǝl a farɗi katǝranǝn hai, ƙǝsǝr sa karna fǝrƙǝkafek fa tǝ pathna, ɓagha tsaurha ƙǝkafek a sǝl ɓenggǝn ɓa.”

21 Nanǝn ya, fiya a ƙǝla Dzakariya fa a kyagha ɓa, na nda a numarha tǝ mani tsǝnǝn tsǝɓaku kee ahu ƙǝn hwan Faarɗi. 22 Kyanǝn ɓa, mbangwa kalang kanda sǝ wa. Walangganda tǝ ndaarha kyaɗang Faara ˈya ahu ƙǝn hwan Faarɗi, ƙǝsǝr nǝn naarha kyad haara a kanda, mbangwa kalasǝ wa.

23 Ngwalang nǝn ɓen targhǝn, wudgha wureɗǝ. 24 Mǝngwaha wa nukkun Alisaɓatu ɗǝfgha hur. Tsau fayighǝn nǝn a wuri mbǝ kyarha ƙǝshaaɗǝ wa yi ndǝre tuf. 25 Ndagha Alisaɓatu, “Faara ǝneegha ǝnɗiya! A hu ɓengginiya ndǝn haɗang ni fa, keeɗa sǝ hu shilee a mbed fiya.”

Tǝ Thlǝnda Faara kalɗǝ mii nggǝtta Yeeso

26 Nana Alisaɓatu tǝ ndǝre mikki, thlǝngga Faara tǝ thlǝndǝghǝn Djibirilla ahu tala ɗǝ a Nggalili, nanda aarha Nadzarat. 27 A ɗǝgha thlǝmad wutararha ɗǝ na thlǝmnggǝn Mairamu, ngwanna niifa na nda aarha Yisufu, turya Ndauda. 28 Ɗǝgha tǝ thlǝndǝɗi thlǝmadghǝn ɗǝ ndanggǝn, “Niya ndo ˈya, sa na tǝ parka teena! Chinǝm nǝghǝn tǝ sa ha.”

29 Sǝkna Mairamu nda ǝnɗi, ɓillagha kaan, nzǝmnggǝnǝn tǝ tur nda ǝn mani ya. 30 Amma ndangga tǝ thlǝnɗǝɗi, “A tǝrǝmna wa, Mairamu, walna nggayirha a mbed Faara.

31 Na a ɗǝfrha hur,

nggǝt wee hǝshin na,

ɗǝfang thlǝma na Yeeso. *†

32 Nǝn a tsaurha manda niifa,

nanda aaghǝn,

Wan Faara na tǝ sǝsǝmnda ha heu.

Na Chinǝm Faara a fǝrang tsǝnnggam kutǝryid chichidghǝn Ndauda.

33 Nǝn tsau kutǝryirha aten nafiya Isǝreela pa kwanɗǝ,

kutǝryidghǝn mbǝ mii ngwaladghǝn sǝ wa.” 1:33 2 Samaila 7:12; 13; 16; Ishaya:haya 9:7 1:33, Ndaniyel 2:44; 7:27; Mika 4:7.

34 Tsahangga Mairamu mee tǝ thlǝnda Faara, “Kǝƙǝn na ǝnɗi katǝrarha hai ya nggi kula sǝn hǝshnefa?”

35 Nggǝmangga tǝ thlǝnda Faara,

“Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda nǝn a tǝraa tenwa hai,

sǝsǝmnda Faara Amshi nǝn a nggǝlorha.

Tsaunǝn kee, Wanɗi tǝ Peɗǝnda na a nggǝtta ya,

nǝm aaghǝn tǝpeɗǝnda Wan Faara.

36 Kwana Alisaɓatu hurfidwa, nda nanda kwarenga ni, tǝ suhuryidghǝn nǝn a nggǝt wee. Nanǝnya nǝghǝn ahur tǝ ndǝre mikki. 37 Ƙǝsǝr mbǝ ˈyasǝ na pǝɗaghǝn a fad Faara wa.”‡

38 Ndagha Mairamu, “Yoo, nggi mafad Faara ni, a tsauka ƙǝla tǝ thlǝkna na.” Tǝrgha tǝ thlǝnda Faara wiigha.

Mairamu wengɗǝ tala Alisaɓatu

39 A sayidɗi, Mairamu ngwagha fa thliigha ƙǝkar ɗǝgha hu tala ɗǝ na ahu wumngya chehweed Yahudaya. 40 Sǝlnǝn ɗǝ kyagha minda ki Dzakariya hai, ndang ˈya nǝn Alisaɓatu. 41 Sǝkna Alisaɓatu nda ǝnɗi ki Mairamu, wanɗi na ahurghǝn tsǝˈya nǝn fa. Alisaɓatu ƙǝm lǝghǝdgha tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 42 Tǝrangga Alisaɓatu uradghǝn sǝ kaan, ndanggǝn Mairamu, “Tǝ parkani sa ahur nishya, tǝ ƙǝm tǝ parkani wanɗi ɓana nggǝtta! 43 Mani na nggayirha ɓarha tenna ɓa kee, na man China ɓarha thlǝmadna ɓa? 44 Hǝrǝm ni sǝk nda ǝnwa, wanɗi na a hurna tsǝˈya nǝn fa kaan ka wutsǝfayirha. 45 Tǝ parkani sa fǝrgha ƙǝkafek aten ˈya ndona Chinǝm nǝn tsaurha ƙǝkafek.”

Amshi Mairamu

46 Ndagha Mairamu,

“Hurna nǝghǝn a fal Faara

47 yiɓǝnna nǝghǝn a ǝna wutsǝfayirha a Faara tǝ Hǝrǝkrǝna,

48 ƙǝsǝr ɗalɗǝ nggi in,

mafadghǝn mbuwa a mii ˈya.

Nanǝnya fiya na heu yi weeriya tǝ na ɓayi nanda ndaarha tǝ parkani nggi,

49 ƙǝsǝr ka ǝngya na mǝmanggǝn ǝneena Faara Amshi,

thlǝmnggǝnni tǝ Peɗǝnda.

50 Na fiya haɗang fa na a tǝrǝmnggǝn,

Ka chichiiya na ƙǝtǝm.

51 Ənaɗǝ ǝngya na mǝmanggǝn tǝ harghǝn;

welengɗǝ fingya ɗǝ na a manang alten ndan hu numan ndan.

52 Tǝrangɗǝ kutǝrya hai hu tsǝnggam nggindan,

amma mananggǝn fingya mbuwa a mii ˈya.”

53 “Nggalang ɗǝ fingya na a mirha tǝ ǝngya na nggǝngga,

amma rǝghanggǝn fa ƙǝnaya ɗǝ kula ˈya a harndan.

54 Ɗangɗǝ mafadghǝn sǝ Isǝreela,

tǝ ɗal teena hai haɗang nda

55 Ibrahim fa tǝ chichiyighǝn pa kwanɗǝ

ƙǝla ndang nǝn chingginǝm na kaar.”

56 Mairamu tsauɗǝ a thlǝmad Alisaɓatu yi ndǝre mahan a wudgha wureɗǝ.

Nggǝtta Yahaya tǝ Mbaptisǝma

57 Lǝghǝdna ɓen nggǝtta Alisaɓatu, nggǝt wee hǝshin nǝn. 58 Tulayighǝn tǝ nggǝɗayighǝn sǝk nanda kyaɗang Faara nggayirha, ɗangganda sǝ tǝ wutsǝfayirha.

59 Lǝghǝnna wanɗi ɓeena uvaɗa, ɓa nda ka thlee muwa ɓa, tǝ ƙǝm na mindansǝ a ɗǝfang thlǝm chin nda Dzakariya. 60 Tǝrgha kalgha mansǝ ndǝghǝn, “Awo! Nǝm aaghǝn Yahaya.”

61 Ndang ngganda, “Mbǝ niifa sǝ ahur nggǝɗiyinun na tǝ thlǝmɗiya wa.”

62 Tǝrgha tsahang mee nda chin wanɗi tǝ haara a pǝr thlǝm wanɗa nǝn nanda a ɗǝfang nda. 63 Tsakh ǝn chirethla nǝn, chirethlenggǝn hai, “Thlǝmnggǝnni Yahaya.” Fiya na heu na ǝnwulteena nda. 64 A mbǝɗi kee ingga mighǝn hai tǝ ƙǝm sheneuƙǝn kwasgha hai, katǝranggǝn ndikrha hai nagha a fal Faara. 65 Tulayighǝn na heu nanda ǝnwulteena, tǝ ƙǝm tǝrmanda, ƙǝsǝr ka ǝnɗi katǝragha hai. Kala mbǝrha heu na a wumngya chehweed Yahudaya nagha fiya a tsǝ laɓara atenggǝn. 66 Kala niifa sǝkka laɓarɗi ƙǝl wulna teena, tǝ tsakh mee nǝn, “Ɓana wanɗi tsaurha ƙǝƙǝn ya?” Ƙǝsǝr na Faara tǝghǝn ha.

Dzakariya falɗǝ Faara

67 Chin na Dzakariya lǝghǝdgha tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda katǝranggǝn thlǝk pathla hai kyaɗang na Faara tǝ ndaarha,

68 “Tama fal Chinǝm nǝm, Faara yi Isǝreela,

ƙǝsǝr ɓanǝn ɓa ka ɓagha pǝl nafiyighǝn.

69 Fǝrɗǝ tǝ ngyakhrha na a hǝrghang nda ƙǝm

a wuri ki mafadghǝn Ndauda.

70 Kǝla ˈwanǝn thlǝkrha ƙǝtǝm a mii annabiyighǝn tǝ peɗǝnda

71 hǝrǝkrha ahar fa tsangginǝm na heu.

72 Əngginiya ǝnanǝn ndǝn a kyaɗang nggayirha nǝn chingginǝm

tǝ ɗal teena hai hu ɗǝf mighǝn tǝ peɗǝnda ǝna nǝn.

73 Ɗǝf mighǝn ǝna nǝn a chichin nǝm Ibrahim,

74 a pǝl ƙǝm nǝm ahar fa tsangginǝm,

tǝnǝm ɗǝfang shilee teena kula hǝreenga,

75 anam tsǝtsaɓaɗǝ tǝ nggayirha a mbed Faara ahu tsawun nǝm hu ƙǝshiirha.”

76 “Sa ƙǝm waana, nanda aah sa annabi yi Faara Amshi,

ƙǝsǝr na ˈwarha mbeeɗǝ ma Chinǝm a tangsang kwamana na ɗǝ,

77 a fǝrang huteena nǝn nafiyighǝn aten kwaman hǝrǝkrha

ahu chakhrha ɗimiyid ndan ɗǝ,

78 ƙǝsǝr ka haɗang nǝm Faara fa,

kukwaryid hǝrǝkrha nǝn a njaara tennǝm hai a talara hai.

79 Nǝn a njaara aten fingya hai na ahu wula,

tǝ fa tsaukya na a mishim mǝra,

nǝn a laf ƙǝm ahu kwaman ɗǝɗemnggirha.”

80 Yahaya mangga sǝ, nagha kanglang hu farha tǝ huteena, tsauƙǝn a kaheerha ƙǝl farɗi kyanǝn pǝpal ɓa ka a pǝr laɓarghǝnǝn a nafiya Isǝreela.

2

Nggǝnda Yeeso a Mbaitalami

1 A hu ɓengginiya Kaisar Anggusta kalɗǝ mee a thlǝɗangganda fiya na hu kutǝryid Roma. 2 Ndǝna katǝra thlǝtta fiya ǝnanda, a sayidɗi tsauna Karniwus ngwamna a Suriya. 3 Fiya na heu wunda hu talyi ndan ɗǝ ka a thlǝɗangganda kanda. 4 Yisufu ndǝghǝnggima malɗǝ tal Nadzarat na hur Nggalili ɗǝgha hu tal Mbaitalami ɗǝ na hur Yahudiya, tala nggǝnda kutǝra Ndauda sǝ. Yisufu ɗǝɗǝ mbǝɗaɗǝ, ƙǝsǝr nggǝɗit Ndauda ni. 5 Wiighǝn tǝ Mairamu ngwannǝn ka a thlǝɗangganda kanda kyab, ahu sayidɗi ndǝghǝn ahur. 6 Na nanda a Mbaitalami ɗi lǝghǝdgha ɓen nggǝttǝghǝn. 7 Nggǝt wan ˈwadghǝn nǝn hǝshin, lǝlǝɓanggǝn tǝ pam ƙǝnɗǝghǝn, hunanggǝn ahu nggam maɓiya hai, ƙǝsǝr walwanda ƙǝnna a min rongya wa.

Falafya tǝ Fathlǝngya Chinem

8 A ƙǝsǝr talɗi na fa lafya sǝ, na nda mǝnda a pǝpal, na nda a ƙǝla maɓiyindan ha a fǝɗigrha. 9 Kula sǝndǝndan sǝ, tǝ thlǝnda Faara ɓagha thlǝmandan ɓa, tǝrgha mamnggit Faara yangga hai, tǝrmanda kaan. 10 Tǝrgha, wan thlǝndǝɗi ndanggǝn kanda, “A tǝrǝm ɗun wa ɓa ni ɓa tǝ laɓara na mbǝnggǝn yanɗi na fiya heu ana pǝpetyid hura kaan. 11 A weeriya ahur tal Ndauda nggǝɗang nda tǝ Hǝrǝkrha kun hai, Ƙǝrǝsti Chinǝm. * 12 Ənɗiya ndǝna a kyaɗang ǝnsǝnda kun, ɗunun wal wufarwee lǝlǝɓang nda tǝ pam ƙǝndǝghǝn, hunang nda hai ahu nggama.” 13 Kula sǝndǝndan sǝ, tǝrgha Fathlǝngya Faara hangga na a amshi, ɓanda hai, ɓa nda wal yanɗi ˈwagha hai, kanda heu a fal Faara nanda a ndaarha,

14 “Mamnggit Faara na talara,

tǝ na hu ƙǝshiirha ngwa tsauka ɗǝɗemnggirha a thlǝma nafiya na Faara a tǝk mbǝndǝ ndan fa.”

15 Malna Fathlǝnggini kanda, wuɗa nda talara ɗǝ, ndangga fa lafyini ndan “Tama Mbaitalami ɗǝ ɗǝm na ǝnɗi katǝragha hai tǝ pǝrangna Chinǝm ƙǝm.” 16 Thliinda ƙǝkar ɗanda wal Mairamu tǝ Yisufu, na wanɗa nda kath ahu nggam maɓiya. 17 Nana fa lafyini wanɗi, pǝr laɓar ɗa nda thlǝghangna tǝ Thlǝnda Faara kanda. 18 Sǝkna fiya laɓar ɗi, kowunni ƙǝl ƙǝs mee nanda ǝnwulteena ka ǝnɗi ndana fa lafyini. 19 Mairamu ƙǝsɗǝ ǝnggina haya ahurghǝn, nagha a numarha atenggǝn. 20 Fa lafyini wuɗa nda, na nda a aah amshe yi fal Faara ka ǝnɗi sǝknanda, tǝ na nanda, nǝghǝn ƙǝla thlǝkna tǝ Thlǝnda Faara.

Ɗǝfang nda thlǝma Yeeso

21 Ənana wanɗi ɓeena uvaɗa, thleng muwa nda, ƙǝmɗa ɗǝfang thlǝma nda Yeeso, thlǝmɗi ɗǝfna tǝ Thlǝnda Faara kapa na nda ɗǝfghǝn hur.

Fǝr nda Yeeso ahu Wuri Faara

22 Ndukna farɗa ɓa, Mairamu tǝ Yisufu ǝnanda ǝnɗi thlǝkna ngyakhrha Musa tǝ ndaarha, a tsaɓangganda altendan ɗǝ, tǝrang ngganda Yeeso, ɗǝnda tǝghǝn Urshelima ɗǝ ƙǝsǝr a fǝrghǝnda a Chinǝm. 23 Kǝla nanǝn chichrethlee hai ahu ngyakhrha Faara, “Kala wan ˈwarha nggǝn nanda, nanda fǝranggǝn Faara.” 24 Na sataka nda ƙǝla thlǝkna ngyakhrha Chinǝm tǝ ndaarha, “Titiliukya sǝri ko wan kataprakkya sǝri ndǝna nda thleerha.”

25 A farɗi, na niifa sǝ nǝghǝn tǝ tsaurha a Urshelima, nanda aaghǝn Simiyon. Ka niifa ni, nǝn naarha ɗǝfang shilee Faara teena. Kǝmɗa nǝghǝn a ƙǝla farɗi nanda a hǝrghang nda Isǝreela. Nǝghǝn tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 26 Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ndanggǝn niifɗi, mba a mǝra wa ƙǝl farɗi nana Ƙǝrǝsti tǝ yidwa. 27 Nagha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda a shikƙǝn, kyagha Ƙǝn Faara ɗǝ, mǝmǝl tǝ sayidɗi ɓa na fa nggǝtya Yeeso ɓa tǝghǝn a Ƙǝn Faara ɓa, ƙǝla ndana hai ngyakhrha a ǝna nda. 28 Simiyon thlǝ wanɗa nǝn fal Faara nǝn, ndǝghǝn, 29 “Na nǝn ya, China, kalu mafadwa hai wiigha hu ɗǝɗemnggirha, ƙǝla tǝ thlǝkna na,”

30 “Ƙǝsǝr yinna naɗǝ hǝrǝkrǝwa,

31 hǝrǝkrha ǝna na a mbed fiya heu,

32 Kukwaryirha kyadna a fiya mbuwa Yahudaya,

tǝ mamnggirha a nafiwa Isǝreelaya.”

33 Chin wanɗi tǝ man ƙǝsangganda mii ndan kanda ana ǝnwulteena tǝ ǝnɗi thlǝkna Simiyon aten wanɗi. 34 Simiyon ɗǝfanɗǝ parka kanda teena, ndanggǝn Mairamu man wanɗi “Wur Faara wanɗiya ƙǝsǝr a tsaukwa fǝlla fingya hai, tǝ thlid fingya sǝ hangga ahur Isǝreela, nǝn tsaurha ǝnsakrha a thlǝma Faara mbuwa na mid fiya sǝ hangga. 35 Nanǝnke, ǝn ǝnandan na ahu tendan nǝn kyarha pǝpal ɓa. Ənɗiya nǝn hatta fa kaan, ƙǝla kuthla thlaukh ƙǝlara.”

36 Na suhurra annabi sǝ nuwun, thlǝmnggǝn ni Hanatu, wan Famuwel turya Ashiru. Tsauɗǝ a chimarha yi hurarha mǝd kee. 37 Tǝrgha chimadghǝn mǝrgha. Nanǝn ya, huradghǝn kumnggit uvaɗa kap faɗa. Mbǝ malang Ƙǝn Faara wa, nǝn naarha manang thlǝm Faara nda fǝɗigrha tǝ yan fara ahu hwanda tǝ kar aama. 38 Mǝmǝlla sayidɗiya, kyagha ɓa nagha a usa Faara, ƙǝmɗa thlǝkɗǝ pathla aten wanɗiya a nafiya na a ƙǝla farɗi na Faara a fǝrang alteena Urshelima.

39 Yisufu tǝ Mairamu ngwalang nanda ˈya ndana ngyakhrha Chinǝm, wuɗa nda tal ndan ɗǝ Nadzarat na a Nggalili. 40 Man wanɗi, nǝghǝn tǝ kanglanggirha, lǝlǝgɗa tǝ sǝnda, nggayid Faara ƙǝm nǝghǝn tǝghǝn ha.

Yeeso, wundakhne ngguchit ahur Ƙǝn Faara

41 Kafad hurarha fa, fa nggǝtya Yeeso nanda ɗǝrha Urshelima ɗǝ ƙǝsǝr ka wutsǝfayid kyarhaɓa ahu sǝsaarha. 42 Lǝkɗangna Yeeso hurarha Kum kap sǝri tǝ nggǝtta hai, ɗenda hu wutsǝfayirha ɗǝ ƙǝla tǝ sǝsǝnna nda sa hai. 43 Ngwalana wutsǝfayidɗi, ƙǝs kwaman wutta nda wure ɗǝ. Tǝrgha Yeeso ishgha hai a samarha a Urshelima, kula sǝnda chin sǝ tǝ man. 44 Na nda a ndaarha asǝmha nǝghǝn ahur fiya, ƙǝs wiirha nda yi paara tal. Katǝrang ngganda kaɗaghǝn hai ahur shayindan tǝ ƙǝm pashiyi ndan, 45 nawa ndan wa. Nanǝnke, wuɗa nda Urshelima ɗǝ, ƙǝsǝr a kaɗaghǝnda a mbǝɗi. 46 A far ɓeena yi mahan, ɗanda walghǝn tsau ahu Ƙǝn Faara a thlǝmad famalǝmngya, ndǝghǝn a ka thlǝmarha hai, nagha ƙǝm a tsahang mee kanda ha. 47 Fiya na heu a mbǝɗi nanda a kang thlǝmarha fa, kanda a ƙǝs mee, wulanggǝn kanda tǝ tur sǝndǝghǝn tǝ nggǝmnda nǝn a nggǝmang kanda sǝ. 48 Chin tǝ man wulang teena kanda na nandan a mbǝɗi. Ndangga man, “Waana mani ǝnangna kan kee? Nggi tǝ tsu tsǝ fannan chichakh kaan, nawanan sa.”

49 Nggǝmanggǝn kanda tǝ ndaarha, “Kama nun kaɗa nggi? Sunggunsǝ kamɗǝ a tsawi a wuri ki Pǝpa wa?” 50 Sǝngwanda numadghǝn tǝ pathɗiya wa.

51 Thliigha mbu saman ndan nǝn, wuɗa nda Nadzarat ɗǝ heu. Nǝn naarha a na fa nggǝtyighǝn hai, man ƙǝm, ƙǝs ǝngginanǝn haya ahurghǝn. 52 Yeeso ƙǝl chikrha tǝ ndǝndǝlyirha tǝ tsǝrha, hu pǝmnggǝn pǝpet a mbed Faara tǝ fiya.

3

Yahaya tǝ Mbaptisǝma tangsang ɗǝ kwamana Yeeso ɗǝ

1 Ahu hurarha kumkap tuf yi kutǝryid Kaisar Tǝmbariyani; Mbuntus Mbilatus ndǝna ngwamna Yahudiya, Hirdus ndǝna kutǝr Nggalili, wanman na Filibus ndǝna kutǝr Ituriya tǝ Tarakunitas, Lisaniyas ndǝna kutǝr Ambiliya. 2 Nda Hanana tǝ Kayafa ndǝna Mamngya Firistaya. A faryini ndikka Faara tǝ Yahaya wan Dzakariya a hee. 3 Tǝrgha Yahaya wenggǝn chehweed yina hai na a mii kufad Djodan ndǝghǝn a thlǝk laɓar Faara a fiya tǝ ndaarha, a malangganda ɗimiyindan ka a fanangganda kanda tǝna Faara chahang ɗimiyindan kanda ɗǝ. 4 Kǝla nanǝn chichirethlee hai ahu ɗeleewar annabi Ishaya tǝ ndaarha,

“Urarha a aah farha a kaheerha tǝ ndaarha,

‘Taksaman kwamana Chinǝm sǝ,

katǝraman pǝpǝnang nda kwamangya ɗǝ.

5 Njighaman suhwadya heu,

fǝlaman mbǝya ɗǝ na ɗangkam, ɗangkam tǝ wumngya.

Pǝpǝnaman kwamangya ɗǝ na ƙǝƙǝɓa, ƙǝƙǝɓa tsawa nda ndip,

kwamangya na kukuchang nanda ngga.

6 Fiya na heu nanda a na hǝrǝkrha Faara!’ ”

7 Kǝsǝrke, nǝghǝn a ndang nda fiya na ɓaarha ɓa ka a fananggǝn kanda, “Kun huthlingya! Wun ƙǝsgha thlǝmannun ƙǝsǝr ka sǝbrha hur Faara na ɓayi? 8 Nama ˈya kyadgha ndaarha malangɗun ɗimiyinnun. A numaɗun ahur nun ndon Ibrahim ndǝna Chinun wa. Niya ndangnda kun Faara nǝn mbang ǝnang wundakhnaya Ibrahim sǝ tǝ feryini ya. 9 ˈWanda teena pangnda wurra a kul ɗǝfrha, kala ɗǝfrha mbuwa nggǝtta nanda kyathlang nda ɗǝ muwangganda ahu waarha ɗǝ.”

10 Tsahangga fiya mee ha tǝ ndaarha, “Ma nan ǝnaarha mbiya?”

11 Nggǝmanggǝn tǝ ndaarha, “Niifa na tǝ lukrha sǝri tǝranggǝn niifa ha mbuwana yighǝnsǝ, niifa na tǝ ǝnnarhami ha, nagha kee ndǝghǝn nggima.”

12 Fa thlǝ tsamngya ƙǝm ɓa nda ɓa na a fananggǝn kanda, tsahang mee nda, “Mala, ma nan ǝnaarha?” 13 Ndanggǝn kanda, “A thlǝɗun ˈya kalgha yanɗamu tǝ thlǝghang nanda kun wa.” 14 Sodjaya ƙǝm tsahang mee nda ha, “Kanggiwu ma nan ǝnaarha?” Ndanggǝn kanda, “A ngyaɓangɗun fiya a fǝrang wuɗǝɓǝla nda kun wa. A nggaɓaɗun kanda ƙǝsǝr a fǝrang ˈya nda kun wa. Usama Faara tǝ ˈya na nda a teng nda kun.” 15 Nana fiya a ƙǝla ɓad Ƙǝrǝsti fa ɓa, tǝrgha fiya na heu kanda a numarha ahur ndan tǝ ndaarha, ko Yahaya ndǝna Ƙǝrǝsti ɗi. 16 Ndangga Yahaya kanda, na heu, “Niya fanang nda kun tǝ aama. Amma niifa sǝ na ɓayi na tǝ sǝsǝmnda fa kalgha nggi mu, tsǝkki na a kwasanggi sahad pahamggǝn hai wa, ndǝghǝnggi ɓanǝn fanang nda kun tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝ waarha. 17 Nǝghǝn tǝ ɗeng pǝra ha, nǝn a pǝrang ɗiɗiirha ɗǝ ngwanggǝn wan hwalidghǝn ahu ɓirukkun hai. Nǝn a njang nda ɗiɗidghǝn ɗǝ tǝ Waarha mbuwa mǝra hai.” 18 Tǝ yiyi thlamarha hangga, Yahaya thlǝkɗǝ laɓar Faara na ngga a fiya. 19 Yahaya yanang ɗǝ Hirdus, ƙǝsǝr Hirdus kahang ɗǝ Hirudiya nu wanman, tǝ ƙǝm ǝnaɗǝ ǝngya mbuwa ngga. 20 A kwasamadghen Hirdus nggǝrɗǝ sǝɓang nda ɗǝ tǝ ngyakhrha fǝrnǝn a kanda heu. A ƙǝsangganda Yahaya changganda ƙǝnɗǝ.

Fanang Yahaya Yeeso

21 A kwasamadɗi fanang nda fiya, Yeeso ndǝghǝn nggima fanangganda. Tǝrgha nanǝn a hwan Faara, frakh amshi inggaɗǝ, 22 Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝrgha atenggen hai ƙǝla titiliurha, sǝk urarha nda a talara hai tǝ ndaarha, “Sani na waana tǝtali nggǝmni, tǝkɗi mbǝnduwa fa kaan.”

Turya Yeeso

23 A farɗi katǝrangna Yeeso targhǝn hai yi tsaharhaha, nǝghǝn a kaɗa hurarha kumnggit mahan ahu ƙǝshiirha. Tǝrgha fiya ndǝn tǝ ndaarha wan Yisufuni,

na wan Heli, 24 Heli wan Mattaat,

Mattaat wan Lawi, Lawi wan Malki,

Malki wan Yanna, Yanna wan Yisufu,

25 Yisufu wan Mattaatiya, Mattaatiya wan Amos,

Amos wan Nahum, Nahum wan Asaliya,

Asaliya wan Nanjaya, 26 Nanjaya wan Maˈata,

Maˈata wan Mattaatiya, Mattaatiya wan Shimeya,

Shimeya wan Njosek, Njosek wan Yahuda,

27 Yahuda wan Yowanan, Yowanan wan Refaya,

Refaya wan Dzarubabel, Dzarubabel wan Sheyaltiyel,

Sheyaltiyel wan Niri, 28 Niri wan Malki,

Malki wan Addi, Addi wan Kosama,

Kosama wan Almadama, Almadama wan Er,

29 Er wan Djoshuwa, Djoshuwa wan Eliyeser,

Eliyeser wan Yorim, Yorim wan Mattaat,

Mattaat wan Lawi, 30 Lawi wan Simiyon,

Simiyon wan Yahuda, Yahuda wan Yisufu,

Yisufu wan Yonana, Yonana wan Eliyakim,

31 Eliyakim wan Malaya, Malaya wan Mainana,

Mainana wan Mattaata, Mattaata wan Natan,

Natan wan Ndauda, 32 Ndauda wan Njessi,

Njessi wan Obida, Obida wan Mbuwasa,

Mbuwasa wan Salmon, Salmon wan Nashon,

33 Nashon wan Amminadab, Amminadab wan Aram,

Aram wan Hesruna, Hesruna wan Feresa,

Feresa wan Yahuda, 34 Yahuda wan Yakubu,

Yakubu wan Ishaku, Ishaku wan Ibrahim,

Ibrahim wan Tera, Tera wan Nahor,

35 Nahor wan Serug, Serug wan Reyu,

Reyu wan Feleg, Feleg wan Eber,

Eber wan Shela, 36 Shela wan Kenan,

Kenan wan Arfakshad, Arfakshad wan Shem,

Shem wan Nuhu, Nuhu wan Lamek,

37 Lamek wan Metusela, Metusela wan Enok,

Enok wan Yared, Yared wan Mahalalel,

Mahalalel wan Kenan, 38 Kenan wan Enosh,

Enosh wan Shitu, Shitu wan Adamu,

Adamu ƙǝm wan Faara.

4

Sheetan ƙǝƙǝrangɗǝ Yeeso

1 Yeeso lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda wud nǝn ɓa a kufad Urdun, nagha Sǝsǝna a shikƙǝn a kaheerha ɗǝ. 2 A mbǝɗi ƙǝƙǝrangga sheetan yi ɓeena kumnggit faɗa. Akwasamadghǝn ƙǝsgha mirha ndǝn, ƙǝsǝr ǝnawa ˈya mii wa. 3 Ndangga sheetan, “Ana Wan Faara ni sa tsawang ferɗiya ka mburodi.” 4 Nggǝmangga Yeeso, “Nǝghǝn chichireethlee hai ahu ɗeleewar Faara mbǝ tǝ ǝnnarhami kee na niifa ƙǝrasǝ wa.” 5 Tǝrgha sheetan ɗǝgha tǝghǝn a mbǝrha ɗǝ na ɗangkam kaan, kyaɗang kutǝryid ƙǝshiirha nǝn ahu shibrha yirha. 6 Ndangga sheetan, “Sa niya furo sǝsǝmnda kutǝryid ɗiya tǝ mamnggitghǝn, ƙǝsǝr nggi fǝreena ndan, a nggǝmɗi ni fǝranggǝn niifa nggǝmna hurna. 7 Na heu niya furoƙǝn a ɗǝfenna shilee teena.” 8 Nggǝmangga Yeeso, “Nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha,

“ ‘ɗǝfang shilee Faarwa teena,

ndǝghǝn katenggǝn.’ ”

9 Tǝrgha sheetan ɗǝgha tǝ Yeeso a Urshelima ɗǝ, tǝranggǝn talakh ten Ƙǝn Faara sǝ ndanggǝn, “Ana Wan Faara ni sa, puru hweeɗa hai. 10 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha,

‘Nǝn fǝrang sǝsǝmnda fathlǝnggighǝn a laf sa nda,

ƙǝla sa nda ha.

11 Tǝ ƙǝmɗaarha, nanda a nggawo sǝ tǝ haryindan,

ƙǝsǝr naɗǝ ɗǝghang sarwa feera fa.’ ”

12 Ndangga Yeeso, “Nǝghǝn chichireethlee hai,

‘A ƙǝƙǝrangna Chinǝm Faarwa wa.’ ”

13 Akwasamadɗi ngwalangna sheetan ƙǝƙǝrang nda Yeeso, ndekka hai tǝghǝn ˈwan.

Yeeso Katǝrang ɗǝ Tsaharhaha a Nggalili

14 Yeeso wudɗǝ a Nggalili ɗǝ lǝlǝgɗa tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, laɓarghen welɗǝ hu talya ɗǝ na hu chehwedɗi. 15 Tsahaɗaha ahu Ƙǝn Faara hangga ko wuni falɗa ndǝn.

Kar nda Yeeso fa a Nadzarat

16 Ɗǝgha Nadzarat ɗǝ mbǝɗi mannǝnsǝ, kyagha Ƙǝn Faara ɗǝ a far yiɓǝd Yahudaya ƙǝla sǝsǝnnǝn sa hai. Thliigha sǝ nǝn a karatarha, 17 fǝrang ɗeleewar annabi Ishaya nda. Inanggǝn ɗeleewar ɗa hai, wal mbǝrha nǝn chireethleng nanda hai tǝ ndaarha,

18 “Sǝsǝn Chinǝm nǝghǝn tǝ nggi ha,

ƙǝsǝr wurɗǝ nggi,

na a ɓang laɓar Faara ni fa yamiya ɓa.

Na a kalmii kalla nafiya ni ƙǝnangna ɗimiyirha kanda hai.

A inanggi yid kwamaya ɗǝ.

A kal fiya ni hai njithlang nanda kanda hai.

19 Tǝ ƙǝm, a thlǝghang ndaarha ni fiya na heu, ɓad ɓeena ɓa na Chinǝm a hǝrghang nafiyighǝn.”

20 Ngwalang nǝn karataarha, nggǝlanggǝn ɗeleewarɗi fǝranggǝnǝn niifɗa ɗǝ na a ƙǝla ƙǝnɗa ha tsaukwa hai. Fiya heu na a ƙǝnɗi irang yirha nda fa, 21 katǝranggǝn ndangnda kanda, “Aweeriya laɓar ɗiya lǝghǝdɗǝ ahu thlǝman nun hai.”

22 Kanda heu na a mbǝɗi tǝk nda mbǝndǝghǝn fa, kanda a na ǝnwulteena tǝ laɓarya na mbǝnggǝn na a kyarhaɓa a miighǝn, na nda a ndaarha, “Ndeye, mbǝ wan Yisufuni ya wa?”

23 Ndangga Yeeso kanda, “Sǝnɗisǝ nun thlǝye tur karapu ɗafa ya, ‘tǝ purha ƙǝnang fadwa’ non a ndeerha ‘ǝno ǝnɗi tǝ sǝknan ǝnanna a Kafarnahum ahu talɗi kyawa ya lee.’ ” 24 Nggǝrghǝn ndang kanda, “Niya thlǝghang ƙǝkafek kun, mbǝ annabi sǝ na nda thlǝghǝn fa ahu talghǝn wa.

25 “Keema thlǝmarha fa, nǝghǝn ƙǝkafek na nishya sǝ mǝrna chimayi ndan hangga a Isǝreela athlakh mbǝd annabi lliya, ɓa waana ˈyaara hurarha mahan tǝ ndǝre mikki. Kyagha miirha hu chehwedɗa hai kaan. 26 Ko nanǝn kee, thlǝn ngwanda Iliya a thlǝmad ko tal ɗǝ ahur ndan wa, thlǝngga ndan a thlǝmad nuneefa ɗǝ mǝrna chimadghǝn a Nzarifat na a chehweed Sidon. 27 Athlakh mbǝd annabi Ilesha ƙǝm, na fa termeeya sǝ hangga a Isǝreela. Mbusǝ ko tǝtal ƙǝnang nanda wa, ƙǝl Naˈaman tǝ Suriyarha katenggǝn.”

28 Sǝk nanda laɓarɗi kee, fiya heu na a Ƙǝn Faara sǝbgha hur ndan ɗǝ. 29 Thlii nda sǝ kyang ngganda Yeeso sǝ ma hur talɗi, ɗǝnda tǝghǝn ten ferɗa ɗǝ tǝnna nda talɗa sǝ. Mindan sǝ a muwang ngganda hweeɗe hai. 30 Amma kyagha tǝ pathlang ndan wii fayighǝn nǝn.

Kǝnang Yeeso niifa na tǝ ǝnkaheerha fa

31 Tǝrgha wiigha Kafarnahum ɗǝ, ahu tala ɗǝ na a chehweed Nggalili, nagha a tsahang kanda ha a far yiɓǝd Yahudaya. 32 Tsahadghǝn ha a ǝnang ǝnwulteena kanda, ƙǝsǝr laɓarghǝn nǝghǝn tǝ (sǝsǝmnda) ngyakhrha.

33 Ahu ƙǝn hwan Faarɗi na niifa sǝ na tǝ ǝnkaheerha fa. Tǝranggǝn uradghǝn sǝ kaan ndaagha, 34 “Iyau! Miwa tǝ kan Yeeso tǝ Nadzarat? Ɓa na ɓa ka a rǝk kanna wa? Sǝnɗi sa, sani (tǝ Peɗǝnda) na Tsǝtsaɓaɗǝ Wan Faara.”

35 Yanangga Yeeso ǝnkaheedɗi ndanggǝn “Nggasu hai kyosǝ ahur niifɗiya.” Tǝrgha tǝrangga ǝnkahedɗi niifɗa sǝ muwanggǝn hweeɗe hai a mbendan, ambǝra ndǝkka hai tǝghǝn malanggǝn niifɗi kula wal wundǝrha fa.

36 Nafini na heu ƙǝsangga ǝnwulteena kanda na nda a ndangnda ndan “Tur mani kee? Tǝ kanglanggirha, tǝ sǝsǝmnda niifɗiya ndanggǝn ǝnkaheeya kyanda sǝ, pa kya nda sǝ.” 37 Ənɗi ǝnana Yeeso ya, kanda a tsǝ laɓarghǝn ko a yanggi ni ahu chehwedɗi.

Yeeso ƙǝnangɗǝ fiya hangga

38 A kwasamadɗi kyana Yeeso hai a Ƙǝn Faara, kyagha wuri ki Siman hai. Thlaɓǝr Siman tǝ nuwunda tǝ ɓeerha farha, hwan nggǝnda a ɗanggǝn sǝ. 39 Ishgha Yeeso atenggen, yananggǝn wan hadɗi a ndǝkka hai tǝghǝn, ndǝkka wanhadɗa hai tǝghǝn. Thliigha sǝ kaɗang ǝnnarhami nǝn kanda sǝ.

40 Tsǝna figrha hai ɓagha fiya ɓa tǝ pashiyi ndan na tǝ wanhaya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, ɗǝfang haara nǝn kanda teena, ƙǝnanggǝn kanda heu. 41 Ənkaheeya ƙǝm, kyanda sǝ a fad fiya hangga, kanda ahuhwaarha tǝ ndaarha, “Sa Wan Faara ni,” njaranggǝn kanda ɗǝ, ˈyaɗang ndikrha nǝn kanda fa ƙǝsǝr sǝnda sǝ ndǝghǝn ni Ƙǝrǝsti.

Yeeso thlǝkɗǝ laɓar Faara ahu ƙǝngya hwan Faara

42 Ɗalthna mbǝrha hai, ɗǝgha Yeeso a mbǝrha ɗǝ mbuwana fiya sǝ. Nagha fiya a kaɗaghen, walang ngganda, hwan nggǝnda na a tsaukwa tǝ kanda. 43 Amma ndangga Yeeso kanda, “Kamɗǝ aɗi tǝ Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya, yi Kutǝryid Faara ahu talya ɗǝ pak, ƙǝsǝr nden thlǝn nanda nggi ɓa kamanggǝn.”

44 Tǝrgha ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ thlǝk laɓarghǝn ahu ƙǝngya hwan Faara a chehweed Yahudiya.

5

Yeeso katǝrangɗǝ aah fatsahayighǝn

1 Na farɗa sǝ Yeeso ƙǝt a mii Wuri Aam Nggalili. Nduwusgha fiya thlǝmadghen ɓa hangga kanda ˈyaɓang mbǝrhafa ka a sǝk laɓar Faara nda. 2 Yeeso na kombuwalya nǝn sǝri a mii wuri aamɗi. Fa kombuwalyini kyanda sǝ kanda a tsaɓang panggamnggindan ɗǝ. 3 Tǝrgha ahur tal hai, yi Siman, ndanggǝn a puwanggǝn kombuwalghǝn ahu aamɗa hai ngguchit ma ƙǝƙǝshɓangnda. Tsauka ahurghǝn nagha a tsahang fiya ha.

4 Ngwalanǝn ndikrha, ndanggǝn Siman, “Puwan kombuwal ɗi a mbǝd kuɗimnda ɗǝ, muwanggun panggam ɗa hai, ƙǝs tǝna nun.”

5 Nggǝmangga Siman, “Paɓa, ka a fǝɗigrha kan a mukrha, mbǝ ˈya sǝ walnan wa. Amma ndana kee, niya muwang panggam ɗi sa hai.”

6 Muwangganda panggamɗi kyandan sa hai, ƙǝs tǝna nda hangga, nagha panggamɗi a thluwussa. 7 Tǝrgha aah pashiyi ndan nda ɓa na ahu tahad kombuwalɗi a ɓa nda ɗang kanda sǝ. Lǝɗang ngganda kombuwalya sǝri tǝ tǝna, nagha kombuwal yini a timnda hai ka haarha.

8 Nana Siman Mbiturus ǝnɗi katǝragha hai ɓǝrgha hai a mbed Yeeso ndagha, “Mala, kalu kwamanna hai, ƙǝsǝr tǝ ɗimiyirha ni nggi!” 9 Ƙǝsǝr ndǝghǝn tǝ nafiya na nanda heu, wulang teena kanda ka tǝnɗi ƙǝs nanda. 10 Nanǝn kee, nda Yakubu tǝ Yahaya wangya Dzabadi, pashiya tar Siman Mbiturus. Ndangga Yeeso Siman Mbiturus, “Ma tǝrǝmna wa; nanǝn ya fiya na a ƙǝsa ɓa mbǝ tǝna wa” 11 Kahangganda kombuwal yindan ƙǝƙǝsh ɓangnda ɓa, malangganda ˈya na heu mbu samad Yeeso nda.

Yeeso ƙǝnangɗǝ tǝ termeerha

12 Fara sǝmǝn na Yeeso ahu tala a chehweed Nggalili, na niifa sǝ na wanhad termeerha a sǝsangnda. Nanǝn Yeeso, ɓagha ɓa, ɓǝrgha hai a mbedghǝn, hwanggǝn nǝn ndanggǝn, “China, a nggǝmna fa, tsaɓeeɗǝ.”

13 Tǝrgha Yeeso fǝr harghǝnǝn ɗǝ, tsuwarghǝnǝn fa ndanggǝn, “Nggǝmɗi fa a tsaɓanaɗǝ. Tsaɓuɗǝ!” A mbǝɗi kee, termedɗi ndǝkka hai tǝghǝn.

14 Ƙǝsgha Yeeso thlǝmadghǝn, ndanggǝn, “A pǝrangnan niifa wa ɗuwaɗǝ kyaɗang fadwa firis na sa nǝn. A ǝno sataka tǝna fiya sǝndasǝ tsabnaɗǝ ƙǝla tǝ ndana Musa.”

15 Nanǝn kee, laɓar Yeeso ƙǝl chik ɗǝrha mbeeɗǝ, fiya hangga aten ɓarha ɓa ƙǝsǝr a kang thlǝmanda fa tǝ ƙǝmɗa a wal ƙǝnda nda ahu wanhayindan. 16 Amma, Yeeso nǝn naarha ɗǝrha mbǝrha ɗǝ katenggǝn mbuwana fiyasǝ nagha a hwan Faara.

Yeeso ƙǝnangɗǝ niifa mǝrna fadghǝn hai

17 Farɗa sǝ Yeeso a tsaharhaha, fingya Farisaya tǝ fa sǝngya ngyakhrha tsǝtsau a mbǝɗi. Ɓagha nda ɓa ahu talya Nggalili tǝ Yahudiya tǝ ƙǝm ahu tal Urshelima. Sǝsǝmnda Chinǝm nǝn teghǝn ha ƙǝsǝr a ƙǝnanggǝn nafiya na tǝ wan haya fa. 18 Kanda sǝ, ɓagha nafiya ɓa tǝ niifa mǝrna fadghǝn hai, kath aten ɗǝnggǝla. Na nda a kaɗa kwamana a ɗǝnda tǝghǝn wure hai a hunang ngganda hai a mbed Yeeso. 19 Walwa nda kwamana wa ka hangnda fiya. Kǝla nda hai mbǝ kwamana sǝ wa, thlǝɓangganda ten ƙǝnna ɗǝ fǝrghǝn nda hai tǝ ɗǝngǝlɗi hunangganda hai a maɗufud fiya a mbed Yeeso.

20 Nana Yeeso fǝrƙǝkafǝkkin ndan, ndanggǝn hadɗi na kath, “Pashinna chohonda ɗimiyidwa ɗǝ.”

21 Fasǝngya ngyakhrha tǝ Farisaya kanda a numarha tǝ ndaarha, “Wunniya na thlǝk laɓar sarfadɗiya a Faara? Ai Faara katenggǝn ndǝna chakh ɗimiyirha.”

22 Walangna Yeeso ǝnɗi nanda a numarha, ndanggǝn kanda, “Kama nda nun ǝna tur numadɗiya? 23 Yanggi ni pǝpa, ‘Ndarha chohonda ɗimiyid wa ɗǝ wa,’ nduwa ‘Thliusǝ wiu wa?’ 24 Amma na minna sǝ a sǝnunsǝ tǝ ndaarha Wan Niifa nǝghǝn tǝ ngyahad chakh ɗimiyirha ahu ƙǝshidɗiya.” Ndanggǝn tǝ mǝrra fadɗi, “Ndoyi thliusǝ, tǝrang ɗǝnggǝlwa wiu wure ɗǝ!” 25 A mbǝɗi kee, thliigha niifɗa sǝ a yid fiya, tǝranggǝn ɗǝnggǝlghǝn sǝ nǝn hunaarha sǝ ƙǝtǝm wiigha wure ɗǝ nagha a fal Faara. 26 Kanda na heu ɗǝf haara nda mii, ka ǝnwulteena nana nda na nda a fal Faara. Lǝlǝgɗa tǝ tǝrǝmnda na nda a ndaarha, “A weeriya na ɗan ǝnwulteena!”

Yeeso aah ɗǝ Lawi

27 A kwasamadɗi kyana Yeeso sǝ, na niifa nǝn tǝ thlǝ tsamnda thlǝmnggǝnni Lawi tsau a thlǝ tsamnda ndangga Yeeso, “Mbuwu samanna,” 28 Lawi malanggǝn ˈya na heu, thliigha sǝ mbusamadghǝn nǝn. 29 Tǝrgha Lawi ngwagha fa ǝna wutsǝfayirha nǝn manggǝn a wuri keeghǝn. Yeeso ndǝn na ronga na manggǝn. Fa thlǝ tsamngya hangga tǝ fingya nafiya kanda a hǝb ǝnnarhami tǝ Yeeso. 30 Amma Farisaya tǝ Fasǝngya ngyakhrha, katǝrang ngganda huhurumnda hai ndang ngganda fatsahaya Yeeso, “Kama na nun a hǝbrha tǝ sarha tǝ fa thlǝ tsamngya tǝ fa ɗimiya?” 31 Nggǝmangga Yeeso kanda, “Nafiya na ƙǝkanglang mba nda kaɗa tǝpuurha wa, ƙǝl haaya. 32 Ɓayi ɓa ka fiya na ǝna ˈya ngga wa, ƙǝl fa ɗimiya, a malangganda ɗimiyindan.”

Tsakhmee aten kar aama

33 Fingya nafiya sǝ ndang ngganda Yeeso, “Fa fatsahaya Yahaya tǝ Mbaptisǝma, nanda kar aama ƙǝtsar tǝ hwan Faara, na Farisaya kee. Fǝnayiwa kanda hǝbrha tǝ sarha parang.” 34 Nggǝmangga Yeeso kanda tǝ ndaarha, “Nun mbang ngyaɓang kar aama pashiya wutsamnda fa ndǝghǝn ɓalɗǝ a thlǝmandan wa? 35 Na farghǝn ɓayi na nda a tǝrang mal kanda nǝn. A farɗi ndǝnanda a kar aama.”

36 Tǝrgha Yeeso fǝrang karapu nǝn kanda tǝ ndaarha, “Mbǝ niifa sǝ na njar kukwasharraɓa a fat lukrha na ngga mbuhwang nggǝnǝn kukwasharra fa wa. A ǝna ɗǝ kee, ƙǝl njarang nǝn luwudɗa ɗǝ na ngga, ƙǝsǝr mbuhudɗi mbuhwang nǝn suhurra luwudɗa fa tǝ yanɗi na ngga mbǝ kamang wa. 37 Tǝ ƙǝm mbǝ niifa sǝ na irang weerǝnda aam inabi ahu suhurra samsami hai wa. A ǝna ɗǝ kee, na weerǝnda aam inabi ɗi ɗathlang nda samsami ɗa ɗǝ. Nǝn iraɗǝ, sǝbgha samsami ɗa ɗǝ. 38 Kamɗǝ weerǝnda aam inabi nǝm irangnda ahur weerǝnda samsami hai. 39 Mbǝ niifa sǝ na nggǝm weerǝnda aam annab a kwasamadɗi sanǝn yanɗi mǝngga ɗǝ wa, ‘Ai, nǝn ndaarha yanɗi mǝngga ɗǝ kal ɗa ndǝn mbǝnda.’ ”

6

Tsakhmee a tǝn laf far Yibrha

1 Na fara sǝmǝnsǝ, far Yibrha Yahudaya, Yeeso tǝ fatsahayighǝn tǝrnda kwaman heerha; tǝrgha fatsahayighǝn kya ten ǝnnarhami nda na ƙǝla wan hwaliirha fahwang ngganda hai na nda a kiighǝn. 2 Ndagha fingya Farisaya, “Mani nun ǝna ˈya kee ˈyaɗana ngyakhrha Musa yi far Yibrha?” 3 Nggǝmangga Yeeso kanda tǝ ndaarha, “karatang ngwanun ǝnɗi na hu ɗeleewar Faara ǝnana Ndauda tǝ nafighǝn na miirha a ƙǝs kanda wa? 4 Kyana Ndauda a Ƙǝn Faara ɗǝ tǝrnǝn mburodi sǝ ɗǝfangna nda ɗǝ ka firis katenggǝn, kiigha har ǝnangǝn pashiya wiyighǝn ha.” 5 Ngwalanggǝn pathɗi tǝ ndaarha, “Ai, Wan Niifa Chinani har tǝ far Yibrha.”

Niifa mǝrna harghǝn hai

6 A fara sǝmǝn far Yibrha Yahudaya fadghǝn, Yeeso kyaɗǝ Ƙǝn Faara ɗǝ a tsaharhaha. Na niifa sǝ a mbǝɗi mǝrna harghǝn a yisǝma. 7 Tǝrgha fa malǝmgya ngyakhrha tǝ Farisaya kanda a ƙǝla Yeeso ha tǝ nǝn a ƙǝnang nda fiya a far Yibrha ƙǝsǝr a ƙǝsangganda tǝ ɗimiyirha. 8 Yeeso sǝn ɗǝ ǝnɗi nanda a numarha. Ndanggǝn niifɗi wu, “Thliusǝ ɓa isha a mbǝɗiya.” Tǝrgha niifɗi thliigha sǝ isha a mbǝɗi.

9 Ndangga Yeeso kanda, “Niya tsahang mee kun ha, ma kamngga a nam a far Yibrha? Əna nggayirha nǝm, nduwa mbǝlfeerha wa? A hǝrghanggǝm yibrha, nduwa ɓǝlanggǝm wa?” 10 Tǝrgha ƙǝlanggǝn kanda na heu; akwasamadghǝn ndanggǝn niifiɗiwu, “Pǝpǝnang harwa ɗǝ.” Ndǝghǝn nggi ƙǝm pǝpǝnanggǝn harghǝn ɗǝ. Tǝrgha harɗi pǝpǝngga ɗǝ. 11 A mbǝɗiwu hur Farisaya tǝ fa malǝmgya sǝbgha ɗǝ kaan, katǝrang ngganda thlǝk pathla hai aten ˈya na nda ǝnaarha tǝ Yeeso.

Wur Yeeso fathlǝngya Kum kap sǝri.

12 A hu ɓengginiya, Yeeso tǝrɗǝ ten feera sǝ ka a hwangga. Mǝnggǝn ka hwan Faara. 13 Ɗalthna mbǝrha hai aah fatsahayighǝn nǝn ɓa, wurgha hasǝ ahur ndan Kum kap sǝri, aah kanda nǝn fathlǝnggighǝn. 14 Kanda na Siman, ɗǝfang na Yeeso thlǝma Mbiturus, tǝ wanman Andǝrawus, tǝ Yakubu, tǝ Yahaya, tǝ Filibus, tǝ Mbatalomi, 15 tǝ Matiyu, tǝ Toma, tǝ Yakubu wan Halfa, tǝ Siman na nda aarha tǝ sǝrǝk chehweedghǝn, 16 tǝ Yahuda wan Yakubu, tǝ ƙǝm Yahuda Iskaryoti, tǝ tsaukwa tǝ thlǝrɓu.

Yeeso Tsahangɗǝ Fiya ha tǝ ƙǝm ƙǝnang ɗǝ kanda

17 Tǝrgha Yeeso tǝraa hai tǝ kanda ishgha a pǝpal tǝ fiya hangga na mbusamadghǝn. A mbǝɗi ƙǝm fiya hangga ɓagha ɓa a Yahudiya tǝ Urshelima, tǝ ƙǝm chehweed Taya tǝ Sidon na tsau tǝ wuri aama. 18 Ɓagha nda ɓa ka a sǝk laɓarghǝn nda tǝ ƙǝm awal ƙǝnda nda ahu wan hayindan. Kǝnanggǝn fiya na ǝnkaheeya a sǝsang kanda. 19 Fiya na heu a kaɗa kwamana na a tsuwarghǝn ndafa ƙǝsǝr sǝsǝmnda a kyarhaɓa a fadghǝn na a ƙǝnanggǝn kanda.

Wutsǝfayirha tǝ sǝsaarha

20 Yeeso ƙǝlanggǝn fa tsahayighǝn sǝ ndanggǝn kanda, “Nafiya ni kun na tǝ parka, kun na fa yamiya; ƙǝsǝr Kutǝryid Faara yinun ni! 21 Nafiya ni kun na tǝ parka, kun na miirha a ƙǝs kun nanǝn ya; ƙǝsǝr nun a nggaala! Nafiya ni kun na tǝ parka, kun na a tǝrha nanǝn ya; ƙǝsǝr nuna maasa! 22 Kun fa parkayani, na fiya a ƙarkun, kanda a wurang kun ɗǝ, kanda ˈyar kun tǝ ndaarha kun fa mbǝlfeeya ni ƙǝsǝr ka Wan Niifa!”

23 “Nama wutsǝfayirha a katǝra ǝnɗa haya, tǝ ƙǝm rǝɓama ka wutsǝfayirha ƙǝsǝr nun wal ƙǝnaghǝn hangga a talara. Ƙǝsǝr ƙǝtǝm nangga chichiyindan annabiya kee.”

Ən Kawa

24 “Kawama nafiya, kun na tǝ ƙǝna ha nanǝn ya, ƙǝsǝr ˈwaɗun teena tǝk ɗun mbǝndafa! 25 Kawama nafiya nggalgha nanǝn ya, ƙǝsǝr ɓa na miirha ƙes kun! Kawama, kun na maasa nanǝn ya, ƙǝsǝr na hur nun a sǝbrha ɗǝ non a tǝrha! 26 Kawama, kun na fiya a faala ƙǝsǝr nangga chichiyindan annabiya fa nggaɓaya kee.”

Kyaɗaman nggǝmnda nafiya na tsan kun.

27 “Niya ndang nda kun na sǝk fanna, nggǝmama fiya na tsan kun. Nama ˈya na ngga a fiya na karkun. 28 Ɗǝfaman parka fiya teena na ˈyarkun, tǝ ƙǝm hwana man Faara fiya teena na sǝsang kun. 29 A mbi niifa sa ahu yanɗi ƙǝmenga ya, kyakhrang man patu ɓa. Athlang niifa kapad wa, ƙǝɗang yanɗa hai na ngguchit. 30 Kala niifa hwanowa ˈya, fǝrang, niifa ƙǝm thlangga ǝnwa a ndangna a nggǝroƙǝnǝn ha wa. 31 Ənaman ˈya fiya ƙǝla na minnun a ǝnang ngganda kun.”

32 “A naɗun a nggǝm nafiya na a nggǝm kun kee, ƙǝƙǝn nun wal parka? Fa ɗimiya ƙǝm na nda nggǝm nafiya na nggǝm ka nda kee. 33 Kǝm ɗarha anaɗun a na ˈya na ngga ka fiya na nang kun kee, ƙǝƙǝn nun wal parka? Fa ɗimiya na nda naarha kee. 34 Tǝ ƙǝm ana fiya na mbang teng kun kee, ndǝnun fǝrang kumarha kanda, ƙǝƙǝn nun wal parka? Fa ɗimiya na nda fǝrang kumarha fa ɗimiya ƙǝsǝr ateng ngganda kanda mǝmǝl. 35 Nanǝn kee, nggǝmama nafiya na tsan kun tǝ ƙǝm ǝnaman ˈya kanda na ngga. Fǝrama kumarha mbǝ ka atenggǝnda kun wa. A naɗun a naarha kee nun wal ƙǝnaghǝn hangga, tǝ ƙǝm nun tsaurha wangya Faara Amshi, ƙǝsǝr nǝghǝn nang ˈya fiya na ngga mbuwa usa Faara tǝ ƙǝm fa mbǝlfeeya. 36 Tsawama nafiya na fiya haɗang kun fa, ƙǝla nana Chinǝm Faara, na fiya a haɗang fa.”

A Fǝrangɗun ɗimiyarha Fiya wa

37 “A fǝrangɗun ɗimiyirha fiya wa, kun nggima mba nda fǝrang kun wa. A ngwangɗun kumarha fiya wa, kun nggima mba nda ngwang kumarha kun wa. Chahaman ɗimiyin ɗan fiya ɗǝ, kun nggima nanda chahang ɗimiyin nun kun ɗǝ. 38 Fǝrama, kun nggima nanda fǝrang nda kun tasau lǝlǝgɗa hǝrha hai, irang tahadghǝn nda kun ahu har luwun nun hai. Tasau nun a ƙǝƙǝrang fiya sǝ ndǝna nda ƙǝƙǝrang nda kun sǝ.”

39 Yeeso fǝrang ɗǝ karapu kanda tǝ ndaarha, “Na kwamarha ƙǝs sǝsal kwamarha wa? Anaɗǝ kee, kanda kyab na nda mukrha ahu kwarha hai. 40 Mbǝ wan tǝ tsaharhaha sǝ, kalgha tǝmalǝm ndǝghǝn wa. Ƙǝsǝr, wan tǝ tsaharhaha a ngwalang ɗǝ tsahadghǝn ha, nǝn tsaurha ƙǝla tǝmalǝm ndǝghǝn.”

41 “Mani na ƙǝlang hwalirha na a yid shadwa, sa kula ƙǝɗang miwaarha ɗǝ na a yidwa? 42 Kǝƙǝn na ndang nda shadwa, ‘Wanya ni a ƙǝɗo hwalirha ɗǝ a yidwa,’ kula sa na miwaarha na yidwa? Sa tǝ thlǝrɓu! Katǝrang ƙǝɗang miwad ɗǝ ˈwan na yidwa ƙǝsǝr ana manana hai ngga, na a mbangga ƙǝɗang hwalirha ɗǝ na yid shadwa.”

Nǝm sǝn ɗǝfrha tǝ tur wanggighǝn

43 “Ɗǝfrha na ngga mbǝ nggǝt wee mbuwa ngga wa, ɗǝfrha ƙǝm mbuwa ngga mbǝ nggǝt wee na ngga wa. 44 Nǝm sǝn ɗǝfrha tǝ wanggighǝn. Mbǝ naarha hai ɗakh wan shiɓarha nǝm a fad ndaha wa, nduwa wan inabi a fad ndakh mbǝlfeerha wa. 45 Ka niifa nǝn ǝna ǝngya na ngga, ƙǝsǝr ǝngya na ngga ndǝna ahurghǝn. Tǝ ƙǝm, tǝ mbǝlfeerha nǝn ǝna ǝngya mbuwa ngga, ƙǝsǝr ǝngya mbuwa ngga ndǝna ahurghǝn. Ƙǝsǝr ˈya na ahur niifa ndǝna kyarha ɓa a miighǝn.”

Fa tǝngya sǝri

46 “Kǝn nun aah nggi, ‘Pǝpa, Pǝpa,’ kun a kar ˈya ndang ni kun a non? 47 Kala niifa ɓagha thlǝmanna ɓa, a sǝk ˈya niya thlǝkrha tǝ ƙǝm ndǝghǝn a ǝna ˈya ɗani, niya pǝrang tur niifɗi kun. 48 Nǝghǝn ƙǝla niifa na a tǝn wurighǝn, ranggǝn sarghǝn sǝ kuɗimnggǝn, tǝ ƙǝm ɗǝfanggǝn sar ƙǝnɗi aten feera. Lǝghǝdna kufarha ɗǝk nǝn wuriɗi mbangwa tsangˈya fa wa, ƙǝsǝr ɗǝfanggǝn sarghǝn aten keela. 49 Ƙǝsǝr niifa sǝkka pathna nawa taarasǝ wa, nǝghǝn mǝmǝl tǝ niifa tǝngga wurighǝn kula tansang sar ƙǝnggǝn ngga. Lǝghǝdna kufarha mbǝn nǝn wuriɗi chagha hai hǝrǝm, chat wuri ɗa hai, ˈya ni mbuwa ngga kaan.”

7

Yeeso ƙǝnang ɗǝ mafad mamnda sodja Romaya

1 A kwasamadɗi ngwalangna Yeeso pathla a fiya aten ǝnggini na midghǝn sǝ a pǝranggǝnǝn kanda, widghǝn ni Kafarnahum ɗǝ. 2 A mbǝɗi, na mamnda sodja Romaya sǝ na mafadghǝn hadghǝn kaan tsau tǝ mii mǝra fa. Mamnda sodja Romaya ɗiwu nggǝmɗǝ mafadɗi keeghǝn kaan. 3 Sǝknǝn laɓar Yeeso, thlǝn fingya fa malǝmgya Yahudaya nǝn ɗa nda hwanggǝn ɓaa ƙǝnang nda mafadghǝn. 4 Famalǝmgini ɗǝnda thlǝmad Yeeso ɗǝ, hwanggǝnda kaan ndang ngganda, “Niifɗiya kam ɗǝ a ɗangga sǝ! 5 Nggǝmɗǝ nafinan har tǝnang ɗǝ Ƙǝn Faara kan sǝ.”

6 Wiigha Yeeso tǝ kanda. Ɗǝnda ɗǝ, kanda tsau tǝ wuri ɗi, mamnda sodja Romaya ɗi, thlǝn pashiyighǝn nǝn ndang ngganda Yeeso, “Paɓa, a ƙǝtǝlangna fadwa ka nggi wa, ƙǝsǝr tsǝkki na a ɓana wuri kyana ɓa wa. 7 Ndǝghǝnni ndani tsǝkki na ɗi thlǝmad wa ɗǝ wa, kalusǝ kee na mafanna a wal ƙǝnda. 8 Ƙǝsǝr nggi niyi akamu ngyakhrha niifa, ƙǝmɗa tǝ sodjaya a kamuna, ni ndaa nda yanɗiya, ‘ɗuwa ɗǝ’, nǝn ɗǝrha ɗǝ; yanɗi ƙǝm ndanggi ˈɓoɓaˈ, ɓagha ɓa, ndanggi mafanna, ǝno kiya, ǝnagha kee.”

9 Sǝkna Yeeso ndǝn kee, wulangga teena. Kyahargha hai ndanggǝn nafini na a mbu samadghǝn, “Niya ndang nda kun, ahur Isǝreela ˈwawi wal niifa tǝ fǝrƙǝkafek fa tǝ kanglanggirha ƙǝla yanɗiya wa.” 10 Nafini thlǝn nanda ɗǝ wu wunna nda a wuri ki mamnda sodja Romaya ɗǝ, ɗanda wal mafadɗi ƙǝnɗǝ.

Yeeso thleng ɗǝ wan nuneefa sǝ mǝrna chimadghǝn

11 Tsuwa tsǝɓaku wa Yeeso ɗǝgha ahu tala ɗǝ na nda aarha Nayin, fatsahayighǝn tǝ fiya hangga mbu samadghǝnda. 12 Nduwus na nda a kwakirǝm talɗa ɓa, tǝrgha (na) nafiya (nda) a kyarhaɓa tǝ mǝrra wunɗelarha, ndǝghǝnni tǝtal nggǝnna (ahar) man, chimadghǝn (nuɗi) ƙǝm mǝrɗǝ. Nafiya hangga ahu talɗi kanda a ɗǝfangɗǝ. 13 Nana Yeeso nuɗi, haɗanggǝn fa, ndanggǝn, “A tǝnna wa!”

14 Ɗǝgha ɗǝ tsuwar alkau ɗa nǝn fa, nafini na tǝghǝn ha isha nda hai. Ndagha Yeeso, “Wundǝlad ɗiya ndoyi thliusǝ!” 15 Tǝrgha wundǝlad ɗi mǝrgha thliighasǝ tsaukwa tsau, katǝranggǝn ndikrha hai. Yeeso ƙǝm fǝranggǝnǝn man ɗǝ.

16 Tǝrgha tǝrmanda kanda na heu, manangganda thlǝm Faara nanda a ndaarha, “Kǝkafek, ɓat mamnda annabi ahur nǝm ɓa! Ɓa na Faara ɓa ka a hǝrghanggǝn nafiyighǝn.” 17 Laɓar ǝnɗi ǝna na Yeeso ya, ɗǝɗa ɗǝ inggun ahu Yahudiya tǝ tulayighǝn.

Fathlǝngya Yahaya tǝ Mbaptisǝma

18 Tǝrgha fatsahaya Yahaya pǝrang ǝnggina nda na heu, aagha Yahaya sǝri ahur ndan. 19 Thlǝn kanda nǝn thlǝmad Chinǝm ɗǝ tǝ Tsakhmee, “Sani na a ɓadɗaɓa wa, nduwa ƙǝla niifa nan pak wa?”

20 Sǝlna fa tsahayini a thlǝmad Yeeso ɗǝ, “Ndang ngganda Yahaya tǝ Mbaptisǝma ndǝghǝn thlǝngga kan a thlǝmad wa ɓa, nan a tsaho mee, sani na a ɓadɗaɓa wa, nduwa ƙǝla niifa nan pak wa?”

21 A mbǝɗi tsu ƙǝnangga Yeeso nafiya mbuwa ƙǝkanglang, tǝ ǝnkaheeya. Kwamaya hangga ƙǝmɗa kanda ana mana hai. 22 Tǝrgha nggǝmangga Yeeso kanda ndǝghǝn, “Ɗamaɗǝ ɗun pǝranggǝn Yahaya ǝnɗi sǝknun tǝ ǝnɗi na nun. Sǝfǝngya a wiirha, fa termeeya kanda a wal ƙǝnda, teɓengya a sǝk pathla, kanda a thleng mǝrya sǝ ƙǝmɗa kanda a fǝr laɓar Faara a fa yamiya. 23 Faara nǝn fǝr parka a fiya nggalgha tǝ fǝrƙǝkafek nanda tǝghǝn atenna.”

24 Akwasamad ɗi wiina fathlǝnggini ki Yahaya, tǝrgha Yeeso katǝranggǝn tsǝ laɓar Yahaya ahu terɗi ngwagha hai, ndagha, “Kǝladma ɗunun ka ƙǝladɗǝ a kaheerha? Hwaliiya na dzang na ɓereurha a tsang ˈya fa wa?” 25 Yoo, ƙǝladma ɗǝnun ka ƙǝladɗǝ? Nduwa ngwadɗa fa ngwanda fa ya wa? Ai ƙǝmɗarha fa ngwaya fa na ngga, na nda tsaurha kwakirǝm kutǝra. 26 Yoo, ƙǝladma ɗǝnun ka ƙǝladɗǝ? Annabi wa? Kǝkafek niya pǝranggǝn kun har kalɗǝ annabi. 27 Yahaya ndǝna laɓar Faara chichirethlee hai tǝ ndaarha, “Iya, thlǝnɗi tǝ thlǝndǝna ˈwa ɗǝ mbee masa, yanɗi na a takso kwamana kapa na ɓarhaɓa, 28 Niya, pǝranggǝn kun ahu fǝnayini na heu nggǝt na nishya mbǝ yanɗa sǝ kalgha Yahaya mamnggirha wa, nanǝn kee yanɗi na ngguchit ahu kutǝryid Faara kalɗa ndǝn mamnggirha.”

29 Nafiya sǝkka ǝnɗiya heu tǝ fa thlǝ tsamngya sǝndasǝ kwaman Faara ndǝna mǝmǝl, ƙǝsǝr kanda ǝnnanda mbaptisǝma yi Yahaya. 30 Amma Farisaya tǝ fa sǝn ɗǝleewar ngyakhrha, kar nda ɗǝfang shilee ǝnɗi na mid Faara nang nda kanda, ƙǝsǝr kar nda fa a nangga Yahaya mbaptisǝma kanda.

31 Ɗǝgha Yeeso mbeeɗǝ tǝ ndaarha, “Yoo, tǝ manda nǝm sakh nafiya ƙǝshiid weeriya? Na nda ƙǝƙǝn? 32 Na nda ƙǝla wundakhnaya na tsaurha a kasu, nanda aah ndan, kanda a ndaarha,

“ ‘Peng ɗan perǝma kunsǝ

karɗun rǝbrha fa,

angɗan amshi mǝrra kunsǝ,

karɗun tǝrha fa!’ ”

33 “Yahaya tǝ Mbaptisǝma ɓa nǝn ɓa mbǝ a hǝb ǝnnarhami wa, mbǝ a sa aam inabi wa, amma kun a ndaarha, ‘Nǝghǝn tǝ ǝnkaheerha fa!’ 34 Wan Niifa ɓa ɗa ɓa, a hǝbrha, a sarha, kun a ndaarha, ‘Na ɗun ndǝn tǝ yakh hǝbrha tǝ saarha, pashid fa thlǝ tsamngya tǝ fa ɗimiyirha ni!’ 35 Nanǝn kee, nafiya nggǝmngga fa tǝ ndǝndǝlyid sǝnda Faara, kanda ƙǝl ndaarha nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa.”

Yeeso a minda ki Saminu tǝ Farisarha

36 Tǝ Farisarha sǝ aagha Yeeso ka hǝb ǝnnarhami a wuri keeghǝn ɗǝ, tǝrgha kyagha ki tǝ Farisadɗa hai, tsaukwa hai a hǝb ǝnnadɗami. 37 A hu talɗiya na nuneefasǝ mbuwana ǝn ǝnadghǝn ngga, sǝknǝn ndaarha na Yeeso a hǝb ǝnnarhami a ki tǝ Farisarha ɓagha ɓa tǝ ƙǝthlikrha fǝɗeerha na tǝ wuɗǝɓǝla fa. 38 Ishgha aman ƙǝsǝrghǝn tǝman sarghǝn fa, nagha a tǝrha, tǝrgha aam yidghǝn nagha a tsǝtsaarha aten sarghǝn hai fǝɓanggǝn sarɗi, panggǝn ɗǝ tǝ was tenggǝn, ƙǝmanggǝn tǝ fǝɗeerha na tǝ sǝdghǝn mbǝnggǝn.

39 Nana tǝ Farisadɗi aagha ndǝn ndagha ahurghǝn, “Ana niifɗiya annabi ni kam sǝnɗǝ tǝ wunniya, tǝ ƙǝm ndaarha tur nu wunniya na a tsuwarghǝn fa ƙǝsǝr tǝ ɗimiyirha ni.”

40 Nggǝmangga Yeeso ndanggǝn, “Saminu, na ˈyasǝ niya puro,” ndǝghǝn ƙǝm ɗarha, “Mala puruwun.” 41 Ndagha Yeeso, “Niifasǝ a takkwa nafiya sǝri kumarha, tal wuɗǝɓǝl wurirha haru tuf, tahadghǝn ƙǝm kumnggit tuf. 42 Pǝɗangna tidghǝn kanda, tǝrgha chahanggǝn nǝn kanda ɗǝ ngwad kyab. Yoo, ahur ndan yanggini nggǝm nggǝn kaan?”

43 Nggǝmangga Saminu ndanggǝn, “Ai yanɗi chahang na nda ɗǝ na hangga.” Ndanggǝn, “Nggǝmangna mǝmǝl.”

44 Kyahar nǝn thlǝmad nuɗa ɗǝ, ndanggǝn Saminu, “Nanna nuɗiya? Kyaɗi kyawa hai fǝre wa aam tsab sara wa, amma ndǝghǝnggi irang ɗǝ aam yidghǝn aten saryina hai, panggǝn ɗǝ tǝ was tenggǝn. 45 Sa fufubwa nggi wa, ndǝghǝnggi ƙǝm ka kyani mbǝɗa ɓaya malangwa fǝb sarghǝn wa. 46 Ƙǝmang ngwa tenna tǝ fǝɗeerha wa amma ndǝghǝnggi ƙǝmang ɗǝ sarna tǝ fǝɗeerha na sǝdghǝn mbǝnggǝn. 47 Nanǝn kee niya puroƙǝn, pat ɗimiyini keeghǝn na hangga chahang ndanɗǝ, ƙǝsǝr nǝghǝn tǝ nggǝmnda na hangga yanɗi chahang nanda ɗǝ ngguchit ƙǝm nggǝmnda ngguchit nǝn waala.”

48 Tǝrgha ndangga Yeeso, nuɗi, “Ɗimiyid wa chahon ndan ɗǝ.”

49 Nafini na a hǝbrha tǝghǝn, na nda a ndangnda ndan, “Wunni yanɗi ƙǝmya na chahang ɗimiyirha ɗǝ.”

50 Tǝrgha ndangga Yeeso nuɗi, “Fǝr ƙǝkafekkid wa hǝrwo ɗǝ ɗuwa ɗǝ hu ɗǝɗemnggirha.”

8

Fingya nishya takkwanda Yeeso

1 Mǝnggaha wa na Yeeso a Pǝr laɓar kutǝryid Faara tala-tala, fatsahayighǝn na Kum kap sǝri a thlǝmadghǝn, 2 tǝ fingya nishya ndǝghang nda kanda hai tǝ ǝnkaheeya tǝ fingya wan haya. A hur ndan na Mairamu sǝ nanda aarha Magdaliya ndǝghang nda hai tǝ ǝnkaheeya mǝd. 3 Tǝ Yowana nu Kudza tǝ thlǝnda Hirdus, tǝ Sudzanatu tǝ fingya hangga ɗangga kanda sǝ tǝ rǝfyindan.

Karapu aten tǝ hǝfrha

4 Wumna fiyaɓa hangga, nafiya aten chikrha ɓa, tala-tala kanda a ɓarha thlǝmadghǝn ɓa. Thlǝghang karapu nǝn kanda sǝ ndǝghǝn, 5 “Na niifasǝ ɗǝgha ka hǝfrha ɗǝ, ndǝghǝn aten wash wiirha, fingya hǝra nda hai aten kwamana ishangga fiya hai tǝrgha ɗamangga wuɗikkya. 6 Hǝrgha fingya hai ahu hǝreng keela hai, kya nda sǝ tǝkna yan faara hai hwara nda ɗǝ ƙǝsǝr mbǝ lǝssa suwa. 7 Fingya hǝra nda pathlang ndakhkya hai kya nda sǝ kal wanda farha hai a pathlang ndakhkini wa. 8 Hǝrna fingya hai ahu chehweerha hai na ngga kyanda sǝ ngga tǝ chikrha haru-haru.” Ndanǝn kee tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndagha “Yi na tǝ thlǝmad sǝkrha sǝkƙǝnǝn.”

Ten karapu ɗi

9 Fa fatsahaya Yeeso tsahang mee nda aten karapu ɗiya. 10 Ndanggǝn kanda, “Nggǝmang nda kun fa na a sǝn ˈya nun na kutǝryid Faara ahurghǝn, fingya a mbǝ tǝ karapu wa mba nda sǝnggǝn wa, naarha nandan, kanda mba nda kukwalang hai wa, sǝkrha ƙǝm sǝk ndan, kanda mba nda sǝnggǝn wa.”

Yeeso pǝrɗǝ ten karapu ɗi ki tǝ hǝfǝdɗi

11 Ndǝghǝn “Karapu ɗiya nǝghǝn kiya, Wiirha laɓar Faara ni. 12 Fingya hǝrgha hai ahu kwamana nǝghǝn aten nafiya sǝkka laɓar Faara, tǝrgha ɓagha Sheetan ɓa tǝranggǝn laɓar ɗa ɗǝ ahur ndan amana nda fǝrƙǝkafek na a wal hǝrǝkrha nda. 13 Yi hǝreng keela nǝghǝn aten fingya a hǝrǝmna nda sǝk laɓar Faara nanda thlǝghǝn tǝ hura pǝpet, mbǝ mbǝd tsawudghǝn sǝ ahur ndan wa, ƙǝsǝr nanda fǝrƙǝkafek yi ɓeena ngguchit, a wal nda ƙǝƙǝrra mba nda kwas kyaharra hai wa. 14 Fingya hǝrgha ahu ndakhkya hai, ndǝna aten fingya sǝkka laɓar ɗi, ƙǝsǝr nda weeriya tǝ ɓinda ka ǝn ƙǝshiirha, tǝ ƙǝna tǝ ǝn mbǝndayirha fa yi ƙǝshiid ɗiya thluranggǝn kanda ƙǝsǝr mbǝ ˈyasǝ nanda mbang ǝnaarha ngga wa. 15 Fingya hǝf nǝn ahu chehweerha na ngga ndǝna aten nafiya sǝkka laɓar ɗi, ƙǝsghǝnda ha ngga tǝ hura tǝtal, ƙǝrsa nda na ˈya nda na ngga.”

Patilla tsǝtsǝɓa tǝ tǝɓa

16 “Mbǝ niifa sǝ na njang patilla tsǝɓanggǝn tǝ tǝɓa wa, tǝ ƙǝm ɗǝfanggǝn kamu wusǝra ɗǝ wa. Nǝm ɗǝfang nda a mbǝd ɗǝfrha na a pǝpal ƙǝsǝr ka nafiya na kyarha ɓa na kukwaryirha nda. 17 Mbǝ ˈyasǝ na ɓǝɓee mbuwa kyarha sǝ wa. ˈYa ƙǝm na nggǝnggǝla nǝn kyarha pǝpal ɓa. 18 Kwarama tǝ sǝk pathla nun a naarha sǝkrha a sǝnunsǝ niifa na tǝ ˈya ha nanda chighanggǝn, yanɗi mbuwa tǝ ˈya anaɗǝ a numarha nǝghǝn tǝghǝn ha nanda thlang nda.”

Man Yeeso tǝ wanmanggighǝn

19 Man tǝ wanmanggighǝn ɗǝnda thlǝmadghǝn ɗǝ, wal wanda sǝla thlǝmadghǝn ɗǝ wa ƙǝsǝr ka hangnda fiya. 20 Ndang ngganda, “muwa tǝ wanmanggiwa kanda a ƙǝshi na mindansǝ na sa.” 21 Nggǝmanggǝn kanda ndǝghǝn “Nafiya na sǝk laɓar Faara thlǝnangganda ɗǝ kanda ni iiya tǝ wanmanggina.”

Yeeso yanang ɗǝ ɓereu ˈyaara

22 Na fara sǝ kyanǝn hur kombuwal hai tǝ fatsahayighǝn, ndanggǝn kanda, “Tama pǝm wuri aamɗa ɗǝ ya.” Thlii wiirha nda. 23 Nanda aten wiirha tǝrangga ɓeena ɗǝ. Tǝrgha ɓereu ˈyaara thliigha ɓa, kombuwal ndan takh ɗǝ a lǝghǝtta tǝ aama, tǝrmanda.

24 Ɗǝnda ɗǝ thlengganda sǝ a ɓeena, ndang ngganda, “Paɓa-paɓa nǝm a mǝra!” Thliigha sǝ yananggǝn ɓereu ˈyaarɗi tǝ kuɗǝfǝlla amɗi nggasa nda hai tip. 25 Ndanggǝn kanda, “Ai fǝrƙǝkafekkid nun?”

Tǝrgha tǝrma nda tǝ wulteena, na nda a ndangnda ndan, “Wunniya na ɓereu ˈyaara tǝ aama ɗǝfang shilee in?”

Yeeso ƙǝnang ɗǝ niifa na tǝ ǝnkaheerha fa a Nggarasina

26 Ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ wiirha a Nggalili ta Nggarasina ɗǝ na a pǝm wuri aama. 27 Tǝrnda hai a mii wuri aamɗi, na niifasǝ tǝ ǝnkaheerha fa, kyagha ɓa ahur talɗi hwathla kanda nǝn fa. Mǝndaha ˈwawa kal kaɓarha fa wa. Mbǝ tsaurha a wuri wa ƙǝl a mbǝd ten kwaya. 28 Nanǝn Yeeso tǝrgha huhwagha, fǝlgha hai a mbedghǝn tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Ma njidoyiwa tǝ nggi Yeeso Wan Faara Amshi? Niya hwan sa a sǝsenna wa.” 29 Thlǝk nǝn ndǝn kee, ƙǝsǝr Yeeso ˈwaɗǝ teena yanang ɗǝ ǝnkaheedɗi a ndǝkka hai tǝ niifɗi. Sara hangga na ǝnkaheedɗi naarha ɗǝghang niifɗa hai, na fiya ƙǝnang hai tǝ wuyiwurra nǝn ɗahang ɗǝ ɗangga ǝnkaheedɗi a heeɗǝ.

30 Tǝrgha Yeeso tsahang mee nǝn ha, “Thlǝm wani ƙǝn?” Ndǝghǝn, “Hangga.” Ƙǝsǝr ǝnkaheeya hangga kyangga fa. 31 Na nda a hwanggǝn a ɗangɗǝ kanda hu kwaɗaɗǝ na kuɗimnggǝn wa.

32 A mbǝɗi wu na chiɓǝt ƙǝlengarya sǝ a lafrha a wumnda, hwanggǝn nda a kya nda ahur ndan hai, nggǝmanggǝn kanda fa. 33 Tǝrgha ǝn kaheeyini ndǝghang nanda kanda hai tǝ niifɗi kyanda hur ƙǝlengaryina hai. Tǝrgha ƙǝlengaryini thlii nda sǝ tǝ ɗarha kya nda hu wuri aamɗa hai, mǝra nda sǝ.

34 Fa laf ƙǝlengaryini nanda ǝnɗi katǝragha hai, ɗandan ni wure ɗǝ na nda a pǝrghǝn tala-tala. 35 Tǝrgha fiya kya nda ɓa ka na ǝnɗa nda katǝragha hai ɓa nda thlǝmad Yeeso ɓa, ɓanda walghǝn tǝ niifɗi ndǝkna ǝnkaheeyina hai tǝghǝn tsau a mbedghǝn kalɗǝ lukrha fa, ɓa hutenggǝn ɓa. Tǝrgha tǝrmanda. 36 Na nafiya sǝ ǝnana Yeeso ǝnɗi a yindan thlǝghanggǝn nda kanda kwamanɗi ƙǝnang nda tǝ ǝn kaheedɗi. 37 Nafiya Nggarasina kahat hwan Yeeso nda na a ndǝkka hai tǝ kanda, ƙǝsǝr ƙǝs hǝreenga kanda kaan. Tǝrgha Yeeso ahu kombuwal hai wiigha.

38 Niifɗi ndǝkna ǝnkaheeyina hai tǝghǝn hwanggǝnǝn na a wii nda kyab. Tǝrgha ndanggǝn, 39 “Wuɗu wureɗǝ ɗa thlǝk ǝnɗi ǝnona Faara.” Widghǝn ni hur tala ɗǝ nagha a thlǝk ǝnɗi ǝnangna Yeeso.

Wutarad Yayirus tǝ nuneefa na fara ɓang fa

40 Wunna Yeeso ɓa, fiya hangga hwathlagha ndǝn fa, ƙǝsǝr nanda a ƙǝlaghǝn fa. 41 Tǝrgha na niifa sǝ thlǝmnggǝn ni Yayirus mamnda niifa ni a Ƙǝn Faara, mbǝrgha hai a mbed Yeeso hwanggǝnǝn a ɗǝgha wuri keeghǝn ɗǝ. 42 Na wutaradghǝn sǝ tǝtal huradghǝn ǝnaɗǝ Kum kap sǝri a mǝra. Tǝrna Yeeso kwamana, fiya hangga a ngyaɓang mbǝrha fa. 43 A hur ndan na nuneefa sǝ sǝsagha yi hurarha kumkap sǝri fara aten ɓang ndafa hai, ɓǝlang ɗǝ ǝn hu harghǝn ɗǝ ka kaɗa puurha, walwa ƙǝnda wa. 44 Tǝrgha kyagha tǝ man ƙǝsǝrghǝn tsuwar pǝpǝshiprha parkwadghǝnǝn fa. A mbǝɗi wu farɗi na ɓang fa hai tǝrgha.

45 Ndagha Yeeso, “Wunni tsuwargha nggi fa?” Ngaalangganda, tǝrgha Mbiturus tǝ fingya na a thlǝmadghǝn ndang ngganda, “Paɓa na fiya hangga na puworha ɓa kanda a ngyaɓo mbǝrha fa.” 46 Ndagha Yeeso, “Na niifa sǝ tsuwargha nggi fa ƙǝsǝr na sǝsǝmnda sǝ kyagha ɗǝ a fanna.” 47 Kǝlaana nuɗa hai mbǝ mbang ɓeerha wa, Nduwusgha thlǝmadghǝn ɗǝ nagha fadghǝn a rǝbrha fa, ɓǝrgha hai a mbedghǝn pǝrghǝnǝn a mbed fiya na heu ǝnɗi nagha ndǝn tsuwarnǝn ndǝn fa tǝ wal ƙǝnda wal nǝn a mbǝɗi. 48 Ndangga Yeeso nuɗi, “Waana fǝrƙǝkafekkid wa ƙǝnoɗǝ wiu fadwa ahu ɗǝɗǝmnggirha.”

49 Ndǝghǝn aten fǝr laɓara, ɓagha niifa ɓa a wuri ki Yayirus mamnda Ƙǝn Faara ndanggǝn, “Wutaradwa mǝrɗǝ a sǝsangna tǝ malǝmndǝ ɗaɗǝ wa.”

50 Sǝkna Yeeso ndǝn, ndanggǝn mamndǝɗi, “A tǝrǝmna wa furu ƙǝkafek kee nǝn a ƙǝnda.” 51 Nduknǝn hur wuriɗa ɗǝ nggǝmangwa fiya fa mbusamadghǝ nda wa, ƙǝl Mbiturus, tǝ Yahaya, tǝ Yakubu tǝ ƙǝm chin wanɗi tǝ man. 52 Fiya aten tǝrha tǝ huhwaarha ka mǝra wutaradɗi. Ndagha Yeeso, “Malaman tǝrha, mǝrgha wa nǝghǝn a shiirha.”

53 Tǝrgha masangganda yi sarfarha, ƙǝsǝr sǝndasǝ mǝrɗǝ. 54 Ndǝghǝnggi ƙǝm ƙǝs nǝn har wanɗi tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Waana thliu sǝ.” 55 Sǝsǝnggǝn wudgha ɓa thliigha sǝ, ndanggǝn kanda fǝraman ǝnnarhami hǝbgha. 56 Fa nggǝtyighǝn wulangga teena kanda. Yi yang thlǝmarha nǝn kanda teena a pǝrang ndan fiya ǝnɗi katǝragha hai wa.

9

Thlǝn Yeeso fatsahayighǝn Kum kap sǝri ɗi

1 Aah nǝn fatsahayighǝn kumkap sǝri ɗa ɓa, ndanggǝn kanda, fǝrangɗi sǝsǝmnda kun na a ƙǝnanggun fiya na tǝ ǝnkaheeya tǝ wan haya ɗǝɗamǝn, 2 tǝ ƙǝm thlǝn kanda nǝn ɗaa nda pǝr laɓar kutǝryid Faara, tǝ ƙǝnang nda haaya. 3 Ndanggǝn kanda, “A thliiɗun wiirha ma tǝrɗun sǝsala, tǝ yawarha, tǝ ǝnnarhami, tǝ wuɗǝɓǝla, tǝ ƙǝm lukrha sǝri wa. 4 A ɗǝɗun ɗǝ, wuriɗi ˈwanun kyarha sahai, tsawama sǝ pa far wuttǝnun ɓa. 5 Kala nafiya thlǝwa nanda kun fa, a naɗun a mal talɗi tinid talɗi na sarnun pamanɗǝ ka a tsauka ǝn sakhrha ni a tendan.” 6 Thlii nda, wengganda talya hai hangga, kanda a pǝr laɓar Faara tǝ ƙǝnang nda fiya ko a yanggini.

Thlǝwul ten Hirdus aten Yeeso

7 Hirdus kutǝr Nggaliliya, sǝkɗǝ ˈya na a katǝrarha hai ahu chehweedghǝn, ƙǝrǝdɗadǝn fa kaan, ƙǝsǝr fingya na nda a ndaarha Yahaya tǝ Mbaptisǝma ni thleng nanda sǝ ahu mǝrra. 8 Fingya ƙǝm ndaa nda Iliya ni kyagha ɓa, fingya a ndaarha tal ni ahur annabiya na kaar thliigha sǝ. 9 Ndagha Hirdus, “Yahaya kyathlangɗi tenggǝn ɗǝ, wunni ƙǝm mbiya ni a sǝk ǝnggini ɗǝɗamǝn atenggǝn ya?” Nanǝn kee, midghǝnsǝ a na Yeeso nǝn.

Yeeso hǝɓang ɗǝ fiya haru kumnggitghǝn tuf

10 Wunna fatsahayighǝn ɓa pǝrang ǝnggina nda ǝnana nda. Tǝrgha thliigha tǝ kanda katendan ɗǝnda ahu tala ɗǝ nanda aarha Mbatseda. 11 Sǝnna fiya mbǝɗi nǝn a ɗǝrha saɗǝ, mbu samadghǝn nda. Thlǝ kandanǝn fa, pǝrang laɓar kutǝryid Faara nǝn kanda, ƙǝnanggǝn fingya na mindan ƙǝnda. 12 Yarna fara hai, Kum kap sǝriɗi ɓaa nda thlǝmadghǝn ɓa ndang ngganda, “Kamɗǝ nanǝn ya kal fiya na hai kya nda hur tala ɗǝ ɗanda kaɗa ǝnnarhami tǝ mbǝd mǝnda ƙǝsǝr mbǝɗi nanǝm sǝ ya mbǝ fiya sǝ wa.” 13 Ndangga Yeeso kanda, “Kun tǝ altennun fǝraman ǝnnarhami kanda lee.” Ndang ngganda, “ˈya na a har nan mburodi ni tuf tǝ tǝna sǝri kee, a mbǝ nanan kyarha hur tala ɗǝ ɗan heng ǝnnarhami fiya ɓa na heu wa.” 14 Hǝshya ǝnanda haru kumnggit tuf. Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Ndaman fiya tsawanda hai, wumangganda tendan kumnggit tuf-tuf.” 15 Fatsahayighǝn tsawangganda fiya hai ƙǝla ndanǝn. 16 Tǝrgha haranggǝn mburodi ɗi tuf tǝ tǝn ɗi sǝri, tǝranggǝn tenggǝn talara ɗǝ, usa Faara nǝn, kyanggǝn hai, fǝranggǝn nǝn fatsahayighǝn ndǝghanggǝn nda fiya. 17 Fiya na heu ǝnanda mii nggal nda. Tǝrgha fatsahayighǝn wumangganda kwasamadghǝn kutasya kumkap sǝri.

Yeeso ndǝna Ƙǝrǝsti

18 Na farɗa sǝ Yeeso a hwan Faara katenggǝn tǝ fatsahayighǝn a thlǝmadghǝn, tsahang mee nǝn kanda, ndǝghǝn, “Na fiya ndaarha wunni nggi?” 19 Nggǝmangganda, “Fingya a ndaarha Yahaya tǝ Mbaptisǝma, fingya Iliya, fingya ƙǝm a ndaarha tal ni ahur annabiya na kaar thliigha sǝ.” 20 Ndanggǝn kanda, “Kun tǝ altennun nun a ndaarha wunni nggi?” Tǝrgha Mbiturus nggǝmanggǝn ndǝghǝn, “Sani Ƙǝrǝsti yi Faara.”

Yeeso thlǝkɗǝ kwaman sǝsadghǝn tǝ mǝrrǝghǝn

21 Yeeso yiyang thlǝmarha nǝn fatsahayighǝn, a pǝrang ndan niifa laɓar ɗi thlǝghang nǝn kanda wa. 22 Ndangga Yeeso kanda, “Kǝkafek ni, Wan Niifa nǝn a sǝsaarha ahar shingya, tǝ mamnda firistaya, tǝ ƙǝmɗa fasǝngya ngyakhrha, nanda a karghǝn fa, ɓǝlang ngganda, a far ɓeena yi mahan nǝn a thliirha sǝ.” 23 Ndanggǝn kanda na heu, “Ana mid niifasǝ mbu samanna ƙǝl karnǝn altenggǝn tǝranggǝn kaɗidghǝnsǝ ka fad ɗathla mbǝrha fa hai ndǝnǝn mbang mbu samanna. 24 Niifa na midghǝnsǝ a hǝrghanggǝn yiɓǝdghǝn nǝn a ƙǝɗeng nda, kala niifa ƙǝɗengga yiɓǝdghǝn ka nggi nǝn a wal yibrha mbuwa ngwalarha. 25 Kǝmɗa, ma chighang nǝn niifa a walɗǝ ǝn ƙǝshiid weeriya heu ƙǝɗenggǝn yiɓǝdghǝn? 26 Kala niifa niya shiɗang tǝ laɓarna, Wan Niifa ƙǝm nǝn a shiɗang nda tǝ ndaarha sǝngwa ndǝn wa aɓaɗǝ hu mamnggitghǝn ɓa yi Chin tǝ yi fathlǝngya Faara tǝ peɗǝnda. 27 Kǝkafek niya pǝrang nda kun, na fingya sǝ ƙǝƙǝt a mbǝɗiya mba nda a mǝra wa, nanda a naa kutǝryid Faara tǝ yindan a mǝra nda.”

Fatsahaya Yeeso mahan nan nda mamnggitghǝn

28 Akwasamad ɓeena uvaɗa tǝ thlǝk palthɗiya, Yeeso tǝranggǝn Mbiturus tǝ Yahaya tǝ Yakubu tǝraa nda wumnda sǝ ƙǝsǝr a hwan Faara nda. 29 Ndǝghǝn aten hwan Faara, ƙǝla nda hai pǝmnggǝn a chim nda fa, lukkighǝn tsaukwa pǝpet nagha ahar yirha. 30 Kula sǝndǝndan sǝ na nafiya nda sǝri a thlǝmadghǝn, kanda a tsǝ laɓara tǝghǝn. Nafiniya nda Musa ni tǝ Iliya. 31 Ɓanda thlǝmadghǝn ɓa tǝ mamnggirha, na nda a tsǝ laɓara tǝ Yeeso ahu lǝghǝtta ˈya na mid Faara aten mǝrrǝghǝn a Urshelima. 32 Mbiturus tǝ fingya na a mbǝɗi kanda a ɓeena. Mehen na nda ɓa, tǝrgha na mamnggitghǝn nda, tǝ ƙǝmɗa nafini sǝri ƙǝƙǝt a thlǝmadghǝn. 33 Na nafini sǝri a ndǝkrha hai tǝghǝn, tǝrgha Mbiturus ndanggǝn Yeeso, “Paɓa, nǝghǝn ngga nanǝm a mbǝɗiya, na chama nan mahan, tal yiwa, tal yi Musa, tal ƙǝmɗa yi Iliya.” Sǝngwa ǝnɗi nǝn a thlǝkrha wa. 34 Ndǝghǝn a ndikrha kee, ƙǝla nda hai hashmbe nggǝlanggǝn kanda. Nggǝlangna hashmbiɗi kanda tǝrmanda. 35 Sǝk urarha nda hai ahur hashmbiɗi tǝ ndaarha, “Waana niya wurni, sǝgha madghǝn.” 36 Akwasamad sǝk uradɗi, na Yeeso nda ƙǝt katenggǝn. Fatsahayighǝn nggasanda hai titib, a sayidɗiya pǝrangwandan niifa ǝnɗi katǝragha hai wa.

Kǝnang Yeeso wee na tǝ ǝnkaheerha

37 Ɗalthna mbǝrha hai, Yeeso tǝ fatsahayighǝn tǝrna nda hai a wumndǝɗi, wumngga fiya thlǝmadghǝn ɓa hangga. 38 Na niifa sǝ ahur nafini wumngga ɓa aaghǝnǝn ndǝghǝn, “Paɓa ni a hwan sa ƙǝlang waana thlarghǝna, ƙǝsǝr ndǝghǝnni tǝtal a harna. 39 Na ǝnkaheerha tsang hurafa, nǝn huhwarha, ɗǝghanggǝn hai, nagha fadghǝn a rǝprha fa, nagha miighǝn ƙǝm a hufrha. A fara sǝmǝn mbǝ malang wa ƙǝl sǝsangnǝn kaan. 40 Hwan ɗi fatsahayiwa a ƙǝnang ngganda, mbang ngwanda wa.” 41 Nggǝmangga Yeeso ndǝghǝn, “Kun nafiya ƙǝshiid weeriya fa mbǝlfeeya, mani ƙǝɗiina fǝrƙǝkafekkid nun? Pa kwanɗǝ nǝm tsaurha, nggi aten ƙǝrǝsta tǝ kun? Ɓotǝghǝn wanɗi kyawa.” 42 Na wanɗi ɓayi tǝrgha ǝnkaheedɗi ɗǝghanggǝn hai nagha fadghǝn a rǝpfa. Tǝrgha Yeeso njaranggǝn ǝnkaheedɗa ɗǝ, ƙǝnanggǝn wanɗi wuɗanggǝnǝn chin ha. 43 Fiya na heu a mbǝɗi wulangga teena kanda aten mamnggit tar Faara.

Yeeso nggǝrɗǝ thlǝk kwaman mǝrrǝghǝn

Na fiya heu aten na ǝnwulteena aten ǝnɗi ǝna na Yeeso, ndanggǝn fatsahayighǝn. 44 “A mbǝɗanɗǝ kun tǝ pathɗi niya pǝrang nda kun wa, nanda a fǝr Wan Niifa ahar fiya hai.” 45 Kanda hwathlang ngwanda numadghǝn hai wa, ɓǝɓeng ndan kanda ƙǝsǝr amana nda kukwalang hai. Kanda ƙǝm a tǝrǝm tsahang mee aten path ɗiya.

Wunni manggǝn ahu kutǝryid Faara?

46 Tǝrgha thliigha ngaala sǝ a pathlang fatsahayighǝn aten wunni ahur ndan na manggǝn. 47 Sǝnna Yeeso numan ndan tǝrgha ƙǝs har wee nǝn ɓa ngguchit ishanggǝn a thlǝmadghǝn. 48 Ndanggǝn kanda, “Kala niifa thlǝgha wanda fa ya ka nggi, nggi thlǝnǝn. Niifa thlǝgha nggi ƙǝm, thlǝnǝn niifɗi thlǝngga nggi ɓa. Nanǝn kee, niifa na ngguchit ahur nun ndǝna manggǝn.”

Niifa mbuwa tsan kun yinun ni

49 Ndangga Yahaya, “Paɓa, na ɗan niifa a ƙǝnang ǝnkaheerha tǝ thlǝm wa, ˈyaɗang ɗandǝn fa ƙǝsǝr mbǝ ahur nǝm wa.” 50 Nggǝmangga Yeeso kanda, “A ˈyaɗang ɗundǝn fa wa, ƙǝsǝr niifa mbuwa tsan kun yinun ni.”

Samariyaya ahu tala karnda thlǝ Yeeso

51 Nduwusna ɓenggǝn ɓa nǝn a wutta talara ɗǝ, ɗǝf ɗǝ teena kaan tǝ ɗǝrha Urshelima ɗǝ. 52 Thlǝn farha nǝn a ˈwanda mbee ahu tala ɗǝ na a chehweed Samariya, ɗa nda ngwang ǝngya fa a mbǝɗi. 53 Amma nafini na a mbǝɗi kar thlǝdghǝnda fa, ƙǝsǝr sǝndasǝ na midghǝn ɗǝrha Urshelima ɗǝ. 54 Tǝrgha fatsahayighǝn, nda Yakubu tǝ Yahaya, ƙǝlana nda hai kee, tsahang mee nda Yeeso, “Chinǝm, na midwasǝ aah waarha nan hai a talara njanggǝn kanda ɗǝ wa?” 55 Amma kyahargha Yeeso hai yananggǝn kanda. 56 Ɗǝnda hu talaɗǝ tǝ sǝmǝn.

Nafiya mahan na mindan mbusamad Yeeso

57 Kanda aten wiirha ahu kwamana, ndangga niifa Yeeso, “Niya mbu samadwa kala mbǝrha na a ɗǝrha saɗǝ.” 58 Nggǝmangga Yeeso ndǝghǝn, “Tsarwaya tǝ kwandan sǝ, wuɗikkya tǝ ƙǝndan sǝ, amma Wan Niifa mbǝ mbǝd mǝndǝghǝnsǝ wa.” 59 Ndanggǝn niifa pak, “Mbuwu samanna.”

Amma nggǝmangga niifɗi ndanggǝn, “Paɓa, malee ˈwan ɗi pang nda pǝpa.” 60 Ndangga Yeeso, “Malang mǝrya panggan nda mǝrrǝndan, sa ƙǝmɗa ɗuwa ɗǝ ɗa pǝr laɓar kutǝryid Faara.” 61 Na niifa sǝ ƙǝmɗa ndanggǝn Yeeso, “Paɓa, niya mbu samad wa, malee ˈwan ɗi ndang nafina wiiɗi.” 62 Ndangga Yeeso, “Kala niifa katǝrangga huɗarha hai, anaɗǝ a ƙǝlarha samarha ɗǝ, mǝmǝl wa tǝ tar kutǝryid Faara wa.”

10

Yeeso thlǝnɗǝ nafiya kumggit mǝd kap sǝri

1 Akwasamad yanɗiya, chinǝm wurɗǝ nafiya kumnggit mǝd kap sǝri, thlǝn kanda nǝn sǝri-sǝri, a ˈwanda mbeeɗǝ, ɗǝnda hu talya ɗǝ ɗǝɗamǝn na ndǝghǝn nggi a ɗǝrha saɗǝ. 2 Ndanggǝn kanda, “Hathla sǝ hangga fa taryighǝn ƙǝɗin nda. Nanǝn kee, hwanama tǝ heerha puwanggǝn fa hathya ɓa, hathlangganda sǝ. 3 Nanǝn ya, weema niya thlǝn kun ƙǝla wan chaukhraya ahur mǝmereeya ɗǝ. 4 A tǝrɗun wuɗǝɓǝla, tǝ ǝnnarhami, tǝ pakhma wa. A mbǝdɗun hai ka nda ˈya tǝ niifa a kwamana wa. 5 Kala minda kyanunsa hai, ndama, ‘Koomaa, nafiya wuriɗiya!’ 6 Ana nggǝm nda sǝ afad nafini ahur mindǝɗi, ngwa tsaukwa parkad nda ǝnnun ahur ndan, a mbǝ kewa nǝn a nggǝra thlǝman nun ɓa. 7 Tsawama ahur mindǝɗi, kala ˈya ɓangnda kun ɓa ǝnamami. Tǝ taara kamɗǝ teng thlǝthlǝn ndǝghǝn nda, ma naɗun a kya wure-wure wa. 8 Kala tala kyanun sahai a thlǝnda kun fa, kala ˈya ɓangnda kun ɓa ǝnamami. 9 Kǝnaman haaya ahu talɗi, ndanggǝn nafini kutǝryid Faara nduwusɗa ɓa tsau tǝ kun. 10 Kala tala kyanun sahai a thlǝwa nda kun fa wa, kyama tǝ kwamangya, ndon, 11 tǝnid talnun tsauka a fad sarnan pang ɗan ndǝn kun hai. Kǝl a sǝnunsǝ kutǝryid Faara ndusang ɗǝ kun fa. 12 Niya pǝranggǝn kun a far ngwala ƙǝshiirha na Saduma haɗang nda Faara fa ma tal ɗiya.

Talya malangwa ɗimiyid ndan

13 “Kawa Koridzin! Kawa Mbatseda! Ənwulteena ɗǝɗamǝn ǝnanda ahur nun ndǝghǝn ǝnanda a Taya tǝ Saduma, kam ˈwanda teena malang nda ɗimiyid ndan, kalnda kukwasharya fa tsawa nda hai, na nda a irang fishe fandan fa. 14 A far ngwala ƙǝshiirha, na Taya tǝ Saduma haɗang nda Faara fa ama kun. 15 Sa ƙǝm Kafarnahum; tamngga ndaarha, nanda a mano a talara wa? Awo! Na ɗǝrha hu hwanga ɗǝ. 16 Kala niifa sǝkka kun, nggini sǝknǝn, niifa kargha kun nggi karnǝn, kala tǝ karrǝna, karnǝn niifɗi thlǝngga nggi ɓa.”

Wutta kumggit mǝd kap sǝri ɗa ɓa

17 Nafini kumnggit mǝd kap sǝri ɗi wunda ɓa tǝ wutsǝfayirha fa, ndang ngganda Yeeso, “Chinan, kahat tǝ ǝnkaheeya nanda sǝk kan a ndangɗan kanda kyama sǝ ahu thlǝm wa!” 18 Ndangga Yeeso kanda, “Na ɗi Sheetan mukɗa hai a talara ƙǝla kyatta ˈyaara. 19 Kama thlǝmarha hai, fǝrang ɗi sǝsǝmnda kun na a ishanggun huthlingya hai tǝ ngǝrɗaya, nun a kal fa mbǝlfeeya mba nda nang ˈya kun fa wa ko ngguchit. 20 Ma tsǝɗun wutsǝfayirha nanǝn ya ka sǝkna ǝnkaheeya kun wa, ǝnama wutsǝfayirha fa ƙǝsǝr chirethleng nda thlǝm nun hai a talara.”

Tǝk Yeeso mbǝndafa

21 A sayidɗiya lǝghǝdɗǝ tǝ mbǝnafarha fa a fad Sǝsǝna tǝ peɗǝnda, ndǝghǝn, “Usaɗi sa Pǝpa, china yi talara tǝ hweeɗe, ƙǝsǝr ɓǝɓengna tur ǝngginiya a Fasǝngya tǝ fa hutengya, kyaɗang nan wundakhnaya nǝghǝn kee Pǝpa, ƙǝsǝr ǝnɗiya ndǝ kamogha. 22 Pǝpa fǝreɗǝ ˈya na heu, mbǝ niifasǝ sǝngga wanɗi wa ƙǝl chin kee, tǝ ƙǝmɗa tǝ sǝngga wunni chin ɗi, ƙǝl wanɗi tǝ niifa na mid wanɗi kyaɗanggǝnǝn.”

23 Kyahargha thlǝmad fatsahayighǝn ɓa, ndanggǝn kanda katendan, “Kun nun tǝ parka katǝrana ǝnggina hai ya a yinnun! 24 Niya pǝranggǝn kun, annabiya tǝ kutǝrya hangga mindan sǝ na ǝnɗi nun a naarha nanǝn ya, nawa ndan wa, tǝ ƙǝm sǝk ǝnɗa nda nun a sǝkrha ya, sǝkkwandan wa!”

Wunni tulat na?

25 Na niifa sǝ tǝ sǝn ɗeleewar tǝ chireelth na Musa, ishgha sǝ ƙǝt nǝn a ƙǝƙǝrang nda Yeeso. Ndanggǝn, “Mala, ni naarha ƙǝn na a wal yibrha ni mbuwa ngwalarha?”

26 Ndangga Yeeso, “Mani chirethleng nanda hai ahur ɗeleewar ɗi? Na karataghǝn ƙǝƙǝn?”

27 Nggǝmanggǝn, “Nggǝmu Chinǝm na Faara tǝ hurwa heu, tǝ yiɓǝd wa heu, tǝ kanglanggid wa heu, tǝ huten wa heu. Nggǝmu tulat wa ƙǝla alten wa.”

28 Ndangga Yeeso, “Nggǝmangna mǝmǝl, ǝno kee na wal yibrha.”

29 Kamshiɗiwu, na midghǝnsǝ na hǝrghanggǝn fadghǝn tsahang mee nǝn Yeeso, “Wunni tulat na?”

30 Nggǝmangga Yeeso tǝ laɓara, “Na niifa sǝ thliigha a Urshelima ɗǝnǝn Djariko ɗǝ, mukka ahar fa thlee kwamangya fa hai, ɗǝkƙǝnda ƙǝɗanggan nda hai tawalth, malghǝn nda a pathlang yibrha tǝ mǝra. 31 Na firis sǝ tǝrgha kwaman ɗi, ɓa walghǝn kalth mbǝrgha ɗǝ tǝ man patu. 32 Na tǝ Lawirha sǝ ƙǝm tǝrgha kwaman ɗi. Na nǝn ndǝn kalth, ndǝghǝn nggima mbǝrgha ɗǝ tǝ man patu. 33 Na tǝ Samariyarha sǝ tǝrgha kwaman ɗi, ɓa a walghǝn kalth, haɗanggǝn fa. 34 Ɗǝgha thlǝmadghǝn ɗǝ, tsaɓang wundǝdghǝnǝn ɗǝ tǝ aam annab, irang fǝɗeerha nǝn sǝ, ƙǝnanggǝn nǝn. Tǝranggǝn a ƙǝsǝr kwarghǝn sǝ ɗǝgha tǝghǝn a ƙǝn rongya ɗǝ.* 35 Ɗalthna mbǝrha hai haranggǝn wuɗǝɓǝl wurirha sǝ sǝri fǝranggǝnǝn tǝ mindǝɗi, ndanggǝn, ‘Kǝlee niifɗa ha ya ˈya ɓǝlangna heu a kwasamad ǝnɗi furo ni ya, a wudɗiɓa ɓa ɓani nggeroƙǝn ha.’ ”†

36 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn, “A hur nafini na mahan ya, wunni tulat kamshiɗi mukka ahar fathlee kwaman nggina fa?”

37 Ndangga tǝ sǝndǝɗi, “Niifɗi haɗangna niifɗa fa, ndǝna tuladghǝn.” Ndangga Yeeso, “Ɗuwaɗǝ a ǝno kee.”

Yeeso weng ɗǝ tala Marthla tǝ Mairamu

38 Yeeso tǝ fatsahayighǝn kanda aten wiirha, ɓa kyarha hu tala hai, na nuneefa sǝ thlǝmnggǝn ni Marthla. Thlǝghǝnǝn fa a minda keeghǝn. 39 Na wanman Marthla sǝ, thlǝmnggǝn ni Mairamu, ɓagha ɓa tsauka hai a thlǝmad Yeeso ndǝghǝn a kang thlǝmarha fa. 40 Marthla ƙǝm tar ǝnnarhami tǝrang ɗǝ tenggǝn ɗǝ. Tǝrgha ɓaa thlǝmad Yeeso ɓa ndanggǝn, “Paɓa, mba naghǝn wa yina wanmana maleɗǝ tar ǝnnarhami fa katenna? Ndang ɓagha ɗee sǝ lee.” 41 Ndangga Yeeso, “Marthla! Marthla! Sa a ƙǝtǝlang fadwa fa aten fingya ǝngya hangga. 42 ˈYa tǝtal ni kee nanda kaɗaarha, Mairamu wurɗǝ ˈya na ngga, ƙǝsǝr mbǝ niifa sǝ na mbang thlang a harghǝn wa.”

11

Tsahad Yeeso ha aten hwan Faara

1 Farɗa sǝ, Yeeso a hwan Faara a mbǝrha. Ngwalanǝn, tǝrgha tal ahur fatsahayighǝn ndanggǝn, “Paɓa, tsahang kwaman hwan Faara kan ha, ƙǝla tsahangna Yahaya tǝ Mbaptisǝma fatsahayighǝn ha lee.” 2 Ndangga Yeeso, kanda, a naɗun a hwan Faara ndama,

“Chinǝm na a talara, *

a chilɓi thlǝm wa nǝm ha,

kutǝryid wa ɓagha ɓa.† 3 Fǝrang ǝnnarhami kan yi weeriya tǝ yi ɓengya na ɓayi. 4 Chahang ɗimiyin nan kanɗǝ, ƙǝla nan chahanggǝn fingyaɗǝ ǝnangga ɗimiyirha kan fa. A ɗǝnna tǝ kan ahu ƙǝƙǝrra ɗǝ wa.”

5 Nggǝrgha Yeeso ndangnda fatsahayighǝn, “Ndam tal ahur nun nǝghǝn tǝ pashirha, ɗǝgha thlǝmadghǝn ɗǝ a manad fǝɗigrha ndanggǝn, ‘Wayee ǝne kumad mburodi ha mahan lee. 6 Ƙǝsǝr, na pashinna sǝ ɓaa ɓa ka wiirha tǝrɗa hai a kyana nanǝn ya. Kǝmɗa mbǝ ǝnnarhami sǝ a har na wa.’ 7 Tǝrgha, andam pashidɗi kaɗagha kumarha a harghǝn, nggǝmngga ɓa a ƙǝn ndǝghǝn, ‘A ɓillanna nggi wa. ˈWaɗi teena changɗi kwatminda, kan tǝ wanggina hunaɗan hai, mbi mbang thliirha sǝ furo ˈya ni wa?’ 8 Niya ndangnda kun, a mbǝ a thliirha sǝ fǝrang ˈya nǝn ka tsaunǝn pashidghǝn wa, nǝn thlid sǝ fǝranggǝn tǝ kurmi na midghǝn. Ƙǝsǝr pashidghǝn ƙǝswa shilee ndǝn tǝ hwandǝɗi hwanang nǝn wa. 9 Niya ndangnda kun, hwanama nanda fǝrang kun. Kaɗama nun a waala. Nama a ɗǝk kwatminda, nanda inanggǝn kun hai. 10 Ƙǝsǝr kala niifa hwangga, nanda a fǝrang, niifa kaɗagha ƙǝm nǝn a waala. Kǝmɗarha kala niifa ɗǝkka kwatminda nanda inanggǝn hai. 11 Wunni ahur nun, a hwanang wanggǝn tǝna fǝrang huthne nǝn? 12 Tǝ ƙǝm a hwanang wanggǝn nggal ɗiyarha fǝrang ngǝrɗarha nǝn? 13 A tsauɗǝ, kun na fa mbǝlfeeya sǝnɗun ˈya nun fǝrangnda wangginun ǝngya na ngga, sakwata chinun a talara, nǝn fǝr Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda a nafiya na hwanda.”

Yeeso tǝ Mbaˈaldzabul

14 Yeeso ƙǝnangɗǝ niifa ƙǝnangna ǝnkaheerha miighǝn, hǝrǝmna ǝnkaheedɗi kyarha sǝ a fadghǝn, katǝranggǝn ndikrha hai. Tǝrgha fiya ngwagha hai na ǝnwulteena nda. 15 A mbǝɗi na fingya nafiya sǝ ndaa nda, “Mbaˈaldzabul ni kutǝr ǝnkaheeya fǝrangga ngyakhad ɗiya yi kyang ǝnkaheeya sǝ?” 16 Fingya sǝ na mindan sǝ ƙǝƙǝrangganda Yeeso, ndang ngganda, a ǝna ǝnwulteena nǝn kyadgha ndaarha na Faara tǝghǝn ha. 17 Tǝrgha Yeeso walang ɗǝ numan ndan, ndanggǝn kanda, “Kala kutǝryirha ɗǝkka hai sǝri, nanda yanda tǝ ndan, kutǝryidɗi mbǝ isha wa. Nǝghǝn kee ƙǝm a ɗǝk wure hai sǝri kanda a yanda, wuriɗi nǝn weela ɗǝ. 18 A ndǝk Sheetan hai mbǝdghǝn sǝri, nǝn yan altenggǝn, ƙǝƙǝn na kutǝryirha ɗǝrha mbeeɗǝ? Nduwun tǝ ngyakhrha Mbaˈaldzabul ni kyangnda ǝnkaheeya sǝ. 19 Anaɗǝ tǝ ngyakhrha Mbaˈaldzabul ni kyang ǝnkaheeya sǝ, fa tsahayinun wu? Tǝ ngyahad wun nanda kyang nda sǝ? Fa tsahayinun ni ngwang kumarha kun sǝ aten yanɗiya. 20 Anaɗǝ tǝ sǝsǝmnda Faara ni kyang ǝnkaheeya sǝ, tsauɗǝ kutǝryid Faara ɓaɗǝ thlǝman nun ɓa. 21 Niifa na kanglang, a ngwaɗa fa ngga, ndǝghǝn a ƙǝla wurighǝn ha, kari wurighǝn mbǝ ˈya sǝ walghǝn wa. 22 Aɓad niifa ɓa ƙǝm kalgha ndǝn mu kanglanggirha, harghǝnǝn yanda, ɗǝghanggǝn hai, thlanggǝn kari yandǝɗi mbǝrsanǝn sǝ, tǝrgha ndǝghanggǝn kari ɗaɗǝ thlang nǝn. 23 Niifa mbuwana midghǝn nggi, nǝghǝn a tsan nggi. Niifa ɗewa sǝ wumndǝghǝn, tǝ waleng nda ni ɗǝ.”

Wutta ǝnkaheerha tǝ imǝnda ɓa

24 “A kyad ǝnkaheerha sǝ tǝ imǝnda a fad niifa, nǝn naarha wiirha hai a mbǝǝya mbuwana aama sǝ ka a wal mbǝd yibrha nǝn. A walwa wa, nǝn ndaarha, ‘Ni wutta wuri ɗa ɗǝ kyani sa ɓa.’ 25 A ɓaɗa ɓa walɗǝ wuriɗi ngwangnda ɗǝ, tangsangnda wuriɗi ngga, 26 nǝn a wutta ɗǝgha ngwangnda ǝnkaheeya ɓa mǝd kalgha ndǝn mbǝlfeerha, ɓaanda tsaurha a mbǝɗi. A kwasamadghǝn, tsawud niifɗiya sǝssadghǝn nǝn kal yi kaar.”

Parka yi ƙǝkafek

27 Na Yeeso a thlǝk ǝngginiya, tǝrangga nuneefa uradghǝn sǝ a pathlang fiya ndanggǝn, “Tǝ parka ni nuɗi nggǝtgha sa, har ƙǝronǝn sǝ ya!” 28 Nggǝmangga Yeeso ndanggǝn, “Haˈi nǝghǝn kee, amma parkayirha kalɗǝ tsaurha afad nafiya na a sǝk laɓar Faara, kanda na taara sǝ.”

Mid fiya sǝ na ǝnwulteena

29 Na fiya aten chik ɓaarha thlǝmad Yeeso ɓa, ndǝghǝn, “Nafiya ƙǝshiid weeriya fa mbǝlfeeya ni. Na mindansǝ a kyaɗang ǝnwulteena nda kanda, mbǝ ǝnwulteena sǝ nanda kyaɗang kanda pak wa ƙǝl yi Yunana. 30 Kǝla tsauna Yunana ǝnwulteena a nafiya Nineba, Wan Niifa ƙǝm nǝn tsaurha kee a nafiya ƙǝshiid weeriya. 31 A far nggwala ƙǝshiirha, kwatamnda man ki pǝlasarya, nǝn a thliirha ɓa heu tǝ nafiya ƙǝshiid weeriya, kyaɗang ndaarha nǝn kanda ǝnawun mǝmǝl wa. Ɓaghǝn ɓa a mbǝrha na inggun ka ɓagha sǝk sǝnda Sulemanu. Nanǝn ya kulo niifa kalgha Sulemanu a mbǝɗiya. 32 A far nggwala ƙǝshiirha, Ninebaya nanda a thliirha sǝ tǝ nafiya ƙǝshiid weeriya kyaɗang ndaarha nǝn kanda ǝnawa nda mǝmǝl wa, ƙǝsǝr kanda malangnda ɗimiyindan, ka laɓar Faara thlǝghangna Yunana kanda. Nanǝn ya, kulo niifa kalgha Yunana a mbǝɗiya!”

Kukwaryit farha

33 “Mbǝ niifa sǝ na njangnda patilla ɓǝɓenggǝn wa, nduwa tsǝɓanggǝn tǝ tǝɓa. Kǝl nǝn ɗǝfang nda a pǝpal na a kya niifa ɓa, na kukwaryirha nǝn. 34 Yirha ndǝna kukwaryit farha, ana yidwa kanglang hai, fadwa na heu nǝn naarha tǝ kukwaryirha. A mbǝ yidwa kanglang wa, fadwa na heu nǝn naarha hu wula. 35 Kulo sa hai, kukwaryirha nana tǝghǝn mbǝ wulani wa. 36 Ana fadwa na heu tǝ kukwaryirha, mbǝ mbǝrha sǝ na tǝ wula wa, fadwa na heu nǝn njaara hai, ƙǝla na kukwaryit patilla ǝnaarha.”

Yeeso yanangɗǝ Farisaya tǝ Fasǝngya ngyakhrha

37 Ngwalana Yeeso laɓara, tǝrgha tǝ Farisarha mbu Yeeso nǝn wuri keeghǝn ɗǝ ka hǝb ǝnnarhami ɗǝ. Ɗǝgha Yeeso ɗǝ tsauka hai a hǝb ǝnnadɗa mii. 38 Kǝla na tǝ Farisadɗa hai katǝrang Yeeso hǝbrha hai kula tsaɓang harghǝn ɗǝ wulangga teena. 39 Ndangga Chinǝm, “Kun Farisaya, nun tsaɓang ƙǝsǝr tafarha ɗǝ tǝ ɗengnda nagha hur nun lǝlǝgɗa tǝ hukrha tǝ mbǝlfeerha. 40 Nurya kee, mbǝ Faarani ǝnagha ƙǝsǝrɗi tǝ hurɗi wa? 41 Amma fǝrama ˈya na a har nun a fa yamiya, ˈya na heu na yinun nǝn naarha tsǝtsaɓaɗǝ. 42 Kawa ma, Farisaya! Nun fǝrangnda Faara tal ahu kum shi chimbee tǝ fingya shi kyahangya na heu. Malanggun tar ƙǝkafek tǝ nggǝmnda Faara. Tur ǝnggina niya kamngga ǝnon, kamngwa malanggun fingya wa. 43 Kawa ma Farisaya! Na minnun sǝ a fǝrang mbǝd tsaurha nun kun na ngga ahu Ƙǝn Faara tǝ ƙǝmɗa nagha fiya a ndang ˈya kun ahu kasu. 44 Kawa ma! Nuwun ƙǝla kwat mǝrya na fiya a wiirha atenggǝn ka yamid sǝnda.”

45 Tǝrgha niifa tal ahur Fasǝngya ngyakhrha, ndanggǝn Yeeso, “Mala, a ndanna kee, ˈyarna kan ƙǝm!” 46 Nggǝmangga Yeeso ndǝghǝn, “Kawa ma kun Fasǝngya ngyakhrha! Fǝrang rǝfrha nun fiya na haghǝn, kun tǝ alten nun ˈwawun tsuwarghǝn fa tǝ wan haara tal a thlar kanda nun wa. 47 Kawa ma, tǝnɗun ten kwaya na nggǝngga ka a mananggun annabiya Faara, ɓǝlangna chichiyinun kanda ɗǝ. 48 Kun tǝ alten nun naɗun ndǝn, ƙǝmɗa nggǝmɗun fa tǝ ˈya ǝnana chichiyinun. Ɓǝlangganda annabiya, kun ƙǝm tǝnanggun ten kwayindan. 49 Nanǝn kee, ndǝn ndana sǝnda yi Faara, niya thlǝnang annabiya kanda ɗǝ tǝ Fatsahaya, nanda a ɓǝlang fingya, sǝsangganda fingya. 50 Tsaunǝn kee, na Faara a ngwang kumarha nafiya ƙǝshiid weeriya aten ɓǝla, ɓǝlang na nda annabiya ɗǝ na heu, ka katǝra ƙǝshiirha. 51 Ka aten far Habila ɗǝgha hu yi Dzakariya ɗǝ ɓǝlang na nda a pathlang mbǝd sataka tǝ mbǝrha na Tsǝtsaɓa ɗǝ ahu Ƙǝn Faara. Niya pǝranggǝn kun nanda a ngwang kumarha nafiya ƙǝshiid weeriya ƙǝsǝr ka nafini na heu ya. 52 Kawa ma, Fasǝngya ngyakhrha! Kǝsɗun ǝn cha kwatmin sǝnda ha. Kun tǝ alten nun kyawun saɗǝ wa, malanggun fiya na mindan kyarha sa ɗǝ, kya nda ɗǝ wa.” 53 Malangna Yeeso mbǝɗi, Fasǝngya ngyakhrha tǝ Farisaya katǝrang ngganda tsandǝghǝn hai, na nda a dzaramnggǝn tǝ tsakh miiya. 54 Na mindansǝ ɗǝfang takthleera nda ka a thlǝk ˈya nǝn mbuwa mǝmǝl.

12

Yiyi thlǝmarha aten thlǝrɓuyid Farisaya

1 Wumna fiya ɓa hangga har kanda ishang ndan hai, katǝrangga Yeeso tsǝ laɓara ˈwan tǝ fatsahayighǝn, ndǝghǝn, “Kwarama tǝ mehen Farisaya ndǝna thlǝrɓuyirha. 2 Mbǝ ˈyasǝ na nggǝnggǝla mbuwa inɗaɗǝ wa, tǝ ƙǝm mbǝ ˈyasǝ na ɓǝɓee mbuwa kyarha pǝpal ɓa wa. 3 Kala ˈya thlǝknun ɓǝɓee na fiya sǝƙǝn a pǝpal, ˈya thlǝknun ƙǝƙǝɗak nanda a kalmiighǝn ɗǝ sǝkƙǝna fiya.

Faara ndǝn kamngga a tǝrǝmnggǝnǝm

4 “Niya ndang kun shayina, a tǝrǝmɗun nafiya na a ɓǝl farha wa, a kwasamadɗi ɓǝlang na nda, mbu ˈyasǝ nanda naarha ɓal wa. 5 Niya pǝrang niifa kun nun tǝrǝmnda, tǝrmama Faara na tǝ sǝsǝmnda ɓǝlang nda farha, a kwasamadghǝn muwanggǝn ahu hwanga ɗǝ. Kǝkafek niya pǝranggǝn kun tǝrmama Faara! 6 Mbǝna nda heng wuɗikkya ɗǝ tuf pene sǝri wa? Ko tǝtali ahur ndan mbǝɗangwa Faara wa. 7 Ko was tengginun ni ma nǝghǝn thlǝthlǝɗa. A tǝrǝmɗun wa, ƙǝsǝr kalɗun wuɗikkya kaan!”

Kyad sǝnda Ƙǝrǝsti a mbed fiya

8 “Niya ndang nda kun, kala niifa ndagha sǝnɗǝ nggi a mbed fiya, Wan Niifa ƙǝm nǝn a ndaarha sǝnɗa ndǝn a mbed fathlǝngya Faara. 9 Niifa ƙǝm ndaarha sǝngwa nggi wa a mbed fiya, nggi ƙǝm ni ndaarha sǝngwi ndǝn wa a mbed fa thlǝngya Faara wa. 10 Kala niifa na thlǝk pathla mbuwa ngga aten Wan Niifa na nda chahanggǝnɗǝ. Amma niifa sargha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda mba nda chahanggǝn ɗǝ wa. 11 A ɗǝn nda tǝ kun a mbed mamngya Ƙǝn Faara ɗǝ, tǝ fa ngwa kumaya, tǝ kutǝrya, a ɓillaɗun tǝ kwamana nun a kyang altennun sǝ wa, ko tǝ pathla nun a nggǝrang kanda sǝwa. 12 Ƙǝsǝr Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda nǝn a tsahang ˈya kun ha kamngga a thlǝwun.”

Karapu aten nur tǝƙǝna

13 Tǝrgha niifasǝ ahur fiya ndanggǝn Yeeso, “Mala, ndang wan mana fǝre yina langaarha nǝn malang na mǝra chinan kan hai.” 14 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn, “Kaiya wayee, wun ɗǝfegha tǝ ngwa kumarha, ni ɗǝk langaarha?” 15 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Kwarama fa, nama inggun tǝ ˈya na ɓarha ɓa tǝ kwit hura, ƙǝsǝr yiɓǝd niifa kalɗǝ ǝn ƙǝshiirha.” 16 Fǝrang karapu nǝn kanda ndǝghǝn, “ˈWad tǝ ƙǝna naarha sǝ walgha ǝnnarhami ahu hedghǝn kaan. 17 Ndagha, ‘Mbǝ mbǝd ɗǝf ǝnnadɗami sǝ kyana wa. Mani naarha?’ ”

18 “Ndǝghǝn, ‘Yoo! Sǝnɗi ˈya niya naarha. Niya fǝlang ɓiriukina ɗǝ ya, tǝn fingya ni na mǝmanggǝn, iranggi ǝnnannami sa hai tǝ karinna heu.’ ” 19 Ndanggi altenna, “Kai! Na ǝngyasǝ na nggǝngga tǝ ǝnnarhami ɗǝfangna ɗǝ yi huraya hangga. Yiɓu, hǝɓu, saana tǝk mbǝnda na fa.” 20 “Amma Faara ndanggǝn, ‘Sa nura! A fǝɗigɗi ya na nda a kaɗa yiɓǝdwa. Kariɗi ɗǝfangna ɗǝ ya nǝn a tsaurha yi wun?’ ”

21 Ngwalangga Yeeso pathɗiya tǝ ndaarha, “Nǝn tsaurha kee tǝ niifa wumangga ƙǝna hai a altenggǝn, amma a mbed Faara tǝ yaminni.”

Ndangga Yeeso fatsahayighǝn ma ɓillaɗun wa

22 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Niya ndang nda kun, a ɓillaɗun tǝ yiɓǝd nun, tǝ ˈya nun ǝnnarhami, tǝ ƙǝm ˈya nun kala fa wa. 23 Ƙǝsǝr yibrha kalɗǝ ǝnnarhami, farha ƙǝm kalɗǝ lukkya. 24 Kǝla man wuɗikkya lee! Mba nda hǝfrha wa, mba nda hathla wa, mba nda tǝ ƙǝn ǝnnarhami ko ɓiriukya wa, ko nanǝn kee na Faara fǝrang ǝnnarhami kanda. Sǝngunsǝ mamnggit nun kalɗǝ yi wuɗikkya wa? 25 Wunni ahur nun aten ɓilladghǝn na mbang chik ɓenggǝn, ko yi ɓeena tal ahu ƙǝshiirha? 26 A mbun a mbang ǝna ˈya ngguchit ƙǝla yanɗiya wa, ƙǝn nun ɓillarha aten fingya ǝngya na mid nun?

27 “Kǝla man fid ɗǝfya na nda tsǝrha. Mba nda na taara, ko pu kaɓarha wa. Nanǝn kee, niya ndang nda kun, ko kutǝra Sulemanu tǝ mamnggitghǝn ˈwa wa ngwarha fa ƙǝla tal ahur ndan wa. 28 Ana Faara a ngwang nda hwalirha fa na a hee kiya, hwalirha nasǝ aweeriya, a ɓinda ƙǝm njigha ɗǝ, sakkwa kun nǝn ngwang kun fa? Kun fa yamid fǝrƙǝkafek! 29 A naɗun a numarha aten ǝnnarhami ko ǝn sarha wa, ma ɓillaɗun aten ǝnggini ya wa. 30 Nafiya sǝngwa Faara na nda kaɗa tur ǝnggini ya, amma Chinun sǝnɗǝ ˈya na minnun. 31 Kun nggi kaɗama kutǝryid Faara, ǝnggini na heu ƙǝmya nǝn fǝranggǝn kun.

Tsaharhaha aten ɗǝfrha ƙǝna ɗǝ a talara

32 “Kun chiɓrha na ngguchit, a tǝrǝmɗun wa, ƙǝsǝr Chinǝm nǝn a tǝk mbǝndafa a fǝrang kutǝryidghǝn nǝn kun. 33 Heeman ˈǝngginun ɗǝ na heu, fǝrang wuɗǝɓǝlghǝn nun fa yamiya. Ɗǝfaman ƙǝna altennun ɗǝ mbuwa ngwalarha, ƙǝna mbuwa sǝbrha ɗǝ a talara, mbǝrha mbuwana ngaara kyarha ɗǝ ɗǝgha tǝrang, tǝ mbǝrha mbuwana mǝmemngya sǝɓang ɗǝ. 34 Ƙǝsǝr mberha na ƙǝnawa sǝ, ndǝna mbǝd numad wa.”

Ngwama fa ka wutta Yeeso ɓa

35 “Ngwama fa ka taara, patillan nun njinji. 36 Tsawama ƙǝla mafaya na ƙǝla turi ndan fa na wutta ɓa ahu wutsǝfayid kakhrha. A Wudɗa ɓa ɗǝk kwatminda nǝn, nanda inanggǝn hai wet. 37 Nǝn naarha ngga a fad mafayini a wud turi ndan ɓa, a ɓaɗǝ wal kanda a ƙǝlarha ka taara. Niya ndang nda kun, nǝn a kalang kaɓadghǝn hai kal yi taara nǝn, ndanggǝn kanda tsawama hai, fǝrang ǝnnarhami nǝn kanda. 38 Nǝn naarha ngga a fad mafayini a wud turi ndan ɓa a manad fǝɗigrha, ko ahar tsar aɓaɗǝ wal kanda nggungwa fa.” 39 Nggǝrgha Yeeso thlǝghang karapu kanda, ndǝghǝn, “A sǝn ture sayidɗi na ngaara a kyarha wuri keeghǝn hai, mbǝ malang nda kyagha sa hai wa. 40 Kun ƙǝm tsawama nggungwa fa, ƙǝsǝr Wan Niifa nǝn a wutta ɓa a sayidɗi sǝngwa nun sǝ.”

Wunni mafarha na tǝ ƙǝkafek?

41 Ndagha Mbiturus, “Paɓa, karapu ɗiya aten nan ǝnana nan wa, nduwa aten fiya na heu wa?” 42 Nggǝmangga Chinǝm ndǝghǝn, “Tsawama ƙǝla mafadɗi na tǝ ƙǝkafek na ndǝndǝl ƙǝm, ɗǝfangna turighǝn aten mafayighǝn, na fǝrang ǝnnarhami kanda a sayidɗi kamngga. 43 Nǝn naarha ngga a fad mafadɗi ɓana turighǝn walghǝn a ǝna targhǝn mǝmǝl. 44 Kǝkafek niya pǝranggǝn kun, nǝn ɗǝfang mafadɗi aten karidghǝn na heu. 45 Amma a ndang mafadɗi altenggǝn, ‘Turina ɓawaɓa wet wa,’ tǝrgha katǝranggǝn ɗǝk mafaya nishya tǝ hǝshya, kyagha hu hǝbrha hai tǝ sarha nagha a tǝrang teena. 46 Turi mafadiya nǝn a wutta ɓa a fara sǝnngwanǝn sǝ. Turiɗi wu nǝn ɗǝkƙǝn kaan wumanggǝn tǝ nafiya na ɗimi.”

47 “Mafadɗi sǝngga ˈya na mid turighǝn a ǝnagha, amma ngwawafa wa, tǝ ƙǝm ǝnawa ǝnɗi ndang nanda a ǝnagha wa, na nda a tsaɗaghǝn kaan. 48 Amma niifa sǝngwawa sǝ, a naɗǝ ˈya kamngga a tsǝtsǝlghǝn nda, na nda ɗǝkƙǝn ngguchit. Kala niifa fǝrang nda ˈya hangga, na nda kaɗa ˈya hangga a harghǝn. Niifa fǝrang nda ˈya hangga kaan, nanda kaɗa ˈya hangga a harghǝn kaan.”

Laɓar Yeeso nǝn tsahang fiya hai

49 Tǝrgha ndagha Yeeso, “Ɓani hu ƙǝshiirha ɓa tǝ ngwa kumarha na ƙǝla waarha. Ana nggǝmndǝna ni kam njang nda ɗǝ! 50 Na mbaptisǝma sǝsaarha sǝ na nda a ǝneerha, ɓillaɗi kaan na a ǝneeƙǝn nda! 51 Tamnggun ndaarha ɓang ni tsawud ɗǝɗemnggirha ƙǝshiirha ɓa wa? Awo! Niya ndang nda kun, ɓaniɓa tǝ tsakhrha hai. 52 Nanǝn ya, ahu wure tal nafiya tuf nanda tsakhrha hai pǝmnggǝn sǝri, nafiya mahan a tsan nafiya sǝri, nafiya sǝri ƙǝm a tsan nafiya mahan. 53 China nǝn tsan wanggǝn. Wanɗi ƙǝm nǝn tsan chin. Man nǝn tsan wutaradghǝn, wutaradɗi ƙǝm a tsan man. Thlaɓǝrra nǝn tsan nu wanggǝn, nu wanɗi ƙǝm nǝn tsan thlaɓǝrghǝn.”

Sǝnda ˈya na mid Faara ǝnana ahu ɓengginiya

54 Tǝrgha ndanggǝn fiya, “A naɗun hashmbe a man hǝmnda faara ɓa, nun ndaarha ‘Na ˈyaara ɓayi,’ ɓagha hai. 55 A na ɓereurha ɓayi manki pǝlasarya ndon ‘Na ƙǝrta a naarha sǝ’, tǝrgha naghasǝ. 56 Fa thlǝrɓuya! Mbangɗun sǝnang kyaharra mbǝrha hai na a hweeɗe tǝ fǝrakh-amshi, amma sǝnda ǝn ɓengginiya sǝnggundun wa.

Taksaman Pathlang nun

57 “Mani mbuwa nun numarha ǝna ˈya nun na ngga kun tǝ alten nun?” 58 Ndagha Yeeso, “Kǝla ndam, a huhwad niifa sa, kaɗu kwamana na a tangsanggun pathlang nun a kwamana. A karna fa, ɗǝnǝn tǝsa a mbed tǝ ngwa kumarha ɗǝ. Tǝ ngwa kumarha ƙǝm nǝn fǝrang sa wan sǝsalya. Wan sǝsalya ƙǝm na nda muworha ƙǝnɗǝ. 59 Niya ndorha, mba kyarhaɓa wa ƙǝl tiina ǝnɗi kyo nanda heu.”

13

Malaman ɗimiyin nun amanun mǝra

1 Nanǝn ya fingya sǝ a mbǝɗi, pǝranggǝn nda Yeeso laɓar Nggalilaya ndana Mbilatus a ɓǝlang ngganda kanda. Tǝrgha sodjaya ɓǝlangganda nafini a farɗi nanda a fǝr satakh ndan a Faara. 2 Nggǝmangga Yeeso kanda, ndǝghǝn, “Ka ɓǝlang nanda Nggalilayini kee, tamnggun ndaarha kalnda fiya na heu ɗimiyirha a Nggalili wa? 3 Awo! Niya pǝranggǝn kun, a malanggun ɗimiyid nun wa, kun na heu nun a mǝra ƙǝla kanda. 4 Nduwa ƙǝm, ƙǝla nafini na kumkap uvaɗaɗi chana tǝndǝɗi na dzang a tendan hai a Siluwan, ɓǝlanggǝn kanda, tamggun ndaarha kalnda fiya na heu a Urshelima ɗimiyirha wa? 5 Awo! Niya pǝranggǝn kun, a malanggun ɗimiyid nun wa, kun na heu nun a mǝra ƙǝla kanda.”

Karapu aten shiɓarha mbuwa nggǝtta

6 Tǝrgha Yeeso fǝrang karapu nǝn kanda, ndǝghǝn, “ˈWad niifa naarha sǝ na tǝ shiɓarha ahu hedghǝn, ɓagha ɓa ka a ɗakh wanggǝnǝn hai, walwa ko tǝtal wa. 7 Tsaunǝn kee, ndanggǝn niifɗi na a ƙǝla hedɗa ha, ‘Kulo a weeriya hurarha mahan nggi a ɓaarha ka kaɗa wan shiɓadɗa ɓa ya, ˈwawi wal wee atenggǝn wa. Kyathlang ɗǝ! Kama nda nǝm malang sǝ ˈwanggǝn mbǝrha hai ka?’ 8 Tǝrgha tǝ ƙǝla hedɗa ha ndanggǝn, ‘Paɓa, malang sǝ, hasang chehweerha ni mu, irang thlii ˈwalya ni mu ahu huradɗiya. 9 A nggǝdɗǝ a mbee tsaukwa sǝ, a nggǝtwa wa a kyathlanggǝm ɗǝ.’ ”

Yeeso ƙǝnangɗǝ nuneefa a far yibrha

10 Farɗasǝ Yeeso a tsaharhaha a Ƙǝn Faara a far yibrha. 11 Na nuneefa sǝ ǝnangna ǝnkaheerha wan haarha fa, sǝfnanggǝn yi hurarha kumkap uvaɗa. Nǝghǝn ƙǝƙǝɓa hai mbǝ mbang pǝpǝnɗa sǝ wa. 12 Nana Yeeso ndǝn, aaghǝnǝn ndanggǝn, “Sa nuɗiya, ƙǝnonda ahu wan hadwa.” 13 Tǝrgha ɗǝfang haara nǝn teena, a mbǝɗi tsu, pǝpǝnggasǝ ɗǝfang shilee nǝn Faara teena. 14 Tǝrgha mamnda ƙǝn hwan Faarɗi sǝbgha hurghǝn ɗǝ, ƙǝsǝr ka ƙǝnangna Yeeso nuɗi a far yibrha. Ndanggǝn nafini na a mbǝɗi, “Far taara mikki kamngga ana taara nǝm, ɓamaɓa hu ɓengginiya ƙǝnangganda kun mbǝ a far yibrha wa.”

15 Ndangga Chinǝm kanda, “Fa thlǝrɓuya kee! Ashe, mbun kwasang thladnun sǝ tǝ kwarnun ɗun kyaɗang aama a far yibrha wa? 16 Nuɗiya chichid Ibrahim ni, ƙǝnangna Sheetan hai, a weeriya hurarha kumkap uvaɗa. Ashe, mbǝ mǝmǝl ƙǝnanggǝm a far yibrha wa?”

17 A kwasamadɗi thlǝkna Yeeso laɓarɗiya, fingya na a tsanggǝn a mbǝɗi shiɗanggǝn kanda. Fingya nafiya ƙǝm, ƙǝl ǝna wutsǝfayirha nda heu, ƙǝsǝr ka ǝnwulteena ǝna nǝn.

Karapu yi wan parsǝna

18 Tǝrgha ndagha Yeeso, “Na kutǝryid Faara ƙǝƙǝn? Tǝma nda ni sakhƙǝn sǝ? 19 Kutǝryid talara nǝghǝn ƙǝla wan parsǝna na wanggǝn ngguchit ahur wiiya na heu, tǝrang na niifɗa sǝ hǝfanggǝn hai ahu hedghǝn. Mangga tsauka ɗefrha, wuɗikkya ǝna ƙǝnna nda ahu wuhwaryighǝn.”

Karapu aten mekhna

20 Yeeso nggǝrghǝn tsakh mee, ndǝghǝn, “Tǝma ni sakh Kutǝryid Faara? 21 Nǝghǝn ƙǝla mekhna yangna nuneefa tǝ humbarha tasau mahan, tǝrgha mehen ɗi wu chichaɗanggǝn.”

Kwamana hu Kutǝryid Faara ɗǝ nǝghǝn ƙǝla kwatminda na Iˈyaɓa

22 Kǝsna Yeeso kwamana ɗǝnǝn Urshelima ɗǝ, kyagha hu talya hai na manggǝn tǝ na ngguchit nagha a tsahang fiya ha. 23 Tsahangga niifa mee ha tǝ ndaarha, “Mala, nafiya ngguchit ni ƙee na wal yibrha?” Ndangga Yeeso kanda, 24 “Habɓama na a kyon sa hai tǝ kwatminda na iˈyaɓa, ƙǝsǝr na minna sǝ a sǝnunsǝ, nafiya hangga na a kaɗa kyarha sa hai, mba nda mbangnda wa. 25 A thlid tuwure sǝ ˈwaɗǝ teena nggǝlangɗǝ kwatminda, kun nggi ƙǝm nun a isha a ƙǝshi non a ɗǝk kwatminda ɗi, non a ndaarha, ‘Ture inang kwatminda kan hai!’ Ndǝghǝnggi ƙǝm nǝn a nggǝmang kun ndagha, ‘Sǝngwi mbǝɗi kyanun saɓa wa!’ ”

26 “Tǝrgha nun a ndaarha, ‘Haba! Kǝm hǝɓǝm, sam tǝsa, har tsahannaha ahu talyi nan.’ 27 Amma nǝn a ndangnda kun, ‘Sǝngwi mbǝɗi kyanun saɓa wa, ndǝghama hai tǝ nggi, fa mbǝlfeeyini ya.’

28 “Anaɗun Ibrahim tǝ Ishaku tǝ Yakubu, tǝ annabiya na heu, ahu Kutǝryid Faara, kun ƙǝm nanda a rǝk kun, a mbǝɗani nun a tǝrha tǝ ƙǝd mee. 29 Nafiya a ɓarhaɓa a man kyad fara tǝ man hǝmndǝghǝn, man ki pǝlasarya tǝ man ki wufaya, tsawanda a mbǝd mbǝnafarha fa ahu Kutǝryid Faara. 30 A mbǝɗaniya, fingya na a samarha, nanda a tsaurha a mbee, fingya na a mbee ƙǝm, nanda tsaurha a samarha.”

Sǝb hur Yeeso ɗǝ kaan aten Urshelima

31 A kwasamadɗi ngwalana Yeeso laɓara, fingya Farisaya ɓaa nda ɓa ndang ngganda Yeeso, “Thliu a mbǝɗiya, ƙǝsǝr Hirdus na midghǝnsǝ a ɓǝloghǝn.” 32 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Ɗamaɗǝ ɗun pǝranggǝn tǝ thlǝrɓu ɗi tǝ ndaarha a weeriya ni a kyang ǝnkaheerha sǝ, tǝ ƙǝm ni a ƙǝnang nda fiya, aɓinda ƙǝm wai kee, a shikka ndǝ ni a ngwalang tarna. 33 Ko nanǝn tsawee ɗafa a ɗi mbeeɗǝ tǝ winna nda weeriya tǝ ɓinda, ɗǝgha shikka ɗǝ. Kamngwa annabi mǝrgha a mbǝrha pak wa, ƙǝl a Urshelima. 34 Sa! Urshelima! Urshelima! Fa ɓǝl annabiya tǝ muk fiya thlǝnna nda thlǝman nun ɓa. Sara kurmi na minna wumanggi kun ƙǝla na ɗiyarha ngwamang wanggighǝn a kamughǝn ɗǝ, amma karɗun fa! 35 Kulo mbiya wuri nun mbǝ niifa sǝ wa! Ni a pǝranggǝn kun, mbun nggǝr na nggi wa, ƙǝl fara ndanun tǝ ‘Parkani tǝ ɓagha ɓa hu thlǝm Chinǝm.’ ”

14

Yeeso ƙǝnangɗǝ niifa a far yibrha

1 A far yiɓǝd Yahudaya, ɗǝna Yeeso ka hǝb ǝnnarhami a minda ki mamnda tǝ Farisarha ɗǝ, djang yirha nda fa. 2 A mbǝɗi ƙǝlagha hai niifa ƙǝt a mbedghǝn, saryighǝn tǝ haryighǝn hǝhǝthla hai. 3 Tsahangga Yeeso mee Farisayini tǝ fasǝngya ngyakhrha, “Ngyakhad Musa nggǝmɗafa a ƙǝnanggǝm niifa a Far Yibrha wa?” 4 Amma nggasa nda titib. Ƙǝsgha Yeeso har niifɗi, ƙǝnanggǝn ndanggǝn wiu fayi wa 5 Tǝrgha tsahangga Yeeso mee kanda, “Ndam ahur nun na niifasǝ na tǝ wanggǝn* nduwa thladghǝn, mukɗǝ hu kwat aama hai afar yibrha, mbun ɗǝrhaɗǝ ɗun ƙǝɗang sǝ ƙǝkar wa?” 6 Mbangwanda kalasǝ wa.

Tsahad Yeeso ha tǝ ndaarha a manangna altenwa wa

7 Kǝla na Yeeso hai nafini mbunanda ɓa, wurnda mbǝd tsaukya na nggǝngga, thlǝghang karapu ɗa nǝn kanda sǝ ya. 8 “A mbud niifa sa ahu wutsǝfayid kakhrha ɗǝ, ma tsauna a mbǝd tsawud mamngya wa. Nǝn ɓa naarha mbunda niifa ɓa kalgha sa mu mamnggirha. 9 Anaɗǝ kee, niifɗi mbuwa kun kyab, ɓagha ndorha, ‘Fǝrang mbǝd tsawud wa niifɗiya.’ Tǝrgha a mbǝɗiya na shilee ƙǝsorha, na thliirha a mbǝd tsaurha ɗǝ na ngguchit. 10 Amma a mbunda sa, wuru mbǝd tsaurha na ngguchit, a ɓad niifɗa ɓa mbuwa sa nǝn ndorha ‘Pashi, kulo mbǝd tsaurha na ngga ya.’ Tǝrgha na wal mamnggirha a mbed shayiwa na heu mbuna nda ɓa. 11 Ƙǝsǝr kala niifa manangga altenggǝn nanda tsawang nda ngguchit, yanɗi manangwawa altenggǝn ƙǝm nanda manang nda.”

12 Tǝrgha ndangga Yeeso niifɗi aagha ndǝn, “A anna niifa ka hǝb ǝnnarhami ɓa, ko ngwanna wutsǝfayirha fa, a mbunna pashiyi wa ɓa kee wa, ko wan manggiwa, tǝ hurfayiwa, tǝ tulayiwa fa ƙǝnaya wa. A ǝnanna kee, a fara sǝmǝn nanda a aah sa kanda nggima, teu ǝnɗa nda ǝnangna kanda. 13 Amma a nanna a mbu fiya hu wutsǝfayirha ɓa, mbuwu fa yamiya, tǝ nafiya mǝrna fandan, tǝ sǝfǝngya tǝ kwamaya, 14 na wal parka, ko nanǝn mba nda mbang teuƙǝn wa, Faara ni a teuƙǝn afar thlid fiya sǝ hu mǝra ǝnagha nggayirha.”

Karapu aten wutsǝfayirha na mam

15 Na niifasǝ tal ahur nafini na a hǝb ǝnnarhami tǝ Yeeso sǝknǝn pathɗiya, ndanggǝn, “Tǝ parkani niifa ɓagha hǝb ǝnnarhami yi mbǝnafarha fa hu kutǝryid Faara.”

16 Nggǝmangga Yeeso, “Na niifa sǝ ngwagha fa ǝna wutsǝfayirha nǝn manggǝn mbu fiya nǝn hangga. 17 A far wutsǝfayidɗi, thlǝn mafadghǝnǝn ɗǝgha ndang nda nafini mbunǝn ɓa, ‘Ɓama ɓa, ƙǝsǝr ngwaɗi fa nanǝnya.’ ”

18 “Amma kanda na heu na nda a ˈwarha hai. Yi tal ndǝghǝn, ‘Hiiɗi heerha ɗini ƙǝlang nda ɓa, hwanni sa a ƙǝrsana.’ ”

19 “Yanɗasǝ ƙǝm ndǝghǝn, ‘Hiiɗi thlad huɗaya nggarma tuf, niyi hu kwaman ƙǝƙǝrang kanda, hwanni sa a ƙǝrsana.’ 20 Tahadghǝn ƙǝm ndǝghǝn, ‘Kakhki ahu ɓenɗiya, tsaunǝn kee mbiya ɗǝrha ɗǝ wa.’ ”

21 “Wudgha mafadɗa ɓa pǝrang ǝngginanǝn turighǝn thlǝkna nafini. Tǝrgha turiɗi sǝbgha hurghǝn ɗǝ, ndanggǝn mafadghǝn, ‘Ɗuwaɗǝ ƙǝkar tǝr kwaman huɗarha na tǝ kwaman sarya ɗǝgha hu talya ɗǝ, ɓana ɓa tǝ fa yamiya, tǝ sǝfǝngya, tǝ kwamaya tǝ nafiya mǝrna fandan hai.’ 22 Ndagha mafadɗi, ‘Paɓa, ngwalangɗi ǝnɗi ndaana, kulo mbiya takh mbǝrha.’ ”

23 “Tǝrgha ndangga turiɗi mafadghǝn, ‘Ɗuwaɗǝ turu kwaman huɗaya ɗǝgha hu talya ɗǝ, ndangga kanda ɓanda ɓa tǝna wurina lǝghǝtta. 24 Niya pǝranggǝn kun, mbǝ niifa sǝ ahur nafini ˈwani mburha ɓa na taarang wutsǝfayidɗa fa kyana ya wa.’ ”

Pǝɗayid mbu samad Yeeso

25 Farɗasǝ, fiya hangga a mbu samad Yeeso, tǝrgha kyahargha hai ndanggǝn kanda, 26 “Kala niifa na midghǝn mbu samadna a nggǝmngwa nggi kal yi chin nǝn tǝ man, nukkun tǝ wanggighǝn, wan manggighǝn hǝshya tǝ nishya, tǝ altenggǝn wa, mbǝ mbang tsaurha wan tǝ tsahanna wa. 27 Kala niifa mbangwa tǝrang kaɗidghǝn sǝ mbu samanna nǝn, mbǝ mbang tsaurha wan tǝ tsahanna wa.”

28 “Andam na niifa sǝ ahur nun na midghǝn sǝ tǝn ƙǝnna na dzang, mbǝnǝn ˈwarha teena tsauka hai thlǝɗanggǝn ǝngya hai na ngwalang tǝndǝɗi ˈwan wa, ƙǝlanggǝn tǝ na wuɗǝɓǝla sǝ a harghǝn ngga na mbang ngwalang tǝndǝɗi wa?”

29 A mbuhangɗa hai mbangwa mishilang wa, na fiya naarha waghǝn, 30 nanda a ndaarha, “Ƙǝlama kamshiɗa hai katǝrangɗǝ tǝnda hai mbangwa mishilang wa.”

31 “Nduwa ƙǝm ana kutǝra sǝ na midghǝnsǝ yanda tǝ shadghǝn kutǝra. Mbǝnǝn tsaurha hai numagha ƙǝlanggǝn tǝna sodjayighǝn haru kumnggit kum mbang pa ƙǝfarha tǝ ka yandǝghǝn na ɓai tǝ sodjaya haru kumnggit sǝri wa? 32 A mbǝ a mbang wa, nen ˈwarha teena thlǝn nafiya ɗǝ ka yandǝghǝn ɓalɗǝ inggun ɗa nda kaɗa kwaman tsawud ɗǝɗemnggirha. 33 Nǝghǝn kee ƙǝm, kala niifa ahur nun a malangwa ǝngya nanǝn tǝghǝn heu wa, mbǝ tsaurha tǝ tsahanna wa.”

Tǝrra mbǝnda fǝsa ɗǝ

34 “Fǝsa ˈyani na ngga, amma a tǝr mbǝndǝghǝn ɗǝ, tǝ ma nǝm nggǝrang mbǝndǝghǝn ɓa? 35 Ɓalwa targhǝnsǝ hu heerha na a mǝthlanggǝn wa, ƙǝl iraɗǝ kee.

“Yi na tǝ thlǝmad sǝkrha sǝkƙǝnǝn.”

15

Karapu aten chaukhrarha sahadgha

1 Nanǝn ya fa thlǝ tsamngya tǝ fingya fa ɗimiya kanda heu a wumnda thlǝmad Yeeso ɓa ka a kang thlǝmanda fa. 2 Amma Farisaya tǝ Fasǝngya ngyakhrha na nda a huhurumnda, “Kǝlaman niifɗiya ƙǝl thlǝ fa ɗimiya fa tǝ ƙǝm nagha a hǝbrha tǝ kanda.” 3 Tǝrgha Yeeso fǝrang karapu ɗanǝn kanda ya. 4 “Ndam na niifasǝ ahur nun tǝ chauraya haru tal, sahadgha tal ahur ndan. Mbǝ malang kumnggit wutarihe kap wutarihe ɗi a mbǝd lafrha, ɗǝgha ka kaɗa yanɗaɗǝ sahadgha ƙǝl ma walangɗaɓa wa? 5 A walang ɗaɓa, tǝ wutsǝfayirha nǝn a tǝrang a fad uradghǝn sǝ 6 ɗǝgha wure ɗǝ. Tǝrgha aah pashiyighǝn ɓa tǝ tulaya heu, ndanggǝn kanda, ‘Ɗeemasǝ wutsǝfayirha, walangɗi chauradɗi kyana sahadgha.’ 7 Niya pǝranggǝn kun, nanda ǝna wutsǝfayirha fa kaan kee a talara aten tǝ ɗimiyirha tǝtali malangga ɗimiyidghǝn, ma fingyayini na kumnggit wutarihe kap wutarihe na tǝ ƙǝkafek fa.

Karapu aten wuɗǝɓela sahadgha

8 “Nduwa ƙǝm ndam nuneefasǝ tǝ wuɗǝɓǝl wurirha kum sahadgha tal. Mbǝnǝn njang patilla, ngwanggǝn mindǝɗaɗǝ djib kaɗadghǝnǝn wa? 9 A walang ɗǝ, nǝn a aah wukwayighǝn ɓa tǝ tulaya, ndanggǝn kanda, ‘ɗeemasǝ wutsǝfayirha fa, walangɗi wuɗǝɓǝlɗi kyana sahadgha.’ 10 Niya pǝranggǝn kun, na wutsǝfayirha fa sǝ kee, a mbed fa thlǝngya Faara aten tǝ ɗimiyirha tǝtali malangga ɗimiyidghǝn.”

Karapu aten nggǝmnda china

11 Yeeso ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ pathla ndǝghǝn, “ˈWad niifa narhasǝ tǝ wundǝlayighǝn sǝri, 12 tǝ fewunda ndanggǝn chin, ‘Pǝpa fǝre yina langaarha ɓa.’ Tǝrgha chinɗi ndǝghang ƙǝnaghǝnǝn kanda.” 13 Mǝngwa ha wa, tǝfewundǝɗi ngwanggǝn ǝnggighǝn na heu, ɗǝgha ahu chehwedɗǝ na inggun. A mbǝɗi ɓǝlanggǝn ƙǝnaghǝn ɗǝ hu ǝngya ƙǝlara tǝ pateyirha. 14 A kwasamadɗi ngwalana ƙǝnaɗa hai keeghǝn, kyagha mirha hu chehwedɗa hai kaan, ƙǝsangga yamirha. 15 Kaɗa taara nǝn ahar wan tǝ chehwedɗi, ndǝghǝn nggi ƙǝm fǝrang laf ƙǝlengarya nǝn. 16 Nǝn naarha kaɗa nggushir ƙǝlengaryini a ǝnagha mii, amma mbǝ niifasǝ fǝrangga ndǝn wa. 17 “Ɓana hutenggǝn ɓa, ndǝghǝn, ‘Kai! Fa tarya pǝpa heu kanda a nggaala tǝ ǝnnarhami kaan kulo nggi a mǝra tǝ mirha! 18 Niya thliirha nanǝnya, wuɗi thlǝmad pǝpa ɗǝ, ndanggi; Pǝpa, ǝnangɗi ɗimiyirha Faara fa, ǝnoɗi fa ƙǝm. 19 Kamngwi a aah nggina wan wa ɓalwa, tsawe kee tal ahur fa tar yiwa.’ ”

20 Thlidghǝnni, ɗǝgha wal chin.

Amma ndǝghǝn ɓalɗǝ inggun, naghǝna chin ɗǝ, ɗaghaɗǝ hwathlaghǝn fa; ɗaghaɗǝ ɗǝgha wal wanggǝn, fǝɓanggǝn.

21 “Ndangga wanɗi, ‘Pǝpa, ǝnangɗi ɗimiyirha Faara fa, ǝnoɗi fa ƙǝm, kamngwi a aah nggi nda wanwa ɓalwa.’ ”

22 “Amma chinɗi ndanggǝn mafayighǝn, ‘Ɗamaɗǝ ƙǝkar! Tǝrama kaɓarha ɓa na ngga kalanggunun fa. Paman wulenduwa a wan harghǝn tǝ pakhma a sarghǝn. 23 Kǝsama wan kwel ɓa, thlenggun uradghǝn, kim, ǝna wutsǝfayirha nǝm. 24 Ƙǝsǝr wanɗi kyana ya mǝrɗǝ, nggǝrɗǝ yibrha ƙǝfa; sahadɗǝ walang ɗǝm.’ Tǝrgha ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ wutsǝfayirha fa.

25 “Katǝrana ǝnggina hai ya wanggǝn tǝ pamǝnda nǝghǝn a hee, ndusang nǝn wure fa, sǝk ɗǝk kangkar nǝn, fiya a rǝbrha. 26 Tǝrgha aah mafad wuri ndan nǝn ɓa tal, tsahang mee nǝn ha, tǝma tsǝgha hai. 27 Ndangga mafadɗi, ‘Wan muwa ɓagha ɓa, tsu thlengɗǝ urad wan kwel sǝ, ƙǝsǝr wudɗa ɓa kanglang hai.’

28 “Tǝ pamǝndǝɗi sǝbgha hurghǝn ɗǝ kaan kar kyarha nǝn fa wure hai. Kyagha chinsǝ, lǝmggǝnǝn fa. 29 Amma ndanggǝn chin, ‘Kulo hai! Huraya hangga nggi a ǝno taara ƙǝla mafarha ˈwawi karo mee fa wa. Amma ˈwawa fǝre ko wan ˈwala ǝna wutsǝfayirha ni tǝ pashiyina wa. 30 Amma wunna wanɗaɓa kyawa ya, sǝbangga ƙǝnawa ɗǝ afad sǝsǝwaya thleng urad wan kwel na sǝ!’ ”

31 Ndangga chin, “ ‘Waana, ka fad ɗathla mbǝrha fa hai ƙǝm kyab, ˈya na yina heu yiwa ni. 32 Amma ˈyani kamngga ǝna wutsǝfayirha nǝm, tǝk mbǝnda nǝm fa, ƙǝsǝr wan manɗi kyawa ya mǝrɗǝ, nggǝrɗǝ yibrha ƙǝfa. Sahadɗǝ walang ɗǝm.’ ”

16

Tsahad Yeeso aten thladwayid ƙǝla ƙǝna ha

1 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “ˈWad tǝ ƙǝna naarha sǝ na fiya a kiki mamnda tǝ targhǝn fa tǝ ndaarha nǝghǝn a sǝɓang ƙǝnaghǝn ɗǝ. 2 Aagha tǝ ƙǝnaɗi tǝ tarɗi keeghǝn tsahang mee nǝn, ‘Path ma niya sǝkrha atenwa? Fǝre kirassa tarwa ǝna nana, ƙǝsǝr mba nggǝr tsaurha mamnda tǝ tarna ɓalwa.’ 3 Ndangga mamnda tǝ tarɗi altenggǝn, ‘Mani ǝnaarha nanǝnya? Kulo na turina a rǝk nggi ahu tarna. Nggi mbiyi kanglang na a huɗee wa, kee hu hwanda hai nǝn shiɗeerha. 4 Sǝnɗi ˈya niya ǝnaarha, a ƙǝɗen nda hai ma tarna tǝna fiya thlǝ nggi fa ahur mindǝndan.’ ”

5 “Tǝrgha aah fa kumaya turighǝnǝn tǝtal, tǝtal. Tsahang mee nǝn yi tal, ‘Kurmi na turina a takkwa sa kumarha?’ ”

6 Ndanggǝn, “Fǝɗeerha ƙǝthlikrha haru uvaɗa.” Ndangga mamnda tǝ tarɗi, “Thlu ɗeleewar, tsawu hai ƙǝkar, chirethlengga hai haru faɗa.” 7 Tǝrgha tsahang mee nǝn yi sǝri, ndanggǝn, “Kumarha kurmi a harwa?”

Ndanggǝn, “ ‘Yawarha haru kum yi wan hwalirha.’ ” Ndanggǝn, “Thlu ɗeleewar chirethlengga hai haru uvaɗa.”

8 “Turiɗi fal mamnda tǝ tarɗa nǝn keeghǝn mbuwa wa tǝ ƙǝkafek fa ka thladwayidghǝn. Ƙǝsǝr nafiya ƙǝshiid weeriya hu tsawundan tǝ fiya yi ƙǝshin ndan kalnda nafiya na tǝ ƙǝkafekkirha thladwayirha.” 9 Niya pǝranggǝn kun, ǝnama taara tǝ ƙǝna nun yi ƙǝshidɗiya tǝnun wal pashiya, ƙǝsǝr a fara ngwalanǝn hai, nanda thlǝ kun fa a talara pakwanɗǝ.

10 “Niifa na fiya fǝrƙǝkafek tǝghǝn ahu ˈya na ngguchit, tǝ ƙǝkafekni ƙǝm ahu ˈya na manggǝn. Niifa mbuwana ƙǝkafek sǝ a fadghǝn ahu ˈya na ngguchit, mbǝ ƙǝkafek sǝ ƙǝm a fadghǝn ahu ˈya na manggǝn wa. 11 A ǝnawun ƙǝkafekirha hu ƙǝssa ƙǝna ƙǝshiirha wa, wunni fǝrƙǝkafek tǝ kun aten ƙǝna yi ƙǝkafek na a talara? 12 A ǝnawun ƙǝkafekkirha aten ǝn niifa wa, wunni fǝrang yi altennun kun?

13 “Mbǝ mafarha sǝ na ǝnang taara turaya sǝri wa. Tsauɗǝ nǝn nggǝm tal kar tahadghǝnǝn, nduwa ƙǝm mananggǝn tal sar tahadghǝnǝn. Mbǝ ǝnaarha hai ǝnang taara nun Faara tǝ wuɗǝɓǝla kyab wa.”

Yiyang Yeeso thlǝmarha Farisaya teena

14 Farisaya na ngyingyilǝm tǝ wuɗǝɓǝla, sǝk nanda ǝnggini heu, nanda a chang yirha Yeeso fa. 15 Ndanggǝn kanda, “Kunni manang nda fannun a yid fiya, amma Faara sǝnɗǝ huryinun. ˈYa nggǝmna fiya kaan, ǝn tsandani a yid Faara.

16 “Ngyakhrha tǝ ɗeleewar annabiya ndǝna fiya takkwarha ɗǝgha hu ƙǝshiid Yahaya tǝ Mbaptisǝma ɗǝ. Ka a farɗi, laɓarɗi na ngga yi kutǝryid Faara pǝrndan, nagha kowunni a kaɗa kwamana na kyagha sa hai. 17 Nǝghǝn pǝpa nda talara tǝ hweeɗe ngwalanda hai, ma ˈya ngguchit hu ɗeleewar ngyakhrha Faara kyagha ɗǝ.

18 “Kala niifa kalgha nukkun hai nggǝrghǝn kakhrha ǝnanǝn kulafayirha. Niifa ƙǝm kakhka nuneefa kalnanda hai, ǝnanǝn kulafayirha.”

Liyadzuru tǝ tǝƙǝna

19 Ndangga Yeeso kanda, “Na tǝ ƙǝna sǝ, nǝn naarha kal kaɓarha fa na nggǝngga ka fad ɗathla mbǝrha fa hai nǝn naarha tǝk mbǝndayidghǝn fa. 20 A kwatkirǝmnggǝn, na tǝ hwanda sǝ thlǝmnggǝnni Liyadzuru fadghǝn na heu wundǝyani. 21 Na midghǝnsǝ nagha a ɗan fǝfǝsǝrra ǝnnadɗami hǝrgha hai ahar tǝ ƙǝnaɗi. Wuɗaya nanda naarha ɓarha ɓa nanda a nii wundiyini keeghǝn.

22 “Tsǝgha farɗa hai mǝrgha Liyadzuru, tǝrangga wangya thlǝnda Faara a thlǝmad Ibrahim ɗǝ. Tǝ ƙǝnaɗi ƙǝm mergha pangganda. 23 Ndǝghǝn ahu hwanga a sǝsaarha, tǝranggǝn tenggǝn sǝ ƙǝlagha ɗǝ, na Ibrahim nǝn ɗǝ inggun tǝ Liyadzuru a thlǝmadghǝn. 24 Tǝrgha aaghǝnǝn ɗǝ, ‘Pǝpa Ibrahim a haɗoyi fa, thlǝnu Liyadzuru ɓa ɓagha pang wan harghǝn hu aama hai tsǝtse ƙǝnǝn mii hai mbiɗenggǝn sheneuna ɗǝ, ƙǝsǝr ni a sǝsaarha kaan ahu waɗɗiya.’

25 “Amma ndangga Ibrahim, ‘Waana ɗalu teena hai tsawudwa hu ƙǝshiirha, walna ǝn ƙǝshiirha tǝkna mbǝnda fa, Liyadzuru ƙǝm sǝsaɗǝ. Amma kulo nanǝnya a tǝk mbǝnda fa a mbǝɗiya, sa a sǝsaarha. 26 Mbǝ kee ma wa, pathlang nan tǝ sa na kwarhasǝ manggǝn kuɗimnggǝn, fingya na mindansǝ ɗǝrha thlǝmannun ɗǝ amana nda mbang nda, tǝ ƙǝmɗa, ahur nun mbǝ niifa mbang tǝɗaarha thlǝmannan ɓa wa.’ 27 Ndagha tǝ ƙǝnaɗi, ‘Nanǝn kee, niya hwan sa pǝpa, thlǝnu Liyadzuru a minda ki pǝpa ɗǝ; 28 ƙǝsǝr na wanmanggina sǝ tuf hǝshya. Ɗǝgha yiyi thlǝman ndan, amana nda ɓarha hu sǝsadɗa ɓa ya ƙǝm.’

29 “Ndangga Ibrahim, ‘Na ngyakhrha Musa sǝ, tǝ yi Annabiya, kang thlǝmanda kanda fa lee.’ 30 Ndagha tǝ ƙǝnaɗi, ‘Mbǝ kewa pǝpa Ibrahim, amma a thlid niifa sǝ ahur mǝrya ɗǝgha thlǝmandan ɗǝ nanda fǝrƙǝkafek.’

31 “Ndangga Ibrahim, ‘A sǝkkwanda ˈya chirethna Musa tǝ yi Annabiya wa, ka thliina niifa sǝ ahur mǝrya, mba nda kang thlǝmarha fa wa.’ ”

17

Thlǝk Yeeso pathla aten ɗimiyirha tǝ chakhrǝghǝn ɗǝ

1 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Əngya na kyang niifa hu ɗimiyirha hai nǝn ɓarha ɓa, amma kawa a niifɗi ɓagha ɓa tǝghǝn. 2 A nggushi waghang nda fǝn hǝrha ura mughangganda ahu wuri aama ɗǝ, ma kyanggǝn tal ahur wangginiya hu ɗimiyirha hai. 3 Yoo, kwarama altennun.”

“A ǝnad shadwa ɗimiyirha, yanang, a nda ɗǝ cheeɗa hai, chahanggǝn ɗǝ. 4 A ǝnoɗǝ ɗimiyirha fa sara mǝd hu parra fara, sara mǝd a wutta thlǝmad wa ɓa, ndǝghǝn, ‘Cheeɗa hai,’ chahanggǝn ɗǝ.”

Chighang fǝrƙǝkafek kan

5 Fathlǝngya Yeeso ndang ngganda, “Chighang fǝrƙǝkafek kan.”

6 Ndanggǝn kanda, “Ana fǝrƙǝkafek sǝ a fannun ƙǝla wan parsǝna, nun ndangnda ɗǝfǝdɗi na manggǝn ya, ‘Kǝɗusǝ ɗa rarha hai hu wuri aama ɗǝ,’ nǝn takkwa miwa.

Tsawud nggayid mafarha

7 “A ndam tal ahur nun na mafadghǝn sǝ na a huɗang sǝ nduwa na a lafang chaukhrayighǝn. Nǝn ndangnda mafadɗi a wudɗaɓa a hee, ‘Ɓoɓa nanǝn ya ɓa tsau hai hǝɓaana’? 8 A meghedghǝn kamngwa a ndagha, ‘Fuweesǝ ˈwan ngwana fa ƙǝla nggina ngwala hǝbrha ni tǝ sarha aɗa hǝb yiwa tǝ sarha wa’? 9 Nǝn usa mafadɗi, ƙǝsǝr ka ǝnanǝn taara ndangnanda ǝnagha wa? 10 Nuwun kee ƙǝm, a ngwalang ɗun ǝngya ndang nanda kun ǝnon, ndaama, ‘Mafaya ni kan kee, ǝnanan tar nan.’ ”

Yeeso ƙǝnangɗǝ fa termeeya kum

11 Nanǝn ya na Yeeso a ɗǝrha Urshelima ɗǝ, tǝrghǝn kwamana kyagha tǝ ten sǝrǝk chehweed Samariya tǝ Nggalili. 12 Takh nǝn a kyarha hu tala hai, nafiya kum na tǝ wanhad termeerha ɓa nda ɓa isha nda ɗǝ inggun 13 aaghǝn nda ɗǝ tǝ urarha manggǝn, “Yeeso, Paɓa, a haɗowan fa!”

14 Nanǝn kanda, ndǝghǝn, “Ɗamaɗǝ ɗun kyaɗang fannun firistaya.” Kanda aten wiirha kee, ƙǝla nda hai ƙǝnda. 15 Tal ahur ndan, ƙǝla nǝn hai ƙǝnɗǝ, wudgha ɓa, tǝranggǝn uradghǝn sǝ kaan nagha a fal Faara. 16 Ɓaa ɓǝrgha hai a mbed Yeeso, usaghǝnǝn. Ndǝghǝnggi ƙǝm tǝ Samariyarha.

17 Tsakhka Yeeso mee, “Mbǝ kanda kum heu ƙǝngga wa? Ai fingya wutarihe? 18 Mbusǝ ko tǝ tǝtal wudgha ɓa ɓaa usa Faara wa ƙǝl rongɗiya?” 19 Tǝrgha ndangga Yeeso, “Thliu sǝ wiu; fǝrƙǝkafekkid wa ni ƙǝnowa.”

Tsakh mee aten ɓad Kutǝryid Faara ɓa

20 Na farɗa sǝ, Farisaya tsahang mee nda Yeeso, “A kwan na kutǝryid Faara a ɓarha ɓa.” Nggǝmangga Yeeso kanda ndǝghǝn, “Ai ɓad kutǝryid Faara ɓa, mbun naghǝn tǝ yirha wa. 21 Mbǝ fiya ndaarha, ‘Kulo ndǝghǝn ya,’ nduwa, ‘Kulo ndǝghǝn taarha,’ wa. Ƙǝsǝr kutǝryid Faara nǝghǝn ahur nun.”

22 Tǝrgha ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Na fara ɓayi na minnun ɓa tǝraa nang yirha Wan Niifa fa ko yi paara tal, amma mbun naghǝn wa. 23 Na fiya ndang nda kun, ‘Kulo ndǝghǝn taarha!’ nduwa, ‘Kulo ndǝghǝn ya!’ a ɗaɗun ɗǝ a samandan wa. 24 Ƙǝsǝr Wan Niifa a far wuttǝghǝn ɓa, nǝn naarha ƙǝla kyatta ˈyaara na djaara hai a fǝrakh amshi tsuwar mbǝya nǝn fa heu. 25 Amma nǝn a ˈwa taarang sǝsaarha fa ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, tǝ ƙǝm nafiya ƙǝshiid weeriya nanda a karghǝn fa.

26 “Ƙǝla ˈwanǝn katǝrarha hai a thlakh mbǝd Nuhu, ɓanǝn naarha kee ƙǝm a far wutta Wan Niifa ɓa. 27 Fiya a hǝbrha tǝ sarha, hǝshya a kakhrha, kanda a fǝr nishya a chimadɗǝ ta farɗaɗǝ kyana Nuhu ahu kwambuwol hai. Tǝrgha ɓagha aam afa afa ɓa ɓǝlanggǝn kanda ɗǝ heu.”

28 Nǝghǝn wai kee a thlakh mbǝd Lutu. Fiya a hǝbrha tǝ sarha, kanda a hiirha tǝ hengnda ɗǝ, kanda a hǝfrha tǝ tǝnda. 29 Amma a farɗi malna Lutu Sodom, irr nda waarha hai tǝ tsal waarha a talara, ˈyanggǝn kanda ɗǝ heu.

30 “Ɓanǝn naarha ƙǝla yanɗiya a far wutta Wan Niifa ɓa. 31 A farɗi, mbǝ niifa naarha aten ƙǝnggǝn, tǝ karidghǝnsǝ a ƙǝn, mbǝ tǝraa hai ɓagha harang wa. Tǝ ƙǝm, mbǝ niifa ɗǝrha heeɗǝ ndagha nǝn wutta wure ɗǝ ka ɗǝgha har ǝngya wa. 32 Ɗalama teena hai tǝ ˈya walgha nu Lutu! 33 Kala niifa nggǝmngga yiɓǝdghǝn nǝn ƙǝɗengnda, yi ƙǝɗengga yiɓǝdghǝn, ɗǝfang nǝn ɗǝ. 34 Niya pǝranggǝn kun, a fǝɗikɗi na ǝnɗi a katǝrarha hai ya, nafiya sǝri kanda kalth ahu sǝra tal, na nda a tǝraa tal mal tal. 35-36 Nishya sǝri a hǝ hwarma kyab, nanda tǝraa tal takhka tal. Na hǝshya sǝri naarha a hee, nanda a tǝraa tal mal tal nda.”

37 Tsahang mee nda, “A yanggi na ǝnɗi katǝrarha hai ya, Chinǝm?” Ndanggǝn kanda, “Mbǝd mǝrra ˈya, mbǝd wumnda sǝkɗiyani.”

18

Karapu aten nu mǝrra tǝ tǝngwa kumarha mbuwa tǝrǝm Faara

1 Tǝrgha Yeeso fǝrang karapu nǝn fatsahayighǝn na a tsahanggǝn kanda ha a ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ hwanda Faara kafad ɗathla mbǝrha fa hai, ma tǝkɗǝ kanda wa. 2 Ndǝghǝn, “Na tǝ ngwa kumarha sǝ hu tala mbǝ tǝrǝm Faara wa, tǝ ƙǝm njiɗangwa ˈya tǝ fiya wa. 3 A hu talɗi na numǝrra sǝ nǝn naarha ɓarha thlǝmadghǝn ɓa tǝ hwanda, ‘Nggo kumad ƙǝkafekkirha a pathlang nan tǝ niifɗi ya.’ 4 A hu katǝradghǝn karɗa fa. Amma akwasamadghǝn ndanggǝn altenggǝn, ‘Ko nanǝn mbi tǝrǝm Faara wa tǝ ƙǝm njiɗewa ˈya tǝ fiya wa; 5 ƙǝsǝr ka nuɗi ɓillagha nggiya, niya ngwang kumad ƙǝkafekkirha amanǝn nggǝr ɗahang minna ɗǝ!’ ”

6 Ndagha Chinǝm, “Sǝghama ˈya ndana ndirwid tǝ ngwa kumadɗi. 7 Ashe, Faara mbǝ mbang ngwang kumad ƙǝkafekkirha nafiyighǝn wurnǝn, na a hwanggǝn nda yan fara tǝ fǝɗikrha wa? Nǝn kukwasa hu ɗang nda kanda sǝ wa? 8 Niya pǝranggǝn kun, nǝn ƙǝlarha hai walnda ngwa kumad ƙǝkafekkirha ƙǝkar. Amma, a wud Wan Niifa ɓa, ɓa nǝn wal fǝrƙǝkafekirha ahu ƙǝshidɗiya wa?”

Karapu aten tǝ Farisarha tǝ tǝthlǝ tsamnda

9 Aten fingya na numarha na nda tǝ ƙǝkafek fa na nda a sarang fiyaɗǝ, thlǝghangga Yeeso karapuɗi kanda sǝ ya. 10 Ndǝghǝn, “Nafiya sǝri, kyanda hu Ƙǝn Faara ɗǝ na manggǝn ka a hwan Faara nda. Tal tǝ Farisarha ni tahadghǝn ƙǝm tǝ thlǝ tsamnda. 11 Tǝ Farisadɗi thliigha sǝ hwan Faara nǝn ka altenggǝn, ndǝghǝn, ‘Faara usaɗi sa mbuwani ƙǝla fingya nafiya tsauka ngaarya, fa mbǝlfeeya, kulafaya, tǝ ƙǝm mbiyi ƙǝla tǝ thlǝ tsamdǝɗiya wa. 12 Ni kar aama sara sǝri ahu ɓeena mǝd tǝ ƙǝm ni fǝr tal ahu ˈya kum walni ha heu.’

13 “Tǝ thlǝ tsamndǝɗi ishgha ɗǝ inggun. Mbǝ ƙǝlarha talara ɗǝwa, amma nagha a ɗǝk ƙǝfadghǝn ka sǝbrha hura ndǝghǝn, ‘Faara a haɗoyi fa, kulo nggiya tǝ ɗǝmiyirha, ɗee sǝ!’

14 “Niya pǝranggǝn kun, tǝ ndaarha niifɗiya mbǝ ƙǝla tǝ Farisadɗi wa, wiiɗǝ wureɗǝ tǝ nggayid Faara a fadghǝn. Ƙǝsǝr kala niifa manangga altenggǝn nanda a tsawangnda ngguchit, tǝ ƙǝm niifa tsawangga fadghǝn ngguchit nanda a manang nda.”

Ɗǝfang Yeeso Parka Wundakhnaya Teena

15 Nagha fiya a ɓarha ɓa tǝ wanggindan a thlǝmad Yeeso ɓa ka ɗǝfang parka nǝn kanda teena. Ƙǝlana fatsahayighǝn hai kee, nanda a yanang kanda. 16 Amma Yeeso aah wanggina nǝn a thlǝmadghǝn ɓa, ndǝghǝn, “Malaman wanggini na nggu-ngguchit ɓanda thlǝmanna ɓa, a ˈyaɗang ɗun mana kanda wa. Ƙǝsǝr kutǝryid Faara yi tur ndan ni. 17 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa thlǝwa wa kutǝryid Faara fa ƙǝla na wundakhnee ngguchit ǝnaarha wa, mbǝ tam kyarha sahai wa.”

Tǝ ƙǝna tǝ kutǝryid Faara

18 Na mamnda Yahudaya sǝ, tsahang mee nǝn Yeeso, ndǝghǝn, “Ka tǝmalǝmnda, mani ǝnaarha tǝni wal yibrha mbuwa ngwalarha?”

19 Ndangga Yeeso, “Mani na aah nggi ka niifa? Mbǝ ka niifa sǝ wa ƙǝl Faara katenggǝn. 20 Sǝnna ˈya ndana ngyakhrha Musa, a ǝnanna kulafayirha wa, a ɓǝlna farha wa, a ngarna wa, a pǝrna ˈya aten nggaɓaarha wa, no tsu hai tǝ muwa.”

21 Ndangga niifɗi, “Ka nggi ngguchit lafɗi ǝngginiya.”

22 Sǝkna Yeeso ndǝn, ndanggǝn, “Taho ˈyaha tǝtal. Heng ǝnggiwa ɗǝ heu fǝrang wuɗǝɓǝlghǝna fa yamiya, na wal mbǝd ɗǝfrǝghǝn a talara. A ɓanaɓa ɓa mbu samanna.”

23 Sǝknǝn pathɗiya, sǝbgha hurghǝn ɗǝ kaan, ƙǝsǝr niifani na tǝ ƙǝna kaan. 24 Kǝlangga Yeeso ɗǝ, ndǝghǝn, “Nǝn naarha pǝɗaghǝn na a kyagha tǝ ƙǝna hu kutǝryid Faara ɗǝ! 25 Nǝn naarha pǝpa na a kyagha thlǝkhmu ɗǝ tǝ kwad libra, ma tǝ ƙǝna na a kyagha hu kutǝryid Faara ɗǝ.”

26 Nafiya sǝkka pathɗiya tsahang mee ndaha, “Anaɗǝ kee, wunni wal hǝrǝkrha?” 27 Nggǝmangga Yeeso ndǝghǝn, “ˈYa mbuwana fiya mbang ǝnaarha, na Faara mbang ǝnaghǝn.”

28 Ndangga Mbiturus, “Kulo kanya, malangɗan ǝngginan heu mbuɗan samadwa!”

29 Ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, mbǝ niifasǝ na malang wure, nduwa nukkun, nduwa wanmanggighǝn, nduwa fa nggǝtyighǝn, nduwa wanggighǝn ƙǝsǝr ka kutǝryid Faara 30 na ƙǝɗeng nda walla ǝngya hangga kal yi ƙǝtǝm nǝn hu ƙǝshiid weeriya wa. A talara ƙǝm nǝn wal yibrha mbuwa ngwalarha.”

Nggǝr Yeeso ndikrha aten kwaman mǝrrǝghǝn

31 Tǝrgha Yeeso ɗǝgha tǝ Kum kap sǝri ɗi man patu ɗǝ, ndanggǝn kanda, “Ɗǝnǝm Urshalima ɗǝ, a mbǝɗi ˈya chirethleng na annabiya hai aten Wan Niifa nǝn a lǝghǝtta. 32 Na nda a fǝranggǝn nafiya mbuwa Yahudaya. Nanda a waghǝn, kyalanda tǝghǝn, chahang yakhrha nda fa tsaɗaghǝnda kaan tǝ ƙǝm ɓǝlangganda. 33 A far paara yi mahan nǝn a thliirha sǝ.”

34 Fatsahayighǝn hwathlang ngwanda pathɗa hai ki Yeeso wa. Ɓǝɓeng nda ten laɓarɗi kanda, ndǝghǝnni hwathlang ngwanda pathɗa hai nǝn a thlǝkrha.

Ƙǝnang Yeeso kwamarha tǝhwanda

35 Ndusangna Yeeso Djariko fa, na kwamarha sǝ tsau a mii kwamana a hwanda. 36 Sǝknǝn fad fiya hangga a mbǝraɗǝ, tsakh mee nǝn, mani katǝragha hai? 37 Ndang ngganda, “Yeeso tǝ Nadzarat ndǝna a mbǝraɗǝ.”

38 Tǝranggǝn uradghǝn sǝ kaan, ndǝghǝn, “Yeeso, Wan Ndauda a haɗoyifa.”

39 Fingya na a mbee njarghǝnda a nggasgha hai. Amma nggǝrghǝn tǝrang uradghǝn sǝ kaan, ndǝghǝn, “Wan Ndauda a haɗoyi fa!”

40 Ishgha Yeeso hai ndagha a ɓaa nda tǝghǝn thlǝmadghǝn ɓa. Nduwusnǝn ɓa tsahangga Yeeso mee, 41 “Mana midwa a ǝnoyi?” Nggǝmangga kwamadɗi, ndǝghǝn, “Paɓa, na minna sǝ a namana ni hai.” 42 Ndangga Yeeso, “Yoo, no mana hai, fǝrƙǝkafekkid wa ƙǝnoɗǝ.” 43 A mbǝɗi kee, namana nǝn hai mbu samad Yeeso nǝn, nagha a fal Faara. Fiya heu na nanda ǝnɗi katǝragha hai, fal Faara nda ƙǝm.

19

Yeeso tǝ Dzakka

1 Kyagha Yeeso hur Djariko hai, nǝn a mbǝra mbeeɗǝ tǝ hur talɗi. 2 A mbǝɗi na niifasǝ thlǝmnggǝnni Dzakka, mamnda fa thlǝ tsamngyani tǝ ƙǝm tǝ ƙǝna ni. 3 Na midghǝnsǝ ana niifɗanǝn nanda aarha Yeeso, amma ka nanǝn kwakhmarha mbangwa nadghǝn wa, ƙǝsǝr ka hangnda fiya. 4 Nanǝn kee, ɗadghǝnni mbeeɗǝ ɗǝgha tǝraa ura ɗǝfrha sǝ na manggǝn ka a naghǝnǝn tsaunǝn na Yeeso a mbǝraɗǝ tǝ kwamanɗi.

5 Sǝlna Yeeso mbǝɗaɗǝ, ƙǝlagha ura ɗǝfǝdɗasǝ ndanggǝn, “Dzakka, turu hai ƙǝkar. Ƙǝsǝr rong wa ni nggi a weeriya.” 6 Tǝrgha hai ƙǝƙar thlǝghǝnǝn fa tǝ wutsǝfayirha.

7 Nana fiya ǝnɗiya, katǝrang ngganda huhurumnda hai, tǝ ndaarha, “Kǝlama hai, tsauɗǝ rong tǝ ‘ɗimirha.’ ”

8 Amma Dzakka thliigha sǝ ndanggǝn Chinǝm, “Kuloɓa, Paɓa! A mbǝɗiya nanǝnya, niya fǝrang mberra ˈya nani tǝghǝn ha a fa yamiya, a ˈwaɗi huk niifa, niya tenggǝn katǝra faɗa aten ǝnɗi thlǝni a harghǝn.”

9 Ndangga Yeeso, “A weeriya hǝrǝkrha kyaɗǝ minɗǝɗa hai ya, ƙǝsǝr niifɗiya ƙǝm chichid Ibrahim ni. 10 Ƙǝsǝr Wan Niifa ɓanǝn ɓa ka ɓagha kaɗa ˈya sahadgha, ka a hǝrghanggǝn.”

Karapu aten kutǝra tǝ mafayighǝn kum

11 Na fiya aten ka thlǝmarha hai, ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ thlǝghang karapu kanda sǝ, ƙǝsǝr ndusangɗǝ Urshelima fa. Tǝ ƙǝm fiya numanda tǝ ndaarha kutǝryid Faara nǝn a ɓarhaɓa a sǝl nda Urshelima ɗǝ. 12 Ndǝghǝn, “ˈWad kogna naarha sǝ wiigha hu chehweed nafiya ɗǝ inggun a ɗaa nda faɗang kutǝra, wudgha ɓa. 13 Kapa nǝn wiirha, aah mafayighǝn nǝn ɓa kum, fǝrang wuɗǝɓǝla nǝn kanda hangga* Wuɗǝɓǝl taara yi ndǝre mahan. Ndanggǝn kanda, ‘Ənama shafili sǝ kapa ni wutta ɓa.’ ”

14 Amma nafiyaghǝn tsandan. Nanǝn kee, thlǝn fiya nda a samadghǝn tǝ ndaarha, “Mbǝ minnan sǝ kamshiɗiya tsauka kutǝr nan wa.”

15 “Ko nanǝn kee, faɗang kutǝryidɗa nda, wudgha wureɓa. Ka kyadghǝn wure hai, thlǝn farha nǝn a ang mafayighǝn nda ɓa na heu fǝrang nǝn wuɗǝɓǝla kanda, ƙǝsǝr a sǝn ˈyanǝn tǝ kurmi wal nanda chikrha atenggǝn. 16 Yi tal ɓagha ɓa ndanggǝn, ‘Alvari, ǝnaɗi taara tǝ wuɗǝɓǝlwa walɗi chikrha katǝra kum.’ ” 17 Ndangga turighǝn, “ ‘ˈYauwa ka mafanna! Ƙǝsǝr ka ƙǝkafekkid wa ǝnana ahu ˈya na ngguchit, tsawu kutǝra aten tala kum.’ ”

18 “Yi sǝri ɓagha ɓa ndanggǝn, ‘Alvari, walɗi chikrha katǝra tuf.’ ”

19 Nggǝmangga turighǝn, “Sa, tsawu kutǝra aten tala tuf.”

20 “Tǝrgha ɓagha tahad mafarha ɓa, ndǝghǝn, ‘Alvari, kulo wuɗǝɓǝl wa ya; ƙǝnangɗi hu kukwasharra hai ɓiɓengɗi. 21 Tǝrǝmɗi sa, ƙǝsǝr na ngyangthlang. Midwa ǝnka kaan, tǝ ƙǝm na hath ˈya hǝfwa nana.’ ”

22 “Ndangga turighǝn, ‘Niya nggo kumarha sǝ aten ˈya thlǝkna tǝ miwa, ka wuɗi mafarha! Kyanna sǝnda sǝ, niyi ngyangthlang, minna ǝnka, tǝ ƙǝm, ni hath ˈya hǝfwa ni? 23 Mani fǝrangwana ndǝn fa shafiliya a wuɗɗi ɓa tǝni ɓa thlǝghǝn tǝ chikrha?’ ”

24 “Tǝrgha ndanggǝn fingya na ƙǝƙǝt a mbǝɗi, ‘thlama wuɗǝɓǝlɗi na a harghǝn fǝranggunun tǝ kum ɗǝ.’ ”

25 “Ndang ngganda, ‘Alvari, ai na kumsǝ a harghǝn!’ ”

26 “Nggǝmanggǝn kanda, ndǝghǝn, ‘Niya pǝranggǝn kun kala niifa na tǝ ˈyaha, nanda chighanggǝn. Amma yanɗi mbuwa tǝ ˈyaha, ko yanɗi na ngguchit a harghǝn nanda thlang nda. 27 Amma fa tsanggina mbuwana mindansǝ nggi a tsawi kutǝr ndan, ɓama tǝ kanda mbǝɗa ɓa ya, ɓǝlanggun kanda ɗǝ a mbenna.’ ”

Yeeso kyaɗǝ Urshalima hai

28 Ngwalana Yeeso thlǝk pathɗiya, ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ wiirha a Urshelima ɗǝ. 29 Ndusang nǝn talya Mbetafadji fa tǝ Mbetani na aten wumnda nanda aarha Wumnda ɗǝfya Dzaitun, thlǝn fatsahayighǝn nǝn sǝri, ndagha, 30 “Ɗama hu talɗa ɗǝ na ngguchit a mbennun ni, a kyaɗun sa hai, ɗunun wal wan kwara ƙǝƙǝna hai a mbǝɗi, ˈwawanda tǝraa. Kwasaman ɓa. 31 A tsahang niifa mee kun ‘kama nda nun a kwasang hai?’ Ndaman Chinǝm ndagha na midghǝn sǝ.”

32 Fatsahayini sǝri thlǝnnanda, ɗǝnda ɗǝ ɗanda walghǝn ƙǝla thlǝghang nǝn kanda. 33 Na nanda a kwasang hai kee, nafiya wan kwarɗi, tsahang mee nda kanda, “Kama nda nun a kwasang wan kwarɗa hai?”

34 Ndang ngganda kanda, “Chinǝm ndagha na midghǝn sǝ.” 35 Ɓang nggǝnda Yeeso ɓa, lǝlǝɓangganda lukkindan ƙǝsǝr kwarɗa sǝ, tǝrang ngganda Yeeso a ƙǝsǝrghǝn sǝ. 36 Ndǝghǝn aten wiirha, nagha fiya a lǝlǝɓang lukkindan hai aten kwamanɗi.

37 Ɓanǝn ɓa tsau tǝ kwamanɗi na yiyirakh tǝ wumnda ɗǝfya Dzaitun fa. Tǝrgha fatsahayighǝn tǝ fiya na heu, tǝrang ngganda urandan sǝ na nda a fal Faara tǝ wutsǝfayirha aten ǝnwulteena hangga nana nda.

38 Kanda a ndaarha, “Tǝ parkani kutǝrɗi ɓagha ɓa hu thlǝm Chinǝm!”

“Tsawud ɗǝɗemnggirha nagha a talara, tǝ manang nda thlǝm Faara ƙǝm!”

39 Fingya Farisaya na ahur fiya ndang ngganda Yeeso, “Mala, ndang fatsahayiwa nggasanda hai!”

40 Nggǝmanggǝn kanda ndǝghǝn, “Niya pǝranggǝn kun, ka nggasna nda hai, ferya tafandan na nda a fal nggi.”

Yeeso tǝɗǝ ƙǝsǝr ka sǝsaarha na ɓayi ten Urshelima ɓa

41 Ɓanǝn kaƙǝn Urshelima ɓa, nanǝn talɗi, tanggǝn teena. 42 Ndǝghǝn, “Andam kwang a weeriya, sǝnɗun ˈya na ɓang tsawud ɗǝɗemnggirha kun ɓa! Amma kulo mbiya ɓǝɓeng nda ma yinnun. 43 Na fara ɓayi na fa tsangginun a tǝrang hur shee kun teena muwangganda kun a maɗufu hai ˈyaɓang mbǝya nda kun fa. 44 Nanda a ɗǝghang kun hweeɗe hai, kun tǝ wangginun na ahur talnun. Mbǝ ˈyasǝ nanda a tahang wa, ƙǝsǝr sǝnggun farɗi ɓana Faara thlǝmannun ɓa wa.”

Rǝghang Yeeso fa shafiliya ɗǝ a Ƙǝn Faara na manggǝn

45 Tǝrgha Yeeso kyagha a pǝpal Ƙǝn Faara ɗǝ na manggǝn, katǝranggǝn rǝghang fiya ɗǝ na a heng ǝngyaɗǝ a mbǝɗi. 46 Ndanggǝn kanda, “Nǝghǝn chichirethlee hai tǝ ndaarha, ‘Kǝnna nǝn tsaurha ƙǝn hwandǝna,’ amma tsawanggun mbǝd ɓǝɓed ngaarya.”† 47 Ka fat paara fa, nǝn tsaharhaha a pǝpal ƙǝn Faarɗi na manggǝn. Amma mamnda Firistaya, fasǝngya ngyakhrha tǝ fingya mamngya na ahur fiya, nanda a kaɗa kwaman ɓǝllǝghǝn. 48 Ko nanǝn kee, walwanda kwamanggǝn wa, na nda a tǝrǝm fiya na a kang thlǝmarha fa, ƙǝsǝr laɓarghǝn kyaɗǝ huten ndan hai.

20

Mamngya Yahudaya tsahang nda mee Yeeso

1 Farɗa sǝ Yeeso a tsaharhaha a pǝpal Ƙǝn Faara tǝ thlǝk laɓar Faara na mbǝnggǝn a fiya. Tǝrgha mamnda firistaya tǝ fa sǝngya ngyakhrha, tǝ fingya shingya, wuma nda thlǝmadghǝn ɓa. 2 Ndang ngganda, “Pǝranggǝn kan tǝ yanggi ngyahadyi na a ǝna ǝngginiya. Wunni furogha ngyahadɗiya?”

3 Nggǝmangga Yeeso kanda, ndǝghǝn, “Nggima na Tsakhmee sǝ a miina. Pǝremadghǝn, 4 mbaptisǝma ǝnana Yahaya, Faara fǝrangga ngyakhrha wa, nduwa fiya wa?”

5 Tǝrgha tsǝ laɓara nda atenggǝn, ndaa nda, “A ndaa ɗǝm, ‘Faara fǝrangga,’ nǝn a tsakh mee, ‘Kama fǝrwa nun ƙǝkafek tǝghǝn?’ 6 Amma a ndaa ɗǝm, ‘Fiya fǝrangga,’ fiya na heu nanda a mukƙǝm tǝ ferya, ƙǝsǝr fiya na heu nggǝmndafa tǝ ndaarha, Yahaya annabi ni.” 7 Tsaunǝn kee, ndang ngganda, “Sǝngwan mbǝɗi ɓanǝn sa ɓa wa.”

8 Ndangga Yeeso kanda, “Nggi ƙǝm mbi pǝranggǝn kun tǝ yanggi ngyahadyi niya ǝna ǝngginiya wa.”

Karapu aten nafiya huɗagha hu hed niifa

9 Ɗǝgha Yeeso mbeeɗǝ tǝ thlǝghang karapu ɗi kanda sǝ ya, ndǝghǝn, “Na niifa sǝ pagha ɗǝfya inabi, dzǝmanggǝnǝn fahuɗaya ha, wiigha hu chehwedɗǝ pak mǝngga ha. 10 Tsǝna shifirha hai thlǝn mafadghǝn nǝn thlǝmad nafina ɗǝ nzǝmngga hedɗi a ǝnang ǝn hedɗa nda ha. Tǝrgha nafini nzǝmngga hedɗi ɗǝghangganda mafadɗa ɗǝ wuɗangganda ko ˈya a harghǝn. 11 Nggǝrghǝn thlǝn mafarha ɗǝ, ɗǝkƙǝn nda ƙǝtǝlangganda wuɗangganda kula ˈya a harghǝn. 12 Nggǝrghǝn thlǝndaɗǝ yi mahan, ǝnang wundǝrha nda fa muwangganda ƙǝsha ɗǝ.

13 “Tǝrgha tǝ hedɗi ndǝghǝn, ‘Mani ǝnaarha? Niya thlǝnang waana ɗǝ nggǝmni kaan; asǝmha nanda fǝrang mamnggirha.’

14 “Amma nana nafini nzǝmngga hedɗi wanɗi, tsǝ laɓara nda atenggǝn. Ndaa nda, ‘Yauwaa! Kulo tǝ har langad hedɗiya, nggushi ɓǝlang nǝm, tǝna hedɗi tsaurha yinǝm!’ 15 Tǝrgha kyangganda sǝ ma hedɗi, ɓǝlangganda.

“Mana tǝ hedɗi ǝnang nda kanda? 16 Nǝn a ɓarha ɓa ɓǝlanggǝn nafina ɗǝ nzǝmngga hedɗi fǝranggǝnǝn nafiya pak.” Sǝkna fiya ndǝn kee, ndaa nda, “A kaptangga Faara ɗǝ.”

17 Kǝlangga Yeeso kanda hu yidsǝ ndǝghǝn, “Laɓarɗi chireethleng nanda hai manǝn a ndaarha,

“ ‘ferɗi karna fa tǝngya,

ndǝghǝnni tsauka fer sar ƙǝnna’ ”?

18 “Kala niifa mukka ten ferɗa hai, nǝn hwasarha fa, amma yi mukna ferɗi tenggǝn hai nǝn a tsarang ɗǝ.”

19 Fasǝngya ngyakhrha tǝ mamnda firistaya kaɗa kwaman ƙǝssa Yeeso nda a mbǝɗi, ƙǝsǝr sǝndasǝ karapuɗi thlǝknǝn ya a tendanni. Amma kanda ƙǝm a tǝrǝm fiya.

Tsakh mee aten tii tsamnda a Kaisar

20 Nanda a lafghǝn, thlǝn fa harmuya nda ɗǝ, a tsawa nda ƙǝla ka nafiya na tǝ ƙǝkafek fa. Na mindansǝ a ƙǝsangganda Yeeso tǝ ɗimiyirha tǝna nda ɗanggǝn ngwamna ɗǝ na tǝ sǝsǝmnda ha. 21 Fa harmuyini thlǝn nanda tsahang mee nda Yeeso tǝ ndaarha, “Mala, sǝnɗansǝ pathwa tǝ tsahadwaha nǝghǝn mǝmǝl, sa ƙǝm mba wurahasǝ wa, amma na tsahang kwaman Faara fiya ha tǝ ƙǝkafekkirha. 22 Nǝghǝn mǝmǝl a fannan ateng tsamnda nan Kaisar wa, nduwa awo?”

23 Kǝlagha Yeeso hai na mindan ɗǝfang takthleera, ndanggǝn kanda, 24 “Kyaɗeema pene ɗi ki Romayini. Shishingnda wunni tǝ thlǝm wunni atenggǝn?” 25 Nggǝmangganda, “Yi Kaisar ni.” Ndanggǝn kanda, “Fǝraman Kaisar ˈya tsauka yi Kaisar, tǝ ƙǝm fǝraman Faara ˈya tsauka yi Faara.”

26 A mbǝɗi ƙǝm mbangwanda ƙǝsang tǝ ˈya thlǝknǝn a mbed fiya wa. Na ǝnwulteena nda tǝ tur nggǝmndǝɗi nggǝmang nǝn kanda pa, nggasa nda hai.

Tsakhmee aten thliirha sǝ ahu merra tǝ kakhrha

27 Fingya Sadukiyaya, ndagha mbǝ thliirha sǝ hu mǝra wa, ɓa nda thlǝmad Yeeso ɓa tǝ tsakh mee. 28 Ndang ngganda, “Mala, Musa chireethleng ɗa ndǝn kan hai tǝ ndaarha, ‘A mǝr wanman niifa malɗǝ nukkun hai kula nggǝtta, na wanman tǝrangsǝ hu langaarha ka a nggǝɗanggǝn mǝrra wanman sǝ.’ 29 Nanǝn ya, na nafiya sǝ mǝd a wanmanggi. Tǝ pamǝnda kakhka mǝrgha kula wal wee. 30 Yi sǝri tǝranggǝn nuɗasǝ mǝrgha kula wal wee. 31 Yi mahan wai kee. Kanda na heu mǝd tǝrang nda nuɗasǝ mǝra nda kula nuɗi nggǝɗang kanda sǝ. 32 Akwasamadghǝn, nuɗi ƙǝm mǝrgha. 33 Nanǝnya, ahu thliirha sǝ hu mǝrra na nuɗi tsaurha yi wun tsaunǝn kanda heu mǝd, tǝrang nda nuɗasǝ?”

34 Ndangga Yeeso kanda, “A hu ƙǝshiidɗi ya hǝshya a kakhrha, kanda a fǝr nishya a chimadɗǝ. 35 Amma nafiya kamngga a thlii nda sǝ hu mǝra tǝ ƙǝm tsawanda ahu ƙǝshiirha na ɓayi, hǝshya mba nda kakhrha wa, mba nda fǝr nishya a chimadɗǝ wa. 36 Kanda ƙǝm mba nda nggǝr mǝra wa, ƙǝsǝr na nda ƙǝla fathlǝngya Faara. Tsau nda wangya Faara ƙǝsǝr thliinda sǝ hu mǝra. 37 Amma aten laɓar ɗǝfǝdɗi na ngguchit ƙǝsgha waarha, ko Musa ma kyadɗa ndǝn a pǝpal tǝ ndaarha, na thliirha sǝ ahu mǝra, ƙǝsǝr aaghǝn Chinǝm, ‘Faara yi Ibrahim, Faara yi Ishaku tǝ ƙǝm Faara yi Yakubu.’ 38 Mbǝ Faara ni yi mǝrya wa, amma yi fa yibya ni, ahu yighǝn kanda heu nanda tǝ yibrha.” 39 Fingya fasǝngya ngyakhrha ndang ngganda, “Mala, thlǝkna pathla ngga!” 40 A mbǝɗi, mbǝ niifasǝ nggǝrgha tsahang mee ɓalwa.

Tsakh Yeeso mee aten Ƙǝrǝsti

41 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn kanda, “Kǝn nanda ndaarha Ƙǝrǝsti Wan Ndauda ni? 42 Ndauda tǝ atenggǝn ndǝghǝn ahu Dzabura,

“ ‘Chinǝm Faara ndanggǝn China,

“Tsawu a yisǝmanna

43 ƙǝl ma tsawangɗi fa tsanggiwa

a kamu saryiwa.” ’ ”*

44 “Aagha Ndauda nden, ‘Chinǝm.’ Ƙǝƙǝn ƙǝm na nda ndaarha Wan Ndauda ni?” 45 Ndanggǝn fatsahayighǝn a mbed fiya, 46 “Kwarama tǝ Fasǝngya ngyakhrha. Kanda na mindansǝ kal kaɓaya fa a nanda a wiirha hai a yid fiya. Na mindansǝ a ndangga fiya ˈya kanda ahu kasu. Na mindansǝ ƙǝm a fǝrang mbǝd tsaukya nda kanda na nggǝngga ahu ƙǝngya hwan Faara tǝ mbǝya wutsǝfayirha. 47 Kanda ni na hǝb langad nishya mǝrna chimayindan, na nda djib hwan Faara tǝna fiya ndaarha ka nafiya ni kanda. Tur nafiniya na Faara sǝsang kanda kaan ma fingya.”

21

Fǝrra nuneefa mǝrna chimadghǝn

1 Tǝrangna Yeeso tenggǝnsǝ, na fa ƙǝnaya nǝn ɓanda ɓa tǝ fǝryindan kanda a irangnda ahu panjakwad Ƙǝn Faara hai na manggǝn. 2 Na nuneefa nǝn mǝrna chimadghǝn ƙǝm tǝ yamirha fǝr yighǝn nǝn anini sǝri. 3 Ndagha Yeeso, “Kǝkafek niya pǝranggǝn kun, fǝrrǝɗi ki nuɗi tǝ yamidɗiya kalɗǝ yi fingya na heu. 4 Nafini na heu ya fǝrghanda ahu hangnda ˈya na nanda tǝghǝn ha, amma ndǝghǝn nggi ahu yamidghǝn fǝrɗǝ ˈya na a harghǝn heu.”

Tsahad Yeeso ha aten ˈya na a katǝrarha hai a mbee

5 Tǝrgha fingya fatsahayighǝn katǝrang ngganda tsǝ laɓara hai aten tǝn ƙǝn hwan Faarɗi na manggǝn tǝ ferya na nggǝngga, sakhɗang nanda sǝ tǝ ǝn fǝrya a Faara. Amma ndagha Yeeso, 6 “Kǝla nanun feryini ya, yoo! Na farghǝn ɓayi mbuwanda malang feera aten shadghǝn. Ko yanggini ahur ndan nanda a changgǝlang kanda hai.”

7 Tsakh mee nda, “Mala, akwan na ǝnggini a katǝrarha hai ya? Tǝ ƙǝm mani ǝn sakhrha na a sǝnansǝ nduwus ɓenɗaɓa ya?” 8 Ndǝghǝn, “Kwarama kanda, amana nda sakhɗang kun. Ƙǝsǝr fiya hangga na a ɓarhaɓa ahu thlǝmna na nda a ndaarha, ‘Nggini Ƙǝrǝsti,’ tǝ ndaarha ƙǝm ‘nduwus ɓenɗaɓa.’ Ma mbuɗun samandan wa. 9 A tǝrǝmɗun wa, a sǝkɗun laɓar yangya tǝ kakyathlanga. Kǝkafekni a katǝragha ǝnggina hai ya ˈwan, amma mii ngwaladghǝn ɓalghǝn kula ɓarha ɓa.” 10 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Tur nǝn thleng tur fa, kutǝryirha ƙǝm nǝn thleng kutǝryirha fa. 11 Na ƙǝshiirha a rǝbrha fa kaan, tǝ mirha, tǝ patal a mbǝya ɗǝɗamǝn. Na ǝntǝrǝmgya a naarha sǝ tǝ ƙǝm nun na ǝnsakrha yi wulteena hangga a fǝrakh amshi.

12 “Amma kapa na ǝnggini katǝrarha hai ya, nanda a ƙǝsang kun, sǝsangganda kun. Nanda a ɗǝrha tǝ kun ahu ƙǝngya hwan Faara ɗǝ, tǝ ƙǝm muwangganda kun ahu porsǝna ɗǝ. Nanda a ɗǝrha tǝ kun a mbed kutǝrya ɗǝ tǝ ngwamnaya ka thlǝmna. 13 Ənɗaniya na fǝrang kwamana kun pǝr ƙǝkafek nun atenna. 14 Amma tsaunǝn kee, ˈwama teena nggon fa ahur nun ma ɓillaɗun tǝ kwaman thlang fannun sǝ a mbed fa ngwa kumaya wa. 15 Ƙǝsǝr niya fǝrang pathla kun tǝ sǝnda, ko tal ahur fa tsangginun mba nda mbang kyakhrang laɓarnun hai, nduwa ngaalangganda kun wa. 16 Ko fa nggǝt yinun, tǝ wanmangginun, tǝ hurfayinun, tǝ pashiyi nun na nda a fǝr kun. Na nda a ɓǝlang nda fingya ƙǝm ahur nun. 17 Fiya na heu nanda a karkun ƙǝsǝr ka nggi. 18 Amma ko tal ahu was tennun mbusǝ na a sahatta wa. 19 A ƙǝrǝsɗun, nun a hǝrǝkrha.”

Pǝr Yeeso kwamanɗi na Urshelima a fǝla hai

20 “Anaɗun sodjaya tǝrang nda hurshe Urshelima teena, a sǝnunsǝ takh nda a chang hai. 21 Tǝrgha fingya na ahu Yahudiya, ɗaa nda wumngya sǝ. Fingya ƙǝm na a wupǝri kya nda sǝ, fingya ƙǝm, na hu talya a ɗǝnda wupǝri ɗǝ wa. 22 Ƙǝsǝr sayidɗiya ɓen sǝsaarha ni, tǝ lǝghǝtta ǝngya heu chireethleng nanda hai.* 23 Kawama nishya na ahur, tǝ fingya na wanggindan a iirha! A farɗiya, na sǝsaarha a kyarha hu chehwedɗa hai tǝ sǝbrha hur Faara aten nafini ya. 24 Nanda a ɓǝlang fingya tǝ thlaukh ƙǝlara, ƙǝsangganda fingya tsawa nda porsǝngya hu chehweeya ɗǝ pak. Fingya mbuwa Yahudaya, nanda thlǝ Urshelima sǝssangganda ƙǝl ma lǝghǝd ɓen ndan.

Wutta Wan Niifa ɓa

25 “Nun a na ǝn tǝrǝmngya a fad yanfaara, ndǝre tǝ wufǝlngarya. A hu ƙǝshiirha ƙǝm, na fiya a peela hai ka hǝreenga ƙǝsǝr ka hufrha tǝ yanda wuri aama. 26 Nǝn a shiwid fiya teena ka tǝrǝmnda, na ƙǝfayindan a haara ka ǝngya na a ɓarha hu ƙǝshiirha ɓa, ƙǝsǝr ǝngya na mǝmanggǝn a fǝrakh amshi nanda a tsǝ ˈya fa. 27 A farɗi, nanda a na Wan Niifa ɓayi ahu hashmbe tǝ sǝsǝmnda tǝ mamnggirha kaan. 28 Ana ǝnggini a katǝrarha hai ya, thlema sǝ tǝranggun tennun talara sǝ, ƙǝsǝr far hǝrǝƙrǝnun nduwusɗa ɓa.”

Tsaharhaha aten ɗǝf shiɓarha

29 Thlǝghang karapu ɗa nǝn kanda sǝ ya, “Kǝlaman shiɓarha tǝ ɗǝfya na heu. 30 A hǝrǝmna nda katǝrang tsǝtsǝtta hai, kun tǝ altennun sǝnɗunsǝ nduwus fegrha ɓa. 31 Nǝghǝn kee ƙǝm, anaɗun ǝnggini a katǝrarha hai ya, sǝnɗunsǝ Kutǝryid Faara nduwus ɗa ɓa.

32 “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nafiya ƙǝshiid weeriya mba nda a mǝra wa, ƙǝl katǝrana ǝnggina hai ya ˈwan. 33 Nda talara tǝ hweeɗe nanda a ngwalarha, amma laɓarna mbǝ tam ngwalarha wa.

Yiyi thlǝmarha aten tsaurha nggu-ngwa fa

34 “Kwarama, amana hur nun mǝra tǝ mbǝna farha fa, tǝ sa ǝngya na tǝrang kun in, tǝ ɓillad tsawud ƙǝshiirha. A mbǝ kewa, ɓana farɗi wal kun kula sǝndǝnun sǝ ƙǝla takthleera. 35 Ƙǝsǝr nǝn ɓarha ten fiya ɓa heu na a tsaurhahu ƙǝshiirha. 36 Tsawama nggu-ngwa fa, ƙǝtsar. Hwan Faara nun tǝ nun wal hǝrǝkrha aten ǝnggini na ɓa katǝrarha hai, amana shilee ɓa ƙǝsang kun isha a mbed Wan Niifa.”

37 Ka fad par fara fa, na Yeeso tsaharhaha hu Wuri Faara. Ka fad figrha fa ƙǝm nǝn kyarha sǝ, ɗǝgha mǝnda a wumnda nanda aarha Wumnda ɗǝfya Dzaitun. 38 A tsar ƙǝrǝt, na fiya ɗǝrha hu Ƙǝn Faara ɗǝ na manggǝn ka a sǝk laɓarghǝn nda.

22

Yahuda nggǝmnɗafa a fǝr Yeeso nǝn

1 Nanǝnya, far Wutsǝfayirha yi Mburodi kula Mekhna, nanda aarha Tǝɗaarha a nduwussa ɓa. 2 Mamnda Firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha nanda a kaɗa kwaman ɓǝlang nda Yeeso ɓǝɓee, ƙǝsǝr nanda a tǝrǝm fiya. 3 Tǝrgha sheetan kyagha ahur Yahuda hai, nanda aarha Iskaryoti, tal ahur kumkap sǝri ɗi. 4 Yahuda ɗǝgha thlǝmad mamnda firistaya ɗǝ tǝ mamngya na a ƙǝla Ƙǝn Faara ha na manggǝn, ndiya nda aten kwamana nǝn a fǝr Yeeso a kanda. 5 Tǝk mbǝnda nda fa kaan, nggǝma nda fa a fǝrang wuɗǝɓǝla nda. 6 Yahuda ƙǝm nggǝmɗafa kee, ƙǝla sayidɗa nǝn fa mbuwana fiyasǝ a fǝr Yeeso nǝn a kanda.

Hǝb Yeeso ǝnnarhami yi Tǝɗaarha tǝ fatsahayighǝn

7 Tǝrgha nduwusna far Wutsǝfayidɗa ɓa yi Mburodi kula Mekhna. Far ɗa na nda na sataka tǝ wan kamnda yi Tǝɗaarha. 8 Thlǝngga Yeeso Mbiturus tǝ Yahaya ndanggǝn kanda, “Ɗamaɗǝ ɗun ngwang nda ƙǝmfa ɗǝm hǝb ǝnnadmid ter wutsǝfayid Tǝɗaarha.”

9 Tsahang mee nda ha, “A yanggi na midwa sǝ ɗan ngwadɗa fa?”

10 Ndanggǝn kanda, “A kyaɗun hur talɗa hai, ɓana niifa wal kun tǝ tsulina ha. Mbuwama samadghǝn ta minɗǝɗa ɗǝ nǝn a kyarha sa hai.” 11 Ndanggun tǝ wuriɗi, “Tǝmalǝmnda ni tsakhka mee, ‘Na ƙǝn rongya a yanggi, niya hǝb ǝnnadmid Tǝɗaarha sǝ, tǝ fatsahayina?’ 12 Nǝn a kyaɗang ƙǝnna kun na manggǝn, na tǝ mbǝd tsaukya sǝ hangga. Ngwama fa a mbǝɗi.”

13 Wii nda ɗanda walghǝn mǝmǝl ƙǝla pǝrangna Yeeso kanda. Ngwandafa a mbǝɗi tǝ ǝnnarhami yi wutsǝfayid Tǝɗaarha.

14 Tsǝna sayidɗa hai, Yeeso tǝ wan thlǝnggighǝn tsawa nda hai ka a hǝb ǝnnarhami nda. 15 Ndanggǝn kanda, “Nǝghǝn a kukwase fa na a hǝb ǝnnadmid Tǝɗaarha ni tǝ kun kapa ni sǝsaarha. 16 Niya pǝranggǝn kun, mbiya nggǝr hǝbghǝn ɓalwa, ƙǝl ma ɓad lǝghǝttǝghǝn ɓa ahu kutǝryid Faara.”

17 Akwasamadghǝn tǝranggǝn wuhuleu aam inabi sǝ, usa Faara nǝn, ndanggǝn kanda, “Thlama, ndǝghaman hai. 18 Niya pǝranggǝn kun, mbiya nggǝr sa aam inabi ɓalwa, ƙǝl ma ɓad kutǝryid Faara ɓa.”

19 Tǝranggǝn mburodi sǝ, usa Faara nǝn, kyanggǝn hai, fǝranggǝnǝn kanda, ndagha, “Thlu fanna niya fǝr nda ka kun. Nama kee non a ɗal nggi in.”

20 Nǝghǝn kee ƙǝm, akwasamad ǝnnadɗami, tǝranggǝn wuhuleuɗa sǝ, ndagha, “Wuhuleuɗiya, yi weerǝnda ƙǝn pathnani ahu farna, irgha ɗǝ ka kun. 21 Amma niifɗi na a fǝr nggi kan nan a mbǝrha tal a hǝbrha. 22 Wan Niifa nǝn a mǝra ƙǝla tǝ ndana nda, amma ǝn kawa ni a niifɗi tǝ fǝrgha ndǝn.” 23 Katǝrang ngganda tsahang mee ndan ha tǝ wunni ahur ndan na mbang ǝna tur ǝnɗiya.

Fatsahaya Yeeso ngalnda aten wunni manggǝn

24 Thliigha ngaala sǝ ƙǝm a pathlang ndan tǝ wunni ahur ndan na a tsaurha manggǝn. 25 Ndangga Yeeso kanda, “Kutǝrya fingya sǝngwa Faara tǝ mamngya, nanda kyaɗang ngyakhrha fiya, tǝ ƙǝm nanda tǝr fandan fa ɗangya fiyasǝ. 26 Amma a tsauɗun kee wa. Ameyedghǝn, yanɗi na manggǝn ahur nun tsauka ƙǝla ndǝghǝn ni ngguchit, tǝ kal mbeerha ƙǝm tsauka ƙǝla mafarha. 27 Yanggini manggǝn, yanɗi tsauka hai na a hǝbrha wa, nduwa yanɗi fǝrgha ǝnnarhami ɗǝ wa? Mbǝ yanɗa ni tsauka hai na a hǝbrha wa? Amma niyi a pathlang nun ƙǝla mafarha. 28 Kunni ishgha tǝ nggi ahu ƙǝƙǝrra sanifa. 29 Fǝrang ɗi kutǝryirha kun, ƙǝla yanɗi fǝrena Pǝpa. 30 Tsaunǝn kee, nun a hǝbrha tǝ sarha a thlǝmanna hu kutǝryidna tǝ ƙǝm nun a tsaurha aten tsǝnggamngya, ngwang kumarha nun turya kumkap sǝri yi Isǝreela.”

Mbiturus nǝn a ngaal sǝnda Yeeso

31 “Mbiturus, Mbiturus! Hwan sheetan kwamana na a ƙǝƙǝranggǝn kun na heu ƙǝla na tǝ huɗarha pǝr wan hwalirha. 32 Amma hwanoɗi Faara teena Mbiturus, amana fǝrƙǝkafekkid wa ƙǝɗiirha. A kyaharna ɓa, kalang wanman nggiwa sǝ ƙǝm.”

33 Amma nggǝmangga Mbiturus ndǝghǝn, “Paɓa, niyi nggungwa fa a ɗǝm hu porsǝna ɗǝ kyab, ana ǝn mǝrra ni, mǝrǝm kyab!”

34 Ndangga Yeeso, “Niya Puroƙǝn Mbiturus, kapa na ɗiyarha tǝtaarha a fǝɗikɗiya na ngal sǝnɗǝna katǝra mahan.”

Ngwaman fannun fa ka sǝsaarha na ɓayi

35 Tǝrgha Yeeso tsahang mee nǝn fatsahayighǝn, “Thlǝnni kun kula wuɗǝɓǝla, kula ǝnnarhami, kula pakhma, ƙǝɗeng ɗun ˈya wa?”

Ndanda, “Awo!”

36 Ndanggǝn kanda, “Amma nanǝnya ana wuɗǝɓǝla sǝ a har nun ƙǝsamadghǝn ha, tǝ ƙǝm ǝnnarhami. A mbǝ thlaukh ƙǝlara sǝ a harwa wa, heng luwudwa ɗǝ hiina. 37 Nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, ‘Wumangnda tǝ fa ɗimiya,’ niya pǝranggǝn kun tǝtani a lǝghǝdgha atenna. Ƙǝsǝr ǝnɗi chireethleng nanda hai atenna takhɗǝ a lǝghǝtta.”*

38 Ndangga fatsahayighǝn, “Paɓa kuloɓa! Thlaukh ƙǝlarya sǝri ya.”

Ndangga Yeeso kanda, “Tsǝkɗǝ kee.”

Hwan Yeeso Faara a Wumnda ɗǝfya Dzaitun

39 Kyagha Yeeso sǝ ƙǝla nǝn tǝ ǝnaarha, tǝrgha hu Wumnda ɗǝfya Dzaitun sǝ tǝ fatsahayighǝn a samadghǝn. 40 Sǝlnǝn mbǝɗaɗǝ, ndanggǝn kanda, “Hwanama Faara amanun ɗǝ mukrha hu ƙǝƙǝrra hai.” 41 Nduwusgha mbeeɗǝ ma kanda, ɓǝrgha hai hwan Faara nǝn. 42 Ndagha, “Pǝpa a nggǝmnafa tǝree sǝsaɗɗaɗiya, mbǝ nggǝmnda hurna wa, amma ˈya nggǝmna hurwa ndǝna mǝmǝl.” 43 Ɓagha tǝ thlǝnda Faara thlǝmadghǝn ɓa a talara hai fǝrang kanglanggirha nǝn. 44 Ndǝghǝn hu sǝsaarha kaan, ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ hwan Faara tǝ ƙǝkafekkirha nagha thlǝthlǝndǝghǝn a tsǝtsaarha hweeɗe hai ƙǝla fara.

45 Thliinǝn sǝ ka hwan Faara, wudgha thlǝmad fatsahayighǝn ɗǝ ɗǝgha wal kanda a shiirha ka sǝbrha hura. 46 Tsahang mee nǝn kanda, “Kama nun a shiirha? Thlemasǝ hwan Faara nun amawanun mukrha hu ƙǝƙǝrra hai,”

Kǝssang nda Yeeso

47 Ndǝghǝn aten thlǝk pathla ɓagha fiya ɓa hangga, tǝ niifɗi na nda aarha Yahuda. Nǝghǝn tal ahur kumkap sǝri ɗi, ndǝghǝnni a kal mbeerha. Ɗǝgha thlǝmad Yeeso ɗǝ ka a fǝɓanggǝn. 48 Tǝrgha Yeeso tsahang mee nǝn, “Yahuda ashe tǝ fǝbrha na a fǝr Wan Niifa?”

49 Fatsahaya Yeeso ƙǝla na nda hai na ˈya sǝ na a katǝrarha hai tsahang mee nda Yeeso, “Paɓa, kyath kanda nan tǝ thlaukh ƙǝlaryi nan wa?” 50 Tǝrgha tal ahur ndan kyathlanggǝn thlǝmad mafad firis ɗǝ na manggǝn a yi sǝma.

51 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Malaman kanda!” Tsuwar thlǝmadɗa nǝn fa ki niifɗi kyathlang nanda ɗǝ ƙǝnanggǝn.

52 Tǝrgha ndangga Yeeso mamnda Firistaya, tǝ mamngya fa ƙǝla Kǝn Faara ha na manggǝn, tǝ fingya shingya ɓagha ɓa ka ndǝghǝn, “Tǝrwun nggi niyi tǝmbǝng nun ɓarha ɓa tǝ thlaukh ƙǝlarya, tǝ sǝsalya ka a ƙǝsewun wa? 53 Ƙǝtsar nggi a thlǝman nun a pǝpal Wuri Faara ƙǝsewun wa, amma nanǝn ya sayid nun ni na Sheetan a ǝna taara tǝ kun.”

Mbiturus ngalɗǝ sǝnda Yeeso

54 Tǝrgha ƙǝsangganda Yeeso ɗǝnda tǝghǝn minda ki Firis ɗǝ na manggǝn. Mbiturus ƙǝm mbu samandan nǝn ɗǝ inggun ma kanda. 55 Amma dzǝk na nda waarha a pǝpal wuriɗi, tsawa nda hai kanda na heu a thlǝma wadɗi, ɓagha Mbiturus ɓa tsauka hai ahur ndan. 56 Tal ahur wangya nishya na ǝna taara ahur wuriɗi na Mbiturus nǝn tsau a thlǝma wadɗi. Irang yirha nǝn fa, ndǝghǝn, “Niifɗiya, kanda ni tǝ Yeeso.” 57 Amma Mbiturus ngalghǝnǝn ndagha, “Sa nuɗiya, nggi fa sǝngwi ndǝn wa.”

58 Tsǝɓaku na niifasǝ nagha Mbiturus, ndagha, “Sa ƙǝm na tal ahur ndan.”

Ndangga Mbiturus, “Sa pashi! Mbǝ nggi ni wa.”

59 Tsǝnǝn tsǝɓaku faɗǝn, nggǝrgha niifa ndaarha, “Mbǝ ngaala sǝ wa, niifɗiya kanda ni tǝghǝn, ƙǝsǝr tǝ Nggalilarha ni.”

60 Ndagha Mbiturus, “Sa pashi! Sǝngwi ǝnɗi na a thlǝkrha ya wa!” Ndǝghǝn kula nggǝlang mighǝn tǝtaagha ɗiyarha. 61 Chinǝm kyahargha hai ƙǝlanggǝn Mbiturus ɗǝ. Tǝrgha Mbiturus ɗal teena nǝn hai tǝ ǝnɗi thlǝghang na Chinǝm, “Kapa na ɗiyarha tǝtaarha a fǝɗik weeriya na a ngal sǝnɗǝna katǝra mahan”. 62 Tǝrgha Mbiturus ɗǝgha ƙǝshaaɗǝ tǝgha kaan.

Fa ƙǝlaya ha wanda Yeeso

63 Fa ƙǝlaya Yeeso ha katǝrang ngganda waghǝn hai na nda a ɗǝkƙǝn ƙǝm. 64 Kǝnangganda yidghǝn ana nda a tsahang mee ha, “Kulo, wunni ɗǝkka sa.” 65 Nanda a ˈyarghǝn tǝ laɓar sarfaya a ndǝghǝn.

Yeeso a mbed mamngya Yahudaya

66 Ɗathna mbǝrha hai wumngga mamngya Yahudaya ɓa. Kandani na mamngya firistaya, tǝ fasǝngya ngyakhrha. Ɓa nda tǝ Yeeso a mbed ndan ɓa. 67 Ndang ngganda, “Ana sani Ƙǝrǝsti, pǝranggǝn kan.”

Nggǝmangga Yeeso kanda, “A pǝrangɗi ndǝn kun, mbun a fǝrƙǝkafek wa, 68 tǝ ƙǝm a tsahangɗi mee kun ha mbun a nggǝresǝ wa. 69 Amma ka a weeriya, na Wan Niifa a tsaurha a yisǝmad Faara na tǝ ngyakhrha ha heu.”

70 Kanda na heu tsahang mee nda ha, “Wan Faara ni sa wa?”

Nggǝmanggǝn kanda, “Pǝrɗundǝn, nggini.”

71 Tǝrgha ndaa nda, “Kama nǝm nggǝr kaɗa pathya atenggǝn? Sǝkɗǝm ndǝn hai a mighǝn.”

23

Ɗǝnda tǝ Yeeso a mbed Mbilatus ɗǝ

1 Tǝrgha mamngya Yahudayini heu thliinda tǝ Yeeso a mbed Mbilatus ɗǝ. 2 Katǝrang ngganda ɗahang nda fa, “Ɗǝghan wal niifɗiya a tsang teena nafinǝm. Nagha a ndang nda kanda a teng nda tsamnda Kaisar wa, tǝ ƙǝm wai ndǝghǝnni Ƙǝrǝsti, kutǝra.”

3 Tsahangga Mbilatus mee Yeeso, “Sani na kutǝr Yahudaya wa?”

Nggǝmangga Yeeso ndǝghǝn, “Nǝghǝn kee, ƙǝla thlǝkna.”

4 Tǝrgha ndangga Mbilatus mamnda firistaya, tǝ fiya na heu a mbǝɗi, “Nggi nawi niifɗiya tǝ ɗimiyirha fa wa.”

5 Ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ ɗahang fa tǝ ndaarha, “Tsahadghǝn ha nǝghǝn a tsang teena fiya a chehweed Yahudiya na heu. Katǝranggen hai a Nggalili har ta mbǝɗa ɓa ya.”

Mbilatus thlǝnang ɗǝ Yeeso a mbed Hirdus ɗǝ

6 Sǝkna Mbilatus ndǝn kee, Tsakhmee nǝn tǝ ndaarha, “Tǝ Nggalilarha ni wa?” 7 Sǝknǝn ndaarha kyagha Yeeso ɓa a manɗi na Hirdus a ǝna kutǝryirha sǝ, thlǝnanggǝn Yeeso a thlǝmad Hirdus ɗǝ, ƙǝsǝr a farɗi nǝghǝn a Urshelima.

8 Nana Hirdus Yeeso, tǝk mbǝnda nǝn fa kaan, ƙǝsǝr ka ƙǝtǝm na midghǝn sǝ a nang yirha nǝn fa. Aten ǝngya ˈwaa nǝn sǝkrha atenggǝn, na midghǝn sǝ a ǝna ǝnwulteena nǝn. 9 Hirdus tsahang miiya nǝn ha hangga, amma Yeeso kalwa sǝ wa. 10 Mamnda firistaya tǝ famalǝmngya ngyakhrha kanda a mbee ƙǝƙǝt a ɗahang pathya fa. 11 Tǝrgha Hirdus tǝ sodjayighǝn sarangganda ɗǝ tǝ ƙǝm waghǝnda. A mbǝɗi kalang kaɓarha nda fa yi kutǝryirha, wuɗangganda thlǝmad Mbilatus ɗǝ. 12 Hirdus tǝ Mbilatus afar ɗani tsaunanda pashiyi, ƙǝsǝr ka ƙǝtǝm mba nda kalang ndan sǝ wa.

Ngwang nda kumarha Yeeso yi mǝra

13 Mbilatus aah mamnda firistaya nǝn ɓa, tǝ mamngya tǝ fiya na hǝu. 14 Ndanggǝn kanda, “Ɓeenun niifɗa ɓa ya tǝ ndaarha nǝghǝn a tsang teena fiya. Nanǝnya, raɗi mu pathɗa haya tǝ tsakh miiya tsahang ni a mbennun, walanggi tǝ ˈya na ɗimi tǝ ndanun wa. 15 Hirdus ƙǝm nawa ndǝn tǝ ɗimiyirha fa wa, ndǝghǝn ɗani wuɗang nǝn thlǝmad nǝm ɓa. Mbǝ ˈyasǝ ǝnana kamshiɗiya tsǝkka a ɓǝlanggǝm wa. 16 Nanǝn kee, niya tsaɗaghǝn kee kalghǝni hai.”* 18 Kanda heu tǝrang ngganda urandan sǝ tǝ ndaarha, “Ɓǝlamam kamshiɗiya! Kalaman Mbarabas kan hai!” 19 Muwangganda Mbarabas ƙǝnɗǝ ka tǝbǝnggidghǝn ǝna nǝn ahu talaɗǝ na manggǝn, tǝ ɓǝlang nǝn niifa.

20 Mbilatus na midghǝnsǝ a kal Yeeso nǝn hai, nggǝrghǝn kalang kanda sǝ. 21 Amma karnda fa na nda a huhwarha tǝ ndaarha, “Tawaman ɗǝ! Tawaman ɗǝ!”

22 Katǝra mahan Mbilatus a kalang kanda sǝ, “Kama nda? Ɗimiyid ma ǝna na kamshiɗiya? Nggi nawi ndǝn tǝ ɗimiyirha tsǝkka a ɓǝlang nggǝm wa. Niya fǝrghǝn tsaɗaghǝn nda kalghǝn nda hai.”

23 Amma isha nda aten path ndan, na mindan sǝ tawangganda ɗǝ. A kwasamadghǝn huhwan ndan kalɗǝ mbǝrha mu. 24 Mbilatus ƙǝm ǝnagha ƙǝla na mindan. 25 Kal niifɗa nǝn hai tǝ muwang nanda hu porsǝna ɗǝ ka tǝbǝnggidghǝn ǝna nǝn, tǝ ɓǝlang nǝn niifa ƙǝla tsakhna nda. Fǝrang Yeeso nǝn kanda, ƙǝla na mindan.

Tawang nda Yeeso ɗǝ

26 Na nanda a wiirha tǝ Yeeso, ƙǝma nda tǝ niifa nanda aarha Siman tǝ Sayirarha. Ndǝghǝn ɓayi ahu tala na ngguchit, ngyaɓang tǝr kaɗidɗa nda fa, tǝranggǝn mbu samad Yeeso nǝn. 27 Fiya hangga mbuwa samadghǝn, ahur ndan ƙǝm nishya sǝ na a tǝrha tǝ huhwarha ka ndǝghǝn. 28 Kyahargha Yeeso hai, ndanggǝn kanda, “Nishya Urshelima, a tǝɗun ka nggi wa, tama ka alten nun, tǝ wangginun. 29 Ƙǝsǝr na fara ɓayi, ɓa nun ndaarha, ‘Fa parkayani kwarengya, tǝ hurya ˈwawa wa nggǝtta tǝ ɓee iwana wee iirha!’ 30 Tǝrgha

“ ‘Na fiya a ndang nda wumngya, “Muwa ma tennan hai!”

Ndang ngganda mbǝya na ɗangkam, ɗangkam, “Nggǝlaman kan!” ’*

31 A ǝna fiya ǝngginiya ndǝghǝn ɗǝfrha ɓalɗǝ nduwun, mani katǝrarha hai a hwarɗǝ?”

32 Nafiya sǝri, fa mbǝlfeeya, wii nda tǝ kanda ka a ɓǝlangganda kanda tǝ Yeeso. 33 Ɓa nanda mbǝɗa ɓa na nda aarha Mbǝd Ɓalhwar Teena, a mbǝɗa ni tawang nanda ɗǝ tǝ fa ɗimiya sǝri, tal a yisǝmadghǝn tal ƙǝm a yi kawadghǝn. 34 Ndagha Yeeso, “Pǝpa, chahanggǝn kanda ɗǝ, ƙǝsǝr sǝngwanda ǝnɗi nanda a ǝnaarha wa.” Əna wura nda aten lukkighǝn. 35 Ishgha fiya hai kanda a ƙǝlarha. Mamngini ƙǝm kanda a waghǝn, nanda a ndaarha, “Hǝrghanggǝn fingya, a hǝrghanggǝn altenggǝn ƙǝm lee, ana ndǝghǝnni Ƙǝrǝsti, Wurra Faara!”

36 Sodjaya ƙǝm ɓa nda ɓa nanda a waghǝn. Fǝrang aam inabi nda sǝ na chichakh. 37 Ndang ngganda, “Ana kutǝr Yahudayani sa hǝrghang altenwa lee!” 38 Aman tenggǝn ƙǝm chirethlengganda hai, “KUTƏR YAHUDAYA NI YA.” 39 Tal ahur fa mbǝlfeyini tawangnda kanda ɗǝ tǝghǝn thlǝghang pathya nǝn sǝ na iˈikh nagha a ndang nda, “Mbǝ sani na Ƙǝrǝsti wa? Hǝrghang altenwa tǝ kan ƙǝm lee!” 40 Amma tahad tǝ mbǝlfedɗi djaranggǝn ɗǝ ndagha, “Mba tǝrǝm Faara wa, sa walgha wadghǝnfa mǝmǝl tǝghǝn? 41 Ənangganda ƙǝm mǝmǝl, ƙǝsǝr ƙǝna ˈya ǝna nǝm ndǝ walnǝm. Amma niifɗiya mbǝ ˈyasǝ ǝnanǝn na ɗimi wa.”

42 Tǝrgha ndagha, “Yeeso, ɗalu nggi teena a ɓanna hu kutǝryid wa ɓa” 43 Nggǝmangga Yeeso, “Niya puro ƙǝkafek, a weeriya ɗǝna naarha a thlǝmanna a talara.”

Mǝrra Yeeso

44 Fara a sǝrǝkrha, tǝrgha wula nggǝlanggǝn chehweerha heu, har yargha yanfaara hai. 45 Ƙǝsǝr yanfaara malang ɗǝ djaara hai. Shishamarɗi na a mbǝɗi na tsǝtsaɓa ɗǝ kaan hu Ƙǝn Faara djargha hai sǝri. 46 Tǝrangga Yeeso uradghǝn sǝ kaan ndagha, “Pǝpa, ahu harwa hai niya fǝr yiɓǝnna.” Thlǝknǝn ndǝn kee, mǝrgha.

47 Mamnda sodja ɗi na ƙǝt a mbǝɗi nanǝn ǝnɗi katǝragha hai, fal Faara nǝn ndagha, “Kǝkafek niifɗiya ka niifa ni.” 48 Nafini ngwagha hai ka ƙǝlarha, na nanda ǝnɗi katǝragha hai, kanda na heu wuɗa nda wureɗǝ kanda a ɗǝk ƙǝfayindan hu sǝbrha hura. 49 Amma nafini na heu sǝngga Yeeso tǝ nishyini mbuwa samadghǝn ɓa, ka ahu chehweed Nggalili ɓa, isha nda ɗǝ inggun, nanda a ƙǝlang ǝnɗi na a katǝrarha hai.

Pangnda Yeeso

50 Na niifasǝ thlǝmnggǝnni Yisǝfu, nǝghǝn ahur mamngya na ƙǝnang pathla hai, ka niifa ni. 51 Nggǝmngwa fa tǝ ǝnɗi ƙǝnang na nda hai wa. Ɓaghǝn ɓa ahu tal Aramatiya na a chehweed Yahudaya tǝ ƙǝm nǝghǝn a ƙǝla kutǝryid Faara fa. 52 Ɗǝgha thlǝmad Mbilatus ɗǝ hwan mǝrra Yeeso nǝn a panggǝn. 53 Tǝrgha tǝranggǝn hweeɗe hai, faɗanggǝn hu kaɓad pa mǝrra hai, ɗǝfanggǝn hu kwadɗa hai rana nda ahu feera, yanɗi ˈwa wanda pa mǝrra sǝ. 54 Far ngwarha ni fa yi yibrha Yahudaya, takh nda a kyarha hu far yiɓǝdɗa hai.

55 Nishyini ɓaa ɓa a samad Yeeso ka a Nggalili ɓa, mbu samad Yisǝfu nda, na ten kwadɗa nda, tǝ mbǝɗi hunang nanda sa hai. 56 Tǝrgha wuɗa nda wureɗǝ ngwa nda fa tǝ urdi tǝ fǝɗeerha na sǝdghǝn mbǝnggǝn. Amma yiɓa nda a far Yiɓǝdɗi ka fǝrang mamnggirha nda ˈya ndana ngyakhrha.

24

Thlid Yeeso sǝ ahu mǝrra

1 A hu katǝrad par fara yi ɓeena mǝd, a tsar ƙǝrǝt, nishyini tǝrang ngganda kariyi ni na sǝdghǝn mbǝnggǝn, ngwana nda fa ɗǝnda tǝghǝn a ten kwadɗa ɗǝ. 2 Ɗa nda wal ferɗi nggǝlang na nda mii kwadɗa sǝ kwatǝrɗǝ man patu ɗǝ. 3 Amma kyana nda sa hai, nawa nda mǝrra Yeeso wa. 4 Nana nda a numarha aten ǝnɗi katǝragha hai kee, kula kanda sǝndasǝ na nafiya nda sǝri tǝ lukki ndan a chimnda fa nagha ahar yirha ƙǝƙǝt a thlǝman ndan. 5 Ka tǝrǝm nda, nishyini kwangganda tǝn ndan a hweeɗe hai, amma ndangga nafini kanda, “Kama nun a kaɗa tǝ yibrha, a pathlang mǝrya? 6 Ɓalwa a mbǝɗiya wa, thliiɗa sǝ! Ɗalama teena hai tǝ ˈya thlǝghang nǝn kun, ndǝghǝn ɓalɗǝ tǝ kun a Nggalili. 7 ‘Wan Niifa nǝn a mukrha ahar fa ɗimiya hai, tawangganda ɗǝ, a far paara yi mahan nǝn a nggǝr thliirha sǝ.’ ” 8 Tǝrgha ɗal teena nda hai aten pathghǝn.

9 Wud nanda ɓa aten kwadɗi, pǝrang ǝnggina nda heu a Kum Kap Talɗi tǝ fingya fiya. 10 Nda Mairamu tǝ Magdaliya, tǝ Yowana tǝ Mairamu man Yakubu, tǝ fingya nishya nananda a mbǝɗi, kanda ni pǝrangga ndǝn fa thlǝngya Yeeso. 11 Amma fǝrwanda ƙǝkafek tǝ path nishyini wa, ƙeser tǝrgha nda path ndan ƙǝla ɓasharha ni. 12 Mbiturus thliighasǝ tawad ɗagha ten kwadɗa ɗǝ. Ɓǝrgha a mii kwadɗi ƙǝlagha sa ɗǝ, na kaɓadɗa nǝn pang nandasǝ a man patu. Wudgha, ǝnwulteena nǝn tǝ ǝnɗi katǝragha hai.

A kwaman Imawus

13 Nanǝnya tsu a farɗi sǝri ahur nafiya na a mbu samad Yeeso kanda a kwaman ɗǝrha ahu tala ɗǝ nanda aarha Imawus, na iundǝghǝn mel mǝd tǝ Urshelima. 14 Kanda a tsǝ laɓara aten ǝnggini katǝragha hai. 15 Na nanda a tsǝ laɓara aten ǝnggini kee, Yeeso tǝ altenggǝn ɗǝgha thlǝman ndan ɗǝ wii nda ɗǝ. 16 Amma nggǝlang nda yindan, amana nda kukwalang hai.

17 Tsahang mee nǝn kanda, “Laɓar ma nun a tsǝrha kee kun aten wiirha?”

Isha nda hai ƙǝƙǝt, ƙǝlagha Yeeso hai na hur ndan sǝsǝɓa ɗǝ. 18 Tal ahur ndan, na thlǝmnggǝn Kilobas, tsahang mee nǝn, “Sa ndǝna ronga kee a Urshelima sǝngwa ǝnɗi katǝragha hai a mbǝɗi ahu ɓǝngginiya wa!” 19 Tsakh mee nǝn, “Mani ǝnggini?”

Ndang ngganda, “Ənggini tsǝgha hai aten Yeeso tǝ Nadzarat. Annabini, ǝn ǝnadghǝn tǝ laɓarghǝn nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda a mbed Faara tǝ fiya na heu. 20 Mamnda firistaya tǝ mamngginǝm fǝr ndan a ngwang kumad mǝrra nda, tawangganda ɗǝ. 21 Amma nan a numarha ndǝghǝnni ɓagha hǝrghang nda Isǝreela. Ma takhka ɓal, kulo, a weeriya ɓenggǝn mahan tǝ katǝrana ǝnɗa hai ya. 22 Mbǝ kee mawa, fingya nishya fǝrangnda ǝnwulteena kan. War nda aten kwadɗa ɗǝ a tsar weeriya, 23 amma nawa nda mǝrrǝghǝn sǝ wa. Ɓa nda ɓa ndang ngganda kan, nanda fathlǝngya Faara, ndaa nda nǝghǝn tǝ yibrha. 24 Tǝrgha fingya ahur nan ɗǝnda aten kwadɗa ɗǝ ndaa nda nǝghǝn ƙǝla thlǝkna nishyini, amma ndǝghǝn nggi nawa ndan wa.”

25 Ndangga Yeeso kanda, “Hai, kama tsaunun nurya kee, mani ƙǝɗiina fǝrƙǝkafekkid nun aten ˈya thlǝkna annabiya! 26 Ashe, kamngwa a sǝsagha Ƙǝrǝsti aten inggini ya a kyagha ahu mamnggitghǝn ɗǝ wa?” 27 Katǝradghǝn tǝ Musa tǝ annabiya na heu, pǝrang ɗa ndǝn kanda ˈya thlǝkna ɗeleewar Faara aten Ƙǝrǝsti.

28 Ndusang nanda talɗa fa nanda a ɗǝrha saɗǝ, tsǝgha Yeeso ƙǝla nǝn a mbǝra mbeeɗǝ. 29 Amma hwanggǝnda kaan tǝ ndaarha, “Tsawu a thlǝman nan, tsǝt figrha hai, kulo yanfaara hǝmɗa hai.” Ɗǝgha ɗǝ tsauka tǝ kanda.

30 Tsau nǝn hai nǝn a hǝb ǝnnarhami tǝ kanda, tǝranggǝn mburodi sǝ, usa Faara nǝn, kyanggǝn hai fǝranggǝnǝn kanda ɗǝ. 31 Tǝrgha ingga yindan ɗǝ kukwalangganda hai, a mbǝɗi kee sahadgha ma yindan. 32 Tsahang mee nda ndan, “Mbǝ tǝk ɗǝm mbǝnda fa ahur nǝm na nǝn a kalang ƙǝmsǝ a kwamana, inang nǝn laɓar Faara ƙǝm hai wa?”

33 Thliinda sǝ ƙǝkar wuɗa nda Urshelima ɗǝ. A mbǝɗi ɗanda wal Kum Kap Tal ɗi tǝ fingya nafiya wumngga hai. 34 Nanda a ndaarha, “Ƙǝkafek ni! Chinǝm thliiɗa sǝ har kyaɗang ɗǝ fadghǝn Siman!” 35 Tǝrgha nafini na sǝri pǝr ǝnɗa nda katǝragha hai a kwamana, tǝ kukwalang nanda hai kyang nǝn mburodi hai.

Yeeso kyaɗang ɗǝ fadghǝn fatsahayighǝn

36 Kanda ɓal nda a tsǝ laɓara aten ǝnɗi kee, Yeeso tǝ altenggǝn ishgha a maɗufun ndan ndanggǝn kanda, “A fifidɗun hai wa!”

37 Tǝr ma nda nagha fandan a rǝbrha fa, kanda a numarha mǝnda-mǝnda na nanda. 38 Ndanggǝn kanda, “Kama tǝrǝm nun? Kama ƙǝm nun a kwana nggi ahur nun? 39 Kǝla man haryina tǝ saryina. Nggi ni tǝ altenna! Tsuwarama nggi fa nawunun, ƙǝsǝr mǝnda-mǝnda mbǝ thluwa sǝ a fadghǝn tǝ ala ƙǝla nanun nggi tǝghǝn fa wa.”

40 Thlǝkna Yeeso ǝnɗiya, kyad haryighǝn nǝn tǝ saryighǝn a kanda. 41 Ko na nanda tǝ wutsǝfayirha fa tǝ ǝnwulteena, ngwalangwanda fǝrƙǝkafek thliiɗa sǝ wa. Tǝrgha tsahang mee nǝn kanda, “Na ǝnnarhami sǝ a har nun a mbǝɗiya wa?” 42 Fǝrang tǝna nda fifi. 43 Thlǝghǝnǝn kiigha, kanda a ƙǝlang nda.

44 Ndanggǝn kanda, “Ənɗa pǝrang ni kun ya nggi ɓalɗǝ tǝ kun. ˈYa na heu ƙǝl ma lǝghǝdɗǝ chirethleng nda hai a tenna ahu ngyakhrha Musa tǝ yi annabiya tǝ ƙǝm Dzabura.”

45 “Tǝrgha ɗathlanggǝn hutǝn ndan ɗǝ, tǝna nda sǝn ˈya na chichirethlee hai ahu ɗǝleewar Faara.” 46 Ndanggǝn kanda, “Kulo, ǝnɗi chirethleng na nda hai ya, Ƙǝrǝsti nǝn a sǝsaarha, nǝn a thliirha sǝ hu mǝra a far paara yi mahan. 47 Mal ɗimiyirha tǝ chakhrǝghǝn ɗǝ nanda a pǝrghǝn ɗǝ ahu thlǝmnggǝn a ƙǝshiirha na heu, nǝn a katǝrarha hai a Urshelima. 48 Kunni nagha ǝngginiya tǝ yinnun, pǝramadghǝn. 49 Ɗǝni thlǝnang Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda kun ɓa ndana Pǝpa. Amma tsawama a Urshelima, ƙǝl nggǝlang sǝsǝmnda Faara kun a talara hai.”

Tǝrang nda Yeeso a talara ɗǝ

50 Kya nǝn sǝ tǝ kanda ma Urshalima ɗǝnda mbǝrha ɗǝ tsau tǝ Mbetani fa, a mbǝɗi haranggǝn haryighǝn sǝ ɗǝfang parka nǝn kanda teena. 51 Nanǝn a ɗǝfang parka kanda teena, ɗǝkka hai tǝ kanda tǝrang ngganda a talara ɗǝ. 52 Tǝrgha ɗǝfang shilee nda teena, wuɗa nda a Urshelima ɗǝ lǝlǝgɗa tǝ wutsǝfayirha kaan. 53 Ka fat paara fa na nda naarha fal Faara ahu Wuri Faara.

* 1:31 1:31Yeeso Thlǝmɗi “Yeeso” na Helenaya aaghǝn “Djeshiwa” tǝ mii Ibraniyaya ndaarha ni “Hǝrǝkrha Faara”.

† 1:31 1:31 Matta 1:21

‡ 1:37 1:37 Kyarhaɓa 18:14

* 2:11 2:11Ƙǝrǝsti Nduwa Ƙǝrǝsti Ibraniyaya na nda aaghǝn, “Mashiha,” Helenaya ƙǝm na nda aaghǝn, “Ƙǝrǝsti.” Ƙǝrǝsti ɗiya, ndaarha ni, “Niifa na wuwura,” tǝ ƙǝm mbǝdghǝn 26.

* 10:34 10:34 Ƙǝn rongya, Kǝn hunaarha nǝm tiirha

† 10:35 10:35 Pene: wuɗǝɓǝl tǝ ra pathlarha yi paara tal

* 11:2 11:2 Fingya ɗeleewarya na nda tǝ,

† 11:2 11:2 Fingya ɗeleewarya ɓagha ɓa. ˈYa na midwa a ǝnaghǝnan hu ƙǝshiirha ƙǝla nanda a ǝnaarha a talara

* 14:5 14:5 Fingya ɗeleewarya ndagha nda kwara a meyed wee

* 19:13 19:13 Na Nggirkaya aaghǝn “mina.”

† 19:46 19:46 Ishaya 56:7; Irmiya 7:11

* 20:43 20:43 Dzabura 110:1

* 21:22 21:22 Hodzaya9:7

* 22:37 22:37 Ishaya53:12

* 23:16 23:16 Fingya chirethya na kaar na nda tǝ mbǝdghǝn 17 kiya, “A far wutsǝfayid tǝɗaarha ɓa, ka fad hurarha fa nǝn naarha kal niifa hai ahu porsǝna hwanang nanda.”

* 23:30 23:30 Hodzaya10:8; Sǝsǝnid Yahaya6:16

Yahaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Yahaya

1

Ƙǝrǝsti ni laɓarɗi mbuwa ngwalarha

1 Ka a katǝradghǝn na Laɓar ɗa sǝ, na Laɓarɗi tǝ Faara, Laɓar ɗi Faara ni. 2 Ka a katǝradghǝn nǝghǝn tǝ Faara. 3 Tǝ Laɓar ɗa ni ǝnana Faara ǝngya heu; mbǝ ˈyasǝ ǝna nanda kula ndǝghǝn wa. 4 Na Laɓar ɗi fǝr yibrha a ǝngya heu ǝnana nda, yiɓǝdɗi ya ƙǝm kukwaryid fiya ni. 5 Na kukwaryidɗi djaara hai hu wula, wulɗi ƙǝm mbǝ sǝsǝmnda sǝ a fadghǝn wa. 6 Na niifa sǝ thlǝnna Faara ɓa, thlǝmnggǝn ni Yahaya. 7 Tǝ kalmee ni, ɓanǝn ɓa ka a kalmii kukwaryidɗa nǝn, tǝna fiya heu sǝk laɓar kukwaryidɗi fǝrƙǝkafek nda tǝ kalmii ɗi keeghǝn. 8 Mbǝ Yahaya tafadghǝn ndǝna kukwaryidɗi wa, amma ɓanǝn ɓa ka a kalmii kukwaryidɗa nǝn. 9 Ka kukwaryirha na a fǝrang kukwaryirha nǝn kowunni, nǝghǝn ɓayi hu ƙǝshiirha ɓa. 10 Na kukwaryidɗi hu ƙǝshiirha, ko nanǝn ǝnagha nda ƙǝshiirha tǝghǝn, amma sǝngwa ƙǝshiirha ndǝn wa. 11 Ɓa kukwaryidɗi ahu chehweedghǝn ɓa, amma nafiyighǝn thlǝwa ndan fa wa. 12 Amma kala nafiya thlǝgha kukwaryidɗa fa, fǝrƙǝkafek nda tǝghǝn, fǝrang ɗǝ kwamana kanda a tsawa nda wangya Faara. 13 Tsau nda wundakhnaya mbǝ ka nggǝt na niifa kanda wa, mbǝ tǝ nggǝmnda niifa wa, amma tǝ nggǝmnda Faara. 14 Laɓarɗi tsauɗǝ niifa, tsauƙǝn ahur nǝm. Naɗǝm mamnggitghǝn, mamnggit wee na katenggǝn a thlǝmad chin, nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ nggayirha tǝ ƙǝkafek. 15 (Kal Yahaya mighǝn, tǝranggǝn uradghǝn sǝ tǝ ndaarha, “Niifɗa ni pǝrang ni kun ya, ndaa ni, ‘Na niifa sǝ ɓayi a samad na kalgha nggi mu, ƙǝsǝr nǝghǝn sǝ kapa na nda nggǝt nggi.’ ”) 16 Ka nggayidghǝn mulgha hai, nǝn naarha fǝrang parka ƙǝm ƙǝtsar. 17 Fǝr Faara ngyakhrha a manki Musa, amma nggayirha tǝ fǝrƙǝkafek ɓaghǝn ɓa a manki Yeeso Ƙǝrǝsti. 18 Mbǝ niifa sǝ ˈwagha na Faara wa, amma yanɗi ndǝghǝn tafadghǝn Faara ni, tǝ ƙǝm nǝghǝn a tsau ɗǝdemnggirha tǝ Chin, ndǝn kyadgha Faara.

Thlǝk Yahaya Tǝmbaptisǝma laɓara aten Yeeso

19 Kulo kalmiɗi ki Yahaya ya a sayidɗi thlǝnna Yahudaya Firistaya tǝ Lawiya a Urshalima ɓa, ka ɗa nda tsahang mee ha, “Wunni sa?” 20 Ngalwa Yahaya wa, amma kyagha pǝpal ɓa ndanggǝn kanda, “Mbǝ nggini Ƙǝrǝsti wa.” 21 Tsahang mee nda, “Nanǝn kee, wunni sa? Sani Ilya wa?” Ndanggǝn kanda, “Mbǝ nggini wa.” Nggǝra nda tsahang mee, “Sani annabi ɗi nan a ƙǝlarha fa wa?” Ndanggǝn kanda, “Awo.” 22 Tǝrgha ndang ngganda, “Wunni sa? Nggǝrang kan sǝ ka ɗan pǝranggǝn nafini thlǝngga kan ɓa. Mana mbang thlǝkrha a ten wa?” 23 Nggǝrangga Yahaya kanda sǝ tǝ laɓar annabi Ishaya, “Nggini urarha na a aah farha a kaheerha, ‘Pǝpǝnaman kwamangya ɗǝ a Chinǝm.’ ” 24 Tǝrgha Farisayini thlǝnna nda ɓa, 25 tsahang mee nda ha, “Kama nda na a ǝna mbaptisǝma a mbǝ sani Ƙǝrǝsti, nduwa Ilya, nduwa Annabidɗi wa?” 26 Nggǝrangga Yahaya kanda sǝ ndǝghǝn, “Nggi tǝ aama ni ǝna mbaptisǝma, amma na niifa sǝ ƙǝt a pathlang nun sǝngwa nun. 27 Ndǝghǝnni na ɓayi a samad na ɗi, nggi tafanna tsǝkki na a kwasanggi sahad pahamnggǝn hai wa.” 28 Katǝragha ǝnɗa hai heu ya a Mbetani a pǝm kufad Urdun, na Yahaya a ǝna mbaptisǝma sǝ.

Yeeso ni Wan kamnda Faara

29 A ɓindayidghǝn nagha Yahaya Yeeso ɓayi thlǝmadghǝn ɓa, ndagha, “Ƙǝlaman wan Kamnda Faara ya, na a tǝrang ɗimiyid ƙǝshiirha ɗǝ! 30 Niifɗa ni pǝrang ni kun tǝ ndaarha, ‘Na niifa sǝ ɓayi a samad na kalgha nggi mu, ƙǝsǝr nǝghǝn sǝ kapa na nda nggǝt nggi.’ 31 Nggi tafanna sǝngwi ndǝn wa, amma niyi a ǝna mbaptisǝma tǝ aama tǝna nafiya Isǝreelaya sǝnggǝn.” 32 Tǝrgha ndagha Yahaya, “Naɗi Sǝsǝna ɓayi hai a talara ƙǝla tǝtiliurha tsauka hai a fadghǝn. 33 Sǝngwi ndǝn wa, amma Faarɗi thlǝngga nggi ɓa ka ɓi ǝna mbaptisǝma tǝ aama, ndǝghǝn ndeegha, ‘Niifɗi nana Sǝsǝna tǝrɗǝ tenggǝn hai tsauka sǝ, ndǝghǝn ni na a ǝna mbaptisǝma tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.’ 34 Naɗi ǝnɗi katǝragha hai tǝ Yeeso, nǝghǝn kee, kalɗi mee tǝ ndaarha, niif ɗiya Wan Faara ni.”

Fatsahaya Yeeso ˈwanǝn wura

35 A ɓindayidghǝn nggǝrgha Yahaya isha a mbǝɗi tǝ fatsahayighǝn sǝri a thlǝmadghǝn. 36 Nanǝn Yeeso a mbǝraɗǝ, ndagha, “Ƙǝlama Wan Kamnda Faara ya!” 37 Sǝkna fatsahayina ndǝn keeghǝn sǝri ˈya ndaanǝn, mbu samad Yeeso nda. 38 Kyaharna Yeeso hai, nanǝn kanda a mbu samadghǝn, tsahang mee nǝn kanda, “Mana minnun?” Ndangganda, “Rabbi, (ndarha ni Mala) na tǝ tsaurha a yanggi?” 39 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ɓama ɓa ɓun naghǝn.” A figrha ni mbu nanda samadghǝn ta mbǝɗaɗǝ nanǝn sǝ tǝ tsaurha ngwalangga nda paara tǝghǝn. 40 Andǝrawus, wan man Siman Mbiturus nǝghǝn tal ahur nafini sǝri sǝkka ˈya ndana Yahaya tǝ ƙǝm mbuwa samad Yeeso. 41 Tsu kee tǝrgha Andǝrawus kaɗa wanman nǝn Siman pǝranggǝnǝn tǝ ndaarha, “Walang ɗan Ƙǝrǝstiɗi.” 42 Ɓagha tǝ Siman thlǝmad Yeeso ɓa, Ƙǝlang na Yeeso ngga ndǝghǝn, “Sani Siman wan Yahaya. Amma nanǝnya na nda a aah sa Kefas,” (ndǝna Mbiturus).

Aah Yeeso Filibus tǝ Nataniyel

43 A ɓindayidghǝn na mid Yeeso sǝ a ɗǝgha Nggalili ɗǝ. Na Filibus nǝn, ndanggǝn, “Mbuwu samadna.” 44 Filibus niif tǝ Mbatsaida tal nda Andǝrawus tǝ Mbiturus. 45 Walang na Filibus Nataniyel ndanggǝn, “Naɗan niifɗi chirethna Musa a tenggǝn ahu ngyakhrha, tǝ ƙǝm chirethna annabiya a tenggǝn thlǝmnggǝn ni Yeeso tǝ Nadzarat, wan Yisufu.” 46 Tsakhka Nataniyel mee ndǝghǝn, “Nadzarat! Na ˈya sǝ ngga na kyarha ɓa a Nadzarat wa?” Nggǝrangga Filibus sǝ, “Ɓoɓa ɓa naghǝn.” 47 Nana Yeeso Nataniyel ɓayi thlǝmadghǝn ɓa, ndanggǝn, “Kulo ka wan Isǝreela ya na tǝ ƙǝkafek fa.” 48 Tsahangga Nataniyel mee Yeeso, “Ƙǝƙǝn sǝnna nggi?” Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Naɗi sa a kamu ɗǝf shiɓaarha kapa na Filibus aah sa.” 49 Tǝrgha ndagha Nataniyel, “Mala, sani Wan Faara; Kutǝr Isǝreela.” 50 Ndangga Yeeso, “Fǝrna ƙǝkafek ƙǝsǝr ka ndoni naɗi sa a kamu ɗǝf shiɓaarha wa? Na nggǝr na ǝngya kalgha fingya yina mu ya.” 51 Nggǝrghǝn ndaarha, “Niya puro ƙǝkafek, na a naa talara inɗaɗǝ, tǝ fathlǝngya Faara a tǝra sǝ tǝ tǝra aten Wan Niifa hai.”

2

Ƙǝn kakhrha a Kaana na a Nggalili

1 A far ɓeena yi mahan, ǝna wutsǝfayid kakhrha nda ahu tala na nda aarha Kaana a chehweed Nggalili, tǝ ƙǝm man Yeeso a mbǝɗi. 2 Tǝrgha mbu Yeeso nda tǝ fatsahayighǝn ahu wutsǝfayid kahadɗa ɗǝ. 3 Ngwalana aam inabi ɗa hai, ndangga man Yeeso, “Mba nda tǝ aam inabi ɓal wa.” 4 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Nuɗiya ma njiɗangga ƙǝm? Sayid na ɓa wa ɓa ˈwan wa.” 5 Amma ndangga man Yeeso nafini na a ndǝk ǝnnarhami, “Kala ˈya thlǝghang nǝn kun ǝnama.” 6 A mbǝɗi na tsulingya sǝ mikki tǝn nanda tǝ feera. Na Yahudaya naarha ǝna taara tǝ tsulinggini ka a tsaɓang fandan saaɗǝ. Kala tsulina nǝn tǝr ƙǝthlikrha kumnggit sǝri ɗǝgha hu kumnggit mahan ɗǝ. 7 Ndangga Yeeso nafini na a ndǝk ǝnnarhami, “Lǝgɗaman tsulinggini tǝ aama.” Lǝɗang ngganda kanda ta miighǝn sǝ. 8 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Tsaama ha sǝ ɗang nggǝnun mamnda ter ɗa ɗǝ ya.” Əna nda kee ƙǝla thlǝghang nǝn kanda. 9 Mamnda terɗi taarang nǝn aamɗi kyakhrang nanda ahu aam inabi ɗǝ, sǝnangwa mbǝɗa hai kyanǝn sa ɓa wa, (ko nanǝn nafini na a ndǝk ǝnnadɗami sǝn ndan). Tǝrgha aah wutsam ndǝ ɗanǝn a man patu ɗǝ ndanggǝn, 10 “Na fiya ˈwa fǝr aam inabi na mbǝnggǝn, akwasamadɗi saana fiya, a kyanggǝn yanɗa ɓa mbuwa wa mbǝnggǝn. Amma sa ɓǝɓengga yanɗi na mbǝnggǝn ƙǝl nanǝnya!” 11 Yanɗiya ndǝna katǝra ǝnwulteena ǝnana Yeeso, ǝnaghǝn ndǝn a Kaana na hu chehweed Nggalili. Kyadɗǝ mamnggidghǝn a mbǝɗi, tǝ ƙǝm fatsahayighǝn fǝrƙǝkafek nda tǝghǝn. 12 A kwasamadɗi ɗǝgha Kafarnahum ɗǝ heu nda man, tǝ wan manggighǝn, tǝ fatsahayighǝn, mǝna nda ha ngguchit a mbǝɗi.

Chilɓang Yeeso Ƙǝn Faara ɗǝ (Matta 21:12-13; Mar 11:15-17; Luka 19:45-46)

13 Nduwusna far wutsǝfayid Tǝɗaarha hai, ɗǝgha Yeeso a Urshalima ɗǝ. 14 A pǝpal Ƙǝn Faara, ɗǝgha wal fiya a heng thlaaya ɗǝ, tǝ chauraya, tǝ kataprakkya yi sataka, tǝ fingya tsǝtsau a fǝr mbeɗed wuɗǝɓǝla. 15 Yamngga Yeeso wutǝteerha tǝ sakhrha rǝghanggǝn kanda ɗǝ ma Ƙǝn Faara, heu tǝ chauraya tǝ thlaaya, changgǝlanggǝn mbǝd mbeɗed wuɗǝɓǝl ɗa ɗǝ welgha wuɗǝɓǝlɗi hweeɗe hai. 16 Tǝrgha ndanggǝn nafini na a heng kataprakkya ɗǝ, “Kyaman ǝnggina hai ma mbǝɗiya, a tsawang ɗun wuri Pǝpa kasu wa.” 17 Tǝrgha fatsahayighǝn ɗal teena nda hai tǝ ˈya ndaana ɗeleewar Faara, “Nggǝmndǝna a wuri wa nǝghǝn a ƙǝsa sǝ a hurna ƙǝla waarha.” 18 Tǝrgha mamngya Yahudayini ndangganda Yeeso, “Ənwulten ma na kyaɗang nda kan tǝnan sǝnda sǝ na tǝ sǝsǝmnda ǝna ǝnɗiya?” 19 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ ndǝghǝn, “Chaman Ƙǝn Faar ɗa hai ya, ahu ɓeena mahan niya nggǝr tǝnang sǝ.” 20 Tsahangga Yahudayini mee, “Tǝnang nggan Ƙǝn Faar ɗa sǝ ˈyahu hurarha kumnggit faɗa kap mikki, ndaana wai na nggǝr tǝnang sǝ hu ɓeena mahan?” 21 Amma ƙǝn Faar ɗi nǝn a thlǝkrha pofadghǝn ni. 22 A kwasamadɗi thliinǝn sǝ ahu mǝra, fatsahayighǝn ɗal teena nda hai thlǝkɗǝ ˈya kiya. Fǝr nda ƙǝkafek tǝ laɓar Faara, tǝ laɓarɗi thlǝkna Yeeso.

Sǝn Yeeso hur kowunni

23 Nanǝn a Urshalima ahu wutsǝfayid Tǝɗadɗi, fiya hangga nagha ǝnwuteengya kyad nǝn fǝrƙǝkafek nda tǝghǝn. 24 Amma nggǝmngwa Yeeso fa tǝ kanda wa, ƙǝsǝr sǝnɗǝ fiya heu. 25 Mbǝ ˈya sǝ na nda thlǝghang nda a ten niifa wa, ƙǝsǝr sǝnɗǝ hur niifa.

3

Yeeso tǝ Nikodimus

1 Na niifa sǝ thlǝmnggǝn ni Nikodimus, tǝ Farisarha ni, mamnda ni ahu Yahudaya. 2 Ɓagha thlǝmad Yeeso ɓa a fiɗikrha ndanggǝn, “Mala, sǝnɗansǝ sa tǝmalǝmnda ni thlǝnna Faara ɓa. Mbǝ niifa sǝ na mbang ǝna ǝnwulteena ƙǝla yanɗi na a ǝnaarha ya wa a mbǝ nana Faara tǝghǝn ha wa.” 3 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Niya puro ƙǝkafek, mbǝ niifa sǝ na kyarha hu kutǝryid Faara ɗǝ wa ƙǝl nggǝr nanda nggǝɗang hai.” 4 Tsahangga Nikodimus mee, “Ƙǝƙǝn na nda nggǝr nggǝɗang nda niifa hai ndǝghǝn suhur ɗǝ? Ƙǝkafek mbǝ nggǝr kyarha ahu shiwad man hai nggǝrghǝn nggǝɗang hai yi sǝri wa!” 5 Nggǝrangga Yeeso sǝ tǝ ndaarha, “Niya puro ƙǝkafek, mbǝ niifa sǝ na kyarha ahu kutǝryid Faara ɗǝ kanda kula nggǝɗang hai hu aama tǝ Sǝsǝna wa. 6 Thlufarha nǝn nggǝt thlufarha, amma Sǝsǝna, nǝn nggǝt Sǝsǝna. 7 A wulo teena ka ndoni, ‘A nggǝrgha nda nggǝɗo hai wa.’ 8 Na ɓereurha piirha a mbǝɗa ɗǝ na midghǝn. Ƙǝla na sǝk pidghǝn ɗǝ, amma mba mbang pǝr mbǝɗi ɓa nǝn sa ɓa tǝ mbǝɗi nǝn a ɗǝrha saɗǝ wa. Nǝghǝn kee ƙǝm mba mbang pǝr kwamanɗi na nda nggǝɗang niifa hai hu Sǝsǝna wa.” 9 Tsahangga Nikodimus mee, “Na ǝnɗi ǝnaarha hai ƙǝƙǝn ya?” 10 Ndangga Yeeso, “Sa tǝmalǝmnda Isǝrelaya ni, amma sǝnangwa ǝnggina hai ya wa? 11 Niya puro ƙǝkafek, nan a thlǝk ˈya sǝn nan, nan sakh ˈya ƙǝm na nan, amma pa ya karɗun thlǝ ǝnɗa fa pǝrang nan kun. 12 A puro ɗi ǝngya na ahu ƙǝshiirha, amma fǝr wa ƙǝkafek wa. Ƙǝƙǝn na fǝrƙǝkafek a puro ɗi laɓar ǝngya na talara? 13 Mbǝ niifa sǝ ˈwagha ɗǝrha talara ɗǝ wa, amma ƙǝl niifɗi ɓagha hai a talara, ndǝna Wan Niifa. 14 Ƙǝla ˈwana Musa tǝrang nda ɗǝɓǝl hulthne sǝ a kaheerha, na nda a tǝrang nda Wan niifa sǝ kee ƙǝm. 15 Nanǝn kee, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a Wan Niifɗi nǝn a wal yibrha mbuwa wa ngwalarha. 16 Ƙǝsǝr Faara nggǝmɗǝ ƙǝshiirha kaan fǝr nǝn Wanggǝn katenggǝn, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a ndǝghǝn mbǝ tam mǝra wa, amma nǝn a wal yibrha mbuwa ngwalarha. 17 Thlǝngga Faara Wanggǝn hu ƙǝshiirha ɓa mbǝ a ngwang kumarha nǝn wa, amma a walgha ƙǝshiirha hǝrǝkrha a fadghǝn. 18 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a Wan Faara mba nda ngwang kumarha sǝ wa, amma kala niifa fǝrwa wa ƙǝkafek ˈwa ɗǝ teena ngwang ɗǝ kumarha sǝ, ƙǝsǝr fǝr wa ƙǝkafek a Wan Faara katenggǝn wa. 19 Na Faara a ngwan kumarha fiya sǝ ƙǝsǝr kukwaryirha kyaɗǝ hu ƙǝshiirha ɓa, amma fiya nggǝmnda wula kaan ma kukwaryirha, ƙǝsǝr ǝn ǝnad ndan yi mbǝlfeerha ni. 20 Kala niifa na a ǝna tar mbǝlfeerha karnǝn kukwaryidɗi, mbǝ ɓaarha ahu kukwaryidɗa ɓa wa ka hǝreenga naɗǝ tar mbǝlfedghǝn kyaarha pǝpal ɓa. 21 Amma kala niifa na tǝ ƙǝkafek fa, ɓa nǝn ahu kukwaryidɗa ɓa, tǝna fiya naghǝn a pǝpal tǝ ndaarha ˈya nǝn a ǝnaarha nǝghǝn a ǝna ˈya na mid Faara.”

Fǝrang Yahaya Tǝbaptisǝma mamnggirha Yeeso

22 A kwasamad palthɗiya, thliigha Yeeso tǝ fatsahayighǝn ɗǝnda chehweed Yahudiya ɗǝ tsǝnda tsǝɓaku a mbǝɗi nagha a ǝnang mbaptisǝma fiya. 23 Yahaya ƙǝm a ǝna mbaptisǝma a aam Ainon tsau tǝ Salim fa ƙǝsǝr na aama sǝ kaan a mbǝɗi, na fiya naarha ɓarha ɓa ka ǝnang mbaptisǝma nda kanda. 24 (Katǝragha ǝnɗa hai ya kapa na nda mughang nda Yahaya ahu porsǝna ɗǝ.) 25 Thliigha ngaala sǝ a pathlang fatsahaya Yahaya tǝ niif Yahudiya a ten chilɓi farha. 26 Nanǝn kee ɓagha fatsahaya Yahaya thlǝmadghǝn ɓa ndangganda, “Mala, ɗalna niifɗi teena ˈwana tsaurha tǝghǝn a pǝm kufad Urdun, thlǝkna pathla a tenggǝn, nǝghǝn a ǝna mbaptisǝma fiya hangga a ɗǝrha thlǝmadghǝn ɗǝ.” 27 Nggǝrangga Yahaya kanda sǝ, “Mbǝ niifa sǝ na wal ˈya wa ƙǝl fǝrang na Faara ndǝn hai na a talara. 28 Kun tafad nun sǝkɗun ǝnɗi thlǝghang ni kun a pǝpal, ‘Mbǝ nggini Ƙǝrǝsti wa, ˈwa ni mbee ɓa ka a kalang mee ni fiya kapa nǝn ɓarha ɓa.’ 29 A far wutsǝfayid kakhrha, wuronga yi wutsamnda ni. Pashirha ɗǝgha hu kahad wutsamnda ɗǝ, nǝn ƙǝlaghǝn ha, kang thlǝmaarha nǝn fa, nǝn tǝk mbǝnda fa a sǝkɗǝ urad wutsamnda. Wutsǝfayidɗi a weeriya yina ni, nanǝnya lǝghǝdɗǝ. 30 Tǝta ni nagha aten chikrha kaan, nggi ƙǝm ne a tsǝrha ngguchit.”

31 Yanɗi ɓagha hai a talara kalɗǝ kowunni mu, yanɗi kyagha ɓa ahu ƙǝshiirha ƙǝm yi ƙǝshiirha ni, tǝ ƙǝm nǝn thlǝk ǝngya na hu ƙǝshiirha kee. Amma yanɗi ɓagha hai a talara kalɗǝ kowunni. 32 Nǝn naarha thlǝk ˈya nanǝn tǝ sǝknǝn ƙǝm, amma mbǝ niifa sǝ thlǝgha laɓarghǝn fa wa. 33 Kala niifa thlǝgha laɓarghǝn fa, sǝnɗasǝ na Faara tǝ ƙǝkafek fa. 34 Ƙǝsǝr yanɗi thlǝnna Faara ɓa laɓar Faara ndǝn nǝn a thlǝkrha, ƙǝsǝr fǝrang Faara Sǝsǝna mbuwa ngwalarha. 35 Na Chinɗi nggǝm Wanggǝn tǝ ƙǝm fǝrang ɗǝ ǝngya heu ahu haarghǝn hai. 36 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a Wanɗi nǝn wal yibrha mbuwa wa ngwalaarha, amma kala niifa fǝrwa wa ƙǝkafek a Wanɗi mbǝ tam wal yibrha wa, ƙǝl sǝbrha hur Faara ndǝna naarha a tenggǝn.

4

Yeeso tǝ nuneefa na a Samariya

1 Nanǝnya sǝn Yeeso sǝ Farisaya sǝk nda laɓara atenggǝn nǝghǝn a ǝna mbaptisma a wal fatsahaya ma Yahaya, 2 (ko nanǝn, mbǝ Yeeso ni na a ǝna mbaptisǝma wa, amma fatsahayighǝn ni.) 3 Walang na Yeeso ˈya na Farisaya a thlǝkrha atenggǝn, thliigha mal Yahudiya nǝn wudgha a Nggalili ɗǝ.

4 Tsawang ɗa fa tǝta a kyagha tǝ Samariya. 5 Ɓagha ahu tala ɓa na nda aarha Sikar na a chehweed Samariya, tsau tǝ pǝpal ɗa fa fǝrang na Yakubu wanggǝn Yisufu ƙǝtǝm. 6 A hu talɗi na Kwat aam Yakubu sǝ, tǝkna widɗi Yeeso tsauka hai a thlǝmad kwat aamɗi. Yanfaara a sǝrǝkrha.

7 Ɓagha nu tǝ Samariyarha ka tsǝ aama ɓa, ndangga Yeeso, “Ənee aama ha see.” 8 (Ahu sayidɗi Yeeso nǝghǝn katenggǝn ƙǝsǝr fatsahayighǝn kyanda hur tala hai ka ɗanda hii ǝnnarhami.)

9 Ƙǝsgha ǝnwulteena nuɗi ndanggǝn, “Sa tǝ Yahudarha ni, nggi nu tǝ Samariyarha. Kama nda na tsahe aam saarha?” (Ƙǝsǝr Yahudaya na nda tsan Samariyaya.)

10 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “A ndam kwang sǝnna fǝrra Faara a sa, tǝ ƙǝm tǝ wunni tsahowa aam saarha, kam ndangna a ǝnoghǝn ha, kam nǝn a fǝro aam fǝr yibrha.”

11 Ndangga nuɗi, “Paɓa, mbǝ ǝn tsǝ aama sǝ a harwa wa kwat aamɗi ƙǝm ya nǝghǝn kuɗimnggǝn. Na wal aam fǝr yiɓǝdɗi a yanggi? 12 Kalna chinan Yakubu rangga kwat aamɗi kansǝ ya, saagha, ndǝghǝn tǝ wanggighǝn, heu tǝ chiɓǝd maɓiyighǝn wa?”

13 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Kala niifa saagha amɗiya na hushimnda nggǝr ƙǝsghǝn, 14 amma yi saagha aamɗi niya fǝrang nda mbǝ hushimnda nggǝr ƙǝsghǝn wa. Aamɗi niya fǝrang nda nǝn a tsawang fa mbǝd ngǝtta aama na fǝrang yibrha pa kwanɗǝ.”

15 Ndangga nuɗi Yeeso, “Paɓa, fǝree tur aamɗi ya lee amawana hushimnda nggǝr ƙǝs nggi tǝni malang ɓarha ka tsǝ aama mbǝɗa ɓa ya.”

16 Ndangga Yeeso, “Ɗuwa ɗǝ, ɗa aah chimad wa ɓon ɓa.” 17 Nggǝrangga nuɗa sǝ, “Mbǝ chimad na sǝ wa.” Ndangga Yeeso, “Thlǝkna ƙǝkafek ndana mbǝ chimadwa sǝ wa. 18 Pǝrna ƙǝkafek, chimaya tuf ˈwagha kahorha, niifɗi nana tǝghǝn nanǝnya mbǝ chimadwa ni wa.”

19 Ndagha nuɗi, “Paɓa, mbǝ ngaala sǝ wa Annabi ni sa. 20 Nanǝn kee pǝreeƙǝn, chichiyi nan tǝrang nda shilee Faara teena a wumndǝɗi ya, amma kun Yahudaya nduwun mbǝrha kamngga a tǝrang shilee nǝm Faara teena a Urshalima ni.”

21 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Sa nuɗiya, furu ƙǝkafek tǝ palthɗi niya thlǝworha ya, na sayi ɓayi mbuwa na fiya tǝrang shilee Pǝpa in a wumndǝɗi ya nduwa a Urshalima. 22 Kun Samariyaya nuwun a tǝrang shilee ˈya teena sǝngwa wa nun, kan nan tǝrang shilee ˈya teena sǝn nan, ƙǝsǝr na hǝrǝkrha a kyarha ɓa a fad Yahudaya. 23 Amma na sayi ɓayi, ˈwaɗǝ teena ɓaɗa ɓa, fiya na tǝrang shilee Pǝpa teena hu ƙǝkafek na nda a tǝrang shilee teena hu Sǝsǝna tǝ ƙǝkafek, ƙǝsǝr tur nafina ni na Pǝpa a kaɗaarha ya. 24 Faara sǝsǝna ni, nafiya na a tǝrang shilee teena ƙǝl a ǝnaghǝnda hu sǝsǝna tǝ ƙǝkafek.”

25 Ndangga nuɗi, “Sǝnɗisǝ Ƙǝrǝsti na nda aarha Ƙǝrǝsti nǝghǝn ɓayi. A ɓaɗa ɓa, ɓanǝn pǝrang ǝngya kan heu.”

26 Tǝrgha ndangga Yeeso, “Nggini Ndǝghǝn.”

27 A sayidɗi na nanda a ngwalang pathla kee, tǝrgha ɓagha fatsahayighǝn ɓa ƙǝsgha ǝnwulteena kanda na nandan a ndikrha tǝ nuneefa. Amma mbǝ niifa sǝ tsakhka mee, “Mana midwa wa?” Nduwa “Kama na a ndikrha tǝ nuɗiya wa?” 28 Tǝrgha malangga nuɗi ɓǝd tsǝ aamnggǝn a mii kwat aamɗi ɗǝgha hur tala ɗǝ ndanggǝn fiya, 29 “Ɓamaɓa ɓun na niifa pǝreegha ǝngya heu ˈwani ǝnaarha! Tǝ ndǝghǝn ɗani na Ƙǝrǝsti?” 30 Nanǝn kee, kyagha fiya ɓa ahur talɗi ɓa nda thlǝmad Yeeso ɓa.

31 Na inggini a katǝrarha hai ya, hwan nggǝna fatsahayighǝn, “Mala, ǝno ˈya mii.”

32 Amma ndanggǝn kanda, “Na ǝnnarhami sǝ a haar na sǝngwa nun.”

33 Tǝrgha ndangga fatsahayighǝn ndan, “Na niifa sǝ ɓangga ǝnnarhami ɓa wa?”

34 Ndagha Yeeso, “Ən nanna mii, a ǝna ǝnɗa ni ndeena niifɗi thlǝngga nggi ɓa tǝ ƙǝm ngwalanggi targhǝn. 35 Mbǝ nduwun, ‘Takh ndǝree faɗa a katǝrang ngganda haathla hai wa’? Niya ndang nda kun, inaman yid nun ɗǝ ƙǝlanggun heeya ɗǝ ngga! Tsǝk nda haathla. 36 Ko nanǝnya tǝ haathla nǝn a wal ƙǝnaghǝn, nanǝnya ma hathlang ɗǝ ǝnnarhami hai yi yibrha mbuwa ngwalaarha, tǝna tǝ hǝfrha tǝ tǝhaathla ǝna wutsǝfayirha kyab. 37 Karapu ɗi ya ƙǝkafek ni, ‘Niifa a hǝfrha, niifa pak a hathla.’ 38 Thlǝnni kun ka halth heerha ɗǝ hǝfwa wa nun. Nafiya pak ǝnagha tarɗi, amma kun ƙǝm tǝk ɗun mbǝnda tarɗa fa ǝna nanda.” 39 Samariyaya hangga kyagha ɓa hu talɗi fǝrgha ƙǝkafek tǝ Yeeso ƙǝsǝr ka palthɗi kii nuɗi ndanǝn, “Pǝree ɗǝ ǝngya ˈwani ǝnaarha heu.” 40 Ɓana Samariya yini thlǝmadghǝn ɓa, hwanggǝnda a tsauka tǝ kanda, ǝna ɓeena nǝn sǝri. 41 Ƙǝsǝr ka laɓarghǝn sǝkna fiya, nggǝrgha fingya hangga fǝrƙǝkafek tǝ Yeeso. 42 Ndangga Samariya yini nuɗi, “Fǝr nan ƙǝkafek mbǝ ka palthwa kee wa, amma ƙǝsǝr kan ma sǝk ɗan ndǝn tafan nan, ƙǝkafek sǝnɗansǝ niifɗiya ndǝghǝn ni tǝhǝrghang nda ƙǝshiirha.”

Ƙǝnang Yeeso wan mamnda

43 A kwasamadɗi ǝna nǝn ɓeena sǝri ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ wiirha a Nggalili ɗǝ. 44 Yeeso tafadghǝn ˈwaɗǝ ndaarha mbǝ annabi wal mamnggirha ahu chehweedghǝn wa. 45 Ko nanǝn kee, sǝl nǝn Nggalili ɗǝ, thlǝgha Nggalila yini ndǝn fa, ƙǝsǝr nanda ǝngya heu ǝnanǝn a Urshalima hu wutsǝfayid Tǝɗaarha ɗǝna nda saɗǝ.

46 Nggǝrghǝn ɗǝrha tal Kaana ɗǝ na a chehweed Nggalili, a mbǝɗi kyakhrang nǝn aama tsauka aam inabi. A mbǝɗi na mamnda sǝ na fad wanggǝn ɓee a Kafarnahum. 47 Sǝkna niifɗi mal Yeeso Yahudiya sǝl ɗǝ Nggalili ɓa, ɗǝgha thlǝmadghǝn ɗǝ hwanggǝnǝn ɓagha ƙǝnang wanggǝn na tsau tǝ mii mǝrra fa a Kafarnahum.

48 Ndangga Yeeso, “Kun nafiya a nawun ǝnwuteengya tǝ ǝnsakhkya wa, mbun tam fǝrƙǝkafek wa.”

49 Ndagha mamndǝɗi, “Paɓa, ta wim kapa na waana mǝra.”

50 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Na mbang wiirha. Na wan wa a ƙǝnda.” Niifɗi fǝrƙǝkafek nǝn tǝ palth Yeeso wiigha wureeɗǝ.

51 Ndǝghǝn ɓalɗǝ hu kwamana, ɓa mafayighǝn walghǝn ndangganda, “Wan wa ƙǝnɗǝ.” 52 Tsahang mee nun kanda sayidɗi ƙǝn nǝn. Ndangganda, “Kalgha wanhadɗa ndǝn hai a ɓǝrarha yanfaara a sǝrǝkrha.” 53 Tǝrgha chin wanɗi ƙǝlagha hai na sayidɗi mǝmǝl ndangna Yeeso, “Na wan wa a ƙǝnda.” Tǝrgha ndǝghǝn heu tǝ fa wurayighǝn fǝrƙǝkafek nda. 54 Ndǝn na ǝnwulteena yi sǝri kyadna Yeeso mal nǝn Yahudiya ɗǝnǝn Nggalili ɗǝ.

5

Ƙǝnang Yeeso sǝfǝnda

1 A kwasamadghǝn, ɗǝgha Yeeso Urshalima ɗǝ ƙǝsǝr ka far wutsǝfayid ǝntin Yahudaya. 2 A Urshalima tsau tǝ kwatkirǝm chaukhraya fa na wutambarra aama sǝ na Ibraniyaya aarha Mbetasda kang nanda tǝ mǝthlǝmngya tuf. 3 A ka mǝthlǝm nggini ya fingya mbuwa ƙǝkanglang, kwamaya, tǝ sǝfǝngya tǝ fingya mǝrna fandan hai ndǝna nda hunaarha sǝ. 4 (Na nafini naarha ƙǝla far ɗa fa na nda a rǝɓang nda aamɗi. Ƙǝsǝr sayi sayi na tǝthlǝnda Faara ɓarha ɓa rǝbanggǝn aamɗi. Kala niifa ˈwagha ahu aamɗa hai nǝn wal ƙǝnda ahu kala tur yanggi wanharha.) 5 A mbǝɗi na niifa sǝ na tǝ wanhaarha fa hurarha kumnggit mahan kap wuvaɗa. 6 Nana Yeeso ndǝn kalth sǝnang ɗa hai mǝnɗaha tǝ wanhadɗi tsahang mee nǝn, “Na midwa sǝ a ƙǝna na wa?” 7 Ndangga hadɗi, “Paɓa, mbǝ niifa sǝ na a ɗeesǝ kee hu aamɗa hai a sayidɗi tsǝnǝn ˈya fa wa. A naɗi a kyarha sa hai, ˈwagha niifa ma nggi.” 8 Tǝrgha ndangga Yeeso, “Thliusǝ, tǝrang ɗǝnggǝl wa wiina!” 9 Tsu a mbǝɗi kee ƙǝngga niifɗi; tǝranggǝn ɗǝnggǝlghǝn wiigha. Katǝragha ǝnɗa hai ya a far yiɓǝd Yahudaya. 10 Ndangga Yahudayini niifɗi ƙǝngga, “Far yibrha ni a weeriya, ˈYaɗa ngyahad nǝm taara a far yibrha tǝ ƙǝm mǝmǝlwa a tǝrangga ɗǝnggǝl hunad wa sǝ wa!” 11 Amma nggǝrangga niifɗi kanda sǝ ndǝghǝn, “Niifɗi ƙǝneegha ndǝn ndeegha, a tǝranggi ɗǝnggǝl na wii.” 12 Tsahang mee nda, “Wunni niifɗi ndowa a tǝrangga ɗǝnggǝlwa wiina?”

13 Niifɗi ƙǝnang nanda sǝngwa niifɗi ƙǝnangga wa, ƙǝsǝr Yeeso timɗǝ ahur fiyaɗǝ na a mbǝɗi. 14 A kwasamadghǝn ɗa Yeeso naghǝn ahu Ƙǝn Faara ndanggǝn, “Ƙǝnna nanǝnya, a nggǝrna ǝna ɗimiyirha wa a mbǝ kee wa na ˈya a wal sa kalgha yanɗa mu ya.” 15 Wiigha niifɗi kaɗa Yahudayina nǝn ndanggǝn kanda Yeeso ni ƙǝnangga.

16 Nanǝn kee, ƙǝsǝr ka ǝnggini na Yeeso a ǝnaarha a far Yibrha, katǝrangga Yahudayini mbǝlfeeghǝn hai. 17 Ndangga Yeeso kanda, “Ƙǝtsar na Pǝpa narha ǝna taara, nggima niyi kee.” 18 Nanǝn kee, ƙǝsǝr ka tur palth yini thlǝk nǝn, tǝrgha Yahudayini ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ kaɗa kwamana na a ɓǝlangganda. Mbǝ ka tǝɗang nǝn ngyakhrha far yiɓǝd Yahudaya teena wa, amma ka nda nǝn chin ni Faara, tǝ ƙǝm tsawanggǝn fadghǝn mǝmǝl tǝ Faara.

Fǝrang Faara sǝsǝmnda Wanggǝn

19 Tǝrgha pǝrang nggǝna Yeeso kanda ndǝghǝn, “Ƙǝkafek niya ndang nda kun, mbǝ ˈyasǝ na wanɗi ǝnaarha tǝ altenggǝn wa; nǝn ǝna ˈya nanǝn na Chin ǝnaarha, ƙǝsǝr kala ˈya na Chinɗi ǝnaarha wanɗi ƙǝm nǝn ǝnaarha kee. 20 Ƙǝsǝr Chinɗi nǝghǝn a nggǝm Wanɗi, nǝn kyaɗang ǝngya heu ǝnanǝn. Na chinɗi ƙǝm nggǝr kyaɗang ǝngya na mǝmanggǝn kalgha yanɗiya, tǝnun na ǝnwulteena. 21 Ƙǝsǝr ƙǝla na Chinɗi thleng nda mǝrya sǝ fǝrang yibrha nǝn kanda, na wanɗi ƙǝm fǝr yibrha a niifa nggǝmna hurghǝn. 22 Ƙǝmɗaarha, mbǝ Chinɗi ngwang kumarha niifa wa, amma fǝrang ɗǝ sǝsǝmnda ngwa kumarha Wanggǝn. 23 Tǝna kowunni fǝrang mamnggirha wanɗi, ƙǝla na nda fǝrang mamnggirha Chinɗi. Amma kala niifa kargha fǝrang mamnggirha wanɗa fa, kar nǝn fǝrang mamnggirha chinɗi thlǝngga ndǝn ɓa.

24 “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa sǝkka palth na fǝrƙǝkafek nǝn a Faara thlǝngga nggi ɓa nǝn wal yibrha mbuwa ngwalaarha. Mbǝ ngwa kumarha sǝ a tendan wa, ƙǝsǝr ˈwanda teena tǝɗang nda mǝrra in ahu yibrha ɗǝ. 25 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, na farghǝn ɓaghai, nanǝnya ma ˈwaɗǝ teena ɓaɗa ɓa. Na mǝrra a sǝk urad Wan Faara. Fingya sǝkka ndǝn na nda a wal yibrha. 26 Ƙǝla nana Chinɗi tafadghǝn ndǝghǝnni tǝ kwaman yibrha ha, nanǝn kee ƙǝm fǝrang ɗǝ sǝsǝmnda Wanggǝn nagha tǝ kwaman yibrha ha. 27 Tǝ ƙǝm fǝrang ɗǝ sǝsǝmnda na a ngwa kumarha nǝn ƙǝsǝr ndǝghǝnni Wan Niifa.

28 “A ƙǝs ǝnwulteena kun a ten ǝnɗiya wa, ƙǝsǝr na sayi ɓaghai mǝrya na ahu ten kwaya na nda a sǝk urad Wan Niifa. 29 Kya nda sǝ, fingya ǝnagha ngga na nda a thliirha sǝ ahu yibrha ɗǝ mbuwa ngwalarha, fa mbǝlfeeya ƙǝm na nda a thliirha sǝ ngwang kumarha nda kanda sǝ. 30 Mbi mbang ǝna ˈya katenna wa; niya ngwa kumarha ƙǝla thlǝye Faara. Ngwa kumanna yi ƙǝkafek ni, ƙǝsǝr nǝghǝn a ten nggǝmnda hur Faara thlǝngga nggi ɓa, amma mbǝ yi altenna ni wa.

Fingya fǝrgha ƙǝkafek aten Yeeso

31 “A naɗi a fer shedawa a tenna, ˈya niya thlǝkrha mbǝ tsaurha yi ƙǝkafek wa. 32 Amma ana niifa sǝ ƙǝm fǝrgha shedawa a tenna, sǝnɗisǝ palth ɗi nǝn a thlǝkrha a tenna ƙǝkafek ni.

33 “Thlǝn ɗun fiya a thlǝmad Yahaya ɗǝ, ndǝghǝnggi ƙǝm pǝrangɗǝ ƙǝkafek kun. 34 Ko nanǝn kee mbǝrsa wii tǝ shedawa niifa a tenna wa, thlǝkni ndǝn kee tǝnun wal hǝrǝkrha. 35 Yahaya nǝghǝn ƙǝla patilla na a ƙǝsa fǝr kukwaryirha nǝn, tǝ ƙǝm tǝk ɗun mbǝnda laɓarghǝn fa ahu sayi ngguchit.

36 “Amma shedawa a tenna kalɗǝ yi Yahaya. Ƙǝsǝr tarɗi fǝrena Pǝpa a ngwalanggi, ndǝghǝnni nani a ǝnaarha ya, ndǝn kyadgha ndaarha Pǝpa ndǝn thlǝngga nggi ɓa. 37 Tǝ ƙǝm Pǝpa thlǝngga nggi ɓa, ndǝghǝnni tafadghǝn na a fǝr shedawa atenna. ˈWawun sǝk uradghǝn wa nduwa nawunun tǝ yirha wa, 38 tǝ ƙǝm laɓarghǝn tsaukwa ahur nun wa, ƙǝsǝr fǝr wun ƙǝkafek a niifɗi thlǝn nǝn ɓa wa. 39 Nun naarha karata Ɗeleewar Faara, ƙǝsǝr nuwun a numad ndaarha ahurghǝn nǝn a fǝrang yibrha kun mbuwa ngwarha. Ɗeleewar yina ni na a fǝr shedawa a tenna a kun. 40 Ko nanǝn kee, karɗun fa a ɓon thlǝmanna ɓa tǝnun wal yibrha.

41 “Mbi thlǝ faala a fad nafiya wa, 42 ƙǝsǝr sǝnɗi kun. Sǝnɗi sǝ mbǝ nggǝmnda Faara sǝ ahur nun wa. 43 Ɓayi ɓa ahu thlǝm Pǝpa, kar ngya nun fa; amma a ɓad niifa ɓa pak ahu thlǝm altenggǝn, nun a thlǝghǝn fa. 44 Ƙǝƙǝn nun fǝrƙǝkafek a naɗun a thlǝ faala a ten kun ndan, amma mbuwun a kaɗa thlǝ faala na a kyaarha ɓa a thlǝmad Faara katenggǝn wa?

45 “A numaɗun niya huhwa kun a mbed Pǝpa wa. Niifa na a huhwa kun ndǝna Musa, kyanun kya shang teena fa. 46 Andam fǝrɗun ƙǝkafek a Musa, kam fǝrɗun ƙǝkafek a nggi, ƙǝsǝr chireelth ɗǝ ˈya a tenna. 47 Amma fǝr wun ƙǝkafek aten ˈya chireelth nǝn wa, ƙǝƙǝn nun fǝrƙǝkafek a ten ˈya thlǝkni?”

6

Hǝɓang Yeeso fiya haru kumnggit tuf

1 A kwasamadghǝn, tǝɗangga Yeeso wuri aam Nggalili teena na nda aarha wuri aam Tibariyas. 2 Fiya hangga mbuwa samadghǝn ƙǝsǝr nanda ǝnwulteengya ƙǝnang nǝn fingya mbuwa wa ƙǝkanglang. 3 Tǝrgha Yeeso wumnda sǝ tsauka hai tǝ fatsahayighǝn a thlǝmadghǝn. 4 Wutsǝfayid Yahudaya yi tǝɗaarha nduwusɗa ɓa.

5 Ƙǝlana Yeeso ɗǝ na fiya nǝn hangga a ɓarha thlǝmadghǝn ɓa, tsahang mee nǝn Filibus, “A yanggi nǝm hii mburodi ɓa nǝm fǝrang nda nafiniya kii nda?” 6 Tsahangna Yeeso mee Filibus kee ka a ƙǝƙǝranggǝn, ƙǝsǝr ˈwaɗǝ teena sǝnɗǝ ˈya nǝn a ǝnaarha. 7 Nggǝrangga Filibus sǝ, “Ai ko wuɗǝɓǝl rapathlaarha yi ɓeena haru sǝri mbǝ heng mburodi ɓa na a walgha kowunni ngguchit ǝnagha mii wa!” 8 Tǝrgha tal ahur fatsahayighǝn na thlǝmnggǝn Andrawus, wanman Siman Mbiturus ndǝghǝn, 9 “Kulo wundakhnee ya tǝ mburodi tuf ǝnana nda tǝ humbad wan hwaliirha na nda aarha mbale, tǝ tǝna nggun-ngguchit sǝri, amma ma nǝn ǝnang nda fiya hangga kiya?”

10 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Ndaman fiya tsawa nda hai.” Na hwaliiya sǝ a mbǝɗi tsawa nda sa hai, hǝshya ǝnanda haru kumnggit tuf. 11 Tǝrgha harangga Yeeso mburodi yina sǝ usa Faara nǝn, ndǝghang nggǝnda fiya ɗǝ tsauka hai. Ənagha kee ƙǝm tǝ tǝnɗi. Kowunni ǝnagha mii ƙǝla na midghǝn. 12 A kwasamadɗi ǝnana fiya mii nggal nda, ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “Wuma man katǝbghǝn ɓa a sǝb ˈya ɗǝ wa.”

13 Nanǝn kee wumangga fatsahayighǝn katǝbɗa ɓa lǝɗanggǝn kutasya kumkap sǝri, wato kukutethla mburodi ɗi tuf ǝnana nda tǝ humbarha kiina fiya. 14 A kwasamadɗi nana fiya ǝnwulten ɗi ǝnana Yeeso, katǝrang ngganda ndaarha hai, “Ƙǝkafek Annabi ɗani ya na a ɓaarha hu ƙǝshiirha ɓa.” 15 Ƙǝlana Yeeso hai na mindan sǝ tǝta a faɗang ngganda kutǝra, ngǝrgha hai nggǝrghǝn tǝra wumnda sǝ katenggǝn.

Wii Yeeso a ten aama

16 Tsǝna figrha hai, ɗǝgha fatsahayighǝn a mii wuri aamɗa ɗǝ. 17 Kya nda ahu kombuwol hai katǝrang ngganda tǝɗang aamɗi teena ka a ɗǝnda Kafarnahum ɗǝ. Wula a tsǝrha hai Yeeso kula wutta ɓa. 18 Tǝrgha thliigha ɓereurha ɓa nagha tsang ˈya aamɗa fa. 19 Hur nanda kombuwol ɗaɗǝ mel mahan nduwa faɗa, ƙǝla nda hai Yeeso a wiirha a ten aama, ɓayi thlǝmad kombuwol ɗa ɓa, tǝrma nda. 20 Amma ndanggǝn kanda, “Nggini; a tǝrǝmɗun wa.” 21 Tǝrgha Fatsahayini na mindan sǝ a kyangganda ahu kombuwol ɗa hai, amma ƙǝla nda hai tsu kee sǝl nda a mbǝɗaɗǝ na mindan ɗǝrha saaɗǝ.

Kaɗa fiya Yeeso

22 Ɗalthna mbǝrha hai fingya fiya wumngga hai a pǝm wuri aamɗi ƙǝla nda hai kwambuwol tal ɓagha mbǝɗa ɓa kee, Yeeso ƙǝm kyawa ahur kombuwol ɗa hai tǝ fatsahayighǝn wa, amma wiigha fatsahayighǝn katen ndan. 23 Kombuwolya hangga ɓagha ɓa a Timbariyas, isha nda hai tsau tǝ mbǝɗi kiina fiya mburodi ɗa sǝ a kwasamadɗi usana Chinǝm Faara. 24 Ƙǝlana fiya ɗǝ wumngga hai nawa nda Yeeso wa, nduwa fatsahayighǝn a mbǝɗi wa, kya nda hu kombuwolyina hai, ɗǝnda Kafarnahum ɗǝ ka a kaɗa Yeeso nda.

Yeeso ni mburodi yi fǝr yibrha

25 Ɗǝna fiya walghǝn a pǝm wuri aamɗi, tsahang mee nda, “Mala, a kwan ɓana mbǝɗa ɓa ya?”

26 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nuwun a kaɗa nggi, mbǝ ka sǝnang nun ǝnwulteengya hai wa, amma ka kii nun mburodi ɗi nggal ɗun. 27 A ǝnaɗun taara ka ǝnnarhami na a sǝbrha ɗǝ wa, amma ǝnama taara yi ǝnnarhami na fǝr yibrha mbuwa ngwalaarha, na Wan Niifa a fǝrang kun. Ƙǝsǝr Faara, na Chinɗi ndǝn fǝrangga kwaman fǝr yibrha.” 28 Tǝrgha tsahang mee nda, “Ma nan ǝnaarha na a tǝranggan hur Faara sǝ?”

29 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “ˈYa tǝtal ni kee na mid Faara a ǝnon, fǝrama ƙǝkafek a niifɗi thlǝn nǝn ɓa.” 30 Ndangganda, “Kyaɗang ǝnwulteena kan ana midwa sǝ fǝro ƙǝkafek nan. Mana a ǝnaarha? 31 Chichiyi nan kin nda manna a kaheerha, ƙǝla nanǝn chichirethlee hai: ‘Fǝrang ɗǝ mburodi kanda a talara hai a ǝna nda mii.’ ” 32 Ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, mbǝ Musa ni fǝrangga mburodi ɗi kun na a talara hai wa, amma na Pǝpa naarha fǝrang ka mburodi kun hai a talara. 33 Ka mburodi yi Faara ndǝghǝn ni ɓagha hai a talara, na fǝr yibrha a ƙǝshiirha.”

34 Ndangganda, “Paɓa, no naarha fǝrang tur mburodi ɗi kan ya ƙǝtsar!”

35 Tǝrgha Yeeso nggǝranggǝn kanda sǝ, “Nggini mburodi yi fǝr yibrha. Kala niifa ɓagha thlǝmanna ɓa mbǝ miirha nggǝr ƙǝsghǝn wa, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝ nggi ɓalwa hushimnda ƙǝsghǝn wa. 36 Amma ƙǝla pǝrang ni kun, naɗun nggi, ta weeri ɗaɓa ya ɓalwun kula fǝrƙǝkafek. 37 Kala nafiya fǝree na Pǝpa na nda ɓaarha thlǝmanna ɓa, nggi ƙǝm mbi tam kar kanda wa. 38 Ƙǝsǝr ɓayi hai a talara mbǝ ka ǝna tar altenna ni wa, amma ka ǝna tar ɗa ni na mid Faara thlǝngga nggi ɓa. 39 Ənɗani na mid niifɗi thlǝngga nggi ɓa ya, a sahad tal ahur nafini fǝree nǝn ɓa wa, amma a thlenggi kanda sǝ tǝ yibrha a far ngwala ƙǝshiirha. 40 Ƙǝsǝr ˈya na mid Pǝpa ndǝna kala niifa ƙǝlangga Wanɗa ɗǝ fǝrƙǝkafek nǝn tǝghǝn, nǝn a wal yibrha mbuwa ngwalaarha, tǝ ƙǝm ni a thleng sǝ a far ngwala ƙǝshiirha.”

41 Tǝrgha Yahudayini katǝrangganda huhurumnda hai a tenggǝn ƙǝsǝr ndanǝn, “Nggini mburodi yi fǝr yibrha ɓagha hai a talara.” 42 Ndaa nda “Kamshiɗi ya mbǝ Yeeso ɗani na wan Yisufu, sǝn nǝm nda man tǝ chin ya wa? Ƙǝƙǝn nǝn ndaarha, ‘Ɓaghǝn hai a talara’?”

43 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Malaman huhurumnda a pathlang nun. 44 Mbǝ niifa sǝ na ɓaarha thlǝmanna ɓa wa ƙǝl Pǝpa thlǝngga nggi puwangga thlǝmanna ɓa, nggi ƙǝm niya thleng sǝ a far ngwala ƙǝshiirha. 45 Nǝghǝn chichirethlee hai ahu ɗeleewarya Annabiya: ‘Kanda heu Faara ni a tsahang kanda ha.’ Kala niifa kangga thlǝmaarha Chinɗa fa, tǝ ƙǝm tsahagha a haarghǝn, nǝn ɓarha thlǝmanna ɓa. 46 Mbǝ niifa sǝ nagha Chinɗi wa, ƙǝl niifɗi ɓagha hai a thlǝmad Faara, ndǝn nagha Chinɗi. 47 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek nǝghǝn tǝ yibrha mbuwa ngwalaarha. 48 Nggini mburodi yi fǝr yibrha. 49 Chichiyinun kin nda manna a kaheerha, amma mǝr nda heu. 50 Amma kulo mburodi yi fǝr yibrha ya ɓagha hai a talara, kala niifa kiigha mbǝ mǝra wa. 51 Nggini mburodi ɓagha hai a talara yi fǝr yibrha. A kii niifa mburodi ɗiya, nǝn a tsaurha pa kwanɗǝ. Mburodi ɗiya thlu fadna ni, niya fǝra tǝna ƙǝshiirha wal yibrha.”

52 Tǝrgha Yahudayini katǝrangganda ngaala hai a pathlang ndan aten ǝnɗi ndanǝn tsakh mee nda, “Ƙǝƙǝn na niifɗi fǝrang thlu fadghǝn ƙǝmya kim?”

53 Ndangga Yeeso kanda, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a kiiwun thlu fad Wan niifa tǝ ƙǝm sa farghǝ nun wa, mbun wal yibrha mbuwa ngwalarha wa. 54 Kala niifa kiigha thlu fadna tǝ sa farna, nǝn tsaurha tǝ yibrha fa mbuwa ngwalaarha, niya thleng kanda sǝ a far ngwala ƙǝshiirha. 55 Ƙǝsǝr thlu fanna ka ǝnnarhami ni, farna ƙǝm ka ǝn saarha ni. 56 Kala niifa kiigha thlu fanna tǝ sa farna, nǝn naarha a hurna nggi ƙǝm ahurghǝn. 57 Ƙǝla na Chinɗi tǝ yibrha thlǝngga nggi ɓa, ƙǝsǝr ka ndǝghǝnni nani tǝ yibrha, nǝghǝn kee ƙǝm, kala yanɗi na a hǝbrha a fanna, ƙǝsǝr ka nggi, nǝn wal yibrha. 58 Yanɗiya ndǝna mburodi ɗi ɓagha hai a talara, kala niifa kiigha mburodi ɗi ya nǝn wal yibrha pakwanɗǝ. Mbǝ tur mburodi ɗani kiina chichiyi nun wa, ko nanǝn kee mǝr nda ɗǝ.” 59 Thlǝkka Yeeso ǝnggini ya heu ya ahu sayidɗi nanǝn a tsaharhaha ahu ƙǝn tsahad Yahudaya na a Kafarnahum.

Fatsahaya hangga mal nda Yeeso

60 Sǝkna fa tsahayighǝn ndǝn kee, ndanda, “Tsahadɗa ha ya nǝghǝn pǝɗaghǝn kaan. Wunni mbang kang thlǝmaarha fa?”

61 Sǝn Yeeso sǝ na fatsahayighǝn a huhurumnda, ndanggǝn kanda, “Tsahadɗa ha ya sǝɓang nǝn hur nun ɗǝ wa? 62 Ma nun a numarha a naɗun Wan Niifa a tǝra a mbǝɗaɗǝ ɓanǝn sa ɓa? 63 Sǝsǝna katenggǝn ni kee na fǝr yibrha; mbǝ ˈyasǝ na thlu farha mbang ǝnaarha wa. Palthɗi thlǝghang ni kun Sǝsǝna ni tǝ ƙǝm yibrha. 64 Amma ahur nun na fingya sǝ fǝrwa wa ƙǝkafek tǝ nggi.” (Ƙǝsǝr Yeeso sǝnɗǝ fingya fǝrwa ƙǝkafek tǝghǝn, tǝ ƙǝm sǝnɗǝ niifa na a fǝrghǝn ka a ɓǝlang ngganda.) 65 Ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ndaarha, “Ndǝghǝn ɗani ndang ni kun mbǝ niifa sǝ na ɓaarha thlǝmanna ɓa wa, ƙǝl a fǝre Pǝpa kanda.”

66 Ƙǝsǝr ka palthɗi thlǝkna Yeeso ya, fa takkwayighǝn hangga malang ngganda mbu samadghǝn.

67 Tǝrgha tsahangga Yeeso mee kumkap sǝriɗi, “Kun ƙǝm na minnun sǝ wiirha wa?” 68 Nggǝrangga Siman Mbiturus sǝ, “Chinǝm, a ɗan thlǝma wun ɗǝ? Sa ni na tǝ laɓar yibrha ha mbuwa ngwalaarha. 69 Fǝr ɗan ƙǝkafek tǝ ƙǝm sǝnɗansǝ sa ni tǝ Peɗǝnda yi Faara.”

70 Tǝrgha Yeeso nggǝranggǝn sǝ, “Nggi ndǝn wurgha kun kumkap sǝri. Amma tal ahur nun Sheetan ni.” 71 Nǝghǝn a thlǝk laɓar Yahuda, wan Siman Iskaryoti, tal ahur kumkap sǝri ɗi, na a fǝrghǝn a ɓǝlang ngganda.

7

Yeeso tǝ wan manggighǝn

1 A kwasamadghǝn, wiigha Yeeso hai ahur Nggalili, amma mbǝ midghǝn sǝ a ɗǝgha Yahudiya ɗǝ wa, ƙǝsǝr na mid Yahudaya sǝ a ɓǝlangganda. 2 Nanǝnya far wutsǝfayid Chamngya yi Yahudaya nduwusɗa ɓa. 3 Tǝrgha wan mangya Yeeso ndang ngganda, “Malang mbǝɗiya ɗǝna Yahudiya ɗǝ tǝna fatsahayiwa na ǝnwuteengya na a ǝnaarha. 4 Mbǝ niifa ɓǝɓeng ˈya hai nǝn a ǝnaarha wa, ana midghǝn sǝ sǝngga fiya ndǝn wa. Nanǝn nagha a ǝna ǝngginiya, kyaɗang fadwa ƙǝshiirha.” 5 Ƙǝsǝr ko wan manggighǝn ni fǝr wanda ƙǝkafek a ndǝghǝn wa.

6 Tsaunǝn kee ndangga Yeeso kanda, “Ɓawa yina sayi ɓa ˈwan wa. Kun kam kala sayi mǝmǝl ni a fad nun. 7 Mbǝ nafiya ƙǝshiirha kar kun wa, amma na nda a kar nggi fa, ƙǝsǝr ka ni naarha ndaarha na nda a ǝna tar mbǝlfeeya. 8 Kun ɗaama hu wutsǝfayidɗa ɗǝ. Mbiya ɗǝrha hu wutsǝfayidɗa ɗǝ wa, ƙǝsǝr ɓa wa sayid na ɓa ˈwan wa.” 9 Akwasamadɗi thlǝk nǝn palth ɗiya, tsauka a Nggalili.

Tsahad Yeeso ha hu Ƙǝn Faara

10 Amma a kwasamadɗi wiina wan manggighǝn hu wutsǝfayidɗa ɗǝ, ɗǝgha Yeeso ɗǝ ƙǝm, mbǝ a pǝpal wa, amma ɓǝɓee. 11 A hu wutsǝfayidɗi nagha Yahudayini a kaɗaghǝn, na nda a tsakhmee, “Na niifɗi a yanggi?”

12 A hu terɗi nagha fiya a kikighǝn fa. Fingya a ndaarha, “Ka niifa ni.”

Fingya ƙǝm a ndaarha, “Awo, nǝghǝn a nggaɓa fiya ni kee.” 13 Amma mbǝ niifa sǝ na mbang ndikrha a tenggǝn a pǝpal wa, ƙǝsǝr na nda a tǝrǝm Yahudayani. 14 Kanda a maɗufud wutsǝfayidɗi, tǝrgha Yeeso ɗǝgha ahu pǝpal Ƙǝn Faara ɗǝ katǝranggǝn tsaharha ha. 15 Yahudayini ƙǝsgha ǝnwulteena kanda tsakhmee nda, “Kamshiɗiya ˈwawa nda tsahang ha wa, ƙǝƙǝn walnǝn sǝnda kiya?”

16 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ənggini niya tsaharha ha ya mbǝ yina ni wa, amma yi Faara ni thlǝngga nggi ɓa. 17 Kala niifa wurgha ǝna ˈya na mid Faara, nǝn a sǝnɗasǝ tsahad na ha yi Faara ni, mbǝ yina ni wa. 18 Kala nafiya na a ndikrha yi altendan, na mindan sǝ a falgha fiya kanda kee. Amma kala niifa na a ǝna taara ka a falgha fiya niifɗi thlǝngga ndǝn ɓa, nǝn pǝr ƙǝkafek, mbǝ nggaɓaarha wa. 19 Fǝrangwa na Musa ngyakhrha kun wa? Amma mbǝ niifa sǝ ahur nun ǝnagha taara tǝ ngyahadɗi wa. Kama na minnun sǝ a ɓǝleewun?”

20 Ndangga fiya, “Na ǝnkaheerha sǝ a fad wa, wunni na midghǝn sǝ a ɓǝloghǝn?”

21 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ənaɗi ǝnwulteena tǝtal a far yibrha, ƙǝsgha ǝnwulteena kun. 22 Malang Musa ngyakhrha kun yi thlee muwa (ko nanǝn kyawa ɓa a mii Musa wa, amma yi chichiyi nun ni), kulo hai mbiya nun thlee muwa a far yibrha. 23 Anaɗun a thlee muwa a far yibrha, ƙǝsǝr amanun tǝɗang ngyakhrha Musa in, kama na hur nun sǝbrha ɗǝ tǝ nggi ƙǝsǝr ka ƙǝnang ni niifa a far yibrha? 24 A ngwa ɗun kumarha yi yirha wa, amma ngwama kumarha yi ƙǝkafek.”

Yeeso ni Ƙǝrǝsti?

25 Fingya na tǝ tsaurha a Urshalima katǝrangganda tsahang mee ndan ha, “Mbǝ niif ɗani na mindan ɓǝlang nda ya wa? 26 Kulo ndǝghǝn ya! A ndikrha a pǝpal, mbangwanda kalang sǝ tǝ ˈya ɗimi wa. Nduwa mamnggini fǝr nda ƙǝkafek ndǝghǝnni Ƙǝrǝsti wa? 27 Amma sǝnɗǝm mbǝɗi ɓana niifɗi saɓa ya. A ɓad Ƙǝrǝsti ɓa, mbǝ niifa sǝ na a sǝn mbǝɗi kyanǝn saɓa wa.”

28 Nana Yeeso a tsaharhaha ahu pǝpal Ƙǝn Faara, tǝranggǝn uradghǝn sǝ, “Nǝghǝn kee, sǝnɗun nggi, tǝ ƙǝm sǝnɗun mbǝɗi kyani saɓa. Mbǝ nggi ɓangga altenna ɓa wa, yanɗi thlǝngga nggi ɓa tǝ ƙǝkafek ni tǝ ƙǝm sǝnggun ndǝn wa. 29 Amma sǝnɗi ndǝn ƙǝsǝr ɓayi ɓa a thlǝmadghǝn, ndǝghǝn thlǝngga nggi a thlǝmad nun ɓa.”

30 Tǝrgha mamnggini na mindansǝ a ƙǝsangganda; amma mbǝ niifa sǝ mbangga ɗǝfang haara fa wa, ƙǝsǝr ɓawa sayidghǝn ɓa ˈwan wa. 31 Amma fingya hangga ahur fiya wumngga hai fǝrƙǝkafek nda tǝghǝn ndanda, “A ɓa Ƙǝrǝsti ɓa, ɓanǝn ǝna ǝnwuteengya tǝ ǝnsakhkya hangga ma kamshiɗiya wa?”

Mamngya Yahudaya kaɗan nda kwamana a ƙǝsangganda Yeeso

32 Sǝk na Farisaya fad fiya a shishiwarha tǝ ndan aten Yeeso, tǝrgha mamnda firistaya tǝ Farisaya thlǝn fa ƙǝla Ƙǝn Faara nda a ɗaa nda ƙǝsang nda.

33 Ndangga Yeeso kanda, “Niya tsǝrha tsǝɓaku tǝ kun, a nggǝryi wutta thlǝmad yanɗa ɗǝ thlǝngga nggi ɓa. 34 Nun a kaɗa nggi, amma mbun waleerha wa; mbǝɗi nani sǝ mbun mbang ɗǝrha saɗǝ wa.”

35 Ndangga Yahudayini ndan, “Na mid niifɗi ɗǝrha yaaɗǝ ya, ndanǝn mbǝm mbang walang wa? Nduwa nǝn a ɗǝrha mbǝɗaɗǝ welna nafinǝm saaɗǝ tǝ tsaurha ahur Helenaya, ka ɗǝgha tsahang nda Helenaya ha wa? 36 Mana midghǝn ndaarha, ‘Nun a kaɗa nggi, amma mbun waleerha wa,’ tǝ ƙǝm, ‘Mbǝɗi nani sǝ, mbun mbang ɗǝrha saɗǝ wa’?”

Suhwadya yi fǝr aam yibrha

37 A far ngwala wutsǝfayidɗi, ndǝna manda far terɗi, thliigha Yeeso sǝ tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Ana niifa sǝ na tǝ hushimnda fa, ɓagha thlǝmadna ɓa ɓagha saarha. 38 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a nggi, ƙǝla ndana Ɗeleewar Faara, suhwadya na fǝr aam yibrha nǝn a ngǝtta ɓa ahurghǝn.” 39 A mbǝɗiya na Yeeso a ndaarha Sǝsǝn Faara ni, na fingya a thlǝrha fǝrgha ƙǝkafek a ndǝghǝn. Amma fǝr wanda Sǝsǝna ˈwan wa, ƙǝsǝr fǝrangwa Faara mamnggirha Yeeso wa.

Ngal fiya aten Yeeso

40 Sǝkna fiya palthɗi ndanǝn, ndaagha fingya, “Ƙǝkafek, niifɗiya annabi ɗani.” 41 Ndaagha fingya, “Ndǝghǝnni Ƙǝrǝsti.” Nggǝrgha fingya tsakh mee, “Amma mbǝ ǝnaarha hai kee wa! Ƙǝƙǝn na Ƙǝrǝsti kyarha ɓa a Nggalili ɓa? 42 Mbǝ ndaagha Ɗeleewar Faara, na Ƙǝrǝsti a ɓaarha ɓa ahu turya Ndauda, nggǝtghǝn nda a Mbaitalami, tala tsauna Ndauda sǝ wa?” 43 Tsaunǝn kee, tsakhka mii fiya hai wumngga hai ƙǝsǝr ka Yeeso. 44 Fingya na mindan sǝ a ƙǝsangganda, amma mbǝ niifa sǝ ɗǝfangga haara fa wa.

Mamngya Yahudaya kar nda fǝrƙǝkafek fa

45 Wudna fa ƙǝla Ƙǝn Faara a thlǝmad mamnda firisya ɗǝ tǝ Farisaya, tsahang mee nda kanda, “Kama ƙǝsang ngwa nun ɓa?”

46 Nggǝrang ngganda mamngya firistaya sǝ tǝ Farisaya, “Mbǝ niifa sǝ ˈwagha ndikrha ƙǝla niifɗiya wa.”

47 Ndangga Farisayini fa ƙǝla ƙǝnɗa ha, “Kun ƙǝm nggaɓaɗǝ kun wa? 48 Na niifa sǝ tal ahur mamngya Yahudaya nduwa Farisaya fǝrgha ƙǝkafek a ndǝghǝn? Awo!” 49 Amma nafini wumngga hai shiwang nda kanda ƙǝsǝr sǝngwanda ˈya aten ngyakhrha Musa wa.

50 Nikodimus ˈwagha ɗǝrha thlǝmad Yeeso ɗǝ, nǝghǝn tal ahur ndan, tsakh mee nǝn, 51 “A hu ngyahad nǝm mǝmǝl ni ngwang kumarha nǝm niifa ƙǝm kula ramu ˈya ha ǝna nǝn wa?”

52 Nggǝrang ngganda sǝ, “Ɓagha ɓa a Nggalili ƙǝm wa? A karatang na Ɗeleewar Faara ngga na sǝndasǝ tǝ ndaarha ˈwawa Annabi kyarha ɓa a Nggalili wa.” 53 Tǝrgha kowunni wudgha wure ɗǝ. *

8

Ƙǝsang nda nuneefa a ǝna kulafayirha

1 Tǝrgha Yeeso ɗǝgha wumnda ɗǝfya Dzaitun ɗǝ. 2 A tsar ƙǝrǝt nggǝrghǝn wutta a pǝpal Ƙǝn Faara ɗǝ, wumngga fiya thlǝmadghǝn ɓa, tsauka hai nagha a tsahang kanda ha. 3 Tǝrgha fa malǝmngya ngyakhrha tǝ Farisaya ɓang nuneefa nda ɓa ƙǝsang nanda a ǝna kulafayirha. Ishang ngganda a maɗufun fiya wumngga hai. 4 Ndangganda Yeeso, “Mala, ƙǝsang ɗan nuɗiya a ǝna kulafayirha. 5 A hu Ɗeleewar ngyakhrha Musa ndǝghǝn tǝtani a muk tur nishyina nan ya tǝ ferya mǝrgha. Nanǝnya, ma ndaana?” 6 Tsahang nanda tur miiɗi ya ka a ɗǝfang takthleera nda, tǝna nda wal kwamana a ƙǝsang ngganda tǝ ɗimiyirha. Amma ɓǝrgha Yeeso hai chirelthgha a hweeɗe tǝ wan haarghǝn. 7 Ɗǝna nda mbeeɗǝ tǝ tsahang mee ha, nggǝrghǝn thliirha sǝ ndanggǝn kanda, “Ana niifa sǝ ahur nun ǝnawa ɗimiyirha, katǝranggǝn mukƙǝn hai tǝ feera.” 8 Nggǝrghǝn ɓǝra hai nagha a chireethla a hweeɗe.

9 Sǝkna nda kee ngǝra nda hai tǝtal, tǝtal ka a ten shing ndǝn ndan ɗǝgha hu yanɗa ɗǝ na ngguchit. Mal Yeeso nda tǝ nuɗi ƙǝt a mbǝɗi. 10 Tǝrgha Yeeso nggǝrghǝn thliirha sǝ ndanggǝn nuɗi, “Nuɗiya ai kanda? Asǝ tal ahur ndan mbangga nggo kumarha wa?”

11 Ndangga nuɗi, “Paɓa, mbǝ niifa sǝ wa.”

Tǝrgha ndangga Yeeso, “Ko nggini ma nggo yi kumarha sǝ wa, wiu fayiwa a nggǝrna ǝna ɗimiyirha wa.”

Yeeso ni kukwaryid ƙǝshiirha

12 Nggǝrgha Yeeso ndang nda fiya, “Nggini kukwaryid ƙǝshiirha. Kala niifa mbuwa samadna mbǝ tam wiirha hai hu wula wa, amma nǝn wal kukwaryid yibrha.”

13 Ndangga Farisayini, “Na thlǝk pathla yi alten wa kee, mbǝ ƙǝkafek sǝ hu ˈya na a thlǝkrha wa.”

14 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ko nanǝn nggini a thlǝkƙǝn tǝ altenna, palthɗi niya thlǝkrha atenna ƙǝkafek ni. Ƙǝsǝr sǝnɗi mbǝɗi kyani saɓa tǝ mbǝɗi niya ɗǝrha saaɗǝ. Amma kun sǝnggun mbǝɗi kyani saɓa tǝ mbǝɗi niya ɗǝrha saaɗǝ wa. 15 Nuwun a ngwe kumarha sǝ yi thlu farha, amma nggi mbǝ niifa sǝ ngwang ni kumarha sǝ wa. 16 Amma a ngwaɗi kumarha ma, ˈya niya thlǝkrha mǝmǝl ni, ƙǝsǝr mbǝ nggi katenna na a ǝnaghǝn wa. Amma nggi tǝ Pǝpa thlǝngga nggi ɓa na a ǝnaghǝn. 17 A hu ɗeleewar ngyahad nun nǝghǝn chichirethlee hai tǝ ndaarha, nafiya sǝri a fǝr nda sheeda ƙǝkafek ni. 18 Nggi fǝrɗi sheeda a tenna, Pǝpa thlǝngga nggi ɓa ƙǝm fǝrɗǝ sheeda atenna.”

19 Tǝrgha tsahang mee nda, “Ai tsu?” Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Tsaunǝn sǝnggun nggi wa, Pǝpa ma mbun sǝnggǝn wa. Andam sǝnɗun nggi, nun sǝn Pǝpa ƙǝm.” 20 Thlǝkƙa Yeeso palthyini ya nanǝn a tsaharhaha a pǝpal Ƙǝn Faara, tsau tǝ mbǝɗi na nda ɗǝf wuɗǝɓǝl fǝra sǝ a Faara. Amma ƙǝsang ngwanda wa, ƙǝsǝr ɓawa sayidghǝn ɓa wa.

21 Tǝrgha nggǝrgha Yeeso ndang nda kanda, “Niya wiirha, ɓanun kaɗa nggi, nun a mǝra kee hu ɗimiyid nun. Mbǝɗi niya ɗǝrha saaɗǝ mbun mbang ɗǝrha ɗǝ wa.”

22 Tǝrgha tsakhka mamngya Yahudayini mee, “Na midghǝn sǝ a ɓǝlanggǝn fadghǝn wa? Mani nǝn a ndaarha, ‘Mbǝɗi niya ɗǝrha saaɗǝ mbun mbang ɗǝrha ɗǝ wa’?”

23 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Kun nuwun a hweeɗe ɓa, amma nggi niyi a talara hai. Kun yi ƙǝshiirha ni, nggi mbǝ yi ƙǝshidɗa ni ya wa. 24 Ndǝghǝn ɗani ndang ni kun wu nun a mǝra hu ɗimiyid nun; ƙǝl a fǝrɗun ƙǝkafek tǝ ndaarha nggini ndani nggini, a mbǝ kee wa nun a mǝra ahu ɗimiyid nun.”

25 Tsahang mee nda, “Wunni sa?” Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Nggini ƙǝla ni naarha pǝrang nda kun ka ƙǝtǝm. 26 Na fingya ǝngya sǝ hangga na minna thlǝkrha a tennun, tǝ ƙǝm ngwang kumarha ni kun sǝ a tenggǝn. Amma mbiya ǝnaghǝn wa, ƙǝsǝr thlǝkki ˈya kee sǝk ni hai a mii niifɗi thlǝngga nggi ɓa, tǝ ƙǝm tǝ ƙǝkafek ni.”

27 Amma sǝngwanda sǝ nǝghǝn a thlǝghang ˈya kanda a ten Chin wa. 28 Ndaagha Yeeso, “A sayidɗi tǝrang nun Wan Niifa a ten kaɗiirha sǝ, a mbǝɗa ni nun a sǝnda sǝ nggini. Mbǝ ˈyasǝ ni mbang ǝnaarha tafanna wa, amma ni thlǝk ˈya tsahe na Pǝpa ha kee. 29 Amma niifɗi thlǝngga nggi ɓa nǝghǝn a thlǝmanna; malwa nggi katenna wa, ƙǝsǝr ni naarha ǝna ǝngya mbǝnangga hur.” 30 A hu sayidɗi nǝn naarha thlǝk ǝnggini ya, fingya hangga fǝrgha ƙǝkafek tǝghǝn.

Ƙǝkafekkirha ndǝna a hǝrworha

31 Ndangga Yeeso nafini fǝrgha ƙǝkafek tǝghǝn, “A ƙǝsɗun tsahad na ha kunni na fatsahayina yi ƙǝkafek. 32 Nun a sǝn ƙǝkafek, na ƙǝkafek ɗi ƙǝm a hǝrghang kun.”

33 Nggǝrangganda sǝ, “Kan chichiiya Ibrahim ni, ˈwa wan tsau mafayirha aki niifa hu ƙǝshidɗiya wa. Ƙǝƙǝn na ndaarha na hǝrghang kan?”

34 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa na ǝna ɗimiyirha mafad ɗimiyirha ni. 35 Mafarha mbǝ mbǝd tsawudghǝn ni ahu wure pakwanɗǝ wa, amma wan wure wurighǝn ni pakwanɗǝ. 36 Ana Wanɗa ni hǝrghangga kun, ƙǝkafek wal ɗun hǝrǝkrha. 37 Sǝnɗisǝ kun chichiya Ibrahim ni. Amma na minnun sǝ a ɓǝleewun, ƙǝsǝr laɓar na kyawa hur nun hai wa. 38 Niyi a pǝrang ˈya kun keɗee na Pǝpa, amma kun nuwun a ǝna ˈya ndang na chinun kun.”

39 Ndangganda, “Ibrahim ni chinan.” Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Ana wangya Ibrahim ni kun, kam ǝnaɗun ǝnggini ǝnana Ibrahim. 40 A meghedghǝn na mid nun sǝ a ɓǝleewun ka pǝrang ni ƙǝkafek kun pǝree na Faara. Ənawa Ibrahim kee wa. 41 Nuwun a ǝna ǝnggini ǝnana china.” Nggǝrangga nafini Yeeso sǝ, “Kan mbǝ wangya mǝterya ni wa, Chinan tal ni ndǝna Faara tafadghǝn.”

Wangya Sheetan

42 Ndangga Yeeso kanda, “Andam Faara ndǝna chinun, kam nggǝmɗun nggi fa, ƙǝsǝr ɓayi ɓa a thlǝmad Faara nanǝnya, kulo nggiya. Ɓayi ɓa tǝ sǝsǝmnda altenna wa; amma ndǝghǝn thlǝngga nggi ɓa. 43 Mani mbuwa nun a sǝnang ǝnɗa hai niya thlǝkrha? Ƙǝsǝr mbun a mbang ƙǝrǝs sǝk tsahad na ha wa. 44 Kun yi chinun, sheetan ni, na minnun sǝ a ǝna ǝnɗanun na midghǝn. Ka a katǝradghǝn tǝ ɓǝl farha ni, djiɗangwa ˈya tǝ ƙǝkafekkirha wa, ƙǝsǝr mbǝ ƙǝkafek sǝ a fadghǝn wa. Anaɗǝ a nggaɓaarha, pǝr nǝn ǝn ǝnadghǝn, ƙǝsǝr tǝ nggaɓaarha ni, chin fa nggaɓaya ƙǝm. 45 Ka pǝrang ni ƙǝkafek kun, ndǝn kar nun fǝrƙǝkafek tǝ nggi! 46 Wunni ahur nun na mbang kyad ˈya ˈwani ǝna ɗǝmiyirha a tenggǝn? A naɗi a pǝr ƙǝkafek, kama nda mbuwa nun fǝrƙǝkafek tǝ nggi? 47 Niifa na yi Faara nǝn sǝk ya na Faara a thlǝkrha. ˈYa ǝnagha ndǝn mbuwa nun a sǝkƙǝn ƙǝsǝr mbǝ yi Faara ni kun wa.”

Kal Yeeso Ibrahim

48 Ndangga Yahudayini, “Nanǝn kee, ƙǝkafek ni nda nan tǝ Samariyarha ni sa naa tǝ ǝnkaheerha fa.” 49 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Mbǝ ǝnkaheerha sǝ a fadna wa, ni fǝrang mamnggirha Pǝpa, amma kun sarɗun nggi. 50 Mbiyi a kaɗan mamnggirha altenna sǝ wa; amma na yanɗa sǝ na midghǝn sǝ a maneegha nda, ndǝghǝnni tǝ ngwa kumarha. 51 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa ƙǝsgha laɓarna ha, mbǝ tam mǝra wa.”

52 Ndangga Yahudayini, “Nanǝnya sǝnɗansǝ na tǝ ǝnkaheerha fa! Mǝr Ibrahim tǝ ƙǝm mǝr annabiya, amma nana a ndaarha, kala niifa ƙǝsgha laɓar wa ha mbǝ tam mǝra wa. 53 Na a ndaarha kalna chinan Ibrahim wa? Mǝrɗǝ, annabiya ƙǝm mǝr nda. Naa a ndaarha wunni sa?”

54 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “A manang ɗi altenna, mamnggid ɗiya mbǝ a mii ˈya wa. Amma pǝpa ndanun ndǝghǝnni Faar nun, ndǝghǝnni na a maneerha. 55 Ko nanǝn sǝnggun ndǝn wa, amma sǝnɗi ndǝn. A nda ɗi sǝngwi ndǝn wa, niya tsaurha tǝ nggaɓaarha ƙǝla kun, amma sǝnɗi ndǝn tǝ ƙǝm ƙǝs ɗi laɓarghǝn ha. 56 Chinun Ibrahim kukwasang ɗa fa ka a naa ɓad na nǝn ɓa. Na ɗa ndǝn, tǝ ƙǝm tǝkɗǝ mbǝnda fa.”

57 Ndangga Yahudayini “Sǝlwa hurad wa kumggit tuf wa, ƙǝƙǝn na ndaarha nanna Ibrahim?”

58 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kapa na nda nggǝt Ibrahim, niyi sǝ!” 59 Thlǝkna Yeeso palthɗi ya kee, haar ferya nda ka a mukƙǝn nda. Amma ɓǝɓeegha Yeeso kyagha sǝ ma Ƙǝn Faara.

9

Ƙǝnang Yeeso niifa nggǝt nanda kwamarǝn

1 Nana Yeeso a wiirha hai, na niifa nǝn nggǝt nanda kwamarǝn. 2 Tsahangga fatsahayighǝn mee, “Mala, yanggini ǝnagha ɗimiyirha nggǝt nanda niifɗiya kwamarǝn, ndǝghǝn wa nduwa fa nggǝtyighǝn?”

3 Ndangga Yeeso kanda, “Mbǝ niifɗiya nduwa fa nggǝtyighǝn ǝnagha ɗimiyirha wa, amma nggǝt na ndan kwamarǝn tǝna nda kyad tar Faara a tenggǝn. 4 Nanǝn ɓalgha yanfaara sǝ, tǝta ni a fad nǝm a ǝna tar niifɗa nǝm thlǝngga nggi ɓa. Fǝɗikrha a tsǝrha hai, mbuwana niifa mbang ǝna taara a fǝɗikrha. 5 Nani hu ƙǝshiirha, nggini kukwaryid ƙǝshiirha.” 6 Tǝrgha chakh yakhrha nǝn hweeɗe hai, tǝtǝnanggǝn tabrha tǝ yahadghǝn, ƙǝmanggǝn a yid niifɗi. 7 Ndanggǝn niifɗi, “Ɗuwa ɗǝ ɗa tsaɓang yidwa ɗǝ ahu wutambar Siliyom” (Siliyom ndaarha ni thlǝnda) tǝrgha ɗǝgha niifɗa ɗǝ tsaɓanggǝn yidghǝn ɗǝ, wudgha ɓa nagha a na mana hai.*

8 Tulayighǝn tǝ fingya nafiya na naarha naghǝn a hwanda tsakh mee nda, “Mbǝ niifɗa ni ya na tsaurha hai nagha a hwanda wa?” 9 Ndagha fingya ndǝghǝnni.

Fingya ƙǝm ndanda, “Awo, mbǝ ndǝghǝn ni wa thlǝnǝn ndǝn kee.”

Amma ndǝghǝnggi nagha a ndaarha, “Nggini niifɗi.”

10 Tsahang mee nda, “Mani nanǝnya na a naa mana hai?”

11 Ndanggǝn kanda, “Niifɗi na nda aarha Yeeso tǝtǝnangga tabrha ƙǝmee ƙǝnǝn a yidna ndeeghǝn, ‘Ɗuwa hu kufad Siliyom ɗǝ tsaɓangga yidwa ɗǝ.’ Ɗiyaɗǝ tsaɓanggi yidna ɗǝ, hǝrǝm ni tsaɓang yidna ɗǝ, ƙǝlee hai kee nggi a na mana hai!”

12 Tsahang mee nda, “Nǝghǝn a yanggi nanǝnya?” Nggǝranggǝn kanda sǝ, “Sǝngwi mbǝɗi nanǝnsǝ wa.”

Tsahang Farisaya mee niifɗi kwamanɗi ƙǝnnǝn

13 Tǝrgha ɗǝnda tǝ niifɗi tamngga kwamarǝn a thlǝmad Farisaya ɗǝ. 14 A far yiɓǝd Yahudaya ni tǝtǝnang na Yeeso taɓadɗi inang nǝn yid niifɗa ɗǝ. 15 Tsaunǝn kee, Farisayini ƙǝm tsahang mee nda kwamadɗi walgha ƙǝnda. Ndangga niifɗi kanda, “Tǝtǝnanggǝn tabrha ƙǝmee ƙǝnǝn a yidna, ɗǝni tsaɓang nda ɗǝ ƙǝlee hai kee nggi a na mana hai!”

16 Ndagha fingya Farisaya, “Niifɗiya ɓawa ɓa a thlǝmad Faara wa, ƙǝsǝr nǝghǝn a ǝna taara a far Yibrha.”

Ndagha fingya, “Amma ƙǝƙǝn na tǝ ɗimirha ǝna ǝnwulteena ƙǝla yanɗiya?” A mbǝɗiya tsakhka mii ndan hai.

17 Tǝrgha nggǝrgha Farisayini tsahang mee niifɗi, “Tsau nǝn inang ɗǝ yidwa ɗǝ, sa a naa mana hai, mana mbang ndaarha aten niifɗi ƙǝnowa ya?”

Nggǝranggǝn kanda sǝ, “Annabi ni.”

18 Yahudayini fǝrwanda ƙǝkafek kwamarha ni niifɗiya kaar na a naa maana hai nanǝnya wa, thlǝn farha nda a aah fa nggǝtyighǝn nda ɓa. 19 Tsahang mee nda kanda, “Wanun niya wa? Ndawun nggǝt wun ndǝn kwamarǝn, ƙǝƙǝn nǝn a naa maana hai nanǝnya?”

20 Nggǝrangga fa nggǝtyighǝn kanda sǝ, “Sǝnɗansǝ wanan ni ya tǝ ƙǝm nggǝtghan ndǝn kwamarǝn. 21 Amma kan kam sǝngwan kwamanɗi wal nǝn, nǝn a na maana hai nanǝnya wa, nduwa niifɗi inangga yidghǝn ɗǝ wa. Tsahaman mee lee, mbǝ wundakhne ni wa, nǝn mbang thlǝkƙǝn tǝ miighǝn.” 22 (Thlǝkna fa nggǝtyighǝn ndǝn kee ƙǝsǝr na nda a tǝrǝm Yahudaya, ƙǝsǝr nggǝmnda fa tǝ ndaarha kala niifa ndagha Yeeso Ƙǝrǝsti ni na nda a rǝghang ɗǝ ma ƙǝn tsahad Yahudaya.) 23 Ndǝn ndaana fa nggǝtyighǝn, “Mbǝ wundakhne ni wa; tsahaman mee.”

24 Nggǝrgha nda aah niifɗa ɓa nggǝt na nda kwamarǝn kaar, ndangganda, “Fǝrang mamnggirha Faara pǝr ƙǝkafek na, ƙǝsǝr sǝnɗansǝ niifɗi ƙǝnogha ya tǝ ɗimirha ni.”

25 Nggǝranggǝn kanda sǝ, “Tǝɗimirha ni nduwa mbǝ tǝɗimirha ni wa mbi sǝnda wa. Amma ˈya sǝnni sǝ, kaar niyi kwamarǝn, nanǝnya nggi a na mana hai!”

26 Tǝrgha tsahang mee nda, “Mani ǝno nǝn? Ƙǝƙǝn inang nǝn yidwa ɗǝ?”

27 Nggǝranggǝn kanda sǝ, “ˈWaɗi teena pǝrangɗi ndǝn kun, nggǝmnggun fa wa. Mani na mid nun a nggǝr wun sǝƙƙǝn faɗǝn? Nduwa kun ƙǝm na mid nun sǝ a tsawun fatsahayighǝn wa?”

28 Tǝrgha ˈyarghǝn nda, ndanda, “Sa ndǝna tǝ tsahadghǝn, amma kan fatsahaya Musa ni. 29 Sǝnɗansǝ ndik Faara tǝ Musa, amma niifɗiya sǝngwan mbǝɗi kyanǝn saɓa wa.”

30 Nggǝrangga niifɗi kanda sǝ, “Kulo ǝnwulteena a weeriya! Ine yidna nǝn ɗǝ amma ndon sǝnggun mbǝɗi kya nǝn saɓa wa? 31 Sǝnɗǝm sǝ Faara mbǝ kang thlǝmaarha faɗimiya fa wa, amma nǝn kang thlǝmaarha nafiya fa na a fǝrang mamnggirha tǝ ƙǝm ǝna ˈya nda na midghǝn. 32 Ka ǝnana nda ƙǝshiirha ˈwa wum sǝk ndaarha na niifasǝ ˈwagha inang yid kwamarha ɗǝ wa. 33 A mbǝ ɓana niifɗa ɓa a thlǝmad Faara ya wa, mbǝ mbang ǝna ˈya kiya wa.”

34 Nggǝrang ngganda sǝ, “Sa nggǝt nanda tǝɗimirha, na midwa sǝ a tsahangga kan ha wa?” A mbǝɗi kee rǝkƙǝn nda ƙǝshaaɗǝ ma ƙǝn tsahadɗa ha.

Kwamayid Sǝsǝna

35 Sǝkna Yeeso ndaarha rǝk ndan, ɗǝgha wal niifɗi ndanggǝn, “Fǝrna ƙǝkafek tǝ Wan Niifa wa?”

36 Nggǝrangga niifɗa sǝ, “Paɓa, wunni niifɗi? Pǝreƙǝn tǝni fǝrƙǝkafek a ndǝghǝn.”

37 Ndangga Yeeso, “Nanǝnya nannan, ndǝghǝnni na a kalo sǝ nanǝnya.”

38 Tǝrgha ndagha niifɗi, “Chinǝm, fǝrɗi ƙǝkafek.” A mbǝɗi kee tǝrang shilee nǝn Yeeso in.

39 Ndangga Yeeso, “Ɓani ka ngwa kumarha hu ƙǝshiirha ɓa, tǝna kwamaya na maana hai fingya na a naa maana hai tsawa nda kwamaya.”

40 Fingya Farisaya na tsau tǝ thlǝmadghǝn sǝk nanda kee tsahang mee nda, “Yo! Naa a ndaarha kan ma kwamaya ni wa?”

41 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ ndǝghǝn, “Ana kwamaya ni kun, kam mbuwun tǝ ɗimiyirha fa wa. Amma nanǝnya nuwun a ndaarha nuwun a naa maana hai, ɗimiyid nun tsauɗǝ.”

10

Karapu a ten tǝlafrha

1 Ɗǝgha Yeeso mbeeɗǝ tǝ ndaarha “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa kyagha hu chiɓǝd chauraya hai mbǝ tǝ kwatkirma wa, amma kyagha sa hai tǝ mbǝrha pak, ngaara ni tǝ ƙǝm tǝfasa farha. 2 Amma niifɗi kyagha sahai tǝ kwatkirma ndǝna tǝ laf chaukhrayini. 3 Tǝƙǝla kwatkirǝm ɗa ha nǝn a inanggǝn hai, chaukhrayini sǝnda uradghǝn. Nǝn aah chaurayighǝn tǝ thlǝm ndan kyanggǝn kanda ƙǝshaaɗǝ. 4 A kyang ɗǝ yighǝn chaukhraya ƙǝshaaɗǝ heu, nǝn a naarha a mbee mbu samadghǝn nda, ƙǝsǝr sǝnda uradghǝn. 5 Amma mba nda mbu samad ronga wa, ƙǝkafek na nda ɗaarha ma thlǝmadghǝn ƙǝsǝr sǝnang ngwanda urad ronga hai wa.” 6 Tǝ karapu thlǝghang na Yeeso laɓarɗi kanda sǝ ya, amma sǝnangwanda ten karapu ɗa hai ndanǝn wa.

Yeeso ni ka tǝlafrha

7 Nanǝn kee, nggǝrgha Yeeso ndaarha, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nggini kwatkirǝm chaukhrayini. 8 Nafiya heu ˈwagha ɓa ma nggi ngaarya ni tǝ fa fasa faya, amma chaukhrayini kangwanda thlǝmaarha kanda fa wa. 9 Nggini kwatkirǝm ɗi; niifa kyagha ɓa tǝ thlǝmanna nǝn a wal hǝrǝkrha. Na nda a kyarha sahai kya nda sǝ, na nda a lafrha. 10 Na ngaara kyarha ɗǝ ka ɗǝgha ngaara, ɓǝl farha nǝn tǝ ƙǝm sǝɓanggǝn ǝngya ɗǝ. ˈYa ɓeegha ɓa ka a fǝr yibrha ni, yibrha na lǝlǝgɗa.

11 “Ka niifa ni nggi mbangga lafrha. Niifa mbangga lafrha nǝn fǝr yiɓǝdghǝn ka chaurayighǝn. 12 Tǝ laf wuɗǝɓǝla, mbǝ tǝlafrha ni wa, tǝ ƙǝm mbǝ yighǝnni chaukhrayini wa. A naɗǝ mǝmeere ɓayi, nǝn ɗaarha mal chaurayina nǝn. Tǝrgha mǝmeere ɗi nǝn ƙǝsang kanda hǝhathlanggǝn kanda ɗǝ. 13 Tǝ laf wuɗǝɓǝlɗi ɗaa nǝn ƙǝsǝr ɓanǝn ka laf wuɗǝɓǝla ɓa kee, mbǝ ˈyasǝ djiɗangga tǝ chaukhrayini wa.

14 “Nggini tǝlafrha na ngga, sǝnɗi chaurayina, chaurayina ƙǝm sǝnda nggi, 15 ƙǝla sǝnna Chinɗi nggi; nggi ƙǝm sǝnɗi Chinɗi tǝ ƙǝm fǝrɗi yiɓǝdna ka chaukhrayini. 16 Na fingya chaurayina sǝ mbuwa ahur chiɓǝd ɗiya. Tǝtani ƙǝm a ɓeeɓa tǝ kanda. Na nda kang thlǝmaarha uradna fa, na nda a tsaurha chibrha tal, tǝlafrha ƙǝm tal. 17 Ƙǝsǝr ka ǝngginiya ndǝn nggǝmna Chinɗi nggi, ƙǝsǝr nggǝmɗi fa a fǝr yiɓǝdna ni, tǝni nggǝr thlǝghǝn ɓa. 18 Mbǝ niifa sǝ na thlang sǝ a harna wa, ƙǝsǝr nggi tǝ altenna ni na a fǝrghǝn. Na sǝsǝmnda sǝ a harna na a fǝrghǝn ni, tǝ ƙǝm nggǝryi thlǝghǝn ɓa. Sǝsǝmndǝ ɗiya thlǝyi ndǝn ahar Pǝpa.”

19 Thlǝkna Yeeso laɓarɗi kee, nggǝrgha mii Yahudayini tsakhrha hai sǝri. 20 Fingya hangga ahur ndan ndanda, “Na ǝnkaheerha sǝ a fadghǝn, tǝ ƙǝm tǝpabirha ni. Kama nda nun kang thlǝmaarha fa?”

21 Amma nagha fingya a ndaarha, “Niifa na tǝ ǝnkaheerha fa mbǝ thlǝk pathla kiya wa! Ƙǝƙǝn na ǝnkaheerha inang yid kwamarha ɗǝ?”

Karnda Yeeso fa

22 Nanǝnya ndǝri mbiirha ni, a Urshalima na nda a ǝna wutsǝfayid fǝr Ƙǝn Faara. 23 Yeeso a wiirha hai hu ƙǝn Faarɗi a mbǝrha na nda aarha Mǝthlǝm Sulemanu. 24 Tǝrgha Yahudayini wuma nda a thlǝmadghǝn heu, ndang ngganda, “Pakwanɗǝ na mal kan ahu wula? Ana sa ni Ƙǝrǝsti pǝranggǝn kan a pǝpal lee.”

25 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Pǝrangɗi ndǝn kun, amma fǝr wun ƙǝkafek wa. Əngya ǝnani ahu thlǝm Pǝpa ndǝn kyadgha ndaarha tǝ wunni nggi. 26 Amma fǝr wun ƙǝkafek wa, ƙǝsǝr mbǝ chaurayina ni kun wa. 27 Chaurayina na nda sǝk ˈya niya thlǝkrha, sǝnɗi kanda, tǝ ƙǝm na nda mbu samadna. 28 Fǝrang ɗi yibrha kanda mbuwa ngwalaarha, mba nda tam mǝra wa, mbǝ niifa sǝ na thlang kanda sǝ a harna wa. 29 Pǝpa fǝreegha kanda kalɗǝ kowunni heu, mbǝ niifa sǝ na mbang thlang kanda sǝ a haar Chinɗi wa. 30 Nggi tǝ Chinɗi nan tal.”

31 Nggǝrgha Yahudayini har ferya ɓa ka a mukƙǝn nda. 32 Amma ndangga Yeeso kanda, “Kyaɗang ɗi tarya kun hangga na nggǝngga a thlǝmad Pǝpa ɓa. Aten yanggini na minnun muk nggi kamanggǝn?”

33 Nggǝrang ngganda sǝ, “Mban a muk sa ka ǝngya na nggǝngga ǝnana wa, amma ka laɓar sar farha ǝnana a Faara, ƙǝsǝr sa niifa ni kee, nana a mǝmǝlang fadwa tǝ Faara.”

34 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Mbǝ nǝghǝn chichireethlee hai ahu ɗeleewar Ngyahad nun ndaana Faara, ‘Ndayi, faarya ni kun!’ 35 Mba tam ngal Ɗeleewar Faara wa, a ndik Faara tǝ nafini, aah kanda nǝn faarya, 36 nggi kam, Pǝpa wurgha nggi thlǝn nǝn nggi hu ƙǝshiirha ɓa. Ƙǝƙǝn nun ndeerha sarɗi Faara ƙǝsǝr ka ndaani, ‘Nggini Wan Faara’ wa? 37 A fǝrɗun ƙǝkafek a nggi wa, a mbi a takkwa ˈya ndeena Pǝpa a ǝnee wa. 38 Amma a ǝnaɗi kanda, ko nanǝn fǝreewun ƙǝkafek wa, kamɗǝ a fǝrƙǝkafek nun tǝ ǝnwultenggini ǝnani, tǝrgha nun a sǝndasǝ tǝ ƙǝm kukwalang nggun hai tǝ ndaarha Pǝpa nǝghǝn a hurna, nggi ƙǝm ahur Pǝpa.” 39 Na mindansǝ a nggǝrgha nda ƙǝsang nda, amma thlǝ farha nǝn a haar ndan.

40 Tǝrgha Yeeso wudgha samaarha ɗǝ a pǝm kufad Urdun ɗǝ a mbǝɗaɗǝ ˈwana Yahaya ǝna mbaptisǝma sǝ. Tsauka a mbǝɗi ˈwan. 41 Ɓagha fiya thlǝmadghǝn ɓa hangga. Ndanda, “Ko nanǝn ˈwawa Yahaya ǝna ǝnwulteena wa, amma ǝngya heu ˈwana Yahaya thlǝkrha a ten niifɗiya ƙǝkafek ni.” 42 A mbǝɗi fiya hangga fǝrgha ƙǝkafek a Yeeso. Yeeso.

11

Mǝrra Liyadzuru

1 Na niifa sǝ thlǝmnggǝnni Liyadzuru mbǝ kanglangwa. Nǝghǝn tǝ tsaurha a Mbetani tal nda Mairamu tǝ Marthla. 2 Mairamu ɗiya ndǝna wanman na Liyadzuru na kalth hadghǝn, ndǝghǝnni irangga urdi Chinǝm fa a sarghǝn panggǝn ɗǝ tǝ was tenggǝn. 3 Wutarayini kyab na a wanmanggi ya thlǝnang laɓara nda Yeeso ɗǝ tǝ ndaarha, “Chinǝm, niifɗi tǝ nggǝm nana mbǝ kanglang wa.”

4 Sǝkna Yeeso laɓarɗi ndǝghǝn, “Wanhad ɗiya mbǝ a ɓǝlang wa. Katǝra nǝn hai kee ka a manangganda Faara, tǝ ƙǝm walgha Wanggǝn mamnggirha a fadghǝn.” 5 Nggǝm Yeeso Marthla tǝ wanman, tǝ ƙǝm Liyadzuru. 6 Ko nanǝn sǝkɗǝ ndaarha mbǝ Liyadzuru kanglang wa, nggǝrghǝn tsaurha yi ɓeena sǝri a mbǝɗi nanǝn sǝ.

7 Tǝrgha ndanggǝn fatsahayighǝn, “Taama wuɗǝm Yahudiya ɗǝ.”

8 Ndangga fatsahayighǝn, “Amma Mala, ahu ɓenggini mbǝrgha ɗǝ na mid Yahudaya sǝ muk sa tǝ ferya, na midwa sǝ a nggǝrgha wutta mbǝɗaɗǝ?”

9 Ndangga Yeeso kanda, “Mbǝna sayi kumkap sǝri ahu paara wa? Niifa na wiirha hai a yanfaara mbǝ kisaara wa, ƙǝsǝr nǝghǝn a na maana hai tǝ kukwaryid ƙǝshidɗiya. 10 Amma ana niifa a wiirha hai a fǝɗikrha, nǝn kisaara, ƙǝsǝr mbǝ tǝ kukwaryirha wa.”

11 A kwasamadɗi thlǝknǝn palthɗiya, ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ndang nda kanda, “Pashid nǝm Liyadzuru a shii ɓeena; amma niya ɗǝrha mbǝɗa ɗǝ ɗi mekhneng sǝ.”

12 Ndangga fatsahayighǝn, “Chinǝm, ana nǝn a shii ɓeena, nǝn a ƙǝnda.” 13 Yeeso nǝghǝn a ndaarha ni mǝrna Liyadzuru, amma fatsahayighǝn na nda a numad ndagha Yeeso nǝghǝn a shii ɓeena ni.

14 Tǝrgha pǝranggǝnǝn kanda a pǝpal, “Mǝr Liyadzuru. 15 Ƙǝsǝr ka kun mbuwa ni a mbǝɗi tǝkɗi mbǝnda fa, ƙǝsǝr nun a fǝrƙǝkafek, nanǝn katǝrana ǝnɗa hai ya mbi a mbǝɗi wa. Amma tama thlǝmadghǝn ɗǝ.”

16 Tǝrgha Toma (na nda aarha Muɗaarha), ndanggǝn shayighǝn fatsahaya, “Taama ɗǝm ɗǝ ƙǝm, ɗǝm mǝra heu tǝ Yeeso.”

Yeeso ni yibrha tǝ thliirha sǝ hu mǝra

17 Sǝlna Yeeso ɗǝ, ˈwanda teena pang nda Liyadzuru tǝ ɓeena faɗa. 18 Mbetani nǝghǝn tsau tǝ Urshalima, sǝlɗǝ kilomita mahan. 19 Yahudaya hangga ɓagha ka nggab nda Marthla ɓa tǝ Mairamu ka mǝrra wanma ndan Liyadzuru. 20 Sǝkna Marthla ndaarha Yeeso ɓaghai, kyagha ƙǝshaaɗǝ ɗǝgha hwathlaghǝn fa, amma Mairamu tsauka a wuri.

21 Ndangga Marthla Yeeso, “Chinǝm, andam kwang naa a mbǝɗiya, kam mǝrwa wanmana wa. 22 Amma sǝnɗi sǝ ko nanǝnya na Faara furo kala ˈya tsahang nana.”

23 Ndangga Yeeso Marthla, “Na wanmuwa a nggǝr thliirha sǝ.” 24 Nggǝrangga Marthla sǝ, “Haˈi, sǝnɗisǝ nǝn a nggǝr thliirha sǝ a mii ngwala ƙǝshiirha na mǝrya a thliirha sǝ.” 25 Ndangga Yeeso, “Nggini na thleng mǝrya sǝ, nggini yibrha. Kala fingya fǝrgha ƙǝkafek a nggi ko mǝrna nda na nda a thliirha sǝ. 26 Yanɗi ɓalgha tǝ yibrha fǝrgha ƙǝkafek a nggi mbǝ tam mǝra wa. Fǝrna ƙǝkafek tǝ palthɗi ya wa?” 27 Ndangga Marthla, “Haˈi, Chinǝm, fǝrɗi ƙǝkafek sani Ƙǝrǝsti, Wan Faara, na a ɓarha hu ƙǝshiirha ɓa.”

Tǝd Yeeso

28 Akwasamadɗi ndaana Marthla kee, wudgha aah wanman nǝn Mairamu a man patu ɗǝ ndanggǝn, “Ɓa mala ɓa, na midghǝn sǝ a naa sanǝn.” 29 Sǝkna Mairamu kee, thliigha ƙǝkar ɗǝgha walghǝn. 30 Sǝl wa Yeeso hur tal ɗa hai wa, amma tsaukwa a mbǝɗi ƙǝma nǝn tǝ Marthla. 31 Yahudaya na tsǝtsau a thlǝmadghǝn ahur minda kanda a nggabghǝn, ƙǝlana nda hai thliiɗa sǝ ƙǝkar kyagha ƙǝshaaɗǝ, mbu samadghǝn nda tamngganda ndaarha ɗǝnǝn ka tǝrha aten kwaarha ɗǝ. 32 Sǝlna Mairamu a mbǝɗaɗǝ na Yeeso sǝ nanǝn ndǝn, fǝlgha hai a mbedghǝn ndanggǝn, “Chinǝm, a ndam nagha a mbǝɗiya, kam mǝrwa wanmana wa.” 33 Nana Yeeso ndǝn a tǝrha, tǝ fingya Yahudaya mbuwa samadghǝn ɓa kanda ƙǝm a tǝrha haɗanggǝn fa, sǝbgha hurghǝn ɗǝ ɓillagha kaan. 34 Tsakhka Yeeso mee, “Panggun a yanggi?” Ndang ngganda, “Ɓoɓa ɓa naghǝn.” 35 Tǝd Yeeso. 36 Ndagha Yahudayini na ƙǝƙǝt mbǝɗa, “Ƙǝlama hai nggǝmɗa ndǝn kaan!” 37 Amma fingya ndang ngganda ndan, “Niif ɗiya inang ɗǝ yid kwamarha ɗǝ a mbǝɗi taarha. Mbuwa nǝn mbang ˈyaɗang mǝrra Liyadzuru fa wa?”

Thleng nda Liyadzuru sǝ ahu mǝrra

38 Nggǝrghǝn hur Yeeso sǝbrha ɗǝ kaan ɗǝgha tenkwadɗa ɗǝ. Kaɓeerha ni nggǝlang nanda miighǝn tǝ feera.

39 Ndangga Yeeso kanda, “Kwatǝra man ferɗa ɗǝ.” Amma Marthla wanman niifɗi mǝrgha ndanggǝn Yeeso, “Chinǝm, nanǝnya nǝn sǝrha, ƙǝsǝr mǝrghǝn tǝ ɓeena faɗa.”

40 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Mbǝ ndoyi a fǝrna kǝkafek na a naa mamnggit Faara wa?” 41 Nanǝn kee kwatǝrang ngganda ferɗa ɗǝ. Tǝrgha ƙǝlagha Yeeso talara ɗǝ ndǝghǝn, “Pǝpa, usaɗi sa sǝkna hwandǝna. 42 Sǝnɗisǝ ƙǝtsar na sǝk hwandǝna, amma thlǝk ni yanɗiya ka nafini na ƙǝƙǝt a mbǝɗiya, tǝna nda fǝrƙǝkafek, sǝna nda sǝ sa thlǝngga nggi ɓa.” 43 Ngwalang na Yeeso thlǝk palth ɗiya, tǝranggǝn uradghǝn sǝ kaan ndǝghǝn, “Liyadzuru kyo ɓa!” 44 Niifɗi mǝrgha kyagha ɓa, nda harghǝn tǝ sarghǝn ƙǝƙǝna tǝ djarra kaɓad paarha, raɓang nda yidghǝn tǝ kaɓad paarha. Ndangga Yeeso kanda, “Kwasaman hai wiigha!”

Wumang nda mee a ɓǝlang ngganda Yeeso

45 Tsaunǝn kee, Yahudaya hangga na a thlǝmad Mairamu naa nanda ǝnɗi katǝragha hai fǝrƙǝkafek nda tǝghǝn.

46 Amma fingya ahur ndan ɗǝnda thlǝmad Farisaya ɗǝ ɗa nda pǝrang ˈya kanda ǝnana Yeeso. 47 Tǝrgha mamnda firistaya tǝ Farisaya aah farha nda wumang ngganda kognaya hai. Tsahang mee nda ndan, “Ma nǝm a ǝnaarha? Ƙǝkafek niifɗiya ǝnaɗǝ ǝnwulteengya hangga. 48 A malang ɗǝm nagha a ɗǝrha mbeeɗǝ, tsǝɓaku kowunni nǝn a fǝrƙǝkafek tǝghǝn. Tǝrgha na Romaya a ɓarha ɓa, na nda a thlang Ƙǝn Faarnǝm na chahal heu tǝ nafinǝm.” 49 Amma tal ahur ndan na nda aarha Kayafa mamnda firis ni ahu huradɗi ndǝghǝn, “Sǝnggun ˈya nun a thlǝkrha wa! 50 Sǝnggun sǝ wa a nggushi mǝrna niifa tal ka fiya, ma ɓǝlang ngganda fiya ɗǝ kahad.” 51 Laɓarɗi thlǝkna Kayafa ya mbǝ yi altenggǝn ni wa. Tsaunǝn ndǝghǝn ni firis na manggǝn a sayidɗi, thlǝk nǝn ndaarha ɓana Yeeso mǝra ka Yahudaya. 52 Mbǝ ka Yahudaya kee wa, amma ka a wumanggǝn ten wangya Faara ɓa heu welgha hu ƙǝshiirha ɗǝ. 53 Nanǝn kee ka a farɗi, ndǝn katǝrang na mamngya Yahudaya kaɗa kwamana a ɓǝllang ngganda Yeeso. 54 Tsaunǝn kee, nggǝrwa Yeeso wiirha hai a pathlang Yahudaya a pǝpal wa. Mal Urshalima nǝn ɗǝgha a mbǝrha ɗǝ tsau tǝ kaheerha fa, ahu tala na nda aarha Ifraimu, tsauka a mbǝɗi tǝ fatsahayighǝn. 55 Nanǝnya nduwus far wutsǝfayid Tǝɗaarha ɓa yi Yahudaya, fiya hangga ahu chehwedɗi kahad ˈwanda teena ɗǝnda Urshalima ɗǝ ɓeena hangga kapa na far wutsǝfayidɗi ɓaarha ɓa ka a tsaɓang ngganda alten ndan ɗǝ. 56 Na nda a kaɗa Yeeso, kanda ƙǝƙǝt ahu Ƙǝn Faara na nda a tsahang mee ndan, “Ƙǝla wun hai ƙǝn? Mbǝ a ɓaarha hu wutsǝfayidɗa ɓa wa?” 57 Nanǝnya mamnda firistaya tǝ Farisaya pǝrang ndan fiya tǝ ndaarha, kala niifa nagha Yeeso, pǝrghǝnǝn, tǝna nda ƙǝsang nda.

12

Irang Mairamu urdi Yeeso fa a Mbetani

1 Takhƙǝn ɓeena mikki a ǝna Wutsǝfayid Tǝɗaarha nda, ɗǝgha Yeeso Mbetani ɗǝ tsauka a minda ki Liyadzuru, niifɗi thleng na Yeeso sǝ ahu mǝra. 2 Fughang ngganda Yeeso sǝ. Marthla ndǝna a fǝr ǝnnarhami ɗǝ, Liyadzuru ƙǝm nǝghǝn ahur nafini hǝbgha ǝnnarhami tǝ Yeeso. 3 Tǝrgha Mairamu tǝranggǝn kwalaba urdi sǝ na sǝdghǝn mbǝnggǝn na tǝ wuɗǝɓǝla fa ǝna nanda tǝ ˈya na nda aarha nardi, iranggǝn a ƙǝsǝr sar Yeeso hai panggǝn ɗǝ tǝ was tenggǝn. Tǝrgha lǝghǝdgha hur mindǝɗi tǝ mbǝnda sǝd urdi ɗi. 4 Amma tal ahur fatshayighǝn na nda aarha Yahuda Iskaryoti, (na a fǝr Yeeso), 5 ndǝghǝn, “Na urdi ɗi tǝ wuɗǝɓǝla fa kaan ya, sǝlɗǝ wuɗǝɓǝl rapathlaarha yi paara haru mahan. Kamɗǝ a hiigha ɗǝ, fǝrang wuɗǝɓǝlghǝnda fa yamiya.” 6 Thlǝk nǝn palthɗi ya mbǝnana fa yamiya a haɗang fa wa, amma ngaara ni, nanǝn ndǝghǝn ni na a ƙǝs wuɗǝɓǝl ndan ha, nǝn naarha ngaara hasǝ ɗanggǝn altenggǝn sǝ. 7 Nggǝrangga Yeeso sǝ, ndanggǝn, “Malang, tǝnǝn ɗǝfang ɗǝ ka far panna. 8 Ƙǝtsar na fa yamiya naarha ahur nun, amma mbun naarha tǝ nggi ƙǝtsar wa.”

Wumang nda mee a ɓǝlang ngganda Liyadzuru

9 Wumna Yahudaya hai hangga sǝk nanda ndaarha ɗǝ Yeeso mbǝɗa ɗǝ, thlii nda heu ka ɗa nda naghǝn, mbǝ ndǝghǝn katenggǝn wa amma Liyadzuru thleng nǝn sǝ ahu mǝra. 10 Tǝrgha mamngya firistaya kaɗa kwaman ɓǝlla Liyadzuru nda ƙǝm, 11 ƙǝsǝr ka ndǝghǝn ni Yahudaya hangga malgha kanda fǝrƙǝkafek nda tǝ Yeeso.

Kyad Yeeso a Urshalima hai

12 Ɗalthna mbǝrha hai, fiya hangga wumngga Urshalima ɓa ka wutsǝfayid tǝɗaarha, sǝk ndaarha nda na Yeeso a kwamana ɓayi Urshalima ɓa. 13 Nanǝn kee, kya shii temburu nda kya nda sǝ ɗa nda hwathlaghǝn fa tǝrang ngganda urad ndan sǝ na nda a ndaarha, “Falama Faara! Tǝ parka ni niifɗi ɓagha ɓa ahu thlǝm Chinǝm. Tǝ parka ni Kutǝr Isǝreela!” 14 Walgha Yeeso wan kwaara tǝrgha ƙǝsǝrghǝn sǝ, ƙǝla chireethleng nanda hai, 15 “A tǝrǝm ɗun wa nafiya Isǝreela. Ƙǝlama ɗǝ Kutǝr nun ɓayi taarha, a ƙǝsǝr wan kwaara.” 16 A katǝradghǝn fatsahayighǝn sǝnangwa nda ǝnɗa hai ya wa. Amma akwasamadɗi manang nanda Yeeso, a ɗal teena nda hai ǝnɗi katǝragha hai ya ˈwan nda chireethla atenggǝn. Tǝ ƙǝm ǝnang ǝnɗa nda fa ya. 17 Fiya wumngga hai na nda tǝ Yeeso a sayidɗi aah nǝn Liyadzuru a ten kwaarha, thleng nǝn sǝ ahu mǝrra, kanda ni na a pǝranggǝn fingya ɗǝ ǝnɗi ǝnana Yeeso. 18 Ndǝghǝnni ǝnagha ndǝn kyana fiya ɓa hangga ka hwathlaghǝn nda fa ƙǝsǝr ka ǝnwulteena ǝnanǝn. 19 Tǝrgha ndangga Farisayini ndan, “Mbǝ ˈya sǝ nǝm mbang ǝnaarha wa. Ƙǝlama hai, ƙǝshiirha heu ɗǝn nda ɗǝ a samadghǝn!”

Fingya Nggirkaya kaɗan nda Yeeso

20 Na nafiya Nggirkaya sǝ ahur nafini ɓagha ka tǝrang shilee Faara teena a far wutsǝfayid Tǝɗaarha ɓa. 21 Ɗǝnda thlǝmad Filibus ɗǝ, ɓagha ɓa a Mbatsaida na a chehweed Nggalili. Ndang ngganda, “Mbarkama, na minnan sǝ a nang yirha nan Yeeso fa.” 22 Ɗǝgha Filibus ka pǝranggǝn Andrawus ɗǝ. Tǝrgha kanda kyab ɗǝnda thlǝmad Yeeso ɗǝ pǝranggǝn nda. 23 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ ndǝghǝn, “Ɓad sayi ɓa nanǝnya na a manang ngganda Wan Niifa. 24 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, a hǝfang ngwanda wan hwaliirha hai mǝrgha wa, nǝn tsaurha katenggǝn. Amma a mǝrɗǝ nǝn fǝr wiiya hangga. 25 Niifa na a nggǝm yiɓǝdghǝn nǝn a ƙǝɗeng nda, niifa ƙǝm kargha yiɓǝdghǝn hu ƙǝshidɗiya nǝn wal yibrha mbuwa ngwalarha. 26 Kala niifa na a ǝne taara, tǝta ni a mbu samadna nǝn, kala mbǝrha nani sǝ ndǝna mafadna naarha sǝ. Kala niifa na a ǝne taara, na Pǝpa a manang nda.

Thlǝk Yeeso kwaman mǝrrǝghǝn

27 “Nanǝnya na yiɓǝdna tǝ ɓillaarha, mani mbang ndaarha? Ndo a ndee ‘Pǝpa, hǝrye ahu sayi sǝsadɗiya?’ Amma ǝnɗa ni ɓani ɓa kamanggǝn ya! 28 Pǝpa, manang thlǝm wa!” Tǝrgha sǝk urarha nda hai a talara, tǝ ndaarha, “ˈWaɗi teena manang ɗi, niya nggǝr manang nda.” 29 Fiya wumngga hai sǝkna nanda uradɗi, tamngga fingya ndaarha tǝrˈyaana ni, fingya ƙǝm a ndaarha tǝthlǝnda Faara ni a kalang sǝ. 30 Tǝrgha ndagha Yeeso, “Uradɗi ya ɓanǝn ɓa ka kun ni, mbǝ ka nggi wa. 31 Nanǝnya sayi ni na a ngwang kumarha nda ƙǝshiirha, nanǝnya ƙǝm na nda a rǝk kutǝr ƙǝshidɗiya. 32 Nggi ƙǝm, a tǝren nda talara ɗǝ ma ƙǝshidɗiya, niya ndusang fiya thlǝmadna ɓa.” 33 Thlǝk nǝn ndǝn kee ka a kyad kwaman mǝrrǝghǝn nǝn. 34 Ndangga fiya wumngga hai, “Ndangga Ɗeleewar Ngyahad nǝm ƙǝm na Ƙǝrǝsti a tsaurha pakwanɗǝ. Ƙama na ndaarha na Wan Niifa a mǝra? Wunni ‘Wan Niifɗi’ ˈwan?” 35 Tǝrgha nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Na kukwaryirha narha tǝ kun yi sayi ngguchit kee. Weema hai ahu kukwaryidɗi ndǝghǝn ɓalɗǝ tǝ kun, amawana wula tsǝrha hai. Niifa na a wiirha hai ahu wula mbǝ sǝn mbǝɗi nǝn a ɗǝrha saɗǝ wa. 36 Fǝrama ƙǝkafek tǝ kukwaryidɗi ndǝghǝn ɓalɗǝ tǝ kun, tǝnun tsaurha wangya kukwaryidɗi.”

Yamid fǝrƙǝkafekkid Yahudaya

Akwasamadɗi thlǝk nǝn ǝnggini ya, wiigha Yeeso fayighǝn ɓǝɓenggǝn fadghǝn ma kanda. 37 Ko nanǝn nǝn yakh ǝna ǝnwulteengya a yid ndan, ɓalgha nda kula fǝrƙǝkafek tǝghǝn. 38 Katǝrana ǝnɗa hai ya ka a lǝɗang ngganda ˈya ndaana annabi Ishaya tǝ ndaarha, “Chinǝm, wun fǝrgha ƙǝkafek tǝ laɓar nǝm? Wunni pǝrang na Chinǝm sǝsǝmnggitghǝn?” 39 Ndǝghǝn ɗani mbangwa nanda fǝrƙǝkafek ƙǝsǝr annabi Ishaya ˈwaɗǝ teena pǝr ɗa ndǝn tǝ ndaarha, 40 “Kwamang Chinǝm yid ndan, tǝ ƙǝm tsang ɗǝ hur ndan kakrak, amawa nanda naa maana hai, tǝ ƙǝm sǝnang ngganda hai, ɓa nda thlǝmanna ɓa ƙǝnang nggi kanda.” 41 Thlǝkna Ishaya palthɗi ya ƙǝsǝr naɗǝ mamnggitghǝn, ndǝn thlǝk nǝn ˈya a tenggǝn. 42 Fingya hangga ahur mamnggini fǝr nda ƙǝkafek tǝghǝn. Amma kanda a tǝrǝm thlǝkƙǝn a pǝpal, ƙǝsǝr amana Farisaya rǝk kanda ma ƙǝn tsahad Yahudaya. 43 Kanda mindan sǝ a falgha fiya kanda ma yi Faara.

Ngwa kumarha aten laɓar Yeeso

44 Tǝrgha tǝrangga Yeeso uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝ nggi mbǝ nggi kateenna fǝree nǝn ƙǝkafek wa, amma fǝr nǝn ƙǝkafek tǝ niifɗi thlǝngga nggi ɓa. 45 Kala niifa nagha nggi, naɗǝ niifɗi thlǝngga nggi ɓa. 46 Ɓani ɓa ƙǝla kukwaryirha hu ƙǝshiirha, nanǝn kee kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝ nggi mbǝ tam naarha hu wula wa. 47 Kala niifa sǝkka laɓarna ǝnawa taara sǝ wa, mbi ngwang kumarha wa. Ƙǝsǝr ɓayi ɓa ka ɓi ngwang kumarha ƙǝshiirha wa, amma a hǝrghang nggi. 48 Amma kala niifa kargha nggi fa tǝ ƙǝm thlǝwa laɓar na fa wa, na niifa sǝ na a ngwang kumarha sǝ. Laɓar ɗi thlǝkni, ndǝna nda a ngwang kumarha sǝ, a far ngwala ƙǝshiirha. 49 Mbiyi a thlǝk ˈya tǝ sǝsǝmnda altenna wa, amma Chinɗi thlǝngga nggi ɓa ndǝn ndeegha thlǝk ǝnɗa ni niya thlǝkrha. 50 Sǝnɗisǝ a naɗi a ǝna taara tǝ ˈya ndanǝn nǝn ɓang yibrha ɓa mbuwa ngwalarha. Nanǝn kee, niyi a thlǝk kala ˈya ndeena Chinɗi.”

13

Tsaɓang Yeeso sar fatsahayighǝn ɗǝ

1 Kapa na wutsǝfayid Tǝɗadɗi ɓaarha ɓa, sǝn Yeeso sǝ sayid ɓenggǝn yi mal ƙǝshidɗiya wudgha thlǝmad Chin ɗǝ nduwus ɗaɓa. Nggǝm ɗǝ fatsahayighǝn ahu ƙǝshidɗiya, kyaɗang ɗǝ nggǝmnda kanda pakwanɗǝ. 2 A sayidɗi na Yeeso tǝ fatsahayighǝn a hǝb ǝnnarhami a figrha, ˈwad Sheetan teena kyaɗǝ hur Yahuda Iskaryoti hai wan Siman ka a fǝr Yeeso nǝn. 3 Sǝn Yeeso sǝ Chinɗi fǝrang ɗǝ ǝngya heu ahu harghǝn hai, tǝ ƙǝm sǝnɗasǝ ɓaghǝn ɓa a thlǝmad Faara, nǝn a nggǝr wutta thlǝmad Faara ɗǝ. 4 A sayidɗi na nanda a hǝb ǝnnarhami, thliigha Yeeso sǝ ƙǝɗanggǝn luwudghǝn hai na manggǝn ƙǝn ǝn pafarha nǝn mu. 5 Irr aama nǝn ahu ndaro hai, katǝranggǝn tsaɓang nda sar fatsahayighǝn ɗǝ nagha pang nda saryi ndan ɗǝ tǝ ǝn pafadɗi ƙǝn nǝn a mughǝn. 6 Ɓana Yeeso thlǝmad Mbiturus ɓa, ndangga Mbiturus, “Chinǝm, Sa ni tsaɓang sarna ɗǝ wa?” 7 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Nanǝnya mba sǝnang ǝnɗa hai niya ǝnaarha ya wa, amma a mbee ɓa na sǝnggǝn.” 8 Ndangga Mbiturus, “Sa, mba tam tsaɓang sarna ɗǝ wa.” Nggǝrangga Yeeso sǝ, “A tsaɓanggi sarwa ɗǝ wa, mba nggǝr tsaurha tǝtsahad na wa.” 9 Ndangga Siman Mbiturus, “Chinǝm, mbǝ sarna katenggǝn na tsaɓang ɗǝ wa, amma tsaɓee haryina ɗǝ tǝ tenna ƙǝm.” 10 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “A ˈwad niifa teena fanɗǝ, chilɓi fadghǝn ɗǝ. Ɓalwa midghǝn sǝ fanda wa, ƙǝl a tsaɓanggǝn saryighǝn ɗǝ kee. Kun nuwun chahal, amma mbǝ kun heu wa.” 11 Ƙǝsǝr sǝnɗǝ niifɗi na a fǝrghǝn, ndǝn ndanǝn, “Mbǝ kun heu ni na chahal wa.” 12 Akwasamadɗi ngwalang na Yeeso tsaɓang saryi ndan ɗǝ, kalang nggǝn luwudɗi na manggǝn tsauka hai. Tsahang mee nǝn kanda, “Sǝnɗun ǝnɗi ǝnani ya wa? 13 Nun aah nggi ‘Mala’ tǝ ƙǝm ‘Chinǝm,’ mǝmǝl ni, ƙǝsǝr ndǝghǝn ɗa nani. 14 Nanǝn kee, Nggini Chinǝm tǝ Tǝmalǝm ndǝnun tsaɓang ɗi saryi nun ɗǝ, kun ƙǝm kamɗǝ na a tsaɓang nggun sar ndan ɗǝ. 15 Əna ni kee ƙǝsǝr kun ma a ǝnon ƙǝla ǝnang ni kun. 16 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, mafarha mbǝ kal turighǝn wa, tǝthlǝnda ƙǝm mbǝ kal niifɗi thlǝngga ndǝn ɓa wa. 17 Nanǝnya hǝrǝm nun sǝn ǝnggini ya, a ǝna ɗun taara sǝ nun wal parka.

Thlǝk Yeeso kwaman mǝrrǝghǝn

18 “Mbǝ aten nun heu niya thlǝk laɓarɗi ya wa, sǝnɗi fingya yini wurni hasǝ. Amma tǝtani a lǝghǝdgha laɓar Faara ndaagha; ‘Yanɗi na a hǝb yadna kyakhree ɗa fa ɓa.’ 19 Niya pǝranggǝn kun nanǝnya kapa nǝn katǝrarha hai, a katǝra ɗa hai nun a fǝrƙǝkafek tǝ ndaarha nggini Ƙǝrǝsti. 20 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa thlǝgha yanɗa fa thlǝnni ɗǝ thlǝnǝn nggi fa; tǝ ƙǝm kala niifa thlǝgha nggi fa thlǝnǝn niifɗa fa thlǝngga nggi ɓa.” 21 Akwasamadɗi thlǝk nǝn palthɗiya, ɓillaɗǝ Yeeso fa kaan ahurghǝn ndǝghǝn, “Niya pǝrang ƙǝkafek kun, niifa tal ahur nun nǝn a fǝr nggi.” 22 Tǝrgha nagha fatsahayini a ƙǝlang ndan, wulgha tendan tǝ wunni nǝn a thlǝkrha. 23 Tal ahur fatsahayini nggǝmna Yeeso tsau a thlǝmadghǝn. 24 Tǝrgha ndangga Siman Mbiturus yanɗi nggǝmna Yeeso kaan, “Tsahang mee wunni nǝn a thlǝk pathla a tenggǝn.” 25 Nanǝn kee ndusangga tǝtsahadɗi Yeeso fa ndanggǝn, “Chinǝm, wunni niifɗi?” 26 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Yanɗi niya fǝrang kyad mburodi tawang ni hu aam kyakhna hai ndǝghǝnni.” Tawanggǝn kyad mburodi ahu aam kyakhna hai fǝranggǝnǝn Yahuda wan Siman Iskaryoti ɗǝ. 27 Hǝrǝm na Yahuda thlǝ kyad mburodi ɗi kee, kyagha Sheetan ahurghǝn hai. Tǝrgha ndangga Yeeso Yahuda, “Ənɗi na midwa ǝnaarha, ǝnoghǝn wed.” 28 Amma ahur ndan mbǝ yanɗa sǝ sǝngga tǝmani ndang na Yeeso kee wa. 29 Tsaunǝn Yahuda ni tǝ panjakwa wuɗǝɓǝla ha, fingya ahur fatsahayini tamngganda ndaarha na Yeeso a ndang nda a ɗǝgha heng ǝnnarhami kanda ɓa ka wutsǝfayidɗi, nduwa a ɗǝgha fǝrang wuɗǝɓǝla fa yamiya. 30 Hǝrǝmna Yahuda thlǝ mburodi ɗi kee kyagha hai ƙǝkar a fǝɗikɗi.

Thlǝk Yeeso kwaman ngaalla Mbiturus

31 Akwasamadɗi wiina Yahuda ndagha Yeeso, “Ɓad sayi ɓa na Wan Niifa a ɗǝrha hu mamnggidghǝn ɗǝ, ƙǝsǝr a fadghǝn ni na nda a manang nda Faara. 32 A wal Faara mamnggirha a fadghǝn, Faara tǝ altenggǝn nǝn a fǝrang mamnggirha Wanɗi, tsu kee na Wanɗi a wal mamnggirha. 33 Kun wanggina, takhƙǝn sayi ngguchit kee niya tsaurha tǝ kun. Nun a kaɗa nggi, amma ƙǝla ndang ni mamngya Yahudaya, niya pǝranggǝn kun kee ƙǝm nanǝnya. Mbǝɗi niya ɗǝrha saɗǝ, mbun mbang ɗǝrha saɗǝ wa. 34 Niya fǝrang weerǝnda ngyakhrha kun, nggǝmama ndan. Ƙǝla nggǝmni kun, tsauɗǝ tǝta a nggǝm ndan nun. 35 A naɗun a nggǝm ndan, na fiya heu sǝndasǝ fatsahayina ni kun.” 36 Tsahangga Siman Mbiturus mee, “Chinǝm, ɗǝna yaaɗǝ?” Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Mbǝɗi niya ɗǝrha saɗǝ, mbun a mbu samadna nanǝnya wa, amma tsǝɓaku ndǝn nun a mbu samadna.” 37 Tsahangga Siman Mbiturus mee, “Chinǝm, mani mbuwa ni mbang mbu samad wa nanǝnya? Ngwaɗi fa a mǝri ka sa.” 38 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Na a mǝra ka nggi? Niya pǝro ƙǝkafek, kapa na kilngaara tǝtaarha na a ngaal sǝndǝna katǝra mahan.”

14

Yeeso ni kwamana a thlǝmad Chinɗa ɗǝ

1 Ndangga Yeeso fatsahayighǝn, “A ɓillaɗun wa. Fǝrama ƙǝkafek a Faara, tǝ ƙǝm fǝrama ƙǝkafek a nggi. 2 A wuri ki Pǝpa na ƙǝngya sǝ hangga. A mbǝ nanǝn kee wa, kam pǝrang ɗi ndǝn kun. Niya ɗǝrha mbǝɗa ɗǝ ka ɗi tansang mbǝrha kun sǝ. 3 A ɗiɗi tangsang mbǝrha kun sǝ, niya wutta ɓa ɓi ɗǝrha tǝ kun thlǝmanna ɗǝ. Tǝnun tsaurha a mbǝɗi nani sǝ. 4 Mbǝɗi niya ɗǝrha saɗǝ sǝnɗun kwamana.” 5 Ndangga Toma, “Chinǝm sǝngwan mbǝɗi na a ɗǝrha saɗǝ wa, ƙǝƙǝn nan sǝn kwamana?” 6 Ndangga Yeeso, “Nggini kwamanɗi, nggini ƙǝkafek ɗi, tǝ ƙǝm nggini yibǝdɗi. Mbǝ niifa sǝ na ɗǝrha thlǝmad Chin ɗaɗǝ wa ƙǝl tǝ thlǝmad na. 7 A sǝnɗun nggi, nun sǝn Pǝpa. Nanǝnya sǝnɗun ndǝn, tǝ ƙǝm naɗun ndǝn.” 8 Tǝrgha Filibus ndanggǝn, “Chinǝm kyaɗang Chinɗi kan, tǝna ten nan ɗathla.” 9 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Mǝnɗi ha tǝ kun, amma Filibus ɓalgha kula sǝn nggi? Kala niifa nagha nggi naɗǝ Chinɗi. Kama nda na tsahe mee, kyaɗang Chinɗi kan?” 10 Fǝrwa ƙǝkafek niyi hu Chinɗi, tǝ ƙǝm Chinɗi ahur na wa? Laɓarɗi niya pǝrang nda kun mbǝ laɓar altenna ni wa. Amma Chinɗa ni na a hurna, na a ǝna targhǝn. 11 Fǝreema ƙǝkafek a nda ɗi niyi hu Chinɗi, Chinɗi ƙǝm ahur na. Nduwa ƙǝm fǝrama ƙǝkafek tǝ nggi a ten ǝnwulteengya nanun ǝnani. 12 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝ nggi nǝn a ǝna tur tarɗi ǝnani. Nun a ǝna ǝngya na mǝmanggǝn kalgha fingya yina mu ya, ƙǝsǝr niya ɗǝrha thlǝmad Chinɗa ɗǝ. 13 Kala ˈya hwan nun hu thlǝmna niya ǝnaghǝn, tǝna Chinɗi wal mamnggirha a fad Wanɗi. 14 Kala ˈya hwan nun ahu thlǝmna, niya ǝnanggǝn kun.

Ɗǝfmee yi ɓad Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ɓa

15 “Ana ɗun a nggǝm nggi, nun a ǝna taara tǝ ˈya pǝrang ni kun. 16 Niya hwan Pǝpa, ndǝghǝn ƙǝm nǝn a nggǝr fǝrang Tǝthlaara kun na a tsaurha tǝ kun pakwanɗǝ. 17 Ndǝna Sǝsǝna yi ƙǝkafek. Mbǝ ƙǝshiirha a thlǝghǝn fa wa, ƙǝsǝr ˈwawa nda naghǝn wa nduwa sǝnggǝnda wa. Amma kun sǝnɗun ndǝn, ƙǝsǝr nǝghǝn tǝ kun tǝ ƙǝm nǝn narha tǝ kun. 18 Mbiya mal kun ƙǝla wumirya wa, niya ɓarha thlǝmad nun ɓa. 19 A mbee shedɗa ɓalwa ƙǝshiirha nggǝr na nggi wa, amma kun nun a na nggi. Nanǝn niyi tǝ yibrha kun ƙǝm nun a tsaurha tǝ yibrha. 20 A farɗi nun a sǝndasǝ niyi ahur Pǝpa, kun ƙǝm ahur na, nggi ahur nun. 21 Nafiya sǝkka ˈya ndani ǝna taara nda sǝ, kanda ni nggǝmngga nggi. Nafiya nggǝmngga nggi, na Pǝpa a nggǝm kanda, nggi ƙǝm niya nggǝm kanda, kyaɗang fanna ni kanda.” 22 Tǝrgha Yahuda (Mbǝ Yahuda Iskaryoti wa) ndǝghǝn, “Chinǝm, kama na kyad fadwa a kan kee mbǝ a ƙǝshiirha kahad wa?” 23 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Nafiya nggǝmngga nggi, ǝna taara nda tǝ ˈya ndani. Na Pǝpa a nggǝm kanda, niya ɓaarha thlǝmad ndan ɓa tsawi tǝ kanda. 24 Yi nggǝm ngwa nggi mbǝ a ǝna taara tǝ ˈya ndani wa. Laɓarɗi sǝk nun ya mbǝ nggi thlǝkka ndǝn wa, amma yi Pǝpa ni thlǝngga nggi ɓa. 25 Pǝrang ni ǝnggini kun ya nggi ɓalɗǝ tǝ kun. 26 Amma tǝthlaara, na Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, na Pǝpa a thlǝnang ɓa ahu thlǝm na, nǝn a tsahang ǝngya kun ha heu, ɗalang ǝnggina nǝn kun in pǝrang ni kun. 27 Mal ɗi kun tǝ ɗǝɗemnggirha. Ɗǝɗemnggid na ni fǝrang ni kun. Fǝrang ni ndǝn kun mbǝ ƙǝla na ƙǝshiirha fǝra wa. A ɓillaɗun wa tǝ ƙǝm a tǝrǝm ɗun wa. 28 Sǝk ɗun ˈya ndaani, ‘Niya wiirha tǝ ƙǝm niya nggǝr wutta thlǝmad nun ɓa.’ A nggǝm ɗun nggi, nun a ǝna wutsǝfayirha ƙǝsǝr niya ɗǝrha thlǝmad Chin ɗaɗǝ, ƙǝsǝr Chin ɗi kalɗǝ nggi mu. 29 Pǝrang ni ndǝn kun nanǝnya kapa nǝn katǝrarha hai, ƙǝsǝr a katǝra ɗa hai nun a fǝrƙǝkafek. 30 Mbiya nggǝr kalang kun sǝ hangga wa, ƙǝsǝr kutǝr ƙǝshidɗiya nǝghǝn ɓaghai, mbǝ ˈya sǝ nǝn mbang ǝnaarha a tenna wa. 31 Amma niyi a ǝna ˈya ndeena pǝpa, tǝna ƙǝshiirha sǝndasǝ nggǝm ɗi Chinɗi. Thlema sǝ tama wiim ma mbǝɗiya.”

15

Yeeso ni ka ɗǝf inabi

1 Ɗǝgha Yeeso mbeeɗǝ tǝ ndang nda fatshayighǝn, “Nggini ka ɗǝf inabiɗi, Pǝpa ndǝna tǝhedɗi. 2 Kala wuhwaara mbuwa nggǝtta, na Pǝpa a kyathlang ɗǝ. Amma kala wuhwaara na a nggǝtta, na Pǝpa a tansang, tǝnǝn nggǝr chik nggǝtta kaan. 3 ˈWanda teena tangsang nda kun tsauɗun chahal ƙǝsǝr ka laɓarɗi pǝrang ni kun. 4 Tsawama ahur na, nggi ƙǝm niya tsaurha ahur nun. Ƙǝla mbuwa na wuhwara mbang nggǝtta katenggǝn, ƙǝl a naɗǝ a fad kulghǝn. Kun ƙǝm nuwun kee, mbun mbang ǝna ˈya ngga wa ƙǝl a naɗun ahur na.

5 “Nggini ɗǝf inabi, kun ni wuhwarya. Ana niifa ahur na, niya naarha ahurghǝn, nǝn a nggǝt wan ɗǝfya hangga. Amma a mbǝ tǝ nggi wa, mbǝ mbang ǝna ˈya wa. 6 A mbǝ niifa ahur na wa, nǝghǝn ƙǝla wuhwar ɗǝfrha kudmang na nda ɗǝ hwargha, ɓagha fiya ɓa wumang ngganda hwaridghǝn, muwangga nda hu wadɗǝ, djang ngganda ɗǝ. 7 Amma anaɗun ahur na, laɓar na ƙǝm ahur nun, nun hwan kala ˈya na minnun, na nda a fǝranggǝn kun. 8 Ana ɗun a fǝr wan ɗǝfya hangga, na Pǝpa wal mamnggirha, nǝn a kyad ndaarha kun fatsahayina ni. 9 Nggǝmɗi kun ƙǝla nggǝmna Pǝpa nggi. Nanǝn kee tsawama a ten nggǝmndǝ ɗi kyaɗang ni kun. 10 A ƙǝsɗun laɓarna ha, nun a tsaurhahu nggǝm ndǝna, ƙǝla ƙǝs ni laɓar ɗa ha pǝree na Pǝpa, tsauɗi ƙǝm ahu nggǝm ndǝghǝn. 11 Pǝrang ni ǝnggina kun ya tǝ nun wal tur wutsǝfayid na, wutsǝfayid nun ƙǝm tsauka lǝlǝgɗa. 12 Kulo ˈya ndang ni kun ya, nggǝmama ndan ƙǝla nggǝmni kun. 13 Mbǝ nggǝmnda sǝ kalgha yanɗiya wa, na a fǝrgha niifa yiɓǝdghǝn ka pashiyighǝn. 14 Pashiyina ni kun, ana ɗun a ǝna ǝnɗi pǝrang ni kun. 15 Ɓalwi nggǝr aah kun mafayina wa, ƙǝsǝr mafarha sǝngwa ˈya na turighǝn a ǝnaarha wa. Ameyedghǝn, niya aah kun pashiyina ƙǝsǝr pǝrang ɗi ǝngya kun heu pǝree na Pǝpa. 16 Mbǝ kun wurgha nggi wa, nggi ndǝn wurgha kun, ndanggi kun ɗaamaɗǝ ɗun fǝr wan ɗǝfya hangga na tsaurha pakwanɗǝ. Tǝrgha kala ˈya hwanang nun Pǝpa hu thlǝmna nǝn a fǝranggǝn kun. 17 Kulo ˈya ndang ni kun ya, nggǝmama ndan.

Na ƙǝshiirha a tsan kun

18 “A tsan ƙǝshiirha kun, a sǝnunsǝ tsanɗǝ nggi kapa nǝn tsan kun. 19 Andam kun yi ƙǝshiid ɗa ni ya, kam nggǝm ƙǝshiirha ǝnggǝn. Amma tsaunǝn mbǝ yi ƙǝshidɗa ni kun ya wa, wur yi kun sǝ hu ƙǝshiirha, ndǝghǝnni tsanna ƙǝshiirha kun. 20 Ɗalama teena hai tǝ pathla ndang ni kun, mbǝ mafarha kal turighǝn wa. A sǝsenda, kun ƙǝm na nda a sǝsang kun. Andam ǝnanda taara tǝ ˈya ndang ni kanda, kam ǝnanda taara tǝ ˈya pǝrang nun kanda ƙǝm. 21 Na nda a ǝnang tur ǝnggina kun fa heu ya ƙǝsǝr ka thlǝmna, ƙǝsǝr sǝngwanda niifɗi thlǝngga nggi ɓa wa. 22 Andam ɓawi ɓa ɓi kalang kanda sǝ wa, kam mbǝ ɗimiyirha sǝ a fad ndan wa. Amma nanǝnya, mba nda fǝlmee aten ɗimiyindan wa. 23 Kala niifa tsangga nggi, tsan nǝn Pǝpa ƙǝm. 24 Ənaɗi ǝngya hangga ahur ndan ˈwawana niifa ǝnaarha. Andam ǝnawi ǝnggini ya wa, kam mbǝ ɗimiyirha sǝ a fad ndan wa. Amma nanǝnya nanda ǝnggini ǝnani, ko nanǝn kee tsan nda nggi tǝ Pǝpa ƙǝm. 25 Lǝghǝd laɓarɗi na chichireethlee hai ahu ngyahad ndan, ndanǝn, ‘Tsan nda nggi fa, kula nggi ǝna ˈya ɗimi.’ 26 Amma a ɓa tǝthlaara ɓa, Sǝsǝna na a tsahang ƙǝkafekkid laɓar Faara kun ha, niya thlǝnang nda kun ɓa aki Pǝpa, nǝn a pǝr ˈya heu a tenna. 27 Kun ƙǝm nun a pǝranggǝn fingya ǝnggini ǝnani ƙǝsǝr ka a katǝradghǝn nuwun tǝ nggi.

16

1 “Pǝrang ni ǝnggini kun ya amawa nun kyathla hai ma ƙǝkafek. 2 Na nda a rǝk kun ahu ƙǝngya tsahad Yahudaya. Mbǝ ngaala sǝ wa, na sayi ɓayi kala niifa ɓǝlangga kun nǝn a numad ndaarha tar Faara nǝn a ǝnaarha. 3 Na nda a ǝna ǝngginiya, ƙǝsǝr sǝngwanda Chin ɗi nduwa nggi wa. 4 Pǝrang ni ǝnggini kun ya, a tsǝ sayi hai, nun a ɗal teena hai tǝ ndaarha ˈwaɗi pǝranggǝn kun. Pǝrang ngwi ǝnggini kun ya ka a katǝradghǝn wa ƙǝsǝr ɓal yi tǝ kun.

Tar Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda

5 “Amma nanǝnya niya wiirha a thlǝma niifɗa ɗǝ thlǝngga nggi ɓa, mbǝ niifa sǝ ahur nun tsahegha mee ɗini yaaɗǝ wa. 6 Ƙǝsǝr ka pǝrang ni ǝnggini kun ya ndǝn lǝghǝdna hur nun tǝ sǝbrha hura. 7 Amma niya pǝrang ƙǝkafek kun, nǝn a tsaurha ngga a fad nun a wiiɗi. Ƙǝsǝr a wii yi wa mbǝ tǝthlaara a ɓaarha ɓa wa, ƙǝl a wii ɗi. Amma a wiiɗi, niya thlǝnanggǝn kun ɓa. 8 A ɓaɗa ɓa, nǝn a kyaɗang ƙǝkafekkirha nafiya ƙǝshidɗiya aten ɗimiyirha, nggayirha tǝ ngwa kumarha. 9 Aten ɗimiyirha, ƙǝsǝr kar nda fǝrƙǝkafek tǝ nggi. 10 Aten nggayirha, ƙǝsǝr niya wiirha thlǝmad Chinɗa ɗǝ, mbun a nggǝr na nggi ɓalwa. 11 Aten ngwa kumarha, ƙǝsǝr ˈwad Faara teena ngwang ɗǝ kumarha kutǝr ƙǝshidɗiya. 12 Na ǝngya sǝ hangga na minna pǝrang nda kun, amma mbun mbang ƙǝsghǝn ha nanǝnya wa. 13 A ɓad Sǝsǝn ƙǝkafek ɓa, nǝn a kyaɗang kwaman ƙǝkafek kun heu. Ƙǝsǝr mbǝ laɓar altenggǝn nǝn a pǝrang kun wa, amma nǝn a pǝr ˈya sǝk nǝn, tǝ ƙǝm nǝn a pǝrang ˈya kun ɓalgha ɓayi. 14 Nǝn a fǝree mamnggirha, ƙǝsǝr nǝn tǝrang ˈya thlǝk ni Pǝranggǝnǝn kun. 15 Kala ˈya tsauka yi Pǝpa yina ni. Ndǝghǝn ɗa ndani, na Sǝsǝna a pǝrang ˈya ndani kun ndani.

16 “Akwasamad sayi ngguchit mbun a nggǝr na nggi wa, akwasamad sayi ngguchit ƙǝm nun a nggǝr na nggi.”

Sǝbrha hura tǝ wutsǝfayirha

17 Fingya fatsahayighǝn ndang ngganda ndan, “Mana midghǝn ndaarha ndang nǝn ƙǝm, ‘Akwasamad sayi ngguchit mbun a na nggi wa, akwasamad sayi ngguchit ƙǝm nun a nggǝr na nggi’? Tǝ ƙǝm ndǝghǝn, ‘Niya ɗǝrha thlǝmad Chinɗa ɗǝ’?” 18 Ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ tsakh mee, “Ma nǝn a ndaarha ‘Akwasamad sayi ngguchit’? Sǝnanggǝm ǝnɗa hai nǝn a thlǝkrha ya wa.” 19 Sǝnangga Yeeso hai na mindan sǝ tsahang mee aten laɓarɗi thlǝk nǝn, ndanggǝn kanda, “Nuwun a tsahang mee ndan ha aten laɓarɗi ndaani, ‘Akwasamad sayi ngguchit mbun a na nggi wa, tǝ ƙǝm Akwasamad sayi ngguchit nun a nggǝr na nggi’? 20 Niya pǝrang ƙǝkafek kun, nun a tǝrha tǝ sǝbrha hura, ƙǝshiirha ƙǝm nǝn a ǝna wutsǝfayirha. Na hur nun a sǝbrha ɗǝ, amma na sǝbrha hur nun a tsaurha ǝn wutsǝfayirha. 21 Ana nuneefa a nggǝtta hai nǝn tǝk hatta fa kaan, ƙǝsǝr ɓad sayid nggǝttǝghǝn ɓa. Amma a nggǝɗang ɗǝ wufar wee hai, na hatta nggǝttǝɗi mbǝɗang nda, ƙǝsǝr ka wutsǝfayirha nggǝdɗǝ wufar wee hu ƙǝshiirha hai. 22 Nǝn a tsaurha kee tǝ kun. Nanǝnya sayid sǝbrha hur nun ni, amma niya nggǝr na kun, nun a tsaurha tǝ wutsǝfayirha fa, mbǝ niifa sǝ na thlang wutsǝfayid nun hai wa. 23 A farɗi mbun a nggǝr tsahe ˈya wa. Niya pǝrang ƙǝkafek kun, na Pǝpa a fǝrang kala ˈya kun hwanang nun hu thlǝmna. 24 Pa ka weeriya ˈwawun tsakh ˈya tǝ thlǝmna wa. Hwanama nun a waala, tǝna wutsǝfayid nun lǝghǝtta.

Kalɗi ƙǝshiirha mu

25 “Thlǝkki ǝngginiya tǝ karapuya. Amma na sayi ɓayi niya nggǝr kalang kun sǝ a pǝpal a ten Pǝpa, mbiya nggǝr thlǝk karapu wa. 26 A farɗi nun a hwan ǝngya ahu thlǝmna. Mbǝ nggi ni a nggǝr hwan Pǝpa a meyed nun wa. 27 Chinɗi tafadghǝn nǝghǝn a nggǝm kun, ƙǝsǝr nggǝmɗun nggi tǝ ƙǝm fǝr ɗun ƙǝkafek tǝ ndaarha ɓayi ɓa a thlǝmad Faara. 28 Ɓayi ɓa a thlǝmad Chinɗi ahu ƙǝshiid ɗaɓa ya, nanǝnya niya mal ƙǝshidɗiya wuɗi thlǝmad Chinɗa ɗǝ.” 29 Tǝrgha ndagha fatsahayighǝn, “Yauwa! Nanǝnya na a tsǝ laɓaara a pǝpal mbǝ tǝ karapu wa. 30 Nanǝnya sǝnɗansǝ sǝnna ǝngya heu. Kamngwa a nggǝrgha niifa tsaho mee ha wa. Ndǝghǝn ɗani fǝr nan ƙǝkafek tǝ ndaarha ɓagha ɓa a thlǝmad Faara.” 31 Nggǝrangga Yeeso kanda sǝ, “Fǝr ɗun ƙǝkafek nanǝnya wa? 32 Amma na farghǝn ɓayi, nanǝnya ma ɓaɗa ɓa, nun a weela hai, kowunni nǝn a ɗaarha wuri keeghǝn ɗǝ. Nun a mal nggi katenna. Amma mbiyi katenna wa, ƙǝsǝr nagha Pǝpa a thlǝmanna. 33 Pǝrang ni ǝnggini kun heu ya tǝnun wal ɗǝɗemnggirha ahur nun. Nun a sǝsaarha kaan ahu ƙǝshiid ɗiya. Amma ˈwaɗi teena kal ɗi ƙǝshiirha mu.”

17

Hwanda Yeeso

1 Akwasamadɗi ngwalang na Yeeso thlǝk ǝnɗiya, ƙǝlagha talara sǝ hwan Faara nǝn ndǝghǝn, “Pǝpa ɓad sayi ɓa na a manang nda Wanɗi, wanɗi ƙǝm manoghǝn. 2 Ƙǝsǝr fǝrang na sǝsǝmnda aten kowunni, tǝnǝn fǝr yibrha mbuwa ngwalarha a nafini fǝrang na. 3 Kwaman ɗa na yi wal yibrha sǝ mbuwa ngwalarha ya, a sǝn sa nan, Faara yi ƙǝkafek, tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti thlǝnang na hu ƙǝshiirha ɓa. 4 Manang ɗi thlǝmwa hu ƙǝshiirha, tǝ ngwalang nda tarɗi fǝree na a ǝne. 5 Nanǝnya, Pǝpa, mane a mbed wa tǝ tur mamnggidɗi nani tǝghǝn kapa na nda ǝna ƙǝshiirha. 6 ˈWaɗi teena kalɗi mee atenwa a nafini fǝree na ahu ƙǝshidɗiya. Nafiwa ni, fǝrenna kanda ǝnanda taara tǝ palth wa. 7 Nanǝnya sǝndasǝ kala ˈya nani tǝghǝn ha kyaghǝn ɓa a haar wa, 8 ƙǝsǝr laɓarɗi pǝree nana pǝrang ɗi ndǝn kanda. Thlǝn ndan, tǝ ƙǝm sǝndasǝ ɓayi ɓa a thlǝmad wa, fǝr nda ƙǝkafek sa thlǝngga nggi ɓa. 9 Niyi a hwanda ka kanda, mbiyi a hwanda a ƙǝshidɗiya wa, amma a nafini fǝree nana ƙǝsǝr nafiwa ni. 10 Kala ˈya nani tǝghǝn yiwa ni, tǝ ƙǝm kala ˈya nana tǝghǝn ha yina ni, ni wal mamnggirha a fad ndan ƙǝm. 11 Nanǝnya ɓalwa tsawud na sǝ hu ƙǝshiirha wa, amma na nda ahu ƙǝshidɗiya, nggi ƙǝm niya ɗǝrha thlǝmad wa ɗǝ. Pǝpa tǝ Peɗǝnda, lafu kanda tǝ sǝsǝmnda thlǝmwa, thlǝmɗi fǝree nana, tǝna nda tsaurha tal ƙǝla nanǝm tal. 12 A sayidɗi nani tǝ kanda, lafɗi kanda tǝ sǝsǝmnda thlǝmwa, thlǝm ɗi fǝree nana. Ƙǝlaɗi kanda ha, tǝ ƙǝm mbusǝ sahadgha wa ƙǝl tal ahur ndan kee, ƙǝl yanɗi wurgha fadghǝn a sahadgha. Sahad nǝn ka a lǝghǝdgha laɓar Faara na chichirethlee hai. 13 Nanǝnya niya ɗǝrha thlǝmad wa ɗǝ. Amma thlǝk ni ǝngginiya nggi ɓalɗǝ ahu ƙǝshiirha tǝna nda wal wutsǝfayirha lǝlǝgɗa ahur ndan ƙǝla nani tǝghǝn ha. 14 Fǝrangɗi laɓar wa kanda ƙǝshiirha ƙǝm karɗǝ kanda fa, ƙǝsǝr mbǝ yi ƙǝshiirha ni kanda wa, ƙǝla nani mbǝ yi ƙǝshiirha ni nggi wa. 15 Mbi a hwan sa a tǝrangga kanda ma ƙǝshiirha wa, amma ndǝghang kanda hai tǝ tǝmbǝlfedɗi. 16 Kanda mbǝ yi ƙǝshidɗa ni ya wa, ƙǝla nani mbǝ yi ƙǝshidɗa ni ya wa. 17 Tsawang kanda chahal tǝ ƙǝkafekkid wa, ƙǝsǝr laɓar wa ƙǝkafek ni. 18 Ƙǝla thlǝnna nggi hu ƙǝshiirha ɓa, thlǝnɗi kanda ƙǝm ahu ƙǝshiirha ɗǝ. 19 Ƙǝsǝr fǝr ɗi fanna ƙǝla ǝn sataka ƙǝsǝr ka kanda, tǝna nda naarha chahal hu ƙǝkafekkid wa. 20 Mbiyi a hwanda ka kanda kee wa, amma a fingya heu fǝrgha ƙǝkafek tǝ nggi hu laɓar ndan. 21 Pǝpa niya hwanda a tendan heu a tsawa nda tal, ƙǝla nana ahur na nggi ƙǝm ahur wa. Ngwa tsawa nda tal ahur nǝm tǝna ƙǝshiirha fǝrƙǝkafek sa ni thlǝngga nggi ɓa. 22 Fǝrangɗi mamnggidɗi kanda fǝree nana, tǝna nda tsaurha tal ƙǝla nanǝm tal. 23 Niya naarha ahur ndan, sa ƙǝm ahur na, tǝna nda tsaurha tal kula ǝn ˈyaara fa, tǝna ƙǝshiirha sǝndasǝ sa ni thlǝngga nggi ɓa tǝ ƙǝm nggǝmna kanda ƙǝla nggǝmna nggi. 24 Pǝpa, na minnasǝ nafini fǝree na ya, a na nda a thlǝmanna a mbǝɗi nanisǝ, tǝna nda naa mamnggidɗi fǝree nana, ƙǝsǝr nggǝmna nggi kapa na nda ǝna ƙǝshiirha. 25 Pǝpa na tǝ nggayirha, ko nanǝn sǝngwa ƙǝshiirha sa wa, amma sǝnɗi sa; nafini ya ƙǝm sǝndasǝ sa ni thlǝngga nggi ɓa. 26 Kyaɗang ɗi sa kanda ƙǝla nana, niya naarha pǝranggǝn kanda. Tǝna nggǝmndǝɗi nggǝmna nggi naarha tǝ kanda tǝ ƙǝm nee ahur ndan.”

18

Ƙǝsang nda Yeeso

(Matta26:47-56; Markus14:43-50; Luka22:47-53)

1 A kwasamadɗi ngwalang na Yeeso hwan Faarɗi, mal Urshalima nǝn tǝɗanggǝn suhwad Kidron teena heu tǝ fatsahayighǝn. A pǝm suhwadɗi na hed ɗǝfya dzaitun sǝ, kyagha sahai tǝ fatsahayighǝn. 2 Yahuda fǝrgha ndǝn ƙǝm sǝnɗǝ mbǝɗi, ƙǝsǝr na Yeeso yakh naarha wumnda hai tǝ fatsahayighǝn a mbǝɗi. 3 Nanǝn kee, ɗǝgha Yahuda ahu hedɗa ɗǝ tǝ sodjaya a samadghǝn, tǝ fa ƙǝla Ƙǝn Faara, thlǝnang na mamngya Firis ɓa tǝ Farisaya. Ƙǝs nda patilla ha, tǝ tochi, tǝ kari yanda. 4 ˈWad Yeeso teena sǝnɗǝ ǝnɗi ɗǝgha katǝrarha hai tǝghǝn, kyagha pǝpal ɓa tsahang mee nǝn kanda, “Wun nun a kaɗaarha?” 5 Nggǝrang ngganda sǝ, “Yeeso Tǝ Nadzarat.” Ndangga Yeeso kanda, “Nggini ndǝghǝn.” Yahuda tǝthlǝrɓu ɗi ƙǝt a pathlang ndan. 6 A sayidɗi ndana Yeeso, “Nggini ndǝghǝn,” wuɗa nda samarǝn, samarǝn fǝla nda hweeɗe hai. 7 Nggǝrghǝn tsahang mee kanda, “Wun nun a kaɗaarha?” Ndang ngganda, “Yeeso Tǝnadzarat.” 8 Ndangga Yeeso kanda, “Ndanggi kun nggini ndǝghǝn. Ana nggi nun a kaɗaarha, malaman nafiniya wii nda.” 9 Katǝra nǝn hai kee ka a lǝɗanggǝn laɓar ɗi ndanǝn, “A hur nafini fǝree na mbusǝ ƙǝɗeng ni wa.” 10 Tǝrgha Siman Mbiturus ƙǝɗanggǝn thlaukh ƙǝlarghǝn sǝ kyathlanggǝn thlǝmad mafad Firis ɗǝ na manggǝn a yi sǝma. (Thlǝm mafadɗiya Malkus). 11 Amma ndangga Yeeso Mbiturus, “Wuɗang thlaukh ƙǝlar ɗi hu ƙǝnggǝn hai. Mbuwani mbang saarha tǝ wuhuleu sǝsaarha fǝree na Pǝpa wa?”

Ɗǝnda tǝ Yeeso a mbed Mamnda firis ɗǝ

(Matta26:57-58; Markus14:53-54; Luka22:54)

12 Tǝrgha Sodja yini, tǝ mamndǝ ndan tǝ fa ƙǝla Ƙǝn Faara ƙǝsang ngganda Yeeso ƙǝnang ngganda. 13 ˈWa ɗǝrha nda tǝghǝn thlǝmad Hanana ɗǝ, ƙǝsǝr thlaɓǝr Kayafa ni na manda firis a sayidɗi. 14 Kayafa ndǝn ndangga fingya mamngya Yahudaya, mǝmǝl ni a mǝrgha niifa tal ka fingya fiya.

Katǝra ngaalla Mbiturus

(Matta26:69-70; Markus14:66-68; Luka22:55-57)

15 Tǝrgha Siman Mbiturus mbu samad Yeeso nǝn, niifa tal ahur fatsahayighǝn ƙǝm mbu samad Yeeso nǝn. Tǝtsahad ɗi ƙi Yeeso ya sǝn firis ndǝn na manggǝn, ndǝghǝnggi ƙǝm kyagha hu chelleeru firis ɗǝ na manggǝn tǝ Yeeso. 16 Amma Mbiturus ishgha hai a kwakirma. Tahad tǝtsahad ɗi sǝnna firis ndǝn na manggǝn, wudgha, kalanggǝn nuɗa sǝ na a ƙǝla kwakirma ha, a kyagha hai tǝ Mbiturus. 17 Nuɗi na a mii kwakirma ndanggǝn Mbiturus, “Sa mbǝna tal ahur fatsahayighǝn wa?” Ndangga Mbiturus, “Awo, mbǝ nggini wa.” 18 Ƙǝsǝr na mbiirha sǝ, mafaya hur minda tǝ faƙǝlaya ha kanda a tǝk waarha fa. Mbiturus ƙǝm a thlǝman ndan a tǝk waarha fa.

Mamnda firistaya tsahang ɗǝ mee Yeeso

(Matta26:59-66; Markus14:55-64; Luka22:66-71)

19 Tǝrgha firis na manggǝn tsahang mee nǝn Yeeso aten fatsahayighǝn tǝ tsahadghǝn ha. 20 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Thlǝkki laɓaara a ƙǝshiirha a pǝpal. Ni naarha tsaharha ha hu ƙǝn tsahad Yahudaya, tǝ Ƙǝn Faara nǝm yakh wumnda sahai. Mbǝ ˈyasǝ thlǝk ni ɓǝɓee wa. 21 Kama nda na a tsahe mee ha? Tsahang mee fingya sǝkka fanna. Sǝnda ˈya ndani.” 22 Ndana Yeeso kee, tal ahur mamnggini na tsau tǝghǝn fa mbi Yeeso nen, ndanggǝn, “Na nggǝrang nda firis sǝ na manggǝn kiya wa?” 23 Ndangga Yeeso, “Ana ˈyasǝ thlǝk ni na ɗimi puruwun. Amma ana ƙǝkafek thlǝk ni, kama mbina nggi?” 24 Tǝrgha Hanana thlǝnanggǝn Yeeso a thlǝmad Kayafa ɗǝ na mamnda firis ƙǝƙǝna.

Ngaalla Mbiturus yi sǝri tǝ yi mahan

(Matta26:71-75; Markus14:69-72; Luka22:58-62)

25 Nana Mbiturus ƙǝt a tǝk waarha fa, tsahang mee nda, “Sa mbǝna tal ahur fatsahayighǝn wa?” Ngalgha Mbiturus ndǝghǝn, “Awo mbiyi ahur ndan wa.” 26 Tal ahur mafaya manda firis na hurfidghǝn ni niifɗi kyathlang na Mbiturus thlǝmadghǝn ɗǝ, tsahang mee nǝn Mbiturus, “Mbǝ naɗi kun tǝghǝn ahu hed dzaitun wa?” 27 Nggǝrgha Mbiturus ngaalghǝn. Tsu kee tǝtaagha ɗiyarha.

Yeeso a mbed Mbilatus

(Matta27:1-2; 11:14; Markus15:1-5; Luka23:1-5)

28 A tsar kyang na nda Yeeso sǝ a minda ki Kayafa ɗǝnda tǝghǝn minda ki Mbilatus ɗǝ ngwamnad Romaya. Kyawa nda tǝghǝn a minda ki ngwamna ɗa hai wa. Na mindan sǝ a tangsang ngganda fad ndan chahal tǝna nda hǝb ǝnnadmid tǝɗaarha. 29 Nanǝn kee kyagha Mbilatus thlǝmad ndan ɓa tsakh mee nǝn, “Ma ǝnana kamshi ɗiya huhwa nun ndǝn?” 30 Nggǝrang ngganda sǝ, “A ǝna wa kamshiɗi ˈya mbuwa ngga ya wa, kam ɓowan ndǝn ɓa wa!” 31 Ndangga Mbilatus kanda, “Ɗaama ɗǝ tǝghǝn ɗun ngwang kumarha tafad nun tǝ yinun ngyakhrha.” Nggǝrangga Yahudaya sǝ, “Ai, fǝrang ngwanda sǝsǝmnda kan na a ɓǝlanggan niifa wa.” 32 Katǝrana ǝnɗa hai ya ka a lǝɗang ngganda laɓarɗi ki Yeeso sakh nǝn tǝ kwaman mǝrrǝghǝn. 33 Tǝrgha Mbilatus nggǝrgha hur minda hai, aah Yeeso nǝn ɗǝ tsahang mee nǝn, “Sani kutǝr Yahudaya wa?” 34 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Tsakh mii huten wa niya wa, nduwa na fingya sǝ purowa laɓara aten na wa?” 35 Nggǝrangga Mbilatus sǝ, “Mbǝ tǝ Yahudarha ni nggi wa, nafiwa ni, tǝ mamngya firistaya ɓagha tǝ sa thlǝmad na ɓa. Mani ǝnana?” 36 Ndangga Yeeso, “Kutǝr yidna mbǝ yi ƙǝshiid ɗa ni ya wa. Andam kutǝryid na yi ƙǝshidɗa ni ya, kam na fatsahayina a yanda amawana Yahudaya ƙǝseerha. Amma kutǝr yidna mbǝ yi ƙǝshidɗa ni ya wa.” 37 Ndangga Mbilatus, “Ashe kutǝra ni sa wa!” Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Sa ndagha, kutǝra ni nggi. Nggǝt na nda nggi hu ƙǝshidɗiya ka tarɗi ya, a thlǝk ƙǝkafek ni. Kala niifa na midghǝn ƙǝkafek, nǝn kee thlǝmaarha fa.” 38 Tsahangga Mbilatus mee, “Mani ƙǝkafek?”

Ngwang nda kumad mǝrra Yeeso

(Matta27:15-31; Markus15:6-20; Luka23:13-25)

Tǝrgha kyagha Mbilatus ƙǝsha ɗǝ ndanggǝn Yahudayini wumngga hai, “Mbǝ ˈya sǝ ɗimi wal ni a fad kamshiɗiya wa. 39 Amma na ǝntin nun sǝ kala far wutsǝfayid Tǝɗaarha, ni kalang niifa kun hai tal ƙǝnang nanda ahu porsǝna. Na mid nun sǝ a kalang kutǝr Yahudaya ni kun hai wa?” 40 Amma tǝrang ngganda urad ndan sǝ, “Mbǝ niifɗiya wa, Mbarabas na mid nan!” Mbarabas ƙǝm tǝ fasa farha ni.

19

1 Tǝrgha Mbilatus fǝr Yeeso nǝn a sodjaya tsaɗaghǝn nda. 2 Taksaagha sodjaya ǝnfatta teena tǝ ndaaha pang nggǝnda teena. Tǝrgha ɓa nda ɓa tǝ kaɓaarha tur yi kutǝryirha kalang nggǝnda fa. 3 Ɓa nda thlǝmadghǝn ɓa na nda a ndangˈya yi waa farha, “Alvari, kutǝr Yahudaya!” Mbiighǝn nda. 4 Nggǝrgha Mbilatus kyaarha ɓa ndanggǝn Yahudayini, “Nanǝnya niya kyang Yeeso kun ɓa, na minna sǝ a sǝnunsǝ ƙǝsang nggi tǝ ɗimiyirha fa wa.” 5 Kyagha Yeeso sǝ tenggǝn fǝfaɗa tǝ ndaaha, tǝ tur kaɓad kutǝryirha a fadghǝn, ndangga Mbilatus kanda, “Kǝlama niifɗiya.” 6 Nana mamngya firistaya ndǝn tǝ fa ƙǝla Ƙǝn Faara tǝrang ngganda urad ndan sǝ, “Tawaman ɗǝ! Tawaman ɗǝ!” Ndangga Mbilatus kanda, “Ɗamaɗǝ ɗun tawang ɗǝ tafan nun, nggi kam nawi ndǝn tǝ ˈya na ɗimi fa wa.” 7 Tǝrgha Yahudayini nggǝrang ngganda sǝ, “Na ngyahad nǝm sǝ, ˈya ndaana ngyahadɗi kamɗǝ a mǝrgha, ƙǝsǝr aaghǝn fadghǝn Wan Faara.” 8 Sǝkna Mbilatus kee nggǝrghǝn chik tǝrǝmnda. 9 Nggǝrghǝn kyaarha tǝ Yeeso ahu chelleru ɗǝ tsahang mee nǝn ha, “Ɓagha ɓa a yanggi?” Amma nggǝrangwa Yeeso sǝ wa. 10 Ndangga Mbilatus, “Karna fa a kaleegha sǝ? Sǝngwa sǝ niyi tǝ sǝsǝmnda ha na a kal sani hai nduwa tawo wanda ɗǝ wa?” 11 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “A mbǝ Faara fǝrowa sǝsǝmnda wa mbǝ ˈya sǝ na mbang ǝneerha wa. Yanɗi fǝrgha nggi ahu harwa hai kal ɗǝ sa ɗimiyirha.” 12 Hǝrǝm na Mbilatus sǝk laɓarɗi ya na midghǝn sǝ a kal Yeeso nǝn hai, amma Yahudayini na nda a tǝrang urad ndan sǝ, “A kal na niifɗa hai ya, mbǝ pashid Kaisar ni sa wa. Kala niifa ndaagha kutǝra ni tǝsar Kaisar ni.” 13 Sǝkna Mbilatus laɓaryini kee, kyagha ɓa tǝ Yeeso. Tǝrgha Mbilatus tsauka aten tsǝnggam ngwa kumarha sǝ, a mbǝrha na nda aarha “feera na ngga”, Ibraniyaya na nda aaghǝn “Nggabbata.” 14 A far ɗemnda wutsǝfayid Tǝɗaarha ni yanfaara a sǝrǝkrha. Ndangga Mbilatus Yahudayini, “Ƙǝlama kutǝr nun ya!” 15 Amma Yahuda yini tǝrang ngganda urad ndan sǝ, “Ɓǝlaman, ɓǝlaman, tawaman ɗǝ!” Tsahangga mbilatus mee kanda, “Na mid nun sǝ tawang nggi kutǝr nun ɗǝ wa?” Nggǝrangga mamnda firistaya sǝ, “Mbǝ kutǝr nan sǝ pak wa ƙǝl Kaisar.” 16 Tǝrgha Mbilatus fǝrang Yeeso nǝn kanda ka a tawang ngganda ɗǝ. Nanǝn kee wii nda tǝ Yeeso. 17 Tǝranggǝn kaɗidghǝn tafadghǝn a mbǝrha ɗǝ na nda aarha mbǝd ɓalhwad teena. Ibraniyaya na nda aaghǝn, “Nggolggota.” 18 A mbǝɗa ni tawang na nda Yeeso saaɗǝ tǝ nafiya sǝri, tal a yisǝmadghǝn, tal ƙǝm a yikawadghǝn. 19 Chirelthgha Mbilatus tǝ ndaarha, “YEESO TƏNADZARAT, KUTƏR YAHUDAYA.” Tawang ngganda chireethɗi a man ten kaɗidɗi. 20 Yahudaya hangga karatangga chireelth ɗi ƙǝsǝr mbǝɗi tawang na nda Yeeso saaɗǝ nǝghǝn tsau tǝ Urshalima fa. Chireelth ɗiya ǝnagha ndan tǝ mii Yahudaya, tǝ mii Romaya, tǝ ƙǝm mii Helenaya. 21 Tǝrgha mamngya firistaya ndang ngganda Mbilatus, “A chireethleng na hai ‘Kutǝr Yahudaya wa,’ amma chireethleng hai, ‘Niifɗiya ndanggǝn fadghǝn kutǝr Yahudaya ni.’ ” 22 Nggǝrangga Mbilatus kanda sǝ, “ˈYa chireethleng ni hai, chirethleng ɗi hai.” 23 Akwasamadɗi tawang na sodja yini Yeeso ɗǝ, harang ngganda karidghǝn ndǝghang ngganda hai mbǝdghǝn faɗa kowunni tǝ yighǝn. Ənagha nda kee ƙǝm tǝ kaɓadghǝn tsǝna nda a uradghǝn hai ta sarghǝn ɗǝ. 24 Ndangga sodja yini ndan, “A njarang ɗǝm kaɓad ɗaɗǝ ya wa, amma tama ǝna chacha nǝm a tenggǝn tǝ wunni a hǝɓang.” Katǝrana ǝnɗa hai ya ka a lǝɗang ngganda ˈya ndaana Ɗeleewar Faara, “Ndǝghang ngganda karidna hai a pathlang ndan, ǝna chacha nda aten kaɓad na.” Ənɗa ni ǝnana sodjaya. 25 Nafiya ishgha tsau tǝ kaɗidɗa fa nda man Yeeso, tǝ wanman, Mairamu nu Kilobas, tǝ Mairamu magdaliya. 26 Nana Yeeso man tǝ tǝtsahadɗi keeghǝn nggǝm nǝn ƙǝt tsau tǝghǝn fa, ndanggǝn man, “Kulo wanwa ya.” 27 Tǝrgha ndanggǝn tetsahadɗi, “Kulo muwa ya.” Ka farɗi ɗǝgha tǝtsahadɗi tǝ man Yeeso wuri keeghǝn ɗǝ.

Merra Yeeso

28 Sǝn Yeeso sǝ nanǝnya ngwalang ɗǝ targhǝn. Ka a lǝghǝdgha ˈya ndaana Ɗeleewar Faara, ndǝghǝn, “Na hushimnda fanna.” 29 Na ƙǝthlikrha sǝ a mbǝɗi lǝlǝgɗa tǝ aam inabi chichakh. Nanǝn kee tǝtǝnang ngganda soso tǝ aam inabi na chichakh, pang ngganda hu sǝsaala nzang pang nggǝnda Yeeso mii sǝ. 30 Taarang na Yeeso ndǝghǝn, “Ngwala ɗǝ!” Tǝrgha kwanggǝn tenggǝn hai kal yiɓǝdghǝnǝn hai.

Kulth nda Yeeso tǝ peela

31 Nanǝnya ɗemnda far wutsǝfayid Tǝɗaarha ni, a ɗalth mbǝrha hai ndǝna far yiɓǝdɗi, Ƙǝsǝr mamnda Yahudayini mbǝ mindan sǝ nagha mǝrya nafini aten kaɗiirha a far yiɓǝdɗi wa, ƙǝsǝr far yiɓǝdɗi fara ni na manggǝn. Tǝrgha Yahudayini hwan Mbilatus nda a hwasang ngganda ndǝlengya nafini, tǝ ƙǝm tǝrang ngganda mǝryina hai. 32 Ɗǝgha sodjaya ɗǝ ɗa nda hwasang ndǝlengya nafini sǝri tawang na nda kanda ɗǝ tǝ Yeeso. 33 Amma ɓa na nda thlǝmad Yeeso ɓa ƙǝla nda hai ˈwaɗǝ teena mǝrɗǝ hwasang ngwa nda ndǝlenggighǝn wa. 34 Tal ahur sodja yini kulth Yeeso nǝn tǝ peela a ƙǝlarghǝn tsu kee kyagha aama ɓa tǝ faara. 35 Niifɗi nagha ǝn ɗi katǝra hai ndǝn pǝrgha ndǝn. Ənɗi pǝr nǝn ƙǝkafek ni, pǝr nǝn ndǝn kee tǝnun fǝrƙǝkafek. 36 Katǝra na ǝnɗa hai kee ya ka a lǝghǝdgha laɓar Faara ndaa nǝn, “Mbǝ alghǝn sǝ tal hwasagha wa.” 37 Na laɓar Faara sǝ ƙǝm ndaagha, “Na nda a ƙǝlang yanɗi kuthlang na nda.”

Pang nda mǝrra Yeeso

(Matta27:57-61; Markus15:42-47; Luka23:50-56)

38 Akwasamad ǝngginiya, Yisufu niif Aramatiya tǝtsahad Yeeso ni ɓǝɓee ƙǝsǝr nǝghǝn a tǝrǝm Yahudaya, ɓagha thlǝmad Mbilatus ɓa na a fǝrang kwamana nǝn a ɗǝgha tǝrang mǝrra Yeeso hai. Fǝrang na Mbilatus kwamana, ɗǝgha ɗǝ tǝranggǝn merra Yeeso hai aten kaɗidɗi. 39 Niifɗi na nda aarha Nikodimus ˈwagha ɗǝrha thlǝmad Yeeso ɗǝ a fǝɗikrha, takkwa ɗǝ Yisufu ƙǝsɗǝ urdi ha na nda aarha mur tǝ alos sǝlna hadghǝn kilo kumnggit mahan (30). 40 Tǝrgha nafini kyab ya faɗang ngganda mǝrra Yeeso hu kaɓaarha na pǝpet irang urdi nda fa ƙǝla na Yahudaya ǝnaarha. 41 A mbǝɗi tawang na nda Yeeso sǝ na heerha sǝ, ahu hedɗi na kwad mǝrra sǝ rana nda, ˈwawa na nda pa mǝrra sǝ. 42 Tsaunǝn far ɗemnda far yiɓǝd Yahudaya ni, nanǝn na kwarha sǝ tsau a mbǝɗi, Pang ngganda Yeeso a mbǝɗi.

20

Thlid Yeeso sǝ ahu mǝrra

(Matta28:1-10; Markus16:1-8; Luka24:1-12)

1 A tsar ƙǝrǝt a far ladi, mbǝrha liwid-liwid, Mairamu Magdaliya ɗǝgha ten kwad Yeeso ɗǝ, ƙǝlagha hai kwatǝrang nda fer ɗaɗǝ na a mii kwadɗi. 2 Tǝrgha thliigha tǝ ɗaarha thlǝmad Siman Mbiturus ɗǝ tǝ tǝtsahadɗi nggǝmna Yeeso ndanggǝn kanda, “Tǝrang nda Chinǝm sǝ ahu kwaarha, sǝnggum mbǝɗi ɗǝfang na nda saɗǝ wa.” 3 Tǝrgha nda Mbiturus tǝ tahad tǝtsahadɗi katǝrangganda ɗǝrha a ten kwadɗa ɗǝ. 4 Kanda kyab ƙǝs ɗaarha nda, amma yanɗi tǝtsaharha kalɗǝ Mbiturus ɗaarha ˈwagha a ten kwadɗa ɗǝ. 5 Ɓǝrgha hai ƙǝlagha hu kwadɗa ɗǝ na kaɓad pa mǝrɗa nǝn, amma kya wa hur kwadɗa ɗǝ wa. 6 Tǝrgha Mbiturus ɓagha a ɓa a kwasamarha, kyagha hur kwadɗa hai. Na kaɓad pa mǝrɗa nǝn a mbǝɗi. 7 Tǝ ƙǝm na kaɓadɗa nǝn faɗang na nda ten Yeeso sǝ ta a man patu. 8 Tǝrgha yanɗi tǝtsaharha ˈwagha ten kwadɗa ɗǝ ma Mbiturus kyagha hur kwadɗa hai ƙǝm, nanǝn ǝnggini heu ya fǝrƙǝkafek nǝn. 9 Pa ka weriya sǝnang ngwanda ˈya hai ndana Ɗeleewar Faara, na Yeeso a thliirha sǝ hu mǝra wa. 10 Tǝrgha fatsahayini wuɗa nda wure ɗǝ.

Kyad Yeeso fadghǝn a Mairamu magdaliya

11 Amma Mairamu Magdaliya ishgha a ten kwadɗi nagha a tǝrha. Ndǝghǝn aten tǝrha ɓǝrgha hai ƙǝlagha hur kwadɗa ɗǝ. 12 Na fa thlǝngya Faara nǝn sǝri tǝ lukkya fa pǝpet-pǝpet kanda tsǝtsau a mbǝɗi pang nanda Yeeso sǝ, tal a man tenggǝn tal a man sarghǝn. 13 Tǝrgha tsahangga fa thlǝngya Faara mee nuɗi, “Sa nuɗiya mani na a tǝrha?” Ndanggǝn kanda, “Tǝrang nda yina Chinǝm sǝ, sǝngwi mbǝɗi ɗǝfang na nda saaɗǝ wa.” 14 Ndǝghǝn a nggǝlang miighǝn kee, kyahar nǝn hai ƙǝlagha hai Yeeso ƙǝt. Amma sǝnangwa hai Yeeso ni wa. 15 Tǝrgha tsahangga Yeeso mee, “Sa nuɗiya, mani na a tǝrha? Wun na a kaɗaarha?” Tamnggǝn ndaarha tǝtaara ni na ahur hedɗi. Ndanggǝn, “Ana sa ni tǝrangga, pǝre mbǝɗi ɗǝfang na saaɗǝ ɗi tǝrang ɓa.” 16 Tǝrgha ndangga Yeeso, “Mairamu!” Kyahargha Mairamu man thlǝmad Yeeso ɗǝ ndǝghǝn tǝ mii Aramaya, “Rabboni!” Ndaarha ni “Mala”. 17 Ndangga Yeeso, “A tsuwar na nggi fa wa, ƙǝsǝr ɗǝwi thlǝmad Pǝpa ɗǝ ˈwan wa. Amma ɗuwa thlǝmad wan manggina ɗǝ ndangga kanda, niya ɗǝrha thlǝmad Chinɗa ɗǝ tǝ yinun China, Faar na tǝ ƙǝm yinun Faara.” 18 Tǝrgha Mairamu ɗǝgha thlǝmad fatsahayina ɗǝ ndanggǝn kanda, “Naɗi Chinǝm!” Pǝrang laɓar ɗa nǝn kanda ndang na Yeeso.

Kyad Yeeso fadghǝn a fa tsahayighǝn

(Matta28:16-20; Markus16:14-18; Luka24:36-49)

19 Tsu a farɗi a figrha a far ladi, fatsahaya Yeeso wumnda hai a mbǝrha tal, chang ngganda kwaminda a tendan ɗǝ, ƙǝsǝr na nda a tǝrǝm Yahudaya. Kula sǝndǝndan sǝ ƙǝla nda hai Yeeso ƙǝt a maɗufun ndan ndǝghǝn, “A tsauka ɗǝɗemnggirha tǝ kun.” 20 Akwasamadghǝn thlǝk nǝn laɓarɗi ya kyaɗang haaryighǝn nǝn kanda tǝ ƙǝlarghǝn. Tǝrgha fatsahayini lǝgɗa nda tǝ wutsǝfayirha, ƙǝsǝr nanda Chinǝm. 21 Nggǝrgha Yeeso ndang nda kanda, “A tsauka ɗǝɗemnggirha tǝ kun. Ƙǝla thlǝnna Pǝpa nggi ɓa, niya thlǝn kun kee ƙǝm.” 22 Tǝrgha peng ɓereurha nǝn kanda fa ndǝghǝn, “Thlaama Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 23 Kala niifa chahang nun ɗimiyidghǝn ɗǝ, chahang ndan ɗǝ, kala niifa ƙǝm chahang ngwa nun ɗimiyidghǝn ɗǝ, mba nda chahanggǝn ɗǝ wa.”

Nda Yeeso tǝ Toma

24 Ahu sayidɗiya, Toma tal ahur fatsahayini na thlǝm ɓashadghǝn Muɗaarha, mbǝ ahur ndan wa a sayidɗi ɓa na Yeeso ɓa. 25 Nanǝn kee, ndang ngganda, “Naɗan Chinǝm.” Amma ndangga Toma kanda, “Mbi fǝrƙǝkafek wa ƙǝl a naɗi kwat kusa ɗi a haarghǝn, pang nggi haar na saɗǝ tǝ ƙǝlarghǝn wa mbi tam fǝrƙǝkafek wa.” 26 Akwasamad ɓeena uvaɗa fa tsahayini kanda a mbǝrha tal, Toma ƙǝm nǝghǝn ahur ndan kwaminda chicha. Amma kula sǝndǝndan sǝ ƙǝla nda hai Yeeso ƙǝt a maɗufun ndan ndǝghǝn, “A tsauka ɗǝɗemnggirha tǝ kun.” 27 Tǝrgha Yeeso ndanggǝn Toma, “Pang wan haar wa mbǝɗa hai ya, ƙǝlang harna. Tsǝwaru ƙǝlar na fa, tǝna malang ngaala, fǝrƙǝkafek na.” 28 Ndangga Toma, “Yina Chinǝm, tǝ yina Faara!” 29 Ndangga Yeeso, “Ka nana nggi ndǝn fǝr na ƙǝkafek? Fa parkaya ni nafiya nawa nggi, amma fǝr nda ƙǝkafek.”

Kama nda chireelth nanda ɗeleewar ɗiya

30 Əna Yeeso ǝnwulteengya hangga a yid fatsahayighǝn chireethleng ngwana nda hai ahu ɗeleewar ɗiya. 31 Amma chireethleng na nda ǝnɗa hai ya tǝnun fǝrƙǝkafek tǝ ndaarha Yeeso ni Ƙǝrǝsti, Wan Faara. A hu fǝrƙǝkafekkid nun a ndǝghǝn, nun a wal yibrha ahu thlǝmnggǝn.

21

Kyad Yeeso fadghǝn a fatsahayighǝn mǝd

1 Tsǝɓaku kyadna Yeeso fadghǝn a fatsahayighǝn a mii wutambar Tibariya. Katǝraghǝn hai kiya. 2 Nda Siman Mbiturus, tǝ Toma na nda aarha Muɗarha, tǝ Nataniyel ɓagha ɓa a Kaana yi Nggalili, tǝ wangya Dzabadi, tǝ fingya fatsahaya sǝri, kanda heu a mbǝrha tal. 3 Tǝrgha ndagha Siman Mbiturus, “Ɗǝni ka tǝmnda ɗǝ.” Ndangga fingya fatsahaya, “Kan ma nan a ɗǝrha ɗǝ a samadwa.” Wii nda, tǝra nda hu kombuwol hai. Amma a fǝɗikɗi mbǝ ˈyasǝ ƙǝs na nda wa. 4 A tsar ƙǝrǝt, ishgha Yeeso a mii ƙǝƙǝshɓangnda, amma fatsahayighǝn kukwalang ngwa nda hai tǝwunni wa. 5 Tǝrgha ndangga Yeeso kanda, “Wundǝlaya, tǝna sǝ a haar nun wa?” Nggǝrang ngganda sǝ, “Awo.” 6 Ndangga Yeeso kanda, “Muwa man panggam nun hai tǝ man yisǝmad kombuwol ɗi nun a waala.” Nanǝn kee muwang ngganda hai ƙǝla ndang na Yeeso kanda, ƙǝs tǝna nda mbang ngwa nda kahang nda ahur kombuwol ɗa ɓa wa ƙǝsǝr ka hang nda tǝna. 7 Tǝrgha tǝtsahadɗi nggǝmna Yeeso kaan ndanggǝn Mbiturus, “Chinǝm ni!” Hǝrǝmna Siman Mbiturus sǝkrha, “Chinǝm ni,” kalanggǝn luwudghǝn ƙǝsǝr kalang ɗa hai. Tǝrgha pǝrgha ahu aamɗa hai a mii ƙǝƙǝshɓangnda ɗǝ. 8 Fingya fatsahaya ɗǝnda man patu ɗǝ tsau tǝ ƙǝƙǝshɓangnda ahu kombuwol. Na nda a kahang panggam ɗa sǝ na lǝlǝgɗa tǝ tǝna. Ƙǝsǝr mba nda inggun tǝ chehweerha wa, ƙǝla thlǝtta saara haru kumnggitghǝn mahan. 9 Sǝl na nda ƙǝƙǝshɓangnda ɗǝ, na tsal waarha nda a mbǝɗi tǝ tǝna a tenggǝn tǝ ƙǝm mburodi. 10 Ndangga Yeeso kanda, “Ɓama ɓa tǝ fingya tǝngya ƙǝs nun kukuling ya.” 11 Tǝrgha Siman Mbiturus kyagha hu kombuwol hai kahanggǝn panggam ɗi a mii ƙǝƙǝshɓangnda ɗǝ. Nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ tǝngya na mǝmanggǝn haru tal tǝ kumnggit tuf kap mahan, heu tǝ hang nda tǝnggini thluwus wa panggam ɗi wa. 12 Ndangga Yeeso kanda, “Ɓama ɓa ɓun hǝb ǝnnarhami.” A hur fatsahayini mbusǝ ndengga yidghǝn tsahang mee nǝn, “Wunni sa wa?” Ƙǝsǝr sǝndasǝ Chinǝm ni. 13 Tǝrangga Yeeso mburodi sǝ fǝranggǝnǝn kanda, ǝnagha kee tǝ tǝnɗi ƙǝm. 14 Nanǝnya sar Yeeso yi mahan ni nǝn naarha kyad fadghǝn a fatsahayighǝn a kwasamadɗi thleng nanda sǝ ahu mǝrra. 15 A kwasamadɗi ngwalang nanda hǝb ǝnnarhami tsahangga Yeeso mee Mbiturus, “Siman wan Yahaya, nggǝmna nggi ma fingyayini ya wa?” Nggǝrangga Mbiturus sǝ, “Haˈi, Chinǝm, sǝnnasǝ tafadwa nggǝmɗi sa.” Ndangga Yeeso, “Fǝrang ǝnnarhami wan chaurayina.” 16 Nggǝrgha Yeeso tsahang mee yi sǝri, “Siman wan Yahaya, nggǝmna nggi wa?” Nggǝrangga Mbiturus sǝ, “Haˈi, Chinǝm, sǝnnasǝ tafadwa nggǝmɗi sa.” Ndangga Yeeso, “Lafu chaurayina.” 17 Nggǝrgha Yeeso tsahang mee yi mahan, “Siman wan Yahaya, nggǝmna nggi wa?” Sǝbgha hur Mbiturus ɗǝ ka tsahang na Yeeso mee yi mahan aten ndaarha, “Nggǝmna nggi wa?” Ndanggǝn, “Chinǝm sǝnna ǝngya heu, sǝnnasǝ ƙǝm nggǝmɗi sa.” Ndangga Yeeso, “Fǝrang ǝnnarhami chaurayina. 18 Niya puro ƙǝkafek, a sayidɗi nana wundǝlarha, na ngwarha fa ɗǝna a mbǝrha ɗǝ na midwa, amma a suhur na, na harang haar yiwa sǝ nggowa niifa fa ɗǝgha tǝ sa a mbǝrha ɗǝ mbuwa na midwa ɗǝrha saaɗǝ.” 19 (Thlǝkna Yeeso ndǝn kee ka a kyad tur kwaman ɗa nǝn na Mbiturus a mǝra sǝ ka mananggǝn thlǝm Faara.) Tǝrgha ndanggǝn, “Mbuwu samanna.” 20 Kyahargha Mbiturus hai na tǝtsahadɗa nǝn nggǝmna Yeeso kaan a mbu samad ndan. Yanɗa ni tǝngsangga Yeeso fa a sayidɗi na nanda a hǝb ǝnnarhami yi Wutsǝfayid Tǝɗaarha tsahang nǝn mee Yeeso, “Chinǝm wunni na a fǝr sa?” 21 Nana Mbiturus ndǝn, tsahang mee nǝn Yeeso, “Chinǝm, niifɗiya wu?” 22 Nggǝrangga Yeeso sǝ, “Ana minna sǝ malang nggi tǝ yibrha ta far wuttǝna ɓa, ma njiɗowa? Sa mbuwu samanna.” 23 Tǝrgha laɓarɗi ya welgha ɗǝ a mii fa takkwaya Yeeso tǝ ndaarha tǝtsahadɗi ya mbǝ a mǝra wa. Amma ndawa Yeeso mbǝ a mǝra wa, ˈya ndanǝn, “Ana minna sǝ malang nggi tǝ yibrha ta far wuttǝna ɓa, ma njiɗowa?” 24 Tǝtsahadɗa ni ya, nagha ǝnggini heu, chirethleng nǝn hai tǝ ƙǝm ˈya ndanǝn ƙǝkafek ni. 25 Na fingya ǝngya sǝ hangga ǝnana Yeeso. A ndam chirethleng nda kanda hai heu, kam mbǝ ƙǝshiirha mbang ƙǝs ɗeleewar yina ha chireelth nanda wa.

* 7:53 7:53—8:11 Mbusǝ ahur fingya ɗeleewarya kaar wa

* 9:7 9:7 Kufad Silom na fiya ɓarha sa ɓa ka a wal ƙǝnda nda

Tar fathlǝngya Yeeso

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Tar fathlǝngya Yeeso

1

Ndaagha Yeeso nǝn a thlǝn Sǝsǝna ɓa tǝ Pǝɗǝnda

1 Tiyafulus ahu ɗeleewar na ˈwani chirethleu ɗǝ chirethleu ɗi ǝnggina hai katǝra na Yeeso ǝnaarha heu tǝ tsahadghǝn ha, 2 ta farɗaɗǝ tǝrang nanda talara ɗǝ kapa na nda tǝrang nda talara ɗǝ kalang ɗǝ fathlǝnggighǝn sǝ tǝ thlarra Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 3 A hu ɓenɗi kumnggit faɗa a kwasamadɗi tawang nanda ɗǝ kyadɗǝ fadghǝn a fathlǝnggighǝn sayi-sayi tǝ ƙǝm ahu kwamangya hangga kyaɗang nǝn ndaarha kanda nǝghǝn tǝ yibrha fa. A hu ɓenggini ya pǝrang ɗǝ laɓara kanda aten kutǝryid Faara.

4 Ndǝghǝn ɓalɗǝ tǝ kanda ahu sayidɗi na nanda a hǝb ǝnnarhami ndanggǝn kanda, “A mal ɗun Urshalima wa kǝl a thlǝnang Pǝpa ǝnɗi kun ɓa ndanǝn. Ɗalama teena hai ˈwaɗi pǝrang ǝnɗi kun ya. 5 Ənagha Yahaya mbaptisǝma tǝ aama, amma ahu ɓengya na ɓayi tǝ Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda na nda a ǝnang mbaptisǝma kun.”

Tǝrang nda Yeeso a talara ɗǝ

6 Tǝrgha wumngga fathlǝnggighǝn hai a thlǝmadghǝn na nda a tsahang mee ha “Chinǝm na a kal Isǝrela hai nanǝnya nggǝrgha wuɗang kutǝryirha kan ha wa?”

7 Ndanggǝn kanda, “Faara katenggǝn ndǝna tǝ sǝsǝmnda ǝna ɓengya, amma fǝrang ngwanda kwaman sǝndǝghǝn kun wa. 8 Amma a ɓad Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda aten nun ɓa kun nagha ndǝn tǝ yid nun, nun a wal sǝsǝmnda na a pǝr laɓar na nun a fiya ko a yanggi ni a Urshalima, tǝ chehweed Yahudiya, tǝ Samariya ɗǝgha ta mii ngwala ƙǝshiirha ɗǝ.”

9 A kwasamadɗi thlǝknǝn ǝngginiya, tǝrang ngganda talara sǝ, kanda a ƙǝlang nda, timngga hu hashmbe ɗǝ. 10 Nana nda a tutuk yirha talara ɗǝ ka a naghǝn nda. Kula sǝndǝ ndan sǝ kǝla nda hai nafiya sǝri tǝ lukkya fa pǝpet ƙǝƙǝt nagha a pathlang ndan. 11 Ndangganda kanda, “Nafiya Nggalili, kama na nun ƙǝƙǝt a ƙǝlarha talara ɗǝ? Yeeso tǝrang nda ma kun ɗǝnda tǝghǝn talara ɗǝ. A fara sǝmǝn ƙǝm ƙǝla nanun ndǝn a wiirha, nǝn a nggǝr wutta ɓa kee!”

Mattes ndǝn nggǝrgha a mbǝd Yahuda

12 Fa thlǝngya Yeeso na nda a wumnda ɗǝfya Dzaitun katǝrana ǝnɗa hai ya, wuɗa nda Urshalima ɗǝ na iundǝghǝn takh ɗǝ a sǝl mel tal. 13 Tǝrgha kya nda hu ƙǝnɗa ɗǝ tǝnna nda aten shadghǝn nana nda sǝ tǝ tsaurha. Kulo thlǝm nafini ya na a mbǝɗi: Mbiturus, tǝ Yahaya, tǝ Yakubu, tǝ Andrawus, tǝ Filibus, tǝ Toma, tǝ Mbatalomi, tǝ Mattiyu, tǝ Yakubu wan Halfa, tǝ Siman (tǝsǝrǝk chehweedghǝn) tǝ Yahuda wan Yakubu.

14 Wuma nda hai heu na nda naarha hwan Faara, tǝ fingya nishya hangga, heu tǝ Mairamu man Yeeso, tǝ wan mangya Yeeso hǝshya.

15 Na farɗa sǝ wumna fatakkwaya Yeeso hai takh nda a sǝl haru tǝ kumnggit sǝri, tǝrgha Mbiturus thliigha sǝ ndaagha:

16 “Wan manggina, kamɗǝ a lǝghǝdgha ˈya ndana ɗeleewar Faara aten Yahuda, ɗǝgha ɗǝ tǝ fa ƙǝla Ƙǝn Faara ha na manggǝn ka a ƙǝsang ngganda Yeeso. ˈWad Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda thlǝkƙǝn ƙǝtǝm a mii Kutǝra Ndauda. 17 Yahuda nǝghǝn tal ahur nǝm, yi wurna nda ka ǝna tar ɗa nǝm ya tǝghǝn.”

18 (Yahuda hiiɗǝ heerha tǝ wuɗǝɓǝl ɗi thlǝnǝn ka thlǝrɓuyidghǝn, mukka hai tǝ man tenggǝn, ɗalthgha hurghǝn kyagha haɗighǝn ƙǝshi. 19 Laɓar mǝrrǝghǝn welɗa ɗǝ ƙǝkar a fiya heu na a Urshalima, ɗǝfang thlǝma nda mbǝɗi tǝ mii Aramaya “Akeldama,” ndaarha ni “Pǝpal Fara.”)

20 Ɗǝgha Mbiturus mbeeɗǝ tǝ ndaarha, ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai hu ɗeleewar Dzabura tǝ ndaarha,

“Ngwa tsauka wurighǝn kwadwure; ko niifa ahurghǝn tǝ tsaurha tǝ kǝm,

Ngwa tǝrangga niifa pak mamnggitghǝn.”

21 “Tsaunǝn kee, tǝtani a wur niifa nǝm na a tsaurha a mbǝd Yahuda. Tǝtani ƙǝm niifa ni na narha tǝ ƙǝm ka a sayidɗi heu nanǝm tǝ Chinǝm Yeeso. 22 Ka a farɗi ǝnang na Yahaya mbaptisǝma ta ɓagha farɗa ɓa tǝrangna nda ma thlǝman nǝm ɗǝnda tǝghǝn talara ɗǝ. Kala niifa wur nǝm nǝn a wum teena tǝ ƙǝm hu pǝr laɓar thlid Yeeso sǝ ahu mǝrra.”

23 Aah thlǝm nafiya nda sǝri: Yisufu na thlǝmnggǝn Mbarsaba na nda aarha ƙǝm Yustus tǝ Mattes. 24 Tǝrgha hwan Faara nda aten niifa kamngga a wura nda, ndaa nda, “Chinǝm sa sǝngga hur nafiya heu, ahur nafini sǝri ya kyaɗang yanɗi kan wur nana, 25 a tsauka tǝ thlǝndǝwa a meghed Yahuda tǝ thlǝrɓu ahu tar wa, ƙǝsǝr karɗǝ kan fa ɗǝgha mbǝɗaɗǝ kamangga fa.” 26 Tǝrgha ǝna wura nda aten ndan, wur Mattes nda tsauka tǝ thlǝnda Yeeso tǝ fingya na kumkap tal.

2

Ɓad Sǝsǝna ɓa tǝ Pǝɗǝnda

1 A far wutsǝfayirha na nda aarha pentikos, wumngga fatakkwaya Yeeso hai a mbǝrha tal. 2 Kula sǝndǝndan sǝ sǝk fad ˈya nda a riirha ƙǝla ɓereu ˈyaara a fǝrakh amshi hai lǝɗanggǝn wuriɗi nana nda sǝ tsǝtsau. 3 Tǝrgha na ˈya nda kǝla sheneu waarha kyagha sǝ a pathlang ndan a ndǝkrhaɗe tǝ kǝm tǝrgha ten nggindan hai. 4 Lǝɗangga Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda kanda heu tǝ kǝm katǝrang ngganda ndikrha hai tǝ fingya miiya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, kala yanɗi fǝrangna Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda kanda.

5 Yahudaya na a tǝrǝm Faara, ɓagha ɓa ahu chehweeya ɗǝɗamǝn na nda ahu Urshalima a sayidɗi. 6 Sǝk na fiya wumngga hai riirha ǝnɗi kee, tǝrgha ɗaa nda ɓa ka ɓa nda na ǝnɗi katǝragha hai. Ƙǝsangga ǝnwulteena kanda ƙǝsǝr ko wunni sǝkɗǝ kanda a ndikrha tǝ miiyi ndan a mii fatakkwaya hangga wumngga hai.

7 Əna ǝnwulteena nda, tsakhmee nda, “Nafini heu naa a ndikrha ya, mbǝ Nggalilaya ni wa? 8 Ƙǝƙǝn ƙǝm kowunni ahur nǝm a sǝk ˈya nanda ndikrha tǝ miighǝn? 9 Kulo kan kǝm ya Fartiyaya, tǝ Mediyaya, tǝ Elamayaya, tǝ nafiya chehweed Mesofotamiya, tǝ Yahudaya, tǝ yi Kafadokiya, tǝ yi Fantus, tǝ yi Asiya, 10 tǝ yi Firijiya, tǝ yi Famfiliya, tǝ yi Masar, tǝ kǝm yi na tsau tǝ chehweed Libiya ɗǝgha Sayirin ɗǝ. Rongya ɓagha ɓa a Roma, 11 Yahudaya tǝ kǝm fingya kyahargha hai na takkwa Yahudaya Kǝrǝstaya, tǝ Laraɓaya. Ƙǝm heu sǝkɗǝm nafiniya a ndikrha tǝ mii nǝm aten ǝngya na mǝmanggǝn ǝnana Faara! 12 Kanda heu na ǝnwulteena nda tsangga teena kanda, tsahang mee nda fandan, Tur mani ya?” 13 Amma fingya na ahur fiya wumngga hai na nda a waa farha ndaa nda, “Kanda heu tǝrangna mbaala kanda in!”

Mbiturus pǝrɗǝ laɓar Faara a fiya wumngga hai

14 Tǝrgha Mbiturus thliighasǝ tǝ fathlǝngya kum kab talɗi, tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndanggǝn fiya wumngga hai, “Kun heu kaama thlǝmaarha hai ngga, wanmanggina Yahudaya tǝ fingya na tǝ tsaurha a Urshalima! A sahad ɗun aten ǝnɗiya wa. 15 Fingya ahur nun a ndaarha nafiniya tǝrang mbaala kanda teena. Mbǝ ƙǝkafek ni wa! Tsar ni ˈwan ya. Mbǝ mbaala tǝrang fiya teena a tsar kiya wa. 16 Awo, ˈya nanun a tsar ɗiya ˈwad annabi Djoyel thlǝkƙǝn ƙǝtǝm.”

17 “ ‘Ndagha Faara,

a mii ngwala ƙǝshiirha, niya fǝrang Sǝsǝnna fiya heu.

Wangginun nda hǝshya tǝ nishya na nda a thlǝk ˈya ndana Faara,

Wundǝlayi nun na nda a na ǝngya kyaɗang ni kanda,

Tǝ kǝm shinggi nun na nda a sǝsǝniirha.

18 Ko aten mafayina ni nda nishya tǝ hǝshya heu,

Niya fǝrang sǝsǝnna kanda ahu ɓengginiya,

Tǝ kǝm nanda a pǝr ˈya ndani.

19 Niya kyad ǝnwulteena hai a frakh amshi,

Tǝ ǝnsakhrha hangga a hweeɗe,

Fara tǝ waarha, tǝ kǝm hashmbe tǝ ine na tikɗik.

20 Na nda a tsawang yanfaara wula,

Ndǝre kǝm tsauka yiɓa kǝla fara,

Kapa na mamnggit far Chinǝm ɓarha ɓa.

21 Kala niifa aagha thlǝm Chinǝm,

Nǝn wal hǝrǝkrha.’ ”*

22 Nafiya Isǝrela, kaama thlǝmarha hai! Yeeso tǝ Nadzarat niifɗi kyaɗang na Faara kun tǝ ndaarha ka niifani, ǝnaɗǝ ǝnwuteengya mǝmanggǝn tǝ ǝnsakhkya ahur nun kun tǝ altennun sǝnɗunsǝ. 23 Faara fǝrgha niifɗiya a kun tǝ sǝndǝghǝn, kun kǝm tǝ thlarra fa mbǝlfeeya ɓǝlanggun tǝ taurha ɗǝ aten kaɗiirha. 24 Amma Faara thleng ɗa sǝ ahu mǝrra tǝ kǝm thliiɗa sǝ tǝ yibrha, ƙǝsǝr mbǝ mǝrra mbang ƙǝsghǝn ha a kwarha wa. 25 Ndauda kǝm thlǝkɗǝ pathla atenggǝn ndǝghǝn, “Naɗi Chinǝm ƙǝtsar a thlǝmanna. Ƙǝsǝr nǝghǝn a yisǝmanna, mbi tǝrǝm nda wa.”

26 “Nanǝn kee, na hurna a lǝghǝtta tǝ wutsefayirha,

Tǝ ƙǝm na miina a falghǝn!

Na fanna a yibrha tǝ mbǝrsaarha.

27 Ƙǝsǝr mba mal nggi ahu kwad mǝrra wa,

Tǝ kǝmɗa mba nggǝmfa tǝ Peɗǝnduwa mǝlthgha wa.

28 Kyaɗenna kwaman yibrha,

Na lǝgɗeerha tǝ mbǝnafa a thlǝmad wa.”

29 Kun wanmanggina numama aten ǝnɗiya, mbǝ Ndauda a ndikrha a altenggǝn ahu palthɗi ndani ya wa, ƙǝsǝr mǝrɗǝ pangganda, tǝ ƙǝm ten kwadghǝn ɓalghǝn a thlǝmannǝm. 30 Amma nanǝn ndǝghǝnggi annabini tǝ kǝm sǝnda sǝ ndangga Faara har tǝ ɗǝf mee, tǝ ndaarha nǝn a tǝrang niifa ahu chichiyighǝn tsawanggǝn ahu tsǝnggam nggǝn. 31 Nana Ndauda ǝnɗi ɓagha katǝrarha hai a mbee thlǝk pathla nǝn aten thlid Ƙǝrǝsti sǝ ahu mǝrra tǝ ndaarha mal wa ndan hu kwarha wa tǝ ƙǝm mbǝ thlu fadghǝn a mǝthla wa.

32 Faara thleng ɗǝ Yeeso sǝ ahu mǝrra ƙǝm heu na ɗǝm ndǝn ƙǝkafek ni. 33 Nanǝnya fǝrang nda mbǝd tsaurha yi tsǝnggam mamnggirha a talara a yisǝmad Faara. Ƙǝla ndana Chinɗi nǝn a fǝrang Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, fǝranggǝnǝn kan ƙǝm ndǝghǝn ɓangga ǝnɗa ɓa nun a naarha tǝ sǝkrha a weeriya. 34 Ƙǝsǝr Ndauda tafadghǝn ˈwawa tǝra talara ɗe wa, amma ndǝghǝn,

Chinǝm ndanggǝn China,

“Tsawu a yisǝmanna.

35 Ƙǝl a tsawang ɗi fa tsanggiwa,

A kamu saryi wa.”

36 “Nanǝn kee, ngwa tsauka tǝ sǝnda ko wunni a Isǝrela tǝ ndaarha Faara ǝnagha Yeeso ɗiya tawang nun ɗǝ a tsauka ndǝghǝnni Chinǝm tǝ ƙǝm Ƙǝrǝsti.”

37 Sǝkna nafini laɓarɗi ki Mbiturus tsuwar hur ndan nǝn fa, ndangganda Mbiturus tǝ fingya fa thlǝnggini, “Wan manggina ma nan a ǝnaarha?”

38 Nggǝrangga Mbiturus kanda sǝ, “Kowunni ahur nun tǝtani a malanggǝn ɗimiyidghǝn kyahargha thlǝmad Faara ɓa, ǝnang mbaptisǝma nda ahu thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti yi chakh ɗimiyirha, tǝ nun wal fǝrra Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda. 39 Thlǝkna nda pathɗiya ka kun tǝ wangginun tǝ fingya mbuwa wa Yahudaya tǝ nafiya na Faara a aarha ɓa ƙǝm.” 40 Yiyang thlǝmaarha nǝn kanda teena; tǝ fingya pathya hangga tǝ ƙǝm hwan kanda nǝn, “Hǝrgha man fannun ahu ƙǝshiid weeriya yi mbǝlfeerha.”

41 Fingya thlǝgha palth Mbiturus kǝm ǝnang mbaptisǝma nda kanda, a farɗiya chik nda tǝ fiya fǝrgha ƙǝkafek takh nda a sǝl haru kumnggitghǝn mahan.

Wum ten fatakkwaya Yeeso

42 Wum teena nda tǝ fingya fatakkwaya Yeeso, ɗǝf teena nda tǝ tsahad fa thlǝngya Yeeso ha tǝ tsau ɗǝɗemnggirha tǝ ndan hu kyang nda mburodi hai tǝ hwan Faara.

43 Ko wunni tǝrǝm Faara nǝn, ƙǝsǝr fathlǝnggini a ǝna ǝnwuteengya hangga. 44 Fa takkwaya Yeeso tsawa nda a mbǝrha tal ndǝghang ngganda ǝnggindan hai na nanda tǝghǝn ha heu. 45 Heng ngganda ǝnggindan ɗǝ ndǝghang wuɗǝɓǝlghǝnda a fiya na tǝ ɓillarha. 46 Ka fad ɗathla mbǝrha fa hai na nda ɗǝfang shilee Faara teena ahu Ƙǝn Faara na a Urshalima. Na nda narha wumnda hai ahur wurayindan na nda a kyang mburodi hai hǝb ǝnnarhami nda tǝ wutsǝfayirha tǝ hura tal. 47 Na nda narha fal Faara nagha shili ndan sǝ a fad fiya heu. Ka parra fara fa na Chinǝm narha chighang fingya kanda walgha hǝrǝkrha. Na nda narha fal Faara nagha shili ndan sǝ a fad fiya heu. Ka parra fara fa na Chinǝm narha chighang fingya kanda walgha hǝrǝkrha.

3

Mbiturus kǝnang ɗǝ sǝfǝnda tǝhwanda

1 Na farɗa sǝ nda Mbiturus tǝ Yahaya kanda ɗiye a Ƙǝn Faara ɗǝ na manggǝn a sayid hwanda na fiya ǝnaarha yi yarra yanfaara hai. 2 Ndusang nanda Ƙǝn Faara fa na a Urshalima, na niifa sǝ sǝfǝnda ka nggǝttǝghǝn hai na nda narha ɗǝfang nda a kwatkirǝm Ƙǝn Faara na manggǝn na nda aarha “Kwatkirma na ngga,” ka nagha a hwanang nda fiya na kyarha a pǝpal Ƙǝn Faara ɓa na manggǝn. 3 Nanǝn nda Mbiturus tǝ Yahaya takh nda a kyarha Ƙǝn Faara ɗǝ hwanang wuɗǝɓǝla nǝn kanda.

4 Nda Mbiturus tǝ Yahaya irang yirha nda fa, ndangga Mbiturus, “Ƙǝlang kan!” 5 Sǝfǝndǝɗi ƙǝlanggǝn kanda ngga na midghǝn sǝ a fǝrang wuɗǝɓǝla nda. 6 Amma ndagha Mbiturus, “Mbǝ wuɗǝɓǝla sǝ a haar na a furoyi wa. Amma ˈya nani tǝghǝn ha ndǝn niya furorha. A hu thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ Nadzarat, thliu sǝ wiina!”

7 Tǝrgha Mbiturus ƙǝs harghǝn nǝn yisǝma, thlenggǝn sǝ. A mbǝɗi tsu saryighǝn tǝ kukwathladghǝn nagha kanglang. 8 Thliigha sǝ harat ishgha ƙǝt tǝ saryighǝn. Katǝranggǝn wiirha hai, kyagha ƙǝn Faara ɗǝ tǝ kanda nagha a wiirha hai tǝ pǝra sǝ, nagha a fal Faara.

9 Fiya heu naghǝn nda a wiirha hai ndǝghǝn a fal Faara. 10 Kanda kǝm kukwalang ngganda hai ndǝghǝnni na tsaurha a mii kwakirǝm Ƙǝn Faara na manggǝn, na hwanda wa, tǝrgha ǝnwulteena kǝssanggǝn kanda, ka ǝnɗi naa nanda.

Laɓar Mbiturus ahu Ƙǝn Faara na a Urshalima

11 Na sǝfǝndǝɗi tsǝb tǝ Mbiturus tǝ Yahaya ha, fiya heu ƙǝsangga ǝnwulteena kanda mbǝna nda thlǝmandan ɓa a mbǝrha ɗǝ na nda aarha Mǝthlǝm Sulemanu. 12 Nana Mbiturus ndǝn kee, ndanggǝn kanda, “Nafiya Isǝrela, kama na teena wulang kun kee? Kama kǝm nun a ƙǝlang kan kǝla tǝ sǝsǝmnda alten nan ni nduwa ka takkwa nan Faara ngga ndǝn ǝnagha ndǝn na kamshiɗi a wiirha ya wa? 13 Faara yi Ibrahim tǝ Ishaku tǝ Yakubu, Faara yi chichiyinǝm ndǝghǝnni manangga mafadghǝn Yeeso ndǝn ƙǝnangga niifɗiya. Yeeso ɗani fǝr nun ka a ɓǝlang ngganda, kar nun a mbed Mbilatus, na midghǝn sǝ kwang a kalghǝnǝn hai. 14 Karɗun tǝ Peɗǝnda tǝ, tǝ nggayirha fa, a meghedghǝn kaɗa kalla niifɗa nun hai na ɓǝl farha. 15 Ɓǝlanggun tǝ fǝr yibrha, amma thlengga Faara sǝ hu mǝrra. Kan ni ƙǝm nagha ndǝn!”

16 “A hu fǝrƙǝkafekirha hu thlǝm Yeeso, ndǝn walna niifɗi ƙǝnda ya, kun ƙǝm ˈwaɗun teena sǝnɗun sǝfǝnggidghǝn sǝ. Fǝr ƙǝkafek hu thlǝm Yeeso ndǝn ƙǝnangga a yid nun.”

17 “Nanǝnya shayina, sǝnɗisǝ ˈya ǝna nun kun tǝ mamnggid nun a Yeeso ka yamid sǝnda ni. 18 Amma Faara nǝghǝn a lǝɗang nda ǝngya ndana annabiya aten Ƙǝrǝsti tǝ ndaarha nǝn tǝta ni na sǝsarha aten ǝngginiya. 19 Nanǝn ya malaman ɗimiyid nun, kyakhrun a thlǝmad Faara ɓa, tǝna nda tsaɓang ɗimiyid nun ɗǝ. 20 Na farghǝn ɓayi ɓana Chinǝm hunang hur nun hai. Nǝn a nggǝr thlǝnang Yeeso kun hai, Ƙǝrǝsti wur nǝn. 21 Tǝtani a tsauka a talara, pa ɓagha sayid ɗaɓa nanda a wuɗang ǝnggina ɓa heu ndana Faara a mii annabiya tǝ peɗǝnda ƙǝtǝm.” 22 Ndagha Musa, “Chinǝm, Faara nun nǝn a thleng annabi kun sǝ ƙǝla nggi ahur nafi nun. Kaaman thlǝmarha fa ahu ǝngya nǝn a pǝrang kun heu. 23 Kala niifa kargha kang thlǝmarha annabi ɗa fa ya na nda a ndǝghang hai tǝ nafiya Faara.”

24 Ka aten Samaila ɓa, annabiya heu thlǝk nda ǝnggini na a katǝrarha hai a weeriya. 25 Kun chichiiya annabi yina ni, nuwun sǝ ƙǝm ahu ɗǝf mii ɗi ndangna Faara chichiyi nun. Ƙǝsǝr ndangga Faara Ibrahim, “A fad chichiyiwa na nafiya ƙǝshiirha a wal parka.” 26 “Thleng na Faara mafadghǝn sǝ, ˈwaghǝn thlǝnanggǝn kun ɗǝ Isǝrelaya, ka a fǝrang parka nǝn kun, kyakhrang nǝn kun ɓa ahu tar ɗimiyid nun.”

4

Mbiturus tǝ Yahaya a mbed kognaya

1 Nana Mbiturus tǝ Yahaya a kalang fiya sǝ, fingya firistaya yi Yahudaya, tǝ mamnda fa ƙǝla Ƙǝn Faara ha na manggǝn, tǝ fingya sadukiyaya ɓa nda wal kanda. 2 Mamnggini ya ɓillad nda kaan ka nana Mbiturus tǝ Yahaya a tsahang fiya ha tǝ ndaarha ahu thlǝm Yeeso na thliirha sǝ tǝ yibrha ahu mǝra. 3 Ƙǝsang ngganda kanda, nanǝn tsǝ figrha hai muwang ngganda kanda a ƙǝnɗǝ ƙǝl a tsar. 4 Amma fiya hangga sǝkka laɓar ndan fǝr nda ƙǝkafek, chikka hang nda hǝshya takh nda a sǝl haru kumnggitghǝn tuf.

5 Ɗalthna mbǝrha hai mamngya Yahudaya heu tǝ shingya tǝ fa malǝmngya ngyakhrha wuma nda hai a Urshalima. 6 Hanana mamnda firis na manggǝn a mbǝɗi, tǝ Kayafa, tǝ Yahaya, tǝ Aledzanda, tǝ fingya hurfaya firis na manggǝn. 7 Kyang ngganda nda Mbiturus ɓa tǝ Yahaya tsahang mee nda kanda, “Tǝ tur yanggi sǝsǝmnda, nduwa ƙǝm tǝ thlǝm wun ǝnanun ǝnɗiya?”

8 Tǝrgha Mbiturus lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ndanggǝn kanda, “Kun mamngya tǝ shingya chehweed nǝm, 9 nun a tsahang mee kan ka ǝna nan ˈya ngga aten sǝfǝndǝɗi ya wa? Na min nun sǝ a sǝn kwaman ɗa nun walnǝn ƙǝnda wa? 10 Ngwa pǝrang nggǝni kun a pǝpal tǝ nafiya Isǝrela heu, tǝ ndaarha wal nǝn ƙǝnda tǝ sǝsǝmnda thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ Nadzarat. Niifɗa ni tawang nun ɗǝ, thleng na Faara sǝ ahu mǝrra. 11 Laɓar Yeeso ni thlǝk na nda ahu ɗeleewar Faara, nda nǝn, Ferɗi kar na fa tǝngya, ndǝn tsauka fer sar ƙǝnna.

12 Mbǝ wal hǝrǝkrha sǝ a ki niifa pak wa! Mbǝ thlǝma sǝ ahu ƙǝshiirha fǝr na nda a fiya, nǝm wal hǝrǝkrha sǝ wa.”

13 Wulangga teena mamnggini ka nana nda hǝhasyid nda Mbiturus tǝ Yahaya. Sǝnda sǝ ƙǝm fathlǝnggini sǝri ya pakhtǝɗuya ni, karatawa nda wa. Ɗal teena nda hai kaar na nda tǝ Yeeso. 14 Amma na nanda a na niifɗi ƙǝnang nanda ƙǝt a thlǝman ndan, mbǝ ˈyasǝ na nda mbang thlǝkrha wa. 15 A mbǝɗi kee ndang ngganda nda Mbiturus tǝ Yahaya a mal ƙǝnɗa nda. Tǝrgha kokhnayini ndang ngganda ndan,

16 “Ma nǝm a ǝnaarha tǝ nafiniya? Mbǝm ngaala tǝ ndaarha ǝnawa nda ǝnwulteena wa, fiya heu a Urshalima sǝnda sǝ kee. 17 Amma a nggǝr nda pǝr laɓarɗiya wa, tama ƙǝs thlǝman ndan nǝm a nggǝr nda pǝr laɓara ahu thlǝm Yeeso wa.” 18 Tǝrgha aah fathlǝnggina nda ɓa ndang ngganda kanda a nggǝr nda kala sǝ tǝ ƙǝm tsaha nda ha ahu thlǝm Yeeso wa.

19 Amma Mbiturus tǝ Yahaya nggǝrang ngganda kanda sǝ ndanda, “Tamnggun ndaarha na mid Faara sǝ a fǝrang mamnggirha nan kun ama ndǝghǝn wa? 20 Mban tam malang pǝr ˈya na nan tǝ sǝk nan wa.”

21 Nggǝr nanda yiyang thlǝmaarha kanda teena, kal kanda nda hai. Wulangga kwamana kanda na a tsǝtsǝl kanda nda, ƙǝsǝr fiya heu kanda a fal Faara aten ǝnɗi katǝragha hai. 22 Niifɗi kǝnang nanda tsauka ǝnwulteena huradghǝn kalɗǝ kumnggit faɗa.

Hwan Faara yi fatakkwaya Yeeso

23 Kal na nda kanda hai, Mbiturus tǝ Yahaya ɗǝnda thlǝma fingya fatakkwaya ɗǝ pǝrang ǝnggina nda kanda ndana mamnda firistaya tǝ shingya.

24 Sǝk nanda palthɗi, tǝrangga fatakkwayini urad ndan sǝ ka a hwan Faara nda, ndaa nda, Chinǝm sani na tǝ ngyakhrha ha ǝnagha talara tǝ hweeɗe, wuri aama tǝ kǝm ǝngya heu na ahur ndan. 25 Ka ƙǝtǝm thlǝkna pathla Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝ mii mafadwa Ndauda na chichid nan, tǝ ndaarha,

“ ‘Kama na nafiya mbuwa Yahudaya tǝ sǝbrha hura?

Kama na nda a mbǝtta hai aten numad ǝngya ka?

26 Kutǝrya ƙǝshiirha ngwanda fa ka yanda,

Wum kutǝrya hai na nda a tsan Chinǝm tǝ Ƙǝrǝstidghǝn.’ ”

27 Hirdus tǝ Mbuntus Mbilatus tǝ fiya mbuwa Yahudaya tǝ nafiya Isǝrela ahu wupǝri ɗiya wumang nda tendan kar nda mafadwa Yeeso tǝ pǝɗǝnda, wurna na. 28 Ƙǝkafek, kala ˈya ǝna nanda nǝghǝn tǝ sǝnduwa ƙǝla ndana ka ƙǝtǝm nǝn a katǝrarha hai tǝ sǝsǝmnggit wa tǝ nggǝmnduwa ƙǝmɗa. 29 “Nanǝnya, Chinǝm suwu mbǝlfed ndan, fǝrang kanlanggirha kan mafayiwa na a pǝr laɓar wa nǝn. 30 Pǝpǝnang harwa ɗǝ yi sǝsǝmnda ƙǝnda, tǝ kǝm yi ǝna ǝnwuteengya ahu thlǝm mafadwa Yeeso tǝ Pǝɗǝnda.”

31 A kwasamadɗi hwan na nda Faara, mbǝɗi na nanda sǝ rǝbgha fa, na nda heu lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda. Tǝrgha pǝr laɓar Faara nda tǝ kanglang nggirha.

Kala ˈya yi fatakkwaya Yeeso yindan ni heu

32 Fatakkwayini heu hur ndan tǝ numad nda tal ni. Tǝ ƙǝm ˈya nana nda tǝghǝn ha mbǝ niifa ndaarha yighǝnni katenggǝn wa, na nda ndǝghang nda ǝnggindan hai a pathlang ndan. 33 Fa thlǝnggini tǝ sǝsǝmnda pǝr nanda laɓar thlid Chinǝm Yeeso sǝ ahu mǝrra, mamnggit nggayid Faara nagha aten kowunni ahur ndan. 34 Mbǝ yamirha sǝ a fandan wa, ƙǝsǝr nafiya na tǝ pǝpalya tǝ wuraya ha heng nda kanda ɗǝ 35 ɓa nda ɓa tǝ, tǝ wuɗǝɓǝlɗi fǝranggǝnda fathlǝngya ndǝghang nggǝnda nafiya mbuwa tǝghǝn ha.

36 Ƙǝla, Yisufu, na fa thlǝngya aarha Mbarnaɓa, ndǝna wan tǝ shik farha. Tǝ Lawirha ni ɓaghǝn ɓa a Sayifurus. 37 Na pǝpal ghǝn sǝ henggǝn ɗǝ ɓagha ɓa tǝ wuɗǝɓǝlghǝn fǝranggǝnǝn fathlǝnggini ndǝghang nggǝnda nafiya mbuwa na ˈya sǝ a har ndan.

5

Hananiya tǝ Shafratu

1 Na niifasǝ thlǝmnggǝn ni Hananiya, thlǝm nukkun ƙǝm Shafratu, henggǝn pǝpal ɗǝ. 2 Tǝ sǝnda nukkun sǝ, ɓǝɓee nda ha ahur wuɗǝɓǝlɗi a altenggǝn. Amma ɓagha ɓa tǝ tahadghǝn ɗǝfanggǝn hai a mbed fa thlǝnggini.

3 Tǝrgha ndagha Mbiturus, “Sa Hananiya, kama nda na malang nda Sheetan kyagha hurwa hai, na nggaɓang nda Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda fa na ɓǝɓeng nda tahad wuɗǝɓǝl hedɗi a alten wa. 4 Kapa na hengɗǝ mbǝ yiwa ni wa? A kwasamadɗi heng naɗǝ kǝm, wuɗǝɓǝlghǝn mbǝ yiwa ni ǝna taara na sǝ ƙǝla na midwa wa? Kama na ǝna ǝnɗiya kee? Mbǝ kanni nggaɓangna fa wa, amma a Faara ni.”

5 Sǝkna Hananiya pathɗiya, fǝlgha hai mǝrgha, nafiya heu sǝkka ndǝn kǝm ƙǝsangga hǝrenga kanda. 6 Thliigha wundǝlaya ɓa faɗang ngganda tǝ kaɓad pa mǝrra tǝrangganda ɗa nda pang nda.

7 Tsǝɓaku kyagha nukkun ɓa, kula ndǝghǝn sǝn ǝnɗasǝ katǝragha hai. 8 Tsahangga Mbiturus mee, “Pǝrekǝn, sa tǝ Hananiya ǝnɗa wal nun ahu pǝpalɗi heng nun ɗǝ?” Ndǝghǝn, “Nǝghǝn kee.”

9 Tǝrgha ndangga Mbiturus, “Kama nun numa ˈya kiya wumanggun mee ka a ƙǝƙǝranggun Sǝsǝn Chinǝm? Kulo! Sar nafini pangga chimadwa a kwatminda, nanda a tǝrorha ƙǝshaaɗǝ kǝm.”

10 A mbǝɗi tsu kee fǝlgha hai a mbendan mǝrgha. Ɓana wundǝlayina ɓa, ɓa nda walghǝn mǝmǝra tǝrang ngganda ƙǝshaaɗǝ ɗa nda pang nda tsau tǝ chimadghǝn fa. 11 Ƙǝsgha hǝreenga fatakkwaya Yeeso heu tǝ fingya sǝkka laɓarɗi.

Fa thlǝngya ƙǝnang nda haaya hangga

12 Fa thlǝnggini ǝnanda ǝnsakhkya tǝ ǝnwuteengya hangga kyadgha sǝsǝmnda Faara. Fa fǝrƙǝkafekkya ƙǝtsar na nda naarha wumnda hai ahu Ƙǝn Faara na manggǝn a mbǝrha na nda aarha, Mǝthlǝm Sulemanu. 13 Mbǝ niifa sǝ a ƙǝshi na midghǝn wum teena tǝ kanda wa, ko nanǝn fiya a fǝrang mamnggirha kanda. 14 Hǝshya tǝ nishya hangga katǝrang ngganda fǝrƙǝkafek hai a Chinǝm.

15 Ƙǝsǝr ka ǝnwultenggini ǝnana fa thlǝnggini, nagha fiya a kyang haaya ɓa hunang ngganda kanda hai a mii kwamana fingya ahu sǝrya tǝ ɗǝnggǝlya tǝna shishingnda Mbiturus ɓarha ten fingya ɓa a na ɗǝ a mbǝraɗǝ. 16 Fiya hangga wumngga hai ɓagha nda ɓa ahu talya na tsǝtsau tǝ Urshalima fa, kanda a ɓarha ɓa tǝ haya, tǝ fingya na tǝ ǝnkaheeya fa, kanda heu wal nda ƙǝnda.

Sǝsad fa thlǝnggini ƙǝsǝr ka Yeeso

17 Tǝrgha firis na manggǝn tǝ nafiyighǝn heu na nanda tǝ kanda, nafiniya Sadukiyaya ni na nda a sǝrghang fathlǝnggini fa. 18 Ƙǝsang ngganda kanda, muwang ngganda kanda ahu porsǝna ɗǝ. 19 Amma a fiɗikrha ɓagha tǝthlǝnda Chinǝm ɓa inanggǝn kwatmingya porsǝn ɗa ɗǝ, kyanggǝn kanda hai. Tǝrgha ndanggǝn kanda, 20 “Ɗaama ahu Ƙǝn Faara ɗǝ na manggǝn ɗun pǝr laɓar weerǝnda yiɓǝdɗiya a fiya!” 21 Ɗalthna mbǝrha hai, fathlǝnggini kya nda ahu pǝpal Ƙǝn Faara ɗǝ na manggǝn ƙǝla thlǝghang na tǝ thlǝnda Faara kanda. Katǝrang ngganda tsaharha ha.

Firis na manggǝn tǝ fingya nanǝn tǝ kanda aah kognaya nda ɓa heu tǝ shingya Isǝrela. Tǝrgha thlǝn farha nda ahu porsǝna ɗǝ ɗa nda ɓarha ɓa tǝ fathlǝnggini. 22 Amma sǝlna nafina ɗǝ thlǝn nanda ɗuwa nda wal kanda a kǝn porsǝnɗi wa, wuɗa nda thlǝmad mamnggina ɗǝ ndaa nda 23 “Ɗǝ ɗan ɗǝ ɗan wal kwatmin porsǝnɗi chicha, fa ƙǝlaya ha ƙǝƙǝt a mii kwatkirǝm ɗi. Amma inang nan hai kyanan saɗǝ, walwan niifa sǝ wa!”

24 Sǝkna mamnda fa Ƙǝn Faara ha tǝ mamngya firistaya kee, tǝrgha wulangga teena kanda tǝna mii ngwala ǝnɗi a ǝnaarha ƙǝn ya. 25 Tǝrgha ɓagha niifa ɓa ndanggǝn kanda kulo nafini muwang nun kanda ahu porsǝna ɗǝ ƙǝƙǝt a pǝpal Ƙǝn Faara na manggǝn kanda a tsahang fiya ha.

26 Tǝrgha mamnda fa kǝla Ƙǝn Faara ha tǝ nafiyighǝn ɗǝnda ɗǝ ka a ɗanda ɓarha ɓa tǝ fa thlǝnggini. Amma mbǝ tǝ kanglanggirha wa, kanda a tǝrǝmnda na ɗǝ fiya muk kanda tǝ ferya. 27 Tǝrgha ɓa nda ɓa tǝ fathlǝnggini isha nda a mbed kognaya ka a tsahangga mamnda firistaya mee kanda ha. 28 Ndangganda kanda, “Yanang ɗan kun a pǝpal tǝ ndaarha a nggǝrɗun tsaharha ha tǝ thlǝmɗiya wa, amma kulo hai tsahang ɗun fiya ha hangga a Urshalima, har kun a puwang hakked mǝrra niifɗi kan fa ɓa ya.”

29 Amma Mbiturus tǝ fingya fathlǝngya nggǝrang ngganda kanda sǝ ndaa nda, “Tǝtani a fǝrang mamnggirha nan Faara ama ngyakhrha niifa. 30 Faara yi chichi yinan thlengga Yeeso sǝ ahu mǝra, a kwasamadɗi ɓǝlang nun ahu taurha ɗǝ aten kaɗiirha. 31 Tǝrangga Faara a yisǝmadghǝn ɗǝ, tsawanggǝn mamnda tǝ kǝm tǝ hǝrǝkrha, ka a inanggǝn kwaman chakh ɗimiyirha ɗǝ tǝ chakh ɗimiyirha a nafiya Isǝrela. 32 Kan kǝm naɗan ǝngginiya ƙǝkafek ni, na Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda kee kǝm, fǝrang na Faara nafiya na sǝk mighǝn.”

33 Sǝkna ndan kee, sǝbgha hur ndan ɗǝ kaan na mindan sǝ a ɓǝlang ngganda kanda. 34 Amma tǝ farisarha sǝ ahur ndan na thlǝmnggǝn Ngamaliya, tǝmalǝmnda ɗǝlewar ngyakhrha Musa, na fiya heu a fǝrang mamnggirha thliigha sǝ ahur kogna yini ndagha a kyagha nafini ƙǝshaaɗǝ ˈwan. 35 Tǝrgha ndanggǝn kanda, “Kun nafiya Isǝreela, kwarama tǝ ǝnɗi na minnun ǝnaarha a nafini ya! 36 Huraya mbǝrgha ɗǝ na niifa sǝ kyagha ɓa na nda aarha Tudas, tsawanggǝn altenggǝn ƙǝla manda niifa. Nafiya takkwagha ndǝn takh nda a sǝl haru kumnggit faɗa. Amma ɓǝlang ngganda, weleng ngganda fa takkwayighǝn ɗǝ, tsauka mii ngwalan ndan ni. 37 A kwasamadghǝn kǝm a sayyid thlǝtta fiya, Yahuda tǝ Nggalilarha kyagha ɓa lǝm fiya nǝn fa mbusamadghǝn nda, ndǝghǝnggima ɓǝlang ngganda, nafiya heu mbuwa samadghǝn weleng ngganda kanda hai.”

38 “Nanǝnya, niya pǝranggǝn kun kalama nafina hai ya, malaman kanda wii nda, ana numandan tǝ tar ndan yi farha ni mbǝ tǝra hai wa. 39 Amma ana numandan tǝ tar ndan yi Faara ni mbǝ kwamana sǝ a ˈyaɗanggunun nafina fa ya wa, nun a wal altennun kee a yanda tǝ Faara.”

40 Palthɗi keeghǝn tsuwarɗǝ kanda tǝrgha aah fa thlǝnggina nǝn ɓa, tsaɗa kanda nǝn. Tǝrgha ndangganda kanda ma nggǝr nda ndikrha tǝ thlǝm Yeeso wa, a mbǝra kal kanda nda hai. 41 Tǝrgha thliigha nda sǝ a mbed mamnggini na nda a na wutsǝfayirha tǝ ndaarha tsǝk nda a sǝsanda ka thlǝm Yeeso. 42 Ka fad ɗathla mbǝrha fa hai na nda narha ɗǝrha a Ƙǝn Faara tǝ ƙǝm kya nda wure-wure na nda a tsaharhaha tǝ pǝr laɓar Faara tǝ ndaarha Yeeso ndǝna Ƙǝrǝsti wa.

6

Wur nda nafiya mǝd

1 A far yini na fatakkwaya Yeeso aten chikrha, tǝrgha fingya Yahudaya na a ndik mii Helenaya na a huhurumnda aten Yahudaya na a ndik mii Aramaya tǝ ndaarha mba nda ɗang nu mǝr yindan sǝ hu ndǝk ǝnnarhami wa. 2 Tǝrgha fathlǝnggini kumkap sǝriɗi wumang ngganda fa takkwayina ɓa heu ndaa nda, “Mǝmǝlwa wa na a mal pǝr laɓar Faara nǝm, kyam hu tar ndǝk ǝnnarhami ɗǝ wa. 3 Nanǝn ya wanmanggina, wurama hǝshya mǝd ahur nun na lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ kǝm na tǝ huteena fa. Nǝm a fǝrang tarɗi kanda ya 4 ƙǝm ɗǝm mbeeɗǝ tǝ hwan Faara tǝ tsahad laɓar Faara ha.”

5 Palthɗi thlǝk nanda mɓenanggǝn fiya heu wumngga hai, wur nafina nda ya: Istifanus, niifa ni na tǝ fǝrƙǝkafek fa lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda, tǝ Filibus, tǝ Mburokoras, tǝ Nikano, tǝ Teman, tǝ Mbarminas, tǝ Nikalas niif Antakiya mbǝ tǝ Yahudarha ni wa amma kyagha hu takkwa Yahudaya hai, nanǝn ya tsauɗǝ ƙǝrǝsta. 6 Nafini mǝd ya kyaɗang nggǝnda fa thlǝnggini hwan Faara nda ɗǝfang haara nda kanda teena.

7 Welgha laɓar Faara a mbǝya ɗǝ hangga. Nagha fatakkwaya a chikrha kaan a Urshalima, tǝ ƙǝm firisya hangga yi Yahudaya fǝrgha ƙǝkafek tǝ Yeeso.

Kǝsang nda Istifanus

8 Istifanus nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ nggayid Faara tǝ sǝsǝmnda ƙǝm, ǝnaɗǝ ǝnwultengya tǝ ǝnsakhkya hangga ahur fiya. 9 Amma farɗa sǝ fingya nafiya ahu Ƙǝn Faara ɓa na ngguchit na nda aarha yi fiya hǝrghang nanda kanda hu mafayirha, katǝrang ngganda ngaala hai tǝghǝn. Na Yahudaya sǝ ɓagha ɓa a Sayirin tǝ Aledzandǝriya tǝ kǝm chehweed Kilikiya tǝ Asiya. 10 Mbusǝ ahur ndan na mbang tsan huten Istifanus tǝ Sǝsǝn Faara na atenggǝn wa.

11 Tǝrgha shighang ngganda fingya fa ɓǝɓee a nggaɓang ngganda Istifanus fa tǝ ndaarha, “Sǝkɗan ndǝn a ndik laɓar sar farha a Musa tǝ Faara.” 12 Thlenggǝn hur fiya, tǝ shingya tǝ fa malǝmngya ɗeleewar ngyakhrha Musa. Ƙǝsang ngganda Istifanus ɗǝnda teghǝn a mbed kognaya ɗǝ. 13 Nggaɓang ngganda fa tǝ ndaarha, “Niifɗiya ƙǝtsar nǝn narha thlǝk ˈya ɗimi aten kǝn hwan Faara na manggǝn tǝ kǝm ngyakh Musa. 14 Ƙǝsǝr sǝk ɗan ndǝn a ndaarha Yeeso tǝ Nadzarat nǝn chang Ƙǝn Faara hai na manggǝn tǝ kǝm mbeɗenggǝn ǝntin Musa hai malang nanda ƙǝm hai.” 15 Kogna yini heu irang yirha nda Istifanus fa, ƙǝsǝr pǝmnggǝn nǝghǝn a chimnda fa kǝla yi tǝthlǝnda Faara.

7

Laɓar Istifanus

1 Tǝrgha Firis na manggǝn yi Yahudaya tsahang mee nǝn Istifanus, “Palth yiniya ƙǝkafek ni wa?”

2 Nggǝmangga Istifanus ndǝghǝn, “Wan manggina tǝ chinggina, keema thlǝmaarha fa! Faara tǝ mamnggitghǝn ɗǝɗǝ thlǝmad chichid nǝm Ibrahim ɗǝ ndǝghǝn ɓalɗǝ a Mesopotamiya kapa nǝn ɗǝrha Haran ɗǝ tǝ tsaurha.” 3 Ndangga Faara, “Malang chehweed nggǝttǝwa tǝ hurfayiwa, ɗǝnna ahu chehweed ɗaɗǝ niya saworha.” 4 Nanǝn kee malangga Ibrahim chehweed Kaldiyayini tsauka a Haran. A kwasamadɗi mǝrna chin, thlǝnangga Faara ahu chehwedɗa ɓa mbǝɗi nanun sǝ tǝ tsaurha ya. 5 Amma Faara fǝrangwa langaarha a mbǝɗiya wa, ko ɗǝf saara tal yi chehweerha. Ɗǝf Faara miighǝn a ndǝghǝn tǝ chichiyighǝn na ɓayi a samadghǝn nǝn a fǝrang chehwedɗi kanda ko nanǝn mbǝ wanggighǝn sǝ wa. 6 Ndangga Faara Ibrahim, “Na chichiyiwa a tsaurha ahu chehweerha pak, ǝna tar mafayirha nda sǝsangganda kanda yi hurarha haru faɗa. 7 Amma niya sǝsang chehwedɗi kyangga kanda ahu tar mafayirha hai, a kwasamadghǝn na nda a kyarha sǝ fǝree mamnggirha nda a mbǝɗiya.”*

8 “Faara ƙǝm fǝrang ɗǝf mee nǝn Ibrahim yi thlee muwa a farɗi. Nanǝn tsauna Ibrahim chin Ishaku, thleng muwa nǝn a far ɓeena wuvaɗa. Tsauka Ishaku chin Yakubu, tǝ ƙǝm tsauka Yakubu chin chichiiya Isǝrela kumkap sǝri.”

9 “Ƙǝsǝr chichiiyini na nda a sǝrghang Yisufu fa, hengganda a Masar ɗǝ ƙǝla mafarha. Amma Faara nǝghǝn tǝghǝn ha 10 kyanggǝn sǝ ahu ɓilladghǝn heu. Fǝrang sǝnda nǝn Yisufu tǝ ƙǝm nagha fadghǝn pet a mbed Firˈauna kutǝr Masar; nanǝn kee faɗangga Firˈauna tsauka ngwamna hu chehweed Masar tǝ ƙǝm mamnda ahu wuri kutǝryidghǝn.”

11 Tǝrgha miirha kyagha hu chehweed Masar hai tǝ yi Kanˈana. Nagha sǝsaarha sǝ kaan, tǝrgha chichiyinǝm ngwalagha ǝnnarhami hai a haar ndan. 12 Sǝkna Yakubu ndaarha ɓalgha hwarma sǝ a Masar, thlǝn wanggighǝn nǝn ɗǝ ɗa nda hiirha ɓa, kanda tsauka chichiyinǝm. 13 Wuttǝ ndan ɗǝ yi sǝri, Yisufu chalmang fadghǝnǝn wan manggighǝn, kyaɗang wanmanggighǝn nǝn Firˈauna. 14 Tǝrgha Yisufu thlǝngga ɗǝ a chin, Yakubu, tǝ hurfayighǝn a ɓa nda a Masar ɓa, kanda heu kumggit mǝd kap tuf. 15 Tǝrgha Yakubu ɗǝgha Masar ɗǝ. Mǝrgha a mbǝɗi ndǝghǝn tǝ chichiyinǝm. 16 Mǝr yindan tǝrangganda kanda a Shekem ɗǝ pangganda kanda ahu kwadɗi hiina Ibrahim a haar wangya Hamor.

17 Nduwusna sayidɗa ɓa na Faara a lǝɗang nda ˈya ndanǝn a Ibrahim, hang nda nafinǝm a Masar chikka kaan. 18 Tǝrgha nggǝrgha nda ǝna kutǝra a pak a Masar sǝngwaa Yisufu. 19 Kutǝr ɗiya huk ɗǝ nafinǝm nagha a ngyaɓang nda fa nggǝtya a muwangganda wufar waya ɗǝ nggǝt nanda ka a mǝra nda.

20 A hu sayidɗi nggǝt nda Musa, wundakhne ngga a yid Faara. Ƙǝrghǝna fa nggǝtyighǝn ahur minda yi ndǝree mahan. 21 Ɗǝfang nanda a ƙǝshaaɗǝ, malghǝnda wutarad Firˈauna tǝranggǝn ƙǝrghǝnǝn tsauka yighǝn. 22 Tsahang thladwayid Masarya nda Musa ha heu, ndǝghǝn nggi ƙǝm nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda fa hu laɓara tǝ ǝn ǝnadghǝn.

23 Tsǝna Musa hurarha kumggit faɗa, na midghǝn sǝ a weng tala nǝn nafiyighǝn, nafiya Isǝrela. 24 Na wan tǝ Masar nǝn a ɗǝghang nda tǝ Isǝrela ɗǝ. Ɗǝgha ɗǝ ɗanggǝn tǝ Isǝrela ɗa sǝ, ɓǝlanggǝn tǝ Masar ɗi. 25 Tamngga Musa ndaarha na nafiyighǝn a sǝnda sǝ tǝ ndaarha na Faara a ǝna taara tǝghǝn ka a hǝrghanggǝn kanda, amma sǝngwa nda sǝ wa.

26 Ɗalthna mbǝrha hai nggǝrghǝn weng tala kanda fadɗǝn ɗǝgha wal Isǝrelaya sǝri a kanda ndan a yanda. Midghǝn sǝ a ndǝghanggǝn kanda hai, ndanggǝn kanda, “Kun nafiniya, nuwun a wanmanggi. Kama nda nun a yanda tǝ ndan?”

27 “Amma yanɗi na a ɗǝghang nda shadghǝn ɗǝ puwanggǝn Musa man patu ɗǝ ndanggǝn, wunni tsawowa kutǝra nan, tǝ ngwa kumarha aten nan? 28 Na a ɓǝleerha ƙǝla ɓǝlang na tǝ Masar ɗi ɓǝrarha wa?” 29 Sǝkna Musa ndǝn kee, ɗaagha mal chehweed ɗa nǝn ɗǝgha tsau ronggirha a chehweed Mediyan nggǝt wangya hǝshya nǝn sǝri a mbǝɗi.

30 “A kwasamad hurarha kumnggit faɗa, tǝthlǝnda Faara ɓagha thlǝmad Musa ɗǝ ahu ƙǝssa waarha ahu ɗǝfrha ngguchit a kaheerha na tsau tǝ wumnda Sǝnai fa. 31 Nanǝn ndǝn kee, ƙǝsgha ǝnwulteena ndǝn a mbǝɗi. Nduwus nǝn ɗǝ ka ɗǝgha ƙǝlang nda, sǝk urad Chinǝm nǝn, ndanggǝn, 32 Nggini Faara yi chichiyiwa, Faara yi Ibrahim, tǝ Ishaku tǝ Yakubu.” Tǝrǝmngga Musa nagha fadghǝn a rǝprha fa, nggǝrwa fadghǝn ndang nda a ɗǝgha ƙǝlang nda ɓal wa.

33 “Tǝrgha Chinǝm ndanggǝn, Ƙǝɗang paham wa hai, ƙǝsǝr ishgha a mbǝd tǝ Peɗǝnda. 34 Naɗi sǝsadɗi na nafina a saarha fa a Masar. Sǝkɗi tendan ndǝn ɓani ɓa a ɓi hǝrghang nda kanda. Nanǝn ya ɗuwa ɗǝ, ƙǝsǝr niya thlǝn sa a wuɗana Masar ɗǝ.”†

35 “Musa ɗani kar nanda tǝ ndaarha, ‘Wunni tsawowa kutǝr nan, tǝ tǝ ngwa kumad nan?’ Musa ɗani thlǝnang na Faara ɗǝ ɗǝgha tsaurha kutǝr ndan tǝ ƙǝm tǝ hǝrǝkrǝ ndan a mii thlǝnda Faara kyaɗang nǝn fadghǝn ahu ɗǝfǝdɗi ƙǝsgha waarha a kaheerha. 36 Kyanggǝn kanda sǝ ahur Masar tǝ ǝnsakhkya tǝ ǝnwulteengya hangga ǝnanǝn. Kyagha tǝ kanda tǝ hur wuri aama na yiɓa, tǝ ƙǝm tǝ hur kaheerha yi huraya kumggit faɗa.”

37 “Musa tafadghǝn ndanggǝn nafiya Isǝrela, ‘Na Faara a thlǝnang annabi kun ɓa ƙǝla nggi ahur nafi nun.’‡ 38 Na Musa ahur fiya wumngga hai a kaheedɗi, tǝ tǝthlǝnda Faara ndik ɗǝ tǝghǝn tǝ chingginǝm a Wumnda Sǝnai. Thlǝɗǝ laɓara ɓa yi yibrha fǝrang nǝn ƙǝm.”

39 Amma chingginǝm kar nda sǝk miighǝn fa. A meghedghǝn karghǝnda fa ndaa nda ahur ndan a nggushi wudnanda a Masar ɗǝ. 40 Ndangganda Haruna, Tangsang faarya ƙǝm sǝ na a naarha a mben nǝm, ƙǝsǝr sǝnggum ǝnɗi walgha Musa ɗiya wa kyangga ƙǝm ɓa a Masar. 41 41 Əna ɗaharha nda ƙǝla wan thlaarha, ǝnang sataka nda na nda a ǝna wutsǝfayirha a ǝnɗi ǝnana nda. 42 Tǝrgha Faara kyahargha ma kanda malanggǝn kanda na nda a fǝrang mamnggirha wufǝlngaarya na a fǝrakh amshi tsawa nda faar yindan. A hu ɗeleewar annabiya nǝghǝn chichirethlee hai,

Nafiya Isǝrela, a nggini nun a ɓee satakhkya ɓa tǝ ǝn fǝrya,

Ahu hurayini kumnggit faɗa a kaheedɗi wa?

43 Awo, nggǝmnda hur nun nǝghǝn hu takkwa ɗahaa yinun

Mbǝd paa ɗahad Molek

Tǝ wufǝlngaar ɗahad Rifan,

Tǝ ǝngya tak sanun tǝ har nun non a fǝrang mamnggirha kanda.

Nanǝn kee niya ɗǝrha tǝ kun hu tar mafayirha ɗǝ

A mbǝrha ɗǝ inggun ma Mbabila.§

44 “Chichiyinǝm tǝrang nda cham hwan Faara a kaheedɗi. Ənagha ndan mǝmǝl ƙǝla kyaɗang na Faara Musa. 45 Thlǝna nda cham ɗaɓa, chichiyinǝm na a kamu Djeshiwa tahang nda ha ɓa thlǝ nanda chehwedɗi a haar nafini mbuwa Yahudaya rǝghang na Faara kanda ɗǝ. Tsauka cham ɗi a mbǝɗi ta thlakh mbǝd Kutǝra Ndauda ɗǝ.”

46 Walgha Ndauda nggayirha a mbed Faara, hwanggǝnǝn na a tǝnang mbǝd tsaurha nǝn Faara sǝ yi Yakubu. 47 Amma Sulemanu ni tǝngga ndǝn. 48 Ko nanǝn kee, Faara Amshi mbǝ tsaurha ahur minda tǝnna niifa tǝ haarghǝn wa. Ƙǝla ndana annabi,

49 Ndagha Faara, “ ‘Na tsǝnggam nggina a fǝrakh amshi,

Chehweerha ndǝna mbǝd ɗǝf sarna.

Tsakhka Chinǝm mee,

Nun mbang tǝne Ƙǝn Faara sǝ ngga kee wa?

Nun mbang tǝne mbǝd yibrha sǝ kee wa?

50 Mbǝ tǝ haryi na ni ǝnani nda talara tǝ hweeɗe wa?’ ”

51 “Kun nafiya mbuwa wa sǝk ˈya! Na huryinun kakrak mbun sǝk path ƙǝkafek wa. Pa kwanɗǝ nun narha kar Sǝsǝna fa tǝ Peɗǝnda? Chichiyinun ǝnanda kee, kun kǝm nuwun kee! 52 Aah ma thlǝm annabi tal sǝsangwana chichiyinun! Ɓǝlang nda fingyayini thlǝkka laɓar ɓad ka niifɗa ɓa Ƙǝrǝsti fǝr nun tǝ ƙǝm ɓǝlang nun. 53 Thlǝmǝn kee kar nun ngyakhrha Faara fa, ko nanǝn thlǝwun ndǝn ɓa a haar fa thlǝngya Faara.”

54 Ndengga mamngya Yahudayini pǝmnggindan hai ka sǝbrha hura sǝk nanda palth Istifanus. 55 Amma Istifanus lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, ƙǝlagha talara sǝ na kukwaryid Faara nǝn a yanda hai, tǝ ƙǝm na Yeeso ƙǝrǝsti nǝn ƙǝt a yisǝmad Faara. 56 Ndagha, “Kuloɗǝ, naɗi talara inɗaɗǝ haang Wan niifa ƙǝt a yisǝmad Faara!”

57 Tǝrgha nggǝlang ngganda thlǝmayi ndan tǝ haryi ndan na nda ahuhwaarha. Ɗa nda thlǝmadghǝn ɗǝ 58 rǝghang ngganda sǝ ma talɗi katǝrangganda mukƙǝn hai tǝ ferya. Fingya mamngya Yahudaya tsangga ndǝn ƙǝɗangganda kaɓayindan hai ɗǝfang ngganda a mbed wundǝlarha na nda aarha Shawulu.

59 Muk na ndan, hwangga Istifanus Faara, “Chinǝm Yeeso, thlu yiɓǝd na.” 60 Ɓǝrgha hai tǝ waɗedghǝn, tǝranggǝn uradghǝn sǝ, “Chinǝm, a ƙǝsna ɗimiyid ndan ha wa!” Ndanǝn kee mǝrgha.

8

1 Shawulu nggǝmɗafa a ɓǝllang ngganda Istifanus.

Sǝsaarha welengɗǝ fatakkwaya Yeeso hai

A farɗa ni katǝrana sǝsarha ɓarha ten fatakkwaya Yeeso ɓa na ahur Urshalima, wel nda hai kanda heu a chehweed Yahudiya ɗǝ tǝ Samariya. Ƙǝl fa thlǝnggini kee ndǝn takhka. 2 Tǝrgha fingya nafiya na a tǝrǝm Faara pang ngganda Istifanus tǝnda kaan atenggǝn. 3 Amma Shawulu katǝranggǝn sǝsang fatakkwaya Yeeso hai. Na midghǝnsǝ a kwanggǝn kanda hai. Nǝn kyarha wure-wure nagha a kǝsang hǝshya tǝ nishya ka a muwanggǝn kanda ahu porsǝna ɗǝ.

Filibus pǝrɗǝ laɓar Faara a Samariya

4 Fingya weleng na nda kanda hai na nda narha pǝr laɓar Faara kala mbǝrha ndǝn nda saɗǝ. 5 Filibus ɗǝɗǝ hu wupǝri Samariya ɗǝ, pǝrɗǝ laɓar Ƙǝrǝsti a mbǝɗi. 6 Fiya wumngga hai hangga kang nda thlǝmarha fa ngga, ƙǝsǝr na mindan sǝ a sǝk laɓarghǝn nda tǝ ƙǝm na ǝnwuteengya nda ǝnanǝn. 7 Ənkaheeya hangga kyagha sǝ tǝ huhwaarha a fad fingya fiya. Fiya hangga mǝrna fandan hai tǝ sǝfǝngya wal nda ƙǝnda. 8 Ko wunni ahu wupǝriɗi ƙǝl ǝna wutsǝfayirha ƙǝsǝr ka ǝnɗi katǝragha hai.

9 Na niifa sǝ a wupǝri ɗi tǝ kulaarha thlǝmnggǝn Siman nǝn ǝna ǝngya na fǝrang ǝnwulteena Samariyayini. Nǝn narha ndaarha mbǝ tǝ kallǝghǝn sǝ wa. 10 Nafiya Samariya heu, yi na manggǝn tǝ na ngguchit, na nda narha ndaarha, “Niifɗiya sǝsǝmnda Faara tǝ pamǝnda ni atenggǝn.” 11 Na nda kan thlǝmarha fa ƙǝsǝr ka ǝnwuteengya nǝn narha ǝnaarha ka ƙǝtǝm. 12 Amma fǝr nanda ƙǝkafek a Filibus pǝr nǝn Laɓara na mbǝnggǝn a kanda yi kutǝryid Faara tǝ ƙǝm aten thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ǝnang mbaptisǝma nda kanda, hǝshya tǝ nishya. 13 Siman tǝ tafadghǝn fǝrɗǝ ƙǝkafek tǝ palth Filibus, ǝnang mbaptisǝma nda. Katǝranggǝn mbusamad Filibus hai kala mbǝrha ndǝnǝn saɗǝ, nanǝn ǝnwulteengya tǝ ǝnsakhkya na Filibus a ǝnaarha wulangga teena.

14 Fa thlǝnggini na a Urshalima sǝkna nda ndaarha nafiya Samariya thlǝnda laɓar Faara fa, tǝrgha thlǝnang ngganda nda Mbiturus tǝ Yahaya a mbǝɗa ɗǝ. 15 Sǝlna nda ɗǝ, hwanang Faara nda kanda teena na wal Sǝsǝna nda tǝ Pǝɗǝnda, 16 ƙǝsǝr Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda terwa tendan hai ˈwan wa, ko nanǝn ǝnang nda mbaptisma kanda hu thlǝm Chinǝm Yeeso. 17 Tǝrgha Mbiturus tǝ Yahaya ɗǝfang haara nda kanda teena, wal Sǝsǝna nda tǝ Pǝɗǝnda.

18 Nana Siman fathlǝnggini fǝr nda Sǝsǝnɗi hu ɗǝf haara teena, fǝrang wuɗǝlɓǝla nǝn kanda, 19 ndagha “Nggima fǝreema tur sǝsǝmndǝɗi ya, tǝnǝn narha kala niifa ɗǝfang ni haara teena wal Sǝsǝna nǝn tǝ Pǝɗǝnda.”

20 Amma ndagha Mbiturus, “Sa tǝ wuɗǝɓǝl wa mǝrama, tamngga ndaarha na mbang heng fǝrra Faara sǝ tǝ wuɗǝlɓǝla wa, wa! 21 Ma njiɗowa hu tarɗiya, ƙǝsǝr hurwa mbǝ mǝmǝl a mbed Faara wa. 22 Malang tar mbǝlfed wa hwan Chinǝm na. Asǝmha nǝn choho ǝn mbǝlfedɗa ɗǝ na ahurwa, 23 ƙǝsǝr naɗi sa hur wa sǝsǝɓaɗǝ tǝ ƙǝm thluro ɗimiyirha.”

24 Tǝrgha nggǝmangga Siman ndagha, “Hwaneema Chinǝm teena naɗǝ tal ahur ǝnggini thlǝk nun ya wal nggi.”

25 A kwasamadɗi taarang nanda Mbiturus tǝ Yahaya mbǝnda laɓar Faara fa tǝ pǝr laɓar Chinǝm, wuɗa nda Urshalima ɗǝ. A hu kwamana pǝr laɓar ɗa nda na mbǝnggǝn ahu talya Samariya.

Filibus tǝ Niif Habasha

26 Nanǝnya, tǝ thlǝngnda Chinǝm ndanggǝn Filibus, “Thliu sǝ turu kwamana ɗǝgha a man ki pǝlasarya ɗǝ hu kaheerha, kyagha ɓa a Urshalima ɗǝgha Nggaza ɗǝ.” 27 A mbǝɗi kee thlii wiigha, ɗǝgha ƙǝmarha tǝ mamnda niifa tǝ Habasha tǝ ɗǝf wuɗǝɓǝl kwatamnda Habasha na aarha Kandis. Niifɗiya ɗǝnǝn Urshalima ɗǝ ka ɗǝgha ɗǝfang shilee Faara teena. 28 Nanǝn a wutta wureɗǝ tsau ahu keke pǝrshe nǝghǝn a karata ɗeleewar annabi Ishaya a tǝrang uradghǝn sǝ.

29 Ndangga Sǝsǝna tǝ Pǝɗǝnda Filibus, “Wiuɗǝ ɗa ƙǝsang muwa niifɗi na tǝ keke pǝrshiɗi.”

30 Tǝrgha Filibus ɗagha thlǝmadghǝn ɗǝ sǝk fadghǝnǝn a karata ɗeleewar annnabi Ishaya, ndangga Filibus, “Sǝnang na ǝnɗa hai na a karatarha ya wa?”

31 Nggǝmanggǝn, “Awo, ƙǝƙǝn ni sǝnang hai? Ƙǝl ma fǝle niifa ndǝn hai.” Tǝrgha aah Filibus nǝn a ɗǝgha tsaurha tǝghǝn. 32 Niifɗi nǝghǝn a karata mbǝrha ahu ɗeleewar Faara tǝ ndagha:

“Ɗǝgha nda tǝghǝn a mbǝd thlee urarha ɗǝ ƙǝla chaukhrarha.

Ƙǝla na kamnda narha tib a naɗǝ tsǝb ahu haara kanda a tsaɗang wasghǝn ɗǝ,

Mbangwa inang mighǝn hai wa.

33 Kyala nda tǝghǝn,

Ngwang ngwanda kumad ƙǝkafek fa wa.

Mbǝ niifa sǝ mbang kala sǝ aten chichiyighǝn wa,

Ƙǝsǝr tǝrang nda yiɓǝdghǝn ma ƙǝshiirha.”

34 Mamnda tǝ Habashaɗi ndanggǝn Filibus, “Annabi ɗiya path wun nǝn a thlǝkrha? Yighǝn wa nduwa yi niifa pak?” 35 Tǝrgha Filibus katǝranggǝn pǝrang laɓara na mbǝnggǝn aten Yeeso, katǝranggǝn hai a mbǝɗi karatana niifɗa sǝ.

36 (Kanda ahur wiirha nduwang ngganda aama fa, ndagha niifɗi, “Kulo, aama ya. Mani a ˈyaɗe mbaptisǝma fa?” 37 Ndagha Filibus, “A fǝr na ƙǝkafek tǝ hurwa heu, niya ǝnorha.” Nggǝmangga niifɗi ndǝghǝn, “Fǝrɗi ƙǝkafek Yeeso Ƙǝrǝsti Wan Faara ni.”) 38 Fǝr ngyakhrha nǝn a isha nda hai. Tǝrgha kanda kyab tǝra nda hai kya nda ahu aam ɗa hai, ǝnangga Filibus mbaptisǝma.

39 Kyana nda sǝ ahur aamɗi Sǝsǝn Chinǝm tǝranggǝn Filibus wiigha tǝghǝn, niifɗi kǝm nggǝrwa naghǝn wa, amma wii fadghǝn nǝn tǝ mbǝnafa. 40 Ɓa Filibus kyagha ɓa ahu wupǝri Adzotus. Fǝr laɓara nǝn na mbǝnggǝn a mbǝɗi tǝ fingya talya hangga a kwamana ta sǝlgha Kaisariya ɗǝ.

9

Kyaharra Shawulu hai

1 Shawulu tǝ hufrha hura aten ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ sǝsang nda fatakkwaya Chinǝm ƙǝl ɓǝlang nǝn kanda, ɗǝgha thlǝma mamnda firis ɗǝ. 2 Kaɗa ɗeleewar nǝn, ka a ɗǝgha tǝghǝn ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ na a Nɗimaska, a ɗǝɗǝ wal fatakkwaya Chinǝm nǝn a ƙǝsang kanda nda hǝshya tǝ nishya, ɓagha ƙǝnang kanda a wupǝri Urshalima.

3 Takh nǝn a ndusang Nɗimaska fa, djargha kukwaryirha tenggǝn hai a fǝrakh amshi hai. 4 Fǝlgha hweeɗa hai sǝk urarha nǝn a ndang nda, “Shawulu! Shawulu! Kama nda na a sǝseerha?”

5 Ndagha Shawulu, “Wunni sa, Chinǝm?” Nggǝmangga uradɗi, “Nggini Yeeso, na a sǝsang nda!”

6 “Nanǝn ya thliusǝ ɗǝna hu wupǝri ɗǝ, na nda a puro ˈya na a ǝnaarha.”

7 Nafini na wiirha tǝ Shawulu ka ǝnwulteena na nanda mbangwa nda kala sǝ wa, kanda a sǝk urad niifa, amma mba nda a naghǝn wa. 8 Thliina Shawulu sǝ a hweeɗe, amma inang nǝn yidghǝn hai mbangwa na mana hai wa. Ƙǝs haarghǝn nda kya nda tǝghǝn hur wupǝri hai. 9 Əna ɓeena nǝn mahan mbǝ namana hai wa. A hu ɓenggini ya ǝnawa ˈya mii wa, sawa aama wa.

10 A Nɗimaska na tǝ takkwa Yeeso sǝ thlǝmnggǝn ni Hananiya. Aaghǝna Faara ahu sǝsǝniirha, “Hananiya!” Nggǝmanggǝn, “Kulo nggi ya Chinǝm!”

11 Ndangga Chinǝm, “Thliusǝ ɗǝna minda ki Yahuda ɗǝ na a mii kwamanɗi na nda aarha kwamana na ndip, tsakh mee na tǝna niif Tarsus sǝ a mbǝɗi na thlǝmnggǝn Shawulu. Nanǝn ya nǝghǝn a hwan Faara. 12 A hu sǝsǝnirha kyaɗang ɗi niifa na nda aarha Hananiya ɗǝnǝn ɗǝfang haara teena tǝnǝn nggǝr na mana hai.”

13 Nggǝmangga Hananiya ndǝghǝn, “Chinǝm, sǝkɗi laɓar kamshiɗiya aten sǝsaarha nǝn a fǝrang nda nafiya na chahal a Urshalima! 14 Ɓanǝn Nɗimaska ɓa tǝ ɗeleewar fǝrang na firis na manggǝn ka ɓagha ƙǝsang nda fatakkwaya Yeeso na a Nɗimaska.”

15 Amma ndangga Chinǝm Hananiya, “Ɗuwaɗǝ ɗa ǝna ˈya ndani. Ƙǝsǝr Shawulu wurra kari tarna ni ka ɗǝgha tǝ laɓarna a fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya, tǝ kutǝrya tǝ nafiya Isǝrela kahad. 16 Nggi tafanna niya kyaɗang ǝngya heu nǝn a saarha fa ka nggi.”

17 Nanǝn kee ɗǝgha Hananiya ɗǝ ɗǝgha wal Shawulu. Ɗǝfang haara nǝn teena ndanggǝn, “Wan mana Shawulu, Chinǝm Yeeso walgha sa a kwamana nana a ɓarha mbǝɗa ɓa ya. Ndǝghǝn thlǝngga nggi ɓa tǝna nggǝr na mana hai tǝ ƙǝm lǝgɗowa Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.” 18 Tsu a mbǝɗi kee, ˈya ƙǝla ɓar ɗǝfrha mukka hai a yid Shawulu, nggǝrghǝn na mana hai. Tǝrgha thliigha sǝ ǝnang mbaptisǝma nda. 19 A kwasamadghǝn ǝna ˈya nǝn mii wal kanglanggirha nǝn.

Shawulu a Nɗimaska tǝ Urshalima

Shawulu mǝngga ha a Nɗimaska tǝ fatakkwaya Yeeso. 20 Tsu kee katǝranggǝn pǝr laɓar Faara ahu ƙǝngya tsahad Yahudaya nagha a ndaarha Yeeso Wan Faara ni.

21 Kala fiya sǝkka ndǝn ƙǝsgha ǝnwulteena kanda, tsakh mee nda, “Mbǝ niifɗani na a sǝsang tǝ ɓǝlang nda fa takkwa Yeeso a Urshalima wa? Mbǝ ɓanǝn ɓa ka a ƙǝsanggǝn kanda tsawa nda porsǝngya mamngya firis wa?”

22 Pǝr laɓar Faara na Shawulu a ǝnaarha aten ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ kanglanggirha. Yahudaya na a Nɗimaska mbangwanda ngaal ǝngya kyad nǝn tǝ ndaarha Yeeso ndǝna Ƙǝrǝsti wa. 23 A kwasamad ɓengya hangga, ƙǝnangga mamngya Yahudaya hai a ɓǝlang ngganda Shawulu. 24 Amma sǝkka Shawulu palthɗi ƙǝnang nanda hai atenggǝn. Nda yan fara tǝ fǝɗikrha na nda narha ƙǝlaghǝn fa a kwatkirǝm wupǝriɗi ka a ɓǝlangganda. 25 Amma a fǝɗikrha fatakkwaya Yeeso kyang ngganda ƙǝshaaɗǝ fǝrghǝnda hai hu kutasa tǝ kwaarha na a fad kad talɗi.

26 Sǝlna Shawulu a Urshalima ɗǝ midghǝn sǝ na wumngga hai tǝ fatakkwaya Yeeso, amma kanda a tǝrǝmnggǝn. Nggǝm ngwanda fa tǝ takkwa Yeeso ni wa. 27 Tǝrgha Mbarnaɓa ɓagha tǝghǝn thlǝmad fa thlǝngya Yeeso ɓa, pǝranggǝnǝn kanda kwamanɗi nana Shawulu Chinǝm ahu kwamana nǝn a ɗǝrha Nɗimaska ɗǝ. Pǝrangga Mbarnaɓa ndǝn kanda ƙǝm ǝnɗi ndangna Chinǝm Shawulu tǝ pǝr laɓar Faara ǝnanǝn tǝ kanglanggirha ahu thlǝm Yeeso a Nɗimaska. 28 Tǝrgha fa thlǝnggini thlǝ Shawulu nda fa. A kwasamadghǝn nǝn narha ƙǝtsar a thlǝman nda a Urshalima, nagha a pǝr laɓar Faara tǝ kanglanggirha ahu thlǝm Chinǝm. 29 Nǝn narha ngaala tǝ Yahudaya na a ndikrha tǝ mii Helenaya, kanda ƙǝm a kaɗa kwamana na a ɓǝlang ngganda. 30 Sǝkna fatakkwaya Yeeso ndǝn, tǝrang ngganda ɗǝnda tǝghǝn Kaisariya ɗǝ puwang ngganda hu talghǝn ɗǝ, na Tarsus.

31 A farɗani fatakkwaya Yeeso wumngga teena na a Yahudiya, tǝ Nggalili tǝ Samariya wal nanda tsawud ɗǝɗemnggirha, na nda a tsǝrha tǝ chikrha hu ƙanglanggirha. Tsaukwa fatakkwaya Yeeso tǝ tǝrǝm Faara tǝ tǝk mbǝnda Sǝsǝna fa tǝ Peɗǝnda.

Ənwultengya ǝnana Mbiturus

32 Na Mbiturus a weng mbǝya hai hangga, ɓagha ahu tala ɓa na nafiya Chinǝm sǝ na nda aarha Lidda. 33 A mbǝɗi ɓagha wal niifa na nda aarha Iniyas mǝrna fadghǝn hai kalth hu sǝra hurarha wuvaɗa. 34 Ndangga Mbiturus, “Iniyas, Yeeso Ƙǝrǝsti ƙǝnoɗǝ thliusǝ tǝrang ɗǝnggǝlwa!” Tsu a mbǝɗi kee thliigha sǝ. 35 Tǝrgha hang nda fiya na a Lidda tǝ Sharon kyakhra nda thlǝmad Chinǝm ɓa na nanda Iniyas a wiirha hai.

36 Na tǝ takkwa Yeeso sǝ a Ndjoppa thlǝmnggǝnni Taɓita, tǝ mii Helenaya na nda aaghǝn Ndokas. Nǝn ǝna nggayirha a fiya tǝ ɗang nda fa yamiya sǝ ƙǝm. 37 A hu sayidɗi hadgha mǝrgha. Ngwang nanda fa ka ɗa nda pang nda hunang ngganda hai ahur ƙǝnna tǝn nanda aten shadghǝn. 38 Nanǝn na Lidda tsau tǝ Ndjoppa fa sǝk ndaarha nda na Mbiturus a Lidda, thlǝn nafiya nda ɗǝ sǝri ka ɗa nda hwanggǝn, ndang ngganda, “Usaai ɓoɓa ƙǝkar!”

39 Mbuwa Mbiturus samad ndan ɗǝ, hǝrǝm nǝn ndukrha ɗǝ, ɗǝnda tǝghǝn ahur ƙǝn ɗaɗǝ na aten shadghǝn. Lǝɗang nu mǝrya ƙǝnɗi kanda a tǝrha na nda kyad lukkya tǝ shishamarya imangna Taɓita kanda sǝ nanǝn tǝ yibrha. 40 Ndangga Mbiturus kanda a kya nda hai ma ƙǝnɗi. Tǝrgha mbǝrgha hai hwan Faara nǝn. Kyahargha man thlǝmad mǝrɗa ɗǝ ndǝghǝn, “Thliu sǝ Taɓita.” A mbǝɗi kee inanggǝn yidghǝn hai! Nanǝn Mbiturus thliigha sǝ! 41 Ƙǝsgha Mbiturus harghǝnǝn thlenggǝn sǝ. Tǝrgha aah nu mǝryina nǝn ɓa tǝ fingya fatakkwaya Yeeso, kyaɗanggǝnǝn kanda nǝghǝn tǝ yibrha.

42 Sǝkka fiya laɓarɗi ahur talɗi heu, tǝ ƙǝm fiya hangga fǝrgha ƙǝkafek a Chinǝm. 43 Mǝngga Mbiturus ha a Ndjoppa ɗi, tsauka a ki Siman tǝ huna paama.

10

Tǝ thlǝnda Faara kalang ɗǝ Koneliwus sǝ

1 A Kaisariya na mamnda sodja Romaya sǝ thlǝmnggǝn ni Koneliwus, ndǝghǝn ni mamnda aten sodjaya haru na nda aarha, Wum ten sodja Italiyaya. 2 Tǝ tǝrǝm Faara ni, ƙǝla fingya na ahur mindǝghǝn. Nǝn yakh fǝra a fa yamiya tǝ kǝm nǝn yakh hwan Faara. 3 Na farɗasǝ yarna faara hai, sǝsǝniigha tǝ ndaarha naɗǝ tǝ thlǝnda Faara ɓayi thlǝmadghǝn ɓa. Aaghǝna tǝ thlǝnda Faara, “Koneliwus!”

4 Ƙǝlangga Koneliwus ɗǝ tǝ hǝreenga, ndanggǝn, “Paɓa mani?”

Ndangga tǝ thlǝnda Faara, “Hwanduwa tǝ fǝrrǝwa a fa yamiya thlǝ Faara ndǝn tsauɗǝ ǝn ɗaalani in a fadghǝn! 5 Nanǝnya thlǝnu fiya a Ndjoppa ɗǝ ɗa nda oh niifa ɓa na thlǝmnggǝn Siman Mbiturus. 6 Tsauƙǝn a ki Siman, tǝ huna paama na tǝ tsaurha a mii wuri aama.”

7 Wiina tǝ thlǝnda Faara, aagha Koneliwus mafaya wurighǝn ɓa sǝri tǝ ƙǝm sodja tal tǝ takkwa Faara, ahur fingya na a ǝnang taara. 8 Pǝrang ǝnɗa nǝn kanda katǝragha hai thlǝnanggǝn kanda a Ndjoppa ɗǝ.

Mbiturus wengɗǝ tala Koneliwus

9 A ɓindayidghǝn nana fathlǝngya Koneliwus a ndusang nda wupǝri ɗa fa, tǝrgha Mbiturus a mbǝrha sǝ na ɗangkam ka ɗǝgha hwan Faara. Mǝmǝl yanfaara a sǝrǝkrha, 10 ƙǝsgha miirha ndǝn na midghǝn sǝ a ǝna ˈya nǝn mii. Amma na nanda a furha, tǝrangga ɓeena ɗǝ kyaɗangga Faara ǝnwulteena. 11 Na fǝrakh amshi nǝn inɗaɗǝ, ˈya ƙǝpakh manggǝn ɓayi hweeɗe hai tǝ kudma faɗa. 12 A hu ǝnɗi na ƙǝpakh wu na maɓi ya sǝ ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, tǝ ǝngya na wiirha tǝ hura tǝ wuɗikkya ƙǝm. 13 Tǝrgha ndangga urarha hai, “Thliusǝ, Mbiturus, ɓulu kanda kiina.”

14 Ndagha Mbiturus, “Mbǝ tam narha hai wa, Chinǝm. Ka nani ˈwawi kii ˈya ˈyaɗana ngyakhrha Yahuda yinan wa.”

15 Nggǝrgha uradɗi kala sǝ, “A anna ˈya tsaɓang na Faara ɗǝ ǝn tsanda wa.” 16 Ənɗi kyaɗang na Faara katǝra mahan nanǝn ndǝn. Tǝrgha ǝnɗi na ƙǝpakh nggǝrghǝn wutta talara ɗǝ.

17 Tsauka Mbiturus hu ɓillarha, ndǝghǝn tǝ mana ǝnɗi a ndaarha kyadna Faara ya. Tǝrgha a mbǝɗi nafini thlǝnna Koneliwus walang nda mindǝɗi isha nda a ƙǝshi a mii kwatkirma. 18 Tsakh mee nda tǝ mbǝɗani na Siman Mbiturus sǝ. 19 Nana Mbiturus a numarha aten ǝnɗi na nǝn, ndangga Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, “Ɓad nafiya ɓa mahan kanda a kaɗa sa. 20 Thliu sǝ turu hai, ɗǝna ɗǝ tǝ kanda a karna fa wa. A ɓilladna wa ƙǝsǝr nggi thlǝngga kanda.”

21 A mbǝɗi kee tǝrgha Mbiturus hai ndǝghǝn, “Nggini niifɗi nun a kaɗaarha. Kama nda ɓanun ɓa?”

22 Ndanggan nda, “Koneliwus mamnda sodja Romaya thlǝngga kan ɓa. Ka niifa ni nǝn tǝrǝm Faara yi Isǝrela Yahudaya heu na nda fǝrang mamnggirha. Tǝ thlǝnda Faara tǝ Peɗǝnda ndangga a ɗǝna minda keeghǝn ɗǝ tǝnǝn sǝk laɓar wa.” 23 Tǝrgha Mbiturus aah nafina nǝn ɓa tsawa nda ronggighǝn a fiɗikɗi.

Mbiturus a minda ki Koneliwus

Ɗalthna mbǝrha hai ɗǝgha ɗǝ saman ndan, mbuwa fingya fatakkwaya Yeeso kanda ɓagha ɓa a Ndjoppa.

24 Ɗalthna mbǝrha hai sǝla nda Kaisariya ɗǝ. Koneliwus a ƙǝla kanda fa ƙǝsǝr aahɗǝ hurfayighǝn ɓa tǝ fingya pashiyighǝn. 25 Kyana Mbiturus mindǝ ɗahai kee, ǝna Koneliwus thlǝmadghǝn ɗǝ ra kurma nǝn hai a mbedghǝn fǝrang mamnggirha nǝn. 26 Amma Mbiturus ƙǝs harghǝnǝn sǝ ndanggǝn, “Thliu sǝ! Niifa ni nggi kee ƙǝla sa!” 27 A mbǝɗi kee thliigha Koneliwus sǝ, tsǝ laɓara nda kanda kyab kya nda hu ƙǝnɗa ɗǝ wumna fiya sa hai hangga.

28 Ndangga Mbiturus kanda, “Sǝnɗun sǝ ngyakhrha Yahudaya nggǝm ngwa fa ƙǝla nggi ɓee minda ki niifa ɓa mbuwa tǝ Yahudarha ƙǝla yanɗiya wa. Amma Faara keɗee ɗa ndǝn a numaɗi aten niifa tǝ ndaarha ǝn tsandani wa. 29 Nanǝn kee thlǝn nanda farha ɗǝ a ɓee ɓa karyi fa wa. Nanǝnya pǝremadghǝn ǝnɗi aah nun nggi ɓa.”

30 Ndagha Koneliwus, “Ɓeena faɗa mbǝrgha ɗǝ nggi a hwan Faara ahur kǝnna mǝmǝl yar yan fara hai. Kula sǝndǝna sǝ, na niifa ni ƙǝt tǝ luwudghǝn a chimnda fa a mbenna. 31 Ndeeghǝn, ‘Koneliwus, sǝk Faara hwanduwa, tǝ ƙǝm naɗǝ fǝrrǝwa a fa yamiya! 32 Nanǝn kee, thlunu nafiya a Ndjoppa ɗǝ ɗanda aah Siman Mbiturus ɓa. Nǝghǝn tǝ tsaurha a minda ki Siman, tǝ huna paama na tǝ tsaurha a mii wuri aama.’ 33 Nanǝn kee ndǝn thlǝnni farha ɗǝ ƙǝkar, nǝghǝn ngga a ɓana ɓa. Nanǝnya kulo ƙǝm ya heu, a mbed Faara ka a sǝk ǝngya nan heu purona Faara.”

Thlǝk Mbiturus pathla a minda kii Koneliwus

34 Tǝrgha ndagha Mbiturus, “Naɗi ndǝn ngga Faara mbǝ wura ha sǝ wa. 35 Amma nǝn thlǝ fiya fa ahu chehweeya heu na a tǝrǝmnggǝn kanda ƙǝm a ǝna ˈya na mǝmǝl. 36 Sǝnɗisǝ sǝkɗun laɓara na mbǝnggǝn thlǝnang nanda nafiya Isǝrela ɗǝ tǝ ndaarha na tsawud ɗǝɗemnggirha sǝ a thlǝmad Faara ahu thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, na Chinǝm heu. 37 Sǝnɗun ˈya katǝragha hai a chehweed Yahudiya, ǝnɗiya ˈwaghǝn katǝragha hai a Nggalili a kwasamadɗi katǝrang na Yahaya tǝ Mbaptisǝma pǝr laɓar Faara aten mbaptisǝma. 38 Mbǝ ngaala sǝ wa sǝnɗun sǝ Faara ndǝn faɗangga Yeeso tǝ Nadzarat tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝ sǝsǝmnda ƙǝm. Tǝrgha Yeeso nagha a wiirha hai tǝ ǝna nggayirha tǝ ƙǝnang nda fiya heu djithlang na Sheetan kanda hai, ƙǝsǝr na Faara tǝghǝn ha.

39 “Ƙǝm fa thlǝngya Yeeso naɗǝm ǝnggini ǝnanǝn heu tǝ yid nǝm a chehweed Yahudiya tǝ wupǝri Urshalima. Ɓǝlangganda tǝ taurha ɗǝ aten kaɗiirha. 40 Amma a kwasamad ɓeena mahan thlengga Faara sǝ ahu mǝrra. Tǝrgha Faara malanggǝn kyad fadghǝnǝn, 41 mbǝ a fiya heu wa, amma a ƙǝm ˈwana Faara wura a tsauka ƙǝmni nagha ndǝn. Ƙǝmni hǝbgha tǝ saarha tǝ ndǝghǝn a kwasamadɗi thliinǝn sǝ ahu mǝra. 42 Ndanggǝn ƙǝm a pǝr laɓar Faara nǝm ko a yanggi ni kyad ndaarha nǝm ndǝghǝn ni wurna Faara a tsauka tǝ ngwa kumarha heu tǝ fa yibya tǝ mǝrya. 43 Ndǝghǝnni thlǝkna annabiya pathla a tenggǝn ƙǝtǝm, tǝ ndaarha kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a ndǝghǝn na Faara a chahang ɗimiyid ndan kanda ɗǝ ahu thlǝmnggǝn.”

Nafiya mbuwa Yahudaya thlǝnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda

44 Nana Mbiturus aten thlǝk ǝnggini ya, tǝrgha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda aten nafina hai sǝkka laɓarɗi. 45 Yahudaya mbuwa samad Mbiturus fǝrgha ƙǝkafek na ǝnwulteena nda tǝ ndaarha fǝrra Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda irɗǝ aten fingya hai mbuwa Yahudaya, ƙǝm. 46 Ƙǝsǝr sǝk nda fandan a ndikrha tǝ miiya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn na nda a fal Faara.

Tǝrgha Mbiturus tsakh mee nǝn, 47 “Mani ˈyaɗang mbaptisǝma nafina fa tǝ aama ya, nanǝn thlǝnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ƙǝla ƙǝm?” 48 Nanǝn kee ndagha Mbiturus a ǝnang Mbaptisǝma nda kanda ahu thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. A kwasamadghǝn hwangga Koneliwus ndǝn a mǝngga ha tǝ kanda.

11

Pǝr Mbiturus kwamanɗi tsauna fingya mbuwa Yahudaya fatakkwaya Yeeso

1 Tsǝɓaku fa thlǝnggini tǝ fingya fatakkwaya Yeeso na tǝ tsaurha a Yahudiya sǝk ndaarha nda fingya mbuwa Yahudaya thlǝnda laɓar Faara. 2 Ɓana Mbiturus Urshalima ɓa, nafiya thleng nanda muwa kanda na nda a kikighǝn fa ndaa nda, 3 “Kyanna a minda ki nafiya hai thlewa muwa tǝ ƙǝm hǝb ǝnnarhami tǝ kanda!”

4 Tǝrgha Mbiturus pǝrang nggǝnǝn kanda a pǝpal ˈya katǝragha hai heu. 5 Ndǝghǝn, Farɗa sǝ a Ndjoppa, nani a hwan Faara, tǝreegha ɓeena ɗǝ na ˈya ni ƙǝpakh tǝ kudma faɗa a fǝrakh amshi ɓagha thlǝmadna hai. 6 Ƙǝlang ni ǝnɗi na ƙǝpakh, na maɓiya ni ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn na a wuri tǝ yi kaheerha, tǝ fingya a kakhrha tǝ hura, tǝ wuɗikkya. 7 Sǝk urarha ni tǝ ndaarha, “Thliusǝ Mbiturus, ɓulu kanda kiina.”

8 Nggǝmanggi ndee, “Mbǝ tam narha hai wa, Chinǝm. Ka nani ˈwawi kii ˈya ˈyaɗana ngyakhrha Yahudayi nan wa.”

9 Nggǝrgha uradɗi kala sǝ yi sǝri, “A anna ˈya tsaɓang na Faara ɗǝ ǝn tsanda wa.”

10 Katǝragha ǝnɗa hai ya sara mahan kapa na ǝnɗi na ƙǝpakh na tǝ maɓiyini wutta talara ɗǝ. 11 A sayidɗi kee nafiya mahan thlǝn nanda kanda ɓa a Kaisariya nduk nda mindǝɗa ɓa nani sǝ. 12 Ndeegha Sǝsǝna a karɗi wiirha fa tǝ kanda wa. Wan mamnggini mikki ɗǝfeegha ɗǝ, ɗan kyarha minda ki niifɗa hai tsakhka kan. 13 Pǝrang laɓar tǝ thlǝnda Faara nǝn kan ɓagha walghǝn a minda keeghǝn, ndang nǝn, “Thlunu farha a Ndjoppa ɗun ndang nda Siman Mbiturus a ɓagha ɓa. 14 Nǝn a puro kwamanɗi na Faara a hǝrworha heu tǝ nafiya wuri wa!”

15 Tǝrgha ɗǝgha Mbiturus mbeeɗǝ tǝ ndaarha, A mbǝɗi ɗi mbeeɗǝ tǝ pǝrang Laɓarɗi kanda na Mbǝnggǝn. Katǝrang ni hai kee, tǝrgha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda atendan hai, ƙǝla ˈwanǝn tǝra tennan hai. 16 Tǝrgha ɗal teena ni hai tǝ palth Chinǝm ndanǝn, “Ənagha Yahaya mbaptisma tǝ aama, amma na nda a ǝnang mbaptisma kun tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.” 17 Nanǝn kee, nanǝn fǝrang Faara fingyayini mbuwa Yahudaya tur fǝrrǝɗi fǝrang nǝn kan sayidɗi fǝr nan ƙǝkafek a Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, wunni nggi na ngaalang nda Faara?

18 Hǝrǝm nanda sǝkƙǝn kee, wulangga ˈya kanda na a thlǝgha nda. Katǝrang ngganda fal Faara hai ndaa nda, “Faara ƙǝm fǝrang ɗǝ fingya mbuwa Yahudaya kwamana na malang ngganda ɗimiyid ndan wal yibrha nda mbuwa ngwalarha.”

Fa takkwaya Yeeso a Antakiya

19 Nanǝn ya, fatakkwaya Yeeso wel nda hai ka sǝsaarha a kwasamadɗi ɓǝlang nanda Istifanus. Ɗǝnda ɗǝ inggun ta Finikiya ɗǝ tǝ Sayifurus tǝ Antakiya na a chehweed Suriya. Pǝr laɓar Faara nda a Yahudaya katen ndan kee. 20 Fingya fatakkwaya Yeeso thliigha a Sayifurus tǝ Sayirin ɗǝnda Antakiya ɗǝ, katǝrang nda pǝr laɓara hai na mbǝnggǝn aten Chinǝm Yeeso a fingya mbuwa Yahudaya. 21 Sǝsǝmnda Chinǝm nǝghǝn tǝ kanda ha, fiya hangga fǝrgha ƙǝkafek kyahar nda thlǝmad Chinǝm ɓa.

22 Sǝkna fatakkwaya Yeeso na a Urshalima laɓarɗi, thlǝnang ngganda Mbarnaɓa a Antakiya ɗǝ. 23 Sǝl nǝn ɓa nanǝn nggayid Faara tǝ kanda, tǝk mbǝnda nǝn fa, ndanggǝn kanda a tsawa nda ƙǝtsar tǝ ƙǝkafek fa a Chinǝm. 24 Mbarnaɓa ka niifa ni, nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝ fǝrƙǝkafek fa ƙǝm. Ɓad nda ɓa tǝ fiya hangga a thlǝmad Chinǝm ɓa.

25 Tǝrgha Mbarnaɓa ɗǝgha Tarsus ɗǝ ka ɗǝgha kaɗa Shawulu. 26 Ɗǝnǝn walang nda ɓagha tǝghǝn Antakiya ɓa. Kanda kyab tsawa nda a mbǝɗi hurarha tal kanda tǝ fatakkwaya Yeeso na nda a tsahang fiya ha hangga. A hu tal Antakiya ni ˈwana nda aah fatakkwaya Yeeso Ƙǝrǝstaya.

27 A hu sayidɗi, thliigha fingya annabiya a Urshalima ɗǝnda Antakiya ɗǝ. 28 Tal ahur ndan na thlǝmnggǝn Anggabus thliigha sǝ a fara tal ahu tsawundan hai thlǝk ndaarha nǝn na miirha na kyarha hu chehweed Romaya hai kahat. Lǝghǝdgha palth ɗi ya a thlakh mbǝd kutǝryid Kalaudiyus. 29 Fa takkwayini kii Yeeso na a Antakiya ƙǝnang ngganda hai na nda a ɗang nda shayindan sǝ na a Yahudiya. Ko wunni fǝr ˈya nǝn nggǝmna hurghǝn. 30 Ənɗa ǝna nanda ya, thlǝnang ngganda Mbarnaɓa ɗǝ tǝ Shawulu a ɗang ǝn fǝryi ndan nda shingya fatakkwaya Yeeso ɗǝ na a Urshalima.

12

Kutǝra Hirdus kyang ɗǝ fatakkwaya Yeeso hu sǝsaarha hai

1 Mǝmǝl ahu sayidɗa niya katǝrang na Kutǝra Hirdus kyang fingya fatakkwaya Yeeso hu sǝsaarha hai. 2 Fǝr Yakubu nǝn wan man Yahaya a ɓǝlang ngganda tǝ thlaukh ƙǝlaara. 3 Nanǝn ǝnɗi ǝnanǝn mbǝnang ɗǝ mamngya Yahudayini, ɗǝgha mbeeɗǝ ƙǝsanggǝn Mbiturus ƙǝm. Katǝragha ǝnɗa hai ya ahu sayid Wutsǝfayid Mburodi kula Mekhna. 4 Muwanggǝn hu porsǝna ɗǝ nagha sodjaya kumkap mikki a ƙǝlaghǝn ha, na nda a mbeɗeghǝn ha sodjaya faɗa-faɗa. Na mid Hirdus sǝ a ngwang kumarha nǝn sǝ a mbed fiya a kwasamadɗi ngwalana wutsǝfayidɗi. 5 Amma nana Mbiturus ahu porsǝnɗi, nagha fatakkwaya Yeeso a hwan Faara kaan atenggǝn.

Tǝthlǝnda Faara hǝrghang ɗǝ Mbiturus ahu porsǝna

6 A fǝɗikɗi kapa na mbǝrha ɗathla hai na Hirdus a ngwang kumarha Mbiturus sǝ, Mbiturus kalth a shiirha ƙǝnang nda hai tǝ wuyiwurya sǝri, a pathlang sodjaya sǝri ƙǝƙǝt atenggǝn tǝ fingya sodjaya ƙǝm ƙǝƙǝt a ƙǝla kwatkirǝm porsǝn ɗa ha. 7 Kula sǝndǝndan sǝ kyagha tǝ thlǝnda Chinǝm ɓa djargha kukwaryirha hai ahu ƙǝn porsǝnɗi. Tsang ˈya nǝn fa a kakh pǝniighǝn mekhnenggen sǝ ndanggǝn, “Thliusǝ ƙǝkar!” Wuyiwur yini na a tsaɓad haaryighǝn tsama nda hai. 8 Tǝrgha ndangga tǝ thlǝnda Faara, “Kalang luwudwa tǝ paham wa.” Ənagha kee. Ndangga tǝ thlǝnda Faara, “Nanǝnya kawang kootod wa fa mbu samadna na.”

9 Tǝrgha Mbiturus mal porsǝn ɗa nǝn mbu samadghǝnǝn. Amma ahu sayidɗi wu tamnggǝn ndaarha nǝghǝn a sǝsǝniirha ni. Sǝngwa sǝ ƙǝkafekni ǝnɗi na a katǝrarha hai wa. 10 Mbǝrang ngganda mbǝd fa ƙǝlaya hai sǝri, ɓa nda kwatkirǝm ɗa ɓa ǝna nanda tǝ ɗǝɓǝlya na a kyarha ƙǝshaaɗǝ. Ingga ɗǝ heu tafadghǝn. Kya nda ƙǝshaaɗǝ. Katǝrang ngganda wiirha hai ahur kwaman talɗi, tǝrgha tǝ thlǝnda Faara kula sǝndǝndan sǝ sahadgha ma yidghǝn.

11 Tǝrgha wudna huten Mbiturus ɓa ndǝghǝn, “Nanǝnya sǝnɗi sǝ mbǝ ngaala sǝ wa Chinǝm thlǝnangga tǝthlǝndǝghǝn ɓa ka a hǝryeghǝn a haar Hirdus tǝ ǝngya heu na mid Yahudaya a ǝneegha nda fa.”

12 Sǝnang nǝn hai kee, ɗǝgha minda ki Mairamu ɗǝ man Yahaya na nda aarha Markus, a mbǝɗi wumna fiya sa hai kanda a hwan Faara. 13 Ishgha a mii kwatkirǝm ɗi ɗǝkƙǝnǝn. Kyagha mafad wutararha ɓa na nda aarha Ruda ka ɓagha nggǝmang nda adɗi na a kwatkirǝm ɗi. 14 Sǝnang nǝn urad Mbiturus hai, tǝk mbǝnda nǝn fa kaan. A meghedghǝn na a inanggǝn kwatkirma hai, wudgha hur minda ɗǝ ka ɗǝgha pǝranggǝn fiya heu tǝ ndaarha, “Mbiturus ƙǝt a kwatkirma!”

15 Ndangganda, “Kyahar na huten wa?” Djib pǝrrǝghǝn nǝn. A mbǝɗi ndaa nda, “Tǝthlǝnda Faarghǝn ni!”

16 Amma ɗǝgha Mbiturus mbeeɗǝ tǝ ɗǝk kwatkirma. Inang nanda kwatkirma hai nana ndan ƙǝsgha ǝnwulteena kanda. 17 Sahangga Mbiturus haara kanda a nggasa nda hai. Pǝrang kwaman ɗa nǝn kanda hǝrghang na Chinǝm na nǝn ahu porsǝnɗi. Ndanggǝn kanda, “Pǝraman ndǝghǝn Yakubu tǝ fingya wan mangginǝm ǝnɗi katǝragha hai.” Tǝrgha ɗǝgha mbǝrha ɗǝ pak.

18 Ɗalth na mbǝrha hai, wulangga teena sodja yini aten ǝnɗi katǝragha hai tǝ Mbiturus. 19 A kwasamadɗi ndaana Hirdus a kaɗaghǝn nda walang ngwa nanda, ra mu sodja yina nǝn ngga. Fǝr kanda nǝn a ɓǝlang ngganda kanda mbǝɗi. A kwasamadghǝn thliigha Hirdus a Yahudiya ɗǝgha Kaisariya ɗǝ tsǝgha tsǝɓaku a mbǝɗi.

Mǝrra Hirdus

20 Nanǝnya sǝb hur Hirdus ɗǝ tǝ nafiya Taya tǝ Sidǝn. Thlǝn farha nda ɗǝ ka ɗa nda kaɗa kwaman tsawud ɗǝɗemnggirha tǝghǝn, ƙǝsǝr mbǝrsagha nda tǝ ǝnnarhami na hu chehweedghǝn. Nafini thlǝnna nda ɗǝ kaɗa thlaara nda a har Mbilatus, tǝ ɗang nda Hirdus sǝ. 21 Sǝlna farɗa ɓa nanda wuma nda hai tǝghǝn, kalangga Hirdus kaɓad kutǝryidghǝn fa tsauka ahu tsǝnggamnggǝn sǝ thlǝghang pathla nǝn kanda sǝ. 22 Sǝkna fiya ndǝn tǝrang ngganda urandan sǝ ndaa nda, “Urad faarani mbǝ yi niifa ni wa.”

23 Tsu a mbǝɗi kee, ka fal waana Hirdus Faara ɗǝkka tǝthlǝnda Chinǝm ndǝn tǝ wan haarha, nagha waaya a kiighǝn pa mǝrgha.

24 Amma Laɓar Faara na Mbǝnggǝn ƙǝl ɗǝrha mbee ɗǝ nagha fatakkwaya Yeeso a chikrha kaan.

25 Ngwalang nanda Mbarnaɓa tǝ Shawulu ˈya ɓangga kanda Urshalima ɓa, wuɗa nda Antakiya ɗǝ, tahangganda Yahaya ha ɗǝ na nda aarha Markus.

13

Wur nda Mbarnaɓa tǝ Shawulu

1 A hur fatakkwaya Yeeso na a Antakiya na annabiya sǝ tǝ famalǝmngya: Nda Mbarnaɓa ni tǝ Siman na nda aarha “Tǝimnda,” Lusiyos tǝsarirarha, tǝ Maana tsǝgha sǝ tal tǝ kutǝra Hirdus Antipas tǝ Shawulu. 2 Farɗasǝ na nafiniya a tǝrang shilee Chinǝm teena, tǝ kar aama, ndagha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, “wureema nda Mbarnaɓa tǝ Shawulu ƙǝsǝr ka taara na manggǝn na minna a ǝneegha nda.” 3 Nanǝn kee a kwasamadɗi ngwalang nanda kar aama tǝ hwan Faara, sang haara nda kanda teena yi parka thlǝn kanda nda.

Nda Mbarnaɓa tǝ Shawulu a Sayifurus

4 A kwasamadɗi thlǝnna Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda nda Mbarnaɓa tǝ Shawulu, ɗǝnda wupǝri Salukiya ɗǝ, tǝra nda hu kombuwol hai ɗǝnda a wutambar Sayifurus ɗǝ. 5 Sǝl nanda Salamis ɗǝ kya nda hu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ pǝr laɓar Faara nda a mbǝɗi. Na Yahaya Markus a samad ndan nagha a ɗang kanda sǝ. 6 Weng ngganda talyina hai kahat na ahu wutambar chehwedɗi ta Pafos ɗǝ. A mbǝɗani wal nanda tǝmutu Yahudarha sǝ, annabi tǝ nggaɓaarha na thlǝmnggǝn Mba Djeshiwa*. 7 Nǝghǝn a ǝnang taara ngwamna, Sardiyus Mbulus sǝ, niifa ni na tǝ sǝnda kaan. Thlǝn farha nǝn ɗǝ ɗa nda aang nda Mbarnaɓa ɓa tǝ Shawulu, ƙǝsǝr na midghǝn sǝ a sǝk laɓar Faara nǝn. 8 Amma Alimas, tǝmutu ɗi (thlǝmnggǝn ni tǝ mii Helenaya), ndanggǝn ngwamna ɗi a kang ɗǝ thlǝmaarha nda Mbarnaɓa fa tǝ Shawulu aten ˈya nanda a thlǝghang nda wa. Na midghǝn sǝ kyakhranggǝn huten ngwamna ɗa hai a fǝrɗǝ ƙǝkafek wa.

9 Tǝrgha Shawulu na nda aarha Mbulus, nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, ƙǝlanggǝn tǝmutu ɗi hu yidsǝ ndanggǝn, 10 “Sa wan Sheetan ni, tǝ tsan ǝngya heu na nggǝngga! Naa lǝlǝgɗa tǝ ǝn hukkya tǝ mbǝlfeerha ƙǝm. A kwan na a malang ishang nda fiya ma takkwa ƙǝkafekkid kwaman Chinǝm? 11 Nanǝnya, na Chinǝm a ɓang sǝsaarha a tenwa ɓa, Na a tsaurha kwamarha. Na a mǝndaha mba a na yanfara wa.” Tsu a mbǝɗi kee wufiirha tǝ wula tǝrgha atenggǝn hai, nagha a wiirha hai tǝɗak-tǝɗak nagha a kaɗa niifa na a ƙǝs harghǝnǝn tǝnǝn kyaɗang kwamana. 12 Nana ngwamna ǝnɗi katǝragha hai, fǝrƙǝkafek nǝn, ƙǝsǝr ƙǝs ǝnwulteena ndǝn ahu tsahadɗa ha sǝk nǝn aten Chinǝm.

Nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a Antakiya na a chehweed Pishiidiya

13 Tǝrgha Mbulus tǝ ka wiyighǝn mal Pafos nda, tǝra nda ahu kombuwol hai ɗǝnda Pǝrngga ɗǝ na hu chehweed Pamfiliya. A mbǝɗani malna Yahaya Markus kanda wudgha Urshalima ɗǝ. 14 Amma nda Mbarnaɓa tǝ Mbulus wii nda tǝ saara a Antakiya ɗǝ na a chehweed Pishiidiya. A far yibrha Yahudaya kya nda hu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ tsawa nda hai. 15 A kwasamadɗi karatang nanda ɗeleewar ngyakhrha Musa tǝ yi annabiya, mamnggini na tǝ ƙǝn tsahadɗa ha thlǝnang farha nda kanda ɗǝ tǝ ndaarha, “Wan manggina, ana laɓara sǝ a mii nun a kan, thlǝgha madghǝn!” 16 Thliigha Mbulus sǝ, tǝranggǝn harghǝn sǝ ka a nggasa nda hai ndǝghǝn, “Nafiya Isǝreela, tǝ kun fingya mbuwa Yahudaya na a tǝrǝm Faara, keema thlǝmaarha fa. 17 Faara yi nafiya Isǝreela ndǝn wurgha chichiyi nǝm, malang ɗǝ kanda a ɗǝnda mbeeɗǝ ahu sayidɗi na nanda a chehweed Masar. Tǝrgha tǝ sǝsǝmndǝghǝn na kanglang kyanggǝn kanda sǝ ahu chehwedɗi. 18 Ƙǝrǝsgha tǝ kanda ahu hurarha kumnggit faɗa a kaheerha. 19 Ndǝghǝn ǝnagha ndǝn ɓǝlang nanda chehweeya ɗǝ mǝd na a Kanˈana fǝrang chehwedɗa nǝn Isǝreela tsauka langaad ndan.” 20 Ənggini heu ya ǝnaɗǝ huraya 450. “Akwasamadghǝn, fǝrangga Faara fa ngwa kumaya kanda ǝna kutǝryirha nda aten ndan ta hu sayid annabi Samaila ɗǝ. 21 Tǝrgha nafini hwan kutǝra nda, fǝrangga Faara Shawulu wan Kish kanda, turya Mbenjemen. Əna kutǝryirha nǝn yi huraya kumnggit faɗa. 22 Amma ƙǝɗangga Faara Shawulu hai faɗanggǝn Ndauda a meyedghǝn, niifɗa ndana Faara, ‘Ndauda wan Djeeshi tur niifɗa ni na mid hurna; nǝn ǝna ǝngya heu na minna a ǝneeghǝn.’ ” 23 “Ahu turya niifɗa ni ya, ɓang na Faara tǝhǝrǝkrha ɓa, Yeeso ɗa ni ndana Faara nǝn a thlǝnang ɓa! 24 Kapa na Yeeso ɓarha ɓa, Yahaya pǝrɗǝ laɓar mal ɗimiyirha tǝ ƙǝm mbaptisma a nafiya Isǝreela heu. 25 Takhna Yahaya a ngwalang nda targhǝn tsakh mee nǝn, ‘Nuwun a numad ndaarha nggini Ƙǝrǝsti wa? Awo, amma nǝghǝn ɓayi a samanna, tsikki na a kwasanggi sakh pahamnggǝn hai wa.’ 26 Wan manggina, kun wangya Ibrahim, tǝ ƙǝm kun fingya mbuwa Yahudaya na a tǝrǝm Faara, laɓar hǝrǝkrǝ ɗi ya thlǝnang nandan ƙǝm ɓa! 27 Nafiya Urshalima tǝ mamnggi ndan kukwalang ngwanda Yeeso hai wa, tǝ ƙǝm sǝnang ngwanda laɓar annabiya hai na nda karatang nda kala far yiɓǝd Yahudaya wa. A meyedghǝn ɓǝlang ngganda Yeeso ka a lǝɗang ngganda ǝngya ndaana annabiya. 28 Ko nanǝn ƙǝsang ngwanda tǝ ˈya ɗimi wa, ndang ngganda Mbilatus a ɓǝlang ngganda. 29 Ngwalang nanda lǝɗang nda ǝngya heu ndaana ɗeleewar aten mǝrrǝghǝn, tǝrang ngganda hai aten kaɗidɗi pang ngganda ahu kwadɗa hai ra nanda ahu feera. 30 Amma Faara thlenggǝn sǝ ahu mǝrra! 31 Ahu ɓengya hangga kyad fadghǝnǝn a nafini mbuwa samadghǝn ka a Nggalili ɓa ta Urshalima ɗǝ. Kanda ni nanǝnya na a pǝranggǝn nafinǝm. 32 Nanǝnya ɓanan ɓa ka a ɓan pǝrang laɓarɗi kun na Mbǝnggǝn ya: ˈya ndaana Faara a chichiyi nǝm tsauɗǝ ƙǝkafek a thlakh mbǝd nan, 33 tsaunǝn thleng Faara Yeeso sǝ. Ƙǝla nanǝn chichirethlee hai ahu ɗeleewar Dzabura yi sǝri tǝ ndaarha,

‘Waana ni sa,

A weeriya tsauɗi tsu.’†

34 Ƙǝsǝr ndagha Faara nǝn a thleng sǝ ahu mǝrra, ɓalwa nggǝr mǝra wa. Nǝghǝn chichirethlee hai kee ahu ɗeleewar Faara ndaanǝn, ‘Niya furo parkadɗi tǝ Peɗǝnda ndang ni Ndauda.’‡ 35 A mbǝrha hu ɗeleewar Dzabura pǝrɗa ndǝn a pǝpal tǝ ndaarha, ‘Mba malang nda tǝ Peɗǝnduwa mǝlthgha hai ahu kwaarha wa.’ ”§

36 “Ƙǝsǝr a kwasamadɗi ngwalang na Ndauda tarɗi na mid Faara a thlakh mbǝdghǝn, mǝrgha pang ngganda ahu kwat mǝrra chichiyighǝn, mǝlthgha thlu fadghǝn hai. 37 Amma niifɗi thleng na Faara sǝ ahu mǝra mǝlthwa thlu fadghǝn hai wa. 38 Tsaunǝn kee wan manggina, na minna sǝ a sǝnunsǝ ahu Yeeso ɗiya ndǝn nanan a pǝrang ndaarha kun, nun a wal chakh ɗimiyid nun sǝ. 39 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝghǝn nǝn a wal hǝrǝkrha a mbed Faara, ˈya mbuwana ngyakhrha Musa mbang ǝnaarha. 40 Kwarama! A nggǝmɗun fa ˈya ndaana annabiya katǝragha hai tǝ kun wa. Ƙǝsǝr ndagha nda,

41 ‘Kaama thlǝmaarha hai,

kun na a waa farha,

nama ǝnwulteena murun ɗǝ!

Ƙǝsǝr niya ǝna ˈya a thlakh mbǝd nun,

ˈya mbuwa nun fǝrƙǝkafek tǝghǝn ko pǝrang na niifa ˈya kun atenggǝn.’ ” *

42 Na nanda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a kyarha hai a ƙǝn tsahad Yahudaya, hwangga nafini kanda a nggǝra nda wutta ɓa ɓanda pǝrang laɓara kanda aten ǝngginiya a far yibrha na ɓayi. 43 Welna fiya hai, Yahudaya hangga tǝ fingya mbuwa Yahudaya kyagha hu takkwa ǝntin Yahudaya hai mbu samad nda Mbulus nda tǝ Mbarnaɓa. Nafini sǝri ya ndang ngganda kanda a ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ mbǝrsaarha tǝ nggayid Faara. 44 Kyahar na far yiɓǝd Yahudaya ɓa fadɗǝn, fiya hangga kaan a wupǝri ɗi wuma nda thlǝman ndan ɓa ka a sǝk laɓar Chinǝm nda 45 Nana mamngya Yahudaya wumngga hai, na nda a sǝrǝkrha, na nda a ngaal ǝngya ndaana Mbulus. 46 Tǝrgha nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa kula hǝreenga ndang ngganda kanda, “Kamɗǝ kwang a pǝrang laɓar Faara nan kun, nanǝn karɗun ndǝn fa tǝ ƙǝm ƙǝlang ɗun fad nun kamngwa a wal yibrha nu mbuwa ngwalaarha wa, nanǝnya nan a kyaharra thlǝma fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya. 47 Ƙǝsǝr kulo ǝnɗi ndang na Chinǝm kan ya:

‘Ɗǝfang ɗi kun a tsawun kukwaryirha a fingya mbuwa Yahudaya,

a ɓang hǝrǝkrha nun fiya ɓa ta mii ngwala ƙǝshiirha ɗǝ.’ ”†

48 Sǝkna fingya yina ndǝn mbuwa Yahudaya, tǝk mbǝnda nda fa usa Chinǝm nda ka laɓarghǝn. Fingya wurna nda ka yibrha mbuwa ngwalaarha fǝrƙǝkafek nda. 49 Nanǝn kee laɓar Chinǝm welɗa ɗǝ ahu chehwedɗi kahat. 50 Tǝrgha mamngya Yahudayini shik nishya nda na a tǝrǝm Faara na fiya a fǝrang mamnggirha kanda, tǝ mamngya na ahur wupǝri ɗi. Shighang ngganda fiya fa, thleng ngganda nda Mbulus fa tǝ Mbarnaɓa rǝghang ngganda kanda sǝ ma talɗi. 51 Amma nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa ɗǝghang ngganda tǝnidɗa ɗǝ na a saryi ndan a tsauka yiyi thlǝmaarha ni aten ndan, ɗǝnda Ikoniya ɗǝ. 52 Fa takkwaya Yeeso na a Antakiya tǝk mbǝnda nda fa tǝ ƙǝm lǝgɗa nda tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.

14

Nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a Ikoniya

1 A Ikoniya, nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa kanda kyab kya nda hu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ ƙǝla sǝsǝn nanda sahai. Pǝr laɓar Faara nda tǝ sǝsǝmnda har fiya hangga Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya fǝrƙǝkafek nda. 2 Amma fingya Yahudayini kargha fǝrƙǝkafek fa, shik fingya yina nda mbuwa Yahudaya kyakhrang ngganda huten nggindan hai ma fa takkwaya Yeeso. 3 Tsawa nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a mbǝɗi ɓeena hangga, ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ pǝr laɓar Chinǝm kula hǝreenga. Chinǝm Yeeso fǝrang ɗǝ sǝsǝmnda kanda a ǝna ǝnwulteengya nda hangga, ahu ǝna ˈya kiya kyaɗang ɗǝ ndaarha fiya laɓarɗi ƙǝkafek ni. 4 Fiya na a wupǝri ɗi tsaha nda hai pǝmnggǝn sǝri, fingya a samad Yahudayini, fingya ƙǝm fǝrƙǝkafek nda tǝ laɓar nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa.

5 Tǝrgha Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya heu tǝ mamnggi ndan ƙǝnang ngganda ˈya hai na nda a ǝnang ndaa nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa, na mindan sǝ a ƙǝsang ngganda kanda muk kanda nda tǝ ferya. 6 Sǝkna fathlǝngya Yeeso laɓarɗi kee ɗaa nda tǝ yiɓǝd ndan. Ɗǝnda hu chehweed Likoniya ɗǝ, ahu wupǝri Listra ɗǝ tǝ Ndarɓe tǝ fingya talya. 7 Pǝr laɓar ɗa nda na Mbǝnggǝn a mbǝɗi.

Nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a Listra tǝ Ndarɓe

8 Na nanda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a Listra ɓa nda wal niifa sǝfǝnna sarghǝn. Ka nggǝttǝghǝn hai nǝghǝn kee, ˈwawa mbang wiirha wa. 9 Nǝghǝn a kang thlǝmaarha Mbulus fa nanǝn a pǝr laɓar Faara. Ƙǝlang na Mbulus hu yidsǝ naghǝnǝn na fǝrƙǝkafek sǝ a fadghǝn na a wal ƙǝnda nǝn. 10 Tǝrgha Mbulus tǝranggǝn uradghǝn sǝ aaghǝn ndanggǝn, “Thliu sǝ!” Tǝrgha niifɗi thliigha sǝ harat katǝranggǝn wiirha hai.

11 Fiya na kang thlǝmaarha Mbulus fa na nanda ǝnɗi ǝnanǝn tǝrang ngganda urad ndan sǝ ndaa nda tǝ mii nda yi Likoniyaya, “Faarya ni nafini ya, ɓanda thlǝmad nǝm ɓa ahu thlu farha!” 12 Ahu numad ndan Mbarnaɓa Ndzeyus ni thlǝm faara yi Nggirkaya, Mbulus ƙǝm tsaunǝn ndǝghǝn ni na a fǝr laɓara, aaghǝn nda Hemes. 13 Firis yi ƙǝn Ndzeyustǝn nanda a ƙǝsǝr wupǝri ɗi, ɓagha ɓa tǝ thlaarha tǝ shiiya na tǝ fiirha fa a kwatkirǝm wupǝri ɗa ɓa, ƙǝsǝr ndǝghǝn tǝ fiya heu na mindan sǝ a ǝnang sataka nda kanda.

14 Amma sǝkna nda Mbarnaɓa tǝ Mbulus ǝnɗi na a katǝrarha hai, njarang ngganda lukki ndan ɗǝ ƙǝsǝr mbǝnang ngwa ǝnɗi kanda na mindan ǝnagha wa, ɗaa nda hur fiya ɗǝ na nda ahuhwaarha tǝ ndaarha, 15 “Kun nafiniya, kama nun a ǝna ǝnɗiya? Nafiya ni kan ƙǝla kun! Ɓang nan laɓara kun ɓa na Mbǝnggǝn na a kyakhrun hai malanggun. 16 Ƙǝtǝm malang ɗǝ fiya heu tǝrang shilee nda faarya teena na mindan, 17 amma ˈwawa mal kanda kula ndǝghǝn kyad fadghǝn tǝ ǝna nggayirha a fiya tǝ ndaarha ndǝghǝn ǝnagha ƙǝshiirha kahat wa. Na ǝngya sǝ nǝn naarha ɗal ƙǝm in, ƙǝla yaara nǝn narha ɓang ƙǝm hai tǝ parkad ǝnnarhami tǝ ƙǝm lǝɗanggǝn hur nun tǝ wutsǝfayirha.” 18 Amma ko nanǝn kee, nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa pǝrpǝr ˈyaɗang na ndan nafina fa a ǝnanda sataka kanda wa. 19 Amma fingya Yahudaya ɓagha nda ɓa a Antakiya tǝ Ikoniya fiya wumngga hai sǝk mii ndan nda, muk Mbulus nda, kahang ngganda ƙǝsǝr tala ɗǝ, tamngganda ndaarha mǝrɗǝ. 20 Hǝrǝmna fatakkwaya muwang maɗufu, tǝrgha thliigha sǝ wudgha hur wupǝri ɗǝ.

Wutta Antakiya ɗǝ tǝ Suriya

21 Akwasamadɗi pǝr nanda Mbulus tǝ Mbarnaɓa laɓar Faara a Ndǝrɓe, wal nda fiya hangga malangga ɗimiyid ndan, wuɗa nda Listǝra ɗǝ, tǝ Ikoniya, tǝ Antakiya na hu chehweed Mbisidiya. 22 Kanda a fǝrang kaali fatakkwaya, na nda yiyang thlǝmaarha kanda in na a isha nda hu fǝrƙǝkafekkid ndan tǝ shembe. Ndangganda kanda, “Ƙǝl tǝ sǝsaarha kaan ndǝnǝm kyarha hu kutǝryid talara ɗǝ.” 23 Akwasamadɗi wurang na nda Mbulus shingya sǝ hu ƙǝngya hwan Faara, hwan Faara nda tǝ kar aama aten ndan na a tsauka Faara tǝ kanda fǝr nanda ƙǝkafek tǝghǝn. 24 Tǝrgha kya nda tǝ chehweed Mbisidiya ɗǝnda Famfiliya ɗǝ. 25 Pǝr nanda laɓar Faara a Pǝrngga, ɗǝnda Ataliya ɗǝ. 26 A mbǝɗani ya kya nanda hu nggirggi aama hai wuɗa nda Antakiya ɗǝ, a mbǝɗani kaar hwanang nanda Faara kanda in tǝ ndaarha a lafgha nggayid Faara kanda ahu tarɗi ngwalang nanda ya. 27 Sǝl nanda ɓa wumangganda fatakkwaya hai pǝr ǝnɗa nda heu ǝnana Faara aten ndan, tǝƙǝm inang kwamana fingya mbuwa Yahudaya kwaminda fǝrƙǝkafek hai. 28 Mǝna ndaha a mbǝɗi kanda heu tǝ fatakkwaya.

15

Wum ten mamngya a Urshalima

1 Na nanda Mbulus tǝ Mbarnaɓa a Antakiya na a Suriya, ɓagha fingya nafiya ɓa a Yahudiya, katǝrang ngganda tsahang Ƙǝrǝstaya ha tǝ ndaarha, “Tǝta ni a thleng muwa nda kun, ƙǝla tsahang na ǝntin Musa ƙǝm ha, a mbǝ kee wa, mbun wal hǝrǝkrha wa.” 2 Nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa ngaal nda pǝɗaghǝn tǝ kanda. A kwasamadghǝn, thlǝn nda Mbulus nda tǝ Mbarnaɓa tǝ fingya fa fǝrƙǝkafekkya a Urshalima ɗǝ, a thlǝma fathlǝngya Yeeso ɗǝ tǝ shingya aten palthɗi. 3 Thlǝnna fa fǝrƙǝkafekkya a Urshalima ɗǝ, isha nda hai a kwamana ahu talya Finikiya tǝ Samariya, pǝrang nggǝnda kanda tǝ ndaarha fingya mubuwawa Yahudaya fǝr nda ƙǝkafek a Faara. A ten palthɗiya fa fǝrƙǝkafekkya ƙǝl ǝna wutsǝfayirha.

4 Sǝl nanda Urshalima ɗǝ, nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa thlǝgha fa fǝrƙǝkafekkya kanda fa heu tǝ fathlǝngya tǝ shingya. Pǝr ǝnɗa nda ǝnana Faara tǝ kanda. 5 Amma fingya nafiya na a takkwa Farisaya thlii nda sǝ ndaa nda, “Tǝta ni a thleng muwa nda nafini mbuwa Yahudaya tǝ ƙǝm takkwa ngyakhrha ɗeleewar Musa nda.”

6 Fathlǝnggini tǝ shingya tsawa nda hai ka tsǝ laɓara nda aten palthɗiya. 7 A kwasamadɗi ndik nanda atenggǝn kaan, thliigha Mbiturus sǝ ndǝghǝn, “Wan manggina, sǝnɗunsǝ kaar yi wurgha Faara nggi ahur nun sǝ, ka a pǝrang laɓar Faara ni fingya mbuwa wa Yahudaya tǝna nda sǝk Laɓarɗi na Mbǝnggǝn fǝrƙǝkafek nda. 8 Faara, ndǝghǝnni sǝngga hur kowunni, kyadɗǝ ndaarha thlǝɗǝ kanda fa fǝrang nǝn Sǝsǝna kanda tǝ Peɗǝnda ƙǝla fǝrang nǝn ƙǝm. 9 Wurwa ha sǝ a pathlang nǝm tǝ kanda wa, ƙǝsǝr tsuthlang ɗǝ hur ndan ɗǝ ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid ndan. 10 Nanǝn kee, kama na minnun sǝ ƙǝƙǝrang nda Faara nun ɗǝfang rǝfrha na haaghǝn a urad nafiya mbuwa wa Yahudaya fǝrgha ƙǝkafek, mbuwana ƙǝm nduwa chichiyinǝm mbang ngwanda tǝrang wa? 11 Awo! Fǝr ɗǝm ƙǝkafek tǝ ndaarha ahu nggayid Chinǝm Yeeso ni wal nǝm hǝrǝkrha, ƙǝla wal nanda.”

12 Fiya wumngga hai nggasa nda hai tǝtip, na nda a kang thlǝmaarha nda Mbarnaɓa fa tǝ Mbulus na nanda a pǝrang pathla kanda aten ǝnsakhkya tǝ ǝnwultengya, ǝnana Faara tǝ kanda ahur nafini mbuwa wa Yahudaya.

13 Ngwalana nda, tǝrgha thliigha Yakubu sǝ ndǝghǝn, “Wan manggina, Keema thlǝmaarha fa. 14 Siman Mbiturus saghang ɗa ndǝn ƙǝm kwaman ɗi na mid Faara a wurgha hasǝ ahur nafini mbuwa Yahudaya tsawa nda yighǝn. 15 Kyaharrǝ ɗa hai ki nafini mbuwa wa Yahudaya mǝmǝlɗǝ tǝ laɓar annabiya na chichirethlee hai ahu ɗeleewar Faara tǝ ndaarha.”

16 “ ‘Akwasamad ǝnɗiya niya wutta ɓa,

Nggǝryi tǝnang wuri Ndauda.

Chaɗa hai niya nggǝr tǝnang,

Nggǝryi thleng nda sǝ.

17 Fiya takhka na nda kaɗa Chinǝm,

Fingya mbuwa wa Yahudaya heu aah ni a tsawa nda yina,

Ndagha Chinǝm kee, ǝnagha ǝngginiya,’*

18 Kyad nǝn ka ƙǝtǝm.”

19 “Niyi a ndang nda kun, tama malanggǝm ɓilla nafini mbuwa Yahudaya na a kyaharra thlǝmad Faara ɓa. 20 A meghedghǝn, nǝm a chireethleng kanda ɗǝ a malang ngganda kii ƙala ǝnnarhami paa nanda ɗahaya sǝ, tǝ kulafayirha tǝ ƙǝm kii thlu maɓiya tefreng nanda urad ndan tǝ saa fara†. 21 Ƙǝsǝr na nda karatang nda ahu ɗeleewar ngyakhrha Musa ahu ƙǝngya tsahad Yahudaya tǝ kala wupǝri tǝ kala far yiɓǝd Yahudaya ka chichiiya hangga.”

Chireelth nda ɗeleewar a Nafiya mbuwa wa Yahudaya fǝrgha ƙǝkafek

22 Tǝrgha fathlǝnggini tǝ shingya, tǝ fatakkwaya Yeeso heu ƙǝla nda hai kamɗǝ a wur nafi ndan nda thlǝnang ngganda kanda a Antakiya ɗǝ heu nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa. Wur Yahuda nda na nda aarha Mbarnaɓa tǝ Sila, mamngya ni kanda ahur fatakkwaya Yeeso. 23 Kulo ɗeleewar ɗi chireelth nanda haaɗǝ ya:

Ɗeleewar ɗiya ɓaghǝn ɓa a har fathlǝngya Yeeso tǝ shingya, wan mamngginun na a Urshalima.

A nafiya mbuwa wa Yahudaya fǝrgha ƙǝkafek tǝ Yeeso na a Antakiya, Suriya, tǝ Ƙǝlikiya, nan a ndangˈya kun fa. 24 Sǝkɗan ndaarha ɗǝd fingya ɗǝ a mbǝɗa ɗǝ ya, ɓillad nda kun tǝ tsang teena kun tǝ tsahan ndan ha, amma thlǝngwan kanda a ndang ngganda kun kee wa. 25 Nanǝn kee, kan heu tsauɗan hai nggǝman fa a wur nafiya nan thlǝnanggan kanda a thlǝmannun ɗǝ tǝ pashiyi nan nda Mbarnaɓa tǝ Mbulus, 26 nafini hengga yiɓǝd ndan ɗǝ ka thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. 27 Tsaunǝn kee, nan a thlǝnang Yahuda tǝ Sila kun ɗǝ ka ɗa nda pǝrang ǝnggini kun chireethleng nan kun ɗǝ atenggǝn tǝ mii ndan.

28 “Nǝghǝn ngga a Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tǝ kan ƙǝm mbǝ ka a fǝrang rǝfrha nan kun pak ma fingyayini na chichireethlee hai ya wa. 29 Malaman hǝb ǝnnarhami pang nanda ɗaharha, tǝ saa fara tǝ kii thlu maɓiya tefreng nanda urayindan tǝ ƙǝm kulafayirha. A laf ɗun ǝngginiya, na tsawud nun a narha ngga. Mal ɗan kun hu ɗǝɗemnggirha.”

30 Nafini wii nda a Antakiya ɗǝ, ɗa nda wumang nda fatakkwaya Yeeso hai fǝrang ɗeleewar ɗa nda kanda. 31 Karatangga nafini tǝk mbǝnda nda fa ka laɓarɗi sǝk nda.

32 Nda Yahuda tǝ Sila annabiya ni kanda, thlǝk palthya nda hangga a Ƙǝrǝsta yini tǝ fǝrang kanglanggirha kanda. 33 A kwasamadɗi mǝn nanda ɓeena ha a mbǝɗi, ɗǝfangganda kanda ɗǝ hu ɗǝɗemnggirha wuɗa nda a thlǝmad nafina ɗǝ thlǝngga kanda ɓa. 34 ‡ 35 Amma nda Mbulus tǝ Mbarnaɓa tsawa nda a Antakiya, a mbǝɗi kanda tǝ fingya hangga na nda a tsahang fiya ha tǝ pǝr laɓar Chinǝm a kanda.

Tsakh nda Mbarnaɓa hai tǝ Mbulus

36 A kwasamad ɓengya ndangga Mbulus Mbarnaɓa, “Tam wuɗum ɗǝm weng tala fatakkwaya Yeeso na ahu tal yini ˈwanǝm pǝr laɓar Chinǝm sǝ, ɗǝm na kanda tǝnaa nda ƙǝn.” 37 Na mid Mbarnaɓa sǝ a tahang ngganda Yahaya Markus ha ɗǝ. 38 Amma Mbulus mbǝ midghǝn sǝ a tahang ngganda Yahaya Markus haaɗǝ wa, ƙǝsǝr malɗǝ kanda a Pamfiliya tǝ ƙǝm karɗa fa na a ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ tarɗi. 39 A mbǝɗi kya nda hu ngaala hai kaan pa ɗǝgha nda hai. Tǝrangga Mbarnaɓa Yahaya Markus kya nda hu kombuwol hai ɗǝnda Sayifurus ɗǝ. 40 Amma Mbulus wur Sila nǝn wii nda, fa fǝrƙǝkafekkya hwan nggayid Chinǝm nda a tǝranggǝn kanda ɗǝ ɗǝɗem. 41 Kya nda tǝ Suriya tǝ Kilikiya ka ɗa nda fǝrang kanglanggirha fatakkwaya Yeeso.

16

Tahang nda Mbulus tǝ Sila Timoti haaɗǝ

1 Nda Mbulus tǝ Sila ˈwa ɗǝrha nda Ndarɓe ɗǝ a ɗǝnda Listǝra ɗǝ. A mbǝɗi na tǝ tsaharha ha sǝ, thlǝmnggǝnni Timoti man tǝ Yahudarha ni fǝrgha ƙǝkafek, amma chin tǝ Helenarha ni. 2 Fa takkwaya Yeeso na a Listǝra tǝ Ikoniya kanda a falghǝn. 3 Nanǝn kee, na mid Mbulus sǝ a tahang ngganda Timoti haaɗǝ, thleng muwanǝn ƙǝsǝr ka Yahudaya na a mbǝɗi, kowunni sǝndasǝ chin tǝ Helenarha ni. 4 A sayidɗi nanda a wiirha, na nda a takkwa tala-tala kanda a thlǝghanggǝn fiya ˈya ƙǝnang na fathlǝngya hai tǝ shingya na a Urshalima na a laf kanda nda. 5 Fa takkwaya Yeeso na nda aten chikrha hu fǝrƙǝkafek tǝ hang nda fiya kafad ɗalthla mbǝrha fa hai.

Aagha Faara Mbulus a Makidoniya ɗǝ

6 Mbulus tǝ ka wiiyighǝn weng ngganda chehweed Firijiya hai tǝ Nggalatiya, ƙǝsǝr Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ˈyaɗang ɗǝ thlǝk laɓar Faara kanda fa a chehweed Asiya. 7 Sǝlnanda mii chehweed Misiya, tǝr mindan sǝ ɗǝrha a Mbitiniya ɗǝ, amma Sǝsǝn Yeeso nggǝmangwa kanda fa wa. 8 A meghedghǝn, kya nda tǝ Misiya sǝla nda a Turuwas ɗǝ. 9 A fǝɗikrha, sǝsǝniigha Mbulus tǝ niif Makidoniya ƙǝt nagha a hwanggǝn tǝ ndaarha, “Ɓo Makidoniya ɓa, ɓa ɗang nda kan sǝ.” 10 Nanǝn kee, ngwan fa ka a ɗan Makidoniya ɗǝ, tǝ numad ndaarha Faara aagha kǝm a ɗǝm thlǝghang Laɓara na Mbǝnggǝn a kanda.

Fǝr ƙǝkafekkid Lidiya

11 Kyan ahu kombuwol hai a Turuwas, ɗan Samutarki ɗǝ, ɗalthna mbǝrha hai tǝran hai a Niyapolis. 12 Thlen a mbǝɗi ɗan Filibi ɗǝ manda wupǝri na ahu chehweed Makidoniya. Wupǝri ni tǝnna kutǝryid Roma; tsawan yi ɓeena hangga a mbǝɗi. 13 A far yiɓǝd Yahudaya ɗan ƙǝsǝr wupǝri ɗa ɗǝ a mii kufaarha, a mbǝɗi nan a numad ndaarha nan a wal mbǝd hwan Faara. Tsawan hai, katǝranggan kalang nishya sǝ wumngga hai a mbǝɗi. 14 Tal ahur nishyini na a kang thlǝmaarha kan fa thlǝmnggǝn Lidiya na heng kaɓaya na tǝ wuɗǝɓǝla fa, ɓaghǝn ɓa a wupǝri Tayatira, nǝn tǝrang shilee Faara teena. Chinǝm inanggǝn hurghǝn ɗǝ thlǝ laɓar Mbulus nǝn fa. 15 Ənang mbaptisǝma nda heu tǝ nafiya wurighǝn, hwan kan nǝn a ɗan wuri keeghǝn ɗǝ ndǝghǝn, “A nggǝmɗun fa tǝ fǝrƙǝkafek ni nggi a Chinǝm, ɓama ɓa ɓun tsaurha a wuri kyana.” Djib hwan kan nǝn pa ɗan ɗǝ.

Mbulus tǝ Sila ahu porsǝna

16 Na farɗa sǝ kan ɗiye a mbǝd hwan Faara ɗǝ, ƙǝman tǝ mafad wee nuwun nǝghǝn tǝ ǝnkaheerha fa yi kularha. Walang ɗǝ ƙǝna turighǝn sǝ kaan ahu tar kuladɗi. 17 Nǝn takkwa samad nan nagha ahuhwaarha tǝ ndaarha, “Nafiniya mafaya Faara Amshi ni, ɓa nanda ɓa ka a pǝrang kwaman wal hǝrǝkrha nda kun!” 18 Ɓengya hangga nǝn naarha ndaarha kee. Tǝrgha Mbulus sǝbgha hurghǝn ɗǝ, kyahargha hai ndanggǝn ǝnkahedɗi, “A hu thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti nduwu hai tǝghǝn!” Tsu ƙee ndǝkka hai tǝghǝn. 19 Kǝlaana turid mafad wee nuwun ɗa hai kwaman wallǝnɗan nggǝlɗǝ, kǝsang ngganda Mbulus tǝ Sila ɗǝnda tǝ kanda ahu kasuɗǝ a mbed fa ngwa kumaya ɗǝ. 20 Ɗǝnda tǝ kanda a mbed mamngya fa ngwa kumaaya ɗǝ, ndaa nda, “Nafiniya Yahudaya ni, na nda tsang teena nafinan kaan. 21 Na nda tsahang ǝntingya kanha mbuwa mǝmǝl tǝ ƙǝm Romaya.” 22 Fiya wumngga hai a mbǝɗi katǝrang ngganda har nda Mbulus tǝ Sila tǝ yanda, mamngya fa ngwa kumaaya ndanggǝn fingya fiya a ƙǝɗang ngganda kanda hai tawalth, ɗǝk kanda nda. 23 A kwasamadɗi ɗǝk nanda kanda muwang ngganda kanda hu porsǝna ɗǝ ndang ngganda fa kǝla mbǝɗa ha a ƙǝla kanda nda ha ngga. 24 Tǝ ƙǝla ƙǝn porsǝn ɗaha kǝm hǝrǝm nǝn sǝkkǝn kee muwanggǝn kanda a kambǝrhaɗǝ kaan pang ngganda saryindan ahu ɗǝfrha hai. 25 A manad fǝɗikrha nda Mbulus tǝ Sila na nanda a hwan Faara tǝ aagha amshe yi fal Faara, nagha fingya porsǝngya a kang thlǝmaarha kanda fa. 26 Kula sǝndǝndan sǝ, rǝbgha chehweerha fa heu tǝ sar ƙǝn porsǝn ɗi. Tsu kee kwat mingya porsǝn ɗi heu ina nda ɗǝ, wuyiwurya ƙǝnang nanda porsǝngya sǝ heu kwasa nda hai 27 Mehenna tǝ kǝla mbǝɗa ha a ɓeena, kǝla hai kwatmingya heu inda ɗǝ. Ƙǝɗanggǝn thlau ƙǝlarghǝn sǝ na midghǝn sǝ a ɓǝlanggǝn fadghǝn, ahu numadghǝn tamnggǝn ndaarha porsǝnggini heu kyanda sǝ. 28 Amma tǝrangga Mbulus uradghǝn sǝ kaan ndanggǝn, “A ǝnang na wundǝrha fadwa fa wa, kan heu nan a mbǝɗiya!”

29 Tǝ kǝla porsǝn ɗa ha ndaagha a ɓang patilla nda ɓa, mbǝngga a ƙǝnɗa ɗǝ ɓǝrgha hweeɗa hai tǝ kurumnggǝn a mbǝd nda Mbulus tǝ Sila, nagha fadghǝn heu a rǝbrha fa. 30 Kyagha tǝ kanda ƙǝshaaɓa tsahang mee nǝn kanda, “Kun mamngya, mani ǝnaarha tǝni hǝrǝkrha?”

31 Ndang ngganda, “Furu ƙǝkafek a Chinǝm Yeeso, na wal hǝrǝkrha heu tǝ wuriwa.” 32 Tǝrgha pǝrang laɓar Chinǝm nda tǝ fingya heu na a minda keeghǝn. 33 A fǝɗikɗi wu tǝ ƙǝla porsǝn ɗaha haranggǝn kanda, tsaɓang wundǝyi ndan nǝn kanda ɗǝ. A mbǝɗi kǝm ǝnang mbatisǝma nda heu tǝ wurighǝn. 34 Tǝrgha ɓagha tǝ kanda minda keeghǝn ɓa fǝrang ǝnnarhami nǝn kanda. Ndǝghǝn tǝ fa wurayighǝn heu na nda a ǝna wutsǝfayirha ƙǝsǝr kanda heu fǝr nda ƙǝkafek a Faara.

35 Ɗalthna mbǝrha hai, thlǝngga fa ngwa kuma yini farha a thlǝmad tǝ ƙǝla porsǝn ɗaɗǝ tǝ ndaarha: “Kalu hǝshyina hai ya.” 36 Tǝ ƙǝla porsǝn ɗaha ndanggǝn Mbulus, “Fa ngwa kumaaya thlǝngga ɓa a kal sa ni hai tǝ Sila. Nanǝnya weema ahu ɗǝɗemnggirha.” 37 Amma nggǝrangga Mbulus nafina sǝ thlǝn nanda kanda ɓa, “Ɗǝk nda kan a pǝpal kula kanda ngwang kumarha kan sǝ, muwang ngganda kan ahu porsǝna ɗǝ kan ƙǝm wangya Romaya ni kan. Nanǝnya na mindan sǝ kee ween ɓǝɓee? Ƙǝkafek mbǝ ǝnaarha hai kee wa! Ndaaman kanda a ɓa nda ɓa tafandan ɓa nda kal kan hai.” 38 Nafini thlǝn nanda ɓa ɗǝnda ɗǝ ɗa nda pǝranggǝn fa ngwa kumaaya, sǝk nanda ndaarha nda Mbulus tǝ Sila wangya Romaya ni tǝrma nda. 39 Ɓanda hu ƙǝn porsǝn ɗa ɓa hwan kanda nda a chahanggǝn nda kanda ɗǝ, kyang ngganda kanda sǝ ma porsǝn ɗi mal wupǝri ɗa nda. 40 A kwasamadɗi kya nanda Mbulus sǝ tǝ Sila ahu porsǝn ɗi, ɗǝnda wuri ki Lidiya ɗǝ. A mbǝɗani wumna nda sa hai tǝ fatakkwaya Yeeso fǝrang kanglanggirha nda kanda a wii nda.

17

Nda Mbulus tǝ Sila a Tasalonika

1 Kya nanda Mbulus tǝ Sila tǝ Amfipolis tǝ Apoloniya, ɓa nda Tasalonika ɓa na ƙǝn tsahad Yahudaya sǝ. 2 Ƙǝla sǝsǝnna Mbulus sa hai kyagha hu ƙǝn tsahad Yahudayina ɗǝ, a far yiɓǝd Yahudaya katǝra mahan a miighǝn a miighǝn tsǝ laɓara nǝn tǝ fiya ahu ɗeleewar Faara. 3 Pǝrang nggǝnǝn kanda a pǝpal ˈya ndana ɗeleewar Faara tǝ ndaarha Ƙǝrǝsti sǝsaaɗǝ tǝ ƙǝm thliiɗa sǝ hu mǝra. Ndanggǝn kanda, “Yeeso ɗi niya pǝrang nda kun ya Ƙǝrǝsti ɗa ni.” 4 Fingya Yahudaya nggǝmnda fa wum teena nda tǝ nda Mbulus tǝ Sila, ƙǝla ǝnana Helenaya hangga na a tǝrǝm Faara tǝ man nishya na tǝ thlǝma in.

5 Amma nagha Yahudayini a sǝrǝkrha, ɗa nda wumang fa thlǝmǝngya ɓa ahu kasu, thliigha kakyathlanga sǝ a wupǝri ɗi. Ɗa nda minda ki Djason ɗǝ na nda a kaɗa nda Mbulus tǝ Sila ka a kyang ngganda kanda ahur fiya ɓa wumngga hai. 6 Amma nawa nanda kanda, kahang ngganda Djason ɓa tǝ fingya fatakkwaya Yeeso ɓa nda tǝ kanda a mbed mamngya wupǝri ɗa ɓa na nda ahuhwaarha, “Nafini ya kanda ni na a tsang teena fiya hu ƙǝshiirha kahat nanǝnya kulo kanda ya. 7 Djason thlǝɗǝ kanda fa a minda keeghǝn. Kanda heu kar nda ǝna taara tǝ ngyakhrha Kaisar, na nda a ndaarha wai na kutǝra sǝ pak, yanɗi na nda aarha Yeeso.”

8 Sǝk nanda kee, fiya wumngga hai tǝ mamngya wupǝri ɗi sǝbgha hur ndan ɗǝ tsangga teena kanda. 9 Tǝrgha ndang ngganda Djason tǝ fingya a fǝr wuɗǝɓǝla nda a malang ngganda kanda wii nda.

Nda Mbulus tǝ Sila a Mberiya

10 Tsǝna fiɗikrha hai, Fa takkwaya Yeeso thlǝnang ngganda nda Mbulus tǝ Sila a Mberiya ɗǝ. Sǝl nanda a mbǝɗa ɗǝ, kya nda ahu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ. 11 Nafiya Mberiya kal nda Tasalonikaya hakkilo, ƙǝsǝr thlǝnda laɓar ɗa fa tǝ haara kikyab na nda naarha huleu laɓar Faara ƙǝtsar tǝna nda sǝn ƙǝkafekkid palthɗi pǝrang na Mbulus kanda. 12 Yahudaya hangga fǝrgha ƙǝkafek, ƙǝla ǝnana Helenaya, man nishya na tǝ thlǝma in tǝ hǝshya hangga.

13 Sǝkna Yahudaya na a Tasalonika ndaarha na Mbulus a pǝr laɓar Faara a Mberiya, ɗǝnda mbǝɗaɗǝ ƙǝm, ɗa nda shighang fiya fa wumngga hai tǝna nda thleng yanda. 14 Fa takkwaya Yeeso na a mbǝɗi thlǝnang ngganda Mbulus a mii wuri aama ɗǝ, amma nda Sila tǝ Timoti tsawa nda a Mberiya. 15 Nafini ɗǝfangga Mbulus a Atina ɗǝ ndanggǝn kanda ɗa nda pǝrang ndaarha Sila tǝ Timoti ɓa nda walghǝn wed.

Mbulus a Atina

16 Nana Mbulus a ƙǝla kanda fa a Atina, thleegha hurghǝn nanǝn talɗi lǝghǝdɗǝ tǝ ɗahaya. 17 Nanǝn kee, ɗǝgha hu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ ka ɗǝgha tsǝ laɓara tǝ kanda tǝ Helenaya na a tǝrǝm Faara. Ka fad ɗathla mbǝrha fa hai nǝn naarha ɗǝrha hu kasu ɗǝ nagha a kalang fingya sǝ wal nǝn a mbǝɗi.

18 Fingya fa malǝmngya Abikuriyaya tǝ Sǝtokiyaya katǝrang ngganda ngaala hai tǝghǝn ka pǝrang nǝn laɓar Yeeso kanda tǝ thliidghǝn sǝ ahu mǝrra.

Nanǝn kee tsakhka fingya mee, “Mana tǝ pǝpethɗi a ndaarha ya?” Tǝ ƙǝm ndagha fingya, “Na midghǝn sǝ pǝr laɓar weerǝnda faarya nǝn.”

19 Tǝrgha ɗǝnda tǝghǝn ahu wum ten fa sǝngya ɗǝ a mbǝrha na nda aarha Aropaggus ndang ngganda, “Pǝrang laɓara kan ngga aten weerǝnda tsahadɗa ha kyawa ɓana ɓa tǝghǝn ya. 20 Nana a lǝɗang thlǝman nan tǝ palthya pak, na minnan sǝ a sǝn ǝnggina nan ya ngga.” 21 (Atinaya heu tǝ rongya na tǝ tsaurha a mbǝɗi na nda naarha tsaurha hai kee ƙǝl tsǝ laɓara aten weerǝnda palthɗi kyagha ɓa.)

22 Thliigha Mbulus sǝ ahu wum tenɗi na a Aropaggus ndǝghǝn, “Nafiya Atina! Naɗi kun nafiya ni na mindan tǝrang shilee faarya teena hangga. 23 Ƙǝsǝr a naɗi a wiirha hai ahur talɗi ya ni naarha ƙǝlang nda ǝnggini nun naarha tǝrang shilee kanda teena, tǝ ƙǝm naɗi mbǝd nji sataka tǝ chireethla a man tenggǝn tǝ ndaarha, ‘A Faara sǝngwa wa nǝm’. Tur faarɗi nun a tǝrang shilee teena sǝngwa wa nun, ndǝghǝnni ni a pǝrang nda kun.”

24 “Faarɗi ǝnagha ƙǝshiirha tǝ ǝngya heu na ahurghǝn ndǝghǝnni Chinǝm yi talara tǝ hweeɗe, mbǝ tsaurha ahu ƙǝnna tǝnna fiya wa. 25 Mbǝm fǝrang ˈya tǝ haara wa, mbǝ kaɗa thlaara a haar niifa wa, ƙǝsǝr ndǝghǝn tafadghǝn nǝn fǝrang yibrha fiya tǝ fingya ǝngya heu. 26 A fad niifa tǝtal ndǝn ǝnanǝn turya fiya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝm ahu ƙǝshiirha kahat. Kapa nǝn ǝna kanda sǝnɗǝ sayi kamngga tǝ kanda tǝ ƙǝm mbǝrha kamngga a tsawa nda sǝ.”

27 “Ənana Faara ndǝn kee tǝna fiya kaɗaghǝn asǝmha na nda walang ngganda, ko nanǝn mbǝ inggun ma ƙǝm wa.” 28 “Ƙǝsǝr nǝghǝm tǝ tsaurha ahurghǝn, tǝ wiirha hai, ndǝn nanǝm sǝ a weeriya.”

Ƙǝla ndaana fa amshiiyi nun, “Ƙǝm wanggighǝn ni.”

29 “Tsaunǝn ƙǝm wangya Faara ni, mǝmǝlwa numam tǝ ndaarha Faara nǝghǝn ƙǝla ɗaharha taksa fa mbǝr ǝngya tǝ ɗǝɓǝla, nduwa feera nduwa ɗǝfrha wa. 30 Ƙǝtǝm djiɗangwa Faara tǝ yamid sǝnda fiya wa, amma nanǝnya ndanggǝn fiya heu ko a yanggini a malang ngganda ɗahayi ndan kyakhra nda thlǝmadghǝn ɓa. 31 Ƙǝsǝr ɗǝfang ɗǝ fara hai nǝn a ngwang kumarha ƙǝshiirha yi ƙǝkafek tǝ haar niifɗi wur nǝn. Kyaɗang ɗǝ niifɗi kowunni a pǝpal tǝ thleng nǝn sǝ ahu mǝrra.”

32 Hǝrǝm nanda sǝk laɓara aten thliirha sǝ ahu mǝrra, fingya waghǝn nda, fingya ndanda, “Na minnan sǝ a nggǝrgha pǝrang palthɗi kan ya.” 33 Tǝrgha malgha Mbulus kogna yini. 34 Amma fingya mbu samadghǝn nda tsawanda fa fǝrƙǝkafekkya. A hur ndan na Ndiyonisiyus sǝ nǝghǝn tal ahur kogna yini, tǝ nuneefa ƙǝm na thlǝmnggǝn Ndamaris tǝ fingya hangga.

18

Mbulus a Koronti

1 A kwasamadghǝn, malgha Mbulus Atina ɗǝgha a Koronti ɗǝ. 2 A mbǝɗi wal tǝ Yahudarha nǝn sǝ na thlǝmnggǝn Akila, wan chehweed Pontus. Ɓaghǝn ɓa a Italiya kanda tǝ nukkun Pǝrisila, ƙǝsǝr kutǝra Ƙǝlaudiyus ndanggǝn Yahudaya heu a mal Roma nda. Ɗǝgha Mbulus ɗǝ ka a na kanda nǝn, 3 ƙǝsǝr nanǝn targhǝnni taksa chaama ƙǝla na nanda, tsauka a thlǝman ndan ǝna taara nǝn tǝ kanda.

4 Kala Far Yibrha nǝn tsǝ laɓara tǝ Yahudaya tǝ Helenaya ahu ƙǝn tsahad Yahudaya, na midghǝn sǝ a lǝm kanda nǝn fa. 5 Ɓana nda Sila ɓa tǝ Timoti a Makidoniya, ɗǝfgha Mbulus teena hu pǝr laɓar Faara hai, nagha a kyaɗanggǝn Yahudaya tǝ ndaarha Yeeso ndǝna Ƙǝrǝsti. 6 Amma ngaalang ngganda Mbulus na nda a ˈyarghǝn, ɗǝghanggǝn tinid ɗa ɗǝ na a fad luwudghǝn ndanggǝn kanda, “A tsauka hakked nun atennun! Mbǝ ɗimiyirha sǝ a fanna wa. Nanǝnya niya ɗǝrha a ki nafiya ɗǝ mbuwa wa Yahudaya.”

7 Tǝrgha Mbulus mal ƙǝn tsahad Yahudayina nǝn ɗǝgha minda ki Titiyus Djustus ɗǝ, tǝ tǝrang shilee Faara teena. Na kwatkirǝm nggǝn tal tǝ ƙǝn tsahadɗa fa. 8 Tǝrgha Ƙǝripus mamnda ƙǝn tsahad Yahudaya, heu tǝ wurighǝn fǝr nda ƙǝkafek a Chinǝm. Fingya Korontiyaya hangga sǝkka ndǝn fǝrƙǝkafek nda ǝnang mbaptisǝma nda kanda.

9 Farɗa sǝ a fiɗikrha kyaɗangga Faara ˈya Mbulus ahu sǝsǝniirha, ndanggǝn, “A tǝrǝmna wa; ɗuwa mbeeɗǝ tǝ laɓar wa, a nggasna hai wa. 10 Niyi tǝ sa ha, mbǝ niifa sǝ ɗǝk sa nduwa ǝno ˈya nǝn fa wa, ƙǝsǝr na nafina sǝ hangga ahu wupǝriɗi ya.” 11 Nanǝn kee, tsauka Mbulus yi hurarha tal tǝ mbeera, nagha a tsahang laɓar Faara kanda ha.

12 Amma a thlakh mbǝdɗi na Nggaliyo ngwamna a chehweed Akaya, wumangga Yahudaya tendan ka a thlengganda Mbulus fa ɓa nda tǝghǝn mbed ngwamna ɓa ka a ngwang kumarha nǝn sǝ. 13 Ndanda, “Niifɗiya nǝghǝn a lǝm fiya fa a tǝrang shilee nda Faara teena ahu kwamana ˈyaɗana ngyahad nǝm.” 14 Nana Mbulus a kalgha sǝ kee, ndangga Nggaliyo Yahudaya, “Kun Yahudaya, a ndam ƙǝsanggun kamshiɗiya tǝ ɗimiyirha fa nduwa ǝnaɗǝ ˈya na manggǝn mbuwa wa ngga, kam niya kang thlǝmaarha kun fa. 15 Amma nanǝn nǝghǝn aten tsakh mee ni ahu laɓara tǝ aten thlǝmngya tǝ ƙǝm ngyahad nun, ngwalaman palthɗi tafad nun, mbi ngwa kumarha aten ǝngya kiya wa.” 16 Nanǝn kee, rǝghanggǝn kanda ɗǝ ma ƙǝn ngwa kumadɗi. 17 Tǝrgha kyakhrang ngganda Sostanus teena mamnda ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝkƙǝnda a kwatkirǝm ƙǝn ngwa kumadɗi. Amma djiɗangwa ˈya Nggaliyo wa.

Wud Mbulus a Antakiya ɗǝ na a Suriya

18 A kwasamad ǝnɗiya mǝngga Mbulus ha a Koronti. Tǝrgha mal fatakkwaya Yeeso nǝn kyagha hu kombuwol hai, mbugha nda Pǝriskila tǝ Akila samadghǝn, ɗǝna nda Suriya ɗǝ. (Kapa nǝn wiirha thlǝrɗang ɗǝ tenggǝn ɗǝ a Kankiriya ƙǝsǝr ka ɗǝfmee ǝnanǝn.) 19 Sǝla nda a Afisa ɗǝ, a mbǝɗi malgha Mbulus Pǝriskila hai tǝ Akila. Tǝrgha ndǝghǝnggi tafadghǝn kyagha ahu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ ka a tsǝ laɓara tǝ Yahudayini. 20 Hwanggǝnda a mǝngga ha, amma kargha fa. 21 Amma kapa nǝn wiirha ndanggǝn kanda, “A nggǝm Faara fa, niya nggǝr wutta ɓa.” Tǝrgha kyagha ahu kombuwol hai mal Afisa nǝn. 22 Tǝrnǝn hai a Kaisariya, ɗǝgha ka ndangˈya fatakkwaya Yeeso ɗǝ na a mbǝɗi a mbǝrgha a Antakiya ɗǝ.

23 A kwasamadɗi mǝnnǝn ha a Antakiya, thliigha ɗǝgha mbǝya ɗǝ hangga a Nggalasiya tǝ Pilisiya, nagha a ɗang nda fatakkwaya Yeeso sǝ na a tsawa nda tǝ kanglanggirha hu chinǝm.

Pǝr Apolos laɓar Faara a Afisa

24 Na tǝ Yahudarha sǝ thlǝmnggǝnni Apolos, ɓagha Afisa ɓa. Nggǝtgha ndan a wupǝri Aledzandariya, tǝ mbǝrmee ni sǝnɗǝ laɓar Faara kaan. 25 Tsahang nda kwaman Chinǝm ha, tǝ ƙǝm nǝghǝn a tsahang fiya ha tǝ mbǝnafarha fa. Tsahadghǝn ha aten Yeeso nǝghǝn mǝmǝl. Ko nanǝn, mbaptisǝma yi Yahaya ndǝn sǝnnǝn kee. 26 Katǝranggǝn ndikrha hai tǝ kanglanggirha hu ƙǝn tsahad Yahudaya. Sǝkna nda Pǝriskila tǝ Akila ndǝn aaghǝn nda a minda kyandan ɗǝ pǝrang kwaman Faara nda mǝmǝl.

27 Nana mid Apolos ɗǝrha a Akaya ɗǝ, fatakkwaya Yeeso chighang kanglanggirha nda tǝ ƙǝm chireethleng ngganda fatakkwaya Yeeso ɗǝ na a mbǝɗi tǝna nda thlǝghǝn fa. Sǝlnǝn mbǝɗaɗǝ, thlar fingya nǝn kaan fǝrgha ƙǝkafek tǝ nggayid Faara. 28 Ƙǝsǝr kalɗǝ Yahudayina mu ngaal nǝn tǝ kanda hu yid fiya hangga, kyaɗanggǝnǝn kanda tǝ ndaarha hu ɗeleewar Faara Yeeso ni Ƙǝrǝsti.

19

Mbulus a Afisa

1 Nana Apolos a Koronti, tǝr Mbulus kwamana ahu chehwedɗi ɗǝgha Afisa ɗǝ. A mbǝɗani ɗǝnǝn wal fatakkwaya Yeeso sǝ. 2 Tsahang mee nǝn kanda, “Fǝr nun ƙǝkafek thlǝɗun Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda fa wa?” Nggǝrang ngganda sǝ, “Awo, kyawan sǝn ndaarha na Sǝsǝnasǝ tǝ Peɗǝnda wa.”

3 Tsakhka Mbulus mee, “Tur yanggi mbaptisǝma ǝnang nanda kun?” Ndang ngganda, “Mbaptisǝma yi Yahaya.”

4 Ndagha Mbulus, “Mbaptisǝmad Yahaya yi mal ɗimiyirha ni. Ndanggǝn fiya a fǝrƙǝkafek nda tǝ niifa na ɓayi a samadghǝn, ndǝna Yeeso.”

5 Sǝk nanda kee, ǝnang mbaptisǝma nda kanda ahu thlǝm Chinǝm Yeeso. 6 Ɗǝfang na Mbulus haara kanda teena, ɓagha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda tendan hai, na nda a ndikrha tǝ miiya pak tǝ ƙǝm na nda thlǝk laɓara ɓagha hai a thlǝmad Faara ƙǝla annabiya. 7 Kanda hǝshya kumkap sǝri ni.

8 Tǝrgha Mbulus kyagha hu ƙǝn tsahad Yahudaya ɗǝ nagha a pǝr laɓar Faara tǝ kanglanggirha yi ndǝree mahan, nagha a lǝm kanda fa tǝ thlǝghang laɓar Kutǝryid Faara kanda. 9 Amma fingya kar nda laɓarghǝn fa. Na nda a ndikrha mbuwa ngga a pǝpal aten kwaman Chinǝm. Malangga Mbulus kanda, wiigha tǝ fatakkwaya Yeeso ɗa nda naarha tsǝ laɓara ƙǝtsar a mbǝd tsaharha ha na a Tǝranus. 10 Huraya sǝri kanda a ǝnaarha kee, tǝna Yahudaya tǝ Helenaya na tǝ tsaurhahu chehweed Asiya sǝk laɓar Chinǝm.

Wangya Skiva

11 Fǝrang Faara sǝsǝmnda Mbulus a ǝna ǝnwulteengya nǝn na mǝmanggǝn. 12 Ko ǝn pa farha nduwa shishimar tsuwargha ndǝn fa, a ɗang ndan haaya ɗǝ, na nda ƙǝnda tǝ ƙǝm ǝnkaheeya na a fad ndan a kyarha sǝ.

13 Fingya wumten Yahudaya na a wiirha hai tala-tala kanda a kyang ǝnkaheeya sǝ katǝrang ngganda ǝna taara hai tǝ thlǝm Chinǝm Yeeso. Na nda a ndaarha, “Niyi a ndorha hu thlǝm Yeeso, na Mbulus a pǝr laɓarghǝn, kyosǝ!” 14 Wangya hǝshya mǝd yi Skiva mamnda firis Yahudaya kanda na a ǝna ǝnɗiya. 15 Farɗasǝ nggǝrangga ǝnkahedɗi kanda sǝ, “Sǝnɗi Yeeso, tǝ ƙǝm sǝnɗi Mbulus, amma wunni kun?” 16 Tǝrgha niifɗi na tǝ ǝnkahedɗa fa pǝrgha tendan ɗǝ har kanda nǝn yanda kal kanda nǝn mu heu. Ɗǝk kanda nǝn kya nda sǝ tǝ ɗaarha ahur mindǝɗi tawalth tǝ wundiya fa a fad ndan.

17 Sǝkna Yahudaya ndǝn tǝ Helenaya na tǝ tsaurha a Afisa, tǝrma nda heu, fǝrang mamnggirha nda thlǝm Chinǝm Yeeso kaan. 18 Fingya hangga fǝrgha ƙǝkafek kya nda pǝpal ɓa na nda a thlǝk ǝn mbǝlfeeya ndan. 19 Fa kulaya hangga kyagha ɓa tǝ ɗeleewar kulayid ndan njang ngganda ɗǝ a yid fiya. Kirasang nanda ɗeleewar kula yini nǝn sǝl wuɗǝɓǝl rapathlaarha yi ɓeena haru kumnggidghǝn tuf (50,000). 20 Nanǝn kee, laɓar Chinǝm aten ɗǝrha mbeeɗǝ fiya hangga kaan a fǝrƙǝkafek.

Kakyathlaanga a Afisa

21 A kwasamad ǝnɗi katǝragha hai ya, mid Mbulus ɗǝrha Urshalima ɗǝ, nǝn a kyagha tǝ Makidoniya tǝ Akaya. Ndǝghǝn, “A kwasamadɗi ɗini mbǝɗa ɗǝ, tsauɗǝ tǝta a ɗi Roma ɗǝ.” 22 Thlǝn nafiya nǝn ɗǝ sǝri na a ɗang sǝ nda Timoti tǝ Irastus a ˈwa nda mbee, a Makidoniya ɗǝ, ndǝghǝnggi tsǝgha tsǝɓaku hu chehweed Asiya.

23 Mǝmǝlla sayidɗi thliigha kakyathlaanga aten takkwa kwaman Chinǝm. 24 Tǝ ɓǝla na nda aarha Ndemetiriyus, na ɓǝl ƙǝn ɗahad Atemis nggu-ngguchit tǝ wurirha, walang ɗǝ tar wuɗǝɓǝla fa ɓǝlya sǝ hangga. 25 Wumanggǝn kanda thlǝmadghǝn ɓa tǝ fingya na a ǝna tur tarɗi, ndanggǝn kanda, “Waya, sǝnɗunsǝ nǝghǝm a wal wuɗǝɓǝla ahu tar ɗi kyanǝm ya.”

26 Kǝla nanun ndǝn tǝ ƙǝm sǝknun na niifɗiya Mbulus a lǝm fiya fa hangga a Afisa ɗi ya tǝ chehweed Asiya heu. Ndǝghǝn, faarya ǝnana niifa mbǝ faarya ni wa sam. 27 “Na wad sǝ mbǝ ka tar nǝm na thlǝmnggǝn a weela ɗǝ katenggǝn wa, amma ƙǝn ɗahad Atemis nǝn a sǝbrha ɗǝ, tǝ ƙǝm Atemis tafadghǝn na nda a ɗǝfang shilee teena ahu chehweed Asiya heu tǝ ƙǝshiirha, nǝn a ƙǝɗeng mamnggidghǝn.”

28 Sǝk na ndan kee, sǝbgha hur ndan ɗǝ katǝrang ngganda ahuhwaarha hai, “Atemis yi Afisaya nǝn tǝ mamnggirha!” 29 Tsǝɓaku hur wupǝri heu tsǝ teena nda. Kǝsangga fiya nda Nggayus tǝ Aristakus kawiya Mbulus a Makidoniya ɓa, kowunni ƙǝl ɗaarha mbǝd wumteena ɗǝ. 30 Na mid Mbulus sǝ a kyagha hur fiya ɗǝ wumngga hai, amma karang fatakkwaya Yeeso fa. 31 Ko fingya mamngya na hu chehwedɗi, pashiya Mbulus, thlǝnang laɓara nda ɗǝ a kyaɗǝ a mbǝd wumten ɗa ɗǝ wa.

32 Fiya wumngga hai na nda ahu tsǝ teena. Fingya na nda ahuhwaarha aten ˈya tǝtal, fingya aten ˈya pak. Fiya hangga sǝngwanda ǝnɗi ɓangga kanda mbǝɗa ɓa wa. 33 Yahudayini puwang ngganda Aledzanda a mbeeɗǝ, na a thlǝk ˈya nǝn a fiya. Tǝranggǝn harghǝn sǝ na a nggasgha fiya hai ka kalanggǝn kanda sǝ aten ˈya wumangga kanda hai. 34 Amma sǝnang nanda hai tǝ Yahudarha ni, kanda heu tǝrang ngganda urad ndan sǝ na nda a mbeela fa yi sayi sǝri tǝ ndaarha, “Atemis yi Afisaya nǝn tǝ mamnggirha!”

35 Tǝ chirethla wupǝri ɗi nggasanggǝn fiya hai wumngga hai ndǝghǝn, “Nafiya Afisa, ƙǝshiirha heu sǝnda sǝ wupǝri Afisa ndǝghǝnni tǝ Mamnda Atemis ha, tǝ shishing ndǝghǝn mukka hai a talara a ƙǝm. 36 Tsaunǝn kee, mbǝ ngaala sǝ ahu palthɗi ya wa, nggasama hai a ǝnaɗun ˈya kula numaarha wa. 37 Ɓa ɗun tǝ nafini mbǝɗa ɓa ya, mbǝ ngaar nanda a ƙǝn ɗahad nǝm wa tǝ ƙǝm sar wa nda ɗahadnǝm wa. 38 A naɗǝ Ndemetirus tǝ fa taryighǝn na nda tǝ ɓillaarha aten kowunni, na ƙǝn ngwa kumarha sǝ, ɗǝnda ɗǝ ɗa nda huhwaarha. 39 Ana ˈya sǝ pak na minnun a thluwun ɗaama tǝghǝn a mbed shingya wupǝri ɗǝ. 40 Ƙǝla nanǝnya, nǝghǝm ahu waarha a naɗǝm a mbeela fa kiya wa ƙǝsǝr ka ǝngya na a wiirha hai a weeriya. Nanǝn mbǝ ten palth kakyathlang ɗa sǝ ya wa, mbǝ ˈyasǝ nǝm thlǝkrha aten ǝnɗi nun a ǝnaarha nanǝnya wa.” 41 A kwasamadɗi ngwalang nǝn palthghǝn kal fiya nǝn hai.

20

Kyad Mbulus Makidoniya hai tǝ Helas

1 Ngwalana kakyathlaanga, tǝrgha Mbulus aah fatakkwaya Yeeso nǝn, a kwasamadɗi fǝrang nǝn kanglanggirha kanda, ɗǝgha Makidoniya ɗǝ. 2 Ɗǝgha mbǝya ɗǝ hangga nagha fǝrang kanglanggirha fatakkwaya Yeeso tǝ palthya hangga ta sǝlgha a Helas ɗǝ. 3 Tsauka a Helas yi ndǝree mahan. Nanǝn a ngwarha fa nǝn a tǝra ahu kombuwol hai ka a ɗǝgha Suriya ɗǝ, ashe Yahudayini kǝnang nda hai na a ǝnang ˈya nda fa, tǝrgha wudgha kyagha tǝ Makidoniya.

4 Nda Sufata wan Farus a Mbiriya, tǝ Aristakus, tǝ Sakundus, nafiya Tasalonika, tǝ Nggayus niif Ndarɓe, tǝ Timoti, kanda nda Tikikus tǝ Tarofimus, nafiya Asiya, na mindan sǝ a ɗǝnda Suriya ɗǝ tǝghǝn. 5 Nafiniya ˈwa nda mbeeɗǝ ƙǝla kan nda fa a Torawus. 6 Ngwalana wutsǝfayid mburodi kula mekhna thlen a Filibi tǝ nggirggi, akwasamad ɓeena tuf ɗan wal fingyayini a Torawus tsawan a mbǝɗi yi ɓeena mǝd.

Ngwala mii wii tal Mbulus a Torawus

7 A katǝra thlǝtta ɓeena wuman hai ka a ndǝghanggan mburodi hai. Tǝrgha Mbulus pǝrang laɓar Faara nǝn kanda. Na midghǝn sǝ mal kanda a ɗalth mbǝrha hai ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ pǝr laɓar Faara ta manad fiɗikrha ɗǝ. 8 A hu ƙǝnɗi tǝnna nda aten shadghǝn wumnan sa hai na patillaya sǝ hangga. 9 Na niifa sǝ tsauka hai a kwat ƙǝnna thlǝmnggǝn Yutikus, na ɓeena a sǝsang nda a sayidɗi na Mbulus a pǝr laɓar Faara. Tǝrgha tǝrangga ɓeena Yutikus ɗǝ, mukka hai a kwat ƙǝnɗi tǝnna nda aten shadghǝn yi mahan, tǝrang ngganda sǝ mǝmǝra. 10 Nanǝn kee, tǝrgha Mbulus hweeɗa hai, ɓǝrgha ten wanɗa hai fǝɓanggǝn, ndagha, “A ɓillaɗun wa, ɓalghǝn tǝ yibrha.” 11 Tǝrgha nggǝrghǝn wutta talara sǝ kyanggǝn mburodi ɗa hai kyan heu. Ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ pǝrang laɓar Faara kanda har ɗalthgha mbǝrha hai a wiigha. 12 Tǝrgha nafini tǝrang ngganda wundǝladɗi wure ɗǝ tǝ yibrha na nda a ǝna wutsǝfayirha.

Thliigha Mbulus a Torawus ɗǝgha Militus ɗǝ

13 Wiigha Mbulus tǝ saara a Asus ɗǝ. Kan ƙǝm ɗan mbǝɗaɗǝ tǝ nggirggi ka a tǝranggan. 14 Ɗǝnǝn wal kan a Asus, tǝranggan tǝ nggirggi a Mitilin ɗǝ. 15 Ɗalthna mbǝrha hai thlen tǝ nggirggi sǝlan Kiyos ɗǝ. Nggǝrna mbǝrha ɗathla hai tǝɗan a Samos ɗǝ. A kwasamad ɓeena tal sǝlan a Militus ɗǝ.

16 Mbǝ mid Mbulus sǝ a ishgha hai a Afisa wa, ƙǝsǝr mbǝ midghǝn sǝ a mbǝdgha hai a Asiya wa, nǝghǝn a yawiirha na a sǝlgha a Urshalima ɗǝ wed, a naɗǝ a ǝnaarha hai a far Wutsǝfayid Pentikos.

Ndik Mbulus tǝ shingya Ƙǝn Faara a Afisa.

17 A Miletus ni thlǝnna Mbulus farha ɗǝ a ang shingya Ƙǝn Faara nda ɓa na a Afisa ɓa nda walghǝn. 18 Ɓa nanda walghǝn, ndanggǝn kanda, “Kun tafad nun sǝnɗun tur tsawud na a sayidɗi nani tǝ kun ka a farɗi ɗǝfang ni sarna a chehweed Asiya hai. 19 Ənangɗi taara Chinǝm kula manang alteena tǝ thlee hura ƙǝm, ko nanǝn saaɗi ƙǝƙǝrra fa tǝ tar mbǝlfeerha ǝneena Yahudaya fa. 20 Sǝnɗun sǝ karwi pǝrang ˈya kun na thlar kun wa, tǝ ƙǝm tsahangɗi kun ha a pǝpal tǝ wure-wure. 21 Pǝrangɗi ndǝn Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya na a malangganda ɗimiyid ndan kyakhra nda thlǝmad Faara ɓa fǝrƙǝkafek nda a Chinǝm Yeeso.”

22 “Nanǝnya, Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda a shik nggi, ka a ɗi Urshalima ɗǝ, sǝngwi ǝnɗi ɗǝgha katǝrarha hai tǝ nggi a mbǝɗi wa. 23 ˈYa sǝnni sǝ kee kala wupǝri ɗǝni saaɗǝ na Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda naarha ƙǝs thlǝmanna tǝ ndaarha nda ɗǝrha hu porsǝna ɗǝ tǝ sǝsaarha na nda a ƙǝla nggi fa. 24 Amma nggi mbiyi a ƙǝlang yiɓǝnna ƙǝla ˈya ni wa, na minna sǝ kee a ngwalanggi tarɗi fǝree na Chinǝm Yeeso a ǝnee, tar pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn yi nggayid Faara.”

25 “Nanǝnya, sǝnɗisǝ mbusǝ ahur nun pǝrang ni laɓar Kutǝryid Faara na nggǝr na nggi wa. 26 Tsaunǝn kee, niya pǝrang ndaarha kun a weeriya mbǝ hakked niifa sǝ atenna wa. 27 Pǝrangɗi ˈya kun heu na mid Faara a sǝnggunǝn.”

28 Kǝlama altennun ha tǝ nafiya fǝrangna Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda kun a laf kanda nun. Tsawama ƙǝla falafya nafiya Faara. Chiɓǝdghǝn ni hiinǝn tǝ far Wanggǝn. 29 “Sǝnɗi sǝ a kwasamadɗi malni kun, na mǝmereeya a kyarha hur nun hai mba nda a mal chiɓǝdɗi wa. 30 A hur nun ƙǝm na fingya sǝ na a thliirha sǝ thlǝk palth nggaɓaarha nda ka a kyang ngganda fingya sǝ ahu fǝrƙǝkafekkidɗi, tǝna nda mbu samandan. 31 Nanǝn kee kwarama! Ɗalama teena hai hurarha mahan ˈwawi malang ƙǝs thlǝman nun nda fiɗikrha tǝ yanfaara tǝ aam yirha wa.”

32 Nanǝnya wumangɗi kun tǝ Faara tǝ laɓar nggayidghǝn, na mbang tǝnang kunsǝ fǝrang langaarha nǝn kun heu tǝ fingya ɗǝfang nǝn haara teena.

33 “ˈWawi suna wuɗǝɓǝl niifa nduwa karidghǝn wa. 34 Sǝnɗunsǝ ǝnayi taara tǝ harna ƙǝrni fadna sǝ tǝ fingya nani tǝ kanda. 35 A hu ǝngya ǝnani heu, kyaɗang ɗi ndǝn kun tǝ ndaarha, tǝta ni a ǝna taara nun kiya tǝnun thlar fingya mbuwa tǝghǝn ha. Nam a ɗal teena hai tǝ palth Chinǝm Yeeso ndaanǝn, ‘Nagha parka sǝ kaan hu fǝra ma thlǝrha.’ ”

36 A kwasamadɗi ngwalang nǝn laɓara, ɓǝrgha hai tǝ kanda heu hwan Faara nda. 37 Kanda heu muk tǝrha nda fǝbghǝn nda. 38 ˈYa sǝɓangga hur ndanɗǝ kaan ƙǝsǝr ka laɓarghǝn ndanǝn mba nda a nggǝr nang yirha fa wa. Tǝrgha ɗǝfang ngganda ahu nggirggi ɗǝ.

21

Wii tal Mbulus a Urshalima ɗǝ

1 A kwasamadɗi mal nan kanda, kyan hu nggirggi hai ɗan Kos ɗǝ. Ɗathna mbǝrha hai sǝlan Rodes ɗǝ thlen a mbǝɗi ƙǝm ɗan Pataara ɗǝ. 2 Ɗan wal nggirggi na a ɗǝrha Finikiya ɗǝ, kyan sa hai wen. 3 Akwasamad ɗi na nan Sayifurus mbǝran ɗǝ tsanggan a man kodnan ɗǝ, ɗan Suriya ɗǝ. Tǝran hai a Taya, mal nggirggi ɗa nan ka haarang ngganda rǝfrha hai ahurghǝn. 4 A mbǝɗi wal fatakkwaya nan tsawan tǝ kanda yi ɓeena mǝd. Nagha Sǝsǝn Faara a shik kanda ndang ngganda Mbulus a ɗǝɗǝ Urshalima ɗǝ wa. 5 Amma lǝghǝdna ɓen tsawud nan tǝ kanda, wuɗan ɓan wal nggirggiɗi ɗan mbeeɗǝ tǝ winnan. Fa takkwayini heu kanda tǝ nishyindan tǝ wanggindan ɗǝfang ngganda kanɗǝ ma wupǝriɗi. A mii wuri aamɗi ɓǝran hai hwan Faara nan. 6 A kwasamad ɗi ndǝk nan hai tǝ ndan, kyan hu nggirggi hai kanda ƙǝm wuɗa nda wure ɗǝ.

7 Ɗan mbeeɗǝ tǝ winnan a Taya sǝlan Tolemayis ɗǝ, a mbǝɗi ndangˈya nan fa fǝrƙǝkafekkya. Tsawan tǝ kanda yi ɓeena tal. 8 Ɗalthna mbǝrha hai, nduwan Kaisariya ɗǝ, tsawan a minda ki Filibus tǝ pǝr laɓar Faara. Nǝghǝn tal ahur nafini mǝd wur nanda na a ndǝk ǝnnarhami ɗǝ. 9 Na wutarayighǝn sǝ faɗa na nda thlǝk ˈya na a katǝrarha hai a mbee.

10 A kwasamadɗi tsau nan a mbǝɗi yi ɓeena hangga ɓagha annabi ɓa a Ndjudiya thlǝmnggǝn ni Anggabus. 11 Ɓana Anggabus thlǝman nan ɓa, tǝranggǝn ǝn ƙǝnda mu Mbulus, ƙǝnanggǝn saryighǝn tǝ haryighǝn tǝghǝn. Tǝrgha ndǝghǝn, “Ndagha Sǝsǝn Faara, ‘Na mamngya Yahudaya a ƙǝnang nda tǝ ǝn ƙǝn muwa ƙǝla yanɗiya a Urshalima fǝranggǝnda nafiya mbuwa wa Yahudaya.’ ” 12 Sǝknan ndǝn kee, kan tǝ fingya fatakkwaya na a mbǝɗi, hwan Mbulus nan a ɗǝɗǝ Urshalima ɗǝ wa.

13 Amma ndagha Mbulus, “Kama nun a tǝrha? Kun a thleng hurna! Nggi ngwaɗi fa mbǝ ka muweeghanda hu porsǝna ɗǝ a Urshalima kee wa, amma a mǝri ka Chinǝm Yeeso.” 14 Mbang ngwanan kyakhrang hurghǝn hai, ndan kee, “Ƙǝl ˈya ǝnana Faara.”

Sǝl Mbulus a Urshalima ɗǝ

15 Akwasamad ǝnɗiya ngwanggan rǝf yinan ɗan Urshalima ɗǝ. 16 Fingya fatakkwaya na a Kaisariya mbunda samannan. Ɗǝnda tǝ kan minda ki Manason ɗǝ, tǝ Sayifurus tal ahur fatakkwaya ƙǝtǝm. 17 Sǝl nan Urshalima ɗǝ thlǝgha fatakkwaya kan fa ngga.

18 Ɗalthna mbǝrha hai, kan nda Mbulus ɗan thlǝmad Yakubu ɗǝ, shingya Ƙǝn Faara heu na nda a mbǝɗi. 19 Ndangga Mbulus ˈya kanda pǝrang ˈya nǝn kanda heu ǝnana Faara ahur nafiya mbuwa wa Yahudaya ahu targhǝn.

20 Sǝk nanda ǝnɗi kee fal Faara nda. Tǝrgha ndang ngganda Mbulus, “Nannan, wan man, Yahudaya hangga fǝrgha ƙǝkafek, kanda heu tǝr mindan sǝ a takkwa ngyakhrha Musa. 21 Amma pǝrang ndan kanda tǝ ndaarha, na tsahang Yahudaya ha na tǝ tsaurha ahur fingya mbuwa wa Yahudaya a malangganda tsahad ɗeleewar Musa. Nana a ndang nda kanda a thleng nda muwa wanggindan wa nduwa ƙǝm takkwa ǝntin nǝm nda wa. 22 Nanǝnya ma nǝm ǝnaarha? Ƙǝsǝr na nda a sǝk ndaarha ƙǝkafek ɓanna ɓa.”

23 Nanǝn kee ǝno ˈya nan a thlǝworha. Na nafiya sǝ faɗa a thlǝman nǝm a mbǝɗiya ɗǝfgha mee. 24 Ɗuwaɗǝ tǝ kanda ahu Ƙǝn Faara ɗǝ yi Yahudaya ɗa wumteena tǝ kanda ahu tsuthlang kanda ɗǝ tǝ ƙǝm tii wuɗǝɓǝl thlǝrǝttǝ ndan. A ǝnanna kee na fiya sǝnda sǝ palthɗi na nda a sǝkrha atenwa nggaɓaarha ni, sa ƙǝm ǝna taara na tǝ ˈya ndaana ngyakhrha Yahudaya.

25 “Amma fatakkwaya mbuwa Yahudaya, chireethleng ɗan kanda ɗǝ tǝ ndaarha: A malang ngganda ǝna ˈya mii thleng nanda ɗaharha, tǝ saa faara, tǝ kii maɓi tefreng nanda uradghǝn tǝ kulafayirha.”

26 Ɗalthna mbǝrha hai harangga Mbulus nafini tsaɓanggǝn fadghǝn ɗǝ heu tǝ kanda. Tǝrgha ɗǝgha hu Ƙǝn Hwan Faara ɗǝ yi Yahudaya ka a pǝrang ndaarha nǝn kanda ɓad far lǝghǝtta ɓen tsabrha fandan ɓa, farɗa ni na nanda a ǝna sataka a kowunni ahur ndan.

Ƙǝsang nda Mbulus

27 Takhna ɓenɗi mǝd a lǝghǝtta, fingya Yahudaya ɓagha ɓa a chehweed Asiya na Mbulus nda ahu Ƙǝn hwan Faara yi Yahudaya. Shik fiya nda a ƙǝsang ngganda, 28 tǝrang ngganda urad ndan sǝ, “Nafiya Isǝreela, ɗaaman kan sǝ! Niifɗani ya na tsahang fiya ha heu ko a yanggi ni aten tsan nafinǝm tǝ ngyakhrǝ nǝm tǝ mbǝɗiya ƙǝm. Mbǝ kee ma wa ɓa ɗa ɓa tǝ Helenaya a ƙǝn ɗa ɓa ya nagha a sǝɓang nda mbǝɗa ɗǝ na tsǝtsaɓaɗǝ ya. 29 Nanda Trofimus tǝ Afisarha ahu wupǝri tǝ Mbulus tamngga nda ndaarha ɓa Mbulus tǝghǝn ƙǝn hwan Yahudaya ɓa.”

30 Thliigha wupǝriɗi kahad na nda a kyarha ɓa a mbǝya ɓa ɗǝɗamǝn. Ƙǝsang ngganda Mbulus kahang ngganda ƙǝsha ɓa ma ƙǝn hwan Faarɗi nggǝlang ngganda kwatkirma ƙǝkar. 31 Nana mindan a ɓǝlang ngganda, sǝlgha laɓara thlǝmad mamnda sodjaya Roma ɗǝ tǝ ndaarha wupǝri ahu tsǝteena. 32 Tsu kee har fingya sodjaya nǝn tǝ mamnggindan ɗaa nda mbǝɗa ɗǝ wumna fiya sa hai. Nana fiya mamnda sodjaɗi tǝ sodjayighǝn, malang ngganda ɗǝk Mbulus. 33 Ndagha Mamnda sodja yini a ƙǝsang ngganda ƙǝnang ngganda tǝ wuyiwurya sǝri. Tǝrgha tsakh mee nǝn tǝ wunni ndǝghǝn mani ǝnanǝn. 34 Fingya ahur fiya wumngga hai thlǝk ˈya nda kiya, fingya ƙǝm pak. Nanǝn mamnda sodja ɗi walwa ƙǝkafekkid palthɗi wa ƙǝsǝr ka mbeela, ndǝghǝn a ɗǝnda tǝ Mbulus a mbǝd tsawud sodjaya ɗǝ. 35 Ɗǝna Mbulus a mbǝd tǝra sǝ, kakyathlaanga mulɗa hai kaan, tǝrgha tǝrangga sodja yini ura ka hang nda fiya. 36 Fiya wumngga hai na a mbu samad ndan tǝrang ngganda urad ndan sǝ na nda a ndaarha, “Ɓǝla man, ɓǝla man!”

Kalang Mbulus fiya sǝ wumngga hai

37 Na sodja yini a ɗǝrha tǝ Mbulus a mbǝd ndan ɗǝ, tsahang mee nǝn mamnda sodja yini, “na nggǝm fa a kaloyi sǝ wa?” Nggǝrangga mamnda sodja ɗa sǝ, “Mbang na mii Helenarha wa? 38 Mbǝ sa ni tǝ Masar ɗi thlengga yanda tǝ ƙǝm ɓangga fa ɓǝl faaya haru kumnggidghǝn faɗa a kaheerha ɓa ahu ɓenggini mbǝrgha ɗǝ wa?”

39 Nggǝrangga Mbulus sǝ, “Nggi tǝ Yahudarha ni, ɓayi ɓa a Tarsus na a chehweed Silisiya, wupǝri na manggǝn. Niya hwan sa, male kalanggi nafina sǝ ya.” 40 Wal nǝn kwamana a haar mamnda sodja ɗi, ishgha a mbǝd tǝra tǝrang haara nǝn fiya sǝ a nggasa nda hai. Nggasa nanda hai, ndanggǝn kanda tǝ mii Aramayarha:

22

1 “Kun na wanmanggina tǝ chinggina keema thlǝmaarha fa pǝrang ǝnɗani kun katǝragha hai, ka kyaɗang ndaarha ni kun ǝna wii ˈya na ɗimi wa.” 2 Sǝk nandan kalang ɗǝ kanda sǝ tǝ mii Aramayarha, nggǝrghanda nggasa titib. 3 Tǝrgha Mbulus ndanggǝn kanda, “Tǝ Yahudarha ni nggi, nggǝtgha nda nggi a Tarsus, a wupǝri Silisiya. Manggi sǝ a Urshalima, a kamu Nggamaliyel ni tsaha ni ǝngya heu aten ngyakhrha tǝ ǝntin chingginǝm. Sǝrǝkɗi fǝrang mamnggirha Faara, kǝla nanun a ǝnaarha a weeriya. 4 Sǝsang ɗi nafiya na a takkwa kwaman Yeeso. Nggi a fǝr kanda a ɓǝlang ngganda kanda, nggi a kǝnang nda fiya hǝshya tǝ nishya, muwanggi kanda ahu porsǝna ɗǝ. 5 Mamnda Firistayini tǝ kwagnaya hǝu na nda pǝr ˈya atenna. Ƙǝsǝr a haar ndan ni thlǝni ɗeleewar ɗi a ɓanggǝni wanmangginǝm ɓa Yahudaya na a Ndimaska. Ɗǝni mbǝɗaɗǝ ka ƙǝsanggi fatakkwaya, a ɓee tǝ kanda a Urshalima ɓa, ka a sǝsang ngganda kanda.”

6 “Nani aten kwamana, takhɗi a sǝla Ndimaska ɗǝ yanfaara a sǝrǝkrha, tǝrgha djargha kukwaryirha a mbǝɗa hai nani sǝ. 7 Fǝli hweeɗa hai sǝk urarha ni a ndeerha, ‘Shawulu, Shawulu, kama nda na a sǝseerha?’ ”

8 “Nggini na Yeeso tǝ Nadzarat na a sǝsang nda.” 9 Nafini na a thlǝmadna nanda kukwaryidɗi, amma sǝnangwanda uradɗa hai na kalee sǝ wa.

10 “Tǝrgha tsakh mee ni ndee, ‘Chinǝm, ma ni ǝnaarha?’ Ndagha, ‘Thliusǝ, kyo ahur Ndimaska hai, a mbǝɗani nanda pǝro ˈya na a ǝnaarha.’ ”

11 “Kwamaɗi ka djarra kukwaryidɗa hai, nafini nani tǝ kanda ndǝn ƙǝsgha harna ahur Ndimaska ɗǝ. 12 Na niifasǝ tǝ tsaurha a mbǝɗi thlemnggǝn Hananiya, ɓagha thlǝmanna ɓa. Niifani na a tǝrang shilee Faara teena tǝ ƙǝkafekkirha tǝ ƙǝm a laf ngyahad nǝm, Yahudaya hǝu a falghǝn. 13 Ɓagha thlǝmanna ɓa ndeeghǝn, ‘Wanmana Shawulu, no mana hai!’ Tsu a mbǝɗi kee nee a naghǝn.”

14 Tǝrgha ndagha Hananiya, “Faara yi chichiyinǝm wurɗǝ sa ka a sǝn ˈyana na midghǝn tǝ ƙǝm na Nggayid Yanɗa na sǝk uradghǝna. 15 Na a tsaurha tǝ pǝr laɓarghǝn ɗǝ a fiya heu aten ˈya naa nana tǝ sǝk nana. 16 Nanǝnya mana a ƙǝlaarha? Thliusǝ ǝno mbaptisǝma nda tsaɓo ɗimiyid wa nda ɗǝ tǝna naarha aah thlǝm Chinǝm.”

17 “Wud ni a Urshalima ɗǝ, nggi a hwan Faara ahu kǝn Yahudaya kyaɗeegha Faara ˈya ahu sǝsǝniirha. 18 Na Yeeso ni a ndeerha, ‘Thliu sǝ ƙǝkar! Malu Urshalima wed, ƙǝsǝr nafini a mbǝɗiya mba nda fǝrƙǝkafek tǝ laɓarɗi na a thlǝkrha atenna ya wa.’ ”

19 Nggi kǝm ndee, “ ‘Chinǝm, nafini ya sǝndasǝ ni naarha ɗǝrha hu ƙǝn tsaharha ɗǝ tǝtal, tǝtal nggi a kǝnang tǝ ɗǝk fingya fǝrgha ƙǝkafek a sa. 20 Ɓǝlang nanda tǝ pǝr laɓar wa Istifanus, nggi tǝ altenna ƙǝt a mbǝɗi, kǝnang pama ni kanda mu, nggi ƙǝm ƙǝlagha karid nafina ha ɓǝlangga.’

21 “Tǝrgha Chinǝm ndeeghǝn, ‘Ɗuwaɗǝ, niya thlǝn sa a mbǝrha ɗǝ iunggǝn a thlǝmad nafiya ɗǝ mbuwa wa Yahudaya.’ ”

22 Nafini wumngga hai kang thlǝmaarha nda Mbulus fa ta mii ngwala palthghǝn ɓa. Tǝrgha tǝrang ngganda urad ndan sǝ, “Weema tǝ niif ɗiya ɗun ɓǝlang nda! Kamngwa a mal kamshi ɗa nǝm tǝ yibrha hu ƙǝshiirha ya wa!” 23 Na nda a huhwarha kanda a muwang parkoyindan ɗǝ, nanda a thleng tǝniirha sǝ.

Kyad Mbulus fadghǝn tǝ Romarha ni

24 Nanǝn kee, mamnda Sodja Romaɗi ndagha a ɗǝnda tǝ Mbulus a mbǝd tsawud sodjaya ɗǝ a tsahang mee nda ha tsaɗaghǝn nda tǝ wutǝteerha, ka a sǝn ˈya nda katǝragha hai na fiya a huhwarha kee. 25 Amma a kwasamadɗi kǝnang nanda ka tsaɗaghǝn nda, tǝrgha ndangga Mbulus mamnda sodja na ƙǝt a mbǝɗi, “Ashe nǝn mǝmǝl ndana ngyakrha a tsaɗa niifa nda tǝ Romarha, sa kula ngwang kumarha sǝ wa?”

26 Sǝkna sodja Roma yi ndǝn kee, tǝrgha ɗǝgha thlǝmad mamndǝɗa ɗǝ ndanggǝn, “Mana ǝnaarha miya? Niifɗiya fa tǝ Romarha ni,”

27 Tǝrgha mamnɗǝɗi ndanggǝn Mbulus, “pǝre ƙǝkafek, tǝ Romarha ni sa wa?” Nggǝmangga Mbulus, “Ghǝng.”

28 Tǝrgha ndagha mamndǝɗi, “Nggi fa tiiɗi wuɗǝɓǝla hangga ka a tsawi tǝ Romarha.” Ndagha Mbulus, “Nggi nggǝtta tǝ Romarha ni.”

29 Nafini na mindan sǝ a tsahang mee nda ha nggǝranda samarha ɗǝ tsu. Mamnɗǝɗi tǝ altenggǝn sǝnnǝnsǝ Mbulus tǝ Romarha ni tǝrǝmngga, ƙǝsǝr ˈwaɗǝ teena ndaɗǝ a kǝnang ngganda tǝ ƙǝm tsaɗaghǝnda.

Mbulus a mbed kognaya

30 Ɗalthana mbǝrha hai mamɗǝɗi na midghǝn a sǝn ƙǝkafekkid huhwad Yahudaya aten Mbulus, tǝrgha kwasanggǝn hai, aah mamngya firistaya nǝn tǝ kognaya heu a wuma nda ɓa. Tǝrgha ɓaghaɓa tǝ Mbulus ishanggǝn a mbendan.

23

1 Tǝrgha Mbulus irang yirha nǝn kognayina fa ndagha, “Kun wanmanggina, ngwalangɗi tarna a Faara ahu kwamana na mǝmǝl heu ta weeri ɗa ɓa ya.” 2 Sǝkna Hananiya palthɗi keeghǝn kee ndanggǝn nafini na tsau tǝ Mbulus fa a mbighǝnda. 3 Tǝrgha Mbulus ndanggǝn, “Na Faara a mbi sa, sa fad kǝnna ni kǝmonda tǝ penti pǝpet, tsauna a mbǝɗi nana a ngwe kumarha sǝ aten ngyakhrha, amma sa tǝ altenwa hwasang na ngyahadɗi ndana a ndǝk nggi nda!”

4 Fingya na ƙǝƙǝt tsau tǝ Mbulus fa ndang ngganda, “Firis na manggǝn yi Faara ndǝna ˈyaara?”

5 Ndangga Mbulus kanda, “Wanmanggina sǝngwi sǝ ndǝghǝnni firis na manggǝn wa, ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, ‘A thlǝkna ˈya na ɗimi aten mamnda nafiwa wa.’ ” 6 Kǝlaana Mbulus hai, fingya kognaya Sadukiyaya ni, fingya kǝm Farisaya, tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndagha, “Wanmanggina, tǝ Farisarha ni nggi, chichiyina wai kee. Niyi ahu kǝkǝrra ƙǝsǝr ka nana mbǝrsad na aten thliirha sǝ ahu mǝrra.”

7 Ndana Mbulus kee, thliigha kakyathlaanga sǝ a pathlang Farisaya tǝ Sadukiyaya, ndǝkka kognayina hai mbǝdghǝn sǝri. 8 Ƙǝsǝr ndagha Sadukiyaya mbǝ thliirha sǝ hu mǝrra wa, mbǝ fathlǝngya sǝ wa, nduwa sǝsǝngya, amma Farisaya fǝr nda ƙǝkafek tǝ ǝnggini hǝu. 9 Tǝrgha thliigha kakyathlaanga sǝ kaan, fingya fa malǝmgya ngyakhrha Musa na Farisaya thlii nda sǝ ƙǝt ngaala nda tǝ kanglanggirha. Ndanda, “Nawan ˈya na ɗimi a fad niifɗiya wa. Ana sǝsǝna ni nduwa, tǝthlǝnda Faara ndikka tǝghǝn wu?” 10 Kakyathlang ɗi mul ɗa hai kaan har mamnda sodja ɗi tǝrǝmngga na ɗa nda thlusang nda Mbulus hai kushir-kushir. Ndanggǝn sodja yini a ɗa nda tǝrang Mbulus tǝ kanglanggirha ma thlǝmad ndan, ɓa nda tǝghǝn mbǝd tsawud sodjaya ɓa.

11 Tsǝna fiɗikrha hai ishgha Chinǝm ƙǝt a thlǝmad Mbulus ndanggǝn, “Ishiu tǝ kanglanggirha, kǝla pǝrna laɓarna a Urshalima, tsawo ɗa fa tǝta a pǝrghǝnna a Roma.”

Kǝnang nda hai a ɓǝlang ngganda Mbulus

12 Ɗalthna mbǝrha hai, kǝnangga Yahudayina hai tǝ ɗǝf mee mba nda a hǝbrha nduwa saarha wa ƙǝl ma ɓǝlang nda Mbulus. 13 Nafini ǝnagha tar mbǝlfedɗi kal nda kumnggit faɗa. 14 Ɗǝnda thlǝmad mamngya firistaya ɗǝ tǝ shingya ndanda, “Ƙǝnang ɗan hai tǝ ɗǝf mee tǝ ndaarha mban a hǝbrha tǝ sarha wa kǝl ma ɓǝlang ɗan Mbulus.

15 Nanǝnya, kun tǝ kognaya ndaman mamnda sodjaya a ɓagha tǝghǝn a mbed nun ɓa, kǝla na minnun sǝ a nggǝrwun tsahang mee ha ngga, kanggi kǝm nan nggungwa fa a ɓǝlanggan kapa nǝn ɓarha ɓa.”

16 Amma sǝkna yangan Mbulus pathla ɗi kǝnang nanda hai, ɗǝgha mbǝd tsawud sodja yina ɗǝ pǝrang nggǝnǝn Mbulus.

17 Tǝrgha Mbulus aah tal nǝn ahur sodja Romayini ndanggǝn, “Ɗuwa tǝ wundǝladɗi a thlǝmad mamnda ɗǝ na pathla sǝ na midghǝn pǝrang nda.”

18 Nanǝn kee, sodjaɗi tǝranggǝn wundǝladɗi ɗǝgha tǝghǝn thlǝmad mamnɗǝɗa ɗǝ. “Mbulus wan tǝ porsǝnɗiya, ndǝn aagha nggi, hwan nggi nǝn a ɓee tǝ wundǝladɗi a thlǝmad wa ɓa ya, ƙǝsǝr na ˈya sǝ miighǝn nǝn a pǝrorha.”

19 Tǝrgha mamnɗǝɗi kǝsanggǝn har wundǝladɗi ɗǝgha tǝghǝn man patu ɗǝ, tsahang mee nǝn ha, “Mani a mii wa?”

20 Ndagha, “Mamngya Yahudaya kǝnang nda hai nanda hwan sa ɗǝna tǝ Mbulus a mbed kognaya ɗǝ a ɓinda, kǝla na mindan sǝ a nggǝrgha nda tsahang mee ha ngga. 21 Amma a nggǝmang kanda fa wa, ƙǝsǝr fiya kal nda kumnggit faɗa tsǝb nda hai ka a ɓǝlang ngganda. Nanǝnya ɗǝf nda mee mba nda a hǝbrha tǝ sarha wa kǝl ma ɓǝlang nda. Na nda a kǝla sa fa kee a nggǝmana fa,”

22 Tǝrgha mamndǝɗi ƙǝs thlǝmadghǝnǝn ndanggǝn, “Ma pǝrang nan niifa tǝ ndaarha thlǝyed nan wa.”

Thlǝnang nda Mbulus a thlǝmad Ngwamna Felis ɗǝ

23 Tǝrgha aagha mamnda sodja yini sǝri ahur sodjayighǝn ndanggǝn kanda, “Ngwama fa ƙǝsǝr nun a ɗǝrha Kaisariya ɗǝ a fiɗikrha, tǝ sodjaya haru kumnggit sǝri, tǝ sodjaya a ƙǝsǝr pǝrsaya kumnggit mǝd, tǝ sodjaya na yanda tǝ peela haru kumnggit sǝri. 24 Kaɗaman pǝrsaya Mbulus sǝ nǝn a tǝrha ɗun tǝghǝn thlǝmad Ngwamna Felis ɗǝ kula ˈya tsǝwarghǝn.” 25 Tǝrgha chireelth ɗeleewar ɗa nǝn ya a ngwamna:

26 A har Kalaudiyus Lisiyas, a Alvari, Ngwamna Felis. Nda ˈya fa hangga. 27 “Kamshiɗiya, kǝsang Yahudaya, takh nda a ɓǝlang, ɗiya ɗǝ tǝ sodjaya ƙǝkar thlanggi sǝ, ƙǝsǝr sǝkɗi ndaarha tǝ Romarha ni. 28 Na minna sǝ a sǝn ˈya ni ǝnanǝn ndǝn ɗǝni tǝghǝn a mbed kogna yindan ɗǝ. 29 Walanggi ǝnɗi ndana nda ǝnaɗǝ nǝghǝn aten ngyahad ndan ni, amma ǝnɗi nda nanda ǝnaɗǝ tsǝkkwa a kǝnang ngganda nduwa ɓǝlang ngganda wa. 30 Ndee nanda kǝnang nda mee na nda a ɓǝlang nda, ndǝn thlǝnang ni a thlǝmad wa ɓa ƙǝkar. Tǝ kǝm ndang nggi nafini huhwaagha ndǝn a pǝro ǝnɗa nda ǝnanǝn.”

31 Nanǝn kee, sodja yini tǝrangganda Mbulus a Antifatiris ɗǝ a fiɗikrha kǝla ndang nanda kanda. 32 Ɗalthna mbǝrha hai mal sodjaya na a tǝr pǝrsaya ɗǝnda mbee ɗǝ tǝghǝn, kanda nggi kǝm wuɗa nda mbǝd tsawud sodjaya ɗǝ. 33 Sǝlna sodja yini na tǝr pǝrsaya a Kaisariya ɗǝ, fǝrang ɗeleewar ɗa nda ngwamna, mal Mbulus nda a harghǝn. 34 Karatang na ngwamna ɗeleewarɗi, tsahang mee nǝn Mbulus tǝnǝn tǝ tsaurha a manggi. Sǝknǝn ndaarha nǝn a Kilikiya, 35 ndagha, “Niya ko thlǝmaarha fa a ɓad nafina ɓa huhwagha sa.” Tǝrgha ngwamna ndagha a ƙǝsghǝn nda ha ahu porsǝna na a wuri ki Hirdus tǝn nǝn.

24

Ngwang nda kumarha Mbulus a mbed Felis

1 Akwasamad ɓeena tuf tǝrgha mamnda Firis Hananiya ɓagha ɓa tǝ fingya mamngya Yahudaya, tǝ kǝm tǝ tǝngwa kumarha nanda aarha Tartulus, a huhwa Mbulus nda a mbed ngwamna. 2 Aah nanda Mbulus a ƙǝnɗǝ, katǝrang ngga Tartulus huhwa Mbulus hai a mbed ngwamna ndagha, “Alfari, tsauɗan ɗǝɗemnggirha kaan a kamuwa, ƙǝsǝr sa na ƙǝlarha mbeeɗǝ, mbeɗeng na ǝngya hai ahu chehwedɗiya.”

3 “Ƙǝsǝr ka ǝnggini na heu ya, Alfari, nan tǝ usaarha kaan a thlǝmadwa ɗǝ. 4 Amma mbǝ midna sǝ a ɗahanggi midwa ɗǝ wa, hwanni sa a kee thlǝmaarha na fa tǝ ˈya niya pǝrorha aten niifɗiya. 5 Walang ɗan kamshiɗiya na pǝpeethla sǝ miighǝn, nǝn ɓarha tǝ kakyathlaanga a pathlang Yahudaya ɓa ko a yanggini ahu ƙǝshidɗiya. Ndǝghǝnni mamnda aten Nadzaraya ndǝna nafiya na mbu samad Yeeso. 6 Har ma na midghǝn sǝ a kyalgha tǝ Ƙǝn Faara na a Urshalima, ndǝghǝnni kǝsang nan. 7 * 8 A ranna mu palthɗa ha ya na walang ƙǝkafekkidghǝn tafadwa.” 9 Yahudaya kǝm kǝnang nda pama kanda mu, nggǝma nda fa tǝ ndaarha nǝghǝn kee.

10 Fǝrang na ngwamna kwamana Mbulus a kalgha sǝ, ndagha, “Alvari, sǝnɗi sǝ sani tǝ ngwa kumarha yi chehwedɗiya yi huraya hangga; tǝ wutsǝfayirha niya kyang altenna sǝ. 11 A rad na mughǝn ha ngga na sǝnda sǝ kalwa ɓeena kumkap sǝri ɗǝni Urshalima ka hwan Faara ɗǝ wa. 12 Nafiya huhwagha nggi nawa nda nggi a ngaala tǝ niifa ahu Ƙǝn Faara na a Urshalima wa nduwa ƙǝm thlenggi kakyathlanga ahu kǝn tsahad Yahudaya wa, nduwa kǝm ahu wupǝri wa. 13 Mba nda mbang kyaɗo ˈya huhwana nda nggi atenggǝn wa.”

14 ˈYa tal nggǝmni fa atenggǝn, niya takkwa Faara yi chichiyinǝm tǝ kwamanɗi nda nanda mbǝ ƙǝkafek ni wa, tǝ kǝm niya fǝrƙǝkafek ahu ˈya chireethlǝng nanda ha a ɗeleewar ngyakhrha Musa tǝ ɗeleewar Annabiya. 15 Fǝrɗi ƙǝkafek a Faara, ƙǝla ǝnana nafini ya, tǝ ndaarha na thliirha sǝ ahu mǝrra, nda nafiya ǝnagha nggayirha tǝ fa mbǝlfeeya. 16 Nanǝn kee, djitiirha na a tsawi tǝ nggayirha a mbed Faara tǝ fiya.

17 “A kwasamad huraya hangga, ɓee Urshalima ɓa tǝ ǝn fǝrra nafina a fa yamiiya tǝ ƙǝm ǝna sataka ni a Faara. 18 Nafini huhwaagha nggi nanda nggi ahu Ƙǝn hwan Faara na a Urshalima nani a ngwalang tsaɓang altenna ɗǝ. Mbǝ fiya sǝ wumngga hai a thlǝmanna wa tǝ ƙǝm mbǝ kakyathlaanga sǝ wa. 19 Amma na fingya Yahudaya sǝ ɓagha ɓa a chehweed Asiya a mbǝɗi, ana ˈyasǝ a mii ndan na nda a thlǝkrha atenna, kamɗǝ nanǝnya a na nda a mbǝɗiya. 20 Tsahang mee nafini na a na a mbǝɗiya ɗimiyid ma walna kognaya Yahudaya atenna, 21 ana palth ɗani thlǝkni na tǝtal keeya, tǝrang ni uradna sǝ a mbed ndan tǝ ndaarha, ‘A ten palth thliirha sǝ hu mǝrra na nanda a ngwee kumarha sǝ a mbed nun a weeriya.’ ”

Ƙǝs nda Mbulus ha a Kaisariya

22 Felis kǝm sǝnɗǝ ǝngya hangga aten kwaman Yeeso, ishanggǝn ngwa kumadɗi ndagha, “Ƙǝl ma ɓad mamnda Lisiyaya ɓa ˈwan ndǝn ni a ngwalang ngwa kumad nun.” 23 “Ndangga Felis mamnda sodja Romaya a kǝla Mbulus nǝn ha, amma malanggǝn kal farha nǝn hai tǝ ƙǝm a ˈyaɗang ɗǝ kwamana pashiyighǝn a fǝrang ˈya nda na midghǝn wa.”

24 Akwasamad ɓengya ngguchit, ɓagha Felis ɓa tǝ nukkun Durusila tǝ Yahudarha. Thlǝn farha nǝn a ɓa nda ɓa tǝ Mbulus, kang thlǝmarha nda fa thlǝk nǝn pathla aten fǝrƙǝkafek a Ƙǝrǝsti Yeeso. 25 Nana Mbulus a tsǝ laɓara tǝ kanda aten nggayirha, tǝ ƙǝs alteena, tǝ ƙǝm ngwa kumarha na ɓayi. Ƙǝsgha hǝreenga Felis ndagha, “Tsǝkɗǝ kee nanǝnya wiu. A walɗi kwamana niya nggǝr aagha sa ɓa. 26 Na midghǝn sǝ a fǝrangga Mbulus wuɗǝɓǝla, nanǝn kee nagha a thlǝn farha a thlǝmadghǝn ɗǝ atenggǝn, atenggǝn nagha a tsǝ laɓara tǝghǝn.”

27 A kwasamad hurarha sǝri, Pokiyus Festus tsaukwa ngwamna a meghed Felis. Felis kǝm na midghǝn sǝ a wal nggayirha nǝn a mbed Yahudaya malanggǝn Mbulus ahu porsǝna.

25

Mbulus a mbed Festus

1 Akwasamad mbeena mahan sǝlna Festus a Kaisariya ɓa ka a ƙǝs targhǝnnǝn yi ngwamna, thliigha a Kaisariya ɗǝgha Urshalima ɗǝ. 2 A mbǝɗani huhwaana mamngya firistaya tǝ fingya mamngya Yahudaya Mbulus a mbedghǝn. 3 Hwan Festus nda ƙǝkar a wuɗang ngganda Mbulus Urshalima ɗǝ ƙǝsǝr ngwanda fa a tsǝbghǝn nda fa a kwamana ka ɓǝlang ngganda. 4 Amma Festus nggǝranggǝn kanda sǝ ndagha, “Ƙǝs nda Mbulus ha a Kaisariya, nggi tafanna tsǝɓaku niya ɗǝrha mbǝɗa ɗǝ. 5 Fingya mamngginun mbu samadna nda ɗa nda thlǝk ˈya atenggǝn, a ǝnaɗǝ ˈya na ɗimi huhwa ghǝnun.”

6 A kwasamadɗi tsaunǝn mbeena uvaɗa nduwa kum tǝ kanda, wudgha a Kaisariya ɗǝ. Ɗalthana mbǝrha hai kyagha ƙǝn ngwa kumadghǝn ɗǝ ndagha a ɓang Mbulus ɓa. 7 Sǝlna Mbulus ɓa, Yahudayini ɓagha ɓa a Urshalima thlii nda sǝ muwang ngganda maɗufu, na nda a ɗahang palthya fa, mbuwa ƙǝkafek. 8 Amma Mbulus ngaal ǝnggina nǝn thlǝk nanda atenggǝn ndagha, “Ənayi ˈya na ɗimi aten ngyakhrha Yahudaya, nduwa a Ƙǝn hwan Faara na a Urshalima, nduwa a Kaisar wa.”

9 Tǝrgha Festus, na midghǝn sǝ a ǝna ˈyanǝn na a mbǝnanggǝn Yahudayini, ndanggǝn Mbulus, “Na midwa sǝ a ɗǝna Urshalima ɗǝ ɗi nggo kumarha sǝ aten ǝngginiya wa?”

10 Nggǝmangga Mbulus, “Nanǝnya niyi a ƙǝn ngwa kumad Kaisar, mbǝɗa niya kamngga a ngwee kumarha nda sǝ. Mbǝ ˈyasǝ na ɗimi ǝnang ni Yahudaya fa wa, sa tǝ altenwa ma sǝnnasǝ. 11 Ana ˈyasǝ na ɗimi ǝnani kamngga a ɓǝleewun, karwi fa wa. Amma ana palthyini ɗeheena Yahudayina fa ya mbǝ ƙǝkafek sǝ wa, mbǝ niifa sǝ tsǝkka a fǝrang nggi nǝn kanda wa. Niyi a hwan Kaisar!”

12 A kwasamadɗi ƙǝnang na Festus pathla hai tǝ kogna yini, ndanggǝn Mbulus, “Hwanna a nggǝrgha huhwad wa a mbed Kaisar ɗǝ, na ɗǝrha mbed Kaisar ɗǝ.”

13 A kwasamad ɓǝngya ngguchit, Kutǝra Anggiripa tǝ wan man Mbanis ɓanda Kaisar ɓa ka ɓa nda ndang Festus aalee. 14 Nanǝn na nda a mǝndaha a mbǝɗi, tsǝgha Festus laɓara aten ngwa kumad Mbulus tǝ kutǝra. Ndagha, “Na niifa sǝ a mbǝɗiya malena Felis ahu porsǝna. 15 Nani a Urshalima, mamngya firistaya tǝ fingya shingya Yahudaya huhwanda niifɗiya na a ngwang kumad mǝrra ni sǝ. 16 Ndanggi kanda, mbǝ ǝntin Romaya ni ƙǝnang nggǝm niifa kapa nǝm ngwang kumarha wa, kǝl ma fǝrang ɗǝm kwamana kalgha sǝ aten ǝnɗi huhwa na ndan kamanggǝn ka a thlanggǝn fadghǝn sǝ.”

17 “Ɓa nanda tǝ nggi mbǝɗa ɓa ya, mbǝd wii hai tǝ palthɗi wa, amma ɗalthna mbǝrha hai thlǝn farha ni ɓee niifɗa nda ɓa. 18 Thliina nafina sǝ huhwaagha ndǝn, mbǝ pathla sǝ na ɗimi thlǝk nanda atenggǝn niya kya numaarha wa. 19 Ameyedghǝn, na palthya sǝ yi ngaala thlǝk nanda aten takkwad ndan tǝ ƙǝm niifa mǝrgha na nda aarha Yeeso na Mbulus a ndaarha nǝghǝn tǝ yibrha. 20 Wuleegha ˈya na a ǝnee na a ramu palthɗa ni ha ya, tsakh mee ni tǝnǝn nggǝm fa ɗǝgha Urshalima ɗǝ ɗa nda ngwang kumarha sǝ a mbǝɗi aten palth yini ya. 21 Amma ndagha Mbulus a malghǝn nda ahu porsǝna, ƙǝl sayidɗi ngwalang na Kaisar ngwang kumarha. Nanǝn kee fǝrghǝni a ƙǝsghǝn nda ha ta sayidɗi niya thlǝnanggǝn Kaisar ɗǝ.”

22 Tǝrgha Anggiripa ndanggǝn Festus, “Na minnasǝ a sǝk fad niifɗa ni ya tafadna.” Nggǝrangga Festus sǝ, “A ɓinda na sǝk fadghǝn.”

Mbulus a mbed Anggiripa

23 Ɗalthna mbǝrha hai sǝla nda Anggiripa ɓa tǝ Mbanis tǝ karid kutǝryid ndan fa nagha fiya a fǝrang mamnggirha kanda, mamngya sodjaya tǝ mamngya wupǝri ɗi a samad ndan. Thlǝngga Festus farha a kya nda ɓa tǝ Mbulus. 24 Ndagha Festus, “Kutǝra Anggiripa, tǝ fingya na a mbǝɗiya, naɗun niifɗiya! Yahudaya heu huhwan ndan a mbenna a Urshalima tǝ mbǝɗiya ƙǝm na mindansǝ a ɓǝlang ngganda. 25 Amma ƙǝlang ni nawi ˈya ǝnanǝn tsǝkka a ɓǝlang ngganda wa. Nanǝn kee, ndǝghǝn a ɗa Kaisar ngwang kumarha sǝ, ndǝn ndani niya thlǝnang a Roma ɗǝ. 26 Amma mani a chireethleng nda Kaisar ɗǝ? Ƙǝsǝr mbǝ pathla sǝ tefen ƙǝsang ni tǝghǝn wa. Nanǝn kee, ndǝn ɓani tǝghǝn mbennun ɓa heu, mbǝ ƙǝla sa mawa kutǝra Anggiripa, a raɗǝm mughǝn ha ngga, niya wal ˈya niya chireethleng nda hai. 27 Ƙǝsǝr ahu numadna mbǝ mǝmǝl thlǝnang nda niifa na ahu porsǝna a Kaisar ɗǝ kula ˈya ɗimi atenggǝn wa.”

26

1 Tǝrgha ndangga Anggiripa Mbulus, “Fǝronda kwamana na a kalana sǝ.” Tǝrangga Mbulus haarghǝn sǝ katǝranggǝn ndikrha hai ndǝghǝn,

2 “Kutǝra Anggiripa, pet fanna a weeriya mbang ni isha a mbedwa ka a kyanggi altenna sǝ aten palthya thlǝkna Yahudaya atenna. 3 Nanǝn sǝnang ǝntin Yahudaya hai tǝ fingya ǝngya na nanda a ngaalang nda teena. Nanǝnya niya hwan sa ƙǝrsu kee thlǝmaarha na fa.

4 “Yahudaya heu sǝnda tur tsawud na ka nggi ngguchit, ka a katǝradghǝn a kyanan, tǝ ƙǝm a Urshalima. 5 Ka ƙǝtǝm sǝnda nggi na nda mbang thlǝk ˈya atenna, ana mindan sǝ, ahu takkwa ƙǝkafekkid nan, tǝ Farisarha ni nggi. 6 Nanǝnya niyi a mbedwa ka a ngwee kumarha na ƙǝsǝr fǝrɗi ƙǝkafek tǝ ˈya ndangna Faara a chichiyinǝm ka ƙǝtǝm. 7 Nda fǝɗikrha tǝ yanfaara tur yinǝm kumkap sǝri ɗǝfang nda shilee Faara teena kaan, kanda a ƙǝla parka fa ndanǝn. Kutǝra Anggiripa, ƙǝsǝr ka numadɗiya, fingya mamngginǝm ndǝn huhwaanda nggi. 8 Mani nǝn naarha sǝ ahur nun na ndaarha mbǝ ǝnaarha hai thlengga Faara mǝrya sǝ wa?

9 “ˈWaɗi numad ndaarha a ǝna ˈyani heu ni mbang ka a ˈyaɗa thlǝm Yeeso ni tǝ Nadzarat. 10 Ənɗani ǝnani a Urshalima. Tǝ sǝsǝmnda mamnda firistaya muwangɗi fatakkwaya Yeeso ahu porsǝna ɗǝ. Har ma nggǝmɗi fa a ɓǝlang nda kanda. 11 Saara hangga ni naarha kyarha hu ƙǝn tsahaya Yahudaya ɗǝ ka a sǝsang ngganda kanda, tǝ ƙǝm ni naarha thlǝghang palthya kanda fa na ɗimi. A hu tǝɓǝnggid na a tendan, ni ɗǝrha hu chehweed ƙǝshi ɗǝ nee a sǝsang kanda.”

12 “Farɗasǝ nggi ahu kwaman ɗǝrha Nɗimaska ɗǝ, nggungwa fa tǝ sǝsǝmnda mamnda firistaya. 13 Yanfara a sǝrǝkrha, Alvari, nani hu kwamana, na kukwaryirha ni a talara hai, kukwaryidghǝn kalɗǝ yanfaara, djargha tenna hai tǝ kawiyina. 14 Kan heu fǝlan hweeɗa hai, sǝk urarha ni tǝ mii Aramiya, ‘Shawulu, Shawulu, kama nda na a sǝseerha? Nǝghǝn pǝɗaghǝn a fadwa a yana aten ˈya na minna.’

15 “Tǝrgha tsakh mee ni, ‘Wunni sa Chinǝm?’ Ndagha Chinǝm, ‘Nggini Yeeso na a sǝsang nda. 16 Nanǝnya thliusǝ! Keɗo ni fanna ka a furo taara ni (mafayirha ni) tǝ ƙǝm pǝr ǝnɗa na nana tǝ ˈya niya kyaɗorha. 17 Niya hǝrworha a haar nafiwa tǝ fingya mbuwa Yahudaya. Niya thlǝn sa a thlǝmad ndan ɗǝ, 18 ɗa inang yiyi ndan ɗǝ tǝ ƙǝm kyakhrangga kanda ahu kukwaryirha ɓa. Thlangga kanda sǝ a haar Sheetan ɓana tǝ kanda a thlǝmad Faara ɓa tǝna nda wal chakh ɗimiyirha a thlǝɗang ngganda kanda ahur nafiya Faara hai fǝrgha ƙǝkafek a nggi.’ ”

19 “Nanǝn kee, Kutǝra Anggiripa, nggǝm ɗi fa tǝ sǝsǝnidɗi ɓagha hai a talara. 20 ˈWayi katǝrang pǝr laɓar Faara hai a Nɗimaska, tǝ a fingya na a Urshalima tǝ chehweed Yahudiya heu tǝ ƙǝm nafiya mbuwa Yahudaya, tǝ ndaarha a malang ngganda ɗimiyid ndan kyakhra nda thlǝmad Faara ɓa a ǝna ǝngya nda kyadgha ndaarha malang nda ɗimiyid ndan. 21 Ndǝghǝnni ƙǝseena Yahudaya a pǝpal Ƙǝn Faara na a Urshalima na mindan sǝ a ɓǝleegha nda. 22 Amma ɗed Faara sǝ ta weeri ɓa ya, ndǝn nani ƙǝt a mbǝɗiya ka a pǝranggǝni wundakhnaya tǝ shingya. Pǝrangɗi ndǝn kanda ˈya ndaana annabiya tǝ Musa nǝn a katǝrarha hai. 23 Ƙǝkafekni Ƙǝrǝsti nǝn a sǝsaarha, nǝn a ˈwa thliirha sǝ ahu mǝra, nǝn a ɓang kukwaryirha nafiyighǝn ɓa tǝ fingya mbuwa Yahudaya.”

24 Mbulus kula ngwalang palthghǝn kee tǝrgha Festus tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Sa Mbulus kyahar huten wa! Karatadwa mulda hai kyakhrang ɗǝ huten wa hai.”

25 Nggǝrangga Mbulus sǝ ndǝghǝn, “Kyaharwa hutenna hai wa, Alvari, ˈya niya thlǝkrha ƙǝkafek ni. 26 Sǝn kutǝra ǝnggina sǝ ya, ndǝn niya kal farha hai tǝ thlǝkrǝghǝn. Sǝnɗisǝ kutǝra Anggiripa sǝnɗǝ ǝnggini niya thlǝkrha heu ya ƙǝsǝr ǝna wa ndan ɓǝɓee wa. 27 Kutǝra Anggiripa fǝrna ƙǝkafek tǝ annabiya wa? Sǝnɗisǝ fǝrna ƙǝkafek.”

28 Tǝrgha ndangga Anggiripa Mbulus, “Tamngga ndaarha a sayi ngguchit kiya na mbang lǝm nggi fa tsawi Ƙǝrǝsta wa?”

29 Ndangga Mbulus, “Ko sayi ngguchit nduwa ɓeena hangga, niyi a hwan Faara tǝ ndaarha mbǝ sa katenwa wa, heu tǝ fingya na a kee thlǝmaarha fa a weeriya tsawa nda ƙǝla nggi, amma mbǝ tǝ wuyiwurɗi ya wa.”

30 Tǝrgha kutǝra, tǝ ngwamna tǝ Mbanis tǝ fingya tsau nanda a mbǝrha tal wii nda. 31 Mal ƙǝnɗa nda, na nanda a ndikrha tǝ ndan, ndanda, “Niifɗiya mbǝ ˈyasǝ ǝnanǝn tsǝkka a ɓǝlanggǝm wa, nduwa muwang nggǝm ahu porsǝna ɗǝ wa.” 32 Kutǝra Anggiripa ndanggǝn Festus, “A mbǝ nggǝrna kamshiɗi huhwaarha a mbed Kaisar wa, kam nǝm a kalghǝn hai.”

27

Ɗǝnda tǝ Mbulus a Roma ɗǝ

1 Sǝlna farɗa ɓa ngwan fa ɗan Italiya ɗǝ ahu kombuwol, Mbulus tǝ fingya porsǝnaya fǝr kanda nda a haar mamnda sodja Romaya hai na nda aarha Djuliyos nǝghǝn tal ahu sodjaya na a haar Kaisar. 2 Kya nan ahu kombuwol hai a Adǝramitiyom, na a ɗǝrha ahu fingya talya ɗǝ na chehweed Asiya, thlii wiirha nan a ten wuri aamɗi. Aristakus niif Tasalonika na a chehweed Makidoniya nǝghǝn ahur nan.

3 Ɗalthna mbǝrha hai sǝlan a Sidon ɗǝ, Djuliyos ǝnang nggayirha nǝn Mbulus malanggǝn ɗǝgha wal pashiyighǝn tǝna nda fǝrang ˈya na midghǝn. 4 Mal nan Sidon, nagha ɓereurha a tsang hura kan fa, ɗan ɗǝ tsau tǝ wutambar Sayifurus fa tǝnan hǝrǝkrha ma ɓereuɗi. 5 Mbǝrang nan wuri aamɗa hai na a Silisiya tǝ Pamfiliya, sǝlan a Mira ɗǝ na a chehweed Lisiya. 6 A mbǝɗani walna mamnda Sodja Romaya ɗi kombuwol yi Aledzandǝriya na ɗǝrha Italiya ɗǝ, kyanggǝn kan sa hai.

7 Əna ɓengya nan hangga a kwamana ƙǝsǝr naghan a wiirha samma-samma pǝrpǝr sǝl nan a Ƙǝnidus ɗǝ. Malang ngwana ɓereuɗi kan ɗǝrha mbeeɗǝ, kyan tǝ man fad wutambar Ƙǝriti na tsau tǝ Salmoni fa. 8 Pǝrpǝr mbǝrang nan mbǝɗa hai ɓan mbǝrha ɓa na nda aarha, mbǝd hǝrghang nda kombuwol, tsau tǝ tal Lasiya fa. 9 Mbǝd ɗan hai kaan a mbǝɗi, tsauka wiin nan pǝɗaghǝn ƙǝsǝr nanǝnya mbǝr kar aama ɗǝ. Nanǝn kee, ƙǝsgha Mbulus thlǝman ndan ndǝghǝn,

10 “Waya, ahu widɗi kyanǝm ya na ǝn tǝrǝmnda sǝ a mbee nanǝnya, kombuwol nǝm tǝ rǝfǝnnǝm na nda a sǝbrha ɗǝ kaan, heu tǝ yibya hangga na nda a sahatta.” 11 Amma mamnda sodja Romaya ɗi karɗǝ kang thlǝmaarha Mbulus fa ƙǝl yi tǝ hur kombuwolɗi tǝ niif Kombuwolɗi. 12 Nanǝn mbǝd hǝrǝkrha nggirggi Likiya mbǝ ngga na a ǝnagha nggirggiya fegrha sǝ wa, ƙǝsǝr ka ǝn ɗiya, hang ndǝndan ndanda a nggushi ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ wiirha tǝna nda sǝla Finikiya ɗǝ anaɗǝ a ǝnaarha hai ǝna fegrha nda a mbǝɗi. Finikiya mbǝd isha nggirggiya ni na a Ƙǝriti na a man kii pǝlasarya tǝ hǝmnda yanfaara fa tǝ ƙǝm man kii wufaya tǝ hǝmnda yanfaara fa.

Ɓereu ˈyaara hu wuri aama

13 Katǝrang na ɓereurha ɓarha ɓa a man kii pǝlasarya ɓa, tamngganda ndaarha wal nda ǝnɗi na mindan; tǝrgha kwasang ngganda nggirggi ndan hai wii nda tǝ mii wuri aam Ƙǝriti. 14 Tsǝɓaku, ɓereurha ɓagha ɓa kaan a wutambar ɗa ɓa a man kii wufaya tǝ man kyad fara. 15 Ƙǝsangga ɓereu ˈyaarɗi nggirggi ɗa hai mbangwa nji teena ahu ɓereu ɗaɗǝ wa, malanggan kee nagha ɓereuɗi a pughang kanɗǝ.

16 Mbǝrang nan wutambar ɗa hai ngguchit na nda aarha Kauda, pǝrpǝr mbang nan ƙǝnang nda nggirggi ɗa hai na ngguchit na a saman nan. 17 A kwasamadɗi kahang nanda Nggirggi ɗa ɓa na ngguchit ƙǝnang ngganda sakhkya a fad kombuwol ɗi na manggǝn amanǝn ɗǝ fǝla ɗǝ. Na nda a tǝrǝmnda na ɗa nda ɗǝrha hu chehweed Sǝrtis ɗǝ.

18 Nana aamɗi a ǝna kuɗufulla, nagha a tǝtǝnang kan, ɗalthna mbǝrha hai katǝrang ngganda thlahang fingya rǝf yinan haaɗǝ na ahur nggirggi ɗi ahu aama ɗǝ. 19 Afar ɓeena yi mahan muwang ngganda fingya kari taara ɗǝ yi nggirggi ɗi. 20 Ɓengya hangga kyawa yanfaara ɓa wa, nduwa wufǝlngaarya, nagha ɓereurha a piirha kaan, numan tǝ ndaarha mban a hǝrǝkrha wa.

21 A kwasamadɗi mǝnna nafina ha na ahur nggirggi ɗi kanda kula wal ǝnnarhami, tǝrgha Mbulus thliigha sǝ a mbed ndan ndǝghǝn, “Waya, a ndam kwang kee ɗun thlǝmaarha fa ƙǝla ndangni kun a mal ɗun wutambar Ƙǝriti wa, kam kya wum hu sǝsadɗa hai ya wa. 22 Amma nanǝnya, niya ndang nda kun ƙǝrsaama, ƙǝsǝr mbǝ niifa sǝ na a ƙǝɗeng yiɓǝdghǝn wa, ƙǝl nggirggi ɗi kee ndǝn nǝm a ƙǝɗeng nda. 23 Fǝɗik ɗi mbǝrgha ɗǝ tǝ thlǝnda Faara nani yighǝnni tǝ ƙǝm niya tǝrang shilee teena ishɗǝ a thlǝmadna, 24 ndeeghǝn, ‘A tǝrǝmna wa, Mbulus. Na isha a mbed Kaisar nggo kumarha nǝn sǝ. Faara hu nggayidghǝn fǝrɗǝ hǝrǝkrha a fiya heu ka sa.’ ” 25 Nanǝn kee ƙǝrsaama ƙǝsǝr fǝrɗi ƙǝkafek a Faara nǝn a katǝrarha hai ƙǝla pǝree nǝn. 26 Amma tǝtani a puwangga ɓereurha ƙǝm a wutambarra ɗǝ.

Tim Nggirggi hai

27 A fiɗik kumkap faɗa nagha ɓereuɗi aten puwang kanɗǝ a ten wuri aam Adǝriyatik, a manad fiɗikrha fa hur nggirggi yini sǝnang ngganda hai takhɗan a ndusang chehweerha fa. 28 Ƙǝƙǝrang ngganda kuɗim ndǝghǝn sǝlɗǝ saara haru tǝ kumnggit sǝri. Tsǝɓaku nggǝrgha nda ƙǝƙǝrang nda kuɗim ndǝghǝn ƙǝla nda hai saara kumnggit wutarihe. 29 Ka tǝrǝmnda naɗǝ nggirggiɗi ɗǝk ferya fa, kal ɗǝɓǝlya nda hai faɗa na hǝhaaghǝn a kamu wuri aamɗa hai tǝ man samadghǝn ka a ˈyaɗang wiirha nǝn fa, hwan Faara nda a ɗalthgha mbǝrha hai wed. 30 Tǝrgha fa hur nggirggi ɗi na mindansǝ a ɗa nda, tǝra nda hu kombuwol ɗa hai na ngguchit ƙǝla nanda a kal ɗǝɓǝla hai na haaghǝn a man mbee. 31 Amma ndangga Mbulus mamnda sodjaɗi tǝ fingya sodjaya, “A ishwa nafini a thlǝmad nggirggiɗi ya wa, mbun a hǝrǝkrha wa.” 32 Nanǝn kee sodja yini thleng nggand sahad kombuwolɗi ƙǝsgha ndǝn ha malghǝnda hwagha ɗǝ.

33 Takhna mbǝrha a ɗathla hai ndangga Mbulus kanda heu a hǝb ǝnnarhami nda. Ndǝghǝn, “Ɓengya kumkap faɗa mbǝrgha ɗǝ nuwun ahu ɓillarha kaan ǝnawun ǝnnarhami wa. 34 Niya ndang nda kun nanǝnya, ǝnama ˈya mii tǝnun wal kanglanggirha. Mbǝ niifa sǝ na a ƙǝɗeng ko was tenggǝnni wa.” 35 Tǝrgha tǝranggǝn mburodi sǝ usa Faara nǝn a mbendan heu. Kyanggǝn hai nagha a kiighǝn. 36 Wal kanglanggirha nda ǝna ǝnnarhami nda mii. 37 Kan heu haru sǝri tǝ kumnggit mǝd kap mikki na ahur nggirggiɗi. 38 Ngwalang nanda hǝb ǝnnarhami, thlahang ngganda haad nggirggiɗa ha ɗǝ na nda a irang wan hwalirha ɗǝ ahur wuri aama hai.

39 Ɗalthna mbǝrha hai, sǝnangwanda chehwedɗa hai na nanda sǝ wa. Amma na mbǝd tsǝchelhomnda, ndanda a nggushi ɗǝna nda tǝ nggirggiɗi a mbǝɗaɗǝ ananda a mbang nda. 40 Tǝrgha thleng ngganda sakhkini na tǝ ɗǝɓǝl yini hǝhaaghǝn mal kanda nda ahu wuri aamɗi, tǝ ƙǝm kwasangganda sakhkina hai na kyakhrang nda nggirggiɗi. Tǝrgha thlengganda shishamarɗa sǝ na a mbed nggirggiɗi a ɓereurha tǝnǝn puwang kanda a mii ƙǝƙǝshɓangnda ɗǝ. 41 Amma nggirggiɗi tsuwar chehweerha nǝn kyagha kamughǝn ɗǝ mbangwa tsǝ ˈya fa wa. Tǝrgha nggirggiɗi nagha a fǝlaɗǝ ka kuɗufulla aamɗi.

42 Sodja yini na mindan sǝ a ɓǝlang ngganda porsǝn nggini ama nanda pǝpeethla hǝrgha nda. 43 Amma mamnda sodja Romaɗi na midghǝn sǝ a hǝrghanggǝn Mbulus karanggǝn kanda fa. Ndanggǝn kanda yi mbangga aama ˈwa pǝra nǝn pǝpelthgha a mii ƙǝƙǝshɓangnda ɗǝ. 44 Tǝrgha ndanggǝn fingya ƙǝs katako ndan nduwa kukutathla nggirggiɗi. Kanda heu hǝrgha nda sǝla nda mii ƙǝkǝshɓang nda ɗǝ.

28

Mbulus a wutambar Malta

1 A kwasamadɗi hǝrǝk nan kan a ƙǝƙǝshɓangnda, ndǝn sǝk nan tǝ ndaarha nan a wutambar Malta. 2 Nafiya wutambar ɗi ǝnang nggayirha nda kan kaan. Thlǝn nda kan fa, dzǝghang waarha nda kan sǝ, ƙǝsǝr na ˈyaara a ɓaarha heu tǝ mbiirha.

3 Ɗamna Mbulus hwarirha ɓa, nanǝn a sang nda hu waarha hai kyagha kwadwasaarha sǝ ka thlerra wadɗi ɓillagha ndǝn, ƙǝtghǝnǝn a haarghǝn. 4 Nafiya wutambar ɗi na huthlin ɗa nda nggawal-nggawal a haar Mbulus ndangganda ndan, “Niifɗiya tǝ ɓǝl farha ni, ko nanǝn hǝrǝk ɗǝ ahu wuri aama, faar ngwa kumarha mbǝ a malang tǝ yibrha wa.” 5 Amma Mbulus yiranggǝn huthlin ɗa ɗǝ mukka ahu waarha hai ko ˈya walghǝn. 6 Fiya a numad ndaarha nǝn a hǝthla hai nduwa fǝlgha hai mǝrgha. Amma tsǝna nda tsǝɓaku mbǝ ˈyasǝ walgha ndǝn wa, nggǝrang ngganda numad ndan hai ndanda kamshiɗiya faara ni.

7 Tsau tǝ mbǝɗi katǝrana ǝnɗa hai tǝ Mbulus na wure sǝ manggǝn yi Pubiliyus, mamnda wutambar ɗi. Thlǝ kan nǝn fa a minda keeghǝn tǝ wutsǝfayirha, ɓeena mahan ndǝghǝn a fǝrang ǝnnarhami kan. 8 Chin Pubiliyus ahu sǝra, fadghǝn ɓee tǝ ƙǝm fau a ɓillaghǝn. Kyagha Mbulus thlǝmadghǝn ɗǝ, hwan Faara nǝn, sang haara nǝn fa ƙǝngga. 9 Katǝrana ǝnɗa hai kee, tǝrgha haaya na ahu wutambar ɗi ɓa nda ɓa wal ƙǝnda nda. 10 Nagha nafini a fǝrang mamnggirha kan ahu kwamangya hangga. Takh nan a wiirha, fǝrang ǝngya nda kan hangga na minnan.

Mbulus a Roma

11 A kwasamad ndǝree mahan kyan hu nggirggi Alidzandariya tsauka hai a wutambarɗi a ndǝri mbiirha. Na nggirggiɗi tǝ tǝnda muɗad faarya Kasto tǝ Polus. 12 Kya nan Sirakus hai ǝna ɓeena nan mahan a mbǝɗi. 13 Thlen ɗan Rigiyum ɗǝ. Ɗalthna mbǝrha hai piigha ɓereurha ɓa a man ki pǝlasarya. Akwasamad ɓeena sǝri sǝlan Putiyoli ɗǝ. 14 A mbǝɗi ɗan wal fingya fatakkwaya, hwan kan nda ǝna ɓeena nan mǝd tǝ kanda a ɗan Roma ɗǝ.

15 Sǝkna fatakkwaya ndaarha naghan ɓayi, thlii nda hwathla kanda fa hu Kasu Apiyus, fingya ƙǝm ɓa nda wal kan a mbǝrha na nda aarha Ƙǝn rongya mahan. Nana Mbulus nafini kee usa Faara nǝn wal kanglanggirha nǝn.

16 Sǝl nan a Roma ɗǝ, malangganda Mbulus tsauka hu ƙǝn rongya katenggǝn tǝ sodjaɗi na a ƙǝlaghǝn ha.

Pǝr Mbulus laɓar Faara a Roma

17 Akwasamad ɓeena mahan, aagha Mbulus shingya Yahudaya ɓa. Wumna nda ɓa, ndangga Mbulus kanda, “Wanmanggina, ko nanǝn mbǝ ˈya sǝ ǝnang ni nafinǝm fa nduwa ǝntin chichiyi nǝm wa, ƙǝseegha nda a Urshalima fǝr nggi nda a Romaya. 18 Tsahe mee nda ha ngga, na mindan sǝ a kal nggi nda hai, ƙǝsǝr mbǝ ˈya sǝ ǝnani tsǝkka a ɓǝleegha nda wa. 19 Amma mamngya Yahudaya kara nda fa, tsaweeghǝn fa tǝta a ɗi a mbed kutǝra Kaisar ɗǝgha ngwee kumarha sǝ, ko nanǝn ɓawi mbǝɗa ɓa ya ka huhwa nafinani wa. 20 Nanǝn kee, ndǝn kaɗa ni kwamana a na kunni ka a kalanggi kunsǝ kiya, ƙǝsǝr ƙǝneegha nda tǝ wuyiwurɗi ya aten niifɗi na Isǝrelaya a ƙǝlarha fa, Ƙǝrǝsti. Fǝrɗi ƙǝkafek ˈwaɗǝ teena ɓaɗa ɓa.”

21 Ndang ngganda, “Wal wan ɗeleewar a Yahudiya ɓa atenwa wa, mbǝ nafinǝm Yahudaya ɓagha ɓa a mbǝɗi thlǝkka ˈya atenwa nduwa tsǝgha laɓara mbuwa ngga atenwa wa. 22 Amma na minnan sǝk ˈya nan fǝrna ƙǝkafek atenggǝn, ƙǝsǝr sǝn ɗan sǝ fiya ko a yanggini a thlǝk ˈya ɗimi aten takkwad Yeeso.”

23 Farɗasǝ ngwa nda fa kanda hangga ka ɗa nda wal Mbulus, ɓa nda mbǝɗa ɓa nanǝn sǝ tǝ tsaurha. Ka a tsar ta figrha ɗǝ, ndǝghǝn a thlǝghang laɓar kutǝryid Faara kanda. Na midghǝn sǝ a lǝm kanda nǝn fa ka a thlǝ Yeeso nda na fa. Ənaghǝn taara tǝ ɗeleewarya Musa tǝ yi annabiya. 24 Fingya nggǝm nda fa tǝ laɓarghǝn, amma fingya fǝr wa nda ƙǝkafek wa. 25 Nggǝmngwa nda fa tǝ ndan wa katǝrang ngganda wiirha hai a kwasamadɗi ngwalana Mbulus palthghǝn tǝ ndaarha, “Pǝr Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ƙǝkafek a chichi yinun ndanǝn ahu ɗeleewar Ishaya,

26 ‘Ɗuwa thlǝmad nafina ɗǝ ndangga kanda,

Nun sǝk ˈya amma mbun a sǝnang hai wa;

Nun a na ˈya amma mbun kukwalang hai wa.

27 Ƙǝsǝr hur nafiniya nǝghǝn kakrak;

Mba nda sǝk ˈya tǝ thlǝma yi ndan wa,

Tǝ ƙǝm nggǝlang nda yiyi ndan.

Kam nandan tǝ yiyi ndan,

Sǝgha nda ƙǝm tǝ thlǝma yi ndan,

Sǝnang ngganda hai tǝ hur ndan,

Kyakhra nda hai,

Ƙǝnanggi kanda.’*

28 Tsaunǝn kee, na minna sǝ a sǝnunsǝ ˈwanda teena thlǝnang nda laɓar hǝrǝkrha Faara a fingya ɗǝ mbuwa wa Yahudaya, na nda a kang thlǝmaarha fa!” 29 Hǝrǝm nǝn ndaarha kee, tǝrgha thliigha Yahudaya sǝ na nda a ngaala kaan a pathlang ndan.†

30 Hurarha sǝri Mbulus tsau ahu mindǝɗi nanǝn a tiirha, nagha a thlǝ fiya fa heu ɓagha thlǝmadghǝn ɓa. 31 Kula tǝrǝm nda ndǝghǝn a pǝr laɓar kutǝryid Faara tǝ tsaharhaha aten Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, mbǝ niifa sǝ mbangga ˈyaɗanggǝn fa wa.

* 2:21 2:21 Djoyel 2:28-32.

* 7:7 7:7 Katǝrarha 12:7; 15:13-14; Kyarhaɓa 3:12

† 7:34 7:34 Katǝrarha 7:31-34 Kyarhaɓa 3:5-10.

‡ 7:37 7:37 Ɗeleewar Ngwa Kumaarha 18:15

§ 7:43 7:43 Amos 5:25

* 13:6 13:6 Thlǝmɗiya tǝ mii Aramayarha ni, ndaarha ni “Wan Djeshiwa”

† 13:33 13:33 Dzabura 2:7

‡ 13:34 13:34 Ishaya 55:3

§ 13:35 13:35 Dzabura 16:10

* 13:41 13:41 Habakuk 1:5

† 13:47 13:47 Ishaya 42:6, 49:6

* 15:17 15:17 Amos 9:11-12

† 15:20 15:20 Ɗeleewar Kyarha ɓa 34:15-17; Ɗeleewar Firistaya 17:10-16, 18:6-23

‡ 15:34 15:34 Fingya chirethya na nda tǝ mbǝdghǝn 34 ndaanǝn: Amma ƙǝlana Sila hai nǝghǝn mǝmǝl tsauka hai a mbǝɗi

* 24:7 24:7 Fingya chirethya na nda tǝ mbǝdghǝn 6b ndaanǝn: Ndaan kwang a ngwang kumarha nan sǝ ƙǝla ndaana ngyahad nan. Tǝ ƙǝm mbǝdghǝn 7 ndaanǝn: Amma mamnda Lisiya ɓagha ɓa thlanggǝn sǝ a har nan tǝ kanglanggirha.

* 28:27 28:27 Ishaya 6:9,10

† 28:29 28:29 Fingya chireelthya kaar mba nda tǝ mbǝɗiya wa

Romaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Romaya

1

Ndaˈya

1 Nggi na Mbulus, mafad Yeeso Ƙǝrǝsti, aah na nda nggi ka a tsawi tǝthlǝnda Yeeso, wuwura ka a pǝr laɓar Faara ni. 2 Laɓarɗi na mbǝnggǝn ya ndǝn ɗǝfna Faara miighǝn ka ƙǝtǝm a mii annabi yighǝn, ƙǝla nanǝn chichireethlee hai hu ɗeleewar laɓar Faara tǝpeɗǝnda. 3 Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya aten Wanggǝn ni, Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ahu thlu farha turya Ndauda ni. 4 Kyad ndan a pǝpal tǝ ndaarha Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya aten Wan Faara ni thliigha sǝ ahu mǝra tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. Ndǝghǝn ni na Yeeso Ƙǝrǝsti na Chinǝm. 5 A fadghǝn ni ndǝn wal nǝm nggayirha tǝ aarha na a tsawi tǝ thlǝndǝghǝn tǝni aah fiya ɓa a fǝrƙǝkafek nda tǝghǝn na a fǝrang mamnggirha nda thlǝmnggǝn. 6 Tsuwar yanɗi kun fa ya, kun aah na nda a tsawun yi Yeeso Ƙǝrǝsti.

7 A kun heu na a Roma, nggǝmna Faara, aagha kun a tsawun nafiyighǝn tǝpeɗǝnda. Ngwa tsauka nggayirha tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha yi Faara na yinǝm china tǝ ƙǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti a tsauka tǝ kun.

Hwanda Faara yi usarha

8 A katǝradghǝn niya ˈwa usa Faara ahu Yeeso Ƙǝrǝsti ka kun heu, ƙǝsǝr na nda a thlǝk laɓar fǝrƙǝkafekkid nun ko a yanggi ni hu ƙǝshiirha. 9 Ƙǝsǝr Faara niya ǝnang taara tǝ hurna tǝtali ahu pǝr Laɓarghǝn na Mbǝnggǝn yi Wanggǝn, ndǝn shedagha nggi tǝ ndaarha ni naarha ɗal kun in ƙǝtsar ahu hwanda Faara niya ǝnaarha, 10 kala sayi a naɗi a hwan Faara. Niya hwan Faara tǝ ndaarha, ana nggǝmnda hurghǝn ni, a wal kwamana ni ɗi thlǝmad nun ɗǝ. 11 Ƙǝsǝr nǝghǝn a kukwashe fa a na kun ni a ɗanggi kun sǝ tǝ fǝrra sǝsǝna na a fǝrang kaali nǝn kun. 12 ˈYa na minna, nda nggi tǝ kun a fǝrang kaali nǝm ndan hu fǝrƙǝkafek. 13 Shayina na minna sǝ a sǝnunsǝ, saara hangga nggi a ngwarha fa na a ɗi thlǝmad nun ɗǝ, amma walwi kwamana wa. ˈYa tǝrna minna thlǝmad nun ɗǝ ka ɗi haathla ahur nun ƙǝla ǝna ni ahu fingya mbuwa Yahudaya. 14 Na hakked fiya sǝ a tenna, fiya na a wupǝri tǝ fingya mbuwa a wupǝri, fingya na tǝ sǝnda tǝ fingya mbuwa tǝ sǝnda, tǝta ni a pǝrang laɓarghǝn ni kanda heu. 15 Nǝghǝn a kukwashe fa na a pǝrang Laɓaara ni kun na Mbǝnggǝn a kun na tǝ tsaurha a Roma. 16 Ƙǝsǝr shiɗee wa pǝr laɓar Faara ni wa, ƙǝsǝr sǝsǝmnda Faara ni na a ǝna taara ka a hǝrghanggǝn kowunni fǝrgha ƙǝkafek. ˈWaghǝn aten Yahudaya tǝƙǝm ɗǝgha ten fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya. 17 Ƙǝsǝr ahu Laɓar ɗa ni na Mbǝnggǝn ya kyadna Faara nggayidɗi, nǝm wal nggayidɗi ˈyahu fǝrƙǝkafek, ka a katǝradghǝn ta mii ngwaladghǝn ɗǝ. Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai ahu laɓar Faara tǝ ndaarha, “Niifa na tǝ nggayirha fa nun tsaurha tǝ fǝrƙǝkafek fa.”

Sǝb hur Faara aten ɗimiyirha.

18 Ƙǝsǝr kyad Faara sǝbrha hurghǝn hai a talara, aten yamid takkwa Faara, tǝ tar mbǝlfeerha na fiya a ǝnaarha na nanda a kar ƙǝkafek fa ka tar mbǝlfed ndan. 19 Ƙǝsǝr ˈya nǝm mbang sǝnda aten Faara nǝghǝn a pǝpal a fad ndan, ƙǝsǝr Faara ndǝn kyaɗangga ndǝn kanda a pǝpal. 20 Ka ǝna nanda ƙǝshiirha ǝn ǝnad Faara mbuwa nǝm naarha, ƙǝla sǝsǝmndǝghǝn yi pakwanɗǝ, tǝ targhǝn, nad yirha ndǝn a pǝpal, sǝnang ɗun ǝngya hai ǝna nanda. Nanǝn kee mbǝ ˈya sǝ na fiya mbang ndaarha wa. 21 Ko nanǝn sǝnda Faara, mbangwa nda tǝrang shilee in tǝ ndaarha ndǝghǝn ni Faara wa, nduwa usaghǝn nda wa, amma numad ndan tsauɗǝ mere kee, hur ndan yi nuryirha ƙǝm tsauɗǝ wulghǝn. 22 Tamngganda ndaarha na nda ndǝndǝl ashe nurya ni kanda. 23 Kyakhrang ngganda mamnggit Faara hai mbuwa mǝra tǝ ɗaharha na ƙǝla niifa na mǝra, tǝ ƙǝm ɗahaya na ƙǝla wuɗikkya, maɓiya, tǝ fingya na kakhrha tǝ hura ƙǝla nda hulthne tǝ tusalya. 24 Tsaunǝn kee malangga Faara kanda ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ ǝna tar ɗimiyirha tǝrna mindan. Nanǝn kee, na ndaa ǝna ǝn tsanda a pathlang ndan. 25 Kyakhrang ngganda ƙǝkafekkid Faara hu nggaɓaarha ɗǝ. Na nda a tǝrang shilee ǝngya teena ǝna nanda ma Faara tafadghǝn, tsauka ndǝghǝn ni tsǝkka a fal ghǝnda pakwanɗǝ. Atsaukake. 26 Nanǝn kee, ndǝghǝn ɗani malang na Faara kanda ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ suna ǝna tar ǝn shilee tǝ ǝn tsanda. Nishyi ndan ƙǝm mbeɗeng ngganda hunarha hai nuneefa tǝ hǝshneefa tsauka mǝmǝl ka kya nanda ǝna ƙǝshiirha, ahu hunarha hai tǝ shayi ndan nishya, kamngwa wa. 27 Tsaunǝn sunan ndan kyaɗǝ hur ndan hai, tǝrgha hǝshya ƙǝm malang ngganda hunarha hai tǝ nishya kamngga ka kya nanda ǝna ƙǝshiirha. Nagha hǝshya a ǝna ǝn shilee tǝ ndan. Ahu ǝna ˈya kiya aang nda tsǝtsǝlla alten ndan fa ɓa.

28 Tsaunǝn numawa nda tǝ ndaarha kamɗǝ a ƙǝs sǝnda Faara nda ha na nanda tǝghǝn ha wa, malangga Faara kanda ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ numad ǝngya kamngwa wa a ǝnaghǝn nda. 29 Na nda lǝlǝgɗa tǝ kala tur yanggi mbǝlfeerha, tǝ ɗimiyirha tǝ suna, tǝ tsan ndan, tǝ sǝrǝkkirha, tǝ ɓǝl farha, tǝ yanda, tǝ hukrha, tǝ ƙǝs ndan hur tǝ kiki farha. 30 Na nda sǝb thlǝma, na nda a kar Faara fa, tǝ ˈyar farha, tǝ taala, na nda kaɗa kwaman tar mbǝlfeerha, tǝ yamid fǝrang mamnggirha fa nggǝtyindan. 31 Mbǝ hakkilo sǝ a fad ndan wa, mba nda tǝ ƙǝkafek fa wa, mba nda nggǝm ndan wa, tǝ ƙǝm mba nda haɗang ndan fa wa. 32 Sǝndasǝ tǝ ndaarha, ndagha ngyakhrha Faara, fingya na a ǝna ǝnggini ya kamɗǝ a mǝra nda. Amma mbǝ ka a na nda a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝnaghǝn kee wa, amma ƙǝnang paama nda fingya yina mu na a ǝna kanda.

2

Mǝmǝl ni ngwa kumad Faara

1 Nanǝn kee, mbǝ ˈyasǝ na mbang ndaarha wa, ko wunni sa, sa na a ngwang kumarha niifa sǝ pak. Ƙǝsǝr a sayidɗi na a ngwa kumarha aten niifa, na a ngwang kumarha fad wa ni sǝ. Ƙǝsǝr sa tafadwa na a ngwa kumadɗi na a ǝna tur ǝnggini ƙǝm. 2 Nanǝnya sǝnɗǝm sǝ ngwa kumad Faara aten nafiya na a ǝna tur ǝngginiya mǝmǝl ni. 3 Sa na niifa mere. Sa na a ngwang kumarha fingya sǝ na a ǝna tur ǝngginiya. Amma sa tafadwa a ǝnarha kee. Tamngga ndaarha na hǝrǝkrha ma ngwa kumad Faara wa? 4 Nduwa ɗǝm na hang nda nggayid Faara, tǝ munyadghǝn, tǝ yamid huf hurghǝn nǝn a ǝnaarha atenwa wa? Ashe sǝngwa sǝ tǝ ndaarha nggayid Faara atenwa ndǝn nǝn a kyorha hu kwaman kwa pǝma ɓa wa? 5 Amma ka kakrakkid tenwa tǝ kakrakkid hurwa, na a wumang sǝbrha hura altenwa fa hai a far sǝbrha hur Faara, a far ngwa kumad nggayid Faara nǝn a kyarha pǝpal ɓa. 6 Na Faara a teng kowunni aten ˈya ǝnanǝn.* 7 A fingya na a nji teena tǝ ǝna nggayirha, kaɗa mamnggirha nda tǝ manang alteena tǝ yamid mǝrra, kanda ni na Faara fǝrang yibrha kanda mbuwa ngwalarha. 8 Amma fingya na a nggǝm alten ndan, kar nda fǝrƙǝkafek fa ƙǝl takkwa mbǝlfeerha na sǝbrha tǝ hufrha hura sǝ aten ndan. 9 Na ɓillarha tǝ sǝsaarha a ƙǝla fingya fa na a ǝna mbǝlfeerha, nǝn a ˈwaarha tǝ Yahudaya ta ten fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya. 10 Amma fingya na a ǝna nggayirha na Faara a fǝrang mamnggirha tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha, nǝn a ˈwaarha tǝ Yahudaya a ɗǝgha ten fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya. 11 Ƙǝsǝr Faara mbǝ wura hasǝ wa. 12 Fingya ǝnagha ɗimiyirha sǝngwanda Ɗeleewar Musa wa, na nda a ngwang kumarha kanda sǝ aten ɗimiyirha ǝna nanda mbǝ tǝ ngyakhrha Musa wa. Amma fingya ǝnagha ɗimiyirha sǝnda Ɗeleewar Musa, na nda a ngwang kumarha kanda sǝ tǝ ˈya ndaana Ɗeleewar ɗi. 13 Mbǝ sǝk ˈya ndaana Ɗeleewar ndǝna tsang fiya tǝ nggayirha fa a mbed Faara wa, amma ǝna taara tǝ ˈya ndaana Ɗeleewar. 14 Fingya mbuwa Yahudaya mba nda tǝ Ɗeleewar ngyakhrha Musa wa, kanda tafad ndan kyad ndan a pǝpal ˈya kamngga a ǝna nda tǝ ˈya kamngwa a ǝna nda, ko nanǝn fǝrang ngwanda ɗeleewar ngyahad Musa kanda wa. 15 Ən ǝnan ndan kyadɗǝ ndaarha ǝnɗi ndaana Ɗeleewar ɗi nǝghǝn chichireethlee hai ahur ndan. A hu numad ndan a fara sǝmǝn nǝn ndang kanda ǝnawa nda ngga wa, a fara sǝmǝn ƙǝm ndanggǝn kanda ǝnanda ngga. 16 Laɓar ɗani na Mbǝnggǝn ya niya pǝra, na fara ɓayi na Faara, ahu Ƙǝrǝsti Yeeso, a ngwang kumarha kowunni ahu ˈya na ɓǝɓee na ahur ndan.

Yahudaya tǝ tsahad Musa

17 Kun na a aah fad nun Yahudaya kun a mbǝrsaarha tǝ Ngyahad Faara, non a taala tǝ Faara. 18 Sǝnɗun ˈya na midghǝn, sǝnɗun ˈya na mǝmǝl ƙǝsǝr tsahang nda kun ha aten ngyahadɗi. 19 Sǝnnasǝ sani tǝƙǝs ƙǝkalad kwamaya ha, tǝ ƙǝm sani kukwaryid fingya na hu wula, 20 tǝ tsǝtsǝl nurya, tǝ tsahang nda wundakhnaya ha, ƙǝsǝr ahu ngyahadɗi ya na lǝlǝgɗa tǝ sǝnda tǝ ƙǝm ƙǝkafek. 21 Sa na a tsahang niifa ha, mba a tsahang alten wa ha wa? Sa na a pǝr laɓar Faara tǝ ndaarha a ngaarna wa, amma sa mba a ngaara wa? 22 Sa na a ndang nda fiya a ǝnanda kulafayirha wa, mba a ǝna kulafayirha wa? Sa na a tsan ɗaharha, amma mba a ngaara hu kǝn ɗaharha wa? 23 Sa na a taala tǝ ngyakhrha, mba a sǝɓang thlǝm Faara ɗǝ tǝ hwasang nda ˈya ndaana ngyahadɗi wa? 24 Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai hu ɗeleewar Faara, “Ka pususuyid nun ni, na fingya mbuwa Yahudaya a sǝɓang thlǝm Faara ɗǝ.” 25 Thlee muwa nǝghǝn ngga, a nanna a takkwa ˈya ndaana ngyakhrha. Amma a hwasang na ˈya ndaana ngyakhrha tsauna ƙǝla thleewa muwa wa sam. 26 Ana fingya thlee wa muwa a ǝna taara tǝ ˈya ndaana Faara, mbǝna Faara tsawang kanda ƙǝla nafiya thleegha muwa wa? 27 Ai, Yi mbuwa tǝ Yahudarha thlee wa muwa ƙǝsgha ngyakhrha Faara ha ngga nǝn a nggo kumarha sǝ sa na tǝ Yahudarha thleegha muwa na tǝ ngyakhrha Faara ha amma ǝnawa taara sǝ wa. 28 Mbǝ ˈya na a ƙǝshi ndǝna tsaworha tǝ Yahudarha wa, mbǝ thlee muwa yi pam farha nǝm a naarha wa. 29 Awo, ka tǝ Yahudarha ndǝna niifa na tsawudghǝn mǝmǝl tǝ Faara. Thlee muwa yi ƙǝkafek ndǝna thlee muwa yi hura hu Sǝsǝna, mbǝ tǝ ǝna taara tǝ ˈya na chichireethlee hai hu ngyakhrha wa. Niifa na ƙǝla kiya nǝn kaɗa faala a har Faara, mbǝ falla fiya wa.

3

Na Faara tǝ Ƙǝkafek fa

1 Nanǝn kee, mani chighǝd tsaurha tǝ Yahudarha? Mani ngga hu thlee muwa? 2 Ai nǝghǝn sǝ kaan hu kwamangya hangga. Yi tal, Yahudaya ndǝn fǝrang nanda laɓar Faara kanda. 3 Amma ana fingya sǝ mbuwa tǝ fǝrƙǝkafek wu? Yamid fǝrƙǝkafekkid ndan tsauɗǝ mbǝ Faara naarha tǝ ƙǝkafek fa ƙǝsǝr ka fingya nafiya mbuwa tǝ ƙǝkafek fa wa? 4 Sam mbǝ kee wa, Faara nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa, ko nanǝn kowunni nǝn nggaɓaarha. Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai, “A sǝngga fiya sǝ na ƙǝkafek sǝ a fadwa, a kalna sǝ, tǝ ƙǝm na a thlang fadwa sǝ hu ngwa kumarha.” 5 Amma ana yamid nggayid nǝm ndǝn na a kyad nggayid Faara a pǝpal, ma nǝm ndaarha? Nǝm a ndaarha na yamid nggayirha sǝ a fad Faara ka kyad nǝn sǝbrha hurghǝn aten nǝm wa? Niyi a kala sǝ ƙǝla na niifa ndikrha fa. 6 Ko ngguchit! A naɗǝ kee, ƙǝƙǝn na Faara tsaurha tǝ ngwang kumarha ƙǝshiirha? 7 Na niifa ngaala tǝ ndaarha, “A tsau nggaɓad na nǝn kyad ƙǝkafekkid Faara a pǝpal chik mamnggit ghǝnǝn, Kama nda na nda nggǝr ngwe kumarha sǝ tǝ ndaarha tǝ ɗimirha ni nggi?” 8 Kama mbuwa nǝm ndaarha, “Taama ǝna mbǝlfeerha nǝm tǝna ǝngya na ngga kyarha ɓa ahurghǝn?” Ƙǝla na fingya thlǝk ǝngya yi sǝb thlǝma na nda a ndaarha, mǝmǝl ni a ngwang kumarha nda kanda sǝ.

Mbǝ niifa sǝ na tǝ nggayirha fa wa

9 Yo, ma nǝm ndaarha mbiya? Ƙǝm na Yahudaya kal ɗǝm fingya fiya wa? A yanggi! Ko ngguchit! ˈWa ɗǝm teena thlǝk ɗǝm ndǝn tǝ ndaarha, Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya heu na tǝ aibe fa, tǝ ƙǝm kanda heu na nda a kamu sǝsǝmnda ɗimiyirha. 10 Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai ahu Ɗeleewar Faara tǝ ndaarha, “Mbǝ niifa sǝ na tǝ nggayirha fa wa, ko tǝtal. 11 Mbǝ niifa sǝ na a sǝnang hai wa, mbǝ niifa sǝ ƙǝm na a kaɗa Faara wa. 12 Kanda heu kang nda ƙǝsǝra Faara, kanda heu tsau nda nafiya kee mere. Mbǝ ka niifa sǝ wa ko tǝtal. 13 Ka urad ndan nǝghǝn ƙǝla kwat mǝrra tsahai, tsau sheneu ndan yi hukrha. Laɓar ndan nǝghǝn ƙǝla yarhafǝd hulthne. 14 Yakh nda ˈyar farha, tǝ ndikrha iˈikh. 15 Yakh nda ɓǝl farha ka ka, 16 Kala mbǝrha ndǝna nda saɗǝ ƙǝl sǝbrha hura tǝ sǝb ǝngya. 17 Sǝngwa nda kwaman ɗǝɗemnggirha wa. 18 Mba nda tǝrǝm Faara wa sam.” 19 Nanǝnya sǝnɗǝm sǝ tǝ ndaarha kala ˈya ndaana ngyakhrha, nǝghǝn aten fingya na a kamu ngyakhrha, ǝnana ndan kee ka amawana fiya kala sǝ, tǝ ƙǝm ɓanggǝn ƙǝshiirha ɓa heu a kamu ngwa kumad Faara ɓa. 20 Tsaunǝn kee, mbǝ niifa sǝ na tsaurha kula ɗimiyirha a yid Faara ka nanǝn a ǝna ˈya ndaana ngyakhrha wa, ˈya na ngyakhrha a ǝnaarha a sǝnǝmsǝ tǝ ndaarha ǝnaɗǝm ɗimiyirha.

Nggayirha hu fǝrƙǝkafek

21 Amma nanǝnya, a malang ɗǝm ngyakhrha sǝnɗǝm nggayid Faara, ngyakhrha tǝ annabiya fǝr nda shedawa atenggǝn, 22 Nggayid ɗi ki Faara ya, nǝm walghǝn hu fǝrƙǝkafek a Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ fingya heu fǝrgha ƙǝkafek, mbǝ kyad ɗǝɗamǝmnggirha sǝ pathlang nda Yahudaya tǝ nafiya mbuwa Yahudaya wa. 23 Ƙǝsǝr fiya heu ǝnanda ɗimiyirha, ƙǝɗinda ma kutǝryid Faara. 24 Amma fǝrra nggayid Faara a fiya ka ni, kowunni walɗǝ tsaurha kula ɗimiyirha a mbed Faara hu pǝla ǝnana Ƙǝrǝsti Yeeso. 25 Fǝr Faara Yeeso a tsauka sataka hu tǝr hakked ɗimiyid nǝm, ƙǝsǝr hu irra far satakh ƙǝn ɗǝ na nda a chahang ɗimiyid ndan fiya ɗǝ hu fǝrƙǝkafekkid ndan. Ənana Faara kee ka a kyad nggayid ghǝnǝn, ka a lǝɗanggǝn ƙǝrǝssǝghǝn na a malanggǝn ɗimiyidɗi ˈwana nda ǝnaarha kaar. 26 Ənanǝn kee ka a kyad nggayidghǝn nǝn hu ƙǝshiid weeriya, a kyad ndaarha nǝn nǝghǝn tǝ nggayirha fa tǝƙǝm hǝrghanggǝn fingya yini fǝrgha ƙǝkafek tǝ Yeeso. 27 Ma nǝm a taala atenggǝn? Mbǝ ˈya sǝ wa. Kama ni nanǝm a taala? Ka kwaman laf ngyakhrha Musa wa? Awo, kǝl tǝ fǝrƙǝkafek. 28 Ƙǝsǝr fǝr ɗǝm ƙǝkafek tǝ ndaarha hu fǝrƙǝkafek ni ndǝna niifa tsaurha kula ɗimiyirha fa a mbed Faara, mbǝ tǝ takkwa ngyakhrha wa. 29 Ndo Faara yi Yahudaya ni katen ndan kee wa? Mbǝ Faarani yi fingya ƙǝm mbuwa Yahudaya wa? Haˈi yi ndan Faara ni ƙǝm, 30 Tsaunǝn na Faara tal kee. Nǝn a tsawang nafiya ƙǝm thleewa muwa tsawa nda chahal a fadghǝn hu fǝrƙǝkafek. 31 Tsaunǝn kee, kar nǝm ngyakhrha fa tǝ fǝrƙǝkafek wa? Mbu ǝnaarha hai kee wa, amma nǝm a ƙǝs ngyahadɗa ha.

4

Fǝrƙǝkafekkid Ibrahim

1 Yo, manǝm ndaarha aten, ndǝghǝn na Chichid nǝm hu thlu farha? Ma wal nǝn sǝ atenggǝn? 2 Ana ƙǝkafek ni Ibrahim walɗǝ hǝrǝkrha hu ǝna taara, na ˈyasǝ wal nǝn na a ǝna taala nǝn sǝ, amma mbǝ a mbed Faara wa. 3 Ma ndaana ɗeleewar Faara? “Fǝr Ibrahim kǝkafek a Faara, ƙǝsǝr ka kee nǝghǝn tǝ nggayirha fa a mbed Faara * 4 Nanǝnya a ǝna niifa taara, wuɗǝɓǝla na nda a teng nda mbǝ fǝra ni wa, amma yi ƙǝna targhǝn ni. 5 Amma na nafiya a naarha tǝ nggayirha fa, mbǝ ka taryinda wa, amma ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid ndan tǝ Faara na chahang ɗimiyid ndan fiya ɗǝ. 6 Ƙǝla ndaana Ndauda parkayid ɗi fǝrang nanda niifa ndangna Faara nǝghǝn tǝ nggayirha fa, mbǝ ka taara ǝnanǝn wa. 7 Fa parkaya ni nafini chahang nanda ɗimiyid ndan kanda ɗǝ, tǝƙǝm tsǝɓang nanda ɗimiyid ndan. 8 Tsau parka aten niifa mbuwana Chinǝm tam ɗal ɗimiyidghǝn in.”

9 Nanǝnya, na parkadɗi ya aten nafiya thleegha muwa kee nuwa? Nduwa heu tǝ fingyayini thleewa muwa wa? Kǝla nǝm a ndaarha ahu laɓar Faara na chichireethlee hai, “Thlǝ Faara Ibrahim fa ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkidghǝn.” 10 Aten mani ndang nanda kee? Ndang nanda kee akwasamadɗi thleng nanda muwa wa, nduwa kapa na nda thleng muwa wa? Mbǝ a kwasamadɗi thleng nanda muwa wa, amma kapa na nda thleng muwa. 11 Thlee muɗi ǝnanǝn ǝnsakhrha ni, tsauka nggayidghǝn ndǝghǝn kula thlee muwa. Nanǝn kee, tsauɗǝ china yi sǝsǝna a fingya heu fǝrgha ƙǝkafek ko thlee wanda muwa wa, na nda a tsaurha tǝ nggayirha fa ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid ndan. 12 Tǝ Ibrahim ƙǝm chin fa thlee muya ni, mbǝ fa thlee muya kee wa, amma fingya takkwagha tur fǝrƙǝkafekkidghǝn kapa nǝn thlee muwa.

Ɗǝfmi Faara nǝm walghǝn hu fǝrƙǝkafek

13 Mbǝ hu ngyakhrha ɗǝfna Faara miighǝn nǝn a fǝrang langad ƙǝshiirha Ibrahim tǝ wanggighǝn wa, amma ƙǝsǝr ka nggayirha kyagha ɓa hu fǝrƙǝkafek. 14 Andam ɗǝfmi Faara nǝghǝn aten nafiya na a takkwa ngyakhrha, kam fǝrƙǝkafek mbǝ hu ˈya wa na ɗǝfmiɗi ƙǝm a tsaurha mere. 15 Ƙǝsǝr ngyakhrha nǝn ɓang sǝbrha hura ɓa, amma a mbǝrha mbuwana ngyakhrha sǝ mbǝ aibe naarha sǝ wa. 16 Tsaunǝn kee, ɗǝfmee mbǝrsaghǝn aten fǝrƙǝkafek. Tsauɗǝ hu nggayirha ni fǝrang nanda chichiya Ibrahim heu, mbǝ a fingya na a takkwa ngyakhrha wa amma a fingya na tǝ fǝrƙǝkafek tur yi Ibrahim. Ndǝghǝnni tsauka yinǝm chiina heu. 17 Kǝla nanǝn chichireethlee hai, “Tsawo ɗi chin chehweeya hangga,” Ndǝghǝnni na yinǝm chiina a a mbed Faara fǝr nǝm ƙǝkafek tǝghǝn, Faara na fǝr yibrha a mǝrya, na aah ǝngya ɓa mbuwa sǝ na nda sǝ. 18 Fǝr Ibrahim ƙǝkafek aten shiteena, ko nanǝn mbǝ ˈyasǝ kamngga na a shiteena nǝn wa, na a tsauka chin chehweeya hangga, ƙǝla ndaana ɗeleewar Faara, “Na chichiyi wa a tsaurha hangga ƙǝla wufǝlngaarya.” 19 A hu sayidɗi sǝl hurad Ibrahim haru, amma mbid wa fǝrƙǝkafekkidghǝn ɗǝwa nanǝn fadghǝn suhur ɗǝ takhɗǝ a mǝra, Saratu ƙǝmɗa mbǝrang ɗǝ hurad nggǝttǝghǝn hai. 20 Malwa fǝrƙǝkafekkidghǝn ndǝn wa, Wulang ngwa teena tǝ ɗǝfmi Faara wa, Fǝrƙǝkafekkidghǝn lǝɗang ɗǝ tǝ sǝsǝmnda, nagha a fal Faara. 21 Fǝrɗǝ ƙǝkafek tǝ ndaarha na Faara tǝ sǝsǝmnda na a ǝna ǝnɗanǝn ɗǝf nǝn miighǝn kamanggǝn. 22 Ndǝghǝn ɗa ǝnagha ndǝn, “Kirasang nanda, Nǝghǝn tǝ nggayirha fa.” 23 Ndadɗi “Kirasang nda nǝghǝn tǝ nggayirha fa” chireethleng ngwanda hai ka ndǝghǝn katenggǝn wa, 24 amma ka ƙǝm ni, na Faara a kirasang nggayirha, ƙǝm fǝrgha ƙǝkafek a ndǝghǝn thlengga Yeeso Chinǝm sǝ hu mǝrra. 25 Fǝr na ndan a mǝrgha ka ɗimiyid nǝm. Thleng nda sǝ tǝ yibrha ƙǝsǝr ka a tsawum kula ɗimiyirha a mbed Faara.

5

Shaulirha tǝ Faara

1 Tsaunǝn kee, tsau nǝm kula ɗimiyirha fa a mbed Faara hu fǝrƙǝkafek, nǝm a tsau ɗǝɗemnggirha tǝ Faara hu chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, 2 A hurghǝn ni wal nǝm kwaman fǝrƙǝkafek ahu nggayid ɗaɗǝ ish nǝm sǝ nanǝnya. Nanǝn kee, nǝghǝm a taala hu shiteena yi mamnggit Faara. 3 Mbǝ kee mawa, nǝghǝm a ǝna wutsǝfayirha hu sǝsad nǝm, ƙǝsǝr sǝnɗǝmsǝ na sǝsaarha ɓang ƙǝrǝsta ɓa, 4 ƙǝrǝsta nǝn ɓang hakkilo ɓa na ngga, hakkilo na ngga ƙǝm nǝn ɓang shiteena ɓa. 5 Mbǝ shiteena kyang ƙǝm hu shilee hai wa, ƙǝsǝr nggǝmnda Faara irang ɗa ndǝn ƙǝm hur nǝm hai hu Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, fǝrang nanda ƙǝm. 6 A hu mǝmǝlla sayi, ƙǝm ɓalɗǝ kula naarha tǝ sǝsǝmnda fa, mǝrgha Ƙǝrǝsti ka fa ɗimiya. 7 ˈYani na pǝɗaghǝn na a mǝrgha niifa ƙǝsǝr ka niifa natǝ nggayirha fa. Ko nanǝn asǝmha na niifa sǝ na mbang ndeng yidghǝn a mǝrgha ka mǝsǝlǝmnda niifa. 8 Amma kyaɗang Faara nggǝmndǝghǝn ƙǝm tǝ ndaarha, ƙǝm ɓalɗǝ fa ɗimiya, mǝrgha Ƙǝrǝsti ka ƙǝm. 9 Tsaunǝn wal ɗǝm tsawud nafiya mbuwa tǝ ɗimiyirha fa a mbed Faara ka irra far Ƙǝrǝsti ɗǝ, sakwata nanǝnya, na nda a hǝrghang ƙǝm ka ndǝghǝn hu sǝbrha hur Faara ɗǝ. 10 A naɗǝ, a sayidɗa ni nanǝm a ǝna tǝsaryirha tǝ Faara ndǝn tangsang nanda pathlang nǝm tǝ Faara hu mǝrra Wanggǝn, sakwata nanǝnya ˈwanda teena tangsang nda pathlang nǝm tǝ Faara, nǝm a wal hǝrǝkrha ka tsawud Wanggǝn. 11 Mbǝ ka yanɗi kee ya wa, amma ƙǝm nǝm ǝna wutsǝfayirha tǝ Faara, hu Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ƙǝsǝr ndǝghǝn ni taksangga pathlang nǝm tǝ Faara.

Mǝrra hu Adamu yibrha hu Ƙǝrǝsti

12 Tsaunǝn kee, ƙǝla kyana ɗimiyirha hu ƙǝshiirha ɓa tǝ fad niifa tal, ɗimiyidɗi ya ndǝn ɓangga mǝrra ɓa. Nanǝn kee, tsau mǝrra aten kowunni hu ƙǝshiirha, ƙǝsǝr kowunni ǝnaɗǝ ɗimiyirha. 13 Ƙǝsǝr kapa na nda fǝr ngyakhrha, na ɗimirha sǝ hu ƙǝshiirha, amma mbǝ kirasang nda ɗimiyirha sǝ aten kowunni a mbǝ ngyakhrha sǝ wa. 14 Heu tǝkee ka a sayid Adamu ɗǝgha hu sayid Musa ɗǝ, ǝna mǝrra kutǝryirha aten fiya heu, ko aten fingya ǝnawa ɗimiyirha ƙǝla ǝnana Adamu kar nǝn mii Faara fa. Na Adamu ƙǝla Ƙǝrǝsti ɓalgha kula ɓarhaɓa. 15 Amma mbǝ fǝrrǝɗi tal ya wa, aten ɗimiyid Adamu tǝ nggayid fǝrra Faara. Ƙǝsǝr ƙǝkafek ni mǝr fiya ɗǝ hangga ka ɗimiyid niifɗi tal taarha. Amma mul nggayid Faara hai, nanǝn kee fǝrrǝghǝn ni ka a fiya hangga hu nggayid niifɗi tal ya, Yeeso Ƙǝrǝsti. 16 Fǝrra nggayid Faara mbǝm ƙǝƙǝrang nda tǝ ˈya na ɗimiyid niifa tal ɓang nda ɓa wa. Ngwa kumad Faara takkwaghǝn ɗimiyirha tal ɓangga mǝra ɓa, amma fǝrrǝɗi takkwaghǝn aibeya hangga tsangga fiya kula ɗimiyirha fa. 17 Ƙǝsǝr anaɗǝ ka aibed niifa tal, ǝnana mǝrra kutǝryirha aten kowun ka niifɗi talya, tsauɗǝ fingya walgha nggayid Faara hangga tǝ fǝrrǝghǝn ka yi nggayirha na nda a ǝna kutǝryirha tǝghǝn hu tsawud ndan tǝ niifɗi tal na Yeeso Ƙǝrǝsti. 18 Tsaunǝn kee, ka aibed niifa tal ɓang ɗǝ mǝrra ten fiya ɓa heu, nǝghǝn kee ƙǝm ƙǝsǝr ka tar nggayid niifa tal ndǝn tsawangga ƙǝm nafiya mbuwa tǝ ɗimiyirha fa a mbed Faara, ɓangga kal farha ɓa hu tsawud fiya heu. 19 Ƙǝsǝr ƙǝla nanǝn ka yamid fǝr mamnggid niifa tal ndǝn tsangga fiya hangga tǝ ɗimiyirha, nǝghǝn kee ƙǝm ƙǝsǝr ka fǝr mamnggid niifa ta nafiya hangga na nda a tsaurha tǝ nggayirha fa. 20 Fǝr nanda ngyakhrha tǝna aibe chikrha. Amma a chik ɗimiyirha, na nggayirha a chikrha kaan, 21 Nanǝn kee ƙǝla ǝnana ɗimiyirha kutǝryirha tǝ mǝrra, nǝghǝn kee ƙǝm na nggayirha a ǝna kutǝryirha hu nggayidghǝn na a ɓanggǝn yibrha ɓa mbuwa ngwalarha hu Yeeso Ƙǝrǝsti na Chinǝm.

6

Mǝrra hu ɗimiyirha, yibrha hu Ƙǝrǝsti

1 Manǝm ndarha mbiya? A ɗǝm mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyirha tǝna nggayirha mula hai wa? 2 Sam, mbǝ tam ǝnarha hai wa, ƙǝm mǝrgha ka ɗimiyirha, ƙǝƙǝn nǝm nggǝr tsaurha ahurghǝn? 3 Nduwa sǝnggun sǝ wa, ƙǝm heu ǝnang nanda mbaptisǝma ƙǝm tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso, ǝnang nanda mbaptisǝma ƙǝm hu mǝrrǝghǝn ɗǝ. 4 Pangganda ƙǝm tǝghǝn hu mbaptisǝma pang ngganda ƙǝm tǝghǝn, tsauɗǝm tal tǝghǝn, nǝghǝm tal ƙǝm hu mǝrrǝghǝn, ƙǝsǝr ƙǝla thleng nanda Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra tǝ mamnggit Chinɗi, nǝghǝm kee ƙǝm na tsawum hu weerinda tsaurha. 5 Tsaunǝn nǝghǝm tal tǝghǝn ahu mǝrrǝghǝn, nǝm a thliirha sǝ ƙǝm hu yibrha ɗǝ ƙǝla ǝnanǝn. 6 Sǝnɗǝmsǝ suhurra fad nǝm tawang nda ɗǝ tǝghǝn aten kaɗiirha, amawana ɗimiyirha wal sǝsǝmnda aten nǝm, amawa nǝm tsaurha mafad ɗimiyirha. 7 Ƙǝsǝr kala niifa mǝrgha hǝrǝk ɗǝ ma ɗimirha. 8 Nanǝnya a mǝr ɗǝm tǝ Ƙǝrǝsti, fǝr ɗǝm ƙǝkafek tǝ ndaarha nǝm a tsaurha tǝghǝn 9 Sǝnɗǝmsǝ hǝrǝmna Ƙǝrǝsti thliirha sǝ hu mǝrra, mbǝ a nggǝr mǝra ɓalwa, ɓalwa sǝsǝmnda mǝrra sǝ a tenggǝn wa. 10 Mǝrɗi mǝr nǝn, mǝrghǝn katǝra tal, hwasanggǝn sǝsǝmnda mǝrra, amma nanǝnya nanǝn tǝ yibrha fa, tsauƙǝn tǝ mamnggit Faara. 11 Nanǝn kee, kun kǝm tsawaman fad nun nuwun mǝmǝra hu sǝsǝmnda ɗimiyirha, amma nuwun tǝ yibrha fa hu tsawud ɗǝɗemnggirha tǝ Faara hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 12 Tsaunǝn kee, a malangɗun ɗimiyirha ǝna kutǝryirha nǝn tǝ thlu fadɗi kyanun na mǝra ya wa, non a takkwa ǝn mbǝlfedɗi na midghǝn wa. 13 A fǝrɗun kala mbǝd njid fannun ka ǝn tar mbǝlfeerha nun yi ɗimiyirha wa. A meyedghǝn, fǝraman fad nun Faara heu, ƙǝsǝr mǝr ɗun, amma nanǝnya nuwun tǝ weerinda yibrha. Nanǝn kee, ǝnama taara kamngga tǝ fad nun heu ka mamnggit Faara. 14 Ƙǝsǝr mbǝ ɗimiyirha nggǝr tsaurha turi nun wa, ƙǝsǝr mbun a kamu ngyakhrha wa, amma a kamu nggayid Faara.

Tsaurha mafarha hu nggayirha

15 Manǝm ndaarha? Nǝm a ǝna ɗimiyirha ƙǝsǝr mbǝm a kamu ngyakhrha wa amma a kamu nggayirha? Sam, mbǝ tam ǝnaarha hai wa. 16 Sǝnggun sǝ tǝ ndaarha a fǝr ɗun fad nun a kala niifa non a fǝrang mamnggirha ƙǝla mafarha wa? Tsau ɗun mafad niifɗi nun a fǝrang mamnggirha, ko mafad ɗimiyirha ni kun, na a ɗǝrha tǝ kun hu mǝrra ɗǝ, nduwa fǝr mamnggirha a Faara na a ɗang kun hu nggayirha ɗǝ. 17 Usa ɗǝm Faara. Kaar tsau ɗun mafaya a ɗimiyirha, amma nanǝnya tǝ hura tal thlǝɗun ǝnɗi tsahang nanda kun ha. 18 Nanǝnya hǝrghang nda kun sǝ hu tsawud mafayid nuna hu ɗimiyirha, tsauɗun mafaya yi nggayirha. 19 Niyi a kalang kun sǝ ƙǝla na niifa kaala sǝ, ƙǝsǝr sǝnɗisǝ ƙǝɗi ɗun hu thlufarha. Ƙǝsǝr ƙǝla ˈwanun fǝr fad nun ƙǝla mafaya a ǝn tsanda nǝm a naarha, tǝ ƙǝm non a chik ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna tar mbǝlfeerha, nǝghǝn kee ƙǝm nanǝnya ƙǝl a fǝr fad nun nǝn tsawun mafaya a nggayirha, ka a tsawun nafiya na wuwura chahal yi Faara. 20 A sayidɗi tsau nun mafaya a ɗimiyirha, mbǝ ˈyasǝ njiɗangga kun tǝ nggayirha wa. 21 Ma wal nun sǝ tǝ ǝnggini ǝna nun farɗi ƙǝsna shilee kun nanǝnya? Mii ngwala ǝnggini heu ya mǝrra ni. 22 Amma nanǝn hǝrghang nda kun hu tar ɗimiyirha tsauɗun mafaya Faara, nun a tsaurha chahal tǝ yibrha mbuwa ngwalarha. 23 Ƙǝsǝr ƙǝna ɗimiyirha mǝrra ni, amma fǝrra Faara ndǝna yibrha mbuwa ngwalarha hu Ƙǝrǝsti Yeeso Chinǝm.

7

Ɓal wum a kamu sǝsǝmnda ngyakhrha wa

1 Shayina, sǝnɗunsǝ ngga, ƙǝsǝr niyi a ndikrha tǝ nafiya sǝngga ngyakhrha tǝ ndaarha ngyakhrha nǝn naarha tǝ sǝsǝmnda fa aten niifa ɓalgha hai tǝ yibrha. 2 Hu sakrha ndagha ngyakhrha, nuneefa kakhka nǝghǝn a kamu ngyakhrha chimadghǝn a ɓal ɗa hai tǝ yibrha, amma a mǝr chimadghǝn ɓalwa ngyakhrha kakhrha sǝ atenggǝn wa. 3 Nanǝn kee, a ɓal chimadghǝn hai, a kakh ɗǝ niifa pak ǝnaɗǝ kulafayirha. Amma a mǝr chimadghǝn ɓalwa a kamu ngyakhrha kakhrha wa, tǝ ƙǝm ǝnawa kulafayirha a kakh ɗǝ niifa pak wa. 4 Nanǝn kee, shayina, kun ƙǝm mǝr ɗun hu ngyakhrha ahu fad Ƙǝrǝsti. Tsauɗun yi yanɗi thleng nanda sǝ hu mǝrra, tǝnun tsaurhahu kwamana na ngga na a mbǝnanggǝn Faara. 5 Ƙǝsǝr a sayidɗi nanǝm ahu thlufarha, na ngyahadɗi naarha shik sunad ɗimiyid nǝm, nǝn ǝna taara hu thlu fad nǝm, tar nǝm heu nǝn ɓang mǝrra ɓa. 6 Amma nanǝnya hǝrghang nda ƙǝmsǝ hu ngyahadɗi, ƙǝsǝr mǝr ɗǝm ka ndǝghǝn ɓalwa sǝsǝmndǝghǝn a ǝna taara aten nǝm wa. Nanǝnya nǝm a ǝnang taara Faara hu weerinda kwamana hu Sǝsǝna tǝ peɗǝnda, mbǝ ahu hurad chirethla ngyakhrha wa.

Ngyakhrha tǝ Ɗimiyirha

7 Manǝm ndaarha mbiya? Ngyakhrha tafadghǝn ɗimiyirha ni wa? Awo, ko ngguchit. Ƙǝsǝr ngyakhrha ni ǝnagha ndǝn sǝnni ɗimiyirha. A ndawa ngyakhrha, “A sunad na ǝn niifa wa,” kam sǝngwi ǝnɗi na nda ndaarha suna wa. 8 Amma tǝ ngyahadɗa ni, ndǝn wal na ɗimiyirha kwamana shik nǝn kala tur yanggi suna alteena na ahur na. Ƙǝsǝr a mbǝ tǝ ngyahadɗi wa, kam na ɗimiyirha mǝmǝra. 9 Tamnggi tǝ yibrha fa a sayidɗi sǝngwani ngyakhrha, amma ɓana ngyakhrha ɓa, thliigha ɗimiyirha sǝ tǝ yibrha, tǝrgha nggi mǝri. 10 Walang ɗi tǝ ndaarha ngyahadɗi kwang ndǝn kamngga ɓagha ɓa tǝ yibrha, a meyedghǝn ɓagha ɓa tǝ mǝrra. 11 Wal ɗimiyirha kwamana hu ngyahadɗi, hukɗǝ nggi ƙǝse mǝra nǝn fa. 12 Nanǝn kee, na ngyahadɗi chahal, ǝngya ndanǝn nǝghǝn chahal, tǝ nggayirha fa tǝƙǝm nǝghǝn ngga. 13 Amma ˈya na ngga ndǝna ƙǝse mǝra fa wa? Awo ko ngguchit. Əna ɗimiyirha taara tǝ ˈya na ngga ƙǝse mǝra nǝn fa, ka a kyad ndirwid ghǝnǝn yi ɗimiyirha a pǝpal. Ənagha ɗimiyirha taara tǝ ngyakhrha Faara na ngga ka lǝɗanggǝn ǝn mbǝlfedghǝn. 14 Sǝnɗǝmsǝ ngyakhrha yi sǝsǝna ni, amma nggi mbiyi chahal wa. Henda ɗǝ ƙǝla mafarha a ɗimiyirha. 15 Sǝnangwi ǝnɗa hai ǝna ni wa. Ƙǝsǝr ǝnɗi na minna a ǝne ǝnawi ndǝn wa, amma ǝnɗi kar ni ndǝn niya ǝnarha. 16 Amma a ǝnaɗi ǝnɗi mbuwana minna a ǝne, nggǝmɗi fa tǝ ndaarha na ngyahadɗi ngga. 17 Ƙǝla nanǝn, mbǝ nggini tafanna a nggǝr ǝnaghǝn wa, amma ɗimiyid ɗani na ahur na a ǝnaghǝn. 18 Ƙǝsǝr sǝnɗisǝ tǝ ndaarha mbǝ ˈyasǝ ngga tsauka ahur na wa, hu ɗimiyid na yi thlufarha. Ƙǝsǝr tǝr minna sǝ na a ǝna ˈyani na ngga kwang, amma mbi mbang ǝnaghǝn wa. 19 Ƙǝsǝr mbiyi a ǝna ǝnggini na ngga na minnasǝ wa, amma mbǝlfeerha ndǝn ni ǝnaarha ƙǝtsar. 20 Nanǝnya a ǝnaɗi ǝnɗi mbuwana minna a ǝne, mbǝ nggini tafadna a ǝnaghǝn wa, amma ɗimiyirha ni natǝ tsaurha ahur na, na a ǝnaghǝn. 21 Nanǝn kee walang ɗi tǝ ndaarha na ngyahadɗi a ǝna taara. Ana minna sǝ ǝna ˈya ni na ngga, na mbǝlfedɗi narha tsau tǝ nggi fa. 22 Nggi ahur na sǝ na minnasǝ ngyahad Faara kaan 23 Amma naɗi ngyakhrha pak a ǝna taara ahur na. Ngyakhrha a yanda tǝ ngyahadɗi na a hutenna. Tsaweɗǝ hu porsǝna yi ngyahad ɗimiyirha na a ǝna taara ahur na. 24 Tsauɗi ǝn kawa. Wunni hǝrye ahu fadɗi na a mǝra ya? 25 Ƙǝl usaarha a Faara, hǝryegha hu Yeeso Ƙǝrǝsti Chinǝm. Nanǝn kee, nggi tafadna hu hutenna mafad ngyakhrha Faara ni nggi, amma ahu thlu fadna yi ɗimiyirha mafad ngyakhrha ɗimiyirha ni nggi.

8

Yibrha hu Sǝsǝna

1 Nanǝn kee, mbǝ ngwa kumarha sǝ aten fingya na yi Ƙǝrǝsti Yeeso wa. 2 Ƙǝsǝr hu Ƙǝrǝsti Yeeso ngyahad Sǝsǝnɗi na fǝr yibrha hǝrwo ɗǝ hu ngyahad ɗimiyirha tǝ mǝra. 3 Ƙǝsǝr ˈya mbuwana ngyakhrha mbang ǝnaarha ƙǝsǝr ka ƙǝɗiina thlu farha, Faara ǝna ɗa ndǝn. Thlǝn Faara Wanggǝn ɓa katenggǝn na ƙǝla thlu fad nǝm yi ɗimiyirha ka a tsauka satakh ɗimiyirha, tǝ ƙǝm walenggǝn sǝsǝmnda ɗimiyirha ɗǝ na hu thlu farha. 4 Əna na Faara kee ƙǝsǝr kala ˈya ndana ngyakhrha a ǝnam tǝnǝn lǝghǝtta a tennǝm, ƙǝm mbuwana tsawud nǝm yi thlu farha, amma yi Sǝsǝna. 5 Fingya na a tsaurha hu yi thlu farha na hakkilon ndan naarha aten ˈya na mid thlufarha, amma fingya tsauka yi Sǝsǝna na hakkilon ndan naarha aten ˈya na mid Sǝsǝna kee. 6 Ana hakkilo aten thlu farha nǝn ɓang mǝrra ɓa, amma ana hakkilo aten Sǝsǝna nǝn ɓang yibrha ɓa tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha. 7 Hakkilo na thlufarha a ǝna taara tǝghǝn tsauɗǝ nǝghǝn a yanda tǝ Faara, fǝrwa altenggǝn tǝ tsahad ngyakhrha Faara wa, tǝƙǝm mbǝ mbang wa. 8 Ndǝn ǝnagha ndǝn fingya ɓalgha a kamu ɗimiyid thlufarha mba nda tam ǝna ˈya na a mbǝnanggǝn Faara wa. 9 Kun kam mbǝ tsawud thlufarha nanun sǝ wa, amma yi Sǝsǝna, ana ƙǝkafek ni na Sǝsǝn Faara tsau ahur nun. Ana niifasǝ mbuwa tǝ Sǝsǝn Ƙǝrǝsti, mbǝ yi Ƙǝrǝsti ni kanda wa. 10 Amma ana Ƙǝrǝsti ahur nun, ko nanǝn na fannun a mǝra ƙǝsǝr ka ɗimiyirha, na Sǝsǝnɗi fǝr yibrha ƙǝsǝr ka nggayirha. 11 Ana Sǝsǝn Faara thlengga Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra ahur nun, ndǝghǝnggi thlengga Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra nǝn a fǝrang yibrha fannun na mǝmǝra ƙǝsǝr ka Sǝsǝnggǝn na ahur nun. 12 Nanǝnke, shayina na taara sǝ a har nǝm, amma mbǝ ka a tsawum ƙǝla na mid thlu fannun wa. 13 Ƙǝsǝr ana tsawud thlu farha nanun sǝ, nun a mǝra, amma a naɗun hu tsawud sǝsǝn ɗi tǝƙǝm ɓǝlanggun tar ɗimiyid nun, nun a wal yibrha. 14 Ƙǝsǝr fingya na Sǝsǝn Faara a naarha tǝ kanda, wangya Faara ni. 15 Sǝsǝn ɗi thlǝnun mbǝ tsang kun mafaya wa, tǝnun tsaurha tǝ hǝrenga fa fadɗǝn wa, amma Sǝsǝn ɗi thlǝnun tsang ɗǝ kun wanggighǝn. Nanǝnya nǝm aaghǝn “Abba, Pǝppa.” 16 Sǝsǝn ɗi tafadghǝn nǝghǝn a fǝr shedawa heu tǝ yinǝm sǝsǝna tǝ ndaarha wangya Faara ni ƙǝm. 17 Tsaunǝn ƙǝm wanggighǝn ni, tsau ɗǝm fa har langaayighǝn. Ƙǝkafek, ƙǝm heu tǝ Ƙǝrǝsti tsau ɗǝm fa har langaaya mamnggit Faara. A naɗǝm a wum teena hu mamnggidghǝn, nǝm a wumteena ƙǝm hu sǝsadghǝn.

Mamnggirha na ɓayi

18 Niyi a naghǝn, sǝsaarha nǝm a saarha fa nanǝnya, mbǝm ƙǝƙǝrang tǝ mamnggidɗi na nda a kyaɗang ƙǝm a mbee wa. 19 Ƙǝkafek, ǝngya heu ǝnana Faara kukwasang kanda fa na a ɓagha farɗa ɓa na Faara a kyad tǝ mingya ni ka wangya. 20 Ƙǝsǝr ǝngya ǝnana Faara wulang teena kanda na a sǝn ǝnɗa nda na mindan, mbǝ tǝ nggǝmnda hurghǝn wa. Faara ndǝn tǝrna midghǝn a nagha sǝ kee hu shiteena 21 tǝ ndaarha, ǝngya ǝnanǝn a wal hǝrǝkrha nda hu tar mafayirha yi mǝthla hai, na a wal mamnggid wal alteena nda yi wangya Faara. 22 Ƙǝsǝr sǝnɗǝmsǝ ta weeri ɗa ɓa ya ǝngya ǝnana Faara heu na nda chichim hatta farha fa, ƙǝla hatta nggǝtta. 23 Mbǝ ǝngya ǝnana Faara kee ndǝna chichimnda wa, amma heu tǝ ƙǝm na tǝ Sǝsǝna fa tsauka katǝra fǝrra Faara, nǝm chichimnda ƙǝm, nanǝm a ƙǝla Faara fa tsawanggǝn ƙǝm wanggighǝn, tǝƙǝm hǝrghanggǝn pofad nǝm. 24 Ƙǝsǝr hu shiiten ɗani ya walnǝm hǝrǝkrha. Amma a naɗǝm ǝnɗi nǝm a shiteena kamanggǝn, ɓalwa shiteena ni wa. Wunni nggǝr shang teena ǝnɗi ˈwanǝn waala? 25 Amma a naɗǝm a shang teena ǝnɗi nawa nǝm, nǝm ƙǝrǝsta ƙǝlaghǝnǝm fa. 26 Na Sǝsǝna kee ƙǝm, nǝn ɗang ƙǝmsǝ ahu ƙǝɗin nǝm. Ƙǝsǝr sǝnggum ˈya nǝm hwanang Faara atenggǝn wa, amma sǝsǝn ɗi tafadghǝn a meyed nǝm nǝn hwanang ƙǝmsǝ tǝ huhurumngya tǝ laɓarya mbuwa nǝm mbang pǝra. 27 Faara sǝngga ˈya na ahur nǝm sǝnɗǝ numad Sǝsǝna, ƙǝsǝr na Sǝsǝna a hwan Faara a meyed nafiya na chahal aten ˈya na mid Faara. 28 Sǝnɗǝmsǝ tǝ ndaarha hu ǝngya heu na Faara ǝna taara ngga ka fingyayini nggǝmngga ndǝn, aah nanda kan a ǝna ˈya nda na midghǝn. 29 Ƙǝsǝr fingyayini ˈwana Faara sǝnda ka ƙǝtǝm, tsawang ɗǝ kanda a na nda ƙǝla wanggǝn, tǝna Wanɗi tsaurha wan ˈwarha ahur wan manggighǝn. 30 Fingyayini wurna Faara, kanda ni ƙǝm aah nǝn, fingyayini aah nǝn, ndǝn tsawang nǝn kanda ƙǝm nafiya na chahal a mbedghǝn, fingyayini tsawang nǝn kanda nafiya na chahal a mbedghǝn, kanda ni ƙǝm manang nǝn.

Nggǝmnda Faara hu Ƙǝrǝsti Yeeso

31 Ma nǝm ndaarha aten ǝnggini ya? Ana Faara tǝ ƙǝm wunni mbang ǝna tǝsaryirha tǝ ƙǝm? 32 ˈYaɗawa Faara Wanggǝn wa, amma fǝrɗa ndǝn ka ƙǝm heu, mbǝ fǝrang ǝngya ƙǝm heu tǝ haara tsahai wa? 33 Wunni mbang huhwa nafini wurna Faara? Faara tafadghǝn ndagha mba nda tǝ aibe fa wa. 34 Wunni tsǝkka na a ndagha na niifasǝ tǝ aibe fa? Mbǝ Ƙǝrǝsti Yeeso ni, mǝrgha, thleng nanda sǝ hu mǝra tǝ yibrha, na tǝ tsaurha a yisǝmad Faara, ndǝghǝn ni na a hwan Faara ka ƙǝm. 35 Wunni tsaghang ƙǝmhai tǝ nggǝmnda Ƙǝrǝsti? Sǝsaarha, nduwa ɓillarha, nduwa miirha, nduwa yamirha, nduwa kakyathlaanga, nduwa mǝrra? 36 Kǝla nanǝn chichireethlee hai, tǝ “Ƙǝsǝr ka sa ni kyanǝm hu mǝrra hai ƙǝtsar, tǝrgha nda ƙǝm ƙǝla chaukhrarha na nda thleng uradghǝn,” 37 Awo, ahu ǝnggini heu ya kal ɗǝm ndaarha nafiya ni walgha hǝbrha kee, yanɗiya nǝghǝn ahu niifɗi nggǝmngga ƙǝm. 38 Sǝnɗisǝ mbǝ ˈyasǝ na ndǝghang ƙǝmhai tǝ nggǝmndǝghǝn wa, ko mǝrra ni ko yibrha, ko fa thlǝngya Faara, ko ǝnkaheeya, ko nanǝnya, ko a far ɓinda, ko sǝsǝmngya ɗǝɗamǝn ɗǝɗamǝn na a talara, 39 ko nzang, ko kuɗimnggǝn, ko ngguchit hu ˈya ǝnana nda, tsǝkka na mbang tsahang ƙǝmhai tǝ nggǝmnda Faara hu Ƙǝrǝsti Yeeso Chinǝm wa.

9

Wur Faara Isǝreela

1 Ƙǝkafek niya thlǝkrha mbǝ niya nggaɓaarha wa, hutenna, hu Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, nǝn fǝr shedawa, 2 tǝ ndaarha thlee hurna kaan, tǝƙǝm niyi tǝ sǝbrha hura ƙǝtsar. 3 A ndam kwang shiwed nda, ndǝyenda hai tǝ Ƙǝrǝsti ƙǝsǝr nafina, kanda na turyina, 4 nafiya Isǝreela. Kanda ni tsawang nǝn kanda wanggighǝn, kyaɗang mamnggitghǝn nǝn kanda, ɗǝfmee nǝn tǝ tǝ kanda fǝrang ngyakhrha nǝn kanda, fǝrang ɗǝ kwaman tǝrang shilee teena yi ƙǝkafek, tǝ ƙǝm thlǝ ɗǝfmi ghǝn nda. 5 Kanda na chichi yindan, Ibrahim, tǝ Ishaku tǝ Yakubu. Yeeso tafadghǝn nanǝn hu thlu farha turya Isǝreela ni. Niya hwan Faara, na a ǝna kutǝryirha heu, a fal thlǝm nggǝnǝm pakwanɗǝ. A tsaukwa kee.

6 Mbǝ ƙǝɗiina laɓar Faara wa. Mbǝ fiya heu na turya Isǝreela na Isǝreelaya wa. 7 Mbǝ turya Ibrahim ni heu wangya Ibrahim wa. Amma a meyedghǝn ƙǝla ndaana ɗeleewar Faara, “Tǝ Ishaku ndǝna nda a kirasang nda tur yiwa.” 8 Nǝm mbang ndaarha, mbǝ tsaurha turya Ibrahim, ndǝna ɓang tsaurha ɓa wangya Faara wa, amma ƙǝl wangya ɗǝfmee ndǝna nda kirasang kanda hu turya Ibrahim. 9 Kulo ǝnɗi ndaana ɗǝfmi Faara ya, “A mǝmǝlla sayi niya wutta ɓa, na Saratu a nggǝt wee hǝshin.” 10 Wanɗiya chichid nǝm ni na Ishaku. A sayidɗi kahang nǝn Rǝfkatu nggǝdɗǝ muɗaya. 11 Kapa na nda nggǝt muɗayini nduwa kapa na nda ǝna ˈya ngga nduwa mbuwa ngga tǝna wurra Faara tsaurha ƙǝla tǝrna midghǝn. 12 Mbǝ tǝ taara wa amma tǝghǝn aah nǝn fiya, pǝrang ndan tǝ ndarha, “Na tǝpamǝnda a ǝnang taara tǝfeewunda.” 13 Kǝla nanǝn chichirethlee hai, “Nggǝmɗi Yakubu, karɗi Isuwa fa.” 14 Yo, manǝm ndaarha? Əna Faara yamid nggayirha wa? Awo ko ngguchit! 15 Ƙǝsǝr ndangga Faara Musa, “Kala niifa wurni na a haɗang nggi fa, ndǝna a haɗee fa, tǝƙǝm kala niifa wurni na a haɗeeghǝn fa ndǝnǝn a haɗee fa.” 16 Nanǝn kee mbǝ aten ǝnɗi na mid niifa nduwa shembedghǝn wa, amma ka haɗang na Faara fa. 17 Ƙǝsǝr ndangga ɗeleewar Faara Firˈauna, “Tsawo ni kutǝra tǝni kyad sǝsǝmndǝna ni a fadwa, tǝƙǝm a pǝr thlǝmna nda a Ƙǝshiirha kahad.” 18 Tsaunǝn kee, na Faara haɗang niifa fa nggǝmna hurghǝn, tǝƙǝm tsanggǝn hur niifa kakrak tǝrna midghǝn. 19 Na mbang ndeerha, “Mani ɓalna Faara a naa ƙǝm tǝ aibe fa? Wunni kar ǝnɗa fa na mid Faara?” 20 Amma wunni sa niifa tǝ wasa in, na mbang ngaala tǝ Faara? ˈYa tǝn nanda nǝn ndang nda niifɗi tǝngga ndǝn, “Kama nda tǝnna nggi kiya?” 21 Akwasamadghǝn heu, mbǝ tǝ tǝnda ɓǝrha tǝ tabrha mbang kyakhrang tabrha hai ƙǝla tǝrna midghǝn, tǝƙǝm nǝn mbang ǝna taara tǝ taˈalla tabrha tal tǝn ɓǝya nǝn sǝri, tal ɓǝd sakhɗaarha, tahadghǝn yi ǝna taara kee wa. 22 Andam na Faara, ana midghǝnsǝ nǝn kyad sǝbrha hurghǝn tǝ sǝsǝmndǝghǝn a pǝpal, amma tǝ ƙǝrǝsta kaan aten fingyayini na sǝbrha hurghǝn a narha tendan tsǝka a mǝra nda. 23 Tǝƙǝm na midghǝn sǝ a kyad mamnggidghǝn, a fingya nǝn a haɗang fa, tǝ fingya ɗǝf nǝn ka ƙǝtǝm ka mamnggidghǝn. 24 Nǝghǝm ƙǝm ahur nafini wur nǝn, ahu Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya. 25 Kǝla pǝr nǝn hu ɗeleewar Hodzaya, “Nafini mbuwa nafina, niya aah kanda nafina. Tǝƙǝm fingya nggǝm ngwa ni, niya aah kanda nafiya nggǝmni.” 26 Tǝ kǝm, “Mǝmǝl a mbǝdɗi ndangna nda kanda, ‘Mbǝ nafina ni kun wa,’ a mbǝɗa ni ƙǝm na nanda aah kanda, ‘Wangya Faara na tǝ yibrha fa.’ ” 27 A ten Isǝreela tǝrang annabi Ishaya uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Ko na hang nda nafiya Isǝreela ƙǝla wuchehweed wuri aama, ƙǝl tahad ndan ni kee na wal hǝrǝkrha.” 28 Ƙǝsǝr na Chinǝm a ngwang kumarha ƙǝshiirha ƙǝkar mbǝ kukwasa wa. 29 Kǝla ˈwana annabi Ishaya thlǝkrha, “A mbǝ malang na Chinǝm na manggǝn chichiya ƙǝm hai wa, kam tsawang nda ƙǝm ƙǝla Sodom, nam ƙǝla Nggomara.”

Yamid fǝrƙǝkafekkid Isǝreela

30 Manǝm ndaarha, mbiya? Nafiya mbuwa Yahudaya kaɗa wanda nggayirha wa, amma wal ndan, ndǝna nggayirha hu fǝrƙǝkafek. 31 Amma Isǝreela kaɗan nda nggayirha tsauka hu takkwa ngyakhrha, walwa nda kwamana na a lǝɗang ngganda ˈya ndana ngyakhrha wa. 32 Ma ǝnagha ndǝn kee? Ƙǝsǝr ish wanda aten fǝrƙǝkafek wa amma aten taara ǝna nanda. Tsaunǝn kee, kii saara nda tǝ, “fer kii sarɗi.” 33 Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai, “Ɗǝfang ɗi feera hai a Sihiyona na kyang fiya hu kii saara hai tǝ feera na a fǝlanggǝn kanda hai, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝghǝn, mbǝ kyarha hu shilee hai wa.”

10

1 Shayina, ǝnɗi na minna tǝ hwan Faara na a walgha nafina Isǝreelaya hǝrǝkrha. 2 Ni fǝr shedawa tǝ ndarha na mindan ǝnang taara Faara, amma sǝnangwa nda hai wa. 3 Hǝrǝm nǝn naarha sǝnangwa nda nggayid Faara hai wa, na mindan sǝ kaɗa yi alten ndan, fǝr wanda alten ndan hu nggayid Faara wa. 4 Ƙǝrǝsti ndǝna nggǝl mii ngyakhrha, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek nǝn naarha tǝ nggayirha fa.

Hǝrǝkrha yi kowunni ni

5 Chirelthgha Musa aten nggayirha tsauka yi ngyakhrha: “Kala niifa ǝnagha ǝngginiya a ǝna taara nǝn sǝ.” 6 Amma nggayirha tsauka hu fǝrƙǝkafek ndǝghǝn, “A ndanna ahurwa, ‘Wunni a tǝra talara ɗǝ?’ ” Ka ɗǝgha ɓarha hai tǝ Ƙǝrǝsti. 7 “Nduwa, ‘Wunni a ɗǝrha mbǝd tsawud mǝrya ɗǝ?’ ” Ka ɗǝgha thleng Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra. 8 Amma ma nǝn a ndaarha? “Na laɓarɗi tsau tǝ sa fa; nǝghǝn hu miwa tǝ hurwa,” ndǝna laɓar fǝrƙǝkafek nǝm a pǝra. 9 A pǝr nan tǝ miwa tǝ ndaarha, Yeeso ndǝna Chinǝm, tǝ ƙǝm fǝrna ƙǝkafek ahurwa tǝ ndaarha thleng Faara sǝ ahu mǝrra, na wal hǝrǝkrha. 10 Ƙǝsǝr tǝ hura ni na niifa fǝrƙǝkafek ndǝna tsaurha mǝmǝl a mbed Faara, tǝ mee ƙǝm nǝm pǝrghǝn ndǝnǝm wal hǝrǝkrha. 11 Ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, a “Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝghǝn mbǝ kyarha hu shilee hai wa.” 12 Ƙǝsǝr mbǝ tsawud ɗǝɗamǝn nggirha sǝ a pathlang Tǝyahudarha tǝ fingya mbuwa Yahudaya wa, ƙǝsǝr Chinǝm ɗani tal, ndǝna chinǝm heu, ndǝghǝn ni na fǝr parka a kala niifa aagha ndǝn. 13 Ƙǝla ndaana laɓar Faara, “Kala niifa aagha thlǝm Chinǝm nǝn wal hǝrǝkrha.” 14 Amma ƙǝƙǝn nanda aaghǝn kanda kula fǝrƙǝkafek? Ƙǝƙǝn nanda fǝrƙǝkafek aten niifɗi ˈwawa nanda sǝk laɓarghǝn? Ƙǝƙǝn nanda sǝƙƙǝn a pǝrang ngwa niifa ndǝn kanda wa? 15 Ƙǝƙǝn na niifa pǝr laɓar Faara a thlǝn ngwa nda kanda wa? Ƙǝla nanǝn chichirethlee hai, “ˈYa ni na ngga a nafini ɓagha ɓa tǝ Laɓara na Mbǝnggǝn.”

16 Amma mbǝ Isǝreelaya heu fǝrgha ƙǝkafek tǝ Laɓarɗi na Mbǝnggǝn wa. Ƙǝsǝr ndagha Ishaya, “Chinǝm, wun fǝrgha ƙǝkafek tǝ laɓarɗi sǝk nǝn a mii nan?” 17 Nanǝn kee, kyagha fǝrƙǝkafek ɓa hu sǝk laɓara, sǝkrha ƙǝm laɓar Ƙǝrǝsti ni.

18 Amma tsakh mee ni, “Sǝkkwa nda Laɓarɗi wa?” Ƙǝkafek sǝk ndan. Ƙǝsǝr “Sǝk nda urad ndan hu ƙǝshiirha heu, sǝk fiya laɓar ndan ta mii ngwala ƙǝshiirha ɗǝ.” 19 Amma nggǝryi tsakh mee, “Sǝnangwa na Isǝreelaya hai wa? ˈWagha Musa ndaarha, ‘Ni kyang kun hu sǝrǝkrha hai tǝ nafini mbuwana chehweed nun tal, tǝ ƙǝm niya sǝɓang hur nun ɗǝ tǝ nurya nafiya.’ ”

20 Tǝrgha tǝrangga Ishaya uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Waled nafiya kaɗa wa nggi, kyaɗang ɗi fadna nafiya tsakhkwa nggi”. 21 Amma aten Isǝreela ndǝghǝn, “Hu parra fara heu tǝrang ɗi harna sǝ a nafiya mbuwa fǝr mamnggirha tǝ fingya na tendan kakrak”.

11

Karwa Faara Isǝreela wa

1 Niya tsakh mee, karna Faara nafiyighǝn wa? Awo, ko ngguchit! Nggi tafad na tǝ lsǝreelarha ni, chichit Ibrahim, turya Mbenjemen. 2 Karwa Faara nafiyighǝn wur nǝn ka ƙǝtǝm wa. Sǝnggun ǝnɗi ndana laɓar Faara aten hwan nda Faara ǝnana annabi Iliya aten Isǝreelaya ndanǝn, 3 “Chinǝm, ɓǝlang nda annabi yiwa heu, fǝlang nda mbǝd fǝr satakh kiiwa ɗǝ, takhƙǝn nggi katenna kee, nggi ma min ndan sǝ ɓǝleerha.” 4 Ma nggǝrang na Faara sǝ? Nggǝranggǝn sǝ tǝ ndaarha, “Ɗǝfang ɗi fingya ɗǝ kumnggitghǝn mǝd ˈwa wagha tǝrang shilee ɗahad Mbaˈal teena”. 5 Nǝghǝn kee ƙǝm hu ƙǝshiid weeriya na fingya sǝ takhka, wurna nda kanda ka nggayirha. 6 Wurrǝ ɗi ki Faara ya ƙǝsǝr ka nggayidghǝn ni, mbǝ aten taara ǝnana nda ngga wa. Ƙǝsǝr ana wurra Faara nǝghǝn aten ˈya ǝnana fiya, ɓalwa nggayidghǝn tsaurha ka nggayirha wa. 7 Ƙǝn mbiya? Ƙǝɗeng Isǝreela ǝnɗi nǝn a kaɗaarha. Ƙǝl nafiya ngguchit ni kee ahur ndan wur nanda walgha, amma fingya takhka tsǝ tendan kakrak, 8 ƙǝla nanǝn chichirethlee hai tǝ ndaarha, “Fǝrang Faara sǝsǝn yamid sǝnda kanda, mbǝ yindan namana hai wa, thlǝmad ndan ƙǝm mba nda sǝk ˈya wa, ta weeri ɗaɓa ya.” 9 Ndagha Ndauda, “Ngwa tsauka wutsǝfayid ǝnnad ndan mii ka takhthleera tǝ lashi, fer kii saara, tǝ ˈya na mid ndan a wudgha tendan ɗǝ. 10 Ngwa wulgha yindan ama nanda namana hai, ƙǝbgha ƙǝsǝr ndan pakwanɗǝ.”

Hǝrǝkrha fingya mbuwa Yahudaya

11 Niya nggǝr tsakhmee, kiina Isǝreelaya saara, mbangwa nda thliirha sǝ wa? A yanggi, ko ngguchit. Ƙǝsǝr ka ɗimiyid ndan, sǝl hǝrǝkrha ten fingya ɗǝ mbuwa Yahudaya ka a kyang ngganda Yahudaya hu sǝrǝkkirha hai. 12 Amma ana ɗimiyidɗi ǝnana Isǝreelaya ɓang ɗǝ parka ƙǝshiirha ɓa, tǝƙǝm, ka ƙǝɗiina nda, ɓang ɗǝ parka fingya ɓa mbuwa Yahudaya, nanǝn kee, na hang nda parkadɗi ya a tsaurha ƙǝƙǝn a kyahar nda thlǝmad Faara ɓa. 13 Nanǝnya niyi a ndikrha tǝ kun mbuwa Yahudaya. Tsaunǝn nggini tǝ thlǝnda Yeeso yi fingya mbuwa Yahudaya, niyi a taala tǝ tarna, 14 hu shiteena kiya ni kyang shayina Isǝreelaya hu sǝrǝkkirha hai, tǝni hǝrghang fingya ahur ndan. 15 Ƙǝsǝr a tsau karrǝ ndan nǝn ɓang kwaman shaulirha ɓa a pathlang Faara tǝ ƙǝshiirha, na thlǝn ndan fa tsaurha ƙǝƙǝn? Nǝn a tsaurha wal yibrha ni a fingya mǝrgha.

16 A fǝr nda katǝra mburodi ngguchit a Faara na chahal, na mburodi heu tsaurha chahal. Ana thlar ɗǝfrha chahal, na wuhwar yini naarha chahal ƙǝm. 17 A kyathlang nda wuhwarya ɗǝ panǝm, tǝrang ngganda wuhwar ɗǝfǝd dzaitun na a kaheerha, wumang ngganda kanda kakhrha. Kun mbuwa Yahudaya, nuwun ƙǝla ɗǝfǝd dzaitun yi kaheerha, kun ni wumang nanda tǝ kul ɗi ya, ndǝna Yahudaya, a fad ndan ni nun a wal parkaya Faara. 18 A tǝr ɗun fad nun kalɗun fingya wuhwar yini kyathlang nanda kanda ɗǝ wa. A ǝnaɗun kee, a sǝnunsǝ, ɗanggun thlar ɗa sǝ wa, amma thlar ɗani ɗangga kun sǝ. 19 Na ndaarha, “Ai kyathlang nda wuhwar ɗa ɗǝ tǝna nda wumang nda kan.” 20 Nǝghǝn kee, kyathlang nanda kanda ɗǝ ƙǝsǝr fǝr wanda ƙǝkafek wa, amma kun ish ɗun ngga hu fǝrƙǝkafek. Nanǝn kee, ma tal ɗun wa, amma tǝrmama Faara. 21 Ƙǝsǝr a malangwa Faara ka wuhwar ɗi wa, kun ƙǝm mbǝ malang kun wa. 22 Tsaunǝn kee, ƙǝla nana Faara tǝ haɗang nda farha ni fa tǝƙǝm nǝghǝn ngyangthlang. Nǝghǝn ngyangthlang a fingya mbuwa fǝrƙǝkafek tǝghǝn, amma nǝn naarha tǝ hakkilo fa a kun a naɗun naarha a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ fǝrƙǝkafek tǝghǝn. Amma a malang ɗun fǝrƙǝkafek tǝghǝn na nda kyathlang kun ɗǝ ma kul ɗi. 23 A ɗǝwa nafiya Isǝreela mbeeɗǝ tǝ yamid fǝrƙǝkafek wa, na nda a wumang kanda, ƙǝsǝr na Faara tǝ sǝsǝmnda fa na a nggǝrghǝn wumang kanda. 24 Kun mbuwa Yahudaya nun ƙǝla ɗǝfǝd dzaitun yi kaheerha kyathlang nanda ɗǝ, nggǝra nda wumang kakhrha kanda tǝ yi wure pa nanda. Ənɗi ǝnanda ya mbu hu ǝntin kakhrha ɗǝfya dzaitun wa. Nanǝn kee, na Yahuda yini ƙǝla ɗǝf dzaitun yi wure, nǝn kukwasang Faara fa nggǝrghǝn wumang wuhwar yini kyalthgha ɗǝ hu kul ɗǝf yi ndan sǝ.

Na Faara haɗang kowunni fa

25 Nanǝn kee shayina, a nzǝm ɗun ndaarha nuwun tǝ thladwayirha fa wa, mbǝ miina sǝ a tsawun tǝ yamid sǝnda aten ƙǝkafekkidɗi na ɓǝɓee ya wa. Fingya Isǝreelaya na ten ndan kakrak, amma ƙǝl a kyad nafiya ɓa hangga mbuwa Yahudaya hu kutǝryid Faara ɗǝ. 26 Ahu kwamana kiya na Isǝreelaya heu a wal hǝrǝkrha. Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai, “Tǝhǝrǝkrha nǝn a kyarhaɓa a Sihiyona, nǝn a kyakhrang yamid takkwa Faara ɓa na ahu Yakubu. 27 Ɗǝfmiina ni tǝ ǝna ni tǝ kanda tǝ ndaarha niya chahang ɗimiyid ndan kanda ɗǝ.” 28 Nafiya Isǝreelaya hangga nanǝnya a tsaurha tǝsarya Laɓara na Mbǝnggǝn, tǝnǝn ɗang kun sǝ. Amma kanda ni nggǝmna Faara, parkayid chichi yindan. 29 Ƙǝsǝr fǝrra Faara tǝ aadghǝn mbǝ tam kyakhrang hai wa. 30 ˈWanun tsaurha nafiya mbuwa manang Faara, amma nanǝnya haɗang nda kun fa ka yamid fǝr mamnggit ndan. 31 Nanǝn kee, kanda ƙǝm kar nda mii Faara fa na nda haɗang Faara fa ƙǝla haɗang na Faara kun fa. 32 Ƙǝsǝr ƙǝnang Faara kowunni ka kar mii ndan fa tǝna nda haɗang Faara fa heu.

Falla Faara

33 Ai kuɗimnda thladwayirha tǝ sǝnda Faara! Mbǝm mbang ƙǝƙǝrang nda ngwa kumadghǝn wa, tǝƙǝm kwamanggǝn kal ɗǝ sǝnda niifa mu. 34 Ƙǝla ndaana ɗeleewar Faara, “Wun ˈwagha sǝn hur Chinǝm? Wun ˈwagha tsaurha pashid shawaradghǝn?” 35 “Ma ˈwana niifa fǝrang Faara tsauka tǝta a tenggǝnǝn?” 36 Ƙǝsǝr a fadghǝn ni ɓa, tǝ ahurghǝn tǝƙǝm a ndǝghǝn ni na ǝngya heu. Ngwa tsauka mamnggirha yighǝn ni pakwanɗǝ. Atsaukake.

12

Sataka yi wal yibrha

1 Nanǝn kee, shayina, ƙǝsǝr ka nanǝm a haɗang Faara fa, niya hwan kun, fǝrama fad nun sataka yi wal yibrha na chahal tǝ ǝn thlǝrha a Faara. Kwaman ɗani ya nun a tǝrang shilee Faara in yi ƙǝkafek. 2 A nggǝm ɗun fa ɗun mbeeɗǝ tǝ ǝna ǝn ƙǝshidɗiya wa, amma malaman Faara kyakhranggǝn huten nun hai tsawun weerinda nafiya. Hu kiya ndǝn nun a sǝn ˈya na mid Faara a fad nun, ndǝna ˈya na ngga, na lǝlǝgɗa mbǝnangga Faara.

3 Ƙǝsǝr ka nggayidɗi fǝree na Faara niya ndang nda kowunni ahur nun, a numaɗun tǝ alten nun kal yanɗa nǝn mu kamngga a non wa, amma kowunni numagha ngga, mǝmǝl tǝ ƙǝƙǝrra fǝrƙǝkafek fǝrang na Faara kun. 4 Ƙǝla nana mbǝd njiya sǝ hangga ahu farha, kala mbǝd njirha ƙǝm mbǝ tar ndan heu tal wa. 5 Nǝghǝn kee ƙǝm, ko nanǝn nǝghǝm hangga, nǝghǝm tal hu Ƙǝrǝsti. Kala niifa ƙǝmni ndan. 6 Nǝghǝm tǝ fǝrra Faara ɗǝɗamǝn aten nggayirha fǝrang nanda kowunni ahur nǝm. Ana fǝrrǝ nǝm yi thlǝk ˈyani ndana Faara na ɓǝɓee, tǝtani a ǝnaghǝn nǝm tǝ fǝrƙǝkafekkidɗi nanǝm tǝghǝn ha. 7 Ana yi ǝna tar Faara ni, ƙǝl a ǝnaghǝn nǝm, ana tar tsaharha ni ha, ƙǝl a tsǝham ha ngga. 8 Ana fǝrrǝ nun yi fǝrang kaali ni ndan ni, ƙǝl a ɗǝm mbeeɗǝ tǝ fǝr kaali. Ana yi fǝra ni, ƙǝl a fǝrǝm tǝ haara tsahai a kowunni. Ana yi mamnggirha ni, ǝnoghǝn tǝ thladwayirha. Ana yi haɗang nda ndan ni fa, ǝnoghǝn tǝ wutsǝfayirha.

Kyad nggǝmnda hu ǝna taara

9 Ngwa tsaukwa nggǝm ndǝ nun yi ƙǝkafek. Tsanama ǝn mbǝlfeerha, ɗama mbeeɗǝ tǝ ǝna ˈya na ngga. 10 Nggǝmama ndan ƙǝla nuwun a wan manggi, fǝraman mamnggirha ndan ma yanɗi nun a ǝnang nda alten nun. 11 A tsauna sǝsahwa wa, a meyedghǝn ǝnang taara Chinǝm tǝ hurwa heu. 12 Ənama wutsǝfayirha hu shiteena, ƙǝrsaama hu sǝsarha, non naarha hwan Faara ƙǝtsar. 13 Ndǝgha man ˈya hai nanun tǝghǝn ha tǝ nafiya Faara na chahal ana ˈyasǝ na mindan. Nama a thlǝ rongya fa tǝ hura tal. 14 Fǝraman parka nafiya na a kar kun fa, fǝraman parka kanda a shiwang ɗun kanda wa. 15 Ənama wutsǝfayirha tǝ fingya na a ǝna wutsǝfayirha; naama a tǝrha tǝ fingya na a tǝrha. 16 Tsawama ɗǝɗem tǝ ndan. A talɗun kaan wa, amma fǝrama fannun wumteena nun tǝ pakhtaɗuya. A tǝrna fadwa na ndǝdǝl wa. 17 A nggǝrang ɗun ndan sǝ mbǝlfeerha tǝ mbǝlfeerha wa. Ənama ˈya kamngga a yid fiya. 18 Ənama ˈya nun mbang ǝnaarha, na a tsawun ɗǝɗem tǝ kowunni. 19 Shayina a nggǝrang ɗun haara ndan sǝ wa, amma malaman sǝbrha hura Faara. Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai, “Nggǝrra haara mu yina ni, nggini a ǝnaghǝn,” Chinǝm ndagha kee. 20 A meyedghǝn, “Ana tǝsar wa a miirha; fǝrang ǝnnarhami, a naɗǝ a hushimnda fǝrang ˈya saagha. Ahu kiya na a wumang tsal waarha teena.” 21 A malang ɗun mbǝlfeerha kal kun nǝn mu wa, amma kalama mbǝlfeerha mu tǝ ǝna nggayirha.

13

Fǝraman mamnggirha mamngya

1 Kowunni tǝta ni na a fǝrang mamnggirha nǝn mamngya, ƙǝsǝr ɓagha kutǝryirha ɓa a haar Faara, mbǝɗi na fingya a ǝna mamnggirha sǝ Faara ndǝn ɗǝfgha kanda sǝ. 2 Nanǝn kee, kala niifa na a ǝna kakyathlanga tǝ mamngya nǝghǝn a ǝna kakyathlanga tǝ ˈya ɗǝfna Faara hai, tǝƙǝm fingya na a ǝnaarha kee na nda a kyang fandan hu ngwa kumarha hai. 3 Ƙǝsǝr mamngya mba nda tǝrmang nda fingya na a ǝna ˈya mǝmǝl wa, amma ƙǝl fingya na a ǝna aibe. Na midwa sǝ a tsawana kula tǝrǝm kutǝrya wa? Əno ˈya na mǝmǝl, kanda ƙǝm na nda a manorha. 4 Ƙǝsǝr mamngya fa tarya Faara ni ka a ɗangganda kun sǝ. Amma a nanna a ǝna aibe, ƙǝkafek na a tsaurha tǝ hǝreenga, ƙǝsǝr mbǝ ka ni na manda ƙǝs thlaukh ƙǝlara ha wa. Mafaya Faara ni kanda, na nda tsǝtsǝl fingya sǝɓangga hur Faara ɗǝ ǝnagha mbǝlfeerha. 5 Nanǝn kee tsauɗǝ tǝta a fǝrang mamnggirha nun mamngya, mbǝ ka tsǝtsǝlla Faara wa, amma ka nagha ten nun tonsong. 6 Ndǝghǝn ɗani nun naarha tii tsamnda, ƙǝsǝr mamngya fa tarya Faara ni, na nda fǝr sayin ndan hu ǝna tar kutǝryirha. 7 Teeman kumarha kowunni na a takkwa kun. Ana tsamnda alten nun ni teeman ɗǝ, ana tsamnda rǝfyinun ni fǝramadghǝn. Fǝrang mamnggirha niifa kamngga, tǝƙǝm tǝraman shilee niifa in kamngga.

Nggǝm ndan ndǝn lǝɗangga ngyakhrha

8 Ma takkwa niifa kun kumarha wa, ƙǝl kumad nggǝm ndan ƙǝtsar, kala niifa nggǝmngga kowunni lǝɗang ɗǝ ˈya ndana ngyakhrha. 9 Ƙǝsǝr ndagha ngyakhrha, “A ǝnanna kulafayirha wa, a ɓǝlna farha wa, a ngaarna wa, a sunanna ˈya wa,” tǝ fingya ngyakhkya wum ngganda heu ahu ndaarha, “Nggǝmu tuladwa ƙǝla nggǝmna altenwa.” 10 Nggǝmnda mbǝ ǝnang ˈya tularha fa mbuwa ngga wa. Tsaunǝn kee, nggǝmnda lǝghǝtta ˈyani ndaana ngyakhrha.

Nduwus ɓen wutta Ƙǝrǝsti ɓa

11 Ənama ǝnɗiya, ƙǝsǝr sǝnɗun sayidɗi nanǝm sǝ nanǝnya. Ɓad sayi ɓa na mekh nun sǝ a ɓeena, ƙǝsǝr sayidɗi na nanda a hǝrghang ƙǝm nduwus ɗaɓa ma sayidɗi ˈwa nǝm fǝrƙǝkafek sǝ. 12 Tsǝ fǝɗikrha inggun, takh mbǝrha a ɗathla hai. Taama malang nggǝm ǝngya nǝm ǝnaarha hu wula, kalang nggǝm karid yandǝnǝm yi kukwaryirha. 13 Tama tsawum nafiya kamngga na ahu kukwaryirha, mbǝ tǝ yakh kaɗa tǝk mbǝnda fa tǝ nggaala tǝ mbaala wa, mbǝ tǝ ǝna ˈya nggǝmna hura tǝ kulafayirha wa, mbǝ tǝ yanda tǝ sǝrǝkkirha wa. 14 A meyedghǝn, tsawama ƙǝla Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. A nggǝmɗun fa numon aten ǝn mbǝlfeerha na mid thlu farha wa.

14

A fǝrang na aibe shadwa wa

1 Thlama fingya fa ƙǝɗiina fǝrƙǝkafekkid ndan, tǝƙǝm a ngaal ɗun tǝ kanda aten ˈya na nanda a numarha nǝghǝn mǝmǝl nduwa mbǝ ngga wa. 2 Fǝrƙǝkafekkid niifa nggǝmang ɗafa a hǝb komani nǝn, amma niifa ƙǝɗiina fǝrƙǝkafekkidghǝn ƙǝl ǝn huɗaarha nǝn ǝnaarha mii. 3 Niifa na hǝb kala tur ǝnnarhami a sarang ɗǝ niifa ɗǝ mbuwa hǝb kala tur ǝnnarhami wa. Ƙǝmɗa niifa ƙǝl shii kyakhna nǝn hǝbrha a ngwang na kumarha niifa na a hǝb kala tur ǝnnarhami wa, ƙǝsǝr ˈwad Faara teena thlǝɗa ndǝn fa. 4 Wunni sa na ngwang kumarha mafad niifa? Turi ndan ni ndǝna ƙǝlang nda tǝ ish nda nduwa fǝl nda hai. Na nda a mbang isha, ƙǝsǝr Chinǝm ndǝna mbang ishang kanda sǝ. 5 Nǝghǝn kee ƙǝm, na fingya saghang paara fara sǝ kalɗǝ fara sǝmǝn. Fingya a numarha ƙǝm kala paara fara nǝghǝn tal. Kowunni ahu numad ndan na nda sǝndasǝ. 6 Kala niifa tǝrangga fara sǝ kalɗǝ fingya fara, ǝnanǝn kee a mananggǝn Chinǝm. Fingya na ǝna kala tur ǝnnarhami, ǝna nanda kee ka a mananggǝn Chinǝm, tsaunǝn na nda usa Faara kapa na nda hǝb ǝnnarhami. Fingya ƙǝm na kar hǝb fingya ǝnnarhami ƙǝm, nana mindansǝ a ǝna ˈya nda na mbǝnang nda Chinǝm ƙǝsǝr na nda naarha usa Faara. 7 Ƙǝsǝr mbǝm a tsaurha ka alten nǝm wa, tǝƙǝm mbǝm a mǝra ka alten nǝm wa. 8 A tsau ɗǝm, tsau ƙǝm ka Chinǝm, a mǝr ɗǝm, mǝrghǝm ka Chinǝm. Nanǝn kee, ko tsau nǝm tǝ yibrha fa, ko mǝr nǝm, ƙǝm yi Chinǝm ni. 9 Ƙǝsǝr kakee, ndǝn mǝrna Ƙǝrǝsti nggǝrghǝn thliirha sǝ tǝ yibrha ka tsauka Chinǝm yi fa yibya tǝ mǝrya kyab. 10 Kama nda na fǝrang aibe shadwa? Kama nda na sarang shadwa ɗǝ? A sǝnǝm sǝ ƙǝm heu nǝm a isha a mbed tsǝnggam ngwa kumad Faara. 11 Nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “A tsauɗǝ niyi tǝ yibrha fa, ndagha Chinǝm, kala waɗeerha nǝn a ɓǝra hai a mbed na, kala sheneurha ƙǝm nǝn a pǝrghǝn tǝ miighǝn fal Faara nǝn.” 12 Nanǝn kee kowunni ahur nǝm nǝn a pǝr ǝnɗi ǝnanǝn tǝ miighǝn a Faara.

A kyang na fingya hu kii saara hai wa

13 Tsaunǝn kee, tama malang nggǝm ngwang kumarha ndan sǝ. A meyedghǝn, numo tǝ ndaarha a ɗǝf na fer kii saara nduwa ˈyahu kwamana na a fǝlanggǝn shadwa hai wa. 14 Sǝnɗisǝ tǝ ndaarha Chinǝm Yeeso, mbǝ ˈyasǝ mbuwa tǝ paarha fa wa. Amma ana niifa sǝ ndagha na ˈyasǝ mbuwa chahal, a fadghǝn ni ndǝn mbuwa nǝn chahal. 15 A ɓilla shadwa ƙǝsǝr ka ǝnnarhami na hǝbrha, mbǝ tsawud nggǝm ndan nana sǝ wa. A tsau ǝnnarhami na hǝbrha sǝɓanggǝn shadwa ɗǝ mǝrna Ƙǝrǝsti kamanggǝn wa. 16 Tsaunǝn kee a malang na ˈya na a hǝbrha tsauka ǝn shilee a Ƙǝrǝsti wa. 17 Ƙǝsǝr kutǝryid Faara mbǝ laɓar hǝbrha ni tǝ saarha wa, amma yi nggayirha ni, tǝ tsau ɗǝɗemnggirha tǝ wutsǝfayirha hu Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 18 A nanna a ǝnang taara Ƙǝrǝsti kiya nǝn mbǝnang Faara tǝƙǝm na fiya thlǝghǝn fa. 19 Nanǝn kee taama ndenggǝm yid nǝm ǝna ˈya nǝm na ɓang tsawud ɗǝɗemnggirha ɓa tǝ fǝr kaali a ndan. 20 A weleng na tar Faara ɗǝ ka ǝnnarhami wa. Ənnarhami heu na nda chahal, amma mbǝ ngga wa a tsau ǝnnarhami na niifa hǝbrha kyang niifa hu kii saara hai wa. 21 A nggushi malangna kii thluwa nduwa sa aam inabi na nduwa ǝna ˈyana pak na kyang shadwa hu kii saara hai. 22 Nanǝn kee kala fǝrƙǝkafekkid wa aten ǝngginiya ƙǝsuwun ha pathlang wa tǝ Faara. Tǝ parka ni niifɗi fǝrangwa aibe fadghǝn tǝ ndaarha nǝghǝn ngga. 23 Amma a nanda tǝ ngaala aten ˈya na nda hǝbrha, na Faara a ngwang kumarha kanda sǝ a hǝb ndan, ƙǝsǝr ǝnawa ndan hu fǝrƙǝkafek wa. Kala ˈya mbuwa hu fǝrƙǝkafek ɗimiyirha ni.

15

Əno ˈya na a mbǝnanggǝn fiya mbǝ a sa wa

1 Ƙǝm natǝ tǝ shembe fa hu fǝrƙǝkafek tama thlar fingya nǝm mbuwa tǝ shembe fa, a nggǝm ɗǝm alten nǝm wa. 2 Kowunni ahur nǝm ǝna ǝngya nǝn na a mbǝnanggǝn tuladghǝn, tǝna nda wal kaali hu fǝrƙǝkafek. 3 Ƙǝsǝr Ƙǝrǝsti nggǝm ngwa alten nggǝn wa, amma ƙǝla nanǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Tur ˈyarrǝ ɗi ǝno nanda fa wudɗǝ tenna ɓa.” 4 Ƙǝsǝr kaar ǝnggini chireethleng nanda hai heu, ka a tsahang ngganda ƙǝm ha ni, ƙǝsǝr a tsawum tǝ shiteena hu ƙǝrǝsta tǝ fǝr kaali fǝrang na Laɓar Faara ƙǝm. 5 Faara na fǝr ƙǝrǝsta tǝ kaali fǝrang tur huten ɗa nǝn kun na a tsawun tǝ ndan ƙǝla ǝnana Ƙǝrǝsti Yeeso, 6 tǝna numad nun tǝ urarha tal tǝnun tǝrang shilee Faara in na Chinɗi yi Chinǝm Yeeso ƙǝrǝsti. 7 Thlama ndan fa, ƙǝla yanɗi thlǝna Yeeso kun fa ka a manang ngganda thlǝm Faara. 8 Ƙǝsǝr niya ndang kun tǝ ndaarha tsau Ƙǝrǝsti mafarha yi Yahudaya a meyed ƙǝkafekkid Faara, ka a lǝghǝdgha ɗǝfmi ɗi fǝrang nǝn chichiyi nǝm, 9 tǝƙǝm tǝna fingya ni mbuwa Yahudaya tǝrang shilee Faara in ƙǝsǝr ka haɗang nanda fa. Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai tǝ ndarha, “Tsaunǝn kee, niya fal sa ahur fingya mbuwa Yahudaya, niya aah amshe yi fal thlǝm wa.” 10 Nggǝrghǝn ndaarha, “Ənama wutsǝfayirha kun mbuwa Yahudaya, tǝ nafiyighǝn.” 11 Nggǝrghǝn ndaarha, “Falama Chinǝm, kun mbuwa Yahudaya heu, ngwa manangga fiya heu.” 12 Ndagha ƙǝm, ndagha Ishaya, “Niifa ahu turya Djeeshi a thlidsǝ, na a ɓarha ɓa ɓagha ǝna kutǝryirha a ten fingya yini mbuwa Yahudaya, na shiiten ndan a naarha a tenggǝn.” 13 Ngwa tsauka Faara yi shiteena, lǝɗanggǝn kun heu tǝ wutsǝfayirha tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha hu fǝrƙǝkafekkid nun tǝghǝn, tǝna shiiten nun tsǝrha tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.

Tar Mbulus a fingya mbuwa Yahudaya

14 Shayina nggi tafadna sǝnɗi sǝ nanǝnya nuwun lǝlǝgɗa tǝ nggayirha tǝƙǝm sǝnda tǝ tsahang ndan ha. 15 Ko nanǝn chireethleng ɗi kun ɗǝ a pǝpal kaan aten fingya ǝngya ka a nggǝryi ɗalang nggǝn kun in, ƙǝsǝr ka nggayidɗi fǝre na Faara, 16 tsawee nǝn tǝ tar Ƙǝrǝsti Yeeso a fingya mbuwa Yahudaya. Fǝree ɗǝ tar firistayirha a pǝr laɓar Faara ni, tǝna fingya mbuwa Yahudaya tsaurha sataka ǝn thlǝrha a Faara, tsawang na Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda kanda chahal. 17 Tsaunǝn kee walɗi ǝn taala hu Yeeso Ƙǝrǝsti hu tarɗi niya ǝnang nda Faara. 18 Mbi ǝna yamid thlǝmaarha ndiyi aten ˈya pak wa ƙǝl ˈya ǝnana Ƙǝrǝsti a fadna hu kyaɗang kwamana fingya mbuwa Yahudaya a fǝrƙǝkafek nda tǝ Faara hu laɓarna tǝ taara niya ǝnaarha, 19 tǝ sǝsǝmnda ǝn sakhkya tǝ ǝnwultengya, heu ƙǝm tǝ sǝsǝmnda sǝsǝn Faara. Nanǝm kee ka a Urshalima ɓa ɗǝgha Ilirikum ɗǝ, pǝr ɗi Laɓara na Mbǝnggǝn yi Ƙǝrǝsti. 20 Ƙǝtsar nǝn naarha kukwase fa na a pǝr laɓar Faara ni a mbǝrha sǝngwa nanda Ƙǝrǝsti sǝ, ama wani chik tǝnda a mbǝɗi mbukh na niifa sahai. 21 A meyedghǝn ƙǝla nanǝn chichireethlee hai, “Fingya pǝrang ngwa nanda laɓarghǝn kanda tǝna nda naghǝn, tǝƙǝm fingya ˈwa wa sǝkƙǝn tǝna nda sǝnang hai.” 22 Ənɗa ƙǝseegha hai ya sǝl wani kyanun ɗǝ.

Ngwad Mbulus fa a wii tala nǝn a Roma ɗǝ

23 Amma nanǝnya ngwalang ɗi tarna hu chehweeyini ya, tsaunǝn huraya hangga tǝr minna na a na kun ni. 24 Ngwaɗi fa a ǝne kee a sayidɗi ɗǝni Sǝpen ɗǝ. Niyi a shiteena a na kun ni ana ɗi a mbǝraɗǝ na a thlar nggi nun hu winna a mbǝɗa ɗǝ, a kwasamadɗi tǝk ni mbǝnda tsaurha fa tǝ kun yi sayi ngguchit. 25 Nanǝnya, niyi hu kwaman ɗǝrha Urshalima ɗǝ ƙǝsǝr a ɗi thlar nafiya Faara na chahal a mbǝɗi. 26 Ƙǝsǝr ƙǝn hwan faarya na a Makidoniya tǝ Akaya tǝr hur ndan a fǝrang ngganda fa yamiya na ahur nafiya Faara na chahal a Urshalima. 27 Na nda tǝ wutsǝfayirha fa a ǝnaghǝn nda, tsawang ɗǝ kanda fa ƙǝla kumarha ni a fad ndan. Ƙǝsǝr a tsauɗǝ Fingya mbuwa Yahudaya wal nda yi ndan sǝsǝn parka yi Yahudaya, fǝrang na Yahudaya kumarha kanda na a ndǝgha nda tǝ kanda ǝngya yi parkaya. 28 Nanǝn kee, akwasamadɗi ngwalang ni tarɗi ya sǝnɗisǝ kowunni walɗǝ yighǝn, niya weng tala kun a naɗi a mbǝra Sǝpen ɗǝ. 29 Sǝnɗisǝ a ɗǝɗi thlǝmad nun ɗǝ, niya ɓarha ɓa lǝlǝgɗa tǝ parkad Ƙǝrǝsti fa. 30 Niya hwan kun, shayina, hu Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝƙǝm tǝ nggǝmnda fǝr na Sǝsǝna, ɗeemasǝ tǝ hwan Faara kaan ƙǝsǝr a nggi. 31 Hwaneema Faara sǝ tǝni wal hǝrǝkrha a haar nafiya mbuwa takkwa Faara na chahal a Yahudiya, ƙǝsǝr thlaara niya fǝra tsauka ǝn thlǝrha ni a fad ndan. 32 Nanǝn kee, a nggǝm Faara fa niya sǝla thlǝmad nun ɗǝ tǝ wutsǝfayirha fa, yiɓi a thlǝmad nun. 33 A tsauka ɗǝɗemnggid Faara tǝ kun heu. Atsaukake.

16

Ndaˈǝn Mbulus

1 Niya ndang nda kun kulo wan manǝm Fibi ya ka nuneefa ni. Nǝghǝn a ǝna taara hu kun hwan Faara na a Kangkiriya. 2 Thlamadghǝn fa hu thlǝm Chinǝm hu kwamana kamngga a thlǝ niifa nǝm fa na chahal. Ana thlaara sǝ na midghǝn ɗamansǝ, ƙǝsǝr ndǝghǝn tafadghǝn nǝn yakh ɗang nda fiya sǝ, tǝƙǝm heu tǝ nggi. 3 Ndaman ˈya Pǝrisila fa tǝ Akwila, pashiya tarna ni hu Ƙǝrǝsti Yeeso, 4 heng nda yiɓǝd ndan ɗǝ ƙǝsǝr ka nggi. Mbǝ nggini katenna na a usa kanda wa, amma heu tǝ fa takkwaya mbuwa Yahudaya. 5 Ndaman ˈya fatakkwaya fa na yakh wunda hai a wuri kya ndan. Ndaman ˈya pashid na fa Ipenetus, ndǝghǝn ni ˈwagha thlǝ Ƙǝrǝsti a chehweed Asiya. 6 Ndaman ˈya Mairamu fa, ndǝghǝn ishgha kaan hu ǝnang taara kun. 7 Ndaman ˈya Anduronikus tǝ Djuniya hurfid na tǝ Yahudarha muwang nanda kan kyab hu porsǝna. Sǝn fiya kanda kaan ahur fathlǝngya Yeeso, kanda ˈwagha fǝrƙǝkafek a Ƙǝrǝsti ma nggi. 8 Ndaman ˈya Amfiliyatus fa, pashid na hu Chinǝm. 9 Ndaman ˈya Urbanus fa pashid tar nan hu Ƙǝrǝsti tǝƙǝm ka pashid na Sitakis. 10 Ndaman ˈya Apeles fa, sǝnna fiya nggayidghǝn hu Ƙǝrǝsti. Ndaman ˈya fa wuraya Aristobulus fa. 11 Ndaman ˈya wanmana fa kan ndan Yahudaya, Hiradiyon. Ndaman ˈya fa wuraya Narkisus fa na hu Chinǝm. 12 Ndaman ˈya Tarafina fa tǝ Tirayifusa, Nishyini ya na nda a ǝna taara kaan hu Chinǝm, tǝ Farsis, tahad nuneefa ƙǝm ǝnagha taara kaan hu Chinǝm. 13 Ndaman ˈya Rufus fa na wuwura hu Chinǝm, tǝ man, tsauka iiya ƙǝm. 14 Ndaman ˈya Asinkiritus fa, tǝ Fileggon, tǝ Hermes, tǝ Paturobas, tǝ Hermas, tǝ fingya shayinǝm heu na a wumteena tǝ kanda. 15 Ndaman ˈya Filologgus fa, tǝ Djuliya, tǝ Niriyus, tǝ wanman na nuwun, tǝ Olimfas, tǝ ƙǝm fa fǝrƙǝkafekkya heu na a wumteena tǝ kanda. 16 Ndaman ˈya ndan fa tǝ fǝbrha yi na chahal. Fatakkwaya Ƙǝrǝsti heu kanda a ndang ˈya kun fa.

Mii ngwala laɓar Mbulus

17 Niya hwan kun shayina, kwarama tǝ nafiya na ɓarha ɓa tǝ tsakh teena hai ahur nun, na kyang kun hu kii saara hai, mbuwa mǝmǝl tǝ tsahadɗi wal nun. Nama inggun ma kanda. 18 Ƙǝsǝr tur nafini ya mba nda a ǝnang taara Chinǝm Ƙǝrǝsti wa, amma ƙǝl ˈya na mid ndan kee. Na nda naarha huk fiya tǝ mii mbǝnda. 19 Kowunni sǝkɗǝ laɓar fǝr mamnggid nun a Chinǝm. Nanǝn kee niyi lǝlǝgɗa tǝ wutsǝfayirha ƙǝsǝr ka kun. Amma na minnasǝ a tsawun tǝ ndǝndǝlyirha aten ˈya na ngga, a kyang ɗun tennun hu tar mbǝlfeerha hai wa. 20 Faara na tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha fa nǝn a ishang Sheetan hai a tsauka a kamu saryi nun. Ngwa tsauka nggayid Chinǝm Yeeso tǝ kun ha. 21 Timoti pashid tarna, a ndang ˈya kun fa, Nda Lusiyus, tǝ Djason, tǝ Sosifata hurfayina Yahudaya ƙǝm a ndangˈya kun fa. 22 Nggi, Tertiyus, tǝ chirelthgha ɗeleewar ɗiya a ndang ˈya kun fa hu Chinǝm. 23 Turina Nggayus nan wumnda hai a minda keeghǝn, a ndang ˈya kun fa. Irastus, tǝ ƙǝs wuɗǝɓǝl tala ha, tǝ wan manǝm Kwartus kanda a ndang ˈya kun fa. 24 Ngwa tsauka ɗǝɗemnggid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun ha heu. Atsaukake.

Mii ngwala hwanda Faara yi Mbulus

25 Nanǝnya mamnggirha yi Faara ni, ndǝghǝn tsǝkka na a fǝrang kaali nǝn kun hu fǝrƙǝkafek, aten Laɓara na Mbǝnggǝn thlǝk ni aten Yeeso Ƙǝrǝsti, tǝ ƙǝm kyatta ƙǝkafekkid ǝnɗi na ɓǝɓee ka ƙǝtǝm. 26 Amma nanǝnya pǝr ndan, ƙǝla chireelth na annabiya sǝk fiya ndǝn heu, ƙǝla ndana Faara yi pakwanɗǝ, tǝna fingya mbuwa Yahudaya sǝkƙǝn fǝrƙǝkafek nda fǝrang mamnggirha nda. 27 Ngwa tsauka fǝr mamnggirha yi Faara na tǝ thladwayirha fa pakwanɗǝ, hu Yeeso Ƙǝrǝsti. Atsaukake.

* 2:6 2:6 Dzabura 62:12; Karapu 24:12

* 4:3 4:3 Katǝrarha 15:6

1 Korontiyaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 Korontiyaya

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya ahar Mbulus aah na Faara ka a tsauka tǝthlǝnda Ƙǝrǝsti Yeeso tǝƙǝm wan manǝm Kastanisu, 2 a fatakkwaya Faara na a Koronti, a kun aah na Faara a tsawun nafiyighǝn na chahal hu Ƙǝrǝsti Yeeso. Ƙǝla ǝnanǝn a fiya heu ko a yanggini na a aah thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, yindan Chinǝm tǝ yinǝm. 3 Ngwa tsauka nggayirha tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha yi Faara na Chinɗi tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun.

Usa Mbulus Faara

4 Ƙǝtsar ni naarha usa Faar ka kun, ƙǝsǝr nggayidghǝn fǝrrǝghǝn a kun, tsau nun nanǝnya yi Ƙǝrǝsti Yeeso. 5 Ƙǝsǝr ka nanun hu Ƙǝrǝsti wal ɗun ǝngya na nggǝngga hangga, hu laɓara tǝ sǝndǝ nun heu, 6 ndǝn kyadgha ndaarha ˈya pǝrang ni kun aten Ƙǝrǝsti ƙǝkafek ni. 7 Nanǝn kee ƙǝɗeng nggun fǝrra sǝsǝna nanun a ƙǝla wutta Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti fa ɓa a kukwasang kun fa wa. 8 Nǝn a ƙǝs kun ha ngga non kanglang kula ǝn ˈyaara a fad nun ta farɗa ɗǝ na Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti a wutta ɓa. 9 Faara ndǝn na a ǝna ǝnɗiya, ƙǝsǝr nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa a ǝna ǝnɗa nǝn ndanǝn, ƙǝmɗa aah ɗǝ kun a mbǝn ndan nun fa tǝ Wanggǝn, Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti.

Tsakhrha hai ahu ƙǝn hwan Faara

10 Hwanni kun, hu thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, a tsawun ɗǝɗem tǝ ndan. Ana tsakhrha sǝ a pathlang nun wa. A meyedghǝn a nagha mii nun tal. Wuma ma teena ngga, nagha numad nun tal tǝ ˈya na mid nun ǝnaarha tal. 11 Ƙǝsǝr fingya nafiya ɓagha ɓa a wuri ki Kuluwi pǝrenda ndaarha a pǝpal, shayina, nuwun a yanda tǝ ndan. 12 ˈYa niya ndaarha, fingya a ndaarha, “Nggi yi Mbulus ni,” fingya a ndaarha, “Nggi yi Apolos ni,” fingya a ndaarha ƙǝm, “Nggi yi Mbiturus ni,” nduwa, “Nggi yi Ƙǝrǝsti ni.” 13 Ndee tsakh Ƙǝrǝsti hai wa? Mbulus ni tawang nanda ɗǝ ka kun wa? Nduwa ǝnangganda Mbaptisǝma kun hu thlǝm Mbulus wa? 14 Usaɗi Faara ǝnang ngwa ni mbaptisǝma niifa tal ahur nun, kǝl Ƙǝribus tǝ Nggayus, 15 nanǝnya mbǝ niifa sǝ na ndaarha ǝnangganda mbaptisǝma kanda hu thlǝmna wa. 16 (Haˈi, ǝnangɗi mbaptisǝma nafiya wuri Istifanus ma, amma a mbǝ fingya yini ya wa mbi sǝnda tǝ ǝnangɗi mbaptisǝma niifa pak wa.) 17 Ai, thlǝn ngwa Ƙǝrǝsti nggi ɓa ka ɓi ǝna mbaptisǝma wa. Thlǝn nǝn nggi ɓa ka ɓi pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn, mbǝ tǝ thladwayid sǝnda niifa wa, ka tǝrǝmnda naɗǝ fiya tsǝ teena aten sǝsǝmnda mǝrra Ƙǝrǝsti aten kaɗiirha.

Ƙǝrǝsti Sǝsǝmnda tǝ thladwayid Faara ni

18 Laɓar mǝrra Ƙǝrǝsti aten kaɗiirha, laɓar nuryirha ni a fingya na hu kwaman sahatta, amma ƙǝm walgha hǝrǝkrha sǝnɗǝmsǝ sǝsǝmnda Faara ni. 19 Nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha “Niya tsawang thladwayid niifa na ndǝndǝl mere, tǝ ƙǝmɗa niya ɗǝfang sǝnda fingya na tǝ sǝnda fa kaan man patu ɗǝ.” 20 Ai nafini na ndǝndǝl? Ai famalǝmngya ngyakhrha? Ai fingya na a ndaarha sǝnda ˈya? Kyad wa Faara ndaarha thladwayid ƙǝshidɗiya nuryirha ni wa? 21 Nanǝn kee, ahu thladwayid Faara, ahu thladwayid ƙǝshiirha sǝngwa ndan wa. Mbǝnang ɗǝ Faara ahu nuryid pǝr laɓarɗi ka a hǝrghanggǝn fingya fǝrgha ƙǝkafek. 22 Yahudaya kanda a kaɗa ǝnsakhkya, Helenaya ƙǝmɗa kanda a kaɗa thladwayirha, 23 Ƙǝm a pǝr laɓar Ƙǝrǝsti mǝrgha aten kaɗiirha, mbǝnang ngwa Yahudaya wa, Helenaya a ndaarha ƙǝmɗa mbǝ ka ˈya ni wa. 24 Amma fingya aah na Faara kanda hu hǝrǝkrha ɓa, Yahudaya tǝ Helenaya kyab, Ƙǝrǝsti ndǝna sǝsǝmnda Faara tǝƙǝm thladwayid Faara. 25 Ahu ˈya nǝm a ƙǝlang nda tar nuryirha ni ǝnana Faara ya kalɗǝ ndǝndǝlyid thladwayid niifa mu, mǝrra fad Faara hai kalɗǝ kanglanggid niifa mu. 26 Shayina, ɗalama teena hai a sayidɗi aah nanda kun. Mbuwun hangga na ndǝndǝl hu yid fiya hu ƙǝshidɗiya, mbuwun hangga na mamngya wa, mbuwun hangga na wangya mamngya wa. 27 A meyedghǝn Faara nǝn wur ǝngya ƙǝlang na ƙǝshiirha ǝn nuryirha ni ƙǝsǝr ka fǝrang shilee nǝn fingya ndagha na nda ndǝndǝl, tǝƙǝm nǝn wur ǝngya mbuwa tǝ sǝsǝmnda fa ka fǝrang shilee nǝn fingya ndagha na nda tǝ sǝsǝmnda ha. 28 Faara wurɗǝ ǝngya karna ƙǝshiirha, tǝ ǝngya ndǝɗang ngwa ƙǝshiirha, ka a kyaɗanggǝnǝn ƙǝshiirha ǝnɗi ƙǝlang nanda ka ˈyani mbǝ ˈyani a yidghǝn wa. 29 Nanǝn kee, mbǝ niifasǝ na taala a mbed Faara wa. 30 Wumang Faara kun tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso. Tsang Faara Ƙǝrǝsti a tsauka thladwayid nǝm, A fadghǝn ni na wal nǝm nggayid Faara fa, tǝ tsaurha chahal tǝ wal pǝla. 31 Nanǝn kee ƙǝla ndana ɗeleewar Faara, “Kala niifa na midghǝn taala tǝta ni a talgha tǝ ˈya ǝnana Chinǝm.”

2

Laɓara aten Ƙǝrǝsti tawang nanda ɗǝ

1 A sayidɗi ɓani thlǝmad nun ɓa shayina, pǝranggi laɓar Faara kun na ɓǝɓee tǝ mbang mee tǝ thladwayirha wa. 2 A sayidɗi tsauni tǝ kun, mbǝ ˈya sǝ na minna wa, ƙǝl laɓar Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ mǝrrǝghǝn aten kaɗiirha. 3 Ɓani thlǝmad nun ɓa, mǝr fadna hai, fadna a rǝprha fa kaan tǝ tǝrǝmnda, 4 tsahad na ha tǝ pǝr laɓar Faara ǝnani nǝghǝn a pǝpal. Mbǝ tǝ thladwayid thlufarha tǝ mbang nda mee wa, mbǝrsayi tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 5 Tsaha ni ha tǝ pǝr Laɓar Faara kee ƙǝsǝr amana fǝrƙǝkafekkid nun naarha aten thladwayid niifa amma hu sǝsǝmnda Faara.

Pǝr Sǝsǝna Thladwayid Faara

6 A naɗi ahur nafiya shingga hu fǝrƙǝkafek, ni tsǝ laɓara tǝ thladwayirha, amma mbǝ tur thladwayid ƙǝshiirha wa, nduwa a kutǝrya yi ƙǝshiirha mbuwa kwas mbǝtta wa. 7 Amma thladwayid ɗi ni a thlǝkrha ya thladwayid Faara ni na ɓǝɓee. Thladwayidghǝn yi wulteena ni na ɓǝɓee. Ənagha Faara ndǝn kapa na nda ǝna ƙǝshiirha ka mamnggid nǝm. 8 Amma kutǝrya ƙǝshiid weeriya kukwalang ngwa nda hai wa; andam kukwalang nda hai kam tawang ngwanda Chinǝm ɗǝ tǝ mamnggid wa. 9 Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai, “Mbǝ yirha sǝ nagha ndǝn wa, mbǝ thlǝmarha sǝ sǝkka ndǝn wa, tǝƙǝm mbǝ huteena sǝ numagha ndǝn wa, ǝngginiya ndǝn ǝnana Faara a fingya nggǝmngga ndǝn.” 10 Amma a ƙǝmni pǝr na Faara ǝnggini ˈyahu Sǝsǝnggǝn. Ƙǝsǝr Sǝsǝnggǝn ndǝn kaɗagha ǝngya heu na ɓǝɓee kuɗimnggǝn yi Faara. 11 Mbǝ niifa sǝ na sǝn numad niifa wa, ƙǝl sǝsǝn niifɗi tafadghǝn, nǝghǝn kee ƙǝm mbǝ niifa sǝ na sǝn numad Faara wa ƙǝl Sǝsǝn Faara. 12 Thlǝɗǝm Sǝsǝn Faara, mbǝ sǝsǝn ƙǝshiirha wa, tǝnǝm sǝn ǝngya fǝrangna Faara ƙǝm. 13 Nanan a pǝrang ǝnggini kun ya, mbǝm a ndikrha tǝ thladwayid thlu farha wa. A meyedghǝn, nan a ndikrha tǝ laɓaara fǝrang na Sǝsǝna kan, nan a ǝna taara tǝ laɓar Sǝsǝna ndǝn nan a pǝr ƙǝkafekkid Sǝsǝna. 14 Niifa mbuwana sǝsǝnɗi tǝghǝn fa, mbǝ thlǝ ǝngya yi Sǝsǝn Faara wa. Ƙǝsǝr ǝn nuryirha ni a fadghǝn tǝƙǝm mbǝ sǝnang kanda hai wa, ƙǝsǝr tǝ Sǝsǝna ni nǝm sǝnggǝn. 15 Niifa na tǝ sǝsǝn ɗi nǝn mbang ƙǝƙǝrang ǝngya heu, amma niifa mbuwa tǝ sǝsǝn ɗi mbǝ niifa sǝ na mbang ƙǝƙǝrang wa. 16 Ƙǝsǝr, “Wunni sǝn numad Chinǝm? Wun sǝngga ˈya ngga na mbang tsahang ha?” Amma ƙǝm numad nǝm yi Ƙǝrǝsti ni.

3

Tsakhrha hai hu ƙǝn hwan Faara

1 Shayina, a sayidɗi nani tǝ kun mbiyi a kalang kunsǝ ƙǝla nafiya na tǝ sǝsǝna wa. Niyi a kalang kunsǝ ƙǝla nafiya na yi ƙǝshidɗiya nduwa nuwun ƙǝla wufar waya hu Ƙǝrǝsti. 2 Kǝrɗi kun tǝ mbee, mbǝ tǝ yaarha wa, ƙǝsǝr ngwa wun fa tǝ ˈya na kakrak wa. Pa nanǝnya ɓal wun kula ngwarha fa. 3 Ɓalwun tǝ tar thlu farha ha. A naɗun a sǝrǝkrha, kun a yanda tǝ ndan, ndǝn kyadgha ndaarha mbun tǝ sǝsǝn ɗi wa, nuwun ƙǝla nafiya ƙǝshidɗiya. 4 A nda niifa ahur nun “Nggi niyi takkwa Mbulus,” yanɗi ƙǝm a ndaarha, “Nggi niyi takkwa Apolos,” mbǝ nuwun a ǝnaarha ƙǝla nafiya ƙǝshidɗiya wa? 5 Akwasamadghǝn, wunni Apolos? Wunni Mbulus? Ƙǝm mafaya Faara ni kee ahurghǝn ni thlǝ nun Laɓaara na Mbǝnggǝn. Kowunni ahur nǝm ǝnaɗǝ tarɗi fǝrang na Chinǝm ƙǝm. 6 Nggi ndǝn hǝfangga wiidɗa hai. Apolos ndǝn irangga aama mu. Amma Faara ndǝn na tsang sǝ. 7 Nanǝn kee, mbǝ niifɗi hǝfgha ndǝn tǝ yanɗi irangga aama ndǝn ǝnagha ˈya wa, amma Faara na a tsang ǝngya sǝ heu. 8 Nda tǝ hǝfrha, tǝ yanɗi irgha aama mu na numad ndan tal, nanda a wal ƙǝna tar ndan mǝmǝl hu tar ndan. 9 Ƙǝsǝr kan kyab fa tarya Faara ni, kun ndǝna hed Faara, tǝnda Faara. 10 Ƙǝsǝr ka nggayid Faara na a tenna, nggini mbuhangga tǝndǝɗa hai ƙǝla tǝ mbang tǝnda. Nanǝnya fingya ni a njirha sǝ. Amma kala niifa na a njirha sǝ tǝta ni a kwargha. 11 Mbǝ niifasǝ pak na nggǝr mbukh tǝndǝɗa hai ma yanɗi ˈwa nanda mbuhwang hai wa, ndǝna Yeeso Ƙǝrǝsti. 12 Kala niifa njigha aten mbukh tǝndǝɗiya tǝ tǝfasa, nduwa tǝ wurirha, nduwa tǝ ferya na nggǝngga, nduwa tǝ ɗǝfrha nduwa tǝ hwaliirha nduwa tǝ kofa, 13 amma a far ngwa kumarha, na nda kuchiɓang kala tur taara ǝnana tǝtǝndǝɗi pǝpal sǝ. Tǝ waarha na nda ƙǝƙǝrang tur nggayid tar niifa. 14 A ɓal tǝndǝɗi sǝ, na tǝtǝndǝɗi a wal ƙǝnaghǝn. 15 A i tarɗaɗǝ, mbǝ ˈyasǝ na tǝtǝndǝɗi a waala wa. Amma na tǝ tǝtǝndǝɗi a wal hǝrǝkrha, amma ƙǝla niifa hǝrǝkka tǝ hur sheneu waarha. 16 Sǝnggunsǝ kun tafad nun wuri Faarani, tǝƙǝm Sǝsǝn Faara nǝghǝn ahur nun wa? 17 A sǝɓang niifa Ƙǝn Faara ɗǝ, na Faara a ɓǝlang nda niifɗi. Ƙǝsǝr Ƙǝn Faara nǝghǝn chahal, kun tafad nun Ƙǝn Faara ni. 18 A nggaɓa niifa fadghǝn hai wa. A nanna a numad ndaarha na ndǝndǝl ƙǝla nana ƙǝshiirha, tsang fadwa nurghǝn tǝna ɓa tsaurha ndǝndǝl, 19 ƙǝsǝr thladwayid ƙǝshidɗiya nuryirha ni hu yid Faara. Ƙǝla nanǝn chichireethlee hai, “Nǝn ƙǝsang thladwayid niifa hu ndǝndǝlyid ndan.” 20 Tǝ ƙǝm, “Chinǝm sǝnɗasǝ numad nafiya na ndǝndǝl ka ni kee.” 21 Nanǝn kee a talɗun aten niifa wa. Ƙǝsǝr ǝngya heu yinun ni, 22 ko Mbulus, nduwa Apolos, nduwa Mbiturus, nduwa ƙǝshiirha, nduwa yibrha, nduwa mǝrra, nduwa ǝngya nanǝnya, nduwa ǝngya na ɓayi. Ənggini heu ya yinun ni, 23 kun yi Ƙǝrǝsti ni, Ƙǝrǝsti ƙǝm yi Faara ni.

4

Tar fathlǝngya

1 Numama aten nan tǝ ndaarha fatarya Ƙǝrǝsti ni kan, ɗǝfang nanda kan aten ƙǝkafekkid Faara na ɓǝɓee. 2 Niifa ɗǝfang nanda aten ˈya kamɗǝ a tsauka tǝ ƙǝkafek fa. 3 ˈYani ngguchit a fanna a ngwe ɗun kumarha sǝ nduwa ngwa kumad niifa. Nggi ma ngwang nggi kumarha altenna wa. 4 Ndawi ko ǝnaɗi ˈya mbuwa ngga wa, mbi ndaarha ƙǝm ǝnaɗi ˈya na ngga wa. Chinǝm ndǝn na a ngwe kumarha sǝ. 5 Nanǝn kee a ˈwaɗun teena ngwang kumarha nun niifa farghǝn kula ɓarhaɓa wa, ƙǝlama wutta Chinǝm fa ɓa. Ndǝghǝn ni na a kyang ǝngya ƙǝshaaɓa na ɓǝɓee hu wula, chalǝm numad kowunni nǝn. A mbǝɗaniya na kowunni a wal faala kamngga a har Faara. 6 Shayina, ƙǝsǝr ka kun ni ǝnani taara tǝ Apolos tǝ nggi a tsauka ǝnsakhrha, ka tsahanggǝn kun ha tǝma na laɓarɗi na chichireethlee hai a ndaarha, “A mbǝrang ɗun ǝnɗa hai chireethleng nanda hai wa.” Na minnasǝ a malanggun ndaarha tal ahur nan kalɗǝ shadghǝn mu. 7 Wunni ndowa kalna fingya? Mbǝ Faara ni furowa ǝngya nana tǝghǝn ha wa? Anaɗǝ kee kama na a taala aten ǝngya nana tǝghǝn ha ƙǝla mbǝ Faara fǝrowa ndǝn wa? 8 Nuwun a numad ndaarha ˈwaɗun teena wal ɗun ǝngya na mid nun. Nuwun a numad ndaarha nanǝnya ˈwaɗun teena tsauɗun faƙǝnaya. Katǝrang ɗun tsau kutǝryirha hai hu kutǝryid Faara kula kan. A ndam kwang katǝrang ɗun tsau kutǝryirha hai, ƙǝl tsau kutǝryirha nǝm heu tǝ kun. 9 Niyi a numarha naghǝn ƙǝla kyad na Faara ndǝn a pǝpal tǝ ndaarha kan fathlǝngya Yeeso ɗǝnggǝl mee ni ahu ǝngya heu, ƙǝla porsǝnaya ƙǝsang nanda kanda hu yanda ɗǝna nda ɓǝlang kanda, tsau ɗan ƙǝshiirha heu njang nda yirha kan fa, fathlǝngya Faara tǝ fiya. 10 Nurya ni ƙǝm ka nanǝm hu Ƙǝrǝsti, amma kun nuwun ndǝndǝl tǝ Ƙǝrǝsti. Mbǝ kanglanggirha sǝ a fad nan wa, amma kun nuwun tǝ kanglanggirha fa. Sarang nda kan ɗǝ, amma kun manang nda kun. 11 Nanǝnya ma miirha a ƙǝs kan tǝ hushimnda, kukwasharya ni a fad nan, kanda a ɗǝk kan tǝƙǝm mbǝ wuri nan sǝ wa. 12 Kan a ǝna taara ngga tǝ har nan. A shiwang nda kan nan ɗǝfang parka kanda teena, a sǝsang nda kan nan ƙǝrǝsta. 13 A thlǝk nafiya ˈya mbuwa ngga aten nan, kan nan thlǝk ˈya na ngga aten ndan, nan ƙǝla ten kirǝfrha hu yid ƙǝshiirha tǝ ƙǝm nan ƙǝla ɗeng ngwa mbǝrha hu yid fiya heu pa weeri ɗaɓa ya. 14 Mbǝ ka a fǝrang shilee ni kun chireethleng ni kun ɗǝ wa, amma a ƙǝs thlǝmad nun ni kun ƙǝla wanggina nggǝmni. 15 Ko nuwun narha tǝ fatsahaya ha kumnggit kum hu Ƙǝrǝsti amma mbuwun tǝ chingya hangga wa, ƙǝsǝr nggini chinun hu Ƙǝrǝsti Yeeso pǝr ni Laɓaara na Mbǝnggǝn a kun. 16 Ƙǝsǝr kee, niya hwan kun, tsahama tǝ nggi. 17 Ƙǝsǝr ndǝghǝn ɗani, thlǝnang ni Timoti kun ɗǝ waana na tǝ ƙǝkafek fa nggǝmni hu Ƙǝrǝsti, nǝn a ɗalang kwaman takkwa Ƙǝrǝsti kun teena, ƙǝla tsaha ni ha hu ƙǝn hwan Faara ko a yanggi ni. 18 Fingya ahur nun kanda a taala, ƙǝla mbiya nggǝr wutta thlǝmad nun ɗǝ wa. 19 Amma tsǝɓaku a nggǝm Faara fa niya nggǝr wutta thlǝmad nun ɗǝ, ɗi na nafini na a tǝrang tendan sǝ, tǝ sǝsǝmnda mani sǝ a fad ndan. 20 Ƙǝsǝr kutǝryid Faara mbǝ laɓaara ahu mee kee wa, amma yi sǝsǝmnda ni. 21 Yanggi na minnun? A ɓee ɓa tǝ wutǝteerha ka a tsǝtsǝl kun ni wa, nduwa ɓee ɓa tǝ hur nggǝmnda tǝ sǝsǝn sammayirha wa?

5

Kar Mbulus kulafayirha fa

1 Pǝrendan nǝghǝn kee tǝ ndaarha ahur nun na fingya sǝ na a ǝna kulafayirha, kamngwa a nagha sǝ ko ahur nafiya sǝngwa Faara wa. Nagha niifa a hunaarha hai tǝ nu chin. 2 Non a taala tǝghǝn, amma kamɗǝ nagha ǝn sǝbrha hura ni tǝ ǝn shilee, Rǝghaman niifɗa ɗǝ ya ma hur nun. 3 Ko nanǝn mbi a thlǝmad nun nanǝnya wa, niyi a thlǝmad nun hu sǝsǝna. Ahu thlǝm Chinǝm Yeeso ˈwaɗi teena ngwang ɗi kumarha niifɗi ǝnagha ǝnɗiya, ƙǝla niyi a thlǝmad nun. 4 Sayidɗi wum nun hai hu thlǝm Chinǝm Yeeso, niyi a thlǝmad nun hu sǝsǝna tǝ sǝsǝmnda yi Chinǝm Yeeso, 5 Fǝrama niifɗiya a Sheetan tǝna fadɗi keeghǝn na ɗimi mǝra na a walgha yiɓǝdghǝn hǝrǝkrha a fara na Chinǝm a wutta ɓa. 6 Mbǝ tallǝ nun ngga wa. Ashe, sǝnggun sǝ mekhna ngguchit a kurɗang ɗǝm tǝ humbarha nǝn safang heu wa? 7 Iraman hur mehen ɗimiyid ɗaɗǝ, tǝnun tsaurha chahal. Tǝrgha nun a tsaurha ƙǝla weerinda mburodi ǝnana nda kula mekhna, ƙǝla sǝnni nuwun kee. Ƙǝsǝr Ƙǝrǝsti tsauka wan kamnda Wutsǝfayid Tǝɗaarha, ǝnanda sataka sǝ. 8 Tsaunǝn kee, tama ǝna wutsǝfayidɗa nǝm mbǝ tǝ mburodi yi hura mekhna yi kar ndan fa tǝ mbǝlfeerha wa, amma tǝ weerinda mburodi na kula mekhna na ngga yi ƙǝkafek, 9 ˈwa ni chireethleng kun ɗǝ kaar yi, ndanggi kun a wum ɗun teena tǝ nafiya na a ǝna kulafayirha wa. 10 Mbiyi a ndaarha fingya fǝrwa ƙǝkafek na a ǝna ɗimiyid kulafayirha, tǝ suna, tǝ ngaara, tǝ takkwa ɗaharha wa. Anaɗǝ kee kǝl tǝtani a mal ƙǝshidɗa nun ya. 11 Amma nanǝnya niya chirethleng kun ɗǝ tǝ ndaarha a tam ɗun wum teena tǝ niifa ndagha ƙǝrǝsta ni mbǝ nagha ǝna kulafayirha, tǝ suna, tǝ takkwa ɗaharha, tǝ ˈyar farha, tǝ tǝnggal mbaala, tǝ ngaara, a kyaɗun hǝb ǝnnarhami tǝ tur nafini ya wa. 12 Ma djiɗegha tǝ ngwang kumarha fingya mbuwa yinǝm? Mbǝ fingya na ahur nǝm ndǝ nun ngwang kumarha kanda sǝ wa? 13 Faara ndǝn na ngwang kumarha fingya mbuwa yinǝm. Ndagha Ɗeleewar Faara, rǝghama tǝmbǝlfedɗi ya ahur nun.

6

A huhwa ɗun ndan wa

1 Ana ˈyasǝ a pathlang nun tǝ shadwa ƙǝrǝsta, kama nun ɗǝrha thlǝmad fa yamid ƙǝkafekkya ɗǝ ngwang kumarha nda kun sǝ? A meyedghǝn mani mbuwa nun ɗǝrha mbed nafiya Faara ɗǝ na chahal? 2 Nduwa sǝnggun sǝ na nafiya Faara na chahal ni a ngwang kumarha ƙǝshiirha wa? Ana kunni a ngwang kumarha ƙǝshiirha, tsǝk kun na a ngwa kumarha nun aten ˈya ngguchit wa? 3 Sǝnggun sǝ tǝ ndaarha nǝm ngwang kumarha fathlǝngya Faara sǝ wa? Sakwata ǝngya tsauka yi tsawud ƙǝshidɗi ya wa! 4 Ana ǝn huhwarha sǝ, kama nun ɗǝrha tǝghǝn mbed fangwa kumaya ɗǝ mbuwa nafiya Faara? 5 Pǝr ni ndǝn kee ka a kyon hu shilee hai. Mbǝ niif nun narha sǝ na tǝ thladwayirha ahur nun na mbang ngwang kumarha kun sǝ a pathlang nun tǝ ndan Ƙǝrǝstaya wa? 6 Amma a meyedghǝn na niifa huhwa shadghǝn a mbed nafiya fǝrwa ƙǝkafek! 7 A huhwa ɗun ndan a mbǝɗiya kyadɗǝ ndaarha ˈwaɗun teena fǝlɗun hai kaan. Mbǝ nggushi nggǝmang na ǝnɗi huhwa nanda sa atenggǝn wa? Mbǝ nggushi ƙǝrǝs na huk sa nda wa? 8 A meyedghǝn kun tafad nun ni na a ǝna ˈya mbuwa ngga tǝ ƙǝm non a huk shayi nun fa fǝrƙǝkafekkya! 9 Sǝnggunsǝ tǝ ndaarha nafiya fa mbǝlfeeya mba nda wal kutǝryid talara wa? A huk ɗun alten nun wa. Fingya na a ǝna ɗimiyid kulafayirha, nduwa fingya na a takkwa ɗaharha, nduwa susuwaya, nduwa hǝshya na a hunarha hai tǝ ndan hǝshya, 10 nduwa ngaarya, nduwa nafiya na tǝ suna, nduwa fa sa mbalya, nduwa nafiya na ˈyar farha, nduwa fa fasa farha, ko tǝtal ahur ndan mbusǝ na kyarha hu kutǝryid Faara ɗǝ wa. 11 Fingya ahur nun ˈwanda ǝnaarha kee. Amma nanǝnya tsaɓang nda kun ɗǝ, nuwun chahal, tsauɗun mǝmǝl a mbed Faara ahu thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝƙǝm Sǝsǝn Faar nǝm.

Falama Faara tǝ fannun

12 Fingya ahur nun ndagha nda, “Walɗi kwamana na a ǝna ǝngya ni heu”, amma mbǝ ǝngya heu na ngga a fadwa wa. Ko nanǝn ƙǝm, “Walɗi kwaman ǝna ǝngya ni heu”, mbi tam tsaurha mafad komani wa. 13 Nduwun, “Ənagha anda ǝnnarhami ka hura, hura ƙǝm ka ǝnnarhami na Faara a ɓǝlang kanda kyab.” Əna wanda farha ka kulafayirha wa, amma a Chinǝm, Chinǝm kǝm ka farha. 14 Na faara a thleng ƙǝm sǝ hu mǝra tǝ sǝsǝmndǝghǝn, ƙǝla thleng nǝn Chinǝm sǝ hu mǝrra. 15 Sǝnggunsǝ fannun mbǝd njiya Ƙǝrǝsti ni wa? Ƙǝƙǝn na niifa tǝrang mbǝd njiya Ƙǝrǝsti tsawanggǝn mbǝd njiya susuwarha? Mbǝ tam ǝnaarha hai wa. 16 Sǝnggunsǝ wa, kala niifa wumangga fadghǝn tǝ susuwarha, tsau nda farha tal wa? Ƙǝsǝr chirethleng nda hai, “Kanda kyab tsau nda farha tal.” 17 Amma kala niifa wumngga teena tǝ Chinǝm, tsau nda tǝtal hu sǝsǝna. 18 Malaman kulafayirha, kala fingya ɗimiyirha na fiya a ǝnaarha tsuwar wa fad ndan fa wa. Amma fingya na a ǝna ɗimiyid kulafayirha, ǝnang nanda ɗimiyirha fandan fa. 19 Sǝnggunsǝ fad nun ƙǝn Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ni na ahur nun fǝrang na Faara kun wa? Mbǝ yi altennun ni kun wa, amma a Faara, 20 tiigha kaan aten nun. Tsaunǝn kee mana man thlǝm Faara tǝ pofad nun.

7

Tsaharhaha aten kakhrha

1 Nanǝnya aten ɓillad nun chireethlee nun ɓa. Nǝghǝn ngga a tsuwar niifa nuneefa fa wa. 2 Amma ƙǝsǝr amana niifa kyarha hu ƙǝƙǝrra kulafayirha hai, kala hǝshneefa tsauka tǝ nukkun, tǝ ƙǝm kala nuneefa tsauka tǝ chimadghǝn. 3 Chimarha lǝɗanggǝn yighǝn ˈya kamngga yi kakhrha a nukkun, nuɗi ƙǝm waikee a chimadghǝn. 4 Ƙǝsǝr mbǝ nuɗi naarha tǝ sǝsǝmnda fadghǝn wa, kǝl chimadghǝn, nǝghǝn kee ƙǝm chimadghǝn mbǝ naarha tǝ sǝsǝmnda fadghǝn wa kǝl nukkun. 5 A ˈyaɗang ɗun fannun ndan wa. Ənamadghǝn tǝ nggǝmnda hur nun fa ɗǝgha hu sayi ɗǝ ngguchit, tǝnun kǝsang altennun ngga hu hwan Faara. Akwasamadghǝn a nggǝr wun parha hai ƙǝsǝr amawana Sheetan huk kun ka yamid ƙǝrǝssǝ nun. 6 Pǝrang ni ǝnggini kun ˈyahu shawara, mbǝ ngyahang ni kun sahai wa. 7 Andam na fiya heu ƙǝla nggi kwan. Amma kowunni ahur nun tǝ yighǝn fǝra fǝrang na Faara, niifa tal tǝ tur yanɗi fǝra ha ya, tahadghǝn ƙǝm tǝ tur yanɗi fǝra ha taarha. 8 Aten fingya ɓalgha kula kakhrha tǝ fingya mǝrna chimayi ndan, niya ndang nda kanda a nggushi tsau nanda kula kakhrha ƙǝla nani. 9 Amma a mba nda a mbang ƙǝs alten ndan wa, kamɗǝ a kahaa nda amawa nanda kyarha hu susuwayirha hai. 10 Nafiya kakhka niya ndang nda kanda mbǝ laɓar altenna wa amma yi Chinǝm, ma ndǝk nuneefa hai tǝ chimadghǝn wa. 11 Amma a ndǝkɗa hai tǝghǝn, kǝl tǝta tsauka kee kula kakhrha, nduwa nggǝrgha nda tangsang mii ndan tǝ chimadghǝn. Chimarha ƙǝm a tamɗǝ kal nukkun hai wa. 12 A fingya niya ndang nda kanda, mbǝ Chinǝm ndagha kee wa, ana yanɗi sǝ na tǝ nukkun fǝrwa wa ƙǝkafek tǝ Chinǝm a nggǝmɗa fa a tsauka tǝghǝn, a tamɗǝ kalghǝn hai wa. 13 Nuneefa ƙǝm natǝ chimarha fǝrwa wa ƙǝkafek tǝ Chinǝm nggǝmɗa fa a tsauka tǝghǝn, a tamɗǝ kalghǝn hai wa. 14 Chimarha fǝrwa kǝkafek tǝ Chinǝm nǝn a narha chahal ƙǝsǝr ka nuɗi keeghǝn, nuneefa ƙǝm fǝrwa ƙǝkafek tǝ Chinǝm nǝn a narha chahal a fad chimadghǝn. A mbǝ kewa mbǝ wanggiwa narha chahal wa, amma nanǝnya tsau nda chahal. 15 Amma ana mid chimadɗi nduwa nuɗi fǝrwa wa ƙǝkafek tǝ Chinǝm na midghǝn sǝ ndǝkrha hai tǝ ndan, malaman kanda ndǝgha nda hai. Tsaunǝn chimarha nduwa nuneefa na ƙǝrǝsta mbǝ tǝta ni a tsawa nda wa, ƙǝsǝr aana Faara ƙǝm a tsawun ɗǝɗem. 16 Sa nuneefa ƙǝƙǝn sǝnnasǝ na mbang hǝrghang chimadwa wa? Sa chimarha ƙǝƙǝn sǝnnasǝ na mbang hǝrghang nda nuwa wa?

Tsawu ƙǝla aah na Faara sa

17 Kowunni ahur nun ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ tsaurha a mbǝɗi ɗǝfona Chinǝm sahai, tǝ ƙǝm tsawana ƙǝla kyana Faara ˈwa aah sa ɓa. Ənɗa pǝrang ni ƙǝn hwan Faarya heu. 18 Na niifasǝ ˈwagha teena thlee ɗǝ muwa a sayidɗi aah na ndan wa? A nggǝrɗǝ tsaurha kula thlee muwa wa. Na niifasǝ thleewa muwa a sayidɗi aah na ndan wa? A thlee ɗǝ muwa ɓal wa. 19 Mbǝ ˈyani thlee muwa wa, yamid thlee muwa ƙǝm mbǝ ˈyani wa. Takkwa ˈya ndana Faara ndǝn kamngga. 20 Kowunni ahur nun tsauka ƙǝla nanǝn a sayidɗi aah na Faara kun. 21 Mafarha ni sa a sayidɗi aah na nda sa wa? A ɓillad na wa. A nanna mbang wal kwaman altenwa, kaɗu. 22 Ana mafarha ni sa a sayidɗi aah na Chinǝm sa ɓa, walna alten wa nanǝnya hu Chinǝm. A naa tǝ altenwa a sayidɗi aah na Chinǝm sa ɓa, nanǝnya mafad Ƙǝrǝsti ni sa. 23 Hiigha nda kun ɓa pǝɗaghǝn, nanǝn kee a tsauɗun mafaya fiya wa. 24 Shayina, koma nana niifasǝ a tsauka tǝ Faara ƙǝla nanǝn a sayidɗi aah nǝn ndǝn ɓa.

Wutaraya tǝ nishya mǝrna chimayi ndan

25 Nanǝnya aten tsakh miiwa aten wutaraya ɓalgha kula kakhrha. Mbǝ ˈyasǝ pǝree na Chinǝm a thlǝghang nggi kanda wa. Amma Chinǝm ka haɗang ni fa fǝree ɗǝ sǝnda na fiya fǝrƙǝkafek tǝghǝn, ndǝn niya thlǝworha ya. 26 Ƙǝsǝr ka sǝsaarha nasǝ a weeriya, niyi a numarha a nggushi tsauna niifa ƙǝla nanǝn. 27 Ana kakhrha sǝ a atenwa, a ndǝk ɗun hai wa, A mbǝ kakhrha sǝ atenwa wa, a kaɗanna kakhrha wa.

28 Amma a kakh na ǝnawa ɗimiyirha wa, ko wutararha ni kakhka ǝnawa ɗimiyirha wa. Amma fingya kakhka na a kyarha hu ɓillarha hai hu tsawud ndan, nana minnasǝ a hǝrghang nggi kun hu ɓillad ɗiya. 29 ˈYa niya thlǝkrha shayina, takhka ɓengya ngguchit. Nanǝnya ta mbeeɗǝ fingya kakhka na nda a tsaurha ƙǝla ˈwa wanda kakhrha wa; 30 fingya na a tǝrha na nda tsaurha ƙǝla mba a tǝrha wa, fingya natǝ wutsǝfayirha fa na nda a tsaurha ƙǝla mba nda tǝ wutsǝfayirha fa wa, fingya hiigha ǝngya na nda a tsaurha ƙǝla mbǝ ˈyasǝ a har ndan na a ƙǝsa nda ha wa; 31 fingya na mindan ǝn ƙǝshiirha, ɓa nanda naarha ƙǝla mbǝ ˈyasǝ na a ƙǝsa nda ha wa. Ƙǝsǝr ƙǝshidɗiya ƙǝla sǝn nǝm ndǝn nǝn a ngwalarha. 32 Na minnasǝ nduwun hai tǝ ɓillarha. Niifa mbuwa tǝ kakhrha nǝn ɓillarha kee tǝ ǝngya na mid Chinǝm, tǝƙǝm ƙǝƙǝn nǝn ǝnaarha na a tǝkka Chinǝm mbǝnda fa. 33 Amma niifa natǝ kakhrha nǝn ɓillarha tǝ ǝn ƙǝshiirha, ƙǝsǝr midghǝnsǝ na a tǝkka nukkun mbǝndafa, 34 tsakh hutenggǝn hai sǝri. Nunefa mbuwa tǝ kakhrha, nduwa wutararha nǝn ɓillarha tǝ tar Chinǝm, ƙǝsǝr na midghǝnsǝ nagha chahal hu farha tǝ sǝsǝnggǝn. Amma nuneefa natǝ kakhrha nǝn ɓillarha tǝ ǝn ƙǝshiirha, ƙǝsǝr nǝn ǝna ˈya na a mbǝnanggǝn chimadghǝn. 35 Thlǝk ni ndǝn kee ka a ɗanggǝn kun sǝ, mbǝ a ndelth kunni wa, amma ka a nagha tsawud nun mǝmǝl kula tsakh huteena hai hu ǝnang taara Chinǝm. 36 Ana niifa sǝ kaɗagha wee nuwun ka kakhrha, nagha ǝnang ˈya wutaradɗa fa mbuwa ngga har mbǝrgha sayid kahadghǝn ɗǝ, a ɓalgha midghǝn sǝ a kahanggǝn, nǝn mbang kahang nda, mbǝ ˈyasǝ ɗimi a hurghǝn wa. 37 Amma ana niifasǝ ƙǝm ishgha hu numadghǝn ngyahang ngwanda sahai wa, nǝn mbang ƙǝsang nda altenggǝn, mbǝ kakhrha wa, ǝnaɗǝ ngga. 38 Nanǝn kee niifa kahangga kyamadghǝn ǝnaɗǝ ˈya na ngga, yanɗi ƙǝm kahang ngwa wa ndǝn na mǝmǝl kaan. 39 A ɓal chimad nuneefa hai tsauɗǝ nukkun. A mǝr chimadghǝn nǝn kal farha hai kakh niifa nǝn tǝrna midghǝn, amma a nggǝmɗǝ Chinǝm. 40 Amma hu numad na nǝn narha tǝ wutsǝfayirha a tsauɗǝ ƙǝla nanǝn, hu numad ƙǝm niyi tǝ Sǝsǝn Faara fa.

8

Hǝb ǝnnarhami pang nanda ɗaharha

1 Nanǝnya aten ǝnnarhami pang nanda ɗaharha. Sǝnɗǝmsǝ “Ƙǝm heu nǝghǝm tǝ huteena fa.” Amma huteena nǝn ɓang taala ɓa, nggǝmnda nǝn ɓang taksaarha ɓa. 2 A tǝr niifa fadghǝn sǝnɗǝ ˈya, ɓalghǝn kula sǝn ˈyasǝ kamngga a sǝnggǝnǝn. 3 Amma kala niifa nggǝmngga Faara, sǝn Faara ndǝn. 4 Aten hǝb ǝnnarhami pang nanda ɗaharha, sǝnɗǝm sǝ hu ƙǝshidɗiya ɗaharha mbǝ a mii ˈya wa, tǝ ƙǝm mbǝ Faara sǝ pak wa, amma ƙǝl tǝtal kee. 5 Ƙǝsǝr ko nanǝn na fingya sǝ na nda aarha faarya a talara tǝ hweeɗe, ƙǝla nanǝn na faarya sǝ hangga tǝ chinǝm ƙǝm hangga, 6 amma a fad nǝm Faara tǝtali ni, ndǝghǝnni na Chinɗi ǝnagha ǝngya heu, ahurghǝn ni nanǝm sǝ. Ƙǝmɗa Chinǝm tǝtal ni kee, ndǝna Yeeso Ƙǝrǝsti, ahurghǝn ni ǝna nanda ǝngya heu, ahurghǝn ni ƙǝm nanǝm sǝ. 7 Amma mbǝ kala niifa na tǝ sǝnda ǝnɗiya wa. Fingya sǝsǝngga hai tǝ tar ɗaharha a hǝb nda ǝnnarhami na nda numad ndaarha ǝnnarhami ni pang nanda ɗaharha. Tsauna numad ndan mbǝ kuɗimnggǝn wa, na nda a naghǝn tsǝnda paarha fa hǝb nanda ǝnnadɗami, a mbǝɗiya na fad ndan mǝra hai. 8 Ənnarhami mbǝ ɗang ƙǝm tsau thlǝmad Faara ɗǝ wa. A hǝb wum ndǝn wa mbǝ ˈyasǝ nǝm ƙǝɗeng wa, A hǝb ɗǝm ndǝn mbǝ ˈyasǝ nǝn chighang ƙǝm wa. 9 Amma kwarama naɗǝ tsawud alten ɗi kyanun ya kyathlang fingya hai mbuwa tǝ shembe tsawun ǝn kii saara a kanda. 10 Ƙǝsǝr anad niifa sa, sa sǝngga ˈya a hǝb ǝnnarhami pang nanda ɗaharha, mbǝnǝn wal kaali a ƙǝɗi hutenggǝn hǝb ǝnnarhami ƙǝm Pang nanda ɗaharha wa? 11 Nanǝn kee ƙǝsǝr ka sǝnduwa shadwa mbuwa tǝ shembe a mǝra, kyana Ƙǝrǝsti mǝra ka ndǝghǝn. 12 Ahu ǝnang ɗimiyirha shad nun fa kiya, ndǝ nun ǝnang ɗimiyirha Ƙǝrǝsti fa ƙǝsǝr ǝnang ɗun wundǝrha hutenggǝn fa ƙǝɗiigha. 13 Tsau nǝn kee, ana ˈya niya hǝbrha a kyang shadna hu ɗimiyirha hai, mbi tam nggǝr kii thluwa wa, ka amawa ni kyang shadna hu ɗimiyirha hai.

9

ˈYa kamngga tǝ tar Tǝthlǝnda Yeeso

1 Mbiyi tsahai wa? Mbǝ tǝthlǝnda Yeeso ni nggi wa? Nawi Yeeso na Chinǝm wa? Mbǝ ƙǝsǝr ka tarna ni tsaunun yi Chinǝm wa? 2 A mbǝ tǝthlǝnda Yeeso ni nggi a fingya wa, tǝthlǝnda Yeeso ni nggi a kun. Ƙǝsǝr kun ndǝn tsauka shedawa a tenna tǝ ndaarha nggi tǝthlǝnda Chinǝm ni. 3 Ənɗa ni nggǝrang fingya sǝ ya a tsahenda mee aten mamnggit na. 4 Kamngwa na a wal ǝnnarhami nan tǝ saarha a harnun wa? 5 Kamngwa na a wen hai tǝ nishyi nan ƙǝrǝsta kakh nan, ƙǝla fingya fathlǝngya Yeeso, tǝ wanmangya Chinǝm tǝ Mbiturus ǝnaarha wa? 6 Nduwa nggi tǝ Mbarnaɓa ni kee na ǝna taara hǝɓanggan fad nan wa? 7 Wunni ǝna tar sodja nagha a hǝɓang fadghǝn? Wunni hǝf hed inabi mbǝ kii wan ɗǝfyighǝn wa? Wunni tǝ chibrha, ƙǝɗenggǝn sa ɓithlaarha? 8 Nani a pǝrghǝn kee ka nggǝmnda hur niifa wa? Mbǝ kee ndaana ɗeleewar ngyakhrha Musa wa? 9 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai ahu ɗeleewar ngyakhrha Musa, “A pang na pupusa maɓi mii a sayidɗi na nanda a pǝr hwarma wa.” Ɓillagha Faara aten kwel kee wa? 10 Mbǝ nǝn a ndikrha aten nan wa? Ƙǝkafek ƙǝsǝr ka ƙǝmni chirethleng nanda hai. Ƙǝsǝr kamɗǝ yanɗi huɗagha tǝ yanɗi pǝrangga ɗǝ na nda a shiiten wal ǝnnarhami. 11 A hǝf ɗan wid sǝsǝna ahur nun, mul nǝn hai a halth ɗan ǝnnarhami ƙǝla yi ƙǝshidɗiya a fad nun wa? 12 A ɗang ɗun fingya sǝ pǝrangga laɓar Faara kun, kamngwa na a wal thlaara nan kal kanda nan wa? Amma ˈwa wan wal kwamana kee wa. A nggushi ƙǝrǝs nan tǝ kala ˈya nanan tǝghǝn ha heu ma tsawan fer kii saara a Laɓaara na mbǝnggǝn yi Ƙǝrǝsti.

13 Sǝnggunsǝ, fingya na a ǝna taara hu Ƙǝn Faara na nda wal ǝnnarhami hu Ƙǝn Faara wa, ƙǝmɗa fingya na a ǝna taara a mbǝd nji sataka a mbǝɗani na nda wal yi ndan hu ǝn sataka wa? 14 Nǝghǝn kee ƙǝm, ndagha Chinǝm nafiya na a pǝr Laɓaara na Mbǝnggǝn a mbǝɗa ni na nda wal thlaara. 15 Amma nggi kam mbusǝ ko tǝtal ahur kwamanggini ya ǝnani taara sǝ wa, mbǝ ka nani a chireethleng hai a ǝneegha nda kee wa, ƙǝsǝr a nggushi mǝr ni ma ˈyaɗee taala nda fa tǝ tarna. 16 Ko nanǝn pǝr Laɓaara na Mbǝnggǝn mbǝ ˈyani kamngwa a ǝna taala ni tǝghǝn wa. Tsaunǝn ndǝn kyana Faara fǝreerha a ǝnee. Ən kawa ni a fanna a pǝr wii Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya wa! 17 Andam niyi a ǝnaghǝn tǝ altenna kam niya wal tiirha. Amma mbi wura hasǝ wa, ƙǝsǝr Faara ndǝn ɗǝfeegha ndǝn hu haar na hai. 18 Mani ƙǝna tarna? Pǝr Laɓaara na mbǝnggǝn tǝka ni ǝnaghǝn. Mbǝ tǝ altenna niya pǝr Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya wa.

Fǝr Mbulus fadghǝn ka a pǝr Laɓaara nǝn na mbǝnggǝn

19 Ko nanǝn niyi tǝ altenna mbiyi a har niifa wa, tsauɗi mafarha a fiya heu ka a ɓanggi fiya ɓa hangga a thlǝma Ƙǝrǝsti ɓa. 20 Anaɗi tǝ Yahudaya, tsawanggi fanna ƙǝla Tǝyahudarha ka a lǝmanggi Yahudaya thlǝma Ƙǝrǝsti ɓa. Anaɗi tǝ fingya na a takkwa ngyakhrha Yahudaya, tsawi ƙǝmɗa niifa na a takkwa ngyakhrha. Ko nanǝn mbiyi a takkwa ngyakhrha wa, ǝnani kee tǝni ɓang nafini na a takkwa ngyakhrha thlǝmad Ƙǝrǝsti ɓa 21 A sayidɗi nani tǝ fingya mbuwa Yahudaya kanda mbuwa takkwa ngyakhrha, tsawi ƙǝmɗa ƙǝla yi mbuwa takkwa ngyakhrha tǝni ɓang kanda thlǝmad Ƙǝrǝsti ɓa. Amma karwi ngyahad Faara fa wa, niyi a ǝna taara tǝ ngyakhrha Ƙǝrǝsti. 22 A sayidɗi nani tǝ fingya ƙǝɗiina fǝrƙǝkafekkid ndan, tsauɗi ƙǝla kanda, ƙǝsǝr na minnasǝ a lǝmanggi fa yamid fǝrƙǝkafekkya thlǝmad Ƙǝrǝsti ɓa. Tsauɗi ƙǝla kala ǝngya turya fiya heu, ƙǝsǝr ko tǝ ƙǝƙǝn ni a hǝrghang nggi fingya. 23 Ənani ǝngya heu ka a pǝr Laɓaara ni na Mbǝnggǝn tǝni wal yina parka.

Mbulus mǝmǝlang ɗǝ fǝrƙǝkafekkid fatakkwaya tǝ yanda tǝ ɗaarha

24 Sǝnggunsǝ tǝ ndaarha ahu pǝpǝla ɗaarha kowunni nǝn kyarha hu ɗaarha hai wa, amma niifa tal ni kee na a hǝɓang nda wa? Nanǝn kee nama a ɗarha kee tǝnun wal ƙǝnaghǝn. 25 Kala nafiya na a ɓashad pǝpǝla ɗaarha na nda tsaharha ngga. Na nda ǝnaarha kee tǝna nda wal ƙǝnaghǝn mbuwa mǝnda ha, amma ƙǝm nǝm ǝnaarha kee tǝnǝm wal ƙǝnaghǝn yi na tsaurha pakwanɗǝ. 26 Tsaunǝn kee, mbiyi a ɗarha kula mbǝrha niya ɗǝrha saɗǝ wa, mbiyi a yanda ƙǝla tǝ yanda tǝ ɗǝwumnda na ɗǝk ɓereurha wa. 27 Tsǝtsǝl ni fanna ne ƙǝla tǝ pǝpǝlad ɗaarha, na a tsaharha na a tsauka ka ˈya. A mbǝ kee wa, niyi a tǝrǝmnda akwasamadɗi pǝr ni laɓar Faara a fingya, nggi tǝ altenna ɓa nda rǝk nggi.

10

Ƙǝs thlǝmarha aten takkwa ɗaharha

1 Shayina, mbǝ minnasǝ a tsauka kula sǝndǝnun wa, chichiyi nǝm kar wiigha nda heu akamu hashmbe, kya nda tǝ wuri aama. 2 Ənang nda mbaptisǝma kanda heu ka takkwa Musa ahu hashmbiɗi tǝ wuri aamɗi. 3 Kanda heu hǝb nda ǝnnadɗa mii na yi sǝsǝna, 4 kanda heu ƙǝm san nda aamɗi na yi sǝsǝna. Ƙǝsǝr saagha nda aama ahu feera na yi sǝsǝna yanɗi wiigha tǝ kanda, ferɗi kǝm ya Ƙǝrǝsti ni. 5 Amma tǝkkwa Faara mbǝnda fa tǝ fingya wa, nanǝn kee ɓǝlangganda kanda pangganda kanda a mbǝya ɗǝɗamǝn a kaheerha. 6 Nanǝnya katǝrana ǝnggina hai ya ka tsauka ǝnsakhrha aten nǝm, amawa nǝm ǝna tar mbǝlfeerha ƙǝla ǝna nanda. 7 Nanǝn kee a tǝrang shilee ɗahaya teena ƙǝla ǝnana fingya ahur ndan. Nǝghǝn chichireethlee hai, “Nafini tsau nda hai hǝɓa nda, saa nda, thlii nda sǝ ɓasha nda.”* 8 A ǝnaɗǝm kulafayirha ƙǝla ǝnana fingya ahur ndan wa, kyangga fiya 23,000 hu mǝra hai paara tal. 9 Kamngwa a ƙǝƙǝrang nggǝm Ƙǝrǝsti†, ƙǝla ǝnana fingya mǝr nanda ɗǝ ka ƙǝtta huthlingya wa. 10 A huhurum ɗun ƙǝla ǝnana fingya wa, ɓǝlangna tǝthlǝnda Faara yi mǝra kanda. 11 Katǝrana ǝnggina hai tǝ kanda ya ka tsauka ǝnsakhrha a ƙǝm. Chireethleng nanda hai ka a ƙǝs thlǝmad nǝm nǝn ƙǝm ɓalgha hai hu ƙǝshiid weeriya. 12 A numad na ish na ngga, kwaru naɗǝ fǝla hai. 13 Mbǝ ƙǝƙǝrra sǝ hu tsawud nun nanǝnya pak ma yanɗi ˈwana fingya saarha fa wa. Na Faara tǝ ƙǝkafek fa. Mbǝ fǝrang ƙǝƙǝrra kun kalgha kun mu wa. A wal ɗun ƙǝƙǝrra, nǝn kyaɗo kwaman kyarha sǝ tǝna ƙǝrǝsta.

Malaman wutsǝfayid ɗaharha

14 Nanǝn kee shayina kun nggǝmni, naama inggun ma takkwa ɗahaya. 15 Niyi a ndikrha tǝ nafiya na ndǝndǝl. Ƙǝlaman tafad nun ana ǝnɗi niya thlǝkrha ƙǝkafek ni. 16 Wuhuleu ɗi hwan nǝm Faara a ɗǝf parka nǝn sahai, mbǝ wum teena ni hur saa far Ƙǝrǝsti wa? Kii nǝm mburodi ɗi kyang nǝm hai, mbǝ nanǝm a tsau ɗǝɗemnggirha tǝ fad Ƙǝrǝsti wa? 17 Ƙǝsǝr mburodi tal ni, ƙǝm na hangga farha tal ni, ƙǝsǝr ƙǝm heu nǝm a kii mburodi ɗi tal. 18 Numama aten nafiya Isǝreela. Mbǝ na nanda tal wumngga hai kiigha thlu sataka fǝr nanda a mbǝd nji sataka wa? 19 Ma niya ndaarha? Ənnarhami fǝrang nanda ɗaharha ndǝna ˈya wa, nduwa ɗaharha ndǝna ka ˈya wa? 20 Awo, niyi a ndaarha satakh kini ya, fǝrang nggandan ǝnkaheeya, mbǝ a Faara wa. Mbǝ minna sǝ ƙǝm non a wum teena tǝ ǝnkaheeya wa. 21 Mbun saarha tǝ wuhuleu Chinǝm nggǝr wun saarha tǝ wuhuleu ǝnkaheeya ƙǝm wa. Mbun hǝb ǝnnarhami a mbǝd hǝb ǝnnadmid Chinǝm, nggǝr wun hǝb yi ǝnkaheeya ƙǝm wa. 22 Nana mid nǝm nzǝwar mii Chinǝm tǝnǝn sǝrǝkrha wa? Kal nǝm ndǝn shembe wa?

Nama a manang thlǝm Faara ƙǝtsar

23 Na fingya sǝ na nda ndaarha, “Malenda kwamana a ǝna komani” amma mbǝ ǝngya heu na ngga a fadwa wa. Ndagha na, “Malenda kwamana a ǝna komani” amma mbǝ komani na mbang ɗosǝ wa. 24 A ɓillad na tǝ ˈya na ngga a fadwa kee wa, amma numo aten ˈya na ngga a fingya fiya. 25 Nanǝn kee, kyama thluwa heu na nanda a heng ɗǝ hu kasu, kula kun tsakh mee tǝ ˈya karna mid nun. 26 Ƙǝsǝr ndagha Ɗeleewar Faara, “Ƙǝshiirha tǝ ǝngya na hurghǝn heu yi Chinǝm ni.” 27 Ana niifasǝ fǝrwa wa ƙǝkafek tǝ Faara aagha kun ka hǝb ǝnnarhami ɗǝ a minda keeghǝn na midwa sǝ a ɗǝna ɗǝ, hǝɓama kala ǝnnarhami na a mbed nun kula kun tsakhmee tǝ ˈya karna mid nun. 28 Amma a ndang niifa kun, “Ənnadɗami ya, yi pa ɗaharha ni,” a hǝb ɗun wa, ƙǝsǝr ka niifɗi pǝrangga ndǝn kun, ƙǝsǝr ka ˈya karna mid nun. 29 Niyi a ndaarha ka numad niifɗi aten ˈya na ngga tǝ mbuwa ngga, mbǝ yiwa wa. Kama na numad niifa ˈyaɗe wal altenna fa? 30 A usaɗi Faara aten ǝnnad na mii, kama nda na nda thlǝk ˈya mbuwa ngga atenna ka hǝb ǝnnarhami usa ni Faara atenggǝn? 31 Nanǝn kee kala ˈya nun a saarha, nduwa hǝbrha, nduwa ˈya nun a ǝnaarha, ǝnamadghǝn heu ƙǝsǝr ka mamnggit Faara. 32 A tsauɗun fer kisaara a Yahudaya nduwa fingya mbuwa Yahudaya, nduwa fatakkwaya wa. 33 Ənama ƙǝla niya ǝnaarha. Mbi ǝna ˈya na mbǝneeghǝn wa, amma ni ǝna ǝngya kamngga a mbǝnanggǝn fiya tǝna nda wal hǝrǝkrha.

11

1 Tsahama nggi ƙǝla tsaha ni Ƙǝrǝsti.

Tsaharhaha aten nggǝlanda teena

2 Niyi a fal kun ƙǝsǝr nun naarha ɗal nggi teena, ƙǝsǝr ƙǝsɗun tsahadɗaha tǝ ƙǝkafek ˈwani tsahang kun ha ƙǝla malang ni ndǝn kun ha. 3 Amma na minnasǝ a sǝnunsǝ turi hǝshneefa ndǝna Ƙǝrǝsti. Turi nuneefa ƙǝm ndǝna chimarha, turi Ƙǝrǝsti ƙǝm ndǝna Faara. 4 Kala hǝshneefa hwangga Faara nduwa thlǝkka ˈya kyadna Faara tenggǝn nggǝnggǝla sarang ɗǝ turighǝn ɗǝ. 5 Kala nuneefa hwangga Faara nduwa thlǝkka ˈya ndaana Faara tenggǝn tsahai, sarang nǝn turighǝn ɗǝ nǝghǝn tal a thlǝrɗang ɗǝ tenggǝn ɗǝ. 6 A mbǝ mid nuneefa sǝ ƙǝnanggǝn tenggǝn wa, nǝn mbang tsaɗang was tenggǝn ɗǝ. Amma tsaunǝn ǝn shilee a fad nuneefa a tsaɗang ɗǝ was tenggǝn ɗǝ, nduwa thlǝrɗanggǝn ɗǝ, kamɗǝ a ƙǝnanggǝn tenggǝn. 7 Kamngwa hǝshneefa lǝlǝɓanggǝn wasghǝn wa, ƙǝsǝr nǝghǝn ƙǝla tǝ ƙǝm mamnggit Faara ni. Amma nuneefa nǝghǝn a kyad mamnggit hǝshneefa. 8 Kyawa hǝshneefa ɓa a fad nuneefa wa, amma nuneefa ndǝn kyaghǝn ɓa a fad hǝshneefa. 9 Əna wanda hǝshneefa ka nuneefa wa, amma ǝnagha nda nuneefa ka hǝshneefa. 10 Ƙǝsǝr ka fathlǝngya Faara, a lǝlǝɓangga nuneefa tenggǝn a kyad ndaarha nǝn nǝghǝn a kamu sǝsǝmnda chimadghǝn. 11 Amma hu Chinǝm mbǝ nuneefa naarha katenggǝn kula hǝshneefa wa, hǝshneefa ƙǝm mbǝ naarha katenggǝn kula nuneefa wa. 12 Ƙǝsǝr ǝnagha nda nuneefa a fad hǝshneefa, hǝshneefa ƙǝm nuneefa nggǝtgha ndǝn, ǝnggini heu ya Faara ndǝn ǝnagha ndǝn. 13 Ƙǝlaman tafad nun. Mǝmǝlni ana nuneefa a hwan Faara mal tenggǝnǝn tsahai? 14 Ən tiina tsahang ɗa ndǝn ƙǝm ha tǝ ndaarha ǝn shilee ni ana was ten hǝshneefa hǝling. 15 Nǝghǝn ngga a fad nuneefa ana was tenggǝn dzang, ƙǝsǝr fǝrang nanda wasa dzang ka a ƙǝnanggǝn tenggǝn. 16 Ana niifasǝ na tǝ ngaala mii atenggǝn, mbǝ ǝna ˈya sǝ ɗǝɗamǝn hu ƙǝn hwan Faara wa.

Sǝɓang nda ǝnnadmid Chinǝm ɗǝ

17 Aten ǝngginiya, fal yi kun wa. Mbǝ ka ˈyasǝ ngga hu wum ndǝnun hai wa, nǝghǝn ka kee. 18 A katǝradghǝn sǝkɗi ndaarha a wum ɗun hai hu ƙǝn hwan Faara nun kyad ɗǝɗamǝn nggirha, niyi a ndaarha nǝghǝn ƙǝkafek. 19 Ƙǝsǝr tǝtani a nagha kyad ɗǝɗamǝn nggirha sǝ a pathlang nun, tǝna niifa sǝnang fingya hai na ahur nun na tǝ ƙǝkafek fa kaan. 20 A sayidɗi wum nun hai heu a mbǝrha tal mbǝ nana mid nun ǝnnad mid Chinǝm wa, 21 ƙǝsǝr a naɗun a hǝbrha fingya ƙǝl yi ndan kee ndǝn na nda ǝnaarha mii mba nda hǝbrha tǝ fiya wa. Nanǝn kee niifa tal tǝ miirha fa, niifa tal ƙǝm tǝrangga mbaala in. 22 Mbǝ wurayinun sǝ mbuwa nun hǝbrha tǝ saarha sǝ wa? Nduwa nun a fǝrang shilee fingya mbuwana ˈyasǝ a har ndan na ahur ƙǝn hwan Faara? Mani ndang nda kun? A fal kunni wa? Ƙǝkafek mbǝ ahu yanɗiya wa.

Hǝb ǝnnadmid Chinǝm

23 Ənɗi fǝrang ni kun ya, thlǝyi ndǝn ɓa a har Chinǝm, tǝ ndaarha, Chinǝm Yeeso a fǝɗikɗi fǝr na ndan tǝranggǝn mburodi sǝ, 24 akwasamadɗi usa nǝn Faara, kyanggǝn hai, ndǝghǝn, “Fadna ni ya, fǝr nanda ƙǝsǝr ka kun. Nama naarha ǝnaarha kee tǝnun ɗal nggi teena.” 25 Nǝghǝn kee ƙǝm akwasamad ǝnnadɗa mii, tǝranggǝn wuhuleurha sǝ ndǝghǝn, “Wuhuleu ɗiya yi weerinda ɗǝfmiina ni tǝ kun ǝnana nda tǝ farna, nama naarha ǝnaarha kee ƙǝtsar tǝnun ɗal nggi teena.” 26 Kala fara kii nun mburodi ɗiya tǝ saarha tǝ wuhuleu ɗi ya, nanun a pǝr mǝrra Chinǝm ni ɗǝ, ƙǝl a nggǝr ɗǝ wutta ɓa.

27 Nanǝn kee, kala niifa kiigha mburodi ɗi ya, saagha tǝ wuhuleu ɗiya na yi Chinǝm kamngwa wa ǝnaɗǝ ɗimiyid sarang nda far Chinǝm ɗǝ. 28 Ƙǝl ƙǝlang na niifa fadghǝn ngga kapa nǝn kii mburodi ɗi tǝ saarha tǝ wuhuleu ɗi. 29 Kala niifa kiigha mburodi ɗi tǝ saarha tǝ wuhuleu ɗi fǝrangwa mamnggirha Chinǝm, aang nǝn ngwa kumad Faara tenggǝn fa ɓa. 30 Ndǝn ǝnagha ndǝn fingya ahur nun mba nda tǝ shembe wa, tǝ ƙǝm mba nda kanglang wa, fingya ma mǝr nda ɗǝ. 31 Amma a ƙǝlang ɗǝm fad nǝm ngga ˈwan, mba nda ngwang kumarha ƙǝmsǝ wa. 32 Ana Chinǝm ni a ngwang kumarha ƙǝmsǝ, tsǝtsǝl nanda ƙǝm amawa nǝm mǝra heu tǝ ƙǝshiirha. 33 Shayina, a wum ɗun hai heu kun a hǝb ǝnnarhami, ƙǝlama ndan hǝɓun heu. 34 Ana niifa sǝ na miirha a ƙǝsa, ǝna ˈya nǝn mii a wuri, amawa nun aang ngwa kumarha fad nun fa ɓa. Aten fingya ǝngya ƙǝm a ɓaɗiɓa ɓani kyaɗang kwamanggǝn kun.

12

Fǝrra Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda

1 Nanǝnya shayina aten fǝrra Sǝsǝna mbǝ minna sǝ a tsawun kutunggǝn wa. 2 Sǝnɗunsǝ sayidɗi nanun kun kula kyarha hu ƙǝrǝstayirha hai, sakh ɗang nda kun hu kwamangya hangga non a takkwa ɗahaya mbuwa kalasǝ. 3 Nanǝn kee na minnasǝ a sǝnunsǝ tǝ ndaarha mbǝ niifasǝ na Sǝsǝn Faara a shikƙǝn na mbang ndaarha, “Shiwang nda Yeeso wa.” Mbǝ niifasǝ ƙǝm na mbang ndaarha, “Yeeso Chinǝm ni,” ƙǝl nanǝn tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda. 4 Na tur fǝrra sǝsǝna sǝ ɗǝɗamǝn, amma Sǝsǝn ɗa ni tal fǝrgha ndǝn. 5 Na kwaman tǝr tarya sǝ hangga, amma Chinǝm tal ni. 6 Na tarya sǝ hangga, amma Faara tǝtal ni na shik kanda heu hu ko yanggi ni. 7 Kowunni ahur nǝm walɗǝ fǝrra Sǝsǝna ka a ɗanggǝn ƙǝmsǝ heu. 8 Na Sǝsǝnɗi fǝr laɓar thladwayirha niifa, a niifa pak ƙǝm fǝrang laɓar sǝnda nǝn. 9 Sǝsǝn ɗani na fǝrang fǝrƙǝkafek niifa, Sǝsǝn ɗani ƙǝm na fǝrang sǝsǝmnda niifa yi ƙǝnang nda haarha. 10 Na Sǝsǝnɗi fǝrang nda niifa sǝsǝmnda yi ǝna ǝnwultengya, a niifa pak ƙǝm fǝrang pǝr ǝngya kyad nǝn, a niifa ƙǝm sǝsǝmnda yi hwathlang nda Sǝsǝn Faara hai tǝ sǝsǝngya pak. Niifa pak ƙǝm fǝrang mbang ndikrha tǝ tur miiya ɗǝɗamǝn tǝ pǝr ˈya nda nanda tǝ tur miiya pak. 11 Ənggini heu ya Sǝsǝn ɗani tal na a ǝnaghǝn tǝ ƙǝm fǝrang nggǝnǝn kowunni ƙǝla tǝrna midghǝn.

Ƙǝm heu farha tal ni tǝ mbǝd njiya hangga

12 Ƙǝla nana thlu farha tal, fadɗi ƙǝm tǝ mbǝd njiya hangga, ko nanǝn na mbǝd njiyini hangga, farha tal ni, nǝghǝn kee ƙǝm tǝ Ƙǝrǝsti. 13 Ƙǝsǝr ǝnangganda mbaptisǝma ƙǝm heu tǝ Sǝsǝna tal a tsawum farha tal, Yahudaya nduwa nafiya mbuwa Yahudaya, mafaya nduwa nafiya mbuwa mafaya, fǝrang nda Sǝsǝnɗi ƙǝm tal a sam. 14 Nanǝn kee mbǝ mbǝd njirha tal ni hu fadɗi wa, amma mbǝd njiya hangga. 15 Andam na saara a ndaarha, “Mbǝ haara ni nggi wa, mbiyi hu farha wa,” mbǝ nzang tsaurha fa mbǝd njirha hu fadɗi wa. 16 A ndaa thlǝmaarha ƙǝm, “Tsaunǝn mbǝ yirha ni nggi wa, mbǝ mbǝd njirha ni nggi hu fadɗi wa,” mbǝ ˈyaɗang tsaurha fa a nagha mbǝd njirha hu fadɗi wa. 17 Andam farha heu yirha ni, ƙǝƙǝn na naa ˈya? A tsau fadɗi heu thlǝmaarha, ƙǝƙǝn na sǝk ˈya? 18 Amma fad nǝm heu nǝghǝn tǝ mbǝd njiya hangga, ɗǝfang Faara kala mbǝd njirha a mbǝrha na midghǝn tsauka sǝ. 19 Ana fadɗi heu tǝ mbǝd njirha tal, na tahad fadɗi tsaurha ƙǝn? 20 Ƙǝla nanǝn mbǝd njiya hangga ni, amma farha tal. 21 Mbǝ yirha ndang nda haara, “Njiɗewa ˈya tǝ sa wa.” Nduwa teena ndanggǝn sarya, “Njiɗewa ˈya tǝ kun wa!” 22 Mbǝ kee mawa, mbǝd njirha nǝm a naarha mbǝ tǝ shembe wa ndǝn tsauka kadghǝn. 23 Mbǝd njiya nǝm a naa kanda ƙǝla ƙǝɗi shili ndan ma fingya, kanda ɗani nǝm fǝrang mamnggirha. Mbǝd njiya ƙǝm mbuwa nǝm a naarha nǝm laf kanda ngga. 24 Mbǝd njiya na ngga hu yirha mbǝ ˈyasǝ nǝm ǝnang kanda wa. Taksa Faara farha tsanggǝn fingya mǝd njiya mbuwa tǝ shilee fa na nda tǝ mamnggirha, 25 tǝna wum teena naarha sǝ, na nda a laf ndan ha ngga. 26 A wal mbǝd njirha tal wundǝrha fa, kanda heu na nda tǝk hattǝghǝn fa, a fal nda mbǝd njirha tal, kanda heu na nda ǝna wutsǝfayirha. 27 Kun heu fad Ƙǝrǝsti ni, kowunni ƙǝm mbǝd njidghǝn ni. 28 Kulo mbǝd njiya ya ɗǝfang na Faara kanda ahur ƙǝn hwan Faara, yi tal fathlǝngya Yeeso, yi sǝri ndǝna annabiya, yi mahan ndǝna fatsahaya ha, tǝ fingya na ǝna ǝnwultengya, tǝ fingya na tǝ fǝra yi ƙǝnang nda haya, tǝ fathlarya, tǝ fingya na a laf fiya hu ƙǝn hwan Faara, tǝ fingya na ndikrha tǝ miiya pak. 29 Fiya heu ni na fathlǝngya Yeeso wa? Fiya heu ni na annabiya wa? Fiya heu ni famalǝmngya wa? Fiya heu ni na ǝna ǝnwultengya wa? 30 Fiya heu ni natǝ fǝra yi ƙǝnang nda haya wa? Fiya heu ni natǝ fǝra yi ndikrha tǝ miiya ɗǝɗamǝn wa? Fiya heu ni na mbang kyakhrang ndikrha hai wa? 31 Amma a nggushi kukwasang na fǝra kun fa na mam, niya kyaɗang kwamana kun na ngga kalgha yanda mu ya.

13

Kwaman nggǝmnda

1 Ko mbang ni ndikrha tǝ miiya yi fiya, nduwa tǝ yi fathlǝngya Faara, amma a mbǝ nggǝmnda sǝ ahur na wa, tsauɗi ƙǝla ndǝndolong nduwa huhoˈyok na riirha kee. 2 Ko niyi tǝ fǝrra thlǝk ǝngya kyadna Faara, nggi a sǝnang kulish ǝngya hai heu, ne tǝ huteena fa, tǝ fǝrƙǝkafek fa ngga, ni mbang kyakhrang mbǝd tsawud wumnda hai, amma a mbǝ nggǝmnda sǝ ahur na wa, niyi mere kee. 3 A fǝrɗi ǝngya nani tǝghǝn ha heu a fa yamiya, ko fǝrni fadna njegha nda ɗǝ tǝ yibrha, a mbǝ nggǝmnda sǝ ahur na wa, mbǝ ˈyasǝ chiye nǝn wa.

4 Na nggǝmnda tǝ ƙǝrǝsta fa tǝ nggayirha, mbǝ nggǝmnda sǝrǝkrha wa, mbǝ taala wa, tǝƙǝm mbǝ tǝrang altenggǝn sǝ wa, 5 mbǝ naarha ngyangthlang wa. Mbǝ wurahasǝ wa, mbǝ hufrha hur wed wa, mbǝ ƙǝs ndan ha wa. 6 Mbǝ nggǝmnda ǝna wutsǝfayirha tǝ tar mbǝlfeerha wa, amma ƙǝl nǝn ǝna wutsǝfayirha tǝ ƙǝkafekkirha. 7 Nggǝmnda nǝn ƙǝrǝsta ko hu mani, tǝ fǝrƙǝkafek ko hu mani, tǝ shiteena ko hu mani, tǝ ndiyirha ko hu mani. 8 Mbǝ nggǝmnda tam ngwalaarha wa. Amma thlǝk ǝngya kyadna Faara, tǝ ndikrha tǝ miiya, tǝ huteena yi sǝnda heu ɓanǝn ngwalarha. 9 Ƙǝkafek lǝghǝdwa sǝndǝ nǝm wa, tǝƙǝm thlǝk ǝngya kyadna Faara mbǝ lǝlǝgɗa wa. 10 Amma a fara ɓana yanɗa ɓa na lǝlǝgɗa, yi mbuwa lǝlǝgɗa nǝn a mbǝraɗǝ. 11 A sayidɗi nani wundakhne, ni ndikrha ƙǝla wundakhne. Ni numarha ƙǝla wundakhne, sǝndǝna ƙǝm yi wundekhneyirha ni. Amma a sayidɗi shing ni, malang ɗi ǝn wundekhneyirha. 12 Nanǝnya nǝghǝm a naa ǝngya ƙǝla nǝm ƙǝlang kanda hu tolokar, amma na fara ɓayi ɓa nǝm naa kanda yirha tǝ yirha. Nanǝnya mbǝ sǝndǝ nǝm lǝlǝgɗa wa, amma na fara ɓayi ɓa nǝm sǝn ǝngya heu, ƙǝla sǝnna Faara ƙǝm ngga. 13 Nanǝnya tsau ǝnggini na mahan ya, ndǝna fǝrƙǝkafek, shiteena tǝ nggǝmnda. Amma yanɗi na manggǝn ahur ndan ndǝna nggǝmnda.

14

Thlǝk ˈya ndana Faara

1 Ngwa tsauka nggǝmndǝ nun a mbee, tǝƙǝm kukwasangga fǝrra Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda kun fa, mbǝma ƙǝla yi thlǝk ˈya ndaana Faara wa. 2 Kala niifa na a ndikrha tǝ miiya pak mbǝ a ndikrha tǝ fiya wa, amma tǝ Faara, mbǝ niifasǝ na sǝn ǝnɗi nǝn a ndikrha wa ƙǝsǝr nǝghǝn a thlǝk ˈya na ɓǝɓee tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna. 3 Amma yanɗi na a thlǝk ˈya ndaana Faara nǝghǝn a fǝrang shembe fingya, fǝrang kaali nǝn kanda, nggab kanda nǝn. 4 A ndik niifa tǝ miiya pak, ɗang nǝn fadghǝn sǝ. Amma a thlǝk niifa ˈya ndaana Faara nǝn a ɗang ƙǝn hwan Faara sǝ tǝnǝn ɗǝrha mbeeɗǝ. 5 Na minnasǝ kun heu a ndiyun tǝ miiya pak, amma ndik ˈya ndaana Faara ndǝn tǝrna miina. Niifa na a ndik ˈya ndaana Faara kalɗǝ niifa na a ndikrha tǝ miiya pak, ƙǝl ana niifasǝ na a kyakhrang ˈya hai na a thlǝkrha tǝna fiya heu na ahur ƙǝn hwan Faara wal kaali. 6 Nanǝnya shayina a ɓaaɗi thlǝman nun ɓa ne a ndikrha tǝ miiya pak, ma nǝn chighang kun? Amma a ɓang ɗi ˈya kun ɓa keɗee na Faara, nduwa sǝnda nduwa ˈya ndee nǝn a thlǝkƙǝn ni nduwa tsahad laɓar Faara ha ndǝna ɗang kunsǝ. 7 Nǝghǝn ƙǝla ǝngya mbuwa tǝ yibrha fa ƙǝla nda mbǝmbeerha nduwa perima, ƙǝƙǝn na niifa kukwalang ǝnɗa hai na perima a ndaarha nduwa mbǝmbeerha mbǝ ƙǝl kyana urad ndan sǝ ɗǝɗamǝn wa? 8 A kyawa pii kodwomnda sǝ kaan yi aah farha wa, wunni ngwarha fa a ka yanda ɗǝ? 9 Nǝn naarha kee tǝ kun ƙǝm. A ndik ɗun tǝ mee sǝngwa nǝm, ƙǝƙǝn na niifa sǝn ǝnɗi na a thlǝkrha? Na a ndikrha kee hu ɓereurha ɗǝ. 10 Na tur miiya sǝ hangga hu ƙǝshiirha, kanda heu na nda ngga. 11 A mbi a sǝk tur miiɗi wa, tsauɗi ronga a niifɗi na a ndikrha, niifɗi na a ndikrha ƙǝm ronga ni a fadna. 12 Nǝghǝn kee ƙǝm tǝ kun. Tsaunǝn na fǝrra Sǝsǝna a kukwasang kun fa ƙǝl ndeng nun yid nun fǝr shembed nun nǝn tǝnun ɗang ƙǝn hwan Faara sǝ ɗǝrha mbeeɗǝ. 13 Nanǝn kee, kala niifa na a ndikrha tǝ tur miiya, ƙǝl a hwan Faara nǝn na a fǝrang sǝnda nǝn yi kyakhrang nda ˈya hai thlǝk nanda. 14 Ƙǝsǝr a hwan ɗi Faara tǝ tur miiya pak, sǝsǝnna ni na a hwanda, amma sǝngwi ǝnɗi niya thlǝkrha wa. 15 Nanǝn kee mani ǝnaarha? Niya hwan Faara tǝ sǝsǝna, niya hwan Faara ƙǝm tǝ sǝndǝna. Niya aah amshe tǝ sǝsǝna, niya aah amshe ƙǝm tǝ mee sǝnni. 16 Ƙǝsǝr a nanna a fal Faara ni kee tǝ sǝsǝna, ƙǝƙǝn na fingya sǝnang hai na a fal Faara heu tǝ kanda? Ƙǝƙǝn na nda wum teena tǝ sa hu usaarha tsaunǝn sǝnangwanda ǝnɗa hai na a thlǝkrha wa? 17 Usadna ngga, amma ɗangwa fiyasǝ na a sǝk sa wa. 18 Usaɗi Faara mbang ni ndikrha tǝ tur miiya pak ma kun heu. 19 Amma hu wumten fatakkwaya hai a nggushi thlǝk ni mee tuf sǝkƙǝna fiya ma thlǝk palthya ni haru kum tǝ miiya mbuwana fiya sǝkrha. 20 Shayina, a numaɗun ƙǝla wundakhnaya wa. A meyedghǝn tsawama ƙǝla wufar waya hu tar ǝna mbǝlfeerha, amma tsawama tǝ numad shingya. 21 Nǝghǝn chichireethlee hai ahu Ɗeleewar Faara, “Niya kalang nafina sǝ tǝ tur miiya pak, tǝ ɓarmi rongya. Amma ko nanǝn mba nda kee thlǝmarha fa wa.” Chinǝm ndagha kee* 22 Ndikrha tǝ tur miiya pak ǝnsakrha ni, mbǝ yi fa fǝrƙǝkafekkya ni wa, amma a nafiya fǝrwa ƙǝkafek. Thlǝk ˈya ndana Faara yi fa fǝrƙǝkafekkya ni, mbǝ yi nafiya ni fǝrwa ƙǝkafek wa. 23 A tsauɗǝ, wum fatakkwaya hai na nda heu a ndikrha tǝ tur miiya pak, ana rongya sǝ nduwa fingya sǝ fǝrwa ƙǝkafek kyagha ahur nun ɓa, mbǝna nda ndaarha kyaharna huten nun wa? 24 Amma anaɗun heu a thlǝk ˈya kyaɗang na Faara kun, tǝrgha fingya sǝ fǝrwa ƙǝkafek nduwa fingya sǝngwa ˈya na a katǝrarha hai kyanda hur nun ɓa, na nda a naa ɗimiyid ndan a pǝpal ngwang kumarha nda fandan sǝ tǝ ˈya thlǝk nun. 25 Na nanda a kathlǝmaarha hai ˈya na ɓǝɓee ahur ndan kyaɗǝ ƙǝshaaɓa, na nda ɓǝra hai tǝ waɗed ndan fǝrang mamnggirha nda Faara, ndanda “Ƙǝkafek Faara nǝghǝn ahur nun.”

Kwaman tǝrang shilee Faara in

26 Nǝghǝn kee shayina, a wumɗun hai heu ka a fal Faara nun, niifa tal a aah amshe yi fal Faara, tal ƙǝm a tsaharhaha, tal a pǝr ˈya kyaɗangna Faara, tal a ndikrha tǝ miiya pak, tal a kyakhrang ǝnɗa hai thlǝk nanda. Amma ǝnggini heu ǝnanun ya tǝtani a chik kun heu nǝn. 27 Ana fingya sǝ na ndikrha tǝ miiya pak, a tsauka nafiya sǝri, a paɗiɗa hai nafiya mahan. A nanda a ǝnaghǝn, ǝnaghǝnda tǝtal tǝtal, niifa tal ƙǝm a pǝr ǝnɗi thlǝk nanda. 28 Amma a mbǝ niifa sǝ a mbǝɗi na a pǝr ǝnɗi thlǝk nǝn wa, tsauɗǝ tǝta a nggasa nda tip ahu ƙǝn hwan Faara na midghǝn ndikrha tǝ miiya, a ndikka kee a fad ndan tǝ Faara. 29 A nagha annabiya sǝri nduwa mahan na a thlǝk ˈya kyadna Faara, fingya ƙǝm a ƙǝƙǝrang ǝnɗi thlǝk nanda. 30 Ana niifasǝ kyaɗangna Faara ˈya tsau hai, yanɗi ˈwagha katǝrang ndikrha hai nggasgha hai. 31 Hu kwamana kiya, kun heu na Faara kyaɗang ˈya kun tǝtal tǝtal, kowunni ƙǝm nǝn wal tsaharhaha tǝ fǝr kaali. 32 Ɗalama teena hai, annabiya na a thlǝk ˈya kyaɗangna Faara kanda na nda laf sǝsǝn ndan malang kwamana nda shayindan. 33 Ƙǝsǝr Faara mbǝ yi tsǝ teena ni wa, amma yi tsawud ɗǝɗemnggirha ni, ƙǝla nanǝn hu wumnda nafiya Faara hai na chahal. 34 A tsauka nishya tǝtip a wum fa takkwaya hai, mǝmǝlwa na a kala nda sǝ wa. Ƙǝl a fǝr altendan nda, ƙǝla ndaana ngyakhrha. 35 Ana ˈyasǝ na mindan a sǝnggǝnda, tsahang mee nda chimayi ndan a wuri. Ƙǝsǝr ǝn shilee ni kalgha nuneefa sǝ hu ƙǝn hwan Faara. 36 Katǝragha laɓar Faara hai tǝ kun wa? Nduwa kun katen nun ni kee sǝl nǝn thlǝmad nun ɗǝ? 37 Ana niifasǝ tǝrgha fadghǝn annabi ni, nduwa nǝghǝn tǝ fǝrra Sǝsǝn Faara, a sǝnggasǝ ǝnɗi niya chireethleng hai Faara ndǝn ndeegha kee. 38 A kukwalangwa niifa ǝnɗa hai ya wa, ndǝghǝnggi ma mba nda a kukwalang hai ƙǝm wa. 39 Nanǝn kee shayina, a kukwasangga thlǝk ǝngya kun fa kyadna Faara, tǝƙǝm a ˈyaɗang ɗun ndikrha niifa fa tǝ miiya pak wa. 40 Amma tǝta ni a ǝna ǝngya nun heu ngga, tǝ ƙǝm mǝmǝl.

15

Thlid Yeeso sǝ hu mǝrra

1 Nanǝnya shayina, niya ɗalang Laɓarɗi kun in na Mbǝnggǝn ˈwani pǝrang nda kun, thlǝnun ish nun tǝghǝn ngga. 2 Hu Laɓar ɗani na Mbǝnggǝn ya nun wal hǝrǝkrha, a ƙǝsɗun laɓar ɗaha ngga pǝrang ni kun. A mbǝ kee wa, fǝrƙǝkafekkid nun mere ni. 3 ˈYa thlǝni ɓa ndǝn pǝrang ni kun tǝ ndaarha, mǝrgha Ƙǝrǝsti ka ɗimiyid nǝm, ƙǝla ndaana Ɗeleewar Faara, 4 pang nda, thlengganda sǝ hu mǝrra akwasamad ɓeena mahan ƙǝla ndaana Ɗeleewar Faara. 5 Kyadɗǝ fadghǝn a Mbulus. Tǝrgha a ɗǝgha kyad fadghǝn a kumkap sǝri ɗi. 6 Akwasamadghǝn, kyadɗǝ fadghǝn a shayinǝm kalgha haru tuf hu sayi tal, hangga ahur ndan ɓalgha nda hai, fingya ƙǝm shinda ɓeena. 7 Tǝrgha ɗǝgha kyaɗang fadghǝn Yakubu, tǝƙǝm a fathlǝngya Yeeso heu, 8 a mii ngwaladghǝn heu, ɓagha thlǝmad na ɓa ƙǝm, ko nanǝn niyi ƙǝla niifa nggǝt nanda hu sayi kamngwa wa. 9 Ƙǝsǝr nggini ngguchit ahur fathlǝngya Yeeso heu, tsǝkki na a aah nggi nda tǝthlǝnda wa, ƙǝsǝr sǝsang ɗi fiya na a takkwa Faara. 10 Amma ƙǝsǝr ka nggayid Faara ni tsauni ƙǝla nani ya, nggayidɗi ǝne nǝn tsauka mere wa. Ənaɗi taara kaan kalɗi kowunni ahur ndan, ko nanǝn mbǝ nggini a ǝnaghǝn wa, amma nggayid Faara ni na tǝ nggi ha. 11 Yo, ko nggini nduwa kanda, naghan a pǝr laɓar Faara ni, ndǝghǝn ɗani fǝr nun ƙǝkafek.

Thlid mǝrya sǝ

12 Amma a pǝr nda laɓar Faara tǝ ndaarha thlid Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra, ƙǝƙǝn na fingya ndaarha ahur nun mbǝ mǝrra thliirha sǝ wa? 13 A mbǝ mǝrra thliirha sǝ wa, thliiwa Ƙǝrǝsti sǝ wa. 14 A thliiwa Ƙǝrǝsti sǝ wa, pǝr laɓar Faara nan a ǝnaarha mere ni, fǝrƙǝkafekkid nun ƙǝm mere ni. 15 Tǝrgha fǝr ɗǝm shedawa nggaɓang nda Faara fa, ƙǝsǝr ndaghǝm thleng Faara Ƙǝrǝsti sǝ hu merra. Amma mbǝ ƙǝkafek sǝ ahu ˈya thlǝk nan wa a mbǝ mǝrra a thliirha sǝ wa. 16 Ƙǝsǝr a mbǝ mǝrya a thliirha sǝ wa, ko Ƙǝrǝsti ni thliiwa sǝ wa. 17 A thliiwa Ƙǝrǝsti sǝ wa, fǝrƙǝkafekkid nun mere ni, ta weeri ɗa ɓa ya ɓal wun hu ɗimiyid nun. 18 Tǝrgha fingya ƙǝm mǝrgha hu Ƙǝrǝsti, mǝr nda ɗǝ. 19 Ana shiiten nǝm hu Ƙǝrǝsti nǝghǝn ƙǝla tsawud nǝm katenggǝn kee, nǝm kal fiya heu na a haɗangganda ƙǝm fa. 20 Amma ƙǝkafek thleng nda Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra, ndǝghǝn ni katǝra nakhɗa wan ɗǝfrha aten nafiya shiigha ɓeena. 21 Tsaunǝn kyagha mǝrra ɓa a fad niifa, thliirha sǝ hu mǝra ƙǝm kyaghǝn ɓa a fad niifa. 22 Ƙǝla kyana mǝrra ɓa a fad Adamu, nǝghǝn kee ƙǝm kala niifa tsauka yi Ƙǝrǝsti na nda a fǝrang yibrha. 23 Amma na nda a thleng kowunni sǝ tǝtakkwa, Ƙǝrǝsti ndǝna katǝra nakhɗa wan ɗǝfrha, a tǝrgha fingya na yighǝn a fara nǝn a wutta ɓa. 24 Tǝrgha akwasamadghǝn a ɓagha mii ngwaladghǝn ɓa, a naɗǝ a wuɗang kutǝryidɗi Faara ha na Chinɗi, akwasamadɗi weleng nǝn kutǝryirha ɗǝ, tǝ mamnggirha tǝ sǝsǝmnda. 25 Tsauɗǝ tǝta a ǝnagha Ƙǝrǝsti kutǝryirha ishanggǝn fatsanggighǝn hai tǝ sarghǝn. 26 Tǝsaara yi mii ngwalarha na nda a ɓǝlang ndǝna mǝrra. 27 Ƙǝsǝr ndagha Ɗeleewar Faara, “Ɗǝfang Faara ǝngya heu a kamu mamnggitghǝn ɓa.” Ndanǝn “ǝngya heu na nda a kamu mamnggitghǝn,” Faara tafadghǝn mbǝ a hura wa, ndǝghǝn ni ɗǝfangga ǝngya heu a kamu sǝsǝmnda Ƙǝrǝsti. 28 Tǝrgha, nana ǝngya heu a kamu mamnggitghǝn, Wanɗi ƙǝm nǝn a tsaurha a kamu mamnggit Faara, Faara fǝrangga mamnggirha Wanggǝn tsauka aten ǝngya heu, ndǝghǝn ni a tsaurha aten ǝngya heu ko a yanggini. 29 Nanǝnya a mbǝ mǝrya a thliirha sǝ wa, mana fingya yini ǝnaarha ǝnang nanda mbaptisǝma kanda a meyed mǝrya. A mbǝ mǝrya a thliirha sǝ sam wa, kama na nda ǝnang mbaptisǝma fiya ka kanda? 30 Kama nǝn kyang fad nǝm hu sǝsaarha hai ƙǝtsar? 31 Ƙǝtsar ni naarha ka ƙǝfarha tǝ mǝra, shayina, ƙǝla nanǝn ƙǝkafek ni naarha taala aten nun hu Ƙǝrǝsti Yeeso tsauka Chinǝm. 32 A yanɗi tǝ maɓi heeya a Afisa, ahu shiiten niifa, ma chiye nǝn? A mbǝ mǝrya a thliirha sǝ wa, “Taama kim sam, ƙǝsǝr a ɓinda nǝm a mǝra!” 33 A huk nda kun wa: “Tsaurha tǝ fa mbǝlfeeya na nda sǝɓang ka niifa ɗǝ.” 34 Wuɗaama hu numad nun ɓa na ngga, malaman ǝna ɗimiyirha. Ƙǝsǝr fingya ahur nun sǝngwanda Faara wa. Thlǝk ni ndǝn kee tǝna shilee ƙǝsang kun.

Weerinda fad nǝm a kwasamad thliirha sǝ hu mǝra

35 Amma na fingya a tsakhmee ndanda, “Ƙǝƙǝn na nda thleng mǝrya sǝ? Na nda thliirha sǝ tǝ tur yanggi farha?” 36 Sa nura! ˈYa hǝf na mbǝ kyarha sǝ tǝ yibrha wa ƙǝl a mǝrɗǝ. 37 ˈYa hǝf na ƙǝm, mbǝ ndǝna kad ǝnɗi na a kyarha sǝ wa, wiirha ni kee, ko yi wan hwaliirha, nduwa tur wiirha pak. 38 Amma Faara ni na fǝrang farha wiirha ƙǝla tǝrna midghǝn, kala wiirha tǝ tur yighǝn farha. 39 Mbǝ thluwa tur tal wa. Fiya tǝ tur yi ndan, maɓiya tǝ tur yi ndan, wuɗikkya tǝ tur yi ndan, tǝngya ƙǝn tǝ tur yi ndan. 40 Na farha sǝ yi talara, na farha sǝ ƙǝm yi hweeɗe. Amma mamnggit yi talara pak, mamnggit yi hweeɗe ƙǝm pak. 41 Yanfara tǝ mamnggitghǝn, ndǝree tǝ yighǝn, wufǝlngarya tǝ yindan. Na mamnggit wufǝlngaara sǝ ƙǝm pak ma shadghǝn wufǝlngaara. 42 Na thlid mǝrya naarha kee. ˈYa hǝfang nanda hai nǝn mǝthla, ˈya thleng nanda sǝ ƙǝm mbǝ tam mǝthla wa. 43 Na nda hǝfang hai kula mamnggirha, na nda thleng sǝ ƙǝm tǝ mamnggirha. Na hǝfang hai kula shembe, na nda thleng sǝ tǝ shembe. 44 Na nda hǝfang hai hu thlufarha, na nda thleng farha sǝ hu sǝsǝna. Ana thlu farha sǝ, na farha sǝ ƙǝm yi sǝsǝna. 45 Nǝghǝn chichireethlee hai, “Adamu katǝra nanda ǝnaarha, tsauɗǝ niifa tǝ yibrha.” Amma Adamu nggǝlgha mee ƙǝm ndǝna fǝr yibrha yi sǝsǝna. 46 Amma mbǝ yi sǝsǝna ni ˈwagha wa, yi thlufarha ˈwagha kapa yi sǝsǝna. 47 Katǝragha nda ǝna niifa hu ƙǝshiirha, tǝ pǝpǝr chehweerha; amma niifa yi sǝri ɓaghǝn ɓa a talara hai. 48 Fingya na yi chehweerha na nda ƙǝla niifɗi ǝna nanda tǝ chehweerha, fingya na yi talara na nda ƙǝla niifɗi na a talara. 49 Tsaunǝn nǝghǝm ƙǝla niifɗi ǝna nanda tǝ chehweerha, a fara sǝmǝn ɓa nǝm tsaurha ƙǝla niifɗi na a talara. 50 ˈYa niya pǝrang kun shayina, mbǝ ǝnaarha hai thlufarha tǝ fara wal kutǝryid Faara nǝn wa, nǝghǝn kee ƙǝm mǝthla mbǝ har langaad ˈya mbuwa mǝthla wa. 51 Kama thlǝmaarha hai, niya pǝrang ˈya kun na ɓǝɓee. Mbǝm a shiirha heu wa, amma ƙǝm heu na nda a kyakhrang ƙǝm hai, 52 hu shibrha yirha, hu ngwala sǝk pii kodwomnda. A pinda kodwomnda, fingya mǝrgha na nda a thleng kanda sǝ tǝ farha mbuwa mǝthla, ƙǝm natǝ yibrha fa na nda a kyakhrang ƙǝm hai. 53 Fadɗi kyanǝm na mǝthla ya tǝta ni na a kyakhrang ngganda hai hu farha ɗǝ mbuwa mǝthla hai, farha na mǝra ƙǝm tǝta ni na a kyakhrang ngganda hai hu farha ɗǝ mbuwa mǝra. 54 A kyakhrang nda fadɗa hai kyanǝm na mǝthla ˈyahu yanɗaɗǝ mbuwa mǝthla hai, tǝƙǝm fadɗi kyanǝm na mǝra ya kyakhrang ngganda hu yanɗaɗǝ mbuwa mǝra, a farɗa ni laɓarɗi na chichireethlee hai a lǝghǝtta, “Kal ndan mǝrra mu, ɓǝlang nda. 55 Sa mǝra kalwanda sa mu wa? Sa mǝra ai yar hafǝd wa?” 56 Ɗimiyirha ndǝna yar hafǝd mǝrra, sǝsǝmnggit ɗimiyirha ndǝna Ɗeleewar ngyakhrha. 57 Amma malaman usaarha tsauka yi Faara, fǝrangga kwaman kal farha ƙǝm mu hu Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. 58 Tsaunǝn kee, shayina nggǝmni, ishama ngga. A tsang ˈya kun fa wa. Ƙǝtsar nama yakh ǝna tar Chinǝm, ƙǝsǝr sǝnɗunsǝ taara nun a ǝnaarha hu Chinǝm mbǝ tsaurha mere wa.

16

Ɗang nda nafiya Faara sǝ

1 Nanǝnya aten tsakh mii nun aten wuɗǝɓǝla wumang nun hai a nafiya Faara na chahal a Urshalima. Na minnasǝ a ǝnaghǝnun mǝmǝl ƙǝla ndang ni nafiya Faara na a Nggalatiya. 2 A katǝra paara yi ɓeena mǝd kowunni ahur nun kaɗa ˈya nǝn, nagha a ɗǝfang ɗǝ kala ˈya wal nǝn ha, mbǝ ƙǝl a ɓaniɓa a wum ˈya nun wa. 3 A ɓaɗiɓa niya thlǝn nafini nggǝmna hur nun wur nun, chireethleng ɗeleewar ni kanda sǝ a ɗǝnda tǝ yinun fǝra a Urshalima ɗǝ. 4 A naɗǝ mǝmǝl ni a ɗiyaɗǝ, na nda mbang mbu samadna.

Ngwad Mbulus fa yi wii tala

5 Niya weng tala kun ɓa, akwasamadɗi weng ni chehweed Makidoniya hai, ƙǝsǝr niya kyarha tǝ Makidoniya. 6 Asǝmha niya tsǝrha tsǝɓaku a kyanun, a naɗǝ a ǝnarha hai ngwalagha fegrha nggi a mbǝɗi, tǝnun ɗeerha sǝ kala mbǝrha niya ɗǝrha saaɗǝ. 7 Mbǝ nggǝmnda hurna ni a naɗi a mbǝriɗǝ nanǝnya naa kunni kee wa, na minnasǝ a nggǝm Chinǝm fa mǝniha a thlǝmad nun. 8 Amma niya naarha a Afisa ta far wutsǝfayid Pentikos ɗǝ, 9 ƙǝsǝr inenda kwamana hai manggǝn yi taara na ngga, ko nanǝn na fa sarya sǝ hangga. 10 A ɓad Timoti ɓa, ngwa kal farha nǝn hai a thlǝmad nun, ƙǝsǝr ndǝghǝnggi ma nǝghǝn a ǝna tar Chinǝm ƙǝla niya ǝnaarha. 11 A sar niifa ndǝn wa. Anaɗǝ a wutta thlǝmanna ɓa fǝraman ˈya nǝn a ƙǝsa ha ɓa, ƙǝsǝr niyi a ƙǝlaghǝn fa tǝ fingya shayinǝm. 12 Aten shadnǝm Apolos, fǝrang ɗi kaali na a ɗǝgha wal kun tǝ fingya shayinǝm, amma mbǝ midghǝnsǝ ɗǝgha wal kun nanǝnya wa. Nǝn a ɓaarha ɓa a walɗǝ kwamana.

Mii ngwalad laɓar Mbulus

13 Tsawama nggungwa fa, ishun ngga hu fǝrƙǝkafek, non tǝ kaali fa tǝ shembe. 14 Kala ˈya nun a ǝnaarha ǝnamadghǝn tǝ nggǝmnda. 15 Sǝnɗunsǝ tǝ ndaarha wuri Istifanus kanda ni ˈwagha thlǝ laɓar Faara a Akaya, fǝr nda fad ndan ka a ǝnang taara nda nafiya Faara na chahal. Hwanni kun shayina, 16 fǝraman mamnggirha tur nafini ya, tǝƙǝm a kowun wumngga teena hu tarɗi ya tǝ sǝsaarha ka ndǝghǝn. 17 Ənaɗi wutsǝfayirha ɓana Istifanus ɓa tǝ Fartunatus, tǝ Akaikus, tsawee ɗafa ƙǝla kun ɓagha ɓa. 18 Ƙǝsǝr ǝn kaali ni a fadna kaan, ƙǝla nananda a kun. Tur nafiniya kamɗǝ a wal faala nda.

Mii ngwala nda ǝn Mbulus

19 Ƙǝn hwangya Faara na a Asiya kanda a ndangˈya kun fa, nda Akila tǝ Mbǝrǝskila, heu tǝ fatakkwaya na wumnda hai a minda kya ndan kanda a ndangˈya kun fa kaan hu thlǝm Chinǝm. 20 Shayinǝm heu na a mbǝɗiya kanda a ndangˈya kun fa. Ndaman ˈya ndan fa tǝ fǝbrha yi nggǝmnda na chahal. 21 NGGI MBULUS NDƏNA A CHIREETHLENG NDA ƏNƊA HAI YA TƏ HARNA. 22 Ana niifasǝ mbuwa a nggǝm Chinǝm tsauɗǝ shiwang nda. Ɓoɓa, Chinǝm. 23 A tsauka nggayid Chinǝm Yeeso tǝ kun. 24 A tsauka nggǝmndǝna tǝ kun heu hu thlǝm Ƙǝrǝsti Yeeso.

* 10:7 10:7 Kyarhaɓa 32:6

† 10:9 10:9 Ndagha fingya ɗeleewaryaChinǝm

* 14:21 14:21 Ishaya 28:11,12

2 Korontiyaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 Korontiyaya

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus, tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti wurna Faara, tǝ wan manǝm Timoti, a nafiya Faara na a Koronti, heu tǝ nafiya Faara na chahal a Akaya. 2 A tsauka nggayirha tǝ ɗǝɗemnggid Faara Chinǝm tǝ yi Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti a nagha tǝ kun.

Usa Mbulus Faara na a nggab fiya heu

3 Parka yi Faara ni, Chin Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, Chinɗi na fiya haɗang fa, tǝ nggab farha. 4 Nggab ƙǝm hu sǝsad nǝm heu, tǝ nǝm mbang nggab fingya ahu sǝsaarha na nanda sǝ, tǝ tur nggabrha ƙǝm wal nǝm a fad Faara. 5 Ƙǝsǝr ƙǝla mul na sǝsad Ƙǝrǝsti hai a kǝm, nǝghǝn kee ƙǝm mul nggabrǝ nǝm hai ka Ƙǝrǝsti. 6 A naɗan a sǝsaarha, nan a saghǝn fa ka nggabrǝ nun, tǝ hǝrǝkrǝ nun, a wal ɗan nggabrha, wal nan ndǝn ka nggabrǝ nun, na a fǝrang ƙǝrǝsta kun hu tur sǝsadɗi nǝm a saarha fa ya. 7 Na shiiten nan tǝ kun kanglang, sǝnɗansǝ ƙǝla nanun a wum teena tǝ kan hu sǝsad nan, nuwun kee ƙǝm a wum teena tǝ kan hu nggabrǝ nan. 8 Shayina, mbǝ minna sǝ a tsawun tǝ yamid sǝnda wa, aten sǝsaarha saanan fa a Asiya. Sǝsaaɗan kaan, kalgha kan mu, har takh ɗan a mǝra. 9 Kan ndaghan kee nan a mǝra. Amma katǝra nǝn hai kee ƙǝsǝr a malanggan mbǝrsarha tǝ alten nan mbǝrsan tǝ Faara, na a thleng mǝrya sǝ. 10 Ndǝghǝn hǝrghangga kan sǝ hu tur sǝsad mǝrrǝ ɗiya, ndǝghǝnni ƙǝm na a nggǝr hǝrghang kan. Ndǝghǝn ndǝn shang nan teena fa nǝn a nggǝr hǝrghang kan, 11 a sayidɗi nun a ɗang kansǝ tǝ hwan Faara aten nan. Nanǝn kee, fiya hangga na nda a usa Faara a meyed nan, ƙǝsǝr ka parkadɗi ǝnang nanda kan, thlǝna Faara hwanda fiya hangga ǝna nanda a tennan.

Kyakhrang Mbulus hutenggǝn hai

12 ˈYa ǝnagha ndǝn nanan a taala, fǝr huten nan shedawa tǝ ndaarha tsawud nan hu ƙǝshidɗiya nǝghǝn chahal tǝ hura tal mbǝ ƙǝla tsawud nan tǝ kun mawa, ǝnaghan ndǝn tǝ mbǝrsarha tǝ nggayid Faara, mbǝ tǝ thladwayid ƙǝshiirha wa. 13 Chireethleng ngwan ˈya kun ɗǝ mbuwa nun mbang karatang sǝnanggun hai wa. Niyi a shiteena tǝ ndaarha, a fara sǝmǝn ɓanun a sǝnang hai ngga, 14 ƙǝla katǝrang nun sǝnang ǝnggina hai ya. A fara na Yeeso a wutta ɓa ɓanun sǝnang ǝnggina hai ngga, non a taala tǝ kan, ƙǝla nanan ƙǝm a taala tǝ kun. 15 Ƙǝsǝr nggǝmɗi fa kee, ndǝghǝn ni na katǝra ɓarha thlǝmad nun ɓa, na a wal parka nun katǝra sǝri. 16 Na minnasǝ a weng tala ni kun a naɗi a ɗǝrha Makidoniya ɗǝ, nggǝryi kyarha tǝ thlǝmad nun a naɗi a wutta ɓa a makidoniya, na minnasǝ ƙǝm a ɗeewun sǝ a naɗi a ɗǝrha Yahudiya ɗǝ. 17 Nun a numad ndaarha hu ngwad ɗi kyana ya sǝngwi ˈya niya ǝnaarha wa? Nduwa nuwun a naghǝn ngwa ni fa yi thlu farha, a ndee, “Yo” nggǝryi wutta ɓa ndee, “Awo” wa? 18 Ƙǝla nana Faara tǝ ƙǝkafek fa, ˈya nanan a thlǝghang nda kun mbǝ naarha a pathlang “Yo” tǝ “Awo” wa. 19 Ƙǝsǝr Wan Faara, Yeeso Ƙǝrǝsti, nggi, tǝ Sila tǝ Timoti pǝrang nan laɓarghǝn kun, mbǝ “Yo” sǝ tǝ “Awo” wa, ˈya tsauka yi Faara “Yo” ni ƙǝtsar. 20 Ƙǝsǝr ɗǝfmi Faara heu nǝghǝn lǝlǝgɗa hu Ƙǝrǝsti, tǝ ndarha “Yo”, tǝ ƙǝm hu Ƙǝrǝsti nǝm ndaarha, “Atsaukake”, a mamnggit Faara. 21 Faara ndǝn wumangga kan tǝ kun ishim tǝ shembe hu Ƙǝrǝsti. Ndǝghǝnni wurgha kan, 22 ndǝghǝn ɗǝfangga njaara ƙǝm fa hu ndaarha ƙǝm yighǝn ni. Tǝ ƙǝm ndǝghǝn ni fǝrangga Sǝsǝnggǝn ƙǝm ahur nǝm hai hu ndaarha kala ˈya ndaanǝn ɓa nǝm walghǝn a mbee. 23 Faara ndǝna shedawanna ndani ƙǝsǝr a nggǝr ɗi chighang sǝsaarha kun wa ndǝghǝn wudwa ni Korinti ɗǝ. 24 Mbǝ nanan a ngyaɓang kun hu ˈya hai nun a fǝrƙǝkafek tǝghǝn wa, amma nanan a ǝna taara heu tǝ kun, ƙǝsǝr ka wutsǝfayid nun, aten ƙǝkafekkid nun ni ƙǝm, ish nun tǝ shembe.

2

1 Nanǝn kee, niyi a numad ndaarha mbi nggǝr weng tala kun na a ɗang sǝbgha hura ni kun ɗǝ wa. 2 Ƙǝsǝr a sǝɓang ɗi hur nun ɗǝ, wunni takhka na a fǝre wutsǝfayirha nǝn, a mbǝ kun sǝɓang ni hur nun ɗǝ wa? 3 Ndǝn ɗa Chireethleng ni kun ɗǝ ƙǝla ni tǝ ǝnaarha, nǝn ɗǝ tsaurha a ɓa ɗi ɓa, a sǝb hurna ɗǝ tǝ fingyayini na fǝree wutsǝfayirha wa. Ƙǝkafek sǝnɗun sǝ heu wutsǝfayid na nǝn kyarha ɓa ahu wutsǝfayid nun. 4 Ƙǝsǝr chireethleng nggi kun ɗǝ nggi hu ɓillarha har tǝ amyirha kaan, mbǝ ka a kyanggi kun hu sǝbrha hura hai wa, awo, ƙǝsǝr ka a kyaɗang nggǝmndǝna ni kun.

Chakh ɗimiyirha a niifa

5 A ɓang niifa sǝbrha hura ɓa, mbǝ nggi katenna ɓang nǝn ndǝn ɓa wa, amma ɓang nǝn ndǝn kun ɓa. 6 Niifɗiya, tsǝtsǝlla ǝnang na fiya hangga ahur nun tsǝk ɗǝ kee. 7 Nanǝnya, a nggushi chahang nun ndǝn ɗǝ, tǝ kǝm nggab wunun, naɗǝ sǝbrha hura kaan kalghǝn mu. 8 Ƙǝsǝr kakee, niya hwan kun, nggǝra man kyaɗang nggǝmndǝ nun. 9 Ənɗi ǝnagha ndǝn chireethleng ni kun ɗǝ tǝni sǝndasǝ tǝnun mbang ƙǝrǝsta tǝ ƙǝƙǝrrǝɗi ya, non ƙǝm a ǝna taara tǝ ˈya ndang ni kun. 10 A chahang ɗun ɗimiyirha kowunni ɗǝ, nggi ƙǝm chahang ɗi ndǝn ɗǝ. Ənɗi chahang ni ndǝn ɗǝ kamanggǝn, ana ˈyasǝ pak kamngga a changgǝnǝm ɗǝ, ƙǝsǝr ka kun ni chahang ni ndǝn ɗǝ a mbed Ƙǝrǝsti. 11 Ənani kee naɗǝ Sheetan ɗathlang ƙǝm fa. Tsaunǝn sǝnɗǝm thladwayidghǝn heu.

Fatarya weerǝnda ɗǝfmee

12 A sayidɗi ɓani a Toruwas ɓa ka ɓi pǝr Laɓaara na Mbǝnggǝn yi Ƙǝrǝsti, wal ɗi ine Chinǝm kwamana hai. 13 Amma hunawa hurna hai wa ƙǝsǝr ɗǝwi wal wanmana Titus a mbǝɗi wa. Nanǝn kee mal fingya fatakkwaya ni ɗi Makidoniya ɗǝ. 14 Usaarha a Faara na ɗang ƙǝmsǝ tǝ wal hǝbrha hu Ƙǝrǝsti. Faara ƙǝm a ɗang ƙǝmsǝ hu pǝr sǝnda Ƙǝrǝsti nǝm ko a yanggini, sǝndǝɗiya ƙǝm nǝghǝn ƙǝla sǝd urdi. 15 Ƙǝsǝr a fad Faara kǝm sǝd Ƙǝrǝsti ni hu fingya walgha hǝrǝkrha, tǝ fingya sahadgha. 16 A wumten fingya, sǝd mǝrra ni, a fingya ƙǝm, sǝd yibrha ni. Wunni tsǝkka na a ǝna tur tarɗa nǝn ya? 17 Mban a tsam Laɓar Faara ka a wal chikrha nan ƙǝla na fingya hangga ǝnaarha wa. A meyedghǝn, naghan a thlǝk Ƙǝrǝsti a mbed Faara tǝ ƙǝkafek, ƙǝla nafini thlǝnna nda kanda ɓa a thlǝmad Faara.

3

1 Nǝm a nggǝr fal ten nǝm faɗǝn wa, nduwa na mid nan ɗeleewar faala a kun, nduwa a haar nun wa? 2 Kun tǝ altennun kunni ɗeleewar nan, yanɗi chireethleng nanda hai ahur nun, ƙǝsǝr kowunni a sǝnggǝnǝn, tǝƙǝm karatanggǝn. 3 Kyad ɗun ndaarha kun ɗeleewar ni ɓagha ɓa a kii Ƙǝrǝsti, ƙǝsǝr ka tar nan, mbǝ yanɗi chirethleng nanda hai tǝ ashilee wa, ƙǝl yanɗi na tǝ Sǝsǝn Faara na tǝ yibrha. Mbǝ aten feera wa, ƙǝl yanɗi na ahur fiya. 4 Hǝhasyid ɗiya ndǝn nanǝm tǝghǝn hu Ƙǝrǝsti a mbed Faara. 5 Mbǝ ˈyasǝ nǝm mbang kyatta tǝ ndaarha tǝ mbang ndǝ nan ni nana ǝna tarɗi ya wa. Mbang ndǝ nan kyaghǝn ɓa a haar Faara. 6 Ndǝghǝn ni fǝrangga mbang nda kan hu tsawud nan fa tarya weerǝnda ɗǝfmee mbǝ tǝ yanɗi na chichireethlee hai wa, amma yi Sǝsǝna, ƙǝsǝr chireelth ɗi, nǝn ɓǝl farha, Sǝsǝna ƙǝm nǝn fǝr yibrha. 7 Ana tarɗi ɓang mǝrra ɓa chireethleng nanda hai aten feera, ɓaɗa ɓa tǝ mamnggirha kaan har mbangwa Isǝreelaya ƙǝlang yid Musa wa ƙǝsǝr ka kukwaryidghǝn paɗigha hai kaan, ko nanǝn mbǝrɗa ɗǝ. 8 Mbǝ mamnggit tar Sǝsǝna kal yanɗi mamnggirha ya wa? 9 Ana tarɗi na a ɓang ngwa kumarha fiya tǝ mamnggirha kaan kiya, taara na a ɓang nggayirha ɓa nǝn a naarha manggǝn kaan. 10 Ƙǝsǝr ˈya kaar na tǝ mamnggirha fa kaan, mbǝ mamnggirha sǝ a fadghǝn nanǝnya wa, a ƙǝƙǝrang ɗǝm tǝ mamnggirha nanǝm tǝghǝn nanǝnya. 11 Ana ˈya na mbǝraɗǝ tǝ mamnggirha fa, yi pakwanɗǝ, ƙǝkafek nǝn naarha tǝ mamnggirha fa kaan. 12 Tsaunǝn nǝghǝm tǝ shiteena kiya, mbǝ tǝrǝmnda sǝ a fad nan wa. 13 Mban ƙǝla Musa wa, lǝlǝɓangga yidghǝn amana Isǝreelaya naa mamnggit djarra kukwaryidɗi na a mbǝraɗǝ. 14 Amma tsǝ hur ndan kakrak ta weeri ɗaɓa ya, ɓalgha lǝlǝbrha ten ɗa sǝ a nanda karata ɗeleewar ngyakhrha. Ƙǝl hu Ƙǝrǝsti ni kee katenggǝn ndǝna lǝlǝbrha ten ɗi haara ɗǝ. 15 Ta weeri ɗaɓa ya, kala sayi a nanda a karata ɗeleewar ngyakhrha Musa, lǝlǝɓǝdɗi ya nǝn nggǝlang hur ndan. 16 Amma a sayidɗi kyaharna niifa thlǝmad Chinǝm ɓa, na lǝlǝɓǝdɗi a haara ɗǝ. 17 Chinǝm ndǝna Sǝsǝna, kala mbǝrha na Sǝsǝn Chinǝm sǝ, a mbǝɗa ni na wal alteena sǝ. 18 Kan heu harang nanda lǝlǝɓǝɗ ɗa ɗǝ a tennan naghan a kyad mamnggit Chinǝm, na kyakhrang kan hai tsawan ƙǝla ndǝghǝn, hu mamnggirha yi chikrha, ƙǝsǝr ɓaghǝn ɓa a fad Chinǝm na Sǝsǝna.

4

Ƙǝna hu wuchiwilteya

1 Nanǝn kee, ka haɗang nǝm Faara fa ndǝn na nǝm tǝ tarɗi ya, mbǝ fad nǝm a mǝra hai wa. 2 Kar ɗan tar ǝn shilee fa na ɓǝɓee, mban hukrha wa, nduwa nggaɓan hai tǝ laɓar Faara wa, a meyedghǝn naghan a pǝr ƙǝkafekkirha a pǝpal. Nan pǝr ƙǝkafek a mbed Faara kowunni na tǝ ƙǝkafek fa nǝn a sǝnggǝnǝn. 3 Ko nana laɓarɗi nan a pǝra nǝghǝn ɓǝɓee, nǝn naarha ɓǝɓee kee a fingya na a sahatta. 4 Sheetan faara yi ƙǝshidɗiya tsang ɗǝ hur nafiya fǝrwa ƙǝkafek kakrak, amawa nanda naa kukwaryid laɓara na Mbǝnggǝn na a kyad mamnggit Ƙǝrǝsti, ndǝghǝn na ƙǝla Faara. 5 Ƙǝsǝr laɓara na Mbǝnggǝn nan a pǝra mbǝ yi alten nan ni wa, nan a pǝr ndaarha Yeeso Ƙǝrǝsti ndǝna Chinǝm, kan ƙǝm mafayinun ni ƙǝsǝr ka Yeeso. 6 Ƙǝsǝr Faara ndǝn ndagha, “Ngwa yangga kukwaryirha hai hu wula,” ndǝghǝn ni yangga hai ahur nǝm, ka a fǝrang kukwaryid sǝnda nǝn ƙǝm aten mamnggit Faara hu yid Ƙǝrǝsti. 7 Amma nǝghǝm tǝ tur ƙǝnaɗi ˈyahu wuchihulteya, ka a kyad mamnggit ǝnwulten sǝsǝmndǝ ɗa nǝn ya kyaghǝn ɓa a thlǝmad Faara mbǝ a fad nan wa. 8 Sǝsang nda kan ko tǝ manggi ni, amma kalwanda kan mu wa, ko sǝngwa nan ˈya nan a ǝnaarha, malang ngwan shiiten nan wa. 9 Sǝsang nda kan, amma kar wa Faara kan wa, ɗǝghang nda kan hweeɗe hai, amma ɓǝlang ngwanda kan wa. 10 Ƙǝtsar nǝghǝm a wiirha hai tǝ mǝrra Yeeso ahu farha, tǝnǝm kyad tsawud Yeeso a fad nǝm. 11 Ƙǝm ɓalgha tǝ yibrha fa, ƙǝtsar tsawud mǝrra nanǝm sǝ ƙǝsǝr ka Yeeso, tǝna nda naa tsawud Yeeso hu fadɗi kyanǝm ya yi mǝrra. 12 Nanǝn kee, mǝrra nǝghǝn a ǝna taara ahur nan, amma yibrha nǝghǝn a ǝna taara ahur nun. 13 Nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Fǝrɗi ƙǝkafek, ndǝn kal ni sǝ.” Tsaunǝn nǝghǝm heu tǝ sǝsǝn fǝrƙǝkafek, ndǝn fǝr nan ƙǝkafek ƙǝm kal nan sǝ. 14 Ƙǝsǝr sǝnɗǝm ndaarha ndǝghǝn ni thlengga Chinǝm Yeeso sǝ hu mǝrra, nǝn a thleng ƙǝmsǝ heu tǝ Ƙǝrǝsti, nǝn a ɓang ƙǝm a mbedghǝn ɓa heu tǝ kun. 15 Ənggini heu ya ka a ɗanggǝn kun sǝ ni, ƙǝla na nggayid Faara a weela ten fiyaɗǝ hangga, na usaarha a naarha sǝ kaan yi manang nda Faara.

Tsaurha tǝ ƙǝkafekkirha

16 Tsaunǝn kee, mǝrwa fad nan hai wa. Ko nanǝn fad nǝm na yi mǝra nǝn sǝbrha ɗǝ, amma a hura na fad nǝm naarha nggǝra hai kala parra fara. 17 Sǝsadɗi kyanǝm ya nǝghǝn ngguchit mbǝ kwas mbǝra ɗǝ wa. Ndǝghǝn ni na a walang mamnggirha ƙǝmsǝ mbuwa ngwalarha mbuwa nǝm mbang sakhƙǝn. 18 Ƙǝsǝr mbǝ ǝngya na yirha a naarha ndǝn nǝm a ƙǝlang wa, ƙǝl fingya mbuwa nǝm naarha. Ƙǝsǝr ǝngya nǝm a naarha mba nda kwas mbǝraɗǝ wa, fingya mbuwa nǝm naarha ƙǝm, nǝn tsaurha pakwanɗǝ.

5

Mbǝd tsawud nǝm a talara

1 Ƙǝsǝr sǝnɗǝmsǝ a chang nda chamɗa hai kyanǝm yi ƙǝshidɗiya, na tǝn ndǝnǝm sǝ a thlǝmad Faara, ƙǝnna a talara mbuwa tam chaarha hai yi pakwanɗǝ, tǝn ngwana niifa tǝ haara. 2 Ƙǝsǝr hu chamɗi ya nǝm chichimnda, nagha a kukwasang ƙǝm fa kyangganda ƙǝm hu wuriɗa hai kyanǝm na a talara ƙǝla kalla lukrha. 3 Ƙǝsǝr a ngwang nda ƙǝm fa tǝghǝn, mba nda ɓa wal ƙǝm tawalth wa. 4 A sayidɗi ɓal nǝm hu chamɗi ya, nǝm naarha chichimnda ƙǝsǝr ka ɓillarha nanǝm sǝ, ƙǝsǝr mbǝ nana minnǝm sǝ a kalang ngganda luwudɗa hai a fad nǝm ya wa, amma ka a ngwang ngganda ƙǝm fa tǝ yi talara, ƙǝsǝr ˈya na mǝmǝra nǝn wal yibrha. 5 Faara ndǝn ǝnagha ƙǝm a tsawum kiya, ndǝghǝn fǝrangga Sǝsǝna ƙǝm a meyed ǝn ɗǝfrha ɗǝ, ƙǝsǝr ka ˈya na ɓayi a mbee. 6 Tsaunǝn kee, nǝghǝm tǝ hǝhasyirha fa ƙǝtsar. Sǝnɗǝmsǝ tǝ ndaarha, tsawud nǝm hu ƙǝshidɗi ya, nǝghǝm ndǝndǝgha hai tǝ Chinǝm. 7 Ƙǝsǝr tsawud fǝrƙǝkafekkirha nanǝm sǝ, mbǝ yi naarha tǝ yirha wa. 8 Nǝghǝm tǝ hǝhasyirha fa tǝ ƙǝm na mid nǝm sǝ ndǝkrha hai tǝ fadɗi ya, ɗǝm tsaurha tǝ Chinǝm a talara. 9 Nanǝn kee na mid nǝm a ǝna ˈya nǝm na a mbǝnanggǝn, ko nǝghǝm hu fadɗi ya, ko mbuwum sǝ wa. 10 Ƙǝsǝr ƙǝm heu tǝta ni a wumǝm hai a mbed tsǝnggam ngwa kumad Ƙǝrǝsti, ƙǝsǝr kowunni nǝn a wal ƙǝna ǝnɗi ǝna nǝn hu fadɗi ya, ko nǝghǝn ngga, ko mbǝ ngga wa.

Laɓar shaulirha

11 Nanǝn kee, hǝrǝm nǝm sǝn tǝ mani tǝrǝm Chinǝm, nǝghǝm a djitiirha a lǝm fiya nǝm ɓa. Ƙǝsǝr sǝn Faara ƙǝm kwarkwar, niyi a shiiten ndaarha sǝnɗun kan ahur nun. 12 Mbǝ nanan a nggǝr fal fad nan a kun wa, amma ka a fǝrang kwamana nan kun non a taala tǝ kan, tǝnun nggǝrang fingya yina sǝ na a taala tǝ ˈya nǝm a naarha tǝ yirha kee, ma yi hura. 13 A tsauɗǝ ƙǝla sauta nǝm ni, ƙǝsǝr ka Faara ni, ana huten nan mǝmǝl, ƙǝsǝr ka kun ni. 14 Nggǝmnda Ƙǝrǝsti ndǝn kyaɗangga kwamana ƙǝm, ƙǝsǝr sǝnɗǝmsǝ, mǝr niifa ka fiya heu, tsaunǝn kee mǝr nda ɗǝ heu. 15 Mǝr nǝn ka fiya heu, tsaunǝn kee fingya ɓalgha hai mba nda tsaurha ka fad ndan ɓal wa, amma a niifɗi mǝrgha ka kanda, nggǝr nanda thleng sǝ. 16 Nanǝn kee, nanǝnya ta mbeeɗǝ, mban nggǝr tǝr niifa yi ƙǝshiirha ni wa. Ko nanǝn kaar tǝrghan Ƙǝrǝsti kee, amma nanǝnya mban nggǝr ǝnaarha kee wa. 17 Nanǝn kee, kala niifa na hu Ƙǝrǝsti, tsauɗǝ weerǝnda niifa, hurad ǝngya heu mbǝr ɗaɗǝ, kyad weerǝndǝghǝn ɓa. 18 Ənggini heu ya Faara ndǝn ǝnagha ndǝn, ndǝghǝn ni ǝnangga shaulirha ƙǝm tǝghǝn hu Ƙǝrǝsti, fǝrang tar shaulirha nǝn kan a fiya, 19 Shauli Faara ƙǝshiirha ta fadghǝn hu Ƙǝrǝsti, kirasang ngwa ɗimiyid fiya aten ndan wa, ndǝghǝn fǝrangga laɓar shaulirha ƙǝm. 20 Nanǝn kee, fathlǝngya ni ƙǝm yi Ƙǝrǝsti, ƙǝla na Faara a ndikrha tǝ ƙǝm. Nan a hwan kun a meyed Ƙǝrǝsti, shaulima tǝ Faara. 21 Sǝngwa Ƙǝrǝsti ɗimiyirha wa, kyang Faara hu ɗimiyirha hai ƙǝsǝr ka ƙǝm, tǝnǝm wal nggayid Faara.

6

1 Nanan a ǝna taara tǝ Faara naghan a hwan kun a thlǝɗun nggayid Faara mere wa. 2 Ƙǝsǝr ndǝghǝn, “Sǝkɗi fadwa a sayid nggayirha, thlarɗi sa a far wal hǝrǝkrha.” Niya ndang nda kun, nanǝnya nun a wal nggayid Faara, nanǝnya ƙǝm far wal hǝrǝkrha.

Sǝsad Mbulus

3 Mbǝ mid nan sǝ a tsawang nggan kowunni ǝn kii saara wa, ka amawa nanda ˈyar tar nan. 4 Amma a meyedghǝn, ahu ˈya nan a ǝnaarha heu nan kyad fad nan fa tarya Faara. Kan a ƙǝrǝsta tǝ sǝsaarha, tǝ ƙǝtǝlla, tǝ ɓillarha, 5 tǝ sa ɗǝkrha fa, tǝ ƙǝnda hu porsǝna, tǝ wal wundǝrha fa, tǝ ƙǝtǝlla tǝ taara, tǝ yamid ɓeena, tǝ miirha, 6 tǝ naarha chahal, tǝ sǝnda, tǝ ƙǝrǝssa tǝ nggayirha, hu Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda na tǝ kan ha, tǝ nggǝmnda, 7 tǝ pǝr ƙǝkafekkirha, tǝ sǝsǝmnda Faara. Ƙǝs ɗan karid nggayirha ha a har yisǝma tǝ yikawa. 8 Kanda a manang nda kan, kanda ƙǝm a kyala tǝ kan, tǝ sǝɓang thlǝm nan ɗǝ, tǝ fal kan. Tǝrgha nda kan fa nggaɓaya ni, amma nan thlǝk ƙǝkafek. 9 Sǝn fiya kan, tǝr kan nda ƙǝla sǝngwanda kan wa, ƙǝla naghan a mii mǝra, ko nanǝn kee naghan tǝ yibrha fa, tsǝtsǝl nda kan, ko nanǝn kee ɓǝlang ngwanda kan wa, 10 hu sǝbrha hura, parang kan tǝ wutsǝfayirha fa. Hu yamiiya, kan ƙǝm a ǝnang ƙǝna fiya hangga. Mbǝ ˈyasǝ a har nan wa, kan ni ƙǝm na tǝ ǝngya ha heu. 11 Kun Korontiyaya, pǝrang ɗan ƙǝkafek kun a pǝpal, tǝ ƙǝm na hur nan tsahai a kun. 12 Ɓǝɓengwan hura kun wa, kun ndǝn ɓǝɓengga hura kan. 13 Niyi a ndikrha tǝ kun nanǝnya ƙǝla wanggina, kun ƙǝm inaman hur nun ɗǝ a kan.

Ƙǝs thlǝmaarha aten ɗaharha

14 Ma wum ɗun teena tǝ nafiya fǝrwa ƙǝkafek wa. Ƙǝƙǝn na tar nggayirha wumnda hai tǝ yi mbǝlfeerha? Nduwa, na kukwaryirha tsaurha tǝ wula? 15 Pashid Ƙǝrǝsti ni Sheetan wa? Na ˈyasǝ wumangga nafiya na a takkwa Chinǝm tǝ fingya fǝrwa ƙǝkafek wa? 16 Yanggi ɗǝfmee ni a pathlang nda ƙǝn Faara tǝ ɗaharha? Ƙǝsǝr ƙǝm wuri Faara ni na tǝ yibrha fa. Ƙǝla ndana Faara, “Niya tsaurha tǝ kanda ha, wii hai ƙǝm ahur ndan, niya tsaurha Faara a kanda, kanda ƙǝm tsawa nda nafina.”* 17 Tsaunǝn kee, “Kyama sǝ ahur ndan, wura man fad nun ɗǝ ma kanda, Chinǝm ndǝn ndagha kee, A tsuwar ɗun ˈya fa na tǝ paarha fa wa, nggi ƙǝm niya thlǝ kun fa,† 18 tsawi china a kun, kun ƙǝm tsawun wanggina nda hǝshya tǝ nishya, Chinǝm na tǝ sǝsǝmnda ha heu ndǝn ndagha kee.”‡

7

1 Tsaunǝn kee Shayina, nanǝn nǝghǝm tǝ ɗǝfmi yini ya, ƙǝl a tsawum chahal ma ǝngya mbuwa chahal na sǝɓang fad nǝm ɗǝ, tǝ sǝsǝna ƙǝm. Taama tsawum lǝlǝgɗa chahal na a fǝrang mamnggirha Faara.

Wutsǝfayid Mbulus

2 Niya ndang nda kun inaman hur nun kanɗǝ. Mbǝ niifa sǝ ǝnang nan aibe fa wa, mbǝ niifa sǝ sǝɓang nan ˈya fa wa, mbǝ niifa sǝ huk nan wa. 3 Ndawi kee ka a fǝrang aibe ni kun wa. Ƙǝsǝr ˈwaɗi teena pǝrang ɗi ndǝn kun nggǝm ɗan kun kaan, mbǝ ˈyasǝ na ndǝghang ƙǝm hai wa, ko hu mǝra ni, mǝrǝm kyab nduwa wal yibrha kyab. 4 Nggǝmɗi fa tǝ kun kaan, niyi a taala tǝ kun kaan. Walɗi kaali kaan. Hu sǝsad nan heu niyi lǝlǝgɗa tǝ wutsǝfayirha. 5 Ƙǝsǝr ko a sayidɗi ɓanan chehweed makidoniya ɓa, yib wan wa, amma wal ɓillarha kan kaan, a ƙǝshi kakyathlanga, ahur yi nan hǝreenga. 6 Amma Faara, ndǝghǝn na fǝrang kaali fiya na tǝ sǝbrha hura, wal ɗan kaali tǝ ɓad Titus ɓa. 7 Mbǝ ka ɓad Titus ɓa kee ndǝn nan a ǝna wutsǝfayirha wa, amma walɗǝ kaali a fad nun. Pǝrang ɗa ndǝn kan tǝ ndaarha na mid nun sǝ na nggi, tǝ sǝbrha hura ǝnanun aten ǝnggini katǝragha hai, tǝ fǝr ten nun na a ɗeewun sǝ. Ən ɗani ya nggǝrgha fǝree wutsǝfayirha kaan. 8 Ƙǝsǝr ko sǝɓang ni hur nun ɗǝ hu ɗeleewar ɗi chireethleng ni kun ɗǝ, ǝnawi masǝnɗi kee tǝghǝn wa, ko nanǝn kaar ǝnaɗi masǝnɗi kee, ƙǝla ni hai ɗeleewar ɗi sǝɓang ɗǝ hur nun ɗǝ, amma yi ɓeena ni ngguchit kee. 9 Nanǝnya niyi tǝ wutsǝfayirha fa, mbǝ ka sǝɓang ni hur nun ɗǝ wa, ƙǝl sǝbrha hur nun kyang ɗǝ kun hu kwamana hai. Amma sǝbrha hura ǝnanun ndǝn malang nun ɗimiyid nun, ƙǝsǝr tur yanɗa ni na mid Faara a nagha nafiyighǝn tǝghǝn fa, nanǝn kee ǝnang ngwa ˈya kun fa mbuwa ngga wa. 10 Ƙǝsǝr sǝbrha hura yi tǝrǝm Faara ndǝna kyang niifa hu mal ɗimiyirha hai wal hǝrǝkrha nǝn, mbǝ masǝnɗi kee sǝ wa, amma sǝbrha hura yi ƙǝshiirha nǝn ɓang mǝrra ɓa. 11 Tur yanɗi sǝbrha hura ya nǝghǝn hu kwamana na mid Faara. Ɓangga ˈya kun ɓa na ngga, kyang ɗǝ kun hu ǝna ǝngya hai na ngga, na mid nun sǝ kyaɗang nda fiya ǝnaɗun ˈya mǝmǝl. Sǝb hur nun ɗǝ aten ɗimiyirha. Na mid nun sǝ a ǝna ˈya nun ndaana Faara. Na mid nun sǝ nggǝr ǝna ˈya na ngga. Na mid nun sǝ a ǝna ˈya nun mbǝnangga Faara. Na mid nun sǝ a tsǝtsǝl kowunni nun ǝnagha aibe. A hu ǝnggini heu ya kyad ɗun ndaarha nuwun tǝ ƙǝkafek fa. Ənaɗun ǝngya heu kamngga hu palthɗiya. 12 ˈYa ǝnagha ndǝn chireethleng ni kun ɗǝ, mbǝ a ten niifɗi ǝnagha aibe wa nduwa ƙǝm aten niifɗi ǝnang nanda aibe fa wa, amma a kyaɗang nggǝnda kun a mbed Faara hu fǝr alten nun a kan ǝnanun. 13 Hu ǝnggini heu ya wal ɗan kaali. Hu chighǝd kaali ɗi wal nan, tǝk ɗan mbǝnda fa nanan Titus a ǝna wutsǝfayirha, ƙǝsǝr ka kun heu fǝrangga kaali, huna hurghǝn hai. 14 Ƙǝsǝr ko ndang ni, niyi a taala tǝ kun, fǝree wun shilee wa. Ƙǝla ni naarha pǝrang ƙǝkafek kun, kyadɗǝ ndaarha taala niya ǝnani a tennun a Titus ƙǝkafek ni. 15 Nanǝn kee nggǝmnda Titus aten nun nǝghǝn aten chikrha, kala sayidɗi nǝn ɗal teena hai tǝ kun hu mamnggirha nun fǝrang nda, tǝƙǝm thlǝnun ndǝn fa tǝ ɗa shilee hai tǝ fǝr mamnggirha kaan. 16 Niyi tǝ wutsǝfayirha, ƙǝsǝr mbǝrsaɗi tǝ kun kaan.

8

Fǝra tǝ hura tsahai

1 Nanǝnya shayina, na minnan sǝ a sǝn ǝn ɗanun ɓang na nggayid Faara hu ƙǝn hwan Faara nafiya Makidoniyaya ɓa. 2 Ƙǝsǝr ƙǝtǝl nda fa kaan hu sǝsaarha kya nanda sahai, amma ka nana nda tǝ wutsǝfayirha fa kaan ndǝn ǝnagha ndǝn fǝr nanda tǝ hura tsahai, ko nanǝn fa yamiya ni kanda kaan. 3 Ƙǝsǝr sǝnɗisǝ fǝrgha nda hu ˈya na nanda tǝghǝn ha, har kalgha kanda mu. Kanda tǝ fad ndan, 4 hwanda kan kaan ka a wal kwaman fǝra nda ka ɗang ngganda nafiya Faara sǝ. Tǝna nda wal kwaman kyarha hur nafiya hai na a thlar nafiya na chahal na hu chehweed Yahudaya. 5 Kalɗǝ ˈya kya nǝm shiteena atenggǝn, katǝrang ngganda ˈwa fǝr alten ndan a Chinǝm, tǝrgha a fǝr alten ndanda a kan ƙǝla na mid Faara a ǝna nda. 6 Ƙǝla nan hai kee hwan ɗan Titus ƙǝla ˈwanǝn katǝrang hai, a ɗǝgha mbeeɗǝ ngwalanggǝn ǝna tar nggayidɗi ahur nun. 7 Tsaunǝn nuwun a ǝna ˈya ngga kiya hu fǝrƙǝkafek, hu laɓaara, hu sǝnda, tǝ njiteena, tǝ nggǝmndǝ nun a kan, ƙǝl a ɗun mbeeɗǝ tǝ ǝna tar nggayidɗi ya ƙǝm. 8 Mbiyi a ndaarha tsauɗǝ tǝta a ǝnaghǝnun wa, amma nana minna sǝ a ƙǝƙǝrang nggi ƙǝkafekkid nggǝmndǝ nun ni, tǝ ƙǝƙǝrang nda djiten fingya. 9 Ƙǝsǝr sǝnɗun nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ko nanǝn tǝ ƙǝnani, tsauɗǝ tǝ yamirha ƙǝsǝr ka kun, ƙǝsǝr hu yamidghǝn, ndǝnun a tsaurha tǝ ƙǝna ha. 10 Kulo ˈya niya ndang nda kun ya. A kwasarha, kun ˈwagha fǝra, nggǝr wun tsaurha nafiya ˈwagha djiteena tǝ ǝnaghǝn. 11 Nanǝnya ngwalaman tarɗi katǝrang nun hai. Djiteena kyad nun a katǝradghǝn a mǝmǝlgha tǝ fǝrrǝnun. Fǝrama ˈya kamngga tǝ wallǝ nun ha. 12 Ƙǝsǝr anaɗǝ tǝ nggǝmnda hur nun, na nda a thlǝ fǝrrǝɗi, hu ˈya nana niifa tǝghǝn ha, mbǝ hu ˈya ƙǝm mbuwa na niifa tǝghǝn ha wa. 13 Mbǝ niyi a ndaarha a ɗang ngganda fingya sǝ kun a ƙǝtǝlla fa wa, amma ka a nagha ˈya mǝmǝl, 14 nanǝnya ana ˈyasǝ a harnun ƙǝl thlar fingya yina nun tǝ ˈya na mid ndan. Tǝna nda thlar kun hu wallǝ ndan ha tǝ ˈya na mid nun a fara sǝmǝn ƙǝm, a mbǝɗiya komani mǝmǝlɗǝ, 15 kǝla nanǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Yanɗi wumangga hai hangga, wumang ngwa hai kalgha ˈya na midghǝn wa, yanɗi wumangga hai ngguchit ƙǝm, ƙǝɗeng ngwa ˈya na midghǝn wa.”

Thlǝnda Titus a Koronti ɗǝ ɗǝgha thlǝ ǝnɗa ɓa fǝr nanda.

16 Usaɗi Faara, ƙǝsǝr ka nggayidghǝn tsawang nǝn hur Titus mǝmǝl kǝla na mid na ǝnaarha a kun. 17 Mbǝ nggǝm nǝn fa tǝ hwandǝ nan kee wa, amma tǝrna midghǝn ɗǝrha thlǝmad nun ɗǝ tafadghǝn. 18 Ƙǝlama hai ya thlǝnang ɗan shad nan ɗǝ a samadghǝn, falna nafiya ƙǝn hwan Faara heu ka targhǝn yi pǝr Laɓar Faara nǝn a ǝnaarha. 19 Wurna fiya ndǝn na ahu ƙǝn hwan Faara nagha a takkwa kan ahu ǝna tar nggayidɗi nanan a ǝnaarha ƙǝsǝr ka manang nda thlǝm Chinǝm, tǝ kyad djiten nan yi thlaara. 20 Naghan a ɗa ˈyaara hai, tǝ kwamanɗi nan a ǝnaarha tǝ fǝrrǝɗi. 21 Ƙǝsǝr na minnan sǝ a ǝna ˈya nan mǝmǝl mbǝ a mbed Chinǝm kee wa amma a mbed fiya ƙǝm. 22 Naghan ƙǝm a thlǝnang tahad shad nan ɗǝ a samad nafini sǝri ya. Saara hangga kan a ƙǝƙǝrang targhǝn, na taara a kukwasang fa tǝ ƙǝm na ƙǝkafek sǝ a fadghǝn. Nǝghǝn a kukwasang fa kaan a ɗǝgha thlǝmad nun ɗǝ ka a thlar kun nǝn, ƙǝsǝr ka nǝn fa mbǝrsa nǝn tǝ kun. 23 Titus ƙǝm, pashid tarna ni ahur nun, ƙǝla fingya shayi nan, thlǝn nanda kanda hu ƙǝngya hwan Faara ɗǝ, yi manang nda Ƙǝrǝsti. 24 Tsaunǝn kee, kyaɗaama tur nggǝmndǝ ɗi nanun tǝghǝn ha a nafini ya a ƙǝngya hwan Faara heu, tǝ ndaarha ƙǝm taala nan a ǝnaarha a tennun ƙǝkafek ni.

9

Thlaara a nafiya Faara

1 Mbǝ ƙǝl chirethleng ni kun ɗǝ aten thlaara a nafiya Faara na chahal a Urshalima wa, 2 sǝnɗisǝ nǝghǝn a kukwasang kun fa a furun. Niyi a taala atenggǝn a nafiya na a chehweed Makidoniya. Niyi a ndaarha, “Nafiya Faara na a chehweed Akaya ngwanda fa ka a kwasarha a fǝr yi ndan thlaara nda.” Tur djiten ɗi nanun tǝghǝn ya thleng ɗǝ fingya sǝ hangga. 3 Amma niya thlǝnang shayina ɗǝ ya, ƙǝsǝr naɗǝ tallǝ nan aten nun tsaurha mere, tǝnun tsaurha nggungwa fa, ƙǝla ndani aten nun. 4 Ƙǝsǝr a ɓad nafiya Makidoniya ɓa a samadna, ɓagha wal kun ngwa wun fa wa, na shilee a ƙǝsang kan, sakwata kun, ƙǝsǝr ka nggǝm nan fa tǝ kun. 5 Tsaunǝn kee, niyi a numarha kamɗǝ a hwan shayina nan ya a weng tala nda kun kapa na sayidɗi ɓarhaɓa, ka a ngwalang ngganda ngwarha fa aten fǝra tǝ hura tsahai ɗǝf nun mee kaman nggǝn. A tsauka fǝrrǝɗi tǝ hura tsahai mbǝ tǝ ngyabrha wa.

Faara na midghǝn tǝ fǝra tǝ wutsǝfayirha

6 Ɗalama teena hai tǝ laɓarɗiya, “Amma kala niifa hǝfgha ngguchit nǝn hathla ngguchit, amma kala niifa hǝfgha hangga, nǝn hathlang hai hangga.” 7 Kowunni ahur nun fǝrgha ƙǝla tǝrna hurghǝn, mbǝ tǝ ndaarha a sǝnɗi kee wa nduwa tǝ ngyabrha wa, ƙǝsǝr Faara na midghǝn tǝ fǝra tǝ wutsǝfayirha. 8 Na Faara a fǝrang parka kun hangga kalgha ˈya na mid nun, ƙǝsǝr ƙǝtsar a wal kala ǝngya nun hangga na mid nun ǝnaarha hu ǝna taara na ngga. 9 Ƙǝla nanǝn chichirethlee hai hu Ɗeleewar Faara, “Hu fǝra na harghǝn tsahai, fǝrang ɗǝ fa yamiya tǝ haara tsahai, nggayidghǝn mbǝ tam ngwalarha wa.” 10 Faara ndǝna a fǝr wiirha a tǝ hǝfrha, ndǝghǝn ni na a fǝr ǝnnarhami ka a hǝɓǝm, nǝghǝn kee ƙǝm nǝn a fǝrang kun nggǝrghǝn chik wallu nun ha, halth nggayirha nun hangga. 11 Ƙǝtsar na Faara fǝrang ƙǝna kun hu kwamangya hangga, tǝnun fǝra tǝ haara tsahai kala sayi. Nanǝn kee fiya hangga na nda a usa Faara hu fǝra nun a thlǝnang kanda ɗǝ a harnan. 12 Tarɗi nun a ǝnaarha ya, mbǝ ka a ɗanggǝn nafiya Faara sǝ na chahal katen ndan wa, amma na fiya hangga a chik usarha a Faara. 13 Tar nggayidɗi kyanun ya, kyad nǝn fǝrƙǝkafekkid nun ni, na fingya a manang thlǝm Faara ƙǝsǝr nggǝm ɗun fa tǝ laɓar Ƙǝrǝsti, ƙǝmɗa ƙǝsǝr ka fǝrrǝnun haara tsahai ǝnang nun kanda tǝ fingya. 14 Kanda ƙǝm nanda a hwanang Faara kun sǝ, na nda naarha ɗal kun teena ƙǝsǝr ka nggayid Faara kalgha mbǝrha mu kyaɗang nǝn kun. 15 Taama usa Faara nǝm ƙǝsǝr ka nggayid fǝrrǝghǝn kalgha mbǝrha mu!

10

Kal Mbulus sǝ aten targhǝn hu ƙǝn hwan Faara

1 Nggi Mbulus tafadna niya hwan kun tǝ sammayirha tǝ hakkilo tur yi Ƙǝrǝsti, nggi na nda aarha, “Ɓayirha” a naɗi a thlǝmad nun, amma, “tǝ ndeethla” a mbi a thlǝmad nun wa. 2 Niya hwan kun a nggehe ɗun hu ngyangthlanggirha hai a ɓa ɗi ɓa wa, ƙǝsǝr sǝnɗisǝ niya naarha ngyangthlang aten nafini na a numarha tǝ ndaarha ǝnɗi nan a ǝnaarha ya yi ƙǝshiirha ni. 3 Ko nanǝn nǝghǝm hu ƙǝshiirha, mban a yanda ƙǝla na ƙǝshiirha ǝnaarha wa. 4 Ƙǝsǝr karid yanda nanan tǝghǝn ha, mbǝ karid yanda ƙǝshiirha ni wa, yi sǝsǝmnda Faara ni, na changgǝlang mbǝya hai na ƙǝkanglang tǝ ngaala yi nggaɓarha. 5 Kan nan changgǝlang kala ˈya hai na ˈyaɗa sǝnda Faara, nan wuɗang kala tur yanggi huteena ɓa nagha a ǝna taara tǝ ˈya ndaana Ƙǝrǝsti. 6 Naghan nggungwa fa ƙǝm a tsǝtsǝl kowunni nan kargha ǝna taara fa tǝ ˈya ndaana Ƙǝrǝsti, a hǝrǝm ɗun lǝɗang ˈya ndaana Ƙǝrǝsti. 7 Nuwun a ƙǝlang ǝnɗi na yid nun a naarha kee. A nggǝm niifa fa tǝ ndaarha ndǝghǝn nggi yi Ƙǝrǝsti ni, ngwa ngǝrgha numarha ngga, ƙǝla nanǝn yi Ƙǝrǝsti ni, kan ƙǝm nan kee. 8 Nanǝn kee, ko ǝnani taala aten sǝsǝmnggid ɗi fǝrang na Chinǝm kan ka a ɗang nggan kun sǝ, mbǝ waleng nggan kun ɗǝ wa, mbǝ shilee a ƙǝseerha wa. 9 Mbǝ minnasǝ a nzǝmnggǝnun tǝ ndaarha nana minna sǝ a tǝrmang nggi kun tǝ ɗeleewar yina wa. 10 Ƙǝsǝr ndagha fingya, “Ɗeleewar yighǝn na nda haaghǝn tǝ shembe kaan, amma a ƙǝma ɗun hai yirha tǝ yirha mbǝ hǝhasasǝ sǝ a fadghǝn wa, tǝ ƙǝm mbǝ ˈya sǝ hu laɓarghǝn wa.” 11 Tur nafiniya kamɗǝ a sǝna nda sǝ tǝ ndaarha ˈya nanan a thlǝkrha hu ɗeleewar nan a sayidɗi mbuwa nan a thlǝmad ndan, ndǝghǝn ɗani nan a thlǝkrha a sayidɗi nanan a thlǝmad ndan. 12 Ƙǝsǝr kan ɓilla wan na a mǝmǝlang nggan fad nan tǝ fingya na mindan puwang fad ndan mbeeɗǝ wa. Amma tur fingya na ƙǝƙǝrang fad ndan tǝ ndan, tǝ ƙǝm mǝmǝlang ngganda fad ndan tǝ ndan, mba nda ndǝndǝl wa. 13 Amma kan mban taala kal mbǝra nǝn mu wa, ƙǝl nan taala tǝ taara kyaɗang na Faara kan a pǝpal, wumngga heu tǝ kun ƙǝm 14 Mban ɗǝrha ɗǝ inggun hu taala wa, ƙǝla ˈwa wan weng tala kun wa, ƙǝsǝr kan ˈwagha ɗǝrha thlǝmad nun ɗǝ tǝ Laɓaara na Mbǝnggǝn yi Ƙǝrǝsti. 15 Mban taala kalgha mbǝrha mu ahu taara ǝnana fingya wa. Amma nan a shiteena nana fǝrƙǝkafekkid nun aten chikrha, na tar nan a chik ɗǝrha mbeeɗǝ a pathlang nun ƙǝm, 16 tǝnan mbang pǝr laɓar Faara hu chehweeya na inggun ma kun. Ƙǝsǝr mban taala aten taara ˈwana nda ǝnaarha a mbǝd tar niifa wa. 17 Amma, “Kala niifa na a taala, tǝta ni a talgha tǝ Chinǝm.” 18 Ƙǝsǝr mbǝ niifa na a fal fadghǝn ndǝn na nda nggǝm fa tǝghǝn wa, ƙǝl yanɗi fal na Chinǝm.

11

Mbulus tǝ fa thlǝngya Yeeso fa nggaɓaya

1 Niyi a shiteena tǝ ndaarha ƙǝrsaama tǝ nuryid na. Ƙǝrsaama tǝ nggi! 2 Niya sǝrǝkrha aten nun ƙǝla na Faara sǝrǝkrha. Nuwun ƙǝla wuronga ɗǝf ni miina nun a kakh chimarha tal, ndǝna Ƙǝrǝsti. 3 Amma niyi a tǝrǝmnda, nǝn ɗǝ naarha ƙǝla kyaɗang na huthne ndǝndǝlyid nggaɓaarha Hauwawu, naɗǝ numad nun sakhɗang kun malanggun ƙǝkafekkid ˈya na chahal ndaana a Ƙǝrǝsti. 4 Ƙǝsǝr nun yakh thlǝ nafiya fa pǝpa na ɓang laɓar Yeeso kun ɓa pak ma yanɗi Yeeso pǝrang nan kun, nduwa thlǝ sǝsǝna nun pak ma sǝsǝn ɗi thlǝnun, nduwa Laɓaara na Mbǝnggǝn ma yanɗi ˈwa nun thlǝrha a har nan. 5 Mbiyi a numad ndaarha nafini nun aarha “Mamngya fathlǝngya Yeeso” kal nda nggi wa. 6 Ko nanǝn tsahe wanda kwaman ndikrha ha wa, niyi tǝ sǝnda. Kyaɗang ɗan ǝnɗi kun ˈyahu kwamangya hangga. 7 Pǝrang ɗi Laɓar Faara kun na Mbǝnggǝn tǝka. Manang ngwi tenna wa, ƙǝsǝr ka a manang ngganda kun. Ənaɗi ɗimi wa? 8 Nani a ǝna taara tǝ kun, na fingya ƙǝn hwan Faara ɗeesǝ, nǝn naarha ƙǝla niya fasa kanda ka a ǝnang taara ni kun tǝka. 9 A sayidɗi nani a thlǝmad nun ɓillayi kun a ɗeewun sǝ ana minna wuɗǝɓǝla wa. Fa takkwaya ɓagha ɓa a Makidoniya fǝreenda ˈya na minna. Tsauki ɓillarha a kun kaar wa, tǝƙǝm mbi tam tsaurha ɓillarha a kun wa. 10 Ƙǝla nana ƙǝkafekkid Ƙǝrǝsti ahur na, mbǝ niifasǝ hu chehweed Akaya heu na mbang ndeerha a malang nggi taala wa. 11 Kama nda niya ndaarha kee? Nggǝmngwa ni kun wa? Sǝn Faara sǝ nggǝmɗi kun.

12 Niya ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna ˈya ni yakh ǝnaarha. Tǝni ˈyaɗang kwamana nafina fa na a ndaarha na nda mǝmǝl tǝ kan hu ǝnggini na nda a taala atenggǝn. 13 Nafiniya fa nggaɓaya fathlǝngya Yeeso ni, na nda a nggaɓa fiya hai hu tar ndan, tǝrgha nda fad ndan ƙǝla fathlǝngya Ƙǝrǝsti. 14 Ma wulang teena kun wa, ƙǝsǝr ko sheetan ni tǝ altenggǝn tǝrɗǝ fadghǝn ƙǝla tǝthlǝnda kukwaryirha ni. 15 Ƙǝsǝr kakee, mbǝ ǝnwulteena ni wa, a tǝr mafayighǝn fad ndan hai ƙǝla mafaya nggayirha. A mii ngwaladghǝn na nda a wal ƙǝnaghǝn mǝmǝl tǝ ˈya ǝnana nda.

Sǝsad Mbulus ka Ƙǝrǝsti

16 Niya nggǝr thlǝkƙǝn, a tǝr niifa nggi nura ni wa. Amma a tǝrɗun nggi kee, ƙǝl thlǝ nggi nun fa ƙǝla nun thlǝ nura fa, ƙǝsǝr tǝni taala ngguchit. 17 Ahu taala niya ǝnaarha, mbiyi a kaala sǝ ƙǝla na Chinǝm ǝnaarha wa, a meyedghǝn niyi a ndikrha fa ƙǝla yi nuryirha. 18 Tsaunǝn fiya hangga a taala tur yi thlu farha, nggi ƙǝm niya ǝnaarha kee. 19 Ƙǝsǝr kun nuwun ndǝndǝl kaan, amma kun a tsaurhahu wutsǝfayirha tǝ nurya. 20 Ƙǝkafek, kun a mbang tsaurha tǝ niifa kyangga kun hu tar mafayirha hai, nduwa huk kun nǝn, nduwa tsǝgha hasǝ tǝ kun, nduwa tǝranggǝn tenggǝn sǝ, nduwa mbi kun nǝn hu ƙǝmeegha.

21 Na shilee ƙǝseerha a ndaɗi ƙǝɗi ɗan ma ǝna ǝnggina nan ya, ana niifasǝ na a taala aten ˈya nggi ƙǝm ni ǝnaarha kee, niyi a ndikrha fa ƙǝla nura. 22 Nafiya Ibraniyaya ni kanda wa? Nggi ƙǝm niyi kee. Nafiya Isǝreelaya ni kanda wa? Nggi ƙǝm niyi kee. Turya Ibrahim ni kanda wa? Nggi ƙǝm niyi kee. 23 Mafaya Ƙǝrǝsti ni kanda wa? Niyi a ndikrha fa ƙǝla tǝpabirha, amma kalɗi kanda tsaurha ka mafarha. Kalɗi kanda ǝna taara kaan, ƙǝnenda hu porsǝna saara hangga, saaɗi ɗǝkrha fa tǝ wutǝteerha, tǝ ƙǝm ƙǝtsar takhɗi a mǝra saara hangga. 24 Sara tuf tsaɗa na Yahudaya nggi tǝ wutǝteerha kumnggit mahan kap wutarihe. 25 Sara mahan kanda a ɗǝk nggi tǝ sǝsaala, sara tal kanda a mbǝmba nggi tǝ ferya. Sara mahan nggirggi aama timɗa hai, nggi ahurghǝn. ˈWaɗi mǝnda pari hu wuri aama. 26 Ƙǝtsar nggi hu wiirha, sǝsaaɗi tǝ aam afa afa tǝ ƙǝm a haar fa fasa faaya, sǝsaaɗi a har nafina Yahudaya tǝ nafiya mbuwa Yahudaya, sǝsaaɗi hu wupǝriya, sǝsaaɗi a kaheerha, sǝsaaɗi hu wuri aama, sǝsaaɗi a har nafiya ndagha fǝr nda ƙǝkafek ashe fa fǝrƙǝkafekkya fa nggaɓaya ni. 27 Ƙǝtǝl ɗi fa kaan, kulo yamid shibeena saara hangga. Saaɗi miirha fa tǝ hushimnda, saara hangga ni naarha kula ǝnnarhami. Ƙǝse mbiirha saara hangga tǝ yamid ǝn kaala fa. 28 Ma fingya yini ya, kala parra fara ni ɓillarha tǝ laf fa takkwaya hu ƙǝn hwan Faara heu. 29 Wunni mbuwa tǝ shembe, tǝkkwa ni yamid shembedghǝn fa? Wunni kyagha hu ɗimiyirha hai ɓillawa nggi fa? 30 A ǝna ɗi taala, niyi a taala aten fingya ǝngya kyadgha yamid shembed na. 31 Faara chin Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, tsauna faala ka manggǝn pakwanɗǝ, sǝnɗasǝ mbǝ nggaɓarha niya thlǝkrha wa. 32 A Ndimaska ngwamna ɗi na a kamu kutǝra Aretis, ɗǝf ɗǝ nafiya a kwakirǝm wupǝri Ndimaska ƙǝsǝr a ƙǝseegha nda, 33 amma ɗǝfeegha nda hu kutasa hai fǝr nggi nda hai tǝ kwad halth maana yi Ndimaska hǝryi ma ndǝghǝn.

12

Əngya kyaɗang na Chinǝm Yeeso Mbulus

1 Tsawee ɗafa tǝta a ɗi mbeeɗǝ tǝ ǝna taala. Ko nanǝn mbǝ a ɗeesǝ wa, niya ndikrha aten ǝngya keɗee na Chinǝm ƙǝla sǝsǝniirha tǝ ǝngya na ɓǝɓee. 2 Sǝnɗi niifa hu Ƙǝrǝsti huraya kumkap faɗa mbǝrgha ɗǝ tǝrang nanda talara ɗǝ yi mahan. Ko hu farha ko mbǝ hu farha wa, mbi sǝnda wa, ƙǝl Faara ndǝn sǝngga ndǝn. 3 Ƙǝla ndaani, sǝnɗi niifɗiya, ko hu farha ni, ko mbǝ hu farha wa, mbi sǝnda wa, amma Faara ndǝn sǝngga ndǝn, 4 kula sǝndǝghǝnsǝ tǝrangga Faara a mbǝrha ɗǝ na ngga a talara. Sǝkɗǝ ǝngya mbuwa nǝn mbang thlǝkrha, tur ǝnggini mbuwa na niifa mbang kalasǝ atenggǝn. 5 Ni taala aten niifɗiya, amma mbi taala a altenna wa, ƙǝl aten yamid shembed na. 6 Ƙǝsǝr ko nana mid na taala, mbi tsaurha nura wa, ƙǝsǝr kǝkafek ndǝn niya thlǝkrha. Amma mbiya ndikrha kaan atenggǝn wa, ƙǝsǝr mbǝ minna sǝ a falgha niifa nggi ma ˈya nanǝn hu tsawud na wa, nduwa sǝk nǝn ahu laɓar na wa.

7 Ƙǝsǝr ni ɗǝ taala tǝ ǝnwultenggini keɗee na nda, thlǝnǝn nda ndaha ɓa hu thlu fadna, tǝthlǝnda Sheetan ni thlǝnna nda ɓa ka ɓagha sǝseerha tǝ ƙǝm ˈyaɗe taala nǝn fa. 8 Katǝra mahan nggi a hwan Faara ka a ndǝgheghǝn hai tǝghǝn. 9 Amma nggǝreghǝn sǝ, “Nggayid na tsuwoɗǝ, sǝsǝmnggit na nǝghǝn manggǝn hu yamid shembe.” Tsaunǝn kee, niya nggǝr taala kaan tǝ wutsǝfayirha aten yamid shembed na, tǝna sǝsǝmnggit Ƙǝrǝsti tsaurha a tenna. 10 Tsaunǝn kee, nggǝmɗi fa tǝ yamid shembed na, tǝ ˈyaara, hu ƙǝtǝlla fa, hu sǝsaarha, hu ɓillarha ƙǝsǝr ka Ƙǝrǝsti. A sayidɗi mbuwa ni tǝ shembe, hu sayidɗa ni, ni naarha tǝ shembe.

Ɓillad Mbulus ka fa takkwaya na a Koronti

11 Ənaɗi nuryirha, amma kunni keegha sahai. Kunni ƙǝm kamngga a fal nggi nun. Ko nanǝn mbiyi a mii ˈya wa, tsauka tǝ ndaarha mamngya fa takkwaya Yeeso na yinun kal nda nggi wa. 12 Tsaunǝn kee, ǝnaɗi ǝnwultengya hangga ahur nun, ƙǝrǝs ni hu ǝna tar na. Ənwultenggini ya pǝr ndan tǝ ndaarha nggi tǝthlǝnda Yeeso ni yi ƙǝkafek. 13 Hu yanggi kwamanggi ni kyadgha ndaarha mbuwun tal tǝ fingya ƙǝn hwan Faara? Ƙǝsǝr ka karang ni kun fa a thlar ɗun nggi tǝ wuɗǝɓǝla wa? Nanǝn kee, chehema ɗimid ɗaɗǝ ya! 14 Nanǝnya, ngwaɗi fa na weng tala ni kun yi mahan. Mbiya ƙǝtǝlang kun wa, ƙǝsǝr kun ndǝna minna, mbǝ wuɗǝɓǝl nun wa. Kamngwa wundakhnaya tǝr rǝfǝd chinggindan nda wa, amma chingya ndǝna tǝr rǝfǝd wanggindan. 15 Nanǝn kee, ni tǝk mbǝnda fa a ɓǝlang ɗi ˈya nani tǝghǝn ha heu tǝ altenna ka a ɗanggi kun sǝ. A nggǝmɗi kun kaan, nun thlahang nggǝmndǝ ɗa haɗǝ wa? 16 Nun a nggǝm fa tǝ nggi, tǝ ndaarha tsaukwi haghǝn a kun wa. Amma na niifa ndaarha ǝnang ni thlǝrɓuyirha kun, wal yi kun tǝ kwaman nggaɓaarha. 17 A hur nafini thlǝnang ni kun ɗǝ na yanɗa sǝ hukka kun wa? 18 Hwanɗi Titus a ɗǝgha thlǝman nun ɗǝ, thlǝnɗi wanma nǝm ɗǝ a samadghǝn. Nduwa huk na Titus kun wa? Mbǝ Sǝsǝna tal na a laf ƙǝm wa? Mbǝ kwamana tal nǝm a takkwarha wa? 19 Nuwun a numad ndaarha nan a thlang fad nan sǝ a har nun wa? Awo, naghan a ndikrha ƙǝla na mid Ƙǝrǝsti ndiyim a mbed Faara. Shayina nggǝm ni, kala ˈya nǝm a ǝnaarha, nan a ǝnaghǝn ka a ɗanggǝn kun sǝ. 20 Ƙǝsǝr niyi a tǝrǝmnda, a ɓaɗiɓa, mbi ɓa wal kun ƙǝla na minna wa, kun ƙǝm mbun ɓa wal nggi ƙǝla na mid nun wa. Niyi a tǝrǝmnda asǝmha nagha yanda sǝ, tǝ sǝrǝkrha, tǝ hufrha hura kaan, tǝ nggǝm alteena, tǝ sǝb thlǝma, tǝ kiki ndan, tǝ manang alteena, tǝ kakyathlanga. 21 Niya tǝrǝmnda a nggǝr ɗi wutta thlǝmad nun ɗǝ, na Faar na a tse ngguchit a mbed nun, tǝ ƙǝm sǝbgha hurna ɗǝ ƙǝsǝr ka fingya ǝnagha ɗimiyirha kaar, malang ngwanda ɗimiyid ndan wa, ǝn tsanda, tǝ ǝna kulafayirha, tǝ ǝn shilee kyana nda sahai.

13

Nggǝlmi ƙǝs thlǝmad Mbulus

1 Yanɗiya ndǝna wii tal na yi mahan a thlǝmad nun ɗǝ. Ƙǝla ndaana ɗeleewar Faara, “Tǝta ni a kyagha ˈya ɓa a mii shedawaya sǝri nduwa mahan.” 2 Hu wii tal na yi sǝri ˈwaɗi teena ƙǝsɗi thlǝmad nafini ǝnagha ɗimiyirha tǝ fingya heu a malangganda ǝna ɗimiyirha. Nanǝnya mbuwani a thlǝmad nun, niya nggǝr ƙǝs thlǝmad nun, ƙǝsǝr a ɓaɗiɓa mbǝ niifa sǝ hǝrǝkrha ma tsǝtsǝlla wa. 3 Na minnun sǝ a kyaɗang ndaarha ni kun na Ƙǝrǝsti a ndikrha tǝ nggi. Mbǝ ƙǝɗeng nǝn shembe hu ǝn ǝnadghǝn a fad nun wa, amma nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda fa ahur nun. 4 Ko tawang na nda ɗǝ hu yamid shembe aten kaɗiirha, amma tǝ sǝsǝmnda Faara ni nanǝn tǝ yibrha fa. Ko nanǝn mbǝm tǝ shembe ahurghǝn wa, amma tǝ sǝsǝmnda Faara nǝm a tsaurha tǝghǝn ahu taara nan a ǝnaarha a kun. 5 Ƙǝƙǝraman fad nun ko nuwun a takkwa Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ ƙǝkafek, nama naarha ƙǝƙǝrang nda fad nun. Sǝnggunsǝ tǝ ndaarha na Yeeso Ƙǝrǝsti ahur nun wa? Amma a mbǝ Ƙǝrǝsti ahur nun wa, tsauɗǝ fǝlɗun hai hu ƙǝƙǝrrǝɗi. 6 Niyi a shiteena nun a sǝndasǝ fǝlwum hai hu ƙǝƙǝrɗi wa. 7 Amma naghan a hwan Faara nun ɗǝ ǝna ˈya mbuwa ngga. Mbǝ ka a nagha fiya ndǝn tsauka ƙǝla pedna fad nan hu ƙǝƙǝrrǝɗi wa, amma a sǝnunsǝ ǝnaɗun ǝnɗi kamngga, ko nanǝn asǝmha nǝghǝm a naghǝn fǝlɗǝm hai. 8 Ƙǝsǝr mbǝ ˈyasǝ nǝm ǝnang nda ƙǝkafek fa wa, amma ƙǝl a ƙǝkafek kee. 9 Nan naarha tǝ wutsǝfayirha fa a mban tǝ shembe fa wa, amma kun nuwun tǝ shembe fa. Naghan a hwan Faara a tsawun lǝlǝgɗa ƙǝla nanun kaar. 10 Ndǝghǝn ɗani niya chireethleng ǝnggini kun hai ya nggi kula naarha a thlǝmad nun, ƙǝsǝr a ɓaɗiɓa, nǝn ɓa tsawee fa ne ngyangthlang a kun ni tǝ sǝsǝmndǝɗi fǝree na Faara a fǝrang kaali ni kun, mbǝ a weleng nggi kun ɗǝ wa.

Mii ngwala nda ǝn Mbulus

11 A mii ngwaladghǝn shayina, ƙǝl fara sǝmǝn. Djitima tsawun lǝlǝgɗa ƙǝla nanun kaar. Sǝghama hwandǝna. A tsauka numan nun tal tǝ ndan, tsawama ɗǝɗem tǝ ndan, hu tsaurha kiya Faara na tǝ nggǝmnda tǝ ɗǝɗemnggirha nǝn tsaurha tǝ kun. 12 Ndaman ˈya ndan fa tǝ fǝbrha yi nggǝmnda na chahal. 13 Nafiya Faara na chahal heu a ndangˈya kun fa. 14 Ngwa tsauka nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, tǝ nggǝmnda Faara, tǝ wumten tsawud ɗǝɗemnggit Sǝsǝna Tǝ peɗǝnda tsauka tǝ kun heu.

* 6:16 6:16 Edzekiyel 37.27; 1 Kor 3.16; 6.19

† 6:17 6:17 Ish 52:11

‡ 6:18 6:18 Sam 7.14; 1 Tar 17.13; Ish 43.6; Irm 31.9

Nggalatiyaya

1

2

3

4

5

6

Nggalatiyaya

1

Ɗeleewar Mbulus chireethleng nǝn Nggalatiyaya ɗǝ

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus, tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti, mbǝ nafiya nduwa niifa aagha nggi wa, amma Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ Faara na Chinɗi, thlengga Yeeso sǝ ahu mǝrra. 2 Shayina na heu na a thlǝmanna kanda a ndang ˈya fatakkwaya ƙǝngya hwan Faara fa na a Nggalatiya. 3 A tsauka nggayirha tǝ ɗǝɗemnggirha yi Faara na Chinɗi tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun. 4 Ndǝghǝnni fǝrgha yiɓǝdghǝn ka ɗimiyid nǝm a hǝrghanggǝn kǝm ahu ƙǝshiid mbǝlfedɗi nanǝm sǝ ya, kǝla sakhna Faara na Chinɗi. 5 Fǝraman mamnggirha Faara pakwanɗǝ. Atsaukake.

Laɓara na Mbǝnggǝn tal ni

6 Ƙǝs ǝnwulteena nggi. A hu ɓǝngya ngguchit na minnun sǝ a malanggun Faara wurgha kun tǝ nggayid Ƙǝrǝsti ƙǝkar. Tǝrgha minnun kyaharra hu weerinda “Laɓara ɗǝ na Mbǝnggǝn” pak. 7 Amma ƙǝkafek mbǝ “Laɓara sǝ na Mbǝnggǝn” pak wa, amma na nafiya sǝ na a tsang teena kun na mindan sǝ a mbeɗeng ngganda ƙǝkafekkid Laɓara hai na Mbǝnggǝn yi Ƙǝrǝsti. 8 Amma ko ƙǝmni, nduwa tǝthlǝnda Faara a talara hai, a pǝrang laɓar Faara kun pak ma yanɗiya, na Faara a shiwang nda. 9 Ƙǝla ˈwa nan teena pǝr ɗan ndǝn ƙǝtǝm, niya nggǝr pǝranggǝn kun, a pǝrang niifa laɓara kun pak ma yanɗi pǝrang nan kun ya, na Faara a shiwang nda. 10 Nana minnasǝ a thlǝgha fiya nggi fa wa, nduwa Faara wa? Nduwa tamnggun ndaarha nana minna sǝ a thlǝk ˈya ni na a mbǝnanggǝn fiya wa? Awo, andam niyi a thlǝk ˈya na a mbǝnanggǝn fiya kee, kam tsauki mafad Ƙǝrǝsti wa.

Wurna Faara Mbulus

11 Shayina, na minna sǝ a sǝnunsǝ, laɓarɗi na Mbǝnggǝn pǝr ni kyawa ɓa a mii niifa wa. 12 Mbǝ a har niifa thlǝni laɓarɗiya wa, tǝ ƙǝm mbǝ niifa ni tsahegha ndǝn ha wa, Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ altenggǝn keɗeegha ndǝn. 13 Sǝk ɗun tur tsawud na kaar tam ni a takkwa Yahudaya, sǝsang ni fatakkwaya Faara, har na minna sǝ na a ɓǝlanggi kanda.* 14 Sǝnɗunsǝ kal ɗi fingya shayina tsǝnan sǝ hu takkwa Yahudaya aten sǝrǝk ǝntin chichiyi nǝm. 15 Amma Faara tǝ nggǝm ndǝghǝn wurghǝn nggi kapa na nda nggǝt nggi, aah ɗǝ nggi hu nggayidghǝn, tǝkɗǝ mbǝnda fa 16 keɗee Wanggǝn tǝni pǝr laɓara atenggǝn a pathlang nafiya mbuwa Yahudaya. Katǝra nǝn hai kee, tsahanggi mee niifa wa. 17 Ɗǝwi Urshalima ɗǝ a thlǝmad fathlǝngya ɗǝ ˈwagha ma nggi wa, amma ƙǝs kwamana ni a chehweed Arabiya ɗǝ, tsǝɓaku wuɗi a wupǝri Ndimaska ɓa. 18 A kwasamad huraya mahan ndǝn ɗǝni a Urshalima ɗǝ, ɗi na Mbiturus. Tsawi tǝghǝn yi ɓengya kumkap tuf. 19 Nawi fingya fathlǝngya wa ƙǝl Yakubu wanman Chinǝm. 20 Ənɗi chireelth ni ƙǝkafek ni, mbiyi a nggaɓarha wa, a mbed Faara thlǝkni ndǝn. 21 A kwasamadghǝn wii ahu Chehweed Suriya ɗǝ tǝ Kelikiya. 22 A sayidɗi fatakkwaya Yeeso na ahur Ƙǝn hwan Faara na a Yahudiya, sǝngwanda nggi tafan ndan wa. 23 Sǝk fiya ndaarha, “Niifɗa ni tamngga sǝsang ƙǝm ya ndǝghǝnni na a thlǝk laɓar fǝrƙǝkafek na midghǝn ɓǝlang nda kaar.” 24 Fal nda Faara ƙǝsǝr ka nggi.

2

Fingya fathlǝngya Yeeso thlǝnda Mbulus fa

1 A kwasamad huraya kumkap faɗa nggǝryi wutta a Urshelima ɗǝ. Nggi tǝ Mbarnaɓa wudgha ɗǝ, tahang nggan Titus haɗǝ ƙǝm. 2 Ɗǝghi mbǝɗaɗǝ ƙǝsǝr Faara ndǝn keɗeegha ndǝn ahu sǝsǝna ˈya na midghǝn a ǝne. Sǝl ni a mbǝɗa ɗǝ tsawan hai tǝ shingya Ƙǝn Faara ɓǝɓee. Thlǝghang Laɓar ɗani kanda na Mbǝnggǝn yanɗi pǝrang ni fingya mbuwa Yahudaya. Na minna sǝ a sǝnisǝ naɗǝ pǝpǝla ɗan na tsaurha mere. 3 Pashid wiid na Titus, ko nanǝn tǝ Helenarha ni, mbǝ niifa sǝ ndangga tǝtani a thleng muwa nda wa. 4 Thliigha laɓar ɗa sǝ ya ƙǝsǝr ka fingya shayinǝm fa nggaɓaya kyagha ɓa ɓǝɓee. Kyana nda ɓa ka sǝɓang ngganda wal alteena ɗǝ nanǝm tǝghǝn ahu Yeeso Ƙǝrǝsti, na mindan sǝ a tsawang ngganda ƙǝm mafaya. 5 Amma nggǝmang ngwan kanda fa ko ngguchit wa, ƙǝsǝr na minnan sǝ a ƙǝs ƙǝkafekkid laɓar ɗa nan ha na mbǝnggǝn ya ka kun. 6 Amma fingya kamngga a na nda mamngya, mbǝ ˈyasǝ djiɗegha tǝ wunni kanda wa. Mbǝ Faara a tattaha wa. A hur mamnggini mbǝ ˈyasǝ chik nanda aten laɓar na wa. 7 A meyedghǝn, tǝr nda ndaarha fǝrena Faara taara na a pǝrang laɓar ɗa ni na mbǝnggǝn ya a fingya mbuwa Yahudaya, ƙǝla fǝrang nǝn taara Mbiturus a pǝr laɓara nǝn na mbǝnggǝn a Yahudaya. 8 Ƙǝsǝr Faar ɗani ǝnagha taara ahur Mbiturus ƙǝsǝr a tsauka tǝ thlǝnda Yeeso a Yahudaya, ndǝghǝn ǝnagha taara ƙǝm ahur na a tsawi tǝthlǝnda Yeeso a nafiya mbuwa Yahudaya. 9 Nda Siman Mbiturus, tǝ Yakubu, tǝ Yahaya kandani sǝnna nda fǝrang nanda mamnggid fatakkwaya kanda, thlǝ kanda fa kan tǝ Mbarnaɓa tǝ hura tǝtal. Nggǝm ɗan fa a ɗan thlǝghang laɓara Faara fingya mbuwa Yahudaya, kanda ƙǝm ɗǝnda a thlǝmad Yahudaya ɗǝ. 10 Ndangga nda kan a nan naarha ɗal fa yamiiya in kee, nggi ƙǝm ǝnɗa ni na mina a ǝnee ya ka ƙǝtǝm.

Yanang Mbulus Mbiturus a Antakiya.

11 Ɓana Mbiturus a Antakiya ɓa, tǝrgha yanang ɗi hu yidghǝn sǝ, ƙǝsǝr ka ˈya ǝnanǝn mbuwa ngga. 12 Kapa na fingya yini thlǝnna Yakubu kanda sǝla ɓa, na Mbiturus yakh hǝb ǝnnarhami tǝ fingya mbuwa Yahudaya fǝrgha ƙǝkafek. Amma a kwasamadɗi sǝlna nafina ɓa, tǝrgha kyanggǝn fadghǝn mu nggǝrwa hǝb ǝnnarhami tǝ fingya yini mbuwa Yahudaya wa, ƙǝsǝr nǝghǝn a tǝrǝm nafiyini na mindansǝ a thleng muwa nda nafiya mbuwa Yahudaya. 13 Nanǝn kee, fingya Yahudaya na Ƙǝrǝstaya takkwanda thlǝrɓuyid Mbiturus, tsang teena nda Mbarnaɓa kyangganda hu thlǝrɓuyid ndan hai. 14 Amma ƙǝla ni hai mba nda a takkwa ƙǝkafekkid laɓar Faara wa, ndanggi Mbiturus a mbed ndan heu, “Tsaunǝn tǝ Yahudarha ni sa, malangga takkwa ngyakhkya Yahudaya tsawana ƙǝla nafiya mbuwa Yahudaya. Kama ƙǝm na a kyang nafiya mbuwa Yahudaya ahu ǝntin Yahudaya hai?”

Hǝrghang nda Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya

15 “Ƙǝm kyab Yahudaya nggǝtgha ƙǝm, mbǝ fa ɗimiya ƙǝla nafiya mbuwa Yahudaya wa. 16 Tǝkee, sǝnɗǝm sǝ mbǝ niifa narha chahal a mbed Faara ka nanǝn a takkwa ɗeleewar ngyakhrha Musa wa, amma ƙǝl fǝrƙǝkafek a Yeeso Ƙǝrǝsti. Nanǝn kee, ƙǝm ƙǝmɗa fǝr ɗǝm ƙǝkafek a Yeeso Ƙǝrǝsti nǝm a naarha chahal hu Ƙǝrǝsti mbǝ takkwa ngyakhrha wa, ƙǝsǝr a naɗǝm a ǝna taara tǝ ngyakhrha mbǝ niifa sǝ na naarha chahal a mbed Faara wa. 17 Ana min nǝm sǝ tsawum chahal a mbed Faara hu fǝrƙǝkafek tǝ Ƙǝrǝsti, ɓa nda wal ƙǝm tǝ ɗimiyirha ƙǝsǝr ka malang nǝm takkwa ngyakhrha. Kyad nǝn ndarha kyang na Ƙǝrǝsti ƙǝm hu ɗimiyirha wa? Awo, ko ngguchit.” 18 “A naɗi a nggǝr tǝnang nda ǝngya chang ni hai kaar, tsauɗi tǝ ɗimiyirha. 19 Ƙǝsǝr ka tsahad ngyakhrha Musa tsauɗi mǝmǝra aten ngyahadɗi, malang ɗi ǝna taara tǝ ˈya na midghǝn tǝni tsaurha yi Faara. 20 Tawang nda suhurra fadna ɗǝ tǝ Ƙǝrǝsti. Nanǝnya mbǝ nggini tǝ tsaurha wa, amma Ƙǝrǝsti ni na tǝ tsaurha ahur na. Nanǝn kee, tsawudɗi nani sǝ tǝghǝn yi farha yi ƙǝshidɗiya fǝr ni ƙǝkafek tǝ Wan Faara, nggǝmngga nggi, fǝr nǝn altenggǝn ka nggi. 21 Kalwi ƙǝshiɓu tǝ nggayid Faara fa wa, ƙǝsǝr ana ɗǝm a wal nggayirha hu ngyakhrha, tsauɗǝ mǝrgha Yeeso ka kee.”

3

Takkwa Ngyakhrha nduwa fǝrƙǝkafek a Yeeso wa.

1 Kun nurya Nggalatiyaya, wun mbǝlfeegha kun? Kyaɗang ɗi ndǝn kun a pǝpal mǝrra Yeeso Ƙǝrǝsti aten kaɗiirha. 2 Nanǝnya na minna sǝ a tsahang mee ni kun tǝtal kee. Thlǝnun Sǝsǝn Faara ka laɓar ngyakhrha Musa wa, nduwa fǝr nun ƙǝkafek ka laɓara sǝk nun aten Ƙǝrǝsti wa? 3 Tur nuryid mani ǝna nun ya? Katǝrang nggun tsawun nun hai hu Sǝsǝn Faara, amma kama na minnun sǝ ngwalang nda hu tar thlu farha? 4 Sǝsan nun aten ǝngya hangga tsauɗǝ ka kee wa? Ƙǝkafek ni tsauɗǝ ka kee wa? 5 Niya nggǝr tsahang mee kun ha, fǝrang na Faara sǝsǝn nggǝn kun, ǝna ǝnwultengya nǝn ahur nun, ƙǝsǝr ka nanun a takkwa ngyakrha wa, nduwa ƙǝsǝr ka fǝr nu ƙǝkafek tǝ laɓara sǝknun aten Ƙǝrǝsti wa? 6 Ƙǝlaman Ibrahim, “Fǝrɗǝ ƙǝkafek tǝ Faara, ndǝn thlǝɗang na Faara ahu tar nggayidghǝn hai.” 7 A sǝnunsǝ, nafiya fǝrgha ƙǝkafek a Faara tsau nda wangya Ibrahim. 8 Laɓar Faara na chichirethlee hai ka ƙǝtǝm kyadɗǝ ndaarha fingya mbuwa Yahudaya, na Faara thlǝ kanda fa ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid ndan. Ndǝn pǝrang na Faara laɓara Ibrahim na mbǝnggǝn tǝ ndarha, “Na fiya heu a wal parka hai a fadwa”. 9 Nanǝn kee, fingya fǝrgha ƙǝkafek tǝ Ƙǝrǝsti na nda a wal parka heu nda Ibrahim, ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkidghǝn. 10 Amma kala nafiya mbǝrsagha tǝ ngyakhrha shiwang nda kanda. Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Kala niifa ǝnawa taara tǝ ˈya na ahu ngyakhrha Musa heu shiwang nda.” 11 Nanǝnya nǝghǝn a pǝpal tǝ ndarha mbǝ niifa wal nggayirha a naɗǝ a takkwa ngyakrha Musa wa, ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, “Kala niifa natǝ nggayirha fa, nǝn a wal hǝrǝkrha a fǝrɗǝ ƙǝkafek tǝ Faara.” 12 Kwaman fǝrƙǝkafek nǝghǝn pak ma takkwa ngyakhrha, ƙǝla ndanǝn, “Kala niifa ǝnagha taara tǝ ˈya ndana ngyakhrha nǝn wal yibrha.”* 13 Amma nanǝnya Ƙǝrǝsti pǝl ɗǝ ƙǝm ama shiwid takkwa ngyakrha, tǝrang ɗǝ ɗimiyid nǝm ɗǝ, a kwasamadɗi tawang na nda ɗǝ a ten kaɗiirha, ƙǝsǝr nǝghǝn chichirethlee hai tǝ ndaarha, “Kala niifa waghang nanda ɗǝ a urad ɗǝfrha shiwang nda a mbed Faara.” 14 Ahu Ƙǝrǝsti Yeeso ni, fǝrangna Faara parka a nafiya mbuwa Yahudaya tǝ tur parka fǝrang nǝn Ibrahim, ƙǝm na fa fǝrƙǝkafekkya, hu ƙǝkafek tǝnǝm wal Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ɗǝfna Faara miighǝn.

ˈYa ndǝghang ngga pathlang nda Ngyakhrha hai tǝ ɗǝf mii Faara

15 Shayina, niya fǝrang ǝnsakhrha kun aten ǝngya sǝsǝn nun sahai, ana nafiya sǝ sǝri ƙǝnangga ˈya hai tǝƙǝm nggǝm nda fa a tsauka kee, mbǝ niifa sǝ na mbeɗeng hai wa nduwa fahwanggǝn ɗǝ wa. 16 Faara ɗǝf ɗǝ miighǝn tǝ Ibrahim a chichiyighǝn. Ndawa Ɗeleewar Faara, “Chichiya wa,” a fiya hangga, amma “Chichidwa,” tal ni kee. Chichidɗiya Ƙǝrǝsti ni. 17 ˈYa niya ndaarha, ɗǝf Faara mee tǝ Ibrahim tǝƙǝm tsauɗǝ kee. Ɓagha nda ɓa tǝ ngyahad Musa akwasamad huraya 430, mbǝ mbang mbeɗeng nda ɗǝfmiɗi ǝnana Faara ƙǝtǝm wa.† 18 Andam tsauɗǝ ǝna taara nǝm tǝ ngyahad Musa tǝnǝm wal parkaya Faara, kam parka yini ya mbǝ ɓarha thlǝmad nǝm ɓa ƙǝsǝr ɗǝfmi Faara wa. Amma Ibrahim aten ɗǝfmi Faara ni wal nǝn parka. 19 Ana ɗǝ kee, ƙǝn ɓana nda ɓa tǝ tsahad ngyakhrha Musa? Chik na ndan tǝ tsahadɗa ha ya ka a kyad ɗimiyid fiya nǝn a pǝpal. Ɓana nda ɓa tǝghǝn a kyat ndarha nǝn na nda a ǝna taara sǝ ta farɗaɗǝ na chichiya Ibrahim a ɓarhaɓa, nanǝn ndǝghǝn ni ɗǝfna nda miiɗi atenggǝn. Fathlǝngya Faara ndǝn fǝrgha ngyahadɗi ya, a har niifa hai na a pathlang nda niifa tǝ Faara. 20 Nanǝnya tǝ tsaurha a pathlang nǝm nǝn thlaara ana fiya hangga a ƙǝnang pathla hai. Amma Faara na tal ǝnawa taara tǝ tǝtsaurha a pathlanga, a sayidɗi ɗǝf nǝn mee a Ibrahim wa.

ˈYa na mid Faara a tsauka Ɗeleewar Ngyakhrha

21 Na ngyakhrha ǝna tǝsaryirha tǝ ɗǝfmi Faara wa? Awo, sam mbǝ kewa! Ƙǝsǝr andam na ngyahadɗi fǝr weerinda yibrha, kam nǝm wal nggayirha hu ngyakhrha. 22 Amma ndagha ɗeleewar Faara, ƙǝshiirha heu na nda a kamu sǝsǝmnda ɗimiyirha, nanǝn thlǝɗǝm ɗǝfmi Faara yi hǝrǝkrha hu fǝrƙǝkafek tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti. 23 Amma kapa na sayid fǝrƙǝkafek ɓarhaɓa, ngyahadɗi ya ƙǝnang ɗǝ ƙǝm ƙǝla porsǝnaya, ƙǝl sayidɗi na fǝrƙǝkafek a kyarhaɓa. 24 Nanǝn kee, ngyakrha ƙǝlagha ƙǝm ha kapa na Ƙǝrǝsti ɓarhaɓa, ndǝghǝn lafgha ƙǝm tǝnǝm tsaurha tǝ nggayirha a mbed Faara hu fǝrƙǝkafek. 25 Nanǝnya ɓana fǝrƙǝkafek ɓa, mbǝ ngyakrha ni a ƙǝla ƙǝm ha ɓalwa. 26 Nanǝnya tsauɗun ka wangya Faara ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid nun hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 27 Ƙǝsǝr kun heu ǝnang nanda mbaptisǝma kun hu Yeeso Ƙǝrǝsti tsauɗǝ kalɗun Yeeso Ƙǝrǝsti fa. 28 Ɓalwa aarha sǝ tǝ Yahudarha nduwa fingya mbuwa Yahudaya wa, mafarha nduwa niifa mbuwa mafarha wa, hǝshnefa tǝ nuneefa wa. Nanǝnya kun heu nuwun tal hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 29 A tsauɗun yi Ƙǝrǝsti, tsauɗun ka wangya Ibrahim. Nun a har langad ǝnɗi ɗǝfna Faara miighǝn aten Ibrahim.

4

1 Niyi a ndaarha, tǝ har langaarha a ɓalɗǝ wundakhne, kalwa mafarha wa, ko nanǝn ǝngya heu na ahur wuri ɗi yighǝn ni. 2 Nǝn narha ahar niifa ƙǝrang ngga sǝ ta far ɗaɗǝ ɗǝfna chin miighǝn. 3 Nǝghǝn kee ƙǝm tǝ ƙǝm kapa nǝm sǝn kwaman Ƙǝrǝsti, nǝghǝm ƙǝla wundakhnaya, mafaya ni ƙǝm hu sǝsǝmngya sǝsǝn ƙǝshidɗiya. 4 Amma a sayidɗi ɓana farɗa ɓa, tǝrgha thlǝnanggǝn wanggǝn ɓa nggǝtna nuneefa, nggǝtna nda kamu ngyakhrha Musa. 5 Ka a hǝrghanggǝn fingya na a kamu ngyakhrha tǝnǝn tsang ƙǝm wangya Faara. 6 Nanǝnya tsau nǝm wanggighǝn, ndǝghǝn ni thlǝnang na Faara Sǝsǝn wanggǝn ahur nǝm hai. Sǝsǝn ɗiya aaghǝn Faara, “Abba, Pǝpa.” 7 Nanǝn kee, ɓal wa mafarha ni sa wa, amma wan Faara. Tsaunǝn wee ni sa yi Faara, tsawod Faara tǝ har langadghǝn.

Ɓillad Mbulus kaan aten Nggalatiyaya

8 Kaar, sǝngwa nun Faara, nun naarha tǝrang shilee ɗahaya in tǝƙǝm tsawun mafaya a fingya ǝngya mbuwa faarya. 9 Amma nanǝnya sǝnɗun Faara, nduwa ndam ƙǝm sǝn Faara kun, kama nda nun nggǝr wutta ahu sǝsǝmnda sǝsǝngya ƙǝshiirha ɗǝ mbuwa tǝ shembe? Kama nun nggǝr tsaurha mafaya a ndǝghǝn faɗǝn? 10 Nun ƙǝs ɓengya ha, tǝ ndǝriya tǝ sayi tǝ huraya. 11 Niyi a tǝrǝmnda ka kun. Tsauɗǝ sǝsanna mere ni sani fa ka kun. 12 Niya hwan kun shayina, tsawama ƙǝla nggi, ƙǝsǝr nggi tsauɗi ƙǝla kun, mbǝ ˈyasǝ ˈwanun ǝne fa mbuwa ngga wa. 13 Sǝnɗunsǝ sayidɗi nana fadna ɓee, ndǝn pǝrang ni laɓara kun na mbǝnggǝn a katǝra ɓad na ɓa. 14 Ko nanǝn ɓeerha fadɗi kyana ɓilla ɗǝ kun fa kaan, malee wun nduwa kar nggi nun fa wa. A meyedghǝn thlǝɗun nggi fa ƙǝla tǝthlǝnda Faara a talara hai, nduwa Yeeso Ƙǝrǝsti fa tafadghǝn. 15 Tǝk ɗun mbǝnda fa kaan a farɗi! Nanǝnya, ai wutsǝfayidɗi ǝna nun ka nggi? Sǝnɗisǝ a farɗi anaɗǝ a ǝnaarha hai kam ƙǝɗang ɗun yiyi nun hai fǝree ƙǝnun. 16 Tsauɗi tǝsar nun ƙǝsǝr thlǝghang ni ƙǝkafek kun wa? 17 Nafiniya ƙǝs nda kun ha ngga, amma mbǝ hu kwamana na ngga wa. Mbǝ mid ndan sǝ a wum teena nun tǝ nggi wa tǝnǝn naarha kala ˈya heu non naarha ɗǝrha thlǝman ndan ɗǝ. 18 Ana niifasǝ na midghǝn sǝ a ǝnang ˈya nǝn kun na ngga nǝghǝn ngga; malaman kanda ǝnaghǝn nda ƙǝtsar, mbǝ ƙǝl nani a thlǝmad nun wa. 19 Kun wanggina, katǝra sǝri ni nanǝnya niya tǝk hatta nggǝtǝnun fa, tǝ ƙǝm niya ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ tur sǝsadɗiya ƙǝl ma tsau Ƙǝrǝsti ahur nun. 20 Andam kwang niyi a thlǝmad nun nanǝnya, kam niya kyakhrang uradna hai. Ƙǝkafek ɓillaɗi kaan ka kun.

Karapu aten nda Hadjara tǝ Saratu

21 Pǝremadghǝn, kun na minnun sǝ takkwa ngyakrha ɗeleewar Musa, sǝkkun ǝnɗi ndana ngyahadɗi wa? 22 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichirethlee hai tǝ ndarha, wangya Ibrahim sǝri ni hǝshya, tal wee nggǝt na mafarha, tahadghǝn ƙǝm wan nuɗi na tǝ altenggǝn. 23 Wan mafad nuɗi, nggǝtgha ndan ƙǝla nanda nggǝt wundakhnaya. Amma tahad wanɗi na nggǝtna nuɗi na tǝ altenggǝn nggǝtgha ndan hu ɗǝfrha mii Faara. 24 Nishyini kyab ya tsau nda ǝn sakhrha aten ɗǝf mii Faara sǝri. Nuneefa yi tal, Hadjara, ndǝn tsauka wumnda Sǝnai thlǝna fiya ngyakhrha sǝ kyangga kanda hu mafayirha hai. 25 Nanǝnya Urshalima nǝghǝn ƙǝla wumnda Sǝnai ahu chehweed Arabiya, ƙǝsǝr ndǝghǝn tǝ wanggighǝn tsau nda mafaya hu ngyakhrha. 26 Amma tahad nuɗi, Saratu ndǝna ameyed Urshalima na a talara, nǝghǝn tǝ altenggǝn, tǝƙǝm manǝm ni. 27 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichirethlee hai tǝ ndarha, “Əno wutsǝfayirha sa nuneefa na kwarenga mbuwa nggǝtta, tǝrang urad wa sǝ huhwana sa ˈwa wagha tǝk hatta ngǝtta fa, ƙǝsǝr wangya nuɗi malna chimadghǝn tsǝnda hangga, kal nda wangya nuɗi na chimadghǝn sǝ.” 28 Nanǝnya shayina, kun ƙǝmɗa wangya ɗǝfmee ni ƙǝla Ishaku. 29 Ƙǝla nanǝn kaar wanɗi nggǝt nanda yi thlu farha thleng ɗǝ wanɗa fa nggǝt nanda tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝn Faara. Ta weeriɓa ya nǝghǝn kee. 30 Amma ndagha laɓar Faara ƙǝn? “Rǝwu mafad nuɗiya tǝ wanggǝn, ƙǝsǝr mbǝ wan mafad nuɗi har langaarha kyab tǝ wan nuɗi mbuwa mafarha wa.” 31 Nanǝn kee shayina, mbǝ wangya mafad nuɗa ni ƙǝm wa, amma wangya nuɗa ni mbuwa mafarha.

5

Wal alteena hu Yeeso Ƙǝrǝsti

1 Ƙǝsǝr Yeeso Ƙǝrǝsti ndǝn hǝrghangga ƙǝm tǝnǝm tǝk mbǝnda fa tǝ wal alten nǝm. Nanǝn kee, ishama tǝ kanglanggirha hu fǝrƙǝkafek. A nggǝm ɗun fa nggǝr wun tsaurha mafayirha hu ngyakhrha Musa wa. 2 Kama thlǝmarha hai, nggi, Mbulus, niya ndang nda kun, a nggǝmɗun fa thleng muwa nda kun wa, tsauɗǝ mbǝ ˈya sǝ ɗang na Ƙǝrǝsti kun sǝ wa. 3 Niya nggǝr ndang nda kun, kala niifa nggǝmngga fa thleng muwa nda, tsauɗǝ tǝta ni takkwa ngyahad Musa nǝn. 4 Kunna na minnun a wal hǝrǝkrha nun a mbed Faara non a takkwa ngyakhrha ɗeleewar Musa, tsauɗǝ kyang ɗun alten nun sǝ hu takkwa Yeeso Ƙǝrǝsti, nuwun inggun ma nggayid Faara. 5 Amma ƙǝm na hu Sǝsǝna nǝghǝn a kukwasang ƙǝm fa ka a thlǝ nggayid Faara nǝm tǝ fǝrƙǝkafek ɗǝf nǝn miighǝn. 6 A naɗǝm a takkwa Yeeso Ƙǝrǝsti nda thleng nanda muwa ƙǝm nduwa thlengwa nda ƙǝm wa mbǝ ˈyasǝ ahurghǝn wa. ˈYa kamngga ndǝna fǝrƙǝkafek tǝ nggǝm ndan kee. 7 A katǝradghǝn kun a ɗǝrha mbeeɗǝ kaan, wun ˈyaɗangga takkwa ƙǝkafek kun fa? 8 Huwudɗiya ɓawa ɓa a thlǝma Faara aagha kun wa. 9 Mekhna ngguchit nǝn safang nda mburodi. 10 Mbǝrsaɗi tǝ Chinǝm ndǝn mbuwa nun sǝk mii niifa pak ma yina. Yanɗi na a ɓilla kun ya na nda ngwang kumarha sǝ, ko ndǝghǝnni wun. 11 Shayina, andam ɓal yi a pǝr laɓar Faara aten thlee muwa, ƙǝla ndana fingya niyi a ǝnaarha, kama ɓalna nda a sǝseerha? Andam ɓalwi a pǝr laɓar hǝrǝkrha hu kaɗid Ƙǝrǝsti wa kam tsaukwi ǝn kii saara a fingya. 12 Niyi a ndaarha nafini na a ɓilla kun ya a nggushi tsau nanda firya. 13 Shayina, aah nanda kun ka a wal alteena nun, amma a tsawang ɗun wal alten ɗi ya tsawun hu sǝsǝmnda ɗimiyirha wa. A meyedghǝn ngwa tsaukwa nggǝmnda ahur nun non a ǝnang taara ndan. 14 Ƙǝsǝr ngyakhrha Ɗeleewar Musa nǝghǝn aten laɓara tal, ndǝna, “Nggǝmu tuladwa ƙǝla alten wa.” 15 Amma ana ɗun a ƙǝt ndan, kun a kii ndan. Kwarama, nun a ɓǝlang nda ndan.

Sǝsǝn Faara tǝ yi thlu farha

16 Nanǝn kee niya ndang nda kun ana Sǝsǝn Faara a laf kun, mbun ǝna tar thlu farha wa. 17 Ƙǝsǝr ˈya na mid thlu farha mbǝ ndǝna mid Sǝsǝn Faara wa, Sǝsǝn Faara ƙǝm mbǝ midghǝn sǝ ˈya na mid thlu farha wa. Kanda kyab na nda a yanda tǝ ndan, nanǝn kee, mbun mbang ǝna ˈya na minnun wa. 18 Amma ana Sǝsǝn Faara ni a ƙǝla kun ha, mbun nggǝr naarha a kamu ngyakhrha Musa wa. 19 Tar thlu farha nǝghǝn a pǝpal, ɓereukirha, tǝ kulafayirha, tǝ suna ǝn ƙǝshiirha, 20 tǝ takkwa ɗaharha, tǝ thlǝrǝfyirha, kar ndan fa, tǝ sǝrǝkkirha, tǝ sǝbrha hura, tǝ nggǝm alteena, tǝ ndǝkrha hai tǝ ndan. 21 Tǝ ƙǝs ndan hur, tǝ sa mbaala, tǝ fingya ǝngya, niya ƙǝs thlǝman nun ƙǝla ˈwani ǝnang nda kun kaar, tǝ ndarha nafiya na a ǝna tur ǝngginiya mba nda wal kutǝryid Faara wa. 22 Amma ˈya na Sǝsǝn Faara ǝnaarha ndǝna, nggǝmnda, tǝ wutsǝfayirha, tǝ tsau ɗǝɗemnggirha, tǝ ƙǝrǝsta, tǝ hakkilo tǝ nggayirha, tǝ ƙǝkafekkirha. 23 Tǝ sammayirha, tǝ ƙǝs alteena, mbǝ ngyakhrha sǝ ˈyaɗagha ǝngginiya wa. 24 Fingya na yi Yeeso Ƙǝrǝsti tawang nda ǝn thlu farha ɗǝ tǝ ǝn mbǝlfeeya heu aten kaɗiirha. Ɓalwanda nda a takkwa tur ǝngginiya wa. 25 A tsau ɗǝm yi Sǝsǝn Faara, tama wiim hai ƙǝm tǝ Sǝsǝn ɗi. 26 Ana ɗǝm a taala wa. Ana ɗǝm a sǝɓang hur ndan ɗǝ wa. Ana ɗǝm a suna ǝn fiya wa.

6

Ɗaman ndan sǝ

1 Shayina, a naɗun niifa kyaɗǝ hu tar ɗimiyirha hai, kun na tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda wuɗaman hu kwamana ɓa na ngga. Amma ǝnamadghǝn tǝ sammayirha, ƙǝsǝr nun ɗǝ mukrha hu ƙǝƙǝrra hai ƙǝmɗa. 2 Ɗaman ndan sǝ, anaɗun a ɗang sǝ ahu ˈya kiya lǝɗang nun ngyahad Ƙǝrǝsti. 3 Ana niifa a numad ndaarha ka niifa manggǝn, amma mbǝ kewa, huk nǝn altenggǝn. 4 Kowunni ƙǝƙǝranggǝn targhǝn, a nagha a taala a tafadghǝn, mbǝ ƙǝl ƙǝƙǝrang nǝn altenggǝn tǝ shadghǝn wa. 5 Ƙǝsǝr kowunni nǝn a tǝr rǝfǝd altenggǝn. 6 Kala niifa tsahang nanda laɓar Faara ha, nǝn ndǝghang ǝnggighǝn hai na ngga tǝ niifɗi tsahangga ha. 7 A nggaɓa ɗun altennun wa. Ƙǝsǝr mba ndǝndǝlang nda Faara fa wa. Na niifa wumang ǝnnarhami ahu ˈya hǝf nǝn. 8 Ƙǝsǝr yanɗi hǝfgha yi thlu farha, nǝn a ɗang ahu mǝrra ɗǝ. Amma a hǝf ɗǝ yi Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda nǝn a ɗang ahu yibrha ɗǝ mbuwa ngwalarha. 9 Nanǝn kee, a tǝkɗǝ ƙǝm tǝ ǝna ǝngya na ngga wa. Ƙǝsǝr a tǝkkwa ƙǝm mal ǝngya nǝm na ngga nanǝm a ǝnaarha wa, na sayi ɓayi ɓa nǝm halth yi parka. 10 Nanǝn kee, a wal ɗum kwamana, tama ɗanggǝm fiya sǝ heu, ƙǝla shayinǝm na hu Ƙǝrǝsta.

Mii ngwala shawarid Mbulus

11 ƘƏLAMAN TUR CHIREELTH ƊI NA MƏMANGGƏN NIYA CHIREETHLENG KUN ƊƏ TƏ HARNA 12 Nafiyini na a taala tǝ alten ndan, kanda ni na a ngyaɓang thlee muwa kun fa na mindansǝ ana kanda nda ngga. Na nda a ǝnaarha kee ƙǝsǝr na nda a tǝrǝm sǝsadɗi na nda a kyarha sahai ƙǝsǝr ka kaɗid Yeeso. 13 Ko nafini thleng nanda muwa kanda, mba nda a takkwa ˈya ndaana ngyakhrha ɗeleewar Musa wa. Na mindan sǝ a thleng muwa nda kun tǝna nda narha taala tǝ ndaarha kanda kyangga kun hu thlee muwa hai. 14 Amma nggi ƙǝm mbi tam taala tǝ altenna wa, ƙǝl aten kaɗid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. Ƙǝsǝr sunanna heu tauɗa ɗǝ aten kaɗidɗi, Suna ǝn ƙǝshiirha heu ƙǝm mǝrɗǝ ahur na. 15 Mbǝ ˈya sǝ hu thleegha muwa nduwa niifa thlee wa muwa wa, ˈya kamangga kee a tsauka niifa weerǝnda nggǝtta. 16 Ngwa tsauka ɗǝɗemnggirha tǝ nggayid Faara tǝ fingya takkwagha ǝnɗi thlǝk ni ya, ƙǝmɗa aten ka nafiya Isǝreela yi Faara. 17 A kwasamadghǝn, a nggǝr ɗun ɓilla nggi aten ǝnggini ɓal wa, ƙǝsǝr kwad wundǝyini na a fadna ya, kyadɗǝ ndarha mafad Yeeso ni nggi. 18 Nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, a tsauka tǝ sǝsǝn nun, shayina. Atsaukake.

* 1:13 1:13 Tar Fathlǝngya Yeeso 8:3; 22:4-5; 26:9-11

* 3:12 3:12 Livitikus 18:5

† 3:17 3:17 Kyarhaɓa 1240

Afisaya

1

2

3

4

5

6

Ɗeleewar Mbulus a Afisaya.

Ten laɓaara.

Mbulus ndǝn chirethgha ɗeleewar ɗiya a sayidɗi nanǝn ahu porsǝna a Roma, asǝmha ahu hurarha kumggit mikki a kwasamad nggǝtta Yeeso. Thlǝnang na Mbulus ɗeleewar ɗiya a Afisaya ɗǝ tǝ numa ndaarha a ngwalang nda karatang nda, nggǝra nda thlǝnanggǝn fingya ɗǝ pak fatakkwaya.

ˈYa na manggǝn ahu ɗeleewar ɗiya ndǝna kwamana ǝnana Faara na a wumanggǝn nafiya na ahu ƙǝshiirha hǝu a kamu ngyakhrha Yeeso Ƙǝrǝsti ɓa, mbǝ ma fiya kee wa, amma heu tǝ yibya heu ǝnana Faara a talara tǝ hweeɗe.

Ɗeleewar ɗiya fǝrang ɗǝ kaali fiya na a tsawa nda ahu kwamana na a kyad ndaarha tsau nda tal yi ƙǝkafek, mbǝ ahu mee kee wa.

Ahu ɗeleewar ɗiya katǝranggǝn tsǝ laɓaara hai aten wum teena, kyadɗǝ kwamana wurna Faara nafiyighǝn, kyaɗǝ ƙǝm nggayidghǝn hu kwaman chakh ɗimiyid ndan ǝnang nǝn kanda, kyang nǝn kanda sǝ ahu ngyakhrha ɗimiyirha ƙǝsǝr ka mǝrra Ƙǝrǝsti Yeeso, tǝ ɗǝf nǝn miighǝn hu tar Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda.

A hu ɗeleewar ɗiya na karapuya sǝ kyadgha wum ten nafiya Faara tǝ Ƙǝrǝsti. Saghang nda nafiya Ƙǝrǝsti tǝ fad niifa, Ƙǝrǝsti ƙǝm ndǝna teena. Saghang nda kanda sǝ tǝ wuronga, Ƙǝrǝsti ƙǝm ndǝna wutsamnda. Saghang nda kanda sǝ tǝ ɗǝf sar kǝnna na tsauka tǝ shembe. Ənana Faara ǝnɗiya ƙǝsǝr a tǝrang ngganda thlǝmnggǝn sǝ.

Əngya na ahurghǝn

Katǝra laɓara 1:1-2

Tsaurha tǝ ndan tal hu Ƙǝrǝsti 1:3-3,21

Kwamana na kyad ndaarha nǝghǝm tal 4:1-6,20

Mii ngwala laɓaara 6:21-24

1

Ɗeleewar Mbulus chireethleng nǝn Afisaya ɗǝ

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus, wurna Faara ka a tsauka tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti. Niyi a chireethleng nafiya Faara ɗǝ na chahal a Afisa, nafiya na a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ fǝrƙǝkafek fa ahu Yeeso Ƙǝrǝsti. 2 Ngwa tsauka nggayirha tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha yi Faara na yinǝm China tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti a tsauka tǝ kun.

Parkaya yi Sǝsǝna ahu Ƙǝrǝsti

3 Tsau faala yi Faara tǝ Chin Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. Fǝrangga parka ƙǝm a talara hai tǝ kala Sǝsǝn parka hu Ƙǝrǝsti. 4 Kapa nǝn ǝna ƙǝshiirha, nggǝm Faara kǝm wurɗǝ ƙǝm ahu Ƙǝrǝsti a tsawum chahal kula ǝn ˈyaara hu yidghǝn. 5 Faara ˈwaɗǝ teena ƙǝtǝm na a tsawum fa wurayighǝn tǝ wumang nda ƙǝm a thlǝmadghǝn ɓa tsawum wanggighǝn ahu Yeeso Ƙǝrǝsti. Ənɗani na midghǝn ya a ǝnagha, ka a mbǝnanggǝn kaan. 6 Nanǝn kee faala ma Faara ƙǝsǝr ka mamnggit nggayidghǝn fǝrang nǝn ƙǝm tǝka ahu Wanggǝn nggǝm nǝn. 7 Ƙǝsǝr ka far Ƙǝrǝsti ndǝn wal nǝm pǝla, ndǝna, chahang nda ɗimiyid nǝm ƙǝm ɗǝ. Ƙǝsǝr ka nggayidghǝn mulgha hai, 8 fǝrang nǝn ƙǝm hangga heu tǝ thladwayirha tǝ sǝnda. 9 Nanǝnya kyaɗang Faara sǝndǝghǝn ƙǝm na ɓǝɓee aten Ƙǝrǝsti, ˈya ǝnanǝn ka a lǝɗanggǝn ˈya na midghǝn ahu Ƙǝrǝsti. 10 A lǝghǝd sayi, na Faara a ǝna ǝngya heu na midghǝn, na Ƙǝrǝsti a wumang ǝngya heu na a talara tǝ na a hweeɗe nagha a harghǝn. 11 Ƙǝsǝr ka nanǝm hu Ƙǝrǝsti, thlǝ ɗǝm langaarha a har Faara, ƙǝsǝr ƙǝtǝm ˈwaɗǝ teena wurɗǝ ƙǝm, tsanggǝn ǝngya ǝna nda ƙǝla na midghǝn ǝnaarha. 12 Taama ƙǝm Yahudaya ˈwagha shiteena tǝ Ƙǝrǝsti tama tsawum fal mamnggitghǝ nǝm. 13 Nanǝnya kun mbuwa Yahudaya sǝk ɗun laɓar ƙǝkafek ɗi ƙǝm, laɓarɗi na mbǝnggǝn yi hǝrǝkrha. A sayidɗi fǝr nun ƙǝkafek tǝ Ƙǝrǝsti, fǝrang Faara Sǝsǝna kun tǝ Peɗǝnda ƙǝla ɗǝf nǝn miighǝn ƙǝtǝm, tsauɗǝ ƙǝla ǝnsakhrha na kyat ndarha kun yighǝn ni. 14 Sǝsǝn tǝ peɗǝnda ndǝn kyaɗangga ndarha ƙǝm ɗǝf Faara miighǝn a nafiyighǝn, ndǝn kyaɗangga ndaarha ƙǝm na Faara a fǝrang alteena fingya tsauka yighǝn. Taama fal mamnggitghǝn nǝm.

Hwan Mbulus Faara ka nafiya Afisa

15 Nanǝn kee, sǝk ni laɓar fǝrƙǝkafekkid nun fǝr nun a Chinǝm Yeeso, tǝ ƙǝm nggǝm ndǝnun a nafiya Faara na chahal, 16 malanggwi usa Faara ka kun wa. Ni naarha hwan Faara ka kun ƙǝtsar, 17 hwan Faara ni Faara yi Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, tǝ Chinɗi na manggǝn, fǝrang Sǝsǝna nǝn kun yi thladwayirha tǝ sǝnda tǝnun chik sǝnggǝn ngga. 18 Niya hwan Faara a inanggǝn hur nun ɗǝ na kukwaryidghǝn nun, tǝnun sǝn tǝmani shiiten ɗi aah nǝn kun ka kamanggǝn, tǝ ƙǝm sǝn hangnda mamnggit parkayidghǝn ɗǝf nǝn miighǝn a nafiyighǝn na chahal. 19 Niya nggǝr hwanda ƙǝm tǝnun sǝn mamnggit sǝsǝmndǝghǝn kalgha mbǝrha mu, na a ǝna taara ahur nǝm, ƙǝm fǝrgha ƙǝkafek. Sǝsǝmndǝɗi na ǝna taara ahur nǝm, nǝghǝn tal tǝ mamnggit sǝsǝmndǝɗi. 20 Ndǝn ǝnagha taara ahu Ƙǝrǝsti a sayidɗi thleng nanda sǝ hu mǝrra, tǝ ƙǝmɗa fǝrang ɗǝ tsǝnggam tsaurha a yisǝmadghǝn a talara. 21 A mbǝɗa ni na Ƙǝrǝsti a ǝna kutǝryirha sǝ aten kutǝrya heu tǝ sǝsǝmnda, nduwa tǝ shembe tǝ kutǝryirha. Nǝghǝn tǝ thlǝma kalgha thlǝma mu heu na nda a fǝra, mbǝ hu ƙǝshiidɗi kee ya wa, ta hu ƙǝshiirha ɗǝ na ɓayi 22 Faara ɗǝfang ɗǝ komani a kamu sar Ƙǝrǝsti, tsau ɗǝ teena yi kutǝryid ǝngya heu, ka a thlar Ƙǝn hwan Faara nǝn* 23 na fadghǝn, nǝghǝn lǝlǝgɗa hu Ƙǝrǝsti, ƙǝla nanǝn tǝ altenggǝn lǝɗang nǝn ǝngya heu.†

2

Thliirha sǝ hu mǝra ahu yibrha ɗǝ tǝ Ƙǝrǝsti

1 Ƙǝtǝm nuwun mǝmǝra hu sǝsǝna, ƙǝsǝr ka kar mii nun fa tǝ ɗimiyirha. 2 Takkwa ɗun kwaman ƙǝshidɗiya ǝna taara nun tǝ ˈya na mid ǝnkaheerha. Ndǝghǝn ni na a ǝna kutǝryirha hu ƙǝshiirha, tǝ ƙǝm na Sǝsǝnggǝn tǝ sǝsǝmnda fa aten kowunni mbuwa ǝna taara tǝ ˈya na mid Faara. 3 Ƙǝm heu nǝghǝm kee ƙǝtǝm, ƙǝm a takkwa ˈya na mid thlu fad nǝm, nǝghǝm a takkwa ˈya na mid fad nǝm tǝ numad nǝm kee, hu kiya ƙǝsǝr ka ǝn ǝnad thlu farha, kǝm kaar ɓad sǝbrha hur Faara a tennǝm ɓa ƙǝla nanǝn aten fingya wangya ƙǝshidɗiya. 4 Amma na niifa haɗang Faara fa kaan, tǝ ƙǝm nggǝmndǝghǝn a ƙǝm mulɗahai, 5 ko nanǝm mǝmǝra ka ɗimiyid nǝm, fǝrang yibrha nǝn ƙǝm sǝ heu tǝ Ƙǝrǝsti. (Ƙǝsǝr ka nggayid Faara ni hǝrghang nanda kun.) 6 Thlenggǝn ƙǝm sǝ tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso, fǝrang mbǝd tsaurha na ƙǝm a talara tǝghǝn. 7 Ənana Faara ǝnɗiya ƙǝsǝr ka ƙǝshiirha na ɓayi a kyad nggayid ghǝnǝn mbuwa nǝm mbang sakhƙǝn, naɗǝ ƙǝmhai tǝ nggayid ɗi keeghǝn kyaɗang nǝn ƙǝm hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 8 Ƙǝsǝr ka nggayid Faara ni wal nun hǝrǝkrha hu fǝrƙǝkafek. Yanɗiya mbǝ ka ˈya ǝna nun yi alten nun ni wa, fǝrra Faara ni 9 mbǝ ka ǝna taara wa, naɗǝ niifa taala. 10 Ƙǝsǝr ƙǝm karid tar Faara ni, ǝnanǝn hu Yeeso Ƙǝrǝsti tǝnǝm ǝna taara na ngga, ˈwanǝn fǝrang ƙǝm ka ƙǝtǝm a ǝnam.

Tama tsawum tal tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti

11 Tsaunǝn kee, ɗalama teena hai tǝ tsawud nǝn ƙǝtǝm kun mbuwa Yahudaya ni nggǝtgha kun aah nanda, “nafiya thleewa muwa” a mii fingya aagha fad ndan, “nafiya thleegha muwa” (kulo hai mbiya thlee mu ɗiya, yi thlu farha ni kee na nda ǝnaarha tǝ haara.) 12 Ɗalama teena hai a sayidɗi nanun ndǝndǝgha hai tǝ Yeeso, rongya ni kun mbuwun ahur nafini wurna Faara wa. Mbuwun ahur ɗǝf miiɗi wa, tsawud nun hu ƙǝshidɗiya mbuwun tǝ shiteena tǝ ƙǝm mbuwun tǝ Faara wa. 13 Amma nanǝnya nuwun hu Ƙǝrǝsti Yeeso, kun ƙǝtǝm nuwun inggun tǝ Faara, amma nanǝnya ɓanda ɓa tǝ kun tsau tǝ ndǝghǝn fa ahu far Ƙǝrǝsti. 14 Ƙǝsǝr ƙǝrǝsti tafadghǝn ɓang ɗǝ tsawud ɗǝɗemnggirha ƙǝm ɓa. Wumang nǝn Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya tsawa nda nafiya tal, hu farghǝn irang nǝn ɗǝ aten kaɗiirha, changgǝn kalman ɗa hai ndǝghangga kanda hai tsawangga kanda tǝsaryi. 15 Malanggǝn ǝna taara tǝ ngyakhkya Musa wumanggǝn Yahudaya tǝ fingya mbuwa Yahudaya tsawa nda nafiya tal. Ənanǝn ndǝn kee ka a tsawum hu ɗǝɗemnggirha. 16 Ənanǝn kee ƙǝm ka a tangsanggǝn pathlang ndan kyab tǝ Faara. A tsawa nda farha tal hu mǝrrǝghǝn a ten kaɗiirha. Ndǝghang ɗǝ kanda hai tǝ tsawud tǝsaryidɗi nana nda sǝ ƙǝtǝm. 17 Ɓa ɗaɓa tǝ pǝrang Laɓara kun na mbǝnggǝn yi tsawud ɗǝɗemnggirha, a kun mbuwa Yahudaya na inggun tǝ Faara, tǝ Yahudaya ƙǝm na tsau tǝ Faara fa. 18 Ƙǝsǝr ka Ƙǝrǝsti ni ƙǝm kyab nǝm mbang ɗǝrha thlǝmad Pǝpa ɗǝ hu Sǝsǝna tal.

Ƙǝn Faara yi Chinǝm

19 Nanǝn kee, kun mbuwa Yahudaya, mbǝ rongya ni kun ɓalwa, kun nafiya ni na tǝ altendan heu tǝ nafiya Faara na chahal. Kun wangya wuraya na yi Faara. 20 Kun heu nuwun ƙǝla ƙǝnna tǝnna nda aten mbukhrha ƙǝnna hai ǝnana fathlǝngya Yeeso tǝ annabiya, Yeeso Ƙǝrǝsti tafadghǝn ndǝna fer sar tǝndǝɗi. 21 A hurghǝn ni Wumna tǝndǝɗi heu tsǝgha sǝ tsauka Ƙǝn Faara chahal yi Chinǝm. 22 A hurghǝn ni ƙǝm tǝnna nda kun heu ka a tsawun a mbǝrha na Faara sǝ tǝ tsaurha tǝ Sǝsǝnggǝn.

3

Pǝr Mbulus Laɓar Faara a nafiya mbuwa Yahudaya

1 Tsaunǝn kee, nggi Mbulus wan porsǝna ka Ƙǝrǝsti Yeeso ka kun mbuwa Yahudaya. 2 Sǝnɗisǝ sǝkɗun laɓara aten nggayid Faara fǝree nǝn tar ɗiya ka a thlar kun ni, 3 ƙǝla ˈwani chireethleng ˈya hai keɗena Faara ǝnwulteena ǝnanǝn. 4 A karatang ɗun ǝnɗi chireethleng ni hai, nun a walang ˈya sǝnni aten Ƙǝrǝsti. 5 Amma kaar ǝnɗi na ɓǝɓee ya pǝrangwandan fiya wa, ƙǝla pǝrang na Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda fathlǝngya Faara tǝ annabiya na chahal, 6 ndǝna, pǝr laɓaara na Mbǝnggǝn yi Yeeso Ƙǝrǝsti, fingya mbuwa Yahudaya tsau nda fa har langaarha kǝla ƙǝm Yahudaya. Ƙǝm tǝ kanda tsau ɗǝm thlu farha tal. Kanda ƙǝm na nda wal yindan ƙǝnaghǝn ahu ɗǝfmi Faara a ƙǝm hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 7 Tsawed nda fa tǝta a ǝna tar pǝr laɓarɗa ni na mbǝnggǝn hu fǝrra nggayid Faara tǝ sǝsǝmndǝghǝn na a ǝna taara ahur na. 8 Ko nanǝn nggini ngguchit ahur nafiya Faara na chahal, nggini fǝree nanda nggayid ɗiya ka a pǝr laɓar ɗani ahur nafiya mbuwa Yahudaya aten Ƙǝrǝsti mbuwa nǝm mbang kirasang nda ƙǝnaghǝn. 9 Wurna nda nggi ka thlǝghang nggǝni fiya heu kwaman ɗi na ɓǝɓee ɓǝɓeng na Faara ka ƙǝtǝm, ǝnagha ǝngya heu. 10 Na midghǝn sǝ nanǝnya nafiya na hu Ƙǝn hwan Faara,a pǝr sǝnda Faara nda ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn a kutǝrya tǝ sǝsǝmnda ha a talara. 11 Ənɗa na midghǝn Faara ya ka ƙǝtǝm, lǝɗang ɗǝ ˈya na midghǝn hu Yeeso Ƙǝrǝsti Chinǝm. 12 Ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid nǝm a ndǝghǝn, nanǝnya ndǝnǝm mbang ɗǝrha thlǝmad Faara ɗǝ kula hǝreenga. 13 Nanǝn kee, niya hwan kun, a mǝr fad nun hai ka sǝsadɗi niya sǝsarha fa ka kun ya wa, sǝsadɗiya ƙǝsǝr ka a manangganda kun.

Hwan Faara ka nafiya Afisa

14 Ƙǝsǝr ka kee niyi a ɓǝra hai tǝ waɗed na a mbed Chinɗi, 15 ahurghǝn ni na fa wurayighǝn heu na a talara tǝ hweeɗe a wal ka thlǝm ndan sǝ. 16 Niyi a hwanggǝn a fǝrang mamnggit ƙǝnaghǝnǝn kun tǝnǝn fǝrang shembe nǝn tsawun tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝnggǝn a hur nun, 17 tǝna Ƙǝrǝsti tsaurha ahur nun hu fǝrƙǝkafek. Niya hwan Faara a non kanglang, ƙǝmɗa non a tsǝrha hu nggǝm ndan 18 tǝnun wal sǝsǝmnda sǝnang nda hai, kun tǝ fingya na chahal heu, tǝnun sǝn hangnda nggǝmnda Kǝrǝsti, ndǝna kǝthlǝng ndǝghǝn tǝ nzanggidghǝn, tǝ kuɗimnggidghǝn. 19 Tǝ ƙǝm a sǝn nggǝmnda Ƙǝrǝsti nun, ko nanǝn mbǝm sǝnang hai heu wa, lǝgɗun ngga tǝ sǝnda Faara. 20 Mamnggirha heu yi Faara ni, na sǝsǝmndǝghǝn a ǝna taara ahur nǝm, heu tǝ ǝngya mbangwa nǝm hwanda, nduwa numawa nǝm. 21 A tsauka mamnggirha tǝ Faara ahu Ƙǝn hwan Faara tǝ ƙǝmɗa Yeeso Ƙǝrǝsti pakwanɗǝ! Atsaukake.

4

Tsaurha tal tǝ ndan hu Ƙǝrǝsti

1 Tsaunǝn kee, ƙǝla nani hu porsǝna ƙǝsǝr ka Chinǝm, niya hwan kun tsawama tǝ ndan hu kwamana aah na nda kun kamanggǝn. 2 Ƙǝtsar tsawama mǝsǝlǝmnda nafiya tǝ sammayirha, tǝ ƙǝrǝsta. Munyaama tǝ ndan hu nggǝmnda. 3 Ndeeman yid nun laf wumten ɗa nun ha kyanun fǝrang na Sǝsǝna kun, ahu ɗǝɗemnggidɗi wumangga kun heu. 4 Thlu farha tǝtal ni, Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ƙǝm tǝtal ni, ƙǝla na shiteena aah nanda kun kamanggǝn tǝtal ni, 5 na Chinǝm tal, fǝrƙǝkafek ƙǝm tǝtal ni, tǝ mbaptisma tǝtal. 6 Faara tal Chin kowunni heu, na aten ǝngya heu, ahu heu ƙǝmɗa. 7 Amma fǝrang Ƙǝrǝsti nggayirha kowunni ahur nǝm. 8 Ƙǝla ndana laɓar Faara,

“A sayidɗi tǝr nǝn talara sǝ

har ɗǝ porsǝngya haaɗǝ,

Fǝrang ɗǝ ǝn ǝnaarha fiya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn.”*

9 (Mani ndarha “tǝrɗǝ talara sǝ”? Nǝghǝn a kyad ndaarha tǝrɗa hai ta kamu chehweerha ɗǝ. 10 Niifɗi tǝrgha hai, ndǝghǝnni ƙǝm tǝrgha talakh talara sǝ, ka a lǝgdanggǝn talara tǝ hweeɗe heu.) 11 Ndǝghǝnni ƙǝm fǝrangga fingya fathlǝngya Yeeso, fingya annabiya, fingya fa pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn, fingya pastoya tǝ famalǝmngya, 12 ka a ngwanggǝn nafiya Faara fa na chahal ǝnang taara nda yi tǝnang nda fad Ƙǝrǝsti, 13 Nǝn a ɗǝrha mbeeɗǝ kee ƙǝl a sǝl wumten nǝm hu fǝrƙǝkafek tǝ sǝn Wan Faara tsawum lǝlǝgɗa tsǝkka yi Ƙǝrǝsti. 14 Tǝrgha mbǝm a nggǝr tsaurha ƙǝla wundakhnaya wa, nduwa tsawum ƙǝla fingya na nanda tsang teena kanda tǝ tur tsaharhaha na a kyakhrang huten ndan hai, nafiya na ndǝndǝl kanda a nggaɓa kanda tǝ huk kanda tǝ ˈya ǝna nanda. 15 Ameyedghǝn, a pǝr ƙǝkafek nǝm hu nggǝmnda, manǝm sǝ heu ahurghǝn ndǝghǝnggi na teena, ndǝna Ƙǝrǝsti. 16 Ƙǝsǝr ndǝghǝnni wumangga mbǝd njiya farha heu chik tsǝrha nda kala mbǝd njirha ǝna targhǝn nda hu nggǝmnda.

Weerinda yibrha hu Ƙǝrǝsti

17 Niya ndang nda kun, niya nggǝr ndang nda kun hu thlǝm Chinǝm, tǝ ndaarha a nggǝr ɗun tsaurha ƙǝla nafiya mbuwa Yahudaya wa, mbuwana numad ndan mǝmǝl 18 huten ndan lǝlǝgɗa tǝ wula. Ndǝghang nda kanda hai tǝ yibrha na Faara a fǝra, ƙǝsǝr ka yamid sǝndǝndan, tǝ hur ndan na kakrak. 19 Mbǝ shilee sǝ a yid ndan wa fǝr nda fad ndan ka tar kulafayirha, na nda sunad kala ǝn tsanda. 20 Mbǝ kee tsaha nun aten Ƙǝrǝsti wa. 21 Sǝnɗisǝ pǝrang nda laɓara kun atenggǝn tsau nǝn nafiyighǝn ni kun, tsahang nda kun ha aten ƙǝkafek na ahu Yeeso. 22 Nanǝn kee, malaman ɗimiyid nun tǝ ǝn ǝnad nun yi kaar, ǝn ǝnaarha na sǝɓang kun ɗǝ ƙǝsǝr ka nggǝm ǝngya mbuwa ngga. 23 Ngwa kyakhrangga sǝsǝna numad nun hai. 24 Tǝrama weerǝnda tsaurha ǝnana Faara na ƙǝla altenggǝn, yi nggayirha, tǝ tsaurha yi ƙǝkafek chahal. 25 Tsaunǝn kee, malaman nggaɓaarha, kowunni nagha a thlǝghang ƙǝkafek nǝn tuladghǝn, ƙǝsǝr ƙǝm ni ndan heu. 26 A sǝb hur nun ɗǝ, a nggǝmɗun fa kyangga sǝbrha hura kun hu ɗimiyirha hai wa, tǝ ƙǝm a nggǝm ɗun fa hǝmnga yanfaara hai hur nun sǝsǝɓa ɗǝ wa. 27 Amma a malang ɗun kwamana Sheetan wa. 28 Niifa na a ngaara a nggǝrɗǝ ngaara wa. Ameyedghǝn ǝna taara nǝn yi ƙǝkafek tǝ harghǝn, tǝnǝn wal ˈya ha a fǝranggǝn fa yamiya. 29 A kyad laɓara ɓa mbuwa mbǝnggǝn a mii nun wa, kǝl tur laɓara na mbǝnggǝn na fǝr kaali yi taksarha tǝ ndan, hu ǝnaarha kiya nǝn ɗang nda nafina sǝ na a sǝkƙǝn. 30 Kwarama nun ɗǝ sǝɓang hur Sǝsǝna Tǝ Peɗǝnda ɗǝ yi Faara na tǝ yibrha. Ɗalama teena hai a tsauka Sǝsǝnɗi shedawa aten nun na a kyad ndarha a fara sǝmǝn nun a wal alten nun hu ɗimiyirha. 31 Ndǝghama hai tǝ tur laɓaara na iˈikh, tǝ hufrha hura, tǝ sǝbrha hura tǝ yanda, tǝ ˈyar farha tǝ sǝb thlǝma tǝ kala tur yanggi kaara. 32 Ənaman nggayirha ndan, non a haɗang ndan fa, non a chahang ɗimiyirha ndan ɗǝ ƙǝla chahang na Faara ɗimiyid nun kun ɗǝ hu Ƙǝrǝsti.

5

Tsaurhahu kukwaryirha

1 Tsaunǝn kun wangya Faara ni nggǝm nǝn, tsahama tsaurha ƙǝla ndǝghǝn, 2 tǝ ƙǝm tsawama yi nggǝm ndan, ƙǝla nggǝmna Ƙǝrǝsti ƙǝm, fǝr nǝn fadghǝn ka ƙǝm, sataka na sǝdghǝn mbǝnggǝn, sataka yi Faara. 3 Amma ahur nun a sǝk nda ko laɓar kulafayirha wa, ko tur yanggini, nduwa nagha suna sǝ ahur nun wa, ƙǝsǝr kamngwa tǝ nafiya Faara na chahal wa. 4 Nǝghǝn kee tǝ laɓara na mbuduhul tǝ palthya yi nuryirha nduwa na iˈikh kamngwa tǝ kun wa. Ameyedghǝn nama narha usa Faara. 5 A sǝnunsǝ tǝ ndaarha, niifa na a ǝna pateyirha nduwa susuwayirha, nduwa suna, tsau ɗǝ tal tǝ takkwa ɗaharha, mba nda wal langaarha hu kutǝryid Ƙǝrǝsti tǝ yi Faara wa ko ngguchit. 6 A nggaɓa niifa kun tǝ laɓarya mere wa. Ƙǝsǝr tur ǝnggini ya ndǝna sǝɓang hur Faara ɗǝ aten nafiya ǝnawa taara tǝ ˈya ndanǝn. 7 Tsaunǝn kee a wumɗun teena tǝ kanda wa. 8 Ƙǝsǝr kun kaar nuwun hu wula, amma nanǝnya, wal ɗun kukwaryirha a fad Chinǝm. Nanǝn kee, tsawama nafiya na hu kukwaryirha, 9 Ƙǝsǝr kukwaryirha na ahur nun ndǝna ɓang ˈya ɓa na ngga, tǝ tsawud nggayirha tǝ ƙǝkafek. 10 Tsahama ǝngya na a mbǝnanggǝn Chinǝm. 11 Ndǝghama hai tǝ ǝn wula mbuwa ngga, a meyedghǝn pǝramadghǝn. 12 Ƙǝsǝr ǝn shilee ni a pǝr ǝnggina nǝm na nda a ǝnaarha ɓǝɓee. 13 A ɓa ǝnggini a mbǝd kukwaryirha ɓa, kowunni nǝn naghǝn. 14 Ƙǝsǝr kukwaryirha ndǝn kyangga ˈya pǝpal ɓa. Ndǝghǝnni nda nanda,

“Mekhnu sa na a shiirha!

Thliu sǝ hu mǝrra!

Na Ƙǝrǝsti a fǝro kukwaryirha.”

15 Nanǝn kee, kwarama tǝ tsawud nun. A tsauɗun ƙǝla nurya wa, amma tsawama ƙǝla nafiya na ndǝndǝl. 16 Ənama taara tǝ kwamana wal nun yi nggayirha, ƙǝsǝr ɓenggini nanǝm sǝ yi mbǝlfeerha. 17 Tsaunǝn kee a naɗun nurya wa, ƙǝl sǝn ˈya nun na mid Chinǝm. 18 A nggal ɗun tǝ aam inabi wa, yanɗi na ɗang kun hu ǝn shilee ɗǝ wa. Ameyedghǝn lǝgɗaama tǝ Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, 19 kalaman ndan sǝ tǝ laɓarya yi Dzabura, tǝ amshiya yi faala, tǝ amshiya yi sǝsǝna. Aama amshe a Chinǝm tǝ hur nun heu. 20 Ƙǝtsar nama narha usa Faara China ǝnagha ǝngya heu, ahu thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti.

Tsawud nishya tǝ hǝshya hu kakhrha

21 Fǝraman altennun ndan hu Ƙǝrǝsti. 22 Nishya na tǝ kakhrha teena fǝraman fannun a chimayinun ƙǝla nun ǝnanggǝn Chinǝm. 23 Ƙǝsǝr chimarha ndǝghǝn ni aten nukkun, ƙǝla na Ƙǝrǝsti aten Ƙǝn hwan Faara, Ndǝghǝnggi tafadghǝn ndǝghǝnni tǝ hǝrǝkrha fadɗi. 24 Ƙǝla fǝrna fatakkwaya alten ndan a Ƙǝrǝsti, nishya ƙǝm fǝrama alten nun a chimayi nun ko hu mani.

25 Kun hǝshya nggǝmama nishyinun ƙǝla nggǝmna Ƙǝrǝsti fatakkwayighǝn har fǝr nǝn yiɓǝdghǝn ka kanda 26 ka a nagha chahal, tsaɓanggǝn ɗǝ tǝ aama tǝ sǝsǝmnda laɓarghǝn. 27 Əna nǝn kee fǝr nǝn altenggǝn a walgha fatakkwaya mamnggirha na chahal kula ǝn ˈyaara fa nduwa ǝn tsanda nduwa ˈya ɗimi. 28 Nǝghǝn kee kamɗǝ, hǝshya a nggǝm nishyindan nda ƙǝla nggǝm nanda fad ndan. Ƙǝsǝr kala niifa nggǝmngga nukkun, nggǝm nǝn altenggǝn. 29 Mbǝ niifa sǝ ˈwagha kar fadghǝn wa, amma nǝn narha hǝɓang nda ƙǝlaghǝn nǝn ha ngga, kǝla na Ƙǝrǝsti laf fatakkwayighǝn, 30 ƙǝsǝr kǝm ndan ni hu fadghǝn. 31 Kǝla ndana Ɗeleewar Faara,

“Na niifa mal man tǝ chin,

Thlǝthlǝɓanggǝn nukkun fa,

kanda kyab tsawanda thlu farha tǝtal.”

32 Ən ɗiya nǝghǝn ɓǝɓee kuɗimnggǝn kaan, amma niyi a ndaarha Ƙǝrǝsti ni tǝ fatakkwaya. 33 Nanǝn kee, kala hǝshnefa tǝtani a nggǝm nukkun nǝn ƙǝla nggǝm nǝn altenggǝn, kala nuneefa ƙǝm tǝta ni a fǝrang mamnggirha nǝn chimadghǝn.

6

Tsawud wundakhnaya tǝ fa nggǝtyindan

1 Kun wundakhnaya, tǝraman shilee fa nggǝtyinun teena ƙǝsǝr kun yi Chinǝm ni, ƙǝsǝr ndǝna mǝmǝl. 2 Ngyakhrha yi tal ǝna nanda tǝ ɗǝfmee ndǝghǝn, “Tǝrang shilee nda muwa tǝ tsu teena, 3 tǝna tsawud nun naarha ngga, tǝ ƙǝm na yiɓǝd nun a naarha dzang hu ƙǝshiirha.” 4 Kun chingya, a sǝɓang ɗun hur wangginun ɗǝ wa; a meyedghǝn, ƙǝraman kanda sǝ hu kwamana na ngga, tǝ ƙǝm tsaha man laɓar Chinǝm kanda ha.

Mafaya tǝ tuwurayindan

5 Kun mafaya, tǝraman shilee tuwurayinun teena na hu ƙǝshiirha. Fǝraman mamnggirha kanda, koma nun a ǝnaarha ǝnamadghǝn tǝ hura tǝtali, kǝla nun a ǝnang Ƙǝrǝsti. 6 A fǝrang ɗun mamnggirha kanda ka tǝrǝm hu yirha tǝnǝn mbǝnang fiya wa. Amma ƙǝla mafaya yi Ƙǝrǝsti, ǝnama ˈya na mid Faara tǝ hura tǝtali. 7 Ənama taara tǝ hura tǝtali, ƙǝla nun a ǝnang taara Chinǝm ni, mbǝ fiya wa. 8 A sǝnunsǝ, na Chinǝm a fǝrang ƙǝnaghǝn kowunni ahur nǝm kala ˈya ǝna nǝm ngga, ko mafaya ni, nduwa nafiya na tǝ alten ndan. 9 Kun tuwuraya, kunggi ma ǝnaman mafayinun kee. A naɗun a tǝrmang kanda wa. A sǝnunsǝ kun kyab na tuwuri nun tal a talara, ndǝghǝnggi kǝm mbǝ wura hasǝ wa.

Ƙǝsǝmnda Faara

10 A mii ngwaladghǝn tsawama tǝ shembe ahu Chinǝm tǝ sǝsǝmnda mamnggitghǝn. 11 Ngwama fa tǝ ƙǝsǝmnda yanda yi Faara fǝrang nǝn kun, tǝnun mbang pa ƙǝfarha tǝ Sheetan ana midghǝn huk kun. 12 Ƙǝsǝr mbǝm a yanda yi thlu farha tǝ fara wa, amma tǝ sǝsǝn ƙǝshiid mbǝlfeeya mbuwa nǝm naarha, tǝ kutǝrya tǝ fingya na tǝ tǝ sǝsǝmnda ha, tǝ fingya na tǝ kutǝryid ƙǝshiid wula a har ndan. 13 Tsaunǝn kee, kalaman ƙǝsǝmnda yanda heu yi Faara, tǝnun mbang isha a farɗi mbuwa ngga na ɓayi. A kwasamadɗi ngwalang nun yanda nun narha tǝ shembe isha ƙǝt. 14 Ishama tǝ shembe, ƙǝkafek tsauka ƙǝla ǝn ƙǝn munun, nggayid Faara na ƙǝsǝm ndǝghǝn laf kun nǝn, 15 na a kyad ndaarha ngwa ɗun fa ka a pǝr Laɓaara nun na Mbǝnggǝn ƙǝla pa pakhma yi tsawud ɗǝɗemnggirha. 16 Ngwa tsauka fǝrƙǝkafek ƙǝsǝm ndǝnun tǝnun mbang ɓǝlang wad hafya hai na tǝ mbǝlfedɗi a chaarha ɓa. 17 Tǝrama tǝtar tasau yi hǝrǝkrha, tǝ ƙǝm thlaukh ƙǝlar Sǝsǝna, ndǝna laɓar Faara. 18 Hwanama Faara ƙǝtsar tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna. Hwanama Faara aten ǝngya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. Ƙǝsǝr non a ƙǝla alten nun ha ngga a sayidɗi nun a hwanda aten fatakkwaya heu. 19 Nggi ƙǝm Hwaneema Faara in, tǝna Faara fǝre ˈya kamngga a thlǝyi, pǝr Laɓarghǝn ni na Mbǝnggǝn yi ǝnwulteena a fiya kula hǝrenga. 20 Ƙǝsǝr ka laɓarɗi na mbǝnggǝn ya ndǝn tsauni a meyed Yeeso, ko nani hu porsǝna. Hwaneema Faara in tǝni pǝr laɓar Faara kamngga a ǝne.

Mii ngwala ndaˈya

21 Tikikus, wanmanǝm nggǝm nǝm, na a ǝna taara hu kwamana na ngga a Chinǝm, Nǝn a pǝrang ˈya kun heu, tǝnun sǝn ˈya niya ǝnaarha tǝ kwamanɗi niya ǝnaghǝn. 22 Thlǝnni ndǝn thlǝman nun ɗǝ ƙǝsǝr a sǝn ˈya nun nanan a hurghǝn, tǝ ƙǝm fǝrang kaali kun nǝn.* 23 Shayina, ngwa tsauka ɗǝɗemnggid Faara na chinɗi, tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ nggǝmnda tǝ fǝrƙǝkafek tǝ kun. 24 Ngwa tsauka nggayid Faara aten kowunni nggǝmngga Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ nggǝmnda mbuwa tam ngwalarha. Atsaukake.

* 1:22 1:22 Dzabura 8:7

† 1:23 1:23 Kolosiyaya 1:18

* 4:8 4:8 Dzabura 68:18

* 6:22 6:22

Filibiyaya

1

2

3

4

Filibiyaya

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har nda Mbulus tǝ Timoti mafaya Yeeso Ƙǝrǝsti, a fingya heu na a takkwa Yeeso Ƙǝrǝsti na tǝ tsaurha a Filibi heu tǝ shingya tǝ fingya na a ɗang kun sǝ. 2 Ngwa tsauka nggayid Faara na yinǝm China tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun.

Hwanda Mbulus aten fatakkwaya Yeeso

3 Ni naarha usa Faara a sayid ɗi ɗal ni teena hai tǝ kun. 4 Ƙǝtsar a naɗi a hwan Faara a tennun ni ǝnaghǝn tǝ wutsǝfayirha. 5 Tǝkɗi mbǝnda fa ƙǝsǝr wum ɗǝm teena hu pǝr laɓara na Mbǝnggǝn, ka a katǝradghǝn ta weeri ɗa ɓa ya. 6 Sǝnɗisǝ Faara katǝrangga tar ɗa hai na ngga ya ahur nun, nǝn a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝghǝn kee ta farɗa ɗǝ na Yeeso Ƙǝrǝsti a wutta ɓa. 7 Mǝmǝl ni a fadna a ni naarha ɗal kun teena heu ƙǝla ǝnani tǝ wutsǝfayirha, ƙǝsǝr nuwun ahur na, nuwun a wum teena tǝ nggi ahu nggayid Faara, heu tǝ muwenda hu porsǝna ɗǝ ish ni aten ƙǝkafekkid Laɓara na Mbǝnggǝn. 8 Faara sǝnɗasǝ nggǝm ɗi kun tǝ ƙǝm nǝn a kukwase fa a na kunni tǝ tur nggǝmnda Yeeso Ƙǝrǝsti na niifa haɗang fa. 9 Hwandǝna kee, a mulgha nggǝmndǝ nun hai, hu huteena tǝ sǝnda kwaman Faara. 10 Nǝn ɗang kunsǝ a wur ˈya nun kamngga, ƙǝsǝr a fara na Ƙǝrǝsti a wutta ɓa a non chahal kula ǝn ˈyaara. 11 Ngwa tsaukwa yiɓǝdwa lǝlǝgɗa tǝ nggayid tarwa kyaghaɓa hu fǝrƙǝkafekkid wa hu Yeeso Ƙǝrǝsti. Katǝra nǝn hai kee ƙǝsǝr ka a manang ngganda thlǝm Faara ni, tǝ fallǝghǝn ƙǝm.

ˈYa na mid Mbulus a pǝr Laɓara nda na Mbǝnggǝn

12 Shayina, na minna sǝ a sǝnunsǝ, ǝnɗi katǝragha hai tǝ nggi ya nggǝr ɗǝ inang kwamana hai na a ɗǝgha laɓar Faara mbeeɗǝ. 13 Kowunni, heu tǝ sodjaya na a ƙǝla minda ki kutǝra ha tǝ chehwedɗi kahad sǝndasǝ muwegha nda hu porsǝna ɗǝ ƙǝsǝr ka nani mafad Ƙǝrǝsti. 14 Ƙǝsǝr ka nani hu porsǝna fa takkwa Chinǝm heu wal nda kanglanggirha na a pǝr laɓar Faara nda kula hǝreenga. 15 Fingya na nda pǝr laɓar Ƙǝrǝsti ka sǝrǝkkirha tǝ nggǝm alteena kee, amma fingya na nda ǝna yindan yi nggayirha. 16 Na nda a pǝr laɓar Faara yi nggǝmnda, sǝndasǝ fǝree nanda tar ɗiya a tsawi ƙǝsǝmnda yi pǝr Laɓara na mbǝnggǝn. 17 Fingya yini taarha na nda a pǝr laɓar Ƙǝrǝsti yi nggǝm alteena kee, mbǝ tǝ hura tal wa, na mindan sǝ a sǝsee ahu porsǝna. 18 Amma mbǝ ˈyasǝ wa. Ko na nda a sak ˈya ngga nduwa mbuwa ngga, nduwa ƙǝkafek ni na nanda a pǝr laɓar Ƙǝrǝsti, niyi tǝ wutsǝfayirha, ƙǝkafek niya chik ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna wutsǝfayirha. 19 Sǝnɗisǝ ahu hwandǝ nun a tenna heu tǝ thlarra Sǝsǝn Yeeso Ƙǝrǝsti sǝnɗisǝ na nda a kal nggi hai. 20 Niyi a nzǝm ndaarha mbǝ ˈyasǝ na keerha hu shilee hai malang nggi tar na wa, amma niyi tǝ fǝrƙǝkafek na a tsawi tǝ kanglanggirha hu Yeeso ƙǝla kaar. Fǝrɗi ƙǝkafek tǝ ndaarha ngwa manang ngganda thlǝm Ƙǝrǝsti a fad na ko nggi tǝ yibrha fa nduwa a mǝrɗi. 21 A fad na yibrha yi Ƙǝrǝsti ni, a mǝrɗi walla chikrha ni. 22 Amma a mǝryi wa, niya ǝna taara kaan yi Ƙǝrǝsti. Nanǝn kee sǝngwi ǝnɗi na minna wura wa. 23 Tsakh tenna hai sǝri. ˈYa na minna a ɗi thlǝmad Ƙǝrǝsti ɗǝ tsawan kyab, yanɗiya ndǝna mǝmǝl a fanna. 24 Amma ƙǝsǝr ka kun na minnun sǝ a ne tǝ yibrha fa. 25 Sǝnɗisǝ nǝghǝn kee, sǝnɗisǝ ƙǝm niya naarha tǝ kun heu tǝnun wal chikrha tǝ wutsǝfayirha, hu fǝrƙǝkafekkid nun. 26 A nggǝr ɗi wutta thlǝmad nun ɗǝ, nun a wal ǝn taala kaan tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti ƙǝsǝr ka ǝngya nǝn a ǝnaarha a tenna.

Tsawama ƙǝla wangya talara

27 ˈYa kamngga, tsawama ƙǝla wangya talara, na a wudɗi ka ƙǝlang kun ɓa ko wudwi ɗǝ wa, a sǝk ndaarha ni, ishɗun ngga, mii nun tal hu ˈya nun a ǝnaarha ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkid ɗi yi Laɓar Ƙǝrǝsti na mbǝnggǝn. 28 A tǝrǝm ɗun fatsangginun wa. Tsawama tǝ hǝhasyirha ndǝna a kyad ndaarha na nda a ɓǝlang kanda, kun ƙǝm na nda a hǝrghang kun, ko Faara tafadghǝn. 29 Ƙǝsǝr fǝrangwa kwamana kun na fǝrƙǝkafek nun hu Ƙǝrǝsti Yeeso kewa, amma a sǝson ƙǝm ka ndǝghǝn. 30 Kun a habɓaarha tǝ tur yanɗi nanun sani fa, ndǝghǝn ni ƙǝm sǝk nun ɓal ni fadghǝn.

2

Tsawama tǝ mǝsǝlǝmnda Ƙǝrǝsti

1 Nuwun a wal kaali ka tsau nun yi Ƙǝrǝsti wa? Nduwa nuwun a wal nggabrha ahu nggǝm ndǝghǝn wa? Nduwa nuwun ahu tsawud ɗǝɗemnggirha hu Sǝsǝna wa? Nduwa ƙǝm nuwun a nggǝm ndan tǝ haɗang nda ndan fa wa? 2 Niya hwan kun, ngwa lǝghǝdgha wutsǝfayid na ahu tsawud nun tǝ numarha tal, tǝ nggǝmnda tal, non hu sǝsǝna tal tǝ ˈya na minnun tal. 3 Ana ɗun a ǝna ˈya tǝ nggǝm alteena nduwa tǝ manang nda alteena wa, amma tsawama mǝsǝlǝmnda nafiya. Kowunni nagha tǝr shadghǝn niifa ni kalgha ndǝn mu. 4 A ƙǝlang na ˈya na midwa kee wa, amma ƙǝlang ǝngya na mid fingya ƙǝm. 5 Tsawama tǝ halla Ƙǝrǝsti Yeeso fa. 6 Ko nanǝn Faara ni ndǝghǝn, mǝmǝlangwa fadghǝn tǝ Faara na a ƙǝsghǝnǝn tǝ shembe wa. 7 Tsawanggǝn altenggǝn ƙǝla mbǝ ka niifa ni wa, tǝrghǝn fadghun ƙǝla mafarha, ahu thlu farha nggǝt na ndan, kyad fadghǝnǝn ƙǝm hu thlu farha. 8 Tsaunǝn ƙǝla niifa, manang ngwa altenggǝn wa, tǝ ƙǝm nagha a ǝna taara tǝ ˈya na mid Faara tǝ ƙǝm nggǝm ɗa fa na a mǝrgha, mǝra ƙǝla tǝ mbǝlfeerha aten kaɗiirha.

9 Tsaunǝn kee, fǝrang Faara mamnggirha kaan, ɗǝfang thlǝma nǝn kalgha tur thlǝma, 10 ƙǝsǝr ka thlǝm Yeeso kala niifa nǝn a ɓǝrang nda hai tǝ waɗedghǝn, a talara tǝ ƙǝshiirha tǝ kamu chehweerha. 11 Kala sheneurha nǝn a ndaarha Yeeso Ƙǝrǝsti Chinǝm ni, ƙǝsǝr a manangganda Faara na Chinɗi.

Ngwa djargha kukwaryid nun hai hu ƙǝshiirha

12 Tsau nǝn kee, kun shayina nggǝm ni, niya hwan kun, kǝla nun yakh nggǝm miina fa hu sayidɗi nani tǝ kun, ko mbuwa ni a thlǝman nun nanǝnya, ɗaama mbeeɗǝ tǝ ǝna taara tǝ ˈya nun a sǝkrha a miina. Ndeeman yid nun tǝ ǝna taara tǝna kwaman hǝrǝkrǝ nun kyarha pǝpal ɓa, ǝnamadghǝn tǝ tǝrǝm Faara, nagha fad nun a rǝprha fa. 13 Ƙǝsǝr Faara ndǝna a ǝna taara ahur nun, tǝnun ǝna ˈya tǝrna midghǝn. 14 Kala ˈya nun a ǝnaarha ǝnamadghǝn kula huhurumnda nduwa ngaala, 15 tǝnun tsaurha kula ǝn ˈyaara fa, non chahal ƙǝla wangya Faara mbuwa tǝ ɗimiyirha fa ahu sayid ƙǝshidɗiya na ten fiya kakrak, fa mbǝlfeeya nagha kukwaryid nun a djaara hai ahur ndan ƙǝla kukwaryirha hu ƙǝshidɗiya. 16 Tǝ ƙǝm ƙǝsaama laɓar wal yibrha, tǝni wal ǝn taala a far ɓad Yeeso ɓa sǝsanna tǝ tarna mbǝ tsaurha mere wa. 17 Amma ko na nda ireeɗǝ ƙǝla ǝn saarha yi fǝra a mbǝd fǝr sataka tǝ ǝna taara kyagha ɓa ahu fǝrƙǝkafekkid nun, niyi tǝ wutsǝfayirha tǝ kun heu. 18 Nanǝn kee kun ƙǝm tǝgha mbǝnda fa ǝna wutsǝfayirha nun tǝ nggi.

Timoti tǝ Abaforiditus

19 Niyi a ndaarha a nggǝm Chinǝm Yeeso fa, tsǝɓaku niya thlǝnang Timoti a thlǝman nun ɗǝ, tǝni wal kaali a sǝkɗi laɓar nun ɓa. 20 Mbǝ niifa sǝ nani tǝghǝn ƙǝla Timoti wa ɓillagha kaan tǝ kun wa. 21 Kowunni ƙǝl ˈya ɓillagha kanda fa kee, mbǝ yi Yeeso Ƙǝrǝsti wa. 22 Amma kun sǝnɗun tsawud Timoti, ǝna ɗan tar pǝr Laɓaara na Mbǝnggǝn ƙǝla nda wee tǝ chin. 23 Tsaunǝn kee niyi a ndaarha niya thlǝnang a thlǝman nun ɗǝ a hǝrǝm ɗi sǝk ˈya na a katǝrarha hai tǝ nggi. 24 A nggǝm Chinǝm fa tsǝɓaku nggi tafanna ma niya ɗǝrha ɗǝ. 25 Amma ƙǝla ɗi hai ƙǝm kamɗǝ a nggǝryi thlǝnang Abaforiditus kun ɗǝ wan maana. Pashid tarna ni, nan a ǝna tar sodja kyap, tǝthlǝndǝ nun ni puwang nun ɓa ka ɓagha ɗeesǝ. 26 Nǝghǝn a kukwasang fa ka a na kun nǝn heu, tǝ ƙǝm ɓilla ɗǝ kaan ƙǝsǝr sǝkɗun ndaarha mbǝ kanglang wa. 27 Ƙǝkafek hadɗǝ kaan har takhɗǝ a mǝra. Amma haɗang Faara fa, mbǝ ndǝghǝn katenggǝn wa, heu tǝ nggi. A mbǝ kee wa kam na hurna a sǝbrha ɗǝ kaan. 28 Tsaunǝn kee ndǝn ndaani niya nggǝr thlǝnggǝn a thlǝman nun ɗǝ tǝnun naghǝn tǝk mbǝnda nun fa, nggi ƙǝm mbi ɓillarha kaan wa. 29 Thlamadghǝn fa tǝ wutsǝfayirha ahu thlǝm Chinǝm. Fǝraman mamnggirha tǝ fingya na ƙǝla ndǝghǝn. 30 Takhɗǝ a mǝra ƙǝsǝr ka tar Ƙǝrǝsti. Nǝghǝn a fǝr yiɓǝdghǝn ƙǝsǝr a ɗeeghǝn sǝ tǝ taara yi mbangwa nun ǝnaarha.

3

Nggayirha yi ƙǝkafek

1 A mii ngwala laɓarna, pashiyina, ǝnama wutsǝfayirha tǝ Chinǝm. Mbǝ ɓilla nggi fa a nggǝryi chireethleng kun ɗǝ aten ǝnggini ˈwani pǝrang kun wa, ƙǝsǝr a ǝnaɗi kee nǝn a ɗang kun sǝ. 2 Kwarama tǝ wuɗayini ya na a ǝna tar mbǝlfeerha, na a ndaarha ƙǝl thleena niifa muwa ndǝnǝn wal hǝrǝkrha. 3 Ƙǝsǝr kan ni fathlee muya yi ƙǝkafek, kan na a fǝrang mamnggirha Faara tǝ sǝsǝnggǝn, na a ǝna taala tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti, mbǝrsa wan tǝ tar thlu farha wa. 4 Ko nanǝn nggi ni mbang mbǝrsaarha tǝ tar altenna. Ana niifa sǝ na a ndaarha nǝghǝn a mbǝrsaarha tǝ tar altenggǝn, nggi kalɗi ndǝn mu. 5 Thleegha nda muwa a sayidɗi sǝl ni ɓeena wuvaɗa, nggi tǝ Isǝreela ni, turya Mbenjemen, wangya Ibraniyaya. Aten tsahad ɗeleewar ngyakhrha Musa, nggi tǝ Farisarha ni. 6 Niyi a ndi farha hai aten takkwa ngyakhrha Musa, ni naarha sǝsang nda fa takkwaya Yeeso. Aten nggayirha niyi a takkwa ngyakhrha mǝmǝl. 7 A farɗi numayi tǝ ndaarha ka ˈya niya ǝnaarha. Amma nanǝnya ƙǝlang ɗi mbǝ ka ˈyani wa ƙǝsǝr ka Ƙǝrǝsti. 8 Tsawang ɗi ǝngginiya mbǝ ka ˈyani wa, ƙǝsǝr ka sǝnda Ƙǝrǝsti Yeeso Chinǝm. Ƙǝsǝr ka ndǝghǝn ni malang ni ǝngya heu, tsawang nggi kanda ǝngya ni mere kee tǝni wal chikrha ka tsauna Ƙǝrǝsti yina, 9 tǝni tsaurha ahurghǝn. Mbǝ ka nggayid na niya laf ngyakhrha ɗeleewar Musa wa, ƙǝsǝr ka nggayid ɗi ni waala a fad Yeeso hu fǝrƙǝkafek. 10 Na minna sǝ a sǝn Ƙǝrǝsti ni tǝ sǝsǝmnda thliidghǝn sǝ ahur mǝrra, na miina sǝ a sǝsee tǝghǝn, tsawi ƙǝla ndǝghǝn ahu mǝrrǝghǝn, 11 na minnasǝ ko ƙǝƙǝn ni a wal thliirha ni sǝ ahu mǝra hu yibrha ɗǝ.

Ndiyirha hu ˈya na minnǝm

12 Mbiyi a ndaarha ˈwaɗi teena walɗi ǝngginiya wa, nduwa tsawi ƙǝla Yeeso wa. Amma niyi a ndeng yidna tǝni wal ǝnɗi kyana Yeeso Ƙǝrǝsti ƙǝs nggi ha kamanggǝn. 13 Awo, Shayina, nawi fanna ƙǝsɗi ndǝn ha wa. Amma djanggi yirha ˈya tal kee, mbǝɗe ˈya mbǝrgha ɗǝ, niyi a ndeng yinna a ǝna ǝnɗa ni na a mbee. 14 Niyi a ndeng yinna a wal ǝnɗani na miina, tǝni wal ƙǝna ǝnɗi kyana Faara aah nggi talara hai hu Ƙǝrǝsti Yeeso. 15 Tsaunǝn kee ƙǝm shinggi ahu sǝsǝna tama nam tǝ tur hallǝɗi thlǝkni ya. Amma ana fingya sǝ na tǝ ˈya mii pak, na Faara a kyaɗanggǝn kun a pǝpal. 16 ˈYa kamngga tama ɗǝm mbeeɗǝ tǝghǝn kee. 17 Shayina, takkwama ˈya ǝnani, tǝ ƙǝm ƙǝlaman wid fingya na mǝmǝl kǝla nǝm ǝnaarha. 18 Ƙǝla ni ˈwani pǝrang nda kun, nanǝnya ma niya nggǝr pǝranggǝn kun, tǝ aam yirha hu yidna, na fingya sǝ ahu windan hai, kyadɗǝ ndarha fatsangya kaɗid Ƙǝrǝsti ni. 19 A mii ngwaladghǝn na nda a ɗǝrha ahu hwanga ɗǝ. Faar ndan hur ndan ni. Yamid shili ndan ndǝna nda taala sǝ, numan ndan heu nǝghǝn aten ǝn ƙǝshiirha. 20 Amma wangya kutǝryid talara ni ƙǝm, nǝghǝn a kukwasang ƙǝm fa ƙǝla ɓad Tǝhǝrǝkrǝ nǝm fa Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, a talara hai. 21 Ndǝghǝnni tǝ sǝsǝmnda na a ɓang ǝngya ɓa heu a kamu kutǝryidghǝn ɓa. Tǝ sǝsǝmnggit ɗa ni keeghǝn nǝn a kyakhrang mǝrra fad nǝm hai tsawanggǝn ƙǝla fadghǝn yi mamnggirha.

4

1 Tsaunǝn kee, shayina nggǝmni, tsawama tǝ shembe hu Chinǝm. Nggǝmɗi kun har nǝghǝn a kukwaseefa a na kunni. Shayina kunni wutsǝfayid na tǝ ƙǝna tarna.

Isha tǝ shembe ka Chinǝm

2 Niyi a hwan Yudiya tǝ Sǝntiki, a tsaukwa mii ndan tal hu Chinǝm. 3 Sa na ka pashid tarna na tǝ ƙǝkafek fa, niya hwan sa ɗang nishyina sǝ kyab ya na a tsawa nda ɗǝɗem tǝ ndan, ƙǝsǝr habɓan nda tǝ nggi ahu pǝr Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya. Ənanda taara heu tǝ Ƙǝlamen tǝ fingya pashiya tarna, kanda na thlǝm ndan chichireethlee hai ahu Ɗeleewar fǝr Yibrha. 4 Tsawama ƙǝtsar tǝ wutsǝfayirha fa ahu Chinǝm, niyi a nggǝr ndaarha tsaama tǝ wutsǝfayirha fa. 5 Ƙǝrsaama tǝ kowunni, a sǝnunsǝ takh chinǝm a ɓaarha ɓa. 6 A ɓillaɗun tǝ koma wa, amma kala ˈya katǝragha hai pǝra man ndǝghǝn Faara hu hwanda tǝ usa Faara ƙǝm. 7 Ɗǝɗemnggid Faara, kalgha sǝnda niifa mu, nǝn a laf hur nun tǝ huten nun ahu Ƙǝrǝsti Yeeso. 8 A mii ngwaladghǝn shayina, kala ˈya na tǝ ƙǝkafek fa, komani yi fǝr mamnggirha, komani na mǝmǝl, komani na chahal, komani yi nggǝmnda, komani yi suna, a na ˈya sǝ na ngga kaan, nduwa yi faala, numama aten ǝngginiya. 9 Ənama taara tǝ ˈya tsaha nun tǝ thlǝnun, tǝ ƙǝm sǝk nun, tǝ nanun a fadna. Faara na tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha ha nǝn a naarha tǝ kun ha.

Usa Mbulus Filibiyaya ka fǝrrǝ ndan

10 Ənaɗi wutsǝfayirha kaan tǝ Chinǝm ƙǝsǝr nanǝnya kyadɗǝ ndaarha nggǝrɗun ɓillarha tǝ nggi. Ƙǝkafek ɓillaɗun tǝ nggi, amma wal wun kwamana keɗee kunun wa. 11 Mbǝ nani a ndarha kee ka yamirha wa, ƙǝsǝr tsaha ɗi ƙǝrǝsta tǝ ˈya na a harna. 12 Sǝnɗi kwaman tsawud na ko hu yamirha ko hu walaha. Ni mbang ƙǝrǝs tsaurha ko nǝghǝn ƙǝƙǝn, ko hu mirha ni ko hu nggaala, ko hu yamirha ko hu walaha. 13 Ni mbang ǝna ǝngya heu hu Ƙǝrǝsti na a fǝre shembe. 14 Ko nanǝn kee, ɗee ɗun sǝ a sayidɗi nani hu sǝsaarha. 15 Kun Filibiyaya sǝnɗunsǝ hu sayidɗi katǝrang ni pǝr Laɓar ɗa hai na Mbǝnggǝn, malni chehweed Makidoniya mbǝ nafiya sǝ na a takkwa Yeeso wumngga teena tǝ nggi hu fǝra tǝ thlǝrha wa ƙǝl kun katen nun kee. 16 Ƙǝsǝr ko a sayidɗi nani a Tasalonika, nun thlǝne ǝngya ɗǝ na minna. 17 A ndaaɗun na minna sǝ a fǝre ˈya nun wa, awo, ˈya niya kaɗaarha kee tǝnun wal ƙǝna tar nun. 18 Nanǝnya kala ˈya na minna asǝ a harna kalgha mbǝrha mu, tsau nǝn walɗi ǝngya fǝre nun a har Abaforiditus. Fǝr yini ya na sǝdghǝn mbǝnggǝn, sataka ni ƙǝm na Faara a thlǝrha tǝ wutsǝfayirha. 19 Na Faar na a fǝrang ǝngya kun na mid nun mamnggid ƙǝnaghǝn hu Ƙǝrǝsti Yeeso. 20 Mamnggirha tsauɗǝ yi Faara na Chinɗi pakwanɗǝ. Atsaukake.

Ngwala mii ndaˈya

21 Ndaman ˈya nafiya Faara fa hu Yeeso Ƙǝrǝsti.

Shayina nanan a mbǝɗiya kanda a ndangˈya kun fa. 22 Nafiya Faara heu na a mbǝɗiya kanda a ndangˈya kun fa, mbǝ ƙǝlama fingya na a minda ki Kaisar wa. 23 Ngwa tsauka nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun. Atsaukake.

Kolosiyaya

1

2

3

4

Kolosiyaya

1

Ɗeleewar Mbulus chireethleng nǝn Kolosiyaya ɗǝ

1 Kyagha ɗeleewar ɗa ɓa ya a har Mbulus tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti wurna Faara ka a tsauka tǝ pǝr laɓar Yeeso Ƙǝrǝsti kanda kyab tǝ Timoti wan manǝm. 2 A fa fǝrƙǝkafekkya Yeeso Ƙǝrǝsti na tǝ tsaurha a Kolosiya. Ngwa tsauka ɗǝɗemnggid Faara Chinǝm tǝ nggayidghǝn aten nun.

Usaarha tǝ hwan Faar Mbulus

3 Ƙǝsǝr nan naarha usa Faara, Chin Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ana ɗan a hwan Faara a ten nun. 4 Ƙǝsǝr sǝk ɗan laɓaara aten fǝrƙǝkafekkid nun a Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ nggǝmnda nun a ǝnang nda nafiya Faara heu. 5 Ƙǝsǝr ka shiteena nanun tǝghǝn aten ˈya ɗǝfang na Faara kun ɗǝ a talara. ˈWaɗun teena sǝk ɗun ndǝn ka a farɗi sǝk nun Laɓaara yi ƙǝkafek na Mbǝnggǝn. 6 Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ɓagha thlǝmad nun ɓa nǝghǝn a weela hu ƙǝshiirha ɗǝ kahad, a kyakhrang wid fiya hai hangga. Ƙǝla kyakhrang nǝn wid nun hai ka a farɗi sǝk nun laɓar nggayid ƙǝkafekkid Faara. 7 Tsaha wun ˈya aten Laɓarɗi na Mbǝnggǝn pǝrangna Abafaras kun pashid tar nan nggǝm nan. Ka mafad Ƙǝrǝsti ni nǝghǝn a ǝna tar ƙǝkafekkirha a meyed nun. 8 Ndǝghǝnni ƙǝm pǝrangga laɓara ƙǝm aten nggǝmnda a fingya fǝrang na Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda kun. 9 Nanǝn kee, ka a farɗi sǝk nan fad nun malang ngwan hwan Faara aten nun wa. Hwan ɗan Faara a lǝɗanggǝn kun tǝ sǝnda nggǝmna hurghǝn ƙǝmɗa fǝrang huteena nǝn kun tǝ thladwayirha yi Sǝsǝna. 10 Tǝrgha tsawama hu kwamana na mǝmǝl ƙǝla na mid Chinǝm ƙǝmɗa ƙǝtsar nǝn ǝna ǝngya mbǝnangga. Ahu tsawud nun ǝnama tur ǝngya heu na nggǝngga, non naarha tsǝrha tǝ chik sǝnda Faara. 11 A fǝrangga Faara kaali kun yi kanglanggirha hu sǝsǝmndǝghǝn, tǝnun naarha tǝ munyarha tǝ mbǝnafa fa tǝ ƙǝrǝsta. 12 Nama naarha usa Chinɗi ƙǝtsar, ndǝn tsawangga ƙǝm wal nǝm ƙǝnaghǝn ahu ǝngya ɗǝfang nǝn nafiyighǝn ɗǝ ahu kutǝryid kukwaryirha. 13 Ndǝghǝnni hǝrghangga kan ɓa ahu kutǝryid wula, ɗǝgha tǝ kan hu kutǝryid Wanggǝn ɗǝ nggǝm nǝn. 14 A fadghǝn ni wal nǝm hǝrǝkrha, chahang ɗǝ ɗimiyid nǝm ƙǝm ɗǝ.

Mamnggit Yeeso Ƙǝrǝsti

15 Ƙǝrǝsti nǝghǝn mǝmǝl ƙǝla Faara mbuwa nǝm naarha tǝ yirha. Wan ˈwaarha ni aten ǝngya ǝnana nda heu hu ƙǝshiirha. 16 Ƙǝsǝr a fadghǝn ni ǝnana Faara ǝngya heu na a talara tǝ hweeɗe, na yirha a naarha tǝ fingya mbuwana yirha naarha, tǝ kutǝryirha, nduwa sǝsǝmngya a talara, nduwa kutǝrya. Ənagha Faara ƙǝshiirha heu a fadghǝn tǝ ƙǝm a ndǝghǝn. 17 Na Ƙǝrǝsti sǝ kapa na nda ǝna ǝngya heu, ndǝghǝnni ƙǝsgha ǝngya ha heu ǝnana Faara a mbǝrha na ngga. 18 Ndǝghǝnni teena yi farha, ndǝna fatakkwaya, ndǝghǝnni katǝrarha tǝ ˈwaagha thliigha sǝ ahu mǝra, tǝnǝn tsaurha ndǝghǝn tafadghǝn ˈwagha ma ǝngya heu. 19 Ƙǝsǝr Faara tafadghǝn ndǝn ndaagha na wanggǝn a tsaurha lǝlǝgɗa ƙǝla Faara. 20 A fad wanɗa ni ndana Faara nǝn a ɓang ƙǝshiirha heu a thlǝmadghǝn ɓa. Nǝn a ɓang tsawud ɗǝɗemnggirha ɓa aten farghǝn irang nǝn ɗǝ aten kaɗiirha. Wuɗanggǝn ǝngya ɓa heu ǝnanǝn a thlǝmadghǝn ɓa, ǝngya na hu ƙǝshiirha nduwa na a talara. 21 Kaar yi nuwun inggun ma Faara. Fa tsan nggighǝn ni kun ƙǝsǝr ka numad tar mbǝlfed nun. 22 Amma nanǝnya, wuɗang Faara tsawud ɗǝɗemnggirha ɓa ka mǝrra Ƙǝrǝsti hu farha a tsawanggǝn kun chahal a mbedghǝn kula ǝn ˈyaara. 23 Amma tǝta ni a ɗun mbeeɗǝ tǝ fǝrƙǝkafek ishun ngga aten ƙǝkafek. A nggǝmɗun fa wuɗun samadɗǝ ahu kaali fǝrang ni kun a sayidɗi sǝknun laɓarɗi na mbǝnggǝn. Laɓarɗi na mbǝnggǝn ya pǝr ndan ɗǝ ahu ƙǝshiirha ɗǝ kahad, nggi Mbulus ndǝn wurna nda a tsawi mafad Faara a pǝrghǝni ɗǝ.

Tar Mbulus a fa takkwaya Yeeso

24 Nanǝnya niyi a tǝk mbǝnda fa ƙǝsǝr ka sǝsaarha niya ǝnaarha aten nun. Ƙǝsǝr ahu sǝsadɗa ni ndǝn niya lǝɗang ˈya takhka yi sǝsad Ƙǝrǝsti a meyed fadghǝn, ndǝna fa takkwayighǝn. 25 Faara ndǝn wurgha nggi ka a tsawi mafad fa takkwaya Yeeso, a pǝr laɓar Faara ni na lǝlǝgɗa, 26 Laɓarɗiya, nǝghǝn ɓǝɓee ka ƙǝtǝm. Amma nanǝnya kyaɗǝ pǝpal ɓa a nafiya Faara. 27 Na mid Faara sǝ a sǝn ƙǝna tǝ mamnggirha yi Ƙǝrǝsti yi nafiya ni mbuwa Yahudaya ƙǝmɗa. Ənɗani na ɓǝɓee ya, na Ƙǝrǝsti ahur nun. Ndǝn fǝrangga shiteena kun na a pǝr mamnggid ghǝn nun. 28 Ƙǝrǝsti ni nan a pǝr ˈya atenggǝn, tǝ sǝnda nanan tǝghǝn ha heu, nan ƙǝs thlǝmaarha, tǝ tsahang nda kowunni ha. A ɓa ɗan tǝ kanda thlǝmad Faara ɓa, na minnan sǝ a tsawa nda ƙǝla Ƙǝrǝsti. Na minnan sǝ a tsǝnda ƙǝla nafiya Ƙǝrǝsti. 29 Ndǝghǝn ɗani niya ǝna taara kaan ƙǝmɗa niyi a ǝna taara tǝ sǝsǝmnda heu fǝree nǝn.

2

1 Na minna sǝ a sǝn tur tar ɗa nun niya djitiirha ka kun, tǝ fingya fa fǝrƙǝkafekkya na a Lawudikiya, heu tǝ fingya ƙǝm ˈwawaa na nggi. 2 ˈYa na minna a wal kaali nda ahur ndan tǝ ƙǝm wumangga nggǝm kanda, tǝna nda wal shiiten sǝnda kaan, tǝ sǝn ǝnwulten tar Faara na ɓǝɓee, ndǝna Ƙǝrǝsti tafadghǝn. 3 A hurghǝn ni ɓǝɓeng na nda ƙǝna thladwayirha sǝ tǝ sǝnda heu. 4 Pǝrang ni ndǝn kun amawa na niifa huk kun tǝ mii mbǝnda. 5 Ko nanǝn nggi tafadna mbiyi a thlǝmad nun hu thlu farha wa, amma hu sǝsǝna niyi tǝ kun. Niyi tǝ wutsǝfayirha fa kaan sǝk ni ishɗun ngga, kun a ɗǝrha mbeeɗǝ ahu fǝrƙǝkafek hu Ƙǝrǝsti.

Na wal weerinda yibrha sǝ hu takkwa Yeeso

6 Hǝrǝm nun thlǝ Yeeso Ƙǝrǝsti fa tsauka Chinǝm, ɗaama mbeeɗǝ tǝ tsaurha ahurghǝn. 7 Ngwa nagha thlar nun kuɗimnggǝn ahurghǝn, tǝngga yiɓǝd nun atenggǝn. Tǝnun tsaurha kanglang hu fǝrƙǝkafek, ƙǝla tsahang na nda kun ha, ɗun mbeeɗǝ tǝ usaghǝn ƙǝtsar. 8 Kwarama a nggaɓa niifa kun tǝ sǝnda ƙǝshidɗiya tǝ ƙǝm sǝnda yi hukrha wa, kyagha nda ɓa a fad fiya, tǝ sǝsǝmnda sǝsǝngya yi ƙǝshidɗiya, kyawa ɓa a har Ƙǝrǝsti wa. 9 Ƙǝsǝr ahu Ƙǝrǝsti ni lǝghǝdna ǝngya Faara sǝ heu hu farha. 10 Kun ƙǝm tsau ɗun lǝlǝgɗa ahurghǝn, ndǝghǝn na manggǝn aten kutǝryirha tǝ sǝsǝmnda. 11 A hurghǝn ni thleng na nda muwa kun, mbǝ thlee mbuwa na niifa mbang ǝnaarha, amma yanɗi ǝnang na Ƙǝrǝsti kun, tsahangga kun hai tǝ ǝn ǝnad nun yi ɗimirha. 12 Ƙǝsǝr pang nda kun tǝ Ƙǝrǝsti hu mbaptisma. Thleng nda kun sǝ ƙǝm heu tǝ Ƙǝrǝsti hu fǝrƙǝkafekkid nun ahu sǝsǝmnda Faara thlengga sǝ ahu mǝrra. 13 Kar nuwun mǝmǝra ƙǝsǝr ka ɗimiyid nun tǝ ƙǝm ƙǝsǝr tsahang ngwanda kun hai tǝ ɗimiyid nu yi thlu farha wa. Amma thleng Faara kun sǝ tǝ yibrha ahu Ƙǝrǝsti. Ƙǝsǝr chahang ɗǝ ɗimiyid nǝm ƙǝm ɗǝ. 14 Fahwang Faara ǝnɗa ɗǝ chireethleng na nda hai mbuwa ngga a tennǝm tǝranggǝn ɗǝ ahu tawang nda ɗǝ aten kaɗiirha. 15 Thlang ɗǝ karid yanda yi kutǝrya tǝ sǝsǝmngya, fǝrang shilee nǝn kanda a pǝpal, kal nǝn kanda mu aten kaɗiirha.

Takkwa ngyakhkya tsǝkkwa wa

16 Tsaunǝn kee a nggǝmɗun fa ngwang ngga niifa kumarha kun aten ˈya nun a hǝbrha tǝ saarha wa, nduwa far laf wutsǝfayirha, nduwa kyad ndǝrid wutsǝfayid teera, nduwa far yiɓǝd Yahudaya wa. 17 Ənggini heu ya shishing nda ni kee aten ˈya na ɓayi kyaɗang nǝn fiya, amma Ƙǝrǝsti ndǝna kadghǝn. 18 Tsaunǝn kee, a nggǝmɗun fa hukka fiya kun tǝ kyad ndaarha mba nda a manang alten ndan wa tǝ ƙǝm na nda tǝrang shilee fathlǝngya Faara in, ƙǝsǝr kyaɗang Faara ˈya kanda. Ka numad ɗimiyid ndan na nda a taala. 19 Ɓal wanda tǝ Ƙǝrǝsti wa, ndǝghǝn na teena hu thlu farha heu. Ƙǝrǝsti ndǝn wumangga farha tǝ maasa tǝ mbǝd njiya, nǝn naarha tsǝrha ƙǝla na mid Faara. 20 Tsaunǝn mur ɗun tǝ Ƙǝrǝsti, tǝ ƙǝm ndǝghang ɗǝ kun hai tǝ sǝsǝmnda ǝnkaheeya ƙǝshidɗiya. Kama nun a ǝna ǝngya mbuwa ngga ƙǝla kun yi ƙǝshiirha ni? Kama nda nggǝm nun fa tǝ ngyakhkya ƙǝshidɗiya ǝnana fiya tǝ ndaarha, 21 “A ƙǝsang na wa! A taarang na wa! A tsuwar nan fa wa”? 22 Tur ngyakhkini ya yi tsahad thlu farha ni mbuwa kwas tǝla ɗǝ, ana ɗun a ǝna taara sǝ. 23 Tur ngyakhkini ya nǝghǝn tǝ thladwayirha, tǝ tǝr shilee yi alteena, na nda a numad ndaarha mba nda a manang alten wa, amma na nda a sǝsang fandan ni kee. Amma tur ngyakhkya kiya mbǝ sǝsǝmnda sǝ na a ɗanggǝn niifa sǝ ˈyaɗang ˈya nǝn fa nggǝmna thlu farha fa wa.

3

Tsaurhahu weerinda yibrha

1 Tsaunǝn thleng nda kun sǝ hu weerinda yibrha tǝ Ƙǝrǝsti, ɗǝfaman yirha ǝngya fa na a talara hai a mbǝɗi na Yeeso Ƙǝrǝsti sǝ tǝ tsaurha a yisǝmad Faara. 2 Numama a ten ǝngya na talara, mbǝ aten ǝn ƙǝshiirha wa. 3 Ƙǝsǝr mǝr ɗun, yiɓǝd nun nǝghǝn ɓǝɓee tǝ Ƙǝrǝsti hu Faara. 4 A ɓad Yeeso ɓa tsauka yiɓǝd nun hu ƙǝshidɗi ya, nun a naarha tǝghǝn heu hu mamnggitghǝn.

Tsaurha chahal

5 Nanǝn kee, ɓǝlaman ɗimiyid ɗi tǝ ǝn ƙǝshiirha tǝrna mid nun, ƙǝla, ɓereukirha, kulafayirha, suna, mbǝlfeerha, kwidhura ndǝghǝn nggima tar ɗaharha ni. 6 Ƙǝsǝr ka ǝngginiya, ndǝna hur Faara sǝbrha ɗǝ aten fingya kargha takkwaghǝn fa. 7 Kaar nun ǝnaarha kee, nun naarha wiirha hai hu tur ǝngginiya. 8 Amma nanǝnya tǝtani a nduwun hai tǝ ǝngginiya ƙǝla nda; hufrha hura, kar farha, tǝ mbǝlfeerha, sǝb thlǝma nduwa kyagha laɓaara ɓa a miiwa mbuwa ngga 9 A nggaɓang ɗun ndan fa wa, tsaunǝn malang ɗun tur tsawud nun yi thlu farha tǝ tar mbǝlfeerha yi kaar. 10 Nanǝn kalɗun weerinda farha fa, tsauɗun nafiya pak. Tǝrɗun weerinda tsaurha na nda kyakhrang hai hu sǝnda shishingnda tǝ nggǝttǝwa. 11 Tsaunǝn wal ɗun weerinda tsaurha, ɓalwa ndaarha sǝ tǝ Yahudarha nduwa mbǝ tǝ Yahudarha wa, nduwa tǝ thleegha muwa tǝ yanɗi thlee wa muwa, tǝmbǝng nduwa ɗalthwa wa, nduwa niifa na tǝ altenggǝn nduwa mafarha. Ƙǝrǝsti ndǝghǝn ni ǝngya heu, nǝghǝn ƙǝm ahur nǝm. 12 Wurna Faara kun tsawun nafiyighǝn na chahal nggǝm nǝn kaan. Nanǝn kee, tǝtani non a haɗang ndan fa, ǝnaman nggayirha ndan, malaman manang nda alteena, tǝ hakkilo, tǝ munyarha. 13 Ƙǝrsaama tǝ ndan. Chahaman ɗimiyirha ndan ɗǝ, ana ˈyasǝ a pathlang nun tǝ ndan, chahaman ndǝghǝn ndan ɗǝ ƙǝla chahang na Chinǝm ɗimiyid nun ƙǝm ɗǝ. 14 Ahu ǝngya heu, nggǝmnda ndǝna manggǝn ma ǝngya heu, ƙǝsǝr nggǝmnda ndǝna wumang ǝngya heu hu tsaurha tal. 15 Ngwa tsauka ɗǝɗemnggid Ƙǝrǝsti ahur nun, ƙǝla nanǝm tal aah nanda kun a tsawun hu farha tal. Tsawama nafiya na yakh usa Faara ƙǝtsar. 16 Ngwa tsauka laɓar Ƙǝrǝsti ahur nun ƙǝtsar ƙǝla mbǝd ɗǝf wuɗǝɓǝla. Non naarha tsahang nda ndan ha, ƙǝs thlǝman ndan nun hu thladwayirha. Non naarha aah amshi yi Dzabura tǝ yi fal Faara, tǝ yi sǝsǝna, non naarha ƙǝm usa Faara ahur nun. 17 Kala ˈya nun a ǝnaarha, yi laɓaara nduwa yi taara, ǝnamadghǝn ahu thlǝm Chinǝm Yeeso, non naarha usa Faara na Chinɗi hu fadghǝn.

Tsaharhaha a wuri Ƙǝrǝstaya

18 Kun nishya na a chimarha, fǝrama fad nun a chimayi nun, ƙǝla nafiya tsauka yi Chinǝm. 19 Kun hǝshya ƙǝm nggǝmama nishyi nun. A naɗun ngyangthlang a tendan wa. 20 Kun wundakhnaya sǝghama mii fanggǝtyi nun ko ahu mani, ƙǝsǝr ndǝna mid Chinǝm. 21 Kun chingya a ɓillaɗun wangginun wa, ƙǝsǝr na hur ndan sǝbrha ɗǝ mǝrgha fad ndan hai. 22 Kun mafaya fǝraman mamnggirha turayinun na ahu ƙǝshiirha ko ahu mani. A ǝnaɗun taara ka nana nda a na kun tǝna nda fal kun wa. A meyedghǝn ǝnama taara pathlang nun tǝ Faara, ƙǝla nafiya na a tǝrǝm Chinǝm. 23 Kala ˈya nun a ǝnaarha, ǝnamadghǝn tǝ hura tal ƙǝsǝr nun a ǝnanggǝn Chinǝm ni, mbǝ a niifa wa. 24 A sǝnunsǝ na Chinǝm a fǝrang langaarha kun yi ƙǝna tar nun. Ƙǝsǝr nuwun a ǝna taara yi Chinǝm Ƙǝrǝsti. 25 Tǝ ǝna tar mbǝlfeerha ƙǝm, nǝn a wal ƙǝna tar mbǝlfedghǝn, ƙǝsǝr mbǝ Faara tattaha wa.

4

1 Kun na tǝ mafaya ha ǝnaman nggayirha kanda, a sǝnunsǝ na tuwuri nun sǝ ƙǝm a talara.

Fǝr kaali yi hwan Faara

2 Nama naarha a hwan Faara ƙǝtsar, tsawun nggungwa fa tǝ usa Faara ƙǝm. 3 Hwana man Faara kansǝ ƙǝm, tǝna Faara inang kwamana kan hai na a pǝr laɓarghǝ nan. Pǝr laɓar ǝnwulten tar Faara nan na ɓǝɓee, ndǝna laɓar Ƙǝrǝsti. Ƙǝsǝr ka laɓar ɗani ya muweena nda hu porsǝna ɗǝ. 4 Hwaneema Faara in tǝni pǝr laɓarɗi na ɓǝɓee ya ngga, kamngga a ǝne. 5 Nama ndǝndǝl tǝ tsawud nun tǝ fingya fǝrwa ƙǝkafek tǝ Yeeso, tǝ ƙǝm ǝnama taara ngga tǝ kwamana wal nun. 6 Ƙǝtsar nagha laɓar nun mbǝnggǝn, tǝ ƙǝm sǝn kwamana nun kamngga na nggǝranggun fiya sǝ.

Ngwala mii ndaˈya

7 Na Tikikus a pǝrang ˈya kun a tenna. Ka niifa ni ahu tar Faara. Kan tǝghǝn nan a ǝna tar Chinǝm. 8 Niya thlǝnggǝn a thlǝman nun ɗǝ ka ɗǝgha fǝrang kaali kun tǝ ƙǝm pǝrang ˈya nǝn kun na nan ahurghǝn. 9 Nǝn a tahang nda Onisimus haɗǝ wan tal nun, na nda a pǝrang ˈya kun na a katǝrarha hai a mbǝɗiya. 10 Aristakus nanan hu porsǝna tal a ndangˈya kun fa, tǝ Markus wanman Mbarnaɓa. Pǝrang ndan kun yi tǝ ndaarha, a ɓad Markus ɓa thlamadghǝn fa tǝ haara kikyab. 11 Djeshiwa na nda aarha Djustus ƙǝm a ndangˈya kun fa. Ngwala nafiya Yahudayina ni ya mahan na ahur nafiya nan a ǝna taara yi Kutǝryid Faara, nggab nda nggi kaan. 12 Niif nun na nda aarha Abafaras mafad Yeeso Ƙǝrǝsti a ndangˈya kun fa. Nǝn naarha ƙǝtsar a hwan Faara a tennun na a tsawun tǝ kanglanggirha ahu ǝngya na mid Faara. 13 Niyi tǝ wutsǝfayirha fa a pǝrang ndaarha ni kun nǝghǝn a ǝna taara kaan ka kun tǝ kowunni na a Lawudikiya tǝ Hirapolis. 14 Tǝpuwudɗi Luka nggǝm nǝm tǝ Ndimas ƙǝm, kanda a ndangˈya kun fa. 15 Ndaman ˈya shayinǝm fa na a Lawudikiya tǝ Nimfa ƙǝm tǝ fa takkwaya na a wumnda hai a minda keeghǝn. 16 A kwasamadɗi karatang nun ɗeleewar ɗi ya, karata man ahu kǝn hwan Faara ƙǝm na a Lawudikiya. Kun ƙǝm karata man ɗeleewar ɗi thlǝnang nan nafiya Lawidikiya ɗǝ. 17 Ndaman Arkibus a kwargha ngwalanggǝn tarɗi fǝrang na Chinǝm ahu harghǝn hai. 18 Nggi, Mbulus, tǝ harna niya chireethleng nda ǝnna kun fa ɗǝ. Ɗalama teena hai niyi hu porsǝna. A tsauka nggayid Faara tǝ kun.

1 Tasalonikaya

1

2

3

4

5

1Tasalonikaya

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗa ɓa ya a har nda Mbulus, tǝ Sila, tǝ Timoti. Chireethleng nandan a fatakkwaya Yeeso ɗǝ na a Tasalonika a nafiya Faara na Chinɗi tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. Ngwa tsauka nggayirha tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha tǝ kun.*

Fǝr ƙǝkafekkid Tasaonikiyaya tǝ tur tsawud ndan

2 Nan naarha usa Faara ƙǝsǝr ka kun heu, nan naarha ƙǝm hwanang Faara kun teena ƙǝtsar. 3 A naɗan a hwan Faara aten nun nan ɗal teena hai tǝ tar fǝrƙǝkafekkid nun nanun tǝghǝn a mbed Faara Chinǝm, tǝ ɗǝrha mbeeɗǝ nanun tǝghǝn hu nggǝmnda, tǝ ƙǝrǝsta ƙǝsǝr ka shiteena nanun tǝghǝn aten Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. 4 Sǝnɗansǝ Shayina, nggǝmna Faara kun wurnǝn kun a tsawun nafighǝn. 5 Ƙǝsǝr ɓang ɗan Laɓaara kun ɓa na Mbǝnggǝn, mbǝ laɓaara katenggǝn wa, amma tǝ sǝsǝmnda, tǝ Sǝsǝna Tǝ Peɗǝnda pǝrangga ƙǝkafek kun. Sǝnɗun tur tsawud nan ǝna nan tǝ kun ka a thlar kun nan. 6 Tsauɗun nafiya tsahagha tǝ kan, tǝ ƙǝm Chinǝm, thlǝ laɓar Faara nun tǝ wutsǝfayirha fǝrna Sǝsǝna Tǝpeɗǝnda, ko nanǝn sǝsaa ɗun kaan. 7 Ƙǝsǝr ka kee tsauɗun ǝn sakhrha a fa takkwaya heu na a chehweed Makidoniya tǝ Akaya. 8 Nanǝnya laɓar Faara wel ɗa ɗǝ ƙǝsǝr ka kun mbǝ a chehweed Makidoniya tǝ Akaya kee wa, amma fǝrƙǝkafekkid nun a Faara sǝk fiya ndǝn ko a yanggi ni. Tsaunǝn kee, mbǝ minnan sǝ kalang sǝ a tenggǝn wa. 9 Ƙǝsǝr fiya ni tafad ndan na a thlǝk laɓar thlǝn nan fa ǝna nun, tǝ ƙǝm ndǝghǝn nun hai tǝ tar ɗaharha, kyakhrun thlǝmad Faara ɓa, ka a tǝrang shilee nun Faara ǝn na tǝ yibrha tǝ ƙǝkafek. 10 Nun naarha ƙǝla ɓad Wanggǝn fa ɓa a talara hai. Faara ndǝn thlengga Wan ɗa sǝ ahu mǝrya, ndǝna Yeeso ndǝghǝn ni na a thlang ƙǝm sǝ ahu sǝbrha hur Faara na ɓayi.

2

Tar Mbulus a Tasalonika

1 Shayina, kun tafad nun sǝnɗunsǝ ɓad nan thlǝmad nun ɓa tsauka mere wa. 2 Ƙǝla sǝnnunsǝ tǝk ɗan sǝsaarha fa a Filibi. Amma fǝrang Faara kaali kan na a pǝrang Laɓar ɗa nan kun na Mbǝnggǝn atenggǝn, ko nanǝn kar fiya laɓarghǝn fa. 3 Ƙǝsǝr laɓar ɗi pǝrang kun mbǝ nggaɓarha sǝ wa, nduwa mbǝlfeerha, nduwa hukrha wa. 4 A meyedghǝn nan narha pǝr ˈya na mid Faara, ƙǝsǝr ƙǝlang ɗǝ kan kam ɗan a pǝr Laɓaara nan na Mbǝnggǝn, mbǝ ka a mbǝnanggǝn fiya wa, amma Faara ndǝghǝn na a ƙǝƙǝrang nda hur nǝm. 5 ˈWawan thlǝk laɓar yi mbǝnda mee ka a lǝm kun nan kee wa, tǝ ƙǝm mban tǝ numad suna ahur nan wa. Faara ndǝna shedawan nan. 6 Mban a kaɗa faala a fad fiya wa, mbǝ a fad nun wa, kala ko wunni. A ndam na minnan sǝ kee, ƙǝla nanan fa fathlǝngya Ƙǝrǝsti kam kaɗa ɗan thlaara a har nun. 7 A meyedghǝn nǝghǝm ƙǝla wundakhnaya ahur nun, ƙǝla na maana ƙǝr wanggighǝn. 8 Ƙǝsǝr nggǝm ɗan kun kaan mbǝ ka a pǝrang Laɓar Faara nan kun na Mbǝnggǝn kee wa, amma heu tǝ yiɓǝd nan ƙǝm. 9 Shayina, ɗalama teena hai tǝ taara ǝna nan. Əna ɗan taara nda fǝɗikrha tǝ yanfara amawa nan sǝsang kun a sayidɗi nan a pǝrang laɓar Faara na mbǝnggǝn kyagha ɓa ahu thlǝm Faara. 10 Naɗun ǝnɗi nan a ǝnaarha, Faara ƙǝm wai kee, nanan chahal, tǝ nggayirha, tǝ ƙǝkafekkirha ahu ǝn ǝnan nan a kun fa fǝrƙǝkafekkya. 11 Sǝnɗunsǝ ǝnang ɗan ǝngya kun heu kamngga, ƙǝla na china ǝnang nda wanggighǝn. 12 Hwan ɗan kun, fǝrang kaali nan kun, tǝ nggab kun nan, na a tsawun ahu kwamana na mǝmǝl a mbed Faara, ndǝghǝn ni aagha kun ahu kutǝryidghǝn ɗǝ tǝ mamnggidghǝn. 13 Tsaunǝn kee, malang ngwan usa Faara ƙǝsǝr fǝr ɗun ƙǝkafek tǝ laɓar Faara pǝrang nan kun. Laɓarɗi yi Faarani mbǝ yi niifa ni wa. Thlǝwun ndǝn tǝ ndaarha laɓar Faara ni, nanǝnya nǝghǝn a ǝna taara ahur nun. 14 Kun shayina tsahama nafiya na a takkwa Faara hu Yeeso Ƙǝrǝsti, na hu chehweed Yahudiya, ƙǝsǝr sǝsaɗun ahar nafiya chehweed nun, ƙǝla sǝsa nanda ahar Yahudaya.* 15 Yahudaya ni ɓǝlangga Chinǝm Yeeso tǝ annabiya, kanda ni ƙǝm rǝkka kan. Na nda naarha sǝɓang hur Faara ɗǝ kaan, tǝ ƙǝm na nda kar kowunni fa! † 16 Na nda karang kan fa a pǝrang laɓar Faara nan fingya mbuwa wa Yahudaya, ƙǝsǝr amawa nda wal hǝrǝkrha. Ahu ǝnaarha kiya na nda chik kyarha hu ɗimiyirha hai. A kwasamadghǝn sǝb hur Faara ɗǝ kaan tǝ kanda.

Na mid Mbulus sǝ a nggǝrghǝn weng tala Tasalonikaya

17 Kun shayina, akwasamadɗi tsakh nǝm hai, na tennan tekh tǝ kun habɓa ɗan na a nggǝrghan wutta thlǝmad nun ɗǝ, a nggǝrghǝm ƙǝmarha hai na ndan nǝm. 18 Mbǝ ngaala sǝ wa na minnan sǝ a wuɗan thlǝmad nun ɗǝ, nggi na Mbulus, na minna sǝ a nggǝr yi ɗǝrha ɗǝ saara hangga, amma ƙǝse Sheetan hai. 19 Akwasamadghǝn heu mani ǝn shiiten nan tǝ wutsǝfayid nan, tǝ ƙǝm tallǝ nan a mbed Chinǝm a wudɗa ɓa, mbǝ kunni wa? 20 Ƙǝkafek kunni ǝn tallǝ nan tǝ wutsǝfayid nan.

3

1 Nanǝn kee mbang ngwa nan ƙǝrǝsta, ndan kamɗǝ a mal kanda a Atina katen nan. 2 Thlǝn ɗan Timoti pashid nan hu tar Faara a thlǝmad nun ɗǝ ka a fǝrang kaali nǝn kun ahu fǝrƙǝkafekkid nun, 3 amana sǝsadɗi kyakhrang huten nun hai. Kun tafad nun sǝnɗunsǝ nǝm a tǝk sǝsaarha fa, 4 A sayidɗi nanan tǝ kun ˈwa ɗan pǝranggǝn kun tǝ ndaarha, nǝm a tǝk sǝsaarha fa. Tsauɗǝ kee ƙǝla sǝnnunsǝ. 5 Nanǝn kee, mbang ngwa ni ƙǝrǝsta, ndǝn thlǝn ni Timoti a sǝk laɓar fǝrƙǝkafekkid nun ni. Tǝrǝm ɗi nǝn ɗǝ narha tǝ thlǝrɓudɗi, Sheetan huk ɗǝ kun, tsauka tar nan mere. 6 Amma nanǝnya wudna Timoti a thlǝmad nan ɓa ɓang ɗǝ laɓaara kan ɓa na mbǝnggǝn aten fǝrƙǝkafekkid nun tǝ nggǝm ndan. Nggǝrghǝn ndang nda kan nuwun a ɗal teena hai tǝ kan ƙǝtsar, tǝ ƙǝm nǝghǝn a kukwasang kun fa a na kan nan ƙǝla na mid nan ƙǝm a na kun nan. 7 Nanǝn kee shayina, ahu sǝsad nǝm tǝ ƙǝtǝllǝ nǝm fa wal ɗǝm kaali ƙǝsǝr ish ɗun ngga hu fǝrƙǝkafekkid nun. 8 Nanǝnya nǝm a nggǝr chik wal shembe tsaunǝn ish ɗun ngga hu Chinǝm. 9 Tur yanggi usaayi nan a ǝnang nda Faara ka kun, ka wutsǝfayirha nanǝm tǝghǝn aten yinǝm Faara ka kun? 10 Nda yanfara tǝ fǝɗikrha nan naarha hwan Faara na a nggǝrghan na kun na a ɗang nggan kun sǝ tǝna fǝrƙǝkafekkid nun chikrha. 11 Ngwa tangsangga Faara na Chinɗi tǝ Chinǝm Yeeso kwamana ɗǝ na a ɗan wal kun. 12 Ngwa chighangga Chinǝm hur nggǝm ndan kun tǝ fiya heu ƙǝla nanan tǝghǝn a kun. 13 A fǝrangga Chinǝm ƙǝrǝsta kun, tǝnun narha chahal kula ǝn ˈyaara a mbed Faara na Chinɗi. Ngwa tsauka kee a sayidɗi na Chinǝm Yeeso a wutta ɓa tǝ nafiyighǝn heu na chahal.

4

Tur tsawudɗi na mid Faara

1 A mii ngwaladghǝn shayina, nan a hwan kun, nan ƙǝm a ƙǝs thlǝmad nun ƙǝsǝr ka Yeeso tǝ ndaarha, tsawama hu kwamana na mǝmǝl na a mbǝnanggǝn Faara, ƙǝla tsahang nan kun ha. Ko nanǝn nuwun tǝ tsaurha kee, amma nan a fǝrang kaali kun na a nggǝr wun chikƙǝn. 2 Ƙǝsǝr sǝnɗun ǝnggini tsahang nan kun ha tǝ ngyahad Chinǝm Yeeso. 3 Tsaunǝn kee, ˈya na mid Faara a tsawun chahal, nama inggun ma kulafayirha. 4 Kowunni ahur nun sǝn kwaman ɗa nǝn na a ƙǝs altenggǝn tǝnǝn nagha chahal tǝ mamnggirha, 5 kula suna naarha ahur nun non ƙǝla nafiya sǝngwa wa Faara wa. 6 Atam niifa huk shadghǝn tǝtakkwarha nduwa sǝɓanggǝn hurghǝn ɗǝ kaɗa nukkun nǝn wa, ƙǝsǝr na Chinǝm a ngwang kumarha tur ǝnggina sǝ ya, ƙǝla pǝrang nan kun a katǝradghǝn ƙǝs nan thlǝmad nun. 7 Aawa Faara ƙǝm a tsawum kula naarha chahal wa, amma a nam chahal. 8 Tsaunǝn kee, kala niifa kargha tsahadɗa fa ya, mbǝ kar nǝn niifa fa wa, amma Faara ndǝn kar nǝn, ndǝghǝn fǝrang Sǝsǝnggǝn kun Tǝpeɗǝnda. 9 Aten nggǝm ndan, kamngwa a nggǝrghan chireethleng nda kun ɗǝ wa, ƙǝsǝr kun tafad nun tsahang Faara ndǝn kun ha tǝ ndaarha, nggǝmama ndan. 10 Ƙǝkafek, nuwun a nggǝm shayi nun heu na a chehweed Makidoniya. Nanǝn kee na minnan sǝ a chik ɗǝrha nun mbeeɗǝ tǝ nggǝm ndan. 11 Ɗǝfaman ƙǝs alten nun a mbee, nun narha ǝna tarɗi na a mbed nunya tǝƙǝm nama a ǝna taara tǝ haryi nun ƙǝla pǝrang nan kun. 12 A naɗun a ǝnaarha kiya nafiya mbuwa wa Ƙǝrǝstaya, na nda fǝrang mamnggirha kun tǝƙǝm a mbǝrsa ɗun tǝ niifa wa.

Wutta Chinǝm ɓa

13 Amma shayina, mbǝ minnan sǝ a tsawun tǝ yamid sǝnda aten fingya mǝrgha wa, nanǝn kee, naɗǝ hur nun sǝbrha ɗǝ ƙǝla fingya mbuwa tǝ shiteena. 14 Ƙǝsǝr ƙǝtǝm fǝr ɗǝm ƙǝkafek mǝr Yeeso, nggǝr ɗǝ thliirha sǝ, tǝ ƙǝm sǝnɗǝmsǝ ngga a wudɗaɓa, na Faara a thleng fingya yina sǝ tǝ yibrha mǝrgha fǝrgha ƙǝkafek. 15 Nan a pǝranggǝn kun ƙǝla ndaana tsahad Chinǝm Yeeso, ƙǝm ɓalgha tǝ yibrha fa a fara na Chinǝm ɓarha ɓa, mbǝm ˈwa thliirha ma fingya ˈwagha mǝra wa. 16 Ƙǝsǝr Chinǝm tafadghǝn nǝn a tǝra hai a talara, tǝranggǝn uradghǝn sǝ nagha a aah farha, tǝ urad tǝthlǝnda Faara na manggǝn, tǝ pii kodwomnda yi aah Faara. Fingya mǝrgha fǝrgha ƙǝkafek tǝ Yeeso kanda ni na ˈwa thliirha sǝ. 17 Tǝrgha ƙǝm ɓalgha tǝ yibrha fa, na nda a tǝrang ƙǝm ɗǝ tǝ kanda ahu hashmbe ɗǝm ƙǝmarha tǝ Chinǝm a fǝrakh amshi. Nǝm a tsaurha tǝ Chinǝm pakwanɗǝ.* 18 Tsaunǝn kee nama a fǝrang kaali ndan aten laɓarɗi ya.

5

Ngwama fa ka ɓad Chinǝm ɓa

1 Nanǝnya shayina aten sayi nduwa fara na ǝnggini a katǝrarha hai ya, mbǝ ƙǝl nggǝr nan chireethleng kun ɗǝ wa. 2 Ƙǝsǝr kun tafad nun sǝnɗun sǝ a fara na Chinǝm a ɓarha ɓa nǝn naarha ƙǝla ɓad ngaara ɓa a fǝɗikrha.* 3 A sayidɗi na fiya a ndaarha, “Nan a tsau ɗǝɗemnggirha tǝ kwassa hura hai.” Kula sǝndǝndan sǝ ƙǝl ɓagha sǝsaarha a tendan ɓa kaan, mbǝ kwaman hǝrǝkrha sǝ wa, ƙǝla na hatta hur nggǝtta ƙǝsang nuneefa na ahur. 4 Amma kun shayina mbuwun hu wula wa, na ɗǝ farɗi wal kun ya kula sǝndǝnun sǝ ƙǝla ngaara. 5 Ƙǝsǝr kun heu wangya kukwaryirha ni kun, yi yanfara ƙǝm. Ƙǝm mbǝ yi fǝɗikrha ni nduwa wula wa. 6 Tsaunǝn kee a shii ɗǝm ƙǝla na fingya ǝnaarha wa. Amma taama tsawum nggungwa fa nam a ƙǝlarha ɗǝ. 7 Ƙǝsǝr fingya na a shiirha na nda ǝnaghǝn a fǝɗikrha, fingya ƙǝm a fǝɗikrha ndǝna mbaala tǝrang kanda in. 8 Amma tsaunǝn ƙǝm yi yanfara ni, taama ngwam fa, kal luwud ɗǝɓǝla nǝm yi fǝrƙǝkafek tǝ yi nggǝmnda, sheng teena nǝm walla hǝrǝkrha fa tsauka ndǝna tǝtar ɗǝɓǝl nǝm.† 9 Wurwa Faara ƙǝm ka a nagha sǝbgha hurghǝn aten nǝn wa, amma na midghǝn sǝ a wal hǝrǝkrha nǝm ahu Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. 10 Ndǝghǝn ni mǝrgha ka ƙǝm, ƙǝsǝr ko nanǝm tǝ yibrha fa, nduwa mǝr ɗǝm a fara wud nǝn ɓa, a tsawum tǝghǝn. 11 Tsaunǝn kee nama a fǝrang kaali ndan, non a ɗang ndan sǝ, ƙǝla nanun a ǝnaarha nanǝnya.

Ngwalad mii yiyi thlǝmaarha

12 Amma nan a hwan kun, shayinan, nama a fǝrang mamnggirha fingya na a ǝna taara kaan ahur nun, mamnggi nun ahu Chinǝm na a fǝrang laɓar Faara kun. 13 Fǝraman mamnggirha kanda ngga tǝ nggǝmnda ƙǝsǝr ka tar ndan. Tsawama ɗǝɗem tǝ ndan. 14 Nan a hwan kun shayinan, yana man fingya na sǝsahun, fǝraman kaali fingya na tǝ shilee yid. Ɗaman fingya sǝ mbuwa ƙǝkanglang. Ƙǝrsaama ƙǝm tǝ kowunni. 15 Kwarama nun ɗǝ nggǝrang mbǝlfeerha niifa sǝ tǝ mbǝlfeerha. A meyedghǝn ǝna man nggayirha ndan tǝ ƙǝm a kowunni. 16 Ƙǝtsar nama tǝ wutsǝfayirha. 17 A malang ɗun hwan Faara wa. 18 Ko a huma ni usama Faara, ƙǝsǝr ǝnɗa na mid Faara a kun ˈyahu Ƙǝrǝsti Yeeso. 19 A ɓǝlang ɗun wad Sǝsǝn Faara hai wa. 20 A sarɗun ˈya thlǝkna annabiya wa, 21 ƙǝƙǝraman ǝngya heu, ƙǝs fingya yina nun ha na ngga. 22 Malaman kala tur tar mbǝlfeerha.

Ngwalad mii ndaˈya

23 Ngwa tsauka Faara tafadghǝn na a fǝr tsawud ɗǝɗemnggirha, a tsaɓanggǝn kun ɗǝ heu non chahal. A laf sǝsǝn nun nǝn, tǝ yiɓǝd nun, tǝ fad nun heu, a tsawun nafiya mbuwa tǝ ɗimiyirha fa a fara na Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti a wutta ɓa. 24 Yanɗi aagha kun nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa, nǝn a ǝnaghǝn. 25 Shayina, hwanaman Faara kan teena. 26 Ndaman ˈya shayinǝm fa heu tǝ nggǝmnda yi fa takkwaya. 27 Hwanni kun tǝ thlǝm Chinǝm, karataman ɗeleewar ɗiya a fatakkwaya heu. 28 Ngwa tsauka nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun.

* 1:1 1:1 Tar Fathlǝngya 17:1

* 2:14 2:14 Tar fathlǝngya 17:5

† 2:15 2:15 Tar fathlǝngya 9:23,28, 13:45,50, 14:2,5,19, 17:5,13 18:12

* 4:17 4:17 1Kor 15:51-52

* 5:2 5:2 Matta. 24:43, Luka. 12:39, 2Mbit. 3:10

† 5:8 5:8 Ish, 59:17; Afisaya. 6:13-17

2 Tasalonikaya

1

2

3

2 Tasalonikaya

1

Ɗeleewar Mbulus chireethleng nǝn Tasalonikaya ɗǝ

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har nda Mbulus, tǝ Sila tǝ Timoti. Chirethleng nggan ndǝn fatakkwaya Yeeso ɗǝ na Tasalonika, a kun tsauka yi Faara na Chinɗi tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. * 2 A fǝrangga Faara na yinǝm China, tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti nggayirha kun tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha.

Hwan Faara tǝ usaarha

3 Shayina, kamɗǝ a usa Faara nan ƙǝtsar ƙǝsǝr ka kun, tsaunǝn fǝrƙǝkafekkid nun aten chikrha kaan, heu tǝ nggǝmndǝ nun a ndan aten chikrha. 4 Ndǝn ǝnagha ndǝn, nan taala tǝ kun ahur fingya fatakkwaya Yeeso, ƙǝsǝr ka ƙǝrǝssǝ nun, tǝ fǝrƙǝkafekkid nun tǝ sǝsaarha nanun ahurghǝn. 5 Ənggini heu ya kyadɗǝ ndaarha ngwa kumad Faara mbǝ wura hasǝ wa, mǝmǝl ɗun a tsawun hu kutǝryid Faara ƙǝsǝr aten kutǝryidɗa ni ya nun a sǝsaarha kamanggǝn. 6 Na ƙǝkafek sǝ a fad Faara, ƙǝsǝr nǝn a sǝsang fingya yini sǝsangga kun, 7 amma nǝn a yiɓang kun ahu sǝsaarha nanun sǝ tǝ kan ƙǝm, a sayidɗi na Yeeso a ɓarha hai a talara heu tǝ mamngya fathlǝngya Faara. 8 Tǝ sheneu waarha, nǝn a sǝsang fingya kargha sǝnda Faara, ƙǝmɗa tǝ fingya kargha ǝna taara tǝ Laɓara na mbǝnggǝn yi Chinǝm Yeeso. 9 Na nda a tǝk sǝsaarha fa yi mǝra pakwanɗǝ, tsaha nda hai ma yid Chinǝm tǝ sǝsǝmnda mamnggidghǝn.† 10 A farɗi nǝn a wutta ɓa, nafiyighǝn heu na nda a fǝrang mamnggirha. Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek na nda a na ǝnwulteena tǝ Chinǝm, ƙǝsǝr fǝrɗun ƙǝkafek tǝ ˈya pǝrang nan kun. 11 Nanǝn kee nan naarha hwan Faara a ten nun ƙǝtsar, tǝ ndaarha a tsawun ngga tǝ Faara aagha kun. Nan a hwan Faara a fǝrang sǝsǝmnda kun na a lǝgɗanggun ǝnggini heu na nggǝngga nun a ǝnaarha hu fǝrƙǝkafek. 12 Nan a hwan Faara tǝna nda manang nda thlǝm Chinǝm Yeeso ahur nun, kun ƙǝm ahurghǝn, hu nggayid Faara tǝ Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti.

2

Na tǝmbǝlfedɗi a ˈwa ɓarha ɓa, ma Chinǝm

1 Shayina aten wutta Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti ɓa nǝm a wumnda thlǝmadghǝn ɓa. Nan a hwan kun, 2 a ɓilla ɗun nduwa thliigha hakkilod nun ƙǝkar aten ndaarha far ɓad Chinǝm ɓa ˈwaɗǝ teena ɓaɗa ɓa wa. A fǝr ɗun ƙǝkafek tǝ kanda wa, ko ndaana nda hu laɓaara yi sǝsǝna sǝkna ndan, nduwa sǝsǝna kyadgha ndǝn, nduwa wal na nda ɗeleewar a haar nan ɓa wa. 3 A nggǝm ɗun fa nggaɓagha niifa kun wa. Ƙǝsǝr mbǝ farɗi a ɓarha ɓa kee wa, ƙǝl katǝrana kakyathlaanga hai aten Faara kyagha tǝmbǝlfedɗa ɓa ˈwan, ndǝghǝnggi kya nanda ǝna mǝrra kamanggǝn. 4 Na tǝmbǝlfedɗi nǝn tǝrang altenggǝn sǝ tǝ ƙǝm mbǝ midghǝn sǝ a sǝk ˈya nǝn tsauka yi Faara, nduwa kala ˈya na nanda a tǝrang shilee teena wa. Nǝn a tsaurhahu Ƙǝn Faara ndagha ndǝghǝn ni Faara. 5 Ɗal wun teena hai ˈwaɗi pǝranggǝn kun a sayidɗi nani tǝ kun wa? 6 Nanǝnya sǝnɗun ǝnɗi ˈyaɗangga ɓarha fa ɓa, ƙǝsǝr na nda a kyadghǝn a mǝmǝlla sayidghǝn. 7 Ƙǝsǝr sǝsǝmnda tǝmbǝlfedɗi katǝrang ɗǝ ǝna taara hai ɓǝɓee, nǝn a tsaurha ɓǝɓee yanɗi ˈyaɗangga ɓaarha fa ɓa malang ɗǝ kwamana. 8 Tǝrgha na tǝmbǝlfedɗi a kyarha ɓa, amma a ɓad Chinǝm Yeeso ɓa, nǝn a ɓǝlang nda tǝ sǝsǝmnda ɓereu yiɓǝdghǝn. 9 Ɓad tǝmbǝlfedɗa ɓa ya nǝn a naarha tǝ sǝsǝmnda Sheetan fa, nǝn a ǝna tar ǝnwulteena, tǝ ǝnsakhkya yi nggaɓaarha ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, 10 nǝn naarha huk fingya na ahu kwaman mǝrra. Na nda a mǝra ƙǝsǝr kar nda nggǝm ƙǝkafek fa na a wal hǝrǝkrha nda. 11 Nanǝn kee na Faara a thlǝnang sǝsǝmnda sahatta huteena kanda fa ɓa ka a fǝrƙǝkafek nda tǝ laɓar nggaɓaarha. 12 Tǝrgha na nda a ngwang kumarha fingya sǝ kargha thlǝ ƙǝkafek fa amma na nda a tǝk mbǝnda tar mbǝlfeerha fa.

Tsawama tǝ shembe hu ƙǝkafek

13 Amma kan shayina tsauɗǝ tǝta a usa Faara nan ka kun ƙǝtsar, kun shayina nggǝmna Chinǝm, ƙǝsǝr a katǝradghǝn wur Faara kun ahur fingya ˈwagha a wal hǝrǝkrha nun ahu tar Sǝsǝna hu fǝrƙǝkafek. 14 Aaghǝn kun ka a wal hǝrǝkrha nun a sayidɗi pǝrang nan Laɓara kun na Mbǝnggǝn, tǝnun wal mamnggit Yeeso Ƙǝrǝsti. 15 Tsaunǝn kee shayina, ƙǝrsaama, ƙǝs ǝnggina nun ha tsahang nan kun ha, ko hu pǝr laɓar Faara ni, ko ahu ɗeleewar chireethleng nan kun ɗǝ. 16 Nanǝnya Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tafadghǝn, tǝ ƙǝm Faara na chinɗi kyanum, nggǝmɗǝ ƙǝm ahu nggayidghǝn yi pakwanɗǝ nggab nǝn ƙǝm tǝ shiteena. 17 A nggab kun nǝn tǝ ƙǝm fǝrang kaali nǝn kun ahu kala ˈya nun a ǝnaarha tǝ thlǝkrha.

3

Hwana man Faara kan teena

1 A mii ngwaladghǝn shayina, hwana man Faara kan teena tǝna laɓar Chinǝm Yeeso weela ɗǝ ƙǝkar, tǝnǝn wal mamnggirha kala mbǝrha ɗǝnǝn saaɗǝ, ƙǝla ˈwanǝn ɓarha thlǝmad nun ɓa. 2 Hwanama Faara, ƙǝmɗa, tǝnǝm wal hǝrǝkrha a har fa mbǝlfeeya, ƙǝsǝr mbǝ fiya heu natǝ fǝrƙǝkafek fa wa. 3 Amma Chinǝm nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa, nǝn fǝrang kaali kun laf kun nǝn amana tǝmbǝlfedɗi ǝnang ˈya kun fa. 4 Mbǝrsa ɗan tǝ Chinǝm ƙǝla nun a ǝnaarha, ɗaama mbeeɗǝ tǝ ǝna taara tǝ ˈya pǝrang nan kun. 5 Nanǝnya ngwa kyakhrangga Chinǝm huten nun aten nggǝmnda ɗǝ yi Faara, tǝ ƙǝrǝsta ƙǝm hu Ƙǝrǝsti.

Ƙǝs thlǝmaarha aten sǝsaukirha

6 Nanǝnya shayina, nan a ndang nda kun ahu thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ndǝghama hai tǝ sǝsaukya fingya fa fǝrƙǝkafekkya mbuwa a takkwa ǝnggini tsahang nan kun ha. 7 Ƙǝsǝr kun tǝ altennun sǝnɗunsǝ kamɗǝ a takkwa tur ǝnggina nun tsahang nan kun ha, ƙǝsǝr a sayidɗi na nan tǝ kun mbǝ sǝsaukya ni kan wa. 8 ˈWa wan thlǝ ǝnnarhami a har niifa kula kan tiighǝn wa. Nan ǝna taara nda fǝɗikrha tǝ yanfaara, amawa nan ƙǝtǝlang kun fa. 9 Nan mbang ndang nda kun fǝraman ǝnnarhami kan, amma na mid nan sǝ a tsawan ǝnsakhrha a tsaha kan nun. 10 Ko a sayidɗi na nan tǝ kun, ndanggan kun, “Kala niifa kargha ǝna taara fa a fǝrang ɗun ǝnnarhami wa.” 11 Ƙǝsǝr sǝk ɗan ndaarha fingya ahur nun na sǝbrha a yid ndan. Mbǝ ˈya sǝ na nda ǝnaarha wa ƙǝl muk mee hu laɓar fiya hai kee. 12 Tur nafiniya, nan a ndang nda kanda, nan ƙǝm a ƙǝs thlǝmad ndan ahu thlǝm Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, ǝna taara nda, na nda naarha hǝɓang fad ndan. 13 Amma kun shayina a ɗakh mid nun ɗǝ tǝ ǝna ǝngya kamngga wa. 14 Ana niifa sǝ kargha mii nan fa ahu ɗeleewar ɗiya, a wum ɗun teena tǝghǝn wa tǝna shilee ƙǝsang. 15 Amma a tsawan ɗun ƙǝla tǝsaara wa, ƙǝl a ƙǝs thlǝmadghǝ nun ƙǝla wanmana.

Mii ngwala nda ǝn Mbulus

16 Nanǝnya Chinǝm na tǝ ɗǝɗemnggirha ha, ndǝghǝnggi tafadghǝn fǝrang ɗǝɗemnggirha kun ƙǝtsar, ko hu mani. A tsauka Chinǝm tǝ kun heu. 17 NGGI NA MBULUS, KULO NDA ƏNNA YA CHIRETHLENG NI HAI TƏ HARNA NI ƏNAARHA KEE TƏ ƊELEEWARYA HEU NI CHIREETHLA TƏNƏN KYAD NDAARHA KYAGHƏN ƁA A HARNA. 18 Ngwa tsauka nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ kun heu. Atsaukake.

* 1:1 1:1 Tar Fat. 7:1

† 1:9 1:9 Ish. 2:10

1 Timoti

1

2

3

4

5

6

1 Timoti

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus, tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti, faɗang nda tǝ sǝsǝmnda Faara tǝ Hǝrǝkrǝnǝm tǝ ƙǝm Yeeso Ƙǝrǝsti nǝm shengteena fa. 2 A Timoti ka waana ahu fǝrƙǝkafek. Ngwa furowa Faara na China tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso na Chinǝm nggayirha, a haɗowun fa, tǝ ɗǝɗemnggirha.

Yiyi thlǝmaarha aten tsahad nggaɓaarha

3 Nani a wiirha a Makidoniya ɗǝ, hwanɗi sa a tsawa na a Afisa ˈwan tǝna ƙǝs thlǝmad fingya nafiya a mbǝɗi a malang ngganda tsahan ndan ha yi nggaɓaarha. 4 Kamɗǝ a ƙǝs thlǝmad ndan na a malang ngganda mbǝtta hai aten sǝk asǝɗaya mbuwana ƙǝkafek, tǝ thlǝtta thlǝmngya chichiiya mbuwana mii ngwaladghǝn sǝ. Ƙǝsǝr tur ǝngginiya nǝn ɓaarha ɓa tǝ ngaala. Mbǝ ɗang niifa sǝ a ǝna tar Faara nǝn tǝ fǝrƙǝkafek. 5 Fǝrni ngyahadɗiya tǝna fatakkwaya Yeeso narha tǝ nggǝmnda fa ɓagha ɓa ahu hura na chahal tǝ hura tsahai na, tǝ kad fǝrƙǝkafek. 6 Amma fingya famalǝmngya sǝ ˈwanda teena kyalth nda hai ma ten laɓarɗiya kahad, mbǝɗa nda hai tǝ thlǝk laɓar nuryirha. 7 Na mindan sǝ a tsawanda ƙǝla fa malǝmgya ngyakhrha Musa. Amma sǝngwanda ˈya nanda thlǝkrha wa, a sakwata ǝnɗi na nda njib ndaarha sǝnda ˈya na nda a thlǝkrha. 8 Sǝn ɗǝm sǝ tǝ ndaarha na ngyahadɗi ngga, a ǝna ɗǝm taara sǝ ahu kwamana na mǝmǝl. 9 Sǝn ɗǝm sǝ kǝm tǝ ndaarha, mbǝ ka nafiya mbuwa ɗimi ǝna nanda ngyakhkya wa, kǝl nafiya mbuwa takkwa ngyakhrha tǝ sǝk ˈya, tǝ nafiya mbuwana ǝn ǝnandan kǝla yi Faara, tǝ nafiya na ɗimi, tǝ nafiya mbuwana hur ndan pǝpet, tǝ nafiya na sar Faara, tǝ nafiya na ɓǝlang chinggindan, ko manggindan, tǝ fa ɓǝl faaya. 10 Ngyakhkini ya ǝna nan ndan ka kulafaya, nduwa hǝshya na mǝnda tǝ hǝshya, nduwa nishya na mǝnda tǝ nishya nduwa fa ngar faaya, nduwa fa nggaɓaya tǝ niifa na pǝr nggaɓaarha ko ndanǝn nǝn a pǝr ƙǝkafek, tǝ kǝm kala ˈya heu mbuwa mǝmǝl tǝ tsaharha ha yi ƙǝkafek. 11 Tsahadɗa ha ya nǝghǝn mǝmǝl tǝ Laɓara na Mbǝnggǝn yi Faara na tǝ parka na manggǝn fǝre nanda hu haara hai a pǝrghǝn ni ɗǝ.

Usarha ka nggayid Faara

12 Niya usa Ƙǝrǝsti Yeeso Chinǝm, fǝreegha kanglanggirha. Ƙǝleeɗǝ ka niifani nggi wurnǝn nggi ka a ǝnang taara ni. 13 Ko nanǝn ƙǝtǝm ni naarha sar Ƙǝrǝsti, tǝ mbǝlfeerha sǝsangga nafiyighǝn. Amma haɗang ɗi fa ƙǝsǝr ˈya ǝna ni heu nǝghǝn hu yamid sǝnda ni tǝ yamid fǝrƙǝkafek. 14 Nggayid Chinǝm lǝɗeeɗǝ kaan tǝ kǝm fǝre ɗǝ fǝrƙǝkafek tǝ nggǝmnda ɓagha ɓa a thlǝmad Ƙǝrǝsti Yeeso. 15 Laɓarɗiya ƙǝkafek ni, tǝ kǝm kowunni a fǝrƙǝkafek nǝn tǝghǝn. Ƙǝrǝsti Yeeso ɓanǝn hu ƙǝshiirha ɓa ka a hǝrghanggǝn fa ɗimiya ahur ndan heu nggi kalgha kanda tǝ ɗimiyirha. 16 Amma keɗee Faara nggayirha, nggi kalgha nafiya ɗimiyirha, Yeeso Ƙǝrǝsti ƙǝrǝs ɗǝ tǝ nggi kaan ka tsawi ǝnsakrha ka fiya heu ɓagha fǝrƙǝkafek tǝghǝn tǝ kǝm wal yibrha nda mbuwa ngwalarha. 17 Ngwa tsauka mamnggirha tǝ faala a Faara pakwanɗǝ. Ndǝghǝnni kutǝra yi pakwanɗǝ, mbuwa nǝm naarha, mbuwa mǝra; ndǝghǝnni Faara katenggǝn. A tsaukwa kee. 18 Timoti, waana, niya pǝro palthɗiya ƙǝsǝr ka ˈya ˈwa na annabiya pǝra a ten wa ka ƙǝtǝm. Ƙǝsǝr ahu laf ǝngginiya na mbang yanda ngga ƙǝla ka sodja. 19 Ƙǝsu fǝrƙǝkafekkid wa ha ngga ahu Ƙǝrǝsti. Tsawu tǝ hura tsahai, ƙǝsǝr fingya nafiya tǝ thlǝmǝn kar nda ǝngginiya; ƙǝsǝr ka ǝnɗiya ndǝn ǝnagha ndǝn fǝlna nda hai. 20 A hur ndan na Himeniyus sǝ tǝ Aledzanda, fǝrang ni Sheetan ka tsahang huteena nǝn kanda ha ka malang ngganda sar Faara.

2

Kwaman tǝrang shilee Faara teena

1 Niya ndang nda kun, ˈwaama hwanang Faara fiya teena heu. Hwana man Faara a ɗanggǝn kanda sǝ na a haɗanggǝn kanda fa, tǝ ƙǝm usaghǝnun ka kanda. 2 Hwana man Faara kutǝrya teena kiya tǝ fingya mamngya, tǝ nǝm tsau ɗǝɗemnggirha kula mbeela, tǝ tǝrǝm Faara tǝ hura chahal. 3 Tur hwandǝɗi ya nǝghǝn ngga, nǝn mbǝnang Faara tǝ Hǝrǝkrǝnǝm. 4 Na mid Faara sǝ kowunni a hǝrǝkka tǝ kǝm a sǝn ƙǝkafekidɗa nǝn heu. 5 Faara nǝghǝn tǝtal, Yeeso Ƙǝrǝsti ni katenggǝn na ɓang kǝm thlǝmad Faara ɓa. Yeeso ƙǝkafek niifa ni, fǝrɗǝ fadghǝn ka a hǝrghanggǝn kǝm. 6 Fǝrɗǝ yiɓǝdghǝn ka heng wal alteena nǝn ƙǝmsǝ. Kyaɗang Faara ǝnɗi kǝm ya ahu mǝmǝlla sayi. 7 Ndǝghǝn ɗani ǝnagha ndǝn wurna Faara nggi a tsawi tǝ tǝthlǝnda Yeeso tǝ ƙǝm tǝ pǝr Laɓar Faara na Mbǝnggǝn. Niya pǝr ƙǝkafek, mbi a nggaɓaarha wa. Thlǝngga Faara nggi ɓa a tsahang nggi nafiya ha mbuwa Yahudaya aten fǝrƙǝkafek tǝ ƙǝkafek. 8 Nanǝn kee a wum ɗun hai ka ɗǝfang shilee nun Faara in, na mid na sǝ hǝshya tǝrang ngganda haryindan sǝ na chahal a talara sǝ hwan Faara nda, kula sǝbrha hura ko ngaala tǝ ndan. 9 Akwasamad yanɗiya na mid na sǝ nishya a ngwang ngganda fandan fa tǝ kari kamngga, a sakhɗang nda wasyindan wa, nduwa kal kari nda fa na tǝ wuɗǝɓǝla fa wa nduwa ƙǝn ǝn urarha nda ǝna nanda tǝ tǝfasa fingya ǝngya na chimnda fa. 10 Amma nishya ndagha nggǝmnda Faara, kamɗǝ a ǝna ǝngya nda na ngga. 11 Ngwa tsauka nishya fa thlǝ tsaharha ha tǝtip tǝ fǝr mamnggirha. 12 Fǝranggi kwamana nishya a tsahang ngganda hǝshya ha wa nduwa a tsawa nda aten ndan wa. A kathlǝmaarha nda hai tǝtip. 13 Ƙǝsǝr Faara ˈwaghǝn ǝna Adamu ambǝra ǝna Hauwawu nǝn. 14 Mbǝ Adamu ni nggaɓa nanda wa, amma nuɗa ni nggaɓa nanda tsaunǝn tǝ ɗimiyirha. 15 Amma nishya na nda a wal hǝrǝkrha ahu nggǝtta a ɗǝnda mbeeɗǝ hu fǝrƙǝkafek tǝ nggǝmnda tǝ hura chahal, tǝ ƙǝs alteena.

3

Mangya Ƙǝn Faara

1 Nǝghǝn ƙǝkafek tǝ ndaarha kala niifa na midghǝn sǝ tsaurha shingnda aten fatakkwaya taara ni na ngga. 2 Mamnda tsaukwa kula ǝn ˈyaara a mbed fiya, a tsauka tǝ nuneefa tǝtal, kǝsanggǝn altenggǝn, niifa ni huhwar, na a takkwarha tǝ altenggǝn ngga, na thlǝ rongya fa, mbangga tsaharha ha. 3 A tsauka niifa ni mbuwa sa aam inabi ni na a tǝranggǝn teena wa, niifa mbuwa yanda, amma tsauka mǝsǝlǝm nda niifa, mbuwa nggǝm kakyathlaanga fa, tǝ kǝm mbǝ niifa ni na yakh nggǝm wuɗǝɓǝla wa. 4 Tǝtani a tsauka niifa na mbang laf wurighǝn ngga, tǝ wanggighǝn ana nda a fǝrang mamnggirha ahu ˈya na heu. 5 Ƙǝsǝr niifa mbang ngwa wa laf wurighǝn ngga, ƙǝƙǝn nǝn mbang kǝla nafiya ha na takkwa Faara? 6 A tsauɗǝ weerǝnda niifa ni fǝrgha ƙǝkafek wa, ƙǝsǝr nǝn manang nda altenggǝn ka wurna ndan wet, na nda a ngwang kumarha sǝ ƙǝla Sheetan. 7 Tǝ kǝm, nafiya mbuwa fatakkwaya, thlǝk ˈya ngga a tenggǝn amawanǝn mukrha ahu takthlǝr sheetan hai fǝlgha hai tsauka ǝn shilee.

8 Nǝghǝn kee kǝm ahu fingya nafiya na a ǝna taara ahur fatakkwaya, tǝtani a tsawanda nafiya ni na nda fǝrang mamnggirha kanda, na tǝ ǝn ǝnandan ngga, mba nda tǝ mee sǝri wa, mbǝ nafiya na sa aam inabi kaan wa nduwa nafiya na ngingilǝm tǝ wuɗǝɓǝla wa. 9 Tǝtani a ƙǝs fǝrƙǝkafekkid nǝm ha kyaɗang na Faara ƙǝm tǝ hura tsahai. 10 Tǝtani a ˈwa nda teena ƙǝƙǝrang ngganda kanda a mbǝ ǝnˈyaara sǝ a fad ndan wa, ngwa tsawa nda fa tarya. 11 Nǝghǝn kee kǝm nishyindan a tsawa nda kula ǝnˈyaara fa, mbǝ fa kikifaya wa, nafiya ƙǝsangga alten ndan, kanda a ǝna ˈya tǝ ƙǝkafek ahu ǝngya heu. 12 Niifa na a ǝna taara ahur fatakkwaya, a tsaukwa tǝ nukkun tǝtal, na mbang laf wanggighǝn tǝ fingya fa wurayighǝn ngga. 13 Nafiya na a ǝna taara ngga ahur fatakkwaya na nda wal ƙǝnaghǝn, na nda fǝrang mamnggirha kanda ma fiya, tǝ kǝm na nda wal chikrha kanlanggirha hu fǝrƙǝkafekkid ndan hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 14 Niya chireethlǝng ǝnggini kun ɗǝ nanǝnya, ko nanǝn na mid na sǝ ɗǝrha thlǝmad nun ɗǝ a mbee. 15 Amma a mbǝdɗi hai, na sǝn kwamana na fiya a takkwarha tǝ altendan ahu Ƙǝn Faara. Nafiya ni yi Faara na tǝ yibrha fa, ndǝna hǝhǝrshe tǝ sar ƙǝnna na a ƙǝs ƙǝkafek ha. 16 Mbǝ ngaala sǝ wa ˈya na ɓǝɓee aten fǝrƙǝkafekkid nǝm nǝghǝn manggǝn: ɓagha Yeeso ɓa ahu thlu farha. Kyad ndan tǝ ƙǝkafek ni hu Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, nad fa thlǝngya Faara ndǝn. Pǝr nda laɓar Yeeso a chehweeya. Fiya na ahu ƙǝshiirha fǝr nda ƙǝkafek tǝghǝn, tǝrang nda talara ɗǝ hu mamnggirha.

4

Yiyi thlǝmaarha aten tsaharha ha yi nggaɓarha tǝ ka ƙǝna

1 Sǝsǝn Faara tǝ Pǝɗǝnda thlǝk ɗa ndǝn a pǝpal tǝ ndaarha, a mii ngwala ƙǝshiirha fiya hangga nanda kyaharra ma fǝrƙǝkafekkid ndan. Nanda takkwa sǝsǝngya yi nggaɓarha tǝ tsaharha ha tur yi ǝnkaheeya. 2 Tur fa tsahayini ya fa thlǝrɓuya ni tǝ fa nggaɓaya. Nanda nggaɓa fandan fatakkwaya ni, amma mbǝ huryi ndan tsahai wa. 3 ˈYaɗang nda kakhrha fiya fa tǝ hǝb fingya ǝnnayami. Amma Faara ǝnagha ǝnnayini mii, tǝna fingya fǝrgha ƙǝkafek tǝ ƙǝm sǝngga ƙǝkafekkid laɓarghǝn na nda thlǝ ǝnnadɗami usaghǝnda. 4 Ƙǝsǝr ˈya ǝnana Faara heu nǝghǝn ngga, mbǝ ˈyasǝ nǝm kaara wa, a thlǝɗǝm ndǝn tǝ usaarha. 5 Sǝn ɗǝm sǝ nǝghǝn chahal ka ˈya ndana Faara, tǝ ƙǝm hwanda nǝm a ǝnaarha kapa nǝm ǝna ˈya mii.

Tǝ taara na ngga yi Yeeso Ƙǝrǝsti

6 A tsahangna ǝnggini fatakkwaya ha ya, na tsaurha ka mafad Yeeso Ƙǝrǝsti. Na kyad ndaarha tsǝnna ahu laɓar fǝrƙǝkafekkid nǝm tǝ tsahadɗa ha ngga takkwana. 7 No inggun ma sǝk ǝngya ka ka tǝ asǝɗad nuryirha. Tsǝtsǝlu altenwa tsawa na ƙǝla na mid Faara. 8 Ko nanǝn tsǝtsǝl thlu farha nǝn ngga, amma tsaurha kǝla na mid Faara kalɗa ndǝn ko ahu yanggi kwamana, ƙǝsǝr nǝn ɓarha ɓa tǝ parka yi yibrha nanǝnya tǝ yi na ɓayi. 9 Laɓarɗiya ƙǝkafek ni, kowunni a thlǝghǝnǝn fa. 10 Nǝm a ǝna taara kaan tǝ sǝsarha ka a fǝrgha fiya ƙǝkafek, ƙǝsǝr shiiten nǝm nǝghǝn a thlǝma Faara na tǝ yibrha fa, tǝ hǝrghang nda fiya heu, mbǝ ƙǝla nafiya fǝrgha ƙǝkafek mawa. 11 Tsahang ǝnggini fiya ha ya njib kowunni na a tsahaghǝnǝn. 12 A nggǝmna fa a sargha niifa sa ƙǝsǝr ka nana wundakhne wa. Tsawu ǝnsakhrha a nafiya heu fǝrgha ƙǝkafek ahu ˈya na thlǝkrha, tǝ kwamana na wiirha, ahu nggǝm nduwa, fǝrƙǝkafekkid wa, tǝ tsawudwa chahal. 13 Kapa ni ɓarha ɓa, ɗu mbeeɗǝ tǝ karata ɗeleewar Faara a fiya, tǝ pǝr laɓar Faara tǝ tsaharha ha. 14 A malang na ǝnfǝra tǝ peɗǝnda fǝrona Faara wa a sayidɗi kal na annabi sǝ wumna shingya Ƙǝn Faara hai ɗǝfo nanda haara teena. 15 Tsahu ǝnggini ya tǝ sammayirha. Furu altenwa a kanda, tǝna kowunni na ɗǝdwa mbee ɗǝ. 16 Kwaru wiid wa hai, tǝ ƙǝm a sǝnasǝ ˈya na tsaharha ha aten Faara nǝghǝn mǝmǝl. Ƙǝtsar ɗu mbee ɗǝ tǝ ǝna ǝngginiya, ƙǝsǝr a ǝnanna kee na hǝrghang alten wa tǝ fiya na sǝk fadwa.

5

Əngya kamngga a ǝnagha fingya fatakkwaya

1 A yanang na shingnda tǝ njaara wa, hwanuwun tǝ sammayirha kǝla yiwa china. Wundǝlaya kǝm, kalang kanda sǝ kǝla wan manggiwa. 2 Fǝrang mamnggirha suhurya nishya kǝla manggiwa, kalang wangya nishya sǝ kǝm kǝla wan manggiwa tǝ hura chahal. 3 Ɗang nishya mǝrya sǝ na a kaɗa thlaara tǝ ƙǝkafek. 4 Amma ana nu mǝrra sǝ na tǝ wanggighǝn sǝ nduwa kaghayighǝn, a takkwa samad Faara nda ˈwan, na nda a ǝna taara tǝ ǝnɗi tsahana nda. Na nda a ƙǝlang hurfayindan, na nda a ɗang chinggindan sǝ tǝ kaghayindan ƙǝla ˈwa na nda ǝnang kanda, ƙǝsǝr nǝn mbǝnang nda Faara. 5 Nu mǝrra na midghǝn thlaara mal nandan katenggǝn nǝn shengteena Faara fa tǝ kǝm nǝn ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ hwan Faara nda fiɗikrha tǝ yanfaara a ɗanggǝn sǝ. 6 Amma nu mǝrra na tsaurha ka tǝk mbǝnda fa kee, ˈwaɗǝ teena mǝrɗǝ ko ɓal nǝn a yibrha fa ƙǝsǝr tsakh pathlanggǝn hai tǝ Faara. 7 Pǝrang ǝnggini fatakkwaya ya amawana kowunni tsaurha ǝnˈyaara ahu ǝngginiya. 8 Nafiya mbuwa ɗang hurfayindan sǝ, mbǝ kǝla ma nafiya nananda ahur minda tal wa, kaar nda ˈya fǝr nǝm ƙǝkafek atenggǝn. Tur nafini ya kal nda nafiya fǝrwawa ƙǝkafek sǝbrha ɗǝ. 9 Kapa nǝm thlǝɗang nda nu mǝrra ahur nishya mǝrya hai na fatakkwaya ɗang kanda sǝ, kǝl a kalɗǝ hurarha kumnggit mikki, tǝ kǝm ka nuneefa ni hu sayidɗi ɓal na chimadghǝn hai. 10 Tǝtani a fǝrangga fiya mamnggirha ƙǝsǝr ka ˈya ǝnanǝn na ngga. Ƙǝrang ɗǝ wanggighǝn sǝ ngga wa? Nǝn thlǝ rongya fa tǝ ǝnnarhami wa? Nǝn ǝnang taara fingya fatakkwaya kula manang nda altenggǝn wa? Nǝn ɗang nda nafiya sǝ na hu ɓillarha wa? Nǝghǝn nggungwa fa ƙǝtsar ka a ǝna ˈya nǝn na ngga wa? 11 Nishya mǝrya ɓalgha weerǝn, a thlǝɗang ɗun kanda ahu nishya mǝrya hai wa, ƙǝsǝr ɓanda narha ngingilǝm tǝ hǝshya ndusanggǝn hurndan ɗǝ ma Ƙǝrǝsti, tǝrgha mindan ɗǝrha chimadɗǝ. 12 A nggǝr nda kakhrha na Faara a tsǝtsǝl kanda, ƙǝsǝr hwasang nda ɗǝf mii ndan ˈwa nanda ǝnaarha*. 13 Mbǝ ma kee wa, na nda tsaha sǝsaukirha, na nda naarha wii hu wuraya. Mbǝ tsawud sǝsaukirha kee wa, amma har tǝ kiki farha fa tǝ kyarha hu ˈya hai mbuwa yindan, nanda thlǝk ǝngya kamngwawa. 14 Nanǝn kee niya ndang nishya mǝrna chimayindan ɓalgha weerǝn, a nggǝrgha nda ɗǝrha chimadɗǝ, nggǝt wundakhnaya nda, kǝla wurayindan nda ha. Tǝrgha tǝ tsanda mbǝ mbang thlǝk ˈya ɗimi aten ndan wa. 15 Ƙǝsǝr fingya nishya mǝrya ɓalgha weerǝn ˈwanda teena kyahar nda hai ma Faara, mbusamad Sheetan nda. 16 A na nuneefa sǝ tǝ fǝrƙǝkafek na hurfayighǝn sǝ mǝrna chimayindan, tǝtani a ɗanggǝn kanda sǝ, a fǝrang ɗǝ hǝr fatakkwaya wa. Tǝrgha na fatakkwaya ɗang nda nishya mǝryina sǝ mbuwana fa thlarǝndan sǝ.

17 Shingya na ǝna tar ndan mǝmǝl kamɗǝ a fǝrang mamnggirha nda kanda, tǝ ƙǝm teng ngganda kanda ngga, mbǝ kǝla ma nafiya na ǝna taara kaan yi pǝr laɓar Faara tǝ tsaharha ha wa. 18 Ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, “Mbǝm nggǝlang mii kwel anaɗǝ a ɗǝk hwarma tǝ wiirha hai atenggǝn wa”†, tǝ kǝm, “Tǝ taara kamɗǝ teng thlǝthlǝn ndǝghǝn nda”‡. 19 A kangna thlǝmaarha huhwaarha fa aten shingnda wa, kǝl ana nafiya sǝ sǝri nduwa mahan ɓagha ɓa tǝ tur huhwadɗi. 20 Kala shingnda ǝnagha ˈya na ɗimi ƙǝs thlǝmadghǝnun a mbed fatakkwaya heu tǝna fingya tǝrǝm Faara ngga. 21 A mbed Faara tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso tǝ fathlǝngya Faara na wuwura, niyi a ƙǝs thlǝmad wa a takkwa ǝnggina na ya a wurna hasǝ wa, nduwa kar yanɗa na ya, nggǝm yi ɗa na taarha wa. 22 A nanna ƙǝkaryirha hu ɗǝfang nda niifa a tsauka shinggǝn aten tar Chinǝm wa. A ǝnanna ˈya na ɗimi ƙǝsǝr ka ǝnana fingya wa, amma tsawu chahal. 23 A sanna aama kee wa, so aam inabi ngguchit ka hatta hurwa tǝ ɓeerha farha na tǝ ǝnorha. 24 Ɗimiyid fingya nafiya nǝghǝn a pǝpal, tǝ kǝm ɗimiyid ndan ˈwaɗǝ mbeeɗǝ kapa na nda ngwang kumarha kanda sǝ. Amma fingya ɗimiyid ndan nǝn kyarha pǝpal ɓa a samarha. 25 Nǝghǝn kee kǝm tarya na ngga nanda a pǝpal, ko mba nda a pǝpal ma wa, mba nda narha ɓǝɓee wa.

6

1 Fatakkwaya na hu tsawud mafayirha ana nda a fǝrang mamnggirha turayindan amana thlǝm Faara tǝ tsahadghǝn ha tsaurha ǝn shilee. 2 Fingya mafaya na turayindan fatakkwaya, a fǝrang mamnggirha nda kanda kaan, ƙǝsǝr kanda ni a wan manggi ahu Ƙǝrǝsti. A ǝnang taara nda kanda kaan, ƙǝsǝr thlarrǝɗi kyandan a ɗang turayindan sǝ nggǝmna nda kanda kaan. Tsahang ǝnggini fatakkwaya ha ya, fǝrang kaali kanda a ǝnaghǝnda.

Yiyi thlǝmarha aten tsaharhaha yi nggaɓarha

3 Fingya nafiya na nda tsaha ˈya ha mbuwa ƙǝkafek mǝmǝlwa tǝ tsahad Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti wa. Mba nda tsahang ǝngya fiya ha na ɗang nda fiya sǝ ǝna ˈya nda ƙǝla na mid Faara wa. 4 Tur nafini kargha fa na nda taala tǝ alten ndan, amma mbǝ ˈya sǝ sǝn nanda wa. Na nda numa mbǝlfeerha hu ngaala aten laɓarya. Nanda ɓarha ɓa tǝ sǝrǝkrha, tǝ yanda, tǝ ˈyar farha, tǝ numad mbǝlfeerha aten ndan, 5 tǝ pǝpeethla tǝ ndan. Mba nda mbang ɗǝghang ˈya hai na ngga tǝ mbuwa ngga wa. Mba nda mbang sǝn ˈya na ƙǝkafek wa. Na nda numarha takkwa Faara kwaman wal kǝna ni. 6 Kǝkafek ni! Ana hur niifa huhuna hai tǝ ˈya nanǝn tǝghǝn ha, na kǝna sǝ kaan ahu takkwa Faara. 7 Ƙǝsǝr ɓawum hu ƙǝshiirha ɓa tǝ ˈya ha wa, tǝ ƙǝm mbǝm a kyarha sǝ tǝ ˈya ha wa. 8 Amma ana ǝnnarhami sǝ tǝ luwud kaala fa, ǝngginiya ma tsǝghang ɗǝ kǝm kee. 9 Nafiya na mid ndan kǝna nanda kyarha hu kǝkǝrra hai, tǝ takhthler ǝn nuryirha hangga tǝ nggǝm ǝngya mbuwa ngga, tǝ ˈya na huk kanda sǝɓa nda ɗǝ. 10 Ƙǝsǝr nggǝm wuɗǝɓǝla ndǝna kul mbǝlfeerha. Fingya nafiya ahu nggǝm kǝna kyahar nda ha ma fǝrƙǝkafek, muwang ngganda fad ndan ahu sǝbrha hura hai kaan.

Nggǝlmi yiyi thlǝmaarha

11 Amma sa, niif Faara, ɗau ma ǝnggini ya, kaɗu nggayirha, ǝn ǝnad wa a nagha kǝla yi Faara, tǝ fǝrƙǝkafek, tǝ nggǝmnda, tǝ ƙǝrǝsta kula huhwafyirha. 12 Yanu ka yanda yi fǝrƙǝkafek. Thlu kǝnanghǝn yi yibrha mbuwa ngwalarha furo na Faara a sayidɗi pǝrna ndaarha fǝr na ƙǝkafǝk a Yeeso Ƙǝrǝsti a mbed fiya hangga sǝkka fadwa. 13 Niya hwan sa a mbed Faara na fǝr yibrha a ǝngya heu, tǝ kǝm Yeeso Ƙǝrǝsti pǝr nǝn ƙǝkafek a mbed Mbuntus Mbilatus. 14 Niya ndorha, lafu ngyakhkini ya tǝ hura chahal, amawana niifa wal sa tǝ ˈya ɗimi nanǝnya ta farɗa ɗǝ na Chinǝm a wutta ɓa. 15 Nǝn a ɓarha ɓa a farɗi sakhna Faara. Faara katenggǝn ndǝghǝnni kutǝra kamngga a falghǝnǝm, Kutǝr kutǝrya, Chinǝm yi chingya. 16 Ndǝghǝnni katenggǝn mbuwa tam mǝrra, nǝn tsaurhahu kukwaryirha mbuwana niifa ndusang fa. ˈWawana niifa tǝ yibrha naghǝn nduwa na mbanggǝn naghǝn wa. Mamnggirha, tǝ sǝsǝmnda yighǝnni pakwanɗǝ. Atsaukake. 17 Pǝranggǝn nafiya na tǝ kǝna ha ahu ƙǝshidɗiya a tǝrang nda altendan sǝ nduwa shengteena nda kǝna fa, ƙǝsǝr wuɗǝɓǝla mbǝ kwas ngwalaarha wa. Amma a shengteena nda Faara fa na fǝrang ǝngya ƙǝm heu, na mid nǝm ka tǝk mbǝnda nǝm fa. 18 Pǝranggǝn kanda ǝna nggayirha nda, ǝna tarya nda nggǝngga tǝ ƙǝnayindan, nagha harndan tsahai a fingya mbuwana ˈyasǝ a har ndan. A ndǝghang ngganda ǝngya hai fǝrang na Faara kanda tǝ fiya tǝ hura tal. 19 A nanda a ǝnaarha kee ɗǝfang ƙǝna altendan ɗǝ a talara, a tsauka kul tsawud ndan a mbee, tǝna nda wal ka yibrha. 20 Timoti, kulo ˈya ha fǝrona Faara hu haara hai. Ma wumna teena tǝ fiya na a thlǝk laɓar sar Faara wa, tǝ ƙǝm no inggun ma fiya kargha ƙǝkafekkid tsaharhaha yi Faara. Na nda ndaarha na nda a tsaharhaha yi ƙǝkafek, amma mbǝ ƙǝkafek ni wa. 21 A hu takkwa tur tsahayini ya fingya nafiya ˈwanda teena kyath nda hai ma fǝrƙǝkafek. Nggayid Faara a tsauka tǝ kun.

* 5:12 5:12 Ƙǝsǝr ɗǝf nda mee ƙǝtǝm mba nda nggǝr ɗǝrha chimadɗǝ wa ndǝn thlǝɗang nanda kanda ahur nishya mǝrya hai ka a ɗangga fatakkwaya kanda sǝ.

† 5:18 5:18 Ɗeleewar Nggǝr Kumaarha 25:4

‡ 5:18 5:18 Luka 10:7

2 Timoti

1

2

3

4

2 Timoti

1

Nda ǝn Mbulus a Timoti

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus, tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti, wurna Faara a tsauka tǝthlǝnda Ƙǝrǝsti Yeeso. Thlǝnna nda nggi a ɗi pǝr ˈya ndanǝn a fingya aten yibrha ahu fǝrƙǝkafek hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 2 A Timoti ka waana. Ngwa furowa Faara na China tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso na Chinǝm nggayirha, a haɗowun fa, tǝ ɗǝɗemnggirha.

Fǝr kaali tsawud ƙǝkafek

3 Usaɗi Faara niya ǝnang taara, ƙǝla ǝnana chichiyina tǝ hura tsahai, nda fǝɗikrha tǝ yanfaara ni naarha ɗal sa in ahu hwan Faara niya ǝnaarha. 4 Ɗalɗi teena hai tǝ aam yidwa a sayidɗi ndǝk nǝm hai, na minna sǝ a na sa ni tǝni lǝghǝtta tǝ wutsǝfayirha. 5 Ɗalɗi teena hai tǝ fǝrƙǝkafekkid wa tǝ hura tal, ƙǝla ǝnana kaghad wa Loyis tǝ muwa Yunis, sǝnɗisǝ nanǝnya tur fǝrƙǝkafekkid ndan ndǝna a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ kanglanggirha ahurwa. 6 Nanǝn kee niya ɗaloƙǝn in a hǝnangga wad ǝnfǝra tǝ peɗǝnda fǝrona Faara a sayidɗi ɗǝfoni haara teena. 7 Ƙǝsǝr Faara fǝrangwa sǝsǝn hǝreenga ƙǝm wa, amma yi sǝsǝmnda tǝ nggǝmnda tǝ ƙǝs alteena. 8 Nanǝn kee a shiɗoɗǝ a pǝrang laɓar Chinǝm na fingya wa. A shiɗoɗi wa, ko nanǝn niyi ahu porsǝna ka Ƙǝrǝsti wa. Tǝ sǝsǝmnda fǝrona Faara, nggo fa a sǝsaana tǝ nggi ka a pǝr Laɓara na Mbǝnggǝn, mbǝrsana tǝ sǝsǝmnda Faara 9 Faara ndǝn hǝrghangga ƙǝm, ndǝghǝnni wurgha ƙǝm a nagha tsawud nǝm chahal. Əna nǝn ǝnɗiya, mbǝ ka taara ǝna nǝm wa, amma ƙǝsǝr ǝnɗa ni na midghǝn ƙǝtǝm kapa na nda ǝna ƙǝshiirha, ka a kyad nggǝm ndǝghǝn nǝn tǝ nggayidghǝn a ƙǝm ahu Yeeso Ƙǝrǝsti. 10 Nanǝnya kyaɗang nda ndǝn ƙǝm a pǝpal ahu ɓad Ƙǝrǝsti Yeeso tǝ hǝrkrǝnǝm, ahu ƙǝshiirha ɓa, kalgha sǝsǝmnda mǝrra tǝ ƙǝm kyaɗang ɗǝ kwamana ƙǝm yi yibrha pakwanɗǝ ahu Laɓarɗi na Mbǝnggǝn. 11 Wur Faara nggi a tsawi tǝ pǝr laɓar Faara, tǝthlǝnda, tǝ ƙǝm tǝmalǝmnda yi Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ya. 12 Ndǝghǝn ɗa ǝnagha ndǝn niya sǝsaarha ahu porsǝnɗi ya. Amma shiɗewa wa, ƙǝsǝr sǝnɗi niifɗi fǝrni ƙǝkafek a ndǝghǝn tǝ ƙǝm sǝnɗi sǝ nǝn a laf ǝnɗi fǝree nǝn ta farɗa ɗǝ nǝn a wutta ɓa. 13 Ƙǝsu kwaman tsahadɗa ha kyana tsahoni ha. Ɗalu teena hai a nana tǝ fǝrƙǝkafek fa tǝ nggǝmnda nana tǝghǝn ahu Yeeso Ƙǝrǝsti. 14 Tǝ thlarra Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda na ahur nǝm, no naarha laf ƙǝkafekkid Laɓarɗi na Mbǝnggǝn tsahoni ha tǝ sammayirha. 15 Ƙǝla sǝnna sǝ, fatakkwaya heu ɓagha ɓa a chehweed Asiya kenda ƙǝsǝra, ko nda Paidjelus tǝ Hamodjenis ni ma winda. 16 A kyaɗangga Faara nggayirha Onesiporus heu tǝ wurighǝn ƙǝsǝr nǝn naarha ɓarha thlǝmanna ɓa fǝree kaali. Shiɗangwa ka nani ahu porsǝna wa. 17 Ɓanǝn a Roma ɓa, ƙǝtǝlgha ka kaɗa nggi nǝn waleeghǝn. 18 Ngwa kyaɗangga Faara nggayirha Onesiporus a fara wudna Ƙǝrǝsti ɓa. Sǝnna sǝ tafad wa ɗeeɗa sǝ kaan ahu sayidɗi nani a Afisa.

2

Ka Sodja Yeeso Ƙǝrǝsti

1 Sa waana Timoti, no kanglang ahu nggayirha fǝrona Faara ahu Yeeso Ƙǝrǝsti. 2 Sǝkna fanna tsahangɗi ǝngya fiya ha hangga thlǝgha ndǝn fa. Tsahang ƙǝkafekkini ka fiya ha kanda ƙǝm tsahang nggǝnda fingya ha. 3 Ƙǝrsu tǝ sǝsaarha tǝ nggi ƙǝla ka sodja Yeeso Ƙǝrǝsti. 4 Ƙǝla sodja Ƙǝrǝsti, a kyang na fadwa hu ǝngya ƙǝshiirha hai wa, ƙǝsǝr a ǝnanna kee mba ǝna ˈya na a mbǝnanggǝn mamnduwa wa. 5 A naa niifa a pǝpǝla ɗaarha, a takkwawa ngyakhrha wa mbǝ wal ƙǝnaghǝn wa. 6 Tǝ huɗaarha ǝnagha targhǝn ngga ndǝghǝnni a ˈwa tǝk mbǝnda ǝnnad hedghǝn mii. 7 Numo aten ˈya niya thlǝworha. Chinǝm Faara ndǝna a fǝro sǝnda ǝnggini heu ya. 8 A mbǝɗoɗǝ tǝ ndaarha Yeeso Ƙǝrǝsti niifa ni nggǝt nanda ahu turya Ndauda hai thliigha sǝ ahu mǝrra wa. Laɓar ɗani na Mbǝnggǝn niya pǝra ya. 9 Ƙǝsǝr ka Laɓarɗi na Mbǝnggǝn niya pǝra ya, niyi a sǝsaarha ƙǝneegha nda tǝ wuyiwurra ƙǝla tǝ ɗimirha. Amma mbǝ niifa sǝ na mbang ƙǝnang laɓar Faara wa. 10 Tsaunǝn kee ƙǝrǝsɗi tǝ ǝngya heu, ƙǝsǝr ka fingya wurna Faara, tǝna nda fǝrƙǝkafek a Ƙǝrǝsti Yeeso hǝrgha nda, wal mamnggirha nda mbuwa ngwalaarha. 11 Laɓara ni na ƙǝkafek ya: A mǝr ɗǝm tǝ Ƙǝrǝsti nǝm a tsaurha tǝghǝn. 12 A ƙǝrǝs ɗǝm nǝm a tsau kutǝryirha tǝghǝn. A ngaal ɗǝm ndǝn, nǝn a ngaal ƙǝm. 13 A mbǝ ƙǝkafek sǝ a fad nǝm wa, ndǝghǝnggi na ƙǝkafek sǝ a fadghǝn, ƙǝsǝr mbǝ kar altenggǝn wa. 14 No a ɗalang ǝnggini fiya teena ya, ndang kanda ahu thlǝm Faara a malangganda yanda tǝ ndan. Ngaala ƙǝla yanɗiya mbǝ ka ˈyani wa, ƙǝl nǝn sǝɓang fingya ɗǝ na a ka thlǝmaarha hai. 15 Əno taara ngga a fara kyaɗang na fadwa Faara nǝn a mbǝnang nda, tsawu tǝ taara mbuwana targhǝn shiɗang nda, tǝ ƙǝm tsawu tǝ taara na tsaha ka laɓar ɗa ha mǝmǝl. 16 A kyang na fadwa ahu palth nuryirha tǝ ƙǝm mbuwa ngga wa, ƙǝsǝr fingya na a thlǝk tur palth nuryidɗiya na nda tsaurha inggun ma Faara. 17 Laɓaryindan nǝn weela ɗǝ ƙǝla wundǝrha na hǝlthwud mbuwa ƙǝnda. Himeniyus tǝ Pilitus na nda kee. 18 Malang nda laɓar ƙǝkafekkirha, na nda a pǝr nggaɓaarha, ndanda thlid mǝrya sǝ ˈwaɗǝ teena tsǝɗa hai; ka tur laɓaryini ya ˈyaɗang fǝrƙǝkafek fingya fa. 19 Amma ƙǝkafekkid Faara tsauɗǝ ƙǝla ɗǝf sar tǝnda na tǝ feera nanǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Sǝn Chinǝm nafiya na yighǝn,”* tǝ ƙǝm, “Fingya na a ndaarha kanda yi Chinǝm ni tǝtani a malang ngganda tar mbǝlfeerha.” 20 Ahu minda na manggǝn fingya ɓǝya tǝ ɗengya ǝnagha ndan tǝ tǝfasa fingya ƙǝm tǝ wurirha. Fingya ǝnagha nda kanda tǝ ɗǝfrha tǝ ƙǝm tabrha. Ɗengya ǝna nanda tǝ tǝfasa tǝ wurirha ka tar teera, ɗengya ǝna nanda tǝ ɗǝfrha tǝ yi tabrha ka tar hur minda. 21 A tsauna kula ǝn ˈyaara, na tsaurha ƙǝla ɗeng tar Faara. Na naarha chahal, nggungwa fa ka turi wa a ǝna taara nǝn tǝ sa ngga. 22 Kyang fadwa sǝ ma ˈya na ɗimi na mid wundǝlaya. Takku ǝngya kamngga mǝmǝl a ǝnana. Kaɗu fǝrƙǝkafek tǝ nggǝmnda tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha, tǝ ƙǝm ǝno wutsǝfayirha tǝ fingya na a tǝrang shilee Chinǝm teena tǝ hura chahal. 23 Niya nggǝr ndaarha no inggun ma laɓar nuryirha, tǝ ngaala kaka na ɓang yanda ɓa wa. 24 Niifa na a ǝnang taara Chinǝm mbǝ yanda wa, a meyedghǝn tsauɗǝ tǝta a nagha ǝna nggayirha a fiya heu. Tsauɗǝ ƙǝm tǝta a tsahanggǝn fiya ha mǝmǝl aten ƙǝkafekkid laɓar Faara, a ƙǝrǝsgha tǝ fingya na tendan kakrak. 25 A nagha tsahadghǝn ha tǝ sammayirha a fingya kargha ƙǝkafek fa. Asǝmha na Faara a kyaarha hurndan hai malang ngganda ɗimiyid ndan sǝn ƙǝkafek nda, 26 tǝna huten ndan wutta ɓa hǝrgha nda ma takthler sheetan. Ƙǝsang takthler Sheetan kanda tǝna nda ǝna ˈya na midghǝn.

3

A mii ngwala ƙǝshiirha

1 A sǝnasǝ, Timoti, a mii ngwala ƙǝshiirha na sǝsaarha a naarha sǝ kaan. 2 Ƙǝsǝr na fiya a nggǝm alten ndan kee tǝ nggǝm wuɗǝɓǝla. Na nda naarha taala tǝ tǝrang nda tendan sǝ, na nda ˈyar farha ka ka, tǝ sar fa nggǝtyindan, tǝ yamid usaarha, tǝ ƙǝm mba nda tǝrǝm Faara wa. 3 Mba nda nggǝm ndan wa, mbǝ chakh ɗimiyirha sǝ wa, na nda nggaɓang nda fiya fa ka ka, mba nda mbang ƙǝsang alten ndan wa, na nda ǝna tar mbǝlfeerha, na nda tsan ˈya na ngga. 4 Na nda heng nda pashiyi ndan a fa saryi ndan, kala ˈya na nda ǝnaarha mba nda numang wa, na nda lǝlǝgɗa tǝ tǝr alteena, tǝ nggǝmnda mbǝnafa ma Faara. 5 A ƙǝshi na nda kyad ndaarha na nda a takkwa Faara, amma kar nda sǝsǝmnda Faara fa na a kyad ndaarha fatakkwaya ni. Ndusu ɗǝ ma tur nafiniya. 6 Tur nafinani ya na yakh ɗǝrha a minda ki fiyaɗǝ na nda a lǝm nishya fa mbuwa ndǝdǝl ƙǝsang na ɗimiyirha kanda hai, tǝ ƙǝm numad ǝn mbǝlfeeya a ǝna taara tǝ kanda. 7 Tur nishyini ya yakh nda takkwa weerǝnda tsaharha ha, amma mba nda sǝnang ƙǝkafekkirha hai wa. 8 Ƙǝla ƙǝtǝm sarang nanda Djenes tǝ Djambres* Musa ɗǝ, na famalǝmnggini kee ya, sar nda palth ƙǝkafek ƙǝl numad ǝn mbǝlfeerha, fǝrƙǝkafekkid nafiniya nǝghǝn ka kee. 9 Amma mba nda mbang ɗǝrha ɗǝ inggun tǝ tar nuryid ndan wa. Na fara sǝ ɓana kowunni sǝnang hai, ƙǝla ˈwanǝn katǝrarha hai tǝ nda Djanes tǝ Djambres.

ˈYa ndana Mbulus a Timoti a ǝnagha

10 Amma sa Timoti sǝnna ˈya tsahang ni fiya ha, tǝ tsawud na, tǝ ˈya na minna a ǝnee. Sǝnna fǝrƙǝkafekkid na tǝ sǝsadna. Sǝnna nggǝmndǝna tǝ ƙǝrǝssǝna. 11 Sǝnna kaara tǝ sǝsaarha saani fa. Heu sǝnna tur sǝsadɗi saani fa a Antakiya tǝ Ikoniya tǝ Listǝra, amma hǝryed Chinǝm ahurghǝn. 12 Ƙǝkafek, kala niifa na midghǝn sǝ a ǝna ˈya nǝn na a mbǝnanggǝn Faara tǝ ƙǝm fǝrɗǝ ƙǝkafek a Yeeso Ƙǝrǝsti, nǝn a taarang sǝsaarha fa a har fiya. 13 Amma fa mbǝlfeeya tǝ fa nggaɓaya na nda naarha chik sǝbrha ɗǝ. Na nda naarha nggaɓa fiya, kanda ma na fiya naarha nggaɓa kanda. 14 Amma sa, ɗuwa mbeeɗǝ tǝ fǝrƙǝkafek aten ǝnggini tsaho nanda ha. Sǝnna sǝ nǝghǝn ƙǝkafek tǝ ƙǝm sǝnna nafini tsahowa ha. 15 Tsahonda Laɓar Faara ha tǝ Peɗǝnda ka sa ngguchit, tǝ ƙǝm fǝron nda sǝnda yi wal hǝrǝkrha ahu fǝrƙǝkafek a Yeeso Ƙǝrǝsti. 16 Laɓar Faara heu kyaghǝn ɓa a mii Faara, tǝ ƙǝm nǝghǝn ngga a ǝna taara nǝm sǝ ahu tsahang ƙǝkafekkid laɓar Faara fiya ha, a yanang nggǝm fiya aten ˈya ǝna nanda mbuwa ngga. Laɓar Faara nǝghǝn ngga ahu tangsang nda fiya a mbǝrha kyalth nanda sa hai tǝ ƙǝm tsahanggǝn fiya ha a ǝna ˈya nda kamngga. 17 Kwaman Faara niya na a ngwanggǝn nafighǝn fa a ǝna tarya nda heu na ngga na midghǝn a ǝna nda.

4

1 A mbed Faara tǝ Ƙǝrǝsti Yeeso, tǝ ngwang kumarha a nafiya ɓalgha tǝ yibrha fa tǝ mǝrya, a wudɗa ɓa ka ɓagha ǝna kutǝryirha, niya ndorha: 2 Puru laɓar Faara. Nggo fa a pǝr laɓar ɗa na ahu sayidɗi na mid fiya sǝ tǝ sayidɗi mbuwa na mid ndan sǝ. Ƙǝrsu lumu fiya fa, yanang kanda, fǝrang kaali nafiwa tǝ tsaharha ha ngga. 3 Ƙǝsǝr na fara ɓayi ɓawa na fiya nggǝr kang thlǝmaarha tsahad ƙǝkafek fa. Na nda a takkwa nggǝmnda hur ndan tǝ ƙǝm na nda kaɗa famalǝmngya a pǝrang ˈya nda kanda na mindan sǝkrha. 4 Mbǝ mid fiya sǝ a kang thlǝmaarha ƙǝkafekkid laɓar Faara fa wa. A meyedghǝn na nda kang thlǝmaarha asǝɗaya fa mbuwa ƙǝkafek. 5 Amma ƙǝsu altenwa ngga, ƙǝrsu tǝ sǝsaarha, puru laɓar Faara, ǝno taara heu fǝrona Faara. 6 Niya pǝro palthɗi ya, ƙǝsǝr ɓad sayidɗa ɓa na nda fǝr yiɓǝdna ka sataka a Faara. Nduwus ɓen mǝrrǝna ɓa. 7 Yanɗi ngga, ngwalangɗi tarɗi ndeena Yeeso Ƙǝrǝsti a ǝnee, tǝ ƙǝm ƙǝs ɗi fǝrƙǝkafekkid na ha. 8 Nanǝnya ƙǝna tarna a ƙǝla nggi fa, ƙǝna ǝna ˈya na mid Faara, ɓana Chinǝm, tǝ ngwa kumad ƙǝkafek fǝreerha a farɗi. Ƙǝna ɗi ya mbǝ a nggi katenna wa, amma a fingya heu na a ƙǝla ɓadghǝn fa ɓa.

Nggǝl mii laɓar Mbulus

9 Ndeng yidwa ɓa wal nggi wet. 10 Mal Ndemas nggi ɗǝɗǝ Tasalonika ɗǝ ƙǝsǝr nggǝmɗǝ ǝn ƙǝshiirha. Ƙǝresen ɗǝɗǝ Nggalatiya ɗǝ, tǝ ƙǝm Titus ɗǝɗǝ Ndalmatiya ɗǝ. 11 Ƙǝl Luka kee ndǝna a thlǝmadna. A nanna a ɓarha ɓa tahang Markus ha ɓa, ƙǝsǝr ɓanǝn ɗeesǝ ahu tarna. 12 Thlǝnɗi Tikikus a Afisa ɗǝ. 13 A nanna a ɓarha ɓa tahee luwud mbinna ha ɓa malni a har Karbus a Toruwas. Tǝ ƙǝm tahang ɗeleewar yina ha ɓa, mbǝ ƙǝla fingyayini na chireelth yighǝn ahu pama wa. 14 Aledzanda tǝɓǝla hukɗǝ nggi kaan. Chinǝm ɓanǝn ngwang kumarha sǝ aten ˈya ǝnanǝn. 15 Kwaru wun, ƙǝsǝr tsanɗǝ tsahannǝm ha aten Ƙǝrǝsti. 16 A farɗi ˈwa nanda ɓarha tǝ nggi a thlǝma tǝ ngwa kumarha ɓa, mbǝ niifa sǝ a samadna wa. Kowunni malɗǝ nggi. Niya hwan Faara a kirasang ɗǝ tur ǝnɗi mbǝrna nda fa ya aten ndan wa. 17 Amma Chinǝm Yeeso ishɗǝ tǝ nggi fǝree kanglanggirha nǝn, a pǝr Laɓara ni na Mbǝnggǝn ngga tǝna fingya mbuwa Yahudaya heu sǝkƙǝn. Hǝryegha Ƙǝrǝsti a mii lǝfariya. 18 Na Chinǝm a hǝryerha ahu tar mbǝlfeerha heu, nǝn a tǝreerha ɗǝ tǝ sammayirha ahu Kutǝryidghǝn ɗǝ a talara. Mamnggirha heu yi Faara ni pakwanɗǝ. Atsaukake.

Ngwala mii nda ǝn Mbulus

19 Ndangˈya Mbǝriskila fa, tǝ Akila tǝ minda Onesiforus. 20 Na Arastus a Koronti, malyi Tǝrufemus fadghǝn ɓee a Miletus. 21 Ɓoɓa wet kapa ndǝri mbiirha tsǝrha hai. Nda Yubulus, tǝ Fudens, tǝ Lainus, tǝ Kaludiya heu tǝ fatakkwaya Yeeso kanda a ndo ˈya fa. 22 A tsauka Chinǝm tǝ sǝsǝnwa ha, tǝ ƙǝm nggayidghǝn a tsauka tǝ kun heu.

* 2:19 2:19 Ɗeleewar Thlǝtta 16:5

* 3:8 3:8 Nafiniya fa kulaya ni sargha Musa a mbed Firˈauna (Kyarhaɓa 7:11-22)

Titus

1

2

3

Titus

1

Nda ǝn Mbulus fa

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus, mafad Faara tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti. A chik pǝr laɓar fǝrƙǝkafek ni a fingya fǝrgha ƙǝkafek wurna Faara. Tsahang ngi kanda ha a sǝn ƙǝkafek nda na a kyad ndaarha na nda a wiirha hai ahu kwaman Faara mǝmǝl, 2 ahu shiteena yi wal yibrha mbuwa ngwalaarha. Faara mbuwa nggaɓaarha ndǝn fǝrangga ɗǝf miighǝn ƙǝm ka a katǝrad ƙǝshiirha. 3 Tǝrgha a mǝmǝlla sayidɗi pǝr ɗa ndǝn hu laɓarghǝnǝn, fǝre na ndan hu haara hai ndaana Faara tǝ hǝrǝkrǝ nǝm. 4 Niya chireethleng nda Titus ɗǝ ka Waana hu fǝrƙǝkafek nanǝm tǝghǝn. Ngwa tsauka nggayirha tǝ ɗǝɗemnggirha yi Chinǝm Faara tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti tǝ hǝrǝkrǝ nǝm nagha tǝ ƙǝm.

Tar Titus a Kiriti

5 Mal ni sa a Kiriti ka a ngwalangga tahad tar nǝm, tǝ ƙǝm faɗangga Mamngya ahu talya heu ƙǝla pǝro ni. 6 A nagha mamnda kula ǝn ˈyaara a mbed fiya, tsauka tǝ nuneefa tal. Wanggighǝn ƙǝm fǝr nda ƙǝkafek tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti. Wanggighǝn a sǝn kanda nda mbǝ waya ni mbuwa ǝna ɓereukirha nduwa sarfarha wa. 7 Tsaunǝn kee, mamnda na a ǝna taara hu ƙǝn hwan Faara a nagha niifa ni sǝnna nda na ǝn ǝnadghǝn ngga. Mbǝ niifa ni na ngyangthlang wa, nduwa niifa na hufrha hur ka ka wa. A tsauka mbǝ sa mbaala nduwa yakh yanda tǝ fiya wa. Mbǝ niifa ni na suna wuɗǝɓǝla wa. 8 A meyedghǝn tsauka niifa ni na thlǝ rongya fa, niifa na midghǝn ǝna ˈya na ngga, niifa ni mbuwa ngingilǝm, niifa ni chahal, niifa ni na tǝ ƙǝkafek fa, tǝ ƙǝm niifa ni na a ƙǝs altenggǝn ngga. 9 Kala mamnda wurna a tsauka fǝrɗǝ ƙǝkafek kanglang tǝ laɓar Yeeso, fǝrang kaali fingya hu pǝr laɓar Faara tǝ tsaharha ha yi ƙǝkafek, a tangsanggǝn fingya na a sǝrǝk tsahadghǝn ha. 10 Na fingya sǝ hangga na a ǝna kakyathlanga, na thlǝk laɓarya kaka, mbǝ ƙǝla fingya Yahudaya wa tsauka fatakkwaya. 11 Tǝta ni a yanang ngganda kanda a nggasa nda hai, ƙǝsǝr thleng nda huten fa wuraya kaan tǝ tsahang ˈya kanda ha kamngwa wa ka wuɗǝɓǝla. 12 Ko niif ndan tal tsauka annabi thlǝkɗǝ ndaarha, “Kiritaya ƙǝtsar fa nggaɓaya ni kanda, fa mbǝlfeeya, na sǝbrha a yindan, fa kwaya hur ni kanda.” 13 Laɓarɗi ya ƙǝkafek ni. Tsaunǝn kee yanang kanda ngga, tǝna nda naarha kanglang hu fǝrƙǝkafek, 14 tǝna nda malang sǝk asǝɗad Yahudaya, tǝ ƙǝm takkwa ngyakhkya fiya malangga fǝrƙǝkafek. 15 Kala ˈya na chahal yi nafiya ni natǝ hura chahal. Amma mbǝ ˈyasǝ na naarha chahal a fad fingya fǝr wa ƙǝkafek nduwa chahalla hura ƙǝsǝr ǝn ǝnad ndan tǝ huten ndan heu mbǝ chahal wa. 16 Sǝn ngganda Faara hu mee kee, amma hu tar ndan mǝmǝl wa tǝ sǝnda Faara wa. Kar Faara kanda, mba nda fǝr mamnggirha wa, mba nda ǝna ˈya na ngga wa.

2

Kwaman tsawud Ƙǝrǝstayirha

1 Amma sa tǝta ni a tsahangga fiya ha ǝngya na mǝmǝl tǝ tsahad ƙǝkafek. 2 Tsahang suhurya hǝshya ha a ƙǝs alten nda ngga, fǝr mamnggirha nda, tsawa nda mǝsǝlǝmnda nafiya, isha nda ngga ahu fǝrƙǝkafek, tǝ nggǝmnda tǝ ƙǝrǝsta. 3 Tǝ ƙǝm tsahang suhurya nishya ha a tsawa nda nishya kamngga tsau na nda fatakkwaya, mbǝ fa nggaɓaya aten fingya wa, nduwa fingya ngwanang na sa aam inabi kanda. A tsahang ǝngya nda fiya ha na ngga, 4 tǝna nda tsahanggǝn wangya nishya ha na a nggǝm chimayi ndan nda tǝ wanggindan. 5 A tsahang ngganda kanda ha ƙǝm a ƙǝsangganda alten ndan, a na nda chahal, ǝna taara nda ahu wura yindan, fǝrang mamnggirha nda chimayi ndan, ama waana niifa sar laɓar Faara. 6 Nǝghǝn kee ƙǝm yanang wundǝlaya a ƙǝs alten ndan nda ngga. 7 Ahu ǝngya heu kyaɗu fad wa niifa ni sa na a ǝna taara ngga, tsauka ǝn tsaharha. Ndeng yidwa tǝ tsahad wa ha tǝ ƙǝkafek, 8 tǝ ƙǝm laɓaara na ngga mbuwa na ǝn ˈyaara sǝ ahurghǝn. Ahu ˈya kiya na fǝrang shilee fa kar yiwa, a walwa nda ˈya na nda a thlǝkrha aten nǝm wa. 9 Ndang mafaya a fǝrang mamnggirha nda tǝwura yindan ko hu ma ni, tǝna nda tǝk mbǝndǝ ndan fa. A nggǝrang nda pathla kanda mii wa, 10 nduwa ngaarang ngganda kanda. A meyedghǝn a kyad ndaarha nda ka nafiya ni kanda na tǝ ƙǝkafek fa. Ahu ˈya heu ǝna ˈya nda na a manang nda tsahadɗa ha na aten Faara Tǝhǝrǝkrǝ nǝm. 11 Ƙǝsǝr Faara kyadɗǝ nggayidghǝn ka a hǝrghanggǝn fiya heu. 12 Nggayid ɗi ya nǝghǝn a tsahang ndaarha ƙǝm ha a malang nggǝm ǝngya mbuwa ahu kwaman Faara, tǝ nggǝm ǝn ƙǝshiirha, ƙǝs altennǝm nǝn ha ngga. A tsawum ka nafiya na a ǝna ˈya na ngga, a tsawum nafiya na tǝ ƙǝkafek fa yi Faara ahu ƙǝshiidɗi ya. 13 Hu sayidɗi nǝm a ƙǝla shiteena ahu parka na ɓayi ndǝna wutta Faara ɓa hu mamnggidghǝn tǝ Tǝhǝrǝkrha Yeeso Ƙǝrǝsti. 14 Yeeso ndǝn fǝrgha fadghǝn ka a hǝrghanggǝn ƙǝm ahu tar mbǝlfeerha, ƙǝsǝr tsawanggǝn fingya chahal a altenggǝn a tsawa nda nafiya tǝrna mid ndan fingya mbuwa na sǝbrha yid ndan ahu ǝna taara na ngga. 15 Tsahang ǝnggini fiya ha ya, fǝrang kaali fingya na a sǝk sa, tǝ ƙǝm yanangga kanda ngga. A nggǝmna fa sargha niifa tsahad wa ha wa.

3

Halla fa Takkwaya Yeeso

1 Ɗalanggǝn fatakkwaya teena a fǝr alten ndan nda, fǝrang mamnggirha nda mamngya tǝ kutǝrya, ngwa nda fa ka a ǝna taara nda na ngga. 2 Ndang kanda a chahang nda laɓaara niifa sǝ mbuwa mbǝnggǝn wa, a tsawa nda hu ɗǝɗemnggirha, ana ten ndan kakrak wa, a tsauka ǝn ǝnan ndan ngga a fiya heu. 3 Kaar nurya ni, mbǝm fǝr mamnggirha wa, ƙǝl ǝna ǝngya mbuwa ngga. Suna ǝn ƙǝshiirha ɗǝɗamǝn ɗǝɗamǝn thluranggǝn ƙǝm, tsauka tsawud nǝm yi kwidhura ni tǝ ƙǝs ndan ha ahur. Kargha fiya ƙǝm, kar kanda nǝm ƙǝm. 4 Amma a sayidɗi kyana nggayirha tǝ nggǝmnda Faara a pǝpal ɓa, 5 hǝrghang ɗǝ ƙǝm. Əna nǝn kee mbǝ ka ǝna nǝm ǝngya na ngga wa, amma ƙǝsǝr haɗang nǝm fa ndǝn tsaɓang nǝn ƙǝm ɗǝ ahu Sǝsǝna Tǝpeɗǝnda fǝrangga weerǝnda nggǝtta ƙǝm tǝ yibrha. 6 Fǝrang Faara Sǝsǝna ƙǝm hai Tǝpeɗǝnda hangga ahu Yeeso Ƙǝrǝsti Tǝhǝrǝkrǝ nǝm. 7 Ƙǝsǝr ka nggayidghǝn ni chahang na Faara ɗimiyid nǝm ƙǝm ɗǝ nanǝm a shang teena haar langaad yibrha fa mbuwa ngwalaarha. 8 Laɓarɗiya ƙǝkafek ni. Na minna sǝ a ngǝrgha chik pǝr ǝngginiya ngga, ƙǝsǝr fingya fǝrgha ƙǝkafek a Faara ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ ǝna ǝngya na ngga. Əngginiya na nda ngga kaan, tǝ ƙǝm na nda ɗang nda kowunni sǝ. 9 Amma malaman ngaala mere, tǝ kirǝssa thlǝm chichiya, tǝ kakyathlanga aten ngyakhkya Yahudaya. Əngginiya mbǝ ka ǝngya ni wa. 10 Ana niifa sǝ na a thlǝk laɓara na tsahang teena hai ahur nun ƙǝsu thlǝmad ndan yi tal tǝ yi sǝri. Akwasamadghǝn nduwu hai tǝ kanda. 11 A sǝnanasǝ nafiya ƙǝla yanɗiya mba nda hu kwaman ƙǝkafek wa, ɗimiyid ndan ngwang ɗǝ kumarha kanda sǝ.

Ngwalad mii pathla

12 Na minna sǝ thlǝn Artimas ni nduwa Tikikus a thlǝmad nun ɗǝ, ndeng yidwa ɓanaɓa ɓa wal ngi a Nikafolis, ƙǝsǝr na minna sǝ a ǝna fegrha ni a mbǝɗi. 13 Əno ˈya na a mbang ǝnaarha ɗangga Dzinas sǝ tǝ mbǝrmee, tǝ Apolos tǝra nda hu kwamana hai. Ɗang kanda sǝ ma ƙǝɗeng nda ˈya wa. 14 Tǝta ni nafi nǝm a tsaha fǝr alten ndan nda hu ǝna ǝngya na ngga, na nda a ɗang ndan sǝ hu ǝngya kamngga na mindan. A tsau nda nafiya mbuwa ǝna taara wa. 15 Nafiya nanan heu a mbǝɗiya kanda a ndoˈya fa. Ndangˈya shayi nǝm fa na hu fǝrƙǝkafek. Ngwa tsauka nggayid Faara tǝ kun heu.

Filimon

Filimon

1

Chirethleng Mbulus Filimon ɗǝ

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbulus chang nanda hu porsǝna ɗǝ ka thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, tǝ ƙǝm a har wan manǝm ɗǝ Timoti tǝ Filimon pashid tar nǝm nggǝm nǝm. 2 Tǝ ƙǝm wan manǝm Afiya tǝ Arkibus pashid tar sodjad nǝm, tǝ fatakkwaya Yeeso na wumnda hai a minda kyawa. 3 Ngwa tsauka nggayid Faara na Chinɗi tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha tǝ yi Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tsauka tǝ kun.

Hwan Faara a Filimon

4 Ƙǝtsar a naɗi a hwanda ni usa Faara ka sa, 5 ƙǝsǝr sǝkɗi fǝrƙǝkafekkid wa ahu Chinǝm Yeeso tǝ ƙǝm nggǝmnda nana tǝghǝn a nafiya Faara. 6 Niyi a hwan Faara tǝ ndaarha tsawud ɗǝɗemnggid nǝm tǝ ndan fa takkwaya nǝn a kyaɗo sǝnda ǝnggini nanǝm tǝghǝn hu Ƙǝrǝsti. 7 Sa wanmana, nggǝm nduwa fǝree ɗǝ wutsǝfayirha kaan tǝ kaali, ƙǝsǝr hur nafiya Faara wal nda kaali a fad wa.

Kalang Mbulus Filimon sǝ aten Onisimus

8 Tsaunǝn kee, ahu Yeeso Ƙǝrǝsti ni mbang ndorha a ǝna ˈya na kamngga. 9 Amma ƙǝsǝr ka nggǝmni sa na minna sǝ hwan sa ni nggi Mbulus, nggi suhurgha nanǝnya, nggi ƙǝm na ahu porsǝna ƙǝsǝr ka Yeeso Ƙǝrǝsti. 10 Niya hwan sa a meghed waana Onisimus ahu Ƙǝrǝsti, tsauɗi ƙǝla Chin, nani ahu porsǝna. 11 Kaar ɗowasǝ wa, amma nanǝnya ƙǝkafek nǝghǝn a ɗang ƙǝmsǝ kyab. 12 Niyi a wuɗang thlǝmad wa ɗǝ, ndǝghǝnggi mbǝnegha hur kaan. 13 Na minnasǝ a tsauka a thlǝmanna a mbǝɗiyahu porsǝna tǝnǝn ɗeesǝ ahu tar Laɓaara na Mbǝnggǝn. 14 Amma mbǝ minnasǝ a ǝna ˈya ni kula sǝnduwa wa, ama nǝn naarha nggayid wa a fadna ɓa tsaurha tǝta ni. 15 Asǝmha ǝnɗi ǝnagha ndǝn mal Onasimu sa yi ɓeena ngguchit tǝna nggǝr thlǝghǝn fa tsauka tǝ sa pakwanɗǝ. 16 Ɓalwa ƙǝla mafarha a sa wa. Kalɗǝ mafarha, ƙǝsǝr ka wanmana ni nggǝm nǝm. Nanǝnya nǝn a ɗorha sǝ kaan, ahu tsawudghǝn niifa tǝ shadnǝm hu Chinǝm. 17 Nanǝn kee ana pashid tarwa ni nggi, thluwun fa ƙǝla na thlǝ nggi fa. 18 A ǝno Onisimus ˈya fa mbuwa ngga nduwa thlǝɗǝ kumarha a harwa nggini a teuƙǝn. 19 NGGI MBULUS NIYA CHIRETHLEU ƏNƊA HAI YA TƏ HARNA TƏ NDAARHA NGGINI A TEUƘƏN. MBƏ SEE ƊALONI NDƏN IN FƏREE NA YIƁƏD WA. 20 Nanǝn kee wanmana hwan ni sa ǝne ˈya tal kee ka thlǝm Chinǝm. Tǝrang hurna sǝ hu Ƙǝrǝsti. 21 Mbǝrsaɗi ndǝn chirethleu ni ɗeleewar ɗaɗǝ ya, sǝnɗisǝ na ǝna ǝnɗi hwan ni sa kamanggǝn ko kal yanɗa nǝn mu ya. 22 Takh ˈya tal fadɗǝn, takse ƙǝnna sǝ ɗǝni tsaurha sǝ, ƙǝsǝr fǝrɗi ƙǝkafek na Faara a sǝk hwandǝ nun na a wuɗeeghǝn thlǝman nun ɗǝ ɗǝɗem.

Mii ngwala ndaˈya

23 Na Abafaras a ndang ˈya kun fa nan ahu porsǝna kyab ka thlǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. 24 Tǝ ƙǝm ɗa na nda Markus tǝ Aristakus tǝ Ndimas tǝ Luka nan a ǝna taara. 25 Ngwa tsaukwa nggayid Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tsauka tǝ sǝsǝn nun. Atsaukake.

Ibraniyaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ibraniyaya

1

Kalgha Faara sǝ tǝ mii Wanggǝn

1 Kaar, kalang Faara chichiyinǝm sǝ ahu kwamangya hangga tǝ ƙǝm hu sayi hangga tǝ mii annabiya. 2 Amma ahu ɓengginiya na yi mii ngwala ƙǝshiirha, kalang ɗǝ ƙǝm sǝ tǝ mii Wanggǝn. Tǝ Wan ɗa ni ǝnana Faara ǝngya heu, tǝƙǝm wur ɗa ndǝn a thlǝ ǝngya nǝn heu. 3 Ndǝghǝn ni kukwaryid mamnggid Faara tǝ ƙǝm ndǝghǝn ni thlǝgha Faara fa. Ndǝghǝn ni ƙǝsgha ǝngya heu ahu laɓarghǝn na tǝ sǝsǝmnda. A kwasamadɗi tsaɓang nǝn ƙǝm ɗǝ hu ɗimiyid nǝm, tsauka a talara a yisǝmad Faara na tǝ sǝsǝmnda fa kaan.

Kal Wanɗi fathlǝngya Faara

4 Nanǝn kee wal mamnggirha nǝn kalgha fathlǝngya Faara ƙǝla ɗǝfang na nda thlǝma kalgha yi ndan mamnggirha.

5 Ƙǝsǝr mbǝ tǝthlǝnda Faara sǝ ˈwana Faara ndang nda,

“Waana ni sa,

Tsauɗi Tsu a weeriya.”

Nduwa ƙǝm,

“Niya tsaurha Chin,

Ndǝghǝnggi ƙǝm tsauka Waana wa.”*

6 Amma ˈwanǝn thlǝn Wan ˈwadghǝn hu ƙǝshiirha ɗǝ, ndǝghǝn,

“Ngwa fǝrangga fathlǝngya Faara mamnggirha.”*

7 Aten fathlǝngya Faara, ndaaghǝn,

“Na Faara tsang fathlǝnggighǝn ƙǝla sǝsǝna,

mafayighǝn ƙǝm tsawa nda ƙǝla sheneu waarha.”*

8 Amma aten Wanɗi ndǝghǝn,

“Tsǝnggam kutǝryid wa, Faara,

nǝn a tsaurha pakwanni ɗǝ,

Sǝsal kutǝryid wa yi nggayirha ni

9 Tar nggayirha ndǝna midwa,

Kar na tar mbǝlfeerha!

Tsaunǝn kee, yiwa Faara ndǝn ɗǝfowa aten shayiwa,

ƙǝmo fǝɗeerha nǝn fa yi mbǝna farha.”**

10 Ndǝghǝn ƙǝm,

“Ka a katǝradghǝn, Chinǝm,

Sa ǝnagha ƙǝshiirha,

Talara ƙǝm tar harwa ni.

11 Na nda a ngwalarha,

Amma sa na a naarha sǝ;

kanda heu na nda a tǝla ɗǝ ƙǝla kaɓarha na kaɓaarha ǝnaarha.

12 Na a faɗang kanda ƙǝla ɓar kaɓarha,

Na nda a nggǝrang kanda hai ƙǝla na niifa mbeɗeng karidghǝn hai.

Amma sa mba tam kyaharra hai wa,

Mbǝ hurad wa tam ngwalarha wa.”*

13 Ahur fathlǝngya Faara mbusǝ ˈwana Faara ndang nda,

“Tsawu a yisǝmanna

ƙǝl tsawang ni fatsanggiwa

akamu saryiwa.”*

14 Fathlǝngya heu sǝsǝn fatarya ni kee. Thlǝnna Faara kanda ka a ɗangganda fingyayina sǝ na har langaad hǝrǝkrha.

2

Yiyi thlǝmaarha aten kyathla hai

1 Tsaunǝn kee, taama kwarǝm aten ǝngya sǝk nǝm, a kwar wum wa nǝm a kyathla hai ma kwamana. 2 Tsaunǝn laɓarɗi thlǝk na fathlǝngya Faara ƙǝkafek ni, fingya kargha takkwaghǝn, nduwa kar ɗa fa a ǝna taara nda tǝghǝn wal nda yindan tsǝtsǝlla kamngga a kanda.* 3 Ƙǝƙǝn nǝm wal hǝrǝkrha a kar wum tǝ mamnggid hǝrǝkrha wa? Ƙǝsǝr Chinǝm tafadghǝn, ndǝn katǝrangga pǝrrǝghǝn hai, fingya sǝkka ndǝn kanda pǝrangga ndaarha ƙǝm ƙǝkafek ni. 4 A mbǝɗiya chikka Faara yighǝn shedawa aten yindan tǝ ǝnsakhkya, tǝ ǝnwultengya tǝ ǝngya mǝmanggǝn ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, tǝ fǝrra Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, ndǝghang nǝn ɗǝ ƙǝla tǝrna midghǝn.

Tsau Yeeso Niifa

5 Malangwa Faara ndǝn fathlǝnggighǝn ǝna kutǝryirha nda aten Ƙǝshidɗi na ɓayi nǝm a ndikrha atenggǝn nanǝnya wa. 6 Amma na mbǝrha sǝ hu ɗeleewar Faara ndagha:

“Mani nafiya tǝ waasa in na ɓillarha tǝ kanda,

Nduwa wan niifa na lafrha? 7 Tsang na kanda ngguchit ma fathlǝngya Faara,

Faɗang na kanda tǝ yi mamnggirha tǝ hǝhasyirha, 8 fǝrang sǝsǝmnda kanda aten ǝngya heu.”

Malang ɗǝ ǝngya heu a kamu ndan, mbǝ ˈya sǝ ɗǝfang na Faara man patu ɗǝ ma kanda wa. Ko mbuwa nǝm nanǝnya a naa ǝngya heu na a kamu ndan wa.† 9 Amma ƙǝm naɗǝm Yeeso, tsauka ahu sayi ngguchit a kamu fathlǝngya Faara, nanǝnya faɗang nda nǝghǝn tǝ mamnggirha tǝ hǝhasyirha hu sǝsadghǝn yi mǝrra. Nanǝn kee, ka nggayid Faara ni, ƙǝsna Yeeso mǝrra fa ka kowunni.‡ 10 Ƙǝsǝr mǝmǝl ni ǝnanǝn ǝngya heu tǝƙǝm nana ǝngya sǝ heu, ahu ɓang nda wundakhnaya ɓa hangga ahu mamnggirha ɓa. Nanǝn kee, mǝmǝl ni tsang nǝn tǝ inang nda kwaman hǝrǝkrǝ ndan hai chahal hu sǝsaarha.§ 11 Ƙǝsǝr ndǝghǝn na a tsang niifa chahal tǝ fingya ˈwa nanda tsang kanda chahal, na nda hu minda tal. Nanǝn kee mbǝ shilee ƙǝsang Yeeso a aahɗǝ kanda shayighǝn wa, 12 ndǝghǝn,

“Niya pǝr thlǝm wa a shayina.

Niya fal thlǝm wa a pathlang fiya a wum nda hai ka a tǝrang shilee nda Faara in.” * 13 Nggǝrghǝn ndaarha,

“Niya mbǝrsaarha tǝghǝn.”

Tǝ ƙǝm,

“Kulo nggi ya tǝ wanggini fǝree na Faara.”†

14 Tsau nǝn wanggini na nda tǝ thlu farha fa tǝ fara, ndǝghǝnggi ƙǝm tsauɗǝ kee. Əna nǝn kee ƙǝsǝr hu mǝrrǝghǝn, ɓǝlang ɗǝ sǝsǝmnda tǝ ƙǝs mǝra ha, ndǝna Sheetan, ‡ 15 kwasanggǝn fingya hai hu tsawud ndan na a ǝna tar mafayirha ƙǝsǝr ka tǝrǝm mǝrra.§ 16 Ƙǝsǝr ƙǝkafek mbǝ fathlǝngya Faara nǝn a ɗang kanda sǝ wa, amma chichiiya Ibrahim. 17 Tsaunǝn kee, ngwa tsauka ƙǝla kanda, ko ƙǝƙǝn ni tsauka tǝ haɗang nda fiya fa tǝ firis na manggǝn tǝ ƙǝkafek fa hu tar Faara. Tǝnǝn fǝr sataka yi chahang ɗimiyid ndan fiya ɗǝ. * 18 Ƙǝsǝr ndǝghǝn tafadghǝn tǝk ɗǝ sǝsaarha fa a sayidɗi ƙǝƙǝrang na nda, tsǝk ɗǝ ƙǝm na a ɗanggǝn fingya sǝ a nanda a ƙǝƙǝrang kanda.†

3

Kal Yeeso Musa mu

1 Tsaunǝn kee shayina fatakkwaya na chahal, kun pet na fad nun walgha adɗi na a talara, sheeman teena Yeeso fa, nǝm aarha tǝthlǝnda Faara tǝ ƙǝm firis na manggǝn sheeda nǝm. * 2 Ənaɗǝ taara tǝ ƙǝkafekkirha a niifɗi thlǝngga ndǝn ɓa, ƙǝla ǝnana Musa ƙǝkafekkirha ahu targhǝn ahur nafiya Faara.† 3 Heu tǝ kee, wal Yeeso fǝrra mamnggirha kaan ma Musa, ƙǝla niifa tǝngga ƙǝnna kalɗǝ ƙǝnɗi mamnggirha. 4 Ƙǝsǝr kala wure na niifasǝ tǝngga ndǝn, amma tǝ tǝn ǝngya heu Faara ni. 5 Nana Musa tǝ ƙǝkafek fa ahu ǝngya heu a mbed nafiya Faara, fǝrɗǝ shedawa tǝ ǝngya ɓana Faara thlǝkrha a mbee.‡ 6 Amma Ƙǝrǝsti nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa tsaunǝn ndǝghǝn ni Wee na aten nafiya Faara heu. Ƙǝm ni wurighǝn, a ɗǝɗǝm mbeeɗǝ tǝ shembe tǝ shiiten ɗi nǝm a taala sǝ.

Ƙǝs thlǝmaarha aten yamid fǝrƙǝkafek

7 Nanǝn kee, ƙǝla ndana Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda,

“A weeriya a sǝk ɗun kwad uradghǝn,

8 a na hur nun kakrak wa,

ƙǝla ǝna nun kakyathlanga,

a sayid ƙǝƙǝrra na a kaheerha wa.

9 A mbǝɗi ƙǝƙǝree na chichiyi nun sǝ,

ko nanǝn nanda taara ǝnani yi huraya kumnggit faɗa.

10 Ndǝghǝn ɗani sǝbna hurna ɗǝ tǝ nafiya ƙǝshiid farɗi ndǝn ndaani,

‘Na ahur ndan inggun ma nggi,

kar ǝna ˈya ndang ni kanda.’

11 Hǝrǝmna hurna sǝbrha ɗǝ aah Faara ni ndee,

‘Mba nda tam kyarha hu yiɓǝdna hai wa.’ ”§

12 Shayina, kwarama, naɗǝ hur nun naarha tǝ mbǝlfeerha, tǝ yamid fǝrƙǝkafek, na a kyakhrun hai malanggun Faara na tǝ yibrha wa. 13 Amma nama narha fǝrang kaali ndan kala ɗathla mbǝrha fa hai. Ənama taara tǝ fara nǝm aarha, “Weeriya,” amana niifa narha tal ahur hukrha ɗimiyirha ndǝn nagha hurghǝn kakrak.* 14 Nǝm a wumteena tǝ Ƙǝrǝsti a ish ɗǝm tǝ shembe ƙǝla ˈwa nǝm fǝrƙǝkafek ta mii ngwaladghǝn ɗǝ. † 15 Ƙǝla ndaana nda,

“A weeriya a sǝkɗun uradghǝn,

A tsang ɗun hur nun kakrak ƙǝla a sayid kakyathlang ɗi wa.”‡ 16 Nda wunni sǝkka uradghǝn, nggǝra nda ǝna kakyathlaanga tǝghǝn? Mbǝ nafina ni kyang na Musa kanda sǝ a chehweed Masar wa?§ 17 Nda wunni sǝbna hur Faara ɗǝ tǝ kanda yi hurarha kumnggit faɗa? Mbǝ nafina ni ǝnagha ɗimiyirha, mǝrna nda a kaheerha wa? 18 Nda wunni aah na Faara thlǝmnggǝn aten ndan tǝ ndaarha mba tam wal yibrha a mishim ndǝghǝn wa? Mbǝ nafina ni kargha miighǝn fa wa?* 19 Ƙǝla nǝm hai kee ashe ka yamid fǝrƙǝkafekkid ndan ni walwa nanda yibrha a mishim ndǝghǝn.†

4

Far yiɓǝd nafiya Faara

1 Tsaunǝn kee, hǝrǝmna ɗǝf miighǝn yi kyarha hu yibrha hai ɓalghǝn sǝ, tama kwarǝm kaan, amana tal ahur nun ƙǝɗeng kyarha sahai. 2 Ƙǝsǝr sǝk ɗǝm Laɓarɗi na Mbǝnggǝn ƙǝla kanda ƙǝm, amma laɓarɗi ɗang ngwa kanda sǝ wa, thlǝwa ndan fa tǝ ƙǝkafekkirha wa. 3 Amma ƙǝm fǝrgha ƙǝkafek, ƙǝm ni na a kyarha hu yiɓǝdɗa hai. Ɗalama teena hai tǝ laɓar Faara ndanǝn, “Sǝb hurna ɗǝ aah ni thlǝmna tǝ ndaarha, ‘Mba nda tam kyarha hu yibrha hai wa.’ ” Ndaana Faara kee ko nanǝn ˈwaɗǝ teena ngwalang ɗǝ targhǝn ka a sayidɗi ǝnanǝn ƙǝshiirha. 4 Ƙǝsǝr ahu ma mbǝrha thlǝk ɗǝ laɓar ɓeena yi mǝd tǝ ndaarha, “Afar ɓeena yi mǝd yib Faara ahu targhǝn ǝnanǝn heu.” 5 Tǝ kǝm nggǝr nda thlǝkƙǝn tǝ ndaarha, “Mba nda tam kyarha hu mbǝd yiɓǝd na hai wa.” 6 Kaar pǝr nda laɓarɗi ya na mbǝnggǝn aten yiɓǝdɗi, amma fingya pǝrang na nda Laɓar Faara kanda kyawa nda sahai wa ƙǝsǝr fǝrwanda ƙǝkafek tǝghǝn wa. 7 Tǝrgha nggǝrghǝn ɗǝf fara, aaghǝnǝn, “Weeriya”. Thlǝkƙǝn farɗiya akwasamad huraya hangga a mii Ndauda, ƙǝla ndaana laɓar Faara na chichireethlee hai kaar, “A weeriya a sǝk ɗun urad Faara, a tsang ɗun hur nun kakrak wa.” 8 A ndam fǝrang Djeshiwa yibrha kanda, kam nggǝr wa Faara sakh fara sǝmǝn yi far yibrha wa. 9 Ta weeri ɗaɓa ya Ɓalgha far yiɓǝdɗa sǝ ya yi nafiya Faara. 10 Ƙǝsǝr kala nafiya kyagha hu yiɓǝdɗa hai ki Faara ya, yib nda hu tar ndan ƙǝla yibna Faara ahu yighǝn taara. 11 Tsaunǝn kee, taama djitǝm na a kyam hu yiɓǝdɗa hai ya, amawana niifa kyarha hu yamid kar mii Faara fa ƙǝla ǝnana nafiya Isǝreelaya. 12 Ƙǝkafek, na laɓar Faara nǝghǝn tǝ yibrha fa, tǝ shembed taara ƙǝm. Chimndghǝn kalɗǝ yi thlaukh ƙǝlara na tǝ mee sǝri. Nǝn kyathla ta ahur niifa ɗǝ, ndǝghanggǝn sǝsǝna hai tǝ yibrha, tǝ ƙǝm ta hu shileerha ɗǝ. Nǝn sǝnang numad ˈya hai na mid niifa tǝ numadghǝn. 13 Mbǝ ˈyasǝ ǝnana nda hu ƙǝshiirha na ɓǝɓee a yid Faara wa. Əngya heu nǝghǝn a pǝpal hu yidghǝn ndǝghǝn nǝm a fǝrang kirǝssa ǝngya ǝna nǝm.

Yeeso ndǝna mamnda Firistaya

14 Tsaunǝn nǝghǝm tǝ mamnda Firis ha, Yeeso Wan Faara ɗǝgha talara ɗǝ ta mbed Faara ɗǝ, taama ishim aten fǝrƙǝkafekkid nǝm ƙǝla ndaa nǝm. 15 Ƙǝsǝr mamnda Firis ɗi kyanǝm ya mbǝ yanɗa ni mbuwa nǝm haɗang fa ka ƙǝɗi nǝm wa. Amma nǝghǝm tǝ mamnda Firis ƙǝƙǝrang na nda hu kwamangya hangga ƙǝla nanǝm, amma ndǝghǝn nggi mbǝ tǝ ɗimiyirha fa wa. 16 Tsaunǝn kee taama nam hwas-hwas ɗǝm ɗǝ tsau tǝ tsǝnggam kutǝryid Faara fa, tǝnǝm haɗang nda fa kaɗa nggayirha nǝm na a ɗang ƙǝm sǝ ana mid nǝm sǝ thlaara.

5

1 Kala manda Firis na nda wurghǝn sǝ ahur fiya ƙǝsǝr a ǝna tar Faara nǝn a meyed fiya, ndǝghǝn ni fǝr ǝn fǝra tǝ ǝna sataka yi chakh ɗimiyirha. 2 Tsaunǝn ndǝghǝnggi nǝghǝn tǝ yighǝn ƙǝɗiirha, nǝn mbang takkwarha tǝ fingya na tǝ yamid sǝnda tǝ sammayirha tǝ fingya na a kyathla hai. 3 Ndǝghǝn ɗa nǝn ǝna sataka yi altenggǝn yi chakh ɗimiyirha tǝ yi fiya ƙǝm. 4 Mbǝ niifa sǝ na wur fadghǝn tsauka mamnda firis ka nana midghǝn a fǝrang mamnggirha nda wa. Na niifa mbang tsaurha firis na manggǝn kee a aah Faara ndǝn ƙǝla aah nǝn Haruna. 5 Nǝghǝn kee ƙǝm, mbǝ Ƙǝrǝsti ni wurgha altenggǝn tsauka Firis na manggǝn wa. Faara ndǝn wurgha ndǝn, ndǝn ndangna Faara, “Waana ni sa. A weeriya tsauɗi Tsu.” 6 Nggǝrghǝn ndaarha a mbǝrha pak, “Firis ni sa pakwanɗǝ, ƙǝla saghang na Melkidzedek hai.” 7 A sayidɗi na Yeeso hu ƙǝshiirha, hwan ɗǝ Faara tǝ tǝrha kaan har tǝ aam yirha, a niifɗi na mbang hǝrghang nda ma mǝrra. Sǝk Faara hwandǝghǝn ƙǝsǝr nǝn ǝna taara tǝ ˈya ndang na Faara tǝ fǝrang mamnggirha. 8 Ko nanǝn Yeeso Wan Faara ni, tsaha ɗǝ ǝna taara hu ǝngya sanǝn fa. 9 A sayidɗi tsaunǝn lǝlǝgɗa, tsauka ndǝghǝn ni kwaman hǝrǝkrha yi pakwanɗǝ a fingya heu na a ǝna taara tǝ ˈya ndaanǝn, 10 ahu kiya ni faɗang na Faara tsauka Firis na manggǝn ƙǝla saghang na Melkidzedek hai.

Yiyi thlǝmarha aten wutta samarha ɗǝ

11 Aten laɓar ɗiya na ǝngya sǝ hangga na minnan thlǝkrha, amma nǝghǝn pǝɗaghǝn na a pǝrang nggǝnan kun, ƙǝsǝr mbun mbang sǝnang ˈya hai wed wa. 12 Kam ɗǝ kun nanǝnya tsawun fa tsahaya ha, amma na mid nun sǝ a nggǝrgha niifa tsahanggǝn kun ha aten ǝngya kamngga hu laɓar Faara. Ƙǝl ɓi thlaarha kee ndǝn ɓalna mid nun, ma yaarha. 13 Kala niifa tsauna ɓi thlaarha ǝnnadghǝn mii, wufar wee ni, sǝngwa ǝna kwaman ˈya na ngga wa. 14 Amma ǝnnarhami na kakrak ndǝna yi fingya mangga, na a ǝna taara tǝ numad ndan ƙǝtsar, na a hwathlang ngganda ˈya hai na ngga tǝ tar mbǝlfeerha.

6

1 Tsaunǝn kee, taama malang nggǝm djib katǝra tsaharhaha ˈwa nǝm waala aten Ƙǝrǝsti, ɗǝm mbeeɗǝ, tǝ chik sǝnda. Kamngwa a nggǝrghǝm katǝrang tsaharhaha aten mal ɗimiyirha aten ǝngya na ɓang mǝra ɓa tǝ fǝrƙǝkafek a Faara wa, 2 tǝƙǝm sǝk laɓaara aten mbaptisma, tǝ fǝr parka, tǝ yi thliirha sǝ hu mǝrra, tǝ ngwa kumad ngwala ƙǝshiirha. 3 A nggǝm Faara fa, nǝm a ɗǝrha mbeeɗǝ. 4 Ƙǝsǝr nǝghǝn pǝɗaghǝn mbanggǝm wuɗang fingya thlǝgha laɓarɗa fa nggǝra nda samarha ɗǝ. Fingya ˈwa nanda ɓang kanda hu kukwaryid Faara ɓa, taarangga ǝngya fa na ngga a talara, wal nda yindan Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda, 5 tǝƙǝm taarangga mbǝnda laɓar Faara fa tǝ sǝsǝmnda ƙǝshiirha na ɓayi. 6 Amma fingya wudgha samarha ɗǝ hu fǝrƙǝkafekkid ndan mbǝ kwamana sǝ na a wuɗang nggǝm kanda ɓa na a mal ɗimiyid ndanda wa. Ƙǝsǝr na nda a nggǝr tawang Wan Faara ɗǝ aten kaɗiirha, fǝrang shilee nda a pǝpal.

7 Chehweerha na a sang aam ˈyaara na a ɓarha tenggǝn hai ƙǝtsar, na kyang hǝfya sǝ fǝr ǝnnarhami nǝn ka a thlar fingya yina nǝn na a huɗaghǝn, nǝn wal parkad Faara. 8 Amma ana chehweerha a kyang ndakhkya sǝ tǝ hwaliiya mbǝ ngga wa, na Faara a shiwang nda. A kwasamadghǝn nǝn a djirha ɗǝ. 9 Shayina, ko nanǝn thlǝk ɗan tur laɓarɗiya, sǝnɗansǝ nun a thlǝ parka na ngga yi hǝrǝkrha na fingya a waala. 10 Faara mbǝ tǝ yamid nggayirha fa wa. Taara ǝnang nun tǝ nggǝmnda kyaɗang nun hu thlaara a nafiyighǝn, ƙǝla nanun a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ɗang kanda sǝ. 11 ˈYa na minnan ndǝna kowunni ahur nun na a djitigha kee ta mii ngwaladghǝn ɗǝ, tǝna ǝnggini nun a shiteena atenggǝn lǝghǝtta. 12 Mbǝ minnan sǝ a tsawun nafiya na tǝ sǝbrha yid wa, amma tsahama fingya yini hu fǝrƙǝkafek, tǝ ƙǝrǝsta har langaad ɗǝf mii ɗa nda.

Ƙǝkafek ni ɗǝf mii Faara

13 A sayidɗi ɗǝfna Faara miighǝn a Ibrahim, ɗǝf ɗǝ miighǝn tǝ aah thlǝmnggǝn. Tsaunǝn mbǝ niifa sǝ kalgha ndǝn na a aah thlǝmnggǝn nǝn wa, ndǝn aah nǝn thlǝmnggǝn. 14 Ndagha Faara, “Ƙǝkafek, niya fǝro parka, niya tsawang chichiyiwa na nda hangga kaan.” 15 A kwasamadɗi ƙǝrǝs na Ibrahim kaan, tǝrgha fǝrangga Faara ǝnɗi ɗǝf nǝn miighǝn. 16 Na fiya aah Faara aten niifa kalgha kanda mamnggirha. Aah Faara ndǝna a kyad mii ngwala ngaala. 17 Nǝghǝn kee ƙǝm, ana mid Faara sǝ a kyad ndaarha nǝn ˈya ndanǝn ƙǝkafek ni a nafiya ɗǝfnǝn miighǝn nǝn aah thlǝmnggǝn ka a kyanggǝn ngaala ɗǝ ahur ndan a kyad ndaarha nǝn mbǝ tam kyakhrang miighǝn hai wa. 18 Na ǝngya sǝ sǝri mbuwa tam kyaharra hai, mbuwana Faara nggaɓarha atenggǝn. Nanǝn kee ƙǝm walgha mbǝd tsaurha nǝn a fǝrang kaali ƙǝm kaan na a ƙǝs ǝnɗa nǝm ha nǝm a shang teena fa na a mbed nǝm. 19 Shiiten ɗi kyanǝm ya ƙǝkafek ni nǝn ishang huten nǝm. Nǝn kyarha hura ɗǝ kaan, ta ƙǝsǝr shishamar ɗa ɗǝ na a mbǝrha chahal a talara. 20 Yeeso ndǝn ˈwagha kyarha mbǝɗa ɗǝ a meyed nǝm, tsaunǝn ndǝghǝn ni Firis na manggǝn yi pakwanɗǝ ƙǝla saghang na Melkidzedek hai.

7

Tsaurha Firis tur yi Melkidzedek

1 Melkidzedek kutǝr Salem ni, tǝ ƙǝm Firis yi Faara na manggǝn kalgha mbǝrha mu. Ƙǝmaghǝn tǝ Ibrahim a sayidɗi nǝn a wutta ɓa a kwasamadɗi hǝb nǝn yanda ǝnanǝn tǝ kutǝrya kal nǝn kanda mu, ƙǝma na nda hai, ɗǝfang parka nǝn in. 2 Tǝrgha Ibrahim fǝrang ǝnfǝra nǝn tal hu kum yi ǝngya wal nǝn ɓa hu yanda. Thlǝm Melkidzedek ndaarha ni, “Kutǝra yi nggayirha.” Tǝƙǝm, “Kutǝr Salem ni,” ndaarha ni, “Kutǝr tsawud ɗǝɗemnggirha.” 3 Mbǝ chireethla sǝ kyadgha chin Melkidzedek tǝ man nduwa turyighǝn wa. Mbǝ katǝra ɓenggǝn sǝ nduwa mii ngwala tsawudghǝn wa. Amma firis ni ndǝghǝn yi pakwanɗǝ, nǝghǝn ƙǝla Wan Faara. 4 Ƙǝlaman tur mamnggid niifɗiya. Ko Ibrahim riigha mii na chichid nǝm fǝrang ɗǝ tal hu kum ǝngya har nǝn ɓa ka yanda. 5 Nanǝnya ɗeleewar ngyakhrha Musa kyadɗǝ ndaarha turya Lawiya tsauka firis na nda thlǝ ǝnfǝra tal hu kum a haar nafiya Isǝreela ko nanǝn turya Ibrahim ni. 6 Amma Melkidzedek mbuwa tur Lawiya, thlǝɗǝ ǝnfǝra a haar Ibrahim, ɗǝfang parka nǝn Ibrahim teena ndǝghǝnggi ˈwagha thlǝ ɗǝfmi Faara. 7 Mbǝ ngaala sǝ wa yi na fǝr parka kalɗǝ yanɗi na a thlǝ parka mamnggirha. 8 A mbǝɗiya, firistaya na hu turya Lawiya nafiya ni mǝrgha, na nda thlǝ ǝnfǝra tal hu kum a haar fiya. Amma aten Melkidzedek, thlǝgha ǝnfǝra a haar Ibrahim thlǝk ndan tǝ ndaarha nǝghǝn tǝ yibrha fa. 9 Nanǝn kee, nǝm ndaarha Lawi tafadghǝn, tsauka turyighǝn ni na thlǝ ǝnfǝra, fǝrɗǝ yighǝn ǝnfǝra haaɗǝ a haar Ibrahim, 10 ƙǝsǝr a sayidɗi ƙǝmana Ibrahim hai tǝ Melkidzedek nggǝt wanda Lawi ˈwan wa, amma nǝghǝn hu turya chichidghǝn.

Na Yeeso ƙǝla Melkidzedek

11 Nanǝn kee, a ndam firistayirha yi Lawiya nǝghǝn mǝmǝl tǝ yi ɗeleewar ngyakhrha Musa fǝrang na nda Isǝreelaya, kama na firis nggǝr kyarha ɓa pak, na mǝmǝl tǝ tur yi Melkidzedek, mbǝ tur yi Haruna wa. 12 Ƙǝsǝr a nggǝrang nda kwaman firistayirha hai, tsauɗǝ tǝta ni a nggǝrang ngganda tsahad ngyakhrha hai ƙǝm. 13 Ƙǝsǝr firisɗi nǝm a thlǝk ǝnggini atenggǝn ya, nǝghǝn hu turya pak, mbǝ niifa sǝ ƙǝm ahur tur yini ˈwagha ǝna tar firis a mbǝd nji sataka wa. 14 Ƙǝsǝr nǝghǝn a pǝpal tǝ ndaarha Chinǝm ɓaghǝn ɓa ahu turya Yahuda, mbǝ ˈya sǝ ˈwana Musa thlǝkrha aten firistaya tǝ ndaarha na nda kyarha ɓa ahu turya Yahuda wa. 15 Laɓarɗi thlǝk nǝm ya tsauɗǝ ƙǝkafek, hǝrǝm nǝn naarha na firis sǝ na ƙǝla Melkidzedek kyagha ɓa. 16 Ndǝghǝnggi tsauka firis mbǝ ka ngyakhrha nduwa ǝntin thlufarha wa, amma nǝghǝn aten sǝsǝmnda yibrha mbuwana mii ngwaladghǝn sǝ. 17 Ƙǝsǝr pǝr ndan tǝ ndaarha, “Firis ni sa yi pakwanɗǝ, ƙǝla tur yi Melkidzedek.” 18 Malang nda tsahad kaar a man patu ɗǝ ƙǝsǝr ka yamid sǝsǝmndǝghǝn tǝ yamid thlarǝghǝn. 19 Ƙǝsǝr tsahad ɗeleewar Musa mbǝ tsawang ˈya lǝlǝgɗa wa. Amma nanǝnya na shiteena sǝ na ngga kaan ndusangga ƙǝm thlǝmad Faara ɓa. 20 Yanɗiya mbǝ kula tǝ aah thlǝm Faara wa. Fingya tsauka firisya, aah wa nda thlǝmnggǝn Faara wa. 21 Amma aahɗǝ thlǝm Faara kyanǝn hu tar firis hai ndangna Faara, “Chinǝm aah ɗǝ thlǝm Faara mbǝ tam hwasang ˈya ndanǝn wa, ‘Firis ni sa pakwanɗǝ.’ ” 22 Ƙǝsǝr ka aah Faarɗi ya, Yeeso ni katenggǝn na mbang tsawang nda ɗǝfmi ɗiya tsauka ngga tǝ Faara. 23 Firisya yi kaar na nda hangga, ƙǝsǝr mǝrra ndǝn ˈyaɗangga mana kanda fa a ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ tar ndan. 24 Amma ƙǝsǝr na Yeeso tǝ yibrha fa pakwanɗǝ, Yighǝn firistayirha yi pakwanni ɗǝ. 25 Tsaunǝn kee, nǝn mbang hǝrghang nda nafiya ɓagha thlǝmad Faara ɓa tǝ man fadghǝn. Ƙǝsǝr nǝn naarha tsǝ laɓaara tǝ Faara a meyed ndan. 26 Tur mamnda firis ɗani ya na mid nǝm ƙǝsǝr nǝghǝn chahal, chahal kula ǝn ˈyaara fa, nǝghǝn inggun ma fa ɗimiya, tǝ mamnggirha a talakh talara. 27 Mbǝ ƙǝla fingya mamngya firistaya wa. Mbǝ midghǝnsǝ nagha a fǝr sataka ƙǝtsar wa. ˈWaghǝn fǝr sataka ka ɗimiyid aal fadghǝn, a nggǝrgha ǝnaarha ka ɗimiya fiya. Fǝrghǝn sataka katǝra tal ka ɗimiyid ndan a sayidɗi fǝr nǝn fadghǝn. 28 A hu ɗeleewar ngyakhrha Musa na nda wur mamnda firis hu ƙǝɗiirha nanǝnsǝ ahur fiya. Amma aah thlǝm Faara, ɓaghǝn ɓa a kwasamad ngyahadɗi, wurghǝn Wanɗi, tsauka chahal pakwanɗǝ.

8

Yinǝm Mamnda Firis ndǝna Ƙǝrǝsti

1 ˈYa nǝm a ndaarha nanǝnya ndǝna, nǝghǝm tǝ Mamnda firis na tsau hu tsǝnggam kutǝryirha a yisǝmad Faara a talara, 2 tǝ ǝna taara a mbǝrha na chahal, ahu ka chamɗi na ngga ǝnana Chinǝm, mbǝ yanɗi ǝnana niifa wa. 3 Kala mamnda firis targhǝn ni fǝr ǝnfǝra tǝ sataka, nanǝn kee mamnda firis ɗi kyanǝm ya tǝtani a fǝr ˈya nǝn. 4 Andam nǝghǝn hu ƙǝshiirha ni, kam mbǝ tam tsaurha firis wa, ƙǝsǝr na firistaya sǝ na fǝr satakhkya ƙǝla sakhna ɗeleewar ngyakrha. 5 Na firistayini ya ǝna tar ndan a mbǝrha na chahal na ƙǝla ǝngya na a talara. Ƙǝsǝr a sayidɗi na Musa a taksa chama yi Faara, ƙǝs nda thlǝmadghǝn tǝ ndaarha, “A sǝnasǝ a ǝna ǝngya na heu ƙǝla kyaɗo ni a wumnda.” 6 Amma nanǝnya fǝrang nda tar firis Yeeso yanɗi na ngga kaan kalgha yi kaar, ƙǝla nana weerinda ɗǝfmiɗi ngga kaan, nanǝn Yeeso ni ishgha a pathlang Faara tǝ fiya. Ƙǝsǝr ǝnagha ndan aten weerinda ɗǝfmee na ngga. 7 Ƙǝsǝr andam mbǝ ˈyasǝ ɗimi aten ɗǝfmiɗi na kaar ya wa, kam mbǝm nggǝr kaɗa ɗǝfmee pak wa. 8 Amma Faara naɗǝ ɗimiyid nafiyighǝn ndǝn ndaanǝn, “Na sayi ɓayi, ndana Chinǝm,

niya nggǝr fǝr weerinda ɗǝfmee tǝ nafiya Isǝreela hǝu tǝ nafiya Yahuda. 9 Mbǝ a naarha ƙǝla ɗǝfmiɗi ǝnani tǝ chichiyindan wa,

a farɗi ƙǝs ni haar ndan kyang ni kanda sǝ hu chehweed Masar,

ƙǝsǝr ish wanda aten ɗǝfmina wa,

kang ƙǝsǝra ni kanda, Chinǝm ndagha kee.

10 Kulo weerinda ɗǝfmina ni ya, niya ǝnarha tǝ nafiya Isǝreela,

ndagha Chinǝm,

niya chireethlǝng nggyahad na hai ahu huten nggindan

tǝ hur yindan.

Niya tsaurha Faar ndan

kanda ƙǝm nafina.

11 Mba nda nggǝr tsahang tula yindan ha,

nduwa nggǝɗayi ndan tǝ ndaarha, ‘sǝnna Chinǝm.’

Ƙǝsǝr ko wunni nǝn a sǝn nggi,

katǝrarha aten tǝfeewunda ɗǝgha hu tǝpamǝnda ɗǝ.

12 Ƙǝsǝr niya chahang ɗimiyid ndan kanda ɗǝ,

tǝƙǝm mbi nggǝr ɗal ɗimiyid ndan teena ɓalwa.”

13 Ndikna Faara aten weerinda ɗǝfmee, tsang ɗǝ yi katǝradghǝn suhurghǝn. Tǝƙǝm ˈya na yi ƙǝtǝm, tsauɗǝ suhur ɗǝ, tsǝɓaku nǝn a sahatta.

9

Hurad ngyakhrha aten tǝrang shilee Faara in

1 Hu katǝra ɗǝfmee a pathlang Faara tǝ nafiya Isǝreela, na kwaman tǝrang shilee Faara in sǝ, tǝ mbǝd tǝrang shilee Faara in hu ƙǝshiirha. 2 Na ƙǝngya sǝ sǝri ahu cham Faarɗi. A hu yanɗi ƙǝnna na a mbee na mbǝd ɗǝfǝd patilla sǝ, tǝ tebǝr, tǝ mburodi ɗǝfang nanda ɗǝ. Yanɗi mbǝrha ya ndǝn na nda aarha mbǝrha na Chahal. 3 A pǝm shishamar ɗi ndǝghang nanda ƙǝnɗa sahai, na ƙǝnna sǝ yi sǝri na nda aarha mbǝrha na Chahal kaan. 4 A hur ƙǝnɗi na mbǝrha sǝ tangsang nanda tǝ tǝfasa ndǝna nda nji urdi sǝ na sǝdghǝn mbǝnggǝn a tenggǝn, tǝ akwati ɗǝfmee. Ənggini na sǝri ya ƙǝmang nda fadghǝn tǝ tǝfasa. Ahur akwatid ɗǝfmiɗi na tasau sǝ yi ǝna nanda tǝ tǝfasa na tǝ Manna ahurghǝn, tǝ sǝsal Haruna tǝfgha shee, tǝ mbǝd chireethla yi feera sǝri yi ɗǝfmiɗi. 5 Aten Akwatiɗi na ǝngya sǝ taksa na nda tǝ pakhkya fa na a kyad mamnggit Faara, kanda ni na fǝrang mishimnda mbǝɗi na nda aarha mbed tǝr hakked ɗimiyirha. Amma nanǝnya mbǝm mbang kala sǝ tǝtal tǝtal a tenggǝn wa. 6 A wumang nanda ǝnggina hai ya kiya, na firistaya ƙǝtsar narha kyarha hu ƙǝn yi tal ɗǝ, nanda narha ǝnna tar firis yindan sǝ. 7 Amma mamnda Firis katǝnggǝn ndǝna kyarha hu ƙǝn yi sǝri ɗǝ, nǝn kyarha mbǝɗaɗǝ saara tal hu hura kee. Mbǝ kyarha mbǝɗaɗǝ kula fara wa, nǝn ǝna sataka yi altenggǝn, tǝƙǝm fiya ǝnagha ɗimiyirha kula sǝndǝndan sǝ. 8 Hu kiya Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda a kyadɗǝ ndarha kwaman kyarha a mbǝɗaɗǝ na Chahal ingwaɗǝ a ɓal Chamɗa sǝ ƙǝt wa. 9 Yanɗiya ǝnsakhrha ni a ƙǝshiid weeriya. Nǝn a kyat ndarha ǝn fǝr yini tǝ satakhkini na nanda a fǝra mbǝ tsang hur nafini na a tǝrang shilee Faara in lǝlǝgɗa wa. 10 Tur ǝnggini ya nǝghǝn a ten hǝbrha tǝ sarha tǝ tsabya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. Tur ǝngginiya ngyakhkya ni kee a ten thlu farha na a ǝnagha fiya taara tǝghǝn kapa na weerindǝghǝn ɓarha ɓa.

Far Yeeso ndana ka far sataka

11 Amma ɓad Ƙǝrǝsti ɓa ndǝn tsaunǝn ka mamnda Firis a ten ǝngya na nggǝngga nasǝ nanǝnya. Kyaɗǝ hur Chamɗa ɗǝ ǝnawana niifa tǝ haara, mbǝ tur yanɗi ǝna nanda ƙǝshiirha wa. 12 Kyaɗǝ mbǝɗaɗǝ na chahal kaan sara tal kee. Kyawa saɗǝ tǝ far ˈwalya nduwa yi wan thlaaya wa, amma tǝ yighǝn fara, walang nǝn ƙǝmsǝ hǝrǝkrha yi pakwanɗǝ. 13 Ngyakhrha Musa kyadɗǝ ndaarha nanda washang far ˈwalya tǝ far kwelya tǝ fish wan thlaaya a fiya fa ǝnagha ǝn tsanda. Yanɗiya ndǝna tsang fingya natǝ paarha fa tsawa nda chahal hu farha. 14 Nanǝn yanɗiya ƙǝkafǝk ni, ma nǝm ndaarha tǝ far Ƙǝrǝsti? Ndǝghǝn mbuwa tǝ ǝn ˈyaara fa, fǝrɗǝ altenggǝn a Faara hu Sǝsǝnɗi tǝ Peɗǝnda yi pa kwanɗǝ, ƙǝkafek na farɗi tsaɓang numad nǝm ɗǝ, hu ǝna ǝngya mbuwa ngga ƙǝsǝr ka ɗǝfang shilee nǝm Faara in na tǝ yibrha.

Lǝghǝd ɗǝfmi ɗi hu mǝrra Yeeso

15 Tsaunǝn ƙee, Ƙǝrǝsti ndǝn ishgha hu weerinda ɗǝfmi ɗiya, ƙǝsǝr nafiya aah nanda na nda a thlǝ langaarha yi ɗǝfmiɗi pakwanɗǝ, ƙǝsǝr ˈwaɗǝ teena mǝrɗǝ shaulanggǝn fiya ahu ɗimiyid ndan ƙǝtǝm ahu katǝra ɗǝfmee.

16 A mal niifa ɗǝf miighǝn hai aten langadghǝn, ƙǝl a mǝr niifɗi a tsǝ laɓaara nda atenggǝn. 17 Ƙǝsǝr ɗǝfmee aten langaarha mbǝ ǝna taara wa ƙǝl a mǝr niifɗi, ƙǝsǝr mbǝ ǝna taara a ɓal niifɗi tǝ yibrha wa. 18 Ndǝn ǝnagha nden ɗǝfmiɗi yi ƙǝtǝm mbǝ tam ǝna taara wa ƙǝl tǝ irra fara ɗǝ. 19 Akwasamadɗi pǝrangna Musa ǝnɗi fiya na ahu ngyahadɗi, tǝranggǝn far wan thlaaya sǝ tǝ yi ˈwalya, wumanggǝn tǝ aama, nggǝrghǝn tǝrang wuhwar ɗǝfrha sǝ na nda aarha isob, tǝ was chaurarha na yiɓa tǝ farɗi washang nggǝnǝn ɗeleewar tsahadɗa fa tǝ fiya ƙǝm. 20 Tǝrgha ndǝghǝn, “Yanɗiya ndǝna farɗi tsaukwa yi ɗǝfmiɗi ndaana Faara a lafghǝn nun”. 21 Tǝƙǝm washang nggǝn farɗi aten chamɗi, tǝ aten kari heu na nanda manang thlǝm Faara tǝghǝn. 22 Ndagha ngyahad Musa kala ǝngya ƙǝl ana nda chahal tǝ fara, mbǝ chakh ɗimiyirha naarha sǝ a irr wa fara ɗǝ wa. 23 Tsauɗǝ tǝta ni ǝngginiya ana nda mǝmǝl, tsawa nda ǝn sakhkya na a talara na nda chahal. Amma ǝngya na a talara tafad ndan kamɗǝ a na nda chahal, tǝ satakhkya na ngga ma fingya yini ya. 24 Ƙǝsǝr Ƙǝrǝsti kyawa mbǝrha ɗǝ na chahal tǝnna niifa wa, ǝnsakhrha ni kee ƙǝla mbǝrha. Ɗǝghǝn talara ɗǝ tafadghǝn, ka ɗǝgha kyad fadghǝn a mbed Faara ƙǝsǝr ka ƙǝm. 25 Mbǝ ɗǝnǝn talara ɗǝ ka a nagha a fǝr altenggǝn atenggǝn-atenggǝn wa, ƙǝla na firis na manggǝn kyarha mbǝrha ɗǝ na chahal ka fad hurarha fa, tǝ fara mbuwa yighǝn. 26 A naɗǝ kee, ƙǝla tǝk Yeeso sǝsarha fa atenggǝn-atenggǝn, ka a katǝra ǝna ƙǝshiirha. Amma nanǝnya kyadɗǝ altenggǝn katǝra tal kee hu ngwala mii ƙǝshiirha ƙǝsǝr ka a tranggǝn sǝsǝmnda ɗimiyirha ɗǝ hu fǝr satakh fadghǝn. 27 Ƙǝla na niifa mǝra katǝra tal, akwasamadghǝn ƙǝl ngwa kumad Faara, 28 nǝghǝn kee ƙǝm fǝr Ƙǝrǝsti fadghǝn katǝra tal ƙǝsǝr ka a tǝranggǝn ɗimid fiya ɗǝ hangga. Ndǝghǝn nggi ƙǝm nǝn a nggǝr wutta ɓa yi sǝri, mbǝ ka a tǝranggǝn ɗimiyirha ɗǝ wa, amma ƙǝsǝr a hǝrghanggǝn fingya na ɓadghǝn ɓa a kukwasang kanda fa.

10

Satakh Ƙǝrǝsti katǝra tal ni kee tǝƙǝm a heu

1 Ngyahad ɗeleewar Musa nǝghǝn ƙǝla mishimnda ǝngya ni na ngga ɓalgha ɓayi a mbee, mbǝ kad ǝnggina ni ya wa. Nanǝn kee tsǝkkwa kala fingya na a ndusang Faara fa tsawa nda lǝlǝgɗa aten satakhkini na nda fǝra ka fad hurarha fa wa. 2 A ndam na ngyahadɗi mbang, kam malang nda ǝna sataka. Hǝrǝmna nafiya na ɗǝfang shilee Faara teena ˈwanda teena tsau nda chahal, ɓalwa nda nggǝr numarha aten ɗimiyid ndan ɓalwa. 3 Amma aten turya satakhkini ya, na ɗal ɗimiyirha in sǝ ka fad hura fa, 4 ƙǝsǝr mbǝ tam ǝnarha hai far kwelya tǝ yi ˈwalya tsuthlang nda ɗimiyirha ɗǝ wa. 5 Tsaunǝn kee, sayidɗi ɓana Ƙǝrǝsti hu ƙǝshiirha ɓa, ndǝghǝn, “Satakhkya tǝ ǝn fǝrya mbǝ midwasǝ wa, amma farha ndǝna a ngweerha fa tǝghǝn. 6 Mba tǝk mbǝnda fa tǝ sataka yi njirha tǝ yi tsuwulth ɗimiyirha wa. 7 Tǝrgha ndee, ‘Kulo nggi ya, Faara, ɓani ɓa a ǝna ˈya ni na midwa, ƙǝla nanǝn chichireethlee hai aten na ahu ngyakhrha.’ ”* 8 Katǝraghǝn ndaarha, “Satakhkya, tǝ ǝn fǝrya, tǝ satakhkya yi njirha, tǝ satakhkya yi tsuthlang nda ɗimiyirha ɗǝ, mbǝ midwa sǝ wa, mba tǝk mbǝndǝ ndan fa wa.” Ko nanǝn fǝrna ndan ƙǝsǝr ka ˈya ndana ngyakhrha. 9 Tǝrgha ndǝghǝn, “Kulo nggi ya Faara, ɓani ɓa a ǝna ǝnɗani na midwa.” Ɗǝfanggǝn katǝra ɗǝfmee a man patu ɗǝ ka a ǝna taara nda tǝ yi sǝri. 10 Ƙǝsǝr ka nggǝmnda Faara fa tsau ɗǝm chahal hu fǝrra satakh fad Yeeso Ƙǝrǝsti katǝra tal tǝ heu ƙǝm. 11 Kala parra fara kala firis nǝn isha aten targhǝn, nǝn fǝr tur sataka tal mbuwa tam tsaɓang ɗimiyirha ɗǝ. 12 Amma Ƙǝrǝsti fǝrɗǝ fadghǝn sataka katǝra tal yi kakwan, tǝrgha tsauka a yisǝmad Faara, 13 ka a farɗi nǝghǝn a ƙǝla fatsanggighǝn fa na a tsawa nda a kamughǝn. 14 Ƙǝsǝr ka fǝr sataka katǝra tal tsawang ɗǝ nafiya Faara a na nda chahal pakwanɗǝ. 15 Sǝsǝna tǝpeɗǝnda ƙǝm fǝrɗǝ shedawa, ƙǝsǝr ndǝghǝn, 16 “Yanɗiya ndǝna ɗǝfmiina niya ǝnarha tǝ kanda, a kwasamad sayidɗi, ndagha Chinǝm, niya ɗǝfang ngyahad na ahur ndan hai, tǝƙǝm chireethlǝng nggi hai ahu huten ndan.” 17 Tǝrgha ndǝghǝn, “Mbi ɗal ɗimiyid ndan teena tǝ aiben ndan ɓal wa.” 18 A chahang nda ɗimiyirha ɗǝ, ɓalwa satakh ɗimiyirha sǝ wa.

Taama ɗǝm mbeeɗǝ tǝ naarha tsau tǝ Faara fa

19 Nanǝn kee, shayina, fǝrang far Yeeso kaali ƙǝm na a mbanggǝm ɗǝrha mbǝɗa ɗǝ na chahal. 20 Ndǝghǝn inangga kwamana ƙǝm hai, ndǝna kwaman yibrha, tǝ shishamar ɗi thlǝwusgha, ndǝna fadghǝn. 21 Nǝghǝm tǝ firis na manggǝn na a ǝna kutǝryirha hu wuri Faara, 22 Nanǝn kee taama ndusǝm a thlǝmad Faara ɗǝ tǝ hura tsahai, tǝ hǝhasyirha ɓagha ɓa hu fǝrƙǝkafek. Tama tsawum tǝ hura chahal, nagha hur nǝm tsahai kula ǝn ˈyaara a fad nǝm, tǝ kǝm fad tsab ɗaɗǝ tǝ aama na ngga. 23 Tama ƙǝs shiiten ɗa nǝm ha kula rǝbrha fa, fǝr nǝm shedawa tǝ shembe ƙǝsǝr niifɗi ɗǝfgha mee a ƙǝm nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa. 24 Tama kaɗa kwamana nǝm na a ɗanggǝm ndan sǝ hu nggǝmnda tǝ ǝna tarya na ngga. 25 A malang ɗǝm wumteena ƙǝla na fingya ǝnaarha wa. A meyedghǝn, taama fǝrang kaali nǝm ndan, ƙǝla sǝnnunsǝ takh far Chinǝm a nduwussa ɓa. 26 A ɗǝɗǝm mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyid thlǝmǝn a kwasamadɗi wal nǝm sǝnda yi ƙǝkafek, mbǝ fǝr sataka sǝ takhka na a tsaɓanggǝn ɗimiyid nǝm ɗǝ wa. 27 ˈYa takhka kee ƙǝl ƙǝla ngwa kumarha fa tǝ thlerra waarha na a njang nda fa sarya faara ɗǝ. 28 Kala niifa kargha ngyakhrha Musa fa na nda a ɓǝlang nda kula haɗang nda fa, aten ˈya thlǝkna shedawaya sǝri nduwa mahan. 29 Nafiya na a wal tsǝtsǝlla kaan ndǝna fingya kargha Wan Faara fa. Kanda ni nafiya ǝnagha ǝngya mbuwa chahal a far ɗǝfmiɗi tsawangga kanda chahal. Fingya ni ƙǝm sargha Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda ɓangga nggayid Faara ɓa. Sǝnggunsǝ nafiya kiya kamɗǝ nagha tsǝtsǝllǝ ndan pak ma fingya fiya wa? 30 Ƙǝsǝr sǝnɗǝm niifɗi ndagha, “Nggǝr haara mu yina ni, niya tiighǝn.” Nggǝrghǝn ndaarha, “Na Chinǝm a ngwang kumarha nafighǝn sǝ.” 31 Ən tǝrǝm nda ni na a kyagha niifa hu har Faara hai na tǝ yibrha ha. 32 Ɗalama teena hai tǝ tsawud ƙǝtǝm akwasamadɗi wal nun kukwaryid Faara. Ƙǝrǝs nun kaan hu yanda lǝghǝdgha tǝ sǝsaarha. 33 Fara sǝmǝn na fiya a ˈyar kun sǝsangganda kun a mbed fiya. Fara sǝmǝn ƙǝm na nda wumang kun tǝ nafiya na a sa tur sǝsadɗa fa ya. 34 Nuwun a sǝsaarha ƙǝla fingya na hu porsǝna, kun a kyad wutsǝfayirha akwasamadɗi thlang nanda karid nun, ƙǝsǝr sǝnɗun sǝ mbǝ ngaala sǝ wa nun a wal ƙǝnaghǝn na ngga yi pa kwanɗǝ. 35 Nanǝn kee a muwang ɗun hǝhasyidɗa ɗǝ kyanun ya wa, ƙǝsǝr na ƙǝnaghǝn sǝ kaan. 36 Kamɗǝ a ƙǝrsun nanǝnya, tǝnun ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna ˈya na mid Faara. Nun a wal ǝnɗi ɗǝf nǝn miighǝn a kun. 37 Ƙǝsǝr “takhƙǝn ngguchit, ndǝghǝn ndagha nǝghǝn ɓayi nǝn a ɓarhaɓa mbǝ a tsǝrha titing wa. 38 Nafina na tǝ nggayirha fa na nda a tsaurha tǝ ƙǝkafek fa. Amma a wud niifa tal ahur ndan a samarha ɗǝ, mbi tǝk mbǝnda fa wa.” 39 Amma kǝm mbǝghǝm ahur nafini na wutta samarha ɗǝ sakhɗa nda wa, ƙǝm nǝghǝm ahur nafini fǝrgha ƙǝkafek walgha hǝrǝkrha.

11

Kyad fǝrƙǝkafekirha

1 Nanǝnya fǝrƙǝkafek ˈyani nǝm shiteena atenggǝn, tsauka ˈya ni mbuwa nǝm mbang naarha tǝ yirha. 2 Hu fǝrƙǝkafek ni walna nafiya kaar faala a har Faara. 3 Hu fǝrƙǝkafek ni sǝnang nǝm hai tǝ ndaarha tǝ thlǝghǝd Faara ni ǝna nanda ƙǝshiirha, heu tǝ ǝngya nǝm naarha, kyagha nda ɓa hu ǝngya mbuwa nǝm a naarha.

Hǝshya fǝrgha ƙǝkafek

4 Tǝ fǝrƙǝkafek ni fǝrna Habila sataka na ngga a Faara kalgha yi Kayinu. Hu fǝrƙǝkafekkidghǝn ni wal nǝn faala a har Faara tǝ ndaarha nǝghǝn tǝ nggayirha fa. Ko nanǝn Habila mǝrɗǝ, amma ƙǝsǝr ka fǝrƙǝkafekkidghǝn ɓalghǝn aten kaala sǝ. 5 Tǝ fǝrƙǝkafek ni tǝrang nanda Enok talara ɗǝ, ƙǝsǝr amawa nǝn mǝrra. Ndagha Ɗeleewar Faara, nawa ndan wa ƙǝsǝr tǝrang Faara ɗǝ. Kapa na nda tǝrang fǝr nda shedawa tǝ ndaarha ǝnaɗǝ ˈya mbǝnangga Faara. 6 A mbǝ tǝ fǝrƙǝkafek wa mbǝm tam ǝnaarha hai ǝna ˈya nǝm na a mbǝnanggǝn Faara wa. Ƙǝsǝr kaala niifa na ndusang Faara fa tǝtani a fǝrƙǝkafek nǝn tǝ ndaarha na Faara sǝ nǝn a fǝr ƙǝna taara a nafiya kaɗagha ndǝn. 7 Tǝ fǝrƙǝkafek Nuhu, a sayidɗi yiyang nanda thlǝmaarha fa aten ǝngya nawa na yirha, hu tǝrǝmnda yi na chahal taksa nggirggi aama nǝn ka a hǝrghanggǝn nafiyighǝn. Hu fǝrƙǝkafekkidghǝn ngwang ɗǝ kumarha ƙǝshiirha sǝ, tsauka tǝ har langaad nggayirha na kyarha ɓa hu fǝrƙǝkafek. 8 Tǝ fǝrƙǝkafek Ibrahim ǝnaɗǝ taara tǝ ˈya ndangna Faara a ɗǝgha mbǝrha ɗǝnǝn a thlǝ langadghǝn sǝ, kula ndǝghǝn sǝn mbǝɗi nǝn ɗǝrha saaɗǝ. 9 Tǝ fǝrƙǝkafek tsauɗǝ ƙǝla ronga hu chehwedɗi ɗǝfna Faara mighǝn nǝn a fǝranggǝn. Tsauka hu chamgya, ƙǝla ǝnana Ishaku tǝ Yakubu, kanda tsauka ƙǝm fa har langaad ɗǝf miiɗi. 10 Ƙǝsǝr Ibrahim nǝghǝn a ƙǝla wupǝri ɗa fa tǝnna Faara, wupǝri ɗi tǝnna Faara. 11 Tǝ fǝrƙǝkafek ni ko Saratu ni walɗǝ wee hǝshin, ko nanǝn kwarenga ni, ko nanǝn Ibrahim suhur ɗǝ kaan a sayidɗi. Fǝrɗǝ ƙǝkafek tǝ ndaarha na Faara a ƙǝs ɗǝf miighǝn. 12 Nanǝn ƙee, a fad niifa tal, suhurgha takhka a mǝra, ndǝn nggǝtgha turya hangga ƙǝla wufǝlngarya a fǝrakh amshi, tǝƙǝm ƙǝla wuchehweed kufaarha na a mii wuri aama mbuwa nǝm mbang thlǝɗang. 13 Nafini heu ya mǝrgha nda ɗǝ hu fǝrƙǝkafek. Thlǝwanda ǝnggini ɗǝfna Faara mighǝn wa, amma nagha nda ǝnggina ɗǝ ya inggun, tǝƙǝm nggǝmnda fa tǝ ndarha rongya kanda aten kwamana hu ƙǝshidɗi ya. 14 Nafini na ndaarha kiya, kyat nǝn ndaarha na nanda a ƙǝlarha mbeeɗǝ a wal chehweerha nda yi altendan. 15 Andam na nda a numarha aten chehwedɗi mal nanda a samarha, kama wal nda kwaman wutta ɗǝ. 16 Amma ɗǝf nda teena aten chehweerha na ngga kaan a talara. Ndǝghǝn ɗani shiɗang ngwa nǝn Faara a aaghǝn nda Faar ndan. Ƙǝkafek, tangsang ɗǝ wupǝri kanda sǝ. 17 Tǝ fǝrƙǝkafek ni Ibrahim a sayidɗi ƙǝƙǝrang nanda, fǝr nǝn Ishaku ka sataka. Wato, ndǝghǝn thlǝgha ɗǝf miiɗi nǝghǝn nggungwa fa a fǝr wanggǝn nǝn na tǝtal ƙee, 18 ko ndang na Faara, “A fad Ishaku ni na nda thlǝɗang nda tur yiwa.” 19 Ibrahim numaɗǝ tǝ ndaarha, Faara ndǝna mbang thleng mǝrya sǝ. Hu karapu, thleng ngganda Ishaku sǝ hu mǝrra. 20 Tǝ fǝrƙǝkafek fǝrang Ishaku parka Yakubu tǝ Isuwa aten ǝngya na ɓayi a mbee. 21 Tǝ fǝrƙǝkafek, Yakubu a sayidɗi nanǝn a mǝra, fǝrang ɗǝ parka wangya Yisufu kyab, tǝrang ɗǝ shilee Faara in a sayidɗi teheng nǝn fadghǝn aten sǝsalghǝn. 22 Tǝ fǝrƙǝkafek a sayidɗi takh na Yisufu a mǝra, ndik ɗǝ aten kyad wangya Isǝreelaya sǝ a chehweed Masar, tǝƙǝm malɗǝ pathla hai aten pangnda aal yighǝn. 23 Tǝ fǝrƙǝkafek ni a sayidɗi nggǝt nanda Musa ɓǝɓengga fa nggǝtyighǝn ndǝree mahan. Ənanda ƙee ƙǝsǝr sǝnda sǝ tǝ ndaarha wanɗiya nǝghǝn ngga, tǝƙǝm tǝrǝm ngwanda tǝ ˈya ndaana kutǝra wa. 24 Tǝ fǝrƙǝkafek sayidɗi manna Musa sǝ, kar ɗafa a aaghǝn nda wan wutarad Firˈauna. 25 Wurɗǝ a sǝsagha tǝ nafiya Faara ameyed tǝk mbǝnda fa hu ɗimiyarha yi ɓeena ngguchit. 26 Numaɗǝ a sǝsaagha ka Ƙǝrǝsti ma wal ƙǝna Masar nǝn, ƙǝsǝr njang ɗǝ yirha ˈya nǝn a waala a mbee. 27 Tǝ fǝrƙǝkafek ni malna Musa Masar, tǝrǝm ngwa sǝbrha hur kutǝra wa. Njiɗǝ teena ɗǝrha mbeeɗǝ ƙǝla nanǝn a njang yirha yanɗi mbuwana yirha a naarha. 28 Tǝ fǝrƙǝkafek ni laf na Musa wutsǝfayid tǝɗaarha ɗǝ, tǝƙǝm wash ɗǝ fara a mii kwad kirma ƙǝsǝr amawana tǝthlǝnda Faara ɓǝl fad wan ˈwaya tsuwar wan ˈwaya Isǝreelaya fa. 29 Tǝ fǝrƙǝkafek ni kyana Isǝrelaya ɗǝ tǝ wuri aama na yiɓa ƙǝla aten chehweerha na hwarghǝn. Amma na mid Masar yini ǝnaarha ƙǝla kanda hwaa nda ɗǝ. 30 Tǝ fǝrƙǝkafek ni chana kalthman Djariko hai, akwasamadɗi tiurang nanda hai yi ɓeena mǝd. 31 Tǝ fǝrƙǝkafek ni Rahab sǝsuwadɗi, ɓǝlang ngwanda hǝu tǝ nafini kargha mee fa wa, ƙǝsǝr thlǝɗǝ fa harmu chehwedɗi tǝ ɗǝɗemnggirha.

32 Ma ni nggǝr ndaarha? Mbǝ kwamana sǝ a harna na kalisǝ aten Nggidiyon, tǝ Mbarak, tǝ Samsǝn, tǝ Yefta, tǝ Ndauda, tǝ Samaila, tǝƙǝm annabiya wa. 33 Tǝ fǝrƙǝkafek ni thlang nanda kutǝryirha, ǝna nggayirha nda, wal nanda ǝngya ɗǝf nanda mighǝn tsauka ƙǝkafek, nggǝlang nanda mii lǝfariya. 34 Ɓǝlangganda sheneu waarha hai, hǝrgha nda ma chimnda thlaukh ƙǝlara. Tsangganda sǝsaukhkirha tsauka kanglang. Rǝk sodjaya chehweeya nda. 35 Fingya nishya thlǝnda mǝr yindan thleng nanda kanda sǝ hu mǝrra. Fingya ahur nafiniya sǝsang nda kanda, amma kanda ƙǝm kar nda fa a kal kanda nda hai, tǝna nda wal thliirha sǝ hu mǝrya hu tsaurha ɗǝ na ngga. 36 Fingya waa kanda nda, tsaɗa kanda nda, fingya ƙǝm ƙǝnang ngganda kanda tǝ wuyiwurra, muwangganda kanda hu porsǝna ɗǝ. 37 Fingya ɓǝlang ngganda tǝ mukrha tǝ ferya, fingya kudmangganda kanda hai sǝri, fingya ƙǝm ɓǝlangganda kanda tǝ thlaukh ƙǝlara. Na nda a wiirha hai tǝ pam chauraya tǝ pam ˈwalya a fad ndan. Tsawa nda hu yamirha, tǝ sǝsarha, tǝ ƙǝm kyala nda tǝ kanda. 38 Mbǝ ƙǝshidɗi ngga a kanda ya wa. Na nda a wiirha hai ƙǝla rongya a kaheerha tǝ wumngya. Na nda naarha mǝnda a kaɓeeya, tǝ kwaya na kamu chehweerha. 39 Nafini hǝu ya ko fal na Faara kanda aten fǝrƙǝkafekkid ndan, amma ko nanǝn ƙee, thlǝwanda ǝn ɗǝf miiɗi wa. 40 Ƙǝsǝr Faara ˈwaɗǝ teena fǝrang ɗǝ ˈya ƙǝm na ngga, nanǝn kee mba nda tam lǝghǝtta kula ƙǝm wa.

12

Tsǝtsǝlyid Faara kyad nǝn nggǝmnda

1 Tsaunǝn kee, nanǝn muwang fa shedawa ƙǝm maɗufu, tama muwanggǝm kala ˈyaɗǝ na a ˈyaɗanggǝn ƙǝm fa. Taama muwanggǝm ɗimiyirha ɗǝ ƙǝsgha ƙǝm ha kenkeng, tama ƙǝm ƙǝrsǝm tǝ pǝpǝla ɗadɗi na a mbed nǝm. 2 Tama irang yirha nǝm Yeeso fa, ndǝghǝn na katǝra fǝrƙǝkafekid nǝm tǝƙǝm tǝ ɓangga lǝghǝtta fǝrƙǝkafekkid nǝm ɓa. Ƙǝsǝr ka wutsǝfayirha na a mbǝdghǝn, ƙǝrǝs ɗǝ kaɗidɗi, tsawang ɗǝ ǝn shilee ƙǝla mbǝ ˈyani wa, nanǝnya nǝghǝn tsau a yisǝmad tsǝnggam kutǝryid Faara. 3 Numama tǝ niifɗi ƙǝrǝsgha tǝ kaara ǝnangna fa ɗimiya fa, amawana mid nun ɗakhrha ɗǝ, nduwa malanggun shiiten nun.

4 A hu yan ndǝnun tǝ ɗimiyirha, tsǝkkwa na a irgha yinun fara ɗǝ wa. 5 Mbǝɗang nǝn kun tǝ laɓar fǝr kaali ndangna Faara kun ƙǝla na china ndang nda wanggighǝn wa? Ndanǝn, “Waana, kothlǝmaarha hai ana Chinǝm a taksorha, ma malang na sheng teena fa anaɗǝ a yanorha wa. 6 Ƙǝsǝr na Chinǝm tsǝtsǝl kala niifa nggǝm nǝn, tǝƙǝm nǝn tangsang kala niifa thlǝnǝn tsauka wanggǝn.”*

7 Ƙǝrsaama tǝ sǝsarha nun a tǝk fa, a tsauka tsǝtsǝlla ni na Faara a ǝnang nda kun ƙǝla wanggighǝn. Na wee sǝ mbuwa na chin tsǝtsǝlla wa? 8 A tsǝtsǝl wanda kun ƙǝla na wundakhnaya waala wa, wumiterya ni kun, mbǝ wangya hur minda ni kun wa. 9 Mbǝ ƙee ma wa, naɗǝm tur tsǝtsǝlla ǝnang na chingginǝm ƙǝm, fǝrang mamnggirha nǝm kanda atenggǝn. Ashe, mǝmǝlwa a nggǝmǝm fa tǝ tsǝtsǝlla Chinǝm yi Sǝsǝna, ƙǝsǝr ka a wal yibrha nǝm wa? 10 Chingginǝm yi thlu farha nanda tsǝtsǝl ƙǝm yi sayi ngguchit kee yi nggǝmnda hur ndan, hu numad ndan nǝghǝn ngga, amma Faara nǝn tsǝtsǝl ƙǝm ƙǝsǝr ka a ɗanggǝn ƙǝmsǝ, hu ǝnaarha kiya nǝm a tsaurha nafiya na chahal, ƙǝla ndǝghǝn. 11 Mbǝ tsǝtsǝlla sǝ nǝm tǝk mbǝndǝghǝn fa hu sayidɗi na nanda a ǝnaghǝn wa, nǝn hatta fa. Amma a kwasamadghǝn nǝn ɓang tsawud ɗǝɗemnggirha ɓa tǝ nggayirha a fingya walgha tsǝtsǝlla tǝghǝn. 12 Tsaunǝn ƙee pǝpǝnaman haryi nun ɗǝ tǝ waɗeeyi nun targha, 13 Pǝpǝnanggun kwamangya ɗǝ na ngga a saryi nun, ƙǝsǝr amawana sǝfǝngya wal tsǝrɓathla, a meyedghǝn wal ƙǝnda nda.

Yiyi thlǝmarha aten kar nggayid Faara fa

14 Kaɗama tsawud ɗǝɗemnggirha tǝ kowunni, tsawama ƙǝm chahal, ƙǝsǝr mbǝ niifa sǝ na naa Chinǝm wa ƙǝl a naɗǝ chahal. 15 Kwarama naɗǝ niifa ƙǝɗeng nggayid Faara. Kwarama naɗǝ niifa tsaurha ndǝghǝn ni kul ndikrha sǝghǝn na ɓang nda sǝbrha ɓa, sǝɓanggǝn fiya ɗǝ hangga. 16 A sǝnunsǝ, a ǝna niifa kulafayirha, nduwa mbǝ tǝrǝm Faara wa ƙǝla Isuwa hengga mamnggidghǝn ɗǝ yi wan ˈwarha ka ɗeng ǝnnarhami tǝtali ƙee. 17 Akwasamadghǝn, ƙǝla sǝnnunsǝ, ana midghǝn sǝ a har langad parkad ɗa nǝn, kar ndan fa. Mbǝ ˈyasǝ nǝn mbang ǝnaarha na a nggǝranggǝn ǝnɗa hai ǝnan nǝn wa, ko nanǝn na midghǝn sǝ a wuɗanggǝn parkadɗa nǝn ɓa tǝ aam yirha. 18 Ɓawun ten wumnda Sǝnai ɓa nǝm mbang tsuwara fa wa, ko a thlǝmad waarha ɓa na ƙǝssa wa, ko a thlǝmad wula ɓa na tikɗik wa, nduwa kad ˈyaara, 19 nduwa pi kodwomnda, nduwa urarha na a ndikrha fa fingya na a sǝkkǝn a hwana nda tǝ ndarha a ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ kalang nda kanda sǝ wa. 20 Ƙǝsǝr mbangwanda ƙǝrǝsta tǝ ˈya ndaana nda, “Ko maɓi ni tsuwargha wumndǝɗa fa, ƙǝl a muk kanda nda har mǝra nda.” 21 Ənɗi na nanda ya tsauɗǝ ǝn tǝrǝmnda ni kaan, ndǝn ndaana Musa, “Fadna a rǝbrha fa ƙǝsǝr ka hǝreenga.”

22 Amma ɓaɗun wumnda Urshalima ɓa, wupǝri Faara na tǝ yibrha fa, Urshalima yi talara, tǝ wumten wutsǝfayid fathlǝngya Faara mbuwa nǝm mbang thlǝɗang nda kanda. 23 Ɓaɗun thlǝmad fa takkwaya ɓa wan ˈwaya na thlǝmnggi ndan chichireethlee hai a talara. Ɓaɗun thlǝmad Faara ɓa na ngwang kumarha kowunni sǝ, tǝ thlǝmad sǝsǝngya nafiya Faara na tǝ nggayirha fa lǝlǝgɗa. 24 Ɓaɗun thlǝmad Yeeso ɓa, ndǝghǝn ishgha tǝ weerinda ɗǝfmee a pathlang Faara tǝ fiya, tǝƙǝm farɗi irang nanda ɗǝ na a ndikrha fa ngga kaan ma far Habila. 25 Kwarama, a karɗun yanɗa fa na a ndikrha fa wa. A sǝnunsǝ nafiya kargha sǝk Musa fa yiyangga thlǝmarha kanda fa hu ƙǝshidɗiya hǝrǝkkwa nda wa. Ƙǝƙǝn nǝm wal hǝrǝkrha a kar ɗǝm yanɗa fa na a yiyang thlǝmarha kǝm a talara hai? 26 A sayidɗi urad Faara tsang ɗǝ ˈya ƙǝshiirha fa. Amma nanǝnya ɗǝf ɗǝ mee tǝ ndaarha, “Niya nggǝr tsang ˈya ƙǝshiirha fa, mbǝ ƙǝshiirha katenggǝn kee wa, amma heu tǝ talara.” 27 Laɓarɗi ya, “Katǝra tal fadɗǝn,” kyadgha ndaarha na nda a ƙǝɗang ǝnɗa ɗǝ tsang nanda ˈya fa, wato nanda a ƙǝɗang ǝnggina ɗǝ ǝna nanda, tǝna ǝnggini mbuwa tsǝ ˈya fa tsaurha. 28 Tsaunǝn nǝm a thlǝ kutǝryirha mbuwa tsǝˈya fa, tama tsawum tǝ usarha, tǝrang shilee nǝm Faara in kamngga hu tǝrǝmnda tǝ fǝr mamnggirha, 29 ƙǝsǝr Faar nǝm ƙǝssa waarha ni.

13

Satakhkya na mbǝnang Faara

1 Ɗama mbee ɗǝ tǝ nggǝm ndan yi wanmanggirha. 2 A malang ɗun ǝnang nggayirha nun rongya wa, ƙǝsǝr hu ǝna ˈya kiya ndǝn ǝnang na fingya taara fathlǝngya Faara, kula sǝndǝ ndan sǝ. 3 Ɗalama teena hai tǝ fingya ƙǝnang nanda kanda hai hu porsǝna, tsauka ƙǝla nuwun ƙǝƙǝna heu tǝ kanda. Tǝƙǝm fingya na nanda a sǝsang kanda, tsauka ƙǝla kunni na a sǝsarha tǝ kanda. 4 Kun heu a fǝrang mamnggirha nun kakhrha. Ngwa tsauka wusǝr kahad nun chahal, ƙǝsǝr na Faara ngwang kumarha nafiya sǝ na ǝna susuwayirha tǝ kulafayirha. 5 Nama inggun ma nggǝm wuɗǝɓǝla, usama tǝ ˈya nanun tǝghǝn ha. Ƙǝsǝr ndagha Faara,

“Mbi tam mal sa wa,

Mbi tam kar sa fa wa.”

6 Nanǝn kee, taama nam hwas-hwas ndam,

“Chinǝm tǝ thlarrǝ na ni,

mbi tam tǝrǝm nda wa.

Mana niifa tǝ wasa in ǝneerha?”

7 Ɗalama teena hai tǝ mamnggi nun pǝrangga Laɓar Faara kun. Ƙǝlaman tsawud ndan, tsahama tur tsawud fǝrƙǝkafekkid ndan. 8 Yeeso Ƙǝrǝsti ndǝghǝn ɗa na a ɓǝrarha, tǝ weeriya tǝ pakwanɗǝ. 9 Ma sakhɗang weerinda tsahaya huten nun wa. Kamɗǝ a wal kaali nǝm tǝ nggayid Faara, mbǝ tǝ ǝn tiina ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn yi hǝb ǝnnarhami mbuwa thlar nafiya na a takkwaghǝn. 10 Nǝghǝm tǝ mbǝd nji sataka mbuwana ko firistaya yi Cham Faara hǝbrha sǝ. 11 Na mamnda firis ɗǝrha tǝ far maɓiya a mbǝrha ɗǝ na chahal ka a fǝr sataka nǝn yi chakh ɗimiyirha, amma thlu maɓiyini nanda njang nda ɗǝ a ƙǝsǝr mbǝɗi. 12 Nǝghǝn ƙee ƙǝm sǝsagha Yeeso a ƙǝsǝr wupǝri ka a tsanggǝn fiya chahal tǝ farghǝn. 13 Nanǝn ƙee tama kyam sǝ ɗǝm thlǝmadghǝn ɗǝ, a ƙǝsǝr mbǝɗa ɗǝ, ƙǝrsǝm tǝ tur sara sanǝn fa. 14 Ƙǝsǝr ƙǝshidɗiya mbǝ wuri tsawud nǝm ni yi pakwanɗǝ wa; amma nǝm a kaɗa wupǝri na ɓayi. 15 Tsaunǝn kee, tama ɗǝm mbee ɗǝ fǝr sataka yi fal Faara hu Yeeso, ndǝna falla pǝr mamnggid thlǝmnggǝn. 16 Ma malang ɗun ǝna nggayirha tǝ wumteena tǝ ˈya nanun tǝghǝn ha wa, ƙǝsǝr tur satakhkini ya nǝn mbǝnang Faara. 17 Fǝraman mamnggirha mamnggi nun tǝƙǝm fǝra man aal tennun kanda, ƙǝsǝr na nda ƙǝla yiɓǝd nun ha ƙǝla nafiya na a fǝr kirǝssa tar ndan. A fǝrang ɗun mamnggirha kanda na nda a ǝna tar ndan tǝ wutsǝfayirha, a mbǝ kee wa, na nda a ǝnaghǝn tǝ sǝbrha hura, anaɗǝ kee mbǝ ˈyasǝ nǝn ɗang kun sǝ wa. 18 Hwanaman Faara kan teena. Sǝn fad nan sǝ na hur nan chahal, na mid nan sǝ a ǝna ˈya nan na ngga ƙǝtsar. 19 Niya hwan kun, a hwane Faara nun teena tǝni wutta thlǝman nun ɗǝ tsǝɓaku.

Parka tǝ ngwala mii laɓara

20 Faara na fǝr ɗǝɗemnggirha ndǝn thlengga Yeeso Chinǝm sǝ hu mǝrra. Yeeso nanǝnya na tǝ lafrha na manggǝn ǝnana nda taara tǝ farghǝn ka a tangsanggǝn ɗǝf mii Faara yi pakwanɗǝ tǝ chiɓǝdghǝn. 21 Ngwa fǝrangga Faara ǝngya kun na nggǝngga ƙǝsǝr ka ǝnanun ǝngya na midghǝn, ngwa ǝna taara nǝn ahur nǝm mbǝnangga hu Yeeso Ƙǝrǝsti ndǝghǝn tsauna mamnggirha tǝghǝn pakwanɗǝ. A tsauka ƙee. 22 Niya hwan kun shayina, ƙǝrsaama tǝ yiyi thlǝmadɗi ya, ƙǝsǝr mbǝ laɓara ni nzang chireethlǝng ni kun ɗǝ wa. 23 Na minnasǝ a sǝnunsǝ tǝ ndaarha wanmanǝm Timoti kal ndan ɓa hu porsǝna. A ɓaɗa ɓa wet, nan a ɓarha ɓa kan kyab a ɓan na kun. 24 Ndaman ˈya mamnggi nun fa tǝ nafiya Faara na a mbǝɗi. Nafiya Faara na a Italiya kanda a ndang ˈya kun fa. 25 Nggayid Faara a tsauka tǝ kun hǝu.

* 1:5 1:5 Dzabura2:7; 2 Samaila7:14; 1 Ɗeleewar fa sǝngya17:13

* 1:6 1:6 Ɗeleewar nggǝr ngwa kumarha32:43

* 1:7 1:7 Dzabura104:4

* 1:9 1:9 Dzabura45:7-8

* 1:9 1:9 Dzabura45:6,7

* 1:12 1:12 Dzabura102:25-27

* 1:13 1:13 Dzabura110:1

* 2:2 2:2 Ibraniyaya 1:1; Nggurub ngwa kumarha 33.2; Tar fathlǝngya 7:53; Ibraniyaya 10:28

† 2:8 2:8 Dzabura 8:4-6; 1Korontiyaya 15:25

‡ 2:9 2:9 Tar Fathlǝngya Yeeso 2:33; 3:13; Filibiyaya 2:9; Filibiyaya 2:7-9; Yahaya 3:16; 2 Korontiyaya 5:15

§ 2:10 2:10 Romaya 11:36; Luka 24:26; Ibraniyaya 7:28

* 2:12 2:12 Dzabura 22:22

† 2:13 2:13 Ishaya 8:17; Ishaya 8:18; Yahaya 10:29

‡ 2:14 2:14 Yahaya 1:14; 1 Korontiyaya 15:54-57; 2 Timoti 1:10; 1 Yahaya 3:8

§ 2:15 2:15 2 Timoti 1:7

* 2:17 2:17 Filibiyaya 2:7; Ibraniyaya 5:2; Ibraniyaya 4:14,15; 7:26,28; Ibraniyaya 5:1

† 2:18 2:18 Ibraniyaya 4:15

* 3:1 3:1 Ibraniyaya 2:11; Ibraniyaya 2:17; Ibraniyaya 4:14

† 3:2 3:2 Ɗeleewar thlǝtta 12:7

‡ 3:5 3:5 Kyarhaɓa 14:31; Ɗeleewar thlǝtta 12:7

§ 3:11 3:11 Ibr 4.3,5; Dzabura 95.7-11

* 3:13 3:13 Ibraniyaya 10:24,25; Afisaya 4:22

† 3:14 3:14 Mbǝdghǝn 6

‡ 3:15 3:15 7:8; Dzabura 95:7,8

§ 3:16 3:16 Ɗeleewar Thlǝtta 14.29; Dzabura 106.26

* 3:18 3:18 Ɗeleewar thlǝtta 14:20-23; Ibraniyaya 4:6

† 3:19 3:19 Yahaya 3:36

* 10:7 10:7 Dzabura 40:6-8

* 12:6 12:6 Karapu 3:11-12

Yakubu

1

2

3

4

5

Yakubu

1

Nda ǝn Yakubu fa

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Yakubu mafad Faara tǝ yi Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. Niya chireethlenggǝn turya ɗǝ kumkap sǝri yi Yahudaya fǝrgha ƙǝkafek welgha hu chehweeya ɗǝ. Niya ndangˈya kun fa.

Fǝrƙǝkafek tǝ ƙǝrǝsta

2 Kun wanmanggina hǝshya tǝ nishya, a kyaɗun hu ƙǝƙǝrra hai ngwa tsauka ǝn mbǝnafarha fa a fad nun. 3 Ƙǝsǝr sǝnɗun sǝ a ƙǝƙǝrang nda fǝrƙǝkafekkid nun, na ƙǝrǝssǝ nun naarha kanglang. 4 Nanǝn kee, malang ƙǝrǝssǝ wa tsǝgha ngga, na naarha kanglang ahu ǝn ǝnad wa tǝ kǝm nggungwa fa ka ǝngya heu, mbǝ ˈya sǝ na ƙǝɗeng nda wa. 5 Ana niifa sǝ ahur nun na midghǝn huteena, a hwan Faara nǝn, ƙǝsǝr na Faara fǝra haara tsahai a fiya heu kula kaɗa ˈya ɗimi, nǝn a fǝranggǝn. 6 Amma a hwan ɗa ndǝn, tǝtani a fǝrƙǝkafek nǝn kula ngaala, ƙǝsǝr niifa ngalgha nǝghǝn kǝla kuɗufulla wuri aama na thlumbǝrra pengɗǝ nagha a kyaharra hai. 7 Tur niifɗiya, a numaɗǝ nǝn wal ˈya a har Chinǝm wa. 8 Mba nda ishang numad ndan a mbǝrha tal wa. Na nda ɗǝrha mbeeɗǝ wuɗa nda samarha ɗǝ ahu ǝngya na nda ǝnaarha heu.

Fa ƙǝnaya tǝ fa yamiya

9 Fatakkwaya na tǝ yamirha fa na ˈya sǝ a harndan na nda taala kamanggǝn, ƙǝsǝr na nda manggǝn a mbed Faara. 10 Fatakkwaya na tǝ kǝna ha na ˈya sǝ a harndan na nda taala kamanggǝn, ƙǝsǝr na nda ngguchit a mbed Faara. Na nda a hwaara kǝla fit hwalirha. 11 Yanfara na yanggǝn a kyaɗa ɓa nǝn hwarang nda hwalirha ɗǝ kaan; na fitghǝn hǝra ɗǝ, tǝlgha ndǝttǝghǝn ɗǝ. Nǝghǝn kee kǝm, fa ƙǝnaya na nda a ndǝkrha hai tǝ ǝngya nana nda a ǝnaarha heu.

Sǝsaarha tǝ ƙǝƙǝrra

12 Tǝ parka ni niifɗi ƙǝrǝsgha ahu kǝkǝrra, ƙǝsǝr a ƙǝrǝs ɗǝ ƙǝƙǝrra, nǝn a thlǝ ƙǝnaghǝn yi yibrha ndana Faara nǝn a fǝrang nda nafiya nggǝmngga ndǝn. 13 Ana ˈya sǝ kyangga niifa hu tar mbǝlfeerha hai, a nda ɗǝ Faara ƙǝƙǝrangga wa. Ƙǝsǝr mbǝm ƙǝƙǝrang nda Faara tǝ mbǝlfeerha wa, nduwa ƙǝƙǝranggǝn niifa a ǝna tar mbǝlfeerha nǝn wa. 14 Ƙǝƙǝrra nǝn ɓaarha ɓa ahu ˈya ɗimi na mid nǝm, lǝm ƙǝm nǝn wiigha tǝ ƙǝm. 15 Ənggini na ɗimi tǝrna mid nǝm nǝn ɗǝfrha hur nggǝt tar mbǝlfeerha nǝn. Tǝ ƙǝm tar mbǝlfeerha a shing ɗǝ, nǝn nggǝt mǝrra. 16 Wan manggina hǝshya tǝ nishya nggǝmni, a nggaɓanda kun wa. 17 Kala ˈya na ngga tǝ ǝnfǝra na lǝlǝgɗa ɓaghǝn ɓa a thlǝmad Chinɗi na ahu kukwaryid talara, mbuwa kyaharra hai ƙǝla mishimnda na kyaharra hai. 18 Nggǝm ɗa fa a fǝrang yibrha nǝn ƙǝm hu laɓarghǝn na ƙǝkafek, ahu ǝngya ǝnanǝn heu tsau ɗǝm wuwura ma fingya.

Thlǝ laɓar Faara tǝ ǝna taara sǝ

19 Wan manggina nggǝmni, nama a kathlǝmaarha hai ƙǝkar, a kalɗun sǝ ƙǝkar wa, tǝ ƙǝm a sǝb hur nun ɗǝ wet wa. 20 Ƙǝsǝr sǝbrha hur niifa ɗǝ mbǝ ɓarha ɓa tǝ tsaurha na mid Faara wa. 21 Tsaunǝn kee tǝtani a malanggun ǝn mbǝlfeeya heu na a fad nun. Kula manang nda alteena thlaama laɓar Faara hǝf nǝn ahur nun hai tsǝkka a hǝrghanggǝn kun. 22 Amma a kang ɗun thlǝmaarha laɓar Faara fa kee wa. Tǝtani a ǝna ˈya nun ndanǝn. A mbǝ kee wa nun a nggaɓa alten nun. 23 Kala niifa sǝkka laɓarɗi amma ǝnawa taara sǝ wa, nǝghǝn kǝla niifa ƙǝlangga yidghǝn ahu tolokar. 24 A kwasamadɗi ƙǝlang nǝn fadghǝn, wii fayighǝn nǝn tsu kee mbǝɗangga yidɗi keeghǝn. 25 Amma tǝtani a ƙǝlana ahu ngyakhrha na lǝlǝgɗa, tǝ sammayirha, na a kyosǝ hu ɗimiyirha. A kanna thlǝmarha hai ǝna taara na tǝghǝn, tǝ ƙǝm mbǝɗowa wa, na Faara fǝro parka ahu ˈya na ǝnaarha heu.

26 A nanna a numarha tǝ ndaarha tǝtakkwarha ni sa, amma mbang ngwa kǝsang miiwa wa, na a nggaɓa altenwa, takkwad wa kani kee. 27 Ɗǝfang shilee Faara teena na Chinɗi tǝ hura chahal kula ǝn ˈyaara hu yidghǝn ndǝna: ɗang wumirya sǝ tǝ nishya mǝrna chimayi ndan na a sǝsaarha. Tǝ kǝm a nggǝmna fa a tukhɓowa tsawud ɗimiyid ƙǝshidɗiya wa.

2

Tǝtani fa fǝrƙǝkafekkya a malang ngganda wura hasǝ

1 Wan manggina hǝshya tǝ nishya, ahu tsawud nǝm fa fǝrƙǝkafekkya ahu mamnggit Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, a wur ɗun hasǝ wa. 2 A ndam ɓad niifa hu wumten nun ɓa nggungwa fa tǝ wulenduwa yi tǝfasa tǝ kari ngga, tǝ kǝm kyagha tǝ yamirha ɓa tǝ kukwasharya fa. 3 A fǝrang ɗun mamnggirha niifɗi ngwagha fa tǝ kari ngga ndon, “Kulo mbǝd tsaurha na ngga ya.” Amma ndanggun tǝ yamid ɗi, “Ishiu a mbǝdɗi taarha” nduwa “Tsawu a hweeɗe a man sarna.” 4 Kyad wa nun kaara a pathlang nun wa? Tsaukwa wanun ƙǝla fa ngwa kumaya tǝ numad mbǝlfeerha wa? 5 Keema thlǝmarha fa, wanmanggina hǝshya tǝ nishya nggǝmni: Wurwa na Faara tǝ yamirha hu ƙǝshidɗiya tsauka tǝ ƙǝna hu fǝrƙǝkafek wa? Mbǝ kanda ni na har langad kutǝryid Faara ndanǝn nǝn a fǝrang fingya nggǝmngga ndǝn wa? 6 Amma kun sarɗun tǝ yamirha. Mbǝ fa ƙǝnaya ni na kyaala tǝ kun ɗǝnda tǝ kun ahu ƙǝn ngwa kumarha ɗǝ wa? 7 Mbǝ kanda ni na a sar Yeeso Ƙǝrǝsti, thlǝma na tǝ mamnggirha sǝnna nda kun tǝghǝn wa? 8 Nǝn narha ngga a laf ɗun ngyakhrha Faara kutǝr nǝm chireethleng nanda hai ahu ɗeleewar Faara tǝ ndagha, “Nggǝmu tuladwa kǝla altenwa.” 9 Amma anaɗun a wura hasǝ ǝnaɗun ɗimiyirha. Hwasang ɗun ˈya ndana ngyakhrha. 10 Ƙǝsǝr kala niifa lafgha ngyakhkya heu, amma a hwasang ɗǝ tal ahurghǝn, tǝ ɗimid ni ƙǝla yanɗi hwasangga ngyakhrha Faara heu. 11 Ƙǝsǝr ndagha Faara, “A ǝnanna kulafayirha wa,” tǝ kǝm ndǝghǝn, “A ɓǝlna farha wa.” A ǝnawa kulafayirha wa, amma ɓǝlna farha, tsauna tǝ hwasang nda ngyakhrha. 12 Nanǝn kee kala ˈya na a thlǝkrha, nduwa ˈya na a ǝnaarha, ɗalu teena hai na nda a nggo kumarha sǝ tǝ ngyahadɗi kyowa sǝ hu ɗimiyirha. 13 Mba nda a haɗang nda nafiya fa haɗang ngwa wa fingya fa wa. Amma ana fiya a haɗo fa, na Faara a haɗo fa anaɗǝ a nggo kumarha sǝ.

Fǝrƙǝkafek kula taara na ngga nǝghǝn mǝmǝra

14 Wan manggina hǝshya tǝ nishya, mani mbǝndǝghǝn nun ndaarha na fǝrƙǝkafek sǝ a fad nun amma mbun a ǝna taara na a kyad ndaarha nǝn na fǝrƙǝkafek sǝ a fad nun wa? Na tur fǝrƙǝkafekkid ɗi hǝrghang kun wa? 15 Ndam nanna wan tsu nduwa wan muwa kula ǝnnarhami nduwa lukrha. 16 A ndang niifa ahur nun, “Ndangˈya wure fa, a fǝro wa Faara ǝnnarhami tǝ lukrha,” amma fǝrangwa ǝnnarhami nduwa lukrha niifɗi wa. Mani mbǝndǝghǝn? 17 Nǝghǝn kee ƙǝm, fǝrƙǝkafek tafadghǝn, a mbǝ kula taara wa, nǝghǝn mǝmǝra tǝ kǝm kani kee. 18 Amma na niifa mbang ndaarha, “Sa nagha tǝ fǝrƙǝkafek, nggi kǝm niyi a ǝna tarya na ngga.” Keɗee fǝrƙǝkafekkid wa kula taara, nggi ƙǝm niya keɗo fǝrƙǝkafekkid na ahu tarya na ngga niya ǝnaarha. 19 Fǝr na ƙǝkafǝk na Faara tǝtali. Mǝmǝl ni. Amma ko ǝnkaheeya ma fǝr nda ƙǝkafek kee nagha fad ndan a rǝprha fa ka hǝreenga. 20 Sa nura! Na mid wa sǝ a keɗo ndaarha nda fǝrƙǝkafek kula taara kani kee wa? 21 Ɓalowa nǝn in chichid nǝm Ibrahim nda nanda ka niifa ni a mbed Faara ƙǝsǝr fǝrnǝn wanggǝn Ishaku ka sataka wa? 22 Kulo hai, fǝrƙǝkafekkidghǝn tǝ targhǝn na nda wiirha hai kyab, tǝ kǝm fǝrƙǝkafekkidghǝn lǝlǝghǝdɗǝ ka tarɗi ǝna nǝn. 23 Katǝraghǝn hai kee ƙǝla ndana ɗeleewar Faara, “Fǝr Ibrahim ƙǝkafek a Faara, ndǝn ndaana Faara ka niifa ni.” Ndǝghǝn ni na nda aaghǝn pashid Faara. 24 Kulo hai, ka ǝn ǝnad nǝm ndǝghǝnni ndana nda nǝghǝm mǝmǝl a mbed Faara, mbǝ tǝ fǝrƙǝkafek katenggǝn kee wa. 25 Nǝghǝn kee ƙǝm tǝ Rahab sǝsuwadɗi. Kyad ndan tǝ ndaarha ǝnaɗǝ ˈya na mǝmǝl a mbed Faara a sayidɗi ɓǝɓeng nǝn fa har muyini, fǝrang nǝn mbǝd mǝnda kanda tǝ ƙǝm kyaɗang kwamana nǝn kanda pak wii nda. 26 Nanǝn kee, ƙǝla nana pofad niifa mǝmǝra kula yibrha, na fǝrƙǝkafek kee mǝmǝra kula tarya na ngga.

3

Kwarama mii nun

1 Wan manggina hǝshya, mbǝ kun hangga kamgga a tsawun famalǝmngya ahu Ƙǝn Faara wa, ƙǝsǝr kan na a tsaharhaha na nda a ngwang kumarha kan sǝ kaan ma fingya mbuwa tsaharha ha. 2 Ƙǝm heu nǝm kyathla hai hangga, amma a ƙǝsang ɗǝm mii nǝm, nǝm a tsaurha lǝlǝgɗa, mbanggǝm ƙǝsang altennǝm ahu kala tur yanggi kwamana. 3 A pang ɗǝm lidzaama pǝrshe mii nǝm mbang kyakhrang a mbǝya ɗǝ na mid nǝm. 4 Nduwa ndam ƙǝla nggirnggi. Ko nanǝn nǝghǝn manggǝn na ɓereurha na kanglang naarha puwang nda ɗǝ, tǝ hurghǝn nǝn tsuwar ˈya fa ngguchit kyakhranggǝn nggirnggi ɗi a mbǝɗa ɗǝ na midghǝn. 5 Nǝghǝn kee ƙǝm sheneurha ˈya ni na ngguchit a fad niifa, amma nǝn taala kaan. Ƙǝlaman kyathla shinatu na njang kaheerha ɗǝ. 6 Sheneurha waarha ni. Ƙǝshiirha ni yi mbǝlfeerha na ahu thlu farha, nǝn tukhɓang nda niifa ɗǝ kahat. Nǝn sǝɓang tsaurha ɗǝ kahat, nǝghǝn ƙǝla waarha na a hwanga. 7 Na fiya laf tur maɓiya ɗǝɗamǝn, wuɗikkya, tǝ maɓiya na kakhrha tǝ hura, tǝ tǝngya, 8 amma mbǝ niifa sǝ na mbang laf sheneurha wa. Tǝ mbǝlfeerha ni mbǝ tam yibrha wa, nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ warkami. 9 Tǝ shenneu ɗi ndǝ nǝm fal Faara sǝ na China, tǝ ndǝghǝn ni ƙǝm nǝm shiwang nda fiya ǝna nanda ƙǝla Faara. 10 Tǝ mii ɗani nǝm shiwang nda niifa tǝ fal Faara ƙǝm. Wan manggina hǝshya tǝ nishya mbǝ ngga kee wa. 11 Na aam shishaurha tǝ na mbǝnggǝn ngǝtta sǝ hu fereerha tal wa? 12 Wan manggina hǝshya tǝ nishya, na ɗǝf shiɓaarha nggǝt wan ɗǝfya dzaitun wa, nduwa ɗǝf inabi nǝn nggǝt wan ɗǝfya shiɓarha wa? Nǝghǝn kee ƙǝm aam fereerha na shishau mbǝ ɓang aama na mbǝnggǝn wa.

Huteena na ngga nǝn ɓarha ɓa a thlǝmad Faara

13 Wunni ndǝndǝl na sǝnang nda ˈya hai ahur nun? Ngwa kyadghǝnǝn hu widghǝn hai ngga, tǝ ƙǝm ahu taryighǝn nǝn a ǝnaarha kula taala na ɓarha ɓa ahu sǝnda. 14 Amma ana ɗun a sǝrǝkrha kaan tǝ nggǝm alteena ahur nun, a ɓǝɓeng ɗun ƙǝkafek tǝ taala tǝ nggaɓaarha wa. 15 Ƙǝsǝr sǝrǝkrha tǝ nggǝm alteena mbǝ tur sǝnda Faara ni wa. Tur ǝnggini ya yi ƙǝshiirha ni, mbǝ yi Sǝsǝna ni tǝ Peɗǝnda wa, yi Sheetan ni. 16 Ƙǝsǝr mbǝrha nana sǝrǝkrha sǝ tǝ nggǝm alteena, na wal kakyathlaanga sǝ tǝ tur mbǝlfeeya ɗǝɗamǝn. 17 Amma huteena ɓagha ɓa a talara hai ahu katǝradghǝn nǝghǝn chahal. Nǝn ɓarhaɓa tǝ nggǝm ɗǝɗemnggirha, ƙǝtsar ka niifa ni, mbǝ tenggǝn kakrak wa, lǝlǝgɗa tǝ haɗang nda niifa fa tǝ ǝn ǝnadghǝn ngga. Mbǝ wura hasǝ wa, Ƙǝtsar nǝghǝn tǝ kǝkafek fa. 18 Fingya na a nggǝm ɗǝɗemnggirha na nda hǝf wiiya yi ɗǝɗemnggirha halth nggayirha nda.

4

Yiyi thlǝmaarha aten ƙǝs pashiyirha tǝ ƙǝshiirha

1 Mani ɓarhaɓa tǝ kakyathlanga tǝ yanda a pathlang nun? Mbǝ ɓanǝn ɓa tǝ ǝn mbǝlfeerha na mid nun na a yanda ahur nun wa? 2 Na mid nun ˈya mbuwa nun tǝghǝn ha, nanǝn kee nun ɓǝl farha ka a walghǝnun. Nun sǝrghang ǝngya fiya ha aten ǝngya na nanda tǝghǝn ha, amma mbun tam walghǝn wa, nanǝn kee nun har kanda yanda ka a thlanggun hai a har ndan. Ko nanǝn kee mbun wal ǝnɗi na mid nun wa, ƙǝsǝr ˈwawun hwanang Faara wa. 3 Ko hwanang nun, mbun walghǝn wa ƙǝsǝr numad nun heu mbǝ ngga wa. Na mid nun sǝ ˈya kee na a tǝk mbǝnda nun fa. 4 Kun kulafaya! Sǝnggun sǝ tǝ ndaarha ǝna pashiyirha tǝ ƙǝshidɗiya nun tsaurha fasaryi tǝ Faara wa? Niya nggǝr pǝrghǝn, ana mid nun tǝk mbǝnda ƙǝshidɗa fa ya, mbun tsau pashiyi tǝ Faara wa. 5 Ma numa nun aten ˈya ndaana ɗeleewar Faara, nda nanda, ɗǝfang Faara sǝsǝna ahur nǝm hai, nǝghǝn a sǝrǝkrha aten sǝsǝn ɗi ka a tǝrang shilee nǝm teena tǝ ƙǝkafekirha? 6 Amma fǝrang ɗǝ nggayirha ƙǝm kaan. Ndǝghǝn ɗani ndaana Ɗeleewar Faara, “Kar Faara niifa na a taala, amma nǝn fǝrang nggayirha yanɗi mbuwa a taala.”* 7 Fǝrang altenwa Faara. Karama Sheetan fa, ndǝghǝnggi ƙǝm nǝn a ɗaarha ma kun. 8 Ndusu a thlǝmad Faara ɗǝ, Faara ƙǝm nǝn a nduwussa thlǝmad wa ɓa. Kun fa ɗimiya; tsaɓa man haar yi nun ɗǝ, kun fa thlǝrɓuya tsaɓaman hur nun ɗǝ nagha chahal. 9 Taama aten ǝngya ǝna nun mbuwa ngga. Tsawama tǝ thlee hura a meyed maasa, tǝ ƙǝm ndenggun pǝm nun hai a meyed wutsǝfayirha. 10 A manang na alten wa a mbed Chinǝm wa, ndǝghǝnni a manorha.

Yiyi thlǝmaarha aten ngwang kumarha fingya

11 Wan manggina nda hǝshya tǝ nishya, a thlǝghang ɗun ˈya ndan na ɗimi wa. A ndik na aten shadwa tǝ ƙǝm ngwang kumarha na sǝ, na a ndikrha tǝ ngwa kumad ngyakhrha Faara. Amma tarwa ndǝna a ǝna taara na tǝ ngyahadɗi. A ngwanna kumarha mba a ǝna taara sǝ wa, tsawang na fadwa tǝ ngwa kumarha atenggǝn. 12 Faara katenggǝn ndǝn fǝrgha ngyahadɗi tǝ ƙǝm ndǝghǝn ni tǝ ngwa kumarha. Ndǝghǝn katenggǝn ndǝghǝnni tǝ sǝsǝmnda hǝrǝkrha ha nduwa ɓǝlanggǝn. Nanǝn kee wun furowa kwamana na a ngwang kumarha na tulad wa sǝ?

Yiyi thlǝmaarha aten Taala

13 Nanǝnya kama thlǝmaarha hai, kun na a ndaarha, “A weeriya nduwa a ɓinda nǝm a ɗǝrha mbǝɗa ɗǝ ya, nduwa a wupǝri ɗaɗǝ taarha, tsawum sǝ yi hurarha tal a mbǝɗi, ǝna shafili nǝm wal wuɗǝɓǝla nǝm.” 14 Ƙǝƙǝn sǝnna ǝnɗa sǝ na a katǝrarha hai a ɓinda? Ƙǝsǝr yiɓǝd wa nǝghǝn ƙǝla wufid thlǝthlǝɓǝd tsar, na naghǝn nanǝnya tsǝɓaku hargha ɗǝ. 15 ˈYa kamngga a ndon, “A nggǝm Chinǝm fa, nǝm a naarha tǝ yibrha ǝna ǝnɗa nǝm ya tǝ yanɗi taarha.” 16 A meyedghǝn non naarha taala aten ˈya na mid nun ǝnaarha. Tur taala kiya ˈyani na ɗimi. 17 Tsaunǝn kee, kala niifa sǝngga ˈya kamngga a ǝnagha, ǝnawa ndǝn wa, ǝnaɗǝ ɗimiyirha.

5

Yiyi thlǝmaarha a fa ƙǝnaya

1 Nanǝnya keema thlǝmaarha fa kun fa ƙǝnaya, tama (nama a tǝrha) tǝ huhwaarha ƙǝsǝr ka sǝsaarha na ɓayi tennun ɓa. 2 Ƙǝna nun mǝth ɗa ɗǝ, lukki nun na nggǝngga kyang wupǝɗǝlthya tsau nda kukwasharya. 3 Yinun tǝfasa tǝ wurirha tsauɗǝ ka kee. Ƙǝnaɗi nun a thlǝtta ya nǝn a kyang thlu fad nun ƙǝla waarha. Ƙǝna ɗi wumang nun hai ya nǝn a kyad ǝn sakhrha a tennun a far ngwa kumarha. 4 Kaama thlǝmaarha hai! Nafiya hathlangga kun sǝ hu heeyi nun kula kun teng kanda, kanda a tǝrha ka kun. Tǝdɗi ki fa halthyini sǝlɗǝ ahur thlǝmad Chinǝm ɗǝ na tǝ Mamnggirha. 5 Tǝk ɗun mbǝnda fa ahu ƙǝshiirha, nggalun tǝ ǝngya na mid nun. Ndaurang ɗun fannun ƙǝla maɓiya na nggungwa fa ka far thlee urarha. 6 Ngwang kumarha nun ka nafiya ɓǝlanggun kanda, yangwanda kun wa.

Ƙǝrǝssa hu sǝsaarha

7 Wan manggina hǝshya tǝ nishya, ƙǝrsaama ta far ɗaɗǝ na Chinǝm a wutta ɓa. Ƙǝlaaman fahuɗaya na ƙǝrǝsta tǝ ƙǝla wan ˈwad ˈyaara fa tǝ ˈyar kwasamarha. Nǝn kukwasang kanda fa a nakhɗagha ǝnnarhami. 8 Kun ƙǝm ƙǝrsaama. Ndeeman yid nun ƙǝsǝr takh Chinǝm a wutta ɓa. 9 A huhurum ɗun tǝ ndan wa, wanmanggina hǝshya tǝ nishya, ama nanda ngwang kumarha kun sǝ. Ƙǝsǝr na tǝ ngwa kumarha ƙǝt a mii kwat minda! 10 Ndam, ƙǝla ƙǝrǝsta ahu sǝsaarha, wanmanggina hǝshya tǝ nishya, tsahama annabiya kal nanda sǝ tǝ thlǝm Chinǝm. 11 Nan fǝrang mamnggirha fingya ƙǝrǝsgha hu sǝsaarha. Sǝk ɗun laɓar ƙǝrǝssa Ayuba. A kwasamadghǝn ɗangga Chinǝm sǝ, ƙǝsǝr Chinǝm nǝn ɗang niifa sǝ tǝ ƙǝm haɗanggǝn fa. 12 Amma aten ǝngya heu, wanmanggina hǝshya tǝ nishya, atam ɗun aah Faara tǝ talara wa, nduwa tǝ hweeɗe wa, nduwa tǝ komani wa. Ngwa tsauka palth nun, haˈi nduwa awo, amanun ǝna ɗimiyirha ngwang kumarha nda kun sǝ.

Sǝsǝmnda hwan Faara

13 Na niifa sǝ ahur nun na a sǝsaarha wa? Hwan Faara nǝn. Na niifa sǝ ahur nun na a ǝna wutsǝfayirha wa? Ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ aah amshe yi fal Chinǝm. 14 Na niifa sǝ ahur nun na fadghǝn ɓee wa? Ngwa aah shingya Ƙǝn Faara nǝn hwanang Faara nda in tǝ ƙǝm irang fǝɗeerha nda fa hu thlǝm Chinǝm. 15 Hwan Faara tǝ fǝrƙǝkafek nǝn ƙǝnang niifa na fadghǝn ɓee; na Chinǝm a ƙǝnang nda. Kala niifa ǝnagha ɗimiyirha, na nda a chahanggǝn ɗǝ. 16 Pǝra man ɗimiyid nun ndan, tǝ ƙǝm hwana man Faara ndan teena tǝnun wal ƙǝnda. Hwanda ka niifa nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda nǝn ɗang nda niifa sǝ kaan. 17 Ilya niifa ni ƙǝla ƙǝm. Hwan ɗǝ Faara tǝ fǝrƙǝkafek a ɓad ˈyaara wa, ɓawa ˈyaara yi huraya mahan tǝ ndǝree mikki wa. 18 Nggǝr nǝn hwan Faara, ɓagha ˈyaara hai a talara, fǝrgha chehweerha ǝnnarhami.

Wuɗa man fa takkwaya ɓa kyalthgha hai

19 Wan manggina hǝshya tǝ nishya, ana niifa sǝ ahur nun kyalthgha hai ma kwaman ƙǝkafek, ngwa wuɗangga niifa ɓa tal ahur nun. 20 A sǝnunsǝ kala niifa wuɗangga tǝ ɗimirha ɓa hǝrghang ɗǝ niifɗi wu ma mǝra yi pakwanɗǝ, tǝ ƙǝm na Faara a chahang ɗimiyidghǝn ɗǝ heu.

* 4:6 4:6 Karapu 3:34

1 Mbiturus

1

2

3

4

5

1 Mbiturus

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Mbiturus tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti, a nafiya wurna Faara na a tsau ronggirha welgha ɗǝ a chehweeya Fontus, tǝ Nggalatiya, tǝ Kafadokiya, tǝ Asiya, tǝ ƙǝm Mbitiniya. 2 Faara na Chinɗi sǝnɗǝ kun ƙǝtǝm ndǝn wurnǝn kun, tsawangga kun chahal tǝ Sǝsǝnggǝn, tǝnun ǝna taara tǝ ˈya ndang Yeeso Ƙǝrǝsti kun ka a tsawun chahal hu irra farghǝn ɗǝ. A fǝrangga Faara chikrha nggayirha kun tǝ ɗǝɗemnggirha.

Shiteena yi wal yibrha mbuwa ngwalarha

3 Taama fal Faara nǝm, Chin Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. Ka haɗang nǝm fa kaan ndǝn nggǝr nǝn nggǝɗang ƙǝm hai hu shiiten wal yibrha hu thlid Yeeso Ƙǝrǝsti sǝ hu mǝrra, 4 ahu har langaarha ɗǝ mbuwa sǝbrha ɗǝ, nduwa tǝlgha ɗǝ, ɗǝfang nanda ɗǝ a talara ka kun. 5 Hu fǝrƙǝkafekkid nun laf nanda kun tǝ sǝsǝmnda Faara ta far hǝrǝk ɗaɗǝ na tahai na nanda a kyatta a mii ngwala ƙǝshiirha. 6 Aten ǝnɗiya heu, tǝghama wutsǝfayirha fa kaan, ko nanǝn nun a sǝsaarha tǝ ƙǝƙǝrya ɗǝɗamǝn ɗǝɗamǝn hangga yi sayi ngguchit. 7 Katǝra nun hai kee ka ƙǝƙǝrangganda fǝrƙǝkafekkid nun, ƙǝla na nda ƙǝƙǝrang nda tǝfasa tǝ waarha, ko nanǝn fǝrƙǝkafekkid nun kalɗǝ tǝfasa mu. A ɓal fǝrƙǝkafekkid nun tǝ shembe ahu ƙǝƙǝrya hangga, nǝn a ɓang faala kun fa ɓa hangga tǝ mamnggirha a fara na Yeeso Ƙǝrǝsti a wutta ɓa. 8 Ko nanǝn ˈwawun naghǝn wa, nuwun a nggǝmnggǝn, ko nanǝnya mbun a naghǝn wa, nuwun a fǝrƙǝkafek tǝghǝn, nuwun lǝlǝgɗa tǝ wutsǝfayirha kaan, mbuwa nǝm mbang thlǝkƙǝn, 9 Nanǝn kee nuwun a thlǝ ƙǝna fǝrƙǝkafekkid nun, ndǝna ƙǝna hǝrǝkrha yiɓǝd nun. 10 Aten hǝrǝkrǝ ɗani ya ndǝn ƙǝlang na annabiya ngga thlǝkka laɓara aten fǝrrǝɗi na Faara a fǝrang kun. 11 Kaɗan nda na a sǝn tǝ a kwan na ǝnɗi a katǝrarha hai ya, tǝ ƙǝƙǝn na nda a ǝnaghǝn, a sayidɗi na Sǝsǝn Ƙǝrǝsti a ndikrha ahur ndan, kyaɗang ɗa ndǝn kanda kwamanɗi na Ƙǝrǝsti a sǝsaarha tǝ mamnggidɗi takkwagha ndǝn. 12 Pǝrang ndan kanda tǝ ndaarha, mba nda a ǝnang taara fandan sǝ wa, amma a kunni, thlǝk nanda laɓara aten ǝnggini pǝrang nanda kun nanǝnya sǝk nun a mii nafini ɓangga Laɓaara kun ɓa na Mbǝnggǝn tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda thlǝn nanda hai a talara. Ko fathlǝngya Faara ni kukwasang ɗǝ kanda fa na a sǝn ǝnggina nda ya.

Tsawama chahal

13 Nanǝn kee, numama ƙǝsanggun alten nun ngga, nagha shiiten nun aten nggayidɗi na nanda a ɓang kun ɓa a sayidɗi na Yeeso Ƙǝrǝsti a ɓarhaɓa. 14 Tsawama ƙǝla wundakhnaya na a ǝna taara tǝ ˈya ndang nanda kanda, a kyaɗun hu sunad tar mbǝlfeerha hai ƙǝla sayidɗi nanun hu wula wa. 15 Amma yanɗi aagha kun ɓa nǝghǝn chahal, kun ƙǝmɗa tsawama chahal ahu ǝngya heu nun a ǝnaarha. 16 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Tsawama chahal, ƙǝsǝr nggi niyi chahal.” 17 Tsaunǝn nuwun a aaghǝn Pǝpa ndǝghǝn na a ngwang kumarha kowunni aten targhǝn mbǝ tam wurahasǝ wa, tsawama tǝ tǝrǝm Faara ta farɗa ɗǝ nun a ngwalang tsawud ronggirha nanun sǝ hu ƙǝshidɗiya. 18 Ƙǝsǝr sǝnɗun sǝ tǝ ndaarha mbǝ tǝ ǝngya na sǝbrha ɗǝ ƙǝla tǝfasa nduwa wurirha thlǝ nanda kun ɓa hu tsawud mere malang na chichiyi nun kun hai, 19 amma tǝ far Ƙǝrǝsti, wan kamnda na kula ˈya ɗimi nduwa ǝn tsanda a fadghǝn. 20 Wurgha ndan kapa na nda ǝna ƙǝshiirha, amma kyadgha ndan a mii ngwala sayidɗi ya ka kun. 21 A fadghǝn ni fǝr nun ƙǝkafek tǝ Faara, thlengga sǝ hu mǝra, fǝrang mamnggirha nda. A fadghǝn ni ƙǝmɗa nanun tǝ fǝrƙǝkafek tǝ shiteena tǝ Faara. 22 Nanǝnya tsawang nun fad nun chahal kun a takkwa fǝrƙǝkafekkidɗi, non a kyad nggǝm ndan, nggǝmama ndan ngga tǝ hur nun heu. 23 Ƙǝsǝr nggǝr nda nggǝɗang kun hai, mbǝ tǝ wiirha na sǝbrha ɗǝ wa, amma tǝ yanɗi mbuwa sǝbrha ɗǝ, hu laɓar Faara na tǝ yibrha fa mbuwa ngwalarha. 24 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai “Fiya heu na nda ƙǝla hwaliirha, mamnggid ndan ƙǝm na nda ƙǝla fid ɗǝfya, na hwaliirha hwara ɗǝ, fid ɗǝfya ƙǝm na nda hǝra ɗǝ, 25 amma laɓar Faara nǝn a tsaurha pakwanɗǝ.” Laɓar ɗani na Mbǝnggǝn ya pǝrang nanda kun.

2

1 Tsaunǝn kee, ndǝghama hai tǝ tar mbǝlfeerha tǝ hukrha, tǝ nggaɓarha, tǝ kiki ndan, tǝ ƙǝm sǝb thlǝma. 2 Ƙǝla weerinda nggǝtta wufar waya, nama a suna mbee yi sǝsǝna, ƙǝsǝr ahurghǝn ni nun a tsǝrha tǝ wal hǝrǝkrha, 3 nanǝnya taarang nun nggayid Chinǝm fa.

Fer yibrha tǝ nafiya Faara

4 Ɓama thlǝmadghǝn ɓa, fer yibrha karna fiya amma wur Faara ndǝn nǝghǝn ngga a fadghǝn. 5 Kun ƙǝmɗa, nuwun ƙǝla ferya na tǝ yibrha fa, na nda tǝn wure sǝ yi sǝsǝna ka a tsawun firisya na chahal, non a ǝna sataka yi sǝsǝna, ǝn thlǝrha a fad Faara hu Yeeso Ƙǝrǝsti. 6 Ƙǝsǝr nǝghǝn chichireethlee hai hu ɗeleewar Faara tǝ ndaarha, “Kulo hai pang ɗi feera hai a Urshalima, wupǝri Faara, feera na wuwura tsauka fer sar ƙǝnna na tǝ mamnggirha fa, kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝghǝn mbǝ shilee a ƙǝsang wa.” 7 A kun fǝrgha ƙǝkafek, fer ɗiya nǝghǝn ngga. Amma fingya fǝrwa ƙǝkafek, “Ferɗi karna fa tǝngya, ndǝn tsauka fer sar ƙǝnna.” 8 Nǝghǝn chichireethlee hai tǝ ndaarha, “Ferɗiya ndǝna kyang fiya hu kii saara hai tǝƙǝm ferɗiya ndǝna fǝlang fiya hai.” Kinda saara ƙǝsǝr kar nda fa a ǝna taara tǝ laɓar Faara ǝnɗa ni numana Faara ya nǝn a katǝrarha hai tǝ kanda. 9 Amma kun nafiya ni wurna Faara, mamngya firisya, turya na chahal, yi Faara. Ƙǝsǝr ǝnana Faara kee tǝnun pǝr ǝnwulten nggini ǝnang nǝn kun, aah nǝn kun ɓa hu wula ahu kukwaryid wultenggǝn ɗǝ. 10 Kaar mbǝ nafiya ni kun sǝngga Faara wa, amma nanǝnya nafiya Faara ni kun. Kaar haɗang ngwa Faara kun fa wa, amma nanǝnya haɗang Faara kun fa.

11 Shayina, niya hwan kun, tsaunǝn rongya ni kun hu ƙǝshidɗiya, ndǝghama hai tǝ ǝn suna yi ɗimiyirha na a yanda tǝ yiɓun nun. 12 Ngwa tsakkwa ǝn ǝnad nun ngga ahur fa takkwa ɗaha yini, ko na nanda a ˈyar kun tǝ ǝna ˈya ɗimi, na nda a naa tar nggayid nun, na nda a fal Faara a sayidɗi nǝn a ɓaarha ɓa ka ɓagha ngwa kumarha.

Fǝr mamnggirha a mamngya

13 Tsaunǝn kee, fǝraman mamnggirha mamngya ka Chinǝm, ko kutǝra ni na hu chehweedghǝn, 14 nduwa a nggomnaya, thlǝngga fingya ka a ngwang kumarha nda nafiya ǝnagha ɗimi tǝ ƙǝm fal fingya nda ǝnagha ngga. 15 Ƙǝsǝr na mid Faara sǝ a ǝna ˈya nun ngga, tǝnǝn nggǝlang laɓar nuryid fiya. 16 Tsawama ƙǝla nafiya na tǝ alten ndan, a ǝna ɗun taara tǝ wal alten nun non a ǝna tar mbǝlfeerha tǝghǝn wa, amma tsawama ƙǝla mafaya Faara. 17 Fǝraman mamnggirha kowunni. Nggǝmama shayi nun fatakkwaya, tǝrmama Faara, fǝrang mamnggirha nun kutǝra.

Tsahama tǝ sǝsad Ƙǝrǝsti

18 Kun mafaya fǝraman mamnggirha tuwurayinun ngga, mbǝ ƙǝl nafiya na a ǝna nggayirha tǝ fingya na tǝ hakkilo kee wa, amma ƙǝm tǝ fingya na ngyangthlang. 19 Ƙǝsǝr ǝn faala ni ana niifa a ƙǝrǝsta aten ˈya mbuwa ndǝghǝn ni ǝnagha ndǝn, ƙǝsǝr sǝnɗasǝ na Faara sǝ. 20 Amma a ɗǝk nda kun ƙǝrsun aten ˈya ǝnanun ɗimi, ko ƙǝrǝs wun ƙǝƙǝn, mbǝ ˈyasǝ nǝn chighang kun wa. Amma a ǝna ɗun taara ngga, a sǝson a tenggǝn, tǝƙǝm ƙǝrsun, na Faara a fǝrang parka kun. 21 Ƙǝsǝr aagha nda kun ɓa kamanggǝn, ƙǝsǝr sǝsagha Ƙǝrǝsti ka kun, kyaɗang ɗǝ kwamana kun na a ǝnon ƙǝla ndǝghǝn.

22 ˈWawa ǝna ɗimiyirha wa,

tǝ ƙǝm ˈwawa nggaɓang niifa fa wa.*

23 Hǝrǝm nanda ˈyarghǝn, nggǝrangwa kanda sǝ wa, sǝsang nanda,

tsǝwa ƙǝla nǝn a nggǝra sǝ wa. A meyedghǝn, fǝr altenggǝn nǝn a tǝ ngwa kumarha na ngga.

24 Ndǝghǝn tafadghǝn tǝrangga ɗimiyid nǝm ɗǝ, q2 aten kaɗiirha, ƙǝsǝr q1 a tsawum mǝmǝra hu ɗimiyirha, q2 Tǝ wal yibrha hu nggayirha, q1 Hu wal wundǝdghǝn fa, q2 ndǝn wal nun ƙǝnda † q1 25 Ƙǝsǝr kaar nuwun ƙǝla chauraya, q2 sahadgha, q1 amma nanǝnya ɓa ɗun thlǝmad tǝlafǝd nun ɓa, q2 na a ƙǝla yiɓǝd nun ha.

3

Nishya kakhka

1 Nǝghǝn kee ƙǝm, kun nishya kakhka, fǝraman mamnggirha chimayi nun, ko na fingya chimaya sǝ fǝrwagha ƙǝkafek tǝ laɓar Faara, hu nggayid nishyi ndan na nda fǝrƙǝkafek kula kun kalang kanda sǝ. 2 A nanda tsawud nun chahal tǝ fǝr mamnggirha. 3 A tsau ndǝdyid nun yi sakhɗa farha kee wa, ƙǝla nda yamnda tǝ karid sakhɗaarha yi tǝfasa tǝ ƙǝm kal kari fa na tǝ wuɗǝɓǝla fa kaan wa. 4 Ameyedghǝn, ndǝdyid nun kamɗǝ a tsauka ƙǝla ǝn ǝnad nun na ngga na a kyarha ɓa ahur nun sǝ, ndǝdyirha mbuwa tǝla ɗǝ na ngga tǝ ƙǝm mǝsǝlǝmnda sǝsǝna, na ngga kaan a mbed Faara. 5 Ƙǝsǝr nishya na chahal kaar ǝnaarha kee, na nda shang teena Faara fa na nda sakhɗang fad ndan ngga, fǝrang mamnggirha nda chimayi ndan, 6 ƙǝla Saratu, fǝrangga mamnggirha Ibrahim, aaghǝn ndǝn chinǝm. Kun wanggighǝn ni kun a naɗun a ǝna ǝngya kamngga, tǝƙǝm a nggǝmnggun fa tǝrmangga ˈya kun wa.

Chimaya

7 Nǝghǝn kee ƙǝm, kun chimaya tsawama mǝmǝl tǝ nishyi nun, non a manang nda kanda, tsaunǝn mba nda tǝ shembe ƙǝla kun wa, ƙǝsǝr kun tǝ nishyi nun heu wal ɗun nggayid langaad yibrha a har Faara. Nama ǝnaarha kee amawa ˈya ˈyaɗa sǝk hwandǝ nun a Faara.

Ƙǝrǝstaya heu

8 A mii ngwaladghǝn, kun heu a nagha numad nun tal hu ˈya nun a ǝnarha, nggǝmama ndan, haɗaman ndan fa, kula manang alteena. 9 A nggǝrang ɗun ndan sǝ mbǝlfeerha tǝ mbǝlfeerha wa, nduwa ˈyaara tǝ ˈyaara wa, ƙǝl a meyedghǝn nggǝranggun ndan sǝ tǝ parka, ƙǝsǝr ndǝghǝn ɗani aah nanda kun ɓa kamanggǝn, tǝnun har langaad parka nun. 10 Ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, “Niifa na midghǝn sǝ a tǝk mbǝnda tsawudghǝnǝn fa, na ɓenggighǝn nǝn ngga, tǝtani a ƙǝsanggǝn sheneuƙǝn ma thlǝk ǝn mbǝlfeerha, tǝ laɓar nggaɓaarha. 11 Tǝtani malanggǝn mbǝlfeerha ǝna nggayirha nan, tǝtani kaɗa kwaman tsawud ɗǝɗemnggirha nǝn, ɗon ɗǝ samadghǝn. 12 Ƙǝsǝr na yid Faara naarha aten nafiya na a ǝna nggayirha, thlǝmayighǝn a sǝk hwandǝ ndan, Amma na Chinǝm a ǝna tǝsaryirha tǝ nafiya na a ǝna tar mbǝlfeerha. 13 Wunni ǝnang ˈya kun fa ana ɗun a ǝna nggayirha?” 14 Amma ko sǝsaa nun aten ˈya kamngga, nuwun tǝ parka. “A tǝrǝmɗun tǝ ˈya na nanda a ǝnang kun fa wa, a pel ɗun hai wa.” 15 Amma ahur nun tsawaman Ƙǝrǝsti a meyed Chinǝm. Non ƙǝtsar nggungwa fa na a nggǝranggun niifa sǝ na a tsahang mee kun aten shiiten ɗi nanun tǝghǝn. Amma ǝnamadghǝn tǝ sammayirha tǝ fǝr mamnggirha, 16 tǝ numarha ngga, ƙǝsǝr fingya na a thlǝk palth mere aten tar nun na ngga hu Ƙǝrǝsti na shilee a ƙǝsang kanda aten sǝb thlǝma ǝna nanda. 17 Nǝn naarha ngga kaan, a kyaɗǝ naarha ǝnɗa na mid Faara, a sǝsam ka ǝna nggayirha nǝm ma ǝna tar mbǝlfeerha. 18 Ƙǝsǝr sǝsagha Ƙǝrǝsti ƙǝm ka ɗimiyirha katǝra tal, tǝ nggayirha tǝ fingya mbuwa ǝna nggayirha, ka a ɓanggǝn kun a thlǝmad Faara ɓa. Ɓǝlang nda hu thlu farha, amma thleng nda sǝ tǝ yibrha hu Sǝsǝna. 19 Akwasamadɗi thleng nanda sǝ tǝ yibrha, ɗǝgha ɗǝ ɗǝgha pǝrang laɓar Faara sǝsǝngya na hu porsǝna, 20 fingya kaar ǝnawagha taara tǝ ˈya ndaana Faara munya nǝn a thlakh mbǝd Nuhu a sayidɗi nanǝn a taksa nggirggi. Nafiya ngguchit ni kee kyagha sa hai, kanda wuvaɗa ni hǝrghang nanda kanda hu aama. 21 Aam ɗiya sakhrha mbaptisǝma ni hǝrghangga kun, mbǝ pang nda paarha ni ɗǝ hu farha wa. Amma hu hwan Faara tǝ hura tsahai, tǝ thlid Yeeso sǝ hu mǝra, 22 ɗǝgha talara ɗǝ, nǝghǝn ƙǝm a yisǝmad Faara, tǝ fathlǝngya Faara, tǝ kutǝrya tǝ sǝsǝmngya na a kamughǝn.

4

Tsaurha ka Faara

1 Tsaunǝn kee, hǝrǝmna Ƙǝrǝsti sǝsaarha hu thlu farha, kun ƙǝm ngwama fa ƙǝla ndǝghǝn, ƙǝsǝr kala niifa sǝsaagha hu thlu farha karɗǝ ɗimiyirha fa. 2 Nanǝn kee, mba nda a ngwalang tsawud ndan hu ƙǝshiiirha tǝ sunad ǝna tar thlu farha yi mbǝlfeerha wa, amma tǝ ˈya na mid Faara. 3 Ƙǝsǝr mbǝdɗun hai kaan kaar hu tsawud nun, wur ǝnggina nun na fingya sǝngwawa Faara a tǝk mbǝndǝghǝn fa, nuwun a kaɗa tǝk mbǝnda fa yi yamid shilee kǝla nda, tsawud kulafayirha, suna thlu farha, nggaala tǝ mbaala, sǝrǝkkirha, ǝna wutsǝfayid sa mbaala kula ƙǝs alteena, tǝ tǝrang shilee ɗahaya in. 4 Wulang teena kanda a sayidɗi na nanda kun mbun a wum teena tǝ kanda hu tar ɗi na nda a ǝnaarha wa, na nda a ˈyar kun. 5 Amma tsauɗǝ tǝta na a fǝr kirǝssa ǝn ǝnad ndan nda a Faara na nggungwa fa na a ngwang kumarha nǝn nafiya na tǝ yibrha fa tǝ mǝrya. 6 Ndǝghǝn ɗani pǝrang nanda Laɓar Faara na Mbǝnggǝn a fingya na mǝmǝra nanǝnya, ko nanǝn ngwang nda kumarha kanda sǝ hu thlu farha, amma na sǝsǝnggindan a tsaurha tǝ Faara.

Tǝtani a ǝna taara nǝm tǝ fǝrra Faara mǝmǝl

7 Mii ngwala ǝngya heu takhɗǝ a nduwus ɓa. Nanǝn kee numama ngga tsawun nggungwa fa, tǝnun mbang hwan Faara. 8 Aten ǝngya heu, nggǝmama ndan tǝ hura tsahai, ƙǝsǝr nggǝmnda ndǝn ɓangga chakh ɗimiyirha ɓa. 9 Thlama ndan fa tǝ wutsǝfayirha. 10 Kowunni walɗǝ fǝrra Faara ɗǝɗamǝn ɗǝɗamǝn yi sǝsǝna. Nanǝn kee, ǝnama taara tǝghǝn ngga a shayi nun. 11 Fingya na tǝ fǝrra pǝr Laɓar Faara, tǝtani a ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ pǝr Laɓar Faara. Fingya nana tǝ fǝrra yi ǝna taara, ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ ǝna taara tǝ shembedɗi fǝrang na Faara kanda. Ƙǝsǝr hu ǝngya heu a fal Faara nǝm hu Yeeso Ƙǝrǝsti tsauna mamnggirha tǝ sǝsǝmnda yighǝn pakwanɗǝ. Atsaukake.

Sǝsaarha hu tsawud Ƙǝrǝsta

12 Shayina nggǝmni, a wulang teena kun hu ƙǝƙǝrra nun a saarha fa wa, ƙǝla yiwan ˈyani na a katǝrarha hai tǝ kun wa. 13 Amma ǝnama wutsǝfayirha tǝ ndaarha nuwun a tǝk sǝsaarha fa yi Ƙǝrǝsti, tǝnun wal wutsǝfayirha kaan a fara kyad nanda mamnggitghǝn. 14 A ˈyar nda kun ƙǝsǝr ka thlǝm Ƙǝrǝsti, fa parkaya ni kun, ƙǝsǝr Sǝsǝn mamnggirha tǝ yi Faara nǝghǝn aten nun. 15 A sǝsaɗun, ma tsauɗǝ aten ɓǝl farha, nduwa ngaara, nduwa tar mbǝlfeerha, nduwa kiki farha fa wa. 16 A sǝsaɗun ƙǝsǝr ka tsaunun Ƙǝrǝstaya, a ƙǝs shilee kun wa, amma ƙǝl a fal Faara nun nanun tǝ thlǝmɗiya. 17 Ƙǝsǝr ɓa sayi ɓa na nanda a ngwang kumarha nafiya Faara, a katǝra ɗa hai tǝ ƙǝm, mani a katǝrarha hai tǝ fingya mbuwa a ǝna taara tǝ ˈya ndaana Faara? 18 Ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, “A hǝrǝk nafiya na a ǝna nggayirha pǝrpǝr, mani a katǝrarha hai tǝ fingya mbuwa a tǝrǝm Faara tǝ fa ɗimiya?” 19 Nanǝn kee, fingya na a sǝsaarha ƙǝla tǝrna mid Faara kamɗǝ a fǝr alten ndanda a ndǝghǝn ǝnagha kanda, tǝ ƙǝm ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ ǝna ˈya na ngga.

5

Fǝr kaali a shingya

1 Nggi na shad nun shingnda, niya fǝrang kaali shingya na ahur nun. Nggi ni fǝr shedawa aten sǝsadɗi saana Ƙǝrǝsti fa, niya naarha ahur nafini a fara na nanda a kyad mamnggitghǝn. 2 Tsawama falafya chiɓǝd Faara, fǝrang nanda kun hu haara hai. Naama a ƙǝla kanda ha, mbǝ tǝta wa, amma tǝ nggǝmnda hur nun, ƙǝla na mid Faara a tsawun. Ma ǝnaɗun ndǝn ka suna wuɗǝɓǝla wa, amma ƙǝsǝr na mid nun sǝ a ǝna taara nun. 3 A kyad ɗun sǝsǝmnda aten nafini fǝrang nanda kun hu haara hai wa, amma kyaɗa man kwaman tsaurha kanda hu kwamana na ngga tǝna nda tsaha kun. 4 A fara kyana mamnda tǝlafǝd ɗaɓa, nun a thlǝ mamnggit matuwel fattǝ nun mbuwa tǝla ɗǝ.

Fǝr kaali a wundakhnaya

5 Kun wundǝlaya ƙǝm, fǝraman mamnggirha shinggi nun. Kun heu, ahu tsawud nun tǝ ndan tsawama mǝsǝlǝmnda nafiya, ƙǝsǝr ndagha ɗeleewar Faara, “Na Faara ǝna tǝsaryirha tǝ niifa na a taala, amma nǝn fǝrang nggayirha mǝsǝlǝmnda nafiya.”* 6 Tsaunǝn kee, tsawama mǝsǝlǝmnda nafiya a kamu har sǝsǝmnda Faara, tǝnǝn manang nda kun ahu mǝmǝlla sayi. 7 Fǝraman ɓillad nun heu, ƙǝsǝr ndǝghǝn ni na a ƙǝla kun ha. 8 Ƙǝsaman alten nun, tsawun ƙǝm nggungwa fa. Ƙǝsǝr tǝsar nun Sheetan nǝghǝn a wiirha hai ƙǝla lǝfari ƙǝsna miirha a kaɗa niifa na a ƙǝsanggǝn. 9 Ishama ngga tǝghǝn, ƙǝs fǝrƙǝkafek nun ha ngga. Ɗalama teena hai tǝ ndaarha shayi nun fatakkwaya ko a yanggini hu ƙǝshiirha kanda a sa tur sǝsadɗa fa ya. 10 Faara na tǝ nggayirha ha heu, aagha kun hu mamnggirha ɓa hu Ƙǝrǝsti, a kwasamadɗi tǝk nun sǝsaarha ngguchit, ndǝghǝn tafadghǝn ni a thleng kun sǝ, ɗanggǝn kun sǝ, fǝrang kaali nǝn kun tǝ shembe. 11 A tsauka sǝsǝmnda tǝghǝn pakwanɗǝ. Atsaukake.

Mii ngwala ndaˈya

12 Niya thlǝnang ɗeleewar ɗi kun ɗǝ ya a haar Sila ka wanmana hu Chinǝm, nana minnasǝ a fǝrang kaali ni kun, tǝ ƙǝm a pǝrang ndaarha ni kun kulo nggayid Faara ya. Tsawama tǝ shembe ahurghǝn. 13 Ndǝghǝn na a Mbabila† na wuwura heu tǝ kun, a ndangˈya kun fa, tǝ waana Markus ƙǝm. 14 Ndaaman ˈya ndan fa tǝ fǝbrha yi nggǝmnda. A tsauka ɗǝɗemnggid Ƙǝrǝsti tǝ kun heu.

* 2:22 2:22 Ishaya 53:9

† 2:24 2:24 Ishaya 53:5

* 5:5 5:5 Karapu 3:34

† 5:13 5:13 Asǝmha tal Roma ni na mindan ndaarha

2 Mbiturus

1

2

3

2 Mbiturus

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har Siman Mbiturus, mafarha tǝ tǝthlǝnda Yeeso Ƙǝrǝsti, a fingya fǝrgha ƙǝkafek ƙǝla kǝm hu nggayid Faar nǝm tǝ tǝhǝrǝkrha Yeeso Ƙǝrǝsti. 2 A fǝrangga Faara nggayirha kun tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha hangga hu sǝnda Faara tǝ yi Yeeso Chinǝm.

Sǝnu aadwa tǝ wurrǝ wa

3 Hu sǝsǝmndǝghǝn, fǝrang Faara ǝngya ƙǝm na minnǝm ka a tsawum nafiya na a takkwaghǝn tǝ ƙǝkafekkirha. Thlǝɗǝm ǝnggini heu ya ƙǝsǝr ka sǝnnǝm ndǝn, ndǝghǝn aagha ƙǝm ahu mamnggitghǝn ɓa tǝ nggayidghǝn. 4 Hu ǝngginiya ndǝn fǝr nǝn ɗǝf miighǝn na ngga a ƙǝm, ƙǝsǝr ahur ndan ni, ndǝn nun mbang wumteena tǝghǝn hu tar Faarghǝn, tǝƙǝm wal hǝrǝkrha nun ahu tsawud mbǝlfeerha yi ƙǝshiirha, ɓangga sunad ǝngya ɓa ɗǝɗamǝn ɗǝɗamǝn. 5 Nanǝn kee, ndeeman yid nun na a chikka fǝrƙǝkafekkid nun tǝ nggayirha, nggayidɗi ƙǝm tǝ chik sǝnda. 6 Aten sǝndǝnun chighamadghǝn tǝ ƙǝs alteena, a ƙǝsang ɗun alten nun ƙǝm ƙǝrsun, a ƙǝrǝs ɗun nama a tǝrǝm Faara, 7 a naɗun a tǝrǝm Faara, nama ndan hai. A naɗun a na ndan hai ƙǝm nggǝmama ndan. 8 Anaɗun a ǝna ǝngginiya, nun naarha hwas-hwas tǝ chik sǝnda chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti. 9 Amma kala Niifa ƙǝɗeng ngga ǝngginiya mbǝ a namana ɗǝ inggun wa. Mbǝɗang ɗǝ tǝ ndaarha tsaɓang nda ɗimiyidghǝn ɗǝ yi kaar. 10 Nanǝn kee shayina, chighama ɗǝrha mbee ɗǝ tǝnǝn kyad ndaarha nafiya ni kun aah na nda tǝƙǝm wurna Faara. A naɗun a tsaurha kiya, mbun tam fǝla hai wa. 11 Tǝrgha na Faara a kyaɗang kwamana kun ahu kutǝryirha ɗǝ mbuwa ngwalarha yi chinǝm tǝ tǝhǝrǝkrha Yeeso ƙǝrǝsti.

Ɗǝf teena tǝ laɓar Faara

12 Nanǝn kee, niya naarha ɗalang ǝnggini kun teena ya ƙǝtsar, ko nanǝn sǝnɗun kanda, tǝ ƙǝm tsauɗun tǝ shembe ahu fǝrƙǝkafekkid ɗi thlǝnun. 13 Ahu numad na mǝmǝl ni a nee naarha ɗalanggǝn kun teena a ɓal ɗi tǝ yibrha fa. 14 Ƙǝsǝr ndeegha Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti tsǝɓaku tǝtani a mal ƙǝshidɗa ni ya. 15 Nanǝn kee, niya ǝna taara kaan tǝnun naarha ɗal ǝnggini teena ya a akwasamadɗi wiini. 16 Mbǝ asǝɗaarha tsǝna nda tǝ thladwayirha takkwa nan aten ɓad Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti ɓa wa. Awo, asǝɗaarha ni yi ƙǝkafek, ƙǝsǝr naɗan mamnggitghǝn tǝ yid nan. 17 Naghan sǝ a mbǝɗi a sayidɗi manang na nda tǝ mamnggit Faara na chinɗi, sǝk nan urarha hai ahu mamnggit kutǝryid Faara, “Waana niya nggǝmni, niyi a tǝk mbǝndǝghǝn fa kaan”. 18 Kan tǝ alten nan sǝk ɗan uradɗi a talara hai a sayidɗi nanan tǝghǝn a wumnda tǝ peɗǝnda. 19 Ənggini heu ya ƙǝkafek kyaɗang ɗǝ ˈya ƙǝm thlǝkna annabiya kaar atenggǝn. Nanǝn kee tama ɗǝf teena nǝm ngga ahu ˈya chireelth nanda, ƙǝsǝr na palth ndan ƙǝla patilla na a djaara hai ahu wula pa ɗalthgha mbǝrha hai, a sayidɗi ƙǝm na Wufǝlngar Tsar a djaara hai ahur nun. 20 Ahu ǝngya heu, a sǝnunsǝ tǝ ndaarha, mbǝ laɓara sǝ thlǝkna annabiya hu ɗeleewar Faara tsauka yi huten ndan wa. 21 Ƙǝsǝr ˈwawa laɓaara kyarha ɓa a mii niifa wa, amma a mii annabiya shik na Sǝsǝna tǝ Peɗǝnda kanda thlǝk ˈya ndaana Faara.

2

Fa nggaɓaya annabiya tǝ famalǝmngya

1 Amma a faryini annabiya fa nggaɓaya kyanda ahur nafiya Isǝreela ɓa. Nǝghǝn kee ƙǝm nanǝnya na famalǝmgya fanggaɓaya a narhasǝ ahur nun. Tǝ ndǝndǝl yid ndan na nda a ɓarha ɓa tǝ tsaharhaha pak ɓǝɓee, tsahang nggaɓarha nda fiya ha na a sǝɓanggǝn kanda ɗǝ, kar Chinǝm nda fa hǝrghangga yiɓǝd ndan. Ahu ǝnaarha kiya nǝn a ɓang mǝrra kanda fa ɓa. 2 Fiya hangga na nda a takkwa kulafayirha tǝ sarang nda kwaman ƙǝkafek ɗǝ. 3 Hu sunad ndan na nda huk kun tǝ laɓara na mbǝnggǝn yi nggaɓaarha. Amma ka ƙǝtǝm ˈwanda teena ngwang nda kumarha kanda sǝ, ƙǝsǝr shiiwa Faara na a ɓǝlang kanda wa. 4 Ƙǝsǝr ko fathlǝngya Faara ni ǝnagha ɗimi mbǝ Faara a malang kanda wa. A meyedghǝn nǝn a ƙǝnang kanda tǝ wuyiwurra muwang kanda hu hwanga ɗǝ, a mbǝrha ɗǝ na kuɗimnggǝn wulghǝn kaan, a mbǝɗani na nda a ƙǝla far ngwa kumarha fa. 5 Malangwa Faara nafiya ƙǝtǝm wa, amma malang ɗǝ Nuhu ndǝghǝn na pǝr Laɓar nggayirha tǝ fingya nafiya mǝd, a sayidɗi ɓanǝn ɓa tǝ aam afa afa hu ƙǝshiirha ɓa hwanggǝn fiya ɗǝ mbuwa takkwa Faara. 6 Tsanggǝn wupǝriya Saduma tǝ Nggomara fishe, tsauka ǝnsakhrha ɓagha katǝrarha hai tǝ fingya kargha takkwa Faara fa. 7 Hǝrghang Faara Lutu niifa na chahal, sǝbna hurghǝn ɗǝ tǝ tar kulafayid nafiya na a thlǝmadghǝn. 8 Ƙǝsǝr ka nggayid niifa, tsauka ahur ndan ka fad ɗathla mbǝrha fa hai. Nagha nggayid haredghǝn a sǝbrha ɗǝ aten yamid takkwa ngyakhrha nǝn a naarha tǝ sǝkrha. 9 Nanǝn kee Faara sǝnɗǝ kwamanɗi na a hǝrghang nggǝn fingya na a takkwaghǝn ma ƙǝƙǝrra, ƙǝs nafina nǝn ha mbuwa tǝ nggayirha fa hu tsǝtsǝlla ƙǝl far ngwa kumarha. 10 Mbǝ ƙǝla fingya kyagha hu sunad thlu farha hai ma wa, na nda sar kutǝryirha. Nafini ya fa nggaɓaya ni, mbǝ shilee sǝ a yid ndan wa. Na nda naarha tǝrang altendan sǝ. Mbǝ ˈyasǝ na nda tǝrǝmnda wa, ƙǝl yakh ˈyar ǝngya na mǝmanggǝn a talara. 11 Ko fathlǝngya Faara ni tafad ndan kanda na ƙǝkanglang tǝ sǝsǝmnda fa ma famalǝngya fanggaɓaya, ˈyar wanda kanda a mbed Chinǝm wa. 12 Amma nafini ya na nda thlǝk laɓara mbuwa ngga aten ǝngya sǝnangwa nanda hai. Na nda ƙǝla maɓiya na hee mbuwa tǝ numarha fa, na nda a takkwa suna ˈya na mid ndan kee, nggǝt nanda kanda ƙǝsǝr a ƙǝsang ngganda kanda ɓǝlang ngganda kee. Na nda a mǝra ƙǝla maɓiya na a hee. 13 Ƙǝla sǝsang nanda fiya, na nda a sǝsang kanda kee ƙǝm. Tǝrgha nda tǝk mbǝnda fa ˈyani na ngga a yanfara. A nanda a hǝbrha tǝ kun, na nda ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ tǝk mbǝnda fa tǝ kwaman hukrha, sǝɓang ngganda kun ɗǝ kyangganda kun hu shilee hai. 14 Na nda lǝlǝgɗa tǝ ǝna kulafayirha hu yid ndan, mba nda tam malang ɗimiyirha wa. Na nda a huk fingya mbuwa tǝ shembe hu fǝrƙǝkafek. Mbang nda kaɗa ǝngya tǝrna mid ndan kaan. Ɓana Faara ngwang kumarha kanda sǝ. 15 Malang nda kwaman ƙǝkafek kyath nda hai takkwa kwaman Mbalaˈam nda wan Mbeyo na midghǝn sǝ ƙǝna tar mbǝlfeerha. 16 Yanang nda aten ǝna ɗimiyidghǝn, har kwara ma ndǝn ˈwagha ndikrha fa ƙǝla niifa, nana midghǝn sǝ a ishanggǝn annabiya hai ka tar nuryidghǝn. 17 Nafiniya suhwadya ni mbuwana aama sǝ, tǝ ƙǝm wufiiya ni na ɓereurha pengɗǝ. Taksang Faara mbǝrha kanda sǝ na wulghǝn tikɗik. 18 Ƙǝsǝr na nda taala tǝ thlǝk palth nuryirha tǝ yakh ǝna kulafayirha, na nda naarha lǝm fiya fa hǝrǝkka mǝngwa ha hu malang nda ɗimiyid ndan. 19 Ɗǝfang mee kanda hai yi wal alteena, amma kanda tafad ndan mafaya ni, ƙǝsǝr fiya tafad ndan mafarha ni kanda aten ˈya kalgha kanda mu. 20 A wal fiya hǝrǝkrha hu tar mbǝlfed ƙǝshidɗiya hu sǝnda Chinǝm tǝ Tǝhǝrǝkrha Yeeso Ƙǝrǝsti nggǝrgha nda tanggǝlla sahai, kalɗǝ kanda mu, na nda a sǝbrha ɗǝ kaan a mii ngwaladghǝn ma katǝradghǝn. 21 Nǝn a tsawang kanda fa ngga a kyawa nda sǝn kwaman nggayirha wa, ma sǝnggǝnda nggǝrgha nda wutta samarha ɗǝ kar ǝnɗa nda fa malang nanda kanda hai a tsawa nda chahal. 22 Aten ndan ni lǝghǝdna ƙǝkafekkid karapuɗi ndagha, “Wud wuɗe ten fǝnekhrǝghǝn ɗǝ,” tǝ ƙǝm, “Fanang nda ƙǝlengarra, nggǝrɗǝ wutta hu yaɓarha ɗǝ.”

3

Ɗǝf mee yi ɓad Chinǝm ɓa

1 Pashiyina nggǝmni, ɗeleewar nani ya yi sǝri chireethleng ni kun ɗǝ. Kanda kyab niyi a ɗalang ǝnggini kun teena ˈwa nun sǝnda, ƙǝsǝr a fǝrang kaali ni kun na a numon ngga. 2 Na minnasǝ a ɗal laɓar annabiya nun in na chahal kaar tǝ ˈya ndaana Chinǝm tǝ Tǝhǝrǝkrha thlǝk nǝn a mii fathlǝnggi nun. 3 Kamɗǝ tǝta na a ˈwa sǝnda nun sǝ tǝ ndaarha, a mii ngwala ƙǝshiirha na fa wa faya a ɓaarha ɓa, na nda a wa kun, na nda a takkwa suna fad ndan. 4 Na nda a ndaarha, “Ai laɓar ɓad ɗaɓa ɗǝfnǝn miighǝn? Ka mǝrna chichiyi nǝm ɗǝ kaar, amma ǝngya heu ɓalghanda ƙǝla nadghǝn ka ǝna nanda ƙǝshiirha.” 5 Amma ǝnagha ndan thlǝmǝn ka a mbǝɗangga laɓar Faara kanda ǝnanǝn talara, tǝ ƙǝm hu aama ni sǝ ǝna nanda ƙǝshiirha, ƙǝshiirha ƙǝm muwangga aama maɗufu. 6 Tǝ aam ɗa ni ƙǝm a farɗi hwangna aam afa afa ƙǝshiirha ɗǝ. 7 Amma tǝ laɓar ɗa ni ƙǝm, nda talara tǝ hweeɗe nasǝ nanǝnya, na nda a ƙǝla far mǝrrǝ ndan fa tǝ waarha. Ɗǝfang nanda kanda ɗǝ ka far ngwa kumarha na nda a ǝnan nda fiya mbuwa tǝrǝm Faara, ka a ɓǝlangganda kanda ɗǝ. 8 Amma shayina nggǝmni a mbǝɗang ǝnɗi kun na tal ya wa. A fad Chinǝm ɓeena tal nǝghǝn ƙǝla huraya haru kum, huraya haru kum ƙǝm nǝghǝn ƙǝla ɓeena tal. 9 Chinǝm mbǝ naarha samma-samma a naɗǝ a lǝɗang nda ɗǝf miighǝn wa, ƙǝla na fingya a numarha wa. A meyedghǝn nǝghǝn a ƙǝrǝsta tǝ kun, mbǝ midghǝn sǝ a mǝrgha niifa ko tǝtal ahur nun wa, amma kowunni na a malanggǝn ɗimiyirha. 10 Amma a fara na Chinǝm a ɓarhaɓa nǝn a naarha ƙǝla ɓad ngaara ɓa. Na talara a sahatta lǝɗangga mbeela fǝrakh amshi, ǝngya na ahurghǝn na nda a njirha ɗǝ tǝ waarha mǝra nda ɗǝ, ƙǝshiirha ƙǝm tǝ ǝngya na ahurghǝn heu nǝn a sahatta. 11 Tsaunǝn na nda a ɓǝlang ǝngya heu kiya, nun a tsaurha tur yanggi nafiya? Kamɗǝ a tsawun chahal tǝ tǝrǝm Faara, 12 ƙǝla na ɓad Faara ɓa a kukwasang kun fa, non a tsang farɗi ya ɓagha ɓa wet. A farɗi ya na nda a njang talara tǝ waarha, kala ǝngya heu ǝnana nda talara tǝ hweeɗe sǝ na nda a ngǝtta ɗǝ. 13 Amma ka ɗǝf miighǝn ǝnanǝn nǝghǝm a ƙǝla weerinda talara tǝ hweeɗe fa, a mbǝɗa ni na nggayirha a naarha sǝ.

Ngwala mii laɓara

14 Nanǝn kee, shayina, nanǝn nuwun a ƙǝla farɗa fa ya, djitima ɓagha wal kun chahal, kula ǝn ˈyaara a fad nun, tsawun ɗǝɗem tǝghǝn. 15 Ɗalama teena hai tǝ ndaarha, ˈya ǝnagha ndǝn na Chinǝm a ƙǝrǝsta tǝna fiya wal kwaman hǝrǝkrha. Ənɗa ˈwana shad nǝm Mbulus chireethleng kun ɗǝ tǝ thladwayidɗi fǝrang na Faara. 16 Nǝn naarha kaala sǝ aten ǝnggini ˈyahu ɗeleewarghǝn heu. Ahu ɗeleewar yighǝn na ǝngya sǝ na sǝndǝghǝn pǝɗaghǝn, ndǝn na fingya fiya djiɗangwana ˈya kanda tǝ fingya ƙǝsang ngwa ten ndan kyakhrang laɓarɗa hai ndanǝn. Na nda ǝnarha kee tǝ fingya laɓara hu ɗeleewar Faara. Hu ǝnaarha kiya na nda aang mǝrra fad ndan fa ɓa. 17 Tsaunǝn kee, pashiyina, ˈwanun in sǝnɗun ǝngginiya, kwarama amana nafini mbuwa takkwa ngyakhrha thlulang tennun ɗun ƙǝɗeng mbǝd ishshi nun. 18 Amma ishama hu nggayirha tǝ sǝnda Chinǝm tǝhǝrǝkrha Yeeso Ƙǝrǝsti. Mamnggirha heu a tsauka yighǝn nanǝnya ta pakwanɗǝ. Atsaukake.

1 Yahaya

1

2

3

4

5

Yahaya

1

Laɓar Yibrha

1 Nan a pǝrang laɓara kun aten yanɗi na a katǝradghǝn nǝghǝn sǝ, sǝk nǝm tǝ ƙǝm nanǝm. Naɗǝm ndǝn tǝ yid nǝm tǝ ƙǝm tsuwar ɗǝm ndǝn fa tǝ haryi nǝm. Ndǝghǝn ɗa ni nan a pǝr laɓara atenggǝn yi wal yibrha. 2 Yanɗi na fǝr yibrha kyaɗa ɓa, na ɗǝm ndǝn kan ni shedawa ǝnɗi nanan. Nanǝnya nan pǝrang laɓar yibrha kun mbuwa ngwalaarha, nǝghǝn tǝ Chinɗi ka ƙǝtǝm tǝ ƙǝm ɓaɗǝ thlǝmad nǝm ɓa. 3 Nan a pǝrang ˈya kun nanan tǝ sǝk nan, tǝnǝm tsau ɗǝɗemnggirha tǝ kan. Ɗǝɗemnggid nǝm nǝghǝn tǝ Faara na Chinɗi tǝ wanggǝn, Yeeso Ƙǝrǝsti. 4 Chireethleng nan kun ɗǝ ka a lǝghǝdgha wutsǝfayid nan.

Tsawud kukwaryirha

5 Laɓar ɗa ni sǝk nan ya a mii Wanggǝn ndǝghǝn ni nan a pǝranggǝn kun. Faara kukwaryirha ni, mbǝ wula sǝ a fadghǝn wa ko ngguchit. 6 A nda ɗǝm nǝghǝm a tsau ɗǝɗemnggirha tǝ Faara amma nam naarha wiirha hai hu wula, nggaɓa nǝm hai mbǝghǝm a wiirha hu ƙǝkafek wa. 7 Amma a *naɗan a wiirha hai hu kukwaryirha, ƙǝla nana Faara hu kukwaryirha, nǝghǝm a tsau ɗǝɗemnggirha tǝ ndan. Tǝrgha na far Yeeso, wanggǝn, tsaɓang ƙǝm ɗǝ heu hu ɗimiyid nǝm. 8 A ndaɗǝm mbǝ ɗimiyirha sǝ a fad nǝm wa, nǝm a nggaɓang fad nǝm fa, mbǝ ƙǝkafek sǝ a fad nǝm wa. 9 Amma a pǝrang ɗǝm ɗimiyid nǝm Faara, nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa nǝn a chahang ɗimiyid nǝm ƙǝm ɗǝ tsaɓanggǝn ƙǝm ɗǝ hu tar mbǝlfed nǝm. 10 A nda ɗǝm ǝna wum ɗimiyirha wa, tsawang ɗǝm Faara tǝ nggaɓaarha ni mbǝ laɓarghǝn sǝ ahur nǝm wa.

2

Ƙǝrǝsti ni na a ɗang ƙǝm sǝ

1 Wanggina niya chireethleng nda kun ɗǝ amawa nun ǝna ɗimiyirha. Amma a ǝna niifa ɗimiyirha, na niifa sǝ na a ɗang ƙǝmsǝ a mbed chin ɗi. Ndǝghǝnni na Yeeso Ƙǝrǝsti na chahal. 2 Ndǝghǝn tafadghǝn ni sataka yi chakh ɗimiyid nǝm, mbǝ ɗimiyid nǝm katen nǝm wa, amma heu tǝ nafiya ƙǝshiirha. 3 A ǝnaɗǝm taara tǝ ˈya ndana Faara, ndǝn kyadgha ndaarha sǝnɗǝm ndǝn. 4 Kala niifa ndaagha, “Sǝnɗi Faara,” amma mbǝ ǝna ǝnɗi ndaana Faara wa, tǝ nggaɓaarha ni, tǝ ƙǝm mbǝ ƙǝkafek sǝ a fadghǝn wa. 5 Amma fingya ǝnagha taara tǝ ˈya ndaana Faara, kyadɗǝ ndaarha nggǝmndan. Ana ɗǝm a ǝnaarha kiya ndǝnǝm sǝn ndaarha ƙǝm yi Faara ni. 6 Kala niifa ndagha yi Faara ni, ngwa nagha tsawudghǝn ƙǝla yi Yeeso.

Weerinda ngyakhrha

7 Kun shayina mbǝ niya chireethleng kun ɗǝ ka a fǝrang ngyakhrha ni kun pak wa, amma yi ˈwa nun sǝkrha ka a katǝradghǝn. Ənɗi ˈwa nanda pǝrang kun tǝ ndaarha nggǝmama ndan ndǝn ˈwanun sǝkrha*. 8 Amma niya chireethleng weerǝnda pathla kun ɗǝ. Tsauka ƙǝkafek a fadghǝn tǝ kun ƙǝm, ƙǝsǝr wula a weela ɗǝ kukwaryid ƙǝkafek katǝrang ɗǝ njaara hai. 9 Kala niifa ndagha niyi hu kukwaryirha, amma a kar shadghǝn fa, niifɗiya ɓalghǝn hu wula. 10 Amma kala niifa na a nggǝm shadghǝn, nǝghǝn a tsaurha ahu kukwaryirha, tǝ ƙǝm mbǝ tsaurha kwaman kisar niifa wa. 11 Niifa na a kar shadghǝn nǝghǝn hu wula, tǝ ƙǝm nǝghǝn a wiirha hai hu wula, sǝngwa mbǝɗi nǝn a ɗǝrha saaɗǝ wa ƙǝsǝr wula kwamang ɗǝ. 12 Kunna wangya Faara niya chireethleng kun ɗǝ ƙǝsǝr chahang nda ɗimiyid nun kun ɗǝ hu thlǝm Yeeso. 13 Kun chingya, niya chireethleng kun ɗǝ ƙǝsǝr sǝnɗun niifɗi ka a katǝradghǝn. Kun wundǝlaya tǝ wutaraya, niya chireethleng kun ɗǝ ƙǝsǝr kalɗun tǝ mbǝlfedɗi mu. Kun wundakhnaya, niya chireethleng kun ɗǝ ƙǝsǝr sǝnɗun Chinɗi. 14 Chireethleng ni kun ɗǝ wundakhnaya ƙǝsǝr sǝnɗun Chinɗi. Chireethleng ni kun ɗǝ kun Chingya ƙǝsǝr sǝnɗun Ƙǝrǝsti, nasǝ ka a katǝradghǝn. Chireethleng ni kun ɗǝ kun wundǝlaya tǝ wutaraya ƙǝsǝr nuwun kanglang, tsau laɓar Faara ahur nun, tǝ ƙǝm kalɗun tǝ mbǝlfedɗa mu. 15 A nggǝmɗun ƙǝshidɗiya tǝ ǝnggini na ahurghǝn wa, ƙǝsǝr a nggǝm ɗun ƙǝshiirha, mbǝ nggǝmnda chin ɗa sǝ ahurghǝn wa. 16 Ƙǝsǝr ǝn ƙǝshiirha heu, ǝn sunad thlu farha ni kee, tǝ ƙǝm sunad ƙǝlaarha tǝ yirha, tǝ taala aten ˈya nanǝm tǝghǝn ha. Əngginiya ɓawa nda ɓa a thlǝmad Chinɗi wa amma ahu ƙǝshiirha ɓa. 17 Ƙǝshiirha tǝ ǝngya na yi suna heu nǝn mbǝra ɗǝ, amma kala niifa na a ǝna ˈya na a mbǝnang nda Faara, nǝn wal yibrha mbuwa ngwalaarha.

Yiyi thlǝmarha aten tǝtsanda Ƙǝrǝsti

18 Kun wanggina ǝngginiya nǝn a kyad ndaarha nduwus mii ngwala ƙǝshiirha ɓa. Ƙǝla ˈwanun sǝkrha tǝ ndaarha, tǝ kar Yeeso nǝghǝn ɓayi, ko nanǝnya nafiya na kar Ƙǝrǝsti fa ˈwanda teena sǝl nda ɓa. Hu ˈya kiya ndǝn sǝn nǝm sǝ nduwus mii ngwala ƙǝshiirha ɓa. 19 Nafini na a kar Ƙǝrǝsti fa tamngganda ahur nǝm, amma mal nda ƙǝm, ka a katǝradghǝn kanda mbǝ yinǝm ni wa. Ana yinǝm ni kanda, kam ɓalgha nda tǝ ƙǝm. Amma mal nda ƙǝm, ndǝn kyadgha ndǝn a pǝpal tǝ ndaarha mba nda tǝ ƙǝm wa. 20 Amma kun mbun ƙǝla kanda wa, ƙǝsǝr Tǝpeɗǝndǝɗi fǝrang ɗǝ Sǝsǝnggǝn kun, ƙǝsǝr kun heu sǝnɗun ƙǝkafek. 21 Nanǝn kee Chireethleng ni kun ɗǝ mbǝ ka sǝngwa nun ƙǝkafek wa, amma ƙǝsǝr sǝnɗun ndǝn. Sǝnɗunsǝ mbǝ nggaɓarha kyarha ɓa hu ƙǝkafek wa. 22 Wunni tǝ nggaɓadɗi? Kala niifa ndaarha Yeeso mbǝ Ƙǝrǝsti ni wa. Kala niifa ngalgha Chinɗi tǝ Wanɗi ndǝghǝn ni kargha Ƙǝrǝsti fa. 23 Kala niifa ngalgha wanɗi mbǝ tǝ Chinɗi wa. Amma kala niifa thlǝgha Wanɗa fa, thlǝnǝn Chinɗi ƙǝm. 24 Ɗaama mbeeɗǝ tǝ takkwa ǝnɗi ˈwa nanda tsahang kun ha ka a katǝradghǝn. Andam tsau tsahad ɗi ˈwa nanda tsahang kun ha ka a katǝradghǝn ahur nun, kun ƙǝm nun a tsaurha ahur Wanɗi tǝ hu Chin ɗi ƙǝm. 25 A hu tsaurha kiya nǝm wal yibrha mbuwa ngwalarha ɗǝfnǝn miighǝn a ƙǝm. 26 Chireethleng ni ǝnggini kun ɗǝ ya ƙǝsǝr ka fingya na mindan sǝ a kyathlang ngganda kun hai. 27 Amma Ƙǝrǝsti fǝrang ɗǝ Sǝsǝna kun Tǝpeɗǝnda na ahur nun, mbǝ se nggǝr na niifa pak tsahang kun ha aten ƙǝkafek wa. Ƙǝsǝr Sǝsǝn ɗi tsahang ɗǝ ǝngya kun ha hangga kamngga a sǝnun, ǝngya tsahang nǝn kun ha ƙǝm yi ƙǝkafek ni, mbǝ nggaɓaarha sǝ wa. Tsaunǝn kee, ƙǝla tsahang nǝn kun ha ɗaama mbeeɗǝ tǝ tsaurha ɗǝɗem tǝ Ƙǝrǝsti.

Wangya Faara

28 Nanǝnya kun wanggina, tsawama ɗǝɗem tǝ Ƙǝrǝsti ƙǝsǝr a fara nǝn a wutta ɓa kal farha nun hai tǝnǝm tsaurha kula hǝreenga tǝ shilee a mbedghǝn. 29 Sǝn nun sǝ tǝ ndaarha Ƙǝrǝsti nǝghǝn tǝ nggayirha fa, nun a sǝndasǝ tǝ ndaarha kala niifa na a ǝna ˈya kamngga wan Faara ni.

3

1 Ƙǝlaaman tur mamnggid nggǝmndǝɗi nggǝmna Chin ɗi ƙǝm, pa na nda aah ƙǝm wangya Faara, ƙǝkafek ni nǝghǝm kee. Ndǝghǝn ɗani sǝngwaana nafiya ƙǝshiirha ƙǝm ƙǝsǝr sǝngwa ndan wa* 2 Kun nggǝmni, nanǝnya wangya Faara ni ƙǝm. Saghang ngwanda tur tsawud nǝm ƙǝm a mbee ˈwan wa. Amma sǝnɗǝm sǝ a wud Ƙǝrǝsti ɓa nǝm a tsaurha ƙǝla ndǝghǝn, ƙǝsǝr nǝm a naghǝn ƙǝla nanǝn. 3 Kala niifa na a shiteena tǝ Ƙǝrǝsti nǝn tsawang altenggǝn chahal, ƙǝla nanǝn chahal. 4 Kala niifa na a ǝna ɗimiyirha, tǝɗang nǝn ngyakhrha Faara teena. Ɗimiyirha ndǝna yamid takkwa ngyakhrha. 5 Sǝnɗunsǝ tǝ ndaarha ɓana Yeeso ɓa ka a tǝranggǝn ɗimiyid nǝm ɗǝ, tǝ ƙǝm mbǝ ɗimiyirha sǝ a fadghǝn wa†. 6 Tsaunǝn kee kala niifa na a tsaurha ahur Ƙǝrǝsti mbǝ nggǝr ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyirha wa. Kala niifa ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyirha, ˈwawa tam na Yeeso wa, tǝ ƙǝm ˈwawa sǝnggǝn wa. 7 Kun wanggina na nggu-ngguchit, a kyathlang niifa kun ha wa. Kala niifa na a ǝna ˈya kamngga a mbed Faara nǝghǝn tǝ ƙǝkafek fa tǝ nggayirha ƙǝla nana Ƙǝrǝsti tǝ nggayirha fa. 8 Ka a katǝradghǝn Sheetan tǝ ɗimiyirha ni. Tsaunǝn kee kala niifa na a ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyirha yi Sheetan ni. ˈYa ǝnagha ndǝn ɓa na Wan Faara hu ƙǝshiirha ɓa ka sǝɓanggǝn tar Sheetan ɗǝ. 9 Kala niifa na ahur wangya Faara mbǝ ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyirha wa, ƙǝsǝr ka yibrha mbuwa ngwalaarha na a thlǝmad Faara nǝghǝn ahurghǝn. Mbǝ nggǝr ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna tar ɗimiyirha wa, ƙǝsǝr tsauɗǝ wan Faara. 10 Ƙǝlo kwamanɗi nǝm sǝnang wangya Faara hai ya, tǝ ƙǝm wangya Sheetan. Kala niifa mbuwa ǝna ˈya kamngga mbǝ wan Faara ni wa, tǝ ƙǝm yanɗi mbuwa nggǝm shadghǝn mbǝ wan Faara ni wa.

Nggǝmama ndan

11 Laɓar ɗa ni sǝk nun ya ka a katǝradghǝn, tǝ ndaarha nggǝmama ndan.‡ 12 A tsauɗun ƙǝla Kayinu tsauka yi Sheetan ɓǝlang nǝn wanman wa. Kama nda ɓǝlang nǝn wanman? Ɓǝlang nǝn ƙǝsǝr ka ǝn ǝnadghǝn yi mbǝlfeerha ni, amma wanman nǝghǝn tǝ nggayirha fa.§ 13 Shayina a ƙǝs ǝnwulteena kun ana nafiya ƙǝshiirha a kar kun wa. 14 Sǝnɗansǝ ˈwa ɗan teena mbǝrang ɗan mǝrra hai ahu yibrha ɗǝ, ƙǝsǝr nan a nggǝm shayinan, amma kala niifa mbuwa a nggǝm shayighǝn ɓalghǝn ahu tsawud mǝrra.* 15 Kala niifa na a kar shadghǝn, tǝ ɓǝl farha ni. Sǝnɗunsǝ tǝ ndaarha mbǝ tǝ ɓǝl farha sǝ na wal yibrha pakwanɗǝ wa. 16 Ƙǝlo kwaman nggǝmnda sǝn nan ya, fǝr Yeeso yiɓǝdghǝn ka ƙǝm. Kamɗǝ ƙǝm ma a fǝr yinǝm yibrha nǝm ka shayinǝm. 17 Ana niifa tǝ ˈya ha heu na midghǝn, na shadghǝn nǝn mbuwa na ˈyasǝ a harghǝn kar thlarrǝghǝn fa, ƙǝƙǝn na nggǝmnda Faara naarha sǝ ahurghǝn? 18 Kun wanggina nggǝmni a nggǝmɗun ndan hu mee kee wa, amma kyaɗama nggǝmndǝ nun ahu taara tǝ ƙǝkafek ƙǝm.

Kalama farha hai a mbed Faara

19 A naɗǝm a nggǝm ndan nǝn kyad ndarha na ƙǝkafek sǝ ahur nǝm, nǝm kal farha hai isha a mbed Faara. 20 Amma a tǝkɗǝm fannǝm fa mbǝm kal farha hai a mbed Faara wa, Faara kalɗǝ sǝnda ˈya nǝm a tǝkrha fa, ƙǝsǝr sǝnɗǝ hur nǝm heu. 21 Kun shayina nggǝm ni, a sǝn ɗǝm sǝ chang ngwa hur nǝm ƙǝm hai wa, nǝm kal farha hai a mbed Faara. 22 A hwan ɗǝm ˈya na minnǝm heu nǝm walghǝn a harghǝn, ƙǝsǝr ǝnaɗǝm taara tǝ ˈya ndang nǝn ƙǝm, tǝ kǝm a ǝna ǝngya ƙǝm na midghǝn. 23 Ngyahadɗi ndǝna: a fǝrƙǝkafek nǝm a thlǝm Wanggǝn Yeeso Ƙǝrǝsti, ƙǝm ƙǝmɗa a nggǝm ndan nǝm ƙǝla ndang na Ƙǝrǝsti ƙǝm.† 24 Kala niifa na a ǝna taara tǝ ˈya ndana Faara nǝn tsau ɗǝɗemnggirha tǝghǝn, ndǝghǝn ƙǝm tǝ kanda. Kwamanɗi nǝm sǝnda sǝ nǝghǝn ahur nǝm ahu Sǝsǝna fǝrang nǝn ƙǝm.

4

Ƙǝƙǝraman Sǝsǝngya

1 Shayina mbǝ kala Sǝsǝna nun fǝrƙǝkafek tǝghǝn wa, amma ƙǝƙǝraman kanda ˈwan tǝnun sǝn yanggi Sǝsǝna ɓagha ɓa a thlǝmad Faara. Ƙǝsǝr na annabiya fa nggaɓaya wel nda hu ƙǝshiirha hai. 2 Ƙǝlo kwamanɗi nun a sǝnang hai tǝ ndarha Sǝsǝn Faara sǝ ahur ndan. Kala niifa thlǝkka ndaarha ɓagha Yeeso hu ƙǝshiirha ɓa ahu thlu farha, tǝ ƙǝm ɓaghǝn ɓa a thlǝmad Faara, niifɗiya nǝghǝn tǝ sǝsǝn Faara fa. 3 Amma kala niifa thlǝkwa wa kee a ten Yeeso, sǝsǝn ɗi nanǝn tǝghǝn mbǝ yi Faara ni wa. Sǝsǝn ɗi yi kar Yeeso Ƙǝrǝsti ni, sǝk nun tǝ ndaarha nǝghǝn ɓayi, nanǝnya ma ˈwaɗǝ teena ɓaɗǝ hu ƙǝshiirha ɓa. 4 Amma kun yi Faara ni, ˈwaɗun teena kalɗun annabiya fa nggaɓaya mu. Ƙǝsǝr sǝsǝn Faara na ahur nun kalɗǝ sǝsǝn ɗi na ahur nafiyini na hu ƙǝshiirha. 5 Nanǝn nafiniya yi ƙǝshiirha ni, kala ˈya na nda a thlǝkrha yi ƙǝshiirha ni, na ƙǝshiirha ƙǝm a kang thlǝmarha kanda. 6 Amma ƙǝm yi Faara ni, kala nafiya sǝngga Faara nǝn kang thlǝmaarha ƙǝm fa. Niifa sǝngwawa Faara mba kang thlǝmaarha ƙǝm fa wa. Kwaman ɗani ya nǝm sǝn niifa na tǝ Sǝsǝn ƙǝkafek tǝ niifa na tǝ Sǝsǝn nggaɓaarha.

Taama nggǝm ndan nǝm ƙǝla nggǝmna Faara ƙǝm

7 Shayina, tama nggǝm ndan nǝm ƙǝsǝr ɓagha nggǝmnda ɓa a thlǝmad Faara. Kala niifa na nggǝm farha fa wan Faara ni tǝ ƙǝm sǝnɗǝ Faara. 8 Kala niifa mbuwa nggǝm farha fa, kyawa sǝn Faara wa, ƙǝsǝr Faara nggǝmnda ni. 9 Kwamana kyad na Faara nggǝm ndǝghǝn a ƙǝm, thlǝnang nǝn Wanggǝn ɓa katenggǝn ahu ƙǝshiirha ɓa ka a wal yibrha nǝm. 10 Ƙǝlo nggǝmnda yi ƙǝkafek ya. Mbǝ ƙǝm ni nggǝmngga Faara wa, ndǝghǝn ni nggǝmngga ƙǝm, har thlǝn nǝn Wanggǝn ɓa ka tsauka sataka yi chakh ɗimiyid nǝm ɗǝ. 11 Shayina nggǝmni, tsaunǝn nggǝm Faara ƙǝm kiya, kamɗǝ a nggǝm ndan nǝm kee. 12 Mbǝ niifa sǝ ˈwagha tam na Faara wa, amma a naɗǝm a nggǝm ndan, na Faara ahur nǝm, na nggǝm ndǝghǝn lǝlǝgɗa ahur nǝm. 13 Tsaunǝn kee, sǝnɗǝmsǝ nǝghǝm ahurghǝn ndǝghǝnggi ƙǝm ahur nǝm, ƙǝsǝr fǝrang ɗǝ Sǝsǝnggǝn ƙǝm. 14 Ƙǝm naɗǝm ndǝn tǝ yid nǝm sheeda ɗǝm ndǝn tǝ ndaarha, Chinɗi thlǝnang ɗǝ Wanggǝn ɓa ka a tsauka tǝhǝrǝkrha ƙǝshiirha. 15 Kala niifa pǝrgha ndǝn tǝ mighǝn Yeeso Wan Faara ni, nǝghǝn ahur Faara, Faara ƙǝm ahurghǝn. 16 Sǝnɗǝm sǝ nggǝm Faara ƙǝm, fǝr ɗǝm ƙǝkafek hu nggǝmndǝghǝn. Faara nggǝmnda ni, kala niifa na a kyad nggǝmnda, nǝghǝn ahur Faara, Faara ƙǝm ahurghǝn. 17 Ƙǝla nanǝm ahur Faara, na nggǝm ndǝnǝm chikrha nagha chahal. Nanǝn kee mbǝm tǝrǝm nda a far ngwa kumarha wa, nǝm a ɗǝrha thlǝmadghǝn ɗǝ fannǝm tsahai, ƙǝsǝr tsau ƙǝm ƙǝla Yeeso ahu ƙǝshidɗiya. 18 Mbǝrha na nggǝmnda Faara sǝ, mbǝ tǝrǝmnda naarha sǝ wa, ƙǝsǝr nggǝmnda na chahal nǝn rǝk tǝrǝmnda. Ƙǝsǝr tsǝtsǝlla ndǝna tǝrmang niifa. Ənɗa kyadgha ndaarha ya kala niifa na a tǝrǝmnda mbǝ nggǝmnda sǝ kaan ahurghǝn wa. 19 Nǝghǝm a nggǝmnda ƙǝsǝr ndǝghǝn katǝrangga nggǝm ƙǝm hai. 20 Amma a nda niifa, “Nggǝmɗi Faara,” nagha a kar shadghǝn fa, niifɗiya tǝ nggaɓaarha ni. Kala niifa mbuwa nggǝm shadghǝn nǝn a naarha tǝ yirha, mbǝ mbang nggǝm Faara mbuwa nǝn a naarha? 21 Fǝrang Ƙǝrǝsti ngyakhrha ƙǝm tǝ ndaarha, kala niifa na a nggǝm Faara, tsauɗǝ tǝta a nggǝm shadghǝn nǝn ƙǝm.

5

Kwaman kal ƙǝshiirha mu

1 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek tǝ ndaarha Yeeso Ƙǝrǝsti ni, tsau niifɗiya wan Faara. Kala niifa nggǝmngga Chinɗi nggǝm ɗǝ wanggighǝn ƙǝm. 2 Kwamanɗi nǝm a sǝndasǝ nǝghǝm a nggǝm wangya Faara ndǝna a naɗǝm a nggǝm Faara, ƙǝm a ǝna taara tǝ ˈya ndang nǝn ƙǝm a ǝnam. 3 Ƙǝsǝr nggǝm ndǝnǝm a Faara, ndǝna a takkwa ˈya nǝm ndang nǝn ƙǝm, Ngyahadɗi mbǝ iˈyang wa* 4 Ƙǝsǝr kala wan Faara na sǝsǝmnda sǝ a fadghǝn na a kal ƙǝshiirha nǝn mu. Fǝrƙǝkafekkid nǝm a Yeeso Ƙǝrǝsti ndǝn fǝrangga kwamana ƙǝm na a kal ƙǝshiirha nǝm mu. 5 Wunni mbang kal ƙǝshiirha mu? Ƙǝl niifɗi fǝrgha ƙǝkafek tǝ ndaarha Yeeso Wan Faara ni.

Wunni Yeeso

6 Niifɗa ni ya ɓagha ɓa tǝ aama ha tǝ fara, ndǝna Yeeso Ƙǝrǝsti. Ɓawa ɓa tǝ aama ha kee wa, amma heu tǝ aama tǝ fara. Sǝsǝna yi ƙǝkafek ndǝn pǝrangga ndǝn ƙǝm, ƙǝsǝr Sǝsǝnɗi ƙǝkafekni. 7 Ƙǝsǝr na shedawaya sǝ mahan kyaɗangga ndaarha ƙǝm Yeeso Wan Faara ni. 8 Sǝsǝna, aama tǝ faara, kanda mahan ɗiya na nda thlǝk ˈya tal. 9 Ana ɗǝ fǝr ɗǝm ƙǝkafek tǝ ˈya ndang na fiya ƙǝm, yi Faara thlǝk nǝn kalɗǝ yi fiya. Faara ǝnaɗǝ shedawa aten Wanggǝn. 10 Kala niifa fǝrgha ƙǝkafek a Wan Faara, na shedawadɗa sǝ ya ahurghǝn. Amma kala niifa fǝrwa wa ƙǝkafek tǝ Faara, tsawang ɗǝ Faara tǝ nggaɓaarha, tsaunǝn karɗǝ fǝrƙǝkafek tǝ ˈya ndaana Faara aten Wanggǝn. 11 Shedawa ɗani ya tǝ ndaarha fǝrang Faara yibrha ƙǝm mbuwa ngwalarha, na yiɓǝd ɗiya ahur Wanggǝn.† 12 Kala niifa natǝ Wanɗi, nǝn tǝ yibrha. Amma kala niifa mbuwa tǝ Wan Faara mbǝ yibrha sǝ a fadghǝn wa.

Yibrha yi pakwanɗǝ

13 Kun fa fǝrƙǝkafekkya tǝ Wan Faara, chireethleng ni ǝnggini kun hai ya tǝnun sǝndasǝ nuwun tǝ yibrha yi pakwanɗǝ. 14 Nǝm kal farha hai a mbed Faara, ƙǝsǝr sǝnɗǝmsǝ nǝn sǝk ƙǝm ƙǝtsar a hwan ɗǝm tur ˈya na midghǝn. 15 A sǝnɗǝmsǝ nǝn sǝk kǝm kala fara hwanang nǝm ˈya, sǝnɗǝmsǝ nǝm a wal ǝnɗi hwanang nǝm. 16 A na niifa shadghǝn a ǝna ɗimiyirha sǝlwaa yi mǝra, ngwa hwanangga niifɗi Faara in. Na Faara a fǝrang yibrha tǝ ɗimiyidɗi. Na ɗimiyirha sǝ sǝlgha yi mǝra, ndawi a hwanang Faara nun teena wa. 17 Əna ˈya heu mbuwa ngga ɗimiyirha ni, amma na ɗimirha sǝ tsǝkkwa wa yi mǝra. 18 Sǝnɗansǝ tǝ ndaarha wangya Faara heu, mba nda ɗǝrha mbeeɗǝ tǝ ǝna ɗimiyirha wa, ƙǝsǝr Wan Faara nǝn laf kanda, amana Sheetan tsuwar kanda fa. 19 Sǝnɗǝm sǝ wangya Faara ni ƙǝm, ko nanǝn ƙǝshiirha heu nǝghǝn a haar Sheetan. 20 Sǝnɗǝm sǝ Wan Faara ɓaɗǝ hu ƙǝshiirha ɓa, kyaɗang ɗǝ sǝnda Faara ƙǝm ƙǝsǝr a sǝnggǝnǝm ndǝghǝn ni tǝ ƙǝkafek fa. Ƙǝm nǝghǝm ahurghǝn ndǝghǝn tsauka tǝ ƙǝkafek fa, ahu Wanggǝn na Yeeso Ƙǝrǝsti. Ndǝghǝn ni Faara na tǝ ƙǝkafek fa tǝ fǝr yibrha mbuwa ngwalarha. 21 Kun wanggina, lafama alten nun amanun takkwa ɗahaya.

* 1:7 1:7

* 2:7 2:7 1Yah. 13:34

* 3:1 3:1 Yah. 1:12

† 3:5 3:5 Yah. 1:29

‡ 3:11 3:11 Yahaya13:34

§ 3:12 3:12 Katǝra thlǝtta. 4:8

* 3:14 3:14 Yah. 5:24

† 3:23 3:23 Yah. 13:34, 15:12, 17

* 5:3 5:3 Yahaya14:15

† 5:11 5:11 Yahaya 3:36

2 Yahaya

2 Yahaya

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗa ɓa ya a har mamnda ƙǝn hwan Faara, a nuneefa tǝ wanggighǝn nggǝmni kaan, mbǝ nggi katenna wa, amma heu tǝ fingya sǝngga fǝrƙǝkafek, 2 ƙǝsǝr fǝrƙǝkafekkidɗi na ahur nǝm nǝn a tsaurha tǝƙǝm pakwanɗǝ. 3 Ngwa tsauka nggayirha tǝ haɗang nda ndan fa tǝ tsawud ɗǝɗemnggirha ɓagha ɓa a thlǝmad Faara na Chinɗi tǝ Yeeso Ƙǝrǝsti Wan Chinɗi a tsauka tǝ ƙǝm hu ƙǝkafek tǝ nggǝmnda.

Tsaurhahu ƙǝkafekkirha

4 Ənaɗi wutsǝfayirha kaan nani fingya wangginun kanda a takkwa ƙǝkafekkidɗi, ƙǝla ndangna Chinɗi ƙǝm. 5 Nanǝnya shayina, niya chireethleng kun ɗǝ ka a ɗalang nggǝni kun teena a nggǝm ndan nun. Mbǝ ˈyasǝ pak niya pǝrang kun wa, amma yanɗi nanǝm tǝghǝn ha ka ƙǝtǝm. 6 Nggǝmnda ndaarha ni a ǝna ǝnɗa nǝm ndang na Faara ƙǝm, ndanggǝn ƙǝm a nggǝm ndan nǝm ƙǝla sǝk nǝm ka a katǝradghǝn. 7 Pǝrang ni ndǝn kun kee ƙǝsǝr wel fa nggaɓaya hu ƙǝshiirha ɗǝ. Nggǝm ngwa nda fa tǝ ndaarha ɓa Yeeso Ƙǝrǝsti ɓa ahu thlu farha wa. Tur nafiniya na nda tukhɓang huten fingya, tǝ ƙǝm kanda ni na kalang nda fatsangya Ƙǝrǝsti. 8 Tsaunǝn kee, kwarama nun ɗǝ ƙǝɗeng ƙǝna tar nǝm, tǝnǝm wal ƙǝna tar nǝm ngga. 9 Kala niifa ishwa wa ahu tsahad Ƙǝrǝsti mbǝ tǝ Faara wa. Amma kala niifa ishgha aten tsahad Ƙǝrǝsti, nǝghǝn tǝ Chinɗi tǝ Wanɗi ƙǝm. 10 A ɓad niifa thlǝmad nun ɓa a naɗǝ a tsaharhaha pak ma ƙǝkafekkid Ƙǝrǝsti, a thlǝɗun ndǝn fa hu wura yinun wa, nduwa a ndangˈya nun wa. 11 Kala niifa ndangga ˈya tur niifɗi ya, wum nǝn teena tǝghǝn hu tar ɗimiyidghǝn.

Mii ngwala laɓaara

12 Na ǝngya sǝ hangga na minna a pǝrang nggi kun, amma mbǝ minna sǝ a chireethleng nggi hai ahu ɗeleewar ɗi ya wa, a meyedghǝn, niyi a shiteena a weng tala ni kun tsǝ laɓaara nǝm yirha tǝ yirha, tǝna wutsǝfayid nǝm lǝghǝtta. 13 Wangya wanmuwa wurna Faara kanda a ndoˈya fa.

3 Yahaya

3 Yahaya

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗaɓa ya a har mamnda ƙǝn hwan Faara a pashidna Nggayus nggǝmni tǝ ƙǝkafekkirha. 2 Pashidna, niyi a ndaarha na kanglang hai hu thlu farha ƙǝla nani sa kanglang hai ƙǝmɗa hu sǝsǝna. 3 Tǝkɗi mbǝnda fa kaan sǝk ni ndaarha a mii shayinǝm tǝ ndaarha sa ƙǝsna fǝrƙǝkafekkid wa ha ngga. 4 Mbǝ ˈyasǝ mbǝnegha kaan ma wa sǝk ni ndaarha na wanggina a takkwa ƙǝkafek.

Fal nda Nggayus

5 Pashidna, na tǝ ƙǝkafek fa aten ǝngya na a ǝnaarha aten shayinǝm, ko nanǝn rongya ni kanda a fadwa. 6 Pǝr ndan hu ƙǝn hwan Faara aten nggǝm nduwa. Niya hwan sa ɗu mbeeɗǝ tǝ ɗang nda fa malǝmngya sǝ ahu kwamana na a mbǝnanggǝn Faara. 7 Kyagha nafina ɓa ya ka a pǝr laɓar Ƙǝrǝsti nda, kula thlǝ ˈya a haar nafiya fǝrwa wa ƙǝkafek. 8 Tsaunǝn kee, mǝmǝl ɗǝ na a ɗanggǝm nafina sǝ ya, tǝnǝm tsaurha pashiya taara hu ƙǝkafek.

Ndiyotarifis tǝ Ndimitiriyus

9 Chireethleng ɗi fatakkwaya ɗǝ na a kyawa, amma Ndiyotarifis, na midghǝn sǝ a tsauka mamndǝ ndan, kar ɗǝ thlǝ laɓar nǝm fa. 10 A ɓaɗiɓa, ɓani pǝr fingya ǝngya nǝn ǝnaarha, tǝ laɓar nggaɓarha nǝn narha thlǝkrha aten nan. Ndǝghǝn tafadghǝn karɗǝ thlǝ fa fǝrƙǝkafekkya fa. Ndanggǝn fingya ƙǝmɗa a thlǝnda kanda fa wa. A ɗang fingya kanda sǝ, nǝn rǝk kanda ma ƙǝn hwan Faara.

11 Pashidna, a tsahad na ˈya mbuwa ngga wa, amma tsahu ˈya na ngga. Kala niifa na a ǝna ˈya ngga yi Faara ni, niifa ƙǝm mbuwa a ǝna ˈya na ngga sǝngwa Faara wa. 12 Kowunni ƙǝl tsǝ laɓara aten Ndimitiriyus, tǝ laɓar ƙǝkafekkidghǝn tafadghǝn. Ƙǝm ma tsǝɗǝm laɓara na ngga atenggǝn, sǝnnasǝ tǝ ndaarha ˈya thlǝk nǝm ƙǝkafek ni.

Ngwala mii ndaˈya

13 Na ǝngya sǝ hangga na minna a pǝro ƙǝni, amma mbǝ minnasǝ a chireethleng nggi hai hu ɗeleewar wa. 14 Tsǝɓaku na minna sǝ a na sa ni, ndǝn nǝm a tsǝ laɓaara nda yirha tǝ yirha. 15 A tsauka ɗǝɗemnggirha tǝ sa. Pashiyi wa heu na a mbǝɗiya kanda a ndoˈya fa. Ndangˈya pashiyi nǝm fa na a mbǝɗi tǝtal-tǝtal.

Yahuda

Yahuda

1

Ndaˈya

1 Kyagha ɗeleewar ɗa ɓa ya a har Yahuda mafad Yeeso Ƙǝrǝsti wanman Yakubu. Niya chireethlenggǝn nafiya ɗǝ aah na Faara kanda na Chinɗi, tsauka hu nggǝm ndǝghǝn, na Yeeso Ƙǝrǝsti a laf kanda. 2 Ngwa a haɗowa Faara fa, tǝ ɗǝɗemnggirha tǝ nggǝmnda a tsauka tǝ kun.

Famalǝmngya fa nggaɓaya

3 Shayina, kukwashe ɗa fa na a chireethleng nggi kun ɗǝ aten hǝrǝkrha wal nǝm. Amma tsawee ɗa fa tǝta na a chireethleng nggi kun ɗǝ a fǝrang kaali ni kun a ishun ngga hu fǝrƙǝkafek fǝrang na Faara fa takkwayighǝn na chahal katǝra tal kee. 4 Ƙǝsǝr na fingya sǝ ngǝrgha hur nun ɓa, kanda ƙǝtǝm ˈwanda teena thlǝk ndan na nda ngwang kumarha kanda sǝ. Mba nda a takkwa Faara wa. Tǝrgha nda nggayid Faara ƙǝla kwaman kulafayirha ni. Ngaal nda Yeeso Ƙǝrǝsti tsauka kutǝr nǝm tǝ Chinǝm. 5 Ko nanǝn sǝnɗun ǝngginiya heu, niya ɗalang nggǝn kun in, kwamanɗi hǝrghang na Chinǝm nafiya Isǝreela a chehweed Masar, amma a kwasamadghǝn ɓǝlanggǝn fingyayina ɗǝ ƙǝswa wa fǝrƙǝkafekkid ndan ha. 6 Niya ɗalang nggǝn kun in ƙǝm aten fathlǝngya Faara ǝnawa tar ndan tǝ ngyakhrha fǝrang na Faara kanda, amma malang ngganda mbǝd ndan kamngga. Na Faara a ƙǝs kanda ha hu porsǝna, ƙǝnanggǝn kanda tǝ wuyiwurra ahu wula ƙǝla farɗa nda fa na ɓayi ɓana nda ngwang kumarha kanda sǝ. 7 Ɗalama teena hai tǝ talya Saduma tǝ Nggomora heu tǝ tula yindan, na nanda a ǝna kulafayirha. Tal yini ya njang nda kanda ɗǝ tǝ waarha tsau nda ǝn sakhrha aten ngwa kumad Faara hu waarha yi pakwanɗǝ. 8 Naghǝn kee ƙǝm tǝ nafiniya numan ndan yi ɗimiyirha ni sǝɓang nda fad ndan ɗǝ, kar nda ngyakhrha Faara fa, na nda ndiyang fathlǝngya Faara fa sǝghǝn. 9 Amma ko Mikailu ni, mamnda fathlǝngya Faara ǝnawa tur ǝnɗi ya wa. A sayidɗi nǝn a yanda tǝ sheetan, kanda a ngaala aten mǝrra Musa, ndǝghǝn nggi na Mikailu mbangwa ǝna kanglanggirha na nggǝranggǝn sǝ tǝ ndikrha sǝghǝn wa. Ndǝghǝn kee, “Ɓal Chinǝm nggo kumarha sǝ.” 10 Amma nafiniya ndik nda sǝghǝn aten ǝngya heu sǝnang ngwana nda hai. Ƙǝm ǝnggini sǝn nanda ahu thlu farha, na nda ƙǝla maɓiya na tǝmbǝng. Tur ǝnggina ni ya na ƙǝsang ɓǝla kanda fa. 11 Kawa a kanda! Takkwad nda tar mbǝlfed Kayinu, ɓǝlangga wanman. Ƙǝla Mbalaam ƙǝm, huk nanda tǝ wuɗǝɓǝla sahad nda ƙǝla Mbalaam. Ƙǝla ǝnana Kora, mǝr nda ɗǝ ƙǝsǝr ka kakyathlaanga ǝnana nda. 12 Tsawud nafiniya ahur nun ǝn tǝrǝmnda ni, ƙǝsǝr na nda hǝb ǝnnarhami kula tǝrǝmnda tǝ shilee. Na nda ƙǝla falafya na hǝɓang alten ndan kee. Na nda ƙǝla kad ˈyaara na ɓereurha puwang ɗǝ, kula ˈyaara. Na nda ƙǝla ɗǝfya na kula waya a wufara, nduwa ƙǝla ɗǝfya ƙǝɗang na nda kanda sǝ mǝra nda ɗǝ heu. 13 Na nda ƙǝla kuɗǝfǝlla aama, nanda a taala tǝ ǝn shiliiya na hufrha hai hu mii ndan kee. Na nda ƙǝla wufǝlngaarya na yakh wiirha hai ƙǝlaara, ɗǝfang Faara wula kanda ɗǝ yi pakwanɗǝ. 14 Enok chichiya mǝd ni tsauka hu ƙǝshiirha a kwasamad Adamu, thlǝk ɗǝ laɓaara aten tur nafiniya tǝ ndaarha, “Ƙǝlama ɗǝ Chinǝm ɓayi tǝ fathlǝnggighǝn na chahal hangga, 15 ƙǝsǝr nǝn ngwang kumarha kowunni sǝ. Nǝn kyaɗang tar mbǝlfedghǝn kowunni hu ˈya ǝnana nda mbuwa ngga, tǝ laɓarya na sǝghǝn thlǝkna faɗimiya atenggǝn.” 16 Tur nafiniya fa huhurumngya ni, na nda ǝna tar ɗimiyirha tǝrna hur ndan. Na nda taala tǝ fad ndan. Na nda nggaɓa fiya tǝ mbǝnda mee ka a wal ˈya nda na mid ndan.

Tsawama hu nggǝmnda Faara

17 Amma kun shayina, ɗalama teena hai tǝ ˈya thlǝkna fathlǝngya Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti ˈwa nanda thlǝkrha. 18 Ndang ngganda kun, “A mii ngwala ƙǝshiirha na fa wa faya a naarha sǝ, na nda takkwa ˈya na mid ndan mbǝ yi Faara wa. 19 Nafina ni ya ɓangga tsakhrha ɓa a pathlang nun, fa takkwa sunad farha. Mbǝ Sǝsǝn Faara sǝ ahur ndan wa.” 20 Amma kun shayina, tǝnaman fad nun aten fǝrƙǝkafekkid nun, tǝ ƙǝm hwana man Faara tǝ sǝsǝmnda Sǝsǝna Tǝ Peɗǝnda. 21 Tsawama tǝ nggǝmnda Faara ahur nun, non a ƙǝla farɗa fa na Chinǝm Yeeso Ƙǝrǝsti a haɗang kun fa fǝrang yibrha nǝn kun mbuwa ngwalaarha. 22 A haɗangga fingya kun fa ɓalgha a ngaala. 23 Hǝrgha man fingya ƙǝla nuwun a ƙǝɗang kanda sǝ ahu waarha. Fingya ƙǝm a haɗang ngganda kun fa ka nananda a tǝrǝmnda ka ɗimiyid ndan, amma tsanama karid ndan sǝbgha ɗǝ ka ɗimiyid ndan.

Hwan Faara tǝ faala

24 Falama Faara ndǝghǝn na a laf kun amawa nun fǝla hai, tǝ wutsǝfayirha nǝn a kyang kun ahu mamnggidghǝn ɗǝ kula ˈya ɗimi. 25 Faala ma Faara ndǝghǝn katenggǝn na tǝhǝkrǝnǝm, hu Yeeso Ƙǝrǝsti Chinǝm. Ngwa tsauka mamnggirha, tǝ kutǝryirha tǝ sǝsǝmnda ngyakhrha tsauka yighǝn ka a katǝradghǝn tǝ nanǝnya tǝ pakwanɗǝ. Atsaukake.

Sǝsǝn kukwaryirha

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Sǝsǝn kukwaryirha

1

Katǝra laɓara

1 Ənɗani kyaɗangna Faara Yeeso Ƙǝrǝsti ya, tsauka tǝta a pǝrang nggǝnǝn mafayighǝn ǝnggini ɓagha katǝrarha hai a mbee. Tǝrgha Ƙǝrǝsti thlǝn tǝthlǝndǝghǝn nǝn a thlǝmad mafad ghǝn ɗǝ Yahaya, 2 ndǝghǝn fǝrgha shedawa aten ǝngya heu nanǝn, ndǝna laɓar Faara tǝ fǝr shedawa aten Yeeso Ƙǝrǝsti. 3 Tǝ parka ni niifa karatangga laɓarɗi thlǝkna nda ya, tǝ fingya sǝkka laɓarɗi, na nda ƙǝm a laf ǝnɗi chireethleng nanda hai hu ɗeleewar ɗi pǝr nanda, ƙǝsǝr a sayidɗi na ǝnggini a katǝrarha hai ya nduwusɗa ɓa.

Ndaˈya a ƙǝngya hwan Faara mǝd

4 Nggi, na Yahaya niya chireethleng nafiya Faara ɗǝ a mbǝya ɗǝ mǝd na hu ƙǝngya hwan Faara na a chehweed Asiya. Nggayirha tǝ tsawud ɗǝdemnggirha tsaukwa tǝ kun, a fad Faara ɓa yanɗi nasǝ nanǝnya, ndǝghǝnni yi kaar, ndǝghǝnni tǝƙǝm yanɗi na ɓayi, tǝ ƙǝm a thlǝmad Sǝsǝn nggini mǝd na a mbed tsǝnggam kutǝryid Faara, 5 tǝ ƙǝm Yeeso Ƙǝrǝsti, na ka shedawa, wan ˈwad thliirha sǝ hu mǝra, na a aten kutǝrya ƙǝshiirha. Ndǝghǝn ni nggǝmngga ƙǝm hǝrghangga ƙǝm hu ɗimiyid nǝm hu irang nda farghǝn ɗǝ. 6 Ndǝghǝn tsawangga ƙǝm ǝna kutǝryirha nǝm tǝ kutǝryid firistaya fa ǝna tar Faara na chin. Nanǝn kee, ngwa thlǝgha Yeeso Ƙǝrǝsti mamnggirha tǝ kutǝryirha tǝ sǝsǝmnda pakwanɗǝ. Atsaukake. 7 Ƙǝlama hai, nǝghǝn ɓayi hu hashmbe, kowunni nǝn a naghǝn, har tǝ nafini kuthlangga tǝ peela, tur ƙǝshiirha heu ƙǝm na nda a tǝrha kamanggǝn. Ƙǝkafek ǝnɗiya nǝghǝn kee. Atsaukake. 8 “Nggini Alfa tǝ Omegga,” ndaana Chinǝm Faara. Ndǝghǝnni nanǝnya, ndǝghǝnni kaar, tǝ ƙǝm ndǝghǝnni na ɓayi, ndǝghǝnni natǝ Sǝsǝmnda ha heu.

Sǝsǝn Yahaya aten Wan Niifa

9 Nggi, Yahaya, na wanmanu tǝ shad nun hu sǝsaarha, tǝ ƙǝrǝsta, tǝ kutǝryirha, tǝ ndiyirha tsauka yinǝm hu Yeeso. Tǝregha nda tǝ shembe hu wutambar Mbadmos ɗǝ ƙǝsǝr ka pǝr ni laɓar Faara tǝ fǝr shedawa aten Yeeso. 10 A far Chinǝm, a sayidɗi tǝrna Sǝsǝn Faara tenna hai, sǝk urarha ni manggǝn na riirha a samanna ƙǝla yi ɓoogha. 11 Ndagha uradɗi, “Chireethleng ǝnɗa hai naa na hu ɗeleewar, thlǝnang ɗeleewar ɗa na ƙǝngya hwan Faara ɗǝ a mbǝya ɗǝɗamǝn mǝd, ndǝna nda, Afisa, tǝ Simirna, tǝ Mbirgamum, tǝ Tiyatǝra, tǝ Sardisu, tǝ Filadelfiya, tǝ Lawudikiya.” 12 Kyakhri hai ka a na niifɗa ni na a kalesǝ. Kyahar ni hai na sǝsal tǝfasya ni mǝd yi ɗǝf patilla.

13 A maɗufud sǝsal ɗǝf patilla yini na niifa ni ƙǝla Wan Niifa ƙalɗǝ lukrha fa nzang, ƙǝfadghǝn ƙǝm ƙǝnang ɗǝ tǝ kabten tǝfasa. 14 Tenggǝn tǝ wasghǝn nǝghǝn pǝpet ƙǝla kaɓad pǝpetta, pǝpet ƙǝla humba kaɓaarha, wan yiyighǝn ƙǝla sheneu waarha. 15 Saryighǝn kanda a chimnda fa ƙǝla wurirha fahwang nanda ɗǝ, ǝna nanda a ƙǝn kwafaarha, uradghǝn a riirha, ƙǝla hwad aama. 16 A yisǝmadghǝn ƙǝsɗǝ wufǝlngarya ha mǝd, ahu miighǝn ƙǝm thlaukh ƙǝlarya a kyarha ɓa na tǝ miighǝn sǝri chimnggǝn. Yidghǝn a chimnda fa ƙǝla yanfara a sǝrǝkrha. 17 Nani ndǝn, fǝli hai a mbedghǝn ƙǝla mǝrra. Amma ɗǝfee harghǝnǝn fa yi sǝma, ndǝghǝn, “A tǝrǝmna wa. Nggini na a katǝradghǝn, nggini mii ngwaladghǝn. 18 Nggini Na tǝ Yibrha. Kaar mǝrɗi, amma nanǝnya, niyi tǝ yibrha pakwanɗǝ, niyi ƙǝm tǝ ǝn inda sǝsǝmnda mǝrra ha tǝ hwanga. 19 Nanǝn kee, chireethleng ǝnggina hai nana nanǝnya, tǝ ǝngya ƙǝm ɓagha katǝrarha hai akwasamad yanɗiya. 20 Kulo sǝnda wufǝlngar yini mǝd nana a yisǝmadna, tǝƙǝm sǝsal tǝfas yini mǝd yi ɗǝf patilla. Wufǝlngar yini mǝd ya, fathlǝngya Faara ni mǝd yi ƙǝn hwan Faara mǝd, Sǝsal tǝfasya nana mǝd yi ɗǝf patilla, ƙǝn hwan Faara ni mǝd.”

2

Ɗeleewar a Afisa ɗǝ

1 “Chireethleng fathlǝngya Faara ɗǝ yi ƙǝn hwan Faara na a Afisa, tǝ ndaarha, ‘Kulo laɓarɗiya ɓagha ɓa a mii yanɗi ƙǝsgha wufǝlngarya ha mǝd a yisǝmadghǝn, yanɗi na a wiirha hai a pathlang sǝsalya tǝfasa mǝd ɗǝfang nanda patillaya sǝ.’ ” 2 “Sǝnɗi ǝn ǝnad wa. Sǝnɗi habɓad wa ǝnana na hu tar takkwarha tǝ ƙǝrǝsta ǝnana. Sǝnɗisǝ mba a mbang ƙǝrǝsta tǝ fa mbǝlfeeya wa. Tǝƙǝm ƙǝƙǝrang na fingya na a ndang nda fad ndan fathlǝngya Yeeso ni, amma mba nda kee wa, ashe mbǝ fathlǝngya Yeeso ni kanda wa, fanggaɓaya ni. 3 Sǝnɗisǝ na ƙǝrǝssa, tǝƙǝm sa a ndiyirha hu sǝsaarha ƙǝsǝr ka thlǝmna, tǝkkwa sa wa. 4 Amma kulo aibed wa ya, malang na nggǝmnda wa yi kaar. 5 Ɗalu teena hai a mbǝdɗi fǝl na sahai. Malang ɗimiyidwa wuɗa na hu tarwa ɓa ˈwana ǝnaarha a katǝradghǝn. A malangwa ɗimiyidwa wa, niya ɓarha thlǝmad wa ɓa tǝranggi sǝsal ɗi ƙǝsgha patillad wa ha ma mbǝd ɗǝfǝdghǝn. 6 Amma a man patu ǝnanna ngga tsanna tar Nikolaitaya fa ƙǝla tsan ni ndǝn ƙǝm.” 7 “Kala yanɗi na tǝ thlǝmad sǝkrha sǝkƙǝnǝn ˈya na Sǝsǝna a ndang nda fatakkwaya heu! Kala yanɗi walgha hǝbrha, niya fǝrang kwaman kii wan ɗǝfya na fǝr Yibrha ahu hed Faara.”

Ɗeleewar a Simirna

8 Chirethleng tǝthlǝnda Faara ɗǝ yi fatakkwaya na a Simirna tǝ ndaarha, “Kulo laɓarɗiya a mii yanɗi na katǝradghǝn tǝ mii ngwaladghǝn, mǝrgha nggǝrgha thliirha sǝ tǝ yibrha.” 9 “Sǝnɗi sǝsarha nana sǝ ahurghǝn, tǝƙǝm sǝnɗi yamid wa, amma na ƙǝna sǝ a har wa yi sǝsǝna. Sǝnɗi laɓar sǝb thlǝma a mii nafini na a ndaarha Yahudaya ni kanda amma mba nda kee wa, ƙǝsǝr kanda yi Sheetan ni. 10 A tǝrǝmna tǝ sǝsaarha ɓana saarha fa wa. Kulo hai mbiya, na tǝ mbǝlfedɗi a muwang fingya ahur nun hu porsǝna ɗǝ ka a ƙǝƙǝrang ngganda kun. Nun a tǝk sǝsaarha fa yi ɓeena kum. Amma tsawu ka niifa hu fǝrƙǝkafek ko hu mii mǝrra ni. Niya faɗo teena yi yibrha.” 11 “Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝk ǝnɗa nǝn na sǝsǝna a ndang nda fa takkwaya. Kala niifa hǝbgha, mǝra yi sǝri mbǝ a tsuwarghǝn wa ko ngguchit.”

Ɗeleewar a Mbirgamum

12 Chireethleng fathlǝngya Faara ɗǝ a fatakkwaya na a Mbirgamum tǝ ndaarha, “Kulo ˈya thlǝkna niifɗi ƙǝsgha thlaukh ƙǝlara ha chimnggǝn na miighǝn sǝri.” 13 “Sǝnɗi sǝ tǝ ndaarha na tǝ tsaurha a mbǝɗi na Sheetan a ǝna kutǝryirha sǝ. Heu tǝ kee ƙǝsu thlǝmna ha tǝ shembe, tǝƙǝm ˈwawa malang fǝrƙǝkafek a nggi wa. Karna fa a ngaal thlǝmna na, ko nanǝn ahur nun ɓǝlang nda Anifas ka niifa fǝrgha shedawa atenna, ɓǝlang na nda ahu wupǝrid nun, na Sheetan sǝ tǝ tsaurha. 14 Amma na ǝngyasǝ ngguchit tsan ni sa tǝghǝn fa. Na fingya sǝ ahur nun ƙǝsgha tsahad Mbalaam ha, tsahangga Mbalak ha na a kyanggǝn Isǝreelaya hu ɗimiyirha hai, hǝb ǝnnarhami nda fǝr nda sataka a ɗaharha tǝ ǝna kulafayirha. 15 Nǝghǝn kee ƙǝm, sa ƙǝm na tǝ fingya ha ƙǝsgha tsahad Nikolaitaya ha. 16 Malang ɗimiyidwa nanǝnya! A mbǝ kee wa, mbiya mǝndaha wa niya ɓarha thlǝmad wa ɓa, har sani yanda tǝ thlaukh ƙǝlar mii na. 17 Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝk ǝnɗa nǝn na sǝsǝna a ndang nda fa takkwaya. Kala yanɗi walgha hǝbrha, niya fǝrang manna ɓǝɓeng nanda. Tǝƙǝm niya fǝrang feera pǝpet chireethleng nanda weerǝnda thlǝma sahai sǝngwana niifa thlǝmɗi, ƙǝl yanɗi thlǝgha ferɗi.”

Ɗeleewar a Tiyatǝra

18 Chireethleng ɗeleewar tǝthlǝnda Faara ɗǝ yi fatakkwaya na a Tiyatǝra tǝ ndaarha, “Kulo laɓar Wan Faara, na yidghǝn ƙǝla sheneu waarha, na saryighǝn a chimnda fa ƙǝla wurirha fahwang nanda ɗǝ. 19 Sǝnɗi ǝn ǝnad wa, tǝ nggǝmndǝ wa, tǝ fǝrƙǝkafekkid wa, taryiwa tǝ ƙǝrǝssǝ wa. Sǝnɗisǝ tǝ ndaarha taryiwa nanǝnya kalɗǝ yanɗi ǝnana a katǝradghǝn. 20 Amma kulo aibe ƙǝsoni sǝ tǝghǝn ya, malangna nuɗiya, Djejibel, ndangga fadghǝn annabi ni. A hu tsahadghǝn ha nǝn tsang teena mafayina kya nda hu ǝna kulafayirha hai tǝ hǝb ǝnnarhami fǝr nanda sataka a ɗahaya.” 21 Fǝrang ɗi kwamana na a malanggǝn ɗimiyidghǝn yi ǝna kulafayirha amma karɗa fa. 22 Nanǝn kee, niya hunang hu sǝra ɗǝ sǝsang nggi tǝ wanhaarha, tǝ ƙǝm fingya na a ǝna kulafayirha tǝghǝn na nda a sǝsaarha kaan, ƙǝl a malang nda ɗimiyidɗi na nda a ǝnaarha tǝ nuɗi. 23 Niya ɓǝlang fingya na a takkwaghǝn. Fa takkwaya heu na nda a sǝndasǝ nggini na a sǝn numad kowunni tǝ ˈya na ahurghǝn. Niya fǝrang ƙǝna targhǝn kowunni aten ˈya ǝnanǝn. 24 “Amma kun fingya na a Tiyatǝra takkwa wun tsahad mbǝlfedghǝn wa. Tsaha wun ˈya na fingya aarha, ‘Kulish Sheetan na ɓǝɓee wa.’ Niya ndang nda kun, mbiya fǝrang rǝfrha kun wa, 25 ƙǝsaama fǝrƙǝkafekkid nun ha tǝ shembe, ƙǝl a wudɗi ɓa. 26 Kala yanɗi walgha hǝbrha, ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ǝna ˈya na minna ta mii ngwaladghǝn ɗǝ, niya fǝrang sǝsǝmnda ǝna kutǝryirha nǝn aten chehweeya. 27 Nǝn a ǝna kutǝryirha aten ndan tǝ sǝsal ɗǝɓǝla, nǝn a fǝlang kanda ɗǝ ƙǝla ɓǝd tabrha.” 28 Ƙǝla thlǝni sǝsǝmnda ɓa a haar pǝpa, niya fǝrang wufǝlngar tsar. 29 Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝk ǝnɗa nǝn na sǝsǝna a ndang nda fa takkwaya.

3

Ɗeleewar a Sardis

1 Chireethleng tǝthlǝnda Faara ɗǝ yi fatakkwaya na a Sardis tǝ ndaarha, “Kulo laɓar yanɗi na ǝna kutǝryirha aten sǝsǝngya mǝd yi Faara, tǝ wufǝlngarya mǝd. Sǝnɗi ǝn ǝnad wa, na nda a na sa ƙǝla na tǝ yibrha fa, amma na mǝmǝra. 2 Mekhnu na a fǝrang kaali na fingya takhka na a mii mǝra, ƙǝsǝr nawi tarwa lǝghǝdɗǝ mǝmǝl a mbed yina Faara wa. 3 Tsaunǝn kee, ǝnɗi thlǝna tǝƙǝm sǝkna ƙǝl a lafghǝna ngga, malangga ɗimiyid wa. A mehengga wa, niya ɓarha thlǝmad wa ɓa ƙǝla ngaara, tǝƙǝm mba sǝn sayidɗi niya ɓarha thlǝmad wa ɓa wa. 4 Ko nanǝn na fiya sǝ ngguchit ahur nun a Sardisu ƙǝrang ngwa wa lukki ndan hai, na nda wiirha hai tǝ nggi tǝ lukkya fa pǝpet, ƙǝsǝr kamang ɗǝ kanda fa. 5 Yanɗi hǝbgha nǝn a kal kari fa pǝpet ƙǝla kanda. Mbiya ƙǝɗang thlǝmnggǝn ɗǝ ahur ɗeleewar yibrha wa, niya pǝrghǝn tǝ ndaarha niifɗi ya yina ni a mbed pǝpa tǝƙǝm a mbed fathlǝngya Faara. 6 Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝk ǝnɗa nǝn na sǝsǝna a ndang nda fa takkwaya.”

Ɗeleewar a Filadelfiya

7 Chireethleng tǝthlǝnda Faara ɗǝ yi fatakkwaya na a Filadelfiya tǝ ndaarha, “Kulo laɓara ya a mii yanɗa ɓa na chahal na tǝ ƙǝkafek fa. Ndǝghǝn ni natǝ ǝn cha kwaminda ha yi kutǝra Ndauda, a inang ɗaɗǝ mbǝ niifasǝ na mbang nggǝlang wa, tǝƙǝm a nggǝlang ɗǝ mbǝ niifasǝ na mbang inang ɗǝ wa.” 8 “Sǝnɗi ǝn ǝnad wa. Kulo hai mbiya inang ɗi kwaminda ɗǝ a mbed wa mbuwana niifa mbang nggǝlang nda. Tǝƙǝm sǝnɗi shembed wa ngguchit ni, ko nanǝn kee, sa a ǝna taara tǝ ˈya pǝro ni, tǝƙǝm ngaal wa thlǝmna wa. 9 Kulo hai, niya tsang fingya na a wumteena tǝ Sheetan, tǝrgha fad ndan Yahudaya ni kanda, amma mba nda kee wa, na nda a nggaɓarha hai kee. Niya ɓarhaɓa tǝ kanda ɓa nda ɓǝra hai tǝ waɗed ndan a mbed wa kwang ngganda tendan hai, tǝna nda sǝndasǝ nggǝmɗi sa. 10 Hǝrǝm na ǝna taara tǝ ˈya thlǝwo ni har ƙǝrǝs na, niya laf sa ahu sayi yi ƙǝƙǝrra, na a ɓarha hu ƙǝshiirha ɓa heu, ƙǝsǝr a ƙǝƙǝrang ngganda nafiya ƙǝshiirha. 11 Niyi ɓayi, mbiya mbǝ mǝndaha wa. Ƙǝsu ǝnɗa ha nana tǝghǝn ha, amawana niifa thlang matǝwellǝ wa, ndǝna ƙǝnawa fǝrona Ƙǝrǝsti. 12 Kala niifa walgha hǝbrha niya tsawang nda hǝhǝrshe hu ƙǝn yina Faara. Niifɗiya mbǝ nggǝr wal kwaman kyarha ɓa ahurghǝn wa. Niya chireethleng thlǝm yina Faara hai a tenggǝn tǝ thlǝm wupǝri yina Faara, ndǝna weerinda Urshalima tǝrgha hai a thlǝmad yina Faara a talara hai. Tǝƙǝm niya chireethleng weerinda thlǝmna hai a ten ndan. 13 Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝk ǝnɗa nǝn na Sǝsǝna a ndang nda fatakkwaya.”

Ɗeleewar a Lawudikiya

14 “Tǝthlǝnda Faara ɗǝ yi fatakkwaya na a Lawudikiya tǝ ndaarha, Kulo laɓara ya a mii yanɗa ɓa na nda aarha Atsaukake, ka niifa ni na tǝ ƙǝkafek fa na fǝr shedawa, a fadghǝn ni ǝnana Faara ǝngya heu.” 15 “Sǝnɗi ǝn ǝnad wa, mba shishiu nduwa ɓǝɓad wa. Na minnasǝ kwang nana shishiu nduwa ɓǝɓad. 16 Amma nana lǝdɗa, mba shishiu nduwa ɓǝɓad wa, nanǝn kee, na a maɗufu niya chaho ɗǝ a miina. 17 Ƙǝsǝr ndana, ‘Niyi tǝ ƙǝna ha, walɗi ƙǝna ha mbǝ ˈyasǝ na minna wa’. Amma sǝngwa sǝ sa tafadwa mbǝ ˈyasǝ nana tǝghǝn ha wa, tsauna ǝn hatta fa, tǝ yamirha, nagha tawalth, tǝƙǝm kwamarha. 18 Nanǝn kee, niya fǝro shawara hiu tǝfasa a harna, tǝfasa tsaɓang nanda ɗǝ tǝ waarha, tǝna wal ƙǝna ha yi sǝsǝna, tǝƙǝm lukkya na pǝpet kalang nggǝna fadwa fa ka a lǝlǝɓangga shilid tsawud wa tawalth. Tǝƙǝm hiu fǝɗeerha a harna ǝnana hu yidwa hai, tǝna mbang na mana hai ngga. 19 Fingya nggǝmni ni ƙǝs thlǝmad ndan tǝ ƙǝm tangsanggi kanda. Nanǝn kee ndeng yidwa malangga ɗimiyid wa. 20 Kulo nggiya, ƙǝt a mii kwaminda a ɗǝkƙǝn. A sǝk niifa uradna inangga kwaminda hai, niya kyarha ɗǝ hǝb ǝnnarhami nǝm kyab, ƙǝla pashiya.” 21 Yanɗi hǝbgha, niya fǝrang kwamana tsauka tǝ nggi hu tsǝnggam kutǝryid na, ƙǝla hǝb ni tsauni tǝ pǝpa hu tsǝnggam kutǝryidghǝn. 22 “Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, ngwa sǝk ǝnɗa nǝn na Sǝsǝna a ndang nda fatakkwaya!”

4

Kutǝryid talara

1 Akwasamadghǝn, ƙǝleeɗǝ na kwaminda ni tsahai a talara. Uradɗi ˈwani sǝkrha ƙǝla kodwomnda, ndǝghǝn, “Turu mbǝɗa ɓa ya, niya keɗo ˈya tsauka tǝta a katǝragha hai akwasamad yanɗiya.” 2 Tsu kee tǝrgha sǝsǝna a tenna hai, na tsǝnggam kutǝryirha ni a talara, niifa sǝ tsau a tenggǝn. 3 Niifɗi na tsau a ten tsǝnggam kutǝryidɗi a chimnda fa ƙǝla ferya na ngga, ndǝna djespa tǝ kanaliyan. Na kongnda sǝ ƙǝm muwangga tsǝnggam ɗi a maɗufu na a chimnda fa kaan ƙǝla feera na nda aarha pǝlara. 4 Tsǝnggam kutǝryidɗi ƙǝm muwang fingya tsǝnggam kutǝryirha maɗufu kumnggit sǝri kab faɗa, tsauna shingya sǝ kumnggit sǝri kab faɗa a tenggǝn. Kal nda lukkya fa pǝpet-pǝpet tǝ tǝtar kutǝryirha yi tǝfasa a tendan. 5 Tǝrgha nagha kukwaryirha a njaara hai a mbǝɗa ɓa na tsǝnggam kutǝryidɗa sǝ, tǝ huhwaarha, tǝ tǝrˈyaana. A mbed tsǝnggam kutǝryidɗi na patillaya sǝ mǝd na a ƙǝsa, kanda ni na sǝsǝngya mǝd yi Faara. 6 A mbed tsǝnggam kutǝryidɗi ƙǝm na ˈyasǝ na ƙǝla wuri aam tolokar, a chimnda fa ƙǝla tolokar a yanfara. Na ǝngyasǝ na tǝ yibrha fa faɗa tǝ yiya fa nggǝlangga samaarha tǝ mbee. 7 Ənggini na tǝ yibrha fa yanɗi na a mbee nǝghǝn ƙǝla lǝfari, yi sǝri nǝghǝn ƙǝla kwel, yi mahan nǝghǝn ƙǝla niifa, yi faɗa nǝghǝn ƙǝla nggǝfaha na a pǝra a talara. 8 Ənggini na tǝ yibrha na faɗa ya na nda tǝ pakhkya fa mikki, fad ndan heu nǝghǝn tǝ yiya fa tǝ kamu pakhki ndan. Nda fǝɗikrha tǝ yanfara na nda naarha a ndaarha, “Tǝpeɗǝnda, Tǝpeɗǝnda, Tǝpeɗǝnda, Chinǝm Faara na tǝ mamnggirha fa, ndǝghǝn ni na kaar, ndǝghǝn ni nanǝnya, ndǝghǝn ni na a ɓarha ɓa.” 9 A na ǝnggini na tǝ yibya fa faɗa ya, aah amshe yi faala, tǝ fǝr mamnggirha, tǝ yi usaarha a yanɗi na tsau hu tsǝnggam kutǝryirha, a yanɗi na tǝ yibrha fa pakwanɗǝ. A nanda a ǝnaarha kee, 10 shinggini na kumnggit sǝri kab faɗa ya, na nda fǝla hweeɗe hai a mbed yanɗi na ahu tsǝnggam kutǝryidɗi, na nda naarha tǝrang shilee teena, ndǝghǝn na tǝ yibrha fa pa kwanɗǝ. Na nda ɗǝfang tǝtar kutǝryid ndan hai a hweeɗe a mbed tsǝnggam kutǝryidɗi, na nda a ndaarha, 11 “Chinǝm tǝ yinan Faara, mǝmǝl nana a fal sa nda, tǝ mamnggirha, tǝ sǝsǝmnda. Ƙǝsǝr sa ndǝn ǝnagha ǝngya heu, tǝ ƙǝm ˈya ndaana na nǝn tsaurha kee, na nda sǝ.”

5

Ɗeleewar fǝfaɗa tǝ wan Kamnda

1 Naɗi ɗeleewar fǝfǝɗa a yisǝmad yanɗi na tsau aten tsǝnggam kutǝryirha. Ɗeleewar ɗi na fǝfǝɗa na chireethla sǝ nda hurghǝn tǝ ƙǝsǝrghǝn, nggǝlang nda ngga tǝƙǝm ɗǝf nda haara sahai ɗǝɗamǝn mǝd. 2 Naɗi mamnda tǝthlǝnda Faara a kal mee tǝ urarha manggǝn a ndaarha, “Wunni kamngga na a thlǝɓanggǝn ɗǝf har ɗaɗǝ ya tǝƙǝm inanggǝn ɗeleewar ɗa hai na fǝfaɗa ya?” 3 Mbǝ niifasǝ a talara, nduwa a hweeɗe, nduwa a kamu chehweerha tsǝkka na a thlǝɓanggǝn ɗǝ, inanggǝn ɗeleewar ɗa hai na fǝfaɗa, ƙǝlagha sahai wa. 4 Tǝɗi kaan, ƙǝsǝr walwa nda niifa kamngga a thlǝɓanggǝn ɗǝ, ko inanggǝn ɗeleewar ɗa hai fǝfaɗa, ƙǝlagha sahai wa. 5 Tǝrgha tal ahur shinggini ndeeghǝn, “A tǝnna wa! Kulo hai mbiya! Lǝfari ɗi na ahu turya Yahuda, kiwad Ndauda ˈwaɗǝ teena hǝb ɗǝ aten fatsanggighǝn, nǝghǝn tǝ sǝsǝmnda ha na a mbanggǝn thlǝɓanggǝn ɗǝf har ɗaɗǝ mǝd, inanggǝn ɗeleewar ɗaɗǝ na fǝfaɗa.” 6 Naɗi wan kamnda ƙǝt a maɗufu tsau tǝ tsǝnggam ɗi, tǝ ǝnggini na tǝ yibrha fa faɗa, tǝ shinggini muwang nda maɗufu. Wan Kamndǝ ɗi ƙǝm kyaghǝn ɓa ƙǝla thleng nanda uradghǝn. Nǝghǝn tǝ ɓongya mǝd tǝ yiya mǝd, ndǝna sǝsǝngya mǝd yi Faara thlǝn nanda hu ƙǝshiirha ɓa. 7 Tǝrgha Wan Kamndǝɗi ɗǝgha ɗǝ thlǝ ɗeleewar ɗa nǝn na fǝfaɗa a yisǝmad yanɗi na tsau hu tsǝnggam kutǝryidɗi. 8 Thlǝnǝn ɗeleewar ɗi na fǝfaɗa, tǝrgha ǝnggini na tǝ yibrha fa faɗa tǝ shinggini kumnggit sǝri kap faɗa ɗi fǝla nda hai a mbed Wan Kamndǝɗi. Kowunni ƙǝsɗǝ ƙǝliinga ha tǝ tasau tǝfasa lǝlǝgɗa tǝ urdi na sǝdghǝn mbǝnggǝn, ndǝna hwanda yi nafiya Faara na chahal. 9 Tǝrgha aah yiwad amshe nda, na nda a ndaarha, “Kamo ɗafa a thlǝ ɗeleewar ɗana na fǝfaɗa, tǝƙǝm thlǝɓang na ɗǝf har ɗaɗǝ. Ƙǝsǝr kaar ɓǝlonda, tǝƙǝm hu far wa yi sataka hǝrghang na fiya ɓa a Faara, ko hu yanggi kiwa ni, tǝ miiya, tǝ tur, tǝ chehweeya. 10 Tsawang na kanda kutǝryirha yi firistaya na a ǝnang taara nda yinǝm Faara, na nda ƙǝm a ǝna kutǝryirha hu ƙǝshiirha.” 11 Nggǝr ni ƙǝlaarha ɗǝ, sǝk urad fathlǝngya Faara ni kumnggitghǝn kum katǝra kumnggitghǝn kum. Kanda ƙǝƙǝt muwang nda tsǝnggam kutǝryidɗi a maɗufu, tǝ ǝnggini na tǝ yibrha fa na faɗa tǝ shinggini, 12 tǝrangganda urad ndan sǝ a aah amshe na nda a ndaarha, “Wan Kamndǝɗi ɓǝlang nanda, kamɗǝ a thlǝ sǝsǝmnda nǝn, tǝ ƙǝna, tǝ thladwayirha, tǝ sǝnda, tǝ shembe, tǝ ɗǝf shilee, mamnggirha, tǝ faala!” 13 Nggǝryi sǝk kala ˈya na tǝ yibrha fa a talara, tǝ na a hweeɗe, tǝ na a kamu chehweerha, tǝ na ahu wuri aama, tǝ kala ǝngya na ahur ndan kanda a aah amshe, “Faala, tǝ mamnggirha, tǝ tǝr shilee in, tǝ sǝsǝmnda, tsauka yi yanɗa ni na tsau hu tsǝnggam kutǝryidghǝn, tǝ a Wan Kamndǝɗi pakwanɗǝ!” 14 Tǝrgha ǝnggini na tǝ yibrha fa faɗa ndanda, “Atsaukake,” shinggini ƙǝm fǝla nda hweeɗe hai tǝrang shilee nda Wan Kamndǝɗi in.

6

Wan Kamnda thlǝɓang ɗǝ ɗǝf har ɗaɗǝ

1 Tǝrgha na Wan Kamndǝɗa ni thlǝɓang ɗǝ ɗǝf har ɗaɗǝ yi tal ahur mǝd ɗi. Sǝk urad tal ni ahur ǝnggini na tǝ yibrha fa faɗa ƙǝla tǝrˈyaana ndǝghǝn, “Ɓoɓa!” 2 Ƙǝla ni ɗǝ, na pǝrshe ni pǝpet. Yanɗi na a tǝrrǝghǝn ƙǝsɗǝ riyee ha, fǝrang tǝtar kutǝryirha nda. Kyagha ɓa ƙǝla tǝ hǝbrha ka a ɗǝgha nggǝr hǝbrha ɓa. 3 Tǝrgha thlǝɓang na Wan Kamnda ɗǝf harɗi sahai yi sǝri, sǝk urarha ni yi sǝri ahur ǝnggini natǝ yibrha fa ndǝghǝn, “Ɓoɓa!” 4 Tǝrgha kyagha pǝrshe ɓa pak yiɓa. Yanɗi na a tǝrrǝghǝn fǝrang sǝsǝmnda nda na a kyanggǝn tsawud ɗǝɗemnggirha ɗǝ hu ƙǝshiirha, fǝrang thlaukh ƙǝlara nda manggǝn, tǝna fiya narha ɓǝl ndan. 5 Thlǝɓang na Wan Kamndǝɗi ɗǝf harɗi sahai yi mahan, sǝk urarha ni yi mahan ahur ǝnggini natǝ yibrha fa ndǝghǝn, “Ɓoɓa!” Ƙǝlani ɗǝ, na pǝrshe ni iˈim. Yanɗi na a tǝrrǝghǝn ƙǝsɗǝ wuɗǝ ƙǝƙǝrra ha. 6 Sǝk ˈya ni ƙǝla urarha a kyarhaɓa a maɗufud ǝnggini natǝ yibrha fa faɗa a ndaarha, “Tasau wan hwalirha ndǝna ƙǝna tar tǝ rapathlarha yi paara tal, tasau mahan yi mbale ndǝna ƙǝna tar tǝ rapathlarha yi paara tal, amma a sǝɓang na fǝɗed dzaitun ɗǝ tǝ aam inabi wa!” 7 Thlǝɓang na Wan Kamnda ɗǝf harɗi sahai yi faɗa, sǝk urad yi faɗa ni ahur ǝnggini natǝ yibrha fa ndǝghǝn, “Ɓoɓa!” 8 Ƙǝlani ɗǝ, na pǝrshe ni tǝlna fadghǝn ɗǝ. Thlǝm tǝ tǝrrǝghǝn Mǝrra, hwanga ƙǝm a mbusamadghǝn. Fǝrang sǝsǝmnda nda kanda tal hu faɗa yi fa tsaukya hu ƙǝshiirha, ka a ɓǝlangganda kanda hu yanda, tǝ mirha, tǝ patal, tǝ maɓiya yi kaheerha. 9 Thlǝɓang na Wan Kamndǝɗi ɗǝf harɗi sahai yi tuf, na shingya ni a kamu mbǝd nji sataka fingya ɓǝlang nanda kanda ka laɓar Faara tǝƙǝm shedawa fǝr nanda. 10 Tǝrgha tǝrangganda urad ndan sǝ na nda a ndaarha, “Chinǝm natǝ Sǝsǝmnda ha heu, tǝpeɗǝnda natǝ ƙǝkafek fa, akwan na a ngwang kumarha nafiya na hu ƙǝshiirha tsǝtsǝl kanda na ƙǝsǝr ka ɓǝlang nda kanɗǝ.” 11 Tǝrgha kowunni ahur ndan fǝrang lukrha nda pǝpet, ndangganda kanda yiɓa nda tsǝnda tsǝɓaku ƙǝl a lǝghǝd hang ndǝn ndan shayi ndan fatakkwaya, tǝ fingya na a ǝnang taara Faara na a ɓǝlang ngganda kanda. 12 Nggi a ƙǝlang nda Wan kamnda a sayidɗi nǝn a thlǝɓang ɗǝf harɗi sahai yi mikki. Tǝrgha rǝbgha ƙǝshiirha fa. Tsǝgha yanfara iˈim ƙǝla kooto yi was ˈwaala, ndǝre ƙǝm tsauka yiɓa ƙǝla fara. 13 Wufǝlngaarya a fǝrakh amshi na nda a mukrha hweeɗe hai ƙǝla na wan shiɓarha hǝra hai a tsang ɓereurha ˈya fa. 14 Tǝrgha sahadgha fǝrakh amshi ƙǝla na nda faɗang ɗǝnggǝla, ƙǝɗangganda wumngya sǝ tǝ mbǝya na ɗǝɗangkam a mbǝɗi nana nda sǝ. 15 Tǝrgha kutǝrya ƙǝshiirha tǝ fingya mamngya, tǝ mamngya sodjaya, tǝ faƙǝnaya, tǝ fingya na tǝ sǝsǝmnda ha, tǝ fiya heu, mafaya tǝ fingya mbuwa mafaya, ɓǝɓeng ngganda fad ndan a kaɓeeya, tǝ mbǝya na ɗǝɗangkam, tǝ wumngya. 16 Na nda a ndang wumngya tǝ mbǝya na ɗǝɗangkam, “Muwama tennan hai ɓǝɓeng nggun kan ma yid yanɗi na tsau hu tsǝnggam kutǝryirha ya, tǝƙǝm ma sǝbrha hur Wan Kamnda ɓa. 17 Ƙǝsǝr ɓad manda far sǝbrha hur ndan ɓa, wunni mbang isha!”

7

Ɓǝɓeng nda nafiya Faara a hǝrgha nda

1 A kwasamad yanɗiya, na fathlǝngya Faara ni faɗa ƙǝƙǝt a kudma faɗa yi hu ƙǝshiirha, ˈyaɗang kwamana nda ɓereukina fa faɗa piirha fa aten chehweerha, ko aten wuri aama, ko aten kala tur ɗǝfrha. 2 Nggǝryi na tǝthlǝnda Faara a tǝra sǝ a man kyad yanfara ɓa, ƙǝsɗǝ ǝn ɗǝf haar Faara ha na tǝ yibrha fa. Tǝ urarha manggǝn nagha a aah fathlǝngya Faara na Faɗa fǝrang nanda sǝsǝmnda kanda na a sǝɓang ngganda chehweerha ɗǝ tǝ wuri aama. 3 Ndagha tǝthlǝnda Faara, “A ǝnang ɗun wundǝrha ƙǝshiirha fa wa, ko wuri aama ni, ko ɗǝfya ni, ƙǝl a ɗǝfang ɗǝm haara mafaya Faara fa a pǝm ndan.” 4 Tǝrgha sǝk hang nda nafina ni ɗǝfang nanda haara kanda fa hu turya kumkap sǝri yi Isǝreela, kanda kumnggitghǝn haru tǝ kumnggit faɗa kap faɗa (144,000). 5 Ɗǝf harɗi ǝnang nanda turya Isǝreela nǝghǝn kiya. Turya Yahuda 12,000, turya Roben 12,000, turya Nggad, 12,000, 6 turya Ashir, 12,000, turya Naftali, 12,000, turya Manasa, 12,000, 7 turya Siman, 12,000, turya Lawi 12,000, turya Issakar, 12,000, 8 turya Dzabuluna, 12,000, turya Yisufu, 12,000, turya Mbenjemen, 12,000.

Teera na manggǝn yi nafiya na lukkya fa pǝpet

9 A kwasamad yanɗiya, ƙǝlee ɗǝ na manda teera ni yi fiya mbuwa nǝm mbang thlǝɗang kanda. Kyagha nda ɓa hu chehweeya, tǝ kiwa, tǝ turya, tǝ miiya, kanda ƙǝƙǝt a mbed tsǝnggam kutǝryirha tǝ a mbed Wan Kamnda ƙǝm. Kanda tǝ lukkya fa pǝpet, tǝƙǝm ƙǝs nda wuhwar ɗǝf temburu ha. 10 Tǝrangganda urayi ndan sǝ na nda a ndaarha, “Ɓagha hǝrǝkrha ɓa a thlǝmad yinǝm Faara, yanɗi na tsau hu tsǝnggam kutǝryirha tǝƙǝm a thlǝmad Wan Kamnda ɓa!” 11 Fathlǝngya Faara heu kanda ƙǝƙǝt muwang nda tsǝnggam kutǝryidɗi a maɗufu, tǝ shinggini, tǝ ǝnggini natǝ yibrha fa faɗa. Tǝrgha ɓǝra nda hai kwang ngganda tendan hweeɗe hai a mbed tsǝnggam kutǝryidɗi, tǝrang shilee nda Faara in, 12 na nda a ndaarha, “Atsaukake! Faala tǝ fǝr mamnggirha, tǝ thladwayirha, tǝ usaarha, tǝ mamnggirha, tǝ sǝsǝmnda, tǝ shembe, a tsauka yi yinǝm Faara ni pakwanɗǝ! Atsaukake!” 13 Tǝrgha tal ahur shinggini tsahe mee nǝn, “Nda wunni ya natǝ lukkya fa pǝpet kiya? Tǝƙǝm ɓagha nda ɓa a yanggi?” 14 Tǝrgha ndanggi, “Mbarkama, sǝnnasǝ.” Tǝrgha ndeeghǝn, “Kanda ni kyagha ɓa hu sǝsaarha na thlerghǝn. Tsaɓang nda lukki ndan ɗǝ tǝ far Wan Kamndǝɗi, ndǝn tsau nanda pǝpet.” 15 Ndǝn ǝnagha ndǝn, “Na nanda ƙǝƙǝt a mbed tsǝnggam kutǝryid Faara, na nda a ǝnang taara sǝ nda fǝɗikrha tǝ yanfara hu ƙǝnggǝn. Yanɗi na tsau hu tsǝnggam kutǝryidɗi nǝghǝn a ƙǝla kanda ha hu chamnggǝn a mbǝɗi nanǝn sǝ. 16 Mbǝ miirha nggǝr ƙǝs kanda wa, mbǝ hushimnda nggǝr ƙǝs kanda wa, mba nda nggǝr tǝk yanfara fa wa nduwa tǝk kala ǝn thleera nda fa wa. 17 Ƙǝsǝr Wan Kamndǝɗi na a maɗufud tsǝnggam kutǝryidɗi nǝn a tsaurha tǝlafǝd ndan, nǝn a takkwarha tǝ kanda a mbǝya ngǝtta aama ɗǝ na fǝr yibrha. Na Faara a pang aam yid ndan ɗǝ heu.”

8

Thlǝɓang Wan Kamnda ɗǝf har ɗaɗǝ yi mǝd

1 Thlǝɓang na Wan Kamnda ɗǝf haar ɗaɗǝ yi mǝd, nggasgha talara hai tip yi sayi ngguchit. 2 Tǝrgha na fathlǝngya Faara ni mǝd na ƙǝƙǝt a mbed Faara, fǝrang kodwomnda nda kanda mǝd. 3 Ɓagha pak tǝthlǝnda Faara ɓa ƙǝsɗǝ ina ha yi tǝfasa yi nji urdi na sǝdghǝn mbǝnggǝn ishgha a mbed nji satakh ɗi. Fǝrang urdi nda hangga na a wumanggǝn tǝ hwan Faara tǝ fiya heu na chahal yi Faara, na a a fǝrghǝnǝn a mbǝd nji sataka yi tǝfasa na a mbed tsǝnggam kutǝryidɗi. 4 Ini urdi ɗi heu tǝ hwan Faara yi nafiya na chahal thlii nda sǝ a haar tǝthlǝnda Faara na ƙǝƙǝt a mbed Faara. 5 Tǝrgha tǝthlǝndǝ ɗi ki Faara tǝranggǝn inɗi yi nji urdi, lǝɗanggǝn tǝ tsal waarha na a mbǝd nji satakh ɗi, muwanggǝn hu ƙǝshiirha hai. Tsǝgha mbǝrha ˈya fa ƙǝla tǝrˈyaana, nagha mbǝrha a riirha, tǝ kyatta kukwaryirha, tǝ rǝprha chehweerha fa. 6 Tǝrgha fathlǝnggini ki Faara na mǝd natǝ kodwomnda ha mǝd ngwa nda fa ka a pii kanda nda. 7 Tǝthlǝnda Faara yi tal pii yighǝn kodwomnda nǝn. Tǝrgha wutsamnda tǝ waarha, kukurɗa tǝ faara, irang ngganda hu ƙǝshiirha hai. Tal hu mahan yi ƙǝshiirha njigha ɗǝ, njanggǝn ɗǝfya ɗǝ tal hu mahan, tǝ hwaliirha na nduwun. 8 Tǝthlǝnda Faara yi sǝri pii yighǝn kodwomnda nǝn. Tǝrgha ˈya na ƙǝla wumnda manggǝn a ƙǝsa tǝ waarha, muwangganda hu wuri aama ɗǝ, wuri aama yi mahan tsauka fara. 9 Tal hu mahan yi ǝngya natǝ yibrha fa na hu wuri aamɗi ya mǝra nda ɗǝ, tal hu mahan yi nggirggi aama na a mbǝɗi mǝra nda ɗǝ. 10 Tǝthlǝnda Faara yi mahan pii yighǝn kodwomnda nǝn. Tǝrgha wufǝlngaara manggǝn mukka hai a fǝrakh amshi djargha kukwaryidghǝn hai ƙǝla waarha, mukka ten tal hai hu mahan yi kufaya tǝƙǝm fered aama. 11 Thlǝm wufǝlngarɗi ya, “Iˈikh.” Tal hu mahan yi aamɗi tsauka iˈikh, fiya hangga saagha aamɗi mǝra nda ɗǝ ƙǝsǝr ka iˈikh kidghǝn. 12 Tǝthlǝnda Faara yi faɗa pii yighǝn kodwomnda nǝn. Tǝrgha tal hu mahan ɗǝk yanfara nda, tal hu mahan yi ndǝre, tǝƙǝm tal hu mahan yi wufǝlngarya, har tal hu mahan nda yi kukwaryid ndan tsauka wula. Hu kiya tsauka mbǝ kukwaryirha sǝ tal hu mahan yi parra yanfara wa, nǝghǝn kee ƙǝm tal hu mahan yi fǝɗikrha. 13 Tǝrgha ƙǝlanggi, sǝk urad nggǝfaha ni na a pǝra a maɗufud ɓereurha a fǝrakh amshi tǝranggǝn uradghǝn sǝ nagha a ndaarha, “Kawa, kawa, kawama kun natǝ tsaurhahu ƙǝshiirha, a pinda fingya kodwomnda takhka na fathlǝngya Faara mahan a piighǝn.”

9

Kodwomnda yi tuf

1 Tǝthlǝnda Faara yi tuf pii yighǝn kodwomnda nǝn. Na wufǝlngaara ni mukɗa hai a fǝrakh amshi hu ƙǝshiirha hai, fǝrang ngganda ǝn cha kwaminda na inang kwaminda kwadɗa ɗǝ na kuɗimnggǝn kaan. 2 Inangga wufǝlngarɗi mii kwadɗa ɗǝ na kuɗimnggǝn kaan, tǝrgha kyagha ine sǝ ƙǝla ini henggel ɓǝrha. Yanfara tǝ ɓereurha wulangga iniɗi kanda. 3 Kyagha mbeeya ɓa hu iniɗi, tǝra nda hu ƙǝshiirha hai, fǝrang sǝsǝmnda chaarha nda kanda ƙǝla yi ngǝrɗaya. 4 Ndangganda kanda a ǝnang nda ˈya hwaliiya fa na a hweeɗe wa, nduwa ɗǝfrha ni, nduwa kala ˈya kyagha sǝ, ƙǝl nafini kee mbuwa tǝ ɗǝf haar Faara fa hu pǝm ndan. 5 Nggǝmang ngwanda kanda fa a ɓǝlang ngganda nafiniya wa, ƙǝl a sǝsang ngganda kanda kee yi ndǝre tuf. Hatta sǝsadɗiya nǝghǝn ƙǝla hatta chad ngǝrɗarha. 6 Hu ɓengginiya na fiya kaɗa mǝrra ka a mǝra nda, amma mba nda a walghǝn wa, na mǝrra kukwasang kanda fa, amma na mǝrra ɗarha ma kanda. 7 Mbeeyini ya na nda ƙǝla pǝrsaya ngwang nanda kanda fa ka yanda, na ǝngya sǝ a tendan ƙǝla tǝtar tǝfasa, yindan ƙǝla yi nafiya. 8 Was yi ndan ƙǝla yi ten nishya, thlan nggindan ƙǝla thlan lǝfari. 9 Ƙǝnang nda ƙǝfan ndan tǝ ˈya na ƙǝla ɗǝɓǝla, pakhki ndan a riirha ƙǝla pǝrsaya natǝ keke yanda na a ɗaarha ka yanda ɗǝ. 10 Na nda tǝ ndusa fa yi chaarha ƙǝla ngǝrɗarha, na nda tǝ sǝsǝmnda na a sǝsangganda fiya yi ndǝre tuf tǝ ndus ndan. 11 Na nda tǝ kutǝra na a ǝna kutǝryirha aten ndan, ndǝghǝnni tǝthlǝnda Faara fǝrang nanda sǝsǝmnda aten kwadɗi na kuɗimnggǝn. Thlǝmnggǝn tǝ mii Ibraniyaya, “Abaddon.” Tǝ mii Helenaya ƙǝm, “Afolliyon” ndaarha ni, “tǝ sǝɓang ˈya ɗǝ”. 12 Kawa ɓillarha nanǝnya mbǝrɗa ɗǝ, amma takh fingya sǝsaaya sǝri ɓayi.

Kodwomnda yi mikki

13 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara yi mikki pii yighǝn kodwomnda nǝn. Sǝk urad ˈya ni na a kyarha ɓa hu kudma faɗa a mbǝd nji sataka yi tǝfasa na a mbed Faara. 14 Ndangga uradɗi tǝthlǝnda Faara yi mikki, “Kalu fathlǝngya Faara hai faɗa ƙǝnang nanda kanda hai hu Kufad Yufǝretus na manggǝn!” 15 Kal fathlǝngya Faara nda hai na faɗa, kanda ni ngwang nanda kanda fa ƙǝsǝr ka sayidɗi, tǝ yi farɗi, tǝ yi ndǝriɗi, tǝƙǝm yi huradɗi ƙǝsǝr ka a ɓǝlangganda tal hu mahan niifa tǝ wasa in heu. 16 Sǝk hangnda sodjaya ni na tǝr pǝrsaya sǝlgha kumnggitghǝn kum katǝra kumnggitghǝn kum. 17 Ahu ˈya nani, naɗi pǝrsaya tǝ nafiya na a tǝr kanda, kal nda ƙǝsǝmnda a ƙǝfayi nda yi ɗǝɓǝla yiɓa ƙǝla waarha, wulerǝn ƙǝla fǝrakh amshi, shimarǝn ƙǝla wad henggel ɓǝrha. Ten pǝrsa yini na nda ƙǝla ten lǝfari, waarha tǝ ine na ƙǝla wad henggel ɓǝrha ndǝna a kyarha ɓa hu mii ndan. 18 Patal yini mahan ya nda waarha, tǝ ine na ƙǝla wad henggel ɓǝrha a kyarha ɓa hu mii pǝrsa yini ndǝn ɓǝlangga fiya ɗǝ heu tal hu mahan. 19 Ƙǝsǝr ƙǝsǝmnda pǝrsa yini ya nǝghǝn hu mii ndan tǝ ndus ndan. Ndus ndan nǝghǝn ƙǝla huthlingya na tǝ teena fa, ndǝna ǝnang wundǝrha fiya fa. 20 Tahad nafiya natǝ wasa in ɓǝlang ngwa nanda kanda tǝ patal ɗiya, kwa wanda pǝma na a malang ngganda ǝnggini ǝna nanda tǝ har ndan wa. Malang ngwa nda fǝrang mamnggirha ǝnkaheeya, tǝ ɗahaya ǝna nanda tǝ tǝfasa, tǝ wurirha, tǝ tǝɓǝla, tǝ feera, tǝ ɗǝfrha wa. Ɗahaya ǝngya mbuwa na mana hai, nduwa sǝk ˈya nda, nduwa wii nda hai wa. 21 Kwa wanda pǝma hu ɓǝl farha na nda a ǝnaarha, nduwa thrǝfkid ndan, nduwa kulafayid ndan, nduwa ngaara na ndan a ǝnaarha wa.

10

Tǝthlǝnda Faara tǝ ɗeleewar na fǝfaɗa ngguchit

1 Tǝrgha na tǝthlǝnda Faara ni hǝngƙǝm na tǝ shembe fa a tǝra hai a talara. Nggǝlangga hashmbe, tǝ kongnda a tenggǝn, Yidghǝn ƙǝla yanfara, saryighǝn ƙǝm ƙǝla sheneu waarha. 2 Ƙǝsɗǝ ɗeleewar ha na fǝfaɗa ngguchit, iˈina hai a harghǝn. Ɗǝfanggǝn sarghǝn yi sǝma a ten wuri aama, sarghǝn yi kawa a ten chehweerha. 3 Aah farha nǝn tǝ urarha manggǝn na ƙǝla tǝd lǝfari. Aah nǝn fadɗi, tǝrgha tǝrˈyan nggini mǝd rii nda fa kaan. 4 Riina tǝrˈyan nggina fa, ngwaɗi fa na a chireethleng nggi hai, amma sǝk urarha ni hai a talara ndǝghǝn, “Ənɗi ndaana tǝrˈyan nggini mǝd ya, nggǝlang a chireethleng na hai wa.” 5 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara nani ƙǝt a ten wuri aama tǝƙǝm a ten chehweerha tǝranggǝn harghǝn sǝ yi sǝma a talara sǝ, 6 aah Faara nǝn tǝ yanɗi na tǝ yibrha fa pakwanɗǝ, ǝnagha talara tǝ ǝngya na ahurghǝn heu, tǝ ƙǝshiirha tǝ ǝngya na ahurghǝn heu, tǝ wuri aama tǝ ǝngya na ahurghǝn heu. Ndaagha tǝthlǝnda Faara, “Ɓalwa kukwasa sǝ wa. 7 Amma a sayidɗi na tǝthlǝnda Faara yi mǝd a pii kodwomndǝghǝn, ndǝna kulish Faara a lǝghǝtta, ƙǝla ˈwanǝn pǝranggǝn mafayighǝn, annabiya.” 8 Tǝrgha nggǝryi sǝk uradɗi ˈwani sǝkrha a talara hai ndeeghǝn, “Ɗuwaɗǝ, ɗa thlǝ ɗeleewar ɗi na iˈina hai a har tǝthlǝnda Faara na ƙǝt hu wuri aama tǝ ten chehweerha.” 9 Nanǝn kee, ɗiya thlǝmad tǝthlǝnda Faara ɗǝ ndanggi fǝree ɗeleewar ɗanǝn na ngguchit fǝfaɗa a harghǝn. Ndeeghǝn, “Thluwun kyangga, nǝn a naarha iˈikh ahurwa, amma hu miiwa nǝn naarha ɗǝɗem ƙǝla ɗee.” 10 Tǝrgha thlǝ ɗeleewar fǝfaɗa ɗani na ngguchit a harghǝn, kyanggi. Tsauka ɗǝɗem ƙǝla ɗee hu miina, amma a kwasamadɗi muɗang ni, tsauka iˈikh ahur na. 11 Tǝrgha nggǝrgha nda ndeerha, “Tsauɗǝ tǝta a thlǝk Laɓar Faara na a fiya hangga, tǝ chehweeya hangga, tǝ miiya hangga, tǝ kutǝrya hangga.”

11

Shedawaya sǝri yi Faara

1 Tǝrgha fǝree sǝsal ƙǝƙǝrra nda, ndeegha nda, “Ɗuwaɗǝ ɗa ƙǝƙǝrang nda Ƙǝn Faara na a Urshelima tǝ mbǝd nji sataka, thlǝɗangga nafiya na a tǝrang shilee Faara in a mbǝɗi. 2 Amma a ƙǝƙǝrangna pǝpal yi na a ƙǝshi ma ƙǝn Faara wa, ƙǝsǝr malang ɗi ndǝn nafiya sǝngwa nggi. Na nda a ishang nda wupǝri ɗa hai na chahal yi ndǝre kumnggit faɗa kap sǝri.* 3 Ni a thlǝn shedawa yina ɗǝ sǝri tǝ lukkya fa yi ngwala tǝrha, niya fǝrang ngyakhrha thlǝkrha laɓarna kanda yi ɓǝngya haru kumnggitghǝn tal tǝ haru sǝri tǝ kumnggit mikki.” 4 Shedawa yini ya kanda ni ɗǝfya dzaitun ɗi sǝri tǝ sǝsal yini sǝri ƙǝsgha patilla yina ha na ƙǝt a mbed Chinǝm na yi ƙǝshiirha hǝu. 5 Ana niifa sǝ na midghǝn walang wuɗǝrha nǝn kanda fa, na waarha kyarha ɓa a mii ndan ɓǝlanggǝn fa saryi ndan ɗǝ. A hu kiya yanɗi tǝrna midghǝn walang wuɗǝrha kanda fa tǝtani a ɓǝlang ngganda. 6 Na nda tǝ sǝsǝmnda nggǝlang nda fǝrakh amshi amana ˈyaara ɓarha ahu sayidɗi nanda pǝr laɓar Faara. Nanda tǝ sǝsǝmnda ha yi kyakhrang nda aamgya hai tsawanda fara, na nda tǝ sǝsǝmnda ƙǝm na a ɓang patal nda ƙǝshiirha ɓa, ƙǝla tǝrna mindan. 7 Akwasamadɗi nggwalangna shedawa yini pǝr laɓar Faara, maɓidɗi na tsaurha ahu kwadɗi na ƙuɗimgǝn kyarhaɓa yangga tǝ kanda. Maɓidɗi kal kanda nǝn mu ɓǝlanggǝn kanda ɗǝ. 8 Nanda mal mǝr yi ndan a ten kwaman wupǝri ɗi tawang nanda Chi ndan sǝ. Sak wupǝri ɗa nǝn tǝ thlǝma nanda aarha “Sodom” ko “Masar”. 9 Ɓeena mahan tǝ mbeera chehweeya turya nafiya, tǝ kiwaya, tǝ miiya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn, na nda mbǝssang mǝryina fa, kar nda fa na a pang ngganda mǝr yini. 10 Nafiya tsauka yi ƙǝshidɗiya na nda a ǝna wutsǝfayirha ka mǝrra shedawa yini na sǝri. Na nda wumnda hai ka wutsǝfayirha, na nda thlǝnang ǝnfǝra ndan ɗǝ, ƙǝsǝr ka shedawa ni na sǝri ɓangga sǝsarha nafiya ɓa tsauka hu ƙǝshiirha. 11 Amma a kwasamad ɓenɗi mahan tǝ mbeera, yibrhafa na fǝr yibrha yi Faara kyagha fandan hai, thlii nda sǝ isha nda, tǝrgha kala niifa nagha kanda kyagha hu tǝrǝmnda hai. 12 Tǝrgha shedawa ni na sǝri sǝk urarha manggǝn a talara hai a ndaarha, “Tǝrama mbǝɗa ɓa ya!” Tǝrgha tǝrangganda kanda talara sǝ hu hashmbe, nagha fa tsanggindan a ƙǝlang kanda. 13 Mǝmǝlla sayidɗi kee rǝbgha chehweerha fa, tǝrgha tal hu kum yi wupǝri ɗi chagha hai, mǝrgha nafiya kumnggitghǝn mǝd hu rǝbrha chehwedɗa fa. Tǝrgha fingya nafiya hǝrǝkka tǝrmanda kaan, tǝrgha fǝrang mamnggirha nda Faara na a talara. 14 Ən kawa ɗi patal yi sǝri mbǝrɗa ɗǝ, ǝn kawa ɗi patal yi mahan nǝghǝn ɓayi a mbee.

Kodwomnda yi mǝd

15 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara yi mǝd penggǝn kodwomndǝghǝn. Sǝk uraya nda hai hangga a talara hai kanda a ndaarha, “Tsau kutǝryid ƙǝshiidɗi nanǝnya yi Chinǝm tǝ Ƙǝrǝsti na yighǝn, nǝn a ǝna kutǝryirha pakwanɗǝ!” 16 Tǝrgha shinggi na kumnggit sǝri kap faɗa ɗi na tsau hu tsǝnggam kutǝryid ndan a mbed Faara fǝla nda hai kwang ngganda tendan hai ɗǝfang shilee nda Faara in, 17 kanda ndaarha, “Usa ɗan sa, Chinǝm Faara na tǝ ngyakrha ha hǝu, sa na sǝ nanǝnya, na sǝ kaar, tǝ na ɓayi, ƙǝsǝr tǝrangna ngyahad wa na manggǝn sa a ǝna kutǝryirha. 18 Hufgha chehweeya hur, amma nanǝnya ɓad sayid hufrha hurwa ɓa, ɓad sayi ɓa nanda ngwang kumarha mǝrya sǝ, nanda fǝrang kǝna tar ndan annabiyiwa, tǝ nafiya chahal na a tǝrǝm thlǝmwa, nda shingya tǝ wundakhnaya. Ɓad sayi ɓa na nda a ɓǝlang nafiya ɓǝlangga ƙǝshiirha!” 19 “Tǝrgha inang ngganda Ƙǝn Faara ɗǝ a talara, tǝrgha na Akwatid ɗǝf mee ni ahur Ƙǝn Faara. Tǝrgha na kyatta ˈyaara ni, tǝ rii ǝngya fa, tǝ tǝrˈyana, tǝ rǝbrha chehweerha fa, tǝ wutsamnda!”

12

Nuneefa tǝ ǝnkaheerha

1 Tǝrgha na ǝnsakrha ni manggǝn a fǝrakh amshi. Nuneefa lǝlǝbɗǝ tǝ yanfara, ndǝre a kamu sarghǝn, a man tenggǝn, tǝtar kutǝryirha yi wufǝlngarya kum kab sǝri. 2 Nǝghǝn ahur, nagha a tǝrha ka hatta hur nggǝtta ƙǝsǝr takhɗǝ a nggǝtta hai. 3 Tǝrgha nggǝryi na ǝnsakhrha a fǝrakh amshi, kya Sheetan ɓa fadghǝn yiɓa ƙǝla hulthne tǝ tengya fa mǝd tǝ ɓongya kum, tǝ fatta ten kutǝryirha mǝd hu tenggini. 4 Tǝrgha ndusghǝn kahanggǝn tal hu mahan hai ahur wufǝlngaryini muwanggǝn kanda hweeɗa hai. Sheetan ɗi na ƙǝla hulthne ishgha a mbed nuɗi, takhka a nggǝtta hai, tǝnǝn kyang wanɗi a nggǝdɗa hai. 5 Tǝrgha nggǝtgha nuɗa hai wee hǝshin, na a ǝna kutǝryirha a ten chehweeya hǝu tǝ sǝsal ɗǝɓǝla, amma thlangganda wanɗi a haar Ənkaheerha, ɗǝnda tǝghǝn a thlǝmad Faara ɗǝ tǝ tsǝnggam kutǝryidghǝn. 6 Ɗagha nuɗi a kaheerha ɗǝ, a mbǝrha ɗǝ taksangna Faara sǝ, a mbǝɗi na nda a ƙǝlaghǝn ha yi mbeena kumnggidghǝn tal haru sǝri tǝ kumnggit mikki. 7 Tǝrgha thliigha yanda a talara. Mikailu tǝ fathlǝnggighǝn yana nda tǝ Sheetan na ƙǝla hulthne, sheetan ƙǝm tǝ fathlǝnggighǝn ɗǝnda mbee ɗǝ tǝ yanda. 8 Amma mbǝ ǝnkaheedɗi tǝ shembe na a mbanggǝn hǝbrha wa, rǝk kanda nda tǝ fa thlǝnggighǝn, ka a farɗi ˈyaɗang mbǝd tsaurha nda kanda fa a talara. 9 Muwangganda ǝnkaheedɗi na manggǝn hweeɗe hai, Sheetan ɗi na ƙǝla huthlinɗi ka ƙǝtǝm, nanda aarha tǝ mɓǝlfedɗi, nduwa ƙǝm Sheetan tǝ nggaɓa ƙǝshiirha hǝu. Muwangganda hweeɗe hai tǝ fa thlǝnggighǝn. 10 Tǝrgha sǝk urarha ni manggǝn a talara hai a ndaarha, “Nanǝnya, hǝrǝkrha tǝ sǝsǝmnda tǝ kutǝryid yinǝm Faara, tǝ sǝsǝmnda Ƙǝrǝstidghǝn. Ƙǝsǝr tǝˈyar wanmangginǝm, na yakh ˈyar kanda a mbed Faara nda yanfara tǝ fǝɗikrha, muwang nda hweeɗe hai. 11 Tǝrgha fa takkwaya kalghǝn nda mu parkayid far Wan Kamndǝɗi tǝ pǝr laɓarghǝn fǝr nanda shedawa atenggǝn, ƙǝsǝr nggǝm ngwanda yiɓǝd ndan kaan ta hu mǝrra ɗǝ wa. 12 Tsaunǝn ƙee ǝnama wutsǝfayirha, kun talarya, tǝ kun na tǝ tsaurha ahurghǝn! Amma kawa a chehweerha tǝ wuri aama, ƙǝsǝr tǝmbǝlfedɗi tǝrɗǝ thlǝmad nun hai! Nǝghǝn lǝlǝgɗa tǝ hufrha hura, ƙǝsǝr sǝnɗasǝ takhka sayi ngguchit ƙee!” 13 Walangna ǝnkaheedɗi muwang nda hu ƙǝshiirha hai, katǝranggǝn kaɗa nuɗa hai nggǝtgha wee hǝshin ɗi. 14 Amma fǝrang paha nda nuɗi sǝri yi Rǝfa na manggǝn a pǝrgha mbǝrha ɗǝ tangsang nanda hai ka ndǝghǝn a kaheerha. A mbǝɗa ni na nanda ƙǝlaghǝn ha yi hurarha mahan tǝ mbeera amawana ǝnkaheedɗi ƙǝsang nda. 15 Tǝrgha sheetan ɗi na midghǝn sǝ a hwanggǝn nuɗaɗǝ tǝ aam afa afa na a hwaarha ɓa a miighǝn. 16 Amma hweeɗe ɗang ɗǝ nuɗa sǝ, inangga hweeɗe miighǝn hai Sanggǝn aam kufadɗi kyagha ɓa a mii sheetan. 17 Tǝrgha sǝbgha hur sheetan ɗǝ tǝ nuɗi kaan, thliigha ɓa yangga tǝ tahad turya nuɗi, kanda ni na ǝna taara tǝ ˈya ndaana Faara, kanda ni ƙǝm na a takkwa ˈya pǝrna Yeeso. 18 Tǝrgha sheetan ishgha a ten chehwedɗi na mii wuri aamɗi. Tǝrgha ǝnkaheedɗi ishgha a mii ƙǝƙǝshɓang nda wuri aamɗi.

13

Maɓidɗi kyagha sǝ hu wuri aama

1 Tǝrgha na maɓi ni a kyarha ɓa hu wuri aamɗi. Nǝghǝn tǝ ɓongya kum tǝ tengya mǝd. Na tǝtaarya sǝ kum yi kutǝra a ten ɓonggini, kala teena na thlǝma sǝ yi sar Faara. 2 Maɓidɗi nani nǝghǝn ƙǝla piyarha, saryighǝn ƙǝla yi maɓi na nda aarha mǝmeere, miighǝn nǝghǝn ƙǝla yi lǝfari. Sheetan ɗi na fadghǝn ƙǝla hulthne fǝrang shembedghǝnǝn maɓidɗi tǝ tsǝnggam kutǝryidghǝn, tǝ sǝsǝmnggitghǝn na manggǝn heu. 3 Tal ahur tenggini ki maɓidɗi ƙǝla walang nda wundǝrha fa na mbang ɓǝlang, amma wuɗǝdɗi ˈwaɗǝ teena ƙǝnɗǝ. Maɓidɗi tǝrang ɗǝ hakkilod ƙǝshiirha, ƙǝsgha ǝnwulteena kanda mbusamadghǝn nda. 4 Ɗǝfangga fiya shilee ǝnkaheedɗi teena ƙǝsǝr fǝrang ɗǝ sǝsǝmnggitghǝn maɓidɗi, tǝƙǝm tǝrang shilee maɓidɗi in, nanda a ndaarha, “Wunni ƙǝla maɓidɗi ya? Wunni mbang yanda tǝghǝn?” 5 Malang nda kwamana maɓidɗi nagha thlǝk laɓarya ƙǝlara tǝ tǝrang altenggǝn sǝ yi sar Faara, tǝƙǝm fǝrang nda sǝsǝmnda na a ǝna ˈya nǝn na midghǝn yi ndǝriya kumggit faɗa kap sǝri. 6 Tǝrgha inanggǝn miighǝn hai nagha a thlǝk laɓarya ƙǝlara yi sar Faara, tǝ sar thlǝmnggǝn, tǝ mbǝd tsawudghǝn, tǝ fingya hǝu na a talara. 7 Fǝrang nda sǝsǝmnda na a yangga tǝ nafiya Faara na chahal kal kanda nǝn mu. Fǝrang ngyakhrha nda a ten kala turya, tǝ kiwaya, tǝ miiya, tǝ chehweeya. 8 Nafiya hǝu na hu ƙǝshiirha tǝrang nda shilee maɓidɗi teena, nafiya heu chireethlǝng ngwanda thlǝm ndan hai hu Ɗeleewar fǝr Yibrha, ka ǝna nanda ƙǝshiirha tsauka yi Wan Kamnda thleng nanda uradghǝn. 9 Kala yi na tǝ thlǝmad sǝkrha, sǝkƙǝnǝn! 10 Kala niifa tsawangga fa a ǝna tar mafayirha nǝn, tsauɗǝ nǝn a ǝna tar mafayirha. Kala niifa tsawangga fa tǝ thlaukh ƙǝlara na nda a ɓǝlang nda, tǝ thlaukh ƙǝlara ni na nda a ɓǝlang nda. Hu kiya fa fǝrƙǝkafekkya tsauɗǝ a ƙǝrsa nda, ƙǝrsa nda ɗǝnda mbeeɗǝ tǝ fǝrƙǝkafek.

Maɓidɗi kyagha sǝ a hweeɗe

11 Tǝrgha nggǝryi na maɓi yi sǝri, kyagha ɓa a hweeɗe. Nǝghǝn tǝ ɓongya sǝri ƙǝla yi wan kamnda, kalgha sǝ ƙǝla ǝnkaheedɗi na fadghǝn ƙǝla huthlinɗi. 12 Əna taara nǝn tǝ sǝsǝmnda yi maɓidɗi ˈwagha ɓa. Kyanggǝn ƙǝshiirha tǝ nafiya na hurghǝn heu a tǝrang shilee nda maɓidɗi in ˈwagha ɓa, yanɗi ƙǝnna wundǝyini keeghǝn. 13 Maɓi yi sǝri ɗi ya ǝnaɗǝ ǝnwultengya mǝmanggǝn, aahɗǝ waarha hai a talara a hweeɗa hai a yid fiya. 14 Nggaɓaɗǝ fiya hai hǝu na hu ƙǝshiirha tǝ ǝnwultenggini nggǝmang nanda fa a ǝnagha a yid maɓidɗi ˈwagha ɓa. Tǝrgha maɓidɗi ndanggǝn kanda a tǝn shishingnda nda ka a ɗǝfang shilee nda maɓidɗi in ˈwa nanda walang wundǝrha fa tǝ thlaukh ƙǝlara, ko nanǝn kee, ɓalghǝn tǝ yibrha fa. 15 Fǝrang nda sǝsǝmnda maɓidɗi yi sǝri na a fǝrang yibrha nǝn shishing nda maɓi ɗa fa ˈwagha ɓa tǝnǝn kalasǝ, na a ɓǝlanggǝn fiya hǝu kargha ɗǝfang shilee shishing ndǝghǝn fa. 16 Maɓi yi sǝri ɗiya ngyaɓang nggǝn fiya heu na a ǝnang ndǝrɗaha nda kanda hu haryindan yisǝma ko a pǝmnggindan, shingya tǝ wundakhnaya, nda tǝ ƙǝna, tǝ nda fa yamirha, tǝ nda mafarha tǝ fingya mbuwa mafarha. 17 Əna nǝn ndǝn kee amana niifa hiighǝn ko henggǝn, a mbǝ tǝ ndǝrɗaha fa wa, ndǝna thlǝm maɓidɗi ko ndǝrɗakh thlǝmnggǝn. 18 Ənɗiya na midghǝn sǝ thladwayirha. Kowunni na mbang kukwalang ˈya hai kirasanggǝn ndǝrɗakh ɗi ki maɓidɗi ndǝrɗakh maɓidɗi ya yi niifa ni, nǝn chireethla hai, 666.

14

Wan Kamnda tǝ nafiya 144,000

1 Tǝrgha ƙǝlee ɗǝ, a mbed na Wan kamnda ƙǝt a ten Wumnda Sihiyona, tǝ nafiya 144,000 a thlǝmadghǝn chireethleng nanda thlǝm Wan Kamnda hai tǝ Chin a pǝmnggindan. 2 Tǝrgha sǝk urarha ni hai a talara a riirha ƙǝla rid hwad aama, ƙǝla tǝrˈyaana. Uradɗi sǝk ni nǝghǝn ƙǝla riirha ɗǝk ƙǝliingya. 3 Kanda a aah amshe pǝling a mbed tsǝnggam kutǝryidɗi, tǝ ǝnggini na tǝ yibrha fa faɗa, tǝ shinggini. Mbǝ niifa sǝ na mbang tsaha amshi ɗi wa ƙǝl nafini na 144,000 kee, fingya ni hǝrghang nanda kanda hu ƙǝshiirha. 4 Nafina ni ya sǝɓang ngwa fandan ɗǝ tǝ nishya, ƙǝsǝr tsau nda chahal. Kanda ni mbuwa samad Wan Kamnda kala mbǝrha ɗǝnǝn sa ɗǝ. Kanda ni hǝrǝkka ahur fingya nafiya na hu ƙǝshiirha, na nda ƙǝla wan ˈwad ǝnnarhami yi ǝn huɗarha nǝm fǝrang nda Faara tǝ Wan kamnda. 5 ˈWawanda nggaɓaarha wa, tǝƙǝm mbǝ aibe sǝ a fandan wa.

Fathlǝngya Faara mahan

6 Tǝrgha nggǝryi na tǝthlǝnda Faara a pǝra hu a fǝrakh amshi, nǝghǝn tǝ Laɓara mii na Mbǝnggǝn yi pakwanɗǝ na a pǝrghǝnǝn a fingya natǝ tsaurhahu ƙǝshiirha, a kala chehweeya, tǝ a kala turya, tǝ kala miiya, tǝ fiya. 7 Tǝranggǝn uradghǝn sǝ kaan, ndǝghǝn, “Tǝrmama Faara, tǝƙǝm fǝraman mamnggirha thlǝmnggǝn! Ƙǝsǝr nanǝnya, ɓad sayi ɓa nǝn a ngwang kumarha fiya sǝ hǝu. Ɗǝfaman shilee in, ndǝghǝn ǝnagha talara tǝ ƙǝshiirha, tǝ wuri aama, tǝƙǝm fereeya aama!” 8 Tǝthlǝnda Faara yi sǝri takkwa yanɗa nǝn hai ˈwagha ɓa, ndǝghǝn, “Fǝlɗa hai, Mbabila na manggǝn fǝlɗa hai! Yanɗi kyangga chehweeya hǝu hu nggaala tǝ aam inabi ǝnana susuwaya!” 9 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara yi mahan takkwa fingya yina nǝn hai sǝri. Tǝranggǝn uradghǝn sǝ ndǝghǝn, “Kala niifa ɗǝfangga shilee maɓidɗi teena tǝ shishing ndǝghǝn, tǝƙǝm thlǝ djarra ndǝrɗakh ɗanǝn a pumnggǝn, ko a harghǝn, 10 nǝn a saa aam inabi yi hufrha hur Faara, ǝna nanda tǝ shembedghǝn irang nanda hu wuhuleurha hai yi hufrha hur Faara. Na nda a sǝsang nda kaan tǝ waarha tǝ tsal waarha, a mbed fathlǝngya Faara na chahal tǝƙǝm a mbed Wan Kamndǝɗi 11 Ini waarha yi sǝsang kanda nǝn naarha thliirha talara ɗǝ pakwanɗǝ. Nafini na a tǝrang shilee maɓidɗi teena tǝ shishing ndǝghǝn mba nda tam wal yibrha wa nda fǝɗikrha tǝ yanfara tǝ kala niifa thlǝgha ndǝrɗaha hu thlǝmnggǝn.” 12 Ndaarha ni nanǝnya nafiya Faara na chahal na a ǝna taara tǝ ˈya ndaana Faara a tsawa nda tǝ munyarha tǝ ƙǝrǝsta na nda tǝ shembe fǝrƙǝkafek fa a Yeeso. 13 Tǝrgha nggǝryi sǝk urarha hai a talara a ndaarha, “Chireethlǝng ǝnɗa hai ya, fa parkayani nafiya na a mǝra hu Chinǝm nanǝnya!” Ndagha Sǝsǝna, “Ƙǝkafek na nda a yibrha hu njiten tar ndan, ƙǝsǝr ka ǝn ǝnad ndan nǝn a takkwa kanda.”

Hathla Ƙǝshiirha

14 Tǝrgha ƙǝleeɗǝ, na hashmbe ni pǝpet a frakh amshi, tǝ niifa ƙǝla Wan Niifa tsau hu hashmbiɗi, nǝghǝn tǝ tǝtar tǝfasa yi kutǝryirha atenggǝn, nǝghǝn tǝ ɗǝhwasarha ha na chimnggǝn. 15 Tǝrgha kyagha tǝthlǝnda Faara ɓa fadɗǝn hu Kǝn Faara aah farha nǝn tǝ urarha na manggǝn a yanɗi na tsau hu hashmbiɗi, nagha a ndaarha, “Tǝrang ɗǝhwasad wa katǝrangga hathla hai, ƙǝsǝr sayid hathla ɓaɗa ɓa nanǝnya, nakhɗa ǝnnarhami na hu ƙǝshiirha nakhɗa ɗǝ kaan na a halthgha hai.” 16 Nanǝn kee, yanɗi na tsau hu hashmbiɗi wiwiɗanggǝn ɗǝhwasadghǝn hu ƙǝshiirha hai, hathlang ngganda ƙǝshiirha hai. 17 Nggǝrgha tǝthlǝnda Faara kyagha ɓa hu Ƙǝn Faara a talara, ndǝghǝn nggi ƙǝm nǝghǝn tǝ ɗǝhwasarha a harghǝn na chimnggǝn kaan. 18 Tǝrgha nggǝrgha tǝthlǝnda Faara kyaghaɓa faɗǝn, ndǝghǝn ni aten wadɗi ha na a mbǝd fǝr sataka. Tǝranggǝn uradghǝn sǝ aah yanɗa nǝn natǝ ɗǝhwasadɗa ha na chimnggǝn, ndanggǝn, “Tǝrang ɗǝhwasad wa na chimnggǝn wumangga ƙǝnda wan ɗǝfya inabi na hu ƙǝshiirha, ƙǝsǝr wanggighǝn nakhɗan nda.” 19 Tǝrgha tǝthlǝnɗǝ ɗi muwanggǝn ɗǝhwasadghǝn hu ƙǝshiirha hai, thlenggǝn wangya inabi ɗa hai tsamanggǝn kanda a mbǝd ˈyaɗa inabi hai yi hufrha hur Faara. 20 Tsathlang ngganda wan ɗǝfya inabi ɗa hai a ƙǝsǝr wupǝri ɗi, nagha fara a ira hai a mbǝd ˈyaɗa wan ɗǝfya inabi ɗi sǝl iundǝghǝn a ƙǝƙǝrang ɗǝm tǝ sǝsal ƙǝƙǝrra sǝlɗǝ 1,600, ndam kilomita haru mahan, kuɗimndǝghǝn sǝlɗǝ nzang nda lidzam pǝrshe sara mikki, iundǝghǝn mel hau sǝri, ɗangkam ndǝghǝn pǝne tal tǝ mbeera.

15

Fathlǝngya Faara mǝd tǝ mii ngwala patal mǝd

1 Tǝrgha na ǝnsakhrha ni manggǝn a talara yi fǝr ǝnwulteena. Fathlǝngya Faara mǝd kanda tǝ mii ngwala patalya ha mǝd, ƙǝsǝr kanda ni na mii ngwala sǝbrha hur Faara. 2 Tǝrgha na ˈya ni ƙǝla wuri aam tolokar kukurɗa tǝ waarha. Naɗi fingya yini kalgha maɓidɗa mu tǝ shishing ndǝghǝn tǝ hangnda ndǝrɗakh thlǝmnggǝn. Kanda ƙǝƙǝt a mii wuri aam tolokar ɗi ƙǝs nda ƙǝliinga ha fǝrang na Faara kanda. 3 Kanda a aah amshi Musa, mafad Faara, tǝ yi Wan Kamnda, kanda a ndaarha, “Na taryiwa mǝmanggǝn, yi fǝr ǝnwulteena, Chinǝm Faara na tǝ sǝsǝmnda ha heu. Na kwaman nggiwa tǝ ƙǝkafek fa, tǝ nggayirha ƙǝm, sa na kutǝra aten chehweeya. 4 Wunni mbuwa tǝrǝm sa, Chinǝm? Wunni mbuwa fǝrang mamnggirha thlǝmwa? Ƙǝsǝr sa katenwa tǝpeɗǝnda ni. Na chehweeya heu a ɓarhaɓa tǝro shilee nda teena, ƙǝsǝr kyad nggayid taryiwa a pǝpal ɓa.” 5 Akwasamad yanɗiya ƙǝlani ɗǝ, na ƙǝn Faara ni a talara, chama yi ɗǝf mii Faara tsahai. 6 Tǝrgha fathlǝngya Faara mǝd na tǝ patalya ha kya nda ɓa hu ƙǝn Faara, kanda tǝ karid alfinti fa, na a chimnda fa, tǝƙǝm kabten tǝfasa a ƙǝfan ndan. 7 Tǝrgha tal ahur ǝnggini na tǝ yibrha fa faɗa, fǝrang ndaro nǝn mǝd fathlǝngya Faara ɗi na mǝd yi tǝfasa, lǝlǝgɗa tǝ sǝbrha hur Faara, na tǝ yibrha fa pakwanɗǝ. 8 Tǝrgha lǝghǝdgha Ƙǝn Faara tǝ ine na a kyarha ɓa hu mamnggit Faara tǝ sǝsǝmndǝghǝn. Mbǝ niifa sǝ na mbang kyarha hu ƙǝn Faara ɗǝ wa ƙǝl patal yini mǝd yi fathlǝngya Faara mǝd ngwalanda hai.

16

Ndaroya mǝd yi hufrha hur Faara

1 Tǝrgha sǝk urarha ni a kaala sǝ ahu ƙǝn Faara a ndang nda fathlǝnggini ki Faara mǝd, “Ɗamaɗǝ ɗun irang ndaro yina ɗǝ mǝd na lǝlǝgɗa tǝ hufrha hur Faara aten ƙǝshiirha hai.” 2 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara yi tal iranggǝn ǝnɗa hai na ahur ndarodghǝn aten ƙǝshiirha hai, tǝrgha hǝlthgha fad nafiya wuɓǝl-wuɓǝl na hadghǝn kala yi natǝ ndǝrɗaha fa yi maɓidɗi, tǝ fingya ƙǝm tǝrangga shilee shishing ndǝghǝn in. 3 Tǝthlǝnda yi sǝri iranggǝn yighǝn ǝnɗa ɗǝ na a ahu ndarodghǝn ahu wuri aama ɗǝ. Tǝrgha kyahargha aam wuri aam ɗa hai ƙǝla far niifa mǝrgha, ǝnggini heu na hu wuri aamɗi natǝ yibrha fa mǝra nda ɗǝ. 4 Tǝthlǝnda Faara yi mahan iranggǝn yighǝn ǝnɗa ɗǝ na hu ndarodghǝn hu aam kufaya ɗǝ tǝ suhwadya tsawa nda ka fara. 5 Tǝrgha sǝk tǝthlǝnda Faara ni yi natǝ sǝsǝmnda aten aamgya a ndaarha, “Na tǝ ƙǝkafek fa hu ngwa kumad wa, sa Tǝpeɗǝnda, sa na sǝ tǝƙǝm nasǝ ƙǝtsar, 6 ƙǝsǝr irang nda far nafiwa ɗǝ na chahal tǝ yi annabiya, kulo hai nanǝnya fǝrang na fara kanda a sa nda, ndǝna ƙǝna ndan kee.” 7 Tǝrgha sǝk urarha ni a mbǝd nji sataka a ndaarha, “Chinǝm Faara natǝ Mamnggirha fa, ngwa kumad wa nǝghǝn mǝmǝl tǝ ƙǝkafekkirha.” 8 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara yi faɗa iranggǝn ǝngyaɗǝ na hu yighǝn ndaro aten yanfaara ɗǝ, fǝrang sǝsǝmnda nda yanfara fǝfǝrang nggǝn fiyaɗǝ tǝ waarha. 9 Thlerra wadɗi ˈyanggǝn fiya ɗǝ, ˈyar thlǝm Faara nda, ndǝghǝn natǝ sǝsǝmnda ha aten patal yini ya. Amma kar nda fa a malang ngganda ɗimiyid ndan fǝrang mamnggirha nda. 10 Tǝthlǝnda Faara yi tuf iranggǝn ǝngya ɗǝ na hu ndarodghǝn aten tsǝnggam kutǝryid maɓidɗa ɗǝ nggǝlang wula kutǝryidghǝn, katǝrangga fiya ƙǝt sheneu ndan ka sǝsarha. 11 Na nda a ˈyar Faara na a talara ƙǝsǝr ka sǝsad ndan tǝ thlerra wadɗi, amma kar nda fa a malang ngganda tar mbǝlfed nda. 12 Tǝthlǝnda Faara yi mikki iranggǝn ǝngya ɗǝ na hu yighǝn ndaro hu kufad Yufiritus ɗǝ hwargha kufadɗi, ka a tangsang kwamana nda kutǝrya sǝ na a ɓarha ɓa a man kyad yanfara. 13 Tǝrgha na ǝnkaheeya ni mbuwa ngga mahan na ƙǝla kuɓaya. Tal kyaghǝn ɓa a mii ǝnkaheerha, tal a mii maɓidɗi, tal ƙǝm annabi tǝ nggaɓaarha. 14 Sǝsǝngya ǝnkaheeya ni na a ǝna tar ǝnwulteena, ɗǝnda thlǝma kutǝrya ƙǝshiirha ɗǝ, na a wumang ngganda kanda ka yana nda tǝ Chinǝm a farɗi na manggǝn yi Faara natǝ Mamnggirha fa. 15 Ndagha Chinǝm, “Kulo hai, niya ɓarhaɓa ƙǝla ngaara! Tǝ parka ni yanɗi ɓani waala mǝmekhne ngwaɗa fa amawa nǝn wiirha tawalth ƙǝsgha shilee ndǝn.” 16 Tǝrgha wumangga ǝnkaheeyini kutǝrya a mbǝrha tal na nda aarha tǝ mii Ibraniyaya Armaggeddon. 17 Tǝthlǝnda Faara yi mǝd iranggǝn ǝngya ɗǝ na hu yighǝn ndaro hu ɓereurha ɗǝ. Kyagha urarha ɓa kaan hu Ƙǝn Faara a tsǝnggam kutǝryirha ɓa a ndaarha, “Ngwalaɗǝ!” 18 Nagha ǝngya a kyad waarha, tǝ ǝngya a riirha fa, tǝ tǝrˈyaana, tǝ rǝbrha chehweerha fa. Ka ǝna nanda niifa ˈwawa chehweerha rǝbrha fa kee wa. Ndǝna rǝbrha chehweerha fa ˈwagha katǝrarha hai ka mbara mbǝrha. 19 Manda wupǝri ɗi tsakhka hai mahan, wupǝriya heu na hu chehweeya chanda hai. Ɗalgha Faara Mbabila in na manggǝn, kyanggǝn hu sa wuhuleu aam inabi hai yi hufrha hurghǝn kaan. 20 Kala wutambarra tima nda hai, wumngya ƙǝmɗa nggǝr wanda naghǝn wa. 21 Irgha wutsamngya hai mǝmanggǝn a talara na haghǝn kaan aten fiya hai sǝlɗǝ kilo 45. Tǝrgha fiya na nda a ˈyar Faara ka patal yid wutsamndǝɗi, ƙǝsǝr patal yidɗi paɗiɗa hai kaan.

17

Susuwarha tǝ maɓi

1 Tal ahur fathlǝngya Faara mǝd natǝ ndaro yina ha mǝd ɓagha thlǝmad na ɓa ndeeghǝn, “Ɓoɓa, niya kyaɗo kwaman ɗi na nda a tsǝtsǝl sǝsuwadɗi ya, na tsau aten kufaya hangga. 2 Ənana kutǝrya ƙǝshiirha kulafayirha tǝghǝn. Nafiya ƙǝshiirha tsau nda ƙǝla nafiya nggalgha tǝ aam inabi ka kulafayirha ǝna nanda tǝghǝn.” 3 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara hu sǝsǝna tǝreeghǝn a kaheerha ɗǝ. A mbǝɗi na nuneefa ni tsau aten maɓi hǝɓa natǝ chireelth thlǝmngya fa yi ˈyar Faara, tǝ tengya mǝd tǝ ɓongya kum. 4 Nuɗi kalɗǝ kari fa wuleren tǝ yiɓa, sakhɗa ɗafa tǝ kari tǝfasa tǝ tur ferya na chimnda fa. Nǝghǝn tsǝb tǝ wuhuleurha ha yi tǝfasa lǝlǝgɗa tǝ ǝn kaara ǝn tsanda yi kulafayirha. 5 A pǝmnggǝn chirethleng nda ǝnwulteena hai na sǝndǝghǝn ɓǝɓee: “Mbabila na manggǝn, man susuwaya heu, tǝ ǝn tsangya yi ƙǝshiirha.” 6 Naɗi nuɗi ngalɗǝ tǝ far nafiya Faara na chahal tǝ kǝm far fingya fǝrgha shedawa aten Yeeso. Ne a ƙǝlang nda nuɗi, ƙǝseegha ǝnwulteena kaan. 7 Ndeegha tǝthlǝnda Faara, “Kama ƙǝsna ǝnwulteena sa? Niya pǝro ˈya heu aten nuɗiya tǝ maɓidɗi nǝn a tǝra, natǝ tengya fa mǝd tǝ ɓongya kum. 8 Maɓidɗi nana ya ˈwaɗǝ narha tǝ yibrha fa, amma ɓalwa tǝ yibrha fa nanǝnya wa. Nǝn a thliirha sǝ ahu kwadɗi na kuɗimnggǝn ya ka mǝra ɗǝ. Nafiya na hu ƙǝshiirha chireethleng ngwa nanda thlǝm ndan hai hu ɗeleewar fǝr yibrha ka ǝna nanda ƙǝshiirha na teena a wulang kanda a nanda maɓidɗi. Nǝghǝn tǝ yibrha fa yi, nanǝnya ɓalwa tǝ yibrha fa wa, amma nǝn a nggǝr kyarhaɓa.” 9 Ənɗiya na midghǝnsǝ ǝnaghǝ nǝm tǝ thladwayirha. Tenggini mǝd ya mbǝd ɗangkamngya ni mǝd, nana nuɗasǝ tǝ tsaurha atenggǝn. 10 Na kutǝrya sǝ ƙǝm mǝd. Tuf ahur ndan fǝl nda hai, takhɗǝ tal ɓalgha hai, amma yi mǝd ɓalghǝn kula ɓarhaɓa, a ɓaɗa ɓa nǝn a tsǝrha tsǝɓaku kee. 11 Maɓidɗi na tǝ yibrha fa kaar, nanǝnya ɓalwa hai wa, ndǝghǝn ni kutǝra yi wuvaɗa. Nǝghǝn ahur fingya yini na mǝd ya, nǝn a ɗǝrha a mbǝd mǝrrǝghǝn ɗǝ. 12 Ɓonggini kum nana, kanda na kutǝrya kum ɓalgha kula thlǝ sǝsǝmnda yi kutǝryirha. Amma na nda a fǝrang kwamana kanda tǝ maɓidɗi ǝna kutǝryirha nda yi sayi ngguchit kee. 13 Kutǝr yini ya na numad ndan tal, na nda a fǝrang sǝsǝmndǝ ndan tǝ ngyahad ndan a maɓidɗi. 14 Na nda a yanda tǝ Wan Kamnda, amma na Wan Kamndǝɗi a kal kanda mu ƙǝsǝr ndǝghǝn ni Chinǝm aten chingya, tǝƙǝm kutǝra aten kutǝrya. Fingya na a thlǝmadghǝn kanda ni aah nanda, fingya na wuwura tǝ natǝ ƙǝkafek fa. 15 Tǝrgha ndeegha tǝthlǝnda Faara, “Aamɗi nana ya tsauna sǝsuwadɗa sǝ, kanda ni na turya, tǝ chehweeya, tǝ miiya ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. 16 Ɓonggini kum nana, kanda tǝ maɓidɗi na nda a kar nad sǝsuwadɗa fa ya. Na nda a thlang ǝngya heu nanǝn tǝghǝn ha malghǝn nda tawalth, na nda a kyang thlu fadghǝn, njang ngganda ɗǝ tǝ waarha. 17 Ƙǝsǝr fǝrang Faara kwamana kanda ahur ndan a ǝna ˈya nda na midghǝn, nagha numad ndan tal, fǝrang sǝsǝmndǝ ndan nda maɓidɗi ka ǝna kutǝryirha nǝn ƙǝl farɗi lǝghǝd na laɓar Faara. 18 Nuɗi nana ya, ndǝghǝn ni wupǝri ɗi na manggǝn na a ǝna kutǝryirha aten kutǝrya ƙǝshiirha.”

18

Fǝlla Mbabila hai

1 Akwasamad ǝngginiya nggǝryi na tǝthlǝnda Faara a pǝra hai a talara, tǝ sǝsǝmnda ha kaan, mamnggitghǝn fǝrang kukwaryirha nǝn ƙǝshiirha. 2 Njargha hai ndǝghǝn, “Fǝlɗa hai! Fǝl Mbabila hai na manggǝn. Tsauɗǝ mbǝd tsawud ǝnkaheeya tǝ wunurya, tǝ mbǝd tsawud kala tur sǝsǝngya mbuwa chahal, tǝ mbǝd tsawud wuɗikkya mbuwa chahal, tǝ mbǝd tsawud maɓiya mbuwa chahal tǝ maɓiya tsan nanda. 3 Kyanggǝn chehweeya heu hu sa aam inabi hai. Kutǝrya ƙǝshiirha ǝnanda kulafayirha tǝghǝn, fa shafiliya ƙǝshiirha wal nda kǝna ha hu sǝsǝmnda mbǝna fadghǝn.” 4 Nggǝryi sǝk urarha hai a talara a ndaarha, “Kyama sǝ, nafina! Kyama sǝ ahurghǝn! Ƙǝsǝr amawa nun kyarha hu ɗimiyidghǝn hai, amawana patallǝghǝn wal kun ha. 5 Ƙǝsǝr ɗimiyidghǝn paɗiɗa hai tsǝɗǝ nzang ta talara ɗǝ. Faara ƙǝm ɗalɗǝ ɗimiyidghǝn in. 6 Ənaman ƙǝla ǝnang nǝn fingya, ǝnaman katǝra sǝri aten ǝn mbǝlfeerha ǝnanǝn, iraman ǝn saarha hu wuhuleurha hai katǝra sǝri kal yanɗa nǝn mu fǝrang nǝn fingya. 7 Kǝla tǝrang nǝn altenggǝn sǝ, tǝ yakh ǝn mbǝnafa, nǝghǝn a taala tǝ ndaarha, ‘Kwatam ni nggi, mbǝ nu mǝrra ni nggi wa, mbi tǝ mǝrra wa.’ 8 Tsaunǝn kee, na patal a ɗǝghang hai hu paara tal, nda mǝrra tǝ sǝbrha hura tǝ miirha. Na nda a njang nda ɗǝ tǝ waarha, ƙǝsǝr Chinǝm Faara na a ngwang kumarha sǝ nǝghǝn tǝ mamnggirha fa”. 9 Tǝrgha kutǝrya ƙǝshiirha ǝnagha kulafayirha tǝghǝn, tǝkka mbǝnafa tǝghǝn, na nda a tǝrha tǝ kukwara atenggǝn, a sayidɗi nana nda ini wadɗi na a njang ɗǝ. 10 Na nda a isha inggun ma wupǝri ɗi ƙǝsǝr ka na nda a tǝrǝmnda. Mbǝ mindan sǝ a sǝsa nda ƙǝla ndǝghǝn wa. Na nda a ndaarha, “Kawa! Kawa! Sa wupǝri Mbabila na manggǝn! Hu sayi ngguchit ngwalang nda nggo kumarha sǝ!” 11 Fa shafǝliya yi ƙǝshiirha na nda a tǝrha tǝ sǝbrha hura atenggǝn, ƙǝsǝr mbǝ niifasǝ na nggǝr hii karid ndan wa. 12 Na nda a heng kari ɗǝ natǝ sakhɗa tǝfasa, tǝ yi wurirha, tǝ fǝrya na nggǝngga. Kari yi alfinti, tǝ kari na wulerǝn, tǝ siliki na yiɓa, tǝ yi natǝ aam dzarggina fa. Əngya ǝnana nda tǝ ɗǝfya na sǝd ndan mbǝnggǝn, tǝ fingya hǝɓang nanda ɗǝ ɗǝɗamǝn, tǝ kari na ƙǝla thlan chiwana, tǝ kariya ǝnan nanda tǝ ɗǝɓǝlya ɗǝɗamǝn, tǝ ferya na chimnda fa ngga. 13 Urdiya, tǝ, tǝ ǝn njiya na sǝd ndan mbǝnggǝn, tǝ mur tǝ fauda, tǝ ǝn wum chimbe, tǝ ǝn tǝllafa na sǝrha mbǝnggǝn, tǝ aam inabi, tǝ fǝɗed ƙǝmnda fa, tǝ humbad wan hwalirha, tǝ wan hwalirha, tǝ thlaaya, tǝ chaukhraya, tǝ Pǝrsaya, tǝ keked pǝrsaya, tǝ shing nda fiya na nda a heng ɗǝ ƙǝla mafaya. 14 Na nda a ndaarha, ǝnggǝni ɗǝfna teena tǝghǝn ɓalwa sǝwa. Ƙǝnawa heu tǝ ǝn sakh ɗad wa sahad nda ɓalwa nggǝr walang kanda ɓalwa. 15 Fa shafili yini na a heng ǝnggina ɗǝ ya wal nda chikrha ƙǝna a fadghǝn, isha nda ɗǝ inggun ma thlǝmadghǝn ka tǝrǝm sǝsadghǝn. Na nda a tǝrha tǝ sǝbrha hura na nda ahuhwaarha, 16 na nda a ndaarha, “Kwa! Kawa! Wupǝri na manggǝn, sa na kal karid alfinti ngga, wulerǝn tǝ yiɓa na sakhɗang fadghǝn tǝ karid tǝfasa, tǝ ferya na nggǝngga na chimnda fa! 17 Ƙǝsǝr hu sayi ngguchit ƙǝnaɗi heu yi wupǝri ɗi ngwala ɗa hai!” Mamngya nggirnggi aam fa shafili yini, tǝ fingya na a wiirha tǝ nggirnggi aamɗi, tǝ fa huryighǝn tǝ fingya na a kaɗa ˈya na a muwa nda mii hu nggirggi ɗi, isha nda ɗǝ inggun. 18 A sayidɗi na nanda iniɗi na a djang nda ɗǝ, na nda a ndaarha, “ˈWa wanda ǝna wupǝri manggǝn kiya wa!” 19 Nanda irr tiniirha aten ndan sǝ, na nda a tǝrha tǝ sǝbrha hura, na nda a ndaarha, “Kawa! Kawa wupǝri na manggǝn, ai nafini heu natǝ nggirggi aama na hu wuri aamɗi walgha ƙǝna ha tǝ yighǝn ƙǝna! Hu sayi ngguchit sǝb ǝngya ɗǝ heu.”

20 “Ənama wutsǝfayirha atenggǝn, talara! Ənama wutsǝfayirha kun nafiya Faara! Ənama wutsǝfayirha kun nafiya Faara na chahal tǝ annabiya! Ƙǝsǝr ngwang Faara kumarha Mbabila sǝ ƙǝsǝr ka kun.” 21 Tǝrgha tǝthlǝnda Faara na manggǝn tǝranggǝn feera sǝ manggǝn ƙǝla fen hǝrha muwanggǝn hu wuri aama ɗǝ, nagha a ndaarha, “Tǝ shembe na nda a muwang wupǝri Mbabila hweeɗe hai mba nda nggǝr walang ɓalwa. 22 Mbǝm nggǝr sǝk ɗǝk ƙǝlinga, fa aah amshiya, tǝ perǝma, tǝ kodwomngya ahur nun ɓalwa. Mbǝm nggǝr na fa mbǝr ǝngya tǝ fa tarya ahur nun wa. Mbǝm nggǝr sǝk hǝrha ahur nun wa tǝ ǝnji hǝrha wa. 23 Mba nda nggǝr na kukwaryid patilla ahur nun wa. Mba nda nggǝr sǝk fad wutsamnda tǝ wuronga wa. Ƙǝsǝr kaar fa shafili yinun kanda ni natǝ sǝsǝmnda ha hu ƙǝshiirha heu, ƙǝsǝr chehweeya heu wul tendan tǝ mutun nun. 24 A hur mbabila ni na nanda far nafiya sǝ na chahal tǝ yi annabiya, tǝ fingya thleng nanda urad ndan hu ƙǝshiirha heu.”

19

Wutsǝfayirha a talara

1 Akwasamadghǝn, sǝk mbeela ni ƙǝla fiya hu teera a talara. Kanda a ndaarha, “Falama Chinǝm! Hǝrǝkrha tǝ mamnggirha tǝ sǝsǝmnda yi yinǝm Faara ni, 2 Ƙǝsǝr ngwa kumadghǝn yi ƙǝkafek ni mbǝ wurahasǝ wa. Ndǝghǝn ni ngwangga kumarha sǝsuwadɗa sǝ sǝɓangga ƙǝshiirha ɗǝ tǝ kulafayidghǝn. Tsǝtsǝlang Faara teng ɗǝ kumad faar mafayighǝn irang nǝn ɗǝ.” 3 Nggǝrgha nda tǝrang urad ndan sǝ na nda a ndaarha, “Falama Chinǝm! Nagha ini wadɗi a tǝla a talara ɗǝ hu wupǝri ɗi yi pakwanɗǝ.” 4 Shinggini kumnggit faɗa tǝ ǝnggini natǝ yibrha fa faɗa fǝla nda hweeɗe hai tǝrang shilee nda Faara in, yanɗi tsauka hu tsǝnggamɗi. Na nda a ndaarha, “Atsaukake! Falama Faara!” 5 Tǝrgha kyagha urarha ɓa hu tsǝnggam kutǝryidɗi a ndaarha, “Falama yinǝm Faara, kun na mafayighǝn, kun na a tǝrǝmnggǝn, na manggǝn tǝna ngguchit.”

Wutsǝfayid kahad Wan Kamnda

6 Tǝrgha sǝk ˈya ni ƙǝla huhwaarha hu teera, ƙǝla aama na hwaarha a mbǝd tsǝtǝr, tǝƙǝm ƙǝla tǝrˈyaana, kanda a ndaarha, “Falama Faara! Ƙǝsǝr Chinǝm, yinǝm Faara na manggǝn, ndǝghǝn ni na a ǝna Kutǝryirha! 7 Tama ǝna wutsǝfayirha nǝm, tǝk mbǝnda nǝm fa, fǝrang mamnggirha nǝm! Ƙǝsǝr ɓa sayi ɓa yi kahad Wan Kamnda, wuronggǝn ngwaɗa fa. 8 Fǝrang nda lukrha pǝpet na a chimnda fa ngga kalanggǝn fa.” (Luwudɗi na a chimnda fa ngga ndǝna tar nggayid nafiya Faara.) 9 Tǝrgha ndeegha tǝthlǝnda Faara, “Chireethleng ǝnɗa hai ya, ‘Fa parkaya ni nafini mbu nanda kanda hu wutsǝfayid kahad Wan Kamndǝ ɗaɓa.’ ” Nggǝrghǝn ndaarha, “Laɓarya Faara ni ya yi ƙǝkafek.” 10 Tǝrgha fǝli hai a mbedghǝn tǝrang shilee ni, amma ndeeghǝn, “A ǝnanna kee wa! Nggima pashid tar nun ni, sa tǝ wanmanggiwa, kun ƙǝsgha shedawad ƙǝkafekkid Yeeso ha. Tǝraman shilee Faara in. Sǝsǝn pǝr ˈya ndana Faara thlǝkka ƙǝkafek aten Yeeso.”

Niifa a ƙǝsǝr pǝrshe pǝpet

11 Tǝrgha ƙǝlee hai na talara ni inɗaɗǝ, na pǝrshe ni pǝpet. Niifɗi na a ƙǝsǝrghǝn thlǝmnggǝn ni, Ka Niifa na tǝ Ƙǝkafek fa. Nǝn ngwa kumarha tǝ nggayirha tǝ yanda ƙǝm. 12 Yidghǝn nǝghǝn ƙǝla sheneu waarha, a tenggǝn na tǝtar kutǝryirha sǝ hangga. Na thlǝma sǝ chichireethlee hai a fadghǝn, amma mbǝ niifasǝ sǝngga thlǝmɗi wa ƙǝl ndǝghǝn tafadghǝn. 13 Kaɓadɗi kal nǝn fa nǝghǝn tǝ faara. Thlǝmnggǝn ni “Laɓar Faara.” 14 Sodjaya yanda na a talara kanda a samadghǝn, kanda tǝ lukkya fa pǝpet-pǝpet na chichilɓi ɗǝ a ƙǝsǝr pǝrsaya na pǝpet-pǝpet. 15 Hu miighǝn na thlaukh ƙǝlaara sǝ na kyarhaɓa chimnggǝn kaan, ndǝnǝn a kyathlang nafiya chehweeya saɗǝ tǝghǝn. Nǝn a ǝna kutǝryirha aten ndan tǝ sǝsal ɗǝɓǝla, nǝn a ishang wangya ɗǝf inabi ɗǝ a mbǝd tsarang nda wangya inabi hai tǝ sǝbrha hur Faara kaan natǝ mamnggirha. 16 A hu kaɓadghǝn tǝƙǝm a fǝɗadghǝn na thlǝm ɗa sǝ chichireethlee hai, “Kutǝr kutǝrya tǝ Chinǝm yi chingya.” 17 Tǝrgha na tǝthlǝnda Faara ni ƙǝt a yanfara, a njarang wuɗikkya ɗǝ na a pǝra a fǝrakh amshi, “Ɓamaɓa! Wumama ɓa ƙǝsǝr ka wutsǝfayid Faara. 18 Mbun kii thluwa yi kutǝrya, tǝ thlu mamngya sodjaya, tǝ yi katsallaya yanda, tǝ yi pǝrsaya, tǝ yi fingya na tǝr pǝrsaya, tǝƙǝm thlu fiya heu, yi mafaya tǝ fingya natǝ alten ndan, na manggǝn tǝ na ngguchit!” 19 Tǝrgha na maɓidɗa ni tǝ kutǝrya ƙǝshiirha tǝ sodja yindan wumnda hai ka yana nda tǝ yanɗi na tsau a ƙǝsǝr pǝrshe, tǝ sodjad ghǝn. 20 Tǝrgha ƙǝsang ngganda maɓidɗi heu tǝ annabi ɗi tǝ nggaɓadɗi ǝnagha ǝnwulteena a mbed maɓidɗi. Hu ǝna ǝnwulten nggina ni ya ndǝn huk nǝn fingya sǝ natǝ shishing nda maɓidɗi, tǝƙǝm fingya tǝrangga shilee shishing ndǝ ɗi in. Muwang ngganda maɓidɗi heu tǝ annabi ɗi tǝ nggaɓarha hu waarha ɗǝ tǝ tsal waarha na ƙǝla wad henggel ɓǝrha. 21 Tahad ndan ɓǝlang ngganda kanda tǝ thlaukh ƙǝlar ɗi na chimnggǝn na a kyarhaɓa a mii yanɗi na a ƙǝsǝr pǝrshe. Tǝrgha wuɗikkya wuma nda hai nggala nda tǝ thlu mǝr yini.

20

Huraya kumnggitghǝn

1 Tǝrgha na tǝthlǝnda Faara ni a tǝra hai a talara, ƙǝsɗǝ ǝn cha kwaminda kwadɗa ha yi kwaarha na kuɗimnggǝn tǝ wuyiwurra manggǝn. 2 Ƙǝsanggǝn ǝnkaheedɗi, huthlin kaar ni, ndǝghǝn ni na tǝ mbǝlfedɗi, nduwa Sheetan, ƙǝnangga tǝthlǝnda Faara tǝ wuyiwurra yi kumnggitghǝn hurarha. 3 Muwangga tǝthlǝnda Faara hu kwadɗa hai na kuɗimnggǝn, nggǝlanggǝn kwadɗi, changgǝn kwadɗi ɗǝf haara nǝn atenggǝn, amawa nǝn nggǝr huk fiya, ƙǝl a mbǝr huraya kumnggitghǝn ɗǝ tal. Akwasamadghǝn na nda a kalghǝn hai yi ɓeena ngguchit. 4 Na tsǝnggamngya ni, nafini tsauka aten tsǝnggam nggini fǝrang nda sǝsǝmnda ngwa kumarha kanda. Na yiɓǝd nafina ni kyathlang nanda tendan ɗǝ ƙǝsǝr ka fǝr nanda shedawa aten Yeeso, tǝ laɓar Faara. Kanda ni tǝrang ngwa shilee maɓidɗi in, ko shishing ndǝghǝn. Thlǝwanda njarrǝɗi maɓidɗi hu pǝm ndan nduwa hu har ndan wa. Nggǝr nda yibrha ƙǝfa ǝna kutǝryirha nda tǝ Ƙǝrǝsti yi kumnggitghǝn huraya. 5 Fingya takhka mǝrgha nggǝr wanda yibrha ƙǝfa wa, ƙǝl mbǝr na kumnggitghǝn hura yina ɗǝ. Yanɗiya ndǝna katǝra thlid mǝrya sǝ. 6 Fa parkaya ni nafini na chahal katǝrangga thliirha sǝ hu mǝra. Mbǝ sǝsǝmnda mǝrra sǝ yi sǝri a tendan wa, amma na nda a tsaurha firisya Faara tǝ Ƙǝrǝsti, na nda a ǝna kutǝryirha tǝghǝn yi kumnggitghǝn huraya.

Kal nda shembed Sheetan mu

7 A sayidɗi mbǝrna kumnggitghǝn huraya ɗǝ, na nda a kal Sheetan hai hu porsǝna. 8 Nǝn a kyarha ɓa nagha a huk chehweeya welgha hu kudma faɗa ɗǝ hu ƙǝshiirha, ndǝna Nggok tǝ Maggok. Na sheetan a wumang kanda ɓa a tsawa nda fa yanggighǝn, na hang ndǝ ndan ƙǝla wuchehweed wuri aama. 9 Wii nda, walee nda hu ƙǝshiirha ɗǝ, muwang ngganda nafiya Faara a maɗufu nggǝmna Faara, tǝ wupǝri ɗi nggǝmnǝn. Amma ɓagha waarha hai a talara njanggǝn kanda ɗǝ. 10 Tǝ mbǝlfedɗi hukka kanda, muwang ngganda hu waarha ɗǝ tǝ tsal waarha, mbǝɗi muwang nanda maɓidɗi saɗǝ tǝ annabi ɗi tǝ nggaɓarha. A mbǝɗa ni na nda a sǝsaarha sǝ nda fǝɗikrha tǝ yanfara pakwanɗǝ.

Mii ngwala ngwa kumarha

11 Tǝrgha na tsǝnggama ni pǝpet manggǝn, tǝ niifɗi tsauka atenggǝn. Sahadgha talara tǝ hweeɗe a mbedghǝn, mbǝ mbǝrha sǝ ɓal ka kanda wa. 12 Na mǝrya ni na mǝmanggǝn tǝ nggu-ngguchit ƙǝƙǝt a mbed tsǝnggam ɗi, inang ngganda ɗeleewarya hai. Nggǝra nda inang ɗeleewar hai pak, ndǝna ɗeleewar yibrha. Ngwang kumarha nda mǝrya aten ˈya ǝna nanda, ƙǝla nanǝn chichireethlee hai hu ɗeleewar yini. 13 Wuri aama fǝr mǝrya nǝn na ahurghǝn, nda mǝrra tǝ hwanga fǝr mǝrya nda na ahur ndan, ngwang kumarha nda kowunni aten ˈya ǝna nǝn. 14 Tǝrgha nda mǝrra tǝ hwanga muwang ngganda kanda hu waarha ɗǝ, wadɗiya ndǝna mǝra yi sǝri. 15 Kala niifa mbuwana thlǝmnggǝn chichireethlee hai hu ɗeleewar yibrha na nda a muwang nda hu waarha ɗǝ.

21

Weerinda talara tǝ weerinda ƙǝshiirha

1 Tǝrgha naɗi weerinda talara tǝ weerinda ƙǝshiirha. Wanˈwad talara tǝ wan ˈwad ƙǝshiirha mbǝr nda ɗǝ, ɓalwa wuri aama sǝ wa. 2 Naɗi wupǝri ɗi na chahal, weerinda Urshelima, a tǝra hai a talara a thlǝma Faara. Ngwang nda fa ƙǝla na wuronga ngwarha fa ka chimadghǝn. 3 Sǝkɗi urarha a njaara hai ahu tsǝnggam kutǝryidɗi a ndaarha, “Kulo hai nanǝnya, na Faara a tsaurha nafiya. Nǝn a tsaurha tǝ kanda, na nda tsaurha nafiyighǝn. Faara tafadghǝn nǝn a tsaurha tǝ kanda, tsauka yindan Faara. 4 Nǝn a pang aam yid ndan kanda ɗǝ heu. Mbǝ mǝrra a narha sǝwa, nduwa sǝbrha hura, nduwa tǝrha, nduwa sǝsarha. Ƙǝsǝr ǝngya yi kaar sahad nda ɗǝ.” 5 Yanɗi na a tsau hu tsǝnggam kutǝryidɗi ndaghǝn, “Kulo hai, nanǝnya niya tsawang ǝngya heu weerindǝghǝn.” Tǝrgha ndeeghǝn, “Chireethleng hai, ƙǝsǝr laɓarɗi ya nǝghǝn kee, tǝƙǝm ƙǝkafek ni.” 6 Ndeeghǝn, “Ngwalaɗǝ! Nggini Alfa tǝ Omegga, Katǝradghǝn tǝ nggǝl mee. Kala niifa na a hushimnda, niya fǝrang ǝn saagha tǝka ahu fered aama yi fǝr yibrha. 7 Fingya hǝbgha na nda a har langaad ǝngginiya heu, niya tsaurha yi ndan Faara, kanda ƙǝm na nda a tsaurha wanggina. 8 Amma fingya na a tǝrǝmnda, tǝ fingya na a hǝb hakke, tǝ fingya na a ǝna ǝn tsanda, tǝ fa ɓǝl faya tǝ kulafaya, tǝ fa kulaya, tǝ fa ɗahaya, tǝƙǝm fa nggaɓaya heu, ƙǝna ndan ahu yanɗi waarha na a njirha na ƙǝla wad henggel ɓǝrha, ndǝna mǝrra yi sǝri.”

Weerinda Urshelima

9 Tǝrgha tal ahur fathlǝngya Faara mǝd ɗiya natǝ ndaro yi mǝd lǝɗang nanda tǝ nggǝl mii patal ɓagha thlǝman na ɓa ndeeghǝn, “Ɓoɓa, niya kyaɗo wukushimnda, nu Wan Kamnda.” 10 Tǝrgha sǝsǝna tenna hai, tǝreegha tǝthlǝnda Faara hu wumnda sǝ na manggǝn, kyaɗe wupǝri ɗanǝn na chahal, Urshelima, a ɓayi hai a talara a thlǝmad Faara. 11 Nǝghǝn a chimnda fa tǝ mamnggit Faara, chim ndǝghǝn fa nǝghǝn ƙǝla wufeera na nda aarha djespa, na chimnda fa ƙǝla tolokar. 12 Nǝghǝn tǝ kalthmaana dzang, tǝ kwad kirma kumkap sǝri, tǝ fathlǝngya Faara kumkap sǝri a kwad kirim nggini. A mii kwad kirim nggini chirethleng nda turya Isǝrelaya hai kumkap sǝri. 13 Kala man patu na kwad kirma sǝ mahan, mahan a man kyad yanfara, mahan a man ki wufaya, mahan a man ƙi pǝlasarya, mahan a man hǝmnda yanfara. 14 Tǝnan ngganda kalthman wupǝri ɗi tǝ fer ɗǝf sar ƙǝnna kumkap sǝri, a tendan ni chirethleng nanda thlǝmngya fathlǝngya sahai kumkap sǝri yi Wan Kamnda. 15 Tǝ thlǝnda Faara kaleegha sǝ nǝghǝn tǝ sǝsal tǝfasa ha na a ƙǝƙǝranggǝn wupǝri ɗi, kwad kirim wupǝri ɗi tǝ kalthmanggǝn. 16 Wupǝri ɗi tǝngga ndan mǝmǝl, dzang ndǝghǝn tǝ ƙǝthlǝng ndǝghǝn mǝmǝl ni. Ƙǝƙǝrangga tǝthlǝnda Faara tǝ sǝsal ƙǝƙǝrrǝghǝn, tsauka nda dzang ndǝghǝn, tǝ ƙǝthlǝng ndǝghǝn tǝ ɗang kam ndǝghǝn kilomita 2,400 mǝmǝl. 17 Tǝrgha ƙǝƙǝranggǝn kalthman ɗi tsauka mbǝmbǝng nggidghǝn sara haru sǝri tǝ kumkap mikki tǝ ǝn ƙǝƙǝrra na niifa ǝna taarasǝ. 18 Tǝn ngganda kalthman wupǝri ɗi tǝ feera na ngga na nda aarha njaspa, wupǝri ɗi ǝnagha ndan tǝ tǝfasa, nagha a chimnda fa ƙǝla tolokar. 19 Sakh ɗang nda ɗǝf sar kalthman wupǝri ɗi tǝ feera na nggǝngga ɗǝɗamǝn-ɗǝɗamǝn. Djespa ndǝna katǝra fer ɗǝf sar tǝndǝɗi, yi sǝri safaya, yi mahan agata, yi faɗa zumurrudu, 20 yi tuf onis, yi mikki karnaliyan, yi mǝd kirisolat, yi uvaɗa mberil, yi wutarihe topas, yi kum ndaimon, yi kumkap tal njasin, yi kumkap sǝri ametis. 21 Kwatkirma kumkap sǝri ɗi ƙǝm ǝn sakhɗaya kumkap sǝri ni, ǝnagha ndan kala kwatkirma tǝ ǝn sakhɗaarha na tǝ wuɗǝɓǝla fa tal. Ənagha nda kwaman hur wupǝri ɗi tǝ tǝfasa, nagha a chimnda fa ƙǝla tolokar. 22 Nawi ƙǝn Faara a wupǝri ɗi wa, ƙǝsǝr Faara Chinǝm na manggǝn tǝƙǝm Wan Kamnda ndǝna ƙǝn Faara. 23 Wupǝri ɗi mbǝ midghǝn sǝ yanfara nduwa ndǝre na a njargha tenggǝn hai wa, ƙǝsǝr mamnggid Faara ndǝna a njaara hai, Wan Kamnda ndǝna patillad wupǝri ɗi. 24 Na nafiya chehweeya a wiirha hai hu kukwaryid wupǝri ɗi, kutǝrya ƙǝshiirha na nda a ɓarhaɓa tǝ shili ndan hu wupǝri ɗaɓa. 25 Mba nda tam nggǝlang kwatkirma a yanfara wa, ƙǝsǝr mbǝ fiɗikrha sǝ a mbǝɗi wa. 26 Na fiya a ɓang ɗǝf shilee tǝ mamnggirha yi chehweeya ahur wupǝri ɗaɓa. 27 Amma mbǝ ǝn tsanda sǝ na kyarha hurghǝn hai wa, nduwa niifa na ǝna ǝn shilee nduwa nggaɓarha. Ƙǝl fingya chirethleng nda thlǝm ndan hai hu ɗeleewar yibrha yi Wan Kamnda ndǝna nda kyarha sahai.

22

Kufarha tǝ ɗǝfrha na fǝr yibrha

1 Tǝrgha tǝthlǝn ndǝ ɗi kyaɗe kufarha nǝn natǝ aama yi fǝr yibrha, a chimnda fa ƙǝla tolokar, na a hwarha ɓa akamu tsǝnggam kutǝryid Faara tǝ yi Wan Kamnda, 2 Nǝghǝn a hwarha a maɗufud kwamana na hur wupǝri. Kala ƙǝƙǝshɓang nda kufadɗi na ɗǝfrha sǝ yi fǝr yibrha, nǝn nggǝtta katǝra kumkap sǝri hu hurarha. Shighǝn yi ƙǝnang nda chehweeya ni. 3 Mba nda nggǝr wal shiurha wa. Tsǝnggam kutǝryid Faara tǝ yi Wan Kamndǝɗi nǝn a narha ahur wupǝri ɗi. Mafayighǝn ƙǝm na nda ɗǝfang shilee teena. 4 Na nda na pǝmnggǝn, thlǝmnggǝn na nda chirethleng hai a pǝmnggindan. 5 Mbǝ fǝɗikrha sǝ wa, mbǝ mindan sǝ patilla nduwa yanfara wa, ƙǝsǝr Chinǝm Faara ni a tsaurha kukwaryid ndan. Na nda ǝna kutǝryirha pakwanɗǝ.

Na Yeeso ɓayi

6 Tǝrgha ndeegha tǝ thlǝndǝɗi, “Laɓar ɗiya ƙǝkafek ni, tǝƙǝm nǝghǝn kee. Chinǝm Faara, fǝrangga sǝsǝnggǝn annabiya, thlǝnɗǝ tǝthlǝndǝghǝn ɗǝ na a kyaɗang ndaarha nǝn mafayighǝn ˈya na a katǝrarha hai a mbee.”

Yeeso nǝghǝn ɓayi

7 Ndagha Yeeso, “Kulo hai mbiya, takhɗi a ɓarhaɓa! A tsauka parka aten niifɗi ƙǝsgha laɓarɗa ha chireethleng nanda hai hu ɗeleewarɗi ya.” 8 Nggi na Yahaya, nggini sǝkka tǝƙǝm nagha ǝnggini heu ya. Hǝrǝm ni ngwalang sǝkkǝn tǝ na kanda, fǝli hweeɗe hai na a ɗǝfang shilee ni in a mbed tǝthlǝnɗǝ ɗi keɗeegha ǝnggini ya. 9 Amma ndeeghǝn, “A ǝnanna kewa! Mafarha ni nggi heu tǝ sa tǝ wanmanggiwa annabiya tǝƙǝm tǝ fingya ǝnagha taara tǝ ˈya ndaana ɗeleewarɗi ya. Ɗǝfang shilee Faara in!” 10 Ndeeghǝn, “A nggǝlang na laɓarɗi na hu ɗeleewarɗi ya wa, ƙǝsǝr nduwus sayi ɓa. 11 Yanɗi na a ǝna tar mbǝlfeerha ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ tar mbǝlfedghǝn, tǝƙǝm yanɗi na ǝna ǝn tsanda ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ǝna ǝn tsandǝghǝn, yanɗi na ǝna ƙǝkafekkirha ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ ƙǝkafekkidghǝn, yanɗi na chahal ɗǝgha mbeeɗǝ tǝ tsaurha chahal.” 12 Ndagha Yeeso, “Kulo hai takhɗi a ɓarhaɓa. Na ƙǝna taara a harna, na a tenggi kowunni ƙǝna taara ǝnanǝn. 13 Nggini Alfa tǝ Omegga, yi ˈwagha tǝ mii ngwalarha, katǝradghǝn tǝ Nggǝl Mee.” 14 Parka yi fingya ni tsaɓangga kari yindan ɗǝ, tǝna nda wal kwaman kii wan ɗǝfrha yi fǝr yibrha tǝƙǝm kya nda tǝ kwatkirma hu wupǝri ɗǝ. 15 A ƙǝsǝr wupǝri ɗi wuɗaya ni, tǝ fa shiriya, tǝ kulafaya, tǝ fa ɓǝl faya, tǝ fa takkwa ɗahaya, tǝ kala niifa na yakh nggaɓarha. 16 “Nggi na Yeeso, thlǝnɗi tǝthlǝndǝna ɗǝ ɗǝgha pǝro laɓarɗi ya ahu ƙǝn hwan Faara. Nggini ka turya Ndauda tǝ kiwadghǝn, tǝƙǝm wufǝlngar hartsar na njaara hai.” 17 Nda Sǝsǝna tǝ wuronga a ndarha, “Ɓoɓa!” Kala niifa sǝkka ndǝn, ndagha, “Ɓoɓa!” Kala niifa na hushimnda a fadghǝn, ɓagha ɓa, kala niifa na midghǝnsǝ, ɓagha tsǝ aam yibrha sǝ tǝka.

Ngwala laɓara

18 Niya ƙǝs thlǝman nun kun sǝkka laɓarɗi na hu ɗeleewarɗi ya, kala niifa chikka ˈya atenggǝn, na Faara a chighang patal chirethleng nanda hai hu ɗeleewarɗi ya. 19 A ƙǝɗang niifa laɓara ɗǝ ahu ɗeleewarɗi ya, na Faara a ƙǝɗang yighǝn ɗǝ na hu ɗǝfǝd fǝr yibrha na ahur wupǝri na chahal, ƙǝla thlǝk nanda ahu ɗeleewar ɗiya. 20 Kala yanɗi shedagha ǝngginiya, ndagha, “Tsǝɓaku niyi ɓayi.” Atsaukake. Ɓoɓa, Chinǝm Yeeso. 21 Ngwa tsauka nggayid Chinǝm Yeeso tǝ nafiya Faara. Atsaukake.

* 11:2 11:2 Luka 21:24