^

Biblica® Libre Ang Pulong Sang Dios

Hiligaynon: Biblica® Libre Ang Pulong Sang Dios (Bible) for the Philippines

copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 Biblica, Inc.
Language: Ilonggo
Contributor: Biblica, Inc.

Biblica® Libre Ang Pulong Sang Dios™

Copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 sang Biblica, Inc.

Biblica® Open Hiligaynon Contemporary Bible™

Copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 by Biblica, Inc.

Ang “Biblica”, kag ang Biblica logo mga trademark nga ginrehistro sang Biblica, Inc sa United States Patent and Trademark Office. Gin-gamit nga may permiso.

“Biblica” is a trademark registered in the United States Patent and Trademark Office by Biblica, Inc. Used with permission.

Creative Commons License

Magamit sang tanan ini nga obra/translation paagi sa Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA). Agod makita ang kopya sang ini nga license, bisitahi ang http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 ukon magpadala sang sulat sa Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, USA.

Ang Biblica® amo ang trademark nga rehistrado para sa Biblica, Inc., ang paggamit sang sini (Biblica®) nga trademark ginakinahanglan sang permiso halin sa Biblica, Inc. Suno sa polisiya nga ginbutyag didto sa CC BY-SA license, mahimo nga kopyahon kag idistribute ining orihinal nga obra/translation basta nga ipabilin ang trademark nga Biblica® suno sa orihinal sini nga pagkasulat. Kon yara ikaw nga ginbag-o ukon ginhimo nga modipikasyon sa sini nga kopya, kinahanglan ipahibalo kon ano ini kag butangan sang sini nga impormasyon: “Ang orihinal nga obra/translation iya sang Biblica Inc. magamit ini nga wala sing bayad, bisitahi lang ang www.biblica.com kag ang open.bible.”

Ang impormasyon bahin sa copyright kinahanglan makita sa Title ukon copyright page sang obra/translaion. Amo ini ang dapat masulat:

Biblica® Libre Ang Pulong Sang Dios™

Copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 sang Biblica, Inc.

Biblica® Open Hiligaynon Contemporary Bible™

Copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 by Biblica, Inc.

Ang “Biblica”, kag ang Biblica logo mga trademark nga ginrehistro sang Biblica, Inc sa United States Patent and Trademark Office. Gin-gamit nga may permiso.

“Biblica” is a trademark registered in the United States Patent and Trademark Office by Biblica, Inc. Used with permission.

Kon may yara ikaw nga ginbag-o sa kopya, kinahanglan nga mahibal-an ini paagi sa paggamit sang pareho gihapon nga license (CC BY-SA).

Kon kinahanglan nga ipahibalo mo sa Biblica Inc., ang imo ginhimo nga pagbag-o ukon modipikasyon sa sini nga kopya, palihog bisitahi kami sa https://open.bible/#feedback. 

This work is made available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA). To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 or send a letter to Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, USA.

Biblica® is a trademark registered by Biblica, Inc., and use of the Biblica® trademark requires the written permission of Biblica, Inc. Under the terms of the CC BY-SA license, you may copy and redistribute this unmodified work as long as you keep the Biblica® trademark intact. If you modify a copy or translate this work, thereby creating a derivative work, you must remove the Biblica® trademark. On the derivative work, you must indicate what changes you have made and attribute the work as follows: “The original work by Biblica, Inc. is available for free at www.biblica.com and open.bible.”

Notice of copyright must appear on the title or copyright page of the work as follows:

Biblica® Libre Ang Pulong Sang Dios™

Copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 sang Biblica, Inc.

Biblica® Open Hiligaynon Contemporary Bible™

Copyright © 1996, 2006, 2011, 2022 by Biblica, Inc.

Ang “Biblica”, kag ang Biblica logo mga trademark nga ginrehistro sang Biblica, Inc sa United States Patent and Trademark Office. Gin-gamit nga may permiso.

“Biblica” is a trademark registered in the United States Patent and Trademark Office by Biblica, Inc. Used with permission.

You must also make your derivative work available under the same license (CC BY-SA).

If you would like to notify Biblica, Inc. regarding your translation of this work, please contact us at https://open.bible/#feedback. 

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2025-05-03

ePub generated by Haiola 11 Mar 2026 from source files dated 3 May 2025
eBible.org certified

84488a6a-84c1-596e-af6b-5a0f432656b4

Genesis

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Genesis

1

Ang Pagtuga

1 Sang ginsuguran, gintuga sang Dios ang kalangitan kag ang kalibutan. 2 Ang kalibutan sadto wala pa sing porma kag mahawan pa. Ang tubig nga nagatabon sa kalibutan nalikupan sang kadulom. Kag ang Espiritu sang Dios* nagahulag sa ibabaw sang tubig.

3 Dayon nagsiling ang Dios, “Magsanag!” Kag dayon may kasanag. 4 Nanamian ang Dios sa kasanag nga iya nakita. Dayon ginseparar niya ang kasanag kag ang kadulom. 5 Gintawag niya nga “adlaw” ang kasanag kag gintawag niya nga “gab-i” ang kadulom. Nag-abot ang kagab-ihon, pagkatapos ang kaagahon. Amo ato ang una nga adlaw.

6 Dayon nagsiling ang Dios, “Matuga ang kahawaan nga magaseparar sa tubig sa duha ka lugar.” 7 Kag nahimo ini. Ginhimo sang Dios ang kahawaan nga nagaseparar sa tubig sa ibabaw kag sa tubig sa idalom. 8 Ini nga kahawaan gintawag sang Dios nga “kalangitan.” Nag-abot ang kagab-ihon, pagkatapos ang kaagahon. Amo ato ang ikaduha nga adlaw.

9 Dayon nagsiling ang Dios, “Magtingob sa isa ka lugar ang tubig sa kalibutan para magguwa ang mamala nga lugar.” Kag nahimo ini. 10 Gintawag niya nga “duta” ang mamala nga lugar kag gintawag niya nga “dagat” ang natingob nga tubig. Nanamian ang Dios sa iya nakita. 11 Dayon nagsiling ang Dios, “Magtubo sa duta ang mga tanom: ang mga tanom nga may mga liso kag ang mga kahoy nga nagapamunga suno sa ila nga klase.” Kag nahimo ini. 12 Nagtubo sa duta ang tanan nga klase sang tanom, kag nanamian ang Dios sa mga tanom nga iya nakita. 13 Nag-abot ang kagab-ihon, pagkatapos ang kaagahon. Amo ato ang ikatatlo nga adlaw.

14 Dayon nagsiling ang Dios, “Matuga sa kalangitan ang mga butang nga may kasanag sa pagseparar sang adlaw kag sang gab-i, kag bilang palatandaan sang pag-umpisa sang mga panahon,† mga adlaw kag mga tuig. 15 Magsiga sila sa kalangitan sa paghatag kasanag sa kalibutan.” Kag nahimo ini. 16 Gani nahimo ang duha ka dalagko nga mga butang nga may kasanag: ang mas dako nga magasanag kon adlaw, kag ang gamay nga magasanag kon gab-i. Nahimo man ang mga bituon. 17-18 Ginbutang sang Dios ang ini nga mga butang sa kalangitan sa paghatag kasanag sa kalibutan kon adlaw kag gab-i, kag sa pagseparar sang adlaw kag sang gab-i.‡ Kag nanamian ang Dios sa iya nakita. 19 Nag-abot ang kagab-ihon, pagkatapos ang kaagahon. Amo ato ang ikaapat nga adlaw.

20 Dayon nagsiling ang Dios, “Magdamo ang nagkalain-lain nga sapat sa tubig, kag maglupad ang nagkalain-lain nga sapat§ sa kahanginan.” 21 Gani ginhimo sang Dios ang dalagko nga mga sapat sa tubig, kag ang tanan nga klase sang sapat nga nagaestar sa tubig, kag ang tanan nga klase sang sapat nga nagalupad. Nanamian ang Dios sa iya nakita. 22 Kag ginbendisyunan niya ini nga mga sapat. Siling niya, “Magmuad kamo kag magdamo, kamo nga mga sapat sa tubig kag mga sapat nga nagalupad.” 23 Nag-abot ang kagab-ihon, pagkatapos ang kaagahon. Amo ato ang ikalima nga adlaw.

24 Dayon nagsiling ang Dios, “Magkabuhi ang nagkalain-lain nga klase sang sapat sa duta: mga sapat nga mahagop kag maila, mga dalagko kag magagmay.” Kag nahimo ini. 25 Ginhimo sang Dios ang ini nga mga sapat, kag nanamian ang Dios sa iya nakita.

26 Dayon nagsiling ang Dios, “Mahimo kita sang tawo nga kaanggid sa aton. Magagahom sila sa tanan nga klase sang mga sapat: ang nagalangoy, ang nagalupad, ang nagalakat, kag ang nagakamang.” 27 Gani gintuga sang Dios ang tawo, lalaki kag babayi, nga kaanggid sa iya. 28 Kag ginbendisyunan niya sila nga nagasiling, “Magmuad kamo kag magdamo para ang inyo mga kaliwat magalapta kag magagahom sa kalibutan. Kag gamhan ninyo ang tanan nga sapat.” 29 Dayon nagsiling ang Dios, “Ginahatag ko sa inyo ang mga tanom nga may mga liso kag ang mga kahoy nga nagapamunga para inyo kaunon. 30 Kag ginahatag ko sa tanan nga sapat ang tanan nga hilamon kag dahon-dahon bilang pagkaon nila.” Kag natuman ini. 31 Gintan-aw sang Dios ang tanan niya nga ginpanghimo kag nanamian gid siya. Nag-abot ang kagab-ihon, pagkatapos ang kaagahon. Amo ato ang ikaanom nga adlaw.

2

1 Gani natapos tuga sang Dios ang kalangitan, ang kalibutan, kag ang tanan nga ara sa ila. 2 Natapos niya ini sa sulod sang anom ka adlaw, kag sa ikapito nga adlaw nagpahuway siya sa tanan niya nga obra. 3 Ginbendisyunan niya ang ikapito nga adlaw kag ginkabig niya nga isa ka pinasahi nga adlaw, tungod kay sa sina nga adlaw nagpahuway siya matapos niya tuga ang tanan.

Si Adan kag si Eva

4 Amo ini ang estorya parte sa pagtuga sang kalangitan kag sang kalibutan.

Sang paghimo sang Ginoong Dios sang kalibutan kag sang kalangitan, 5 wala pa sa kalibutan ang mga ginakultibar nga mga tanom sa latagon, kay wala pa niya pagpaulana kag wala sing tawo nga magaatipan sang duta. 6 Pero bisan wala sing ulan, ang mga tuburan sa kalibutan amo ang nagapabasa sa duta.

7 Dayon ginhimo sang Ginoong Dios ang tawo halin sa duta. Ginhuypan niya sa ilong ang tawo sang ginhawa nga nagahatag sang kabuhi. Gani ang tawo nangin buhi nga tinuga.

8 Dayon naghimo ang Ginoong Dios sang katamnan sa Eden, sa east, kag didto niya ginpaestar ang tawo nga iya ginhimo. 9 Kag ginpatubo sang Ginoong Dios ang tanan nga klase sang mga kahoy nga manami tulukon kag ang ila mga bunga manamit kaunon. Sa tunga sang katamnan may kahoy didto nga nagahatag sang kabuhi, kag may kahoy man didto nga nagahatag sang ihibalo kon ano ang maayo kag ang malain.

10 Sa Eden may suba nga nagailig, nga amo ang nagahatag sang tubig sa katamnan. Nagsanga ini sa apat ka suba. 11 Ang ngalan sang premiro nga suba amo ang Pishon. Nagailig ini sa bilog nga duta sang Havila, nga sa diin may mga bulawan. 12 Puro gid ang mga bulawan didto. Kag makita man didto ang malahalon nga pahamot nga bediliyum, kag ang malahalon nga bato nga onix. 13 Ang ngalan sang ikaduha nga suba amo ang Gihon. Nagailig ini sa bilog nga duta sang Cush. 14 Ang ngalan sang ikatatlo nga suba amo ang Tigris. Nagailig ini sa east sang Assyria. Kag ang ikaapat nga suba amo ang Euphrates.

15 Ginpaestar sang Ginoong Dios sa katamnan sang Eden ang tawo nga iya ginhimo para mag-atipan sini. 16 Kag ginsilingan niya siya, “Makakaon ka sang bunga sang bisan ano nga kahoy sa katamnan, 17 luwas lang sang bunga sang kahoy nga nagahatag sang ihibalo kon ano ang maayo kag ang malain. Kay sa tion nga kaunon mo ini, sigurado gid nga mapatay ka.”

18 Dayon nagsiling ang Ginoong Dios, “Indi maayo nga nagaisahanon lang ang tawo, himuan ko siya sang kaupod nga magabulig sa iya kag bagay sa iya.” 19 Ginhimo sang Ginoong Dios halin sa duta ang tanan nga klase sang mga sapat nga nagaestar sa duta pati ang tanan nga klase sang mga sapat nga nagalupad. Dayon gindala niya sila didto sa tawo para tan-awon kon ano ang ipangalan niya sa ila. Kag kon ano ang tawag sang tawo sa ila amo na ina ang ila mga ngalan. 20 Gani gin-ngalanan sang tawo ang mga sapat nga nagaestar sa duta pati ang mga sapat nga nagalupad. Pero wala gid sing bisan isa sa ila nga bagay nga mangin kaupod niya nga magabulig sa iya. 21 Gani ginpatulog sang Ginoong Dios ang tawo sing mahamuok gid. Kag samtang nagakatulog siya, ginkuha sang Ginoong Dios ang isa niya ka gusok kag ginkipot dayon ang ginkuhaan sini. 22 Ang gusok nga ginkuha sang Ginoong Dios sa lalaki ginhimo niya nga babayi, kag gindala niya siya sa lalaki.

23 Dayon nagsiling ang lalaki,

“Ari na ang pareho sa akon!

Tul-an nga ginkuha sa akon tul-an,

kag unod nga ginkuha sa akon unod.

Pagatawgon siya nga babayi,

kay ginkuha siya halin sa lalaki.*”

24 Amo ina ang rason nga bayaan sang lalaki ang iya amay kag iloy kag mag-upod sa iya asawa, kag sila nga duha mangin isa.

25 Sadto nga tion, bisan hublas sila nga duha, wala sila mahuya.

3

Ang Pagpakasala sang Tawo

1 Karon, sa tanan nga maila nga sapat nga ginhimo sang Ginoong Dios, ang man-og amo ang labing maayo magpadihot. Isa sadto ka tion, ginpamangkot sang man-og ang babayi, “Matuod gid bala nga ginabawalan kamo sang Dios nga magkaon sang bisan ano nga bunga sang kahoy sa katamnan?” 2 Nagsabat ang babayi, “Makakaon kami sang bisan ano nga bunga sang kahoy diri sa katamnan, 3 luwas lang sang bunga sang kahoy nga ara sa tunga sang sini nga katamnan. Kay nagsiling ang Dios nga indi gid kami magkaon sang bunga sang sina nga kahoy ukon bisan magtandog lang sini. Kay kon himuon namon ina, mapatay kami.” 4 Pero nagsiling ang man-og, “Indi matuod nga mapatay kamo! 5 Nagsiling ang Dios sina tungod kay nahibaluan niya nga kon kaunon ninyo ina, masanagan kamo, kag mangin pareho kamo sa iya nga nakahibalo kon ano ang maayo kag ang malain.”

6 Sang makita sang babayi nga ang kahoy manami tulukon kag ang iya mga bunga manamit kaunon, kag tungod nga naghandom siya nga mangin maalam, nagkuha siya sang bunga kag nagkaon. Ginhatagan man niya ang iya bana kag nagkaon man siya. 7 Pagkatapos nila kaon, nakaintiendi sila kon ano ang maayo kag ang malain, kag natalupangdan nila nga hublas gali sila. Gani nagtambi-tambi sila sang mga dahon sang kahoy nga higera para itabon sa ila lawas.

8 Sang mabulubugnaw na sang hapon, nabatian nila nga nagalakat ang Ginoong Dios sa katamnan. Gani nagpanago sila sa kakahuyan. 9 Pero gintawag sang Ginoong Dios ang lalaki kag ginpamangkot, “Diin ka?” 10 Nagsabat ang lalaki, “Nabatian ko ikaw sa katamnan, gani nagpanago ako kay nahadlok ako tungod kay hublas ako.” 11 Nagpamangkot ang Ginoong Dios, “Sin-o bala ang nagsiling sa imo nga hublas ka? Nagkaon ka bala sang bunga sang kahoy nga ginsiling ko sa imo nga indi mo pagkaunon?” 12 Nagsabat ang lalaki, “Ang babayi abi nga ginpaupod mo sa akon ginhatagan niya ako sang bunga sang sadto nga kahoy kag ginkaon ko.”

13 Ginpamangkot dayon sang Ginoong Dios ang babayi, “Ngaa bala ginhimo mo ato?” Nagsabat ang babayi, “Gindayaan abi ako sang man-og. Amo ato nga nagkaon ako.”

Naghatag ang Dios sang Silot

14 Gani nagsiling ang Ginoong Dios sa man-og, “Tungod nga ginhimo mo ini, ikaw lang gid sa tanan nga sapat ang magaagom sang sini nga sumpa: sa bilog mo nga kabuhi magakamang ka paagi sa imo tiyan, kag ang imo baba permi lang masudlan sang yab-ok. 15 Ikaw kag ang babayi magakontrahanay. Ang imo kaliwat kag ang iya kaliwat* magakontrahanay man. Dunuton niya ang imo ulo kag kadton mo ang iya tikod.”

16 Nagsiling man siya sa babayi, “Tungod sang imo ginhimo, dugangan ko ang imo pag-antos sa pagbusong kag ang imo kasakit sa pagbata. Pero sa pihak sina, handumon mo gihapon ang imo bana, kag magagahom siya sa imo.”†

17 Nagsiling man siya sa lalaki, “Tungod kay nagpati ka sa imo asawa kag nagkaon sang bunga sang kahoy nga gindumili ko sa imo, pakamalauton ko ang duta. Gani sa bilog mo nga kabuhi magapangabudlay ka sing tudo-tudo para makakaon ka. 18 Magatubo sa duta ang tunukon nga mga tanom, kag magakaon ka sang mga gintanom sa uma. 19 Kinahanglan nga magpangabudlay ka sing tudo-tudo para makakaon ka, hasta nga magbalik ka sa duta nga amo ang imo ginhalinan. Tungod nga sa duta ka naghalin, gani sa duta ka man magabalik.”

20 Gin-ngalanan ni Adan‡ ang iya asawa nga “Eva”§ tungod kay siya ang mangin iloy sang tanan nga tawo. 21 Dayon naghimo ang Ginoong Dios sang bayo nga halin sa panit sang sapat para kay Adan kag sa iya asawa.

Ginpahalin si Adan kag si Eva sa Katamnan sang Eden

22 Dayon nagsiling ang Ginoong Dios, “Karon ang tawo nangin pareho na sa aton nga nakahibalo kon ano ang maayo kag ang malain. Kinahanglan nga indi gid siya pagtugutan nga magkaon sang bunga sang kahoy nga nagahatag sang kabuhi, kay kon magkaon siya, magapabilin siya nga buhi hasta san-o.” 23 Gani ginpahalin siya sang Ginoong Dios sa katamnan sang Eden sa pagpanguma sang duta nga amo ang iya ginhalinan.

24 Sang nakahalin na ang tawo, nagbutang ang Ginoong Dios sang mga kerubin sa east sang katamnan sang Eden. Kag nagbutang man siya sang espada nga nagadabadaba kag nagatiyog para wala sing may makapalapit sa kahoy nga nagahatag sang kabuhi.

4

Si Cain kag si Abel

1 Pagkatapos sadto, naghulid si Adan sa iya asawa nga si Eva kag nagbusong siya. Sang nakabata na si Eva, nagsiling siya, “Nakaangkon ako sang bata nga lalaki paagi sa bulig sang Ginoo, gani ngalanan ko siya nga Cain.”* 2 Kag sang ulihi nagbata liwat si Eva sing lalaki kag gin-ngalanan niya nga Abel.

Si Abel nangin manugbantay sang mga karnero kag kanding, kag si Cain ya nangin mangunguma. 3 Isa sadto ka adlaw, naghalad si Cain sa Ginoo halin sa iya patubas. 4 Si Abel iya nagkuha sang kamagulangan sa iya mga kasapatan kag gin-ihaw niya, kag ginhalad ang pinakamaayo nga parte sa Dios. Nalipay ang Ginoo kay Abel kag sa iya halad, 5 pero wala siya nalipay kay Cain kag sa iya halad. Kag tungod sini, nagkusmod si Cain kag puwerte gid ang iya kaakig. 6 Gani ginpamangkot siya sang Ginoo, “Ano bala ang naakigan mo? Ngaa nagakusmod ka? 7 Kon maayo lang ang imo ginahimo, kuntani malipayon ka.† Pero kon indi maayo ang imo ginahimo, mag-andam ka kay nagabantay sa imo ang sala para tukbon ka. Gani kinahanglan daugon mo ini.”

8 Isa sadto ka adlaw, nagsiling si Cain kay Abel, “Dali, makadto kita sa uma.” Kag sang didto na sila, ginpatay ni Cain si Abel nga iya utod.

9 Dayon nagpamangkot ang Ginoo kay Cain, “Diin na bala ang imo utod?” Nagsabat si Cain, “Ambot, wala ako kahibalo. Ngaa, ako bala ang manugbantay niya?” 10 Nagsiling dayon ang Ginoo kay Cain, “Ano bala ang imo ginhimo? Ang dugo sang imo utod daw sa tingog nga nagapakitluoy nga silutan ko ang tawo nga nagpatay sa iya. 11 Tungod sang imo ginhimo, ginapakamalaot ko ikaw. Sugod subong indi ka na makapanguma sa duta nga nagsuyop sang dugo sang imo utod nga imo ginpatay. 12 Bisan magtanom ka pa, ang duta indi na magpatubas para sa imo. Kag wala ka na sing permanente nga elistaran, gani bisan diin ka na lang makadto.”

13 Nagsiling si Cain sa Ginoo, “Tama gid ini kabug-at nga silot para sa akon. 14 Ginatabog mo ako subong sa sini nga duta kag sa imo presensya. Wala na ako sing permanente nga elistaran, gani bisan diin na lang ako makadto. Kag kon may makakita sa akon sigurado gid nga patyon niya ako.” 15 Pero nagsiling ang Ginoo kay Cain, “Indi ina matabo sa imo! Kay nagasiling ako nga ang bisan sin-o nga magpatay sa imo, balusan ko sing pito ka pilo.” Gani ginbutangan sang Ginoo sing tanda si Cain para indi siya pagpatyon sang bisan sin-o nga makakita sa iya. 16 Dayon nagpalayo si Cain sa Ginoo kag didto nag-estar sa duta sang Nod,‡ sa east sang Eden.

Ang mga Kaliwat ni Cain

17 Karon, naghulid si Cain sa iya asawa. Nagbusong ang iya asawa kag nagbata sing lalaki kag gin-ngalanan nila nga Enoc. Nagtukod si Cain sang isa ka banwa kag gin-ngalanan niya nga Enoc pareho sa ngalan sang iya anak. 18 Si Enoc may anak man nga lalaki kag ang iya ngalan si Irad. Si Irad nga ini amay ni Mehuel; si Mehuel amay ni Metushael; kag si Metushael amay ni Lamec. 19 Si Lamec may duha ka asawa nga si Ada kag si Zila. 20 Si Ada nagbata kay Jabal nga amo ang ginhalinan sadtong mga tawo nga nagaestar sa mga tolda, nga nagaatipan sang mga sapat. 21 May utod si Jabal nga lalaki nga ang ngalan si Jubal, nga amo ang ginhalinan sang tanan nga manugtukar sang arpa kag plawta. 22 Si Zila nagbata man sing lalaki nga ang ngalan si Tubal Cain. Si Tubal Cain nga ini nagapanghimo sang tanan nga klase sang galamiton halin sa salsalon kag saway. May utod siya nga babayi nga si Naama.

23 Isa sadto ka adlaw, nagsiling si Lamec sa iya duha ka asawa,

“Ada kag Zila, nga akon mga asawa,

pamati kamo sa akon.

Ginpatay ko ang bataon§ nga lalaki

kay ginsakit kag ginpilasan niya ako.

24 Kon pito ka pilo ang balos sa tawo nga magpatay kay Cain,

77 ka pilo ang balos sa tawo nga magpatay sa akon.”

Ang mga Kaliwat ni Set

25 Naghulid liwat si Adan kay Eva, kag nagbata si Eva sing lalaki. Nagsiling siya, “Ginhatagan liwat ako sang Dios sing anak nga lalaki bilang ilis kay Abel nga ginpatay ni Cain, gani ngalanan ko siya nga Set.”* 26 Sang ulihi si Set may anak man nga lalaki nga iya gin-ngalanan nga Enosh. Sang panahon ni Enosh, nagsugod ang mga tawo tawag sa ngalan sang Ginoo.†

5

Ang mga Kaliwat ni Adan

(1 Cro. 1:1-4)

1 Amo ini ang ginsulat nga estorya parte sa pamilya ni Adan.

Sang pagtuga sang Dios sa tawo, ginhimo niya siya nga kaanggid sa iya. 2 Gintuga niya ang lalaki kag babayi, kag ginpakamaayo niya sila kag gintawag nga “tawo.”

3 Sang nagaedad si Adan sing 130 ka tuig, natawo ang iya anak nga kaanggid sa iya. Gin-ngalanan niya siya nga Set. 4 Matapos natawo si Set, nagkabuhi pa gid si Adan sing 800 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 5 Napatay siya sa edad nga 930.

6 Sang nagaedad na si Set sing 105 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Enosh. 7 Matapos natawo si Enosh, nagkabuhi pa gid si Set sing 807 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 8 Napatay siya sa edad nga 912.

9 Sang nagaedad na si Enosh sing 90 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Kenan. 10 Matapos natawo si Kenan, nagkabuhi pa gid si Enosh sing 815 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 11 Napatay siya sa edad nga 905.

12 Sang nagaedad na si Kenan sing 70 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Mahalalel. 13 Matapos natawo si Mahalalel, nagkabuhi pa gid si Kenan sing 840 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 14 Napatay siya sa edad nga 910.

15 Sang nagaedad na si Mahalalel sing 65 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Jared. 16 Matapos natawo si Jared, nagkabuhi pa gid si Mahalalel sing 830 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 17 Napatay siya sa edad nga 895.

18 Sang nagaedad na si Jared sing 162 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Enoc. 19 Matapos natawo si Enoc, nagkabuhi pa gid si Jared sing 800 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 20 Napatay siya sa edad nga 962.

21 Sang nagaedad na si Enoc sing 65 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Metusela. 22-24 Matapos natawo si Metusela, nagkabuhi pa gid si Enoc sing 300 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. Sang sina nga mga tinuig, malapit gid ang relasyon ni Enoc sa Dios, gani sang nagaedad na siya sing 365 ka tuig nadula siya, kay ginkuha siya sang Dios.*

25 Sang nagaedad na si Metusela sing 187 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Lamec. 26 Matapos natawo si Lamec, nagkabuhi pa gid si Metusela sing 782 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 27 Napatay siya sa edad nga 969.

28 Sang nagaedad na si Lamec sing 182 ka tuig, natawo ang isa niya ka anak nga lalaki. 29 Nagsiling siya, “Ining akon anak makabulig sa aton nga pagpangabudlay sa duta nga ginpakamalaot sang Ginoo, gani ngalanan ko siya nga Noe.”† 30 Matapos natawo si Noe, nagkabuhi pa gid si Lamec sing 595 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan. 31 Napatay siya sa edad nga 777.

32 Halin sa edad ni Noe nga 500, natawo ang iya mga anak nga lalaki nga sila ni Shem, Ham, kag Jafet.

6

Ang Pagkamalaot sang Tawo

1 Sang ulihi nagdamo ang mga tawo sa kalibutan, kag nagkalatawo man ang ila mga kabataan nga babayi. 2 Nakita sang mga anak sang Dios* nga ang mga babayi guwapa. Gani ginpangasawa nila ang bisan sin-o nga ila naluyagan. 3 Karon nagsiling ang Ginoo, “Indi ko pagtugutan nga mabuhi ang tawo sing malawig tungod kay tawo lang sila. Gani sugod subong ang tawo magakabuhi nga indi magsobra sa 120 ka tuig.”

4 Sang sadto nga tiyempo, kag bisan sang ulihi, may mga Nefilim† sa kalibutan nga mga kaliwat sang mga anak sang Dios nga nagpakigrelasyon sa mga babayi nga anak sang mga tawo. Ini sila mga gamhanan kag bantog nga mga tawo sang una nga tiyempo.

5 Sang nakita sang Ginoo nga ang ginahimo sang mga tawo sa kalibutan puro na lang kalautan, kag ang ila ginahunahuna permi malain, 6 naghinulsol siya nga ginhimo pa niya ang tawo sa kalibutan. Dako gid ang iya kasubo, 7 gani nagsiling siya, “Laglagon ko ang tanan nga tawo nga akon gintuga. Kag laglagon ko man ang tanan nga sapat sa duta pati ang mga sapat nga nagalupad, kay nagahinulsol ako nga ginhimo ko sila.” 8 Pero may isa ka tawo nga nakapalipay sa Ginoo. Siya amo si Noe.

Si Noe

9 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Noe.

Si Noe matarong nga tawo. Siya lang ang nagkabuhi nga matarong sa iya nga tiyempo, kag malapit ang iya relasyon sa Dios. 10 May tatlo siya ka anak nga lalaki nga sila ni Shem, Ham, kag Jafet.

11 Sa atubangan sang Dios, malain gid ang mga tawo kag ang ila kalainan naglapta sa kalibutan. 12 Nakita sang Dios nga malain gid ang mga tawo sa kalibutan tungod kay ang ila ginahimo puro lang kalainan. 13 Gani nagsiling siya kay Noe, “Laglagon ko ang tanan nga tawo. Kay tungod sa ila, naglapta ang kalautan sa kalibutan. Laglagon ko sila kaupod sang kalibutan. 14 Gani ikaw Noe, maghimo ka sang barko‡ halin sa maayo nga kahoy, kag himuan mo ini sang mga kuwarto. Dayon lamhitan mo sang alkitran sa sulod kag sa guwa sang barko. 15 Himua nga ang iya kalabaon 450 feet, ang iya kasangkaron 75 feet, kag ang iya kataason 45 feet. 16 Atupan mo ang barko, kag butangan mo sang antad nga 18 inches ang dingding kag ang atop. Himua nga ang barko may tatlo ka panalgan. Butangi man sang puwertahan sa iya kilid. 17 Kay pabahaon ko ang kalibutan para malaglag ang tanan nga nagakabuhi. Mapatay ang tanan nga ara sa kalibutan. 18 Pero magahimo ako sang kasugtanan sa imo. Karon, magsulod ka sa barko upod ang imo asawa, mga anak, kag mga umagad. 19 Magpasulod ka man sang isa ka pares, lalaki kag babayi, sa kada klase sang mga sapat para mabuhi sila upod sa imo. 20 Duha sa kada klase sang tanan nga sapat ang magapalapit sa imo para mabuhi—ang mga sapat nga nagalupad, ang nagalakat, kag ang nagakamang. 21 Magdala ka man sang tanan nga klase sang pagkaon para sa inyo kag para man sa mga sapat.” 22 Gintuman ni Noe ang tanan nga ginsugo sang Dios sa iya.

7

Ang Grabe gid nga Baha

1 Nagsiling ang Ginoo kay Noe, “Magsulod ka sa barko upod sang imo bilog nga pamilya. Tungod kay sa tanan nga tawo sa sini nga henerasyon ikaw lang ang nakita ko nga matarong. 2 Magdala ka sang pito ka pares sa kada klase sang matinlo* nga sapat, pero isa lang ka pares sa kada klase sang indi matinlo nga sapat. 3 Kag magdala ka man sang pito ka pares sa kada klase sang sapat nga nagalupad. Himuon mo ini para mabuhi sila sa kalibutan. 4 Kay pagkatapos sang pito ka adlaw halin subong, paulanan ko ang bilog nga kalibutan sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i, para magkalamatay ang tanan ko nga ginhimo.” 5 Gintuman ni Noe ang tanan nga ginsugo sang Ginoo sa iya.

6 Nagaedad si Noe sing 600 ka tuig sang nag-abot ang grabe gid nga baha sa kalibutan. 7 Nagsulod siya sa barko upod sang iya asawa, mga anak, kag mga umagad para indi sila magkalamatay sa baha. 8-9 Suno sa ginsugo sang Dios kay Noe, ginpasulod niya sa barko ang kada pares sang tanan nga klase sang sapat nga matinlo kag indi matinlo nga nagpalapit sa iya. 10 Kag pagkaligad sang pito ka adlaw, nagbaha sa kalibutan.

11 Nagaedad sadto si Noe sing 600 ka tuig. Kag sang ika-17 nga adlaw sang ikaduha nga bulan, nag-ulan sing puwerte gid kabaskog kag nag-awas ang tanan nga tuburan. 12 Kag nag-inulan sa kalibutan sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i. 13 Sang adlaw mismo nga nag-umpisa ang pag-ulan, nagsulod sa barko si Noe kag ang iya asawa kag ang tatlo nila ka anak nga sila ni Shem, Ham, kag Jafet kaupod sang ila mga asawa. 14 Kaupod man nila ang tanan nga klase sang sapat: ang nagalakat, ang nagakamang, kag ang nagalupad. 15-16 Suno sa ginsugo sang Dios kay Noe, ginpasulod niya sa barko ang kada pares sang tanan nga klase sang sapat nga nagpalapit sa iya. Pagkatapos ginsira sang Ginoo ang barko.

17-18 Sige ang inulan sa kalibutan sa sulod sang 40 ka adlaw. Nagtaas ang tubig hasta nga naglutaw ang barko. 19 Nagtaas pa gid ang tubig hasta nga nalapawan ang tanan nga mataas nga mga bukid, 20 kag hasta nga nagtaas pa gid ang tubig sing mga sobra 20 feet halin sa putokputokan sang pinakamataas nga bukid. 21 Gani nagkalamatay ang tanan nga may kabuhi—ang mga sapat nga nagalupad, nagalakat, nagakamang, kag ang tanan nga tawo. 22 Nagkalamatay ang tanan nga nagakabuhi sa duta. 23 Ginlaglag ang tanan nga tawo kag ang tanan nga sapat sa kalibutan. Si Noe lang kag ang iya mga kaupod sa sulod sang barko ang wala mapatay. 24 Nagbaha ang kalibutan sa sulod sang 150 ka adlaw.

8

Ang Pag-untat sang Baha

1 Wala pagkalimti sang Dios si Noe kag ang iya mga kaupod nga mga sapat sa sulod sang barko. Gani ginpahuyop niya ang hangin sa kalibutan kag nag-amat-amat hubas ang tubig. 2 Gintakpan niya ang mga tuburan kag ginpauntat ang ulan. 3 Sige hubas ang tubig sa sulod sang 150 ka adlaw. 4 Kag sang ika-17 nga adlaw sang ikapito nga bulan, nabara ang barko sa kabukiran sang Ararat. 5 Padayon nga naghubas ang tubig. Kag sang nahauna nga adlaw sang ika-10 nga bulan, makita na ang putokputokan sang mga bukid.

6 Pagligad sang 40 pa gid ka adlaw, ginbuksan ni Noe ang bintana sang barko 7 kag ginbuy-an paguwa ang isa ka uwak. Kag ang ini nga uwak sige lang ang iya lupad-lupad pakadto-pabalik hasta sa paghubas sang tubig. 8 Ginbuy-an man ni Noe ang isa ka pating para mahibaluan niya kon naghubas na ang tubig, 9 pero wala sing may mahapunan ang pating tungod kay natabunan pa sang tubig ang bilog nga kalibutan. Gani nagbalik na lang ang pating kay Noe sa barko. Ginpahapon ni Noe ang pating sa iya kamot kag ginpasulod sa barko. 10 Ginpaligad anay ni Noe ang pito ka adlaw kag ginbuy-an niya liwat ang pating. 11 Nagbalik ang pating sang sirom na nga may lab-as nga dahon sang olibo sa iya tuktok. Gani nahibaluan ni Noe nga naghubas na ang tubig. 12 Ginpaligad liwat ni Noe ang pito pa gid ka adlaw kag ginbuy-an niya liwat ang pating, pero wala na ini nagbalik.

13 Nagaedad na si Noe sing 601 ka tuig. Kag sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan, naghubas ang tubig. Ginkuha ni Noe ang tabon sa may barko kag nakita niya nga mala na ang duta. 14 Sang ika-27 nga adlaw sang ikaduha nga bulan, mala na gid ang duta sa bilog nga kalibutan.

15 Nagsiling dayon ang Dios kay Noe, 16 “Guwa na kamo tanan sa barko. 17 Kag paguwaa man ang tanan nga sapat para magmuad sila kag magdamo, kag maglapta sa kalibutan.” 18 Gani nagguwa si Noe upod ang iya asawa, mga anak nga lalaki kag mga umagad. 19 Nagguwa man ang tanan nga sapat: ang nagalakat, ang nagalupad, kag ang nagakamang. Nagainupod sila suno sa ila nga klase.

Naghalad si Noe

20 Naghimo si Noe sang halaran para sa Ginoo. Dayon nagkuha siya sang isa sa kada klase sang mga sapat nga matinlo* pati man sa kada klase sang mga pispis nga matinlo kag ginsunog niya ini sa halaran bilang halad sa Ginoo. 21 Sang napanimahuan sang Ginoo ang kahamot sini, nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Indi ko na gid pagpakamalauton liwat ang duta tungod sang ginahimo sang tawo. Bisan pa nga nahibaluan ko nga makasasala ang tawo halin sang bata pa siya, indi ko na gid paglaglagon liwat ang tanan nga nagakabuhi pareho sang akon ginhimo sadto. 22 Samtang nagapadayon ang kalibutan, may panahon sang tigtalanom kag may tig-alani, may tigtulugnaw kag may tig-ilinit, may tingulan kag may tingadlaw, kag may adlaw kag may gab-i.”

9

Ang Kasugtanan sang Dios kay Noe

1 Karon, ginbendisyunan sang Dios si Noe kag ang iya mga anak kag ginsilingan, “Magpamata kamo para magdamo kamo kag maglapta sa kalibutan. 2 Mahadlok sa inyo ang tanan nga sapat: ang nagalakat, ang nagalupad, ang nagakamang, kag ang nagalangoy. Kamo ang magagahom sa ila tanan. 3 Ginahatag ko ini nga mga sapat sa inyo bilang pagkaon, subong nga ginhatag ko sa inyo ang mga tanom bilang pagkaon. 4 Pero indi gid ninyo pagkaunon ang sapat nga sang pagpatay ang dugo wala makaguwa, tungod kay ang dugo simbolo sang kabuhi. 5 Pagasukton ko gid ang bisan sin-o nga magpatay sa inyo, bisan pa ang mga sapat. Pagasukton ko ang bisan sin-o nga magpatay sa iya isigkatawo. 6 Ang bisan sin-o nga magpatay sa iya isigkatawo dapat pagapatyon man sang iya isigkatawo. Kay ang tawo ginhimo sang Dios nga kaanggid sa iya. 7 Karon, magpamata kamo para magdamo kamo kag maglapta sa kalibutan.”

8 Nagsiling pa gid ang Dios kay Noe kag sa iya mga anak, 9-11 “Amo ini ang akon kasugtanan sa inyo kag sa inyo mga kaliwat, kag sa tanan nga nagakabuhi sa kalibutan—ang tanan nga sapat nga nangin kaupod ninyo sa barko: Indi ko na gid paglaglagon liwat ang tanan nga nagakabuhi paagi sa grabe gid nga baha. Kag wala na gid sing baha nga pareho sini nga matabo pa sa paglaglag sang kalibutan. 12-13 Kag bilang tanda sang akon kasugtanan sa inyo kag sa tanan nga sapat, kag sa inyo mga kaliwat sa palaabuton, ibutang ko ang akon balangaw sa mga panganod. 14 Kon paguwaon ko ang mga panganod kag magpakita ang balangaw, 15 dumdumon ko dayon ang akon kasugtanan sa inyo kag sa tanan nga klase sang sapat, nga indi na gid magbaha liwat sa paglaglag sang tanan nga nagakabuhi. 16 Kon magguwa ang balangaw sa mga panganod, dumdumon ko dayon ang akon wala sing katapusan nga kasugtanan sa tanan nga klase sang sapat sa kalibutan. 17 Ang balangaw amo ang tanda sang akon kasugtanan sa tanan nga nagakabuhi sa kalibutan.”

Ang mga Anak ni Noe

18 Amo ini ang mga anak ni Noe nga kaupod niya sa barko: si Shem, si Ham, kag si Jafet. (Si Ham amo ang amay ni Canaan.) 19 Ini sila nga tatlo amo ang ginhalinan sang tanan nga tawo sa kalibutan.

20 Si Noe isa ka mangunguma kag siya amo ang una nga nagtanom sang ubas. 21 Sang isa ka tion, nag-inom siya sang bino kag nahubog siya. Natulugan siya nga hublas sa sulod sang iya tolda. 22 Karon, si Ham nga amay ni Canaan nagsulod sa tolda, kag nakita niya nga hublas ang iya amay. Gani nagguwa siya kag ginsugiran niya ang duha niya ka utod. 23 Nagkuha si Shem kag si Jafet sang panapton kag ginsablay nila sa ila abaga, dayon naglakat sila nga nagaisol pasulod sa tolda kag gintabunan nila ang ila amay. Wala gid sila nagbalikid tungod kay indi nila gusto nga makita ang pagkahublas sang ila amay. 24 Sang naumpawan na si Noe sa iya kahulugbon, kag pagkahibalo niya kon ano ang ginhimo sang iya kamanghuran nga anak, 25 nagsiling siya:

“Pakamalauton ka Canaan!

Mangin kubos ka nga ulipon sang imo mga utod.”

26 Kag nagsiling man siya,

“Dalayawon ang Ginoo,

ang Dios ni Shem.

Kabay pa nga mangin ulipon ni Shem si Canaan.

27 Kabay pa nga palaparon sang Dios ang kadutaan ni Jafet,

kag mangin maayo ang pag-inupdanay sang iya mga kaliwat

kag sang mga kaliwat ni Shem.

Kag kabay pa nga mangin ulipon man ni Jafet si Canaan.”

28 Nagkabuhi pa gid si Noe sing 350 ka tuig pagkatapos sang grabe gid nga baha. 29 Napatay siya sa edad nga 950.

10

Ang mga Kaliwat sang mga Anak ni Noe

(1 Cro. 1:5-23)

1 Amo ini ang estorya parte sa mga pamilya sang mga anak ni Noe nga sila ni Shem, Ham, kag Jafet. Nagkalatawo ang ila mga anak pagkatapos sang grabe gid nga baha.

Ang mga Kaliwat ni Jafet

2 Ang mga anak nga lalaki ni Jafet amo sila ni Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Meshec, kag Tiras.

3 Ang mga anak ni Gomer amo sila ni Ashkenaz, Rifat, kag Togarma.

4 Ang mga anak ni Javan amo sila ni Elisha, Tarshish, Kitim, kag Dodanim.* 5 Sila amo ang ginhalinan sang mga tawo nga nagaestar sa mga lugar nga malapit sa dagat kag sa mga isla. Ang kada pamilya nila nagaestar sa ila kaugalingon nga lugar nga sakop sang ila nasyon, kag may kaugalingon sila nga lingguahe.

Ang mga Kaliwat ni Ham

6 Ang mga anak nga lalaki ni Ham amo sila ni Cush, Mizraim,† Put, kag Canaan.

7 Ang mga anak nga lalaki ni Cush amo sila ni Seba, Havila, Sabta, Raama, kag Sabteca.

Ang mga anak ni Raama amo si Sheba kag si Dedan.

8 May isa pa ka anak si Cush nga ang iya ngalan si Nimrod. Si Nimrod nga ini nangin gamhanan nga tawo sa kalibutan. 9 Maayo gid siya nga mangangayam sa atubangan sang Ginoo, gani may hulubaton nga nagasiling, “Pareho ka kay Nimrod nga maayo gid nga mangangayam sa atubangan sang Ginoo.” 10 Ang una nga ginharian nga gin-gamhan ni Nimrod amo ang Babilonia, Erec, Acad, kag Calne. Ini sila tanan sakop sang Shinar. 11 Halin sa sadto nga mga lugar nagkadto siya sa Assyria kag gintukod niya ang Nineve, Rehobot Ir, Cala, 12 kag Resen nga ara sa tunga-tunga sang Nineve kag sang Cala nga isa ka bantog nga banwa.

13 Si Mizraim amo ang ginhalinan sang mga Ludhanon, Anamnon, Lehabnon, Naftunon, 14 Patrusnon, Caslunon, kag sang mga Caftornon‡ nga amo ang ginhalinan sang mga Filistinhon.

15 Si Canaan amo ang amay ni Sidon kag ni Het.§ Si Sidon amo ang magulang. 16 Si Canaan amo man ang ginhalinan sang mga Jebusnon, Amornon, Girgashnon, 17 Hivhanon, Arkhanon, Sinhanon, 18 Arvadnon, Zemarnon, kag sang mga Hamatnon.

Sang ulihi naglapta ang mga kaliwat ni Canaan. 19 Ang border sang ila kadutaan nagahalin sa Sidon pakadto sa Gerar hasta sa Gaza, kag nagalambot sa Sodom, Gomora, Adma, Zeboyim, hasta sa Lasha.

20 Amo ini sila ang mga kaliwat ni Ham. Ang kada pamilya nila nagaestar sa ila kaugalingon nga lugar nga sakop sang ila nasyon, kag may kaugalingon sila nga lingguahe.

Ang mga Kaliwat ni Shem

21 Si Shem nga magulang ni Jafet amo ang ginhalinan sang tanan nga Hebreo.

22 Ang iya mga anak nga lalaki amo sila ni Elam, Ashur, Arfaxad, Lud, kag Aram.

23 Ang mga anak ni Aram amo sila ni Uz, Hul, Geter, kag Meshec.

24 Si Arfaxad amay ni Shela. Si Shela amay ni Eber.

25 May duha ka anak nga lalaki si Eber: ang isa gin-ngalanan nga Peleg, tungod kay sang iya panahon ang mga tawo sa kalibutan nagabinahin-bahin; ang ngalan sang iya utod amo si Joktan.

26 Si Joktan amo ang amay nila ni Almodad, Shelef, Hazarmavet, Jera, 27 Hadoram, Uzal, Dikla, 28 Obal, Abimael, Sheba, 29 Ofir, Havila, kag Jobab. Sila tanan amo ang mga anak ni Joktan. 30 Ang kadutaan nga ginaestaran nila nagahalin sa Mesha kag nagapakadto sa Sefar, sa kabukiran sa east.

31 Amo ini sila ang mga kaliwat ni Shem. Ang kada pamilya nila nagaestar sa ila kaugalingon nga lugar nga sakop sang ila nasyon, kag may kaugalingon sila nga lingguahe.

32 Amo ato tanan ang mga kaliwat sang mga anak ni Noe. Ini sila ara sa nagkalain-lain nga nasyon. Tungod sa ila, natukod ang mga nasyon sa bilog nga kalibutan pagkatapos sang grabe gid nga baha.

11

Ang Tore sang Babilonia

1 Sang una isa lang ka lingguahe ang ginagamit sang tanan nga tawo sa bilog nga kalibutan. 2 Samtang nagasaylo ang mga tawo sang elistaran pa-east, nakaabot sila sa isa ka patag sa duta sang Shinar, kag didto sila nag-estar. 3-4 Karon, nagsiling ang mga tawo, “Matukod kita sang isa ka siyudad nga may tore nga lambot sa kalangitan, para mangin bantog kita kag para indi kita maglapta sa bilog nga kalibutan.” Gani naghimo sila sang mga tisa,* kag ginpainitan nila ini sing maayo para magtig-a gid. Tisa ang ila gin-gamit imbes bato. Kag aspalto ang ila gin-gamit bilang semento.

5 Karon, nagpasilabot† ang Ginoo sa pagtukod sang mga tawo sang siyudad kag tore. 6 Siling niya, “Ini nga mga tawo nagaugyon kag may isa lang sila ka lingguahe. Kag ining ila ginahimo umpisa pa lang sang ila pa gid nga pagahimuon. Sa indi madugay himuon nila ang bisan ano nga gusto nila himuon. 7 Gani dali, magpasilabot kita. Lain-lainon ta ang ila lingguahe para indi sila mag-intiendihanay.” 8 Gani ginpalapta sila sang Ginoo sa bilog nga kalibutan kag nauntat ang ila pagtukod sang siyudad. 9 Ini nga siyudad gintawag nga Babilonia‡ kay didto ginpalain-lain sang Ginoo ang lingguahe sang mga tawo, kag halin didto ginpalapta niya sila sa bilog nga kalibutan.

Ang mga Kaliwat ni Shem

(1 Cro. 1:24-27)

10 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Shem.

Duha ka tuig pagkatapos sang grabe gid nga baha, sang nagaedad si Shem sing 100 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Arfaxad. 11 Matapos natawo si Arfaxad, nagkabuhi pa gid si Shem sing 500 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

12 Sang nagaedad na si Arfaxad sing 35 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Shela. 13 Matapos natawo si Shela, nagkabuhi pa gid si Arfaxad sing 403 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

14 Sang nagaedad na si Shela sing 30 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Eber. 15 Matapos natawo si Eber, nagkabuhi pa gid si Shela sing 403 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

16 Sang nagaedad na si Eber sing 34 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Peleg. 17 Matapos natawo si Peleg, nagkabuhi pa gid si Eber sing 430 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

18 Sang nagaedad na si Peleg sing 30 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Reu. 19 Matapos natawo si Reu, nagkabuhi pa gid si Peleg sing 209 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

20 Sang nagaedad na si Reu sing 32 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Serug. 21 Matapos natawo si Serug, nagkabuhi pa gid si Reu sing 207 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

22 Sang nagaedad na si Serug sing 30 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Nahor. 23 Matapos natawo si Nahor, nagkabuhi pa gid si Serug sing 200 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

24 Sang nagaedad na si Nahor sing 29 ka tuig, natawo ang iya anak nga lalaki nga si Tera. 25 Matapos natawo si Tera, nagkabuhi pa gid si Nahor sing 119 ka tuig kag nadugangan pa gid ang iya kabataan.

26 Halin sa edad ni Tera nga 70, natawo ang iya mga anak nga lalaki nga sila ni Abram, Nahor, kag Haran.

Ang mga Kaliwat ni Tera

27 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Tera.

Si Tera amay nila ni Abram, Nahor, kag Haran. Si Haran amay ni Lot. 28 Napatay si Haran didto sa Ur nga sakop sang mga Kaldeanhon,§ sa lugar mismo nga sa diin natawo siya. Napatay siya samtang buhi pa ang iya amay nga si Tera. 29 Nagpangasawa si Abram kay Sarai, kag si Nahor nagpangasawa kay Milca. Ang amay ni Milca kag sang iya utod nga si Isca amo si Haran. 30 Si Sarai indi makabata kay baw-as siya.

31 Naghalin si Tera sa Ur nga sakop sang mga Kaldeanhon. Kaupod niya ang iya anak nga si Abram, ang iya umagad nga si Sarai, kag ang iya apo nga si Lot nga anak ni Haran. Pakadto sila kuntani sa Canaan, pero pag-abot nila sa Haran didto na lang sila nag-estar. 32 Didto napatay si Tera sa edad nga 205.*

12

Ang Pagtawag sang Dios kay Abram

1 Karon, nagsiling ang Ginoo kay Abram, “Bayai ang imo nasyon, mga paryente, kag ang pamilya sang imo amay, kag magkadto ka sa lugar nga akon itudlo sa imo.

2 “Himuon ko ang imo mga kaliwat nga isa ka bantog nga nasyon.

Pakamaayuhon ko ikaw kag mangin bantog ang imo ngalan.

Paagi sa imo, madamo ang makabaton sang pagpakamaayo.

3 Pakamaayuhon ko ang nagapakamaayo sa imo.

Pero pakamalauton ko ang nagapakamalaot sa imo.

Pakamaayuhon ko ang tanan nga katawhan sa kalibutan paagi sa imo.”

4-5 Gani naghalin si Abram sa Haran kag nagkadto sa Canaan, suno sa ginsiling sang Ginoo sa iya. Nagaedad sadto si Abram sing 75 ka tuig. Nag-upod sa iya ang iya hinablos nga si Lot. Gindala man niya ang iya asawa nga si Sarai kag ang tanan nila nga mga pagkabutang kag mga tinawo nga natipon nila sa Haran.

Pag-abot nila sa Canaan, 6 nagpadayon sila hasta nga nakalambot sila sa dako nga kahoy* sang More didto sa Shekem. (Sadto nga panahon didto pa ang mga Canaanhon.) 7 Dayon nagpakita ang Ginoo kay Abram kag nagsiling sa iya, “Amo ini nga duta ang ihatag ko sa imo mga kaliwat.”† Gani naghimo si Abram sang halaran para sa Ginoo nga nagpakita sa iya. 8 Halin didto, nagsaylo sila sa bukid sa east sang Betel, kag didto sila nagpatindog sang tolda, sa tunga-tunga sang Betel kag Ai. Ang Betel sa west kag ang Ai sa east. Naghimo man didto si Abram sang halaran kag nagsimba sa Ginoo. 9 Sang ulihi nagsaylo naman sila. Sige ang ila panglakaton pakadto sa Negev.

Nagkadto si Abram sa Egypt

10 Pero may puwerte nga gutom sa Canaan, gani nagderetso si Abram sa Egypt para didto lang anay mag-estar. 11 Sang manug-abot na sila sa Egypt, nagsiling si Abram sa iya asawa, “Sarai, guwapa ka nga babayi. 12 Kon makita ka sang mga Egyptohanon masiling sila nga asawa ko ikaw, gani patyon nila ako kag ikaw ya indi. 13 Mas maayo pa siguro nga silingon mo sila nga mag-utod kita‡ para indi nila ako pagpatyon kag para maayo ang ila pagtratar sa akon tungod sa imo.”

14 Gani pag-abot nila sa Egypt, nakita sang mga Egyptohanon nga guwapa gid si Sarai. 15 Kag sang makita siya sang mga opisyal sang hari,§ ginsugiran nila ang hari kon daw ano siya kaguwapa. Gani gindala si Sarai didto sa palasyo. 16 Tungod kay Sarai, maayo gid ang pagtratar sang hari kay Abram kag ginhatagan pa siya sang mga karnero, kanding, baka, lalaki kag babayi nga mga donkey, camel, kag mga ulipon nga lalaki kag babayi.

17 Pero ginhatagan sang Ginoo sang makahalalit nga balatian ang hari kag ang mga sinakpan niya sa palasyo tungod kay Sarai. 18 Gani, ginpatawag niya si Abram kag ginpamangkot, “Ano bala ining ginhimo mo sa akon? Ngaa wala ka magsugid nga asawa mo gali siya? 19 Ngaa nagsiling ka nga mag-utod kamo? Ti kundi ginkuha ko siya nga mangin akon asawa. Karon, ari ang imo asawa, kuhaa siya kag maglakat kamo!” 20 Dayon nagsugo ang hari sa iya mga tinawo nga pahalinon na sila. Gani gindala nila si Abram paguwa sa sadto nga lugar kag ginpahalin upod ang iya asawa kag dala ang tanan niya nga pagkabutang.

13

Nagbulag si Abram kag si Lot

1 Halin sa Egypt, nagkadto si Abram sa Negev upod ang iya asawa kag dala ang tanan niya nga pagkabutang, kag nag-upod man sa ila si Lot. 2 Manggaranon na kaayo si Abram; madamo na ang iya kasapatan, pilak, kag bulawan. 3 Halin sa Negev, nagsaylo-saylo sila hasta nga nakabalik sila sa lugar nga ila anay ginpatindugan sang tolda. Ini nga lugar ara sa tunga-tunga sang Betel kag Ai. 4 Diri man sila una nga nagpatindog sang halaran. Sa liwat nagsimba didto si Abraham sa Ginoo.

5 Si Lot nga nagaupod man kay Abram kon diin siya magkadto may iya man nga mga kasapatan kag mga tolda. 6 Kag tungod kay madamo na ang ila kasapatan kag iban pa nga mga pagkabutang, indi sila puwede nga magtingob estar sa isa ka lugar. Ang palahalban* indi makaigo sa ila. 7 Tungod sini, nag-ilinaway ang mga manugbantay sang ila mga kasapatan. (Sadto nga panahon ang mga Canaanhon kag mga Periznon nagaestar pa sa sadto nga duta.)

8 Gani nagsiling si Abram kay Lot, “Kita kag ang aton mga tinawo indi dapat mag-ilinaway, kay magparyentihanay kita. 9 Ang maayo pa, mabulagay na lang kita tungod madamo pa man sang lugar nga puwede sayluhan. Ikaw ang magpili kon diin nga parte sang duta ang imo gusto. Kon mapawala ka, mapatuo ako; kon mapatuo ka, mapawala ako.”

10 Nagtan-aw si Lot sa palibot kag nakita niya nga bugana sang tubig ang Kapatagan sang Jordan hasta sa Zoar, pareho sang katamnan sang Ginoo† kag sang duta sang Egypt. (Ini sang wala pa ginlaglag sang Ginoo ang Sodom kag Gomora.) 11 Gani ginpili ni Lot ang bilog nga Kapatagan sang Jordan sa east. Sa amo nga paagi nagbulagay si Lot kag si Abram. 12 Si Abram nagpabilin sa Canaan samtang si Lot iya didto sa mga banwa sang kapatagan. Nagpatindog si Lot sang iya mga tolda malapit sa Sodom. 13 Ang mga tawo sa Sodom tama gid ka makasasala. Puwerte gid ang ila pagpakasala kontra sa Ginoo.

Nagsaylo si Abram sa Hebron

14 Sang nakahalin na si Lot, nagsiling ang Ginoo kay Abram, “Halin sa imo ginatindugan tan-awa sing maayo ang imo palibot. 15 Ang tanan nga duta nga malambot sang imo panulok ihatag ko sa imo kag sa imo mga kaliwat, kag mangin inyo ina hasta san-o. 16 Hatagan ko ikaw sing madamo nga kaliwat nga ang ila kadamuon pareho sa yab-ok. Ang yab-ok indi maisip, gani ang imo mga kaliwat indi man maisip. 17 Lakat ka kag libuta ang bilog nga duta kay ihatag ko ina tanan sa imo.” 18 Gani ginhalin ni Abram ang iya mga tolda, kag didto siya nag-estar malapit sa dalagko nga mga kahoy‡ ni Mamre didto sa Hebron, kag naghimo siya didto sang halaran para sa Ginoo.

14

Ginluwas ni Abram si Lot

1 Sang sadto nga tiyempo, si Haring Amrafel sang Shinar, si Haring Arioc sang Elasar, si Haring Kedorlaomer sang Elam, kag si Haring Tidal sang Goyim 2 nagpakig-away kontra kay Haring Bera sang Sodom, Haring Birsha sang Gomora, Haring Shinab sang Adma, Haring Shemeber sang Zeboyim, kag sa hari sang Bela nga ginatawag man nga Zoar. 3 Nagtipon ining lima ka hari upod ang ila mga soldado didto sa Kapatagan sang Sidim nga ginatawag subong nga Patay nga Dagat.* 4 Ini nga mga hari ginsakop anay ni Kedorlaomer sa sulod sang 12 ka tuig, pero sang ika-13 nga tuig nagrebelde sila kontra sa iya. 5 Kag sang ika-14 nga tuig, gindaog ni Kedorlaomer kag sang iya mga kadampig nga mga hari ang mga Refaimnon sa Ashterot Karnaim, ang mga Zuzhanon sa Ham, ang mga Emhanon sa kapatagan sang Kiriataim, 6 kag ang mga Horhanon sa kabukiran sang Seir hasta sa El Paran nga malapit sa kamingawan. 7 Halin didto, nagbalik sila kag nakaabot sa En Mishpat nga ginatawag subong nga Kadesh. Kag gin-agaw nila ang tanan nga kadutaan sang mga Amaleknon kag sang mga Amornon nga nagaestar sa Hazazon Tamar.

8 Karon, gintipon sang mga hari sang Sodom, Gomora, Adma, Zeboyim, kag Bela ang ila mga soldado didto sa Kapatagan sang Sidim 9 kag nagpakig-away sila kontra kay Haring Kedorlaomer sang Elam, Haring Tidal sang Goyim, Haring Amrafel sang Shinar, kag kay Haring Arioc sang Elasar—lima ka hari kontra sa apat ka hari. 10 Karon, ang Kapatagan sang Sidim may madamo nga buho nga ginakuhaan sang aspalto. Kag sang magpalagyo ang hari sang Sodom kag sang Gomora upod ang ila mga tinawo, nahulog ang iban sa ila sa mga buho, kag ang iban nakapalagyo sa mga bukid. 11-12 Ang tanan nga pagkabutang sang Sodom kag Gomora pati ang ila mga pagkaon ginkuha sang ila mga kaaway. Ginbihag man nila si Lot nga hinablos ni Abram kag ginkuha ang iya mga pagkabutang, kay natabuan nga didto siya nagaestar sa Sodom. Pagkatapos panguha sang mga kaaway, naglakat sila.

13 Karon, may isa nga nakapalagyo kag nagpanugid kay Abram nga Hebreo parte sa natabo. Si Abram sadto didto nagaestar malapit sa dalagko nga mga kahoy ni Mamre nga Amornon. Si Mamre nga ini kag ang iya mga utod nga si Eshcol kag si Aner may kasugtanan kay Abram nga magdampiganay sila. 14 Pagkabati ni Abram nga ginbihag ang iya hinablos, gintipon niya dayon ang iya 318 ka tinawo nga masaligan, nga natawo sa iya kampo. Ginlagas nila ang apat ka hari hasta sa Dan. 15 Pagkagab-i, gintunga ni Abram ang iya mga tinawo kag ginsalakay nila ang ila mga kaaway, kag napierdi nila ini. Ang iban nga nakapalagyo ginlagas nila hasta sa Hoba, sa north sang Damascus. 16 Nabawi nila ang tanan nga pagkabutang nga gin-agaw sang mga kaaway. Nabawi man nila si Lot kag ang iya mga pagkabutang pati ang mga babayi kag ang iban pa nga mga katawhan.

Ginbendisyunan ni Melkizedek si Abram

17 Sang pagpuli na ni Abram, matapos nila nga napierdi si Kedorlaomer kag ang iya kaupod nga mga hari, ginsugata siya sang hari sang Sodom sa Kapatagan sang Shave (nga ginatawag man nga Kapatagan sang Hari). 18 Ginsugata man siya ni Melkizedek nga hari sang Salem kag pari sang Labing Mataas nga Dios. May dala si Melkizedek nga tinapay kag ilimnon. 19 Ginbendisyunan niya si Abram nga nagasiling:

“Kabay pa nga bendisyunan ka Abram sang Labing Mataas nga Dios

nga naghimo sang langit kag sang duta.

20 Dalayawon ang Labing Mataas nga Dios

nga nagpadaog sa imo kontra sa imo mga kaaway!”

Dayon ginhatag ni Abram kay Melkizedek ang ikanapulo sang tanan nga butang nga iya nakuha sa inaway.

21 Karon, nagsiling ang hari sang Sodom kay Abram, “Imo na lang ang tanan ko nga mga pagkabutang nga nabawi mo, pero iuli lang sa akon ang tanan ko nga mga tinawo.” 22 Pero nagsabat si Abram, “Ginasumpa ko sa atubangan sang Ginoo, ang Labing Mataas nga Dios nga amo ang naghimo sang langit kag sang duta, 23 nga indi gid ako magkuha sang bisan ano sa imo pagkabutang, bisan hilo ukon higot sang sandalyas, para indi ka makasiling nga ikaw ang nagpamanggaranon sa akon. 24 Indi ako magbaton sang bisan ano para sa akon kaugalingon. Ang kabigon ko lang nga nabaton ko amo ang ginkaon sang akon mga tinawo, pero tuguti ang akon mga kaupod nga sila ni Aner, Eshcol, kag Mamre sa pagkuha sang ila parte sa mga butang nga nakuha sa inaway.”

15

Ang Kasugtanan sang Ginoo kag ni Abram

1 Pagkatapos sadto, naghambal ang Ginoo kay Abram paagi sa isa ka palanan-awon. Siling niya, “Abram, indi ka magkahadlok tungod kay apinan ko ikaw kag hatagan sang dako nga balos.” 2 Pero nagsiling si Abram, “O Ginoong Dios, ano bala ang pulos sang imo balos sa akon kay hasta subong wala man ako sing bata. Ang manunubli ko amo gid lang si Eliezer nga taga-Damascus. 3 Tungod kay wala mo ako paghatagi sang bata, si Eliezer nga isa sang akon mga suluguon amo na lang ang magapanubli sang akon mga pagkabutang.” 4 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Indi si Eliezer ang magapanubli sang imo mga pagkabutang kundi ang imo gid mismo nga bata.” 5 Dayon gindala siya sang Ginoo sa guwa kag ginsilingan, “Tan-awa bala ang mga bituon sa langit; isipa kon maisip mo. Pareho man sina kadamo ang imo mangin kaliwat.” 6 Nagtuo si Abram sa Ginoo, kag tungod sang iya pagtuo ginpakamatarong siya.*

7 Nagsiling pa gid siya kay Abram, “Ako ang Ginoo nga nagsugo sa imo sa paghalin sa Ur nga sakop sang mga Kaldeanhon† para ihatag sa imo ini nga duta nga mangin imo.” 8 Pero nagsiling si Abram, “O Ginoong Dios, paano ko mahibaluan nga maangkon ko ini?” 9 Nagsabat ang Ginoo, “Dal-i ako diri sang isa ka bataon nga babayi nga baka, isa ka babayi nga kanding, kag isa ka lalaki nga karnero, nga ang kada isa tatlo ka tuig ang edad. Kag magdala ka man sang isa ka pating kag isa ka tukmo.” 10 Gani gindala ini tanan ni Abram sa Ginoo. Dayon ginpamihak ini ni Abram kag ginplastar nga nagaatubangay ang kada pihak. Ang tukmo lang kag ang pating ang wala niya pagpihaka. 11 Naghapon sa pinihak nga mga sapat ang mga pispis nga nagapangaon sang patay, pero gintabog sila ni Abram.

12 Sang manugsalop na ang adlaw, natulugan sing mahamuok si Abram kag may dako nga kahadlok nga nag-abot sa iya. 13 Dayon nagsiling ang Ginoo sa iya, “Sigurado gid nga ang imo mga kaliwat mangin pangayaw sa iban nga lugar. Mangin ulipon sila didto kag pintasan sa sulod sang 400 ka tuig. 14 Pero silutan ko ang nasyon nga magaulipon sa ila. Pagkatapos magahalin ang imo mga kaliwat sa sadto nga nasyon nga may dala nga madamo nga manggad. 15 Pero kon parte sa imo Abram, palawigon ko ang imo kabuhi kag mapatay ka sa katigulangon nga may kalinong. 16 Magaligad anay ang apat ka henerasyon antes makabalik ang imo mga kaliwat diri, tungod kay indi pa tuman ang pagpakasala sang mga Amornon para silutan sila kag pahalinon sa sini nga duta.”

17 Sang nakasalop na ang adlaw kag nagdulom na, hinali lang nga may nakita si Abram nga kolon nga nagaaso kag sulo nga nagadabdab, nga nagaagi sa tunga sang mga pinihak nga mga sapat. 18 Sa sina gid nga adlaw, naghimo ang Ginoo sang kasugtanan kay Abram. Siling niya, “Ihatag ko sa imo mga kaliwat ini nga duta nga halin sa suba sang Egypt pakadto sa dako nga suba nga amo ang Euphrates. 19 Ini nga duta amo subong ang ginaestaran sang mga Kenhanon, Keniznon, Kadmonhon, 20 Hithanon, Periznon, Refaimnon, 21 Amornon, Canaanhon, Girgashnon, kag mga Jebusnon.”

16

Si Hagar kag si Ishmael

1 Si Sarai nga asawa ni Abram indi makabata. May ulipon siya nga babayi nga Egyptohanon nga ang ngalan si Hagar. 2 Nagsiling si Sarai kay Abram, “Tungod nga wala nagtugot ang Ginoo nga makabata ako, maayo pa siguro nga maghulid ka sa akon ulipon nga babayi kay basi pa lang makabaton kita sang bata paagi sa iya.” Nagsugot si Abram sa ginsiling sang iya asawa. 3 Gani ginhatag ni Sarai si Hagar kay Abram para mangin iya asawa. (Natabo ini matapos nakaestar si Abram sa Canaan sing napulo ka tuig.) 4 Sang ulihi nagbusong si Hagar.

Pagkahibalo ni Hagar nga nagabusong siya, ginpakanubo niya si Sarai. 5 Tungod sini, nagsiling si Sarai kay Abram, “Karon nga nagabusong na si Hagar ginapakanubo na niya ako. Ikaw ang dapat basulon sini. Gintugyan ko siya sa imo. Ang Ginoo na ang maghukom kon sin-o sa aton ang husto.” 6 Nagsabat si Abram, “Kon amo sina, ibalik ko siya sa imo bilang ulipon kag pagusto ka kon ano ang himuon mo sa iya.” Umpisa sadto tama na kalain ang pagtratar ni Sarai kay Hagar, gani sang ulihi naglayas na lang siya.

7 Nakita sang anghel sang Ginoo si Hagar didto sa tuburan sa kamingawan. Ang tuburan nga ini malapit sa dalan pakadto sa Shur. 8 Nagpamangkot ang anghel sa iya, “Hagar, ulipon ni Sarai, diin ka bala naghalin kag diin ka makadto?” Nagsabat siya, “Naglayas ako sa akon ama nga si Sarai.” 9 Nagsiling ang anghel sa iya, “Balik ka sa imo ama kag magpasakop ka sa iya.” 10 Dayon nagsiling pa gid ang anghel, “Padamuon ko gid ang imo kaliwat nga ang ila kadamuon indi maisip. 11 Nagabusong ka, kag sa indi madugay magabata ka sing lalaki. Ngalanan mo siya nga Ishmael,* kay ginpamatian sang Ginoo ang imo pagpanawag sa iya tungod sa imo pag-antos. 12 Pero ang imo anak magakabuhi nga pareho sa isa ka maila nga donkey. Kontrahon niya ang tanan, kag ang tanan magakontra sa iya. Bisan ang iya mga paryente kontrahon niya.”

13 Gintawag ni Hagar ang Ginoo nga nagpakighambal sa iya nga “Dios nga Nakakita,” kay siling niya, “Nakita ko gid bala ang Dios nga nakakita sa akon kag sa gihapon buhi ako?”† 14 Amo ina nga ang tuburan nga didto sa tunga sang Kadesh kag Bered gintawag nga Beer Lahai Roi.‡

15 Nagbalik si Hagar kay Sarai, kag sang ulihi nagbata siya sing lalaki. Gin-ngalanan ni Abram ang bata nga Ishmael. 16 Ang edad ni Abram sang natawo si Ishmael 86 ka tuig.

17

Ang Pagtuli Tanda sang Kasugtanan

1 Sang nagaedad si Abram sing 99 ka tuig, nagpakita ang Ginoo sa iya kag nagsiling, “Ako ang Dios nga Makagagahom. Magtuman ka permi sa akon kag magkabuhi nga matarong. 2 Tumanon ko ang akon kasugtanan sa imo; padamuon ko gid ang imo mga kaliwat.” 3 Pagkabati sadto ni Abram, nagluhod siya bilang pagtahod sa Dios. Nagsiling ang Dios sa iya, 4 “Sa akon bahin, amo ini ang akon kasugtanan sa imo: Mangin amay ka sang madamo nga nasyon. 5 Sugod subong indi na Abram ang itawag sa imo kundi Abraham* na, tungod kay himuon ko ikaw nga amay sang madamo nga nasyon. 6 Padamuon ko gid ang imo mga kaliwat kag magatukod sila sang mga nasyon, kag ang iban sa ila mangin hari. 7 Tumanon ko ang akon kasugtanan sa imo kag sa imo mga kaliwat sa palaabuton nga mga henerasyon, nga ako padayon nga mangin Dios ninyo. Ini nga kasugtanan magapadayon hasta san-o. 8 Mga pangayaw lang kamo subong sa duta sang Canaan. Pero igahatag ko ining bilog nga duta sa imo kag sa imo mga kaliwat. Mangin inyo na ina hasta san-o, kag ako padayon nga mangin Dios ninyo.”

9 Nagsiling pa gid siya kay Abraham, “Sa imo bahin, tipigan mo ang akon kasugtanan sa imo. Kag amo man ini ang dapat nga himuon sang imo mga kaliwat sa palaabuton nga mga henerasyon. 10 Kag parte sang sina nga kasugtanan, dapat tulion ninyo ang tanan ninyo nga lalaki. 11 Ini ang mangin tanda sang akon kasugtanan sa inyo. 12-13 Sugod subong hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, dapat tulion ninyo ang kada bata nga lalaki sa edad nga walo ka adlaw. Tulion man ninyo ang mga ulipon nga lalaki nga natawo sa inyo panimalay kag pati ang mga ulipon nga inyo ginbakal sa mga taga-iban nga lugar. Ina nga tanda sa inyo lawas magapamatuod nga ang akon kasugtanan sa inyo magapadayon hasta san-o. 14 Ang bisan sin-o nga lalaki sa inyo nga wala matuli indi ninyo pagkabigon nga sakop ninyo, kay ginbaliwala niya ang akon kasugtanan.”

15 Nagsiling pa gid ang Dios kay Abraham, “Kon parte sa imo asawa nga si Sarai, indi mo na siya pagtawgon nga Sarai, kundi sugod subong Sara† na ang itawag mo sa iya. 16 Pakamaayuhon ko siya kag hatagan ko gid ikaw sang anak paagi sa iya. Mangin iloy siya sang madamo nga nasyon, kag ang iban niya nga mga kaliwat mangin hari.”

17 Pagkabati sadto ni Abraham nagluhod siya bilang pagtahod sa Dios, pero nagkadlaw siya. Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Makapabata pa bala ako nga 100 na ang akon edad? Kag si Sara, makabata pa bala nga 90 na ang iya edad?” 18 Dayon nagsiling siya sa Dios, “Kabay pa nga si Ishmael ang magabaton sang mga ginpromisa mo sa akon.” 19 Nagsabat ang Dios, “Indi. Ang imo asawa nga si Sara magabata sing lalaki kag ngalanan mo siya nga Isaac.‡ Sa iya ko padayunon ang akon kasugtanan sa imo, kag magapadayon ini nga kasugtanan sa iya mga kaliwat hasta san-o. 20 Kon parte kay Ishmael, nabatian ko ang imo pangabay para sa iya. Pakamaayuhon ko siya kag hatagan sang madamo nga kaliwat. Mangin amay siya sang dose ka pangulo, kag ang iya mga kaliwat mangin bantog nga katawhan.§ 21 Ugaling, kay Isaac kag sa iya mga kaliwat ko lang tumanon ang akon kasugtanan sa imo. Magabata si Sara kay Isaac sa amo man sini nga tion sa sunod nga tuig.” 22 Pagkatapos hambal sang Dios kay Abraham, naghalin siya dayon.

23 Sa sadto gid mismo nga adlaw, gintuman ni Abraham ang ginsugo sa iya sang Dios. Gintuli niya ang iya anak nga si Ishmael kag ang tanan nga lalaki sa iya panimalay: ang mga ulipon nga natawo sa iya panimalay kag ang mga ulipon nga iya ginbakal. 24 Nagaedad si Abraham sing 99 ka tuig sang gintuli siya, 25 kag si Ishmael ya nagaedad sing 13 ka tuig. 26-27 Sa sadto gid mismo nga adlaw nga nagsugo ang Dios nga ang tanan nga lalaki dapat matuli, nagpatuli si Abraham kag si Ishmael pati ang tanan nga ulipon ni Abraham nga natawo sa iya panimalay kag ang mga ulipon nga iya ginbakal sa mga taga-iban nga lugar.

18

Ang Tatlo ka Bisita ni Abraham

1 Nagpakita ang Ginoo kay Abraham sang didto pa siya nagaestar malapit sa dalagko nga mga kahoy* ni Mamre. Mainit sadto nga adlaw, kag si Abraham didto nagapungko sa puwertahan sang iya tolda. 2 Samtang nagapanan-aw tan-aw siya, may nakita siya nga tatlo ka lalaki nga nagatindog sa unhan. Nagtindog siya dayon kag nagdali-dali sugata sa ila. Nagluhod siya sa ila bilang pagtahod 3 kag nagsiling, “Ginoo,† kon mahimo, hapit ka anay diri sa amon. 4 Magpakuha ako sang tubig para makapanghinaw kamo sang inyo mga tiil kag dayon magpahuway kamo sa idalom sang sini nga kahoy. 5 Makuha man ako sang pagkaon para sa inyo agod may kusog kamo sa inyo paglakat. Ginakalipay ko ang pagserbisyo sa inyo samtang ari kamo diri sa amon.” Kag nagsabat sila, “Sige, himua ang ginsiling mo.”

6 Gani nagdali-dali si Abraham sulod sa tolda kag nagsiling kay Sara, “Abi, kuha ka sing mga tunga sa sako nga harina nga pinakamaayo nga klase kag magluto ka sang tinapay. Kag dalion mo ang pagluto.” 7 Nagdalagan dayon si Abraham pakadto sa iya mga baka kag nagpili sang matambok nga bata, kag dali-dali niya ini nga ginpaihaw kag ginpaluto sa iya bataon nga suluguon. 8 Dayon gindala niya ini sa iya mga bisita, kag nagdala man siya sang keso kag gatas. Kag samtang nagakaon sila sa idalom sang kahoy, didto man si Abraham nga nagaserbi sa ila.

9 Karon, nagpamangkot ang mga bisita kay Abraham, “Diin bala si Sara nga imo asawa?” Nagsabat siya, “Didto sa sulod sang tolda.” 10 Ang isa sa mga bisita nagsiling, “Sigurado gid nga mabalik ako diri sa sunod nga tuig sa amo man sini nga tion, kag ang imo asawa nga si Sara may anak na nga lalaki.”

Nagapamati gali si Sara didto sa puwertahan sang tolda sa likod lang ni Abraham. 11 (Tigulang na gid sila nga duha ni Abraham kag nag-untat na gani ang pamulanon ni Sara.) 12 Nagkadlaw si Sara sa iya lang kaugalingon kag naghunahuna, “Sa katigulangon ko nga ini ganahan pa ayhan ako sa paghulid sa akon bana nga tigulang man?”

13 Nagpamangkot dayon ang Ginoo kay Abraham, “Ngaa bala nagkadlaw si Sara kag nagsiling, ‘Makabata pa bala ako nga tigulang na ako?’ 14 May butang bala nga indi mahimo sang Ginoo? Suno sa ginsiling ko, mabalik ako diri sa sunod nga tuig sa amo man sini nga tion, kag si Sara may anak na nga lalaki.”

15 Hinadlukan si Sara, gani nagbutig siya. Siling niya, “Wala ako nagkadlaw!” Pero nagsiling ang Ginoo, “Nagkadlaw ka gid.”

Nagpakitluoy si Abraham para sa Banwa sang Sodom

16 Pagkatapos naglakat ang tatlo ka lalaki. Gindul-ong sila ni Abraham hasta sa lugar nga makita nila sa ubos ang banwa sang Sodom. 17 Nagsiling ang Ginoo, “Indi ko pagtaguon kay Abraham ang akon pagahimuon. 18 Sigurado nga mangin dako kag gamhanan nga nasyon ang iya mga kaliwat sa palaabuton. Kag paagi sa iya pakamaayuhon ko ang tanan nga nasyon sa kalibutan. 19 Ginpili ko siya para ipatuman niya sa iya mga kabataan kag mga kaliwat ang akon mga pamaagi, para maghimo sila sang husto kag matarong. Sa sina nga paagi, matuman ang akon ginpromisa sa iya.”

20 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Abraham, “Madamo na ang nagareklamo kontra sa Sodom kag Gomora, kay puwerte na gid ang kalautan sa sini nga mga lugar. 21 Gani makadto ako didto para mahibaluan ko kon matuod ukon indi ini nga mga reklamo.”

22 Naglakat dayon ang duha ka lalaki pa-Sodom, pero nagpabilin ang Ginoo kag si Abraham. 23 Nagpalapit si Abraham sa Ginoo kag nagpamangkot, “Laglagon mo bala ang mga matarong upod sa mga makasasala? 24 Kon may ara abi nga 50 ka matarong sa sina nga banwa, laglagon mo bala gihapon ang bilog nga banwa? Indi mo bala pagkaluoyan ang banwa tungod na lang sa 50 ka tawo nga matarong? 25 Imposible nga laglagon mo ang mga matarong upod sa mga makasasala. Indi mahimo nga palareho lang ang pagtratar mo sa ila. Ikaw nga nagahukom sa bilog nga kalibutan, indi bala nga dapat himuon mo kon ano ang husto?” 26 Nagsabat ang Ginoo, “Kon may makita ako nga 50 ka matarong sa Sodom, indi ko paglaglagon ang bilog nga banwa tungod lang sa ila.”

27 Nagsiling liwat si Abraham, “O Ginoo, patawara ako nga nangisog ako sa pagpakighambal sa imo. Tawo lang ako, kag wala ako sing kinamatarong sa paghambal sini sa imo. 28 Pero kon may ara lang abi nga 45 ka matarong, ano, laglagon mo bala gihapon ang bilog nga banwa tungod kay kulang ini sang lima?” Nagsabat ang Ginoo, “Kon may makita ako nga 45 ka matarong, indi ko paglaglagon ang banwa.”

29 Nagsiling liwat si Abraham, “Ti, kon 40 lang abi ang matarong?” Nagsabat ang Ginoo, “Indi ko paglaglagon ang banwa kon may 40 nga matarong.”

30 Nagsiling liwat si Abraham, “Indi ka lang kuntani mangakig sa akon, Ginoo, kay mamangkot pa ako. Ti, abi kon may 30 lang ka tawo nga matarong?” Nagsabat ang Ginoo, “Indi ko gihapon paglaglagon ang banwa kon may makita ako nga 30 ka tawo nga matarong.”

31 Nagsiling pa gid liwat si Abraham, “Ginoo, patawara ako sa akon kaisog sa padayon nga pagpakighambal sa imo. Abi kon may 20 lang ka tawo nga matarong?” Nagsabat ang Ginoo, “Indi ko gihapon paglaglagon ang banwa kon may 20 nga matarong.”

32 Nagsiling pa gid liwat si Abraham, “Ginoo, indi ka kuntani mangakig; katapusan ko na lang gid ini nga pamangkot. Halimbawa 10 lang abi ang imo makita nga matarong?” Nagsabat ang Ginoo, “Indi ko gihapon paglaglagon ang banwa kon may 10 nga matarong.”

33 Pagkatapos nila estorya, naghalin ang Ginoo, kag si Abraham ya nagpuli sa ila.

19

Ang Pagkamakasasala sang mga Tawo sa Sodom

1 Nag-abot atong duha ka anghel sa Sodom sang sirom na. Nagapungko sadto si Lot sa puwertahan sang banwa. Pagkakita ni Lot sa ila, nagtindog siya sa pagsugata sa ila. Dayon nagluhod siya sa ila atubangan bilang pagtahod kag nagsiling, 2 “Kon mahimo hapit anay kamo sa akon balay. Makapanghinaw kamo didto sang inyo mga tiil kag makatulog karon nga gab-i. Kag buwas sa kaagahon makapadayon kamo sa inyo pagpanglakaton.” Pero nagsabat sila, “Indi lang, didto lang kami matulog sa plasa karon nga gab-i.” 3 Pero ginpilit gid sila ni Lot, gani nag-upod na lang sila sa iya balay. Nagpreparar si Lot sang mga pagkaon kag ilimnon. Nagpaluto man siya sang tinapay nga wala sing inugpahabok. Kag sang handa na, nagpanyapon sila.

4 Sang manugtulog na sila, nag-abot ang tanan nga bataon kag tigulang nga mga lalaki halin sa tanan nga parte sang siyudad sang Sodom, kag ginpalibutan nila ang balay ni Lot. 5 Gintawag nila si Lot kag ginpamangkot, “Diin na bala ang imo bisita nga mga lalaki nga nag-abot sini lang nga gab-i? Paguwaa sila diri kay luyag namon nga magpakighilawas sa ila.”

6 Nagguwa si Lot sa balay para atubangon sila. Sang pagguwa niya, ginsira niya dayon ang puwertahan. 7 Nagsiling siya sa ila, “Mga abyan, nagapangabay ako nga indi ninyo paghimua inang ginahunahuna ninyo nga malain. 8 Kon gusto ninyo, may duha ako ka anak nga dalaga pa. Ihatag ko sila sa inyo kag pagusto kamo kon ano ang inyo himuon sa ila. Pero indi lang ninyo pag-anha ining duha ka tawo, kay mga bisita ko sila kag dapat ko sila nga protektaran.” 9 Pero nagsiling ang mga tawo, “Estranghero ka lang diri pero daw si sin-o ka gid nga magpasilabot sa amon. Halin dira! Basi kon sobra pa ang amon himuon sa imo sang sa ila.” Dayon gintikwang nila si Lot. Mapalapit na kuntani sila sa puwertahan para gub-on ini, 10 pero gin-abrihan ini sang duha ka anghel nga didto sa sulod kag ginbutong nila si Lot pasulod kag ginsiradhan ang puwertahan. 11 Dayon ginbulag nila ang mga tawo sa guwa para indi na sila makatultol sang puwertahan.

Ginpapalagyo si Lot sa Sodom

12 Nagsiling ang duha ka anghel kay Lot, “Kon may mga anak ka pa, ukon mga umagad nga lalaki, ukon mga paryente sa sini nga banwa, dal-a sila tanan kag magpalagyo kamo, 13 tungod kay laglagon namon ini nga banwa. Nabatian sang Ginoo ang mga reklamo kontra sa sining mga tawo. Gani ginpadala niya kami sa paglaglag sang sini nga banwa.”

14 Dayon ginkadtuan ni Lot ang mga mangin umagad* niya nga mga lalaki kag ginsilingan, “Magdali-dali kamo halin diri kay pagalaglagon sang Ginoo ang ini nga banwa.” Pero wala sila nagpati kay abi nila nagalango-lango lang si Lot.

15 Sang kaagahon, ginpadali-dali si Lot sang mga anghel nga maghalin sa banwa. Siling nila, “Dasiga! Dal-a ang imo asawa kag duha ka anak nga babayi nga ari diri kag maghalin kamo dayon, kay basi madalahig kamo kon laglagon na ini nga banwa.” 16 Indi pa kuntani maghalin si Lot. Pero tungod kay naluoy ang Ginoo sa ila, gin-uyatan sila sang mga anghel sa kamot kag gindala paguwa sa banwa.

17 Sang didto na sila sa guwa, nagsiling ang Ginoo,† “Dalagan kamo! Indi gid kamo magbulobalikid ukon magpundo sa bisan diin sa sini nga kapatagan. Dalagan kamo sa bukid para indi kamo mapatay.” 18 Pero nagsabat si Lot, “Ginoo‡ ko, indi na ako pagpadalagana sa bukid. 19 Ginkaluoyan mo ako kag ginpakita mo ang imo kaayo sa akon sa pagluwas sang akon kabuhi. Pero layo katama ang bukid; basi maabtan ako sang kahalitan kag mapatay ako antes makaabot didto. 20 Tan-awa bala inang gamay nga banwa sa unhan. Siguro maabot ko ina kay malapit man lang. Puwede bala ako makapalagyo sa sina nga gamay nga banwa para maluwas ako?” 21 Nagsabat ang Ginoo,§ “Huo, sugot ako sa imo pangabay; indi ko paglaglagon ina nga banwa. 22 Sige, dalagan na kamo didto, kay indi ko mahimo ang akon himuon hasta indi pa kamo makaabot didto.”

Ato nga banwa gintawag nga Zoar.*

Ang Paglaglag sang Sodom kag Gomora

23 Nagabutlak gid ang adlaw sang pag-abot nila ni Lot sa Zoar. 24 Dayon ginpaulanan sang Ginoo sang nagadabdab nga asupre ang Sodom kag Gomora. 25 Ginlaglag sang Ginoo ang duha ka banwa kag ang bilog nga kapatagan. Nagkalamatay ang tanan nga nagaestar didto pati ang tanan nga tanom. 26 Nagbalikid ang asawa ni Lot, gani nahimo siya nga haligi nga asin.

27 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nagdali-dali kadto si Abraham sa lugar nga sa diin nagpakighambal siya sa Ginoo. 28 Gintan-aw niya ang Sodom kag Gomora kag ang bilog nga kapatagan. Nakita niya ang aso nga nagatub-ok halin sa duta nga daw pareho sa aso nga nagahalin sa isa ka dako nga hurnohan.

29 Gani gindumdom sang Dios si Abraham, kay sang paglaglag sang Dios sang mga banwa sa kapatagan nga sa diin nag-estar si Lot, ginpapalagyo niya anay si Lot para indi siya mahalitan.

Ang Ginhalinan sang mga Moabnon kag Ammonhon

30 Tungod kay nahadlok si Lot mag-estar sa Zoar, nagsaylo siya kag ang iya duha ka anak nga dalaga sa bukid kag didto nag-estar sa kuweba. 31 Sang isa ka adlaw, nagsiling ang magulang nga anak sa iya manghod, “Tigulang na ang aton amay kag wala gid diri sing lalaki nga aton mapamana para makapamata kita pareho sa ginahimo sa bisan diin. 32 Maayo pa nga paimnon ta si tatay sang bino hasta nga mahubog siya, dayon maghulid kita sa iya para makabata kita paagi sa iya.” 33 Gani sadto nga gab-i, ginhubog nila ang ila amay. Dayon nagpakighilawas ang magulang nga anak sa iya amay. Pero tungod sa sobra nga kahubog ni Lot wala gid siya kahibalo kon ano ang nagkalatabo.

34 Pagkasunod nga adlaw, nagsiling ang magulang sa iya manghod, “Naghulid na ako kagab-i sa aton amay. Kag karon sa gab-i paimnon ta naman siya sang bino hasta nga mahubog siya, kag ikaw naman ang maghulid sa iya para kita nga duha makabata paagi sa iya.” 35 Gani sadto gid nga gab-i, ginhubog naman nila ang ila amay kag ang manghod naman ang nagpakighilawas sa iya. Sa sobra niya nga kahubog wala siya gihapon kahibalo kon ano ang nagkalatabo.

36 Sa sadto nga paagi, nagbusong ang duha ka anak ni Lot paagi mismo sa iya. 37 Sang ulihi nagbata ang magulang sing lalaki kag gin-ngalanan niya nga Moab.† Siya ang ginhalinan sang katawhan subong nga mga Moabnon. 38 Nagbata man ang manghod sing lalaki kag gin-ngalanan niya nga Ben Ami.‡ Siya ang ginhalinan sang katawhan subong nga mga Ammonhon.

20

Si Abraham kag si Abimelec

1 Naghalin sila ni Abraham sa Mamre kag nagkadto sa Negev. Didto sila nag-estar sa tunga-tunga sang Kadesh kag Shur. Sang ulihi nagsaylo sila sa Gerar. 2 Samtang didto sila, ang pakilala ni Abraham kay Sara sa mga tawo utod niya siya. Gani ginpakuha ni Haring Abimelec sang Gerar si Sara.

3 Isa ka gab-i, nagpakita ang Dios kay Abimelec paagi sa isa ka damgo. Siling niya, “Mapatay ka tungod kay ginkuha mo ina nga babayi nga may bana na.” 4 Pero tungod kay wala pa matandog ni Abimelec si Sara, nagsiling siya, “Ginoo, ngaa patyon mo ako kag ang akon katawhan? Wala ako sing sala. 5 Nagsiling man abi si Abraham nga utod niya si Sara kag si Sara nagsiling man nga utod niya si Abraham. Inosente gid ako kag wala gid ako sing malain nga tuyo sa pagkuha kay Sara.” 6 Nagsabat ang Dios, “Huo, nakahibalo ako nga wala ka sing malain nga tuyo, gani wala ako magtugot nga matandog mo siya para indi ka makasala sa akon. 7 Pero dapat ibalik mo siya sa iya bana tungod ang iya bana isa ka propeta, kag pangamuyuan ka niya para indi ka mapatay. Pero kon indi mo gani siya pag-ibalik, ginapaandaman ko ikaw nga daan nga mapatay ka gid pati ang tanan mo nga katawhan.”

8 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, ginpatawag ni Abimelec ang tanan niya nga mga opisyal kag ginsugiran parte sa iya nga damgo. Kag hinadlukan gid sila. 9 Dayon ginpatawag ni Abimelec si Abraham kag ginpamangkot, “Ano bala ining ginhimo mo sa amon? Ano bala ang akon sala sa imo nga ginbutang mo sa dako nga paglapas ang akon bilog nga ginharian? Indi husto ang imo ginhimo. 10 Pero ngaa bala ginhimo mo ini?” 11 Nagsabat si Abraham, “Abi ko wala gid sing bisan isa diri nga nagatahod sa Dios, gani naghunahuna ako nga basi patyon ninyo ako para makuha ninyo ang akon asawa. 12 Matuod gid man nga mag-utod kami, pero sa amay lang kag indi sa iloy, kag ginpangasawa ko siya. 13 Sang ginsilingan ako sang Dios nga maghalin sa panimalay sang akon amay, ginhambalan ko si Sara nga ipakilala niya nga mag-utod kami bisan diin kami magkadto. Sa sini nga paagi mapakita niya ang iya paghigugma sa akon.”

14 Ginbalik ni Abimelec si Sara kay Abraham, kag ginhatagan pa niya si Abraham sang mga karnero, baka, kag mga ulipon nga babayi kag lalaki. 15 Dayon nagsiling siya kay Abraham, “Handa ako nga paestaron kamo sa akon duta. Mag-estar kamo bisan diin nga gusto ninyo.” 16 Nagsiling man siya kay Sara, “Hatagan ko ang imo utod sang 1,000 ka bilog nga pilak bilang pamatuod sa tanan ninyo nga kaupdanan nga wala ko ikaw matandog kag para indi sila maghunahuna nga nakahimo ka sang malain.”

17-18 Tungod sa pagkuha ni Abimelec kay Sara, ginbuot sang Ginoo nga indi makabata ang tanan nga babayi sa iya panimalay. Gani nagpangamuyo si Abraham sa Dios, kag gin-ayo sang Dios ang asawa ni Abimelec kag ang iya mga ulipon nga mga babayi para makabata sila liwat. Gin-ayo man sang Dios si Abimelec sa iya balatian.

21

Ang Pagkatawo ni Isaac

1 Karon, gindumdom sang Ginoo si Sara suno sa iya ginpromisa. 2 Nagbusong si Sara kag nagbata sing lalaki bisan tigulang na si Abraham. Natawo ang bata sa tion gid nga ginsiling sadto sang Dios. 3 Gin-ngalanan ni Abraham ang bata nga Isaac.

4 Sang walo na ka adlaw ang bata, gintuli siya ni Abraham suno sa ginsugo sa iya sang Dios. 5 Nagaedad si Abraham sang 100 ka tuig sang natawo si Isaac. 6 Nagsiling si Sara, “Ginpakadlaw ako sang Dios sa kalipay, kag ang bisan sin-o nga makabati parte sining natabo sa akon magakadlaw man. 7 Sin-o ang makahunahuna nga magsiling kay Abraham nga makapatiti pa ako sang bata? Pero nakabata pa ako bisan tigulang na siya.”

8 Nagdako si Isaac, kag sang adlaw nga ginlutas siya naghiwat si Abraham sang isa ka dako nga punsyon.*

Ginpalayas si Hagar kag si Ishmael

9 Isa ka adlaw, nakita ni Sara nga ginasunlog ni Ishmael si Isaac. (Si Ishmael anak ni Abraham kay Hagar nga Egyptohanon.) 10 Gani nagsiling si Sara kay Abraham, “Palayasa inang babayi nga ulipon kag ang iya anak, kay ang anak sinang ulipon indi dapat partihan sa palanublion sang akon anak nga si Isaac.” 11 Naglain gid ang buot ni Abraham tungod kay anak man niya si Ishmael. 12 Pero nagsiling ang Dios sa iya, “Indi maglain ang buot mo parte kay Ishmael kag kay Hagar. Tumana ang gusto ni Sara, tungod sa kay Isaac magahalin ang imo mga kaliwat nga akon ginpromisa. 13 Kag kon parte kay Ishmael, hatagan ko man siya sang madamo nga kaliwat kag mangin isa man sila ka nasyon, tungod kay anak mo man siya.”

14 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nagkuha si Abraham sang pagkaon kag tubig nga nasulod sa panit nga suludlan, kag ginpapas-an niya ini kay Hagar. Dayon ginpalakat niya si Hagar kaupod ang bata. Nagpanglakaton sila sa kamingawan sang Beersheba nga wala kahibalo kon sa diin sila pakadto. 15 Sang naubos na ang ila tubig, ginbilin niya ang iya bata sa idalom sang isa ka kahoy-kahoy 16 kag naglakat siya sa unhan nga ang kalayuon mga 100 ka metros halin sa bata. Didto siya nagpungko kag naghilibion nga nagasiling sa iya kaugalingon, “Indi ako makaantos nga magtan-aw sa akon anak nga mapatay.”

17 Karon, nabatian sang Dios ang hibi sang bata. Gani nagsiling ang anghel sang Dios kay Hagar halin didto sa langit, “Ano ang imo ginapaligban Hagar? Indi ka magkahadlok; nabatian sang Dios ang hibi sang imo anak. 18 Tindog ka kag pabanguna ang bata, kay himuon ko nga dako nga nasyon ang iya mga kaliwat.” 19 Dayon may ginpakita ang Dios sa iya nga isa ka bubon. Nagkadto siya didto kag ginsudlan sang tubig ang iya suludlan, dayon ginpainom niya ang iya anak.

20-21 Wala pagpabay-i sang Dios si Ishmael hasta nga nagdako siya. Didto siya nag-estar sa kamingawan sang Paran kag nangin isa siya ka manugpana. Sang ulihi ginpaasawa siya sang iya iloy sa isa ka Egyptohanon.

Ang Kasugtanan ni Abraham kag ni Abimelec

22 Sang sadto nga tion,† nagkadto si Abimelec kay Abraham upod ang pangulo sang iya mga soldado nga si Ficol. Nagsiling si Abimelec kay Abraham, “Ginabuligan ka gid sang Dios sa tanan mo nga ginahimo. 23 Gani, magsumpa ka diri sa ngalan sang Dios nga indi mo gid ako pagtraiduran pati ang akon mga kaliwat. Ipakita mo ang imo kaayo sa akon kag sa sining lugar nga sa diin nagaestar ka karon bilang pangayaw, subong nga nangin maayo man ako sa imo.” 24 Nagsabat si Abraham, “Ginasumpa ko.”

25 Pero nagreklamo si Abraham kay Abimelec parte sa bubon nga gin-agaw sang iya mga suluguon. 26 Nagsiling si Abimelec, “Wala ako kahibalo kon sin-o ang naghimo sina. Wala mo man ako ginsugiran, kag subong ko lang nabatian ina.” 27 Gani nagkuha si Abraham sang mga karnero kag mga baka kag ginhatag niya kay Abimelec, dayon naghimo sila nga duha sang kasugtanan. 28 Nagkuha pa gid si Abraham sang pito ka babayi nga karnero kag iya ini ginpain. 29 Nagpamangkot si Abimelec, “Para sa ano inang pito ka karnero nga imo ginpain?” 30 Nagsabat si Abraham, “Batuna ining pito ka karnero bilang pamatuod nga ako ang nagkutkot sang sina nga bubon.” 31 Tungod sining pagsumpaanay nila, ang ato nga lugar gintawag Beersheba.‡

32 Pagkatapos sang ila kasugtanan didto sa Beersheba, nagbalik si Abimelec kag ang pangulo sang iya mga soldado nga si Ficol sa duta sang mga Filistinhon. 33 Nagtanom si Abraham sang isa ka kahoy nga tamarisko didto sa Beersheba kag nagsimba siya didto sa Ginoo, ang Dios nga wala sing katapusan. 34 Nag-estar si Abraham sa duta sang mga Filistinhon sa malawig nga panahon.

22

Ginsugo sang Dios si Abraham nga Ihalad si Isaac

1 Sang ulihi gintilawan sang Dios si Abraham. Gintawag niya si Abraham, kag nagsabat si Abraham sa iya. 2 Dayon nagsiling siya, “Dal-a ang imo bugtong* kag pinalangga nga anak nga si Isaac kag magkadto kamo sa duta sang Moria. Saka kamo sa bukid nga akon itudlo sa imo kag ihalad mo siya didto sa akon bilang halad nga ginasunog.”

3 Gani aga pa gid sang sunod nga adlaw, nagbial si Abraham sang mga kahoy nga inuggatong sa halad, kag ginkarga niya ini sa iya donkey. Naglakat siya kaupod si Isaac kag ang duha niya ka suluguon nga lalaki pakadto sa lugar nga ginsiling sa iya sang Dios. 4 Sang ikatlo nga adlaw sang ila pagpanglakaton, nakita ni Abraham sa unhan ang lugar nga ginsiling sa iya sang Dios. 5 Gani nagsiling si Abraham sa duha niya ka suluguon, “Diri lang kamo anay kag bantayi ninyo ang donkey, kay mataklad kami didto sa unhan kag magsimba sa Dios. Mabalik man kami dayon.” 6 Ginpapas-an ni Abraham kay Isaac ang mga kahoy nga inuggatong sa halad, kag siya ang nagdala sang sundang kag pangsindi.

7 Samtang nagalakat sila, nagsiling si Isaac, “Tay!” Nagsabat si Abraham, “Ano, anak?” Nagpamangkot si Isaac, “May dala kita nga pangsindi kag inuggatong, pero diin ang karnero nga inughalad?” 8 Nagsabat si Abraham, “Anak, ang Dios ang magahatag sa aton sang karnero nga inughalad.” Kag nagpadayon sila sa paglakat.

9 Sang pag-abot nila sa lugar nga ginsiling sang Dios, naghimo si Abraham sang halaran, kag ginplastar niya ang mga kahoy sa ibabaw sini. Dayon gin-gapos niya si Isaac kag gintungtong sa ibabaw sang halaran. 10 Pagkatapos nagkuha siya sang sundang. Kag sang patyon na niya kuntani si Isaac, 11 gintawag siya sang anghel sang Ginoo halin sa langit, “Abraham! Abraham!” Pagkatapos nga nagsabat si Abraham, 12 nagsiling ang anghel, “Indi pagpatya ang bata! Karon napamatud-an ko na gid nga may kahadlok ka sa Dios tungod kay wala mo pag-ilikaw sa akon ang imo bugtong nga anak.” 13 Pagbalikid ni Abraham, may nakita siya nga isa ka lalaki nga karnero nga ang iya sungay nasangit sa mga kahoy-kahoy, kag indi na ini makahalin. Gani ginkuha ini ni Abraham kag ginhalad bilang halad nga ginasunog sa baylo sang iya anak. 14 Gintawag ni Abraham ato nga lugar “Nagatigana ang Ginoo.” Gani hasta subong may hulubaton nga nagasiling, “Sa Bukid sang Ginoo may ginatigana siya.”

15 Nagtawag liwat kay Abraham ang anghel sang Ginoo halin sa langit. 16-17 Siling niya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Nagapanumpa ako sa akon mismo kaugalingon nga pakamaayuhon ko gid ikaw tungod kay wala mo pag-ilikaw ang imo bugtong nga anak sa akon. Padamuon ko gid ang imo mga kaliwat nga daw pareho kadamo sa mga bituon sa langit kag sa mga balas sa baybayon. Pagasakupon nila ang mga banwa sang ila mga kaaway. 18 Kag paagi sa imo mga kaliwat,† pakamaayuhon ko ang tanan nga nasyon sa kalibutan, tungod kay nagtuman ka sa akon.”

19 Pagkatapos sadto, nagbalik si Abraham kag si Isaac sa mga suluguon. Dayon nagkadto sila sa Beersheba kag didto na nag-estar.

Ang mga Kaliwat ni Nahor

20 Sang ulihi nabalitaan ni Abraham nga si Nahor nga iya utod may mga anak na kay Milca: 21 Si Uz ang magulang, sunod si Buz, kag dayon si Kemuel (nga amay ni Aram), 22 si Kesed, si Hazo, si Pildash, si Jidlaf, kag si Betuel. 23 Sila nga walo amo ang mga anak ni Nahor kay Milca. Si Betuel amo ang amay ni Rebeka. 24 May mga anak man si Nahor sa isa pa niya ka asawa nga si Reuma. Sila amo sanday Teba, Gaham, Tahash kag Maaca.

23

Napatay si Sara

1 Nagkabuhi si Sara sing 127 ka tuig. 2 Didto siya napatay sa Kiriat Arba (nga amo ang Hebron) sa duta sang Canaan. Puwerte gid ang pagpangasubo ni Abraham sa pagkapatay ni Sara.

3 Karon, ginbayaan anay ni Abraham ang bangkay sang iya asawa kag nagpakigkita siya sa mga Hithanon kag nagsiling sa ila, 4 “Nagaestar ako diri sa inyo nga lugar nga isa ka pangayaw, gani kon mahimo pabakla man ninyo ako sang duta nga puwede ko malubngan sang akon asawa.” 5 Nagsabat ang mga Hithanon, 6 “Sir, pamati anay sa amon. Ginakilala ka namon nga gamhanan nga tawo, gani puwede mo ilubong ang imo asawa bisan diin sa amon pinakamaayo nga mga lulubngan. Wala gid sing bisan isa sa amon nga mangindi sa paghatag sa imo sang lulubngan para malubong mo ang imo asawa.” 7 Sa gilayon nagluhod si Abraham sa pagpasalamat sa atubangan sang mga pumuluyo nga mga Hithanon. 8 Dayon nagsiling siya, “Kon sugot gid man kamo nga diri ko ilubong ang akon asawa, buligan ninyo ako nga hambalon si Efron nga anak ni Zohar 9 nga ibaligya niya sa akon ang iya kuweba nga ara sa higad sang iya uma sa Macpela. Hambala ninyo siya nga bayaran ko siya sa husto nga presyo diri mismo sa inyo atubangan para mangin akon na ina nga kuweba para himuon nga lulubngan.”

10 Ara gali si Efron nga nagapungko upod sang iya mga kasimanwa nga mga Hithanon. Gani nagsabat siya kay Abraham nga nabatian sang tanan nga Hithanon nga nagtipon didto sa may puwertahan sang banwa. 11 Siling niya, “Sa atubangan sining akon mga kasimanwa ginahatag ko sa imo sir ang bilog nga uma pati ang kuweba. Gani puwede mo na ilubong ang imo asawa.” 12 Nagluhod liwat si Abraham sa pagpasalamat sa atubangan sang mga pumuluyo. 13 Dayon nagsiling siya kay Efron nga nabatian sang mga pumuluyo, “Pamatii bala ako. Bayaran ko ang bili sang uma. Batuna ang akon bayad para malubong ko na ang akon asawa didto.” 14 Nagsabat si Efron, 15 “Sir, ang duta nagabili sing 400 ka bilog nga pilak. Kon sa bagay, kon bayaran mo, pila man lang ina para sa imo kag sa akon. Sige, ilubong na ang imo asawa.” 16 Nagsugot si Abraham sa bili nga ginsiling ni Efron. Gani nagkilo siya sing 400 ka bilog nga pilak suno sa bug-at nga ginabasihan sadto sang mga negosyante. Kag ginbayad niya ini kay Efron didto sa atubangan sang mga Hithanon.

17-18 Gani nangin iya na ni Abraham ang uma ni Efron sa Macpela, sa east sang Mamre, pati ang kuweba kag ang mga kahoy sa palibot sang uma. Saksi ang tanan nga Hithanon nga nagtipon didto sa puwertahan sang banwa. 19 Ginlubong dayon ni Abraham si Sara didto sa kuweba nga ara sa uma sa Macpela, nga sakop sang duta sang Canaan. Ang Macpela malapit sa Mamre nga amo ang Hebron. 20 Gani ang uma pati ang kuweba, nga iya anay sang mga Hithanon, nangin iya na ni Abraham kag ginhimo niya ini nga lulubngan.

24

Asawa para kay Isaac

1 Tigulang na gid katama si Abraham kag ginpakamaayo siya sang Ginoo sa tanan nga butang. 2 Isa sadto ka adlaw, ginsilingan niya ang iya manugdumala* nga suluguon nga nagaasikaso sang tanan niya nga pagkabutang, “Ibutang ang imo kamot sa tunga-tunga sang duha ko ka paa,† 3 kag magsumpa ka sa akon sa ngalan sang Ginoo, ang Dios sang langit kag sang duta, nga indi ka magpili sang palangasaw-on sang akon anak nga si Isaac diri sa taga-Canaan nga kaupod ta nga nagaestar subong. 4 Magkadto ka sa lugar nga akon ginhalinan, kag didto ka magpili sang babayi halin sa akon mga paryente nga ipaasawa sa akon anak nga si Isaac.” 5 Pero nagpamangkot ang suluguon, “Ti, paano abi kon indi mag-upod ang babayi sa sini nga lugar? Dal-on ko na lang bala si Isaac didto?” 6 Nagsabat si Abraham, “Indi gid pagdal-a si Isaac didto! 7 Gindala ako diri sang Ginoo, ang Dios sang langit, halin sa panimalay sang akon amay, sa lugar nga sa diin ako natawo. Kag nagpanumpa siya nga ihatag niya ini nga duta sang Canaan sa akon mga kaliwat. Gani maglakat ka kay magapadala ang Ginoo sang iya anghel sa pag-upod sa imo para makakita ka didto sang palangasaw-on sang akon anak. 8 Kon indi mag-upod ang babayi sa imo, wala ka sing salabton sa sining sumpa mo sa akon. Pero indi lang pagdal-a didto ang akon anak.” 9 Gani ginbutang sang suluguon ang iya kamot sa tunga-tunga sang duha ka paa ni Abraham nga iya amo, kag nagsumpa siya nga tumanon niya ang ginsugo sa iya. 10 Pagkatapos nagkuha ang suluguon sang napulo ka camel kag mga malahalon nga pangregalo halin sa iya amo nga si Abraham. Naglakat dayon siya pakadto sa Aram Naharaim,‡ ang banwa nga ginaestaran ni Nahor.

11 Pag-abot sang suluguon sa banwa, ginpaluko niya ang mga camel malapit sa bubon sa guwa sang banwa. Sirom na sadto kag tion sang pagpanag-ob sang mga babayi. 12 Nagpangamuyo ang suluguon, “Ginoo, Dios sang akon amo nga si Abraham, kabay pa nga patigayunon mo ang akon katuyuan diri, kag ipakita mo ang imo kaayo sa akon amo. 13 Nagatindog ako diri sa higad sang bubon samtang nagasag-ob ang mga babayi sang sini nga banwa. 14 Kon mangayo gani ako sang tubig sa tibod sang isa ka dalaga, kag magsugot siya nga paimnon ako pati ang akon mga camel, kabay pa nga siya ang babayi nga imo ginpili nga mangin asawa sang imo alagad nga si Isaac. Sa sini mahibaluan ko nga ginpakita mo ang imo kaayo sa akon amo nga si Abraham.”

15 Wala pa siya makatapos pangamuyo, nag-abot si Rebeka nga may ginapas-an nga tibod. Si Rebeka anak ni Betuel, kag si Betuel anak ni Nahor kag ni Milca. Si Nahor utod ni Abraham. 16 Matahom gid nga dalaga si Rebeka kag birhen pa. Nagdulhog siya pakadto sa bubon kag ginsudlan niya sang tubig ang iya tibod. Dayon nagsaka siya para magpuli. 17 Nagdali-dali ang suluguon sa pagsugata sa iya kag nagsiling, “Palihog paimna ako sa imo tibod bisan diutay lang.” 18 Nagsabat si Rebeka “Sige sir, inom ka.” Ginpaidalom niya dayon ang tibod kag gin-uyatan samtang nagainom ang suluguon. 19 Pagkatapos niya painom sa suluguon, nagsiling siya, “Masag-ob man ako para sa imo mga camel hasta nga makainom sila tanan.” 20 Dali-dali niya nga ginbubo ang tubig sa ilimnan sang mga sapat kag nagbalik siya sa bubon sa pagsag-ob liwat. Sige ang iya sag-ob hasta nga nakainom ang tanan nga camel. 21 Nagapanilag lang ang suluguon kag ginahunahuna niya kon bala ginapatigayon na sang Ginoo ang iya katuyuan sa pagkadto sa sina nga lugar.

22 Pagkatapos inom sang mga camel, ginpaguwa sang suluguon ang dala niya nga singsing nga bulawan nga ang kabug-aton mga anom ka gramo. Ginpaguwa man niya ang duha ka pulseras§ nga bulawan nga ang kabug-aton mga 120 ka gramo. Kag ginhatag niya ini kay Rebeka. 23 Dayon nagpamangkot siya kay Rebeka, “Kay sin-o ka bata? May lugar pa bala sa inyo nga puwede namon matulugan karon nga gab-i?” 24 Nagsabat si Rebeka, “Bata ako ni Betuel nga anak nga lalaki ni Nahor kag ni Milca. 25 May matulugan kamo didto sa amon, kag may madamo man nga mga dagami kag kumpay para sa inyo mga camel.” 26 Nagluhod dayon ang suluguon kag nagsimba sa Ginoo. 27 Siling niya, “Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang akon amo nga si Abraham. Iya gid ginpakita ang iya padayon nga kaayo sa akon amo. Ako mismo gintuytuyan niya sa pagkadto sa mga paryente sang akon amo.”

28 Nagdalagan puli si Rebeka sa balay sang iya iloy kag ginsugid niya sa ila ang tanan nga natabo. 29-30 Ang iya utod nga si Laban didto man nagapamati sa ginasugid niya parte sa ginpanghambal sang tawo sa iya. Nakita mismo ni Laban ang singsing kag pulseras nga ginasuksok ni Rebeka. Gani nagdalagan siya pakadto sa bubon kag nagkadto sa tawo nga ginsiling ni Rebeka. Didto gihapon nagatindog ang tawo malapit sa bubon, sa tupad sang mga camel. 31 Nagsiling si Laban sa iya, “Ikaw gali ang tawo nga ginapakamaayo sang Ginoo. Ngaa diri ka lang nagatindog? Dali sa balay, kay ginpreparar ko na ang kuwarto para sa inyo kag ang lugar para sa imo mga camel.”

32 Nag-upod ang suluguon kay Laban. Pag-abot nila sa balay, ginkuha ni Laban ang mga karga sang mga camel kag ginhatagan niya dayon ang mga camel sang dagami kag kumpay. Gindal-an man niya sang tubig ang suluguon kag ang iya mga kaupod, para makapanghinaw sila sang ila mga tiil. 33 Sang mabutangan na sila sang pagkaon, nagsiling ang suluguon, “Indi ako magkaon kon indi ko anay masugid ang akon katuyuan sa pagkadto diri.” Nagsabat si Laban, “Sige, sugiri kami.”

34 Nagsiling siya, “Suluguon ako ni Abraham. 35 Ginpakamaayo sang Ginoo ang akon amo kag manggaranon na gid siya subong. Ginhatagan siya sang Ginoo sang madamo nga karnero, kanding, baka, camel, donkey, pilak, bulawan, kag ulipon nga lalaki kag babayi. 36 Bisan tigulang na gid si Sara nga iya asawa, nakabata pa siya. Kag ining bata nila nga lalaki amo ang magapanubli sang tanan niya nga pagkabutang. 37 Ginpasumpa ako sang akon amo nga tumanon ko ang iya sugo nga nagasiling, ‘Indi ka magpili sang pangasaw-on sang akon anak diri sa mga taga-Canaan nga ang ila duta amo ang ginaestaran ta subong. 38 Magkadto ka sa panimalay sang akon amay, kag didto ka magpili sang babayi halin sa akon mga paryente nga ipaasawa sa akon anak.’ 39 Pero nagpamangkot ako, ‘Ti, paano abi kon indi mag-upod ang babayi sa akon?’ 40 Nagsabat siya, ‘Ang Ginoo nga akon ginatuman permi magapadala sang iya anghel sa pag-upod sa imo para mapatigayon ang imo katuyuan didto. Makakita ka sang palangasaw-on sang akon anak halin sa akon mga paryente, sa panimalay sang akon amay. 41 Kon didto ka magkadto sa akon mga paryente, wala ka sing salabton sa sumpa mo sa akon kon indi nila pag-ipadala ang babayi sa imo.’

42 “Gani pag-abot ko kaina sa bubon, nagpangamuyo ako. Siling ko, ‘Ginoo, Dios sang akon amo nga si Abraham, kabay pa nga patigayunon mo ang akon katuyuan sa pagkadto diri. 43 Karon, nagatindog ako diri sa higad sang bubon. Kon may mag-abot gani nga dalaga nga magsag-ob, mangayo ako sang diutay lang nga tubig sa iya tibod. 44 Kon magsugot gani siya nga paimnon ako pati ang akon mga camel, kabay pa nga siya ang babayi nga ginpili mo nga mangin asawa sang anak sang akon amo.’

45 “Wala pa gani ako makatapos pangamuyo, nag-abot si Rebeka nga may ginapas-an nga tibod. Nagdulhog siya pakadto sa bubon kag nagsag-ob. Nagsiling ako sa iya, ‘Palihog paimna ako.’ 46 Ginpaidalom niya dayon ang tibod sa iya abaga, kag nagsiling, ‘Sige, inom ka, kag paimnon ko man ang imo mga camel.’ Gani nag-inom ako, kag dayon ginpainom man niya ang mga camel. 47 Pagkatapos sadto, ginpamangkot ko siya kon kay sin-o siya bata. Nagsabat siya, ‘Kay Betuel nga anak nga lalaki ni Nahor kag ni Milca.’ Dayon ginbutangan ko sang singsing ang iya ilong kag ginsuksukan sang mga pulseras ang iya butkon. 48 Nagluhod dayon ako kag nagsimba sa Ginoo. Gindayaw ko ang Ginoo, ang Dios sang akon amo nga si Abraham. Siya ang nagtuytoy sa akon sa husto nga lugar, nga sa diin nakita ko ang anak sang paryente sang akon amo nga mangin asawa sang iya anak.

49 “Karon, gusto ko mahibaluan kon ipakita ninyo ang inyo padayon nga kaayo sa akon amo paagi sa pagpaasawa kay Rebeka. Siling nga daan kamo para mahibaluan ko man kon ano ang akon himuon.” 50 Nagsabat si Laban kag si Betuel, “Tungod kay ini kabubut-on sang Ginoo, wala na kami sing may masiling pa. 51 Ari si Rebeka, dal-a siya kon magpuli ka para mangin asawa siya sang anak sang imo amo, suno sa ginsiling sang Ginoo.” 52 Pagkabati sadto sang suluguon, nagluhod siya kag nagsimba sa Ginoo. 53 Ginpaguwa niya dayon ang iya dala nga mga alahas nga pilak kag bulawan kag pati mga bayo, kag ginhatag kay Rebeka. Ginhatagan man niya sang malahalon nga mga regalo ang utod nga lalaki kag ang iloy ni Rebeka. 54 Dayon nagkaon ang suluguon kag ang iya mga kaupod. Kag didto sila nagtulog sadto nga gab-i.

Pagbugtaw nila pagkaaga, nagsiling ang suluguon, “Mapuli na ako sa akon amo.” 55 Pero nagsabat ang utod kag ang iloy ni Rebeka, “Patinera anay diri si Rebeka sa amon bisan napulo lang ka adlaw, pagkatapos sina makalakat na kamo.” 56 Pero nagsiling ang suluguon, “Indi man ninyo ako pagpadugaya diri. Ginpatigayon na sang Ginoo ang akon katuyuan sa pagkadto diri, gani pabalika na ninyo ako sa akon amo.” 57 Nagsabat sila, “Tawgon ta anay si Rebeka kag pamangkuton kon ano sa iya.” 58 Gani gintawag nila si Rebeka kag ginpamangkot, “Gusto mo bala nga mag-upod sa iya subong?” Nagsabat si Rebeka, “Huo, maupod ako.” 59 Gani, ginpaupod nila si Rebeka pati ang iya manug-atipan sa suluguon ni Abraham kag sa iya mga kaupod. 60 Ginbendisyunan nila si Rebeka sa iya paglakat. Siling nila,

“Utod namon, kabay pa nga magahalin sa imo

ang madamo gid nga mga kaliwat.

Kabay pa nga pierdihon sang imo mga kaliwat

ang ila mga kaaway.”

61 Sang handa na ang tanan, nagsakay si Rebeka kag ang iya mga suluguon nga babayi sa mga camel, kag nagsunod sila sa suluguon ni Abraham.

62 Karon, si Isaac nga didto na nagaestar sa Negev bag-o lang nag-abot halin sa Beer Lahai Roi. 63 Sang mga sirom na, nagguwa si Isaac kag naglakat-lakat sa latagon. May nakita siya nga mga camel nga nagapadulong. 64 Sang makita ni Rebeka si Isaac, nagpanaog siya sa iya camel 65 kag nagpamangkot sa suluguon ni Abraham, “Sin-o inang tawo sa latagon nga nagapadulong sa aton?” Nagsabat ang suluguon, “Siya ang akon amo nga si Isaac.” Gani gintabunan ni Rebeka ang iya guya sang belo.

66 Ginsugid sang suluguon kay Isaac ang tanan niya nga ginhimo. 67 Dayon gindala ni Isaac si Rebeka didto sa tolda nga gin-estaran sadto sang iya iloy nga si Sara. Nangin asawa niya si Rebeka kag palangga gid niya siya. Gani naumpawan si Isaac sa iya kasubo tungod sa pagkapatay sang iya iloy.

25

Ang Iban nga mga Kaliwat nga Lalaki ni Abraham

(1 Cro. 1:32-33)

1 Nagpangasawa liwat si Abraham, kag ang ngalan sang iya asawa si Ketura. 2 Ang ila mga anak amo sila ni Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak, kag Shua. 3 Si Jokshan amo ang amay ni Sheba kag ni Dedan. Ang mga kaliwat ni Dedan amo ang mga Ashurnon, Letushnon, kag Leumnon. 4 Ang mga anak nga lalaki ni Midian amo sila ni Efa, Efer, Hanoc, Abida, kag Eldaa. Amo ini sila tanan ang mga kaliwat ni Ketura.

5-6 Antes napatay si Abraham, ginbilin niya ang tanan niya nga pagkabutang kay Isaac. Pero ginhatagan niya sang mga regalo ang iban niya nga mga anak sa iban niya nga mga asawa, kag ginpaestar niya sila sa mga kadutaan sa east, palayo sa iya anak nga si Isaac.

Ang Pagkapatay kag Paglubong kay Abraham

7 Nagkabuhi si Abraham sing 175 ka tuig. 8 Napatay siya nga tigulang na gid, kag ginsimpon siya sa iya mga paryente nga nagkalamatay na. 9 Ginlubong siya sang iya mga anak nga si Isaac kag si Ishmael didto sa kuweba sa Macpela, sa east sang Mamre, sa uma nga iya anay ni Efron nga anak ni Zohar nga Hithanon. 10 Ato nga uma ginbakal ni Abraham sa presensya sang mga Hithanon. Didto ginlubong si Abraham kag ang iya asawa nga si Sara. 11 Pagkatapos nga napatay si Abraham, ginbendisyunan sang Dios si Isaac kag didto siya nag-estar sa Beer Lahai Roi.

Ang mga Kaliwat ni Ishmael

(1 Cro. 1:28-31)

12 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Ishmael nga anak ni Abraham kay Hagar nga Egyptohanon, nga ulipon ni Sara.

13 Amo ini ang mga ngalan sang mga anak nga lalaki ni Ishmael halin sa kamagulangan:

Nebayot, Kedar, Adbeel, Mibsam,

14 Mishma, Duma, Masa,

15 Hadad, Tema, Jetur,

Nafish, kag Kedema.

16 Sila ang mga anak ni Ishmael, kag nangin pangulo sila sang dose ka tribo nga mga kaliwat ni Ishmael. Ang ila mga ngalan amo ang ginpangalan sa mga lugar nga ila gin-estaran.

17 Nagkabuhi si Ishmael sing 137 ka tuig. Napatay siya kag ginsimpon siya sa iya mga paryente nga nagkalamatay na. 18 Nag-estar ang iya mga kaliwat sa mga lugar nga halin sa Havila hasta sa Shur, sa east sang Egypt nga pakadto sa Assyria. Ginkontra nila ang tanan nila nga mga paryente nga mga kaliwat ni Isaac.

Ang Pagkatawo ni Esau kag ni Jacob

19 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Isaac nga anak ni Abraham.

20 Nagaedad si Isaac sing 40 ka tuig sang magpangasawa siya kay Rebeka nga anak ni Betuel nga Arameanhon nga taga-Padan Aram.* Si Rebeka utod ni Laban nga Arameanhon man.

21 Tungod kay baw-as si Rebeka, nagpangamuyo si Isaac sa Ginoo nga makabata siya. Ginsabat sang Ginoo ang iya pangamuyo, gani nagbusong si Rebeka. 22 Nabatyagan niya nga nagadis-uganay ang kapid nga bata sa sulod sang iya tiyan. Nagsiling si Rebeka, “Ngaa amo ini ang nagakatabo sa akon?” Gani nagpamangkot siya sa Ginoo parte sini. 23 Nagsiling ang Ginoo sa iya,

“Magahalin sa duha ka bata nga ara sa imo tiyan

ang duha ka nasyon;

duha ka grupo sang mga katawhan

nga magakontrahanay.

Ang isa mangin gamhanan sang sa isa.

Ang magulang magaalagad sa manghod.”

24 Sang nagbata na si Rebeka, ang iya bata kapid. 25 Ang una nga nagguwa mapula-pula kag balahibuhon, gani gin-ngalanan nila siya nga Esau.† 26 Sang pagguwa sang ikaduha, ang iya kamot nagauyat sa tikod sang iya kapid, gani gin-ngalanan nila siya nga Jacob.‡ Nagaedad si Isaac sang 60 ka tuig sang magbata si Rebeka sang kapid.

Ginbaligya ni Esau ang Iya Kinamatarong Bilang Magulang

27 Sang nagdako na ang duha ka bata, nangin maabtik nga mangangayam si Esau kag permi lang siya sa latagon samtang si Jacob ya hipuson nga tawo kag permi lang nagatiner sa mga tolda. 28 Mas nagustuhan ni Isaac si Esau tungod kay gusto niya permi magkaon sang mga pinangayaman ni Esau, pero si Jacob amo ang mas nagustuhan ni Rebeka.

29 Isa ka adlaw, samtang nagaluto si Jacob sang sopas, nag-abot si Esau halin sa pagpangayam nga gutom gid katama. 30 Nagsiling siya kay Jacob, “Abi, pakan-a ako sinang ginaluto mo nga mapula kay gutom gid ako katama.” (Amo ina nga gintawag si Esau nga Edom.§)

31 Pero nagsabat si Jacob, “Hatagan ko ikaw sini kon ihatag mo sa akon ang imo kinamatarong bilang magulang.” 32 Nagsiling si Esau, “Sige, kay anhon ko man ina nga kinamatarong kon mapatay man lang ako sa kagutom.” 33 Nagsabat si Jacob, “Kon amo sina, magsumpa ka anay sa akon.” Gani nagsumpa si Esau nga mangin iya na ni Jacob ang iya kinamatarong bilang magulang.

34 Ginhatagan dayon siya ni Jacob sang tinapay kag sopas. Pagkatapos niya kaon kag inom, naglakat siya dayon. Sa sadtong ginhimo ni Esau, ginbaliwala niya ang iya kinamatarong bilang magulang.

26

Nag-estar si Isaac sa Gerar

1 May gutom nga nag-abot sa lugar nga ginaestaran ni Isaac, wala labot sadtong gutom nga nag-abot sang panahon pa ni Abraham. Gani nagkadto si Isaac kay Abimelec nga hari sang mga Filistinhon sa Gerar. 2 Nagpakita ang Ginoo sa iya kag nagsiling, “Indi ka magkadto sa Egypt; magpabilin ka sa lugar nga itudlo ko sa imo. 3 Diri ka lang anay mag-estar kay pagaupdan ko ikaw kag pakamaayuhon. Ihatag ko sa imo kag sa imo mga kaliwat ini tanan nga duta. Tumanon ko ang akon ginpromisa sa imo amay nga si Abraham. 4 Padamuon ko ang imo mga kaliwat pareho sa kadamuon sang mga bituon sa langit, kag ihatag ko sa ila ini tanan nga duta. Kag paagi sa ila, pakamaayuhon ko ang tanan nga katawhan sa kalibutan. 5 Himuon ko ini tungod kay nagtuman si Abraham sa akon. Nagtuman siya sa tanan ko nga kasuguan kag pagpanudlo.” 6 Gani didto nag-estar si Isaac sa Gerar.

7 Matahom si Rebeka, gani kon magpamangkot ang mga taga-Gerar sa kay Isaac parte sa iya asawa ginasabat niya nga utod niya si Rebeka. Nahadlok siya magsiling nga asawa niya kay basi kon patyon nila siya para makuha si Rebeka. 8 Madugay-dugay na ang pagtiner nila ni Isaac didto sa Gerar. Kag isa sina ka adlaw, natabuan nga nagpamintana si Abimelec nga hari sang mga Filistinhon kag nakita niya nga nagaanggaanay si Isaac kag Rebeka. 9 Gani ginpatawag niya si Isaac kag ginsilingan, “Asawa mo gali siya? Ngaa nagsiling ka nga utod mo siya?” Nagsabat si Isaac, “Nahadlok abi ako nga basi patyon ninyo ako tungod sa iya.” 10 Nagsiling si Abimelec, “Indi maayo ang ginhimo mo sa amon. Kon natabo abi nga ang isa sa akon mga tinawo naghulid sa iya, ikaw kuntani ang kabangdanan sang amon pagpakasala.” 11 Ginpaandaman dayon ni Abimelec ang tanan nga tawo. Siling niya, “Ang bisan sin-o nga maghimo sang malain sa sini nga lalaki ukon sa iya asawa pagapatyon gid.”

12 Nagpananom si Isaac sa sadto nga lugar kag nakapatubas siya sing 100 ka pilo sa sina mismo nga tuig, tungod kay ginpakamaayo siya sang Ginoo. 13 Nagpadayon ang iya pag-uswag hasta nga nagmanggaranon na gid siya katama. 14 Nahisa sa iya ang mga Filistinhon tungod kay madamo na ang iya mga karnero, kanding, baka, kag mga suluguon. 15 Ginpangtampukan nila sang duta ang mga bubon nga ginpangkutkot sadto sang mga suluguon sang iya amay nga si Abraham.

16 Karon, nagsiling si Abimelec kay Isaac, “Halin ka na diri, kay madamo na kamo katama para sa amon.” 17 Gani naghalin si Isaac, kag nagpatindog siya sang iya tolda sa Gerar nga ililigan sang tubig, kag didto na nag-estar. 18 Ginpakutkutan niya liwat ang mga bubon sang iya amay nga si Abraham nga gintabunan sang mga Filistinhon pagkatapos nga napatay si Abraham. Gin-ngalanan ni Isaac ang mga bubon sang amo man gihapon nga ngalan nga ginhatag sadto anay ni Abraham.

19 Didto sa hubas nga ililigan sang tubig, nagkutkot sang bag-o nga bubon ang mga suluguon ni Isaac kag nakasapo sila sang tuburan. 20 Pero ginbais sang mga bakiro nga taga-Gerar ang mga bakiro ni Isaac nga ila kuno atong bubon. Gani gin-ngalanan ni Isaac ang bubon nga Esek,* tungod kay nagpakigbais ang mga taga-Gerar sa iya.

21 Nagkutkot liwat ang mga suluguon ni Isaac sang lain nga bubon, pero ginlalisan man nila ini gihapon sang mga taga-Gerar. Gani gin-ngalanan ni Isaac ang bubon nga Sitna.† 22 Naghalin sila ni Isaac didto kag nagkutkot liwat sang lain pa gid nga bubon. Wala na nila ini paglalisi, gani gin-ngalanan ini ni Isaac nga Rehobot.‡ Kay siling niya, “Karon ginhatagan kita sang Ginoo sang malapad nga lugar para magdamo pa gid kita diri.”

23 Sang ulihi naghalin si Isaac sa sadto nga lugar kag nagkadto sa Beersheba. 24 Sadto gid nga gab-i sang pag-abot niya, nagpakita ang Ginoo sa iya kag nagsiling, “Ako ang Dios sang imo amay nga si Abraham. Indi ka magkahadlok kay kaupod mo ako. Pakamaayuhon ko ikaw kag hatagan sang madamo nga kaliwat tungod kay Abraham nga akon alagad.” 25 Gani naghimo si Isaac sang halaran kag nagsimba sa Ginoo. Nagpatindog siya sang tolda sa sadto nga lugar kag nagpakutkot sang bubon sa iya mga suluguon.

Ang Kasugtanan ni Isaac kag ni Abimelec

26 Nagkadto si Abimelec kay Isaac halin sa Gerar kaupod si Ahuzat nga iya manuglaygay kag si Ficol nga pangulo sang iya mga soldado. 27 Nagpamangkot si Isaac sa ila, “Ngaa nagkadto kamo sa akon? Indi bala nga akig kamo sa akon, kag amo gani nga ginpahalin ninyo ako sa inyo lugar?” 28 Nagsabat sila, “Nareyalisar namon nga ang Ginoo kaupod mo, gani naghunahuna kami nga dapat maghimo kita sang kasugtanan nga may panumpa. Ipromisa mo sa amon 29 nga indi mo kami pag-anhon, tungod kay wala ka man namon pag-anha sang didto ka pa sa amon. Gintratar ka namon sing maayo kag ginpahalin nga maayo ang aton relasyon. Karon, kabay pa nga pakamaayuhon ka pa gid sang Ginoo.” 30 Gani nagpapunsyon si Isaac para sa ila kag nagkinaon sila kag nag-ininom.

31 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nagpanumpa sila sa isa kag isa. Dayon ginpalakat sila ni Isaac nga maayo ang ila relasyon.

32 Sadto man nga adlaw, nag-abot ang mga suluguon ni Isaac kag nagsugid sa iya nga may tubig ang bubon nga ila ginkutkot. 33 Gin-ngalanan ni Isaac ato nga bubon nga Shiba. Gani hasta subong ang ato nga lugar ginatawag nga Beersheba.§

Nangasawa si Esau sang Indi Nila Kalahi

34 Sang nagaedad na si Esau sang 40 ka tuig, nagpangasawa siya kay Judit nga anak ni Beeri nga Hithanon. Ginpangasawa pa gid niya si Basemat nga anak ni Elon nga Hithanon man. 35 Ining duha ka babayi nakapasubo gid sa kay Isaac kag kay Rebeka.

27

Ginbendisyunan ni Isaac si Jacob

1 Tigulang na gid si Isaac kag halos indi na makakita. Isa sadto ka tion, gintawag niya ang kamagulangan niya nga anak nga si Esau. Siling niya, “Anak.” Nagsabat si Esau, “Ano, tay?” 2 Nagsiling si Isaac, “Tigulang na gid ako kag sa indi siguro madugay mapatay na ako. 3 Maayo pa nga kuhaon mo ang imo pana kag magkadto ka sa latagon kag magpangayam para sa akon. 4 Dayon, lutui ako sang akon paborito nga pagkaon kag dal-on mo dayon sa akon kay kaunon ko. Pagkatapos bendisyunan ko ikaw sa wala pa ako mapatay.”

5 Nagapamati gali si Rebeka samtang nagahambal si Isaac kay Esau. Gani sang nakalakat na si Esau sa latagon sa pagpangayam, 6 ginsilingan ni Rebeka ang iya anak nga si Jacob, “Nabatian ko nga ginsilingan ni tatay mo si Esau nga 7 magpangayam kag lutuan siya dayon sang iya paborito nga pagkaon. Kay sa wala pa kuno siya mapatay bendisyunan niya si Esau sa presensya sang Ginoo. 8 Gani anak, tumana ang akon isugo sa imo: 9 Kadto didto sa aton mga kasapatan kag magkuha ka sang duha ka bataon kag matambok nga kanding, kay lutuan ko ang imo amay sang paborito niya nga pagkaon. 10 Dayon dal-on mo ini sa iya para bendisyunan ka niya sa wala pa siya mapatay.”

11 Pero nagsiling si Jacob sa iya iloy, “Nakahibalo ka nga balahibuhon si Esau kag ako ya indi. 12 Basi hikapon ako ni tatay kag mahibaluan niya nga ginatunto ko lang siya kag pakamalauton niya ako imbes nga bendisyunan.” 13 Nagsabat si Rebeka, “Anak, ako ang manabat kon pakamalauton ka, basta himua lang ang akon ginasugo sa imo. Lakat na kag kuhai ako sang kanding.”

14 Gani nagkuha si Jacob sang duha ka kanding kag gindala niya sa iya iloy, kag ginluto ni Rebeka ang paborito nga pagkaon ni Isaac. 15 Dayon ginkuha niya ang pinakamaayo nga bayo ni Esau nga didto sa balay kag ginpasuksok kay Jacob. 16 Ginbutangan niya sang panit sang kanding ang butkon ni Jacob pati ang iya liog nga indi balahibuhon. 17 Dayon ginhatag niya kay Jacob ang pagkaon kag ang tinapay nga ginluto niya.

18 Gindala ato ni Jacob sa iya amay kag nagsiling, “Tay!” Nagsiling si Isaac, “Sin-o ka nga anak ko?” 19 Nagsabat si Jacob, “Ako si Esau, ang kamagulangan mo nga anak. Nahimo ko na ang imo ginsugo sa akon. Bangon anay kag magkaon sining akon pinangayaman para mabendisyunan mo ako.” 20 Nagsiling si Isaac, “Anak, paano mo ini nakuha dayon?” Nagsabat si Jacob, “Ginbuligan ako sang Ginoo nga imo Dios.” 21 Nagsiling si Isaac, “Palapit pa gid sa akon anak para mahikap ko kon ikaw gid bala matuod si Esau.” 22 Gani nagpalapit si Jacob, kag ginhikap siya sang iya amay kag nagsiling, “Ang imo tingog daw iya ni Jacob pero ang imo butkon daw iya ni Esau.” 23 Wala ni Isaac makilal-i si Jacob, kay ang iya butkon balahibuhon pareho sang iya ni Esau.

Antes niya ginbendisyunan si Jacob, 24 nagpamangkot pa gid siya, “Ikaw gid bala matuod si Esau?” Nagsabat si Jacob, “Huo, ako gid.” 25 Nagsiling si Isaac, “Abi, dal-a diri ang imo ginluto halin sa imo pinangayaman, kay pagkatapos ko kaon bendisyunan ko ikaw.” Gani ginhatagan siya ni Jacob sang pagkaon kag ilimnon, kag nagkaon siya kag nag-inom. 26 Dayon nagsiling si Isaac sa iya, “Palapit sa akon, anak, kag haluki ako.”

27 Nagpalapit si Jacob sa iya kag naghalok. Sang nasimhutan ni Isaac ang iya bayo, ginbendisyunan niya dayon si Jacob nga nagasiling,

“Ining baho sang akon anak pareho sa baho sang latagon

nga ginbendisyunan sang Ginoo.

28 Kabay pa nga hatagan ka sang Dios sang mapatubason nga duta

nga permi may tun-og nga grasya niya,*

para bugana ang imo mga uyas kag duga sang ubas.

29 Kabay pa nga magapasakop sa imo ang madamo nga katawhan

kag magaalagad sila sa imo.

Kabay pa nga magagahom ka sa imo mga paryente

kag magapasakop sila sa imo.

Kabay pa nga ang nagapakamalaot sa imo pakamalauton man,

kag ang nagapakamaayo sa imo pakamaayuhon man.”

Nagpakitluoy si Esau nga Bendisyunan man Siya

30 Pagkatapos bendisyon ni Isaac kay Jacob, naglakat dayon si Jacob. Bag-o lang gid siya nakalakat kag umabot man dayon si Esau halin sa pagpangayam. 31 Nagluto man siya sang manamit nga pagkaon kag iya ini gindala sa iya amay. Nagsiling siya, “Tay, bangon ka kag magkaon sining akon pinangayaman para mabendisyunan mo ako.” 32 Nagpamangkot si Isaac sa iya, “Sin-o ka?” Nagsabat siya, “Ako si Esau, ang kamagulangan mo nga anak.” 33 Pagkabati sadto ni Isaac, nagpalangurog siya kag nagsiling, “Sin-o gali atong nagpangayam kag nagdala diri sa akon sang pagkaon? Bag-o ko pa lang ato ginkaon kag umabot ka dayon. Ginhatag ko na sa iya ang akon bendisyon kag indi ko na gid ato mabawi.” 34 Pagkabati sadto ni Esau, puwerte gid ang iya hilibion. Siling niya, “Tay, bendisyuni man ako!” 35 Pero nagsabat si Isaac, “Gintunto ako sang imo manghod kag nakuha na niya ang akon bendisyon nga para kuntani sa imo.” 36 Nagsiling si Esau, “Ikaduha na ini ka beses nga iya ako gintunto. Gai ko man nga Jacob† ang iya ngalan. Ginkuha na niya ang akon kinamatarong bilang magulang, kag karon ginkuha pa gid niya ang bendisyon nga para sa akon.” Dayon nagpamangkot siya, “Tay, wala ka na gid bala sing nabilin nga bendisyon para sa akon?” 37 Nagsabat si Isaac, “Ginhimo ko na siya nga imo agalon kag ginhimo ko man ang tanan niya nga mga paryente nga iya mga suluguon. Nahatag ko na sa iya ang bugana nga mga uyas kag duga sang ubas. Gani ano pa ang akon mahimo para sa imo anak?” 38 Nagpakitluoy pa gid si Esau sa iya amay, “Tay, wala ka na gid bala sing bisan isa lang ka bendisyon? Bendisyuni man ko bi.” Kag naghibi pa gid siya.

39 Nagsiling si Isaac sa iya,

“Indi mapatubason ang duta nga imo pagaestaran,

kag wala ini permi sang tun-og nga grasya sang Dios.

40 Permi ka lang magapakig-away,

kag magaalagad ka sa imo manghod.

Pero kon magpamatok ka sa iya,

mahilway ka sa iya gahom.”

41 Gindumtan ni Esau si Jacob tungod sa bendisyon nga ginhatag sang iya amay kay Jacob. Nagsiling si Esau sa iya kaugalingon, “Dali na lang mapatay si tatay; kon mapatay na gani siya, patyon ko si Jacob.” 42 Pero nabalitaan ni Rebeka ang plano ni Esau, gani ginpatawag niya si Jacob kag ginhambalan, “Ang imo magulang nga si Esau nagaplano sa pagpatay sa imo para maumpawan siya sa iya kaakig sa imo. 43 Gani pamati ka sa akon isiling: Magpalagyo ka sa Haran, didto sa akon utod nga si Laban. 44 Didto ka lang anay hasta nga maghaganhagan ang kaakig sang imo magulang, 45 kag malipatan na niya ang imo ginhimo sa iya. Ipasugat ko lang ugaling ikaw didto kon indi na siya akig sa imo. Indi ko gusto nga madula kamo nga duha sa akon sa isa lang ka adlaw.”

Ginpakadto ni Isaac si Jacob kay Laban

46 Karon, nagsiling si Rebeka kay Isaac, “Ginatak-an na gid ako sang akon kabuhi tungod sining mga asawa ni Esau nga mga Hithanon. Kon ang mangin asawa ni Jacob taga-diri man nga babayi nga Hithanon maayo pa nga mapatay na lang ako.”

28

1 Gani ginpatawag ni Isaac si Jacob. Pag-abot niya, ginbendisyunan niya siya kag ginmanduan, “Indi ka gid magpangasawa sang taga-Canaan. 2 Maghimos ka kag magkadto sa Padan Aram, didto kay lolo mo Betuel nga amay sang imo iloy. Pangasaw-a didto ang isa sa mga dalaga nga anak ni Laban nga utod sang imo iloy. 3 Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Makagagahom nga Dios kag hatagan sang madamo nga kaliwat para mangin amay ka sang madamo nga grupo sang mga katawhan. 4 Kabay pa nga ihatag man niya sa imo kag sa imo mga kaliwat ang pagpakamaayo nga ginhatag niya kay Abraham, para mangin imo ini nga duta nga imo ginaestaran subong bilang pangayaw. Ini nga duta ginhatag sang Dios kay Abraham.” 5 Ginpalakat dayon ni Isaac si Jacob sa Padan Aram, sa lugar ni Laban nga anak ni Betuel nga Arameanhon. Si Laban utod ni Rebeka nga iloy ni Jacob kag ni Esau.

Nagpangasawa Liwat si Esau

6 Nahibaluan ni Esau nga ginbendisyunan ni Isaac si Jacob kag ginpakadto sa Padan Aram para didto mangita sang palangasaw-on. Nahibaluan man niya nga sang pagbendisyon ni Isaac kay Jacob, ginmanduan niya siya nga indi magpangasawa sang taga-Canaan. 7 Kag nahibaluan man niya nga nagtuman si Jacob sa ila ginikanan kag nagkadto sa Padan Aram. 8 Gani natalupangdan ni Esau nga indi gali gusto sang iya amay ang mga babayi nga taga-Canaan. 9 Gani nagkadto siya sa iya tiyo nga si Ishmael nga anak ni Abraham kay Hagar. Luwas sang iya duha ka asawa, ginpangasawa pa gid niya si Mahalat nga anak ni Ishmael kag utod ni Nebayot.

Nagdamgo si Jacob sa Betel

10 Naghalin si Jacob sa Beersheba kag naglakat pakadto sa Haran. 11 Sang nagsalop na ang adlaw, nakaabot siya sa isa ka lugar kag didto siya nagpabilin sadto nga gab-i. Nagkuha siya sang isa ka bato kag iya gin-unlan sa iya pagtulog. 12 Karon, nagdamgo siya nga may isa ka hagdan nga nagatindog sa duta nga lambot hasta sa langit. Nakita niya ang mga anghel sang Dios nga nagasaka-panaog sa hagdan. 13 Nakita man niya ang Ginoo nga nagatindog sa ibabaw sang hagdan* kag nagsiling sa iya, “Ako amo ang Ginoo, ang Dios ni Abraham kag ni Isaac. Ihatag ko sa imo kag sa imo mga kaliwat ini nga duta nga imo ginahigdaan. 14 Ang imo mga kaliwat mangin pareho kadamo sang yab-ok sa duta. Magalapta sila sa nagkalain-lain nga parte sang sini nga duta. Paagi sa imo kag sa imo mga kaliwat, pakamaayuhon ko ang tanan nga katawhan sa kalibutan. 15 Tandai gid permi nga kaupod mo ako kag bantayan ko ikaw bisan diin ka makadto. Pabalikon ko ikaw sa sini nga duta kag indi ko ikaw pagbayaan hasta nga matuman ko ang akon promisa sa imo.”

16 Nakabugtaw dayon si Jacob kag nagsiling sa iya kaugalingon, “Wala ako kahibalo nga ari gali diri ang Ginoo sa sini nga lugar.” 17 Kinulbaan siya kag nagsiling, “Daw ano ka makatilingala ang ini nga lugar! Puluy-an ini sang Dios kag diri mismo ang puwertahan pakadto sa langit.”

18 Aga pa gid nagbangon si Jacob. Ginkuha niya ang bato nga iya gin-unlan kag ginpatindog bilang isa ka handumanan. Dayon ginbubuan niya ini sang lana para mangin sagrado. 19 Gin-ngalanan ni Jacob ato nga lugar nga Betel.† Pero sang una, Luz ang ngalan sang ato nga lugar. 20 Nagsumpa dayon si Jacob nga nagasiling, “O Dios, kon updan mo ako kag bantayan sa sining akon pagpanglakaton kag hatagan sang pagkaon kag bayo, 21 kag kon makabalik ako sa balay sang akon amay nga wala sing malain nga natabo sa akon, kilalahon ko ikaw, Ginoo, nga akon Dios. 22 Ining bato nga akon ginpatindog bilang isa ka handumanan magapamatuod sang imo presensya sa sini nga lugar.‡ Kag ihatag ko sa imo ang ikanapulo sang tanan nga ihatag mo sa akon.”

29

Nakaabot si Jacob sa Balay ni Laban

1 Nagpadayon si Jacob sa iya pagpanglakaton hasta nga nakaabot siya sa duta sang mga taga-east. 2 Didto may nakita siya sa latagon nga isa ka bubon nga sa tupad sini may nagaluko nga tatlo ka panong sang mga karnero, kay didto nagakuha ang mga tawo sang tubig nga ipainom sa mga karnero. Ini nga bubon ginatakpan sang dako nga bato. 3 Ginahulat anay sang mga manugbantay sang karnero nga makatipon ang tanan nga karnero antes nila paligiron ang takop nga bato. Pagkatapos nila painom sang mga karnero, ginauli nila ang bato.

4 Karon, nagpamangkot si Jacob sa mga manugbantay sang karnero, “Mga abyan, taga-diin kamo?” Nagsabat sila, “Taga-Haran.” 5 Nagpamangkot liwat si Jacob, “Kilala bala ninyo si Laban nga apo ni Nahor?” Nagsabat sila, “Huo, kilala namon.” 6 Nagpadayon sa pagpamangkot si Jacob, “Ti, kamusta siya?” Nagsabat sila, “Maayo man. Tan-awa, ara ang iya anak nga si Raquel nga nagapakadto diri upod sang mga karnero.” 7 Nagsiling si Jacob sa ila, “Tungod kay temprano pa man kag indi pa tion sa pagtipon sang mga karnero, maayo siguro nga paimnon ninyo sila kag pahalbon liwat.” 8 Nagsabat sila, “Indi namon ina mahimo kon indi anay matipon ang tanan nga karnero. Kon diri na gani ang tanan, amo na ina ang pagpaligid namon sa takop nga bato para paimnon sila.”

9 Nagahambal pa si Jacob sa ila sang mag-abot si Raquel dala ang mga karnero sang iya amay, tungod kay siya ang nagabantay sini. 10 Pagkakita ni Jacob kay Raquel nga anak sang iya tiyo nga si Laban, kaupod sang mga karnero ni Laban, nagkadto siya sa bubon kag ginpaligid niya ang bato kag ginpainom ang mga karnero sang iya tiyo nga si Laban. 11 Pagkatapos ginhalukan niya si Raquel kag naghibi siya sa kalipay. 12 Nagsiling siya kay Raquel, “Bata ako ni Rebeka, gani hinablos ako ni tatay mo.” Nagdalagan puli si Raquel kag ginsugiran ang iya amay. 13 Pagkabati ni Laban nga ara si Jacob nga iya hinablos kay Rebeka, nagdali-dali siya sa pagsugata sa iya. Ginhakos niya si Jacob kag ginhalukan kag gindala sa ila balay. Kag didto ginsugid ni Jacob kay Laban ang tanan nga nagkalatabo. 14 Nagsiling si Laban sa iya, “Matuod gid nga magkadugo kita.”

Nangin Asawa ni Jacob si Lea kag Raquel

Pagkaligad sang isa ka bulan nga pagtiner ni Jacob sa ila ni Laban, 15 nagsiling si Laban sa iya, “Indi maayo nga mag-obra ka para sa akon nga wala sing suhol tungod lang kay hinablos ko ikaw. Sugiri ako kon ano ang gusto mo nga isuhol ko sa imo.”

16 May duha ka anak si Laban nga dalaga. Si Lea ang magulang kag si Raquel ang manghod. 17 Manami* ang mata ni Lea, pero mas guwapa kag manami sang lawas si Raquel. 18 Tungod kay naluyag si Jacob kay Raquel, nagsiling siya kay Laban, “Magaserbisyo ako sa imo sing pito ka tuig kon ipaasawa mo sa akon si Raquel.” 19 Nagsabat si Laban, “Mas maayo pa nga sa imo ko siya ipaasawa sang sa iban nga lalaki. Pabilin ka lang diri.” 20 Gani nagserbisyo si Jacob kay Laban sing pito ka tuig para lang mapangasawa niya si Raquel. Tungod sa iya paghigugma kay Raquel daw pila lang ka adlaw sa iya ang pito ka tuig.

21 Pagkaligad sang pito ka tuig, nagsiling si Jacob kay Laban, “Natapos na ang akon pagserbisyo sa imo, gani ihatag na sa akon si Raquel para mag-upod na kami.” 22 Nagsugot si Laban, gani naghiwat siya sang punsyon kag gin-imbitar niya ang tanan nga tawo sa sina nga lugar. 23 Pero pagkagab-i, imbes nga si Raquel ang dal-on ni Laban kay Jacob, si Lea ang iya gindala. Kag naghulid si Jacob kay Lea. 24 (Ginhatag ni Laban kay Lea ang iya ulipon nga babayi nga si Zilpa para mangin ulipon ni Lea.)

25 Pagkaaga, nahibaluan ni Jacob nga si Lea gali ang iya kahulid. Gani ginkadtuan niya si Laban kag ginsilingan, “Ngaa ginhimo mo ini sa akon? Nagserbisyo ako sa imo para mapangasawa ko si Raquel. Karon ngaa nga gintunto mo ako?” 26 Nagsabat si Laban, “Indi ina kinabatasan diri sa amon lugar nga ipaasawa ang manghod una sa magulang. 27 Hulata lang nga matapos ang isa ka semana nga pagsaulog sining kasal kay ipaasawa ko dayon sa imo si Raquel, ina kon magserbisyo ka liwat sa akon sing pito pa gid ka tuig.”

28 Nagsugot si Jacob sa ginsiling ni Laban. Pagkatapos sang isa ka semana nga pagsaulog sang kasal nila ni Lea, ginpaasawa ni Laban sa iya si Raquel. 29 (Ginhatag ni Laban kay Raquel ang iya ulipon nga babayi nga si Bilha para mangin ulipon ni Raquel.) 30 Gani naghulid man si Jacob kay Raquel. Mas palangga niya si Raquel sang sa kay Lea. Nagserbisyo si Jacob kay Laban sing pito pa gid ka tuig.

Ang mga Anak ni Jacob

31 Nakita sang Ginoo nga indi palangga ni Jacob si Lea, gani ginbuot niya nga makapamata si Lea, pero si Raquel ya indi. 32 Nagbusong si Lea kag nagbata sing lalaki kag gin-ngalanan niya nga Reuben,† kay siling niya, “Nakita sang Ginoo ang akon kalisod, kag karon sigurado nga higugmaon na ako sang akon bana.” 33 Nagbusong siya liwat kag nagbata sing isa naman ka lalaki. Nagsiling siya, “Ginhatagan liwat ako sang Ginoo sing isa ka anak nga lalaki kay nakabati siya nga wala ako ginahigugma sang akon bana.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Simeon.‡ 34 Nagbusong liwat si Lea kag nagbata sing isa pa gid ka lalaki. Nagsiling siya, “Karon mangin malapit na sa akon ang akon bana kay tatlo na ang amon anak nga lalaki.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Levi.§ 35 Nagbusong pa gid liwat si Lea kag nagbata sing isa naman ka lalaki. Nagsiling siya, “Karon dayawon ko ang Ginoo.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Juda.* Halin sadto, wala na siya nakapamata.

30

1 Si Raquel wala gihapon nagbusong, gani nahisa siya kay Lea. Nagsiling siya kay Jacob, “Hatagi ako sang anak kay kon indi, mapatay gid ako!” 2 Naakig si Jacob sa iya kag ginsilingan siya, “Ngaa, Dios ako haw? Siya ang nagbuot nga indi ka makabata.” 3 Nagsiling si Raquel, “Kon amo sina, maghulid ka kay Bilha nga akon suluguon agod bisan paagi na lang sa iya makabaton man ako sang anak.” 4 Gani ginhatag niya si Bilha kay Jacob bilang asawa, kag naghulid si Jacob kay Bilha.

5 Sang ulihi nagbusong si Bilha kag nagbata sing lalaki. 6 Nagsiling si Raquel, “Ginkuha na sang Dios ang akon kahuy-anan. Ginsabat niya ang akon pangamuyo kay ginhatagan niya ako sang isa ka anak nga lalaki.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Dan.*

7 Nagbusong liwat si Bilha nga suluguon ni Raquel kag nagbata sang lalaki nga ikaduha nila nga anak ni Jacob. 8 Nagsiling si Raquel, “Puwerte gid ang akon pakigsumpong sa akon utod, kag nagdaog ako.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Naftali.†

9 Sang indi na si Lea makapamata, ginpaasawa niya kay Jacob ang iya ulipon nga si Zilpa. 10 Nagbusong si Zilpa kag nagbata sing lalaki. 11 Nagsiling si Lea, “Daw ano nga suwerte.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Gad.‡

12 Nagbata liwat si Zilpa sang lalaki nga ikaduha nila nga anak ni Jacob. 13 Nagsiling si Lea, “Malipayon gid ako! Karon magatawag ang mga babayi sa akon nga malipayon.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Asher.§

14 Isa sadto ka tion sang tig-alani sang trigo,* nagkadto si Reuben sa uma kag may nakita siya nga mga tanom nga mandragora. Nagpanguha siya sang bunga kag gindala sa iya iloy nga si Lea. Pagkakita sadto ni Raquel nagsiling siya kay Lea, “Hatagi man ako sang mga mandragora nga gindala sang imo anak.” 15 Pero nagsabat si Lea, “Indi ka pa bala kontento nga ginkuha mo ang akon bana? Kag karon kuhaon mo pa gid ang mga mandragora sang akon anak?” Nagsiling si Raquel, “Kon hatagan mo ako sang mga mandragora pahuliron ko si Jacob sa imo karon sa gab-i.”

16 Pag-abot ni Jacob halin sa uma sang sirom na, ginsugata siya ni Lea kag ginsilingan, “Kinahanglan diri ka sa akon maghulid karon nga gab-i, tungod kay ginbayaran ko na ikaw kay Raquel sang mga mandragora nga gindala sang akon anak.” Gani kay Lea naghulid si Jacob sadto nga gab-i.

17 Ginsabat sang Dios ang pangamuyo ni Lea kag nagbusong siya. Nagbata siya sang lalaki nga ikalima nila nga anak ni Jacob. 18 Nagsiling si Lea, “Ginpadyaan ako sang Dios kay ginhatag ko ang akon ulipon sa akon bana.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Isacar.†

19 Nagbusong liwat si Lea kag nagbata sing lalaki nga ikaanom nila nga anak ni Jacob. 20 Nagsiling siya, “Ginhatagan ako sang Dios sing maayo gid nga regalo. Padunggan na ako sini karon sang akon bana kay nahatagan ko na siya sing anom ka anak nga puro lalaki.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Zebulun.‡

21 Sang ulihi nagbata si Lea sing babayi kag gin-ngalanan niya nga Dina.

22 Wala man pagkalimti sang Dios si Raquel. Ginsabat niya ang iya pangamuyo nga makabata man siya. 23 Nagbusong siya kag nagbata sing lalaki. Nagsiling siya, “Ginkuha sang Dios ang akon kahuy-anan.” Gani gin-ngalanan niya ang bata nga Jose,§ kay siling niya, 24 “Kabay pa nga hatagan ako sang Ginoo sang isa pa ka bata.”

Ang Kasugtanan ni Jacob kag ni Laban

25 Pagkatapos nga nabata ni Raquel si Jose, nagsiling si Jacob kay Laban, “Tuguti na ako nga makapuli sa amon lugar. 26 Ihatag sa akon ang akon mga asawa nga ginserbisyuhan ko sa imo kag ang akon mga anak, kay mapuli na ako. Nakahibalo ka kon daw ano ang akon pagserbisyo sa imo.” 27 Nagsabat si Laban, “Kon mahimo indi anay. Suno sa akon pagpapakot, nahibaluan ko nga* ginpakamaayo ako sang Ginoo tungod sa imo. 28 Isiling lang kon pila ang isuhol ko sa imo kay bayaran ko ikaw.” 29 Nagsiling si Jacob, “Nakahibalo ka kon daw ano ang akon pagserbisyo sa imo kag kon daw ano ang pagdamo sang imo kasapatan tungod sa akon pagtatap. 30 Sang pag-abot ko diri, diutay pa lang ang imo kasapatan, pero subong madamo na gid, kay ginpakamaayo ka sang Ginoo tungod sa akon. Karon dapat na siguro nga magpaninguha ako para sa akon kaugalingon nga panimalay.” 31 Nagpamangkot si Laban, “Ano bala ang gusto mo nga ibayad ko sa imo?” Nagsabat si Jacob, “Indi na lang ako pagsuhuli. Padayunon ko ang pagtatap sang imo kasapatan kon magsugot ka sa sini nga kondisyon: 32 Tan-awon ko karon ang imo mga kasapatan kag kuhaon ko ang itom nga mga karnero kag kambang nga mga kanding. Amo lang ina ang suhol ko. 33 Sa ulihi nga mga inadlaw, mahibaluan mo kon masaligan ako ukon indi kon usisaon mo ang mga sapat nga ginsuhol mo sa akon. Kon may makita ka nga kanding nga indi kambang ukon karnero nga indi itom, isipa ina nga kinawatan ko.” 34 Nagsabat si Laban, “Kon amo ina ang gusto mo, sugot ako.”

35 Pero sadto mismo nga adlaw, ginpain ni Laban ang kambang nga mga kanding nga lalaki kag babayi, pati ang itom nga mga karnero. Ginpaatipan niya ini sa iya mga anak nga lalaki. 36 Ginseparar niya ini kay Jacob sa kalayuon nga tatlo ka adlaw kon lakton. Ang nabilin nga mga sapat amo ang ginbantayan ni Jacob.

37 Karon, nagkuha si Jacob sang mga sanga sang alamo, abilyano, kag platano kag ginpanitan niya ang iban nga mga parte sini, gani may guray-guray nga puti kon tan-awon ang mga sanga. 38-39 Ginbutang niya dayon ato nga mga sanga sa atubangan sang ilimnan sang mga sapat para makita sang mga sapat kon mag-inom sila. Didto sa atubangan sang sadto nga mga sanga nagakastahanay ang mga kanding kon mag-inom sila. Kon magbata sila, ang ila bata kambang. 40 Pero lain ang ginhimo ni Jacob sa mga karnero: Samtang nagakastahanay ini nga mga sapat, ginapaatubang niya sila sa iya kambang nga mga kanding kag sa itom nga mga kanding ni Laban. Sa sini nga paagi nakatipon man si Jacob sang iya kaugalingon nga mga sapat kag wala niya ini gin-impon sa mga sapat ni Laban. 41 Kon nagakastahanay na gani ang mga sapat nga maayo sing lawas didto sa ilimnan, ginabutang dayon ni Jacob ato nga mga sanga sa ila atubangan. 42 Pero kon ang mga sapat nga maluya ang nagakastahanay, wala niya ginabutang ang mga sanga. Gani ang mga maluya iya ni Laban kag ang mga maayo sing lawas iya ni Jacob. 43 Sa sini nga paagi, nagmanggaranon gid si Jacob. Madamo ang iya mga kasapatan pati na ang mga camel kag mga donkey. Madamo man ang iya mga ulipon nga lalaki kag babayi.

31

Nagpalagyo si Jacob kay Laban

1 Nakabati si Jacob nga ang mga anak nga lalaki ni Laban nagasiling, “Ginkuha ni Jacob ang halos tanan nga pagkabutang sang aton amay. Ang tanan niya nga manggad naghalin sa pagkabutang sang aton amay.” 2 Natalupangdan man ni Jacob nga naglain na ang pagtratar ni Laban sa iya kaysa sang una.

3 Nagsiling ang Ginoo kay Jacob, “Pauli ka na sa lugar sang imo katigulangan, didto sa imo mga paryente, kag ako mangin kaupod mo.”

4 Gani ginpatawag ni Jacob ang iya mga asawa nga si Raquel kag si Lea nga magkadto didto sa palahalban sang iya mga sapat. 5 Nagsiling siya sa ila, “Natalupangdan ko nga naglain na ang pagtratar sang inyo amay sa akon kaysa sang una. Pero wala ako pagpabay-i sang Dios sang akon amay. 6 Nakahibalo man kamo nga nagserbisyo ako sa inyo amay hasta sa akon masarangan, 7 pero gintunto pa niya ako. Napulo gid ka beses nga ginliwat-liwat niya ang akon suhol. Pero wala ako pagpabay-i sang Dios nga daog-daugon lang niya. 8 Kon magsiling gani si Laban nga ang kambang nga mga kanding amo ang suhol ko, puro man kambang ang bata sang mga kanding. 9 Ginkuha sang Dios ang kasapatan sang inyo amay kag ginhatag sa akon.”

10 Nagsiling pa gid si Jacob, “Sang tion sang pagpahigal sang mga sapat, nagdamgo ako. Nakita ko nga ang mga lalaki nga kanding nga nagakasta sa mga babayi nga kanding mga kambang. 11 Sa akon nga damgo gintawag ako sang anghel sang Dios. Siling niya, ‘Jacob!’ Nagsabat ako sa iya 12 kag nagsiling siya dayon, ‘Tan-awa, tanan nga lalaki nga kanding nga nagakasta sa mga babayi nga kanding mga kambang. Ginhimo ko ini tungod kay nakita ko ang tanan nga ginahimo sa imo ni Laban. 13 Ako ang Dios nga nagpakita sa imo didto sa Betel, sa lugar nga sa diin ginbubuan mo sang lana ang bato nga ginpatindog mo bilang handumanan. Kag didto ka man nagsumpa sa akon. Karon, panghimos ka kag maghalin sa sini nga lugar kag magpuli sa lugar nga sa diin ka natawo.’ ”

14 Nagsabat si Raquel kag si Lea kay Jacob, “Wala na kami sing may mapanubli sa amon amay. 15 Iban na kami nga tawo sa iya pagtan-aw. Ginbaligya niya kami kag ubos na niya gasto ang amon bili. 16 Ang tanan nga manggad nga ginbawi sang Dios sa iya kag ginhatag sa imo makabig namon nga amo ang palanublion namon kag sang amon mga anak. Gani tumana ang ginsiling sa imo sang Dios.”

17-18 Nanghimos dayon si Jacob para makapuli sa Canaan, sa lugar sang iya amay nga si Isaac. Ginpasakay niya ang iya mga anak kag mga asawa sa mga camel. Gindala niya ang iya mga kasapatan kag ang tanan niya nga pagkabutang nga iya natipon sa Padan Aram. 19 Natabuan sadto nga naglakat si Laban sa pagpanggunting sang iya mga karnero, kag samtang wala siya ginkuha ni Raquel ang mga dios-dios sang iya tatay. 20 Natunto ni Jacob si Laban nga Arameanhon tungod wala siya nagsugid nga mahalin na siya. 21 Sang paglakat ni Jacob, dala niya ang tanan niya nga pagkabutang. Nagtabok siya sa Suba sang Euphrates kag nagpakadto sa kabukiran sang Gilead.

Ginlagas ni Laban si Jacob

22 Tatlo na ka adlaw ang nagligad sang nahibaluan ni Laban nga naglayas sanday Jacob. 23 Gani ginlagas niya si Jacob upod ang iya mga paryente sa sulod sang pito ka adlaw. Nalambot nila sanday Jacob didto sa kabukiran sang Gilead. 24 Sadto nga gab-i, nagpakita ang Dios kay Laban nga Arameanhon sa damgo. Nagsiling ang Dios sa iya, “Indi pag-anha si Jacob.”

25 Nagapatindog sadto si Jacob sang iya tolda sa kabukiran sang Gilead sang naabtan siya ni Laban. Kag didto man nagpatindog sanday Laban sang ila mga tolda. 26 Nagsiling si Laban kay Jacob, “Ngaa ginhimo mo ini sa akon? Ngaa gintunto mo ako? Imo pa nga gindala ang akon mga anak nga daw sa mga bihag sa inaway. 27 Ngaa gintunto mo ako kag naglakat kamo nga wala maglisensya sa akon? Kon nagsiling lang kamo, akon pa kuntani kamo ginpalakat nga may sinadya sa sunata sang tamborin kag arpa. 28 Wala mo gani ako pagpahaluka sa akon mga apo kag mga anak paglakat nila. Indi gid maayo ining ginhimo mo. 29 May rason gid ako kuntani nga halitan ka, ugaling ginpaandaman ako kagab-i sang Dios sang imo amay nga indi ko ikaw pag-anhon. 30 Nahibaluan ko nga nahidlaw ka na gid sa inyo, gani gusto mo na nga magpuli. Pero ngaa ginkawat mo ang akon mga dios-dios?”

31 Nagsabat si Jacob sa iya, “Wala ako maglisensya sa imo kay nahadlok ako nga basi puwersahon mo ako nga bawion sa akon ang imo mga anak. 32 Pero kon parte sa imo mga dios-dios nga nadula, kon makita mo gani ini sa kay bisan sin-o sa amon, pagasilutan siya sang kamatayon. Sa atubangan sang aton mga paryente bilang mga saksi, tan-awa kon may pagkabutang ka diri sa amon kag kon may ara kuhaa.” Wala kahibalo si Jacob nga si Raquel gali ang nagkuha sang mga dios-dios ni Laban.

33 Gani ginpangita ni Laban ang iya mga dios-dios sa tolda ni Jacob, sa tolda ni Lea, kag pati sa tolda sang duha ka suluguon nga babayi nga mga asawa ni Jacob. Pero wala gid niya nakita ang iya mga dios-dios. Pagguwa niya sa tolda ni Lea, nagsulod siya dayon sa tolda ni Raquel. 34 Pero natago na ni Raquel ang mga dios-dios sa bulsa-bulsa sang hapin sa camel, kag iya ini nga ginpungkuan. Ginpangita ni Laban ang mga dios-dios didto sa tolda ni Raquel pero wala gid niya makita. 35 Nagsiling si Raquel sa iya, “Tay, indi ka lang mangakig kon indi ako makatindog kay ara abi ang akon pamulanon.” Kag padayon nga nagpangita si Laban pero wala gid niya makita ang iya mga dios-dios.

36 Wala na mapunggi ni Jacob ang iya kaakig, gani nagsiling siya kay Laban, “Ano bala nga krimen ang nahimo ko? Ano gid bala ang sala ko nga ginlagas mo gid ako? 37 Karon nga nausisa mo na ang tanan ko nga pagkabutang, ti, may nakita ka nga imo? Kon may ara, ibutang diri sa atubangan para makita sang akon mga paryente kag sang imo mga paryente, kag bahala na sila nga maghukom sa aton. 38 Sa sulod sang 20 ka tuig nga didto ako sa inyo, bisan kaisa lang wala gid mahar-asi* ang imo mga kanding kag karnero. Kag wala gid ako makaihaw sang imo lalaki nga karnero. 39 Wala ko na ginadala sa imo ang mga sapat nga ginpatay sang mabangis nga mga sapat; ginabayluhan ko na lang ini dayon. Ginpabayaran mo man sa akon ang mga sapat nga ginkawat kon adlaw bisan pa ang ginkawat kon gab-i. 40 Amo ini ang nangin situasyon ko: Kon adlaw nagaantos ako sa kainit, kag kon gab-i nagaantos ako sa katugnaw. Kag kulang ako permi sang tulog. 41 Sa sulod sang 20 ka tuig nga pag-estar ko sa inyo, 14 gid ka tuig nga nagserbisyo ako sa imo para sa imo duha ka anak nga babayi. Nagserbisyo pa gid ako sang anom ka tuig sa pagbantay sang imo mga kasapatan. Pero ano ang ginhimo mo? Kapulo mo nga ginliwat-liwat ang akon suhol. 42 Kon wala siguro ako pag-updi sang Dios nga ginatahod sang akon amay nga si Isaac, nga amo man ang Dios ni Abraham, basi ginpalayas mo na ako nga wala gid sing dala bisan ano. Pero nakita sang Dios ang akon kabudlayan kag pagtrabaho, gani ginsaway ka niya kagab-i.”

Ang Kasugtanan ni Jacob kag ni Laban

43 Nagsabat si Laban, “Ina nga mga babayi mga anak ko, kag ang ila mga anak mga apo ko. Kag ina nga mga sapat akon man. Tanan nga makita mo akon. Pero karon, ano pa ang mahimo ko sa akon mga anak kag mga apo? 44 Ang maayo siguro, mahimo kita sang kasugtanan. Mapatindog kita sang handumanan nga bato nga magapamatuod sang aton kasugtanan.”

45 Gani nagkuha si Jacob sang dako nga bato kag iya ini nga ginpatindog bilang handumanan. 46 Dayon ginsugo niya ang iya mga paryente nga magtumpok sang mga bato sa higad sini. Pagkatapos nagkaon sila didto sa tinumpok nga mga bato. 47 Gin-ngalanan ni Laban ang tinumpok nga mga bato nga Jegar Sahaduta.† Pero gin-ngalanan ini ni Jacob nga Galeed.‡

48 Nagsiling si Laban, “Ining tinumpok nga mga bato magapamatuod sa kasugtanan naton nga duha.” Amo ina ang kabangdanan kon ngaa gin-ngalanan ato nga tinumpok nga Galeed. 49 Gintawag man ato nga Mizpa,§ tungod kay nagsiling pa gid si Laban, “Kabay pa nga bantayan kita sang Ginoo sa aton pagbululag. 50 Kag kon indi maayo ang pagtratar mo sa akon mga anak, ukon magpangasawa ka pa sang iban, dumduma nga bisan indi ako makahibalo, ara ang Dios nga nagapamatuod sang aton kasugtanan.”

51 Nagsiling pa gid liwat si Laban kay Jacob, “Ari ang tinumpok nga mga bato kag ang handumanan nga bato nga magapamatuod sang aton kasugtanan. 52 Ining tinumpok nga mga bato kag ang handumanan nga bato amo ang magapamatuod sang aton kasugtanan nga indi ako maglapaw sa sining tinumpok nga mga bato para salakayon ka, kag indi ka man maglapaw sa sining tinumpok nga mga bato kag sa handumanan nga bato para salakayon ako. 53 Kabay pa nga ang dios* sang imo lolo nga si Abraham kag ang dios sang akon amay nga si Nahor, nga amo man ang mga dios sang ila amay nga si Tera, amo ang maghukom sa aton nga duha.” Nagsumpa man dayon si Jacob kay Laban sa ngalan sang Dios nga ginatahod sang iya amay nga si Isaac. 54 Naghalad si Jacob sang sapat didto sa bukid, kag dayon gintawag niya ang iya mga paryente nga magkaon. Didto sila sa bukid nagtulog pagkagab-i.

55 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, ginpanghalukan ni Laban kag ginbendisyunan ang iya mga anak kag mga apo, kag naglakat siya puli.

32

Naghanda si Jacob sa Pagpakigkita kay Esau

1 Sang nagapadayon sila ni Jacob sa paglakat, ginsugata siya sang mga anghel sang Dios. 2 Pagkakita ni Jacob sa ila, nagsiling siya, “Mga soldado ini sang Dios.” Gani gin-ngalanan niya ato nga lugar nga Mahanaim.*

3 May mga ginsugo si Jacob nga mag-una sa iya para magpakigkita sa iya utod nga si Esau didto sa duta sang Seir, ang lugar nga gintawag man nga Edom. 4 Gintudluan niya sila kon ano ang ila isiling sa kay Esau. Siling ni Jacob, “Silingon ninyo si Esau nga didto ako nagtiner kay Laban kag wala pa gani ako makapuli hasta subong. 5 Kag sugiri ninyo siya nga may mga baka ako, mga donkey, mga karnero, mga kanding, kag mga ulipon nga lalaki kag babayi. Silingon ninyo siya nga ginsugo ko kamo sa pagpangabay sa iya nga kuntani mangin maayo ang iya pagtratar sa akon.”

6 Pagbalik sang mga ginsugo ni Jacob, nagsiling sila, “Nakakadto kami kay Esau, kag nagapakadto na siya diri sa pagsugata sa imo. May upod siya nga 400 ka lalaki.” 7 Kinulbaan gid si Jacob kag indi siya mapahamtang, gani gintunga niya sa duha ka grupo ang iya mga kaupdanan pati ang iya mga karnero, baka, kanding kag camel. 8 Tungod kay naghunahuna siya nga kon pananglit gid man nga mag-abot si Esau kag salakayon ang isa ka grupo, makapalagyo pa ang isa ka grupo.

9 Nagpangamuyo dayon si Jacob, “Dios sang akon lolo nga si Abraham kag Dios sang akon amay nga si Isaac, ikaw ang Ginoo nga nagsiling sa akon nga mabalik ako sa akon mga paryente, didto sa duta nga sa diin ako natawo, kag pakamaayuhon mo ako. 10 Indi ako takos nga magbaton sang tanan nga kaayo kag katutom nga imo na ginpakita sa akon nga imo suluguon. Kay sang pagtabok ko sang una sa Jordan wala ako sing iban nga dala kundi baston gid lang, pero subong may duha na ako ka grupo. 11 Nagapangabay ako sa imo nga luwason mo ako sa akon utod nga si Esau. Nahadlok ako basi magkadto siya diri kag pamatyon kami tanan pati ang mga iloy kag ang mga bata. 12 Pero nagpromisa ka sa akon nga pakamaayuhon mo ako kag padamuon mo ang akon mga kaliwat pareho sang balas sa baybayon nga indi maisip.”

13 Didto nagtulog sanday Jacob pagkagab-i. Pagkaaga, nagpili si Jacob sang mga sapat nga iregalo kay Esau: 14 200 ka babayi nga kanding kag 20 ka lalaki nga kanding, 200 ka babayi nga karnero kag 20 ka lalaki nga karnero, 15 30 ka gatasan nga camel upod pa ang ila mga bata, 40 ka babayi nga baka kag 10 ka turo nga baka, 20 ka babayi nga donkey kag 10 ka lalaki nga donkey. 16 Ginpanggrupo-grupo dayon ni Jacob ang mga sapat, kag ang kada grupo may mga suluguon nga nagabantay. Ginsilingan niya ang iya mga suluguon, “Una kamo sa akon, kag maglakat kamo nga may antad ang kada grupo.” 17 Ginsilingan niya ang mga suluguon nga nagabantay sa nauna nga grupo, “Kon magsugat-anay gani kamo ni Esau kag magpamangkot siya kon kay sin-o kamo suluguon kag kon diin kamo makadto, kag kon kay sin-o inang mga sapat nga dala ninyo, 18 sabton ninyo siya nga akon ini mga sapat kag regalo ko ini sa iya. Silingon man ninyo siya nga ara ako nagasunod.” 19 Amo man ang iya ginsiling sa ikaduha, sa ikatatlo kag sa tanan nga suluguon nga nagasunod sa mga sapat. 20 Kag ginpadumdom gid niya sila nga indi nila pagkalimtan nga silingon si Esau nga ara siya nagasunod. Kay siling ni Jacob sa iya hunahuna, “Ulo-ulohan ko si Esau sa sining mga regalo nga ipauna ko. Kag kon magkitaay kami basi pa lang patawaron niya ako.” 21 Gani ginpauna niya ang iya mga regalo, pero siya ya nagpabilin sadto nga gab-i didto sa ila gintineran.

May Nagpakigdumog kay Jacob sa Peniel

22 Sadto nga gab-i, nagbangon si Jacob kag gindala niya ang iya duha ka asawa, ang iya duha ka ulipon nga babayi kag ang iya onse ka anak, kag nagtabok sila sa talabukan sang Jabok. 23 Ginpatabok man ni Jacob ang tanan niya nga pagkabutang. 24 Karon, sang nagaisahanon siya, may nag-abot nga isa ka lalaki kag gindumog siya. Nagdumugay sila hasta mag-aga. 25 Sang mabulubanta sang tawo nga indi niya madaog si Jacob, ginpisga niya ang balikawang ni Jacob kag nagliw-as ang nagatabo nga tul-an sini. 26 Nagsiling dayon ang tawo, “Buy-i na ako kay kaagahon na.” Pero nagsabat si Jacob, “Indi ko ikaw pagbuy-an kon indi mo ako pagbendisyunan.” 27 Nagpamangkot ang tawo sa iya, “Sin-o ang imo ngalan?” Nagsabat siya, “Si Jacob.” 28 Nagsiling dayon ang tawo, “Sugod subong indi na Jacob ang imo ngalan kundi Israel† na tungod kay nagpakigsumpong ka sa Dios kag sa mga tawo, kag nagdaog ka.” 29 Nagpamangkot man si Jacob sa iya, “Sugiri man ako sang imo ngalan.” Pero nagsabat ang tawo, “Indi na pagpamangkuta ang akon ngalan.” Dayon ginbendisyunan niya si Jacob didto.

30 Gin-ngalanan ni Jacob ato nga lugar nga Peniel,‡ kay siling niya, “Nakita ko ang hitsura sang Dios pero buhi pa gihapon ako.” 31 Nagabutlak na ang adlaw sang paghalin ni Jacob sa Peniel.§ Nagapiang-piang siya tungod sa nagliw-as niya nga tul-an sa balikawang. 32 Amo ini ang rason kon ngaa hasta subong ang mga Israelinhon wala nagakaon sang lanit-lanit sa tinabuan sang tul-an sa balikawang. Kay dira nga parte ginpisga sang Dios si Jacob.

33

Ang Pagkitaay ni Esau kag ni Jacob

1 Karon, pagtan-aw ni Jacob, nakita niya si Esau nga nagapadulong upod ang 400 ka lalaki. Gani ginpatipon niya ang iya mga anak sa ila tagsa-tagsa ka iloy. 2 Kag paglakat nila, ginpauna niya ang duha ka ulipon nga babayi kag ang ila mga anak, sunod si Lea kag ang iya mga anak, kag dayon si Raquel kag ang iya anak nga si Jose. 3 Nagauna si Jacob sa ila tanan kag makapila gid siya ka beses* nga nagluhod samtang nagapalapit siya sa iya utod.

4 Pero nagdalagan si Esau sa pagsugata sa iya. Ginhakos siya ni Esau kag ginhalukan, kag naghibi sila nga duha. 5 Sang makita ni Esau ang mga babayi kag ang mga kabataan, ginpamangkot niya si Jacob, “Sin-o inang kaupdanan mo?” Nagsabat si Jacob, “Sila ang akon mga anak nga ginhatag sang Dios sa akon sa iya kaluoy.” 6 Nagpalapit dayon kay Esau ang duha ka ulipon nga babayi kag ang ila mga anak, kag nagluhod sila bilang pagtahod sa iya. 7 Nagsunod man dayon si Lea kag ang iya mga anak nga nagluhod. Kag ang ulihi nga nagpalapit kag nagluhod amo si Jose kag ang iya iloy nga si Raquel.

8 Nagpamangkot si Esau kay Jacob, “Ano bala ang imo buot silingon sadtong mga grupo sang sapat nga nasugata ko?” Nagsiling si Jacob, “Regalo ko ato sa imo para batunon mo ako.” 9 Pero nagsabat si Esau, “Madamo na ang akon pagkabutang, utod ko, gani sa imo na lang ato.” 10 Pero nagpamilit gid si Jacob, “Sige na, batuna na ato. Kon matuod-tuod nga ginabaton mo ako, batuna na ang regalo ko sa imo. Kay sang pagkakita ko sang imo hitsura daw nakita ko ang hitsura sang Dios. Karon nga ginbaton mo ako, 11 batuna na ang ginahatag ko sa imo tungod kay maayo ang Dios sa akon kag wala ako makulangi sa akon mga kinahanglanon.” Sagi gid pilit ni Jacob si Esau hasta nga ginbaton na lang ni Esau ang iya regalo.

12 Dayon nagsiling si Esau, “Dali na, malakat na kita. Ululupod na lang kita.” 13 Pero nagsabat si Jacob, “Nakahibalo ka nga mahinay maglakat ang mga bata, kag kinahanglan ko gid nga tatapon maayo ang mga sapat nga nagapatiti. Kon piliton ta ang mga sapat nga maglakat sa bilog nga adlaw, basi magkalamatay sila. 14 Ang maayo pa, mag-una ka na lang sa amon. Maamat-amat lang kami sunod sa imo suno sa kadasigon sang mga bata kag sang mga sapat sa una namon. Didto na lang kita magkitaay sa Seir.” 15 Nagsiling si Esau, “Kon amo sina, ibilin ko na lang ang iban ko nga mga tinawo sa imo.” Nagsabat si Jacob, “Indi na kinahanglan. Ang importante ginbaton mo ako.” 16 Gani nagbalik na lang si Esau sa Seir sadto mismo nga adlaw. 17 Pero didto nagpakadto sanday Jacob sa Sucot. Pag-abot nila didto, naghimo si Jacob sang elistaran kag ginhimuan man niya sang palasilungan ang iya mga kasapatan. Gani ato nga lugar gintawag nga Sucot.†

18 Sang ulihi nakaabot gid man sila sa Canaan halin sa Padan Aram nga wala sing may malain nga natabo sa ila. Nakaabot sila sa banwa nga ginaestaran ni Shekem. Nagpatindog sila sang ila mga tolda malapit sa banwa. 19 Kag ang duta nga ginpatindugan nila sang mga tolda ginbakal ni Jacob sa mga anak ni Hamor sa bili nga 100 ka bilog nga pilak. Si Hamor amo man ang amay ni Shekem. 20 Naghimo si Jacob didto sang halaran nga gin-ngalanan niya nga El Elohe Israel.‡

34

Ginlugos si Dina

1 Isa sadto ka adlaw, naglakat si Dina nga anak nga dalaga ni Jacob kag ni Lea. Nagbisita siya sa mga kababayihan nga taga-Canaan. 2 Nakita siya ni Shekem nga anak ni Hamor nga Hivhanon, nga pangulo sang sadto nga lugar. Gindakop niya si Dina kag ginlugos. 3 Pero nahulog ang iya buot kay Dina kag naluyag siya sa iya, gani gin-uloulohan niya ang dalaga. 4 Karon, nagsiling si Shekem sa iya amay nga si Hamor, “Tay, pangitai abi sang paagi nga mapangasawa ko ang ina nga dalaga.”

5 Sang nahibaluan ni Jacob nga ginhigkuan ni Shekem ang pagkatawo ni Dina, wala lang siya anay sing may ginhimo kay didto pa sa uma ang iya mga anak nga lalaki nga nagabantay sang iya mga sapat. 6 Nagkadto ang amay ni Shekem nga si Hamor kay Jacob para magpakighambal sa iya.

7 Pagkabati sang mga anak nga lalaki ni Jacob sa natabo, nagpuli dayon sila. Naglain gid ang ila buot kag puwerte gid ang ila kaakig kay Shekem tungod kay naghimo siya sang butang nga indi dapat himuon, nga nagdala sang kahuy-anan sa pamilya ni Jacob.* 8 Pero nagsiling si Hamor sa ila, “Naluyag gid ang akon anak nga si Shekem sa inyo nga dalaga, gani nagapangabay ako nga ipaasawa na lang ninyo siya sa iya. 9 Kag maayo man siguro nga ipaasawa ninyo ang inyo mga dalaga sa amon mga soltero kag ipaasawa man namon ang amon mga dalaga sa inyo mga soltero. 10 Puwede kamo mag-estar upod sa amon sa bisan diin nga lugar nga gusto ninyo. Kag puwede man kamo diri makanegosyo bisan diin kag makaangkon sang duta.”

11 Nagpangabay man si Shekem sa amay kag sa mga utod ni Dina, “Kon mahimo ipaasawa na lang ninyo si Dina sa akon. Bisan ano ang inyo pangayuon ihatag ko. 12 Pagusto kamo kon pila ang pangayuon ninyo kag kon ano ang iregalo ko sa pagpangasawa ko sa inyo utod. Bayaran ko kamo bisan pila ang inyo pangayuon basta ipaasawa lang ninyo sa akon si Dina.”

13 Pero tungod kay ginhigkuan ni Shekem ang pagkatawo ni Dina, gintunto sang mga anak ni Jacob si Shekem kag ang iya amay nga si Hamor. 14 Siling nila, “Indi puwede nga ipaasawa namon si Dina sa tawo nga wala matuli, kay makahuluya ina para sa amon. 15 Masugot lang kami kon ang tanan nga lalaki nga taga-diri magpatuli man pareho sa amon. 16 Kon magpatuli kamo, puwede namon ipaasawa ang amon mga dalaga sa inyo kag kami puwede man makapangasawa sang inyo mga dalaga. Kag maestar kami upod sa inyo para mangin isa na lang kita ka katawhan. 17 Pero kon indi kamo magsugot, kuhaon namon si Dina kag maglakat.”

18 Nakita ni Hamor kag ni Shekem nga daw maayo man ang kondisyon nga ginhatag sang mga anak ni Jacob. 19 Gani tungod sa dako nga gugma ni Shekem kay Dina, wala na siya mag-usik pa sang tion sa pagtuman sang ginsiling sang mga anak ni Jacob.

Si Shekem ginatahod gid sa panimalay sang iya amay. 20 Gani nagkadto siya dayon kag ang iya amay didto sa puwertahan sang banwa kag nagpakighambal sa mga lalaki sang ila banwa. 21 Siling nila, “Mainabyanon ini nga mga tawo. Gani diri na lang naton sila paestaron kag tugutan nga makanegosyo diri. Total, dako man ining aton lugar. Makapangasawa kita sa ila mga dalaga kag sila makapangasawa man sa aton mga dalaga. 22 Pero masugot lang sila nga mag-estar upod sa aton bilang isa ka katawhan kon magsugot man ang tanan ta nga lalaki nga magpatuli pareho sa ila. 23 Kon diri na sila mag-estar, kundi mangin aton man ang tanan nila nga kasapatan kag mga pagkabutang. Gani masugot na lang kita sa ila kondisyon para mag-estar sila upod sa aton.” 24 Nagsugot ang tanan nga lalaki sang banwa sa ginhambal ni Hamor kag sang iya anak nga si Shekem. Gani nagpatuli ang tanan nga lalaki.

25 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, samtang ginahapdian pa ang mga lalaki, nagsulod sa banwa ang duha ka anak ni Jacob nga si Simeon kag si Levi, nga mga utod ni Dina. Wala kahibalo ang mga tawo didto nga malain gali ang ila tuyo. May dala sila nga espada kag ginpamatay nila ang tanan nga lalaki. 26 Ginpatay man nila si Hamor kag ang iya anak nga si Shekem. Ginkuha dayon nila si Dina sa balay ni Shekem kag naglakat. 27 Pagkatapos ginsulod man sang iban pa nga mga anak ni Jacob ang banwa kag ginpanguha ang mga pagkabutang sini. Ginhimo nila ini tungod kay ginhigkuan ang pagkatawo sang ila utod nga si Dina. 28 Ginpanguha nila ang mga karnero, mga baka, mga donkey, kag ang tanan nga pagkabutang didto sa banwa kag sa uma. 29 Ginpanguha nila ang tanan nga manggad sang banwa, pati ang mga pagkabutang sa sulod sang mga balay. Kag ginbihag nila ang tanan nga babayi kag kabataan.

30 Karon, nagsiling si Jacob kay Simeon kag kay Levi, “Ginhatagan ninyo ako sang dako nga problema. Dumtan na kita karon sang mga Canaanhon kag mga Periznon sa sini nga lugar. Mapatay gid kita tanan kon mag-isa sila sa pagsalakay sa aton tungod kay diutay lang kita.” 31 Pero nagsabat ang duha, “Pabay-an lang bala namon nga trataron ang amon utod nga daw isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas?”

35

Ginbendisyunan sang Dios si Jacob sa Betel

1 Karon, nagsiling ang Dios kay Jacob, “Magpanghimos ka kag magkadto sa Betel kag didto mag-estar. Maghimo ka dayon didto sang halaran para sa akon, ang Dios nga nagpakita sa imo sang nagapalagyo ka pa sadto sa imo utod nga si Esau.”

2 Gani nagsiling si Jacob sa iya panimalay kag sa tanan niya nga kaupdanan, “Ipamilak ninyo ang inyo mga dios-dios. Magpakatinlo kamo kag mag-ilis sang bayo. 3 Dayon magkadto kita sa Betel; kag mahimo ako didto sang halaran para sa Dios nga nagbulig sa akon sang ara ako sa kalisod, kag nag-upod sa akon bisan diin ako nagkadto.” 4 Gani ginhatag nila kay Jacob ang ila mga dios-dios pati ang ila mga aritos. Ginlubong ini tanan ni Jacob sa idalom sang kahoy nga terebinto nga malapit sa Shekem. 5 Sang nagahalin na sanday Jacob, ginpahadlok sang Dios ang mga tawo sa palibot nga mga banwa, gani wala nila paglagsa sanday Jacob.

6 Nakaabot si Jacob kag ang iya mga kaupdanan sa Luz (nga ginatawag man nga Betel) didto sa Canaan. 7 Naghimo siya didto sang halaran. Gin-ngalanan niya ato nga lugar nga El Betel* kay nagpakita sa iya didto ang Dios sang nagapalagyo siya sa iya utod nga si Esau.

8 Karon, napatay si Debora nga manug-atipan ni Rebeka. Gani ginlubong siya sa idalom sang dako nga kahoy didto sa ubos sang Betel. Gintawag ato nga kahoy nga Allon Bacut.†

9 Sang nagapapuli sadto si Jacob halin sa Padan Aram, nagpakita liwat ang Dios sa iya kag ginbendisyunan siya. 10 Nagsiling ang Dios sa iya, “Jacob ang imo ngalan, pero sugod subong indi ka na pagtawgon nga Jacob kundi Israel na.” Gani nangin Israel ang ngalan ni Jacob.

11 Nagsiling pa gid ang Dios sa iya, “Ako ang Makagagahom nga Dios. Magpamata ka sing madamo. Mangin amay ka sang isa ka nasyon kag sang madamo pa nga mga nasyon, kag mangin hari ang iban mo nga mga kaliwat. 12 Ang duta nga ginhatag ko kay Abraham kag kay Isaac ihatag ko man sa imo kag sa imo mga kaliwat.” 13-14 Dayon naghalin ang Dios sa sadto nga lugar nga sa diin nagpakig-estorya siya kay Jacob, kag nagpatindog didto si Jacob sang handumanan nga bato. Ginbubuan niya dayon sang bino kag lana ang bato para mangin sagrado. 15 Gin-ngalanan niya ato nga lugar nga Betel.‡

Ang Pagkapatay ni Raquel

16 Karon, naghalin si Jacob kag ang iya panimalay sa Betel. Manugbata na sadto si Raquel. Sang malayo-layo pa sila sa banwa sang Efrata, ginsakitan si Raquel. 17 Sang puwerte na gid ang iya pagpasakit, nagsiling ang paltera sa iya, “Indi ka magkahadlok Raquel, lalaki naman ang imo bata.” 18 Natawo ang bata pero tagumatayon na si Raquel. Sang wala pa siya nabugtuan sang ginhawa, gin-ngalanan niya ang bata nga Ben Oni.§ Pero gin-ngalanan ni Jacob ang bata nga Benjamin.* 19 Napatay si Raquel kag ginlubong siya sa higad sang dalan nga pakadto sa Efrata (nga ginatawag subong nga Betlehem). 20 Ginbutangan ni Jacob sang bato nga palatandaan ang lulubngan ni Raquel, kag hasta subong ara pa ini nga tanda sa lulubngan ni Raquel.

21 Nagpadayon sila ni Jacob† sa ila paglakat. Pag-abot nila sa pihak sang Migdal Eder,‡ nagpatindog sila didto sang ila mga tolda. 22 Samtang didto pa nagaestar si Jacob,§ nagpakighilawas si Reuben kay Bilha nga isa sang mga asawa sang iya amay. Sang mahibaluan ato ni Jacob naakig gid siya.*

Ang mga Anak nga Lalaki ni Jacob

(1 Cro. 2:1-2)

May dose ka anak nga lalaki si Jacob. 23 Ang iya mga anak kay Lea amo sila ni Reuben, ang kamagulangan, dayon si Simeon, si Levi, si Juda, si Isacar, kag si Zebulun. 24 Ang iya mga anak kay Raquel amo si Jose kag si Benjamin. 25 Ang iya mga anak kay Bilha nga ulipon ni Raquel amo si Dan kag si Naftali. 26 Ang iya mga anak kay Zilpa nga ulipon ni Lea amo si Gad kag si Asher. Sila tanan ang mga anak nga lalaki ni Jacob nga natawo sa Padan Aram.

Ang Pagkapatay ni Isaac

27 Nagkadto si Jacob sa iya amay nga si Isaac sa Mamre, malapit sa Kiriat Arba (nga ginatawag man nga Hebron). Ang ini nga lugar nga ginaestaran ni Isaac amo man anay ang gin-estaran ni Abraham. 28 Nagkabuhi si Isaac sing 180 ka tuig. 29 Napatay siya nga tigulang na gid, kag ginsimpon siya sa iya mga paryente nga nagkalamatay na. Ginlubong siya sang iya mga anak nga si Esau kag si Jacob.

36

Ang mga Kaliwat ni Esau

(1 Cro. 1:34-37)

1 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Esau (nga ginatawag man nga Edom).

2 Nagpangasawa si Esau sang mga babayi nga taga-Canaan. Sila amo si Ada nga anak ni Elon nga Hithanon kag si Oholibama nga anak ni Ana kag apo ni Zibeon nga Hivhanon. 3 Ginpangasawa man niya si Basemat nga utod ni Nebayot nga anak ni Ishmael. 4 Ang anak ni Esau kay Ada amo si Elifaz. Ang iya anak kay Basemat amo si Reuel. 5 Kag ang iya mga anak kay Oholibama amo sila ni Jeush, Jalam, kag Kora. Sila ang mga anak ni Esau nga natawo sa Canaan.

6 Gindala ni Esau ang iya mga asawa, mga anak, kag ang tanan nga sakop sang iya pamilya, pati ang iya mga pagkabutang kag kasapatan nga natipon niya sa Canaan, kag nagsaylo siya sa isa ka lugar palayo kay Jacob nga iya utod. 7 Kay indi na sila puwede mag-upod sa isa ka lugar tungod sa kadamuon sang ila pagkabutang; kag ang lugar nga ila ginaestaran indi na makasustiner sa ila tungod sa kadamuon sang ila kasapatan. 8 Gani didto nag-estar si Esau (nga ginatawag man nga Edom) sa kabukiran sang Seir.

9 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Esau nga amay sang mga Edomnon nga nagaestar sa kabukiran sang Seir.

10 Ang anak ni Esau kay Basemat amo si Reuel, kag ang anak niya kay Ada amo si Elifaz.

11 Ang mga anak ni Elifaz amo sila ni Teman, Omar, Zefo, Gatam kag Kenaz. 12 May anak man si Elifaz nga si Amalek sa isa pa niya ka asawa nga si Timna. Sila ang mga apo ni Esau kay Ada.

13 Ang mga anak ni Reuel amo sila ni Nahat, Zera, Shama, kag Miza. Sila ang mga apo ni Esau kay Basemat.

14 Ang mga anak ni Esau kay Oholibama amo sila ni Jeush, Jalam, kag Kora. (Si Oholibama anak ni Ana kag apo ni Zibeon.)

15 Amo ini sila ang nangin pangulo sa mga kaliwat ni Esau: Si Teman, Omar, Zefo, Kenaz, 16 Kora,* Gatam, kag Amalek. Ini sila nga mga pangulo sang lugar sang Edom mga anak ni Elifaz kag mga apo ni Ada.

17 Nangin pangulo man sa Edom ang mga anak ni Reuel nga sila ni Nahat, Zera, Shama, kag Miza. Sila ang mga apo ni Esau kay Basemat.

18 Nangin pangulo man ang mga anak ni Esau kay Oholibama nga anak ni Ana. Sila amo si Jeush, Jalam, kag Kora.

19 Sila tanan ang mga kaliwat ni Esau nga mga pangulo sang Edom.

Ang mga Kaliwat ni Seir

(1 Cro. 1:38-42)

20 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Seir nga Horhanon nga nagaestar sa Edom: Si Lotan, Shobal, Zibeon, Ana, 21 Dishon, Ezer, kag Dishan. Nangin pangulo man sila sang mga Horhanon nga nagaestar sa Edom.

22 Ang mga anak ni Lotan amo si Hori kag si Hemam.† Si Lotan may utod nga babayi nga si Timna nga isa pa ka asawa ni Elifaz.

23 Ang mga anak ni Shobal amo sila ni Alvan, Manahat, Ebal, Shefo, kag Onam.

24 Ang mga anak ni Zibeon amo si Aya kag si Ana. Si Ana amo ang nakasapo sang tuburan didto sa kamingawan sang nagabantay siya sang mga donkey sang iya amay. 25 Ang mga anak ni Ana amo si Dishon kag si Oholibama.

26 Ang mga anak ni Dishon amo sila ni Hemdan, Eshban, Itran, kag Keran.

27 Ang mga anak ni Ezer amo sila ni Bilhan, Zaavan, kag Akan.

28 Ang mga anak ni Dishan amo si Uz kag si Aran.

29-30 Amo ini sila ang mga pangulo sang mga Horhanon nga may mga ginadumalahan nga mga lugar sa Seir: Si Lotan, Shobal, Zibeon, Ana, Dishon, Ezer, kag Dishan.

Ang mga Hari sang Edom

(1 Cro. 1:43-54)

31 Amo ini sila ang mga hari sang Edom sang panahon nga wala pa sang mga hari ang mga Israelinhon:

32 Si Bela nga taga-Dinhaba nga anak ni Beor nangin hari sa Edom.

33 Pagkapatay niya, ginbuslan siya ni Jobab nga anak ni Zera nga taga-Bozra.

34 Pagkapatay ni Jobab, ginbuslan siya ni Husham nga taga-Teman.

35 Pagkapatay ni Husham, ginbuslan siya ni Hadad nga taga-Avit nga anak ni Bedad. Si Hadad ang nakapierdi sa mga Midianhon didto sa Moab.

36 Pagkapatay ni Hadad, ginbuslan siya ni Samla nga taga-Masreka.

37 Pagkapatay ni Samla, ginbuslan siya ni Shaul nga taga-Rehobot nga malapit sa Suba sang Euphrates.

38 Pagkapatay ni Shaul, ginbuslan siya ni Baal Hanan nga anak ni Acbor.

39 Pagkapatay ni Baal Hanan, ginbuslan siya ni Hadar nga taga-Pau. Ang iya asawa si Mehetabel nga anak ni Matred kag apo ni Mezahab.

40-43 Si Esau (nga gintawag man nga Edom) amo ang ginhalinan sang mga Edomnon. Kag amo ini sila ang nangin pangulo sa mga kaliwat ni Esau nga ang ila mga tribo kag lugar ginpangalanan sa ila: Timna, Alva, Jetet, Oholibama, Elah, Pinon, Kenaz, Teman, Mibzar, Magdiel, kag Iram.

37

Si Jose kag ang Iya mga Utod

1 Nagpabilin si Jacob sa pag-estar sa Canaan, ang lugar nga gin-estaran man anay sang iya amay.

2 Kag amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Jacob:

Sang nagaedad na si Jose sing 17 ka tuig, nagabantay siya sang mga kasapatan kaupod sang iya mga utod nga mga anak ni Bilha kag ni Zilpa, nga mga asawa sang iya amay. Ginsugid ni Jose sa iya amay ang mga malain nga ginpanghimo sang iya mga utod.

3 Mas palangga ni Jacob* si Jose sang sa iban niya nga mga anak, tungod kay tigulang na siya sang natawo si Jose. Gani ginpatahian niya si Jose sang matahom kag malaba nga bayo. 4 Pero pagkakita sang mga utod ni Jose nga mas palangga siya sang ila amay sang sa ila, nangakig sila kay Jose kag ginhambalan nila siya sang masakit nga mga estorya.

5 Karon nagdamgo si Jose. Sang pagsugid niya sang iya damgo sa iya mga utod, nangakig pa gid sila tapat sa iya. 6 Kay amo ini ang ginsugid niya, “Nagdamgo ako 7 nga samtang didto kita sa uma nga nagapamugkos sang mga uhay, hinali lang nga nagtindog ang akon binugkos kag ginpalibutan sang inyo mga binugkos nga nagasaludo.” 8 Nagsiling ang iya mga utod, “Ano? Mangin hari ka kag magapangulo sa amon?” Gani nangakig pa gid sila kay Jose.

9 Nagdamgo liwat si Jose kag ginsugid naman niya sa iya mga utod. Siling niya, “Nagdamgo naman ako nga nakita ko ang adlaw, ang bulan, kag ang onse ka bituon nga nagasaludo sa akon.” 10 Ginsugid man ni Jose ang iya damgo sa iya amay pero nangakig man ang iya amay sa iya. Siling niya, “Ano ang buot mo silingon? Nga kami sang imo iloy kag sang imo mga utod magasaludo sa imo?” 11 Nahisa ang mga utod ni Jose sa iya, pero si Jacob iya gintago lang niya ini nga butang sa iya tagipusuon.

Ginbaligya si Jose sang Iya mga Utod

12 Isa sadto ka adlaw, nagkadto ang mga utod ni Jose sa Shekem para magbantay sang mga sapat sang ila amay. 13-14 Karon, nagsiling si Jacob kay Jose, “Ang imo mga utod didto sa Shekem nga nagabantay sang mga sapat. Magkadto ka didto kag tan-awon mo kon bala maayo man ang kahimtangan sang imo mga utod kag sang mga sapat. Balik ka dayon kag sugiri ako.” Nagsabat si Jose, “Huo, tay.”

Gani halin sa Kapatagan sang Hebron, nagkadto si Jose sa Shekem. 15 Sang didto na siya nga nagalibot-libot sa latagon, may tawo nga nagpamangkot sa iya kon ano ang iya ginapangita. 16 Nagsabat siya, “Ginapangita ko ang akon mga utod. Nakahibalo ka bala kon diin sila nagapahalab?” 17 Nagsiling ang tawo, “Wala na sila diri. Nabatian ko nga makadto kuno sila sa Dotan.” Gani nag-apas si Jose kag nakita niya sila didto sa Dotan.

18 Malayo pa si Jose nakita na siya sang iya mga utod. Kag sa wala pa siya makaabot, ginplanohan na nila nga patyon siya. 19 Siling nila, “Ara na ang paladamgo. 20 Dali, patyon ta siya kag ihulog dayon sa isa sining mga buho nga pulunduhan sang tubig. Silingon ta lang nga ginpatay siya sang mabangis nga sapat. Kag tan-awon ta abi kon matuman ang iya mga damgo.” 21 Pero pagkabati ni Reuben sang ila plano, gintinguhaan niya nga luwason si Jose. Siling niya, “Indi ta lang siya pagpatyon. 22 Ihulog lang ninyo siya sa buho diri sa kamingawan, pero indi gid ninyo siya pagpatyon.” Ginsiling ato ni Reuben tungod kay plano na niya nga luwason si Jose kag ibalik sa ila amay.

23 Gani pag-abot ni Jose, gin-ubahan nila siya sadtong iya bayo nga matahom kag malaba, 24 kag ginhulog sa buho nga pulunduhan sang tubig. Pero wala sadto sang tubig ang buho.

25 Samtang nagakaon sila, may nalantawan sila nga mga negosyante nga Ishmaelinhon nga naghalin sa Gilead. Ang ila mga camel may karga nga mga panakot, bulong, kag pahamot nga dal-on sa Egypt. 26 Nagsiling si Juda sa iya mga utod, “Ano bala ang aton makuha kon patyon ta ang aton utod kag tago-taguon ang iya kamatayon? 27 Ang maayo pa siguro ibaligya ta siya sa sinang mga Ishmaelinhon. Indi ta siya pagpatyon kay utod naton siya.” Nagsugot ang mga utod ni Juda sa iya.

28 Gani pag-agi sang mga negosyante nga Ishmaelinhon, nga ang ila tribo Midianhon, ginbatak nila si Jose halin sa buho kag ginbaligya nila siya sa kantidad nga 20 ka bilog nga pilak. Kag gindala si Jose sang mga Ishmaelinhon sa Egypt.

29 Sang pagbalik ni Reuben sa buho, wala na didto si Jose, gani gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. 30 Dayon nagbalik siya sa iya mga utod kag nagsiling, “Wala na didto ang aton manghod. Paano na ako makapuli karon didto kay tatay?”

31 Nagpatay sila sang kanding kag gintusmog nila sa dugo ang bayo ni Jose. 32 Dayon gindala nila ang bayo ni Jose sa ila amay kag nagsiling, “Nakita namon ini. Tan-awa abi kon kay Jose ini ukon indi.” 33 Nakilala dayon ni Jacob ang bayo. Siling niya, “Iya ina! Ginpatay siya sang mabangis nga sapat! Sigurado gid nga ginus-ab siya sang sapat.” 34 Gin-gisi dayon ni Jacob ang iya bayo kag nagsuksok sang sako sa pagpakita sang iya pagpangasubo. Pila gid ka adlaw ang iya pagpangasubo para iya anak. 35 Gin-uloulohan siya sang tanan niya nga mga anak pero sige gid gihapon ang iya pangasubo. Siling niya, “Pabay-i lang bala ninyo ako! Mapatay ako nga nagapangasubo tungod sa pagkapatay sang akon anak.” Kag padayon ang iya paghibi tungod kay Jose.

36 Karon didto sa Egypt, ginbaligya sang mga Midianhon† si Jose kay Potifar nga isa sa mga opisyal sang hari sang Egypt.‡ Kapitan siya sang mga guwardya sa palasyo.

38

Si Juda kag si Tamar

1 Sa amo man nga tion, nagbulag si Juda sa iya mga utod kag didto siya nag-estar upod kay Hira nga taga-Adulam. 2 Didto nakilala ni Juda ang anak ni Shua nga taga-Canaan kag ginpangasawa niya ini. 3 Sang ulihi nagbusong siya kag nagbata sing lalaki kag gin-ngalanan ini ni Juda nga Er. 4 Nagbusong siya liwat kag nagbata sing lalaki kag gin-ngalanan niya nga Onan. 5 Nagbusong pa gid siya kag nagbata sing lalaki kag gin-ngalanan niya nga Shela. Natawo si Shela sa Kezib.

6 Ginpaasawa ni Juda ang iya kamagulangan nga anak nga si Er sa babayi nga ang ngalan si Tamar. 7 Pero si Er malain sa panulok sang Ginoo, gani ginpatay niya siya. 8 Gani nagsiling si Juda kay Onan, “Pangasaw-a ang imo bayaw kay katungdanan mo ina bilang utod sang iya bana nga napatay, agod paagi sa imo may kaliwat man ang imo utod.” 9 Nakahibalo si Onan nga ang mangin anak nila ni Tamar indi pagkabigon nga iya kaugalingon nga kaliwat. Gani kada maghulid sila ni Tamar, wala niya ginapasulod ang iya semilya para indi siya makabata para sa iya utod. 10 Malain ang ginhimo ni Onan sa panulok sang Ginoo, gani ginpatay man niya siya.

11 Nagsiling dayon si Juda kay Tamar nga iya umagad, “Pauli ka anay sa imo amay, kag indi ka magpamana hasta nga magsoltero na si Shela.” Ginsiling ato ni Juda kay nahadlok siya nga basi mapatay man si Shela pareho sa iya mga utod. Gani nagpuli anay si Tamar sa iya amay.

12 Sang ulihi napatay ang asawa ni Juda. Pagkatapos sang iya pagpangasubo, nagkadto siya sa mga manuggunting sang iya mga karnero didto sa Timnah. Kaupod niya nga nagkadto didto ang iya amigo nga si Hira nga taga-Adulam.

13 May nagsugid kay Tamar nga ang iya ugangan makadto sa Timnah para guntingan didto ang iya mga karnero. 14 Pagkabati sadto ni Tamar, gin-ilisan niya ang iya bayo nga pangbalo, kag gintabunan niya sang belo ang iya guya. Nagpungko dayon siya sa may puwertahan sang banwa sang Enaim, sa higad sang dalan nga pakadto sa Timnah. Plano niya nga dayaan si Juda tungod kay natalupangdan niya nga wala gihapon siya ginpaasawa kay Shela bisan soltero na si Shela.

15-16 Pagkakita ni Juda kay Tamar, wala niya siya nakilal-i nga iya umagad kay may tabon ang iya guya. Abi niya isa siya ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Gani nagpalapit siya sa iya sa higad sang dalan kag nagsiling, “Dali, mahulid kita.” Nagsabat si Tamar, “Ano ang ibayad mo sa akon sa paghulid sa imo?” 17 Nagsiling si Juda, “Hatagan ko ikaw sang bataon nga kanding halin sa akon kasapatan.” Nagsabat si Tamar, “Masugot ako kon may ihatag ka sa akon nga kasiguruhan hasta mapadala mo na ang kanding.” 18-19 Nagpamangkot si Juda, “Ano nga kasiguruhan ang gusto mo?” Nagsabat si Tamar, “Ihatag sa akon ang imo pangmarka* kag ang iya higot, pati ang imo baston.” Gani ginhatag ato ni Juda kag nagpakighilawas siya kay Tamar. Pagkatapos sadto nagpuli si Tamar, kag ginkuha niya ang tabon sa iya guya kag ginsuksok liwat ang bayo nga pangbalo. Sang ulihi nagbusong siya.

20 Wala madugay, ginpadul-ong ni Juda ang bataon nga kanding sa iya amigo nga si Hira nga taga-Adulam para kuhaon ang mga butang nga iya ginhatag sa babayi bilang kasiguruhan, pero wala niya siya makita. 21 Nagpamangkot si Hira sa mga taga-Enaim kon diin na ang babayi nga nagabaligya sang iya lawas, nga didto nagapungko sa higad sang dalan. Pero nagsabat ang mga tawo, “Wala man diri sing babayi nga nagabaligya sang iya lawas.”

22 Gani nagbalik si Hira kay Juda kag nagsiling, “Wala ko siya makita. Kag siling sang mga tawo wala man kuno didto sing babayi nga nagabaligya sang iya lawas.” 23 Nagsiling si Juda, “Pabay-i na lang atong akon mga butang sa iya, kay basi kadlawan pa kita sang mga tawo. Kon sa bagay, ginpadul-ungan ko man siya sining bataon nga kanding pero wala mo siya makita didto.”

24 Pagkaligad sang tatlo ka bulan, ginsugiran si Juda nga ang iya umagad nga si Tamar nagbaligya sang iya lawas kag nagabusong na gani. Gani nagsiling si Juda, “Dal-a ninyo siya sa guwa sang banwa kag sunugon.” 25 Pero sang ginadala na si Tamar, may ginsugo siya kay Juda sa pagsiling, “Ari ang pangmarka kag ang iya higot, pati ang baston. Ang tag-iya sini amo ang amay sang akon ginabusong. Pangilalaha abi kon kay sin-o ini.”

26 Kilala ni Juda nga iya ato nga mga butang, gani nagsiling siya, “Wala siya sing sala. Ako ang nakasala kay wala ko siya ginpaasawa sa akon anak nga si Shela.” Wala na liwat naghulid si Juda kay Tamar.

27 Sang manugbata na si Tamar, nasapwan nga ang iya ginabusong kapid. 28 Sang ginasakitan na siya, nagguwa ang kamot sang isa ka bata. Ginhigtan ini sang paltera† sang higot nga pula para mahibaluan nga siya ang una nga natawo. 29 Pero ginpasulod sang bata ang iya kamot kag ang iya kapid amo ang una nga nagguwa. Nagsiling ang paltera, “Naghingagaw ka gid guwa.” Gani gin-ngalanan ang bata nga Perez.‡ 30 Dayon nagguwa man ang iya kapid nga may higot nga pula sa iya kamot. Gin-ngalanan siya nga Zera.

39

Si Jose kag ang Asawa ni Potifar

1 Karon, sang nadala na si Jose sang mga Ishmaelinhon sa Egypt, ginbaligya siya kay Potifar nga isa sa mga opisyal sang hari sang Egypt.* (Si Potifar kapitan sang mga guwardya sa palasyo.) 2 Gin-ubayan gid sang Ginoo si Jose gani nagmainuswagon siya. Didto siya nag-estar sa balay sang iya agalon nga Egyptohanon nga si Potifar. 3 Nakita ni Potifar nga ginaubayan gid sang Ginoo si Jose kag ginapakamaayo sa tanan niya nga ginahimo, 4 gani nahulog ang iya buot kay Jose. Ginhimo niya siya nga iya kaugalingon nga kabulig kag manugdumala sang iya panimalay kag sang tanan niya nga pagkabutang. 5 Halin sang tion nga si Jose ang nagadumala, ginpakamaayo sang Ginoo ang panimalay ni Potifar nga Egyptohanon kag ang tanan niya nga pagkabutang sa iya balay kag kaumahan. Ginhimo ini sang Ginoo tungod kay Jose. 6 Gintugyan ni Potifar ang tanan kay Jose kag wala na siya sing iban nga ginaintiendi kundi ang iya lang nga pagkaon.

Guwapo si Jose kag mabukod ang lawas. 7 Sang ulihi naluyag sa iya ang asawa sang iya agalon. Ginhagad niya si Jose nga maghulid sa iya. 8 Pero nagbalibad si Jose. Siling niya sa babayi, “Pamati bala! Gintugyan sa akon sang akon agalon ang tanan niya nga pagkabutang, gani wala na siya nagapalibog sa mga butang diri sa iya panimalay. 9 Wala na sing may maglabaw pa sa akon sa sining panimalay. Gintugyan niya sa akon ang tanan magluwas lang sa imo tungod kay asawa niya ikaw. Gani indi ko mahimo nga traiduran ang akon agalon kag magpakasala sa Dios.” 10 Bisan adlaw-adlaw ang paghagad sang babayi kay Jose nga maghulid sa iya, wala gid siya magsugot.

11 Isa sadto ka adlaw, nagsulod si Jose sa balay para mag-obra. Natabuan nga wala gid sing bisan isa nga suluguon didto sa sulod sang balay. 12 Karon, ginhawiran siya sa bayo sang asawa sang iya agalon kag ginsilingan, “Hulid ka sa akon.” Pero nagdalagan si Jose paguwa sa balay, kag nabilin ang iya bayo sa babayi. 13 Sang makita sang babayi nga nagguwa si Jose kag nahawiran niya ang iya bayo, 14 gintawag niya ang iya mga suluguon kag nagsiling, “Tan-awa bala ninyo ini! Gindal-an kita diri sang akon bana sing Hebreo para pakahuy-an kita. Abi ninyo, nagsulod siya sa akon kuwarto para luguson ako, pero nagsinggit ako. 15 Gani nagdalagan siya paguwa, kag nabilin niya ang iya bayo.”

16 Gintago sang babayi ang bayo ni Jose hasta nga nag-abot ang iya bana. 17 Nanugid siya dayon sa iya bana. Siling niya, “Ang Hebreo nga ulipon nga gindala mo diri luyag niya ako pakahuy-an. 18 Pero sang nagsinggit ako nagdalagan siya paguwa, kag nabilin pa gani ang iya bayo.”

19 Pagkabati ni Potifar sa ginsugid sang iya asawa parte sa ginhimo ni Jose, nangakig gid siya. 20 Gani ginpadakop niya si Jose kag ginsulod sa prisohan sang mga priso sang hari. Pero bisan didto si Jose sa prisohan, 21 gin-ubayan gihapon siya sang Ginoo. Kag tungod sa kaayo sang Ginoo, nahulog ang buot sang manugdumala sang prisohan kay Jose. 22 Gani gintugyan niya kay Jose ang pagdumala sa tanan nga priso kag sa tanan nga buluhaton sa prisohan. 23 Wala na nagapalibog ang manugdumala sang prisohan sa mga butang nga gintugyan niya kay Jose, kay ginaubayan sang Ginoo si Jose kag ginapakamaayo sa tanan niya nga ginahimo.

40

Ginpaathag ni Jose ang Duha ka Damgo

1-2 Natabo sang ulihi nga ang pangulo sang mga manugserbi sang ilimnon sang hari sang Egypt kag ang pangulo sang iya mga manugluto sang tinapay nakasala sa iya. Naakig gid ang hari* sa sining duha niya ka opisyal. 3 Gani ginpapriso niya sila sa prisohan nga sa diin napriso man si Jose, sa ginaestaran sang kapitan sang mga guwardya sa palasyo. 4 Si Jose ang ginsaligan sang kapitan sang mga guwardya nga mag-atipan sa ila. Nagdugay sila didto sa prisohan.

5 Isa sadto ka gab-i, nagdamgo ang manugserbi sang ilimnon kag ang manugluto sang tinapay sang hari sang Egypt samtang didto sila sa prisohan. Ang kada isa sa ila lain ang damgo kag lain man ang kahulugan sang ila damgo. 6 Pagkaaga, pagkadto ni Jose sa ila, nakita niya nga maluya sila. 7 Gani ginpamangkot niya sila, “Ngaa nga masinulub-on kamo?” 8 Nagsabat sila, “Nagdamgo abi kami pero wala sing may magpaathag sang kahulugan.” Nagsiling si Jose, “Ang Dios ang nagahatag sang kaalam sa pagpaathag sang kahulugan sang mga damgo. Abi sugiri ninyo ako kon ano ang inyo mga damgo.”

9 Gani ginsugid sang pangulo sang mga manugserbi sang ilimnon ang iya damgo. Siling niya, “Nagdamgo ako nga may isa ka puno sang ubas sa akon atubangan 10 kag may tatlo ini ka sanga. Nagpanalingsing ini, nagpamulak, kag naluto ang iya pinungpong nga mga bunga. 11 Nagauyat ako sang kupa sang hari sang Egypt kag nagpuksi sang ubas kag ginpuga ko dayon sa kupa. Pagkatapos ginhatag ko ang kupa sa hari.”

12 Nagsiling si Jose, “Amo ini ang kahulugan sang imo nga damgo: Ang tatlo ka sanga nagakahulugan sang tatlo ka adlaw. 13 Sa wala pa matapos ang tatlo ka adlaw, paguwaon ka sang hari sa prisohan kag pabalikon sa imo obra bilang manugserbi sang iya ilimnon. 14 Kabay pa nga dumdumon mo ako kon ara ka na sa maayo nga kahimtangan. Kag bilang pagpakita sang imo kaayo sa akon, sambita man ako sa hari para mabuligan mo ako nga makaguwa sa prisohan. 15 Kay sa pagkamatuod, ginpuwersa lang ako nga dal-on diri halin sa lugar sang mga Hebreo, kag bisan diri wala man ako sing may nahimo nga sala para prisohon.”

16 Pagkabati sang pangulo sang mga manugluto sang tinapay nga maayo ang kahulugan sang damgo sang iya kaupod, ginsugid man niya ang iya damgo kay Jose. Siling niya, “Nagdamgo man ako nga may ginalukdo ako nga tatlo ka alat nga may mga tinapay. 17 Ang sa ibabaw gid nga alat may sulod nga nagkalain-lain nga klase sang tinapay para sa hari sang Egypt, pero ginatuka ini sang mga pispis.”

18 Nagsiling si Jose, “Amo ini ang kahulugan sang imo nga damgo: Ang tatlo ka alat nagakahulugan sang tatlo ka adlaw. 19 Sa wala pa matapos ang tatlo ka adlaw, paguwaon ka sang hari sa prisohan, pero papugutan ka sang ulo kag ipatuhog ang imo bangkay sa nagatindog nga kahoy, kag pagatuk-on ka sang mga pispis.”

20 Karon, ang ikatlo nga adlaw kaadlawan sang hari sang Egypt. Gani nagpapunsyon siya para sa tanan niya nga mga opisyal. Ginpaguwa niya sa prisohan ang pangulo sang iya mga manugserbi sang ilimnon kag ang pangulo sang iya mga manugluto sang tinapay kag ginpaatubang sa iya mga opisyal. 21 Ginpabalik niya ang pangulo sang mga manugserbi sang ilimnon sa iya obra, 22 pero ang pangulo sang mga manugluto sang tinapay, ginpatuhog niya ang bangkay sini. Natabo tanan ang ginsiling ni Jose sa ila. 23 Pero wala gid makadumdom ang pangulo sang mga manugserbi sang ilimnon kay Jose.

41

Ginpaathag ni Jose ang Damgo sang Hari

1 Pagkaligad sang duha ka tuig, nagdamgo ang hari sang Egypt* nga nagatindog siya sa higad sang Suba sang Nilo. 2 Gulpi lang nga may nagtakas nga pito ka baka nga matahom kag matambok, kag naghalab dayon sila sang hilamon. 3 Dugay-dugay may nagtakas man nga pito ka baka nga malaw-ay kag maniwang, 4 kag ginpalapitan nila dayon ang pito ka matahom kag matambok nga mga baka kag ginkaon. Nakamata dayon ang hari.

5 Natulugan liwat ang hari kag nagdamgo naman siya. Sa iya damgo nakakita siya sang pito ka uhay nga matinggas nga nag-ulhot sa isa lang ka puno. 6 Kag sa sadto man nga puno, nag-ulhot man ang pito ka uhay nga huyos nga ginpakigas sang hangin nga halin sa east.† 7 Ginlamon dayon sang huyos nga mga uhay ang pito ka matinggas nga mga uhay. Nakamata dayon ang hari. Abi niya matuod ato pero damgo man lang gali.

8 Pagkaaga, naglibog ang hunahuna sang hari gani ginpatawag niya ang tanan nga madyikero kag maalamon nga mga tawo sang Egypt. Ginsugid niya sa ila ang iya mga damgo, pero wala gid sa ila sing may makapaathag sang kahulugan sadto. 9 Nagpalapit dayon sa hari ang pangulo sang iya mga manugserbi sang ilimnon kag nagsiling, “Nadumduman ko subong ang akon mga sala. 10 Indi bala nga nangakig ka sadto sa akon kag sa pangulo sang mga manugluto sang tinapay, kag ginpapriso mo gani kami sa ginaestaran sang kapitan sang mga guwardya sa palasyo? 11 Abi mo sang isa sadto ka gab-i, nagdamgo kami nga duha, kag lain-lain ang kahulugan sang amon damgo. 12 May upod kami didto nga bataon pa nga Hebreo, nga ulipon sang kapitan sang mga guwardya sa palasyo. Ginsugid namon sa iya ang amon damgo kag ginpaathag niya sa amon ang kahulugan. 13 Natabo matuod ang iya ginsiling sa amon: Ginpabalik mo ako sa akon obra kag ginpatuhog mo sa kahoy ang pangulo sang mga manugluto sang tinapay.”

14 Gani ginpatawag sang hari si Jose, kag ginpaguwa siya gilayon sa prisohan. Pagkatapos niya pagunting kag pamarbas, nag-ilis siya kag nagkadto sa hari. 15 Nagsiling ang hari sa iya, “Nagdamgo ako pero wala gid sing may makapaathag sang iya kahulugan. May nagsugid sa akon nga kahibalo ka magpaathag sang kahulugan sang mga damgo.” 16 Nagsabat si Jose, “Indi ako, Mahal nga Hari, kundi ang Dios amo ang magahatag sang kahulugan sang imo mga damgo para sa imo ikaayo.”

17 Ginsugid dayon sang hari ang iya mga damgo kay Jose. Siling niya, “Nagdamgo ako nga nagatindog ako sa may pangpang sang Suba sang Nilo. 18 Gulpi lang nga may nagtakas nga pito ka baka nga matahom kag matambok, kag naghalab dayon sila sang hilamon. 19 Dugay-dugay may nagtakas man nga pito ka baka nga malaw-ay kag maniwang. Wala gid ako sing may nakita nga baka sa bilog nga Egypt nga pareho sadto kalaw-ay. 20 Dayon ginkaon sang malaw-ay kag maniwang nga mga baka ang pito ka matambok nga mga baka nga una nga nagtakas. 21 Pero pagkakaon nila, daw indi man lang mahibaluan nga nakakaon sila kay amo man gihapon sila kaniwang. Nakamata dayon ako. 22 Pero natulugan ako liwat kag nagdamgo naman nga nakakita ako sang pito ka uhay nga matinggas nga nag-ulhot sa isa lang ka puno. 23 Kag sa sadto man nga puno, nag-ulhot man ang pito ka huyos nga mga uhay nga ginpakigas sang hangin nga halin sa east. 24 Ginkaon dayon sang huyos nga mga uhay ang pito ka matinggas nga mga uhay. Ginsugid ko na ini sa mga madyikero, pero wala gid sing bisan isa sa ila nga makapaathag sang iya kahulugan.”

25 Nagsiling si Jose sa hari, “Mahal nga Hari, ang imo duha ka damgo isa lang ang kahulugan. Ginpahayag sa imo sang Dios kon ano ang iya pagahimuon. 26 Ang pito ka matambok nga mga baka kag ang pito ka matinggas nga mga uhay pareho nga pito ka tuig ang kahulugan. 27 Ang pito ka maniwang kag malaw-ay nga mga baka kag ang pito ka huyos nga mga uhay nga ginpakigas sang hangin nga halin sa east nagakahulugan sang pito ka tuig nga gutom. 28 Suno sa ginsiling ko na sa imo, Mahal nga Hari, ginpahayag sa imo sang Dios kon ano ang iya pagahimuon. 29 Sa sulod sang pito ka tuig nga magaabot, puwerte gid kabugana ang bilog nga Egypt. 30 Pero sundan dayon ini sang pito ka tuig nga gutom, kag malimtan na sang mga tawo ang naagyan nila nga kabuganaan tungod kay ang gutom magahalit sa duta sang Egypt. 31 Puwerte gid nga gutom ang magaabot nga daw wala lang mahibaluan nga nakaagi sang kabuganaan ang duta sang Egypt. 32 Duha gid ka beses nga nagdamgo ka, Mahal nga Hari, para mahibaluan mo nga ginbuot na ini sang Dios nga matabo kag madali na lang matuman.

33 “Gani karon, Mahal nga Hari, dapat magpili ka sang isa ka tawo nga maalam para magdumala sa duta sang Egypt. 34 Magbutang ka man sang mga opisyal sa bilog nga duta sang Egypt sa pagpreparar‡ sa sini nga lugar sa sulod sang pito ka tuig nga kabuganaan. 35 Sa sina nga mga tinuig, ipatipon mo sa ila ang tanan nga patubas.§ Kag sa idalom sang imo pagdumala, ipatago mo sa ila ang mga patubas sa mga bodega sang mga banwa. 36 Ina nga mga pagkaon itigana sa mga tawo kon mag-abot na ang pito ka tuig nga gutom sa Egypt, para indi sila magutuman.”

Ginhimo si Jose nga Manugdumala sang Egypt

37 Nagustuhan sang hari kag sang iya mga opisyal ang plano ni Jose. 38 Nagsiling siya sa iya mga opisyal, “Wala na kita sing may makita pa nga tawo pareho kay Jose nga ginagiyahan sang espiritu sang Dios.” 39 Gani nagsiling ang hari kay Jose, “Tungod kay ginsugid sa imo sang Dios ato nga mga butang, wala na siguro sing iban pa nga tawo nga may kaalam kag pag-intiendi nga pareho sa imo. 40-41 Ginahimo ko ikaw subong nga manugdumala sang akon palasyo kag gobernador sang bilog nga Egypt, kag magatuman sa imo ang tanan ko nga katawhan. Pero mas labaw ang akon awtoridad sang sa imo.” 42 Ginhukas dayon sang hari ang iya singsing nga pangmarka kag ginsuksok sa tudlo ni Jose. Ginpasuksukan niya si Jose sang bayo nga linen kag ginpakulintasan sang bulawan nga kulintas. 43 Ginpagamit man niya kay Jose ang iya ikaduha nga karwahe,* kag may mga manugpahibalo nga magauna sa iya para magsinggit, “Magsaludo kamo!” Gani halin sadto ginpadumala si Jose sa bilog nga duta sang Egypt.

44 Nagsiling pa gid ang hari kay Jose, “Ako ang hari diri sa Egypt, pero kon indi mo pag-itugot wala sing bisan sin-o nga makahimo sang bisan ano diri sa Egypt.” 45 Gin-ngalanan niya dayon si Jose nga Zafenat Panea. Ginpaasawa man niya kay Jose si Asenat nga anak ni Potifera nga pari sa banwa sang On. Si Jose na ang nagdumala sa Egypt. 46 Nagaedad sadto si Jose sing 30 ka tuig sang nag-umpisa siya sa pag-alagad sa hari sang Egypt. Isa sadto ka tion, ginbayaan anay ni Jose ang palasyo kag naglibot sa bilog nga Egypt.

47 Sa sulod sang pito ka tuig nga kabuganaan, bugana gid ang mga patubas. 48 Kag sa sina nga mga tinuig, ginpatipon ni Jose ang tanan nga patubas sa duta sang Egypt.† Ginpatago niya sa kada banwa ang mga patubas nga halin sa kaumahan sa palibot sini. 49 Puwerte gid kadamo sang uyas nga natipon ni Jose; daw pareho ini kadamo sa balas sa baybayon. Gin-untatan na lang niya ang pagtakos sini tungod indi na ini matakos.

50 Sa wala pa mag-abot ang gutom, natawo ang duha ka anak ni Jose kay Asenat nga anak ni Potifera nga pari sang On. 51 Gin-ngalanan ni Jose ang kamagulangan nga Manase‡ kay suno sa iya, “Tungod sa bulig sang Dios, nalipatan ko ang akon mga pag-antos kag ang akon kahidlaw sa panimalay sang akon amay.” 52 Gin-ngalanan niya ang ikaduha niya nga anak nga Efraim,§ kay suno sa iya, “Tungod sa bulig sang Dios, nagmauswagon ako sa lugar nga sa diin nakaagom ako sang mga kasakit.”

53 Natapos na ang pito ka tuig nga kabuganaan sa Egypt, 54 kag nag-umpisa na ang pito ka tuig nga gutom pareho sang ginsiling ni Jose. May gutom man sa iban nga mga lugar pero may pagkaon ya sa bilog nga Egypt. 55 Sang ulihi nabatyagan man sang mga taga-Egypt ang gutom, gani nagpangayo sila sang pagkaon sa hari. Nagsiling ang hari sa ila, “Magkadto kamo kay Jose kay siya ang magasiling sa inyo kon ano ang inyo himuon.”

56 Naglambot ang gutom sa bisan diin nga lugar. Kag tungod nga puwerte gid ang gutom sa bilog nga duta sang Egypt, ginpabuksan ni Jose ang tanan nga bodega kag ginbaligyaan sang pagkaon ang mga taga-Egypt. 57 Nagkadto man ang halos tanan nga nasyon sa Egypt sa pagbakal sang pagkaon kay Jose tungod kay puwerte na gid ang gutom sa bisan diin nga lugar.

42

Nagkadto sa Egypt ang mga Utod ni Jose

1 Pagkahibalo ni Jacob nga may ginabaligya nga pagkaon* sa Egypt, ginsilingan niya ang iya mga anak nga lalaki, “Ano pa ang ginahulat ninyo? 2 Nakabati ako nga may ginabaligya kuno nga pagkaon sa Egypt, gani magkadto kamo didto kag magbakal para indi kita mapatay sa gutom.” 3 Gani naglakat ang napulo ka utod ni Jose sa Egypt para magbakal sang pagkaon. 4 Pero wala pagpaupda ni Jacob si Benjamin nga manghod ni Jose kay nahadlok siya nga basi may malain nga matabo sa iya.

5 Gani nagkadto ang mga anak ni Jacob† sa Egypt kaupod sang mga taga-iban nga lugar para magbakal sang pagkaon, kay naglapnag na ang gutom sa duta sang Canaan. 6 Bilang gobernador sang Egypt, responsibilidad ni Jose ang pagbaligya sang pagkaon sa bilog nga duta. Gani pag-abot sang iya mga utod, nagluhod sila kay Jose bilang pagtahod sa iya. 7-9 Pagkakita ni Jose sa ila, nakilala niya dayon sila, pero sila ya wala makakilala sa iya. Wala lang siya nagpahalata nga siya si Jose. Nagpakig-estorya siya sa ila sing masakit. Nagpamangkot siya, “Taga-diin kamo?” Nagsabat sila, “Taga-Canaan kami, kag nagkadto kami diri para magbakal sang pagkaon.” Nadumduman dayon ni Jose ang iya damgo parte sa ila. Nagsiling siya, “Mga espiya kamo! Nagkadto kamo diri para tan-awon kon sa diin nga parte sang amon nasyon ang maluya sang depensa.”

10 Nagsabat sila, “Indi, sir! Indi kami mga espiya. Nagkadto kami diri para magbakal sang pagkaon. 11 Mag-ulutod kami tanan sa isa lang ka amay, kag nagasugid kami sing matuod. Indi kami mga espiya.” 12 Pero nagsiling si Jose, “Indi ako magpati! Nagkadto kamo diri para tan-awon kon sa diin nga parte sang amon nasyon ang maluya sang depensa.” 13 Nagsabat sila, “Sir, dose kami tanan ka mag-ulutod, kag isa lang ang amon amay nga ara subong sa Canaan. Ang amon kamanghuran didto nabilin sa iya. Ang isa namon ka utod wala na.”

14 Nagsiling si Jose, “Pareho sa akon ginsiling, mga espiya gid kamo. 15 Pero testingan ko kamo kon matuod gid inang inyo ginasiling. Ginasumpa ko sa ngalan sang hari sang Egypt‡ nga indi kamo makahalin diri hasta indi ninyo madala diri ang inyo kamanghuran. 16 Magpuli ang isa sa inyo para kuhaon ang inyo utod. Ang mabilin sa inyo prisohon hasta mapamatud-an ninyo ang inyo ginasiling, kay kon indi gani, matuod gid nga mga espiya kamo.” 17 Ginpapriso niya sila sa sulod sang tatlo ka adlaw.

18 Sa ikatlo nga adlaw, nagsiling si Jose sa ila, “Nagatahod ako sa Dios, gani hatagan ko pa kamo sang kahigayunan nga mabuhi kon tumanon lang ninyo ang akon isugo sa inyo. 19 Kon nagasugid kamo sing matuod, magpabilin diri ang isa sa inyo kag magpuli kamo kag magdala sang pagkaon para sa ginagutom ninyo nga mga pamilya. 20 Pagkatapos dal-on ninyo diri sa akon ang inyo kamanghuran para mapamatud-an ko nga wala kamo nagabutig kag para indi ko kamo pag-ipapatay.” Kag ginhimo nila ini.

21 Nagsiling sila sa isa kag isa, “Ginasilutan na kita sa ginhimo ta sa aton utod. Nakita ta ang iya kasakit sang nagpakitluoy siya sa aton, pero wala gid naton siya ginkaluoyan. Amo ina ang kabangdanan kon ngaa nag-abot ini nga kalisod sa aton.” 22 Nagsiling si Reuben, “Indi bala nga ginsilingan ko kamo sadto nga indi ninyo pag-anha ang bata? Pero wala gid kamo nagpamati sa akon. Gani ginasukot na kita subong sang iya kamatayon.” 23 Wala sila nakahibalo nga maintiendihan ni Jose ang ila ginahambal tungod kay kon magpakighambal siya sa ila may interpreter siya. 24 Naghalin anay si Jose sa ila kag naghibi. Pero sang ulihi nagbalik siya kag nagpakig-estorya sa ila. Ginpain niya si Simeon sa ila kag ginpagapos sa ila atubangan.

Nagbalik sa Canaan ang mga Utod ni Jose

25 Dayon nagsugo si Jose nga pun-on sang pagkaon ang mga sako sang iya mga utod kag ibalik sa ila mga sako ang ila bayad, kag pabalunan sila sang ila mga kinahanglanon sa ila pagpanglakaton. Natuman ang tanan nga ginsugo ni Jose. 26 Ginkarga dayon sang mga utod ni Jose ang ila mga sako sa ila mga donkey kag naglakat.

27 Sang nagpalipas sila sang kagab-ihon sa isa ka lugar, may isa sa ila nga nagbukas sang iya sako para pakan-on ang iya donkey. Pagbukas niya, nakita niya didto ang kuwarta nga iya ginbayad. 28 Nagsinggit siya sa iya mga utod, “Gin-uli ang akon ginbayad! Ari diri sa akon sako.” Nagpalangluya sila tanan kag kinulbaan.§ Nagpinamangkutanay sila, “Ano bala ining ginhimo sang Dios sa aton?”

29 Pag-abot nila sa Canaan, ginsugid nila sa ila amay nga si Jacob ang tanan nga natabo sa ila. 30 Siling nila kay Jacob, “Ginhambalan kami sing masakit sang gobernador sang Egypt kag ginpasibangdan nga mga espiya kuno kami. 31 Pero ginsabat namon siya nga indi kami mga espiya kag nagasugid kami sing matuod. 32 Nagsiling man kami nga dose kami ka mag-ulutod kag isa lang ang amon amay. Ang isa namon ka utod patay na kag ang amon nga kamanghuran ari diri sa imo sa Canaan. 33 Pero amo ini ang iya ginsiling sa amon, ‘Testingan ko kamo kon matuod ang inyo ginasiling. Magpabilin diri ang isa sa inyo kag magpuli kamo nga may dala nga pagkaon para sa inyo mga pamilya nga ginagutom. 34 Pero dal-on ninyo diri sa akon ang inyo kamanghuran para mahibaluan ko nga nagasugid kamo sing matuod kag indi kamo mga espiya. Pagkatapos ibalik ko sa inyo ang inyo utod, kag tugutan ko kamo nga magpakadto-pakari diri sa Egypt.’ ”

35 Sang ginbubo na nila ang unod sang ila mga sako, nakita nila didto sa ila mga sako ang kuwarta nga ila ginbayad. Pagkakita nila sini kag sang ila amay, kinulbaan sila tanan.

36 Nagsiling si Jacob sa ila, “Gusto bala ninyo nga madulaan ako sang mga kabataan? Wala na si Jose, wala na si Simeon kag karon gusto naman ninyo nga kuhaon si Benjamin. Ako ya ang nagaantos.” 37 Nagsiling si Reuben, “Tay, ako ang bahala kay Benjamin. Patya ang duha ko ka anak nga lalaki kon indi ko siya mabalik sa imo.” 38 Pero nagsabat si Jacob, “Indi ko pagpaupdon sa inyo ang akon anak. Patay na ang iya utod kag siya na lang isa ang nabilin. Basi malain pa ang matabo sa iya sa dalan, kag sa katigulangon ko nga ini mapatay na lang ako nga nagapangasubo.”

43

Nagbalik sa Egypt ang mga Utod ni Jose

1 Naggrabe pa gid ang gutom sa Canaan. 2 Naubos na sang pamilya ni Jacob ang pagkaon nga gindala nila halin sa Egypt. Gani naghambal si Jacob sa iya mga anak, “Balik kamo didto sa Egypt kag magbakal sing bisan diutay lang nga pagkaon.” 3 Pero nagsabat si Juda sa iya, “Ginpaandaman kami sang gobernador nga indi kami magpakita sa iya kon indi namon kaupod ang amon utod nga si Benjamin. 4 Kon paupdon mo siya sa amon mabalik kami didto kag magbakal sang pagkaon. 5 Pero kon indi gani, indi man kami magbalik didto, kay nagsiling ang gobernador nga indi kami magpakita sa iya kon indi namon kaupod ang amon utod.”

6 Nagsiling si Jacob,* “Ngaa ginhatagan ninyo ako sang dako nga problema? Ngaa abi ginsugiran pa ninyo ang gobernador nga may isa pa kamo ka utod?” 7 Nagsabat sila, “Ano abi kay sagi gid niya kami pamangkot parte sa aton pamilya. Nagpamangkot siya kon buhi pa bala ang amon amay kag kon may utod pa bala kami nga iban. Siyempre ginsabat namon siya. Sin-o abi ang maghunahuna nga silingon niya kami nga dal-on namon didto sa iya ang amon utod?”

8 Gani nagsiling si Juda sa ila amay, “Tay, paupda na lang sa amon si Benjamin para makalakat na kami dayon agod indi kita tanan mapatay sa gutom. 9 Igarantiya ko ang akon kabuhi para kay Benjamin. Sukton mo ako kon ano ang matabo sa iya. Kon indi gani siya makabalik sa imo nga buhi, basulon mo ako hasta san-o. 10 Kon wala tani kita nag-usik sang tiyempo, siguro duha ka beses na kami nga nakabalik.”

11 Nagsiling ang ila amay, “Ti, kon amo sina, maglakat kamo. Magdala kamo sa inyo mga suludlan sang pinakamaayo nga mga produkto diri sa aton lugar para iregalo sa gobernador: mga bulong, honey, panakot, pahamot, kag mga bunga sang pistasyo kag almendro. 12 Dobleha ninyo ang dala ninyo nga kuwarta kay dapat ninyo ibalik ang kuwarta nga gin-uli sa inyo mga sako. Basi kon nagsala lang sila sadto. 13 Dal-a ninyo ang inyo utod kag magbalik kamo gilayon sa gobernador. 14 Kabay pa nga tandugon sang Makagagahom nga Dios ang tagipusuon sang gobernador para maluoy siya sa inyo kag ibalik niya sa inyo si Simeon kag si Benjamin. Pero kon indi gani sila makabalik, batunon ko na lang sing hugot sa akon tagipusuon.”

15 Gani nagdala ang mag-ulutod sang mga regalo kag gindoble man nila ang ila kuwarta. Dayon naglakat sila pa-Egypt kaupod si Benjamin, kag nagpakigkita sila kay Jose. 16 Pagkakita ni Jose nga kaupod nila si Benjamin, ginsugo niya ang iya mayordomo, “Dal-a ining mga tawo sa balay. Mag-ihaw ka sang sapat kag magluto, kay manyaga sila upod sa akon.” 17 Gintuman sang mayordomo ang sugo sa iya. Gani gindala niya ang mag-ulutod sa balay ni Jose.

18 Hinadlukan ang mag-ulutod sang gindala sila sa balay ni Jose kay naghunahuna sila, “Basi gindala kita diri tungod sang kuwarta nga ginbalik sa aton mga sako sang nahauna ta nga pagkadto diri. Basi kon dakpon nila kita, kag kuhaon ang aton mga donkey kag himuon kita nga mga ulipon.” 19 Gani nagpakighambal sila sa mayordomo sang sa may puwertahan pa lang sila sang balay. 20 Siling nila, “Sir, dali lang anay, may isiling kami sa imo. Nagkadto kami diri anay sa pagbakal sang pagkaon. 21 Sang nagapapuli na kami, nagpalipas kami sang kagab-ihon sa isa ka lugar. Kag didto ginbuksan namon ang amon mga sako kag nakita namon sa sulod ang amo gid nga kantidad sang kuwarta nga ginbayad namon. Ari gani, gindala namon para iuli. 22 Nagdala pa gid kami sang dugang nga kuwarta para ibakal sang pagkaon. Wala kami kahibalo kon sin-o ang nagbutang sang amon kuwarta sa amon mga sako.” 23 Nagsabat ang mayordomo, “Wala ato sing kaso, kag indi kamo magkahadlok. Ang inyo Dios, nga Dios man sang inyo amay, amo siguro ang nagbutang sang sadto nga kuwarta sa inyo mga sako. Nabaton ko ang inyo bayad sadto.” Dayon gindala niya si Simeon sa ila.

24 Ginpasulod sang mayordomo ang mag-ulutod sa balay ni Jose kag ginhatagan sang tubig para makapanghinaw sila sang ila mga tiil. Ginhatagan man niya sang pagkaon ang ila mga donkey. 25 Ginpreparar sang mag-ulutod ang ila mga regalo kay Jose samtang ginahulat nila siya nga magpuli sa udto. Kay ginsilingan sila nga didto sila manyaga sa balay ni Jose.

26 Pag-abot ni Jose, ginhatag nila ang ila mga regalo kag nagluhod sila sa iya atubangan bilang pagtahod. 27 Nagpamangkot si Jose sa ila kon kamusta sila. Dayon nagpamangkot man siya, “Kamusta man ang inyo amay nga tigulang na, nga inyo ginsugid anay sa akon? Buhi pa bala siya?” 28 Nagsabat sila, “Buhi pa si tatay kag maayo pa man siya.” Dayon nagluhod sila liwat sa iya bilang pagtahod.

29 Pagkakita ni Jose kay Benjamin nga iya utod sa iya iloy, nagsiling siya, “Amo bala ini ang inyo kamanghuran nga inyo ginsugid anay sa akon?” Ginsilingan niya dayon si Benjamin, “Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Dios, toto.” 30 Dayon nagdali-dali guwa si Jose kay daw mahibi na gid siya sa iya kahidlaw sa iya manghod. Nagsulod siya sa iya kuwarto kag didto naghibi. 31 Pagkatapos nagpanghilam-os siya kag nagbalik didto sa ila nga may pagpugong sang iya balatyagon. Dayon nagsugo siya nga ihanda na ang pagkaon.

32 Lain ang ginkan-an ni Jose, lain man ang ginkan-an sang iya mga utod, kag lain man ang iya sang mga Egyptohanon nga didto man nagpanyaga. Kay wala nagakaon ang mga Egyptohanon nga kaupod ang mga Hebreo, kay makangilil-ad ina para sa ila. 33 Dira sa atubangan ni Jose ginpapungko ang iya mga utod. Nagtinulukay ang iya mga utod kay natingala sila nga pasunod halin sa magulang hasta sa kamanghuran ang pagpapungko sa ila. 34 Ginserbihan sila sang pagkaon nga halin sa atubangan ni Jose pero ang ginhatag kay Benjamin nga pagkaon lima gid ka pilo ang kadamuon sang sa iban. Nagkinaon sila kag nag-ininom kaupod si Jose.

44

Ang Nadula nga Kupa

1 Karon, ginsugo ni Jose ang mayordomo sang iya balay. Siling niya, “Pun-a sang pagkaon ang mga sako sang mag-ulutod suno sa ila madala, kag ibutang ang kuwarta nga ila ginbayad sa ila mga sako. 2 Dayon ibutang ang akon pilak nga kupa sa sako sang kamanghuran upod sang kuwarta nga ginbayad niya sa pagkaon.”* Ginhimo sang mayordomo ang ginsiling ni Jose.

3 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, ginpalakat ang mag-ulutod upod sang ila mga donkey. 4 Indi pa gid malayo sa banwa ang ila nalaktan sang nagsiling si Jose sa iya mayordomo, “Dali, lagsa ang mga tawo! Kag kon maabtan mo sila, silinga sila, ‘Ngaa malain ang ginbalos ninyo sa kaayo nga ginpakita namon sa inyo? 5 Ngaa ginkuha ninyo ang kupa nga ginaimnan sang akon agalon kag ginagamit niya sa pagpakot? Malain ining inyo ginhimo.’ ”

6 Naabtan sang mayordomo ang mag-ulutod kag ginhambal niya ato sa ila. 7 Nagsiling sila sa mayordomo, “Sir, paano nga nasiling mo ina? Imposible nga himuon namon ina nga butang. 8 Kahibalo ka man nga halin sa Canaan gindala namon balik sa imo ang kuwarta nga nakita namon sa amon mga sako. Ti ngaa mangawat pa kami sang pilak ukon bulawan sa balay sang imo agalon? 9 Kon makita mo ina nga kupa sa isa sa amon, pagapatyon siya kag mangin ulipon ninyo kami sir.” 10 Nagsiling ang mayordomo, “Sige, kon makit-an ang kupa sa isa sa inyo mangin ulipon ko siya, kag ang nabilin sa inyo wala na sing salabton.” 11 Gani nagdali-dali ang kada isa sa pagpanaog sang ila mga sako kag gin-abrihan nila. 12 Dayon gin-usisa sang mayordomo ang mga sako halin sa iya sang kamagulangan hasta sa iya sang kamanghuran, kag ang kupa nakita sa sako ni Benjamin. 13 Pagkakita sini sang mag-ulutod, gin-gisi nila ang ila mga bayo sa kalain sang ila buot. Dayon ginkarga nila liwat sa mga donkey ang ila mga sako kag nagbalik sa banwa.

14 Sang pag-abot ni Juda kag sang iya mga utod, didto pa gihapon si Jose sa iya balay. Nagsulod sila sa balay kag nagluhod sa atubangan ni Jose. 15 Nagsiling si Jose sa ila, “Ano bala ining ginhimo ninyo? Wala bala kamo makahibalo nga kahibalo ako magpakot?” 16 Nagsiling si Juda, “Sir, wala na kami sang may irason pa sa imo, kag indi kami makasiling nga wala kami sang sala. Ang Dios amo ang nagpahayag sang amon sala. Karon, tanan kami imo na nga ulipon—kami kag ang isa nga nakit-an sa iya ang kupa.” 17 Pero nagsiling si Jose, “Indi ko mahimo ina. Siya lang nga sa iya nakita ang kupa amo ang akon mangin ulipon. Kag kamo makapuli na sa inyo amay nga wala sing sablag.”

Nagpakitluoy si Juda para kay Benjamin

18 Nagpalapit si Juda kay Jose kag nagsiling, “Nagapangabay ako sa imo, sir, nga kon mahimo pamatii ako. Indi ka lang kuntani mangakig sa akon, ikaw nga daw pareho na sa hari sang Egypt. 19 Nagpamangkot ka sadto sa amon kon may amay pa kami kag utod, 20 kag ginsabat ka namon nga may amay kami nga tigulang na kag may kamanghuran nga utod nga natawo sa iya katigulangon. Patay na ang iya utod kag siya na lang ang nabilin nga anak sang iya iloy, kag palangga gid siya sang amon† amay. 21 Dayon nagsiling ka sa amon nga dal-on namon siya sa imo para makita mo man siya. 22 Nagsiling kami sa imo nga indi puwede nga bayaan sang amon kamanghuran ang amon amay, kay basi amo pa ini ang ikamatay niya. 23 Pero ginsiling mo nga indi kami magpakita sa imo kon indi namon kaupod ang amon kamanghuran. 24 Ini tanan ginsugid namon sa amon amay sang nagpuli kami. 25 Sang ulihi nagsiling ang amon amay nga magbalik kami diri liwat kag magbakal sang pagkaon. 26 Pero nagsiling kami sa iya nga malakat lang kami kon upod namon ang amon kamanghuran, tungod kay indi kami puwede magpakita sa imo kon indi namon kaupod ang amon kamanghuran. 27 Amo ini ang iya ginsabat sa amon, ‘Nahibaluan naman ninyo nga duha lang ang akon anak sa akon asawa nga si Raquel. 28 Ang isa wala na; siguro ginus-ab siya sang mabangis nga sapat. Kag hasta subong wala ko na siya makita. 29 Kon kuhaon pa gid ninyo ining isa nga nabilin sa akon, kag kon may matabo sa iya, ako nga tigulang na mapatay na lang sa kalisod.’

30 “Gani, sir, ang kabuhi sang amon amay naangot sa kabuhi sang amon kamanghuran. Kon magpuli kami nga indi namon siya kaupod, 31 sigurado gid nga mapatay sa kasubo ang amon tigulang nga amay. 32 Gin-garantiya ko ang akon kabuhi para sa amon kamanghuran. Ginsilingan ko ang akon amay nga kon indi ko siya mabalik sa iya, ako ang basulon hasta san-o. 33 Gani, sir, ako na lang ang magpabilin diri bilang imo ulipon sa baylo niya, kag tuguti na lang siya nga magpuli upod sa iya mga utod. 34 Indi ako magpuli nga indi siya kaupod. Indi ko mabatas nga makita ang malain nga matabo sa amon amay.”

45

Nagpakilala si Jose sa Iya mga Utod

1 Indi na mapunggan ni Jose ang iya kaugalingon, gani ginpaguwa niya ang iya mga suluguon. Kag sang wala na sing iban nga tawo nga kaupod si Jose, nagpakilala siya sa iya mga utod. 2 Naghibi sing tudo si Jose, gani nabatian ini sang mga Egyptohanon, kag nabalitaan ini sa palasyo sang hari.

3 Nagsiling si Jose sa iya mga utod, “Ako si Jose! Matuod gid bala nga buhi pa si tatay?” Pero wala makasabat ang iya mga utod sa iya kay naurungan sila. 4 Gani nagsiling si Jose, “Palapit kamo sa akon.” Sang nagpalapit na sila, nagsiling siya, “Ako si Jose nga inyo utod, ang inyo ginbaligya nga gindala diri sa Egypt. 5 Karon indi kamo magkalisod kag indi ninyo pagkaugti ang inyo kaugalingon nga ginbaligya ninyo ako diri, tungod ang Dios amo ang nagpauna sa akon diri sa pagluwas sang inyo kabuhi. 6 Ikaduha pa lang ini nga tuig sang tiggulutom, kag may masunod pa nga lima ka tuig nga wala sing patubas. 7 Pero ginpauna ako diri sang Dios para maluwas ko kamo kag mapreserbar ang madamo sa inyo diri sa kalibutan. 8 Gani, indi kamo ang nagpadala diri sa akon kundi ang Dios. Ginhimo niya ako nga manuglaygay sa mahal nga hari sang Egypt kag manugdumala sang iya palasyo, kag manugdumala sang bilog nga Egypt. 9 Karon, dali-dali kamo balik sa akon amay kag sugiran ninyo siya nga ang iya anak nga si Jose ginhimo sang Dios nga manugdumala sang bilog nga Egypt. Kag silingon ninyo siya nga ginapakadto ko siya diri sa akon sa labing madali. 10 Silingon man ninyo siya nga puwede siya makaestar sa duta sang Goshen upod ang iya mga kabataan kag mga kaapuhan, mga kasapatan, kag ang tanan niya nga pagkabutang, para malapit siya sa akon. 11 Atipanon ko siya didto sa Goshen tungod kay may lima pa ka tuig nga gutom nga magaabot. Indi ko gusto nga magutuman siya kag ang iya panimalay kag pati ang iya kasapatan.”

12 Nagpadayon si Jose sa pagsiling, “Karon indi na lipod sa inyo, kag amo man sa akon utod nga si Benjamin, nga ako amo gid si Jose ang nagapakighambal sa inyo. 13 Sugiri ninyo ang akon amay parte sa kadungganan nga naangkon ko diri sa Egypt kag sa tanan nga inyo nakita. Kag dal-a ninyo siya diri gilayon sa akon.” 14 Dayon ginhakos ni Jose ang iya utod nga si Benjamin kag naghibi; amo man si Benjamin, nagahibi man siya samtang nagahakos kay Jose. 15 Dayon ginpanghalukan ni Jose ang tanan niya nga mga utod kag nagahibi siya sa ila. Amo ato nga nakapakighambal ang iya mga utod sa iya.

16 Sang nakaabot ang balita sa palasyo sang hari sang Egypt nga ang mga utod ni Jose nag-abot, nalipay ang hari kag ang iya mga opisyal. 17 Nagsiling ang hari kay Jose, “Silingon mo ang imo mga utod nga kargahan nila sang pagkaon ang ila mga sapat kag magbalik sa Canaan. 18 Dayon dal-on nila diri ang ila amay kag ang ila mga pamilya, kay ihatag ko sa ila ang maayo nga duta sa Egypt kag matilawan nila ang pinakamaayo nga mga produkto sini. 19 Silingon mo man sila nga magdala sang mga karo halin diri sa Egypt para masakyan sang ila mga asawa kag mga kabataan sa pagsaylo diri. Kag dal-on gid nila diri ang ila amay. 20 Indi sila magkanugon sa ila mga pagkabutang tungod kay ang maayo nga mga butang sa bilog nga Egypt mangin ila.”

21 Gintuman ini sang mga anak ni Jacob.* Kag suno sa sugo sang hari sang Egypt, ginhatagan ni Jose ang iya mga utod sang mga karo kag ginpabalunan sang pagkaon sa ila nga pagbiyahe. 22 Ginhatagan man niya ang kada isa sa ila sang bayo, pero ang ginhatag niya kay Benjamin lima ka bayo kag 300 ka bilog nga pilak. 23 Ginpadal-an man niya ang iya amay sang 10 ka donkey nga may karga nga pinakamaayo nga mga produkto sang Egypt, kag 10 ka babayi nga donkey nga may karga nga mga uyas, tinapay kag mga balalunon sang iya amay sa pagbiyahe. 24 Sang ginpalakat na niya ang iya mga utod, ginsilingan niya sila nga indi sila mag-away sa dalan.

25 Gani naghalin sila sa Egypt kag nagkadto sa ila amay sa Canaan. 26 Ginsugiran nila ang ila amay nga buhi si Jose, kag siya pa gani ang manugdumala sang bilog nga Egypt. Naurungan si Jacob; indi siya makapati. 27 Pero sang ginsugiran nila siya sang tanan nga ginsiling ni Jose sa ila, kag sang makita niya ang mga karo nga ginpadala ni Jose sa pagdala sa iya sa Egypt, nagbaskog siya. 28 Nagsiling si Jacob, “Kombinsido na ako! Ang akon anak nga si Jose buhi pa gali. Kadtuan ko siya antes ako mapatay.”

46

Nagkadto si Jacob sa Egypt

1 Naglakat si Jacob* kaupod ang iya panimalay kag dala ang tanan niya nga pagkabutang. Pag-abot niya sa Beersheba, naghalad siya sa Dios sang iya amay nga si Isaac. 2 Pagkagab-i, nagpakighambal ang Dios sa iya paagi sa isa ka palanan-awon. Gintawag sang Dios si Jacob, kag nagsabat si Jacob sa iya. 3 Dayon nagsiling siya, “Ako ang Dios, nga amo ang Dios sang imo amay. Indi ka magkahadlok sa pagkadto sa Egypt, kay himuon ko kamo didto nga isa ka bantog nga nasyon. 4 Ako mismo ang kaupod mo sa pagkadto sa Egypt kag sa pagbalik sa Canaan. Kag kon mapatay ka na, ara si Jose sa imo tupad.”

5 Ginpasakay si Jacob sang iya mga anak sa mga karo nga ginhatag sang hari sang Egypt para sakyan niya. Ginpasakay man nila ang ila mga asawa kag mga kabataan, kag naghalin sila didto sa Beersheba. 6-7 Gindala nila ang ila mga kasapatan kag mga pagkabutang nga natipon nila sa Canaan. Nagkadto si Jacob sa Egypt kaupod ang tanan niya nga mga kaliwat: ang iya mga anak kag mga apo.

8 Amo ini ang mga ngalan sang mga Israelinhon, ang mga kaliwat ni Jacob, nga nagkadto sa Egypt:

si Reuben, nga kamagulangan nga anak ni Jacob,

9 kag ang iya mga anak nga sila ni Hanoc, Palu, Hezron kag Carmi;

10 si Simeon kag ang iya mga anak nga sila ni Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar kag si Shaul nga anak ni Simeon sa babayi nga Canaanhon;

11 si Levi kag ang iya mga anak nga sila ni Gershon, Kohat kag Merari;

12 si Juda kag ang iya mga anak nga sila ni Er, Onan, Shela, Perez kag Zera (pero si Er kag si Onan napatay sa Canaan), kag ang mga anak ni Perez nga si Hezron kag si Hamul;

13 si Isacar kag ang iya mga anak nga sila ni Tola, Pua,† Jashub‡ kag Shimron;

14 si Zebulun kag ang iya mga anak nga sila ni Sered, Elon kag Jaleel.

15 Sila ang 33 ka anak kag apo ni Jacob kay Lea nga natawo sa Padan Aram, wala labot sa iya anak nga babayi nga si Dina.

16 Nag-upod man sa Egypt:

si Gad kag ang iya mga anak nga sila ni Zefon,§ Hagi, Shuni, Ezbon, Eri, Arodi kag Areli;

17 si Asher kag ang iya mga anak nga sila ni Imna, Ishva, Ishvi, Beria kag ang utod nila nga babayi nga si Sera, kag ang mga anak ni Beria nga si Heber kag si Malkiel.

18 Sila ang 16 ka anak kag apo ni Jacob kay Zilpa, ang suluguon nga ginhatag ni Laban kay Lea.

19 Ang mga anak ni Jacob kay Raquel amo si Jose kag si Benjamin. 20 Ang mga anak ni Jose kay Asenat nga natawo sa Egypt amo si Manase kag si Efraim. (Si Asenat anak nga babayi ni Potifera nga pari sa banwa sang On.)

21 Nag-upod man sa Egypt:

si Benjamin kag ang iya mga anak nga sila ni Bela, Beker, Ashbel, Gera, Naaman, Ehi, Rosh, Mupim, Hupim kag Ard.

22 Sila ang 14 ka anak kag apo ni Jacob kay Raquel.

23 Nag-upod man sa Egypt:

si Dan kag ang iya anak nga si Hushim;

24 si Naftali kag ang iya mga anak nga sila ni Jazeel, Guni, Jezer kag Shilem.

25 Sila ang 7 ka anak kag apo ni Jacob kay Bilha, ang suluguon nga ginhatag ni Laban kay Raquel.

26 Ang kadamuon sang mga anak kag mga apo ni Jacob nga nagkadto sa Egypt 66 tanan, kag wala pa labot diri ang mga asawa sang iya mga anak. 27 Pati sa duha ka anak ni Jose nga natawo sa Egypt, 70 tanan ang kabilugan sang panimalay ni Jacob sang nagkadto siya sa Egypt.

28 Sang wala pa sila makaabot sa Egypt, ginsugo ni Jacob si Juda nga mag-una kadto kay Jose para itudlo sa ila ang lugar sang Goshen. Sang pag-abot na nila ni Jacob sa Goshen, 29 nagsakay si Jose sa iya karwahe kag nagkadto didto sa pagsugata sa iya amay. Sang magkitaay sila, ginhakos ni Jose ang iya amay kag sige ang iya hibi. 30 Nagsiling si Jacob kay Jose, “Karon handa na ako nga mapatay tungod nakita ko na ikaw nga buhi.”

31 Dayon nagsiling si Jose sa iya mga utod kag sa bilog nga panimalay sang iya amay, “Malakat ako kag sugiran ko ang hari sang Egypt nga nag-abot na ang akon mga utod kag ang bilog nga panimalay sang akon amay nga nagaestar sa Canaan. 32 Silingon ko siya nga manugbantay kamo sang sapat, kag gindala gani ninyo ang inyo mga sapat kag ang tanan ninyo nga pagkabutang. 33 Gani kon ipatawag niya kamo kag pamangkuton kon ano ang inyo trabaho, 34 silingon ninyo nga manugbantay kamo sang sapat halin sang gagmay pa kamo pareho sang inyo mga ginikanan, para paestaron niya kamo sa Goshen. Kay nalainan ang mga taga-Egypt sa mga manugbantay sang sapat.”

47

1 Dayon naglakat si Jose kag nagkadto sa hari sang Egypt*. Nagsiling si Jose sa hari, “Nag-abot na ang akon amay kag mga utod halin sa Canaan, kag dala nila ang ila mga kasapatan kag ang tanan nila nga pagkabutang. Didto sila subong sa Goshen.” 2 Ginpakilala niya dayon sa hari ang lima niya ka utod. 3 Ginpamangkot sila sang hari, “Ano ang inyo trabaho?” Nagsabat sila, “Mga manugbantay kami sang sapat, pareho sa amon mga ginikanan. 4 Nagkadto kami diri para diri lang anay mag-estar tungod kay puwerte gid ang gutom sa Canaan, kag wala na sing mahalab ang amon mga kasapatan. Nagapangabay kami sa imo nga kon mahimo tugutan mo kami nga mag-estar sa Goshen.”

5 Nagsiling ang hari kay Jose, “Karon nga nag-abot na ang imo amay kag mga utod, 6 bukas ang Egypt para sa imo pamilya. Paestara sila sa Goshen, nga isa ka maayo nga duta sa Egypt. Kon may nahibaluan ka sa ila nga masaligan, himua sila nga manugbantay sang akon mga kasapatan.”

7 Gindala ni Jose ang iya amay sa hari kag ginpakilala. Pagkatapos bendisyon† ni Jacob sa hari, 8 ginpamangkot siya sang hari, “Pila na ang imo edad?” 9 Nagsabat siya, “130 na ka tuig. Malip-ot kag mabudlay ang akon nga pagkabuhi diri sa duta. Indi ini makatupong sa kalawigon sang pagkabuhi sang akon mga katigulangan.” 10 Pagkatapos ginbendisyunan liwat ni Jacob ang hari,‡ kag dayon naghalin siya sa presensya sang hari.

11 Suno sa sugo sang hari, ginpaestar ni Jose ang iya amay kag mga utod sa Egypt; ginhatag niya sa ila ang lugar sang Rameses,§ nga isa ka maayo nga duta sa Egypt. 12 Ginsustentuhan ni Jose sang pagkaon ang iya amay, mga utod, kag ang bilog nga panimalay sang iya amay, suno sa kadamuon sang ila kabataan.

13 Karon, puwerte na gid ang gutom, gani wala na sang pagkaon bisan diin nga lugar. Nagluya na ang mga tawo sa Egypt kag sa Canaan tungod sa gutom. 14 Gintipon ni Jose ang tanan nga kuwarta nga ginbayad sang mga taga-Egypt kag taga-Canaan sa pagkaon nga ila ginbakal, kag gindala niya ini sa palasyo sang hari. 15 Nag-abot ang tiyempo nga naubos na ang kuwarta sang taga-Egypt kag taga-Canaan. Nagkadto ang mga taga-Egypt kay Jose kag nagsiling, “Wala na kami sang kuwarta. Tagai na lang kami sang pagkaon kay daw mapatay na kami sa gutom.” 16 Nagsiling si Jose, “Kon wala na gid man kamo sang kuwarta, dal-a ninyo diri ang inyo mga sapat kag amo ang ibayad ninyo sa pagkaon.” 17 Gani gindala nila kay Jose ang ila mga kabayo, karnero, baka, kag donkey, kag ginbaylo sa pagkaon. Sa bilog nga tuig, ginsustentuhan sila ni Jose sang pagkaon sa baylo sang ila mga sapat.

18 Pagkaligad sang isa ka tuig, nagkadto naman ang mga tawo kay Jose kag nagsiling, “Indi lipod sa imo sir nga wala na kami sing kuwarta kag ang amon mga kasapatan ara na sa imo. Wala na gid sing may nabilin sa amon, luwas sa amon kaugalingon kag mga duta. 19 Gani buligi man kami nga indi kami mapatay kag indi mapabay-an ang amon mga duta. Sugot kami nga mangin ulipon sang hari kag mangin iya ang amon mga duta para lang may pagkaon kami. Tagai kami dayon sang mga binhi nga matanom para indi kami mapatay kag para indi mapabay-an ang amon mga duta.” 20 Gani ginbaligya sang tanan nga taga-Egypt ang ila mga duta sa kay Jose tungod puwerte na gid ang gutom. Ginbakal ini tanan ni Jose para sa hari, gani ang ato nga mga duta nangin iya sang hari. 21 Ginhimo ni Jose nga ulipon sang hari ang mga tawo sa bilog nga duta sang Egypt. 22 Ang mga duta gid lang sang mga pari ang wala mabakal ni Jose. Indi nila kinahanglan nga ibaligya ang ila mga duta tungod kay ginasustentuhan sila sang hari sang ila pagkaon.

23 Nagsiling si Jose sa mga tawo, “Karon nga ginbakal ko na kamo kag ang inyo mga duta para sa hari, ari ang binhi para makatanom kamo. 24 Kon mag-ani na gani kamo, ihatag ninyo sa hari ang ikalima nga parte sang inyo patubas. Kag ang nabilin inyo na, para may matanom kamo kag may pagkaon ang inyo bilog nga panimalay.” 25 Nagsiling ang mga tawo, “Sir, maayo ka gid sa amon; ginluwas mo ang amon kabuhi. Sugot kami nga mangin ulipon sang hari.” 26 Gani ginhimo ni Jose nga kasuguan sa duta sang Egypt nga ang ikalima nga parte sang patubas para sa hari. Ini nga kasuguan nagapadayon pa hasta subong. Ang mga duta gid lang sang mga pari ang wala ginapanag-iyahan sang hari.

27 Didto nag-estar ang mga Israelinhon sa Goshen nga sakop sang Egypt. Nakaangkon sila didto sang duta kag nagdamo pa gid ang ila kabataan. 28 Nag-estar si Jacob sa Egypt sang 17 ka tuig; nagkabuhi siya hasta sa edad nga 147 ka tuig. 29 Sang nabatyagan niya nga dali na lang siya mapatay, gintawag niya si Jose kag nagsiling sa iya, “Kon mahimo ibutang ang imo kamot sa tunga-tunga sang duha ko ka paa* kag magpromisa ka nga ipakita mo ang imo padayon nga kaayo sa akon. Indi mo ako pag-ilubong diri sa Egypt. 30 Kon mapatay na ako, kuhaon mo ako diri sa Egypt kag ilubong mo ako sa lulubngan sang akon mga katigulangan.” Nagsabat si Jose, “Tumanon ko ang imo ginsiling.” 31 Nagsiling dayon si Jacob, “Magsumpa ka sa akon nga tumanon mo gid ini.” Gani nagsumpa si Jose sa iya. Dayon nagluhod si Jacob† sa iya hiligdaan sa pagsimba sa Dios.

48

Si Manase Kag si Efraim

1 Sang ulihi may nagsugid kay Jose nga nagamasakit ang iya amay. Gani gindala niya ang iya duha ka anak nga si Manase kag si Efraim kag nagkadto sa iya. 2 Sang ginsugiran si Jacob nga nag-abot ang iya anak nga si Jose, gintinguhaan niya nga makapungko sa iya hiligdaan. 3 Nagsiling si Jacob kay Jose, “Sang didto pa ako sa Luz, sa duta sang Canaan, nagpakita sa akon ang Makagagahom nga Dios kag ginbendisyunan niya ako. 4 Siling niya, ‘Hatagan ko ikaw sang madamo nga kaliwat para mangin amay ka sang madamo nga katawhan. Kag ihatag ko ang ini nga duta sa imo mga kaliwat kag mangin ila ini hasta san-o.’ ”

5 Nagpadayon si Jacob sa pagsiling, “Ang duha mo ka anak nga si Efraim kag si Manase, nga natawo diri sa Egypt antes ako mag-abot, kabigon ko nga akon mga anak pareho kay Reuben kag kay Simeon. 6 Pero ang masunod mo nga mga anak magapabilin nga imo, kag makabaton sila sang palanublion halin kay Efraim kag kay Manase.

7 “Nadumduman ko nga sang paghalin namon sa Padan kag nagapanglakaton kami sa duta sang Canaan, napatay ang imo iloy.* Natabo ini sang malapit na kami sa Efrata, gani ginlubong ko na lang siya sa higad sang dalan nga pakadto sa Efrata”† (nga amo man ang Betlehem.)

8 Sang makita ni Israel‡ ang mga anak ni Jose, nagpamangkot siya, “Sin-o sila?” 9 Nagsabat si Jose, “Sila ang akon mga anak nga ginhatag sa akon sang Dios diri sa Egypt.” Dayon nagsiling si Israel, “Dal-a sila diri sa akon para mabendisyunan ko sila.” 10 Daw indi na makakita si Israel tungod sa iya katigulangon, gani gindala ni Jose ang iya mga anak palapit kay Israel. Ginhakos sila ni Israel kag ginhalukan. 11 Nagsiling si Israel kay Jose, “Wala na gid ako maglaom nga makita ko pa ikaw, pero karon gintugot sang Dios nga indi lang ikaw ang akon makita kundi pati man ang imo mga anak.”

12 Ginkuha dayon ni Jose ang iya mga anak sa sabak ni Israel kag nagluhod siya bilang pagtahod sa iya amay. 13 Dayon ginpapalapit niya liwat ang iya mga anak sa ila lolo para bendisyunan sila. Si Efraim sa may tuo ni Jose, bali sa wala ni Israel; kag si Manase sa may wala ni Jose, bali sa tuo ni Israel. 14 Pero gintungtong ni Israel ang iya tuo nga kamot sa ulo ni Efraim nga amo ang manghod, kag gintungtong niya ang iya wala nga kamot sa ulo ni Manase nga amo ang magulang.

15 Dayon ginbendisyunan niya sila nga nagasiling,

“Kabay pa nga bendisyunan ini nga mga bata

sang Dios nga gin-alagad sang akon katigulangan

nga si Abraham kag si Isaac,

nga amo man ang Dios nga nagabantay sa akon

halin sang akon pagkatawo hasta subong.

16 Kag kabay pa nga bendisyunan man sila sang anghel

nga nagluwas sa akon sa tanan nga katalagman.

Kabay pa nga madumduman ako

kag ang akon katigulangan nga si Abraham kag si Isaac paagi sa ila.

Kag kabay pa nga magdamo gid sila sa kalibutan.”

17 Pagkakita ni Jose nga ginatungtong sang iya amay ang iya tuo nga kamot sa ulo ni Efraim, naglain iya buot. Gani gin-uyatan niya ang kamot sang iya amay para sayluhon kay Manase, 18 kag nagsiling, “Tay, indi ina amo. Ari ang magulang; itungtong ang imo tuo nga kamot sa iya ulo.” 19 Pero nagsabat ang iya amay, “Huo, nahibaluan ko man anak. Ang mga kaliwat ni Manase mangin bantog man nga katawhan. Pero mas mangin bantog ang mga kaliwat ni Efraim kag mangin madamo sila nga mga grupo sang mga katawhan.” 20 Gani ginhimo niya si Efraim nga labaw sang sa kay Manase. Kag sang sadto nga adlaw, ginbendisyunan niya sila nga nagasiling, “Pagagamiton sang mga Israelinhon ang inyo mga ngalan sa pagbendisyon. Magasiling sila, ‘Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Dios pareho kay Efraim kag kay Manase.’ ”

21 Dayon nagsiling si Israel kay Jose, “Madali na lang ako mapatay, pero pagaupdan kamo sang Dios kag pabalikon sa duta sang inyo katigulangan. 22 Kag ikaw Jose ang magapanubli sang Shekem kag indi ang imo mga utod. Ina nga lugar naangkon ko sa pagpakig-away sa mga Amornon.”

49

Ginbendisyunan ni Jacob ang Iya mga Anak

1 Dayon gintawag ni Jacob ang iya mga anak kag ginsilingan, “Magtipon kamo kay sugiran ko kamo kon ano ang matabo sa inyo sa palaabuton. 2 Mga anak, magpalapit kamo kag magpamati sa akon nga inyo amay.

3 “Ikaw Reuben, nga akon kamagulangan nga anak, ikaw ang nahauna nga bunga sang akon pagkalalaki. Mas dungganon ka kag mas gamhanan sang sa imo mga utod. 4 Pero pareho ka sa nagabukal nga tubig. Kag tungod kay nagpakighilawas ka sa akon asawa nga suluguon, indi ka na labaw sang sa ila.

5 “Kamo Simeon kag Levi nga magkadampig, ginagamit ninyo ang inyo armas sa pagpamintas. 6 Indi ako mag-intra ukon magtambong sa inyo pagtilipon kay sa inyo kaakig nagpamatay kamo sang tawo kag nagpagusto kamo pamiang sang mga turo nga baka. 7 Pakamalauton kamo tungod sa inyo kaakig nga may kapintas. Laptahon ko ang inyo mga kaliwat sa Israel.

8 “Ikaw Juda, pagadayawon ka kag pagatahuron sang imo mga utod. Pierdihon mo ang imo mga kaaway. 9 Pareho ka sang bataon pa nga leon nga pagkatapos niya pangita sang tulukbon, nagabalik siya sa iya palanaguan kag didto nagaluko. Kag wala gid sing may nagapangahas nga mag-disturbo sa iya. 10 Padayon ka nga magadumala, Juda. Magahalin sa imo mga kaliwat ang mga manugdumala. Gani magahatag ang mga nasyon sang buhis sa imo kag magatuman sila sa imo. 11 Mangin bugana ang imo duta; gani bisan ihigot mo ang donkey malapit sa pinakamaayo nga tanom sang ubas, indi niya ini pagkaunon. Kag bisan ipanglaba mo pa ang ilimnon indi ini maubos. 12 Gani sa sobra nga inom sang ilimnon magapula ang imo mata kag sa sobra nga inom sang gatas magaputi ang imo ngipon.

13 “Ikaw Zebulun, magaestar ka malapit sa dagat. Ang imo lugar mangin dulungkaan sang mga sakayan. Ang imo duta magalambot hasta sa Sidon.

14 “Ikaw Isacar, pareho ka sa makusog nga donkey pero nagaluko lang sa elistaran sang mga karnero.* 15 Agwantahon mo nga magpaulipon bisan papas-anon ka sang mabug-at kag puwersahon nga magtrabaho, basta maayo kag bugana lang ang lugar nga imo estaran.

16 “Ikaw Dan, pagadumalahan mo sing maayo ang imo katawhan bilang isa sa mga tribo sang Israel. 17 Mangin pareho ka sa dalitan nga man-og sa higad sang dalan nga nagapanukob sang tiil sang nagaagi nga kabayo, gani nagakahulog ang nagasakay sini.”

18 Dayon nagsiling si Jacob, “O Ginoo, nagahulat ako sa imo pagluwas.” 19 Nagpadayon pa gid siya sa pagsiling:

“Ikaw Gad, pagasalakayon ka sang grupo sang mga tulisan, pero balusan mo sila samtang nagapalagyo sila.

20 “Ikaw Asher, mangin bugana ka sa pagkaon. Magapatubas ka sang mga pagkaon nga para sa mga hari.

21 “Ikaw Naftali, pareho ka sa ginbuy-an nga usa nga nagabata sang matahom nga mga bata.

22 “Ikaw Jose, pareho ka sa maila nga donkey sa higad sang tuburan ukon sa higad sang banglid.† 23 Dumtan ka sang mga manugpana. Sa ila kaugot pan-on ka nila, 24 pero sige man ang pana mo sa ila. Kag ang imo butkon padayon nga mabaskog, tungod sa bulig sang akon Gamhanan nga Dios, ang manugbantay kag ang palalipdan nga bato sang Israel. 25 Siya ang Makagagahom nga Dios sang imo mga katigulangan nga nagabulig kag nagapakamaayo sa imo. Bugayan niya ikaw sang ulan kag sang tubig sa tuburan. Bugayan niya ikaw sang madamo nga kabataan kag kasapatan. 26 Karon, madamo gid ang akon mga pagpakamaayo; sobra pa sa kabuganaan sang madugay na nga mga bukid. Kabay pa nga mabaton mo ini nga mga pagpakamaayo, Jose—ikaw nga labaw sang sa imo mga utod.

27 “Ikaw Benjamin, pareho ka sa wolf nga kon adlaw nagapangaon sang iya mabiktima, kag kon gab-i ginabahin-bahin niya ang nabilin.”

28 Ini sila amo ang dose ka anak ni Jacob nga ginhalinan sang mga tribo sang Israel. Kag amo ato ang pamilin-bilin ni Jacob sa kada isa sa ila.

Ang Pagkapatay ni Jacob

29 Dayon ginbilinan ni Jacob ang iya mga anak. Siling niya, “Madali na lang ako isimpon sa akon mga paryente nga nagkalamatay na. Kon matabo na ina, ilubong ninyo ako sa lulubngan sang akon mga katigulangan, didto sa kuweba nga ara sa uma ni Efron nga Hithanon. 30 Ina nga uma didto sa Macpela, sa east sang Mamre, nga sakop sang Canaan. Ginbakal sang akon lolo nga si Abraham ato nga uma kay Efron para himuon nga lulubngan. 31 Didto siya ginlubong pati ang akon lola nga si Sara kag ang akon amay kag iloy nga si Isaac kag si Rebeka, kag didto ko man ginlubong si Lea. 32 Ini nga uma kag kuweba ginbakal sa mga Hithanon.”

33 Pagkatapos hambal ni Jacob sa iya mga kabataan, naghigda siya kag nabugtuan sang ginhawa. Kag ginsimpon siya sa iya mga paryente nga nagkalamatay na.

50

1 Ginhakos dayon ni Jose ang iya amay kag ginhalukan nga nagahibi. 2 Dayon ginsugo niya ang iya mga manugbalsamar nga balsamaron ang iya amay. Gani ginbalsamar nila siya. 3 Ang kalawigon sang pagbalsamar sa iya 40 ka adlaw, suno sa kinaandan sang mga taga-Egypt. Nagpangasubo ang mga Egyptohanon para kay Jacob sa sulod sang 70 ka adlaw.

4 Sang matapos ang ila pagpangasubo, nagsiling si Jose sa mga opisyal sang hari sang Egypt, “Kon mahimo hambala ninyo ang hari 5 nga tugutan niya ako nga ilubong ko ang akon amay sa Canaan. Kay antes siya mapatay, ginpasumpa niya ako nga ilubong ko siya sa lulubngan nga iya ginpahimo sa Canaan. Pagkatapos lubong mabalik man dayon ako.” 6 Pagkahibalo sang hari, nagsiling siya kay Jose, “Tumana ang imo ginsumpa sa imo amay. Lakat ka kag ilubong siya.”

7 Gani naglakat si Jose kaupod ang madamo nga opisyal sang hari: ang mga manugdumala sang palasyo kag ang mga manugdumala sang Egypt. 8 Kaupod man ang panimalay ni Jose kag ang panimalay sang iya mga utod, ang bilog nga panimalay ni Jacob. Ang nabilin sa Goshen amo lang ang ila magagmay nga mga kabataan kag ang ila mga kasapatan. 9 Kaupod man nila ang mga karwahe kag mga manugkabayo. Madamo gid sila.

10 Pag-abot nila sa linasan sa Atad, malapit sa Suba sang Jordan, nagpangasubo sila didto para kay Jacob kag puwerte gid ang ila paghibi. Nagpangasubo si Jose sing pito ka adlaw para sa iya amay. 11 Pagkakita sang mga Canaanhon sang ila pagpangasubo sa may linasan sa Atad, nagsiling sila, “Puwerte gid ang pagpangasubo sang mga Egyptohanon.” Gani ato nga lugar nga malapit sa Suba sang Jordan gintawag nga Abel Mizraim.*

12 Gintuman sang mga anak ni Jacob ang iya ginbilin sa ila. 13 Kay gindala nila ang iya bangkay sa Canaan kag ginlubong sa kuweba nga ara sa uma sa Macpela, sa east sang Mamre. Ginbakal ni Abraham ang ini nga uma kay Efron nga Hithanon para himuon nga lulubngan. 14 Pagkatapos sang lubong, nagbalik si Jose sa Egypt upod ang iya mga utod kag ang tanan nga nag-upod sa paglubong.

Nagpasalig si Jose sa Iya mga Utod

15 Karon nga patay na ang ila amay, nagsiling ang mga utod ni Jose, “Basi nagadumot pa si Jose sa aton kag balusan niya kita sa ginhimo ta sa iya.” 16 Gani nagpadala sila sang mensahi kay Jose nga nagasiling, “Nagbilin ang aton amay antes siya mapatay 17 nga hambalon ka nga patawaron mo kami sa malain nga ginhimo namon sa imo. Gani karon, kabay pa nga patawaron mo kami nga suluguon man sang Dios sang aton amay.” Sang makaabot ang ila mensahi kay Jose, naghibi siya.

18 Sang ulihi nagkadto mismo ang iya mga utod sa iya. Pag-abot nila, nagluhod sila sa iya atubangan bilang pagtahod. Dayon nagsiling sila, “Handa kami nga mangin ulipon mo.” 19 Pero nagsabat si Jose sa ila, “Indi kamo magkahadlok. Dios bala ako? 20 Matuod nga nagplano kamo sang malain sa akon, pero ginplano na sang Dios nga magaresulta ato sang kaayuhan nga amo ang pagluwas subong sang madamo nga tawo sa gutom. 21 Gani indi kamo magkahadlok. Sustentuhan ko kamo sang pagkaon pati ang inyo mga kabataan.” Ginpasalig sila ni Jose kag napahamtang ang ila balatyagon.

Ang Pagkapatay ni Jose

22 Nagtiner si Jose sa Egypt upod ang bilog nga panimalay sang iya amay. Nagkabuhi siya sing 110 ka tuig, 23 kag iya pa nakita ang iya mga apo sa tuhod sa iya anak nga si Efraim kag sa iya apo nga si Makir nga anak ni Manase. Ginkabig niya bilang kaugalingon nga anak ang mga anak ni Makir.

24 Karon, nagsiling si Jose sa iya mga paryente, “Madali na lang ako mapatay, pero indi gid kamo pagpabay-an sang Dios. Kuhaon niya kamo sa sini nga lugar kag dal-on sa lugar nga iya ginpromisa kay Abraham, Isaac kag Jacob.” 25 Dayon ginpasumpa ni Jose ang mga Israelinhon. Siling niya, “Ipromisa ninyo nga kon pahalinon na kamo diri sang Dios, dal-on man ninyo ang akon tul-an sa inyo paghalin sa sini nga lugar.”

26 Napatay si Jose sa edad nga 110 ka tuig. Ginbalsamar siya kag ginbutang sa lungon didto sa Egypt.

* 1:2 Espiritu sang Dios: ukon, gahom sang Dios; ukon, hangin nga halin sa Dios; ukon, mabaskog nga hangin

† 1:14 mga panahon: buot silingon, mga panahon sang piesta, mga panahon sang tigtalanom kag tig-alani, kag iban pa nga mga importante nga panahon.

‡ 1:17-18 sang adlaw kag sang gab-i: sa literal, sang kasanag kag sang kadulom

§ 1:20 nagkalain-lain nga sapat: Ang Hebreo sini nagakahulugan sang pispis, mga sapat-sapat nga nagalupad, kag sang iban pa nga klase sang mga sapat nga nagalupad.

* 2:23 Pagatawgon siya nga babayi, kay ginkuha siya halin sa lalaki: Ang Hebreo nga “isha” (babayi) naghalin sa pulong nga “ish” (lalaki).

* 3:15 kaliwat: ukon, mga kaliwat

† 3:16 handumon…sa imo: o, tinguhaan mo nga gamhan ang imo bana, pero magagahom siya sa imo.

‡ 3:20 Adan: buot silingon sa Hebreo, lalaki; ukon, katawhan

§ 3:20 Eva: posible ang buot silingon sa Hebreo, nagakabuhi

* 4:1 Cain: posible ang buot silingon sa Hebreo, nakaangkon

† 4:7 malipayon ka: ukon, ginbaton ko ang imo nga halad.

‡ 4:16 Nod: posible ang buot silingon sa Hebreo, bisan diin na lang makadto

§ 4:23 bataon: sa iban nga Bisaya, batan-on

* 4:25 Set: posible ang buot silingon sa Hebreo, ginhatag

† 4:26 nagsugod…Ginoo: ukon, nagsugod ang mga tawo sa pagsimba sa Ginoo.

* 5:22-24 kay ginkuha siya sang Dios: buot silingon, gindala siya nga buhi.

† 5:29 Noe: posible ang buot silingon sa Hebreo, makabulig ukon, makapabaskog

* 6:2 mga anak sang Dios: ukon, mga anak sang mga pangulo

† 6:4 Nefilim: ukon, mga kilala nga mga tawo

‡ 6:14 barko: sa iban nga mga translations, arka

* 7:2 matinlo: buot silingon, puwede nga ihalad ukon, kaunon.

* 8:20 matinlo: buot silingon, puwede nga ihalad ukon kaunon.

* 10:4 Dodanim: ukon, Rodanim

† 10:6 Mizraim: ukon, Egypt

‡ 10:14 Caftornon: ukon, Cretenhon

§ 10:15 Sidon…Het: Si Sidon amo ang ginhalinan sang mga Sidonhon kag si Het amo ang ginhalinan sang mga Hithanon.

* 11:3-4 tisa: sa English, brick

† 11:5 nagpasilabot: sa literal, nagpanaog sa pagtan-aw. Amo man sa bersikulo 7.

‡ 11:9 Babilonia: sa Hebreo, Babel. Posible ang buot silingon sini nga ngalan sa Hebreo, Nagkalain-lain.

§ 11:28 Kaldeanhon: Mga katawhan nga nagaestar sang una sa south sang Babilonia. Sang ulihi nangin Kaldeanhon ang tawag sa mga taga-Babilonia. Amo man sa bersikulo 31.

* 11:32 205: sa Samaritan Pentateuch, 145

* 12:6 dako nga kahoy: posible, oak tree. Siguro balaan ini nga kahoy sa ila.

† 12:7 mga kaliwat: Ang Hebreo sini singular, pero puwede man nga plural ang iya kahulugan. Sa English ginatawag ini nga collective noun.

‡ 12:13 mag-utod kita: Mag-utod si Abram kag si Sarai sa amay suno sa 20:12.

§ 12:15 hari: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa bersikulo 15, 17, 18, 20.

* 13:6 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

† 13:10 katamnan sang Ginoo: ukon, katamnan sang Eden

‡ 13:18 dalagko nga mga kahoy: Tan-awa ang footnote sa 12:6.

* 14:3 Patay nga Dagat: sa Hebreo, maasin gid nga dagat

* 15:6 ginpakamatarong siya: ukon, ginkabig siya nga matarong.

† 15:7 Kaldeanhon: Mga katawhan nga nagaestar sang una sa south sang Babilonia. Sang ulihi nangin Kaldeanhon ang tawag sa mga taga-Babilonia.

* 16:11 Ishmael: buot silingon sa Hebreo, nagapamati ang Dios

† 16:13 kag sa gihapon buhi ako: ukon, kag diri pa

‡ 16:14 Beer Lahai Roi: buot silingon sa Hebreo, bubon sang buhi nga Dios nga nakakita sa akon.

* 17:5 Abraham: posible ang buot silingon sa Hebreo, amay sang madamo

† 17:15 Sara: buot silingon sa Hebreo, prinsesa

‡ 17:19 Isaac: buot silingon sa Hebreo, nagakadlaw siya

§ 17:20 katawhan: ukon, nasyon

* 18:1 dalagko nga mga kahoy: Tan-awa ang footnote sa 12:6.

† 18:3 Ginoo: ukon, Sir. Mahibaluan ta sa masunod nga mga bersikulo nga ang nagpakita kay Abraham amo ang Ginoo kaupod ang duha ka anghel.

* 19:14 mga mangin umagad: ukon, mga umagad

† 19:17 Ginoo: sa Hebreo, siya

‡ 19:18 Ginoo: ukon, Sir

§ 19:21 Ginoo: sa Hebreo, siya

* 19:22 Zoar: buot silingon sa Hebreo, gamay

† 19:37 Moab: posible ang buot silingon sa Hebreo, halin sa akon amay

‡ 19:38 Ben Ami: buot silingon sa Hebreo, anak sang malapit ko nga paryente

* 21:8 punsyon: sa English, feast or banquet

† 21:22 Sang sadto nga tion nga ginpahalin ni Abraham si Hagar kag si Ishmael, ukon sang nagapangabuhi na sila sa kamingawan sang Paran.

‡ 21:31 Beersheba: buot silingon sa Hebreo, ginsumpaan nga bubon.

* 22:2 bugtong: ukon, pinasahi

† 22:18 mga kaliwat: ukon, kaliwat

* 24:2 manugdumala: ukon, pinakatigulang

† 24:2 Ibutang…paa: buot silingon, ibutang sa kinatawo bilang tanda sang pagsumpa.

‡ 24:10 Aram Naharaim: isa ka lugar sa Mesopotamia.

§ 24:22 pulseras: sa iban nga Bisaya, punseras

* 25:20 Padan Aram: isa ka lugar sa Mesopotamia.

† 25:25 Esau: posible ang buot silingon sa Hebreo, balahibuhon

‡ 25:26 Jacob: posible ang buot silingon sa Hebreo, gin-uyatan niya ang tikod; ukon, nangtunto siya.

§ 25:30 Edom: buot silingon sa Hebreo, mapula

* 26:20 Esek: buot silingon sa Hebreo, pagpakigbais

† 26:21 Sitna: buot silingon sa Hebreo, kaawayon

‡ 26:22 Rehobot: buot silingon sa Hebreo, malapad nga lugar

§ 26:33 Beersheba: Tan-awa ang footnote sa 21:31.

* 27:28 tun-og nga grasya niya: sa literal, tun-og sang langit

† 27:36 Jacob: buot silingon sa Hebreo, nangtunto

* 28:13 sa ibabaw sang hagdan: ukon, sa tupad niya

† 28:19 Betel: buot silingon sa Hebreo, puluy-an sang Dios

‡ 28:22 magapamatuod…lugar: sa literal, mangin puluy-an sang Dios

* 29:17 Manami: ukon, Huloy

† 29:32 Reuben: posible ang buot silingon sa Hebreo, nakita niya ang akon kalisod.

‡ 29:33 Simeon: posible ang buot silingon sa Hebreo, nakabati siya.

§ 29:34 Levi: posible ang buot silingon sa Hebreo, ginpalapit

* 29:35 Juda: posible ang buot silingon sa Hebreo, dayawon siya.

* 30:6 Dan: buot silingon sa Hebreo, ginkuha niya ang akon kahuy-anan.

† 30:8 Naftali: buot silingon sa Hebreo, pagpakigsumpong

‡ 30:11 Gad: buot silingon sa Hebreo, suwerte

§ 30:13 Asher: buot silingon sa Hebreo, malipayon

* 30:14 trigo: sa English, wheat

† 30:18 Isacar: posible ang buot silingon sa Hebreo, padya

‡ 30:20 Zebulun: posible ang buot silingon sa Hebreo, regalo; ukon, kadungganan

§ 30:23 Jose: buot silingon sa Hebreo, ginkuha niya; ukon, hatagan sang isa pa

* 30:27 Suno…ko nga: ukon, Nagmanggaranon ako kay

* 31:38 mahar-asi: sa English, miscarriage

† 31:47 Jegar Sahaduta: buot silingon sa Aramico, tinumpok bilang pamatuod

‡ 31:47 Galeed: buot silingon sa Hebreo, tinumpok bilang pamatuod

§ 31:49 Mizpa: buot silingon sa Hebreo, balantayan

* 31:53 dios: ukon, mga dios; ukon, Dios

* 32:2 Mahanaim: buot silingon sa Hebreo, duha ka grupo sang mga soldado

† 32:28 Israel: buot silingon sa Hebreo, nagpakigsumpong sa Dios

‡ 32:30 Peniel: buot silingon sa Hebreo, hitsura sang Dios

§ 32:31 Peniel: sa Hebreo, Penuel

* 33:3 makapila gid siya ka beses: sa literal, pito ka beses

† 33:17 Sucot: buot silingon sa Hebreo, palasilungan

‡ 33:20 El Elohe Israel: buot silingon sa Hebreo, Makagagahom ang Dios ni Israel.

* 34:7 pamilya ni Jacob: sa Hebreo nga teksto, Israel

* 35:7 El Betel: buot silingon sa Hebreo, Dios sang Betel

† 35:8 Allon Bacut: buot silingon sa Hebreo, terebinto nga ginhibian

‡ 35:15 Betel: buot silingon sa Hebreo, puluy-an sang Dios

§ 35:18 Ben Oni: buot silingon sa Hebreo, ang anak nga natawo sa kalisod

* 35:18 Benjamin: buot silingon sa Hebreo, masuwerte nga anak

† 35:21 Jacob: sa Hebreo, Israel

‡ 35:21 Migdal Eder: buot silingon sa Hebreo, balantayan sang mga karnero

§ 35:22 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 35:22 naakig gid siya: Wala ini sa Hebreo pero makita sa Septuagint.

* 36:16 Kora: Indi ini makita sa Samaritan Pentateuch. Tan-awa man sa Gen. 36:11 kag 1 Cro. 1:36.

† 36:22 Hemam: ukon, Homam

* 37:3 Jacob: sa Hebreo, Israel. Amo man sa bersikulo 13-14.

† 37:36 Midianhon: sa Hebreo, Medanhon

‡ 37:36 hari sang Egypt: sa literal, Faraon

* 38:18-19 Ini nga pangmarka daw pareho sa stampa (rubber stamp) nga ginagamit agod selyuhan ang dokumento.

† 38:28 paltera: sa iban nga Bisaya, partera

‡ 38:29 Perez: buot silingon sa Hebreo, naghingagaw guwa

* 39:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 40:1-2 hari: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

* 41:1 hari: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 41:6 hangin nga halin sa east: Ining mainit nga hangin nagahalin sa east kon didto sa Israel, pero nagahalin ini sa south kon didto sa Egypt.

‡ 41:34 sa pagpreparar: ukon, sa pagsukot sang ikalima nga parte sang tanan nga patubas

§ 41:35 Tan-awa ang 47:24.

* 41:43 ang iya ikaduha nga karwahe: ukon, ang karwahe sang opisyal nga ikaduha sa iya

† 41:48 Tan-awa ang 47:24.

‡ 41:51 Manase: posible ang buot silingon sa Hebreo, ginkalimtan

§ 41:52 Efraim: posible ang buot silingon sa Hebreo, nagbunga ukon nag-uswag

* 42:1 pagkaon: sa literal, uyas. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 42:5 Jacob: sa Hebreo, Israel

‡ 42:15 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

§ 42:28 Kinulbaan sila kay basi pasibangdan sila nga gintago nila ang kuwarta kag wala sila nagbayad.

* 43:6 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 44:2 pagkaon: sa literal, uyas

† 44:20 amon: sa literal, iya

* 45:21 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 46:1 Jacob: sa Hebreo, Israel. Amo man sa bersikulo 2, 5, 30.

† 46:13 Pua: ukon, Puva

‡ 46:13 Jashub: ukon, Iob

§ 46:16 Zefon: ukon, Zifion

* 47:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 47:7 bendisyon: ukon, pangamusta

‡ 47:10 ginbendisyunan…hari: ukon, naglisensya si Jacob sa hari nga mapauli na siya.

§ 47:11 Rameses: ukon, Goshen

* 47:29 ibutang…paa: Tan-awa ang footnote sa 24:2.

† 47:31 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 48:7 ang imo iloy: sa Hebreo, si Raquel

† 48:7 Efrata: sa Hebreo, Efrat

‡ 48:8 Israel: Siya amo man si Jacob.

* 49:14 makusog…karnero: ukon, asno nga kargado nga nagaluko

† 49:22 Ikaw Jose…banglid: ukon, Ikaw Jose, pareho ka sa tanom nga malapit sa tuburan, nga nagagapa sa may pader.

* 50:11 Abel Mizraim: buot silingon, pagpangasubo sang mga Egyptohanon

Exodus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Exodus

1

Ginpabudlayan ang mga Israelinhon sa Egypt

1 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Jacob* nga nag-upod sa iya sa Egypt, kaupod ang ila mga pamilya: 2 Si Reuben, Simeon, Levi, Juda, 3 Isacar, Zebulun, Benjamin, 4 Dan, Naftali, Gad, kag Asher. 5 Si Jose didto na nga daan sa Egypt. 70 tanan ang kaliwat ni Jacob sang nagkadto siya sa Egypt.

6 Sang ulihi napatay si Jose kag ang tanan niya nga utod. Naglipas ang ina nga henerasyon, 7 pero madasig nga nagdamo ang ila mga kaliwat, ang kaliwat sang Israelinhon. Sa ila puwerte nga kadamo naglapta sila sa bisan diin nga parte sang Egypt.

8 Karon, may bag-o na nga hari sa Egypt nga wala makakilala kay Jose. 9 Nagsiling siya sa iya katawhan, “Tan-awa bala ninyo! Madamo na gid ang mga Israelinhon, gani delikado na ang aton kahimtangan. 10 Kay basi bala sa tion sang inaway magadampig sila sa aton mga kaaway kag magakontra sa aton, kag dayon makapalagyo sila sa aton nasyon. Gani mangita kita sang maayo nga paagi nga indi na sila magdamo pa.”

11 Gani ginpadumalahan nila ang mga Israelinhon sa mga tawo nga nagpaantos kag nagpaobra sa ila sing tudo-tudo gid. Ginpaobra sa ila ang mga banwa sang Pitom kag Rameses nga bulutangan sang mga bodega sang hari sang Egypt.† 12 Pero samtang ginapabudlayan sila nga ginapabudlayan, nagadamo pa gid gani sila nga nagadamo, kag naglalapta pa gid sila sa Egypt. Gani hinadlukan na gid ang mga Egyptohanon sa ila. 13 Tungod sini, gindugangan pa gid nila ang ila kapintas sa pag-ulipon sa mga Israelinhon. 14 Wala gid sila sing kaluoy sa mga Israelinhon. Ginpabudlayan gid nila sila paagi sa pagpatrabaho sa ila sa mga tisa‡ kag pangsemento. Kag ginpaobra nila sila sing tudo-tudo sa uma.

15 Dayon nagsiling ang hari sang Egypt sa mga Hebreo nga paltera nga sila ni Shifra kag Pua, 16 “Sa inyo pagpabata sa mga Hebreo nga babayi, patya ninyo ang bata kon lalaki, pero kon babayi, indi lang pagpatya.” 17 Pero tungod nga nahadlok ang mga paltera sa Dios, wala nila pagtumana ang ginsiling sang hari, sa baylo ginpabay-an nila nga mabuhi ang mga lapsag nga lalaki.

18 Gani ginpatawag sang hari sang Egypt ang mga paltera kag ginpamangkot, “Ngaa ginhimo ninyo ini? Ngaa ginpabay-an ninyo nga mabuhi ang mga lapsag nga lalaki?” 19 Nagsabat ang mga paltera, “Ang mga Hebreo nga babayi indi pareho sa mga Egyptohanon nga babayi; mahapos lang sila magbata kag sa wala pa kami makaabot nakabata na sila.” 20 Gani ginpakamaayo sang Dios ang mga paltera, kag nagdamo pa gid nga nagdamo ang mga Israelinhon. 21 Kag tungod nga nagatahod ang mga paltera sa Dios, ginhatagan sila sang Dios sang ila kaugalingon nga pamilya. 22 Sang ulihi nagmando ang hari sang Egypt sa tanan niya nga katawhan, “Ipanghaboy ninyo sa Suba sang Nilo ang tanan nga bata nga lalaki sang mga Israelinhon nga bag-o natawo, pero pabay-i lang nga mabuhi ang mga bata nga babayi.”

2

Ang Pagkatawo ni Moises

1 May isa ka tawo nga kaliwat ni Levi nga nakapangasawa sang isa ka babayi nga kaliwat man ni Levi. 2 Nagbusong ini nga babayi kag nagbata sing lalaki. Sang makita niya nga maayo ang lawas sang bata, gintago niya ini sa sulod sang tatlo ka bulan. 3 Pero sang indi na niya matago ang bata, nagkuha siya sang basket nga hinimo halin sa tanom nga papyrus kag ginpintahan niya ini sang alkitran. Dayon ginsulod niya ang bata sa sini nga basket kag ginbutang ang basket sa mga tigbaw sa higad sang Suba sang Nilo. 4 Ang utod nga babayi sang sini nga bata nagatindog sa unhan nga nagatan-aw kon ano ang matabo sa bata.

5 Karon, ang anak nga babayi sang hari sang Egypt* nagkadto sa Suba sang Nilo para magpaligo. Ang iya mga suluguon nga babayi nagalakat-lakat sa higad. Karon, nakita niya ang basket sa mga tigbaw, gani ginpakuha niya ini sa isa sang iya mga suluguon. 6 Dayon ginbuksan niya ang basket kag nakita niya ang bata nga nagahibi, gani naluoy gid siya sa bata. Nagsiling siya, “Isa ini sa mga Hebreo nga bata.”

7 Dayon nagpalapit ang utod nga babayi sang bata sa prinsesa† kag nagpamangkot, “Gusto mo bala nga kuhaan ko ikaw sang isa ka Hebreo nga babayi nga magpatiti kag mag-atipan sang bata para sa imo?” 8 Nagsabat ang prinsesa, “Sige.” Gani naglakat ang utod sang bata kag ginkadtuan niya ang ila iloy kag gindala sa prinsesa. 9 Nagsiling ang prinsesa sa iloy sang bata, “Dal-a ini nga bata, patitia kag atipana para sa akon kay suhulan ko ikaw.” Gani ginkuha niya ang bata kag gin-atipan.

10 Sang nalutas na ang bata, gindala siya sang iya iloy sa prinsesa, kag ginkabig siya sang prinsesa nga iya anak. Gin-ngalanan sang prinsesa ang bata nga Moises,‡ kay siling niya, “Ginkuha ko siya sa tubig.”

Nagpalagyo si Moises sa Midian

11 Isa ka adlaw, sang dako na si Moises, nagkadto siya sa iya mga kadugo, kag nakita niya nga ginapabudlayan sila kag ginapaobra sing tudo-tudo gid. Nakita niya ang isa ka Egyptohanon nga nagakastigo sang isa ka Hebreo nga iya kadugo. 12 Nagpanan-aw tan-aw si Moises sa palibot kon may nagatulok; kag sang wala siya sing may nakita, ginpatay niya ang Egyptohanon kag ginlubong ang bangkay sa balas.

13 Pagkasunod nga adlaw, naglakat liwat siya kag nakita niya ang duha ka Hebreo nga nagaaway. Ginpamangkot niya ang isa nga may sala, “Ngaa ginakastigo mo ang imo kapareho nga Hebreo?” 14 Nagsabat ang tawo, “Sin-o ang naghimo sa imo nga pangulo kag manughukom namon? Ano, patyon mo man bala ako pareho sa ginhimo mo sa Egyptohanon?” Hinadlukan si Moises kag nagsiling sa iya kaugalingon, “Nahibaluan gali sang mga tawo ang akon ginhimo.”

15 Pagkahibalo sang hari sang Egypt sa ginhimo ni Moises, nagtinguha siya sa pagpatay sa iya, pero nagpalagyo si Moises sa Midian kag didto nag-estar. Pag-abot niya sa Midian, nagpungko siya sa kilid sang bubon. 16 Karon, ang pito ka anak nga babayi sang pari sa Midian nagkadto sa pagsag-ob para sa mga ilimnan sang mga sapat sang ila amay. 17 May nag-abot man didto nga mga manugbantay sang sapat kag ginpahalin nila ang mga babayi kag ang ila mga sapat, pero ginbuligan sila ni Moises kag ginpainom pa niya ang ila mga sapat.

18 Pagpuli sang mga babayi sa ila amay nga si Reuel,§ ginpamangkot niya sila, “Ngaa temprano pa kamo nagpuli subong?” 19 Nagsabat sila, “May isa ka Egyptohanon nga nagbulig sa amon kontra sa mga manugbantay sang sapat, kag ginsag-uban pa gani niya kami kag ginpainom ang amon mga sapat.” 20 Nagpamangkot ang ila amay, “Ti, diin na siya? Ngaa ginbayaan ninyo siya? Tawga ninyo siya kag agdaha nga magkaon.”

21 Nagsugot si Moises nga magdayon sa balay ni Reuel, kag sang ulihi ginpaasawa ni Reuel sa iya ang iya anak nga si Zipora. 22 Nagbusong si Zipora kag nagbata sing lalaki, kag gin-ngalanan siya ni Moises nga Gershom,* kay siling niya, “Pangayaw ako sa sini nga lugar.”

23 Pagkaligad sang malawig nga tinuig, napatay ang hari sang Egypt. Pero sige gihapon ang pag-antos sang mga Israelinhon sa ila pagkaulipon. Nagpangayo sila sang bulig, kag nakaabot ini sa Dios. 24 Nabatian sang Dios ang ila mga pag-ugayong, kag gindumdom niya ang iya kasugtanan kay Abraham, Isaac, kag kay Jacob. 25 Nakita sang Dios ang ila kahimtangan kag naluoy gid siya sa ila.

3

Ang Pagtawag kay Moises

1 Isa ka adlaw, nagabantay si Moises sa mga kasapatan sang iya ugangan nga si Jetro* nga pari sang Midian. Gindala ni Moises ang mga sapat sa unhan sang kamingawan kag nakaabot siya sa Horeb,† ang bukid sang Dios. 2 Didto nagpakita sa iya ang anghel sang Ginoo sa dagway sang nagadabadaba nga kalayo sa tunga sang kahoy-kahoy. Nakita ni Moises nga nagadabadaba ang kahoy-kahoy pero wala ini nagakasunog. 3 Nagsiling siya, “Makatilingala! Ngaa bala wala nagakasunog ina nga kahoy-kahoy? Palapitan ko abi kag tan-awon.”

4 Pagkakita sang Ginoo nga nagpalapit si Moises sa pagtan-aw, nagtawag siya sa iya halin sa tunga sang kahoy-kahoy, “Moises, Moises!” Nagsabat si Moises, “Ano tani?” 5 Nagsiling ang Dios, “Indi ka na magpalapit pa. Ubaha ang imo sandalyas, kay balaan ang lugar nga imo ginatindugan. 6 Ako ang Dios sang imo mga katigulangan, ang Dios ni Abraham, Isaac, kag Jacob.” Gintabunan ni Moises ang iya guya, kay nahadlok siya magtan-aw sa Dios.

7 Dayon nagsiling ang Ginoo, “Nakita ko gid ang pag-antos sang akon katawhan sa Egypt. Nabatian ko ang ila pagpangayo sang bulig tungod sa pagpaantos sa ila sang mga nagadumala sa ila sa trabaho, kag naluoy gid ako sa ila tungod sa ila mga pag-antos. 8 Gani nagpanaog ako sa pagluwas sa ila sa kamot sang mga Egyptohanon, kag sa pagdala sa ila sa maayo, malapad, kag mapatubason nga duta,‡ nga ginaestaran subong sang mga Canaanhon, Hithanon, Amornon, Periznon, Hivhanon, kag mga Jebusnon. 9 Karon pamatii ini! Nabatian ko ang pagpangayo sang bulig sang mga Israelinhon, kag nakita ko kon paano sila ginapabudlayan sang mga Egyptohanon. 10 Gani ipadala ko ikaw sa hari sang Egypt sa pagpaguwa sang akon katawhan nga mga Israelinhon sa Egypt.”

11 Pero nagsiling si Moises sa Dios, “Sin-o gid ako nga magkadto sa hari kag magpaguwa sang mga Israelinhon sa Egypt?” 12 Nagsiling ang Dios, “Magaupod ako sa imo, kag amo ini ang mangin tanda nga ako ang nagpadala sa imo: Kon mapaguwa mo na gani ang mga Israelinhon sa Egypt, magasimba kamo sa akon sa sini nga bukid.”

13 Nagsiling si Moises sa Dios, “Halimbawa, makadto ako sa mga Israelinhon kag magsiling sa ila nga ang Dios sang ila mga katigulangan amo ang nagpadala sa akon sa ila, kag mamangkot sila sa akon, ‘Sin-o ang iya ngalan?’ Ti, ano ang akon isabat sa ila?”

14 Nagsabat ang Dios kay Moises, “Ako ang Dios nga amo sa gihapon.§ Amo ini ang imo isabat sa ila: ‘Ang Dios nga amo sa gihapon amo ang nagpadala sa akon sa inyo.’ ” 15 Nagsiling pa gid ang Dios kay Moises, “Ihambal ini sa mga Israelinhon: ‘Ang Ginoo,* ang Dios sang inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob, amo ang nagpadala sa akon sa inyo.’ Kilalahon ako sa akon ngalan nga Ginoo† hasta san-o.”

16 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Lakat kag tipuna ang mga manugdumala sang Israel kag silinga sila, ‘Ang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob, nagpakita sa akon, kag nagsiling: Ginabantayan ko gid kamo, kag nakita ko ang ginahimo sang mga Egyptohanon sa inyo. 17 Nagapromisa ako nga paguwaon ko kamo sa Egypt nga sa diin nagaantos kamo, kag dal-on sa duta sang mga Canaanhon, Hithanon, Amornon, Periznon, Hivhanon, kag mga Jebusnon—ang duta nga maayo kag mapatubason.’

18 “Magapamati sa imo ang mga manugdumala sang Israel. Kag dayon, ikaw kag ang mga manugdumala magkadto sa hari sang Egypt kag magsiling sa iya, ‘Nagpakigkita sa amon ang Ginoo, ang Dios sang mga Hebreo. Gani kon mahimo tuguti kami sa paglakat sing tatlo ka adlaw sa kamingawan sa paghalad sa Ginoo nga amon Dios.’ 19 Pero nahibaluan ko nga indi kamo pagtugutan sang hari sang Egypt luwas lang kon may magpilit sa iya. 20 Gani silutan ko ang mga Egyptohanon paagi sa mga milagro nga himuon ko sa ila. Pagkatapos tugutan na niya kamo sa paglakat. 21 Kag himuon ko nga magmaayo sa inyo ang mga Egyptohanon, para kon maglakat na kamo pabalunan pa nila kamo. 22 Ang mga babayi nga Israelinhon magapangayo sang mga alahas nga pilak kag bulawan kag sang mga bayo sa ila kasilingan nga mga Egyptohanon kag sa mga pangayaw didto sa Egypt. Kag ipasuksok ninyo ini nga mga butang sa inyo mga kabataan. Sa sini nga paagi, makuhaan ninyo sang mga pagkabutang ang mga Egyptohanon.”

4

Ang mga Milagro nga Nagapakita sang Gahom sang Dios

1 Nagsabat si Moises, “Paano kon indi magpati sa akon ang mga Israelinhon ukon magpamati sa akon isiling? Paano kon magsiling sila, ‘Wala nagpakita sa imo ang Ginoo’?” 2 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Ano inang ginauyatan mo?” Nagsabat si Moises, “Baston.”* 3 Nagsiling ang Ginoo, “Ihaboy ina sa duta.” Gani ginhaboy ni Moises ang baston kag nahimo ini nga man-og, kag nagdalagan siya palayo sini. 4 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Dakpa ang man-og sa ikog.” Gani gindakop ni Moises ang man-og kag nahimo ini liwat nga baston. 5 Nagsiling ang Ginoo, “Himua ini nga milagro para magpati sila nga ako, ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob, nagpakita sa imo.”

6 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Ibutang ang imo kamot sa sulod sang imo bayo.” Gintuman ini ni Moises, kag sang ginkuha na niya ang iya kamot, puwerte ini kaputi tungod nga gintubuan ini sang delikado nga balatian sa panit.† 7 Nagsiling ang Ginoo, “Ibutang liwat ang imo kamot sa sulod sang imo bayo.” Gintuman ini ni Moises, kag sang ginkuha na niya ang iya kamot, maayo na ini pareho sa iban nga mga parte sang iya lawas.

8 Dayon nagsiling ang Ginoo, “Kon indi sila magpati sa una nga milagro, mapati na sila sa ikaduha. 9 Pero kon indi pa gid gani sila magpati sa imo pagkatapos sining duha ka milagro, magkuha ka sang tubig sa Suba sang Nilo kag ibubo ini sa mamala nga duta, kag mahimo ini nga dugo.”

10 Nagsiling si Moises sa Ginoo, “Ginoo, indi ako maayo maghambal. Halin pa sang una pigaw ako pahambalon, kag bisan subong nga nagapakighambal ka sa akon nga imo alagad. Nagautol-utol ako kon maghambal.” 11 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Sin-o bala ang nagahimo sang baba sang tawo? Sin-o bala ang nagahimo sa iya nga bungol ukon apa? Sin-o bala ang nagabuot nga makakita siya ukon mabulag? Indi bala ako, ang Ginoo? 12 Gani lakat, kay buligan ko ikaw sa paghambal kag tudluan ko ikaw kon ano ang imo ihambal.”

13 Pero nagsiling si Moises, “O Ginoo, kon mahimo magpadala ka na lang sang iban.” 14 Naakig ang Ginoo kay Moises, kag nagsiling siya, “Ti, si Aaron na lang nga imo utod, nga kaliwat man ni Levi. Nahibaluan ko nga maayo siya maghambal. Nagapakadto na siya gani diri sa pagpakigkita sa imo. Malipay gid siya kon makita niya ikaw. 15 Estoryahon mo siya, kag tudluan mo siya kon ano ang iya ihambal. Buligan ko kamo nga duha sa paghambal, kag tudluan ko man kamo kon ano ang inyo himuon. 16 Si Aaron ang magahambal sa mga tawo para sa imo. Tudluan mo siya kon ano ang iya ihambal, subong nga daw ikaw ang Dios. 17 Kag dal-a ang imo baston agod paagi sina makahimo ka sang mga milagro.”

Nagbalik si Moises sa Egypt

18 Nagbalik si Moises kay Jetro nga iya ugangan kag nagsiling sa iya, “Tuguti ako sa pagbalik sa akon mga kadugo sa Egypt sa pagtan-aw kon bala buhi pa sila.” Nagsiling si Jetro, “Sige, kag maayo lang nga paglakat.”

19 Antes maghalin si Moises sa Midian nagsiling ang Ginoo sa iya, “Sige, balik na sa Egypt kay nagkalamatay na ang tanan nga gusto magpatay sa imo.” 20 Gani ginkuha ni Moises ang iya asawa kag mga anak nga lalaki kag ginpasakay sa donkey kag nagbalik sa Egypt. Gindala man niya ang baston nga ginsugo sang Dios nga iya dal-on.

21 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Pag-abot mo sa Egypt, himuon mo gid sa atubangan sang hari ang tanan nga milagro nga ginapahimo ko sa imo. Ginhatagan ko ikaw sang gahom sa paghimo sina. Pero patig-ahon ko ang tagipusuon sang hari para indi niya pagtugutan nga maghalin ang mga Israelinhon. 22 Dayon silingon mo siya, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Ginakabig ko ang Israel nga akon kamagulangan nga anak nga lalaki, 23 gani ginsugo ko ikaw nga palakton mo siya para makasimba siya sa akon, pero wala ka magsugot. Gani patyon ko ang kamagulangan mo nga anak nga lalaki!’ ”

24 Sang nagapanglakaton na si Moises kag ang iya pamilya, nagpahuway sila sa isa ka palahuwayan. Ginkadtuan sang Ginoo si Moises kag patyon kuntani. 25-26 Pero nagkuha si Zipora sang matalom nga bato kag gintuli ang iya anak, kag ang panit nga iya nakuha gintandog niya sa kinatawo‡ ni Moises. Dayon nagsiling si Zipora, “Ikaw isa ka duguon nga bana sa akon.” (Ginhambal ini ni Zipora nga may kaangtanan sa pagkatuli.) Gani wala pagpatya sang Ginoo si Moises.

27 Karon, nagsiling ang Ginoo kay Aaron, “Lakat kag sugataa si Moises sa kamingawan.” Gani ginsugata niya si Moises sa Bukid sang Dios kag ginhalukan bilang pag-abiabi. 28 Ginsugiran dayon ni Moises si Aaron sang tanan nga ginsugo sang Ginoo nga ihambal niya, kag sang tanan nga milagro nga ipahimo sa iya.

29 Gani naglakat sila nga duha, kag gintipon nila ang tanan nga manugdumala sang mga Israelinhon. 30 Ginsugiran sila ni Aaron sang tanan nga ginsiling sang Ginoo kay Moises. Kag ginhimo ni Moises ang mga milagro sa atubangan sang mga tawo, 31 kag nagpati sila. Sang nahibaluan nila nga nagakabalaka ang Ginoo sa ila kag nakita niya ang ila mga pag-antos, nagluhod sila kag nagsimba sa Ginoo.

5

Nag-estorya si Moises kag si Aaron sa Hari sang Egypt

1 Sang ulihi nagkadto si Moises kag si Aaron sa hari sang Egypt* kag nagsiling, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: ‘Palakta ang akon katawhan, para makasaulog sila sang piesta para sa akon sa kamingawan.’ ” 2 Nagsiling ang hari, “Sin-o gid ang Ginoo nga magpati ako sa iya kag magtugot nga palakton ko ang mga Israelinhon? Wala ako nakakilala sa Ginoo kag indi ko pagpalakton ang mga Israelinhon.” 3 Nagsabat si Moises kag si Aaron, “Nagpakita sa amon ang Dios sang mga Israelinhon. Gani kon mahimo tuguti kami sa paglakat sing tatlo ka adlaw sa kamingawan para makahalad kami sang mga halad sa Ginoo nga amon Dios, kay kon indi gani, pamatyon niya kami paagi sa balatian ukon inaway.”† 4 Pero nagsiling ang hari sang Egypt, “Ngaa pauntaton ninyo ang mga tawo sa ila trabaho? Balik na kamo sa inyo mga obra! 5 Tan-awa kon daw ano kadamo sang tawo nga pauntaton ninyo sa pag-obra.”

6 Sadto gid nga adlaw, nagmando ang hari sa mga Egyptohanon nga nagadumala sa mga Israelinhon sa trabaho kag sa mga porman nga Israelinhon. Siling niya, 7 “Indi na kamo maghatag sa mga trabahador sang mga dagami nga gamiton nila sa paghimo sang mga tisa, kundi sila na mismo ang magpanguha sini. 8 Pero dapat amo man gihapon kadamo nga tisa ang ila himuon. Mga matamad sila, amo ina nga nagapangabay sila nga palakton ko sila para makahalad sila sa ila Dios. 9 Paobraha pa gid sila sing tudo para magsako pa gid sila kag indi na magsagi pamati sa mga binutig.”

10 Gani naglakat sila sa mga Israelinhon kag nagsiling, “Nagsugo ang hari nga indi na namon kamo paghatagan sang dagami. 11 Kamo na ang magpangita sini bisan diin, pero amo man gihapon kadamo nga tisa ang inyo himuon.” 12 Gani naglalapta ang mga Israelinhon sa bilog nga Egypt sa pagpanguha sang dagami. 13 Ginapadali sila sang mga manugdumala sa trabaho nga nagasiling, “Himua ninyo ang amo gihapon nga kadamuon sang tisa kada adlaw pareho sang inyo ginahimo sadto sang ginahatagan pa kamo sang dagami.” 14 Dayon ginkastigo nila ang mga porman nga Israelinhon kag ginpamangkot, “Ngaa wala ninyo mahimo kahapon kag subong ang kadamuon sang tisa nga ginapahimo sa inyo, nga pareho kadamo sadto?”

15 Gani nagkadto dayon ang mga porman nga Israelinhon sa hari kag nagreklamo, “Ngaa amo ini ang pagtratar mo sa amon nga imo mga suluguon? 16 Wala kami ginahatagan sang dagami, pero ginapilit kami nga maghimo sang amo man gihapon kadamo nga tisa, kag ginakastigo pa kami. Sala gid ini sang imo mga tinawo!” 17 Nagsiling ang hari, “Mga matamad gid kamo, amo ina nga nagapangabay kamo nga palakton ko kamo para makahalad kamo sa Ginoo. 18 Balik na kamo sa inyo mga obra! Indi kamo paghatagan sang dagami, pero amo man gihapon kadamo nga tisa ang inyo himuon.”

19 Tungod nga nag-insister ang hari nga himuon gid nila ang kadamuon sang tisa nga ginapahimo sa ila kada adlaw, nareyalisar sang mga porman nga Israelinhon nga mabudlayan gid sila. 20 Paghalin nila sa hari, nakita nila si Moises kag si Aaron nga nagahulat sa ila. 21 Nagsiling sila kay Moises kag kay Aaron, “Kabay pa nga silutan kamo sang Ginoo, kay tungod sa inyo nangakig sa amon ang hari kag ang iya mga opisyal. Ang inyo ginhimo mangin kabangdanan sa pagpatay nila sa amon.”

Nagpromisa ang Dios nga Luwason Niya ang mga Israelinhon

22 Nagdangop liwat si Moises sa Ginoo kag nagpangamuyo, “O Ginoo, ngaa ginapaantos mo ang imo katawhan? Ngaa bala nga ginpadala mo pa ako sa ila? 23 Halin sang ginsugid ko sa hari ang imo mensahi, ginpintasan pa gid niya ang imo katawhan, kag wala mo gid sila pagluwasa.”

6

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Karon makita mo kon ano ang pagahimuon ko sa hari sang Egypt.* Tungod sa gahom nga akon ipakita, tugutan niya nga maghalin kamo sa iya nasyon. Mapilitan siya nga magpahalin sa inyo.”

2 Nagsiling pa gid ang Dios kay Moises, “Ako amo ang Ginoo. 3 Nagpakita ako kay Abraham, kay Isaac, kag kay Jacob bilang Makagagahom nga Dios, pero wala ko ginpahayag sa ila ang akon ngalan nga Ginoo†. 4 Naghimo ako sang kasugtanan sa ila, nga ihatag ko sa ila ang duta sang Canaan nga sa diin nag-estar sila bilang mga pangayaw. 5 Nabatian ko ang mga pag-ugayong sang mga Israelinhon nga ginaulipon sang mga Egyptohanon, kag ginadumdom ko ang akon kasugtanan sa ila. 6 Gani silinga ang mga Israelinhon: ‘Ako amo ang Ginoo. Hilwayon ko kamo sa pagkaulipon sa Egypt. Paagi sa akon gahom, silutan ko sing puwerte gid ang mga Egyptohanon, kag luwason ko kamo. 7 Kabigon ko kamo nga akon katawhan kag ako mangin inyo Dios. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo nga inyo Dios nga naghilway sa inyo sa pagkaulipon sa Egypt. 8 Dal-on ko kamo sa duta nga akon ginsumpa nga ihatag kay Abraham, Isaac kag Jacob. Ihatag ko ini sa inyo, kag inyo ini panag-iyahan. Ako amo ang Ginoo.’ ”

9 Ginhambal ini ni Moises sa mga Israelinhon, pero wala sila nagpati sa iya tungod kay nadulaan na sila sing paglaom sa sobra nga pagpaantos sa ila bilang mga ulipon.

10 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 11 “Lakat, kag silinga ang Faraon nga hari sang Egypt nga pahalinon na niya ang mga Israelinhon sa iya nasyon.” 12 Pero nagsiling si Moises sa Ginoo, “Kon ang mga Israelinhon indi gani magpamati sa akon, ang hari pa ayhan? Labi na nga indi ako maayo maghambal!”

13 Pero nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, “Silinga ninyo ang mga Israelinhon kag ang Faraon nga hari sang Egypt nga ginsugo ko kamo sa pagpaguwa sa mga Israelinhon sa Egypt.”

Ang mga Katigulangan ni Moises kag ni Aaron

14 Amo ini ang mga katigulangan sang mga panimalay nga naghalin sa mga tribo sang Israel: Ang mga anak nga lalaki ni Reuben, nga kamagulangan nga anak ni Israel, amo sila ni Hanoc, Palu, Hezron, kag Carmi. Sila kag ang ila mga kaliwat amo ang mga pamilya nga naghalin kay Reuben.

15 Ang mga anak nga lalaki ni Simeon amo sila ni Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar, kag Shaul. (Ining si Shaul anak ni Simeon sa Canaanhon nga babayi.) Sila kag ang ila mga kaliwat amo ang mga pamilya nga naghalin kay Simeon.

16 Ang mga anak nga lalaki ni Levi suno sa kasaysayan sang iya mga kaliwat amo sila ni Gershon, Kohat, kag Merari. Nagkabuhi si Levi sing 137 ka tuig.

17 Ang mga anak nga lalaki ni Gershon amo si Libni kag si Shimei.

18 Ang mga anak nga lalaki ni Kohat amo sila ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel. Nagkabuhi si Kohat sing 133 ka tuig.

19 Ang mga anak nga lalaki ni Merari amo si Mali kag si Mushi. Amo ini ang mga pamilya nga naghalin kay Levi suno sa kasaysayan sang iya mga kaliwat.

20 Ginpangasawa ni Amram si Jokebed nga utod sang iya amay. Kag ang ila mga anak nga lalaki amo si Aaron kag si Moises. Nagkabuhi si Amram sing 137 ka tuig.

21 Ang mga anak nga lalaki ni Izhar amo sila ni Kora, Nefeg, kag Zicri.

22 Ang mga anak nga lalaki ni Uziel amo sila ni Mishael, Elzafan, kag Sitri.

23 Ginpangasawa ni Aaron si Elisheba, nga anak ni Aminadab kag utod ni Nashon. Ang ila mga anak nga lalaki amo sila ni Nadab, Abihu, Eleazar, kag Itamar.

24 Ang mga anak nga lalaki ni Kora amo sila ni Asir, Elkana, kag Abiasaf. Sila kag ang ila mga kaliwat amo ang mga pamilya nga naghalin kay Kora.

25 Si Eleazar nga anak ni Aaron nagpangasawa sa isa sa mga anak ni Putiel. Ang ila anak nga lalaki amo si Finehas.

Sila amo ang mga katigulangan sang mga pamilya nga naghalin kay Levi.

26 Ang Aaron kag Moises nga ginmitlang sa sini nga lista amo man ang Aaron kag Moises nga ginsugo sang Ginoo nga paguwaon ang bilog nga puwersa sang Israel sa Egypt. 27 Amo ini sila ang nagpakighambal sa Faraon nga hari sang Egypt nga paguwaon ang mga Israelinhon sa Egypt.

Si Aaron ang Maghambal para kay Moises

28 Sang nagpakig-estorya sadto ang Ginoo kay Moises sa Egypt, 29 nagsiling siya sa iya, “Ako amo ang Ginoo. Sugiri ang Faraon nga hari sang Egypt sang tanan nga ginsiling ko sa imo.” 30 Pero nagsiling si Moises sa Ginoo, “Indi ako maayo maghambal, gani indi magpamati ang hari sa akon.”

7

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Pamati! Himuon ko ikaw nga daw isa ka dios para sa hari sang Egypt.* Magapakighambal ka sa iya paagi kay Aaron nga imo utod. 2 Sugiri si Aaron sang tanan nga ginasiling ko sa imo, kag ipasiling ini sa iya sa hari. Silingon niya ang hari nga paguwaon niya ang mga Israelinhon sa iya nasyon. 3 Pero patig-ahon ko ang tagipusuon sang hari, kag bisan pa maghimo ako sang madamo nga milagro kag makatilingala nga mga butang sa Egypt, 4 indi siya magpamati sa inyo. Dayon silutan ko ang Egypt sing puwerte gid, kag paguwaon ko ang bilog nga puwersa sang Israel nga akon katawhan. 5 Kon masilutan ko na ang mga Egyptohanon, kag mapaguwa ko na ang mga Israelinhon sa ila nasyon, mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

6 Gintuman ni Moises kag ni Aaron ang ginsugo sang Ginoo sa ila. 7 Nagaedad si Moises sing 80 ka tuig kag si Aaron 83 sang nagpakighambal sila sa hari sang Egypt.

8 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 9 “Kon magsiling ang hari sang Egypt nga maghimo kamo sang milagro, ikaw Moises magsiling kay Aaron, ‘Ihaboy ang imo baston sa atubangan sang hari, kag mahimo ini nga man-og.’ ”

10 Gani nagkadto si Moises kag si Aaron sa hari kag ginhimo nila ang ginsiling sang Ginoo. Ginhaboy ni Aaron ang iya baston sa atubangan sang hari kag sang iya mga opisyal, kag nahimo ini nga man-og. 11 Ginpatawag dayon sang hari ang iya mga maalamon nga tawo kag mga madyikero, kag paagi sa ila nga mga madyik, nahimo man nila ang pareho sadto nga milagro. 12 Ang kada isa sa ila naghaboy sang ila baston kag nahimo man ini nga mga man-og. Pero ginlamon sang man-og ni Aaron ang ila mga man-og. 13 Pero matig-a gihapon ang tagipusuon sang hari, kag wala siya nagpamati kay Moises kag kay Aaron, pareho sang ginsiling sang Ginoo.

Ang Suba sang Nilo Nangin Dugo

14 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Matig-a gid ang tagipusuon sang hari; indi niya pagpalakton ang katawhan sang Israel. 15 Gani kadtuan mo ang hari buwas sa aga sa iya pagkadto sa Suba sang Nilo. Didto ka magpakigkita sa iya sa higad sang suba kag dal-on mo gid ang imo baston nga nahimo nga man-og. 16 Silingon mo siya, ‘Ang Ginoo, ang Dios sang mga Hebreo, nagsugo sa akon sa pagsiling sini sa imo: Palakta ang akon katawhan para makasimba sila sa akon sa kamingawan. Pero hasta subong wala ka gid nagtuman. 17 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga paagi sa akon pagahimuon mahibaluan mo nga ako amo ang Ginoo. Paagi sa sini nga baston, hampakon ko ang tubig sang Nilo kag mahimo ang tubig nga dugo. 18 Magakalamatay ang mga isda, kag magabaho ang suba, kag indi na makainom ang mga Egyptohanon sang tubig sini.’ ”

19 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Moises, “Silinga si Aaron nga itudlo niya ang iya baston sa mga katubigan sang Egypt: sa mga suba, sapa, kanal, punong kag sa tanan nga ginatipunan sang tubig, kag mahimo ini tanan nga dugo. Amo ini ang matabo sa bisan diin sa Egypt. Pati ang tubig sa mga suludlan†nga kahoy ukon bato mangin dugo.”

20 Gintuman ni Moises kag ni Aaron ang ginsugo sang Ginoo. Samtang nagatulok ang hari kag ang iya mga opisyal, ginbayaw ni Aaron ang iya baston kag ginhampak sa Suba sang Nilo, kag ang tanan nga tubig nahimo nga dugo. 21 Nagkalamatay ang mga isda kag nagbaho gid ang suba, gani indi na makainom ang mga Egyptohanon. Bisan diin sa Egypt may mga dugo. 22 Pero ginhimo man ini nga milagro sang mga madyikero nga Egyptohanon paagi sa ila madyik. Gani matig-a gihapon ang tagipusuon sang hari, kag wala siya nagpamati kay Moises kag kay Aaron, pareho sang ginsiling sang Ginoo. 23 Nagbalik ang hari sa iya palasyo, kag wala lang niya ato ginsapak. 24 Nagkutkot ang mga Egyptohanon sa palibot sang Suba sang Nilo para makakuha sang ilimnon nga tubig, kay indi na nila mainom ang tubig sa suba.

Ang mga Paka

25 Pagkaligad sang pito ka adlaw halin sang paghampak sang Ginoo sang Suba sang Nilo paagi kay Aaron,

8

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Kadtui ang hari sang Egypt* kag silinga siya, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Palakta ang akon katawhan para makasimba sila sa akon. 2 Kon indi mo gani sila pagpalakton, padagsaon ko ang mga paka sa bilog mo nga nasyon. 3 Mapuno sang mga paka ang Suba sang Nilo kag magasulod sila sa imo palasyo, sa imo kuwarto kag bisan sa imo hiligdaan. Magasulod man sila sa mga balay sang imo mga opisyal kag sang imo katawhan, kag pati sa mga dapog kag sa ginamasahan sang harina. 4 Luksuhan ka sang mga paka pati ang imo katawhan kag ang tanan mo nga opisyal.’ ”

5 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Moises, “Silinga si Aaron nga iuntay niya ang iya kamot nga may baston sa mga suba, sapa, kanal, kag sa mga punong, kag magaguluwa ang mga paka sa bilog nga Egypt.”

6 Gani gin-untay ni Aaron ang iya kamot sa mga tubig sang Egypt, kag nagguluwa ang mga paka kag naglapta sa bilog nga Egypt. 7 Pero ginhimo man ini nga milagro sang mga madyikero paagi sa ila mga madyik. Napaguwa man nila ang mga paka sa mga katubigan sang Egypt.

8 Ginpatawag sang hari si Moises kag si Aaron kag ginsilingan, “Magpangamuyo kamo sa Ginoo nga kuhaon niya ang mga paka sa akon kag sa akon katawhan, kag palakton ko ang inyo mga kasimanwa sa paghalad sa Ginoo.” 9 Nagsiling si Moises sa hari, “Hambala lang ako kon san-o ako magpangamuyo para sa imo, sa imo mga opisyal, kag sa imo katawhan, para madula inang mga paka sa inyo kag sa inyo mga balay. Kag ang mabilin lang nga mga paka amo ang sa Suba sang Nilo.” 10 Nagsabat ang hari, “Pangamuyui ako buwas.” Nagsiling si Moises, “Matuman ina suno sa ginsiling mo para mahibaluan mo nga wala na sing iban nga pareho sa Ginoo nga amon Dios. 11 Madula ang tanan nga paka sa inyo; ang mabilin lang amo ang sa Suba sang Nilo.”

12 Paghalin ni Moises kag ni Aaron sa hari, nagpangamuyo si Moises sa Ginoo nga kuhaon niya ang mga paka nga iya ginpadala sa Egypt. 13 Kag gintuman sang Ginoo ang ginpangabay ni Moises. Nagkalamatay ang mga paka sa mga balay, sa mga ugsaran, kag sa mga kaumahan. 14 Gintipon ini sang mga Egyptohanon kag mataas gid ang ila mga tinumpok, kag nagbaho ang bilog nga duta sang Egypt. 15 Pero pagkakita sang hari nga wala na ang mga paka, ginpatig-a niya liwat ang iya tagipusuon, kag wala siya nagpamati kay Moises kag kay Aaron, pareho sang ginsiling sang Ginoo.

Ang mga Lamok

16 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Silinga si Aaron nga ihampak niya ang baston sa duta, kag mahimo nga mga lamok† ang mga yab-ok sa bilog nga duta sang Egypt.” 17 Gintuman nila ini, kag sang ginhampak ni Aaron sang iya baston ang duta, nahimo nga mga lamok ang mga yab-ok sa bilog nga duta sang Egypt. Kag nagsalakay ang mga lamok sa mga tawo kag sa mga sapat. 18 Gintinguhaan man ini sang mga madyikero nga sundon paagi sa ila mga madyik, pero wala nila masunod. Padayon nga nagasalakay ang mga lamok sa mga tawo kag sa mga sapat.

19 Nagsiling ang mga madyikero sa hari, “Dios ang naghimo sini!” Pero matig-a gihapon ang tagipusuon sang hari, kag wala gid siya nagpamati, pareho sang ginsiling sang Ginoo.

Ang mga Sapat-sapat

20 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Aga ka pa magbangon buwas kag kadtui ang hari samtang nagapakadto siya sa suba. Silinga siya nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Palakta ang akon katawhan para makasimba sila sa akon. 21 Kon indi mo gani sila pagpalakton, padal-an ko ikaw sang madamo gid nga mga sapat-sapat nga magahalit sa imo kag sa imo mga opisyal kag katawhan. Mapuno sang mga sapat-sapat ang inyo mga balay, kag ang duta matabunan sini. 22 Pero indi mangin pareho sina sa duta sang Goshen nga sa diin nagaestar ang akon katawhan; indi makita didto ang madamo gid nga mga sapat-sapat, para mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo, ara sa sina nga lugar. 23 Lainon ko ang akon pagtratar sa akon katawhan sa imo katawhan. Ini nga milagro himuon ko buwas.’ ” 24 Ginhimo matuod ini sang Ginoo. Nagsulod ang madamo gid nga mga sapat-sapat sa palasyo sang hari kag sa mga balay sang iya mga opisyal, kag ang bilog nga duta sang Egypt nahalitan sini.

25 Gani ginpatawag dayon sang hari si Moises kag si Aaron, kag ginsilingan, “Sige, maghalad kamo sa inyo Dios, pero diri lang sa Egypt.” 26 Nagsabat si Moises, “Indi puwede nga diri kami maghalad sa Egypt, kay ang amon mga halad sa Ginoo nga amon Dios makangilil-ad para sa mga Egyptohanon. Kag kon maghalad kami sang mga halad nga makangilil-ad para sa ila, sigurado nga batuhon nila kami. 27 Kinahanglan malakat kami sing tatlo ka adlaw pakadto sa kamingawan sa paghalad didto sang mga halad sa Ginoo nga amon Dios, suno sa ginsugo niya sa amon.” 28 Nagsiling ang hari, “Tugutan ko kamo nga maghalad sang mga halad sa Ginoo nga inyo Dios sa kamingawan, pero indi lang kamo magpalayo. Karon, pangamuyui na ninyo ako.” 29 Nagsabat si Moises, “Sige, paghalin ko diri, mangamuyo ako sa Ginoo, kag sa buwas madula na sa inyo tanan ang mga sapat-sapat. Pero siguraduhon mo nga indi mo kami pagtuntuhon liwat nga indi kami pagpalakton sa paghalad sang mga halad sa Ginoo.”

30 Naghalin dayon si Moises, kag nagpangamuyo sa Ginoo, 31 kag gintuman sang Ginoo ang ginpangabay ni Moises. Naghalin ang mga sapat-sapat sa tanan nga Egyptohanon. Wala gid sing may nabilin nga mga sapat-sapat. 32 Pero ginpatig-a gihapon sang hari ang iya tagipusuon kag wala niya pagpalakta ang mga Israelinhon.

9

Ang Balatian sa mga Kasapatan

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Kadtui ang hari sang Egypt* kag silinga siya, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang mga Hebreo: Palakta ang akon katawhan para makasimba sila sa akon. 2 Kon indi mo pa gid gani sila pagpalakton, 3 padal-an ko sang makamamatay nga balatian ang imo mga kasapatan nga ara sa uma—mga kabayo, mga donkey, mga camel, mga baka, mga karnero, kag mga kanding. 4 Pero lainon ko ang akon pagtratar sa kasapatan sang mga Israelinhon sa kasapatan sang mga Egyptohanon, para wala sing may mapatay sa mga kasapatan sang mga Israelinhon.’ ” 5 Ginpahibalo sang Ginoo nga himuon niya ini pagkasunod nga adlaw, 6 kag ginhimo niya matuod ini. Nagkalamatay ang tanan nga kasapatan sang mga Egyptohanon nga ara sa uma, pero wala gid sing may napatay sa mga kasapatan sang mga Israelinhon. 7 Nagpadala ang hari sang mga tawo sa pag-usisa kon matuod nga wala sing may napatay sa mga kasapatan sang mga Israelinhon. Pero bisan nahibaluan niya nga matuod ini, matig-a gihapon ang iya tagipusuon kag wala niya pagpalakta ang mga Israelinhon.

Ang mga Hubag

8 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, “Magkuha kamo sang tag-isa ka hakop nga abo sa hurnohan kag isabwag ini ni Moises sa hangin sa atubangan sang hari. 9 Magalapta ini nga yab-ok sa bilog nga Egypt, kag tungod sini magatubo ang mga hubag sa lawas sang mga tawo kag sang mga sapat.” 10 Gani nagkuha si Moises kag si Aaron sang abo sa hurnohan kag nagtindog sa atubangan sang hari. Ginsabwag ini ni Moises sa hangin, kag gintubuan sang mga hubag ang mga tawo kag mga sapat. 11 Bisan ang mga madyikero indi makaatubang kay Moises, kay pati sila gintubuan man sang mga hubag pareho sa tanan nga Egyptohanon. 12 Pero ginpatig-a pa gid sang Ginoo ang tagipusuon sang hari, kag wala gid siya nagpamati kay Moises kag kay Aaron, pareho sang ginsiling sang Ginoo kay Moises.

Ang Ulan nga Yelo

13 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Aga ka pa magbangon buwas kag kadtui ang hari, kag silinga, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang mga Hebreo: Palakta ang akon katawhan para makasimba sila sa akon. 14 Kay kon indi gani, magapadala ako sang grabe gid nga kahalitan sa imo, sa imo mga opisyal, kag sa imo katawhan para mahibaluan mo nga wala na sang pareho sa akon sa bilog nga kalibutan. 15 Bisan sadto pa, puwede ko ikaw laglagon kag ang imo katawhan paagi sa balatian, kag wala ka na kuntani subong. 16 Pero gintugutan ko ikaw nga mabuhi para sa sini nga katuyuan: agod mapakita ko sa imo ang akon gahom kag agod mangin bantog ang akon ngalan sa bilog nga kalibutan. 17 Pero nagapabugal ka gihapon sa akon katawhan, kag wala mo sila gintugutan nga maglakat. 18 Gani buwas, sa amo man sini nga oras, paulanon ko sang yelo nga puwerte kabaskog, nga wala pa gid matabo sa Egypt halin sang pagtukod sini. 19 Gani magsugo ka gilayon nga pasilungan ang tanan mo nga kasapatan kag ang tanan mo nga ulipon nga ara sa uma, kay ang tanan nga ara sa guwa, tawo man ukon sapat, magakalamatay kon matup-an sang ulan nga yelo.’ ” 20 Ang iban nga mga opisyal sang hari hinadlukan sa ginsiling sang Ginoo, gani dali-dali nila nga ginpapasilong ang ila mga ulipon kag mga kasapatan. 21 Pero may iban nga wala nagsapak sa ginsiling sang Ginoo; ginpabay-an nila sa guwa ang ila mga ulipon kag mga kasapatan.

22 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Ibayaw ang imo baston† sa langit para magaulan sang yelo sa bilog nga Egypt—sa mga tawo, sa mga sapat kag sa tanan nga tanom.” 23 Gani sang ginbayaw ni Moises ang iya baston sa langit, ginpadaguob sang Ginoo, ginpaulan sang yelo kag ginpakilat. Ang mga yelo nga ginpaulan sang Ginoo sa duta sang Egypt 24 amo ang pinakagrabe halin sang nangin isa ka nasyon ang Egypt. Samtang nagaulan sang mga yelo, sige ang pangilat. 25 Ang tanan nga tawo kag sapat nga ara sa guwa nahalitan, pati ang tanan nga tanom kag kahoy. 26 Ang wala lang maulanan sang yelo amo ang Goshen nga sa diin nagaestar ang mga Israelinhon.

27 Ginpatawag dayon sang hari si Moises kag si Aaron. Nagsiling siya sa ila, “Sini nga tion ginaako ko nga nakasala ako. Husto ang Ginoo; kag ako kag ang akon katawhan amo ang sala. 28 Pangabaya ang Ginoo nga untatan na niya ining puwerte nga daguob kag ulan nga yelo. Palakton ko na kamo; indi na kamo dapat magpabilin pa diri.”

29 Nagsabat si Moises, “Kon makaguwa na ako sa siyudad, bayawon ko ang akon mga kamot sa pagpangamuyo sa Ginoo. Dayon magauntat ang daguob kag indi na mag-ulan sang yelo, para mahibaluan mo nga ang kalibutan iya sang Ginoo. 30 Pero nahibaluan ko nga ikaw kag ang imo mga opisyal wala gihapon nagakahadlok sa Ginoong Dios.”

31 (Nagkalapierdi ang mga tanom nga flax‡ kag barley, kay alanihon na sadto ang mga barley kag nagapamulak na ang mga flax. 32 Pero wala nagkalapierdi ang mga trigo kag espelta§ kay indi pa ini alanihon.)

33 Naghalin si Moises sa hari kag nagguwa sa siyudad. Ginbayaw niya ang iya mga kamot sa pagpangamuyo sa Ginoo; kag nag-untat ang daguob, ang pagtupa sang mga yelo, kag ang ulan. 34 Pagkakita sang hari nga nag-untat na ang ulan, ang mga yelo, kag ang daguob, nagpakasala siya liwat. Ginpatig-a niya kag sang iya mga opisyal ang ila tagipusuon. 35 Sa katig-a sang iya tagipusuon wala niya pagpalakta ang mga Israelinhon, pareho sang ginsiling sang Ginoo paagi kay Moises.

10

Ang mga Apan

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Kadtui ang hari sang Egypt,* kay ginpatig-a ko ang iya tagipusuon kag ang tagipusuon sang iya mga opisyal, para padayon ko nga mapakita sa ila ining akon mga milagro, 2 kag para masugid ninyo sa inyo mga anak kag mga apo kon paano ko ginsilutan ang mga Egyptohanon kag kon paano ako naghimo sang mga milagro sa ila. Sa sini nga paagi mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.”

3 Gani nagkadto si Moises kag si Aaron sa hari kag nagsiling sa iya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang mga Hebreo, ‘Hasta san-o ka pa bala nga indi magpaubos sa akon? Palakta ang akon katawhan para makasimba sila sa akon. 4 Kon indi mo gani sila pagpalakton, padal-an ko buwas sang mga apan ang imo nasyon. 5 Tungod sa ila kadamo, indi na makita ang duta. Pagakaunon nila ang nabilin nga mga tanom nga wala mapierdi sang ulan nga yelo, pati ang tanan ninyo nga kahoy. 6 Mapuno sang mga apan ang imo palasyo kag ang mga balay sang imo mga opisyal kag mga katawhan. Wala gid sing may nakita nga pareho sini sa duta sang Egypt halin sang pag-abot diri sang inyo mga katigulangan hasta subong.’ ” Dayon nagtalikod sila ni Moises kag naglakat.

7 Nagsiling ang mga opisyal sang hari sa iya, “Hasta san-o mo pa bala pabay-an ini nga kalamidad† nga maghalit sa aton? Palakta na ang mga Israelinhon, para makasimba sila sa Ginoo nga ila Dios. Wala mo bala nareyalisar nga guba na ang Egypt?”

8 Gani ginpabalik liwat si Moises kag si Aaron sa hari. Nagsiling ang hari sa ila, “Sige, makalakat na kamo sa pagsimba sa Ginoo nga inyo Dios. Pero sugiri ninyo ako kon sin-o ang inyo updon sa paglakat.” 9 Nagsabat si Moises, “Malakat kami tanan, bata kag tigulang. Dal-on namon ang amon mga kabataan kag mga kasapatan, kay tanan kami magasaulog sang piesta para sa Ginoo.”

10 Nagsiling ang hari nga may pag-insulto, “Kabay pa nga updan kamo sang Ginoo kon palakton ko kamo kag ang inyo pamilya! Maathag nga malain ang inyo tuyo kay malagyo kamo. 11 Indi ako magsugot! Ang mga lalaki lang ang maglakat para magsimba sa Ginoo, kon amo gid man ina ang inyo gusto.” Ginpahalin dayon si Moises kag si Aaron sa atubangan sang hari.

12 Nagsiling dayon ang Ginoo kay Moises, “Itudlo ang imo baston‡ sa duta sang Egypt para mag-abot ang mga apan, kag kaunon nila ang nabilin nga mga tanom nga wala mapierdi sang ulan nga yelo.” 13 Gani gintudlo ni Moises ang iya baston sa duta sang Egypt, kag nagpadala ang Ginoo sang hangin nga halin sa east sa bilog nga adlaw kag gab-i. Pagkaaga nagdala ang hangin sang mga apan 14 nga puwerte kadamo, kag naghugpa ini sa bilog nga Egypt. Wala pa gid sing pareho sadto nga pagsalakay sang apan halin sang una kag bisan sang ulihi. 15 Nagtabon sila sa bilog nga duta sang Egypt hasta nga daw nag-itom ang duta. Ginpangaon nila ang nabilin nga mga tanom nga wala mapierdi sang ulan nga yelo, pati ang tanan nga bunga sang kahoy. Wala gid sing may nabilin nga tanom sa bilog nga Egypt. 16 Dali-dali nga ginpatawag sang hari si Moises kag si Aaron, kag ginsilingan, “Nakasala ako sa Ginoo nga inyo Dios kag sa inyo. 17 Gani patawara ninyo ako liwat, kag magpangamuyo kamo sa Ginoo nga inyo Dios nga kuhaon niya sa akon ining mga apan nga makapatay sa mga tanom.”

18 Ginbayaan dayon ni Moises ang hari kag nagpangamuyo sa Ginoo. 19 Nagsabat ang Ginoo paagi sa pagpadala sang mabaskog nga hangin nga halin sa west, kag ginpalid sini ang mga apan sa Mapula nga Dagat. Wala na gid sing apan nga nabilin sa bilog nga Egypt. 20 Pero ginpatig-a gihapon sang Ginoo ang tagipusuon sang hari, kag wala niya pagpalakta ang mga Israelinhon.

Ang Kadulom

21 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Ibayaw ang imo kamot sa langit para tabunan sang puwerte nga kadulom ang duta sang Egypt.” 22 Gani ginbayaw ni Moises ang iya kamot sa langit, kag nagdulom gid sa bilog nga duta sang Egypt sa sulod sang tatlo ka adlaw. 23 Wala sing may nagguwa nga mga Egyptohanon sa ila balay sa sulod sang tatlo ka adlaw kay indi sila makakita. Pero ang mga Israelinhon ya may kasanag sa ila lugar nga ginaestaran.

24 Ginpatawag dayon sang hari si Moises kag ginsilingan, “Sige, magsimba na kamo sa Ginoo. Dal-a pati ang inyo mga pamilya, pero ibilin lang ang inyo mga kasapatan.” 25 Pero nagsabat si Moises, “Kinahanglan nga dal-on namon ang amon mga kasapatan para makahalad kami sang mga halad, pati na sang mga halad nga ginasunog para sa Ginoo nga amon Dios. 26 Dal-on gid namon ang amon mga kasapatan; wala gid sing may mabilin bisan isa sa ila, kay wala kami kahibalo kon ano nga sapat ang ipahalad sa amon sang Ginoo nga amon Dios. Mahibaluan lang namon ini kon didto na kami.”

27 Pero ginpatig-a gihapon sang Ginoo ang tagipusuon sang hari, kag wala niya sila pagpalakta. 28 Nagsiling ang hari kay Moises, “Halin ka sa akon atubangan! Indi ka na magpakita sa akon liwat, kay kon makit-an ko pa gani ikaw, ipapatay ko ikaw.” 29 Nagsabat si Moises, “Kon amo ina ang gusto mo, indi na ako magpakita sa imo liwat.”

11

Pagapatyon ang mga Kamagulangan nga Lalaki sang mga Egyptohanon

1 Nakasiling sadto ang Ginoo kay Moises, “Padal-an ko sang isa pa ka kahalitan ang hari kag ang Egypt. Pagkatapos sina, palakton na niya kamo. Tabugon pa gani niya kamo tungod nga gusto na gid niya nga maghalin kamo. 2 Silinga ang mga Israelinhon, lalaki kag babayi, nga magpangayo sila sa ila mga kasilingan nga mga Egyptohanon sang mga alahas nga pilak kag bulawan.” 3 (Ginbuot sang Ginoo nga magmaayo ang mga Egyptohanon sa mga Israelinhon. Kag gintahod gid si Moises sang mga opisyal sang hari kag sang mga pumuluyo sang Egypt.)

4 Gani nagsiling si Moises sa hari, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Magalabay ako sa Egypt sa mga tungang gab-i, 5 kag magakalamatay ang mga kamagulangan nga lalaki sa Egypt, halin sa kamagulangan sang hari, nga amo ang magabulos sa trono, pakadto sa kamagulangan sang pinakakubos nga ulipon nga babayi. Pati ang tanan nga kamagulangan sang mga kasapatan magakalamatay man. 6 Mabatian ang puwerte nga paghinibi sa bilog nga Egypt nga wala pa gid matabo halin sang una, kag wala na sing may matabo pa nga pareho sini. 7 Pero sa mga Israelinhon bisan taghol sang ido indi mabatian.’ Sa sini nga paagi mahibaluan ninyo nga lain ang pagtratar sang Ginoo sa mga Israelinhon sang sa mga Egyptohanon. 8 Kag ang tanan mo nga opisyal magapalapit sa akon nga nagasaludo kag magasiling, ‘Lakat ka na upod sa mga tawo nga nagasunod sa imo!’ Pagkatapos sina, malakat ako.” Dayon naghalin si Moises sa atubangan sang hari nga puwerte ang iya kaakig.

9 Nagsiling sadto ang Ginoo kay Moises, “Indi magpamati ang hari sa imo para madamo pa nga milagro ang himuon ko sa Egypt.” 10 Ini nga mga milagro ginhimo ni Moises kag ni Aaron sa atubangan sang hari, pero ginpatig-a sang Ginoo ang tagipusuon sang hari, kag wala pagtuguti sang hari nga maghalin ang mga Israelinhon sa iya nasyon.

12

Ang Paglabay sang Anghel

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron didto sa Egypt, 2 “Sugod subong, ini nga bulan amo ang una nga bulan sang tuig para sa inyo. 3 Ipahibalo ninyo sa bilog nga komunidad sang Israel nga sa ikanapulo nga adlaw sang sini nga bulan, ang kada pamilya magpreparar sang isa ka karnero ukon kanding. 4 Kon ang isa ka pamilya gamay lang nga indi makaubos sang isa ka karnero, mag-ambitanay sila sang ila kasilingan. Partidahon nila ini suno sa ila kadamuon kag suno sa makaon sang kada tawo. 5 Kinahanglan ang karnero ukon kanding nga pilion ninyo lalaki nga isa pa lang ka tuig kag wala sing deperensya. 6 Atipanon ninyo ini hasta sa sirom sang ika-14 nga adlaw sang sini nga bulan nga amo ang tion nga ang bilog nga komunidad sang Israel mag-ihaw sang sini nga mga sapat. 7 Dayon magkuha kamo sang dugo sini kag lamhitan ninyo ang ibabaw kag kilid sang hamba* sang mga puwertahan sang mga balay nga kaunan ninyo sang mga karnero. 8 Sa sina nga gab-i, ang kaunon ninyo amo ang litson nga karnero, mapait nga mga tanom, kag tinapay nga wala sing inugpahabok. 9 Indi ninyo pagkaunon ang karne nga hilaw ukon linaga, kundi litsunon ninyo ini nga bilog upod ang ulo, tiil kag kasudlan. 10 Ubuson ninyo ini kaon, kag kon may mabilin gid man pagkaaga, sunuga ninyo. 11 Sa tion nga kaunon ninyo ini, preparado na kamo sa paglakat. Isuksok ninyo ang inyo mga sandalyas kag uyati ang inyo baston, kag magdali-dali kaon. Amo ina ang Piesta sang Paglabay sang Anghel nga saulugon ninyo sa pagpadungog sa akon.

12 “Sa sina gid nga gab-i magalabay ako sa Egypt kag pamatyon ko ang tanan nga kamagulangan nga mga lalaki sang mga Egyptohanon, tawo man ukon sapat. Silutan ko ang tanan nga dios sang Egypt. Ako amo ang Ginoo. 13 Ang dugo nga ginlamhit ninyo sa hamba sang inyo mga puwertahan amo ang mangin tanda nga mahibaluan ko kon diin ang mga balay nga inyo ginaestaran. Kon makita ko ang dugo, labayan ko lang ang inyo balay, kag indi kamo mahalitan kon silutan ko na ang Egypt.

14 “Dapat dumdumon ninyo ina nga adlaw hasta san-o. Sauluga ninyo ina bilang piesta sa pagpadungog sa akon. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. 15 Sa sulod sang pito ka adlaw magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok. Sa nahauna mismo nga adlaw, kuhaa ninyo ang tanan nga inugpahabok sa inyo mga balay, kay ang bisan sin-o nga magkaon sang tinapay nga may inugpahabok halin sa una nga adlaw hasta sa ikapito nga adlaw, indi pagkabigon nga sakop sang Israel. 16 Sa nahauna nga adlaw kag sa ikapito nga adlaw, magtipon kamo sa pagsimba sa akon. Indi kamo mag-obra sa sina nga mga adlaw, luwas lang sa pagpreparar sang pagkaon para inyo kaunon. Amo lang ina ang inyo himuon.

17 “Sauluga ninyo ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok, kay magapadumdom ini sa inyo sang adlaw nga ginpaguwa ko ang inyo bilog nga puwersa sa Egypt. Sauluga ninyo ini hasta san-o bilang pagsulundan nga dapat ninyo tumanon hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. 18 Magsugod kamo sa pagsaulog sini halin sa sirom sang ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan hasta sa sirom sang ika-21 nga adlaw, kag kinahanglan nga magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok. 19 Sa sulod sang pito ka adlaw, dapat wala sing inugpahabok nga makita sa inyo mga balay. Ang bisan sin-o nga magkaon sang tinapay nga may inugpahabok indi pagkabigon nga sakop sang komunidad sang Israel, tumandok man siya ukon pangayaw. 20 Huo, indi gid kamo magkaon sang bisan ano nga may inugpahabok sa tion sinang piesta, bisan diin man kamo nagaestar.”

21 Dayon ginpatawag ni Moises ang tanan nga manugdumala sang Israel kag ginsilingan, “Silinga ang tanan ninyo nga pamilya, nga magkuha sila sang karnero ukon kanding kag ihawon nila sa pagsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. 22 Patuluon ninyo ang dugo sini sa yahong. Dayon magkuha kamo sang sanga sang isopo kag itum-oy ini sa dugo kag ipalhit sa ibabaw kag sa kilid sang hamba sang inyomga puwertahan. Kag wala sing may magguwa sa inyo balay hasta mag-aga. 23 Kay magalabay ang Ginoo sa Egypt sa pagpamatay sa mga kamagulangan nga mga lalaki sang mga Egyptohanon. Pero kon makita sang Ginoo ang dugo sa ibabaw kag kilid sang hamba sang inyomga puwertahan, malabay lang siya sa inyo mga balay kag indi niya pagtugutan ang Manuglaglag sa pagsulod sa inyo mga balay sa pagpamatay sa inyo mga kamagulangan nga lalaki. 24 Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo kag sang inyo mga kaliwat hasta san-o. 25 Padayuna ninyo ang paghimo sini nga seremonya kon magsulod na kamo sa duta nga ginpromisa sang Ginoo nga ihatag sa inyo. 26 Kag kon magpamangkot gani ang inyo mga kabataan kon ano ang buot silingon sini nga seremonya, 27 amo ini ang inyo isabat: ‘Piesta ini sang Paglabay sang Anghel nga ginasaulog sa pagpadungog sa Ginoo, kay naglabay lang siya sa mga balay sang mga Israelinhon sa Egypt sang pagpamatay niya sang mga Egyptohanon.’ ”

Pagkatapos hambal ni Moises, nagluhod ang mga Israelinhon kag nagsimba sa Ginoo. 28 Kag ginhimo nila ang ginsugo sang Ginoo kay Moises kag kay Aaron.

29 Sang mga tungang gab-i, ginpamatay sang Ginoo ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sa Egypt, halin sa kamagulangan sang hari, nga amo ang magabulos sa trono, hasta sa kamagulangan sang mga priso nga ara sa prisohan. Kag ginpamatay man niya ang tanan nga kamagulangan sang mga kasapatan. 30 Sadto nga gab-i nakabugtaw ang hari kag ang tanan niya nga opisyal kag ang tanan nga Egyptohanon. Kag nabatian ang puwerte nga paghinibi sa Egypt, kay wala gid sing balay nga wala sing patay.

31 Sadto gid mismo nga gab-i, ginpatawag sang hari si Moises kag si Aaron kag ginsilingan, “Sige, lakat na kamo! Bayai na ninyo ang akon nasyon. Lakat na kamo kag magsimba sa Ginoo, suno sa inyo ginpangabay. 32 Dal-a ninyo ang inyo mga kasapatan, suno man sa inyo ginpangabay, kag maglakat na kamo. Pero pangabaya man ninyo ang inyo Dios nga kaluoyan ako!”

33 Ginpadali sang mga Egyptohanon ang mga Israelinhon sa paghalin sa ila nasyon, kay siling nila, “Kon indi kamo maghalin, magakalamatay kami tanan!” 34 Gani gindala sang mga Israelinhon ang ila mga linamas nga harina nga wala sing inugpahabok nga nasulod sa suludlan. Ginputos nila ini sa ila mga bayo kag ginpas-an. 35 Ginhimo sang mga Israelinhon ang ginsiling sa ila ni Moises nga mangayo sa mga Egyptohanon sang mga alahas nga pilak kag bulawan, kag mga bayo. 36 Ginbuot sang Ginoo nga magmaayo ang mga Egyptohanon sa mga Israelinhon, gani ginhatag sang mga Egyptohanon ang ila ginpangayo. Sa sini nga paagi, ginkuhaan nila sang mga pagkabutang ang mga Egyptohanon.

37 Nagpanglakaton ang mga Israelinhon halin sa Rameses pakadto sa Sucot. Mga 600,000 tanan ka lalaki, wala labot sang mga babayi kag mga kabataan. 38 Madamo man nga mga indi Israelinhon ang nag-upod sa ila, kag madamo man nga mga kasapatan ang ila gindala. 39 Kon magpundo sila para magkaon, nagaluto sila sang tinapay nga wala sing inugpahabok halin sa linamas nga harina nga ila gindala halin sa Egypt. Wala ini ginbutangan sang inugpahabok tungod kay ginpadali sila sang mga Egyptohanon sa paghalin kag wala na sila sing tion sa pagpreparar sang ila pagkaon.

40 Ang kalawigon sang pag-estar sang mga Israelinhon sa Egypt mga 430 ka tuig. 41 Sa katapusan mismo nga adlaw sang 430 ka tuig, naghalin ang bilog nga puwersa sang Ginoo sa Egypt. 42 Sang sina nga gab-i nga naghalin ang mga Israelinhon sa Egypt, daw sa nagpulaw ang Ginoo sa pagbantay sa ila. Gani sa amo man nga gab-i kada tuig, magapulaw ang mga Israelinhon sa pagpadungog sa Ginoo. Dapat himuon nila ini hasta sa palaabuton nga mga henerasyon.

Ang mga Pagsulundan Parte sa Piesta sang Paglabay sang Anghel

43 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, “Amo ini ang mga pagsulundan parte sa Piesta sang Paglabay sang Anghel:

“Ang mga pangayaw indi dapat magkaon sang kalan-on nga ginpreparar sa sini nga piesta. 44 Makakaon ang tanan nga ulipon nga ginbakal kon natuli sila, 45 pero indi makakaon ang mga sinuhulan nga trabahador kag ang mga pangayaw. 46 Dapat kaunon ini sa sulod sang balay sa diin ginpreparar ini; indi gid pagdal-on ang karne sa guwa sang balay, kag indi gid pagbalion ang tul-an sini. 47 Dapat saulugon ini sang bilog nga komunidad sang Israel.

48 “Kon ang pangayaw nga nagaestar upod sa inyo gusto magsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel sa pagpadungog sa Ginoo, dapat tulion anay ang tanan nga lalaki sa iya panimalay. Dayon makaupod siya sa pagsaulog bilang isa ka tumandok nga Israelinhon. Pero indi gid puwede makaupod ang tawo nga wala matuli. 49 Ini nga pagsulundan para sa mga tumandok nga Israelinhon kag sa mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo.” 50 Ginhimo sang tanan nga Israelinhon ang ginsugo sang Ginoo kay Moises kag kay Aaron. 51 Kag sadto gid nga adlaw ginpaguwa sang Ginoo ang bilog nga puwersa sang Israel sa Egypt.

13

Ang Pagdedikar sa mga Kamagulangan nga Lalaki

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Idedikar sa akon ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon kag ang tanan nga kamagulangan nga sapat. Akon sila.” 3 Dayon nagsiling si Moises sa mga tawo, “Dumduma ninyo ini nga adlaw, nga amo ang adlaw nga ginpaguwa kamo sa Egypt halin sa pagkaulipon. Kay ginpaguwa kamo sang Ginoo paagi sa iya gahom. Indi kamo magkaon sang tinapay nga may inugpahabok. 4 Dumduma ninyo ini nga adlaw sang bulan sang Aviv*—ang adlaw nga ginpaguwa kamo sa Egypt. 5 Dapat saulugon ninyo ini kon dal-on na kamo sang Ginoo sa duta sang mga Canaanhon, Hithanon, Amornon, Hivhanon, kag mga Jebusnon. Amo ini ang duta nga ginsumpa sang Ginoo sa inyo mga katigulangan nga ihatag sa inyo. Ini nga duta maayo kag mapatubason.† 6 Sa tion sang inyo pagsaulog, magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok sa sulod sang pito ka adlaw, kag sa ikapito nga adlaw maghiwat kamo sang piesta para sa Ginoo. 7 Indi gid kamo magkaon sang tinapay nga may inugpahabok sa sulod sinang pito ka adlaw, kag kinahanglan nga wala gid sing inugpahabok nga makita sa inyo ukon sa bisan diin sa inyo lugar. 8 Sa tion sang inyo pagsaulog, ipaintiendi ninyo sa inyo mga anak nga ginahimo ninyo ini sa pagdumdom sang ginhimo sang Ginoo sang pagguwa ninyo sa Egypt. 9 Ini nga piesta daw pareho sa isa ka marka sa inyo mga kamot ukon sa inyo mga agtang nga magapadumdom sa inyo nga dapat ninyo isugid ang mga sugo sang Ginoo, kay ginpaguwa niya kamo sa Egypt paagi sa iya gahom. 10 Gani sauluga ninyo ini nga piesta sa natalana nga tion kada tuig.

11 “Kon dal-on na gani kamo sang Ginoo sa duta sang mga Canaanhon nga iya ginsumpa nga ihatag sa inyo mga katigulangan kag sa inyo, 12 idedikar ninyo sa Ginoo ang kamagulangan nga mga lalaki, tawo man ukon sapat, kay sila iya sang Ginoo. 13 Puwede magawad sa Ginoo ang kamagulangan sang inyo mga donkey paagi sa pagbaylo sini sang karnero. Pero kon indi ninyo ini paggawaron, kinahanglan nga patyon ang donkey paagi sa pagbali sang iya liog. Dapat man ninyo magawad ang inyo kamagulangan nga mga anak nga lalaki. 14 Kon sa ulihi magpamangkot ang inyo mga anak kon ngaa ginahimo ninyo ini, silinga sila nga, ‘Paagi sa gahom sang Ginoo ginpaguwa niya kami sa Egypt nga sa diin kami gin-ulipon. 15 Sang wala pa kami pagtuguti sang hari nga maglakat, ginpamatay sang Ginoo ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sa Egypt, tawo man ukon sapat. Amo ina kon ngaa ginahalad namon sa Ginoo ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang amon mga kasapatan kag ginatubos namon ang amon kamagulangan nga mga anak nga lalaki.’ 16 Ini nga seremonya daw pareho sa isa ka marka sa inyo mga kamot ukon sa inyo mga agtang nga magapadumdom sa inyo nga ginpaguwa kamo sang Ginoo sa Egypt paagi sa iya gahom.”

Ang Pagtabok sang mga Israelinhon sa Mapula nga Dagat

17 Sang ginpalakat sang hari ang mga Israelinhon, wala sila pagtuytuyi sang Dios sa dalan nga pakadto sa duta sang mga Filistinhon bisan amo ato ang laktod nga dalan. Kay nagsiling ang Dios, “Kon may inaway nga atubangon ang mga Israelinhon, basi magbaylo ang ila hunahuna kag magbalik sila sa Egypt.” 18 Gani ginpalibot sila sang Dios sa kamingawan pakadto sa Mapula nga Dagat. Armado ang mga Israelinhon para sa inaway paghalin nila sa Egypt. 19 Gindala ni Moises ang mga tul-an ni Jose, suno sa ginpasumpa anay ni Jose nga himuon sang mga Israelinhon. Nagsiling sadto si Jose, “Sigurado nga hilwayon kamo sang Dios. Kon matabo na nga maghalin na kamo sa sini nga lugar, dal-on ninyo ang akon mga tul-an.”

20 Paghalin nila sa Sucot, nagkampo sila sa Etam, sa border sang kamingawan. 21 Kon adlaw, ginatuytuyan sila sang Ginoo paagi sa panganod nga daw haligi, kag kon gab-i ginatuytuyan sila paagi sa kalayo nga daw haligi nga nagahatag sa ila sang kasanag, para makapanglakaton sila, adlaw man ukon gab-i. 22 Wala gid nagahalin sa unahan sang mga tawo kon adlaw ang panganod nga daw haligi, kag kon gab-i, ang kalayo nga daw haligi.

14

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga magbalik sila malapit sa Pi Hahirot, sa tunga-tunga sang Migdol kag sang Mapula nga Dagat, kag magkampo sila didto sa higad sang baybay, sa atubangan sang Baal Zefon. 3 Magahunahuna ang hari nga nagatalang-talang kamo kag indi na makaguwa sa kamingawan. 4 Kag patig-ahon ko ang iya tagipusuon kag lagson niya kamo. Pero laglagon ko siya kag ang iya mga soldado. Sa sini nga paagi mapadunggan ako, kag mahibaluan sang mga Egyptohanon nga ako amo ang Ginoo.” Gani ginhimo ini sang mga Israelinhon.

5 Sang mabalitaan sang hari sang Egypt nga nagpalagyo ang mga Israelinhon, nagbaylo ang iya hunahuna kag sang iya mga opisyal parte sa paghalin sang mga Israelinhon. Nagsiling sila, “Ano bala ang aton ginhimo? Ngaa ginpalakat ta ang mga Israelinhon? Karon wala na kita sang mga ulipon.” 6 Gani ginpapreparar sang hari ang iya karwahe kag ang iya mga soldado. 7 Gindala niya ang 600 sa pinakamaayo nga karwahe sang Egypt kag ang iban pa nga mga karwahe. May opisyal nga nagadumala sa kada karwahe. 8 Ginpatig-a sang Ginoo ang tagipusuon sang Faraon nga hari sang Egypt, gani ginlagas niya ang mga Israelinhon nga nagalakat nga may kaisog. 9 Ang mga Egyptohanon nga nag-upod sa paglagas amo ang mga soldado sang hari kaupod sang iya mga manugkabayo nga nagasakay sa mga kabayo kag mga karwahe. Naabtan nila ang mga Israelinhon sa ila ginakampuhan sa higad sang Mapula nga Dagat malapit sa Pi Hahirot, sa atubangan sang Baal Zefon.

10 Sang nagapadulong ang hari kag ang iya mga soldado, nakita sila sang mga Israelinhon. Gani hinadlukan gid ang mga Israelinhon kag nagpangayo sila sang bulig sa Ginoo. 11 Nagsiling sila kay Moises, “Ngaa diri mo pa kami gindala sa kamingawan para mapatay? Wala bala sing lulubngan didto sa Egypt? Ngaa ginpaguwa mo pa kami sa Egypt? 12 Indi bala nagsiling kami sa imo didto sa Egypt nga pabay-an mo na lang kami nga magpaulipon sa mga Egyptohanon? Mas maayo pa para sa amon nga magpaulipon sa mga Egyptohanon sang sa mapatay diri sa kamingawan!”

13 Nagsabat si Moises sa mga tawo, “Indi kamo magkahadlok. Magpakabakod kamo kag makita ninyo ang pagluwas sang Ginoo sa inyo subong nga adlaw. Inang mga Egyptohanon nga nakita ninyo subong indi na gid ninyo makita liwat. 14 Ang Ginoo magapakig-away para sa inyo. Indi na kinahanglan nga magpakig-away pa kamo.”* 15 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Ngaa sagi ka pa panawag sa akon? Silinga ang mga Israelinhon nga magpadayon sila sa paglakat. 16 Dayon itudlo ang imo baston sa dagat para matunga ang tubig kag makatabok ang mga Israelinhon sa mamala nga duta. 17 Patig-ahon ko ang tagipusuon sang mga Egyptohanon para lagson nila kamo. Pero laglagon ko ang hari kag ang iya mga soldado, mga manugkabayo, kag mga karwahe. Sa sini nga paagi mapadunggan ako. 18 Kag kon malaglag ko na sila, mahibaluan sang mga Egyptohanon nga ako amo ang Ginoo.”

19 Dayon ang anghel sang Dios nga nagauna sa katawhan sang Israel nagsaylo sa ulihi nila, kag amo man ang panganod nga daw haligi. 20 Nagpundo ini sa tunga sang mga Israelinhon kag sang mga Egyptohanon. Sa bilog nga gab-i, ang panganod naghatag sang kasanag sa mga Israelinhon kag naghatag sang kadulom sa mga Egyptohanon. Gani nagligad ang gab-i nga wala nakapalapit ang mga Egyptohanon sa mga Israelinhon.

21 Dayon gin-untay ni Moises ang iya kamot sa dagat, kag napihak ang dagat paagi sa mabaskog nga hangin nga ginpadala sang Ginoo halin sa east. Bilog nga gab-i ang huyop sang hangin hasta nga nagmala ang duta sa tunga sang dagat. 22 Dayon nagtabok ang mga Israelinhon nga nagalakat sa mamala nga duta, nga ang tubig daw sa pader sa pihak kag pihak. 23 Ginlagas sila sang mga Egyptohanon. Ang tanan nga kabayo sang hari, mga karwahe, kag mga manugkabayo naglagas sa ila hasta sa tunga sang dagat. 24 Pero sang kaagahon pa, gintulok sang Ginoo ang mga soldado sang Egypt halin sa panganod nga daw haligi kag sa kalayo nga daw haligi, kag ginpasala-sala niya sila. 25 Ginpaguot† niya ang mga rueda sang ila mga karwahe para mabudlayan sila sa pagpadalagan. Nagsiling ang mga Egyptohanon, “Malagyo na lang kita sa mga Israelinhon, kay ang Ginoo amo ang nagapakig-away sa aton para sa ila.”

26 Sang nakatabok na ang mga Israelinhon, nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Iuntay ang imo kamot sa dagat para magbalik ang tubig kag matabunan ang mga Egyptohanon kag ang ila mga karwahe kag mga manugkabayo.” 27 Gani gin-untay ni Moises ang iya kamot sa dagat, kag sang nagabutlak na ang adlaw, nagbalik ang tubig sa iya lugar. Nagtinguha ang mga Egyptohanon sa pagpalagyo pero ginpaanod sila sang Ginoo sa dagat. 28 Gintabunan sang tubig ang tanan nga soldado sang hari sang Egypt nga nagalagas sa mga Israelinhon pati na ang ila mga manugkabayo kag mga karwahe. Wala gid sing isa sa ila nga nakaluwas. 29 Pero ang mga Israelinhon ya nag-agi sa mamala nga duta sa tunga sang dagat, nga ang tubig daw sa pader sa pihak kag pihak. 30 Sa sina nga adlaw, ginluwas sang Ginoo ang mga Israelinhon sa kamot sang mga Egyptohanon. Kag nakita sang mga Israelinhon ang mga bangkay sang mga Egyptohanon nga nagahamyang sa baybayon. 31 Nakita sang mga Israelinhon ang puwerte nga gahom sang Ginoo nga iya gin-gamit kontra sa mga Egyptohanon, kag tungod sini nagtahod kag nagsalig sila sa Ginoo kag sa iya alagad nga si Moises.

15

Ang Kanta ni Moises

1 Dayon nagkanta si Moises kag ang mga Israelinhon sang sini nga kanta sa Ginoo:

“Kantahan ko ang Ginoo

tungod kay nagmadinalag-on gid siya.

Gintagbong niya sa dagat ang mga kabayo

kag ang mga nagasakay sini.

2 Ang Ginoo amo ang nagahatag sa akon sang kusog,

kag siya ang akon ginakanta.

Siya ang nagluwas sa akon.

Siya ang akon Dios,

kag pagadayawon ko siya.

Siya ang Dios sang akon amay,*

kag padunggan ko siya.

3 Ginoo ang iya ngalan,

kag isa siya ka mangangaway.

4 Gintagbong niya sa dagat ang mga karwahe

kag mga soldado sang hari sang Egypt.

Nagkalalumos sa Mapula nga Dagat

ang mga pinakamaayo nga mga opisyal sang hari.

5 Nagkalalumos sila sa madalom nga tubig;

nagkalalugdang sila sa kadadalman pareho sa bato.

6 “Puwerte gid ang imo gahom, O Ginoo;

paagi sini gindugmok mo ang mga kaaway.

7 Sa imo pagkagamhanan,

ginlaglag mo ang mga nagakontra sa imo.

Ginpaagom mo sa ila ang imo kaakig

nga amo ang naglaglag sa ila nga daw sa ginsunog sila nga dagami.

8 Sa isa mo lang ka paghuyop

naghawa ang tubig.

Ang nagadaganas nga tubig naghawa

kag nagtindog nga daw sa pader;

daw sa nagtig-a ang madalom nga dagat.

9 Nagsiling ang kaaway nga nagapabugal,

‘Lagson ko sila kag dakpon;

partidahon ko ang ila mga manggad

kag paayawan ko ang akon kaugalingon sini.

Gabuton ko ang akon espada

kag laglagon ko sila.’

10 Pero sa isa mo lang ka paghuyop

nalumos sila sa dagat.

Naglugdang sila sa kadadalman pareho sa tingga.

11 O Ginoo, sin-o bala nga dios ang makapareho sa imo?

Wala na sing pareho sa imo sa pagkabalaan kag pagkagamhanan.

Ikaw lang ang Dios nga nagahimo sang makatilingala nga mga butang!

12 Paagi sa imo gahom†

ginlamon sang duta ang amon mga kaaway.

13 “Sa imo mapinadayunon nga gugma

tuytuyan mo ang mga tawo nga imo ginluwas.

Sa imo nga kusog, tuytuyan mo sila sa imo balaan nga puluy-an.

14 Mabatian ini sang mga nasyon

kag magakurog sila sa kahadlok.

Makulbaan gid ang mga Filistinhon.

15 Ang mga pangulo sang Edom kag Moab magakulurog sa kahadlok,

kag ang mga pangulo‡ sang Canaan magakalalipong sa kahadlok.

16 “Huo, makulbaan gid sila.

Paagi sa imo puwerte nga gahom

magapahimuyong sila pareho sa bato,

hasta makaagi ang imo katawhan nga imo ginluwas,§ O Ginoo.

17 Pagadal-on mo ang imo katawhan sa imo duta,

kag ipahamtang mo sila sa bukid nga imo ginapanag-iyahan—

ang lugar nga ginhimo mo nga imo puluy-an, O Ginoo,

ang templo nga ikaw mismo ang naghimo.

18 Magahari ka, O Ginoo, hasta san-o.”

19 Gintabunan sang Ginoo sang tubig ang mga kabayo sang hari sang Egypt kag ang iya mga karwahe kag mga manugkabayo pagkatapos tabok sang mga Israelinhon sa mamala nga duta sa tunga sang dagat.

20 Dayon si Miriam nga propeta kag utod ni Aaron nagkuha sang tamborin kag ginpangunahan niya ang mga babayi sa pagtukar sang tamborin kag pagsinaot. 21 Nagkanta si Miriam sang sini nga kanta sa ila:

“Kanta kamo sa Ginoo

tungod kay nagmadinalag-on gid siya.

Gintagbong niya sa dagat ang mga kabayo

kag ang mga nagasakay sini.”

Ang Mapait nga Tubig

22 Halin sa Mapula nga Dagat, gindala ni Moises ang mga Israelinhon sa kamingawan sang Shur. Sa sulod sang tatlo ka adlaw nagpanglakaton sila sa kamingawan kag wala sila sing may nakita nga tubig. 23 Sang nakaabot sila sa Mara, nakakita sila sang tubig, pero indi sila makainom tungod kay mapait ang tubig. (Amo ina nga gin-ngalanan ini nga lugar nga Mara.*) 24 Tungod sini, nagreklamo ang mga Israelinhon kay Moises, “Ano na lang ang imnon ta?”

25 Gani nagpangayo sang bulig si Moises sa Ginoo, kag ginpakita sang Ginoo sa iya ang isa ka utod nga kahoy. Ginhaboy ini ni Moises sa tubig kag nagnamit ang tubig.

Didto naghatag ang Ginoo sang sini nga pagsulundan kag sugo sa pagtilaw sang ila katutom sa iya: 26 “Kon magsunod kamo sing maayo sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios, kag maghimo sing maayo sa akon panulok kag magtuman sang akon mga sugo kag mga pagsulundan, indi ko kamo pagpadal-an sang mga balatian pareho sa ginpadala ko sa mga Egyptohanon. Ako ang Ginoo nga inyo manug-ayo.”

27 Nakaabot sila sa Elim, nga sa diin may 12 ka tuburan kag may 70 ka kahoy nga palma, kag nagkampo sila didto malapit sa tubig.

16

Ang Pagkaon nga Manna kag ang mga Pitaw

1 Halin sa Elim, nagpadayon sa pagpanglakaton ang bilog nga komunidad sang Israel hasta nga nakaabot sila sa kamingawan sang Sin, nga ara sa tunga-tunga sang Elim kag Sinai. Nakaabot sila didto sang ika-15 nga adlaw sang ikaduha nga bulan halin sang pagguwa nila sa Egypt. 2 Didto sa kamingawan nagreklamo ang bilog nga komunidad kay Moises kag kay Aaron. 3 Nagsiling sila, “Maayo pa nga ginpamatay na lang kami sang Ginoo sa Egypt. Didto bisan paano makakaon kami sang karne kag makapagusto sang bisan ano nga pagkaon. Pero karon gindala ninyo kami diri sa kamingawan para pagutuman hasta magkalamatay kami.”

4 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Pamati! Paulanon ko sang tinapay halin sa langit para sa inyo. Kada adlaw magpanguha ang mga Israelinhon sang tinapay para sa sina lang nga adlaw. Sa sini nga paagi testingan ko sila kon bala tumanon nila ukon indi ang akon mga sugo. 5 Silinga sila nga doblehon nila ang pagtipon sang tinapay sa ikaanom nga adlaw sang kada semana.”

6 Gani nagsiling si Moises kag si Aaron sa tanan nga Israelinhon, “Karon sa gab-i, mareyalisar ninyo nga ang Ginoo amo ang nagpaguwa sa inyo sa Egypt, 7 kag sa aga makita ninyo ang gamhanan nga presensya sang Ginoo. Kay nabatian niya ang inyo mga reklamo. Sin-o gid bala kami nga magreklamo kamo sa amon? Ang matuod, ang Ginoo ang inyo ginareklamuhan.”

8 Nagsiling pa gid si Moises, “Hatagan kamo sang Ginoo sang karne nga inyo kaunon kon gab-i kag tinapay nga makapagusto kamo kaon kon aga, kay nabatian niya ang inyo mga reklamo sa iya. Mareyalisar ninyo dayon nga wala kamo nagareklamo sa amon kundi sa Ginoo. Sin-o gid bala kami nga magreklamo kamo sa amon?”

9 Nagsiling dayon si Moises kay Aaron, “Silinga ang bilog nga komunidad sang Israel nga magpalapit sila sa presensya sang Ginoo kay nabatian niya ang ila mga reklamo.”

10 Samtang nagahambal si Aaron sa bilog nga komunidad, nagtulok sila sa kamingawan kag sa hinali lang nakita nila ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa panganod. 11 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 12 “Nabatian ko ang mga reklamo sang mga Israelinhon. Silinga sila nga kada gab-i makakaon sila sang karne kag kada aga makapagusto sila sang tinapay. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.”

13 Sang magsirom na, nag-abot ang madamo gid nga mga pitaw nga halos nagtabon sa ila kampo. Pagkaaga, ang duta sa ila kampo basa sang tun-og. 14 Sang nagmala na ang tun-og, may nakita sila didto sa kamingawan nga manipis nga mga butang nga puwerte kaputi. 15 Wala sila kahibalo kon ano ato, gani nagpinamangkutanay sila, “Ano ayhan ina?” Nagsiling si Moises sa ila, “Amo ina ang tinapay nga ginhatag sang Ginoo sa inyo para inyo kaunon. 16 Nagsiling ang Ginoo nga ang kada isa sa inyo magtipon sini suno sa iya kinahanglanon: isa ka gantang kada tawo.”

17 Gani nagpanguha ang mga Israelinhon sang sini nga pagkaon; ang iban madamo ang natipon kag ang iban diutay lang. 18 Pero sang ginsukob nila ini, ang kada isa may isa ka gantang. Ang nagtipon sang madamo wala nagsobra, kag ang nagtipon sang diutay wala man makulangi. Tama-tama lang ang nakuha sang kada isa.

19 Nagsiling si Moises sa ila, “Wala sing may magtigana sini para sa sunod nga adlaw.” 20 Pero ang iban sa ila wala nagpati kay Moises, nagtigana sila para sa sunod nga adlaw. Pero nauluran ini kag nanimaho. Gani nangakig si Moises sa ila.

21 Kada aga nagapanguha ang kada isa suno sa iya kinahanglanon. Kag kon mag-init na gani, nagakatunaw ang pagkaon nga wala nila makuha. 22 Sa ikaanom nga adlaw, ginadoble nila pagpanguha—mga duha ka gantang kada tawo. Gani nagkadto ang mga pangulo sang komunidad sang Israel kay Moises kag nagpamangkot kon ngaa ginadoble. 23 Nagsiling si Moises sa ila, “Nagsugo ang Ginoo nga magpahuway kamo buwas kay Adlaw nga Inugpahuway, isa ka balaan nga adlaw para sa Ginoo. Gani lutua ninyo ang gusto ninyo nga lutuon, kag lagaa ang gusto ninyo nga lagaon. Ang mabilin itigana ninyo para sa buwas.” 24 Gani gintigana nila ang nabilin para sa masunod nga adlaw suno sa ginsugo sa ila ni Moises. Kag pagkasunod nga adlaw wala ini nauluran ukon nanimaho.

25 Nagsiling si Moises sa ila, “Kauna ninyo ina subong, kay Adlaw nga Inugpahuway subong para sa Ginoo. Wala kamo sing may makita sina sa duta subong nga adlaw. 26 Makapanguha kamo sang sini nga pagkaon sa sulod sang anom ka adlaw, pero sa ikapito nga adlaw magpahuway kamo. Sa sina nga adlaw wala kamo sing may makuha nga pagkaon.”

27 Pero may ara gihapon nga nagginuwa sa ikapito nga adlaw para manguha sang sadto nga pagkaon, pero wala sila sing may nakita. 28 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Hasta san-o pa bala ini nga katawhan magsupak sa akon mga sugo kag mga pagpanudlo? 29 Dumdumon ninyo nga ginhatagan ko kamo sang Adlaw nga Inugpahuway, amo ina nga kada ikaanom nga adlaw ginadoble ko ang inyo pagkaon para sa duha ka adlaw. Dapat ang kada isa magpabilin sa iya balay sa ikapito nga adlaw. Wala sing may magguwa sa pagpanguha sang pagkaon.” 30 Gani nagpahuway ang mga tawo sa ikapito nga adlaw.

31 Gintawag sang mga Israelinhon ang pagkaon nga manna. Daw sa mga liso ini nga magagmay kag maputi, kag matam-is pareho sa manipis nga tinapay nga may honey. 32 Nagsiling si Moises sa ila, “Amo ini ang sugo sang Ginoo: ‘Magtago kamo sang isa ka gantang nga manna para sa palaabuton nga mga henerasyon, para makita nila ang pagkaon nga ginhatag ko sa inyo sa kamingawan sang ginpaguwa ko kamo sa Egypt.’ ”

33 Nagsiling si Moises kay Aaron, “Magkuha ka sang tibod kag sudli ini sang isa ka gantang nga manna. Dayon ibutang ini sa presensya sang Ginoo para sa palaabuton nga mga henerasyon.” 34 Gintuman ini ni Aaron suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises. Ginbutang ni Aaron ang manna sa Kahon sang Kasuguan* para matago ini. 35 Nagkaon ang mga Israelinhon sang manna sa sulod sang 40 ka tuig, hasta nakaabot sila sa duta nga ila estaran nga amo ang Canaan. 36 (Kada adlaw nagtipon ang kada isa sa ila sang isa ka omer nga manna, nga bali isa ka gantang.)

17

Ang Tubig nga Nagaguwa sa Bato

(Num. 20:1-13)

1 Sa sugo sang Ginoo, naghalin ang bilog nga komunidad sang Israel sa kamingawan sang Sin kag nagpadayon sa pagpanglakaton. Nagsaylo-saylo sila halin sa isa ka lugar pakadto sa isa ka lugar. Sang ulihi nagkampo sila sa Refidim, pero wala sila sing tubig nga mainom didto. 2 Gani ginbais* nila si Moises kag nagsiling, “Hatagi kami sang tubig nga mainom.” Nagsabat si Moises, “Ngaa ginabais ninyo ako? Ngaa ginatestingan ninyo ang Ginoo?” 3 Pero nauhaw gid ang mga tawo didto, gani padayon ang ila reklamo kay Moises. Nagsiling sila, “Ngaa bala ginpaguwa mo pa kami sa Egypt? Mapatay man lang gali kami diri sa kauhaw pati ang amon mga kabataan kag kasapatan.” 4 Gani nagpangayo si Moises sang bulig sa Ginoo, “O Ginoo, ano bala ang himuon ko sa sini nga mga tawo? Halos batuhon na nila ako!” 5 Nagsabat ang Ginoo kay Moises, “Kuhaa ang imo baston nga ginhampak mo sa Suba sang Nilo, kag mag-una ka sa mga tawo. Upda ang iban nga mga manugdumala sang Israel. 6 Hulaton ko ikaw didto sa may bato sa Horeb.†Kon didto ka na, hampakon mo ang bato, kag magaguwa ang tubig nga mainom sang mga tawo.” Gani ginhimo ini ni Moises sa atubangan sang mga manugdumala sang Israel. 7 Gintawag ni Moises ato nga lugar nga Masa‡ kag Meriba,§ tungod kay ginbais siya sang mga Israelinhon kag gintestingan nila ang Ginoo paagi sa pagsiling, “Ginaupdan bala kita sang Ginoo ukon wala?”

Napierdi ang mga Amaleknon

8 Sang didto pa ang mga Israelinhon sa Refidim, ginsalakay sila sang mga Amaleknon. 9 Nagsiling si Moises kay Josue, “Magpili ka sa aton mga tawo kag magpakig-away kamo sa mga Amaleknon. Magatindog ako buwas sa ibabaw sang bukid nga nagauyat sang baston nga ginsugo sang Dios nga akon dal-on.”

10 Gani nagpakig-away sila ni Josue sa mga Amaleknon suno sa ginsugo ni Moises samtang sila ni Moises, Aaron, kag Hur nagsaka sa bukid. 11 Kag samtang ginabayaw ni Moises ang iya kamot, nagadaog ang mga Israelinhon, pero kon paubuson niya gani ang iya kamot, nagadaog ang mga Amaleknon. 12 Sang ulihi ginkapoy na ang kamot ni Moises. Gani nagkuha si Aaron kag Hur sang bato kag ginpapungkuan ini kay Moises. Dayon ginbayaw ni Aaron ang isa ka kamot ni Moises kag amo man ang ginhimo ni Hur sa isa ka kamot hasta magsalop ang adlaw. 13 Gani napierdi nila ni Josue ang mga Amaleknon.

14 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Isulat mo ini sa linukot nga sululatan para indi malipatan kag ipahibalo mo ini kay Josue: Dulaon ko gid sing bug-os ang mga Amaleknon.”

15 Naghimo si Moises sang halaran kag gintawag ini nga, “Ang Ginoo amo ang akon Bandera sa Pagdaog.” 16 Nagsiling siya, “Tungod nga gintaya sang mga Amaleknon ang ila mga inumol sa trono sang Ginoo, padayon nga magapakig-away ang Ginoo kontra sa ila hasta san-o.”

18

Nagbisita si Jetro kay Moises

1 Si Jetro nga pari sang Midian kag ugangan ni Moises nakabalita sang tanan nga ginhimo sang Dios kay Moises kag sa iya katawhan nga mga Israelinhon. Nabatian man niya kon paano ginpaguwa sang Ginoo ang mga Israelinhon sa Egypt.

2-3 Sadto anay ginpapuli ni Moises si Zipora nga iya asawa kag ang duha nila ka anak nga lalaki didto kay Jetro nga iya ugangan. Ang ngalan sang isa niya ka anak amo si Gershom,* kay sang natawo siya nagsiling si Moises, “Pangayaw ako sa iban nga duta.” 4 Ang ngalan sang ikaduha amo si Eliezer,† kay sang natawo siya nagsiling si Moises, “Ang Dios sang akon amay‡ amo ang akon manugbulig. Ginluwas niya ako sa espada sang hari sang Egypt.”

5 Karon, nagkadto si Jetro kaupod ang asawa kag duha ka anak ni Moises didto sa ginakampuhan nila ni Moises sa kamingawan, malapit sa bukid sang Dios. 6 Nagpahibalo na nga daan si Jetro kay Moises nga maabot siya upod si Zipora kag ang duha niya ka anak.

7 Gani ginsugata ni Moises ang iya ugangan, kag bilang pagtahod nagluhod siya kag pagkatapos naghalok sa iya. Nagpangamustahanay sila kag dayon nagsulod sila sa tolda. 8 Ginsugid ni Moises kay Jetro ang tanan nga ginhimo sang Ginoo sa hari sang Egypt kag sa mga Egyptohanon para sa mga Israelinhon. Ginsugid man niya ang tanan nga kabudlayan nga ila naagyan sa ila nga pagpanglakaton kag kon paano sila ginluwas sang Ginoo.

9 Nalipay gid si Jetro sa tanan nga kaayo nga ginhimo sang Ginoo sa mga Israelinhon sa iya pagluwas sa ila sa kamot sang mga Egyptohanon. 10 Nagsiling si Jetro, “Dalayawon ang Ginoo nga nagluwas sa inyo sa kamot sang mga Egyptohanon kag sa ila hari. 11 Karon nahibaluan ko na nga ang Ginoo mas gamhanan sang sa tanan nga dios, kay ginluwas niya ang mga Israelinhon sa mga Egyptohanon nga nagdaogdaog sa ila.” 12 Dayon naghalad si Jetro sang mga halad nga ginasunog kag iban pa nga mga halad sa Dios. Kag samtang ginahimo niya ini, nag-abot si Aaron kag ang tanan nga manugdumala sang Israel. Nag-upod sila kay Jetro sa pagkaon sa presensya sang Dios.

Maalamon nga Laygay ni Jetro

(Deu. 1:9-18)

13 Sang sunod nga adlaw, nagpungko si Moises bilang hukom sa paghusay sa mga kaso sang mga tawo. Nagalinya ang mga tawo sa iya atubangan halin sa aga hasta sa sirom. 14 Sang makita ini ni Jetro, nagsiling siya kay Moises, “Ngaa ginahimo mo ini para sa mga tawo? Ngaa ikaw lang ang nagahimo sini? Nagalinya ang mga tawo sa imo atubangan halin sa aga hasta sa sirom.”

15 Nagsabat si Moises, “Ginahimo ko ini tungod kay nagapalapit ang mga tawo sa akon sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios. 16 Kon may ginabaisan ang mga tawo, ginadala ini sa akon, kag ako ang nagahukom kon sin-o sa ila ang husto. Kag ginatudluan ko sila sang mga sugo kag mga pagsulundan sang Dios.” 17 Nagsiling si Jetro, “Indi husto ang imo pamaagi sa paghimo sini. 18 Ginapabudlayan mo lang gid ang imo kaugalingon kag ang ini nga mga tawo. Tama ini kabudlay para sa imo; indi mo ini mahimo nga ikaw lang. 19 Pamati sa akon kay laygayan ko ikaw, kag kabay pa nga mag-upod ang Dios sa imo. Padayuna ang imo ginahimo nga pagpalapit sa Dios para sa mga tawo. Dal-a ang ila mga ginabaisan sa iya. 20 Padayuna man ang imo nga pagtudlo sa ila sang mga sugo kag mga pagsulundan sang Dios. Tudlui sila kon paano magkabuhi kag kon ano ang ila himuon. 21 Pero magpili ka sang mga tawo nga magbulig sa imo sa paghukom. Dapat may ikasarang sila sa paghukom, nagatahod sa Dios, masaligan, kag wala nagabaton sang lagay. Himua sila nga mga hukom sa grupo sang mga tawo nga tag-isa ka libo, tag-isa ka gatos, tag-singkuwenta kag tag-napulo. 22 Mag-alagad sila bilang mga hukom sa tanan nga tion. Sila ang magahusay sa simple nga mga kaso, pero ang mabudlay nga mga kaso dal-on nila sa imo. Sa sini nga paagi, magmulumag-an ang imo obra kay makabulig sila sa imo. 23 Nahibaluan ko nga amo ini ang gusto sang Dios nga himuon mo, kag kon tumanon mo ini indi ka mabudlayan. Kag ini nga mga tawo makapuli nga matawhay.”

24 Gintuman ni Moises ang ginlaygay sang iya ugangan. 25 Nagpili siya sa mga Israelinhon sang mga tawo nga may ikasarang sa paghukom, kag ginhimo niya sila nga mga hukom sa grupo sang mga tawo nga tag-isa ka libo, tag-isa ka gatos, tag-singkuwenta, kag tag-napulo. 26 Nag-alagad sila sa mga tawo bilang mga hukom sa tanan nga tion. Sila ang nagahusay sa simple nga mga kaso, pero ang mabudlay nga mga kaso ginadala nila kay Moises.

27 Sang ulihi ginpabalik ni Moises ang iya ugangan sa iya nasyon.

19

Ang mga Israelinhon sa Bukid sang Sinai

1-2 Naghalin ang mga Israelinhon sa Refidim kag nagkadto sa kamingawan sang Sinai. Didto sila nagkampo sa atubangan sang bukid. Ikatatlo ato nga bulan halin sang paghalin nila sa Egypt. 3 Nagsaka si Moises sa bukid para magpakigkita sa Dios. Gintawag siya sang Ginoo didto sa bukid kag ginsilingan, “Amo ini ang imo isiling sa mga Israelinhon nga mga kaliwat ni Jacob: 4 ‘Nakita ninyo mismo kon ano ang ginhimo ko sa mga Egyptohanon, kag kon paano ko kamo gindala diri sa akon, pareho sang pagdala sang agila sa iya mga piso nga ginaprotektaran sang iya mga pakpak. 5 Kon magtuman kamo sing bug-os sa akon kag magsunod sa akon kasugtanan, pilion ko kamo sa tanan nga nasyon nga mangin akon espesyal nga katawhan. Akon ang bilog nga kalibutan, 6 pero mangin akon kamo nga pinili nga katawhan, kag mangin isa kamo ka ginharian nga magaalagad sa akon bilang mga pari.’ Amo ini ang ihambal mo sa mga Israelinhon.”

7 Gani nagpanaog si Moises sa bukid kag ginpatawag niya ang mga manugdumala sang mga Israelinhon kag ginsugiran niya sila sang ginsiling sang Ginoo. 8 Nagkomporme ang tanan nga Israelinhon sa ginhambal ni Moises kag nagsiling sila, “Tumanon namon ang tanan nga ginsugo sang Ginoo.” Kag ginsugid ni Moises sa Ginoo ang sabat sang mga tawo.

9 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Makadto ako sa imo paagi sa madamol nga panganod para makabati ang mga tawo samtang nagapakighambal ako sa imo. Dayon magasalig sila permi sa imo.”

Pagkatapos nga masugid ni Moises sa Ginoo ang sabat sang mga tawo, 10 nagsiling pa ang Ginoo sa iya, “Kadtui ang mga tawo kag silinga sila nga magpakatinlo sila* subong kag sa buwas. Kinahanglan labhan nila ang ila mga bayo. 11 Siguraduha nga preparado sila sa ikatlo nga adlaw, kay sa sina nga adlaw, ako, ang Ginoo, magapanaog sa ibabaw sang Bukid sang Sinai nga makita sang tanan nga tawo. 12 Butangi sang tanda sa palibot sang bukid kon diin lang hasta magtindog ang mga tawo. Silinga sila nga indi gid sila magsaka ukon magpalapit sa tiilan sang bukid. Ang bisan sin-o nga magpalapit sa bukid pagapatyon gid, 13 tawo man ukon sapat. Pagapatyon gid siya paagi sa pagbato ukon pagpana; indi siya pagtandugon. Makasaka lang ang mga tawo sa bukid kon patunugon na sing malawig ang budyong.”

14 Nagpanaog si Moises sa bukid kag ginsugo niya ang mga tawo nga magpakatinlo. Kag ginlabhan sang mga tawo ang ila mga bayo. 15 Nagsiling si Moises sa ila, “Ipreparar ninyo ang inyo kaugalingon para sa ikatlo nga adlaw; indi anay kamo maghulid sa inyo asawa.”

16 Sang pagkaaga sang ikatlo nga adlaw, nagdinaguob kag nagpinangilat, kag may madamol nga gal-om nga nagtabon sa bukid, kag mabatian ang matunog gid nga huni sang budyong. Nagkurog sa kahadlok ang tanan nga tawo sa kampo. 17 Dayon gindala ni Moises ang mga tawo sa guwa sang kampo sa pagpakigkita sa Dios, kag nagtindog sila sa tiilan sang bukid. 18 Nalikupan sang aso ang bilog nga Bukid sang Sinai kay nagpanaog didto ang Ginoo sa dagway sang kalayo. Nagtub-ok ang aso pareho sa aso nga naghalin sa hurnohan kag nagtay-og sing mabaskog ang bukid,† 19 kag nagbaskog pa gid ang huni sang budyong. Dayon naghambal si Moises kag nagsabat ang Dios sa iya paagi sa daguob.‡ 20 Nagpanaog ang Ginoo sa ibabaw sang Bukid sang Sinai, kag ginhambalan niya si Moises nga magsaka sa ibabaw sang Bukid. Gani nagsaka si Moises 21 kag nagsiling ang Ginoo sa iya, “Magbalik ka sa idalom kag paandami ang mga tawo nga indi gid sila maglapaw sa tanda sa palibot sang bukid para tan-awon ako. Kay kon himuon nila ini, madamo sa ila ang mapatay. 22 Bisan ang mga pari nga nagapalapit permi sa akon presensya kinahanglan nga magpakatinlo sang ila kaugalingon, kay kon indi gani, silutan ko man sila.”

23 Nagsiling si Moises sa Ginoo, “Indi makasaka ang mga tawo sa bukid kay ikaw mismo ang nagpaandam sa amon nga kabigon namon ang bukid nga balaan, kag ginhambalan mo kami nga butangan namon sang tanda sa palibot sang bukid kon diin lang kami hasta magtindog.”

24 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Panaog kag dal-a si Aaron diri. Pero ang mga pari kag ang mga tawo indi dapat magkadto diri sa akon. Kay kon magkadto sila diri silutan ko gid sila.” 25 Gani nagpanaog si Moises kag ginsilingan ang mga tawo.

20

Ang Napulo ka Sugo

(Deu. 5:1-21)

1 Nagsiling ang Dios:

2 “Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt nga sa diin kamo gin-ulipon.

3 Indi kamo magsimba sa iban nga dios magluwas sa akon.

4 Indi kamo maghimo sang mga dios-dios sa dagway sang bisan ano nga ara sa langit, ukon sa duta, ukon sa tubig. 5 Indi gid ninyo ini pag-alagaron kag simbahon, kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Ginasilutan ko ang mga nakasala sa akon pati ang ila mga kaliwat hasta sa ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon nga nagasikway sa akon. 6 Pero ginapakita ko ang akon kaayo sa madamo gid nga mga henerasyon nga nagahigugma sa akon kag nagatuman sang akon mga sugo.

7 Indi ninyo paggamita ang ngalan sang Ginoo nga inyo Dios sa wala sing pulos kay ako, ang Ginoo, magasilot sa kay bisan sin-o nga maggamit sang akon ngalan sa wala sing pulos.

8 Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway, kag himua ninyo ini nga pinasahi nga adlaw para sa akon. 9 Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, 10 pero ang ikapito nga adlaw amo ang Adlaw nga Inugpahuway nga inyo painon para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw pati ang inyo mga anak, mga ulipon, mga kasapatan, kag ang mga pangayaw nga nagaestar sa inyo mga banwa. 11 Kay sa sulod sang anom ka adlaw ginhimo ko ang kalangitan, ang duta, ang dagat kag ang tanan nga ara sa ila, pero nagpahuway ako sa ikapito nga adlaw. Gani ginbendisyunan ko ang Adlaw nga Inugpahuway kag ginhimo nga pinasahi nga adlaw para sa akon.

12 Tahura ang inyo amay kag iloy para magkabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag ko sa inyo.

13 Indi kamo magpatay.

14 Indi kamo magpanginbabayi ukon magpanginlalaki.

15 Indi kamo magpangawat.

16 Indi kamo magsaksi sing butig kontra sa inyo isigkatawo.

17 Indi kamo magkahisa sa balay* sang inyo isigkatawo, ukon sa iya asawa, mga ulipon, mga baka ukon donkey, ukon sa bisan ano nga ara sa iya.”

18 Sang mabatian sang mga tawo ang daguob, kag ang tunog sang budyong, kag sang makita nila ang kilat kag ang bukid nga nagaaso, nagkulurog sila sa kahadlok. Nagtindog sila sa malayo 19 kag nagsiling kay Moises, “Ikaw lang ang maghambal sa amon kay mamati kami, indi lang ang Dios kay basi mapatay kami.” 20 Gani nagsiling si Moises sa mga tawo, “Indi kamo magkahadlok, kay nagkadto diri ang Dios sa pagpatilaw sa inyo sang iya gahom para magkahadlok kamo sa iya sa paghimo sang sala.” 21 Nagtindog gihapon ang mga tawo sa malayo samtang si Moises nagpalapit sa madamol nga gal-om nga sa diin ara ang Dios.

22 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Ihambal ini sa mga Israelinhon: Nakita ninyo nga nagpakighambal ako sa inyo halin sa langit. 23 Gani indi kamo maghimo sang mga dios-dios nga pilak ukon bulawan para simbahon kaupod sa akon.

24 “Maghimo kamo sang halaran nga duta para sa akon kag dira ninyo ihalad ang inyo mga karnero, mga kanding, kag mga baka bilang halad nga ginasunog kag halad nga para sa maayo nga relasyon. Himuon ninyo ini sa lugar nga akon ginpili nga pagasimbahon ako, kag didto kadtuan ko kamo kag bendisyunan. 25 Kon maghimo kamo sang halaran nga bato para sa akon indi ninyo ini pagbasbasan, kay kon gamitan ninyo ini sang pangbasbas, indi na ini takos nga gamiton sa paghalad sa akon. 26 Kag indi man kamo maghimo sang halaran nga may hagdanan kay basi makita ang inyo kinatawo kon magsaka kamo.”

21

Ang Pagtratar sa mga Ulipon

(Deu. 15:12-18)

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Amo ini ang mga pagsulundan nga ipatuman mo sa mga Israelinhon:

2 “Kon magbakal kamo sang ulipon nga Hebreo, magaalagad siya sa inyo sa sulod sang anom ka tuig. Pero sa ikapito nga tuig, mahilway na siya sa pagkaulipon nga wala siya sing bayaran. 3 Kon sang pagbakal sa iya wala pa siya sing asawa kag sang ulihi nagpangasawa siya, siya lang ang mahilway sa ikapito nga tuig. Pero kon may asawa na siya sang pagbakal sa iya, ang iya asawa mahilway man upod sa iya. 4 Kon ginpaasawahan siya sang iya amo kag nakabata sila sang iya asawa, mahilway siya, pero ang iya asawa kag mga bata magapabilin sa iya amo.

5 “Pero kon magsiling ang ulipon nga ginahigugma niya ang iya amo, ang iya asawa kag mga bata, kag indi niya gusto nga mahilway, 6 dal-on siya sang iya amo sa presensya sang Dios.* Kag didto sa puwertahan ukon hamba tuhugan sang iya amo ang iya dulunggan sang inugtuhog, kag mangin ulipon siya sang iya amo sa bilog niya nga kabuhi.

7 “Kon ibaligya sang isa ka tawo ang iya anak nga babayi nga mangin ulipon, indi siya mahilway sa ikapito nga tuig pareho sa mga lalaki nga ulipon. 8 Kon wala malipay sa iya ang iya amo nga nagbakal sa iya, puwede siya nga gawaron sang iya pamilya. Pero indi siya puwede nga ibaligya sang iya amo sa mga indi Israelinhon tungod kay ang iya amo, amo ang nagtalikod sa iya. 9 Kon ipaasawa sang amo ini nga ulipon sa iya anak, kinahanglan nga kabigon niya siya bilang iya anak nga babayi. 10 Kon pangasaw-on niya mismo ini nga ulipon, kag magpangasawa pa gid siya sang iban nga babayi, kinahanglan padayunon niya ang paghatag sa sini nga ulipon sang pagkaon kag bayo, kag ang paghulid sa iya. 11 Kon indi niya matuman ining tatlo ka butang, puwede maghalin ina nga babayi nga wala sing balayran.

Mga Kasuguan Parte sa mga Krimen

12 “Ang bisan sin-o nga magsakit sang tawo kag mapatay niya ini, dapat patyon man siya. 13 Pero kon wala niya ini ginhungod kag gintugutan ko ini nga matabo, makapalagyo siya sa lugar nga himuon ko nga dalangpan. 14 Pero kon ginplano niya kag ginhungod ang pagpatay, patya ninyo siya bisan magpalapit pa siya sa akon halaran.

15 “Ang bisan sin-o nga magsakit† sa iya amay kag iloy dapat patyon.

16 “Ang bisan sin-o nga magkidnap sang tawo dapat patyon, bisan ginbaligya na niya ang iya ginkidnap ukon wala pa.

17 “Ang bisan sin-o nga magpakamalaot sa iya amay ukon iloy dapat patyon.

18 “Halimbawa, nag-away ang duha ka tawo, kag ginsumbag sang isa ukon ginlampusan sang bato ang iya kontra kag indi na ini makabangon pero wala mapatay. 19 Kon sa ulihi makabangon siya kag makalakat-lakat, bisan nagabaston lang, ang tawo nga nagsakit sa iya indi pagsilutan. Pero kinahanglan magbayad ang tawo sa iya, sa iya panahon nga nausik tungod sa iya pagkabalda, kag kinahanglan atipanon siya sang tawo hasta mag-ayo siya.

20 “Kon ginbakol sang isa ka tawo ang iya ulipon, lalaki man ukon babayi, kag napatay ini, dapat silutan siya. 21 Pero kon wala mapatay ang ulipon kag nakabangon ini pagkaligad sang isa ukon duha ka adlaw, ang tawo indi pagsilutan kay siya man ang tag-iya sang ulipon.

22 “Kon may nagaaway kag naigo ang isa ka babayi nga nagabusong, kag nagbata ini sa indi pa oras,‡ pero wala man sing may malain nga natabo sa iya, ang nakaigo pabayaron suno sa kantidad nga pangayuon sang bana kag ginatugutan sang mga hukom. 23 Pero kon grabe ang natabo sa babayi silutan ang responsable suno man sa natabo sa babayi. Kon napatay ang babayi, patyon man siya. 24 Kon nabulag ang babayi, bulagon man siya. Kon nabingaw ang ngipon, bingawon man siya. Kon nabali ang kamot ukon tiil, balion man ang iya kamot ukon tiil. 25 Kon napaso, pasuon man siya. Kon napilas, pilason man siya. Kag kon nabagrasan, bagrasan man siya.

26 “Kon nasumbag sang amo ang iya ulipon nga lalaki ukon babayi sa mata kag nabulag ini, hilwayon niya siya sa pagkaulipon bilang bayad sa mata nga iya ginbulag. 27 Kon nabingaw niya ang ngipon sang iya ulipon nga lalaki ukon babayi, hilwayon man niya siya sa pagkaulipon bilang bayad sa ngipon nga iya ginbingaw.

28 “Kon ang turo nga baka nakasungay sang tawo, lalaki ukon babayi, kag napatay ini, dapat batuhon ang baka, kag indi pagkan-on ang iya unod, pero ang tag-iya sang baka wala sing salabton. 29 Pero kon ang baka naanad na nga magpanungay sang tawo kag ginpaandaman na ang tag-iya parte sini, pero ginpabay-an lang niya ang baka, kag nakapatay ini sang tawo, kinahanglan batuhon ini hasta mapatay kag ang tag-iya patyon man. 30 Pero kon pabayaron ang tag-iya para mabuhi siya, kinahanglan nga bayaran niya kon pila ang ipabayad sa iya. 31 Amo man ini ang pagsulundan kon nakasungay ang baka sang bata, lalaki man ukon babayi. 32 Kon nakasungay ang baka sang ulipon, lalaki man ukon babayi, kinahanglan nga magbayad ang tag-iya sini sang 30 ka bilog nga pilak sa amo sang ulipon, kag kinahanglan nga batuhon ang baka hasta mapatay.

33 “Halimbawa, may tawo nga nagkuha sang tabon sang bubon ukon nagkutkot sang bubon kag wala niya ini pagtabuni, kag may nahulog nga baka ukon donkey sa amo nga bubon, 34 ang tag-iya sang bubon dapat magbayad sa tag-iya sang sapat, kag mangin iya na ang patay nga sapat.

35 “Kon ang baka sang isa ka tawo nakapatay sang baka sang iya kapareho, ibaligya nila nga duha ang buhi nga baka kag tungaon ang kuwarta. Tungaon man nila ang karne sang napatay nga baka. 36 Pero kon ang baka nga nakapatay naanad na nga magpanungay kag ginpabay-an lang ini sang tag-iya, dapat magbayad ang tag-iya sini sang isa man ka baka sa baylo sang napatay, kag ining napatay nga baka mangin iya na.

22

Mga Kasuguan Parte sa mga Pagkabutang

1 “Kon ang isa ka tawo nangawat sang baka ukon karnero, kag gin-ihaw niya ini ukon ginbaligya, dapat magbayad siya. Sa isa ka baka nga iya ginkawat, magbayad siya sang lima ka baka. Kag sa isa ka karnero nga iya ginkawat, magbayad siya sang apat ka karnero. 2 Kon nangawat siya sa gab-i kag nadakpan sa akto, kag ginpatay siya, ang nakapatay sa iya wala sing salabton. 3 Pero kon natabo ini sa adlaw, ang nakapatay sa kawatan may salabton.

“Ang kawatan nga nadakpan dapat magbayad sa iya nga ginkawat. Pero kon wala siya sing ibayad, ibaligya siya nga ulipon kag ang iya bili ibayad sa iya nga ginkawat. 4 Kon ang iya ginkawat nga baka ukon donkey ukon karnero nasapwan nga ara pa sa iya kag buhi pa ini, bayaran niya ini sing doble.

5 “Kon ang sapat sang isa ka tawo iya ginpabay-an nga maghalab sa talamnan sang iban, kinahanglan nga bayaran niya ang nahalab nga tanom sang pinakamaayo nga patubas sang iya uma ukon sang iya talamnan sang ubas.

6 “Kon may tawo nga nagpanutod, kag ang kalayo naglapta sa mga hilamon hasta sa talamnan sang iban nga tawo, ang nagpanutod dapat nga magbayad sang mga tanom nga napierdi.

7 “Halimbawa, nagpatago ang isa ka tawo sang iya kuwarta ukon sang bisan ano nga butang sa iya tupad-balay, kag ginkawat ini. Kon madakpan ang kawatan, dapat magbayad siya sing doble. 8 Pero kon indi madakpan ang kawatan, ang ginbilinan sang pagkabutang pagadal-on sa presensya sang Dios,* para mahibaluan kon ginkuha niya ukon wala ang ginpatago sa iya.

9 “Halimbawa, may duha ka tawo nga nagabaisay kon sin-o sa ila ang tag-iya sang isa ka pagkabutang pareho sang baka, donkey, karnero, bayo, ukon bisan ano nga butang, dapat dal-on nila ang ila kaso sa presensya sang Dios. Ang nakasala sa ila suno sa desisyon sang Dios magabayad sing doble sa tag-iya.

10 “Halimbawa, ginpasagod sang isa ka tawo ang iya donkey, baka, karnero, ukon bisan ano nga sapat sa iya tupad-balay, kag napatay ini, ukon napilasan, ukon nadula, nga wala sing may nakakita. 11 Ang nagsagod dapat magkadto sa presensya sang Ginoo kag magsumpa nga wala siya sing may nahibaluan sa natabo. Dapat ini patihan sang tag-iya, kag indi niya siya pagpabayaron. 12 Pero kon ginkawat ang sapat, dapat magbayad ang nagsagod sa tag-iya. 13 Kon ang sapat ginpatay sang mapintas nga sapat, kinahanglan dal-on niya ang nabilin nga parte sang sapat bilang pamatuod, kag indi niya kinahanglan nga bayaran ini.

14 “Halimbawa, naghulam ang isa ka tawo sang sapat sa iya tupad-balay kag napilas ini ukon napatay, kag wala ang tag-iya pagkatabo sini. Ang naghulam dapat magbayad sini. 15 Pero kon ara ang tag-iya sang pagkatabo, ang naghulam indi na magbayad. Kon gin-arkilahan ang sapat, ang kuwarta nga ginbayad sa arkila amo na ang ibayad sa napilasan ukon napatay nga sapat.

Ang Iban pa nga mga Kasuguan

16 “Kon gintintar sang isa ka lalaki ang isa ka dalaga nga indi pa kalaslon, kag nagpakighilawas siya sa iya, dapat magbayad ang lalaki sa pamilya sang babayi sang balayran sa pagpangasawa, kag dayon pangasaw-on niya ang babayi. 17 Kon indi gid magsugot ang amay sang babayi nga ipakasal ang iya anak sa ato nga lalaki, magbayad gihapon ang lalaki sang amo nga balayran.

18 “Patya ninyo ang mga babaylan.

19 “Ang bisan sin-o nga magpakighilawas sa sapat dapat patyon.

20 “Ang bisan sin-o nga maghalad sa iban nga dios luwas sa akon dapat laglagon sing bug-os.†

21 “Indi ninyo pagdaog-daugon ang mga pangayaw‡ kay mga pangayaw man kamo sadto sa Egypt.

22 “Indi ninyo pagpamintahaan ang mga balo nga babayi kag ang mga ilo. 23 Kon himuon ninyo ini, kag magpangayo sila sang bulig sa akon, sigurado gid nga buligan ko sila. 24 Mangakig gid ako sa inyo kag pamatyon ko kamo sa inaway.§ Mabalo ang inyo mga asawa kag mailo ang inyo mga kabataan.

25 “Kon magpahulam kamo sang kuwarta sa bisan kay sin-o sa akon katawhan nga imol, indi ninyo pagpasakai pareho sa ginahimo sang mga manugpahulam sang kuwarta. 26 Kon kuhaon ninyo ang pangtabon nga panapton sang inyo isigkatawo bilang garantiya nga magbayad siya sa iya utang sa imo, iuli ini sa iya antes magsalop ang adlaw. 27 Kay amo lang ini ang iya pangtabon sa iya lawas kon magtulog siya kon gab-i. Kon magpangayo siya sang bulig sa akon, buligan ko siya kay maluluy-on ako.

28 “Indi ninyo pag-insultuhon ang Dios kag indi ninyo pagpakamalauta ang nagadumala sa inyo.

29 “Indi ninyo pagkalimti ang paghatag sang mga halad sa akon halin sa inyo mga patubas kag mga duga sang prutas.

“Idedikar ninyo sa akon ang inyo kamagulangan nga mga lalaki, 30 pati ang kamagulangan sang inyo mga baka kag mga karnero. Ang bag-o natawo nga baka ukon karnero dapat magpabilin sa iya iloy sa sulod sang pito ka adlaw. Pero halin sa ikawalo nga adlaw, puwede na ini ihalad sa akon.

31 “Kamo ang akon pinili nga katawhan, gani indi kamo magkaon sang karne sang bisan ano nga sapat nga ginpatay sang mapintas nga sapat. Ipakaon ninyo ini sa mga ido.

23

Hustisya kag Kaluoy

1 “Indi kamo magbalita sang kabutigan. Indi kamo magbulig sa malain nga tawo paagi sa pagsaksi sing butig. 2 Indi kamo magsunod sa kadam-an sa paghimo sing malain. Kon magsaksi kamo sa korte, indi ninyo pagtikua ang hustisya tungod gusto mo lang magsunod sa kadam-an. 3 Indi ninyo pagpaburi ang mga imol sa ila kaso.

4 “Kon makita ninyo nga nakabuhi ang baka ukon donkey sang inyo kaaway, dapat iuli ninyo ini sa iya. 5 Kon makita ninyo nga natumba ang donkey sang inyo kaaway tungod sa kabug-at sang iya sini karga, indi lang ninyo ini pagpabay-an kundi buligan ninyo nga makatindog.

6 “Siguraduha ninyo nga mahatagan sang hustisya ang mga imol sa ila kaso. 7 Indi kamo mag-akusar sing binutig. Indi ninyo pagpatya ang matarong o inosente nga mga tawo, kay silutan ko gid ang bisan sin-o nga maghimo sini.

8 “Indi kamo magbaton sang lagay, kay ang lagay makabulag sa mga tawo sa kamatuoran, kag makahalit ini sa kinamatarong sang mga inosente.

9 “Indi ninyo pagpigusa ang mga pangayaw,* kay kamo mismo nakahibalo kon ano ang balatyagon sang isa ka pangayaw, kay mga pangayaw man kamo sadto anay sa Egypt.

Ang Adlaw kag Tuig nga Inugpahuway

10 “Sa sulod sang anom ka tuig makatanom kamo kag makaani sa inyo duta. 11 Pero sa ikapito nga tuig indi ninyo ini pagtamnan. Kon may magtubo nga tanom sa inyo duta, pabay-i lang ninyo ang mga imol nga makakuha sang pagkaon sa mga tanom, kag ang mabilin ipakaon sa talunon nga mga sapat. Amo man sini ang inyo himuon sa inyo mga talamnan sang ubas kag sa inyo mga talamnan sang olibo.

12 “Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, pero sa ikapito nga adlaw magpahuway kamo para makapahuway man ang inyo mga baka kag mga donkey, kag pati ang inyo mga ulipon kag ang mga pangayaw. 13 Tumana ninyo sing maayo ining tanan nga ginsiling ko sa inyo. Indi kamo magpangamuyo sa iban nga mga dios ukon bisan magsambit sang ila ngalan.

Ang Tatlo ka Tuigan nga Piesta

(Exo. 34:18-26; Deu. 16:1-17)

14 “Magsaulog kamo sang tatlo ka piesta kada tuig para sa akon kadungganan. 15 Sauluga ninyo ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Suno sa ginsugo ko na sa inyo, magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok sa sulod sang pito ka adlaw. Himua ninyo ini sa gintalana nga tion sa bulan sang Aviv, kay amo ina nga bulan nga nagguwa kamo sa Egypt. Ang kada isa dapat magdala sa akon sang halad sa sina nga tion. 16 Sauluga man ninyo ang Piesta sang Pag-ani paagi sa pagdala sa akon sang nahauna nga patubas sang inyo mga uma. Sauluga man ninyo ang Piesta sang Katapusan nga Ani sa katapusan sang tuig, kon magtipon na kamo sang mga patubas sang inyo mga uma. 17 Ang inyo mga lalaki dapat magtambong sa sini nga mga piesta kada tuig sa pagsimba sa akon, ang Ginoo nga inyo Agalon. 18 Indi kamo maghalad sang dugo sa akon kaupod sang tinapay nga may inugpahabok. Ang tambok sang sapat nga inyo ginhalad sa akon sa piesta indi ninyo pag-ibilin pagkaaga.

19 “Dal-a ninyo sa templo sang Ginoo nga inyo Dios ang pinakamaayo nga parte sang nahauna ninyo nga patubas.

“Indi ninyo paglutua ang bataon nga kanding sa gatas sang iya iloy.

20 “Karon, ginapadala ko ang anghel sa pagbantay kag sa pagtuytoy sa inyo sa lugar nga ginpreparar ko. 21 Pamati kamo sa iya kag tumana ang iya ginasiling. Indi kamo magrebelde sa iya. Kay ang tanan nga iya ginahimo, ginahimo niya sa akon ngalan kag indi niya pag-ibaliwala ang inyo mga sala.† 22 Kon magpamati lang kamo sing maayo sa iya ginasiling kag himuon ang tanan ko nga ginasiling, kontrahon ko ang inyo mga kaaway. 23 Pangunahan kamo sang akon anghel kag dal-on niya kamo sa duta sang mga Amornon, Hithanon, Periznon, Canaanhon, Hivhanon, kag Jebusnon, kag pagalaglagon ko sila. 24 Indi kamo magsimba ukon mag-alagad sa ila mga dios-dios, ukon magsunod sa ila mga ginahimo. Laglaga ninyo sing bug-os ang ila mga dios-dios, kag rumpaga ang ila handumanan nga mga bato. 25 Simbaha ninyo ako, ang Ginoo nga inyo Dios, kag hatagan ko kamo sang bugana nga pagkaon kag tubig. Ayuhon ko ang inyo mga balatian, 26 kag wala sing babayi nga mahulugan ukon mabaw-as sa inyo duta, kag hatagan ko kamo sang malawig nga kabuhi.

27 “Pahadlukon ko kag pasalasalahon ang inyo mga kaaway nga inyo maatubang kag magapalalagyo sila. 28 Magapadala ako sang mga alingayo nga magauna sa inyo, kag tabugon nila ang mga Hivhanon, Canaanhon, kag mga Hithanon. 29 Pero indi ko sila pagtabugon sa sulod lang sang isa ka tuig para indi mangin mamingaw ang amo nga duta kag para indi magdamo ang talunon nga mga sapat didto. 30 Tabugon ko sila sing amat-amat hasta nga magdamo kamo kag sarang na makapanag-iya sang duta.

31 “Siguraduhon ko nga ang border sang inyo mga duta maghalin sa Mapula nga Dagat hasta sa Dagat sang Mediteraneo,‡ kag halin sa desierto sa south hasta sa Suba sang Euphrates. Itugyan ko sa inyo ang mga pumuluyo sang amo nga duta, kag tabugon ninyo sila. 32 Indi kamo maghimo sang kasugtanan sa ila ukon sa ila mga dios-dios. 33 Indi ninyo sila pagtuguti nga mag-estar sa inyo duta kay basi sila pa ang magtulod sa inyo sa pagpakasala sa akon. Kon magsimba kamo sa ila mga dios-dios, sigurado nga mangin siod ini sa inyo.”

24

Ginbaton sang mga Israelinhon ang Kasugtanan sang Dios

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Saka diri sa akon, kag upda si Aaron, Nadab, Abihu, kag ang 70 ka manugdumala sang Israel. Magsimba sila diri sa akon sa malayo-layo lang. 2 Ikaw lang Moises ang makapalapit sa akon, ang iban indi makapalapit. Kag ang mga tawo indi gid dapat magsaka diri upod sa imo.”

3 Sang ginsugiran ni Moises ang mga tawo sang tanan nga gintudlo kag ginsugo sang Ginoo, nagsabat sila sing dungan, “Tumanon namon ang tanan nga ginsiling sang Ginoo.” 4 Dayon ginsulat ni Moises ang tanan nga ginsiling sang Ginoo.

Aga pa sang sunod nga adlaw, nagbangon si Moises kag nagpatindog sang halaran sa tiilan dampi sang bukid kag nagbutang siya sang dose ka handumanan nga bato nga nagarepresentar sang dose ka tribo sang Israel. 5 Dayon nagsugo siya sang bataon nga mga lalaki nga maghalad sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog kag maghalad man sang mga turo nga baka bilang halad nga para sa maayo nga relasyon. 6 Ginkuha ni Moises ang katunga sang dugo kag ginbutang ini sa mga yahong, kag ang katunga ginwisik niya sa halaran. 7 Dayon ginkuha niya ang Libro sang Kasugtanan kag ginbasa ini sa mga tawo. Kag nagsabat ang mga tawo, “Tumanon namon ang tanan nga ginsiling sang Ginoo. Sundon namon siya.”

8 Dayon ginkuha ni Moises ang dugo kag ginwisik ini sa mga tawo kag nagsiling, “Amo ini ang dugo nga nagapabakod sa kasugtanan nga ginhimo sang Ginoo sa inyo sang paghatag niya sining tanan nga sugo.”

9 Nagsaka sa bukid si Moises, Aaron, Nadab, Abihu, kag ang 70 ka manugdumala sang Israel, 10 kag nakita nila ang Dios sang Israel. Sa iya tiilan daw may dalan nga hinimo halin sa bato nga sapiro nga pareho katin-aw sang langit. 11 Bisan nakita sining mga pangulo ang Dios, wala sila pagpatya sang Dios. Nagkaon pa gani sila kag nag-inom didto sa presensya sang Dios.

12 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Saka pa gid diri sa akon sa ibabaw sang bukid kag maghulat ka, kay ihatag ko sa imo ang malapad nga mga bato nga akon ginsulatan sang akon mga sugo kag mga pagpanudlo para sa mga tawo.” 13 Gani nagsaka pa gid si Moises sa bukid sang Dios kaupod si Josue nga iya kabulig. 14 Antes sila magsaka, nagsiling si Moises sa mga manugdumala sang Israel, “Hulata ninyo kami diri hasta makabalik kami. Mabilin diri sa inyo si Aaron kag si Hur, kag kon may problema kamo, kadto lang kamo sa ila.”

15 Pag-abot ni Moises sa ibabaw pa gid sang bukid, gintabunan sang panganod ang bukid. 16 Dayon ang gamhanan nga presensya sang Ginoo nagpanaog sa Bukid sang Sinai, kag sa sulod sang anom ka adlaw natabunan sang panganod ang bukid. Sang ikapito nga adlaw, gintawag sang Ginoo si Moises halin sa panganod. 17-18 Gani nagsulod si Moises sa panganod samtang nagapasaka pa gid siya sa bukid. Nagpabilin siya didto sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i. Para sa mga Israelinhon didto sa idalom, ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa ibabaw sang bukid pareho sa nagadabadaba nga kalayo.

25

Ang mga Halad para sa Tolda nga Simbahan

(Exo. 35:4-9)

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga maghalad sila sa akon. Ikaw amo ang magbaton sang ila mga halad nga ila gusto ihalad sa akon. 3 Amo ini ang mga halad nga imo batunon halin sa ila: bulawan, pilak, saway, 4 delana* nga asol, granate† kag pula, linen, panapton nga hinimo halin sa bulbol sang kanding, 5 panit sang karnero nga lalaki nga ginlugom sa pula, maayo nga klase sang panit,‡ kahoy nga akasya, 6 lana sang olibo para sa suga, mga panakot para sa lana nga inughaplas kag para pahamot sa insenso, 7 kag bato nga onix kag iban pa nga malahalon nga mga bato nga inugtakod sa espesyal nga panapton§sang pangulo nga pari kag sa bulobulsa sa dughan sini. 8 Kag pahimua ang katawhan sang Israel sang simbahan para sa akon nga sa diin makaestar ako upod sa ila. 9 Ipahimo ining Tolda nga Simbahan kag ang tanan nga kagamitan sini suno gid sa plano nga ipakita ko sa imo.

Ang Kahon sang Kasuguan

(Exo. 37:1-9)

10 “Magpahimo ka sang Kahon nga akasya—45 inches ang kalabaon, 27 inches ang kasangkaron, kag 27 inches ang kataason. 11 Pahaklapi ini sang puro nga bulawan sa sulod kag sa guwa, kag parebitihi sang bulawan ang mga kilid sini. 12 Pahimui ini sang apat ka sulosingsing nga bulawan kag itakod sa iya apat ka tiil. 13 Dayon magpahimo ka sang mga tukon nga akasya kag pahaklapi sang bulawan. 14 Igulo ang mga tukon sa mga sulosingsing sa kada kilid sang Kahon para matuwangan ang Kahon. 15 Indi gid pagkuhaon ang mga tukon sa sulosingsing sang Kahon. 16 Dayon isulod sa Kahon ang malapad nga bato nga sa diin nasulat ang Kasuguan nga ihatag ko sa imo.

17 “Pahimui ini nga Kahon sang takop nga puro bulawan, nga 45 inches ang kalabaon kag 27 inches ang kasangkaron. 18-19 Dayon magpahimo ka sang duha ka kerubin nga bulawan sa kada punta sang takop sang Kahon. Isaha lang sila ka pagporma sang takop sang Kahon. 20 Kinahanglan nga ang mga pakpak sang kerubin nagahumlad sa ibabaw sang takop para mahandungan nila ini, kag kinahanglan nga nagaatubangay sila nga duha kag nagatulok sa takop. 21 Isulod sa Kahon ang malapad nga bato nga sa diin nasulat ang Kasuguan nga ihatag ko sa imo, kag takpan mo ang Kahon. 22 Magapakigkita ako didto sa imo sa tunga sang duha ka kerubin nga ara sa ibabaw sang Kahon, kag ihatag ko sa imo ang tanan ko nga mga sugo para sa katawhan sang Israel.

Ang Lamisa nga Ginabutangan sang Tinapay

(Exo. 37:10-16)

23 “Magpahimo ka man sang lamisa nga akasya, nga 36 inches ang kalabaon, 18 inches ang kasangkaron, kag 27 inches ang kataason. 24 Pahaklapi ini sang puro nga bulawan kag parebitihi sang bulawan ang mga kilid sini. 25 Pabutangi man ini sang border sa kada kilid, nga 4 inches ang kasangkaron, kag parebitihi sang bulawan ang border. 26 Dayon magpahimo ka sang apat ka sulosingsing nga bulawan kag itakod ini sa apat ka tiil sang lamisa, 27 malapit sa border. Diri ninyo igulo ang mga tukon nga pangtuwang sa lamisa. 28 Dapat ini nga mga tukon akasya kag nahaklapan sang bulawan.

29 “Magpahimo ka man sang mga pinggan, mga tasa,* mga tibod, kag mga yahong nga gamiton para sa mga halad nga ilimnon. Kinahanglan nga puro ini tanan bulawan. 30 Kag kinahanglan butangan permi sang tinapay nga ginahalad sa akon presensya ato nga lamisa.

Ang Bulutangan sang Suga

(Exo. 37:17-24)

31 “Magpahimo ka man sang bulutangan sang suga† nga puro bulawan ang iya tiil, lawas, kag dekorasyon nga mga bulak, nga ang iban bukol pa lang kag ang iban nagabuskad na. Ang dekorasyon naporma na nga daan upod sa lawas sang bulutangan sang suga sang pagkahimo sini. 32 Ang bulutangan sang suga dapat may anom ka sanga, tag-tatlo sa kada kilid. 33 Ang kada sanga may tatlo ka dekorasyon nga mga bulak nga ang korte daw almendro, nga ang iban bukol pa lang kag ang iban nagabuskad na. 34 Ang lawas sang bulutangan sang suga may apat ka dekorasyon nga mga bulak nga ang korte daw almendro man, nga ang iban bukol pa lang kag ang iban nagabuskad na. 35 May isa ka bulak sa idalom sang kada paris sang sanga. 36 Ang mga dekorasyon kag ang mga sanga naporma na nga daan upod sa lawas sang bulutangan sang suga sang pagkahimo sini. 37 Dayon magpahimo ka sang pito ka suga kag ibutang sa sini nga bulutangan, kag iplastar mo ini nga masanagan ang lugar sa atubangan sini. 38 Ang mga kimpit kag mga inugsalod sa upos nga pabilo sang suga dapat puro man bulawan. 39 Mga 35 ka kilo nga puro nga bulawan ang kinahanglan mo sa pagpahimo sang bulutangan sang suga kag sang tanan nga kagamitan sini. 40 Siguraduha nga ipahimo mo ini tanan suno gid sa plano nga ginpakita ko sa imo diri sa bukid.

26

Ang Tolda nga Simbahan

(Exo. 36:8-38)

1 “Magpahimo ka sang Tolda nga Simbahan. Ang gamiton sa paghimo sini napulo ka panid nga linen nga ginbordahan sang delana* nga asol, granate, kag pula. Kag paburdahi ini sing maayo sang dagway sang mga kerubin. 2 Kinahanglan ang kada panid may kalabaon nga 42 feet kag may kasangkaron nga 6 feet. 3 Tambihon ini sa tag-lima; bali duha ka tag-lima. 4 Dayon pahimuan mo sang sulosingsing nga tela nga asol ang kilid sang katapusan nga panid sang tagsa ka tinambi nga mga tela; 5 tag-50 ka sulosingsing ang ibutang sa kada kilid kag kinahanglan nga nagaatubangay ini. 6 Dayon magpahimo ka sang 50 ka kaw-it nga bulawan para matabid ang mga sulosingsing sang duha ka tinambi nga mga tela. Sa sini nga paagi mahimo ang Tolda nga Simbahan.

7 “Dayon pahimuan mo sang tabon ang Tolda. Ang gamiton sa paghimo sini onse ka panid nga tela nga hinimo halin sa bulbol sang kanding. 8 Kinahanglan ang kada tela may kalabaon nga 45 feet kag may kasangkaron nga 6 feet. 9 Tambihon ang lima ka tela, kag amo man ang nabilin nga anom. Ang ikaanom nga tela piluon sa atubangan sang Tolda. 10 Pabutangi man sang 50 ka sulosingsing ang kilid sang katapusan nga panid sang tagsa ka tinambi nga mga tela, 11 kag tabidon ini sang 50 ka kaw-it nga saway. 12 Paluyluyon sa likod sang Tolda ang katunga sang tela nga sobra, 13 kag paluyluyon man sa kada kilid ang 18 inches nga tela nga sobra sa pagtabon sang Tolda. 14 Ang ibabaw sang tabon sang Tolda pasampawi sang panit sang lalaki nga karnero nga ginlugom sa pula, kag pasampawi pa gid dayon sang maayo nga klase sang panit.†

15 “Ang dingding sang Tolda dapat mga tapi nga akasya. 16 Ang kalabaon sang kada tapi 15 feet kag ang kasangkaron 2 feet. 17 Ang kada tapi butangan sang duha ka diladila para matabid ini sa isa pa ka tapi. Kinahanglan pareho sini ang himuon sa kada tapi. 18 Ang 20 sa sini nga mga tapi idingding sa parte sang Tolda nga nagaatubang sa south. 19 Ini nga mga tapi isuok sa 40 ka pundasyon nga pilak—duha ka pundasyon sa kada tapi. 20 Ang sa north sang Tolda dingdingan man sang 20 ka tapi 21 kag isuok man sa 40 ka pundasyon nga pilak—duha ka pundasyon sa kada tapi. 22 Ang sa west sang Tolda dingdingan sang anom ka tapi, 23 kag duha ka tapi sa mga corner sini. 24 Ini nga mga tapi sa mga corner natabid sing maayo sa idalom kag nahugot sa ibabaw paagi sa isa ka sulosingsing. Kinahanglan pareho gid sini ang himuon sa duha ka tapi sa mga corner. 25 Gani may walo ka tapi sa sini nga parte sang Tolda, kag nasuok ini sa 16 ka pundasyon nga pilak—duha ka pundasyon sa kada tapi.

26 “Magpahimo ka man sang mga pangbalabag nga akasya para sa dingding—lima para sa parte sang Tolda nga nagaatubang sa north, 27 lima man sa south, kag lima pa gid sa west, sa likod sang Tolda. 28 Ang pangbalabag sa tunga-tunga sang dingding magahalin sa punta sang Tolda pakadto sa pihak nga punta. 29 Pahaklapi sang bulawan ang mga tapi kag pabutangi ini sang mga sulosingsing nga bulawan nga amo ang gululuan sang mga pangbalabag. Pahaklapi man sang bulawan ang mga pangbalabag.

30 “Kinahanglan nga ipatukod mo ang Tolda nga Simbahan suno gid sa plano nga ginpakita ko sa imo diri sa bukid.

31 “Magpahimo ka man sang kurtina nga linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. Kag paburdahi ini sing maayo sang dagway sang mga kerubin. 32 Ipakabit ini sa mga kaw-it nga bulawan sa apat ka haligi nga akasya nga nahaklapan sang bulawan. Ining apat ka haligi nasuok sa apat ka pundasyon nga pilak. 33 Kon makabit na ang kurtina sa mga kaw-it, ibutang sa likod sini ang Kahon sang Kasuguan. Ang kurtina amo ang magaseparar sa Balaan nga Lugar sa Labing Balaan nga Lugar. 34 Ang Kahon sang Kasuguan dapat didto ibutang sa Labing Balaan nga Lugar kag dapat may takop ini. 35 Ibutang ang lamisa sa guwa sang kurtina sang Labing Balaan nga Lugar, sa north sang Tolda nga Simbahan, kag sa south, ibutang sa atubangan sang lamisa ang bulutangan sang suga.

36 “Magpahimo ka man sang isa pa ka kurtina para sa puwertahan sang Tolda nga Simbahan. Ang kurtina kinahanglan linen nga ginbordahan sang delana‡ nga asol, granate kag pula. Kinahanglan maayo gid ang pagkaborda sini. 37 Dayon ipakabit ini sa mga kaw-it nga bulawan sa lima ka haligi nga akasya nga nahaklapan sang bulawan. Ining lima ka haligi nasuok sa lima ka pundasyon nga saway.”

27

Ang Halaran sang Halad nga Ginasunog

(Exo. 38:1-7)

1 “Magpahimo ka sang kuwadrado nga halaran nga akasya. Ang iya kalabaon kag kasangkaron 7 feet kag 6 inches, kag ang kataason 4 feet kag 6 inches. 2 Pabutangi ini sang mga sulosungay sa apat ka corner, nga naporma na nga daan upod sa halaran sang pagkahimo sini. Pahaklapi sang saway ang halaran. 3 Ang tanan nga kagamitan sang halaran kinahanglan hinimo man sa saway—ang bulutangan sang abo, mga pala, mga yahong, mga dako nga tinidor para sa karne, kag mga bulutangan sang baga. 4 Magpahimo ka man sang parilyahan nga saway para sa halaran, kag pabutangi ini sang sulosingsing nga saway sa kada corner. 5 Dayon ibutang ini sa sulod sang halaran sa idalom sang sagang, sa may tunga-tunga dampi halin sa ibabaw. 6 Dayon magpahimo ka sang tukon nga pangtuwang sa halaran. Kinahanglan halin ini sa kahoy nga akasya, kag nahaklapan sang saway. 7 Igulo ini nga tukon sa mga sulosingsing sa kada kilid sang halaran para matuwangan ang halaran. 8 Ang halaran nga ipahimo mo dapat tapi kag guhab ang sulod. Ipahimo ini suno sa plano nga ginpakita ko sa imo diri sa bukid.

Ang Lagwerta sang Tolda nga Simbahan

(Exo. 38:9-20)

9 “Pabutangi sang ugsaran ang Tolda nga Simbahan, kag palibuti ini sang mga dulodingding nga kurtina nga linen. Ang kalabaon sang kurtina sa south 150 feet. 10 Itakod ini nga kurtina sa 20 ka haligi nga saway nga nasuok sa 20 man ka pundasyon nga saway. Ang kabitan sang kurtina amo ang mga kaw-it nga pilak nga nagakabit sa mga kabilya nga pilak sa mga haligi. 11 Ang kurtina sa north 150 feet man ang kalabaon. Itakod man ini sa 20 ka haligi nga saway nga nasuok sa 20 ka pundasyon nga saway. Ang kabitan sang kurtina amo ang mga kaw-it nga pilak nga nagakabit sa mga kabilya nga pilak sa mga haligi.

12 “Ang kurtina sa west 75 feet ang kalabaon, kag natakod ini sa napulo ka haligi nga nasuok sa napulo man ka pundasyon. 13 Ang sa east sang ugsaran 75 feet man ang kalabaon. 14 Ang dulodingding nga kurtina sa tuo sang puwertahan 22 feet kag 6 inches ang kalabaon, kag natakod ini sa tatlo ka haligi nga nasuok sa tatlo man ka pundasyon. 15 Ang kurtina sa wala 22 feet kag 6 inches man ang kalabaon, kag natakod man ini sa tatlo ka haligi nga nasuok sa tatlo man ka pundasyon. 16 Ang puwertahan mismo sang ugsaran pabutangi sang kurtina nga 30 feet ang kalabaon. Ang kurtina kinahanglan linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. Kinahanglan nga maayo gid ang pagkaborda sini. Dayon itakod ang kurtina sa apat ka haligi nga nasuok sa apat ka pundasyon. 17 Kinahanglan ang tanan nga haligi sa palibot sang ugsaran may mga kaw-it kag mga kabilya nga pilak, kag may mga pundasyon nga saway.

18 “Gani ang bilog nga ugsaran may kalabaon nga 150 feet kag may kasangkaron nga 75 feet. Napalibutan ini sang kurtina nga linen, nga ang kataason 7 feet kag 6 inches. Ang mga haligi sini nasuok sa mga pundasyon nga saway. 19 Kinahanglan puro saway ang tanan nga kagamitan sa Tolda nga Simbahan pati ang tanan nga palpal para sa pagbanting sang Tolda kag sang mga kurtina sang ugsaran sini.

Ang Pag-asikaso sa mga Suga sang Tolda nga Simbahan

(Lev. 24:1-4)

20 “Sugua ang mga Israelinhon nga dal-an ka nila sang puro nga lana sang olibo nga ginbayo para sa mga suga sang Tolda, para magasiga ini permi. 21 Ang bulutangan sang suga ibutang sa guwa sang kurtina nga nagatabon sa Kahon sang Kasuguan. Si Aaron kag ang iya mga kaliwat amo ang mag-atipan sang mga suga sang Tolda nga Ginapakigkitaan.* Pasigahon nila ini sa akon presensya aga kag gab-i. Ini nga pagsulundan dapat tumanon sang mga Israelinhon hasta sa palaabuton nga mga henerasyon.

28

Ang mga Panapton sang mga Pari

(Exo. 39:1-7)

1 “Iseparar mo sa mga tawo si Aaron nga imo utod kag ang iya mga anak nga lalaki nga sila ni Nadab, Abihu, Eleazar, kag Itamar, para mag-alagad sa akon bilang mga pari. 2 Magpatahi ka sang balaan nga mga panapton para kay Aaron para mapadunggan siya. 3 Silinga ang tanan nga maayo nga mga sastre, nga ginhatagan ko sang abilidad sa pagpanahi, nga tahian nila sang mga panapton si Aaron nga magaseparar sa iya sa mga tawo para mag-alagad sa akon bilang pari. 4 Amo ini ang mga panapton nga ila tahion: ang bulobulsa sa dughan, ang espesyal nga panapton,* ang pangguwa nga bayo, ang pangsulod nga bayo nga binordahan, ang turban, kag ang wagkos. Tahion nila ini para kay Aaron, pati man sa iya mga anak nga lalaki, para makaalagad sila sa akon bilang mga pari. 5 Kinahanglan ang tela nga ila gamiton linen nga ginbordahan sang bulawan nga hilo kag delana nga asol, granate† kag pula.

Ang Espesyal nga Panapton sang mga Pari

(Exo. 39:2-7)

6 “Ang espesyal nga panapton sang mga pari kinahanglan linen nga ginbordahan sang bulawan nga hilo kag delana nga asol, granate kag pula. Kinahanglan nga maayo gid ang pagkaborda sini. 7 May duha ini ka parte, likod kag atubang, kag nasugpon ini sa duha ka strap sa may abaga. 8 Ang wagkos sini linen man nga ginbordahan sang bulawan nga hilo kag delana nga asol, granate kag pula.

9 “Dayon magkuha ka sang duha ka bato nga onix kag painggrebi ini sang mga ngalan sang mga anak nga lalaki ni Jacob.‡ 10 Dapat pasunod ang pagbutang sang mga ngalan suno sa ila pagkatawo, kag anom ka ngalan sa kada bato. 11 Dapat ang pag-inggreb sini pareho sa pag-inggreb sang platero sa pangmarka. Dayon ibutang ang mga bato sa mga bulutangan nga bulawan 12 kag itakod ini sa strap sang espesyal nga panapton bilang handumanan nga mga bato para sa mga tribo sang Israel. Sa sini nga paagi madala permi ni Aaron ang ila mga ngalan sa akon presensya, kag dumdumon ko sila. 13 Ang mga bulutangan nga bulawan 14 pabutangi sang duha ka kulokadena nga puro bulawan para matakod sa may abaga sang panapton.

Ang Bulobulsa sa Dughan

(Exo. 39:8-21)

15 “Magpahimo ka sang bulobulsa sa dughan nga ginagamit sa paghibalo sang akon kabubut-on.§ Kinahanglan maayo gid ang pagkahimo sini, kag ang tela sini dapat pareho man sa tela sang espesyal nga panapton sang mga pari: linen nga ginbordahan sang bulawan nga hilo kag delana nga asol, granate kag pula. 16 Ining bulobulsa sa dughan dapat napilo sing doble kag kuwadrado—9 inches ang kalabaon kag ang kasangkaron. 17 Patakdi ini sang apat ka raya sang malahalon nga mga bato. Sa nahauna nga raya, ibutang ang rubi, topas, kag beril; 18 sa ikaduha nga raya, turquiso, sapiro, kag emeralda; 19 sa ikatatlo nga raya, hasinto, agate, kag ametist; 20 kag sa ikaapat nga raya, krisolito, onix, kag jasper. Dapat natakod ang mga bato sa mga bulutangan nga bulawan. 21 Ang kada bato dapat may ngalan sang mga anak ni Jacob* sa pagrepresentar sang dose ka tribo sang Israel. Ang pag-inggreb sang mga ngalan dapat pareho sa pag-inggreb sang pangmarka.

22 “Pabutangi man sang kulokadena nga puro bulawan ang bulobulsa sa dughan. 23 Dayon magpahimo ka sang duha ka sulosingsing nga bulawan kag iangot ini sa ibabaw nga mga corner sang bulobulsa sa dughan. 24 Iangot ang duha ka kulokadena nga bulawan sa sulosingsing sang bulobulsa sa dughan, 25 kag ang duha ka punta sang kulokadena iangot sa duha ka bulutangan nga bulawan nga nagatapik sa strap sang espesyal nga panapton. 26 Magpahimo ka pa sang duha ka sulosingsing nga bulawan, kag iangot ini sa idalom nga mga corner sang bulobulsa sa dughan nga nagasampaw sa espesyal nga panapton. 27 Magpahimo ka pa gid sang duha ka sulosingsing nga bulawan kag iangot ini sa espesyal nga panapton sa may wagkos dampi. 28 Dayon tabiron ninyo sang asol nga higot ang idalom nga mga sulosingsing sang bulobulsa sa dughan kag ang mga sulosingsing sang espesyal nga panapton. Sa sini nga paagi matabid sing maayo ang bulobulsa sa dughan sa espesyal nga panapton.

29 “Kon magsulod si Aaron sa Balaan nga Lugar kinahanglan isuksok niya ang ini nga bulobulsa sa dughan nga may mga ngalan sang mga tribo sang Israel para dumdumon ko sila permi. 30 Ibutang sa bulobulsa sa dughan ang Urim kag Thumim† para ara ini sa dughan ni Aaron kon magkadto siya sa akon presensya. Gani dal-on permi ni Aaron ining duha ka butang kon magkadto siya sa akon presensya para mahibaluan niya ang akon kabubut-on para sa mga Israelinhon.

Ang Iban pa nga mga Panapton sang mga Pari

(Exo. 39:22-31)

31 “Ang pangguwa nga bayo nga nasampawan sang espesyal nga panapton kinahanglan puro asol 32 kag may buho sa tunga para sa ulo. Kag kinahanglan ang liab may kulokwelyo para indi ini magisi. 33-34 Pakabiti ang palibot sang sidsid sang bayo sang mga puloprutas nga pomegranata, nga hinimo halin sa delana nga asol, granate, kag pula. Bal-utan mo ini nga mga dekorasyon sang mga lingga-lingganay nga bulawan. 35 Kinahanglan nga isuksok ni Aaron ining pangguwa nga bayo kon magsulod siya sa Balaan nga Lugar sa pag-alagad sa akon presensya, para mabatian ang kilingkiling sang mga lingga-lingganay kon magsulod kag magguwa si Aaron sa Balaan nga Lugar. Kon himuon niya ini, indi siya mapatay.

36 “Magpahimo ka sang medalya nga puro bulawan kag painggrebi ini sang sini nga mga pulong:

ginseparar para sa Ginoo.

37-38 Itapik ini sa atubangan sang turban ni Aaron paagi sa asol nga higot, para makita ini sa iya agtang. Ini magapakita nga pagadal-on ni Aaron ang bisan ano nga sala nga nahimo sang mga Israelinhon sa ila paghalad sa Ginoo. Itakod ini permi ni Aaron sa iya agtang para malipay ang Ginoo sa ila.

39 “Ang pangsulod nga bayo ni Aaron kinahanglan linen, kag amo man ang iya turban. Ang wagkos dapat ginbordahan sing maayo. 40 Magpatahi ka man sang mga pangsulod nga bayo, mga wagkos, kag mga turban sa mga anak ni Aaron sa pagpadungog sa ila.

41 “Ipasuksok mo ini nga mga panapton sa imo utod nga si Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki, kag dayon haplasan‡ mo sila sang lana kag ordinahan. Idedikar sila sa akon para makaalagad sila sa akon bilang mga pari.

42 “Patahian mo man sila sang mga pang-idalom nga panapton nga linen, nga magatabon sang ila kinatawo. Ang kalabaon sini halin sa hawak hasta sa paa. 43 Kinahanglan nga isuksok nila ini kon magsulod sila sa Tolda nga Ginapakigkitaan, ukon kon magpalapit sila sa halaran sa Balaan nga Lugar sa pag-alagad bilang mga pari, para indi sila makasala kag mapatay. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ni Aaron kag sang iya mga kaliwat hasta san-o.

29

Ang Pagdedikar sa mga Pari

(Lev. 8:1-36)

1 “Amo ini ang himuon mo sa pagdedikar kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki para makaalagad sila sa akon bilang mga pari. Magkuha ka sang bataon nga baka kag duha ka lalaki nga karnero nga wala sing deperensya. 2 Magkuha ka man sang maayo nga klase nga harina kag magluto sang tinapay nga wala sing inugpahabok. Ang tinapay nga lutuon mo, tinapay nga wala sing mantika, tinapay nga madamol nga ginmikslahan sang mantika, kag tinapay nga manipis nga ginlamhitan sang mantika. 3 Isulod mo dayon ini nga mga tinapay sa basket kag dal-on sa akon upod sang bataon nga baka kag sang duha ka karnero nga lalaki.

4 “Dal-a dayon si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki didto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, kag papaligua sila. 5 Dayon ipasuksok kay Aaron ang iya pangsulod nga bayo, ang pangguwa nga bayo, ang espesyal nga panapton,* kag ang bulobulsa sa dughan. Hugta sa iya hawak ang espesyal nga panapton paagi sa wagkos nga maayo ang pagkahimo. 6 Ipasuksok sa iya ulo ang turban, kag ipatakod sa atubangan sang turban ang medalya nga simbolo nga ginseparar siya para sa Ginoo. 7 Kuhaa dayon ang lana nga inughaplas† kag ibubo sa ulo ni Aaron sa pagdedikar sa iya. 8 Idedikar man ang iya mga anak nga lalaki kag pasuksuka man sila sang pangsulod nga bayo, 9 turban, kag wagkos. Mangin pari sila hasta san-o. Sa sini nga paagi ordinahan mo si Aaron kag ang iya mga anak.

10 “Dal-a ang bataon nga baka sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, kag ipatungtong ang mga kamot ni Aaron kag sang iya mga anak sa ulo sang baka. 11 Dayon ihawa ang baka sa akon presensya, didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 12 Magkuha ka sang dugo sang baka kag ilamhit ini sa mga sulosungay sa mga corner sang halaran, kag ang mabilin nga dugo iula sa idalom sang halaran. 13 Dayon kuhaa ang tanan nga sapay sa kasudlan sang baka, ang gamay nga parte sang atay, kag ang mga batobato‡ pati ang mga tambok sini, kag sunuga ini sa halaran. 14 Pero ang iya unod, panit, kag tinai sunugon mo sa guwa sang kampo. Halad ini sa pagpakatinlo.

15 “Dayon kuhaa ang isa ka lalaki nga karnero kag ipatungtong ang mga kamot ni Aaron kag sang iya mga anak sa ulo sang karnero. 16 Dayon ihawa ini, kag iwisik-wisik ang dugo sini sa palibot sang halaran. 17 Hiwa-hiwaa ang karnero kag hugasi ang mga parte sang sulod sang tiyan kag ang mga tiil, kag tipuna ini pati ang ulo kag ang iban pa nga mga parte sang sapat. 18 Dayon sunuga ini tanan sa halaran bilang halad nga ginasunog para sa akon. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo§ makapalipay sa akon.

19 “Dayon kuhaa ang isa pa ka lalaki nga karnero, kag ipatungtong ang mga kamot ni Aaron kag sang iya mga anak sa ulo sang karnero. 20 Dayon ihawa ini, kag kuhaa ang iban nga dugo sini kag ilamhit sa idalom nga parte sang tuo nga dulunggan ni Aaron kag sang iya mga anak, kag sa mga kumalagko sang ila tuo nga kamot kag tuo nga tiil. Dayon iwisik-wisik ang dugo sa palibot sang halaran. 21 Kuhaa ang iban nga dugo sa halaran kag imiksla ini sa lana nga inughaplas, kag dayon iwisik-wisik kay Aaron kag sa iya mga anak kag sa ila mga bayo. Sa sini nga paagi madedikar si Aaron kag ang iya mga anak, pati ang ila mga bayo.

22 “Dayon kuhaa ang mga tambok sang karnero, ang matambok nga ikog, ang mga sapay sa kasudlan, ang gamay nga parte sang atay, ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ang tuo nga paa. Amo ini ang karnero nga halad para sa ordinasyon sang mga pari. 23 Magkuha ka sa basket sang tig-isa ka klase sang mga tinapay nga wala sing inugpahabok nga ginhalad sa akon: tinapay nga wala sing mantika, tinapay nga madamol nga ginmikslahan sang mantika, kag tinapay nga manipis. 24 Pauyati ini tanan kay Aaron kag sa iya mga anak kag ibayaw nila ini sa akon bilang halad nga ginabayaw. 25 Dayon kuhaa ini sa ila kag sunuga sa halaran upod sa halad nga ginasunog. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa akon. 26 Dayon kuhaa ang dughan sang karnero kag ibayaw ini sa akon bilang halad nga ginabayaw. Amo ini ang imo parte sa karnero nga halad para sa ordinasyon ni Aaron kag sang iya mga anak.

27 “Idedikar sa akon ang mga parte sang karnero nga halad para sa ordinasyon ni Aaron kag sang iya mga anak, lakip na diri ang dughan kag paa nga ginbayaw sa akon. 28 Sa kada halad sa akon sang mga Israelinhon sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon, amo gid ini permi ang mga parte sang sapat nga ibahin sa ila ni Aaron kag sang iya mga anak.

29 “Kon mapatay na si Aaron, ang iya balaan nga mga bayo ihatag sa tagsa niya ka kaliwat nga magabulos sa iya bilang pangulo nga pari, para ila ini suksukon kon ordinahan sila paagi sa paghaplas sang lana sa ila. 30 Ang kaliwat ni Aaron nga magabulos sa iya bilang pangulo nga pari magasuksok sini nga mga bayo sa sulod sang pito ka adlaw kon magsulod siya sa Tolda nga Ginapakigkitaan sa pag-alagad sa Balaan nga Lugar.

31 “Kuhaa ang karnero nga ginhalad sa pag-ordinar kag lutua ang karne sini sa isa ka balaan nga lugar. 32 Kaunon ini ni Aaron kag sang iya mga anak, lakip ang mga tinapay sa basket, dira sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 33 Sila lang ang makakaon sini nga karne kag tinapay nga ginhalad para matubos sila sa ila nga sala sang gin-ordinahan sila. Wala sing iban nga magkaon sini upod sa ila kay ini nga mga pagkaon para lang gid sa ila. 34 Kon may mabilin sini nga pagkaon pagkaaga, dapat sunugon ini. Indi gid ini pagkaunon, kay para lang ini sa mga pari.

35 “Sundon mo ining mga ginsugo ko sa imo parte sa pag-ordinar kay Aaron kag sa iya mga anak. Himua ang pag-ordinar sa ila sa sulod sang pito ka adlaw. 36 Kada adlaw maghalad ka sing isa ka baka bilang halad sa pagpakatinlo para mangin matinlo ang halaran, kag dayon haplasan mo ang halaran sang lana sa pagdedikar sini. 37 Himuon mo ini sa sulod sang pito ka adlaw; kag dayon mangin balaan gid ang halaran, kag dapat balaan man ang nagauyat sini.

Ang Adlaw-adlaw nga mga Halad

(Num. 28:1-8)

38 “Ang imo ihalad sa halaran adlaw-adlaw duha ka karnero nga isa ka tuig ang edad. 39 Isa sa aga kag isa sa hapon.* 40 Sa imo paghalad sang karnero sa aga, maghalad ka man sing duha ka kilo nga harina nga maayo nga klase. Mikslahan mo ini sang isa ka litro nga mantika nga halin sa olibo nga ginbayo. Maghalad ka man sang mga isa ka litro nga duga sang ubas bilang halad nga ilimnon. 41 Sa imo paghalad sang karnero sa hapon, maghalad ka man sang pareho gihapon nga mga halad nga harina kag ilimnon. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa akon. 42-43 Ini nga halad nga ginasunog kinahanglan ihalad adlaw-adlaw hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. Ihalad ninyo ini sa akon presensya, didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan nga sa diin magapakighambal ako sa imo kag magapakigkita ako sa mga Israelinhon. Kag ang ini nga Tolda mangin balaan tungod sang akon gamhanan nga presensya. 44 Himuon ko nga balaan ang Tolda nga Ginapakigkitaan kag ang halaran, kag iseparar ko si Aaron kag ang iya mga anak sa pag-alagad sa akon bilang mga pari. 45 Magapuyo ako upod sa mga Israelinhon kag ako mangin ila Dios. 46 Mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo nga ila Dios nga nagpaguwa sa ila sa Egypt para magpuyo ako upod sa ila. Huo, ako amo ang Ginoo nga ila Dios.

30

Ang Halaran nga Sulunugan sang Insenso

(Exo. 37:25-28)

1 “Magpahimo ka sang halaran nga akasya nga sulunugan sang insenso. 2 Kinahanglan nga kuwadrado ini—18 inches ang kalabaon kag ang kasangkaron, kag 36 inches ang kataason. Kinahanglan may ara ini sang mga sulosungay nga naporma na nga daan upod sa halaran sang pagkahimo sini. 3 Pahaklapan mo sang puro nga bulawan ang ibabaw sini, ang apat ka kilid, kag ang mga sulosungay sini. Kag rebitihi ini sang bulawan sa palibot. 4 Pabutangi sang duha ka sulosingsing nga bulawan sa idalom sang rebiti sa pihak kag pihak sang halaran, para gululuan sang mga tukon nga pangtuwang sini. 5 Kinahanglan ang tukon kahoy nga akasya kag nahaklapan sang bulawan. 6 Ibutang ini nga halaran sa atubangan sang kurtina nga nagatabon sa Kahon sang Kasuguan. Dira ako magapakigkita sa inyo.

7 “Kada aga, kon mag-asikaso si Aaron sang mga suga, magsunog siya sang mahamot nga insenso sa sina nga halaran. 8 Kag kon hapon, kon magsindi siya sang mga suga, magsunog siya liwat. Dapat himuon ini adlaw-adlaw hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. 9 Indi kamo maghalad sa sini nga halaran sang iban nga insenso ukon bisan ano nga halad nga ginasunog, ukon halad nga regalo, ukon halad nga ilimnon. 10 Isa ka bes kada tuig, kinahanglan tinluan ni Aaron ang halaran paagi sa paglamhit sang dugo sa mga sulosungay sini. Ang dugo nga ilamhit magahalin sa halad sa pagpakatinlo. Dapat himuon ini kada tuig hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, kay ang ini nga halaran balaan gid para sa akon.”

11 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 12 “Kon mag-census ka sa katawhan sang Israel, ang tagsa nga ma-census magbayad sa akon para sa iya kabuhi, para wala sing kahalitan nga mag-abot sa ila samtang gina-census mo sila. 13 Ang ibayad sang kada isa nga ma-census anom ka gramo nga pilak suno sa kilohan sang mga pari. Ihatag nila ini bilang halad sa akon. 14 Ang tanan nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw amo ang maghatag sini sa akon. 15 Ang manggaranon indi magbayad sing sobra, kag ang imol indi magbayad sing kulang. 16 Gamita ini nga kuwarta para sa buluhaton sa Tolda nga Ginapakigkitaan. Bayad ini sang mga Israelinhon para sa ila kabuhi, kag paagi sini dumdumon ko sila.”

Ang Labador nga Hulugasan

(Exo. 38:8)

17 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 18 “Maghimo ka sang saway nga labador nga may saway man nga tulungtungan, para gamiton nga hulugasan. Ibutang mo ini sa tunga-tunga sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag sang halaran, kag sudli ini sang tubig. 19 Amo ini ang gamiton ni Aaron kag sang iya mga anak nga lalaki sa paghugas sang ila mga kamot kag tiil, 20-21 antes sila magsulod sa Tolda nga Ginapakigkitaan, kag antes sila magpalapit sa halaran sa paghalad sa akon sang halad nga paagi sa kalayo.* Kinahanglan nga hugasan gid nila ang ila mga kamot kag tiil para indi sila mapatay. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ni Aaron kag sang iya mga kaliwat sa palaabuton nga mga henerasyon.”

Ang Lana nga Inughaplas

22 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 23 “Magkuha ka sang pinakamaayo nga mga panakot: anom ka kilo nga mira, tatlo ka kilo nga mahamot nga sinamon, tatlo ka kilo nga mahamot nga calamus, 24 anom ka kilo nga cassia (dapat ang mga kabug-aton sini suno sa kilohan sang mga pari), kag isa ka galon nga lana sang olibo. 25 Paagi sini maghimo ka sang balaan nga lana nga inughaplas† nga mahamot gid. 26-28 Haplasan mo sang sini nga lana ang Tolda nga Ginapakigkitaan, ang Kahon sang Kasuguan, ang lamisa kag ang tanan nga kagamitan sini, ang bulutangan sang suga kag ang tanan nga kagamitan sini, ang halaran nga sulunugan sang insenso, ang halaran sang halad nga ginasunog kag ang tanan man nga kagamitan sini, kag ang labador kag ang iya tulungtungan. 29 Idedikar mo ini nga mga butang para mangin balaan gid ini; kag dapat balaan man ang nagauyat sini.

30 “Haplasi man sang lana si Aaron kag ang iya mga anak bilang pagdedikar sa ila, para makaalagad sila sa akon bilang mga pari. 31 Silinga ang mga Israelinhon nga amo ini ang akon balaan nga lana nga inughaplas hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. 32 Indi ninyo ini pag-ibubo sa ordinaryo nga mga tawo, kag indi man kamo maghimo sang pareho sini nga lana para sa inyo kaugalingon. Balaan ini, gani kabiga ninyo ini nga balaan. 33 Ang bisan sin-o nga maghimo sang pareho sini ukon maggamit sini sa kay bisan sin-o nga indi pari, indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo.”

Ang Insenso

34 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Magkuha ka sang sining mahamot nga mga panakot nga pareho tanan ang ila kadamuon: estakte, onika, galbano kag puro nga kamangyan. 35 Paagi sini maghimo ka sang insenso nga mahamot gid. Dayon asini ini para mangin puraw ini kag balaan. 36 Bukbuka sing mapino ang iban sini kag iwisik-wisik sa atubangan sang Kahon sang Kasuguan nga ara sa Tolda nga Ginapakigkitaan, nga sa diin magapakigkita ako sa imo. Dapat kabigon mo ini nga balaan gid. 37 Indi kamo maghimo sang sini nga insenso para sa inyo kaugalingon. Kabiga ini nga balaan para sa Ginoo. 38 Ang bisan sin-o nga maghimo sini nga iya gamiton nga pahamot indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo.”

31

Ang mga Manug-obra sang Tolda nga Simbahan

(Exo. 35:30–36:1)

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Ginpili ko si Bezalel, nga anak ni Uri kag apo ni Hur, nga halin sa tribo ni Juda. 3 Gin-gamhan ko siya sang akon Espiritu* kag ginhatagan sang kaalam kag abilidad sa bisan ano nga buluhaton— 4 sa paghimo sang matahom nga mga butang nga bulawan, pilak, kag saway, 5 sa pagporma sang malahalon nga mga bato nga inugtampok, sa pagkorte sang kahoy, kag sang tanan nga klase sang buluhaton. 6 Ginpili ko man si Oholiab nga anak ni Ahisamac, nga halin sa tribo ni Dan, sa pagbulig kay Bezalel. Ginhatagan ko man sang abilidad ang tanan nga maayo nga mga panday para mahimo nila ang tanan nga ginsugo ko sa imo nga himuon:

7 “ang Tolda nga Ginapakigkitaan,

ang Kahon sang Kasuguan kag ang tabon sini,

kag ang tanan nga kagamitan sa Tolda—

8 ang lamisa kag ang mga kagamitan sini,

ang bulutangan sang suga nga puro bulawan kag ang tanan man nga kagamitan sini,

ang halaran nga sulunugan sang insenso,

9 ang halaran sang halad nga ginasunog kag ang tanan nga kagamitan sini,

ang labador kag ang iya tulungtungan—

10 ang matahom kag balaan nga mga panapton ni Aaron kag sang iya mga anak nga suksukon nila kon mag-alagad sila bilang mga pari,

11 ang lana nga inughaplas,

kag ang mahamot nga insenso para sa Balaan nga Lugar.

“Himuon nila ini tanan suno sa ginsugo ko sa imo.”

Ang Adlaw nga Inugpahuway

12 Dayon nagsugo ang Ginoo kay Moises 13 nga ihambal niya ini sa mga Israelinhon: “Tumana gid ninyo ang akon mga ginapahimo parte sa Adlaw nga Inugpahuway, kay tanda ini sang aton kasugtanan hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. Sa sini nga paagi mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo nga nagpili sa inyo nga mangin akon katawhan. 14 Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway, kay balaan ini nga adlaw para sa inyo. Ang bisan sin-o nga wala nagasunod dapat gid nga patyon. Ang bisan sin-o nga mag-obra sa sina nga adlaw indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo. 15 Obraha ninyo ang inyo buluhaton sa sulod sang anom ka adlaw, pero sa ikapito nga adlaw, magpahuway gid kamo. Tungod nga ini nga adlaw balaan para sa akon, ang bisan sin-o nga mag-obra sa sini nga adlaw dapat gid nga patyon. 16-17 Gani kamo nga mga Israelinhon, dapat tumanon ninyo ang akon mga ginapatuman sa Adlaw nga Inugpahuway hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. Ini amo ang permanente nga tanda sang aton wala sing katapusan nga kasugtanan. Kay sa sulod sang anom ka adlaw ginhimo ko ang kalangitan kag ang kalibutan, kag sa ikapito nga adlaw nagpahuway ako.”

18 Pagkatapos estorya sang Ginoo kay Moises sa Bukid sang Sinai, ginhatag niya kay Moises ang duha ka malapad nga bato nga ginsulatan niya mismo sang Kasuguan.

32

Ang Bulawan nga Baka

(Deu. 9:7-29)

1 Sang matalupangdan sang mga tawo nga kadugay kay Moises magpanaog sa bukid, nagtipon sila kay Aaron kag nagsiling, “Sige na! Himui kami sang dios* nga magapanguna sa amon, tungod nga wala kita kahibalo kon ano na ang natabo sining tawo nga si Moises nga nagpaguwa sa aton sa Egypt.” 2 Nagsabat si Aaron sa ila, “Panguhaa ninyo ang bulawan nga mga aritos nga ginasuksok sang inyo mga asawa kag mga anak, kag dal-a ninyo diri sa akon.” 3 Gani ginpanguha nila tanan ang ila bulawan nga mga aritos kag gindala kay Aaron. 4 Gintipon ini ni Aaron kag gintunaw kag ginporma nga baka. Nagsiling dayon ang mga Israelinhon, “Amo ini ang aton dios nga nagpaguwa sa aton sa Egypt.”

5 Pagkakita ni Aaron nga nalipay gid ang mga tawo, nagpahimo siya sang halaran sa atubangan sang baka kag nagpahibalo, “Buwas magasaulog kita sang piesta para sa kadungganan sangGinoo.” 6 Gani pagkaaga, aga pa gid nagbangon ang mga tawo kag naghalad sang mga halad nga ginasunog kag halad nga para sa maayo nga relasyon. Kag nagkinaon sila kag nag-ininom, kag nagpagusto pangalipay sa ila pagsimba sa dios-dios.

7 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Magpanaog ka gilayon kay ang imo katawhan nga ginpaguwa mo sa Egypt nagahimo sang kalautan. 8 Kadali lang sa ila maglapas sa akon mga ginmando sa ila. Naghimo sila sang ila dios-dios nga baka kag ginsimba ini. Naghalad ang mga Israelinhon sa sini nga dios-dios kag nagsiling, ‘Amo ini ang aton dios nga nagpaguwa sa aton sa Egypt.’ ”

9 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Moises, “Nakita ko kon daw ano katig-a ang mga ulo sang sini nga mga tawo. 10 Gani pabay-i ako nga laglagon ko sila sa akon puwerte nga kaakig. Kag ikaw na lang kag ang imo mga kaliwat ang himuon ko nga bantog nga nasyon.”

11 Pero nagpakitluoy si Moises sa Ginoo nga iya Dios, “O Ginoo, ngaa ipaagom mo ang imo kaakig sa imo katawhan nga ginpaguwa mo sa Egypt paagi sa imo puwerte nga gahom? 12 Ano na lang ang hambalon sang mga Egyptohanon? Nga ginkuha mo ang imo katawhan sa Egypt sa tuyo nga patyon sila sa kabukiran para madula sila sa kalibutan? Indi pagpadayuna ang imo puwerte nga kaakig sa ila, kag indi sila paglaglaga. 13 Dumduma ang imo ginsumpa sa imo mga alagad nga si Abraham, Isaac, kag Jacob† nga padamuon mo ang ila mga kaliwat pareho kadamo sa mga bituon sa langit, kag ihatag mo sa ila mga kaliwat ang tanan nga duta nga imo ginpromisa sa ila, kag mangin ila ini nga palanublion hasta san-o.” 14 Gani wala na pagpadayuna sang Ginoo ang iya plano nga paglaglag sa iya katawhan.

15 Dayon nagpanaog si Moises sa bukid nga dala ang duha ka malapad nga bato nga ginsulatan sang Kasuguan. Nakasulat ini sa atubangan kag sa likod sang amo nga mga bato. 16 Ang Dios mismo ang naghimo sini kag nagsulat.

17 Sang mabatian ni Josue ang ginahod sang mga tawo, nagsiling siya kay Moises, “Daw may gahod sang inaway sa kampo.” 18 Nagsabat si Moises, “Indi ina gahod sang kadalag-an ukon kapierdihan, kundi gahod ina sang pagkinanta.”

19 Sang malapit na si Moises sa kampo, nakita niya ang dios-dios nga baka kag ang pagsinaot sang mga tawo, gani puwerte gid ang iya kaakig. Ginhaboy niya didto sa tiilan sang bukid ang malapad nga mga bato nga dala niya, kag nabuka ini. 20 Dayon ginkuha niya ang dios-dios nga baka nga ila ginhimo kag ginsunog niya. Pagkatapos gindugmok niya sing mapino kag ginsabwag sa tubig, kag ginpainom sa katawhan sang Israel.

21 Nagsiling si Moises kay Aaron, “Ano bala ang ginhimo sining mga tawo sa imo nga gintugutan mo sila sa puwerte nga pagpakasala?” 22 Nagsabat si Aaron, “Indi ka mangakig sa akon. Nahibaluan mo man kon daw ano sila kadali madala sa kalautan. 23 Nagsiling sila sa akon, ‘Himui kami sang dios nga magapanguna sa amon, tungod nga wala kita kahibalo kon ano na ang natabo sining tawo nga si Moises nga nagpaguwa sa aton sa Egypt.’ 24 Gani nagsiling ako sa ila nga dal-on nila sa akon ang ila bulawan nga mga alahas. Sang madala na nila sa akon, ginhaboy ko ini sa kalayo kag nagguwa ining baka.”

25 Nakita ni Moises nga nagapakawala ang mga tawo kag ginpabay-an lang sila ni Aaron. Tungod sini nangin kaladlawan sila sa ila mga kaaway sa palibot. 26 Gani nagtindog si Moises sa puwertahan sang kampo kag nagsinggit, “Ang bisan sin-o sa inyo nga nagaunong sa Ginoo magpalapit sa akon!” Kag ang tanan nga kaliwat ni Levi nagtipon sa iya. 27 Nagsiling si Moises sa ila, “Nagasiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga ang kada isa sa inyo magtaklos sang espada kag libuti ninyo ang kampo, kag pamatya ninyo inang malain nga mga tawo bisan utod pa ninyo, amigo, ukon kasilingan.” 28 Gintuman sang mga kaliwat ni Levi ang ginsugo sa ila ni Moises, kag sadto nga adlaw mga 3,000 ka tawo ang napatay. 29 Nagsiling si Moises sa mga kaliwat ni Levi, “Ginseparar kamo subong nga adlaw sa Ginoo, kay ginpamatay ninyo bisan ang inyo mga anak kag mga utod. Gani bendisyunan niya kamo subong nga adlaw.”

30 Pagkasunod nga adlaw, nagsiling si Moises sa mga tawo, “Nakahimo kamo sang dako nga sala. Pero masaka ako subong sa bukid, didto saGinoo; basi pa lang mabuligan ko kamo nga matubos kamo sa inyo nga sala.” 31 Gani nagbalik si Moises sa Ginoo kag nagsiling, “Daw ano kadako nga sala ang nahimo sini nga mga tawo. Naghimo sila sang dios nga bulawan. 32 Pero karon, patawara sila sa ila nga sala. Kon indi mo sila mapatawad, panasa na lang ang akon ngalan sa libro nga ginsulatan mo sang mga ngalan sang imo katawhan.”

33 Nagsabat ang Ginoo kay Moises, “Kon sin-o ang nakasala sa akon, ang iya ngalan amo ang akon panason sa akon libro. 34 Lakat, kag pangunahi ang mga tawo pakadto sa lugar nga ginsiling ko sa imo, kag magauna ang akon anghel sa inyo. Pero magaabot ang tion nga silutan ko sila tungod sang ila sala.”

35 Kag ginpadal-an sang Ginoo sang kahalitan ang mga Israelinhon tungod nga ginsimba nila ang dios-dios nga baka nga ginhimo ni Aaron.

33

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Halin ka sa sini nga lugar, upod sa mga tawo nga ginpaguwa mo sa Egypt, kag kadto kamo sa duta nga ginsumpa ko nga ihatag kay Abraham, Isaac, kag Jacob. Nagsiling ako sa ila sadto nga ihatag ko ini nga duta sa ila mga kaliwat. 2 Paunahon ko ang anghel sa inyo, kag tabugon ko ang mga Canaanhon, mga Amornon, mga Hithanon, mga Periznon, mga Hivhanon, kag mga Jebusnon 3 sa sina nga duta nga maayo kag mapatubason.* Kamo lang ang magkadto didto; indi ako mag-upod sa inyo kay mga matig-a kamo sang ulo, kag basi kon pamatyon ko pa kamo sa dalan.”

4 Sang mabatian sang mga tawo ining masakit nga mga pulong, nagpangasubo gid sila kag wala sila magsul-ob sang ila mga alahas. 5 Kay nagsugo ang Ginoo kay Moises nga ihambal niya ini sa mga Israelinhon: “Mga matig-a kamo sing ulo nga mga tawo. Kon updan ko kamo bisan sa malip-ot lang nga tion, basi kon mapatay ko pa kamo. Karon, panghuksa ninyo ang inyo mga alahas hasta nga makadesisyon ako kon ano ang akon himuon sa inyo.” 6 Gani ginpanghukas sang mga Israelinhon ang ila mga alahas didto sa Bukid sang Horeb.

Ang Tolda nga Ginapakigkitaan

7 Kinabatasan na ni Moises nga magpatindog sang Tolda nga medyo malayo sa kampo. Ini nga Tolda ginatawag nga “Tolda nga Ginapakigkitaan.” Ang bisan sin-o nga gusto makahibalo sang kabubut-on sang Ginoo nagakadto sa sini nga Tolda. 8 Kon magsulod si Moises sa Tolda, nagatindog ang mga tawo sa puwertahan sang ila mga tolda. Ginatan-aw nila si Moises hasta nga makasulod siya sa Tolda. 9 Kag samtang didto si Moises sa sulod, nagapaidalom ang panganod nga daw haligi sa puwertahan sang Tolda samtang nagapakighambal ang Ginoo kay Moises. 10 Kag kon makita sang mga tawo ang panganod nga daw haligi sa puwertahan sang Tolda, nagatindog sila kag nagasimba sa Ginoo sa may puwertahan sang ila mga tolda. 11 Kon magpakig-estorya ang Ginoo kay Moises, daw sa nagaatubangay gid sila, pareho sa mag-abyan nga nagaestoryahanay. Pagkatapos nagabalik si Moises sa kampo, pero ang bataon niya nga kabulig nga si Josue, nga anak ni Nun, nagapabilin sa Tolda.

Nakita ni Moises ang Gamhanan nga Presensya sang Dios

12 Nagsiling si Moises sa Ginoo, “Permi mo ako ginahambalan nga pangunahan ko ini nga katawhan sa pagkadto sa duta nga imo ginpromisa, pero wala mo pa ako ginpahibalo kon sin-o ang paupdon mo sa akon. Nagsiling ka pa nga kilala mo gid ako kag nalipay ka sa akon. 13 Kon matuod nga nalipay ka sa akon, tudlui ako sang imo mga pamaagi para makilala ko ikaw kag para malipay pa gid ikaw sa akon. Dumduma nga ini nga nasyon imo katawhan.” 14 Nagsabat ang Ginoo, “Ako mismo ang magaupod sa imo, kag hatagan ko ikaw sang kapahuwayan.” 15 Nagsiling si Moises sa iya, “Kon indi ka mag-upod sa amon, indi kami pagpahalina sa sini nga lugar. 16 Kay paano mahibaluan sang iban nga nalipay ka sa akon kag sa imo katawhan kon indi mo kami pag-updan? Kag paano nila mahibaluan nga espesyal kami nga katawhan sang sa iban nga mga katawhan sa kalibutan?”

17 Nagsabat ang Ginoo kay Moises, “Himuon ko ang ginapangayo mo, kay nalipay ako sa imo, kag kilala ko gid ikaw.” 18 Dayon nagsiling si Moises, “Karon, ipakita sa akon ang imo gamhanan nga presensya.”

19 Nagsabat ang Ginoo, “Ipakita ko sa imo ang tanan ko nga kaayo, kag imitlang ko sa imo ang akon ngalan, ang Ginoo. Kaluoyan ko ang gusto ko nga kaluoyan. 20 Pero indi mo makita ang akon nawong kay wala sing tawo nga makakita sa akon nga mabuhi.”

21 Dayon nagsiling ang Ginoo, “Tindog ka diri sa dako nga bato malapit sa akon. 22 Kag samtang nagalabay ang akon gamhanan nga presensya, isulod ko ikaw sa guhab sang bato kag tabunan ko ikaw sang akon kamot hasta nga makaagi ako. 23 Dayon kuhaon ko ang akon kamot kag makita mo ang akon likod, pero indi ang akon nawong.”

34

Ang Bag-o nga Malapad nga mga Bato

(Deu. 10:1-5)

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Magbasbas ka sang duha ka malapad nga bato pareho sadtong nahauna, kay sulatan ko ini sang mga pulong nga nasulat sa nahauna nga bato nga ginbuka mo. 2 Magpreparar ka para sa buwas sa aga, kag magsaka ka sa Bukid sang Sinai. Magpakigkita ka sa akon sa ibabaw sang bukid. 3 Kinahanglan nga wala sing may mag-upod sa imo; wala gid dapat sing bisan sin-o nga makita sa bisan diin nga parte sang bukid. Bisan mga karnero ukon mga baka indi gid pagpahalbon sa bukid.”

4 Gani nagbasbas si Moises sang duha ka malapad nga bato nga pareho sadtong nahauna. Kag aga pa sang sunod nga adlaw, nagsaka siya sa Bukid sang Sinai suno sa ginmando sa iya sang Ginoo dala ang duha ka malapad nga bato. 5 Dayon nagpanaog ang Ginoo paagi sa panganod kag ginmitlang niya ang iya ngalan nga Ginoo samtang nagatindog si Moises sa iya presensya. 6 Naglabay ang Ginoo sa atubangan ni Moises kag nagsiling, “Ako ang Ginoo, ang mabinalak-on kag maluluy-on nga Dios. Mahigugmaon kag matutom gid ako, kag indi dali mangakig. 7 Ginapakita ko ang akon paghigugma sa madamo nga tawo, kag ginapatawad ko ang ila kalautan, paglapas, kag sala. Pero ginasilutan ko ang mga nakasala, pati ang ila mga kaliwat hasta sa ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon.”

8 Nagluhod dayon si Moises sa duta kag nagsimba. 9 Nagsiling siya, “O Ginoo, kon nalipay ka sa akon, nagapangabay ako nga mag-upod ka sa amon. Bisan matig-a ang ulo sang sini nga mga tawo, patawara kami sa amon kalautan kag sala. Batuna kami nga imo katawhan.”

Ginpatuman Liwat sa mga Israelinhon ang Kasugtanan

(Exo. 23:14-19; Deu. 7:1-5; 16:1-17)

10 Nagsiling ang Ginoo, “Pamati! Himuon ko ini nga kasugtanan sa inyo. Sa atubangan sang tanan mo nga kasimanwa, mahimo ako sang makatilingala nga mga butang nga wala ko pa gid nahimo sa bisan diin nga nasyon sa bilog nga kalibutan. Ang mga katawhan sa palibot ninyo makakita sang sini nga mga butang nga himuon ko para sa imo. 11 Tumana ang mga sugo nga ginahatag ko sa imo subong. Tabugon ko ang mga Amornon, mga Canaanhon, mga Hithanon, mga Periznon, mga Hivhanon, kag mga Jebusnon sa duta nga ginpromisa ko sa inyo. 12 Siguraduhon mo gid nga indi ka maghimo sang kasugtanan sa mga tawo sa sina nga duta nga inyo pagakadtuan, kay mangin siod ini sa inyo. 13 Sa baylo, panggub-a ninyo ang ila mga halaran, pangdugmuka ang ila handumanan nga mga bato, kag pang-utda ang ila mga hulohaligi nga simbolo sang ila diosa nga si Ashera. 14 Indi gid kamo magsimba sa iban nga dios kay ako, ang Ginoo, indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. 15 Indi ka gid maghimo sang kasugtanan sa mga tawo nga nagaestar sa sina nga duta. Kay basi matintar kamo nga magkaon sang ila mga halad kon imbitaron nila kamo sa ila nga paghalad kag pagsimba sa ila mga dios. 16 Kag basi ang inyo mga anak magpangasawa sa ila mga anak, nga amo ang magatulod sa ila sa pagsimba sa iban nga mga dios.

17 “Indi kamo maghimo sang mga dios-dios.

18 “Sauluga ninyo ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Suno sa ginsugo ko sa inyo, magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok sa sulod sang pito ka adlaw. Himua ninyo ini sa gintalana nga tion sa bulan sang Aviv, kay amo ina nga bulan nga nagguwa kamo sa Egypt.

19 “Akon ang tanan nga kamagulangan nga lalaki, pati ang mga kamagulangan nga lalaki sang inyo mga kasapatan. 20 Puwede magawad ang kamagulangan sang inyo mga donkey paagi sa pagbaylo sini sang karnero. Pero kon indi ninyo ini paggawaron, kinahanglan nga patyon ang donkey paagi sa pagbali sang iya liog. Puwede man ninyo magawad ang inyo kamagulangan nga mga anak nga lalaki.

“Wala sing may magpalapit sa akon nga wala sing dala nga halad.

21 “Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, pero sa ikapito nga adlaw magpahuway kamo, bisan sa panahon sang tig-arado kag tig-alani.

22 “Sauluga ninyo ang Piesta sang Pag-ani paagi sa pagdala sa akon sang nahauna nga patubas sang inyo trigo, kag sauluga man ninyo ang Piesta sang Katapusan nga Ani sa katapusan sang tuig.

23 “Kada tuig, ang tanan ninyo nga lalaki dapat magtambong sa sinang tatlo ka piesta sa pagsimba sa akon, angGinoo nga inyo Agalon, ang Dios sang Israel. 24 Tabugon ko ang mga katawhan sa duta nga ihatag ko sa inyo, kag palaparon ko ang inyo teritoryo. Kag wala sing may magsalakay kag mag-agaw sa inyo nasyon sa panahon nga magpalapit kamo sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios, sa sinang tatlo ka piesta kada tuig.

25 “Indi kamo maghalad sang dugo sa akon kaupod sang tinapay nga may inugpahabok. Kag indi kamo magbilin sa masunod nga adlaw sang karne nga halad ninyo sa tion sang Piesta sang Paglabay sang Anghel.

26 “Dal-a ninyo sa templo sang Ginoo nga inyo Dios ang pinakamaayo nga parte sang nahauna ninyo nga patubas.

“Indi ninyo paglutua ang bataon nga kanding sa gatas sang iya iloy.”

27 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Isulat ining ginsiling ko, kay amo ini ang pagsulundan sang akon kasugtanan sa imo kag sa Israel.” 28 Didto si Moises upod sa Ginoo sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i nga wala siya sing may ginkaon kag gin-inom. Ginsulat niya sa malapad nga bato ang mga pagsulundan sang kasugtanan—ang Napulo ka Sugo.

29 Sang magpanaog si Moises sa Bukid sang Sinai, dala niya ang duha ka malapad nga bato nga ginsulatan sang Kasuguan. Wala siya kahibalo nga masilaw gali ang iya nawong tungod sa iya pagpakighambal sa Ginoo. 30 Sang makita ni Aaron kag sang tanan nga Israelinhon ang masilaw nga nawong ni Moises, nahadlok sila magpalapit sa iya. 31 Pero gintawag sila ni Moises, gani nagpalapit si Aaron kag ang mga pangulo sang komunidad sang Israel, kag nagpakighambal si Moises sa ila. 32 Sang ulihi nagpalapit ang tanan nga Israelinhon sa iya. Kag ginsugid niya sa ila ang tanan nga sugo nga ginhatag sa iya sang Ginoo sa Bukid sang Sinai.

33 Pagkatapos pakighambal ni Moises sa ila, gintabunan niya ang iya nawong. 34 Pero kon magsulod siya sa Tolda nga Ginapakigkitaan para magpakighambal sa Ginoo, ginakuha niya ang tabon hasta nga makaguwa siya sa Tolda. Kon makaguwa na siya, ginasugid niya sa mga Israelinhon ang tanan nga ginsugo sang Ginoo sa iya, 35 kag makita sang mga Israelinhon nga masilaw ang iya nawong. Dayon tabunan naman niya ang iya nawong hasta nga magbalik siya sa Tolda sa pagpakighambal sa Ginoo.

35

Mga Pagsulundan sa Adlaw nga Inugpahuway

1 Ginpatipon ni Moises ang bilog nga komunidad sang Israel kag ginhambalan, “Amo ini ang ginsugo sang Ginoo nga inyo himuon: 2 Sa sulod sang anom ka adlaw, himua ninyo ang inyo mga buluhaton, pero sa ikapito nga adlaw magpahuway kamo, kay ini nga adlaw balaan kag para ini sa Ginoo. Ang bisan sin-o nga mag-obra sa sina nga adlaw dapat patyon. 3 Gani indi gid kamo mag-obra, bisan magdabok sang kalayo sa inyo mga puluy-an sa pagluto sa sina nga adlaw.”

Ang mga Halad para sa Tolda nga Simbahan

(Exo. 25:1-9)

4 Nagsiling si Moises sa bilog nga komunidad sang Israel, “Amo ini ang ginsugo sang Ginoo nga inyo himuon: 5 Maghalad kamo sa Ginoo halin sa inyo mga pagkabutang. Puwede kamo maghalad sang bulawan, pilak, saway, 6 delana* nga asol, granate† kag pula, linen, panapton nga hinimo halin sa bulbol sang kanding, 7 panit sang karnero nga lalaki nga ginlugom sa pula, maayo nga klase sang panit,‡ kahoy nga akasya, 8 lana sang olibo para sa mga suga, mga panakot para sa lana nga inughaplas kag para pahamot sa insenso, 9 kag bato nga onix kag iban pa nga malahalon nga mga bato nga inugtakod sa espesyal nga panapton§sang pangulo nga pari kag sa bulobulsa sa dughan sini.

Mga Kagamitan para sa Tolda nga Simbahan

(Exo. 39:32-43)

10 “Ang tanan sa inyo nga may abilidad sa pag-obra magpalapit kag magbulig sa paghimo sang tanan nga butang nga ginsugo sang Ginoo nga himuon: 11 ang Tolda nga Simbahan kag ang iya sini mga tabon, mga kaw-it, mga dingding nga tapi, mga pangbalabag sa dingding, mga haligi, kag mga pundasyon; 12 ang Kahon sang Kasugtanan kag ang iya mga tukon nga pangtuwang, tabon, kag kurtina; 13 ang lamisa kag ang iya mga tukon nga pangtuwang kag ang tanan nga kagamitan sini; ang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios; 14 ang bulutangan sang suga kag ang mga kagamitan sini; ang mga suga kag ang lana para sa mga suga; 15 ang halaran nga sulunugan sang insenso kag ang iya mga tukon nga pangtuwang; ang lana nga inughaplas;* ang mahamot nga insenso; ang kurtina sang puwertahan sang Tolda nga Simbahan; 16 ang halaran sang halad nga ginasunog kag ang iya sini parilyahan nga saway, ang iya mga tukon nga pangtuwang, kag ang tanan nga kagamitan sini; ang saway nga labador kag ang iya tulungtungan; 17 ang mga kurtina sa palibot sang ugsaran kag ang iya sini mga haligi kag mga pundasyon; ang kurtina sa puwertahan sang ugsaran; 18 ang mga palpal kag mga banting sang Tolda nga Simbahan kag sang ugsaran sini; 19 kag ang matahom kag balaan nga mga panapton sang pari nga si Aaron kag sang iya mga anak nga lalaki, nga ila suksukon kon mag-alagad sila bilang mga pari sa Balaan nga Lugar.”

20 Dayon naghalin ang bilog nga komunidad sang Israel sa atubangan ni Moises. 21 Ang tanan nga gusto gid maghalad sa Ginoo nagdala sang mga materyales nga gamiton sa paghimo sang Tolda nga Ginapakigkitaan† kag sang tanan nga kagamitan sini, kag sa paghimo sang mga panapton sang mga pari. 22 Ang tanan nga gusto maghalad, lalaki kag babayi, nagdala sang malahalon nga mga sibit, mga aritos, mga pulseras, kag nagkalain-lain nga klase sang mga alahas nga bulawan. Gindala nila ang ila mga bulawan bilang halad nga ginabayaw sa Ginoo. 23 May naghalad man sang delana nga asol, granate kag pula, linen, panapton nga hinimo halin sa bulbol sang kanding, panit sang karnero nga lalaki nga ginlugom sa pula, kag maayo nga klase sang panit. 24 Ang iban nagdala sang pilak ukon saway, kag mga tapi nga akasya bilang halad sa Ginoo. 25 Ang mga babayi nga may abilidad sa paghimo sang mga tela nagdala sang mga delana nga asol, granate kag pula, kag linen. 26 Kag ang mga babayi nga may abilidad sa paghimo sang panapton halin sa bulbol sang kanding, naghimo sini sing kinabubut-on. 27 Ang mga pangulo nagdala sang mga bato nga onix kag iban pa nga malahalon nga mga bato para inugtakod sa espesyal nga panapton sang pangulo nga pari kag sa bulobulsa sa dughan sini. 28 Nagdala man sila sang mga panakot kag lana sang olibo para sa mga suga, para sa lana nga inughaplas, kag para pahamot sa insenso. 29 Gani ang tanan nga Israelinhon, lalaki kag babayi, nga gusto magbulig nagdala sang ila mga halad nga kinabubut-on sa Ginoo para sa tanan nga buluhaton nga ginsugo sang Ginoo paagi kay Moises.

Ang mga Manug-obra sang Tolda nga Simbahan

(Exo. 31:1-11)

30 Nagsiling si Moises sa mga Israelinhon, “Pamati! Ginpili sang Ginoo si Bezalel, nga anak ni Uri kag apo ni Hur, nga halin sa tribo ni Juda. 31 Gin-gamhan niya siya sang iya Espiritu kag ginhatagan sang kaalam kag abilidad sa bisan ano nga buluhaton— 32 sa paghimo sang matahom nga mga butang nga bulawan, pilak, kag saway; 33 sa pagporma sang malahalon nga mga bato nga inugtampok; sa pagkorte sang kahoy; kag sang tanan nga klase sang buluhaton. 34 Ginhatagan pa gid niya si Bezalel, kag amo man si Oholiab nga anak ni Ahisamac nga halin sa tribo ni Dan, sang abilidad sa pagtudlo sa iban sang ila nahibaluan. 35 Ginhatagan niya sila sang abilidad sa paghimo sang tanan nga klase sang buluhaton: sa pagdesinyo, sa paghimo sang tela, kag sa pagborda sa linen sang delana nga asol, granate kag pula. Masarangan nila nga himuon ang bisan ano nga klase sang buluhaton, kag maayo gid sila maghimo.”

36

1 “Si Bezalel, si Oholiab, kag ang iban pa nga ginhatagan sang Ginoo sang kaalam kag abilidad sa nagkalain-lain nga buluhaton amo ang mag-obra sang balaan nga Tolda suno sa sugo sang Ginoo.”

2 Gani ginpatawag ni Moises si Bezalel, si Oholiab kag ang iban pa nga ginhatagan sang Ginoo sang kaalam kag abilidad sa nagkalain-lain nga buluhaton, kag gusto gid nga magbulig sa pag-obra. 3 Ginhatag ni Moises sa ila ang tanan nga ginhalad sang mga Israelinhon para sa pagpatindog sang balaan nga Tolda. Kag padayon pa gid ang pagdala sang mga tawo sang ila mga halad nga kinabubut-on kada aga. 4 Gani sang ulihi ginbayaan anay sang mga nagaobra sang balaan nga Tolda ang ila trabaho kag nagkadto kay Moises kag nagsiling, 5 “Sobra na ang ginadala sang mga tawo sang sa kinahanglanon para sa buluhaton nga ginsugo sang Ginoo nga himuon.”

6 Gani nagpadala si Moises sang sini nga sugo sa bilog nga kampo: “Wala na sing may maghalad para sa pagpatindog sang balaan nga Tolda.” Gani nag-untat na ang mga tawo sa pagdala sang ila mga halad, 7 tungod kay sobra na ang ila nahatag para sa tanan nga buluhaton sa Tolda.

Ang Pagpatindog sang Tolda nga Simbahan

(Exo. 26:1-37)

8 Ang tanan nga maayo gid mag-obra amo ang naghimo sang Tolda nga Simbahan. Ang gin-gamit nila sa paghimo sini napulo ka panid nga linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. Kag nabordahan ini sing maayo sang dagway sang mga kerubin. 9 Ang kada panid may kalabaon nga 42 feet kag may kasangkaron nga mga 6 feet. 10 Gintambi nila ini sa tag-lima; bali duha ka tag-lima. 11 Dayon ginhimuan nila sang sulosingsing nga tela nga asol ang kilid sang katapusan nga panid sang tagsa ka tinambi nga mga tela; 12 tag-50 ka sulosingsing ang ginbutang sa kada kilid kag nagaatubangay ini. 13 Naghimo man sila sang 50 ka kaw-it nga bulawan para matabid ang mga sulosingsing sang duha ka tinambi nga mga tela. Sa sini nga paagi nahimo ang Tolda nga Simbahan.

14 Dayon naghimo sila sang tabon sa Tolda. Ang ila gin-gamit onse ka panid nga tela nga hinimo halin sa bulbol sang kanding. 15 Ang kada tela may kalabaon nga 45 feet kag may kasangkaron nga mga 6 feet. 16 Gintambi nila ang lima ka tela, kag amo man ang nabilin nga anom. 17 Ginbutangan nila sang 50 ka sulosingsing ang kilid sang katapusan nga panid sang tagsa ka tinambi nga mga tela, 18 kag gintabid nila sang 50 ka kaw-it nga saway.

19 Ang ibabaw sang tabon sang Tolda ginsampawan nila sang panit sang lalaki nga karnero nga ginlugom sa pula, kag ginsampawan pa gid nila sang maayo nga klase sang panit.*

20 Dayon naghimo sila sang dingding sang Tolda. Ang ila gin-gamit tapi nga akasya. 21 Ang kalabaon sang kada tapi 15 feet kag ang kasangkaron 2 feet. 22 Ang kada tapi ginbutangan nila sang duha ka diladila para matabid ini sa isa pa ka tapi. Pareho sini ang ginhimo nila sa kada tapi. 23 Ang 20 sa sini nga mga tapi gindingding nila sa parte sang Tolda nga nagaatubang sa south. 24 Ini nga mga tapi ginsuok nila sa 40 ka pundasyon nga pilak—duha ka pundasyon sa kada tapi. 25 Ang sa north sang Tolda gindingdingan man nila sang 20 ka tapi, 26 kag ginsuok man sa 40 ka pundasyon nga pilak—duha ka pundasyon sa kada tapi. 27 Ang sa west sang Tolda, nga amo ang likod sini, gindingdingan nila sang anom ka tapi, 28 kag duha ka tapi sa mga corner sini. 29 Ini nga mga tapi sa mga corner natabid sing maayo sa idalom kag nahugot sa ibabaw paagi sa isa ka sulosingsing. Pareho gid sini ang ginhimo nila sa duha ka tapi sa mga corner. 30 Gani may walo ka tapi sa sini nga parte sang Tolda, kag nasuok ini sa 16 ka pundasyon nga pilak—duha ka pundasyon sa kada tapi.

31 Naghimo man sila sang mga pangbalabag nga akasya para sa dingding—lima para sa parte sang Tolda nga nagaatubang sa north, 32 lima man sa south, kag lima pa gid sa west, sa likod sang Tolda. 33 Ang pangbalabag sa tunga-tunga sang dingding ginbutang nila halin sa punta sang Tolda pakadto sa pihak nga punta. 34 Ginhaklapan nila sang bulawan ang mga tapi kag ginbutangan sang mga sulosingsing nga bulawan nga amo ang gululuan sang mga pangbalabag. Ginhaklapan man nila sang bulawan ang mga pangbalabag.

35 Naghimo man sila sang kurtina nga linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. Kag nabordahan ini sing maayo sang dagway sang kerubin. 36 Naghimo man sila sang apat ka haligi nga akasya nga may mga kaw-it nga bulawan, kag ginpakabit nila didto ang kurtina. Ining apat ka haligi nasuok sa apat ka pundasyon nga pilak. 37 Naghimo sila sang isa pa ka kurtina para sa puwertahan sang Tolda nga Simbahan. Ang gin-gamit nila linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. Kag maayo gid ang pagkaborda sini. 38 Naghimo man sila sang lima ka haligi nga may mga kaw-it, kag ginpakabit nila didto ang kurtina. Ini nga mga haligi nahaklapan sang bulawan pati ang ila sini ulo-ulo kag mga kabilya, kag nasuok ini sa lima ka pundasyon nga saway.

37

Ang Paghimo sang Kahon sang Kasuguan

(Exo. 25:10-22)

1 Dayon ginhimo nila ni Bezalel ang Kahon sang Kasuguan. Ang gin-gamit nila kahoy nga akasya. Ang kalabaon sang Kahon 45 inches, ang kasangkaron 27 inches, kag ang kataason 27 inches. 2 Ginhaklapan nila ini sang puro nga bulawan sa sulod kag sa guwa, kag ginrebitihan sang bulawan ang mga kilid sini. 3 Ginhimuan man nila ini sang apat ka sulosingsing nga bulawan kag gintakod sa apat ka tiil sini. Tag-duha sa pihak kag pihak. 4 Dayon naghimo sila sang mga tukon nga akasya kag ginhaklapan nila ini sang bulawan. 5 Gin-gulo nila ang mga tukon sa mga sulosingsing sa kada kilid sang Kahon para matuwangan ang Kahon.

6 Ginhimuan man nila ang Kahon sang takop nga puro bulawan, nga 45 inches ang kalabaon kag 27 inches ang kasangkaron. 7-8 Naghimo man sila sang duha ka kerubin nga bulawan sa kada punta sang takop sang Kahon. Isa lang ini sila ka pagporma sang takop sang Kahon. 9 Nagahumlad ang mga pakpak sang mga kerubin sa ibabaw sang takop para mahandungan nila ini. Nagaatubangay sila nga duha kag nagatulok sa takop.

Ang Paghimo sang Lamisa nga Ginabutangan sang Tinapay

(Exo. 25:23-30)

10 Naghimo man sila sang lamisa nga akasya, nga 36 inches ang kalabaon, 18 inches ang kasangkaron, kag 27 inches ang kataason. 11 Ginhaklapan nila ini sang puro nga bulawan kag ginrebitihan sang bulawan ang mga kilid sini. 12 Ginbutangan man nila ini sang border sa kada kilid, nga 4 inches ang kasangkaron, kag ginrebitihan nila sang bulawan ang border. 13 Dayon naghimo sila sang apat ka sulosingsing nga bulawan kag gintakod ini sa apat ka tiil sang lamisa, 14 malapit sa border. Diri nila gin-gulo ang mga tukon nga pangtuwang sa lamisa. 15 Ini nga mga tukon akasya kag nahaklapan sang bulawan. 16 Naghimo man sila sang mga kagamitan nga puro bulawan para sa lamisa: mga pinggan, mga tasa,* mga yahong, kag mga tibod nga gamiton para sa mga halad nga ilimnon.

Ang Paghimo sang Bulutangan sang Suga

(Exo. 25:31-40)

17 Naghimo man sila sang bulutangan sang suga nga puro bulawan ang iya tiil, lawas, kag dekorasyon nga mga bulak nga ang iban bukol pa lang kag ang iban nagabuskad na. Ang dekorasyon naporma na nga daan upod sa lawas sang bulutangan sang suga sang pagkahimo sini. 18 Ang bulutangan sang suga may anom ka sanga, tag-tatlo sa kada kilid. 19 Ang kada sanga may tatlo ka dekorasyon nga mga bulak nga ang korte daw almendro, nga ang iban bukol pa lang kag ang iban nagabuskad na. 20 Ang lawas sang bulutangan sang suga may apat ka dekorasyon nga mga bulak nga ang korte daw almendro, nga ang iban bukol pa lang kag ang iban nagabuskad na. 21 May isa ka bulak sa idalom sang kada paris sang sanga. 22 Ang mga dekorasyon kag ang mga sanga naporma na nga daan upod sa lawas sang bulutangan sang suga sang pagkahimo sini. 23 Naghimo man sila sang pito ka suga, sang mga kimpit sini, kag sang mga inugsalod sa upos nga pabilo sang suga. Ini tanan puro bulawan. 24 Mga 35 ka kilo nga puro bulawan ang nagamit sa paghimo sang bulutangan sang suga kag sang tanan nga kagamitan sini.

Ang Paghimo sang Halaran nga Sulunugan sang Insenso

(Exo. 30:1-5)

25 Naghimo man sila sang halaran nga akasya nga sulunugan sang insenso. Kuwadrado ini; 18 inches ang kalabaon kag ang kasangkaron, 36 inches ang kataason. May ara ini sang mga sulosungay nga naporma na nga daan upod sa halaran sang pagkahimo sini. 26 Ginhaklapan nila sang puro nga bulawan ang ibabaw sini, ang apat ka kilid, kag ang mga sulosungay sini, kag ginrebitihan sang bulawan sa palibot. 27 Ginbutangan nila sang duha ka sulosingsing nga bulawan sa idalom sang rebiti sa pihak kag pihak sang halaran, para gululuan sang mga tukon nga pangtuwang sini. 28 Ang tukon hinimo halin sa kahoy nga akasya kag ginhaklapan sang bulawan. 29 Naghimo man sila sang balaan nga lana nga inughaplas kag sang puro nga insenso nga mahamot gid.

38

Ang Paghimo sang Halaran sang Halad nga Ginasunog

(Exo. 27:1-8)

1 Naghimo man sila sang kuwadrado nga halaran sang halad nga ginasunog. Ang gin-gamit nila kahoy nga akasya. Ang iya kalabaon kag kasangkaron 7 feet kag 6 inches, kag ang iya kataason 4 feet kag 6 inches. 2 Ginbutangan nila ini sang mga sulosungay sa apat ka corner, nga naporma na nga daan upod sa halaran sang pagkahimo sini. Ginhaklapan nila sang saway ang halaran. 3 Ang tanan nga kagamitan sang halaran hinimo man sa saway—ang mga bulutangan sang abo, mga pala, mga yahong, mga dako nga tinidor para sa karne, kag mga bulutangan sang baga. 4 Naghimo man sila sang parilyahan nga saway para sa halaran, kag ginbutang nila ini sa sulod sang halaran sa idalom sang sagang, sa tunga-tunga dampi halin sa ibabaw. 5 Naghimo man sila sang apat ka sulosingsing nga saway kag gintakod ini sa apat ka corner sang parilyahan nga saway. Ini nga mga sulosingsing amo ang gululuan sang mga tukon nga pangtuwang sa halaran. 6 Ang mga tukon hinimo halin sa kahoy nga akasya kag ginhaklapan sang saway. 7 Gin-gulo nila ang mga tukon sa mga sulosingsing sa kada kilid sang halaran para matuwangan ang halaran. Tapi ang ginhimo nila nga halaran kag guhab ang sulod.

Ang Paghimo sang Labador nga Hulugasan

(Exo. 30:18-21)

8 Dayon naghimo sila sang saway nga labador kag sang iya sini nga tulungtungan nga saway man. Ining mga saway nga gin-gamit halin sa saway nga espiho sang mga babayi nga nag-alagad sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan.*

Ang Paghimo sang Lagwerta sang Tolda nga Simbahan

(Exo. 27:9-19)

9 Ginbutangan nila sang ugsaran ang Tolda, kag ginpalibutan nila ini sang mga dulodingding nga kurtina nga linen. Ang kalabaon sang kurtina sa south, 150 feet. 10 Gintakod nila ini nga kurtina sa 20 ka haligi nga saway nga nasuok sa 20 man ka pundasyon nga saway. Ang ginkabitan nila sang kurtina amo ang mga kaw-it nga pilak nga nagakabit sa mga kabilya nga pilak sa mga haligi. 11 Ang kurtina sa north 150 feet man ang kalabaon, kag natakod ini sa 20 ka haligi nga saway nga nasuok sa 20 man ka pundasyon nga saway. Ang ginkabitan sang kurtina amo ang mga kaw-it nga pilak nga nagakabit sa mga kabilya nga pilak sa mga haligi.

12 Ang kurtina sa west 75 feet ang kalabaon, kag natakod ini sa napulo ka haligi nga nasuok sa napulo man ka pundasyon. Ang ginkabitan sang kurtina amo ang mga kaw-it nga pilak nga nagakabit sa mga kabilya nga pilak sa mga haligi. 13 Ang sa east sang ugsaran 75 feet man ang kalabaon. 14 Kag may puwertahan ini nga may mga dulodingding man nga kurtina sa kilid. Ang kurtina sa tuo 22 feet kag 6 inches ang kalabaon, kag natakod ini sa tatlo ka haligi nga nasuok sa tatlo man ka pundasyon. 15 Ang kurtina sa wala 22 feet kag 6 inches man ang kalabaon, kag natakod man ini sa tatlo ka haligi nga nasuok sa tatlo man ka pundasyon. 16 Ang tanan nga kurtina sa palibot sang ugsaran linen. 17 Ang mga pundasyon sang mga haligi saway, kag ang mga kaw-it kag mga kabilya sini pilak. Ang mga ulo-ulo sang mga haligi nahaklapan sang pilak. Ang tanan nga haligi sa palibot sang ugsaran may ara sang mga kabilya nga pilak.

18 Ang kurtina sang puwertahan sang ugsaran linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate, kag pula. Kag maayo gid ang pagkaborda sini. Ang kalabaon sini 30 feet kag ang kataason 7 feet kag 6 inches, pareho sa kataason sang mga kurtina nga nagapalibot sa ugsaran. 19 Ini nga kurtina natakod sa apat ka haligi nga nasuok sa apat man ka pundasyon. Ang mga kaw-it kag mga kabilya sang mga haligi pilak, kag ang ila mga ulo-ulo nahaklapan sang pilak. 20 Puro saway ang tanan nga palpal sa mga banting sang Tolda nga Simbahan kag sang kurtina sa palibot sini.

Mga Materyales sa Pagpatindog sang Tolda nga Simbahan

21 Amo ini ang mga materyales nga gin-gamit sa pagpatindog sang Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan. Ini nga mga materyales ginlista sang mga kaliwat ni Levi suno sa sugo ni Moises. Ini nga buluhaton gindumalahan ni Itamar nga anak ni Aaron nga pari.

22 Ang nagdumala sa pagpatindog sang Tolda nga Simbahan amo si Bezalel nga anak ni Uri kag apo ni Hur, nga halin sa tribo ni Juda. Ginhimo niya ang tanan nga ginsugo sang Ginoo kay Moises. 23 Ang iya kabulig amo si Oholiab nga anak ni Ahisamac, nga halin sa tribo ni Dan. Maayo gid siya mag-obra kag magdesinyo, kag magborda sa linen sang delana nga asol, granate kag pula.

24 Ang kabug-aton sang tanan nga bulawan nga ginhalad para gamiton sa pag-obra sang balaan nga Tolda mga 1,000 ka kilo suno sa kilohan sang mga pari.

25-26 Ang kabug-aton sang tanan nga pilak nga natipon mga 3,520 ka kilo suno sa kilohan sang mga pari. Naghalin ini sa mga tawo nga nalista sa census. Ang kada isa sa ila naghatag sang anom ka gramo nga pilak suno sa kilohan sang mga pari. May 603,550 ka tawo nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw ang nalista sa census. 27 Ang 3,500 ka kilo nga pilak gin-gamit sa paghimo sang 100 ka pundasyon sang balaan nga Tolda kag sang mga kurtina. Bali 35 ka kilo kada pundasyon. 28 Ang nabilin nga 20 ka kilo nga pilak ginhimo nga mga kaw-it kag mga kabilya sang mga haligi, kag ginhaklap sa mga ulo-ulo sang mga haligi.

29 Ang kabug-aton sang saway nga ginhalad sa Ginoo mga 2,500 ka kilo. 30 Gin-gamit ini sa paghimo sang mga pundasyon sang mga haligi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan.† Ang iban sini gin-gamit sa paghimo sang halaran nga saway kag sang parilyahan sini, kag sang tanan nga kagamitan sang halaran. 31 Gin-gamit man ang mga saway sa paghimo sang mga pundasyon sang mga haligi sa palibot sang ugsaran kag sang puwertahan sini, kag sa paghimo sang tanan nga palpal sa mga banting sang Tolda nga Simbahan kag sang mga kurtina sa palibot sini.

39

Ang Paghimo sang mga Panapton sang mga Pari

(Exo. 28:1-14)

1 Nagtahi man sila ni Bezalel sang balaan nga mga panapton para sa mga pari suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises. Ang tela nga gin-gamit nila delana nga asol, granate* kag pula. Amo man ini nga tela ang gin-gamit nila sa pagtahi sang panapton ni Aaron.

Ang Espesyal nga Panapton sang mga Pari

(Exo. 28:6-14)

2 Nagtahi man sila sang espesyal nga panapton†sang mga pari. Ang tela nga gin-gamit nila linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. 3 Naghimo sila sang hilo nga bulawan paagi sa pagtapan sang bulawan kag pagkihad-kihad sini sing manipis. Dayon ginborda nila ini sa linen kaupod sang delana nga asol, granate kag pula. Maayo gid ang pagkaborda sini. 4 May duha ka parte ini nga panapton, likod kag atubangan, kag nasugpon ini sa duha ka strap sa may abaga. 5 Ang wagkos sini linen man nga ginbordahan sang bulawan nga hilo kag delana nga asol, granate kag pula. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

6 Gintakod nila ang mga bato nga onix sa mga bulutangan nga bulawan. Gin-inggreban nila ini sang mga ngalan sang mga anak nga lalaki ni Jacob‡ pareho sa pag-inggreb sang pangmarka. 7 Gintakod dayon nila ini sa mga strap sang espesyal nga panapton bilang handumanan nga mga bato para sa mga tribo sang Israel. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

Ang Bulobulsa sa Dughan

(Exo. 28:15-30)

8 Naghimo man sila sang bulobulsa sa dughan, kag maayo gid ang pagkahimo sini. Ang tela sini pareho man sa tela sang espesyal nga panapton: linen nga ginbordahan sang bulawan nga hilo kag delana nga asol, granate kag pula. 9 Ining bulobulsa sa dughan napilo sing doble kag kuwadrado—9 inches ang kalabaon kag ang kasangkaron. 10 Gintakdan nila ini sang apat ka raya sang malahalon nga mga bato. Sa nahauna nga raya, rubi, topas, kag beril; 11 sa ikaduha nga raya, turquiso, sapiro, kag emeralda; 12 sa ikatatlo nga raya, hasinto, agate, kag ametist; 13 kag sa ikaapat nga raya, krisolito, onix, kag jasper. Gintakod nila ini sa mga bulutangan nga bulawan. 14 Ang kada bato may ngalan sang isa sa mga anak ni Jacob sa pagrepresentar sang dose ka tribo sang Israel. Ang pag-inggreb sang mga ngalan pareho sa pag-inggreb sang pangmarka.

15 Ginbutangan man nila sang kulokadena nga puro bulawan ang bulobulsa sa dughan. 16 Naghimo man sila sang duha ka bulutangan nga bulawan kag duha ka sulosingsing nga bulawan, kag gin-angot nila ang duha ka sulosingsing sa ibabaw nga mga corner sang bulobulsa. 17 Gin-angot nila ang duha ka kulokadena nga bulawan sa duha ka sulosingsing sang bulobulsa, 18 kag ang duha ka punta sang kulokadena gin-angot nila sa duha ka bulutangan nga bulawan nga nagakabit sa strap sang espesyal nga panapton.

19 Naghimo man sila sang duha pa ka sulosingsing nga bulawan. Gin-angot nila ini sa likod sang idalom nga mga corner sang bulobulsa sa dughan, nga nagasampaw sa espesyal nga panapton. 20 Naghimo pa gid sila sang duha pa ka sulosingsing nga bulawan kag gin-angot nila ini sa espesyal nga panapton sa may wagkos dampi. 21 Dayon gintabid nila sang asol nga higot ang idalom nga mga sulosingsing sang bulobulsa kag ang mga sulosingsing sang espesyal nga panapton. Sa sini nga paagi matabid sing maayo ang bulobulsa sa espesyal nga panapton. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

Ang Iban pa nga mga Panapton sang mga Pari

(Exo. 28:31-43)

22 Nagtahi man sila sang pangguwa nga bayo sang mga pari. Ini nga bayo nasampawan sang espesyal nga panapton. Ang tela nga ila gin-gamit sa pagtahi sini delana nga puro asol. 23 Ini nga bayo may liab nga ginbutangan sang kulokwelyo para indi ini magisi. 24 Ginpakabitan nila ang palibot sang sidsid sang bayo sang mga puloprutas nga pomegranata, nga hinimo halin sa linen nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. 25-26 Ginbal-utan nila ang mga dekorasyon sang mga lingga-lingganay nga puro bulawan. Ini nga bayo suksukon ni Aaron kon mag-alagad siya sa Ginoo. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

27 Naghimo man sila sang pangsulod nga mga bayo para kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki. Ang tela nga ila gin-gamit linen. 28 Amo man nga tela ang gin-gamit nila sa paghimo sang mga turban, mga kalo kag mga pang-idalom nga panapton. 29 Ang mga wagkos linen man nga ginbordahan sang delana nga asol, granate kag pula. Kag maayo gid ang pagkaborda sini. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

30 Naghimo sila sang medalya nga puro bulawan kag ginpainggreban nila ini pareho sa pag-inggreb sang pangmarka. Kag amo ini ang pulong nga gin-inggreb:

ginseparar para sa Ginoo.

31 Gintapik nila ini sa atubangan sang turban ni Aaron paagi sa asol nga higot. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

Gintan-aw ni Moises ang Natapos nga Obra

(Exo. 35:10-19)

32 Natapos ang tanan nga buluhaton sa Tolda nga Simbahan, nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan. Ginhimo sang mga Israelinhon ang tanan nga ginsugo sang Ginoo kay Moises. 33 Ginpakita nila kay Moises ang Tolda nga Simbahan kag ang tanan nga kagamitan sini: ang mga kaw-it, mga dingding, mga pangbalabag sa dingding, mga haligi, mga pundasyon; 34 ang tabon nga hinimo halin sa mga panit sang lalaki nga mga karnero nga ginlugom sa pula, ang tabon nga hinimo halin sa maayo nga klase sang panit,§ ang mga kurtina; 35 ang Kahon sang Kasuguan kag ang iya tabon kag mga tukon nga pangtuwang; 36 ang lamisa kag ang tanan nga kagamitan sini; ang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios; 37 ang bulutangan sang suga nga puro bulawan kag ang nagaraya nga mga suga kag kagamitan sini; ang lana para sa mga suga; 38 ang halaran nga bulawan; ang lana nga inughaplas; ang mahamot nga insenso; ang kurtina sang puwertahan sang Tolda; 39 ang halaran nga saway kag ang iya sini parilyahan nga saway, ang iya mga tukon nga pangtuwang, kag ang tanan nga kagamitan sini; ang labador kag ang iya tulungtungan; 40 ang mga kurtina sa palibot sang ugsaran kag ang iya sini mga haligi kag mga pundasyon; ang kurtina sa puwertahan sang ugsaran; ang mga higot kag mga palpal para sa kurtina sang ugsaran; ang tanan nga kagamitan sang Tolda nga Simbahan, nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan; 41 kag ang matahom kag balaan nga mga panapton sang pari nga si Aaron kag sang iya mga anak nga lalaki, nga ila suksukon kon mag-alagad sila bilang mga pari sa Balaan nga Lugar.

42 Ginhimo sang mga Israelinhon ang tanan nga buluhaton suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises. 43 Gintan-aw ni Moises ang ila obra, kag nakita niya nga ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo. Gani ginbendisyunan sila ni Moises.

40

Ang Pagplastar sang Tolda nga Simbahan

1 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Iplastar ang Tolda nga Simbahan, nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan, sa nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan. 3 Ipasulod didto ang Kahon sang Kasuguan, kag lipdi ini sang kurtina. 4 Ipasulod mo man didto ang lamisa kag iplastar ang mga kagamitan sini. Ipasulod mo man ang bulutangan sang suga kag ibutang ang mga suga sini. 5 Ibutang ang bulawan nga halaran nga sulunugan sang insenso sa atubangan sang Kahon sang Kasuguan, kag itakod ang kurtina sa puwertahan sang Tolda nga Simbahan.

6 “Ibutang ang halaran sang halad nga ginasunog sa atubangan sang puwertahan sang Tolda nga Simbahan. 7 Ibutang ang labador sa tunga-tunga sang Tolda kag sang halaran, kag sudli ini sang tubig. 8 Ibutang ang mga kurtina sang ugsaran, nga nagapalibot sa Tolda, pati ang kurtina sang puwertahan sang ugsaran.

9 “Dayon kuhaa ang lana kag haplasi* ang Tolda kag ang tanan nga kagamitan sini sa pagdedikar sini sa akon, kag mangin sagrado ini. 10 Haplasi man ang halaran sang halad nga ginasunog kag ang tanan nga kagamitan sini sa pagdedikar sini sa akon, kag mangin sagrado gid ini. 11 Haplasi man ang labador kag ang iya tulungtungan sa pagdedikar sini sa akon.

12 “Dal-a si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag papaligua sila didto. 13 Dayon ipasuksok kay Aaron ang iya balaan nga mga bayo kag idedikar siya sa akon paagi sa paghaplas sa iya sang lana para makaalagad siya sa akon bilang pari. 14 Dal-a man ang iya mga anak kag ipasuksok sa ila ang ila pangsulod nga bayo. 15 Haplasi man sila sang lana pareho sa ginhimo mo sa ila amay, para makaalagad man sila sa akon bilang mga pari hasta sa palaabuton nga henerasyon.” 16 Ginhimo ni Moises ang tanan nga ginsugo sa iya sang Ginoo.

17 Gani ginpatindog ang Tolda nga Simbahan sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan. Ikaduha ato nga tuig halin sang pagguwa nila sa Egypt. 18 Amo ini ang pagpatindog ni Moises sang Tolda: Gintakod niya ang mga pundasyon sini, ang mga dingding, ang mga pangbalabag sa dingding, kag ang mga haligi. 19 Dayon ginhumlad niya ang Tolda, kag ginsampawan pa gid niya sang tabon. Ginhimo niya ini tanan suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo. 20 Dayon ginsulod niya sa Kahon ang malapad nga bato nga ginsulatan sang Kasuguan, kag gin-gulo niya sa mga sulosingsing sang Kahon ang mga tukon nga pangtuwang, kag gintabunan ini. 21 Dayon ginsulod niya ang Kahon sa Tolda nga Simbahan, kag gintakod niya ang kurtina para malipdan ang Kahon sang Kasuguan, suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

22 Ginbutang niya ang lamisa sa sulod sang Tolda, sa north dampi, sa guwa lang sang kurtina. 23 Dayon ginbutang niya sa lamisa ang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Ginoo. Ginhimo niya ini tanan suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

24 Ginbutang man niya ang bulutangan sang suga didto sa sulod sang Tolda, sa atubangan sang lamisa, sa south dampi. 25 Kag ginbutang niya ang mga suga sini didto sa presensya sang Ginoo. Ginhimo niya ini tanan suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

26 Ginbutang man niya ang bulawan nga halaran sa sulod sang Tolda, sa atubangan sang kurtina, 27 kag nagsunog siya sang mahamot nga insenso sa halaran. Ginhimo niya ini tanan suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

28 Gintakod man niya ang kurtina sa puwertahan sang Tolda. 29 Kag ginbutang niya didto malapit sa puwertahan ang halaran sang halad nga ginasunog. Dayon naghalad siya sa sini nga halaran sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga regalo. Ginhimo niya ini tanan suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

30 Ginbutang man niya ang labador sa tunga-tunga sang Tolda kag sang halaran, kag ginsudlan niya sang tubig para hilinawan. 31 Didto nagapanghinaw si Moises, si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki sang ila mga kamot kag tiil. 32 Nagapanghinaw sila kon magsulod sila sa Tolda ukon magpalapit sa halaran. Ginhimo nila ini tanan suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

33 Dayon ginbutang ni Moises ang mga kurtina sang ugsaran, nga nagapalibot sa Tolda kag sa halaran, pati ang kurtina sang puwertahan sang ugsaran. Kag natapos gid ni Moises ang tanan nga buluhaton.

Ang Gamhanan nga Presensya sang Ginoo

(Num. 9:15-23)

34 Pagkatapos sini tanan, ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa Tolda nga Ginapakigkitaan sa dagway sang panganod. 35 Indi makasulod si Moises sa Tolda tungod kay nalikupan ini sang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa dagway sang panganod. 36 Kon mag-alsa na gani ang panganod sa ibabaw sang Tolda kag maghalin, nagahalin man ang mga Israelinhon sa ila ginakampuhan. 37 Kon indi gani maghalin ang panganod, indi man sila maghalin. 38 Ang panganod nga nagasimbolo sang presensya sang Ginoo ara sa ibabaw sang Tolda kon adlaw, kag kon gab-i may kalayo sa panganod para makita ini sang tanan nga Israelinhon sa ila nga pagpanglakaton.

* 1:1 Jacob: sa Hebreo, Israel

† 1:11 hari sang Egypt: sa Hebreo nga teksto, Faraon

‡ 1:14 tisa: sa English, brick

* 2:5 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

† 2:7 prinsesa: sa literal, anak nga babayi sang Faraon. Amo man sa bersikulo 8, 9 kag 10.

‡ 2:10 Moises: posible ang buot silingon sa Hebreo, ginkuha

§ 2:18 Reuel: Amo ang isa ka ngalan ni Jetro. Tan-awa sa 3:1.

* 2:22 Gershom: posible ang buot silingon sa Hebreo, pangayaw didto

* 3:1 Jetro: Amo ang isa ka ngalan ni Reuel.

† 3:1 Horeb: ukon, Sinai

‡ 3:8 mapatubason nga duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey. Amo man sa bersikulo 17.

§ 3:14 Ako…gihapon: ukon, Kon sin-o ako amo ako. (Kon sa English, I am who I am, ukon, I will be what I will be.)

* 3:15 Ginoo: ukon, Yahweh. Ini nga Hebreo posible naghalin sa pulong nga “ehyeh” (“I am”) nga makita sa bersikulo 14.

† 3:15 Ginoo: ukon, Yahweh

* 4:2 Baston: sa English, staff, nga ginagamit sang mga manugbantay sang mga karnero.

† 4:6 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Hebreo nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

‡ 4:25-26 kinatawo: ukon, tiil

* 5:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 5:3 inaway: sa literal, espada

* 6:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 6:3 Ginoo: Tan-awa ang footnote sa 3:15.

* 7:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 7:19 tubig sa mga suludlan: ukon, tubig nga ginabubo sa mga dios-dios

* 8:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 8:16 lamok: ukon, kuto. Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 9:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 9:22 baston: sa Hebreo, kamot. Pero tan-awa sa bersikulo 23.

‡ 9:31 flax: Tanom nga ginahimo nga linen.

§ 9:32 espelta: Ang Hebreo sini nagatumod sa isa ka klase sang uyas.

* 10:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa masunod nga mga bersikulo.

† 10:7 ini nga kalamidad: ukon, ini nga tawo, nga ang buot silingon si Moises.

‡ 10:12 baston: sa Hebreo, kamot. Pero tan-awa sa bersikulo 13.

* 12:7 hamba: sa English, doorpost

* 13:4 Aviv: Ang nahauna nga bulan sang Hebreo nga kalendaryo. Natuon ini sa bulan sang Marso kag Abril.

† 13:5 duta…mapatubason: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey.

* 14:14 Indi…kamo: ukon, Magkalma lang kamo.

† 14:25 Ginpaguot: Amo ini sa Samaritan Pentateuch, sa Septuagint, kag sa Syriac. Sa Hebreo, Ginpanghukas.

* 15:2 amay: ukon, katigulangan

† 15:12 Paagi sa imo gahom: sa literal, Gin-untay mo ang imo tuo nga kamot.

‡ 15:15 pangulo: ukon, pumuluyo

§ 15:16 ginluwas: sa literal, ginbakal

* 15:23 Mara: buot silingon sa Hebreo, mapait

* 16:34 Kahon sang Kasuguan: Amo man ini ang Kahon sang Kasugtanan.

* 17:2 ginbais: ukon, gin-away

† 17:6 Horeb: ukon, Bukid sang Sinai

‡ 17:7 Masa: buot silingon sa Hebreo, pagtesting

§ 17:7 Meriba: buot silingon sa Hebreo, pagbais ukon, pag-inaway

* 18:2-3 Gershom: buot silingon sa Hebreo, pangayaw didto

† 18:4 Eliezer: buot silingon sa Hebreo, ang Dios ang akon manugbulig

‡ 18:4 amay: ukon, katigulangan

* 19:10 magpakatinlo sila: buot silingon, tumanon nila ang seremonya sang pagpakatinlo.

† 19:18 nagtay-og sing mabaskog ang bukid: sa iban nga mga kopya sang Hebreo kag sa Septuagint, nagkurog gid ang tanan nga tawo.

‡ 19:19 paagi sa daguob: ukon, sa mabaskog nga tingog

* 20:17 balay: ukon, panimalay

* 21:6 Dios: ukon, mga pangulo

† 21:15 magsakit: ukon, magpatay

‡ 21:22 nagbata ini sa indi pa oras: ukon, nahulugan

* 22:8 Dios: ukon, mga pangulo. Amo man sa bersikulo 9.

† 22:20 laglagon sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

‡ 22:21 mga pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel

§ 22:24 inaway: sa literal, espada

* 23:9 mga pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel. Amo man sa bersikulo 12.

† 23:21 indi niya pag-ibaliwala ang inyo mga sala: ukon, indi niya pagpatawaron ang inyo mga sala.

‡ 23:31 Dagat sang Mediteraneo: sa literal, Dagat sang mga Filistinhon

* 25:4 delana: sa English, wool

† 25:4 granate: sa English, purple

‡ 25:5 maayo nga klase sang panit: Posible ang buot silingon sini sa Hebreo, panit sang dolfin.

§ 25:7 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

* 25:29 tasa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 25:31 bulutangan sang suga: ukon, kandelero

* 26:1 delana: sa English, wool

† 26:14 maayo nga klase sang panit: Posible ang buot silingon sini sa Hebreo, panit sang dolfin.

‡ 26:36 delana: sa English, wool

* 27:21 Tolda nga Ginapakigkitaan nga amo man ang Tolda nga Simbahan.

* 28:4 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod. Amo man sa bersikulo 6, 12, 15, 25-28, kag 31.

† 28:5 granate: sa English, purple

‡ 28:9 Jacob: sa Hebreo, Israel

§ 28:15 Tan-awa ang bersikulo 30.

* 28:21 Jacob: sa Hebreo, Israel

† 28:30 Urim kag Thumim: Duha ka butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

‡ 28:41 haplasan: ukon, bubuan

* 29:5 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

† 29:7 inughaplas: ukon, inugbubo

‡ 29:13 batobato: sa English, kidney

§ 29:18 halad nga paagi sa kalayo: Indi mapat-od ang kahulugan sang Hebreo sini. Pero makita sa Biblia nga ginagamit ini nga pulong para sa nagkalain-lain nga klase sang mga halad. Ginatawag man ini nga “pagkaon sang Dios” sa Lev. 21:6-21; Num. 28:2. Amo ina nga gin-translate ini sang iban nga “halad nga pagkaon.”

* 29:39 sa hapon sang nagasalop na ang adlaw

* 30:20-21 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 29:18.

† 30:25 inughaplas: ukon, inugbubo

* 31:3 Espiritu: ukon, gahom

* 32:1 dios: ukon, mga dios. Amo man sa bersikulo 4, 8, 23 kag 31.

† 32:13 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 33:3 duta…mapatubason: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

* 35:6 delana: sa English, wool

† 35:6 granate: sa English, purple

‡ 35:7 maayo nga klase sang panit: Posible ang buot silingon sini sa Hebreo, panit sang dolfin. Amo man sa bersikulo 23.

§ 35:9 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod. Amo man sa bersikulo 27.

* 35:15 inughaplas: ukon, inugbubo

† 35:21 Tolda nga Ginapakigkitaan: nga amo man ang Tolda nga Simbahan.

* 36:19 maayo nga klase sang panit: Posible ang buot silingon sini sa Hebreo, panit sang dolfin

* 37:16 tasa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 38:8 Tolda nga Ginapakigkitaan: nga amo man ang Tolda nga Simbahan.

† 38:30 Tolda nga Ginapakigkitaan: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 8.

* 39:1 granate: sa English, purple

† 39:2 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod. Amo man sa bersikulo 7, 8, 18-22.

‡ 39:6 Jacob: sa Hebreo, Israel

§ 39:34 maayo nga klase sang panit: posible ang buot silingon sini sa Hebreo, panit sang dolfin

* 40:9 haplasi: ukon, bubui; ukon, wisiki

Leviticus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

Leviticus

1

Ang Halad nga Ginasunog

1-2 Gintawag sang Ginoo si Moises kag ginhambalan didto sa Tolda nga Ginapakigkitaan. Ginsugo niya si Moises nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Kon may ara sa inyo nga maghalad sang sapat sa Ginoo, maghalad siya sang baka, karnero, ukon kanding. 3 Kon baka ang iya ihalad bilang halad nga ginasunog, kinahanglan nga lalaki ini nga wala sing deperensya, kag ihalad niya ini didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, agod paagi sa sini nga halad batunon siya sang Ginoo. 4 Itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang baka nga iya ginahalad, kag batunon ini sang Ginoo para matubos siya sa iya mga sala.* 5 Dayon ihawon niya ang ini nga sapat sa presensya sang Ginoo. Kag ang dugo sini iwisik-wisik sang mga pari nga kaliwat ni Aaron didto sa palibot sang halaran, nga ara dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 6 Dayon panitan sang manughalad ang sapat kag hiwa-hiwaon. 7 Pagkatapos, ang mga pari nga kaliwat ni Aaron magpadukot sang kalayo sa halaran kag gatungan nila ini sang mga kahoy nga naplastar sing maayo. 8 Kag dayon iplastar nila sa kalayo ang hiniwa nga mga parte sang sapat, pati ang ulo kag ang mga tambok. 9 Dapat hugasan anay sang manughalad ang kasudlan kag ang mga tiil sini. Kag ang pari amo na ang magsunog sini tanan sa halaran bilang halad nga ginasunog. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo† makapalipay sa Ginoo.

10 Kon karnero ukon kanding ang ihalad sang tawo bilang halad nga ginasunog, kinahanglan nga lalaki ini nga wala sing deperensya. 11 Ihawon niya ini sa presensya sang Ginoo didto sa north sang halaran. Kag ang dugo sini iwisik-wisik sang mga pari nga kaliwat ni Aaron didto sa palibot sang halaran. 12 Pagkatapos nga mahiwa-hiwa ini sang manughalad, iplastar sang pari ini nga mga hiniwa sa kalayo, pati ang ulo kag ang mga tambok. 13 Dapat hugasan anay sang manughalad ang kasudlan kag ang mga tiil sini. Kag ang pari amo na ang magasunog sini tanan sa halaran bilang halad nga ginasunog. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo.

14 Kon pispis ang ihalad sang tawo bilang halad nga ginasunog, kinahanglan nga pating ini ukon tukmo. 15 Dal-on ini sang pari sa halaran, lubagon niya ang liog hasta nga mautod, kag patuluon niya ang dugo sini sa kilid sang halaran. Dayon sunugon niya ang ulo sa halaran. 16 Kuhaon niya ang balonbalunan pati ang mga kinaon‡ sini kag ihaboy niya dayon sa east sang halaran nga sa diin ginabutang ang abo. 17 Pihakon niya ang pispis paagi sa paghitad sang pakpak sini pero indi lang niya pagbitason ang pakpak. Dayon sunugon niya ang pispis sa halaran bilang halad nga ginasunog. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo.

2

Ang Halad nga Regalo

1 Kon may maghalad sang halad nga regalo sa Ginoo, gamiton niya ang maayo nga klase nga harina. Butangan niya ini sang mantika* kag sang insenso. 2 Dal-on niya ini sa mga pari nga kaliwat ni Aaron. Dayon buhinan sang pari sing isa ka hakop ang ginmiksla nga harina kag mantika, kag ang iya ginbuhin sunugon niya sa halaran lakip ang tanan nga insenso nga ginbutang didto sa harina. Sunugon niya ini bilang pagdumdom sa Ginoo.† Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo‡ makapalipay sa Ginoo. 3 Ang nabilin nga harina iya na ni Aaron kag sang iya mga kaliwat, kag balaan gid ini tungod nga parte ini sang halad nga paagi sa kalayo nga ginhalad sa Ginoo.

4 Kon may maghalad sang tinapay nga ginluto sa pugon bilang halad nga regalo, kinahanglan nga ginhimo ini halin sa maayo nga klase nga harina kag wala ginbutangan sing inugpahabok. Puwede nga ihalad ang madamol nga tinapay nga ginmikslahan sang mantika ukon ang manipis nga tinapay nga ginlamhitan sang mantika.

5 Kon ang tinapay nga ihalad ginluto sa sartin, kinahanglan nga ginhimo ini halin sa maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika, pero wala ginbutangan sing inugpahabok. 6 Pihak-pihakon ini kag butangan sang mantika. Halad ini nga regalo.

7 Kon ang tinapay nga ihalad ginluto sa kalaha, kinahanglan nga ginhimo man ini halin sa maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan man sang mantika.

8 Dal-a ang ini nga klase sang mga halad sa pari para ihalad sa Ginoo didto sa halaran. 9 Buhinan ini sang pari, kag ang iya ginbuhin sunugon niya sa halaran bilang pagdumdom sa Ginoo.§ Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. 10 Ang nabilin sa sini nga halad iya na ni Aaron kag sang iya mga kaliwat, kag balaan gid ini tungod nga parte ini sang halad nga paagi sa kalayo nga ginhalad sa Ginoo.

11 Ang tanan nga halad nga regalo nga ginahalad sa Ginoo kinahanglan nga wala sing inugpahabok, kay indi kamo dapat magsunog sang inugpahabok ukon honey sa inyo paghalad sa Ginoo sang halad nga paagi sa kalayo. 12 Puwede ninyo ihalad ang inugpahabok ukon honey bilang halad halin sa nahauna nga parte sang inyo patubas,* pero indi ini dapat pagsunugon sa halaran. 13 Asini ang tanan ninyo nga halad nga regalo, kay ang asin simbolo sang inyo wala sing katapusan nga kasugtanan sa inyo Dios. Asini ang tanan ninyo nga halad.

14 Kon maghalad kamo halin sa inyo una nga patubas bilang regalo sa Ginoo, maghalad kamo sang ginaling nga mga uyas† nga ginsanlag. 15 Butangan ninyo ini sang mantika kag insenso. Halad ini nga regalo. 16 Sunugon sang pari ang iban nga ginaling nga may mantika, lakip ang tanan nga insenso nga ginbutang didto sa ginaling, bilang pagdumdom sa Ginoo. Halad ini nga paagi sa kalayo para sa Ginoo.

3

Ang Halad nga para sa Maayo nga Relasyon

1 Kon may maghalad sang baka nga lalaki ukon babayi bilang halad nga para sa maayo nga relasyon, kinahanglan ang iya ihalad sa presensya sang Ginoo wala sing deperensya. 2 Itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang baka, kag ihawon niya ini didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Ang dugo sini iwisik-wisik sang mga pari nga kaliwat ni Aaron didto sa palibot sang halaran. 3 Halin sa sina nga halad, magkuha ang pari sang ihalad niya sa Ginoo bilang halad nga paagi sa kalayo.* Ang iya kuhaon amo ang tanan nga sapay† sa kasudlan, 4 ang mga batobato‡ pati ang mga tambok sini, kag ang gamay nga parte sang atay. 5 Dayon sunugon ini sang mga pari nga kaliwat ni Aaron sa halaran upod sa halad nga ginasunog. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo.

6 Kon karnero ukon kanding ang iya ihalad para sa maayo nga relasyon sa Ginoo, kinahanglan nga lalaki ini ukon babayi nga wala sing deperensya. 7 Kon karnero ang iya ihalad sa presensya sang Ginoo, 8 itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang karnero kag ihawon niya ini didto sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Ang dugo sini iwisik-wisik sang mga pari nga kaliwat ni Aaron didto sa palibot sang halaran. 9 Halin sa sina nga halad, magkuha ang pari sang ihalad niya sa Ginoo bilang halad nga paagi sa kalayo. Ang iya kuhaon amo ang mga tambok, ang matambok nga ikog nga suop ang pagkautod, ang tanan nga sapay sa kasudlan, 10 ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ang gamay nga parte sang atay. 11 Sunugon ini tanan sang pari sa halaran bilang halad nga pagkaon.§ Halad ini nga paagi sa kalayo para sa Ginoo.

12 Kon kanding ang iya ihalad sa presensya sang Ginoo, 13 itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang kanding kag ihawon niya ini didto sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Ang dugo sini iwisik-wisik sang mga pari nga kaliwat ni Aaron didto sa palibot sang halaran. 14 Halin sa sina nga halad, magkuha ang pari sang ihalad niya sa Ginoo bilang halad nga paagi sa kalayo. Ang iya kuhaon amo ang tanan nga sapay sa kasudlan, 15 ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ang gamay nga parte sang atay. 16 Sunugon ini tanan sang pari sa halaran bilang halad nga pagkaon. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. Ang tanan nga tambok iya sang Ginoo.

17 Indi kamo magkaon sang tambok ukon dugo. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, bisan diin kamo mag-estar.

4

Ang Halad sa Pagpakatinlo

1-2 Nagsugo pa gid ang Ginoo kay Moises nga hambalon ang mga Israelinhon nga ang bisan sin-o nga nakalapas sang iya nga sugo nga indi hungod, kinahanglan amo ini ang iya himuon:

3 Kon ang pangulo nga pari nakasala nga indi niya hungod, kag tungod sini nadalahig ang mga tawo, maghalad siya sa Ginoo sang bataon nga baka nga wala sing deperensya bilang halad sa pagpakatinlo. 4 Dal-on niya ang baka sa presensya sang Ginoo didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang baka kag ihawon niya ini. 5 Dayon magkuha ang pangulo nga pari sang dugo sang sadto nga baka kag dal-on niya sa sulod sang Tolda. 6 Itum-oy niya ang iya tudlo sa dugo kag iwisik-wisik ini sing makapito ka beses sa atubangan sang kurtina nga nagatabon sa Labing Balaan nga Lugar, didto sa presensya sang Ginoo. 7 Dayon lamhitan niya sang dugo ang mga sulosungay sa mga corner sang halaran nga sulunugan sang insenso didto sa presensya sang Ginoo sa sulod sang Tolda. Ang nabilin nga dugo sang baka iula niya sa idalom sang halaran sang halad nga ginasunog. Ini nga halaran ara dampi sa puwertahan sang Tolda. 8 Dayon kuhaon niya ang tanan nga sapay sa kasudlan sang baka, 9 ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ang gamay nga parte sang atay. 10 (Amo man ini ang ginahimo sa sapat nga halad para sa maayo nga relasyon.) Dayon sunugon ini tanan sang pari sa halaran sang halad nga ginasunog. 11-12 Pero ang nabilin nga parte sang sapat, pareho sang panit, unod, ulo, mga tiil, kag ang kasudlan pati na ang sa sulod sang tinai, dal-on niya sa guwa sang kampo kag sunugon sa nagakalayo nga kahoy, didto sa lugar nga ginakabig nga matinlo nga ginaulaan sang abo.

13 Kon ang bilog nga komunidad sang Israel nakalapas sa sugo sang Ginoo, pero indi nila hungod, nakasala gihapon sila bisan pa wala sila kahibalo sini. 14 Kon mahibaluan na nila nga nakasala gali sila, ang komunidad maghalad sang bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo. Dal-on nila ini nga baka didto sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 15 Dayon itungtong sang mga manugdumala sang mga Israelinhon ang ila mga kamot sa ulo sang baka kag ihawon dayon nila ini sa presensya sang Ginoo. 16 Dayon magkuha ang pangulo nga pari sang dugo sang sadto nga baka kag dal-on niya sa sulod sang Tolda. 17 Itum-oy niya ang iya tudlo sa dugo kag iwisik-wisik ini sing makapito ka beses sa kurtina nga nagatabon sa Labing Balaan nga Lugar, didto sa presensya sang Ginoo. 18 Dayon lamhitan niya sang dugo ang mga sulosungay sang halaran didto sa presensya sang Ginoo sa sulod sang Tolda. Ang nabilin nga dugo iula niya sa idalom sang halaran sang halad nga ginasunog. Ini nga halaran ara dampi sa puwertahan sang Tolda. 19-21 Kag himuon man niya sa sini nga baka ang pareho sa iya ginhimo sa sadto nga baka nga halad sa pagpakatinlo. Kuhaon niya ang tanan nga tambok sang baka kag sunugon sa halaran, kag dayon sunugon niya ang baka sa guwa sang kampo. Paagi sa sining himuon sang pangulo nga pari, matubos ang mga Israelinhon sa ila nga sala kag patawaron sila sang Ginoo. Amo ini ang halad sa pagpakatinlo para sa komunidad sang Israel.

22 Kon ang isa ka pangulo nakalapas sa sugo sang Ginoo nga iya Dios, pero indi niya hungod, nakasala gihapon siya. 23 Kon mahibaluan na niya nga nakasala gali siya, maghalad siya sang lalaki nga kanding nga wala sing deperensya. 24 Halad ini para sa iya nga pagpakatinlo. Itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang kanding kag ihawon niya ini didto sa presensya sang Ginoo, sa may lugar nga ginaihawan man sang mga sapat nga bilang halad nga ginasunog. 25 Dayon itum-oy sang pari ang iya tudlo sa dugo sang kanding kag ilamhit niya ini sa mga sulosungay sang halaran sang halad nga ginasunog. Ang nabilin nga dugo iula niya sa idalom sang halaran. 26 Sunugon niya ang tanan nga tambok sa halaran pareho sa ginahimo sa tambok sang sapat nga halad para sa maayo nga relasyon. Paagi sa sining himuon sang pari, matubos ang amo nga pangulo sa iya nga sala kag patawaron siya sang Ginoo.

27 Kon ang isa sa inyo nakalapas sa sugo sang Ginoo, pero indi niya hungod, nakasala gihapon siya. 28 Kon mahibaluan na niya nga nakasala gali siya, maghalad siya sang babayi nga kanding nga wala sing deperensya para sa sala nga iya nahimo. 29 Itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang sining halad sa pagpakatinlo, kag ihawon niya ini didto sa Tolda, sa may lugar nga ginaihawan man sang mga sapat nga bilang halad nga ginasunog. 30 Dayon itum-oy sang pari ang iya tudlo sa dugo sang kanding kag ilamhit niya ini sa mga sulosungay sang halaran sang halad nga ginasunog. Ang nabilin nga dugo iula niya sa idalom sang halaran. 31 Dayon kuhaon niya ang tanan nga tambok sang kanding pareho sa ginahimo sa sapat nga halad para sa maayo nga relasyon. Pagkatapos sunugon niya ang tambok sa halaran bilang mahamot nga halad nga makapalipay sa Ginoo. Paagi sa sining himuon sang pari, matubos ang tawo sa iya nga sala kag patawaron siya sang Ginoo.

32 Kon karnero ang ihalad sang tawo para sa iya pagpakatinlo, kinahanglan nga babayi ini nga wala sing deperensya. 33 Itungtong niya ang iya kamot sa ulo sang karnero kag ihawon ini didto sa Tolda, sa may lugar nga ginaihawan man sang mga sapat nga bilang halad nga ginasunog. 34 Dayon itum-oy sang pari ang iya kamot sa dugo sang karnero kag ilamhit niya ini sa mga sulosungay sang halaran sang halad nga ginasunog. Ang nabilin nga dugo iula niya sa idalom sang halaran. 35 Dayon kuhaon niya ang tanan nga tambok sang karnero pareho sa ginahimo sa karnero nga halad para sa maayo nga relasyon. Pagkatapos sunugon niya ang tambok sa halaran upod sa iban pa nga mga halad nga paagi sa kalayo* para sa Ginoo. Paagi sa sining himuon sang pari, matubos ang tawo sa iya nga sala kag patawaron siya sang Ginoo.

5

1 Kon ang isa ka tawo indi magsugid sa korte parte sa mga butang nga iya nakita ukon nahibaluan, may salabton siya. 2 Kon may ara nga nakatandog sang bisan ano nga butang nga ginakabig nga mahigko, pareho sang patay nga lawas sang mahigko nga mga sapat,* nakasala siya kag nangin mahigko siya,† bisan wala niya nahibaluan nga nakatandog gali siya. 3 Kon nakatandog siya sang mahigko nga mga butang sang tawo‡ nga wala niya mahibalui, nga tungod sini nangin mahigko siya, nakasala siya kon mahibaluan na niya ini.

4 Kon ang isa ka tawo nagpanumpa nga pasapayan nga wala niya ginahunahuna, kag bisan maayo man ukon malain ang iya ginsumpa nga himuon, nakasala siya kon mahibaluan na niya ang iya ginhimo.

5 Kon nahibaluan sang tawo nga nakasala siya sa bisan diin sa sina nga mga butang, kinahanglan nga ituad niya ini. 6 Kag bilang bayad sa sala nga iya nahimo, maghalad siya sa Ginoo sang isa ka babayi nga karnero ukon kanding bilang halad sa pagpakatinlo. Ihalad ini sang pari para matubos siya sa iya nga sala.

7 Pero kon indi siya makasarang maghalad sang karnero ukon kanding, maghalad na lang siya sang duha ka pating ukon duha ka tukmo sa Ginoo bilang bayad niya sa iya nga sala: ang isa halad sa pagpakatinlo kag ang isa halad nga ginasunog. 8 Dal-on niya ini sa pari kag unahon halad sang pari ang halad sa pagpakatinlo. Lubagon sang pari ang liog sini, pero indi lang niya pag-utdon. 9 Kag iwisik-wisik niya ang iban nga dugo sini sa kilid sang halaran, kag ang nabilin nga dugo iula niya sa idalom sang halaran. Halad ini sa pagpakatinlo. 10 Ihalad man dayon sang pari ang isa pa ka halad nga ginasunog, suno sa paagi sang paghalad sini. Paagi sa sining himuon sang pari, matubos ang tawo sa iya nga sala kag patawaron siya sang Ginoo.

11 Pero kon indi siya makasarang maghalad sang duha ka pating ukon duha ka tukmo, maghalad na lang siya sang duha ka kilo nga harina nga maayo nga klase. Kinahanglan nga indi niya ini pagbutangan sang mantika kag insenso kay halad ini sa pagpakatinlo, kag indi halad nga regalo. 12 Dal-on niya ini sa pari kag buhinan ini sang pari sing isa ka hakop bilang pagdumdom sa Ginoo. Ang iya ginbuhin sunugon niya sa halaran upod sa iban pa nga mga halad sa Ginoo nga paagi sa kalayo.§ Halad ini sa pagpakatinlo. 13 Paagi sa sining himuon sang pari, matubos ang tawo sa bisan diin sadto nga mga sala nga iya nahimo kag patawaron siya sang Ginoo. Ang nabilin nga halad nga harina iya na sang pari, pareho man sa ginahimo sa halad nga regalo.

Ang Halad nga Bayad sa Sala

14 Naghatag pa gid ang Ginoo sang sini nga mga sugo kay Moises:

15 Kon naglapas ang isa ka tawo tungod kay wala niya mahatag ang butang nga para kuntani sa Ginoo, bisan indi niya hungod, kinahanglan nga maghalad siya sang lalaki nga karnero nga wala sing deperensya bilang halad nga bayad sa iya nga sala. Ukon bayaran niya sang pilak* ang bili sang karnero suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari. Halad ini nga bayad sa sala. 16 Kinahanglan nga bayaran niya ang wala niya mahatag para sa Ginoo, kag dugangan pa gid niya sing 20 porsiyento sang bili sini. Dayon ihatag niya ini tanan sa pari nga amo ang maghalad sang karnero bilang halad nga bayad sa sala, para matubos siya kag patawaron sang Ginoo.

17 Kon ang isa ka tawo naglapas sa sugo sang Ginoo nga wala niya mahibalui, nakasala siya kag may salabton siya sa Ginoo. 18-19 Kon mahibaluan na niya nga nakasala siya, kinahanglan nga magdala siya sa pari sang lalaki nga karnero nga wala sing deperensya bilang halad nga bayad sa sala. Ukon bayaran niya sang pilak ang bili sang karnero suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari. Paagi sa sining himuon sang pari, matubos ang tawo sa iya sala nga nahimo nga indi hungod kag patawaron siya sang Ginoo.

6

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Moises 2 parte sa tawo nga naglapas sa luyag sang Ginoo paagi sa pagpangdaya sa iya kapareho parte sa butang nga ginpatago ukon ginbilin sa iya, ukon pagkawat sa sini nga mga butang, ukon pagpanguwarta, 3 ukon pagbutig parte sa butang nga nadula nga wala niya kuno nakita, ukon pagpanumpa sang indi matuod nga wala niya nahimo ang bisan diin sa sini nga mga sala. 4 Kon mapamatud-an nga nakasala siya, kinahanglan nga iuli niya ang iya kinawat, ukon ang iya nakuha paagi sa pagpangdaya, ukon ang mga butang nga ginbilin ukon ginpatago sa iya, ukon ang mga butang nga nadula nga iya nakita, 5 ukon ang bisan ano nga mga butang nga suno sa iya pagpanumpa wala sa iya, pero ang matuod ara. Kinahanglan nga iuli niya ini sa tag-iya nga wala gid sing kulang, kag dugangan pa gid niya sang 20 porsiyento sang bili sini. Ihatag niya ini sa tag-iya sa adlaw nga maghalad siya sang halad nga bayad sa iya nga sala. 6 Magdala siya sa pari sang isa ka lalaki nga karnero nga wala sing deperensya, kag ihalad niya ini sa Ginoo bilang halad nga bayad sa iya nga sala. Ukon bayaran niya sang pilak ang bili sang karnero suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari. 7 Paagi sa sining himuon sang pari sa presensya sang Ginoo, matubos ang tawo sa iya nga sala, kag patawaron siya sang Ginoo bisan diin man sa sadto nga mga sala nga iya nahimo.

Dugang nga mga Pagsulundan Parte sa Halad nga Ginasunog

8-9 Ginsugo sang Ginoo si Moises nga sugiran si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki sang sini nga mga pagsulundan parte sa halad nga ginasunog:

Ang ini nga halad kinahanglan nga ibilin sa halaran hasta mag-aga, kag kinahanglan nga padayon ang pagdabdab sang kalayo sa halaran. 10 Isuksok sang pari ang iya pangguwa nga bayo nga linen, pati ang iya pang-idalom nga panapton nga linen nga nagatabon sang iya kinatawo, kag kuhaon niya ang abo sang sini nga halad kag ibutang sa kilid sang halaran. 11 Pagkatapos ilisan niya ang iya bayo kag dal-on niya ang abo sa guwa sang kampo, sa lugar nga ginakabig nga matinlo. 12 Kinahanglan nga padayon ang pagdabdab sang kalayo sa halaran; indi gid ini pagpatyon. Kada aga gatungan ini sang pari, kag iplastar niya sing maayo sa kalayo ang halad nga ginasunog. Ilakip man niya sa pagsunog ang mga tambok sang sapat nga ginahalad para sa maayo nga relasyon. 13 Kinahanglan nga padayon gid ang pagdabdab sang kalayo sa halaran; indi gid ini pagpatyon.

Dugang nga mga Pagsulundan Parte sa Halad nga Regalo

14 Amo ini ang mga pagsulundan parte sa halad nga regalo:

Ang mga pari nga kaliwat ni Aaron amo ang magadala sini sa presensya sang Ginoo didto sa atubangan sang halaran. 15 Buhinan sang pari sing isa ka hakop ining halad nga harina nga may mantika, kag ang iya ginbuhin sunugon niya sa halaran lakip ang tanan nga insenso nga ginbutang didto sa harina. Sunugon niya ini bilang pagdumdom sa Ginoo. Ang kahamot sang sini nga halad makapalipay sa Ginoo. 16-17 Ang nabilin nga harina lutuon kag kaunon ni Aaron kag sang iya mga kaliwat. Pero lutuon nila ini nga wala sing inugpahabok, kag kaunon nila didto sa ugsaran sang Tolda nga Ginapakigkitaan, nga isa ka balaan nga lugar. Ginhatag ini sang Ginoo sa ila bilang ila parte sa mga halad nga paagi sa kalayo.* Ang halad nga regalo balaan gid pareho sang halad sa pagpakatinlo kag sang halad nga bayad sa sala. 18 Ang tanan nga lalaki nga kaliwat ni Aaron makakaon sang ila parte sa mga halad nga paagi sa kalayo. Para gid ina sa ila hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, kag magapabilin ini nga pagsulundan hasta san-o. Ang nagauyat sini nga mga halad dapat balaan.

19 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Moises 20 parte sa halad nga para sa Ginoo nga ihalad ni Aaron sa adlaw nga ordinahan siya bilang pangulo nga pari, kag amo man ang himuon sang iya kaliwat nga magabulos sa iya:

Maghalad siya sang duha ka kilo nga harina nga maayo nga klase. Halad ini nga regalo nga dapat himuon hasta san-o. Ang katunga sini ihalad niya sa aga kag ang katunga sa sirom. 21 Ang ini nga harina mikslahon sa mantika kag lutuon sa sartin. Kag kon luto na, pihak-pihakon ini kag ihalad sa Ginoo bilang halad nga regalo. Ang kahamot sini nga halad makapalipay sa iya. 22 Kag kinahanglan nga sunugon ini tanan, kay ini nga halad para sa Ginoo, kag dapat nga tumanon hasta san-o. Dapat himuon ini sang kaliwat ni Aaron nga magabulos sa iya bilang pangulo nga pari. 23 Ang tanan nga halad nga regalo sang pari kinahanglan nga sunugon tanan; indi gid ini pagkaunon.

Dugang nga mga Pagsulundan Parte sa Halad sa Pagpakatinlo

24 Ginsugo naman sang Ginoo si Moises 25 nga sugiran si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki sang sini nga mga pagsulundan:

Ang halad sa pagpakatinlo kinahanglan nga ihawon sa presensya sang Ginoo didto sa lugar nga ginaihawan sang halad nga ginasunog. Ang halad sa pagpakatinlo balaan gid nga halad. 26 Ang pari nga maghalad sini kinahanglan nga magkaon sini sa ugsaran sang Tolda nga Ginapakigkitaan, nga isa ka balaan nga lugar. 27 Ang nagauyat sini nga halad dapat balaan. Ang bayo nga maagsikan sang dugo sang sini nga halad kinahanglan nga labhan sa balaan nga lugar didto sa Tolda. 28 Kinahanglan nga buk-on ang kolon nga ginpabukalan sang amo nga halad, pero kon ginpabukalan ini sa kaldero kiskisan ini nga kaldero kag hugasan sang tubig. 29 Makakaon sini nga halad ang tanan nga lalaki sa pamilya sang mga pari. Balaan gid ang ini nga halad. 30 Pero kon ang dugo sang sini nga halad gindala sa Balaan nga Lugar, didto sa sulod sang Tolda, para matubos ang sala sang isa ka tawo, indi gid pagkaunon ang ina nga halad kundi sunugon.

7

Dugang nga mga Pagsulundan Parte sa Halad nga Bayad sa Sala

1 Amo ini ang mga pagsulundan parte sa halad nga bayad sa sala, nga balaan gid nga halad:

2 Ang halad nga bayad sa sala pagaihawon didto sa ginaihawan sang halad nga ginasunog. Kag ang dugo sini iwisik-wisik sa palibot sang halaran. 3 Ang tanan nga tambok sini ihalad: ang matambok nga ikog, ang mga sapay sa kasudlan, 4 ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ang gamay nga parte sang atay. 5 Ini tanan sunugon sang pari sa halaran bilang halad nga paagi sa kalayo* para sa Ginoo. Halad ini nga bayad sa sala. 6 Makakaon sang nabilin nga mga parte sang sini nga halad ang tanan nga lalaki sa pamilya sang mga pari, pero kinahanglan nga kaunon nila ini didto sa balaan nga lugar, kay balaan gid ini. 7 Pareho lang ang pagsulundan parte sa halad sa pagpakatinlo kag sa halad nga bayad sa sala: ang karne sang sini nga mga halad iya na sang pari nga naghalad sini. 8 Ang panit sang sapat nga bilang halad nga ginasunog iya man sang pari nga naghalad sini. 9 Pareho man sa tanan nga halad nga regalo, nga ginluto sa pugon ukon ginluto sa kalaha ukon sa sartin, iya na man ini sang pari nga naghalad sini. 10 Ang tanan nga halad nga regalo, nga ginmikslahan sang mantika ukon wala, iya na sang mga pari nga kaliwat ni Aaron kag partidahon nila ini sang palareho.

Dugang nga mga Pagsulundan Parte sa Halad nga para sa Maayo nga Relasyon

11 Amo ini ang mga pagsulundan parte sa halad nga para sa maayo nga relasyon nga ginahalad sa Ginoo:

12 Kon ang sapat nga halad para sa maayo nga relasyon ihalad sang tawo bilang pagpasalamat sa Ginoo, parisan niya ini sang tinapay. Magdala siya sang tinapay nga wala sing inugpahabok: tinapay nga madamol nga ginmikslahan sang mantika, tinapay nga manipis nga ginlamhitan sang mantika, kag tinapay nga hinimo halin sa maayo nga klase nga harina nga ginmikslahan sang mantika. 13 Kag dugang pa sa sini, magdala man siya sang tinapay nga may inugpahabok. 14 Maghalad siya sang kada klase sang sini nga mga tinapay bilang espesyal nga regalo sa Ginoo. Mangin iya na ini sang pari nga nagawisik-wisik sang dugo sang halad nga para sa maayo nga relasyon. 15 Kon ang halad nga para sa maayo nga relasyon ihalad niya bilang pagpasalamat sa Ginoo, ang karne sini kinahanglan nga kaunon niya kag sang iya pamilya kag sang mga pari sa sina mismo nga adlaw sang paghalad; dapat wala gid sing may mabilin pagkasunod nga aga.

16 Pero kon ang halad nga para sa maayo nga relasyon ihalad niya bilang halad sa pagtuman sang isa ka panaad ukon halad nga kinabubut-on, ang karne sini kaunon sa sina mismo nga adlaw sang paghalad kag ang mabilin puwede pa nga kaunon sa sunod nga adlaw. 17 Kon may mabilin pa gid nga karne hasta sa ikatatlo nga adlaw, kinahanglan nga sunugon na ini. 18 Kon may magkaon sang karne sa ikatatlo nga adlaw, indi pagbatunon sang Ginoo ang ini nga halad kag mangin wala sing pulos ang iya ginhalad. Kabigon ini nga makangilil-ad kag may salabton ang bisan sin-o nga magkaon sini. 19 Kon makasag-id ang karne sa bisan ano nga butang nga ginakabig nga mahigko, kinahanglan nga indi na ini pagkaunon kundi dapat sunugon. Kon parte sa halad nga karne nga puwede kaunon, ang bisan sin-o nga ginakabig nga matinlo† puwede magkaon sang sini nga karne. 20 Pero ang bisan sin-o nga ginakabig nga mahigko‡ nga magkaon sang sini nga karne nga para sa Ginoo, ina nga tawo indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo. 21 Kon may makatandog sang butang nga ginakabig nga mahigko, pareho sang mahigko nga mga butang sang tawo, mahigko nga sapat, ukon bisan ano nga mahigko nga butang nga makangilil-ad, kag dayon magkaon siya sang karne sang sini nga halad nga para sa Ginoo, ina nga tawo indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo.

Indi Dapat Pagkaunon ang Dugo kag ang Tambok

22 Nagsugo ang Ginoo kay Moises 23 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Indi kamo magkaon sang tambok sang baka, karnero, ukon kanding. 24 Ang tambok sang sapat nga napatay lang ukon ginpatay sang iban nga sapat puwede ninyo gamiton sa bisan ano nga gusto ninyo, pero indi gid ninyo ini pagkaunon. 25 Ang bisan sin-o nga magkaon sang tambok nga puwede ihalad§ sa Ginoo bilang halad nga paagi sa kalayo, indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo. 26 Kag bisan diin man kamo mag-estar, indi gid kamo magkaon sang dugo sang sapat pati sang dugo sang pispis. 27 Ang bisan sin-o nga magkaon sang dugo, indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo.

Ang Parte sang mga Pari

28 Nagsugo pa gid ang Ginoo kay Moises 29 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Ang bisan sin-o nga maghalad sang halad nga para sa maayo nga relasyon, kinahanglan nga maghatag siya sang parte sini para sa Ginoonga makadto sa mga pari. 30 Ini nga halad dal-on mismo sang manughalad para ihalad sa Ginoo bilang halad nga paagi sa kalayo. Dal-on niya ang tambok kag ang dughan sang sapat, kag bayawon niya ang dughan sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. 31 Sunugon sang pari ang tambok sa halaran, pero ang dughan iya na ni Aaron kag sang iya mga kaliwat. 32-33 Ang tuo nga paa sang sapat ihatag sa sadto nga pari nga nagahalad sang dugo kag sang tambok sini. 34 Ginahatag sang Ginoo ang dughan kag ang paa sang inyo halad sa mga pari nga si Aaron kag ang iya mga kaliwat. Amo ini ang parte nga ila batunon halin sa inyo hasta san-o.

35 Amo ato ang parte sang mga halad nga paagi sa kalayo para sa Ginoo nga ginhatag kay Aaron kag sa iya mga kaliwat sang adlaw nga ginhalad sila nga mag-alagad sa Ginoo bilang mga pari. 36 Sa sina nga adlaw nga gin-ordinahan sila, nagsugo ang Ginoo sa mga Israelinhon nga ihatag gid nila atong parte sang mga pari nga para sa ila hasta san-o, kag tumanon nila ini hasta sa palaabuton nga mga henerasyon.

37 Amo ato ang mga pagsulundan parte sa halad nga ginasunog, halad nga regalo, halad sa pagpakatinlo, halad nga bayad sa sala, halad nga para sa ordinasyon, kag halad nga para sa maayo nga relasyon. 38 Ina nga mga pagsulundan ginhatag sang Ginoo kay Moises didto sa kamingawan sa Bukid sang Sinai, sang tion nga nagsugo siya sa mga Israelinhon nga maghalad sa iya.

8

Ang Pagdedikar kay Aaron kag sa Iya mga Anak nga Lalaki Bilang mga Pari

(Exo. 29:1-37)

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2-3 “Pakadtua si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki didto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, kag tipuna ang bilog nga komunidad didto. Ipadala ang mga bayo nga para sa mga pari, ang lana nga inughaplas, ang turo nga baka nga halad sa pagpakatinlo, ang duha ka karnero nga lalaki, kag ang alat nga may mga tinapay nga wala sing inugpahabok.”

4 Gintuman ni Moises ang ginsugo sa iya sang Ginoo, kag nagtipon ang komunidad didto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 5 Karon, ginhambalan sila ni Moises nga ining iya himuon amo ang ginsugo sang Ginoo sa iya. 6 Gindala niya sa tunga si Aaron kag ang iya mga anak kag ginpapaligo niya sila. 7 Ginpasuksok niya kay Aaron ang iya sulul-ubon bilang pangulo nga pari: ang pangsulod nga bayo, ang wagkos, ang pangguwa nga bayo,* kag ang espesyal nga panapton† nga nahigtan maayo sang hinabol‡ nga paha nga maayo ang pagkahimo. 8 Gintakod man ni Moises kay Aaron ang bulobulsa sa dughan kag ginsulod niya didto ang Urim kag Thumim.§ 9 Dayon ginpasuksok niya ang turban sa ulo ni Aaron, kag ginpatakod sa atubangan sang turban ang medalya nga bulawan nga simbolo nga ginpain si Aaron para sa Ginoo. Ginhimo ini tanan ni Moises suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

10 Ginkuha dayon ni Moises ang lana kag ginwisikan ang Tolda nga Simbahan kag ang tanan nga ara sa sulod sini. Sa sini nga paagi gindedikar ini nga mga butang sa Ginoo. 11 Ginwisikan niya sang lana ang halaran sing makapito ka beses kag ang tanan nga kagamitan sini, kag amo man ang labador kag ang tulungtungan sini. Ginhimo niya ini para idedikar ini nga mga butang sa Ginoo. 12 Dayon ginbubuan niya sang lana ang ulo ni Aaron sa pagdedikar sa iya sa Ginoo. 13 Dayon gindala niya sa tunga ang mga anak ni Aaron nga lalaki kag ginpasuksok sa ila ang ila bayo bilang mga pari kag ginwagkusan ini. Ginsuksok man nila ang ila mga kalo. Ginhimo ini ni Moises suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo. 14 Pagkatapos sini, ginpakuha ni Moises ang turo nga baka nga ihalad sa pagpakatinlo. Kag gintungtong ni Aaron kag sang iya mga anak ang ila mga kamot sa ulo sang baka. 15 Gin-ihaw ni Moises ang baka kag nagkuha siya sang dugo sini. Gintum-oy niya ang iya tudlo sa dugo kag ginlamhitan ang mga sulosungay sang halaran sa pagtinlo sini. Dayon gin-ula niya ang nabilin nga dugo sa idalom sang halaran. Sa sini nga paagi gindedikar niya ang halaran sa Ginoo para mangin takos ini nga gamiton sa pagtubos sang sala. 16 Ginkuha man ni Moises ang tanan nga sapay sa kasudlan sang sapat, ang gamay nga parte sang atay, ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ginsunog niya ini tanan sa halaran. 17 Ang mga nabilin nga parte sang baka pareho sang unod, panit, kag mga tinai, ginsunog niya sa guwa sang kampo. Ginhimo ini ni Moises suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo. 18 Pagkatapos ginpakuha ni Moises ang lalaki nga karnero bilang halad nga ginasunog, kag gintungtong ni Aaron kag sang iya mga anak ang ila mga kamot sa ulo sang karnero. 19 Dayon gin-ihaw ni Moises ang karnero kag ginwisik-wisik ang dugo sini sa palibot sang halaran. 20-21 Ginpanghiwa-hiwa niya ang sapat kag ginsunog ang ulo, ang mga tambok kag ang iban pa nga parte sang sapat. Ginhugasan niya ang mga parte sang sulod sang tiyan kag ang mga tiil. Ginsunog niya sa halaran ang tanan nga parte sang sapat bilang halad nga ginasunog. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. Ginhimo ini ni Moises suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo. 22 Ginpakuha man dayon ni Moises ang ikaduha nga lalaki nga karnero. Ini nga karnero halad nga para sa ordinasyon. Gintungtong ni Aaron kag sang iya mga anak ang ila mga kamot sa ulo sang karnero. 23 Dayon gin-ihaw ni Moises ang karnero kag nagkuha siya sang dugo sini kag ginlamhit sa idalom nga parte sang tuo nga dulunggan ni Aaron, sa kumalagko sang iya tuo nga kamot, kag sa kumalagko sang iya tuo nga tiil. 24 Gindala man ni Moises sa tunga ang mga anak ni Aaron nga lalaki kag ginlamhitan man niya sang dugo ang idalom nga parte sang ila tuo nga dulunggan, ang kumalagko sang ila tuo nga kamot, kag ang kumalagko sang ila tuo nga tiil. Dayon ginwisik-wisik niya ang dugo sa palibot sang halaran. 25 Ginkuha niya ang mga tambok, ang matambok nga ikog, ang tanan nga sapay sa kasudlan, ang gamay nga parte sang atay, ang mga batobato pati ang mga tambok sini, kag ang tuo nga paa. 26-27 Dayon nagkuha si Moises sang isa sa kada klase sang mga tinapay nga wala sing inugpahabok nga nasulod sa alat didto sa presensya sang Ginoo. Ang iya ginkuha tinapay nga madamol, tinapay nga ginmikslahan sang mantika, kag tinapay nga manipis. Ginpauyatan niya ini tanan kay Aaron kag sa iya mga anak pati ang tanan nga tambok kag ang tuo nga paa sang karnero, kag ginbayaw nila ini sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. 28 Dayon ginkuha ini ni Moises sa ila kag ginsunog sa halaran upod sang halad nga ginasunog. Halad ini nga para sa ila ordinasyon. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. 29 Ginkuha man ni Moises ang dughan sang karnero kag ginbayaw ini sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. Amo ini ang iya parte sa karnero nga halad para sa ordinasyon. Ini tanan ginhimo ni Moises suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

30 Dayon nagkuha si Moises sang lana nga inughaplas kag sang dugo sa halaran kag ginwisikan niya si Aaron kag ang iya mga anak pati ang ila mga bayo. Sa sini nga paagi gindedikar niya sila kag ang ila mga bayo sa Ginoo. 31 Nagsiling dayon si Moises kay Aaron kag sa iya mga anak, “Lutua ninyo ang karne sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, kag suno sa ginsugo ko sa inyo kauna ninyo ini diri upod sang mga tinapay sa alat nga halad para sa ordinasyon. 32 Kag sunuga ninyo ang mabilin nga karne kag tinapay. 33 Indi kamo maghalin diri sa sulod sang pito ka adlaw, hasta matapos ang inyo ordinasyon. 34 Ang Ginoo ang nagsugo sa aton sa paghimo sining ginahimo ta subong, para matubos kamo sa inyo mga sala. 35 Kinahanglan nga magpabilin kamo diri adlaw-gab-i sa sulod sang pito ka adlaw, kag himuon gid ninyo ang ginapahimo sang Ginoo para indi kamo mapatay, kay amo ina ang ginsugo sa akon sang Ginoo nga himuon ninyo.” 36 Gani gintuman ni Aaron kag sang iya mga anak ang tanan nga ginsugo sang Ginoo paagi kay Moises.

9

Nagsugod ang mga Pari sa Ila Buluhaton

1 Sang ikawalo nga adlaw, matapos ang ordinasyon, ginpatawag ni Moises si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki, kag ang mga manugdumala sang Israel. 2 Nagsiling si Moises kay Aaron, “Magkuha ka sang isa ka bataon nga baka kag sang isa ka lalaki nga karnero nga pareho nga wala sing deperensya, kag ihalad sa presensya sang Ginoo. Ang baka halad sa pagpakatinlo, kag ang karnero halad nga ginasunog. 3 Hambalon mo dayon ang mga Israelinhon nga magkuha sila sang lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo. Kag magkuha man sila sang bataon nga baka kag karnero nga pareho nga isa ka tuig kag wala sing deperensya bilang halad nga ginasunog. 4 Magkuha man sila sang baka kag lalaki nga karnero bilang halad nga para sa maayo nga relasyon. Ihalad nila ini sa presensya sang Ginoo upod sa halad nga regalo nga ginmikslahan sang mantika, kay subong nga adlaw magapahayag ang Ginoo sang iya presensya sa inyo.”

5 Gani gindala sang bilog nga komunidad sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan ang tanan nga butang nga ginsugo sa ila ni Moises nga dal-on. Nagtipon sila tanan didto sa presensya sang Ginoo. 6 Nagsiling si Moises sa ila, “Ginsugo kamo sang Ginoo nga himuon ninyo ining paghalad para ipakita niya ang iya gamhanan nga presensya sa inyo.” 7 Nagsiling dayon siya kay Aaron, “Magpalapit ka sa halaran kag ihalad ang imo halad sa pagpakatinlo kag halad nga ginasunog para matubos ka kag ang imo panimalay* sa inyo mga sala. Kag suno sa ginsugo sang Ginoo, ihalad man ang halad sang mga tawo para matubos sila sa ila mga sala.”

8 Gani nagpalapit si Aaron sa halaran kag gin-ihaw niya ang bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo para sa iya kaugalingon. 9 Ang dugo sini gindala sang iya mga anak sa iya, kag gintum-oy niya ang iya tudlo sa dugo kag ginwisik-wisik ini sa mga sulosungay sang halaran. Ang nabilin nga dugo gin-ula niya sa idalom sang halaran. 10 Ginsunog niya sa halaran ang mga tambok, ang mga batobato, kag ang gamay nga parte sang atay, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises. 11 Ang karne kag ang panit sini ginsunog niya sa guwa sang kampo. 12 Dayon gin-ihaw man ni Aaron ang sapat nga bilang halad nga ginasunog. Ang dugo sini gindala sang iya mga anak sa iya, kag ginwisik-wisik niya ini sa palibot sang halaran. 13 Gindala man sang iya mga anak ang mga ginpanghiwa-hiwa nga mga parte sang sapat pati ang ulo sini, kag ginsunog niya ini sa halaran. 14 Ginhugasan niya ang mga parte sang sulod sang tiyan kag ang mga tiil, kag ginsunog niya ini sa halaran upod sang iban pa nga mga parte sang sapat.

15 Pagkatapos gindala niya sa tunga ang mga halad nga para sa mga tawo. Gin-ihaw niya ang kanding bilang halad sa pagpakatinlo sang mga tawo pareho sang iya ginhimo sa nahauna nga halad. 16 Dayon gindala man niya sa tunga ang sapat para sa halad nga ginasunog, kag ginhalad niya ini suno sa paagi sang paghalad sini. 17 Gindala man niya sa tunga ang halad nga regalo. Nagkuha siya sang isa ka hakop sini kag ginsunog sa halaran dugang sa halad nga ginasunog, nga ginasunog kada aga.

18 Gin-ihaw man ni Aaron ang baka kag ang lalaki nga karnero para sa mga tawo bilang ila halad para sa maayo nga relasyon. Ang dugo sini gindala sang iya mga anak sa iya, kag ginwisik-wisik niya ini sa palibot sang halaran. 19 Ang mga tambok sang sini nga mga sapat—ang ila matambok nga mga ikog kag mga sapay sa kasudlan—pati ang mga batobato kag ang gamay nga parte sang mga atay 20 gintungtong sang mga anak ni Aaron sa mga dughan sang mga sapat. Kag ginsunog ni Aaron ang mga tambok sa halaran. 21 Suno sa ginsugo ni Moises, ginbayaw ni Aaron ang mga dughan kag ang tuo nga paa sang sapat bilang halad nga ginabayaw sa presensya sang Ginoo.

22 Pagkatapos halad ni Aaron sini tanan, ginbayaw niya ang iya mga kamot sa mga tawo kag ginbendisyunan sila, kag dayon nagpanaog siya halin sa halaran. 23-24 Nagsulod dayon si Moises kag si Aaron sa Tolda nga Ginapakigkitaan. Sang pagguwa nila, ginbendisyunan nila ang mga tawo. Kag dayon ginpakita sang Ginoo ang iya gamhanan nga presensya sa mga tawo paagi sa pagpadala sang kalayo nga nag-ubos sunog sang mga halad sa halaran. Sang makita ini sang mga tawo, naghinugyaw sila sa kalipay kag nagluhod.

10

Ang Pagkapatay ni Nadab kag ni Abihu

1 Karon, si Nadab kag si Abihu nga mga anak ni Aaron nagkuha sang ila tagsa ka bulutangan sang insenso. Ginbutangan nila ini sang baga kag sang insenso kag ginhalad sa presensya sang Ginoo. Pero ining ila ginhimo indi suno sa ginsugo sang Ginoo, kay ang kalayo nga ila gin-gamit indi amo ang dapat nila gamiton.* 2 Gani nagpadala ang Ginoo sang kalayo kag ginsunog sila hasta nga napatay sila sa presensya sang Ginoodidto sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 3 Nagsiling dayon si Moises kay Aaron, “Amo ini ang buot silingon sang Ginoo sang magsiling siya,

“ ‘Dapat kilalahon sang mga pari

ang akon pagkabalaan,

kag dapat padunggan ako

sang bilog nga katawhan.’ ”

Wala nakasabat si Aaron. 4 Dayon ginpatawag ni Moises si Mishael kag si Elzafan, nga mga anak nga lalaki ni Uziel nga tiyo ni Aaron, kag ginsilingan sila, “Dali, kuhaa ninyo ang mga bangkay sang aton mga paryente sa balaan nga Tolda kag dal-a ninyo sa guwa sang kampo.” 5 Gani ginkuha nila ang mga bangkay, pero sa bayo lang sila nagauyat, kag gindala nila sa guwa sang kampo suno sa ginsugo ni Moises.

6 Dayon nagsiling si Moises kay Aaron kag sa iya mga anak nga si Eleazar kag si Itamar, “Indi ninyo paggumuna ang inyo buhok ukon paggisia ang inyo mga bayo sa pagpakita nga nagapangasubo kamo sa napatay. Kon himuon ninyo ini, mapatay kamo kag mangakig ang Ginoo sa bilog nga komunidad sang Israel. Ang inyo kapareho nga mga Israelinhon, nga inyo mga paryente, amo ang magpangasubo para sa ila nga duha nga ginsunog sang Ginoo. 7 Indi kamo anay maghalin sa puwertahan sang Tolda.† Kon himuon ninyo ini, mapatay kamo, kay ginpili kamo sang Ginoo nga mangin mga pari paagi sa paghaplas sa inyo sang lana.” Kag gintuman nila ang ginsiling ni Moises.

8 Nagsiling ang Ginoo kay Aaron, 9 “Ikaw kag ang imo mga anak indi dapat magsulod sa Tolda nga nakainom sang bino ukon sang bisan ano nga ilimnon nga makahulubog. Kon himuon ninyo ini, mapatay kamo. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. 10 Dapat mahibaluan ninyo kon ano ang para sa Ginoo kag ang para sa tanan, ang matinlo kag ang mahigko.‡ 11 Kag kinahanglan nga tudluan ninyo ang inyo kapareho nga mga Israelinhon sang tanan nga pagsulundan nga ginhatag ko sa inyo paagi kay Moises.”

12 Nagsiling si Moises kay Aaron kag sa iya duha ka anak nga nabilin nga si Eleazar kag si Itamar, “Kuhaa ninyo ang nabilin nga halad nga regalo halin sa mga halad nga paagi sa kalayo§ nga ginhalad sa Ginoo. Lutua ninyo ini nga wala sing inugpahabok kag kauna ninyo sa tupad sang halaran kay balaan gid ini nga halad. 13 Kauna ninyo ini sa balaan lang nga lugar, kay amo ini ang inyo parte halin sa mga halad nga paagi sa kalayo. Amo ina ang ginsugo sang Ginoo sa akon.

14 “Ang dughan kag ang paa sang sapat nga ginbayaw kag ginhalad sa Ginoo kaunon ninyo sang imo pamilya. Kaunon ninyo ini sa bisan diin nga lugar nga ginakabig ta nga matinlo. Ginhatag ini sa inyo bilang inyo parte halin sa mga halad sang mga Israelinhon nga para sa maayo nga relasyon. 15 Kon maghalad ang mga Israelinhon, ihalad nila ang dughan kag ang paa sang sapat upod ang mga tambok nga ihalad nila bilang halad nga paagi sa kalayo. Ang dughan kag ang paa bayawon nila sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. Amo ini ang parte ninyo sang imo mga kaliwat hasta san-o, suno sa ginsugo sang Ginoo.”

16 Sang nagpangusisa gid si Moises parte sa kanding nga halad sa pagpakatinlo,* nasapwan niya nga ginsunog na ini tanan.† Gani nangakig gid siya kay Eleazar kag kay Itamar, kag ginsuknaan‡ niya sila. 17 Siling niya, “Ngaa bala wala ninyo pagkauna ang halad sa pagpakatinlo sa balaan nga lugar? Ang ini nga halad balaan gid kag ginhatag ini sang Ginoo sa inyo para matubos ang komunidad sang Israel sa ila mga sala sa presensya sang Ginoo. 18 Tungod nga ang dugo sini wala madala sa sulod sang Balaan nga Lugar, ginkaon kuntani ninyo ini didto sa Tolda, suno sa akon ginsugo sa inyo.”

19 Nagsabat si Aaron kay Moises, “Naghalad kaina ang akon mga anak sang ila halad sa pagpakatinlo kag sang ila halad nga ginasunog sa presensya sang Ginoo,§pero napatay ang duha sa ila. Sa natabo nga ini sa akon panimalay malipay ayhan ang Ginoo kon ginkaon ko ang halad sa pagpakatinlo subong nga adlaw?” 20 Komporme si Moises sa sabat ni Aaron.

11

Ang mga Sapat nga Ginakabig nga Matinlo kag Mahigko

(Deu. 14:3-21)

1-3 Ginsugo sang Ginoo si Moises kag si Aaron nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Puwede ninyo kaunon ang bisan ano nga sapat nga nagakabuhi sa duta nga nagapihak ang ila kuko kag nagausang liwat sang ila kinaon.* 4-8 Pero indi ninyo pagkaunon ang mga sapat nga nagausang liwat sang ila kinaon pero wala nagapihak ang ila kuko, pareho sang camel, badier† kag koneho. Indi man ninyo pagkaunon ang baboy, kay bisan tuod nga nagapihak ang iya kuko, wala ini nagausang liwat sang iya kinaon. Kabigon ninyo nga mahigko‡ ang ini nga mga sapat. Indi gid kamo magkaon sang ila mga karne ukon bisan magtandog sang ila patay nga mga lawas.

9-12 Puwede ninyo kaunon ang bisan ano nga sapat nga nagakabuhi sa tubig nga may mga sirik§ kag mga himbis. Pero indi gid ninyo pagkaunon ang wala sing sirik kag himbis, kag indi man ninyo pagtandugon ang ila patay nga mga lawas. Kabigon ninyo nga makangilil-ad ini nga mga sapat.

13-19 Indi gid ninyo pagkaunon ang mga sapat nga nagalupad* nga pareho sang mga agila, mga uwak, mga pispis nga nagakaon sang bangkay sang tawo ukon sapat, mga dapay, mga bukaw, mga murugmon, mga pispis nga nagapangdagit sang mga isda, mga tulabong, mga dugwak,† kag mga kabog.‡ Kabigon ninyo nga makangilil-ad ini nga mga sapat.

20-23 Puwede ninyo kaunon ang mga sapat-sapat nga nagalupad kag nagakamang nga may dalagko nga mga tiil nga panglumpat, pareho sang mga apan, mga sirom-sirom, kag mga tibakla. Pero indi gid ninyo pagkaunon ang iban pa nga mga sapat-sapat nga nagalupad kag nagakamang. Kabigon ninyo nga makangilil-ad ini nga mga sapat-sapat.

24-28 Indi ninyo pagtandugon ang patay nga mga lawas sang mga sapat nga wala nagapihak ang ila kuko kag wala nagausang liwat sang ila kinaon. Indi man ninyo pagtandugon ang patay nga mga lawas sang mga sapat nga apat ang tiil nga may mga kuko nga inugkaros.§ Kabigon ninyo nga mahigko ini nga mga sapat. Ang bisan sin-o nga makatandog sang ila patay nga lawas, dapat labhan niya ang iya bayo,* pero kabigon pa siya nga mahigko† hasta magsirom.

29-31 Kabigon ninyo nga mahigko ang mga sapat nga nagakamang pareho sang mga ilaga, mga giting, mga tuko, mga tiki, mga halo, mga buaya, mga taguto, kag mga tambalian.‡ Ang bisan sin-o nga makatandog sang ila patay nga lawas kabigon nga mahigko hasta magsirom. 32 Ang bisan ano nga butang nga mahulugan sang ila patay nga lawas mangin mahigko, bisan butang man ini nga hinimo halin sa kahoy, tela, panit, ukon sako, kag bisan diin man ini ginagamit. Kinahanglan nga hugasan ini sa tubig,§ pero kabigon pa ini nga mahigko hasta magsirom. 33 Kon mahulugan ang banga sang ila patay nga lawas, ang tanan nga sa sulod sini mangin mahigko, kag kinahanglan nga buk-on ini. 34 Ang bisan ano nga kalan-on nga ginbutangan sang tubig nga halin sa sadto nga banga mangin mahigko. Kag mangin mahigko man ang tanan nga klase sang ilimnon nga dira sa sulod sang banga. 35 Ang bisan ano nga mahulugan sang ila patay nga lawas mangin mahigko. Kon ang mahulugan pugon ukon kolon, kabigon ninyo ini nga mahigko kag kinahanglan nga buk-on ini. 36 Ang tuburan ukon ang buho nga pulunduhan sang tubig nga mahulugan sang ila patay nga lawas magapabilin nga matinlo,* pero ang magtandog sang sadtong patay nga sapat mangin mahigko. 37 Magapabilin man nga matinlo ang bisan ano nga binhi nga inugtanom nga mahulugan sadto, 38 pero kon mahulugan ang binhi nga nahulom sa tubig, ini nga binhi mangin mahigko.

39 Kon napatay ang isa ka sapat nga puwede makaon, ang bisan sin-o nga magtandog sini kabigon nga mahigko hasta magsirom. 40 Ang bisan sin-o nga magkuha ukon magkaon sang lawas sini dapat labhan niya ang iya bayo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom.†

41-42 Indi ninyo pagkaunon ang bisan ano nga sapat nga nagakamang kay makangilil-ad ini: ang bisan ano nga nagakamang paagi sa iya tiyan ukon apat ka tiil ukon madamo nga tiil. 43-44 Indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa pagkaon sang bisan isa sa sini nga mga sapat, kay ako, ang Ginoo, amo ang inyo Dios. Gani iseparar ninyo ang inyo kaugalingon para sa akon; magkabuhi kamo nga balaan tungod kay ako balaan. 45 Ako ang Ginoo nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt para mangin inyo Dios. Gani magkabuhi kamo nga balaan kay ako balaan.

46 Paagi sa sining pagsulundan parte sa tanan nga klase sang mga sapat, 47 mahibaluan ninyo kon diin sa ila ang matinlo kag ang mahigko, ang puwede kaunon kag ang indi puwede kaunon.

12

Ang mga Pagsulundan Parte sa Babayi nga Nagbata

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Kon ang isa ka babayi nagbata sing lalaki, kabigon siya nga mahigko sa sulod sang pito ka adlaw, subong nga ginakabig siya nga mahigko kon ara ang iya pamulanon. 3 Sa ikawalo nga adlaw pagatulion ang iya bata. 4 Tungod sa padayon nga pagpangguwa sang iya dugo, maghulat pa siya sang 33 ka adlaw antes siya kabigon nga matinlo. Indi siya puwede magtandog sang bisan ano nga butang nga para sa Ginoo kag indi siya puwede magkadto sa balaan nga Tolda hasta nga makompleto ang mga inadlaw sang iya pagpakatinlo. 5 Kon babayi ang iya bata, kabigon siya nga mahigko sa sulod sang 14 ka adlaw, subong nga ginakabig siya nga mahigko kon ara ang iya pamulanon. Tungod sa padayon nga pagpangguwa sang iya dugo, maghulat pa siya sang 66 ka adlaw antes siya kabigon nga matinlo.

6 Kon tapos na ang mga inadlaw sang iya pagpakatinlo sa pagbata sang lalaki ukon babayi, magdala dayon siya sa pari didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan sang isa ka tuig nga karnero bilang halad nga ginasunog kag isa ka tukmo ukon pating bilang halad sa pagpakatinlo. 7-8 Ihalad ini sang pari sa presensya sang Ginoo para makuha ang pagkahigko sang babayi tungod sa pagpangguwa sang iya dugo, kag mangin matinlo na siya. Kon indi siya makasarang sang karnero magdala na lang siya sang duha ka pating ukon duha ka tukmo;* ang isa ihalad niya bilang halad nga ginasunog kag ang isa bilang halad sa pagpakatinlo. Paagi sa sining himuon sang pari, makuha ang iya nga pagkahigko kag mangin matinlo na siya. Amo ini ang mga pagsulundan parte sa babayi nga nagbata.

13

Ang mga Pagsulundan Parte sa Delikado nga mga Balatian sa Panit

1 Naghatag ang Ginoo sang sini nga mga pagsulundan kay Moises kag kay Aaron:

2 Kon ang panit sang isa ka tawo nagabanog ukon nagaguros-guros ukon nagalamuti, nga tanda sang delikado nga balatian sa panit,* dal-on ini nga tawo kay Aaron nga pari ukon sa isa sa mga pari nga kaliwat ni Aaron. 3 Tan-awon sang pari ang iya panit, kag kon nagputi ang balahibo kag nagdalom ang inpeksyon, may delikado siya nga balatian sa panit. Kag ipahibalo dayon sang pari nga mahigko siya. 4 Kon nagalamuti ang panit pero wala magdalom ang inpeksyon kag wala magputi ang balahibo, pagapainon siya sang pari sa mga tawo sa sulod sang pito ka adlaw. 5 Sa ikapito nga adlaw, tan-awon liwat siya sang pari. Kag kon ang makita sa panit amo lang gihapon kag wala man ini maglapta, painon siya liwat sang pari sa mga tawo sa sulod sang pito pa gid ka adlaw. 6 Sa ikapito naman nga adlaw, tan-awon liwat siya sang pari. Kag kon nagpali na ang ara sa iya panit kag wala maglapta, ipahibalo sang pari nga matinlo siya kay guros-guros man lang ini. Pagkatapos sini, labhan sang tawo ang iya bayo,† kag kabigon siya nga matinlo. 7 Pero kon maglapta ang guros-guros sa iya panit sa tapos nga nakapatan-aw na siya sa pari kag ginpahibalo na sang pari nga matinlo siya, kinahanglan nga magpatan-aw liwat siya sa pari. 8 Kag kon matuod nga naglapta ang guros-guros, ipahibalo sang pari nga mahigko siya kay may delikado siya nga balatian sa panit.

9 Ang bisan sin-o nga may tanda sang delikado nga balatian sa panit kinahanglan nga dal-on sa pari. 10 Kon sa pagtan-aw sang pari nagalamuti ang banog nga amo ang kabangdanan nga nagputi ang mga balahibo, kag ang unod kitaon na, 11 isa ini ka delikado nga balatian sa panit nga nagabalik-balik. Kag ipahibalo sang pari nga mahigko siya. Indi na kinahanglan nga painon pa siya kay klaro na nga mahigko siya.

12 Kon sa pagtan-aw sang pari naglapta ang balatian sa bilog nga lawas sang tawo, 13 kinahanglan nga tan-awon pa gid niya sing maayo ini nga tawo. Kag kon matuod nga naglapta ang balatian sa bilog niya nga lawas kag tungod sini nagputi ang tanan niya nga panit, ipahibalo sang pari nga matinlo siya.‡ 14-15 Pero kon sa pagtan-aw sang pari nagaguwa ang unod, ipahibalo niya nga mahigko ang tawo kay may delikado siya nga balatian sa panit. Ining nagaguwa nga unod ginakabig nga mahigko. 16 Pero kon nagkugan ining unod kag nagputi ang pinalian, magpatan-aw liwat siya sa pari. 17 Kag kon matuod nga nagpali ini, ipahibalo sang pari nga matinlo na siya.

18 Kon ang isa ka tawo may hubag nga nag-ayo, 19 pero sang ulihi nagpalamuti ini ukon nagpalamula, kinahanglan nga ipatan-aw niya ini sa pari. 20 Kag kon nagdalom ang inpeksyon kag nagputi ang balahibo, ipahibalo sang pari nga mahigko ang ini nga tawo, kay may delikado siya nga balatian sa panit nga nag-umpisa sa hubag. 21 Pero kon sa pagtan-aw sang pari wala magputi ang balahibo kag wala magdalom ang inpeksyon, kag medyo pali na, painon siya sang pari sa mga tawo sa sulod sang pito ka adlaw. 22 Kon naglapta ini sa iban nga parte sang panit, ipahibalo sang pari nga mahigko siya, kay tanda ina sang delikado nga balatian sa panit. 23 Pero kon wala man ini maglapta, pinalian lang ini sang hubag, kag ipahibalo sang pari nga matinlo siya.

24 Kon ang isa ka tawo may paso nga nainpeksyon kag nagpalamuti ini ukon nagpalamula, 25 kinahanglan nga ipatan-aw ini sa pari. Kag kon nagputi ang balahibo kag nagdalom ang inpeksyon, may delikado siya nga balatian sa panit nga nag-umpisa sa paso. Kag ipahibalo sang pari nga mahigko siya. 26 Pero kon sa pagtan-aw sang pari wala magputi ang balahibo kag wala magdalom ang inpeksyon, kag medyo pali na, painon siya sang pari sa mga tawo sa sulod sang pito ka adlaw. 27 Sa ikapito nga adlaw, tan-awon liwat siya sang pari. Kag kon naglapta ini sa iban nga parte sang panit, ipahibalo sang pari nga mahigko siya, kay tanda ina sang delikado nga balatian sa panit. 28 Pero kon wala man ini maglapta kag medyo pali na, isa lang ini ka banog nga nag-umpisa sa paso. Kag ipahibalo sang pari nga matinlo siya.

29 Kon ang isa ka tawo§ may tanda sang delikado nga balatian sa panit sa iya ulo ukon sag-ang, 30 kinahanglan nga ipatan-aw niya ini sa pari. Kon nagdalom ang inpeksyon kag ang mga buhok ukon burangos naga-yellow kag nagalaka, ipahibalo sang pari nga mahigko ang ini nga tawo, kay may delikado siya nga katol nga nagatubo sa ulo ukon sa sag-ang. 31 Kon sa pagtan-aw sang pari wala magdalom ang inpeksyon pero wala na ini sang itom nga buhok ukon burangos, painon siya sang pari sa mga tawo sa sulod sang pito ka adlaw. 32 Sa ikapito nga adlaw, tan-awon liwat sang pari ang katol. Kag kon wala ini maglapta kag wala magdalom ang inpeksyon, kag wala man mag-yellow ang buhok ukon burangos, 33 kinahanglan nga kiskisan niya ang iya buhok ukon barbasan ang iya burangos pero indi niya pag-ilakip ang parte nga may katol. Dayon painon liwat siya sang pari sa sulod sang pito pa gid ka adlaw. 34 Sa ikapito nga adlaw, tan-awon liwat sang pari ang katol. Kag kon wala ini maglapta kag wala magdalom ang inpeksyon, ipahibalo sang pari nga matinlo siya. Dayon labhan sang tawo ang iya bayo, kag kabigon siya nga matinlo. 35 Pero kon naglapta ang katol sa iya panit matapos nga ginpahibalo sang pari nga matinlo siya, 36 tan-awon liwat siya sang pari. Kag kon naglapta matuod ang katol sa iya panit, indi na kinahanglan nga tan-awon pa sang pari kon may buhok ukon burangos nga nag-yellow kay klaro na nga mahigko siya. 37 Pero kon sa pagtan-aw sang pari wala ini maglapta kag may itom na nga buhok ukon burangos nga nagatubo, ayo na ini. Kag ipahibalo sang pari nga matinlo siya.

38 Kon may nagaputi-puti sa panit sang isa ka tawo, 39 kinahanglan nga ipatan-aw niya ini sa pari. Kag kon ang mga nagaputi-puti malapsi, guros-guros lang ini nga nagguluwa sa panit. Ini nga tawo kabigon nga matinlo.

40-41 Kon ang isa ka tawo nakalbo sa may agtang dampi ukon sa iya alimpudwan, matinlo siya. 42-44 Pero kon may mapula-pula nga banog sa iya kalbo, kinahanglan nga ipatan-aw niya ini sa pari. Kag kon ang mapula-pula nga banog isa ka delikado nga balatian sa panit, ipahibalo sang pari nga mahigko siya.

45 Ang tawo nga may delikado nga balatian sa panit kinahanglan nga magsuksok sang gision nga bayo, gumunon niya ang iya buhok, kag tabunan niya ang idalom nga parte sang iya guya. Dayon magsinggit siya, “Mahigko ako! Mahigko ako!” 46 Kabigon siya nga mahigko samtang ara pa sa iya ang balatian. Kag kinahanglan nga mag-estar siya sa guwa sang kampo nga isahanon lang.

Ang mga Pagsulundan Parte sa Tagiptip

47-50 Kon may tagiptip* ang panapton nga delana ukon linen ukon ang bisan ano nga butang nga hinimo halin sa panit, kinahanglan nga ipatan-aw ini sa pari. Pagkatapos nga matan-aw sang pari ang panapton ukon ang panit, painon niya ini sa sulod sang pito ka adlaw. 51-52 Sa ikapito nga adlaw, tan-awon ini liwat sang pari. Kag kon naglapta ang tagiptip, kabigon ini nga panapton nga delana ukon linen, ukon panit nga mahigko, kag kinahanglan nga sunugon ini tungod kay nagadamo ini nga tagiptip. 53 Pero kon sa pagtan-aw sang pari wala man maglapta ang tagiptip, 54 magsugo siya nga labhan ang panapton ukon hugasan ang panit, kag painon niya ini sa sulod sang pito pa gid ka adlaw. 55 Pagkatapos tan-awon ini liwat sang pari. Kag kon ang tagiptip wala maglus-aw, kabigon ini nga panapton ukon panit nga mahigko bisan pa nga wala maglapta ang tagiptip. Gani kinahanglan nga sunugon ini bisan ara sa guwa ukon sa sulod sang panapton ang tagiptip. 56 Pero kon sa pagtan-aw sang pari naglus-aw ang tagiptip, gision niya ang parte sang panapton ukon panit nga gintagiptipan. 57 Pero kon magbalik liwat ang tagiptip kag maglapta, kinahanglan nga sunugon ang panapton ukon ang panit. 58 Kon nadula ang tagiptip pagkatapos nga ginlabhan ang panapton ukon panit, labhan ini liwat kag mangin matinlo na ini. 59 Amo ini ang mga pagsulundan kon paano mahibaluan nga matinlo ukon mahigko ang panapton nga delana ukon linen ukon ang bisan ano nga butang nga hinimo halin sa panit nga may tagiptip.

14

Ang Pagpakatinlo sang Tawo nga Nag-ayo sa Delikado nga Balatian sa Panit

1-2 Amo ini ang mga pagsulundan nga ginsiling sang Ginoo kay Moises parte sa pagpakatinlo sang tawo nga nag-ayo sa delikado nga balatian sa panit:

Pagkatapos nga napahibalo ang pari parte sa balatian sang isa ka tawo, 3 magguwa ang pari sa kampo kag tan-awon niya ang lawas sang ato nga tawo. Kon nag-ayo na siya sa iya balatian, 4 magpakuha ang pari sang duha ka matinlo* nga pispis nga buhi, isa ka utod sang kahoy nga sedro, pula nga higot, kag isa ka pungpong sang tanom nga isopo. 5 Dayon ipaihaw sang pari ang isa ka pispis sa ibabaw sang kolon nga may tubig nga halin sa tuburan. 6 Kuhaon niya dayon ang isa pa ka buhi nga pispis, ang kahoy nga sedro, ang pula nga higot, kag ang isopo, kag itum-oy niya ini tanan sa sadto nga tubig nga may dugo sang pispis nga gin-ihaw. 7 Kag ang tubig nga may dugo iwisik-wisik niya sing makapito ka beses sa tawo nga nag-ayo sa delikado nga balatian sa panit, kag ipahibalo niya nga matinlo na ang amo nga tawo. Dayon buy-an sang pari atong buhi nga pispis.

8 Pero antes siya kabigon nga matinlo na gid, labhan niya anay ang iya bayo, kiskisan niya ang tanan niya nga buhok kag balahibo, kag magpaligo siya. Puwede na siya makasulod sa kampo pero indi siya mag-estar sa iya nga tolda sa sulod sang pito ka adlaw. 9 Sa ikapito nga adlaw, kiskisan niya liwat ang tanan niya nga buhok kag balahibo, labhan niya ang iya bayo kag magpaligo.

10 Sa ikawalo nga adlaw, kinahanglan nga magdala siya sang duha ka bataon nga karnero nga lalaki kag isa ka babayi nga karnero nga isa ka tuig, nga wala sing deperensya. Magdala man siya sang anom ka kilo nga harina nga maayo nga klase nga ginmikslahan sang mantika bilang halad nga regalo. Kag magdala pa gid siya sang isa ka baso nga mantika. 11 Ang pari nga magadeklarar sa iya nga matinlo magadala sa iya kag sang iya mga halad sa presensya sang Ginoo didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan.

12 Kuhaon sang pari ang isa ka lalaki nga karnero kag ang isa ka baso nga lana, kag ihalad niya ini bilang halad nga bayad sa sala. Dayon bayawon niya ini sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. 13 Ihawon niya ang karnero sa balaan nga lugar, didto sa ginaihawan sang halad sa pagpakatinlo kag halad nga ginasunog. Ining halad nga bayad sa sala iya na sang mga pari, pareho man sa halad sa pagpakatinlo. 14 Dayon magkuha ang pari sang dugo sang halad nga bayad sa sala kag ilamhit niya ini sa idalom nga parte sang tuo nga dulunggan sang tawo nga ginatinluan kag sa kumalagko sang iya tuo nga kamot kag tiil. 15 Magkuha man ang pari sang lana kag ibutang niya ini sa iya mismo wala nga palad, 16 kag ang isa niya ka tudlo sa tuo nga kamot itum-oy niya sa sini nga lana kag iwisik-wisik sing makapito ka beses didto sa presensya sang Ginoo. 17 Ang iban nga lana sa iya palad ilamhit niya sa mga parte sang lawas sang tawo nga ginlamhitan niya sang dugo sang halad nga bayad sa sala: ang sa idalom nga parte sang tuo nga dulunggan kag sa kumalagko sang iya tuo nga kamot kag tiil. 18-20 Ang nabilin nga lana sa palad sang pari ilamhit niya sa ulo sang tawo. Dayon ihalad sang pari ang halad sa pagpakatinlo. Pagkatapos sini, ihawon sang pari ang halad nga ginasunog kag ihalad niya ini sa halaran upod sang halad nga regalo. Paagi sa sining himuon sang pari sa presensya sang Ginoo, makuha ang pagkahigko sang tawo kag kabigon na siya nga matinlo.

21 Pero kon imol ang amo nga tawo kag indi siya makasarang sa paghalad sang sini nga mga halad, magdala na lang siya sang isa ka lalaki nga karnero bilang halad nga bayad sa sala. Bayawon niya ini nga halad sa Ginoo para matubos siya sa iya nga sala. Magdala man siya sang duha ka kilo nga harina nga maayo nga klase nga ginmikslahan sang mantika bilang halad nga regalo. Kag magdala pa gid siya sang isa ka baso nga lana. 22 Kag suno sa iya masarangan, magdala siya sang duha ka pating ukon duha ka tukmo; ang isa ihalad niya bilang halad sa pagpakatinlo kag ang isa bilang halad nga ginasunog.

23 Sa ikawalo nga adlaw, dal-on niya ini tanan nga halad sa presensya sang Ginoo didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, kag ihatag niya ini sa pari. 24 Kuhaon sang pari ang karnero nga halad nga bayad sa sala kag ang isa ka baso nga lana kag bayawon niya ini sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. 25 Dayon ihawon niya ang karnero kag magkuha siya sang dugo sini kag ilamhit niya sa idalom nga parte sang tuo nga dulunggan sang tawo nga ginatinluan kag sa kumalagko sang iya tuo nga kamot kag tiil. 26 Dayon magbutang ang pari sang lana sa iya wala nga palad, 27 kag paagi sa iya tudlo sa tuo nga kamot, iwisik-wisik niya ang lana sing makapito ka beses didto sa presensya sang Ginoo. 28 Ang iban nga lana sa iya palad ilamhit niya sa mga parte sang lawas sang tawo nga ginlamhitan niya sang dugo sang halad nga bayad sa sala: ang sa idalom nga parte sang tuo nga dulunggan kag sa kumalagko sang iya tuo nga kamot kag tiil. 29-31 Ang nabilin nga lana sa palad sang pari ilamhit niya sa ulo sang tawo. Dayon ihalad sang pari ang duha ka pating ukon ang duha ka tukmo; ang isa halad sa pagpakatinlo kag ang isa halad nga ginasunog. Ihalad man niya ang halad nga regalo. Paagi sa sining himuon sang pari sa presensya sang Ginoo, makuha ang pagkahigko sang tawo. 32 Amo ini ang mga pagsulundan parte sa pagpakatinlo sang tawo nga may delikado nga balatian sa panit kag kon ano ang iya himuon kon indi niya masarangan ang ginakinahanglan nga ihalad para sa pagpakatinlo.

Ang mga Pagsulundan Parte sa Agup-op nga Nagatubo sa Balay

33 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Moises kag kay Aaron 34 parte sa ila himuon kon patubuon sang Ginoo ang agup-op† sa ila mga balay kon didto na sila sa Canaan, ang lugar nga ihatag sang Ginoo sa ila nga ila panag-iyahan:

35 Kon ang tag-iya sang isa ka balay nakatalupangod nga may agup-op ang iya balay, kinahanglan nga sugiran niya ang pari. 36 Kag antes magsulod ang pari sa sadto nga balay para tan-awon ang agup-op, magsugo siya nga ipaguwa ang tanan nga pagkabutang didto, kay basi pati ini makabig nga mahigko. Pagkatapos sini masulod ang pari sa balay 37 kag tan-awon niya ang agup-op sa dingding. Kag kon ang makita niya buloberde ukon mapula-pula nga nagaut-ot hasta sa sulod sang dingding, 38 maguwa dayon siya sa balay kag ipasara niya ini sa sulod sang pito ka adlaw. 39 Sa ikapito nga adlaw, tan-awon niya ini liwat. Kag kon ang agup-op naglapta sa iban nga parte sang dingding, 40 ipakuha niya ang mga parte sang dingding nga may agup-op kag ipahaboy sa guwa sang banwa, didto sa lugar nga ginahabuyan sang mga butang nga ginakabig nga mahigko. 41 Kag pakiskisan niya ang tanan nga parte sang dingding sa sulod sang balay kag ang tanan nga kiniskis ipahaboy niya sa guwa sang banwa, didto sa lugar nga ginahabuyan sang mga butang nga ginakabig nga mahigko. 42 Dayon pailisan niya ang mga parte sang dingding nga ginpanguha.

43 Pero kon pagkatapos sadto gin-agup-opan liwat ang balay, 44 kadtuan ini liwat sang pari kag tan-awon. Kon naglapta ang agup-op, kabigon ang ato nga balay nga mahigko, kay ang ini nga klase sang agup-op nagabalik-balik. 45 Gani gub-on ang ini nga balay kag ang mga materyales sini ihaboy sa guwa sang banwa, didto sa lugar nga ginahabuyan sang mga butang nga ginakabig nga mahigko.

46 Ang bisan sin-o nga magsulod sa sini nga balay sang ginsirado ini kabigon nga mahigko hasta magsirom. 47 Kag ang bisan sin-o nga magtulog ukon magkaon sa sini nga balay kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo.‡

48 Pero kon sa pagtan-aw sang pari wala man gin-agup-opan liwat ang balay pagkatapos nga gin-ilisan ang parte sang dingding nga gin-agup-opan, ipahibalo sang pari nga matinlo na ang balay kay nadula na ang agup-op. 49 Kag para makabig nga matinlo ang balay, magkuha ang pari sang duha ka pispis, kahoy nga sedro, pula nga higot, kag isopo. 50 Ihawon niya ang isa ka pispis sa ibabaw sang kolon nga may tubig nga halin sa tuburan. 51 Dayon kuhaon niya ang kahoy nga sedro, ang pula nga higot, ang isopo, kag ang buhi nga pispis, kag itum-oy niya ini tanan sa tubig nga may dugo sang pispis nga gin-ihaw. Kag ang tubig nga may dugo iwisik-wisik niya sing makapito ka beses sa balay. 52 Gani paagi sa dugo sang pispis, sa tubig nga halin sa tuburan, sa buhi nga pispis, sa kahoy nga sedro, sa isopo, kag sa pula nga higot, matinluan sang pari ang balay. 53 Dayon buy-an niya atong buhi nga pispis didto sa guwa sang banwa. Paagi sa sining himuon sang pari, makuha ang pagkahigko sang balay kag mangin matinlo na ini.

54-57 Amo ato ang mga pagsulundan parte sa mga delikado nga balatian sa panit nga nagakatol, ukon nagapalamanog, ukon nagaguros-guros, ukon nagalamuti, kag parte sa tagiptip sa bayo kag agup-op sa balay. Kag paagi sa sina nga mga pagsulundan, mahibaluan ninyo kon ano ang matinlo kag ang mahigko.

15

Ang mga Nagaguwa sa Lawas sang Tawo nga Ginakabig nga Mahigko

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises kag si Aaron 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Kon may nagaguwa sa kinatawo sang isa ka lalaki tungod sa iya balatian, inang nagaguwa sa iya ginakabig nga mahigko. 3 Kag bisan nagapadayon ini sa pagtulo ukon wala, kabigon gihapon siya nga mahigko. 4 Ang bisan ano nga iya mahigdaan ukon mapungkuan mangin mahigko. 5-7 Kag ang bisan sin-o nga makatandog sa iya ukon sa iya ginhigdaan ukon ginpungkuan, kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo,* pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom.

8 Ang bisan sin-o nga maduplaan sang sini nga tawo, kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom. 9-10 Ang bisan ano nga mapungkuan sang sini nga tawo, pareho sang ginapungkuan kon magsakay sa kabayo, mangin mahigko. Ang makatandog sang sini nga butang kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom.

11 Ang bisan sin-o nga matandog sang sini nga tawo nga wala pa makapanghugas sang iya kamot, kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom. 12 Ang kolon nga matandog sang sini nga tawo kinahanglan nga buk-on, kag ang bisan ano nga butang nga hinimo halin sa kahoy nga iya matandog kinahanglan nga hugasan.

13-15 Kon mag-ayo na ini nga tawo sa iya nga balatian, maghulat pa siya sang pito ka adlaw. Dayon labhan niya ang iya bayo kag magpaligo sang tubig nga halin sa tuburan. Sa ikawalo nga adlaw, kinahanglan nga magdala siya sang duha ka pating ukon duha ka tukmo sa presensya sang Ginoo didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Dayon ihatag niya ini sa pari nga amo ang maghalad sini. Ang isa halad sa pagpakatinlo kag ang isa halad nga ginasunog. Paagi sa sining himuon sang pari sa presensya sang Ginoo, makuha ang pagkahigko sang sadto nga tawo tungod sa nagaguwa sa iya kinatawo, kag mangin matinlo na siya.

16 Kon ang isa ka lalaki naguwaan sang semilya, kinahanglan nga magpaligo siya, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom. 17 Ang bisan ano nga panapton ukon butang nga hinimo halin sa panit nga natuluan sang semilya kinahanglan nga labhan, pero kabigon pa ini nga mahigko hasta magsirom. 18 Kon maghulid ang lalaki kag babayi, kag maguwaan sang semilya ang lalaki, kinahanglan nga magpaligo sila nga duha, pero kabigon pa sila nga mahigko hasta magsirom.

19 Kon ara ang pamulanon sang isa ka babayi, kabigon siya nga mahigko sa sulod sang pito ka adlaw, kag ang bisan sin-o nga magtandog sa iya kabigon man nga mahigko hasta magsirom. 20 Ang bisan ano nga iya mahigdaan ukon mapungkuan nga ara ang iya pamulanon, mangin mahigko. 21-23 Ang bisan sin-o nga makatandog sa iya ginhigdaan ukon ginpungkuan kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom.

24 Kon maghulid ang lalaki sa babayi nga ara ang iya pamulanon, kabigon ang lalaki nga mahigko sa sulod sang pito ka adlaw, kag ang bisan ano nga iya mahigdaan mangin mahigko man.

25 Kon ang isa ka babayi ginapangguwaan sang dugo sa sulod sang pila ka adlaw nga wala pa ang iya pamulanon ukon tapos na, kabigon siya nga mahigko, pareho man kon ara ang iya pamulanon. Kabigon siya nga mahigko samtang ginapangguwaan siya sang dugo. 26 Ang bisan ano nga iya mahigdaan ukon mapungkuan samtang ginapangguwaan pa siya sang dugo mangin mahigko, pareho man kon ara ang iya pamulanon. 27 Kag ang bisan sin-o nga makatandog sadto mangin mahigko. Kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom.

28-30 Kon nag-ayo na ang babayi sa sadtong pagpangguwa sang dugo sa iya, maghulat siya sang pito ka adlaw. Sa ikawalo nga adlaw, kinahanglan nga magdala siya sang duha ka pating ukon duha ka tukmo sa pari didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Ihalad sang pari ang isa bilang halad sa pagpakatinlo kag ang isa bilang halad nga ginasunog. Paagi sa sining himuon sang pari sa presensya sang Ginoo, makuha ang pagkahigko sang babayi tungod sa pagpangguwa sang dugo sa iya, kag mangin matinlo na siya.

31 Ginhambalan sang Ginoo si Moises kag si Aaron nga paandaman gid ang mga Israelinhon parte sa mga butang nga makapahigko sa ila, para indi sila mapatay kon magkadto sila sa Tolda sang Ginoo, nga ara sa tunga sang kampo.

32-33 Amo ato ang mga pagsulundan parte sa lalaki nga naguwaan sang semilya ukon may nagaguwa sa iya kinatawo tungod sa iya balatian, kag parte sa babayi nga ara ang iya pamulanon ukon ginapangguwaan sang dugo nga wala pa ang iya pamulanon, kag parte sa lalaki nga nagahulid sa babayi nga ginakabig nga mahigko.†

16

Ang Seremonya sa Adlaw sang Pagtubos

1-2 Sa tapos mapatay ang duha ka anak nga lalaki ni Aaron sang maghalad sila sa Ginoo, nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Hambali ang imo utod nga si Aaron nga indi siya magsulod sa Labing Balaan nga Lugar, nga ara sa likod sang kurtina, sa bisan ano nga oras nga gusto niya. Kon himuon niya ini mapatay siya. Kay sa sini nga lugar ginapakita ko ang akon presensya paagi sa isa ka panganod nga sa ibabaw sang takop sang Kahon sang Kasugtanan.”

3 Amo ini ang himuon ni Aaron sa adlaw nga magsulod siya sa Labing Balaan nga Lugar: Magdala siya sang bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo kag lalaki nga karnero bilang halad nga ginasunog. 4 Kinahanglan nga magpaligo siya kag dayon isuksok niya ang iya sulul-ubon bilang pangulo nga pari nga puro linen: ang pang-idalom nga panapton nga nagatabon sang iya kinatawo, ang pangguwa nga bayo,* ang wagkos, kag ang turban. 5 Maghatag sa iya ang komunidad sang Israel sing duha ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo kag isa ka lalaki nga karnero bilang halad nga ginasunog.

6 Ihalad ni Aaron ang bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo para matinluan siya kag ang iya panimalay. 7 Dayon kuhaon niya ang duha ka kanding kag dal-on man niya sa presensya sang Ginoo, didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 8 Kag gabot-gabutan niya kon diin sa duha ka kanding ang para sa Ginoo kag ang para kay Azazel.† 9 Ang kanding nga nagabutan para sa Ginoo ihalad niya bilang halad sa pagpakatinlo. 10 Pero ang kanding nga nagabutan para kay Azazel, ihalad niya ini nga buhi sa presensya sang Ginoo kag dayon buy-an niya sa kamingawan, para matubos ang mga tawo sa ila mga sala.

Ang mga Detalye sang Sadto nga Seremonya

11 Ihawon ni Aaron ang bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo para sa iya kaugalingon kag sa iya panimalay. 12 Dayon magkuha siya sang bulutangan sang insenso kag pun-on niya ini sang baga nga halin sa halaran didto sa presensya sang Ginoo.‡ Kag magkuha man siya sang duha ka hakop sang mahamot nga insenso nga mapino, kag dal-on niya ini sa Labing Balaan nga Lugar. 13 Didto sa presensya sang Ginoo, ibutang niya ang insenso sa kalayo, kag ang aso sini magalikop sa takop sang Kahon sang Kasuguan,§ para indi siya mapatay. 14 Magkuha siya sang dugo sang baka kag magtindog siya sa atubangan sang Kahon nga nagaatubang sa east. Kag paagi sa iya tudlo wisikan niya ang takop sini sing makapito ka beses.

15 Ihawon man niya ang kanding bilang halad sa pagpakatinlo para sa mga tawo. Dal-on niya ang dugo sini sa Labing Balaan nga Lugar kag iwisik ini sa takop sang Kahon sang Kasugtanan, pareho sa ginhimo niya sa dugo sang baka. 16 Paagi sa sining himuon ni Aaron, matinluan ang Labing Balaan nga Lugar tungod sa pagkahigko sang mga Israelinhon kag tungod sa tanan nila nga mga sala kag mga paglapas. Himuon man niya ini sa iban nga mga parte sang Tolda* nga ara sa tunga sang mahigko nga katawhan. 17 Kinahanglan nga wala sing tawo nga magtiner sa Tolda halin sa oras nga magsulod si Aaron sa Labing Balaan nga Lugar hasta nga magguwa siya. Pagkatapos nga nahimo na niya didto ang seremonya para matubos siya kag ang iya panimalay kag ang bilog nga komunidad sang Israel, 18 magguwa siya kag magkadto sa halaran sa presensya sang Ginoo. Dayon magkuha siya sang dugo sang baka kag sang kanding nga ginhalad kag ilamhit niya ini sa mga sulosungay sang halaran sa pagtinlo sini. 19 Dayon isawsaw niya ang iya tudlo sa dugo kag wisikan sing makapito ka beses ang halaran sa pagdedikar sini sa Ginoo kag sa pagtinlo sini tungod sa pagkahigko sang mga Israelinhon.

20 Pagkatapos nga nahimo ni Aaron ang pagtinlo sang Labing Balaan nga Lugar kag sang iban pa nga mga parte sang Tolda lakip na ang halaran, dal-on niya sa tunga ang buhi nga kanding. 21 Itungtong niya ang iya duha ka kamot sa ulo sang kanding kag ituad niya ang tanan nga sala kag paglapas sang mga Israelinhon. Sa sini nga paagi masaylo ang ila mga sala sa ulo sang kanding. Pabuy-an dayon ni Aaron ang kanding sa kamingawan sa tawo nga gintugyanan sini. 22 Gani dal-on sang kanding ang tanan nga sala sang mga Israelinhon kon buy-an na ini sang tawo sa kamingawan.

23 Dayon masulod si Aaron sa Tolda kag ubahon niya ang iya bayo bilang pangulo nga pari nga ginsuksok niya sang wala pa siya magsulod sa Labing Balaan nga Lugar, kag ibilin niya ini didto. 24 Magpaligo siya sa isa ka balaan nga lugar didto sa Tolda kag pagkatapos isuksok niya ang iya ordinaryo nga bayo. Dayon magguwa siya kag ihalad niya ang duha ka halad nga ginasunog para matubos siya kag ang mga Israelinhon sa ila mga sala. 25 Sunugon man niya sa halaran ang mga tambok sang halad sa pagpakatinlo.

26 Ang tawo nga gintugyanan sa pagbuhi sang kanding nga para kay Azazel kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo antes siya magbalik sa kampo. 27 Kinahanglan man nga dal-on sa guwa sang kampo kag sunugon ang nabilin nga parte sang baka kag kanding nga ang ila dugo gindala sa Labing Balaan nga Lugar sa pagtinlo sini. 28 Ang tawo nga magsunog sini kinahanglan man nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo antes siya magbalik sa kampo.

29-31 Amo ini ang mga pagsulundan nga himuon sang mga tumandok nga mga Israelinhon kag sang mga pangayaw† nga nagaestar upod sa ila, nga pagatumanon nila hasta san-o. Sa ikanapulo nga adlaw sang ikapito nga bulan kinahanglan nga magpuasa sila kag indi mag-obra, pareho kon Adlaw nga Inugpahuway. Kay amo ina ang adlaw nga himuon ang seremonya sa pagtubos sa ila sa ila mga sala para mangin matinlo sila sa presensya sang Ginoo. 32 Ang pari nga ginpili kag gin-ordinahan sa pagbulos sa iya amay bilang pangulo nga pari amo ang maghimo sang seremonya. Isuksok niya ang iya sulul-ubon bilang pangulo nga pari, 33 kag himuon niya ang seremonya sa pagtinlo sa Labing Balaan nga Lugar, sa iban pa nga mga parte sang Tolda lakip na ang halaran, sa mga pari, kag sa bilog nga komunidad.

34 Kinahanglan nga tumanon nila ini nga pagsulundan hasta san-o. Kag himuon nila ini sing makaisa kada tuig.

Kag natuman ini suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

17

Ang mga Pagsulundan Parte sa Husto nga Lugar sang Paghalad kag Parte sa Dugo

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki kag sa tanan nga Israelinhon:

3 Ang bisan sin-o sa inyo nga maghalad sang baka, karnero, ukon kanding sa iban nga lugar 4-5 kag indi sa Tolda nga Simbahan (nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan), pareho lang nga nakapatay siya sang tawo, gani indi na ninyo siya pagkabigon nga sakop ninyo. Ginhatag ina nga sugo para himuon ninyo ang paghalad didto dampi sa puwertahan sang Tolda kag indi sa iban nga lugar. Gani ang inyo halad nga para sa maayo nga relasyon ihatag ninyo sa pari nga amo ang magahalad sini sa Ginoo. 6 Iwisik-wisik sang pari ang dugo sang sapat sa halaran nga para sa Ginoo, nga ara dampi sa puwertahan sang Tolda. Dayon sunugon niya ang mga tambok sang sapat; ang kahamot sini makapalipay sa Ginoo. 7 Gani indi na kamo dapat maghalad sa mga demonyo nga sa dagway sang kanding, kay ina makapahilayo sa inyo sa Ginoo. Dapat tumanon ninyo ini hasta sa palaabuton nga mga henerasyon.

8 Tandaan gid ninyo ini, kamo nga mga Israelinhon kag ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo:

Ang bisan sin-o sa inyo nga maghalad sang bisan ano nga halad sa iban nga lugar 9 kag indi sa puwertahan dampi sang Tolda, indi na ninyo siya pagkabigon nga sakop ninyo.

10 Ang bisan sin-o sa inyo nga magkaon sang dugo kontrahon sang Ginoo kag indi na ninyo siya pagkabigon nga sakop ninyo. 11 Kay ang kabuhi sang tagsa ka tinuga ara sa iya dugo kag ginsugo kamo sang Ginoo nga gamiton ninyo ini para matubos kamo sa inyo mga sala, kay ang dugo nga amo ang nagahatag sang kabuhi, amo ang makatubos sa tawo sa iya mga sala. 12 Amo ini ang kabangdanan kon ngaa indi kamo dapat magkaon sang dugo.

13 Ang bisan sin-o sa inyo nga magdakop sang sapat ukon pispis nga puwede kaunon, kinahanglan nga paguwaon niya ang dugo sini kag tabunan sang duta, 14 tungod kay ang kabuhi sang tagsa ka tinuga ara sa iya dugo. Amo gani nga ginhambalan kamo sang Ginoo nga indi kamo magkaon sang dugo sang bisan ano nga tinuga; kag ang bisan sin-o nga magkaon indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo.

15 Ang bisan sin-o sa inyo nga magkaon sang sapat nga napatay lang ukon ginpatay sang iban nga sapat, kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom. 16 Kon indi siya maglaba sang iya bayo kag indi siya magpaligo, may salabton siya.

18

Ang mga Ginadumilian nga mga Relasyon

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios. 3 Kinahanglan nga indi ninyo paghimuon ang mga ginahimo sang mga tawo sa Egypt nga sa diin nag-estar kamo sang una, kag ang mga ginahimo sang mga tawo sa Canaan nga sa diin pagadal-on ko kamo. 4-5 Kinahanglan nga tumanon ninyo ang akon mga sugo kag mga pagsulundan kay ang tawo nga nagatuman sini makaangkon sang kabuhi. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

6 Wala sing bisan sin-o sa inyo nga magpakigrelasyon sa iya malapit nga paryente. Ako amo ang Ginoo.

7-8 Indi pagpakahuy-i ang imo amay paagi sa pagpakighilawas sa imo iloy ukon sa iban pa niya nga asawa.

9 Indi ka magpakighilawas sa imo utod nga babayi, bisan utod mo lang siya sa imo amay ukon sa imo iloy, kag bisan nagdako siya sa inyo ukon wala.

10 Indi ka magpakighilawas sa imo apo nga babayi, kay makahatag ini sang kahuy-anan sa imo.

11 Indi ka magpakighilawas sa anak nga babayi sang imo amay sa iban niya nga asawa, kay utod mo man siya.

12-13 Indi ka magpakighilawas sa imo tiya, bisan utod man siya sang imo amay ukon iloy.

14 Indi pagpakahuy-i ang utod nga lalaki sang imo amay paagi sa pagpakighilawas sa iya asawa, kay tiya mo man siya.

15 Indi ka magpakighilawas sa imo umagad nga babayi kay asawa siya sang imo anak.

16 Indi ka magpakighilawas sa imo bayaw nga babayi kay makahatag ini sang kahuy-anan sa imo utod.

17 Indi ka magpakighilawas sa anak ukon apo nga babayi sang babayi nga ginahuliran mo, kay mag-iloy ukon maglola sila, kag malaw-ay ina nga himuon.

18 Indi mo pagpangasaw-on ang utod nga babayi sang imo asawa samtang buhi pa ang imo asawa.

19 Indi ka magpakighilawas sa babayi nga ara ang iya pamulanon kay ginakabig siya nga mahigko.

20 Indi ka magpakighilawas sa asawa sang iban, kay kon himuon mo ini kabigon ka nga mahigko.

21 Indi mo pag-ihatag ang imo anak para ihalad sa dios nga si Molek, kay makahatag ina sang kahuy-anan sa akon nga imo Dios. Ako amo ang Ginoo.

22 Indi ka magpakighilawas sa imo kapareho nga lalaki, kay makangilil-ad ina.

23 Indi magpakighilawas ang lalaki ukon babayi sa sapat, kay mahigko kag malain gid ina.

24 Indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa paghimo sang bisan diin sa sina nga mga butang, kay amo ina ang nakapahigko sa mga tawo nga ginapahalin ko sa duta nga para sa inyo. 25-28 Kag bisan gani ina nga duta nahigkuan tungod sinang ila ginahimo, gani ginpadal-an ko sang mga kalamidad ina nga duta para sa sini nga paagi maghalalin sila dira. Pero kamo nga mga tumandok nga mga Israelinhon kag ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo, indi gid ninyo paghimuon inang makangilil-ad nga mga butang kundi tumanon gid ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Kay kon higkuan man ninyo ang duta paagi sa paghimo sang sina nga mga butang, pahalinon man kamo sa sina nga duta pareho sang mga katawhan nga una sa inyo. 29 Ang bisan sin-o nga maghimo sang sina nga makangilil-ad nga mga butang indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo. 30 Gani tumana ninyo ang ginapatuman ko sa inyo kag indi gid ninyo pagsundon ang makangilil-ad nga ginahimo sang mga tawo nga una sa inyo, para indi ninyo mahigkuan ang inyo kaugalingon tungod sini. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

19

Ang Nagkalain-lain nga Sugo

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini sa bilog nga komunidad sang Israel:

Magkabuhi kamo nga balaan kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, balaan. 3 Kinahanglan nga tahuron ninyo ang inyo iloy kag amay, kag kinahanglan nga tumanon ninyo ang akon mga ginapahimo sa inyo sa mga Adlaw nga Inugpahuway. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

4 Indi kamo magsimba sa mga dios-dios ukon maghimo sang mga imahen nila. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

5 Kon maghalad kamo sa akon sang halad nga para sa maayo nga relasyon, ihalad ninyo ini sa paagi nga mabaton ko para sa inyo. 6 Kaunon ninyo ang karne sini sa adlaw sang inyo paghalad ukon sa sunod nga adlaw. Pero kon may mabilin nga karne hasta sa ikatatlo nga adlaw kinahanglan nga sunugon na ini. 7 Kon kaunon ninyo ini sa ikatatlo nga adlaw, indi ko ini pagbatunon kay makangilil-ad na ini. 8 Ang bisan sin-o nga magkaon sini may salabton tungod kay ginabaliwala niya ang butang nga para sa akon; gani ina nga tawo indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo.

9 Kon mag-ani kamo indi ninyo pag-ubuson ani ang ara sa higad sang inyo talamnan, kag indi na ninyo pagbalikon kag siputon ang mga nabilin. 10 Amo man sa talamnan sang ubas, indi na ninyo pagbalikon kag kuhaon ang mga bunga nga nabilin ukon ang mga nagkalahulog. Ibilin na lang ninyo ina sa mga imol kag sa mga pangayaw. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

11 Indi kamo magpangawat, ukon magbutig, ukon magpangdaya sa inyo isigkatawo.

12 Indi kamo magpanumpa sang butig sa akon ngalan, kay kon himuon ninyo ina ginapakahuy-an ninyo ang ngalan sang inyo Dios. Ako amo ang Ginoo.

13 Indi ninyo pagpamintahaan ukon pagkawatan ang inyo isigkatawo. Indi na ninyo pagpabuwasan ang paghatag sang suweldo sang tawo nga ginpaobra ninyo.

14 Indi ninyo paghambali sang malain ang bungol, kag indi kamo magbutang sang makapasandad sa alagyan sang bulag. Himua ninyo ini sa pagpakita nga nagatahod kamo sa akon nga inyo Dios. Ako amo ang Ginoo.

15 Dapat husto kag matarong ang inyo nga paghukom sa korte; indi ninyo pagpaburan ang manggaranon ukon ang imol.

16 Indi kamo magkutsokutso sa inyo isigkatawo. Indi kamo maghimo sang bisan ano nga makaguba sang iya kabuhi. Ako amo ang Ginoo.

17 Indi ninyo pagdumti ang inyo isigkatawo. Sabdunga ninyo siya kon nakasala siya para wala kamo sing salabton. 18 Indi kamo magbalos ukon magdumot sa iban,* kundi higugmaa ninyo ang inyo kapareho† pareho sang inyo paghigugma sa inyo kaugalingon. Ako amo ang Ginoo.

19 Tumana ninyo ang akon mga pagsulundan. Indi ninyo pagpakastahi ang isa ka sapat sa lain nga klase sang sapat. Indi kamo magtanom sang duha ka klase nga binhi sa isa ka talamnan. Indi kamo magsuksok sang bayo nga hinimo halin sa duha ka klase sang tela.

20 Kon ang isa ka lalaki magpakighilawas sa isa ka ulipon nga babayi nga kalaslon na sa iban nga lalaki, pero ining babayi wala pa matubos ukon mahatagan sing kahilwayan,‡ dapat silutan sila. Pero indi lang sila pagpatyon kay indi pa man hilway ang amo nga babayi. 21-22 Kinahanglan nga magdala ang lalaki sang lalaki nga karnero didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan bilang halad nga bayad sa sala. Paagi sa paghalad sang pari sang karnero sa akon presensya, matubos ang lalaki sa iya nga sala kag patawaron ko siya.

23 Kon mag-abot na kamo sa duta nga ihatag ko sa inyo, indi ninyo pagkaunon ang mga bunga sang mga kahoy nga inyo gintanom sa nahauna nga tatlo ka tuig. Kabigon ninyo ini nga mahigko.§ 24 Sa ikaapat nga tuig, ang tanan nga bunga ihalad ninyo bilang pagdayaw sa akon, gani indi man ninyo ini pagkaunon. 25 Pero sa ikalima nga tuig makakaon na kamo sang mga bunga. Kag kon tumanon ninyo ini nga mga pagsulundan, mangin bugana ang mga bunga sang inyo mga kahoy. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

26 Indi kamo magkaon sang karne nga may dugo pa.

Indi ninyo paghimuon ang ginahimo sang manugpakot ukon babaylan.

27 Kon magpangasubo kamo sa patay indi ninyo pag-utdan ang inyo buhok sa palibot sang inyo ulo ukon ang inyo burangos, 28 kag indi man ninyo pagpilasan ang inyo lawas. Kag indi man kamo magpapika. Ako amo ang Ginoo.

29 Indi ninyo pagpakahuy-i ang inyo mga anak nga babayi paagi sa pagpilit sa ila nga ibaligya ang ila lawas, kay makaimpluwensya ini sa inyo lugar kag magalapnag ang kalautan.

30 Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa inyo sa mga Adlaw nga Inugpahuway, kag tahura ninyo ang lugar nga ginasimbahan ninyo sa akon. Ako amo ang Ginoo.

31 Indi kamo magdangop sa mga espiritista nga nagapakig-estorya sa kalag sang patay, kay kon himuon ninyo ini kabigon kamo nga mahigko. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

32 Tahura ninyo ang mga tigulang, kag tahura man ninyo ako nga inyo Dios. Ako amo ang Ginoo.

33 Indi ninyo pagtrataron sing malain ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo. 34 Tratara ninyo sila nga daw kapareho ninyo, kag higugmaa ninyo sila pareho sang inyo paghigugma sa inyo kaugalingon, kay mga pangayaw man kamo sadto anay sa Egypt. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

35 Indi kamo magdaya sa inyo pagkilo, pagtakos, ukon pagsukob. 36-37 Gamita ninyo ang husto nga kilohan, talaksan, ukon sulukban.

Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt. Tumana ninyo ang tanan ko nga mga pagsulundan kag mga sugo.

20

Ang Silot sa mga Sala

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Ang bisan sin-o sa inyo kag sa mga pangayaw nga nagaestar sa Israel nga maghalad sang iya anak sa dios nga si Molek, kinahanglan nga batuhon siya sang pumuluyo hasta nga mapatay gid. 3-4 Kontrahon ko ina nga tawo kag indi na ninyo siya pagkabigon nga sakop ninyo. Kay sa iya paghalad sang iya anak kay Molek, ginhigkuan niya ang lugar nga ginasimbahan sa akon kag ginpakahuy-an niya ang akon balaan nga ngalan. Kon pabay-an lang ninyo ina nga tawo, 5 ako mismo ang magakontra sa iya kag sa iya pamilya kag sa tanan nga nagsunod sa iya sa paghalad kay Molek. Indi ko sila pagkabigon nga sakop ninyo.

6 Kontrahon ko man ang tawo nga magdangop kag magsunod sa mga espiritista nga nagapakig-estorya sa kalag sang patay. Indi ko sila pagkabigon nga sakop ninyo.

7 Iseparar ninyo ang inyo kaugalingon para sa akon kag magkabuhi kamo nga balaan, tungod kay ako amo ang Ginoo nga inyo Dios. 8 Tumana ninyo ang akon mga pagsulundan kay ako amo ang Ginoo nga nagaseparar sa inyo para sa akon.

9 Ang bisan sin-o nga magpakamalaot sa iya amay ukon iloy kinahanglan nga patyon. Siya ang responsable sang iya kamatayon.

10 Kon ang isa ka lalaki magpakighilawas sa asawa sang iban, siya kag ang babayi kinahanglan nga patyon.

11 Kon ang isa ka lalaki magpakighilawas sa isa sang mga asawa sang iya amay, ginpakahuy-an niya ang iya amay. Gani sila nga duha sang babayi kinahanglan nga patyon. Sila ang responsable sang ila kamatayon.

12 Kon ang amay magpakighilawas sa iya umagad nga babayi, sila nga duha kinahanglan nga patyon. Kay kalain ang ila ginhimo. Sila ang responsable sang ila kamatayon.

13 Kon ang isa ka lalaki magpakighilawas sa iya kapareho nga lalaki, sila nga duha kinahanglan nga patyon kay makangilil-ad ang ila ginhimo. Sila ang responsable sang ila kamatayon.

14 Kon ang isa ka lalaki magpakigrelasyon sa mag-iloy, kinahanglan nga sunugon sila nga tatlo, kay malain gid ang ila ginhimo. Indi dapat nga magpabilin ini nga kalainan sa inyo.

15-16 Kon ang isa ka lalaki ukon babayi magpakighilawas sa isa ka sapat, kinahanglan nga patyon siya kag ang sapat. Sila ang responsable sang ila kamatayon.

17 Kon ang isa ka lalaki magpakigrelasyon kag maghulid sa iya utod nga babayi, bisan utod man niya ini sa iya amay ukon sa iya iloy, ginpakahuy-an niya ang iya utod gani may salabton siya. Kag tungod nga makahuluya ang ginhimo nila nga duha, indi na ninyo sila pagkabigon nga sakop ninyo.

18 Kon ang isa ka lalaki maghulid sa babayi nga ara ang iya pamulanon, kag magsugot ang babayi, indi na ninyo sila nga duha pagkabigon nga sakop ninyo.

19 Kon ang isa ka lalaki magpakighilawas sa iya tiya, ginpakahuy-an niya ang iya tiya. Sila nga duha may salabton sa ila nga ginhimo.

20 Kon ang isa ka lalaki magpakighilawas sa asawa sang iya tiyo, ginpakahuy-an niya ang iya nga tiyo. Sila nga duha may salabton, kag mapatay lang sila nga wala sing bata.

21 Kon ang isa ka lalaki magpakigrelasyon sa asawa sang iya utod, ginpakahuy-an niya ang iya utod. Kag tungod kay mahigko ang ila ginhimo, mapatay lang sila nga wala sing bata.

22 Tumana ninyo ang tanan ko nga mga pagsulundan kag mga sugo para indi kamo pagpahalinon sa duta nga pagadal-an ko sa inyo nga inyo estaran. 23 Ang mga katawhan nga pahalinon ko sa sadto nga duta nagahimo sang sini nga mga kalautan, kag tungod sini ginakangil-aran ko sila. Gani indi ninyo pagsundon ang ila ginahimo. 24 Kag suno sa ginsiling ko sa inyo, mangin inyo ang ila nga duta. Ihatag ko sa inyo ining maayo kag mapatubason nga duta* para inyo panag-iyahan. Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagseparar sa inyo sa iban nga mga katawhan.

25 Dapat nahibaluan ninyo kon ano ang matinlo kag ang mahigko nga mga sapat pati mga pispis. Indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa pagkaon sang mahigko nga mga sapat nga gindumili ko sa inyo. 26 Magkabuhi kamo nga balaan kay ako, ang Ginoo, balaan. Ginseparar ko kamo sa iban nga mga katawhan nga mangin akon.

27 Kon may ara sa inyo sang espiritista nga nagapakig-estorya sa kalag sang patay, kinahanglan nga batuhon siya hasta nga mapatay gid. Siya ang responsable sang iya nga kamatayon.

21

Ang mga Pagsulundan para sa mga Pari

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises nga ihambal ini sa mga pari nga kaliwat ni Aaron:

Indi ninyo paghigkuan ang inyo kaugalingon paagi sa pagpartisipar sa lubong sang inyo kapareho nga Israelinhon, 2 luwas lang kon ang napatay malapit ninyo nga paryente pareho sang inyo iloy, amay, anak, utod nga lalaki, 3 ukon utod nga babayi nga wala pa sing bana kag nagadepende pa sa inyo. 4 Indi man ninyo paghigkuan ang inyo kaugalingon paagi sa pagpartisipar sa lubong sang paryente sang inyo asawa. 5 Kon magpangasubo kamo sa patay, indi ninyo pagkiskisan ang bisan diin nga parte sang inyo ulo ukon utdan ang inyo burangos, ukon pilasan ang inyo lawas. 6 Kinahanglan nga iseparar ninyo ang inyo kaugalingon para sa akon nga inyo Dios, kag indi ninyo pagpakahuy-an ang akon ngalan. Himuon ninyo ini tungod nga kamo ang nagahalad sang mga halad nga paagi sa kalayo,* nga amo ang akon pagkaon.

7 Kinahanglan nga indi kamo magpangasawa sang babayi nga mahigko tungod kay nagabaligya siya sang iya lawas, ukon sang babayi nga ginbulagan sang iya bana, tungod nga ginseparar kamo para sa akon. 8 Kinahanglan nga kabigon kamo sang inyo kapareho nga mga Israelinhon nga balaan kay kamo ang nagahalad sang mga halad, nga amo ang akon pagkaon. Huo, dapat gid nga kabigon nila kamo nga balaan kay ako, ang Ginoo, balaan, kag ginahimo ko ang akon katawhan nga balaan.†

9 Kon may anak kamo nga babayi nga nagapakahuya sa inyo tungod kay nagabaligya siya sang iya lawas, kag tungod sini ginakabig siya nga mahigko, kinahanglan nga sunugon siya.

10 Kon ang pangulo nga pari‡magpangasubo sa patay, dapat indi niya paggumunon ang iya buhok kag indi niya paggision ang iya bayo. 11 Dapat indi niya paghigkuan ang iya kaugalingon paagi sa pagpalapit sa patay, bisan pa iya ini amay ukon iloy. 12 Kag tungod kay ginhalad siya sa akon bilang pangulo nga pari paagi sa paghaplas sa iya sang lana, indi siya dapat maghalin sa akon Balaan nga Tolda para magpartisipar sa lubong, kay kon himuon niya ini mahigkuan ang Tolda. Ako amo ang Ginoo.

13-14 Ang pangasaw-on sang pangulo nga pari kinahanglan birhen kag kapareho niya nga Israelinhon. Indi siya magpangasawa sang balo, ukon sang babayi nga ginbulagan sang iya bana, ukon sang babayi nga mahigko tungod kay nagabaligya siya sang iya lawas. 15 Sa sini nga paagi indi makabig nga mahigko ang iya mga anak. Ako ang Ginoo nga nagaseparar sa iya para sa akon.

16 Ginsugo sang Ginoo si Moises 17 nga ihambal ini kay Aaron:

Wala sing bisan sin-o sa imo mga kaliwat hasta sa palaabuton nga mga henerasyon nga makahalad sang mga halad, nga amo ang akon pagkaon, kon may deperensya ang iya lawas. 18 Indi puwede ang bulag, lupog, may deperensya ang iya nawong, indi normal ang isa ka parte sang iya lawas, 19 may bali ang iya tiil ukon kamot, 20 buktot, inano, may balatian sa mata ukon sa panit, ukon indi makapabata. 21-23 Gani kon ang isa mo ka kaliwat may deperensya, indi siya puwede nga maghalad sa akon sang mga halad nga paagi sa kalayo, nga amo ang akon pagkaon. Indi man siya puwede nga magsulod sa Balaan nga Lugar kag magpalapit sa halaran kay mahigkuan ang akon Tolda. Pero puwede siya makakaon sang pagkaon nga parte nila nga mga pari sa balaan nga halad kag sa labing balaan nga halad. Ako ang Ginoo nga nagaseparar sa inyo para sa akon.

24 Ginhambal ini tanan ni Moises kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki, kag sa tanan nga Israelinhon.

22

Ang mga Halad sa Dios

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki:

Indi ninyo pagpakahuy-an ang akon balaan nga ngalan, gani tahura ninyo ang mga halad nga ginahalad sang mga Israelinhon sa akon. Ako amo ang Ginoo.

3 Kon may ara sa inyo ukon sa inyo mga kaliwat sa palaabuton nga mga henerasyon nga magtandog sang halad nga para sa akon bisan mahigko siya,* indi na gid siya makaalagad bilang pari. Ako amo ang Ginoo.

4-7 Wala sing bisan sin-o sa inyo nga makakaon sang halad kon may delikado siya nga balatian sa panit,† ukon may nagaguwa sa iya kinatawo tungod sang iya balatian, ukon nahikapan niya ang butang nga mahigko tungod nga nakatandog ini sa patay, ukon naguwaan siya sang semilya, ukon nakatandog siya sang sapat ukon tawo nga ginakabig nga mahigko. Makakaon lang siya sang mga halad kon makapaligo na siya,‡ pero mahulat siya anay hasta sa hapon kon magsalop na ang adlaw kag dayon makakaon na siya sang mga halad nga amo ang iya kalan-on bilang pari.

8 Indi kamo dapat magkaon sang bisan ano nga karne sang sapat nga napatay lang ukon ginpatay sang iban nga sapat, kay kon himuon ninyo ini kabigon kamo nga mahigko. Ako amo ang Ginoo.

9 Indi ninyo pag-ibaliwala ang akon ginapatuman sa inyo. Kinahanglan nga tumanon gid ninyo ini para indi kamo magkasala kag magkalamatay. Ako ang Ginoo nga nagaseparar sa inyo para sa akon.

10 Kamo lang nga mga pari kag ang inyo panimalay ang makakaon sang parte sang mga halad nga para sa inyo. Indi puwede magkaon sini ang inyo bisita ukon ang inyo sinuhulan nga trabahador. 11 Pero puwede nga magkaon ang ulipon nga ginbakal ninyo ukon natawo sa inyo panimalay. 12 Indi man makakaon sini ang anak nga babayi sang pari nga nakapamana sang indi pari. 13 Pero kon nabalo siya ukon nagbulagay sila sang iya bana nga wala sila sang bata, kag mag-estar siya liwat sa iya amay, makakaon siya sang pagkaon nga ginabaton sang iya amay bilang pari.

Tandaan gid ninyo nga kamo lang nga mga pari kag ang inyo panimalay ang makakaon sang parte sang mga halad nga para sa inyo. 14 Pero kon ang isa ka tawo nga indi miyembro sang inyo panimalay nakakaon sini nga indi niya hungod, kinahanglan nga ulian niya ini sa inyo kag dugangan pa gid niya sang 20 porsiyento sang bili sini.

15 Kamo nga mga pari, indi ninyo pag-ibaliwala ang mga halad sang mga Israelinhon para sa akon, 16 agod nga sa pagkaon ninyo sini indi kamo makasala kag wala kamo sing salabton. Ako ang Ginoo nga nagaseparar sa inyo para sa akon.

Ang mga Pagsulundan Parte sa Pagpili sang Sapat nga Ihalad

17 Ginsugo sang Ginoo si Moises 18 nga ihambal ini kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki, sa tanan nga kapareho nila nga mga Israelinhon, pati sa mga pangayaw sa Israel:

Kon ang halad nga ginasunog ihalad ninyo bilang halad sa pagtuman sang isa ka panaad ukon halad nga kinabubut-on, 19 kinahanglan nga lalaki ini nga baka, karnero, ukon kanding nga wala sing deperensya para batunon ko. 20 Indi kamo maghalad sing may deperensya kay indi ko gid ini pagbatunon. 21 Kon ang halad nga para sa maayo nga relasyon ihalad ninyo sa akon bilang halad sa pagtuman sang isa ka panaad ukon halad nga kinabubut-on, kinahanglan nga baka ini ukon karnero ukon kanding nga wala sing deperensya para batunon ko. 22 Indi kamo maghalad sa akon sang sapat nga bulag, nabalian, napilasan, ukon may balatian sa panit. Indi gid ninyo ini pag-ihalad sa akon sa halaran bilang halad nga paagi sa kalayo. 23 Pero puwede ninyo ihalad bilang halad nga kinabubut-on ang baka ukon karnero ukon kanding nga indi normal ang isa ka parte sang iya lawas, pero indi ini puwede nga ihalad bilang halad sa pagtuman sang isa ka panaad. 24 Indi kamo maghalad sa akon sang sapat nga may deperensya ang iya itlog, ukon ginkapon. Indi gid ninyo ini paghimuon sa inyo lugar. 25 Kag indi man kamo magbakal sang sina nga klase sang mga sapat halin sa mga taga-iban nga lugar kag ihalad sa akon bilang akon pagkaon, kay indi ko ina pagbatunon.

26-27 Ang bag-o natawo nga baka, karnero, ukon kanding dapat magpabilin sa iya iloy sa sulod sang pito ka adlaw. Pero halin sa ikawalo nga adlaw puwede na ini ihalad sa akon bilang halad nga paagi sa kalayo. 28 Indi ninyo pag-ihalad sing dungan ang baka ukon karnero ukon kanding kag ang iya bata sa isa lang ka adlaw.

29 Kon maghalad kamo sang halad sa pagpasalamat sa akon, sundon ninyo ang husto nga pamaagi sa paghalad sini para batunon ko. 30 Kag kinahanglan nga kaunon ninyo ini sa sina mismo nga adlaw sang paghalad kag indi gid ninyo pagbilinan hasta sa masunod nga aga. Ako amo ang Ginoo.

31 Tumana ninyo ang akon mga sugo. Ako amo ang Ginoo. 32 Indi ninyo pagpakahuy-an ang akon balaan nga ngalan, kag kilalahon ninyo ako nga balaan. Ako ang Ginoo nga nagaseparar sa inyo para sa akon, 33 kag ako amo ang nagpaguwa sa inyo sa Egypt para mangin inyo Dios. Huo, ako amo ang Ginoo.

23

Ang Pinasahi nga mga Tion sang Pagsimba

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal sa mga Israelinhon ang ini nga mga pagsulundan parte sa natalana nga mga piesta, nga magatilipon sila sa pagsimba sa Ginoo:

Ang Adlaw nga Inugpahuway

3 May anom kamo ka adlaw sa pag-obra, pero sa ikapito nga adlaw magpahuway kamo kay amo ina ang Adlaw nga Inugpahuway. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw kundi magtipon kamo sa pagsimba, kay adlaw ina nga padunggan ninyo ang Ginoo.

Ang Piesta sang Paglabay sang Anghel

(Num. 28:16-25)

4 Amo ini ang natalana nga mga piesta nga magatilipon ang mga Israelinhon sa pagsimba sa Ginoo. 5 Ang Piesta sang Paglabay sang Anghel ginahiwat sa gab-i sang ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan. 6 Kag sa ika-15 nga adlaw sang amo gihapon nga bulan, magaumpisa naman ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Pito ka adlaw ini nga piesta, kag sa sina nga mga inadlaw ang tinapay nga kaunon ninyo kinahanglan wala sing inugpahabok. 7 Sa nahauna nga adlaw sang sini nga piesta, indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. 8 Sa sulod sang pito ka adlaw maghalad kamo sa Ginoo sang halad nga paagi sa kalayo.* Kag sa ikapito nga adlaw indi kamo liwat mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo.

Ang Piesta sang Pag-ani

(Num. 28:26-31)

9-11 Kon didto na kamo sa duta nga ihatag sang Ginoo sa inyo, ihalad ninyo sa iya ang una nga binugkos nga mga uhay nga naani ninyo. Dal-on ninyo ini sa pari sa sunod nga adlaw sa tapos sang Adlaw nga Inugpahuway, kag bayawon ini sang pari sa presensya sang Ginoo para batunon kamo sang Ginoo paagi sini. 12 Sa sina man nga adlaw, maghalad man kamo sa Ginoo sang karnero nga isa ka tuig nga wala sing deperensya bilang halad nga ginasunog. 13 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga apat ka kilo nga harina nga maayo nga klase kag ginmikslahan sang mantika, kag halad nga ilimnon nga isa ka litro nga bino. Halad ini nga paagi sa kalayo, kag ang kahamot sini makapalipay sa Ginoo. 14 Kon wala pa ninyo mahalad ina, indi gid kamo dapat magkaon sang bisan ano nga klase sang pagkaon halin sa inyo bag-o nga inani, hilaw man ini ukon sinanlag ukon ginluto nga tinapay. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, bisan diin kamo mag-estar.

15-17 Pagkaligad sang pito ka semana umpisa sa adlaw nga naghalad kamo sadtong binugkos nga mga uhay, magtipon kamo kag maghalad liwat sang halad nga regalo halin sa sadtong mga uhay nga bag-o lang ninyo inani. Ini bali sa ika-50 nga adlaw, nga amo ang adlaw pagkatapos sang ikapito nga Adlaw nga Inugpahuway. Ang ihalad ninyo duha ka tinapay nga ang kada isa hinimo halin sa apat ka kilo nga harina nga maayo nga klase, nga may inugpahabok. Ihalad ninyo ini bilang halad nga ginabayaw halin sa nahauna ninyo nga patubas. 18 Parisan ninyo ini sang pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga tag-isa ka tuig, isa ka bataon nga baka, kag duha ka gulang nga karnero nga lalaki, nga ang kada isa sa ila wala sing deperensya. Ihalad ninyo ini bilang halad nga ginasunog upod sa halad nga regalo kag pati sa halad nga ilimnon. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. 19 Dayon maghalad man kamo sang isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo, kag duha ka karnero nga tag-isa ka tuig bilang halad nga para sa maayo nga relasyon. 20 Bayawon sang pari sa presensya sang Ginoo ang duha ka karnero kag ang halad nga halin sa nahauna nga patubas. Balaan ini nga mga halad para sa Ginoo kay parte ini sang mga pari. 21 Sa amo man nga adlaw indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, bisan diin kamo mag-estar.

22 Kon mag-ani kamo, indi ninyo pag-ubusa ani ang ara sa higad sang inyo talamnan, kag indi ninyo pagbalikon kag siputon ang mga nabilin. Ibilin na lang ninyo ina sa mga imol kag sa mga pangayaw.† Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

Ang Piesta sang Pagpatunog sang mga Trumpeta

(Num. 29:1-6)

23-24 Sa nahauna nga adlaw sang ikapito nga bulan, magpahuway kamo bilang pagdumdom sa Ginoo. Kon mabatian ninyo ang pagtunog sang mga trumpeta, magtipon kamo sa pagsimba sa iya. 25 Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw kundi maghalad kamo sa Ginoo sang halad nga paagi sa kalayo.

Ang Adlaw sang Pagtubos

(Num. 29:7-11)

26-28 Ang ikanapulo nga adlaw sang sina nga ikapito nga bulan amo ang Adlaw sang Pagtubos. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo nga may pagpuasa, kag maghalad kamo sa iya sang halad nga paagi sa kalayo. Kay sa sina nga adlaw himuon ang seremonya sa pagtubos sa inyo sa inyo mga sala sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios. 29 Ang indi magpuasa sa sina nga adlaw indi na ninyo pagkabigon nga sakop ninyo. 30 Patyon sang Ginoo ang bisan sin-o nga mag-obra sa sina nga adlaw. 31-32 Gani magpahuway kamo kag magpuasa umpisa sa pagsalop sang adlaw sa ikasiyam nga adlaw sang sina nga bulan hasta sa masunod nga pagsalop sang adlaw. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon, bisan diin kamo mag-estar.

Ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag

(Num. 29:12-40)

33-34 Ginsugo sang Ginoo si Moises nga ihambal ini sa mga Israelinhon: Sa ika-15 nga adlaw sang ikapito nga bulan magaumpisa ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, kag saulugon ninyo ini sa sulod sang pito ka adlaw. 35 Sa nahauna nga adlaw indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. 36 Sa sulod sang pito ka adlaw maghalad kamo sa Ginoo sang mga halad nga paagi sa kalayo. Kag sa ikawalo nga adlaw‡ indi naman kamo mag-obra kundi magtipon kamo liwat sa pagsimba sa Ginoo, kag maghalad kamo sa iya. Katapusan ini nga adlaw sang inyo nga pagtilipon.

37 Amo ina ang natalana nga mga piesta nga magatilipon kamo sa pagsimba sa Ginoo kag sa paghalad sang mga halad nga paagi sa kalayo. Dapat magdala kamo sang mga halad nga ginasunog, halad nga regalo, halad nga para sa maayo nga relasyon, kag mga halad nga ilimnon, nga ginakinahanglan nga ihalad ninyo sa mga tion sang paghalad sini. 38 Saulugon ninyo ina nga mga piesta dugang sa Adlaw nga Inugpahuway nga ginsugo sang Ginoo nga himuon ninyo kada semana. Kag ihalad ninyo ini nga mga halad dugang sa inyo mga regalo, sa inyo mga halad sa pagtuman sang mga panaad, kag sa inyo mga halad nga kinabubut-on nga inyo ginahalad sa Ginoo. 39 Kon parte liwat sa Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, saulugon ninyo ini sa pagpadungog sa Ginoo umpisa sa ika-15 nga adlaw sang ikapito nga bulan, pagkatapos sang tig-alani. Saulugon ninyo ini sa sulod sang pito ka adlaw; indi kamo mag-obra sa nahauna nga adlaw kag sa ikawalo nga adlaw. 40 Sa nahauna nga adlaw, magkuha kamo sang pinakamaayo nga mga bunga sang mga kahoy, mga paklang sang palma, mga sanga sang madabong nga mga kahoy, kag mga kahoy-kahoy sa ililigan sang tubig, kag magkinalipay kamo sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios sa sulod sang pito ka adlaw. 41-43 Saulugon ninyo ini nga piesta sa ikapito nga bulan sang kada tuig sa pagpadungog sa Ginoo. Sa sulod sang pito ka adlaw, tanan kamo nga mga tumandok nga mga Israelinhon mag-estar sa mga payag para mahibaluan sang inyo mga kaliwat nga ginpaestar sang Ginoo nga inyo Dios ang inyo mga katigulangan sa mga payag sang ginpaguwa niya sila sa Egypt. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon.

44 Amo ato ang parte sa natalana nga mga piesta para sa Ginoo nga ginpahibalo ni Moises sa mga Israelinhon.

24

Ang Pag-asikaso sa mga Suga sang Tolda nga Ginapakigkitaan

(Exo. 27:20, 21)

1-4 Ginsugo sang Ginoo si Moises nga ipatuman niya ini sa mga Israelinhon:

Dal-an ninyo sang puro nga lana sang ginbayo nga olibo ang mga suga sa guwa sang kuwarto nga ginabutangan sang Kahon sang Kasuguan didto sa Tolda nga Ginapakigkitaan, para wala sing untat ang pagsiga sini sa presensya sang Ginoo. Kada magsirom na, sindihan ini ni Aaron kag padayon nga pasigahon hasta mag-aga. Siguruhon gid niya nga nagasiga permi ang mga suga sa bulutangan sini nga puro bulawan. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon.

Ang mga Tinapay nga Ginahalad sa Presensya sang Dios

5 Maghimo kamo sang dose ka bilog nga tinapay, nga ang kada isa hinimo halin sa apat ka kilo nga harina nga maayo nga klase. 6 Ibutang ninyo ini sa lamisa nga puro bulawan nga didto sa presensya sang Ginoo. Sampawon ninyo ini sa duha ka sampaw nga ang kada isa may anom ka tinapay. 7 Butangan ninyo dayon sang puro nga insenso sa tupad sang kada sinampaw. Ang insenso amo ang magaserbi nga halad sa pagdumdom sa Ginoo. Sunugon ini bilang halad nga paagi sa kalayo sa baylo sang mga tinapay. 8 Dapat magbutang gid permi sang sini nga mga tinapay sa presensya sang Ginoo kada Adlaw nga Inugpahuway bilang kasugtanan nga tumanon sang mga Israelinhon hasta san-o. 9 Ini nga mga tinapay para kay Aaron kag sa iya mga kaliwat. Kaunon nila ini sa balaan nga lugar didto sa Tolda, tungod kay balaan gid ini nga parte sang mga halad nga paagi sa kalayo. Kag para gid ina sa ila hasta san-o.*

Ang Silot sa mga Nagainsulto sa Dios

10-11 Karon, may isa ka tawo nga ang iya amay Egyptohanon kag ang iya iloy Israelinhon. (Ang ngalan sang iya iloy amo si Shelomit, nga anak ni Dibri nga halin sa tribo ni Dan.) Nagpakig-away ini nga tawo sa isa ka Israelinhon didto sa kampo, kag gin-insulto niya ang ngalan sang Ginoo. Gani gindala nila siya kay Moises, 12 kag ginpriso nila siya hasta nga mahibaluan nila kon ano ang kabubut-on sang Ginoo sa amo nga tawo.

13 Karon, nagsiling ang Ginoo kay Moises, 14 “Dal-a sa guwa sang kampo ang ato nga tawo nga nag-insulto sa akon. Ang tanan nga nakabati sang iya pag-insulto magtungtong sang ila kamot sa iya ulo sa pagpamatuod nga may salabton siya, kag dayon batuhon siya sang bilog nga komunidad sang Israel. 15-16 Kag hambalan mo ang mga Israelinhon nga ang bisan sin-o sa ila kag sa mga pangayaw nga magyaguta sa akon ukon mag-insulto sa akon ngalan may salabton. Kinahanglan nga batuhon siya sang bilog nga komunidad hasta nga mapatay gid.

17 “Ang bisan sin-o nga makapatay sang tawo, kinahanglan nga patyon man. 18 Kag ang tawo nga makapatay sang sapat sang iban kinahanglan nga ilisan niya ini sang buhi tungod kay buhi man ato nga sapat, kag dapat buhi man ang ibayad. 19-20 Kon ginhalitan sang isa ka tawo ang iya isigkatawo, kinahanglan nga halitan man siya suno man sa iya nga ginhimo: Kon ginbali niya ang tul-an sang iban balion man ang iya tul-an, kon ginlukat niya ang mata sang iban lukaton man ang iya mata, kag kon ginbingaw niya ang ngipon sang iban bingawon man ang iya ngipon. 21 Ang bisan sin-o nga makapatay sang sapat kinahanglan nga ilisan niya ini, pero ang makapatay sang tawo kinahanglan nga patyon man. 22 Ang ini nga kasuguan para sa inyo tanan, tumandok man kamo nga mga Israelinhon ukon mga pangayaw. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.”

23 Pagkatapos nga nahambal ini ni Moises sa mga Israelinhon, gindala nila ang tawo nga nag-insulto sa Dios sa guwa sang kampo kag ginbato, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

25

Ang Tuig nga Inugpahuway sang Duta

1 Sang didto si Moises sa Bukid sang Sinai, ginsugo siya sang Ginoo 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Kon mag-abot na kamo sa duta nga ihatag ko sa inyo, indi ninyo pagtamnan ang duta kada ikapito nga tuig para mapadunggan ninyo ako. 3-4 Sa sulod sang anom ka tuig makatanom kamo kag makaani, pero sa ikapito nga tuig kinahanglan nga papahuwayon ninyo ang duta. Indi ninyo pagtamnan ang inyo mga uma kag indi man ninyo pagtapsan sang mga sanga ang inyo tanom nga mga ubas. 5 Kag indi man ninyo pag-anihon ang mga uhay ukon pagduguson ang mga bunga sang mga ubas nga nagatubo lang. 6 Pero puwede kamo magpanguha sini para lang kaunon ninyo sang inyo mga suluguon, sang inyo mga trabahador, sang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo, 7 sang inyo mga kasapatan, kag sang talunon nga mga sapat sa inyo duta.

Ang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli

8-9 Sa kada 49 ka tuig,* sa ikanapulo nga adlaw sang ikapito nga bulan nga amo ang Adlaw sang Pagtubos, patunugon ninyo ang mga budyong sa bilog nga lugar. 10 Kabigon ninyo ang ika-50 nga tuig nga pinasahi nga tuig, kay tion ini sang paghilway sa mga ulipon para makabalik na sila sa ila pamilya kag sa pag-uli sa tag-iya sang iya mga duta nga iya ginbaligya. 11-12 Sa sini nga Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, indi kamo magtanom, kag indi man kamo mag-ani ukon magdugos sang mga bunga sang mga tanom nga nagatubo lang, pero puwede kamo makapanguha para lang kaunon. Balaan ini nga tuig para sa inyo.

13 Sa sini nga tuig, ang tanan nga pagkabutang nga ginbaligya sa inyo ibalik ninyo sa tag-iya. 14 Gani kon magbaligya kamo ukon magbakal sang duta sa inyo kasimanwa, indi kamo magdinayaay. 15 Kinahanglan nga ang bili sang duta suno sa kadamuon sang mga tinuig nga makapatubas ini sa wala pa ang sunod nga Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. 16 Kon madamo pa ang mga tinuig antes mag-abot ang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, pataasan ninyo ang presyo sang duta, pero kon gamay na lang, panubuan ninyo. Kay ang matuod, ang ginabakal indi ang duta mismo kundi ang kadamuon sang mapatubas sang duta. 17 Indi kamo magdinayaay kundi tahura ninyo ako, kay ako ang Ginoo nga inyo Dios. 18-19 Tumana gid ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo para magkabuhi kamo nga malinong sa duta nga inyo estaran kag indi kamo mawad-an sang pagkaon tungod sa bugana nga mga patubas sang duta. 20 Indi kamo magkabalaka kon ano ang inyo kaunon sa ikapito nga tuig nga indi kamo makatanom ukon makaani. 21 Kay bendisyunan ko ang inyo duta sa ikaanom nga tuig para magpatubas ini sang madamo nga kalan-on nga para sa tatlo ka tuig. 22 Gani samtang nagatanom kamo sa ikawalo nga tuig, ang inyo kaunon amo pa ang inyo inani sang ikaanom nga tuig, kag madamo pa ang inyo kalan-on hasta sa tig-alani sa ikasiyam nga tuig.

23 Indi dapat ibaligya ang duta nga indi na mabawi pa, kay ang ini nga duta akon; ginapaestaran kag ginapaagsahan ko lang ini sa inyo. 24 Gani tugutan ninyo nga mabawi pa sang tag-iya ang iya duta sa inyo. Himuon ninyo ini sa tanan nga duta nga inyo ginbakal.

25 Kon nag-imol ang kapareho ninyo nga Israelinhon, kag tungod sini ginbaligya niya ang iya duta, ang iya pinakamalapit nga paryente amo ang maggawad sang iya ginbaligya. 26 Pero kon wala siya sing paryente nga maggawad sini para sa iya, puwede niya gihapon ini mabawi kon may ikasarang na siya sa paggawad sini. 27 Kon matabo ini bayaran niya ang nagbakal sang iya duta sang kantidad nga suno sa mapatubas sang duta hasta sa pag-abot sang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, dayon puwede na niya mabawi ang iya duta. 28 Pero kon kulang pa ang iya inuggawad, magapabilin ini sa nagbakal hasta sa pag-abot sang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Sa sina nga tuig, mabawi na niya ang iya duta nga wala sing bayad.

29 Kon ang isa ka tawo magbaligya sang iya balay nga ara sa banwa nga napalibutan sang pader, magawad pa niya ini sa sulod sang isa ka tuig halin sang tion sang iya pagbaligya. 30 Pero kon indi niya ini magawad sa sulod sang isa ka tuig, ang amo nga balay mangin iya na sang nagbakal kag sang iya mga kaliwat hasta san-o. Indi na ini mabawi sang tag-iya sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. 31 Pero ang mga balay sa mga baryo nga wala sing pader pagakabigon nga pareho sang mga uma, nga puwede magawad kag mabawi sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli.

32 Ang mga kaliwat ni Levi puwede nga makagawad bisan san-o sang ila mga balay nga ara sa mga banwa nga ginapanag-iyahan nila. 33 Kon indi nila ini magawad, iuli ini sa ila sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Kay ang mga balay dira sa ila mga banwa ila ina nga parte halin sa ila kapareho nga mga Israelinhon. 34 Ang mga palahalban nga ara dampi sa ila mga banwa kinahanglan nga indi pag-ibaligya, kay ila ina nga pagkabutang hasta san-o.

35 Kon nag-imol ang kapareho ninyo nga Israelinhon kag indi na siya makasarang nga magsuporta sa iya kaugalingon, buligan ninyo siya pareho sang pagbulig ninyo sa mga pangayaw nga temporaryo ukon permanente nga nagaestar upod sa inyo, para makapadayon siya sa pag-estar upod sa inyo. 36-37 Pahulama ninyo siya sang kuwarta nga wala sing saka, kag baligyai ninyo siya sang pagkaon nga wala sing ganansya, para makapadayon siya sa pag-estar upod sa inyo. Himua ninyo ina sa pagpakita nga nagatahod kamo sa akon nga inyo Dios. 38 Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt para ihatag ko sa inyo ang duta sang Canaan kag para mangin Dios ninyo ako.

39 Kon nag-imol ang kapareho ninyo nga Israelinhon, kag tungod sini ginbaligya niya ang iya kaugalingon sa inyo bilang ulipon, indi ninyo siya pagpaobrahon pareho sang isa ka ordinaryo lang nga ulipon. 40 Kabigon ninyo siya nga isa ka sinuhulan nga trabahador ukon isa ka bisita nga nagaestar lang sa inyo. Magaobra siya sa inyo hasta sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. 41 Sa sina nga tuig, hilway na siya kag ang iya mga anak, kag makabalik na sila sa ila mga kaparyentihan kag mangin ila liwat ang mga pagkabutang sang ila mga katigulangan. 42 Mga ulipon ko kamo, kamo nga mga Israelinhon nga ginpaguwa ko sa Egypt. Gani indi dapat nga ibaligya ninyo ang inyo kaugalingon nga ulipon hasta san-o. 43 Indi ninyo pagpintasan ang kapareho ninyo nga Israelinhon nga ulipon ninyo. Himua ninyo ina sa pagpakita nga nagatahod kamo sa akon nga inyo Dios.

44 Kon gusto ninyo nga may mga ulipon kamo, magbakal kamo sa mga nasyon sa palibot ninyo. 45 Puwede man ninyo baklon ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo ukon ang mga miyembro sang ila panimalay nga natawo sa inyo lugar. Ang mga ulipon nga nabakal ninyo sa ila mangin pagkabutang na ninyo, 46 kag puwede ninyo sila ipanubli sa inyo mga anak para magserbisyo sa ila samtang buhi sila. Pero indi gid ninyo pagpintasan ang kapareho ninyo nga Israelinhon nga ulipon ninyo.

47 Kon ang isa ka imol nga Israelinhon nagbaligya sang iya kaugalingon bilang ulipon sa isa ka pangayaw nga manggaranon nga nagaestar upod sa inyo ukon sa iya sini paryente, 48 ang ina nga Israelinhon puwede pa nga magawad. Puwede siya nga gawaron sang iya utod, 49 tiyo, pakaisa, ukon sang bisan sin-o sa malapit niya nga mga paryente. Puwede man nga siya mismo ang maggawad sang iya kaugalingon kon may ikasarang na siya. 50-52 Ang iya himuon sumahon niya kag sang nagbakal sa iya kon pila ka tuig ang iya pagserbisyo kag kon pila ang maiguan sini kon bayaran siya pareho sa ginahimo sa isa ka sinuhulan nga trabahador. Ang maiguan nga kantidad ibuhin niya sa kantidad nga ginbayad sa iya sadto anay sang pagbakal sa iya bilang isa ka ulipon. (Ang amo nga kantidad ginabasi sa kadamuon sang tinuig halin sa pagbakal sa iya hasta sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli.) Kag kon pila ang mabilin amo ina ang ibayad niya para magawad siya. 53 Kinahanglan nga kabigon siya sang nagbakal sa iya nga daw isa ka sinuhulan nga trabahador kag indi niya siya pagpintasan. 54 Kon indi siya magawad sa sini nga mga paagi, mahilway gihapon siya kag ang iya mga anak sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. 55 Gani indi kamo magpaulipon sa inyo isigkatawo hasta san-o, kay mga ulipon ko kamo, kamo nga ginpaguwa ko sa Egypt. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

26

Ang Balos sa Pagkamatinumanon

(Deu. 7:11-24; 28:1-14)

1 Indi kamo maghimo sang mga dios-dios pareho sang mga imahen, handumanan nga bato, ukon bato nga may larawan, para simbahon, kay ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.

2 Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa inyo sa mga Adlaw nga Inugpahuway kag tahura ninyo ang lugar nga ginasimbahan ninyo sa akon. Ako amo ang Ginoo.

3 Kon tumanon ninyo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo, 4 padal-an ko kamo sang ulan sa husto nga panahon para ang duta makapatubas kag ang mga kahoy makapamunga. 5 Mangin bugana gid kaayo ang inyo mga patubas nga bisan pa gani ang inyo paglinas sang mga uhay magapadayon hasta sa tighalarvest sang mga ubas, kag ang inyo pagpangharvest sang ubas magapadayon hasta sa inyo tigpalanggas. Gani makapagusto kamo sang inyo nga pagkaon kag magakabuhi pa kamo nga malinong sa inyo lugar.

6 Paluntaron ko ang kalinong sa inyo lugar, gani makatulog kamo nga wala sing may ginakahadlukan. Pangtabugon ko ang mapintas nga mga sapat sa inyo lugar, kag wala sing mga kaaway nga makasalakay sa inyo. 7 Kamo ang magasalakay sa inyo mga kaaway kag pamatyon ninyo sila. 8 Ang 5 sa inyo makapierdi sang 100 kag ang 100 sa inyo makapierdi sang 10,000. 9 Ipakita ko ang akon kaayo sa inyo kag hatagan ko kamo sang madamo nga kaliwat para matuman ko ang akon kasugtanan sa inyo. 10 Tungod nga mangin bugana gid ang inyo mga patubas, ang inyo pagakaunon amo pa ang nagligad ninyo nga mga patubas hasta nga maabtan pa ini kag mailisan sang bag-o naman nga patubas. 11 Magapuyo ako upod sa inyo kag indi ko kamo pag-isikway. 12 Magaupod ako sa inyo kag ako padayon nga mangin Dios ninyo kag kamo padayon nga mangin katawhan ko. 13 Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt para indi na kamo mangin mga ulipon sang mga Egyptohanon. Ginhilway ko na kamo, gani wala na kamo sing dapat nga ikahuya.

Ang Balos sa Pagkadi-matinumanon

(Deu. 28:15-68)

14-15 Pero kon indi gani kamo magpamati sa akon kag indi magtuman sang tanan ko nga mga sugo, mga pagsulundan kag mga ginapatuman, kag tungod sini ginalapas ninyo ang kasugtanan ko sa inyo, 16 amo ini ang akon himuon sa inyo: Mataranta kamo sa kahadlok tungod kay padal-an ko kamo sang makamamatay nga mga balatian kag hilanat nga makaguba sang inyo mga mata kag mga lawas. Magatanom kamo, pero indi ninyo ini mapuslan kay salakayon kamo sang inyo mga kaaway kag kaunon nila ang inyo mga patubas. 17 Kontrahon ko kamo para mapierdi kamo sang inyo mga kaaway kag dumalahan nila kamo. Tungod sa kakulba magapalalagyo kamo bisan wala sing may nagalagas sa inyo. 18 Kag kon indi gihapon kamo magpamati sa akon, silutan ko kamo sing pito ka pilo. 19 Dulaon ko ang ginapabugal ninyo nga gahom. Indi ko gid pagpaulanon, gani magatig-a gid ang inyo mga duta.* 20 Mangin wala gid sing pulos ang inyo pagpangabudlay, kay ang inyo mga duta indi magpatubas kag ang inyo mga kahoy indi magpamunga.

21 Kon padayon pa gid kamo nga magsupak sa akon kag indi kamo magpamati sa akon, dugangan ko pa gid liwat sing pito ka pilo ang inyo silot. 22 Padal-an ko kamo sang mapintas nga mga sapat kag pamatyon nila ang inyo mga bata kag mga kasapatan, kag tungod sini diutay na lang ang mabilin sa inyo sa bagay nga daw wala na sing may nagalakat sa inyo mga dalan.

23 Kon indi gihapon kamo magpamati sa akon kundi padayon pa gid kamo nga magsupak sa akon, 24 ako gid mismo ang magakontra sa inyo kag silutan ko kamo sing pito pa gid ka pilo. 25 Ipasalakay ko kamo sa inyo mga kaaway sa pagsilot sa inyo tungod sang inyo paglapas sa aton kasugtanan. Bisan magpanago pa kamo sa inyo mga banwa padal-an ko gihapon kamo sang mga kahalitan, kag tungod sini mapilitan kamo nga magsurender sa inyo kaaway. 26 Kulangon ang inyo pagkaon, gani isa lang ka pugon ang gamiton sang napulo ka babayi sa pagluto sang tinapay, kag tunga-tungaon pa nila ini sa inyo. Makakaon kamo matuod pero indi kamo mabusog.

27 Kon indi gihapon kamo magpamati sa akon kundi padayon pa gid kamo nga magsupak sa akon, 28 sa akon kaakig kontrahon ko kamo kag silutan sing pito pa gid ka pilo. 29 Pagutuman ko kamo kag mapilitan kamo sa pagkaon sang inyo kaugalingon nga mga anak. 30 Panggub-on ko ang inyo mga simbahan sa mataas nga mga lugar pati ang mga halaran sini nga sulunugan sang insenso. Kag ihaboy ko ang inyo mga bangkay sa ibabaw sang inyo patay nga mga dios-dios, kag isikway ko kamo. 31 Gub-on ko ang inyo mga banwa kag mga simbahan, kag indi ako malipay sa kahamot sang inyo mga halad. 32 Gub-on ko ang inyo lugar, kag ang inyo mga kaaway nga magasakop sini matingala gid sa pagkaguba sini. 33 Padal-an ko kamo sang gira nga magaguba sang inyo mga banwa. Laptahon ko kamo sa iban nga mga nasyon, kag mangin mamingaw ang inyo duta. 34-35 Samtang ginabihag kamo sa lugar sang inyo mga kaaway kag wala na sing may nagaestar sa inyo duta, makapahuway na ini. Kay sang nagaestar pa kamo sa inyo duta wala gid ninyo ini pagpahuwayi bisan tuig sang inugpahuway sang duta. Pero subong makapahuway na gid ini samtang wala na sing may nagaestar.

36-37 Kamo nga mga nagkalabilin nga buhi sa inaway, nga gindala sang inyo mga kaaway sa ila nga lugar, pahadlukon ko gid. Sa bagay nga bisan sa kalas lang sang dahon nga ginahuyop sang hangin magapalagyo kamo nga daw sa ginalagas kamo nga patyon bisan wala sing may nagalagas sa inyo. Kag samtang nagapalagyo kamo magakalabungguanay kamo kag magakalatumba. Gani indi gid kamo makabato sa inyo mga kaaway. 38 Magakalamatay kamo sa lugar sang inyo mga kaaway. 39 Kag ang mabilin sa inyo amat-amat nga mapatay tungod sang inyo mga sala kag sang mga sala sang inyo mga katigulangan.

40-41 Tungod sang inyo pagluib kag pagsupak sa akon ginkontra ko kamo kag ginpabihag sa lugar sang inyo mga kaaway. Pero kon ituad ninyo ining sala ninyo kag sang inyo mga katigulangan kag untatan na ninyo ang pagpakatig-a, kag batunon ninyo ang silot tungod sang inyo mga sala, 42 tumanon ko ang akon kasugtanan sa inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob kag ibalik ko kamo sa inyo duta. 43 Pero kinahanglan nga pahalinon ko anay kamo sa inyo duta bilang bayad ninyo sa inyo mga sala, tungod sang inyo pagsikway sang akon mga sugo kag mga pagsulundan. Kag makapahuway ang duta samtang wala kamo. 44 Pero bisan ginasilutan ko kamo, indi ko kamo pag-isikway sa lugar sang inyo mga kaaway; indi ko kamo paglaglagon nga wala na sing may mabilin sa inyo. Kay indi mahimo nga dulaon ko ang akon kasugtanan sa inyo, tungod kay ako amo ang Ginoo nga inyo Dios. 45 Tumanon ko sa inyo ang akon kasugtanan sa inyo mga katigulangan nga ginpaguwa ko sa Egypt sa pagpakita sang akon gahom sa mga nasyon. Ginhimo ko ini sa inyo mga katigulangan para mangin Dios nila ako. Ako amo ang Ginoo.

46 Amo ato ang nagkalain-lain nga sugo kag pagsulundan nga ginhatag sang Ginoo sa mga Israelinhon didto sa Bukid sang Sinai paagi kay Moises.

27

Ang Paggawad sa mga Butang nga Ginhalad sa Dios

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon:

Kon ang isa ka tawo ginhalad sa Ginoo bilang pagtuman sa isa ka panaad, ina nga tawo puwede pa mahilway sa sina nga panaad 3-7 kon bayaran ang iya bili sang pilak nga suno sa kabug-aton sini sa kilohan sang mga pari:

sa nagaedad 1 ka bulan hasta 4 ka tuig

lalaki: 5 ka bilog nga pilak

babayi: 3 ka bilog nga pilak

sa nagaedad 5 ka tuig hasta 19

lalaki: 20 ka bilog nga pilak

babayi: 10 ka bilog nga pilak

sa nagaedad 20 ka tuig hasta 59

lalaki: 50 ka bilog nga pilak

babayi: 30 ka bilog nga pilak

sa nagaedad 60 ka tuig paibabaw

lalaki: 15 ka bilog nga pilak

babayi: 10 ka bilog nga pilak.

8 Kon imol ang nakapanaad kag indi siya makasarang magbayad sang amo nga kantidad, dal-on niya sa pari ang tawo nga ginpanaad niya nga ihalad sa Ginoo, kag ang pari amo ang maghatag sang bili suno sa masarangan nga ibayad sang tawo.

9 Kon ang iya ginpanaad sapat nga puwede ihalad sa Ginoo, ina nga sapat mangin iya na sang Ginoo. 10 Kinahanglan nga indi na niya ini pagbayluhan sang isa pa ka sapat, bisan pa nga mas maayo ang iya ibaylo. Kon himuon niya ini, ang sapat nga iya ginpanaad kag ang sapat nga iya ginbaylo pareho nga mangin iya na sang Ginoo. 11 Kon ang iya ginpanaad mahigko nga sapat, nga indi puwede ihalad sa Ginoo, dal-on niya ang sapat sa pari. 12 Tan-awon ini sang pari kon maayo ukon indi, kag dayon hatagan niya ini sang bili* nga indi na puwede ilisan. 13 Kon bawion sang tag-iya ang sapat, kinahanglan nga bayaran niya ang bili sang sapat kag dugangan pa gid niya sing 20 porsiyento sang bili sini.

14 Kon ginhalad sang tawo ang iya balay sa Ginoo, tan-awon sang pari ang amo nga balay kon bala maayo pa ini ukon indi, kag dayon hatagan niya ini sang bili nga indi na puwede ilisan. 15 Kon bawion sang tag-iya ang iya balay, kinahanglan nga bayaran niya ang bili sang balay kag dugangan pa gid niya sing 20 porsiyento sang bili sini. Kag ang balay ibalik sa iya.

16 Kon ginhalad sang tawo sa Ginoo ang parte sang iya duta nga ginpanubli niya sa iya katigulangan, hatagan ini sang pari sang bili nga suno sa kadamuon sang binhi nga sarang mapanggas† sa sini nga duta: sa kada sako nga binhi sang barley, ang bili sang duta 20 ka bilog nga pilak. 17 Kon ihalad niya ang iya uma pagkatapos lang gid sang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, ang bili sini amo lang gihapon. 18 Pero kon sa ulihi pa niya ini ihalad, hatagan ini sang pari sang bili nga mas manubo, suno sa kadamuon sang tinuig nga nabilin hasta sa sunod naman nga Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. 19 Kon bawion sang tag-iya ang iya uma, kinahanglan nga bayaran niya ang bili sang uma kag dugangan pa gid niya sang 20 porsiyento sang bili sini. Kag ibalik sa iya ang iya uma. 20 Pero kon ginbaligya niya ang uma nga wala pa niya magawad, indi na gid niya ini mabawi pa. 21 Kag sa pag-abot sang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, iya na ini sang Ginoo kag indi na gid ini mabawi; mangin pagkabutang na ini sang mga pari.

22 Kon ginhalad sang tawo ang uma nga iya ginbakal, 23 hatagan ini sang pari sang bili nga suno sa kadamuon sang mga tinuig nga nabilin hasta sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Kinahanglan nga gawaron ini dayon sang tawo. Ang iya ibayad sa paggawad iya na sang Ginoo. 24 Sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli ang amo nga uma iuli sa tag-iya nga nagbaligya sini.

25 Ang tanan nga bili sang sining mga ginhalad sa Ginoo kinahanglan nga suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari.

26 Ang kamagulangan nga sapat iya na sang Ginoo, gani indi na kinahanglan nga ihalad ini sa iya. 27 Kon ini nga sapat mahigko, puwede ini gawaron sang tag-iya. Bayaran niya ang bili sang sapat kag dugangan pa gid niya sang 20 porsiyento sang bili sini. Pero kon indi niya paggawaron, ibaligya ini sang mga pari suno sa bili sini.

28 Wala sing bisan ano nga butang nga ginhalad sing bug-os‡ sa Ginoo nga puwede ibaligya ukon gawaron, bisan tawo man ini ukon sapat ukon duta nga ginpanubli. Iya na gid ini sang Ginoo. 29 Ang tawo nga ginhalad sing bug-os sa Ginoo§ indi puwede nga gawaron. Kinahanglan nga patyon gid siya.

30 Ang ikanapulo nga parte sang tanan nga patubas iya na sang Ginoo. 31 Kon gawaron sang tawo ang ikanapulo sang iya patubas, kinahanglan nga bayaran niya ang bili sini kag dugangan pa gid niya sing 20 porsiyento sang bili sini. 32 Kon mag-isip kamo sang inyo mga baka, karnero, ukon kanding, ang isa sa pulo sini ihatag ninyo sa Ginoo. 33 Kag kinahanglan nga indi ninyo ini pagpilion ukon pagbayluhan. Kon bayluhan ninyo ini, ang ini nga sapat kag ang sapat nga ginbaylo pareho nga mangin iya na sang Ginoo kag indi na puwede gawaron.

34 Amo ato ang mga sugo nga ginhatag sang Ginoo kay Moises didto sa Bukid sang Sinai para sa mga Israelinhon.

* 1:4 matubos siya sa iya mga sala: ukon, makuha ang iya mga sala

† 1:9 halad nga paagi sa kalayo: Indi mapat-od ang kahulugan sang Hebreo sini. Pero makita sa Biblia nga ginagamit ini nga pulong para sa nagkalain-lain nga klase sang mga halad. Ginatawag man ini nga “pagkaon sang Dios” sa Lev. 21:6, 21; Num. 28:2. Amo ina nga gin-translate ini sang iban nga “halad nga pagkaon.”

‡ 1:16 kinaon: ukon, balahibo

* 2:1 mantika: Ini halin sa bunga sang kahoy nga olibo.

† 2:2 pagdumdom sa Ginoonga siya ang nagahatag sang kalan-on ukon nga takos siya nga magbaton sang ginhalad.

‡ 2:2 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

§ 2:9 bilang pagdumdom sa Ginoo: Tan-awa ang footnote sa 2:2.

* 2:12 patubas: ukon, produkto

† 2:14 mga uyas: sa English, grain

* 3:3 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

† 3:3 sapay: sa English, fat

‡ 3:4 batobato: sa English, kidney

§ 3:11 halad nga pagkaon: siguro tungod nga ginakabig ini nga pagkaon sang Dios. Tan-awa sa 21:6, 21.

* 4:35 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

* 5:2 mahigko nga mga sapat: buot silingon, mga sapat nga indi puwede kaunon ukon ihalad sa Ginoo. Tan-awa ang kapitulo 11.

† 5:2 nangin mahigko siya: buot silingon, indi siya takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

‡ 5:3 mahigko nga mga butang sang tawo: Tan-awa ang kapitulo 12-15.

§ 5:12 halad sa Ginoo nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

* 5:15 pilak: sa English, silver

* 6:16-17 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

* 7:5 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

† 7:19 matinlo: buot silingon, takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

‡ 7:20 mahigko: buot silingon, indi takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

§ 7:25 puwede ihalad: ukon, ginahalad

* 8:7 pangguwa nga bayo nga daw sutana.

† 8:7 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

‡ 8:7 hinabol: sa English, woven

§ 8:8 Urim kag Thumim: Duha ka butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

* 9:7 ang imo panimalay: ukon, ang katawhan

* 10:1 ang kalayo…indi amo ang dapat nila gamiton: Siguro ang buot silingon, indi amo ang ginkuhaan sang sini nga kalayo. Amo man sa Num. 3:4; 26:61.

† 10:7 Siguro ang buot silingon, indi sila magpangasubo sa patay ukon maghalin sa puwertahan sang Tolda para makapadayon sila sa ila responsibilidad nga maghalad sa Ginoo bilang mga pari.

‡ 10:10 Ang buot silingon, ang mga butang nga puwede ihalad sa Ginoo kag ang mga butang nga indi puwede ihalad.

§ 10:12 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

* 10:16 parte sa kanding nga halad sa pagpakatinlo: Tan-awa ang 9:15.

† 10:16 Suno sa pamaagi sang paghalad nga makita sa 6:25-30, ang karne sang sapat sang sini nga halad dapat kaunon sang mga pari.

‡ 10:16 ginsuknaan: sa iban nga Bisaya, ginsukmaan

§ 10:19 Naghalad si Aaron kag ang iya mga anak sang sini nga mga halad sang wala pa mapatay ang duha sang iya mga anak. (Tan-awa ang 9:8-16.)

* 11:1-3 nagausang liwat sang ila kinaon: pareho sang baka, kanding, karnero, kag usa

† 11:4-8 badier: sa English, rock badger. Ini nga sapat daw pareho kadako sa koneho kag nagaestar sa kabatuhan.

‡ 11:4-8 mahigko: buot silingon, indi puwede kaunon ukon ihalad sa Ginoo.

§ 11:9-12 sirik: sa iban nga Bisaya, kapay

* 11:13-19 Ang iban nga mga sapat diri suno sa nasulat sa Hebreo mabudlay kilalahon kag ang iban wala diri sa Pilipinas.

† 11:13-19 dugwak: sa English, stork

‡ 11:13-19 kabog: ukon​kag kulonaknit; sa English, bat. Ginakabig ini sang mga Israelinhon nga pispis.

§ 11:24-28 mga sapat nga apat ang tiil nga may mga kuko nga inugkaros: pareho sang kuring, ido, kag leon.

* 11:24-28 labhan niya ang iya bayo: Isa ini ka ritual nga ginahimo sang mga Israelinhon para mangin matinlo sila kag takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

† 11:24-28 kabigon pa siya nga mahigko: buot silingon, indi pa siya makapartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

‡ 11:29-31 Ang iban nga mga sapat diri suno sa nasulat sa Hebreo mabudlay kilalahon kag ang iban wala diri sa Pilipinas.

§ 11:32 hugasan ini sa tubig: Isa ini ka ritual sa pagtinlo sang isa ka butang para puwede na ini gamiton.

* 11:36 matinlo: buot silingon, puwede ini gamiton bisan pa sa mga seremonya sang ila relihiyon.

† 11:40 Tan-awa ang duha ka ulihi nga mga footnotes sa bersikulo 24-28.

* 12:7-8 duha ka tukmo: ukon, duha ka bataon nga tukmo

* 13:2 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Hebreo nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko. Amo man ini nga pulong ang gin-gamit sa tagiptip (13:47-59) kag agup-op (14:33-53).

† 13:6 labhan sang tawo ang iya bayo: Tan-awa ang isa sa mga footnote sa 11:24-28.

‡ 13:13 Isa ini ka klase sang balatian nga ginakabig sang mga Israelinhon nga indi mahigko tungod kay wala man ini nagahubag ukon nagaguwa ang unod ukon naganana kundi ginadula lang niya ang normal nga kolor sang tawo.

§ 13:29 tawo: sa literal, lalaki ukon babayi. Amo man sa bersikulo 38.

* 13:47-50 tagiptip: sa iban nga Bisaya, tariki

* 14:4 matinlo: buot silingon, puwede kaunon ukon ihalad sa Ginoo.

† 14:34 agup-op: sa English, mold. Ini nga klase sang agup-op nga nagatubo sa mga parte sang balay indi ordinaryo nga makita diri sa Pilipinas. Tan-awa man ang footnote sa Lev. 13:2.

‡ 14:47 Tan-awa ang footnote sa 11:24-28.

* 15:5-7 Tan-awa ang isa sa mga footnote sa 11:24-28.

† 15:32-33 babayi nga ginakabig nga mahigko: buot silingon, babayi nga indi takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon

* 16:4 pangguwa nga bayo nga daw sutana

† 16:8 Azazel: Indi mapat-od ang kahulugan sang Hebreo sini. Posible isa ini ka demonyo sa kamingawan.

‡ 16:12 sa presensya sang Ginoo: buot silingon, sa sulod sang tolda

§ 16:13 Kahon sang Kasuguan: Amo man ini ang Kahon sang Kasugtanan.

* 16:16 Himuon…Tolda: ukon, Amo ini ang iya himuon sa Tolda.

† 16:29-31 mga pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel

* 19:18 sa iban: ukon, sa inyo kadugo

† 19:18 kapareho: ukon, kapareho nga Israelinhon

‡ 19:20 ining babayi wala pa matubos ukon mahatagan sing kahilwayan: Ang buot silingon, wala pa mabayaran sang iya nobyo ukon sang iban nga tawo ang iya amo para mahilway siya sa pagkaulipon.

§ 19:23 mahigko: sa literal, wala matuli

* 20:24 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

* 21:6 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

† 21:8 ginahimo ko…nga balaan: ukon, ginaseparar ko sila para sa akon

‡ 21:10 pangulo nga pari: sa Hebreo makita ang iya bilog nga titulo: ang pangulo nga pari nga labaw sa kapareho niya nga mga Israelinhon, nga ginhaplasan sang lana ang iya ulo, nga gin-ordinahan nga magsuksok sang bayo nga para sa pangulo nga pari.

* 22:3 mahigko siya: buot silingon, indi siya takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

† 22:4-7 may delikado siya nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 13:2.

‡ 22:4-7 makapaligo na siya: Isa ini ka ritual nga ginahimo sang mga Israelinhon para mangin matinlo sila kag takos nga magpartisipar sa iban nga mga seremonya sang ila relihiyon.

* 23:8 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 1:9.

† 23:22 mga pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel

‡ 23:36 ikawalo nga adlaw: Dugang ini nga adlaw sa piesta nga bali amo ang katapusan nga adlaw sang piesta.

* 24:9 Kag para gid ina sa ila hasta san-o: ukon, Kag dapat tumanon gid ini nga pagsulundan hasta san-o.

* 25:8-9 Sa kada 49 ka tuig: sa literal, pito ka tuig nga inugpahuway, pito ka pito ka tuig

* 26:19 Indi ko gid…duta: sa literal, himuon ko ang mga panganod nga daw salsalon kag ang mga duta nga daw saway.

* 27:12 hatagan niya ini sang bili para ibaligya ini kag ang kuwarta gamiton sa Templo ukon sa Tolda nga Simbahan.

† 27:16 nga sarang mapanggas: ukon, nga sarang maani

‡ 27:28 ginhalad sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga butang nga ginhalad sa Ginoo nga indi na gid mabawi kag mangin iya na sang mga pari hasta san-o. Kon kaisa ginalaglag ini.

§ 27:29 Tan-awa ang footnote sa bersikulo 28.

Numero

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

Mga Numero

1

Ang Nahauna nga Pag-census sang Israel

1 Sang nahauna nga adlaw, sang ikaduha nga bulan, sang ikaduha nga tuig halin sang pagguwa sang mga Israelinhon sa Egypt, nagpakig-estorya ang Ginoo kay Moises sa Tolda nga Ginapakigkitaan didto sa kamingawan sang Sinai. Siling niya: 2 I-census ninyo ang bilog nga komunidad sang Israel suno sa ila mga pamilya. Ilista ninyo ang mga ngalan sang tanan nga lalaki 3 nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw nga puwede magsoldado. Kamo ni Aaron ang magdumala sa pag-census. 4 Magabulig sa inyo ang pangulo sang kada tribo. 5-15 Amo ini sila ang magabulig sa inyo:

Tribo | Pangulo
Reuben | Elizur nga anak ni Shedeur
Simeon | Shelumiel nga anak ni Zurishadai
Juda | Nashon nga anak ni Aminadab
Isacar | Netanel nga anak ni Zuar
Zebulun | Eliab nga anak ni Helon
Efraim nga anak ni Jose | Elishama nga anak ni Amihud
Manase nga anak ni Jose | Gamaliel nga anak ni Pedazur
Benjamin | Abidan nga anak ni Gideoni
Dan | Ahiezer nga anak ni Amishadai
Asher | Pagiel nga anak ni Ocran
Gad | Eliasaf nga anak ni Deuel
Naftali | Ahira nga anak ni Enan

16 Amo ato sila ang mga pangulo sang mga tribo nga ginpili halin sa komunidad sang Israel.

17-18 Ginpatipon ni Moises kag ni Aaron kaupod sang sini nga mga pangulo ang bilog nga komunidad sadto mismo nga adlaw. Ginlista nila ang tanan nga lalaki nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw, suno sa ila mga pamilya. 19 Ginlista sila ni Moises didto sa kamingawan sang Sinai, suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

20-43 Amo ini ang kadamuon sang mga lalaki nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw nga puwede magsoldado, nga nalista suno sa ila tribo kag pamilya:

Tribo | Kadamuon
Reuben (ang kamagulangan ni Jacob*) | 46,500
Simeon | 59,300
Gad | 45,650
Juda | 74,600
Isacar | 54,400
Zebulun | 57,400
Efraim nga anak ni Jose | 40,500
Manase nga anak ni Jose | 32,200
Benjamin | 35,400
Dan | 62,700
Asher | 41,500
Naftali | 53,400

44-45 Amo ato ang mga lalaki nga gin-isip ni Moises kag ni Aaron kag sang dose ka pangulo sang Israel. Ang kada isa sa ila nagarepresentar sang iya pamilya, kag nagaedad sila sing 20 ka tuig paibabaw kag puwede magsoldado. 46 Ang kabug-usan nga kadamuon nila, 603,550 tanan.

47 Pero wala malakip diri ang mga kaliwat ni Levi. 48 Kay nagsiling ang Ginoo kay Moises, 49 “Indi pag-ilakip ang tribo ni Levi sa pag-census upod sa iban nga mga Israelinhon nga magaserbisyo sa tion sang inaway. 50 Sa baylo, ihatag sa ila ang responsibilidad sa pagdumala sang Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan, kag sang tanan nga kagamitan sini. Sila ang magdala sang Tolda kag sang tanan nga kagamitan sini, kag kinahanglan nga atipanon nila ini kag magkampo sila sa palibot sini. 51 Kon sayluhon na gani ang Tolda, sila ang maghimos sini, kag kon patindugon naman ini, sila man gihapon ang magpatindog sini. Ang bisan sin-o nga maghimo sang sini nga mga buluhaton sa Tolda, nga indi kaliwat ni Levi, pagapatyon. 52 Magakampo ang mga Israelinhon suno sa ila tribo, kag ang kada tribo may bandera. 53 Pero ang mga kaliwat ni Levi magakampo sa palibot sang Tolda nga sa diin nabutang ang Kasuguan, para indi ako mangakig sa komunidad sang Israel. Ang mga kaliwat ni Levi amo ang responsable sa pag-atipan sa Tolda.”

54 Ginhimo ini tanan sang mga Israelinhon suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

2

Ang Pagplastar sang Kampo sang mga Israelinhon

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 2 “Magkampo ang kada tribo sang Israel sa idalom sang bandera sang ila tagsa ka tribo. Ang Tolda nga Ginapakigkitaan iplastar sa tunga sang kampo. 3-8 Ang mga tribo ni Juda, Isacar, kag Zebulun magkampo sa east, sa idalom sang bandera sang ila tagsa ka tribo. Amo ini ang mga ngalan sang ila mga pangulo kag ang kadamuon sang ila mga tinawo:

Tribo | Pangulo | Kadamuon
Juda | Nashon nga anak ni Aminadab | 74,600
Isacar | Netanel nga anak ni Zuar | 54,400
Zebulun | Eliab nga anak ni Helon | 57,400

9 186,400 tanan ang kadamuon sang sini nga grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Juda. Ini sila amo ang sa unahan kon maglakat ang mga Israelinhon.

10-15 “Ang mga tribo ni Reuben, Simeon, kag Gad magkampo sa south, sa idalom sang bandera sang ila tagsa ka tribo. Amo ini ang mga ngalan sang ila mga pangulo kag ang kadamuon sang ila mga tinawo:

Tribo | Pangulo | Kadamuon
Reuben | Elizur nga anak ni Shedeur | 46,500
Simeon | Shelumiel nga anak ni Zurishadai | 59,300
Gad | Eliasaf nga anak ni Deuel | 45,650

16 151,450 tanan ang kadamuon sang sini nga grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Reuben. Ini sila amo ang ikaduha nga grupo kon maglakat ang mga Israelinhon.

17 “Sunod sa ila amo ang tribo ni Levi nga nagadala sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Ang tanan nga tribo magalakat sang pasunod pareho sang ila posisyon kon magkampo sila, nga ara sa idalom sang ila tagsa ka bandera.

18-23 “Ang mga tribo ni Efraim, Manase, kag Benjamin magkampo sa west, sa idalom sang bandera sang ila tagsa ka tribo. Amo ini ang mga ngalan sang ila mga pangulo kag ang kadamuon sang ila mga tinawo:

Tribo | Pangulo | Kadamuon
Efraim | Elishama nga anak ni Amihud | 40,500
Manase | Gamaliel nga anak ni Pedazur | 32,200
Benjamin | Abidan nga anak ni Gideoni | 35,400

24 108,100 tanan ang kadamuon sang sini nga grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Efraim. Ini sila nagasunod sa tribo ni Levi kon maglakat ang mga Israelinhon.

25-30 “Ang mga tribo ni Dan, Asher, kag Naftali magkampo sa north, sa idalom sang bandera sang ila tagsa ka tribo. Amo ini ang mga ngalan sang ila mga pangulo kag ang kadamuon sang ila mga tinawo:

Tribo | Pangulo | Kadamuon
Dan | Ahiezer nga anak ni Amishadai | 62,700
Asher | Pagiel nga anak ni Ocran | 41,500
Naftali | Ahira nga anak ni Enan | 53,400

31 157,600 tanan ang kadamuon sang sini nga grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Dan. Ini sila ang katapusan nga grupo kon maglakat ang mga Israelinhon. Magalakat sila tanan sa idalom sang ila bandera.”

32 Ang kabug-usan nga kadamuon sang mga Israelinhon nga nalista suno sa ila tribo, 603,550 tanan. 33 Pero wala malakip diri ang mga kaliwat ni Levi, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

34 Gani ginhimo sang mga Israelinhon ang tanan nga ginsugo sang Ginoo kay Moises: ang tagsa ka tribo nagkampo kag nagpanglakaton sa idalom sang ila tagsa ka bandera suno sa ila tribo kag pamilya.

3

Ang mga Kaliwat ni Levi

1 Amo ini ang estorya parte sa mga kaliwat ni Aaron kag ni Moises sang tion nga nagpakighambal ang Ginoo kay Moises didto sa Bukid sang Sinai.

2 Ang mga anak ni Aaron amo sila ni Nadab, Abihu, Eleazar, kag Itamar. Si Nadab ang kamagulangan. 3 Ginpili sila kag gin-ordinahan sa pag-alagad bilang mga pari. 4 Pero si Nadab kag si Abihu napatay sa presensya sang Ginoo sang naggamit sila sang kalayo nga indi amo ang dapat nila gamiton sa ila paghalad sa Ginoo didto sa kamingawan sang Sinai. Napatay sila nga wala sing mga anak, gani si Eleazar kag si Itamar lang ang nag-alagad bilang mga pari sang buhi pa si Aaron.

5 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 6 “Ipatawag ang tribo ni Levi kag dal-a sila kay Aaron nga pari sa pagbulig sa iya. 7 Mag-alagad sila kay Aaron kag sa bilog nga komunidad paagi sa pag-asikaso sang mga buluhaton sa Tolda nga Simbahan, nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan. 8 Sila man ang mag-atipan sa tanan nga kagamitan sa Tolda, kag mag-alagad sa Tolda para sa mga Israelinhon. 9 Itugyan ang mga kaliwat ni Levi kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki para magbulig sa ila. 10 Si Aaron kag ang iya mga anak amo ang pilion mo nga mag-alagad bilang mga pari. Ang bisan sin-o nga maghimo sang buluhaton sang pari sa Tolda nga Simbahan nga indi kaliwat ni Levi dapat patyon.”

11 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Moises, 12 “Ginpili ko ang mga kaliwat ni Levi bilang bulos sa mga kamagulangan nga lalaki sang Israel. Ang tagsa ka kaliwat ni Levi akon, 13 kay ang tagsa ka kamagulangan nga lalaki akon. Sang ginpamatay ko ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Egyptohanon, ginseparar ko para sa akon ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang Israel, tawo man ukon sapat. Gani akon sila. Ako amo ang Ginoo.”

14 Nagsiling ang Ginoo kay Moises didto sa kamingawan sang Sinai, 15 “Isipa ang mga kaliwat nga lalaki ni Levi halin sa isa ka bulan paibabaw, suno sa ila pamilya.” 16 Gani gin-isip sila ni Moises, suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

17 Amo ini ang mga anak ni Levi: si Gershon, si Kohat, kag si Merari. 18 Ang mga anak ni Gershon amo si Libni kag si Shimei. 19 Ang mga anak ni Kohat amo sila ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel. 20 Ang mga anak ni Merari amo si Mali kag si Mushi.

Sila ang mga kaliwat ni Levi, suno sa ila mga pamilya.

21 Ang mga kaliwat ni Gershon amo ang mga pamilya nila ni Libni kag Shimei. 22 Ang kadamuon sang tanan nila nga lalaki nga nagaedad halin sa isa ka bulan paibabaw 7,500. 23 Ang lugar nga ila ginakampuhan ara sa likod sang Tolda nga Simbahan sa west. 24 Ang ila pangulo amo si Eliasaf nga anak ni Lael. 25 Sila ang gintugyanan sa pag-atipan sang sini nga mga kagamitan sang Tolda nga Ginapakigkitaan: ang mga tabon, ang kurtina sang puwertahan sang Tolda, 26 ang mga kurtina sang ugsaran nga nagapalibot sa Tolda kag sa halaran, pati ang kurtina sang puwertahan sang ugsaran, kag ang mga higot. Sila ang responsable sa tanan nga buluhaton nga may kaangtanan sa sini nga mga kagamitan.

27 Ang mga kaliwat ni Kohat amo ang mga pamilya nila ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel. 28 Ang kadamuon sang tanan nila nga lalaki nga nagaedad halin sa isa ka bulan paibabaw 8,600.* Gintugyanan man sila sa pag-atipan sang balaan nga Tolda. 29 Ang lugar nga ila ginakampuhan ara sa south sang Tolda. 30 Kag ang ila pangulo amo si Elizafan nga anak ni Uziel. 31 Sila ang responsable sa pag-atipan sang Kahon sang Kasugtanan, sang lamisa, sang bulutangan sang suga, sang mga halaran, sang mga kagamitan nga ginagamit sang mga pari sa ila pag-alagad, kag sang kurtina sa sulod sang Tolda. Sila ang responsable sa tanan nga buluhaton nga may kaangtanan sa sini nga mga kagamitan. 32 Ang pangulo sang mga kaliwat ni Levi amo si Eleazar nga anak ni Aaron nga pari. Siya ang ginpili nga magdumala sa mga gintugyanan sa pag-atipan sang balaan nga Tolda.

33 Ang mga kaliwat ni Merari amo ang mga pamilya nila ni Mali kag kay Mushi. 34 Ang kadamuon sang tanan nila nga lalaki nga nagaedad halin sa isa ka bulan paibabaw 6,200. 35 Ang ila pangulo amo si Zuriel nga anak ni Abihail. Ang lugar nga ila ginakampuhan ara sa north sang Tolda nga Simbahan. 36 Sila ang gintugyanan sa pag-atipan sang mga tapi nga dingding sang Tolda, sang mga pangbalabag sini, sang mga haligi, kag sang mga pundasyon. Sila ang responsable sa tanan nga buluhaton nga may kaangtanan sa sini nga mga kagamitan. 37 Sila man ang gintugyanan sa pag-atipan sang mga haligi sa palibot sang ugsaran kag sang mga pundasyon sini, sang mga palpal kag mga higot.

38 Ang lugar nga ginakampuhan ni Moises kag ni Aaron kag sang iya mga anak ara sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, sa east. Sila ang gintugyanan sa pagdumala sang mga buluhaton sa balaan nga Tolda para sa mga Israelinhon. Ang bisan sin-o nga maghimo sang buluhaton sang pari sa Tolda nga indi kaliwat ni Levi dapat patyon.

39 Ang kabug-usan nga kadamuon sang mga lalaki nga mga kaliwat ni Levi nga nagaedad halin sa isa ka bulan paibabaw 22,000 tanan. Si Moises kag si Aaron ang nag-isip sa ila, suno sa ginsugo sang Ginoo sa ila.

40 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Isipa kag listaha ang mga ngalan sang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon nga nagaedad halin sa isa ka bulan paibabaw. 41 Idedikar ang mga kaliwat ni Levi sa akon sa baylo sang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon. Idedikar man sa akon ang mga kasapatan sang mga kaliwat ni Levi sa baylo sang tanan nga kamagulangan nga kasapatan sang mga Israelinhon. Ako amo ang Ginoo.”

42-43 Gani gin-isip ni Moises ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon nga nagaedad halin sa isa ka bulan paibabaw, suno sa ginsugo sang Ginoo sa iya. Ang ila kadamuon 22,273.

44 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 45 “Idedikar ang mga kaliwat ni Levi sa akon sa baylo sang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon. Idedikar man sa akon ang mga kasapatan sang mga kaliwat ni Levi sa baylo sang kamagulangan nga mga kasapatan sang mga Israelinhon. Akon ang mga kaliwat ni Levi. Ako amo ang Ginoo. 46 Tungod kay sobra sing 273 ang kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon sa mga kaliwat ni Levi, kinahanglan nga tubuson sila. 47 Ang ibayad sa pagtubos sa kada isa sa ila lima ka bilog nga pilak suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari. 48 Ihatag mo kay Aaron kag sa iya mga anak nga lalaki ang kuwarta nga inugtubos sa sobra nga mga kamagulangan.”

49 Gani ginkolekta ni Moises ang kuwarta nga inugtubos sa kamagulangan nga mga anak sang mga Israelinhon nga sobra sa kadamuon sang mga kaliwat ni Levi. 50 Ang iya nakolekta 1,365 ka bilog nga pilak, suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari. 51 Kag ginhatag niya ini kay Aaron kag sa iya mga anak suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

4

Ang mga Kaliwat ni Kohat

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 2 “I-census ninyo ang mga kaliwat ni Kohat nga sakop sang tribo ni Levi, suno sa ila mga pamilya. 3 Isipa ang tanan nga lalaki nga nagaedad halin sa 30 hasta sa 50 ka tuig nga sarang makaalagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan.

4 “Ang buluhaton sang mga kaliwat ni Kohat sa Tolda nga Ginapakigkitaan amo ang pag-atipan sang labing balaan nga mga butang. 5 Kon maghalin kamo sa inyo ginakampuhan, si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki magsulod sa Tolda kag kuhaon nila ang kurtina sa sulod kag itabon sa Kahon sang Kasuguan.* 6 Dayon tabunan pa gid nila ini sang maayo nga klase sang panit† kag pagkatapos sang tela nga asol, kag dayon igulo nila ang mga tukon nga pangtuwang sini.

7 “Hapinan nila sang tela nga asol ang lamisa nga ginabutangan sang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios; kag ibutang dayon nila sa lamisa ang mga pinggan, mga tasa,‡ mga yahong, mga tibod nga ginasudlan sang mga halad nga ilimnon, kag ang mga tinapay nga ara permi sa lamisa. 8 Pagkatapos tabunan nila ini sang tela nga pula, kag tabunan pa gid dayon sang maayo nga klase sang panit, kag igulo dayon ang mga tukon nga pangtuwang sini.

9 “Ang bulutangan sang suga putson nila sang tela nga asol, pati ang mga suga sini, ang mga kimpit, ang mga inugsalod sa mga upos nga pabilo sang suga, kag mga tibod nga suludlan sang lana sang suga. 10 Putson pa gid nila ini tanan sang maayo nga klase sang panit kag ihigot sa tukon nga pangtuwang.

11 “Tabunan man nila sang tela nga asol ang bulawan nga halaran kag tabunan pa gid sang maayo nga klase sang panit, kag igulo dayon nila ang mga tukon nga pangtuwang sini. 12 Kag ang iban pa nga mga kagamitan nga ginagamit sa pag-alagad sa balaan nga Tolda putson man sang tela nga asol kag sang maayo nga klase sang panit kag ihigot sa tukon nga pangtuwang.

13 “Kinahanglan kuhaon ang abo sa halaran, kag ang halaran tabunan sang tela nga granate.§ 14 Kag ibutang nila sa halaran ang tanan nga kagamitan sini: ang mga bulutangan sang baga, ang mga dako nga tinidor para sa karne, ang mga pala, kag ang mga yahong. Tabunan nila ini sang maayo nga klase sang panit kag igulo dayon nila ang mga tukon nga pangtuwang sini.

15 “Pagkatapos tabon ni Aaron kag sang iya mga anak sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag ang tanan nga kagamitan sini, tuwangan ini sang mga kaliwat ni Kohat kon maghalin na kamo sa inyo ginakampuhan. Pero indi gid nila pagtandugon ining balaan nga mga butang para indi sila mapatay.

“Amo ato ang mga kagamitan sang Tolda nga Ginapakigkitaan nga dal-on sang mga kaliwat ni Kohat. 16 Si Eleazar nga anak ni Aaron nga pari amo ang responsable sa lana para sa suga, sa insenso, sa adlaw-adlaw nga halad nga regalo, kag sa lana nga inughaplas. Siya ang magdumala sa bilog nga Tolda kag sa tanan nga kagamitan sini.”

17 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 18 “Indi ninyo pagpabay-i nga madula ang mga kaliwat ni Kohat sa lahi ni Levi. 19 Amo ini ang inyo himuon para indi sila mapatay kon magpalapit sila sa labing balaan nga mga butang: Updan sila ni Aaron kag sang iya mga anak kon magsulod sila sa Tolda kag hambalan nila sila kon ano ang ila dapat himuon kag kon ano ang ila dal-on. 20 Kay kon indi sila pag-updan, indi gid sila magsulod sa pagtan-aw sang balaan nga mga butang bisan dali lang, para indi sila mapatay.”

Ang mga Kaliwat ni Gershon

21 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 22 “I-census man ang mga kaliwat ni Gershon suno sa ila pamilya. 23 Isipa ang tanan nga lalaki nga nagaedad halin sa 30 hasta sa 50 ka tuig nga sarang makaalagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan.

24 “Ang buluhaton sang mga kaliwat ni Gershon amo ang pagdala sang mga masunod: 25 ang mga kurtina sang Tolda nga Simbahan (nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan), ang tanan nga tabon sini kag mga kurtina sa puwertahan, 26 ang mga kurtina sa ugsaran nga nagapalibot sa Tolda kag halaran, ang kurtina sa puwertahan sang ugsaran, ang mga higot, kag ang tanan nga kagamitan nga ginagamit sa pag-alagad sa Tolda. Sila ang maghimo sang tanan nga buluhaton nga may kaangtanan sa sini nga mga kagamitan. 27 Si Aaron kag ang iya mga anak amo ang magadumala sa mga kaliwat ni Gershon parte sa ila mga buluhaton, magdala man sang mga kagamitan ukon maghimo sang iban nga mga buluhaton. Kamo ni Aaron ang magsiling kon ano ang ila dal-on. 28 Amo ini ang buluhaton sang mga kaliwat ni Gershon sa Tolda nga Ginapakigkitaan. Panguluhan sila ni Itamar nga anak ni Aaron nga pari.

Ang mga Kaliwat ni Merari

29 “I-census mo man ang mga kaliwat ni Merari suno sa ila mga pamilya. 30 Isipa ang tanan nga lalaki nga nagaedad halin sa 30 hasta sa 50 ka tuig nga sarang makaalagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 31 Amo ini ang ila buluhaton sa Tolda nga Ginapakigkitaan: sila ang magdala sang mga tapi nga dingding sang Tolda, sang mga pangbalabag sini, sang mga haligi, kag sang mga pundasyon. 32 Sila man ang magdala sang mga haligi nga ginatakdan sang mga kurtina sang ugsaran nga nagapalibot sa Tolda. Kag sila man ang magdala sang mga pundasyon sini, sang mga palpal, kag sang mga higot. Sila ang maghimo sang tanan nga buluhaton nga may kaangtanan sa sini nga mga kagamitan. Kamo ni Aaron ang magsiling sa kada isa sa ila kon ano ang ila dal-on. 33 Amo ini ang buluhaton sang mga kaliwat ni Merari sa Tolda nga Ginapakigkitaan. Panguluhan sila ni Itamar nga anak ni Aaron nga pari.”

Ang Pag-census sa mga Kaliwat ni Levi

34-48 Bilang pagtuman sa sugo sang Ginoo, gin-census nila ni Moises, Aaron kag sang mga pangulo sang komunidad sang Israel ang mga kaliwat ni Kohat, Gershon, kag Merari suno sa ila mga pamilya. Ginlista nila ang tanan nga lalaki nga nagaedad halin sa 30 hasta sa 50 ka tuig nga sarang makaalagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan, kag amo ini ang ila kadamuon:

Pamilya | Kadamuon
Kohat | 2,750
Gershon | 2,630
Merari | 3,200

Ang kabug-usan nga kadamuon nila, 8,580 tanan.

49 Gani suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises, gin-isip ang kada isa sa ila kag ginhatagan sang iya buluhaton kag ginhambalan kon ano ang iya dal-on.

5

Ang Pagtinlo sang Kampo

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Sugua ang mga Israelinhon nga paguwaon nila sa kampo ang bisan sin-o nga may delikado nga balatian sa panit,* ukon may nagaguwa sa iya kinatawo tungod sa balatian, ukon nangin mahigko siya tungod nakatandog siya sang patay. 3 Huo, paguwaa ninyo sila, lalaki man ukon babayi para indi nila mahigkuan ang ila kampo, nga sa diin nagapuyo ako upod sa inyo.” 4 Gani ginpaguwa sang mga Israelinhon ato nga mga tawo sa kampo suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

Ang Bayad sa Tawo nga Ginhimuan sang Malain

5 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 6 “Silinga ang mga Israelinhon nga kon ang isa ka lalaki ukon babayi naglapas sa luyag sang Ginoo paagi sa paghimo sang malain sa iya isigkatawo, ina nga tawo nakasala. 7 Kinahanglan nga ituad niya ang iya sala nga nahimo, kag bayaran niya sing bug-os ang pagkabutang nga iya ginkuha ukon ginpierdi, kag dugangan pa niya sing 20 porsiyento sang bili sini. Ihatag niya ini tanan sa tawo nga nahimuan niya sang malain. 8 Pero kon ang nahimuan sang malain patay na kag wala siya sing malapit nga paryente nga magbaton sini nga bayad, ang bayad iya na sang Ginoo kag kinahanglan nga ihatag ini sa pari, upod sang karnero nga ihalad sang pari sa pagtubos sang sala sang amo nga tawo. 9 Ang tanan nga balaan nga regalo nga ginadala sang mga Israelinhon sa mga pari mangin iya sang mga pari. 10 Huo, mangin iya na sang mga pari ining balaan nga mga halad.”

Ang Parte sa Babayi nga Ginasuspetsuhan nga Nagapanginlalaki

11 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Moises, 12 “Ihambal ini sa mga Israelinhon: Halimbawa ang isa ka lalaki nagasuspetso nga ang iya asawa nagluib kag nangin indi matutom sa iya, 13 kay sa banta niya naghulid ini sa isa ka lalaki. Pero wala niya ini makita kag wala siya sang prueba. Kag wala sing may magtestigo kontra sa mahigko nga buhat sang iya asawa, kay wala sing may nakakita sa iya sa akto. 14-15 Kon magpangimon kag magsuspetso gani siya sa iya asawa, kinahanglan nga dal-on niya siya sa pari, bisan indi matuod nga naghimo siya sining mahigko nga buhat. Kag kinahanglan nga magdala ang bana sang halad para sa iya asawa nga duha ka kilo nga harina nga barley. Kinahanglan nga indi niya ini pagbutangan sang lana ukon insenso, kay halad ini nga bilang regalo nga ihalad niya tungod sang iya pagsuspetso sa iya asawa. Isa ini ka halad sa paghibalo kon bala nakasala ang iya asawa ukon wala.

16 “Dal-on sang pari ang babayi sa akon presensya, 17 kag dayon magbutang ang pari sang balaan nga tubig sa kolon, kag butangan niya ini nga tubig sang yab-ok nga halin sa salog sang Tolda nga Simbahan. 18 Kon napatindog na sang pari ang babayi sa akon presensya, bunghayon sang pari ang buhok sang babayi kag ibutang sa iya kamot ang halad nga regalo para sa paghibalo kon bala nakasala siya ukon wala. Ginhalad ini sang iya bana tungod sang iya pagsuspetso sa iya. Pagkatapos uyatan sang pari ang kolon nga may mapait nga tubig nga nagadala sang mga pagpakamalaot, 19 kag dayon pasumpaon niya ang babayi kon nagpanginlalaki siya ukon wala, kag silingan, ‘Kon wala mo ginhigkuan ang imo kaugalingon paagi sa pagpakighilawas sa iban nga lalaki, indi ka mahalitan sang pagpakamalaot nga ginadala sang sining mapait nga tubig. 20 Pero kon ginhigkuan mo ang imo kaugalingon paagi sa pagpakighilawas sa lalaki nga indi mo bana, 21 nagasumpa ako nga mangin halimbawa ikaw sa mga tawo sang pagpakamalaot sang Ginoo sa tion nga indi ka na makabata.† 22 Kabay pa nga ini nga tubig nga nagadala sang pagpakamalaot magsulod sa imo lawas para indi ka na makabata.’ Dayon masiling ang babayi, ‘Komporme ako.’

23 “Dayon isulat sang pari ini nga mga sumpa sa linukot nga sululatan kag hugasan niya ini didto sa mapait nga tubig. 24 (Kon ipainom na sa babayi ang mapait nga tubig nga nagadala sang mga pagpakamalaot, mangin kabangdanan ini sang iya puwerte nga pag-antos kon may sala siya.) 25 Kuhaon sang pari sa kamot sang babayi ang halad nga regalo nga ginhalad sang iya bana tungod sang iya pagsuspetso, kag bayawon ini sang pari sa akon presensya kag dal-on dayon sa halaran. 26 Magkuha ang pari sang isa ka hakop sang sini nga halad nga para sa paghibalo kon bala nakasala ang babayi ukon wala, kag dayon sunugon ini sa halaran. Pagkatapos ipainom niya sa babayi ang tubig. 27 Kon matuod nga ginhigkuan niya ang iya kaugalingon paagi sa pagluib sa iya bana, ang tubig nga iya gin-inom nga nagadala sang mga pagpakamalaot magapaantos sa iya sing puwerte gid. Indi na siya makabata kag mangin halimbawa siya sa mga tawo sang pagpakamalaot sang Dios. 28 Pero kon wala niya ginhigkuan ang iya kaugalingon, indi siya mahalitan, kag makabata siya.

29 “Amo ini ang kasuguan parte sa bana nga nagasuspetso sa iya asawa. Kon ginhigkuan sang asawa ang iya kaugalingon paagi sa pagluib sa iya bana, 30 ukon nagsuspetso ang bana sa iya asawa nga nagapanginlalaki siya, kinahanglan patindugon sang pari ang amo nga asawa sa akon presensya kag ipatuman ini nga mga kasuguan sa iya. 31 Ang bana wala sing salabton, pero ang asawa may salabton kon nakasala siya, kag magaantos siya sa iya sala.”

6

Ang Pagsulundan Parte sa Nazareo

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga kon ang isa ka lalaki ukon babayi maghimo sang isa ka espesyal nga panaad nga idedikar niya ang iya kaugalingon sa pag-alagad sa akon bilang Nazareo,* 3 kinahanglan indi siya mag-inom sang bino nga halin sa ubas kag sang iban pa nga makahulubog nga mga ilimnon. Indi man siya mag-usar sang langgaw nga halin sa ubas kag sang langgaw nga halin sa iban pa nga makahulubog nga mga ilimnon. Indi man siya mag-inom sang duga sang ubas, ukon magkaon sang ubas ukon pasas. 4 Samtang isa siya ka Nazareo, kinahanglan nga indi gid siya magkaon sang bisan ano nga naghalin sa ubas, bisan gani sang liso ukon panit sini.

5 “Indi man niya pagpaguntingan ang iya buhok samtang wala pa matapos ang iya panaad sa pag-alagad sa Ginoo. Kinahanglan nga iseparar siya para sa Ginoo hasta matapos ang tion sang iya panaad. Gani pabay-an lang niya nga maglaba ang iya buhok. 6 Kag samtang wala pa matapos ang iya panaad sa pag-alagad sa Ginoo, kinahanglan nga indi siya magpalapit sa patay, 7 bisan iya pa ini nga amay, iloy, ukon utod. Indi gid niya paghigkuan ang iya kaugalingon tungod sa ila. Kay ang iya buhok simbolo sang pagdedikar niya sang iya kabuhi sa Dios.† 8 Gani sa bilog nga tiyempo sang iya pagdedikar sang iya kabuhi, ginseparar siya para sa Ginoo.

9 “Kon may napatay gulpi sa iya tupad, kag tungod sini nadagtaan ang iya buhok‡ nga simbolo sang iya pagdedikar sa Ginoo, kinahanglan nga maghulat siya sang pito ka adlaw, kag dayon pakiskisan niya ang iya buhok. Ang ikapito nga adlaw amo ang adlaw sang iya pagpakatinlo. 10 Dayon sa ikawalo nga adlaw, kinahanglan nga magdala siya sang duha ka pating ukon duha ka tukmo sa pari didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 11 Ang isa ihalad sang pari bilang halad sa pagpakatinlo kag ang isa bilang halad nga ginasunog. Sa sini nga paagi matubos ang tawo sa iya sala nga nakatandog siya sang patay. Sa sina mismo nga adlaw, idedikar niya liwat ang iya kaugalingon§kag patubuon niya liwat ang iya buhok. 12 Ang nagligad nga mga inadlaw sang iya pag-alagad sa Ginoo indi pag-isipon nga parte sang iya pagtuman sang iya panaad, tungod kay nadagtaan siya paagi sa pagtandog sang patay. Kinahanglan nga idedikar niya liwat ang iya kaugalingon hasta matapos ang iya panaad, kag magdala siya sang lalaki nga karnero bilang halad nga bayad sa sala.

13 “Amo ini ang pagsulundan kon matapos na niya ang iya panaad bilang Nazareo: Kinahanglan nga magkadto siya sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 14 Maghalad siya didto sa Ginoo sining masunod nga mga sapat nga wala sing deperensya: isa ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig bilang halad nga ginasunog, isa ka babayi nga karnero nga isa man ka tuig bilang halad sa pagpakatinlo, kag isa ka gulang nga karnero nga lalaki bilang halad nga para sa maayo nga relasyon. 15 Luwas sini, maghalad man siya sang mga halad nga regalo, mga halad nga ilimnon, kag isa ka basket nga tinapay nga wala sing inugpahabok, nga hinimo halin sa maayo nga klase nga harina. Ang iban nga mga tinapay madamol nga ginmikslahan sang mantika, kag ang iban manipis nga ginlamhitan sang mantika.

16 “Ang pari amo ang magahalad sini sa Ginoo: Ihalad niya ang halad sa pagpakatinlo kag ang halad nga ginasunog; 17 dayon ihalad man niya ang lalaki nga karnero bilang halad nga para sa maayo nga relasyon kaupod ang isa ka basket nga tinapay nga wala sing inugpahabok. Kag ihalad man niya ang mga halad nga regalo kag ang mga halad nga ilimnon.

18 “Dayon, pakiskisan sang Nazareo ang iya buhok nga simbolo sang pagdedikar niya sang iya kabuhi sa Ginoo, didto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Sunugon niya dayon ini sa kalayo nga ginasunugan sang halad nga para sa maayo nga relasyon. 19 Pagkatapos sini, ibutang sang pari sa kamot sang Nazareo ang abaga sang karnero nga ginlaga kag ang manipis kag madamol nga mga tinapay nga wala sing inugpahabok nga halin sa basket. 20 Dayon kuhaon ini sang pari kag bayawon sa presensya sang Ginoo bilang halad nga ginabayaw. Balaan ini nga parte sang halad, kag iya na ini sang pari, pati ang dughan kag paa sang karnero nga ginbayaw man sa Ginoo. Pagkatapos sini, puwede na makainom sang bino ang Nazareo.

21 “Amo ina ang pagsulundan para sa isa ka Nazareo. Pero kon magpromisa ang isa ka Nazareo nga maghalad siya sa Ginoo nga sobra sa ginapatuman sa iya panaad bilang isa ka Nazareo, dapat tumanon gid niya ini.”

Ang Bendisyon sang mga Pari

22 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 23 “Silinga si Aaron kag ang iya mga anak nga lalaki nga amo ini ang ila isiling kon magbendisyon sila sa mga Israelinhon:

24 “ ‘Kabay pa nga pakamaayuhon kamo

sang Ginoo.

25 Kabay pa nga ipakita sang Ginoo ang iya kaayo

kag kaluoy sa inyo.

26 Kag kabay pa nga magmaalwan ang Ginoo sa inyo

kag hatagan niya kamo sang maayo nga kahimtangan.’

27 “Sa sini nga paagi mapahayag nila sa mga Israelinhon kon sin-o ako, kag pakamaayuhon ko sila.”

7

Ang mga Halad para sa Pagdedikar sang Tolda nga Simbahan

1 Pagkatapos nga naplastar ni Moises ang Tolda nga Simbahan, ginwisikan niya ini sang lana kag gindedikar pati ang tanan nga kagamitan sini. Amo man ang iya ginhimo sa halaran kag sa tanan nga kagamitan sini. 2 Dayon nagdala sang mga halad sa Ginoo ang mga pangulo sang Israel, nga mga pangulo sang kada tribo. Sila ang gintugyanan sa pagpang-census. 3 Nagdala sila sa presensya sang Ginoo sang anom ka karo kag dose ka baka—isa ka karo sa kada duha ka pangulo kag isa ka baka sa kada isa sa ila. Gindala nila ini sa atubangan sang Tolda nga Simbahan.

4 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 5 “Batuna ang ila halad agod gamiton para sa mga buluhaton sa Tolda nga Ginapakigkitaan.* Ihatag ini sa mga kaliwat ni Levi suno sa ila tagsa ka buluhaton.”

6 Gani ginbaton ni Moises ang mga karo kag ang mga baka kag ginhatag ini sa mga kaliwat ni Levi. 7 Ginhatag niya ang duha ka karo kag apat ka baka sa mga kaliwat ni Gershon para sa ila buluhaton. 8 Kag ginhatag niya ang apat ka karo kag walo ka baka sa mga kaliwat ni Merari para man sa ila buluhaton. Sila tanan ginapanguluhan ni Itamar nga anak ni Aaron nga pari. 9 Pero wala paghatagi ni Moises sang karo ukon baka ang mga kaliwat ni Kohat kay sila ang gintugyanan sa pagtuwang sang balaan nga mga butang sang Tolda.

10 Ang mga pangulo nagdala man sang ila mga halad para sa pagdedikar sang halaran sang tion nga gindedikar ini. 11 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Kinahanglan nga sa kada adlaw may isa ka pangulo nga magdala sang iya halad para sa pagdedikar sang halaran.”

12-83 Amo ini sila ang nagdala sang ila mga halad:

Sang nahauna nga adlaw, si Nashon nga anak ni Aminadab, nga pangulo sang tribo ni Juda.

Sang ikaduha nga adlaw, si Netanel nga anak ni Zuar, nga pangulo sang tribo ni Isacar.

Sang ikatatlo nga adlaw, si Eliab nga anak ni Helon, nga pangulo sang tribo ni Zebulun.

Sang ikaapat nga adlaw, si Elizur nga anak ni Shedeur, nga pangulo sang tribo ni Reuben.

Sang ikalima nga adlaw, si Shelumiel nga anak ni Zurishadai, nga pangulo sang tribo ni Simeon.

Sang ikaanom nga adlaw, si Eliasaf nga anak ni Deuel, nga pangulo sang tribo ni Gad.

Sang ikapito nga adlaw, si Elishama nga anak ni Amihud, nga pangulo sang tribo ni Efraim.

Sang ikawalo nga adlaw, si Gamaliel nga anak ni Pedazur, nga pangulo sang tribo ni Manase.

Sang ikasiyam nga adlaw, si Abidan nga anak ni Gideoni, nga pangulo sang tribo ni Benjamin.

Sang ikanapulo nga adlaw, si Ahiezer nga anak ni Amishadai, nga pangulo sang tribo ni Dan.

Sang ikaonse nga adlaw, si Pagiel nga anak ni Ocran, nga pangulo sang tribo ni Asher.

Kag sang ikadose nga adlaw, si Ahira nga anak ni Enan, nga pangulo sang tribo ni Naftali.

Ang kada isa sa ila nagdala sang sini nga mga halad: isa ka pilak nga bandehado nga may kabug-aton nga mga isa ka kilo kag tunga, kag isa ka pilak nga yahong nga may kabug-aton nga mga 800 ka gramo suno sa kilohan sang mga pari. Ang kada isa sini ginpuno nila sang maayo nga klase sang harina nga ginmikslahan sang mantika para sa halad nga regalo. Nagdala man ang kada isa sa ila sang isa ka bulawan nga tasa† nga may kabug-aton nga mga 120 ka gramo nga puno sang insenso; isa ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag isa ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig bilang halad nga ginasunog; isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo; kag duha ka turo nga baka, lima ka gulang nga karnero nga lalaki, lima ka kanding nga lalaki, kag lima ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig bilang halad nga para sa maayo nga relasyon.

84 Amo ini tanan ang mga halad sang dose ka pangulo sang mga Israelinhon para sa pagdedikar sang halaran: dose ka pilak nga bandehado, dose ka pilak nga yahong, kag dose ka bulawan nga tasa.

85 Ang kada pilak nga bandehado may kabug-aton nga mga isa ka kilo kag tunga, kag ang kada pilak nga yahong may kabug-aton nga mga 800 ka gramo. Ang kabug-aton nila tanan mga 28 ka kilo suno sa kilohan sang mga pari.

86 Ang dose ka bulawan nga tasa nga puno sang insenso may kabug-aton nga mga 120 ka gramo kada isa suno sa kilohan sang mga pari. Ang kabug-aton nila tanan mga 1,440 ka gramo.

87 Ang mga sapat nga ginhatag para sa halad nga ginasunog: dose ka bataon nga baka, dose ka gulang nga karnero nga lalaki kag dose ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad, upod sa sini ang mga halad nga regalo. Ang halad sa pagpakatinlo: dose ka kanding nga lalaki.

88 Ang mga sapat nga halad para sa maayo nga relasyon: 24 ka turo nga baka, 60 ka gulang nga karnero nga lalaki, 60 ka kanding nga lalaki, kag 60 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad.

Amo ini tanan ang mga halad sang pagdedikar sang halaran.

89 Kon magsulod si Moises sa Tolda nga Ginapakigkitaan sa pagpakighambal sa Ginoo, mabatian niya ang tingog nga nagapakighambal sa iya halin sa tunga sang duha ka kerubin, sa ibabaw sang takop sang Kahon sang Kasuguan. Didto nagapakighambal ang Ginoo kay Moises.

8

Ang Pagbutang sang mga Suga

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga si Aaron nga kon ibutang na niya ang pito ka suga, kinahanglan nga iplastar niya ini nga ang sanag sini magabanaag sa atubangan sang bulutangan sini.”

3 Gani ginhimo ini ni Aaron; ginplastar niya ang mga suga nga ang sanag sini nagabanaag sa atubangan, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises. 4 Bulawan ang bug-os nga bulutangan sang suga, halin sa idalom hasta sa ibabaw, suno sa desinyo nga ginpakita sang Ginoo kay Moises.

Ang Pagdedikar sang mga Kaliwat ni Levi

5 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 6 “Paina ang mga kaliwat ni Levi sa iban nga mga Israelinhon, kag tinlui sila.* 7 Amo ini ang imo himuon sa pagtinlo sa ila: Wisikan mo sila sang tubig nga ginagamit sa pagpakatinlo, kag pakiskisi ang bilog nila nga lawas kag palabhi ang ila mga bayo. Dayon kabigon na sila nga matinlo. 8 Pagkatapos pakuhaon mo sila sang bataon nga baka kag sang halad nga regalo. Ini nga halad dapat maayo nga klase sang harina nga ginmikslahan sang mantika. Pakuhaon mo man sila sang isa pa ka bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo.

9 “Dayon patipunon mo ang bilog nga komunidad sang Israel kag idedikar ang mga kaliwat ni Levi sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 10 Dal-on mo ang mga kaliwat ni Levi sa akon presensya kag itungtong sang mga Israelinhon ang ila mga kamot sa mga ulo sang mga kaliwat ni Levi. 11 Si Aaron amo ang magdedikar sa ila sa akon presensya bilang espesyal nga halad† halin sa mga Israelinhon, para makaalagad sila sa akon.

12 “Dayon itungtong sang mga kaliwat ni Levi ang ila mga kamot sa ulo sang duha ka bataon nga baka para sa akon. Ang isa halad sa pagpakatinlo, kag ang isa halad nga ginasunog, para matubos sila sa ila mga sala. 13 Dayon patinduga sila sa atubangan ni Aaron kag sang iya mga anak nga lalaki kag idedikar sila bilang espesyal nga halad sa akon. 14 Sa sini nga paagi painon mo ang mga kaliwat ni Levi sa iban nga mga Israelinhon, kag mangin akon sila.

15 “Pagkatapos nga matinluan mo na ang mga kaliwat ni Levi kag madedikar sila sa akon bilang espesyal nga halad, makaalagad na sila sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 16 Sila ang mga Israelinhon nga ginseparar para lang gid sa akon sa baylo sang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang mga Israelinhon. 17 Kay ang tagsa ka kamagulangan sa Israel akon, tawo man ukon sapat. Sang ginpamatay ko ang tanan nga kamagulangan sang mga Egyptohanon, ginseparar ko para sa akon ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang Israel. 18 Kag ginkuha ko ang mga kaliwat ni Levi sa baylo sang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang Israel. 19 Sa tanan nga Israelinhon, ang mga kaliwat ni Levi ang ginpili ko nga magbulig kay Aaron kag sa iya mga anak. Magaalagad sila sa Tolda nga Ginapakigkitaan para sa mga Israelinhon, kag magahimo sila sang mga seremonya para matubos ang mga Israelinhon sa ila mga sala, agod wala sing kahalitan nga mag-abot sa ila kon magpalapit sila sa Tolda nga Ginapakigkitaan.”

20 Gani ginhimo nila ni Moises, ni Aaron kag sang bilog nga komunidad sang Israel ang ginsugo sang Ginoo kay Moises nga himuon para sa mga kaliwat ni Levi. 21 Nagpakatinlo‡ ang mga kaliwat ni Levi kag ginlabhan nila ang ila mga bayo. Dayon gindedikar sila ni Aaron sa presensya sang Ginoo bilang espesyal nga halad, kag naghimo si Aaron sang seremonya para matubos sila sa ila mga sala, kag para makabig sila nga matinlo. 22 Pagkatapos sina, nag-alagad na ang mga kaliwat ni Levi sa Tolda nga Ginapakigkitaan sa idalom sang pagdumala ni Aaron kag sang iya mga anak. Gani ginhimo nila sa mga kaliwat ni Levi ang suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

23 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 24 “Ini nga mga pagsulundan para sa mga kaliwat ni Levi: Magsugod ang mga kaliwat ni Levi sa pag-alagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan sa edad nga 25, 25 kag mag-untat sila sa pag-alagad sa edad nga 50. Kag kon magretiro na sila, 26 puwede sila makabulig-bulig sa ila kapareho nga mga Levita paagi sa pag-alagad bilang manugbantay sa Tolda, pero indi gid sila maghimo sang mga buluhaton sa Tolda. Amo ina ang mga katungdanan sang mga kaliwat ni Levi nga ipatuman mo sa ila.”

9

1 Sang nahauna nga bulan sang ikaduha nga tuig halin sang pagguwa sang mga Israelinhon sa Egypt, nagsiling ang Ginoo kay Moises didto sa kamingawan sang Sinai, 2 “Ipasaulog sa mga Israelinhon ang Piesta sang Paglabay sang Anghel sa natalana nga tion, 3 umpisa sa pagsalop sang adlaw sa ika-14 nga adlaw sang sini nga bulan. Kinahanglan nga sundon gid ninyo ang tanan nga pagsulundan parte sa sini nga piesta.”

4 Gani ginsilingan ni Moises ang mga Israelinhon sa pagsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel, 5 kag gintuman nila ini didto sa kamingawan sang Sinai sang pagsalop sang adlaw sa ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan. Ginhimo ini sang tanan nga Israelinhon suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

6 Pero may iban sa ila nga wala nakasaulog sang sini nga piesta, tungod kay sa sina nga adlaw ginkabig sila nga mahigko tungod nga nakatandog sila sang patay. Gani sadto mismo nga adlaw nagkadto sila kay Moises kag kay Aaron 7 kag nagsiling, “Nangin mahigko kami tungod nakatandog kami sang patay, pero ngaa bala nga indi kami pagtugutan sa pagselebrar sang sini nga piesta kag sa paghalad sang mga halad sa Ginoo upod sa iban nga mga Israelinhon sa natalana nga tion?” 8 Nagsabat si Moises sa ila, “Maghulat lang anay kamo hasta mahibaluan ko kon ano ang isugo sang Ginoo sa akon parte sa inyo.”

9 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 10 “Silinga ang mga Israelinhon nga ang bisan sin-o sa ila ukon sa ila mga kaliwat nga nangin mahigko tungod sa pagtandog sang patay ukon tungod nagbiyahe siya sa malayo, makasaulog gihapon sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. 11 Saulugon nila ini pagkaligad sang isa ka bulan, umpisa sa pagsalop sang adlaw sa ika-14 nga adlaw sang ikaduha nga bulan. Magakaon sila sang karnero nga may upod nga tinapay nga wala sing inugpahabok kag sang mapait nga tanom. 12 Kinahanglan nga wala gid sila sing may ibilin sini pagkaaga, kag indi man nila pagbalion ang mga tul-an sang karnero. Kon magsaulog sila sang Piesta sang Paglabay sang Anghel, kinahanglan nga sundon gid nila ang tanan nga pagsulundan parte sini.

13 “Pero ang tawo nga indi magsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel, bisan matinlo siya kag wala nagbiyahe sa malayo, ina nga tawo dapat indi na pagkabigon nga sakop ninyo, tungod kay wala siya naghalad sang halad para sa Ginoo sa natalana nga tion. Ina nga tawo magaantos sa iya nga sala.

14 “Kon ang pangayaw nga nagaestar upod sa inyo gusto magsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel, kinahanglan nga saulugon niya ini suno sa tanan nga pagsulundan parte sini. Pareho lang ang mga pagsulundan para sa mga tumandok nga mga Israelinhon kag sa mga pangayaw.”

Ang Panganod sa Tolda nga Simbahan

(Exo. 40:34-38)

15 Sang adlaw nga ginpatindog ang Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan, ginlikupan ini sang panganod. Halin sa gab-i hasta sa aga nagasiga ang panganod nga daw sa kalayo. 16 Amo ini ang nagakatabo permi—nagalikop ang panganod sa Tolda kon adlaw kag nagasiga ini nga daw sa kalayo kon gab-i. 17 Kon mag-alsa na gani ang panganod sa ibabaw sang Tolda kag maghalin, nagahalin man ang mga Israelinhon, kag kon diin gani magpundo ang panganod didto man sila nagakampo. 18 Gani nagalakat kag nagakampo ang mga Israelinhon suno sa mando sang Ginoo. Wala sila nagalakat kon nagalikop pa ang panganod sa Tolda. 19 Bisan magdugay ang panganod sa ibabaw sang Tolda, nagahulat lang sila sa sugo sang Ginoo kag wala sila nagahalin. 20 Kon kaisa mga pila lang ka adlaw ang panganod sa ibabaw sang Tolda, gani ang mga tawo nagapabilin man sing pila lang ka adlaw. Dayon suno sa mando sang Ginoo nagahalin sila. 21 Kon kaisa man nagapabilin ini sa isa lang ka gab-i kag pagkaaga nagapaibabaw ini, kag nagalakat man dayon ang mga Israelinhon. Bisan gab-i ukon adlaw, basta magpaibabaw ang panganod nagalakat man ang mga Israelinhon. 22 Kon magpabilin man ang panganod sa ibabaw sang Tolda sing duha ka adlaw ukon mga isa ka bulan ukon mga isa ka tuig, nagapabilin man ang mga Israelinhon sa ila kampo. Pero kon magpaibabaw na gani ang panganod, nagalakat man dayon sila. 23 Gani nagakampo kag nagalakat ang mga Israelinhon suno sa mando sang Ginoo. Kag gintuman nila ang mga sugo sang Ginoo paagi kay Moises.

10

Ang mga Trumpeta nga Pilak

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Magpahimo ka sang duha ka trumpeta nga pilak kag gamiton mo ini sa pagtipon sa komunidad kag sa pagpreparar sa ila sa paglakat. 3 Kon patunugon na gani sing dungan ining duha ka trumpeta, magtipon ang bilog nga komunidad sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 4 Kon isa lang ang patunugon, ang mga pangulo lang sang kada tribo ang magtipon sa imo atubangan. 5 Kon patunugon gani ang trumpeta sa pagpreparar sa mga tawo sa paglakat, ang mga tribo sa east sang Tolda amo ang una nga maglakat. 6 Kon patunugon gani ang trumpeta sa ikaduha nga beses, ang tribo naman sa south sang Tolda ang maglakat. Ini nga pagpatunog amo ang tanda sang ila paglakat. 7 Pero lain ang pagpatunog sang trumpeta kon magpatipon sa ila.

8 “Ang mga kaliwat lang ni Aaron nga mga pari ang magpatunog sang mga trumpeta. Ini nga pagsulundan dapat ninyo tumanon kag sang inyo mga kaliwat hasta san-o.

9 “Kon ara na kamo sa inyo duta, kag magpakig-away kamo kontra sa inyo mga kaaway nga nagadaogdaog sa inyo, patunuga ninyo ang mga trumpeta para ako, ang Ginoo nga inyo Dios, magadumdom sa inyo kag magaluwas sa inyo sa inyo mga kaaway. 10 Kag sa tion sang inyo pagkinalipay—sa inyo pagsaulog sang natalana nga mga piesta pati na sang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan—patunugon man ninyo ang mga trumpeta kon maghalad kamo sang mga halad nga ginasunog kag halad nga para sa maayo nga relasyon. Ini nga mga trumpeta magapadumdom sa akon nga inyo Dios sang akon kasugtanan sa inyo. Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.”

Naghalin ang mga Israelinhon sa Sinai

11 Sang ika-20 nga adlaw sang ikaduha nga bulan, sang ikaduha nga tuig halin sang pagguwa sang mga Israelinhon sa Egypt, nagpaibabaw ang panganod halin sa Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan. 12 Dayon naghalin ang mga Israelinhon sa kamingawan sang Sinai kag nagpanglakaton sila nga nagabalhin-balhin sang lugar, hasta nga nagpundo ang panganod sa kamingawan sang Paran. 13 Amo ini ang nahauna nga tion nga naglakat sila suno sa sugo sang Ginoo paagi kay Moises. 14 Ang nahauna nga grupo sang mga tribo nga naglakat dala ang ila bandera amo ang grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Juda. Ang pangulo sang tribo ni Juda amo si Nashon nga anak ni Aminadab. 15 Ang pangulo sang tribo ni Isacar amo si Netanel nga anak ni Zuar, 16 kag ang pangulo sang tribo ni Zebulun amo si Eliab nga anak ni Helon.

17 Pagkatapos nga nabungkag ang Tolda nga Simbahan, gindala ini sang mga kaliwat ni Gershon kag sang mga kaliwat ni Merari, kag nagsunod sila sa paglakat.

18 Ang sunod nga grupo nga naglakat dala ang ila bandera amo ang grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Reuben. Ang pangulo sang tribo ni Reuben amo si Elizur nga anak ni Shedeur. 19 Ang pangulo sang tribo ni Simeon amo si Shelumiel nga anak ni Zurishadai, 20 kag ang pangulo sang tribo ni Gad amo si Eliasaf nga anak ni Deuel.

21 Dayon ang sunod nga naglakat amo ang mga kaliwat ni Kohat nga nagadala sang balaan nga mga kagamitan sang Tolda nga Simbahan. Kinahanglan naplastar na ang Tolda antes sila mag-abot sa sunod nga lugar nga ila kampuhan.

22 Ang sunod nga grupo nga naglakat dala ang ila bandera amo ang grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Efraim. Ang pangulo sang tribo ni Efraim amo si Elishama nga anak ni Amihud. 23 Ang pangulo sang tribo ni Manase amo si Gamaliel nga anak ni Pedazur, 24 kag ang pangulo sang tribo ni Benjamin amo si Abidan nga anak ni Gideoni.

25 Ang katapusan nga grupo nga naglakat dala ang ila bandera amo ang grupo nga ginapangunahan sang tribo ni Dan. Sila ang mga guwardya sa likod sang tanan nga grupo. Ang pangulo sang tribo ni Dan amo si Ahiezer nga anak ni Amishadai. 26 Ang pangulo sang tribo ni Asher amo si Pagiel nga anak ni Ocran, 27 kag ang pangulo sang tribo ni Naftali amo si Ahira nga anak ni Enan.

28 Amo ato ang pagpasunod sa mga tribo sang Israel nga naglakat sing grupo-grupo.

29 Karon, nagsiling si Moises kay Hobab nga iya bayaw nga anak ni Reuel nga Midianhon, “Malakat na kami sa lugar nga ginsiling sang Ginoo nga ihatag niya sa amon. Gani upod ka sa amon kag indi ka namon pagpabay-an, kay nagpromisa ang Ginoo nga pakamaayuhon niya ang Israel.” 30 Pero nagsabat si Hobab, “Indi ko. Mabalik ako sa akon lugar kag sa akon mga kasimanwa.” 31 Nagsiling si Moises, “Kon mahimo indi kami pagbayai. Ikaw ang nakahibalo kon diin ang maayo nga lugar sa kamingawan nga amon kampuhan. Ikaw ang maggiya sa amon. 32 Kon maupod ka sa amon partihan ka namon sang tanan nga pagpakamaayo nga ihatag sang Ginoo sa amon.”

33 Gani naghalin sila sa bukid sang Ginoo kag naglakat sing tatlo ka adlaw. Nagauna permi sa ila ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo sa pagpangita sang lugar nga ila mapahuwayan. 34 Sa adlaw, ang panganod sang Ginoo ara sa ila ibabaw kon maglakat sila. 35 Kada tion nga dal-on na ang Kahon nagasiling si Moises, “Sige lakat na, Ginoo, laptaha ang imo mga kaaway. Kabay pa nga magpalalagyo sila.” 36 Kag kon magpundo na gani ang Kahon, nagasiling si Moises, “Balik na diri, Ginoo, sa katawhan sang Israel nga madamo gid.”

11

Nagreklamo ang mga Israelinhon kay Moises

1 Nagreklamo ang mga Israelinhon tungod sa ila kabudlayan. Pagkabati sini sang Ginoo, nangakig siya kag nagpadala siya sang kalayo nga nagsunog sang border sang kampo. 2 Tungod sini, nagpangayo sang bulig ang mga Israelinhon kay Moises, kag nagpangamuyo si Moises sa Ginoo. Kag napatay ang kalayo. 3 Gani ang amo nga lugar gin-ngalanan nga Tabera,* kay nagpadala ang Ginoo sang kalayo sa ila.

4 Karon, ang grupo sang mga indi Israelinhon nga nag-upod sa mga Israelinhon nagapangita sang mga pagkaon nga gusto nila kaunon, gani pati ang mga Israelinhon nagreklamo nga nagasiling, “Kuntani makakaon kita sang karne. 5 Sang didto kita sa Egypt, makakaon kita sang isda nga libre kag sang mga pipino, mga melon, mga sibuyas, kag mga ahos. 6 Pero diri wala kita gana magkaon;† puro lang manna ang aton ginakaon.”

7 Inang manna daw sa mga liso nga magagmay kag maputi.‡ 8-9 Ginapamulot ini sang mga Israelinhon sa duta kada aga, kag ginagaling nila ukon ginabayo sa lusong. Pagkatapos ginaluto nila sa kolon kag ginahimo nga manipis nga tinapay. Ang sabor sini pareho sa tinapay nga ginluto sa mantika nga halin sa olibo.

10 Nabatian ni Moises ang reklamo sang kada pamilya sa puwertahan sang ila mga tolda. Puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa ila, kag si Moises nalainan man sa ila ginhimo. 11 Nagpamangkot siya sa Ginoo, “Ngaa bala nga ginhatagan mo ako nga imo alagad sang dako nga problema? Ano bala ang ginhimo ko nga wala ka malipay, nga ginhatag mo sa akon ang problema sang sini nga mga tawo? 12 Mga anak ko bala sila? Amay bala nila ako? Ngaa ginahambalan mo ako nga atipanon ko sila pareho sa isa ka yaya nga nagakugos sang isa ka lapsag, kag dal-on sila sa duta nga ginpromisa mo sa ila mga katigulangan? 13 Sa diin bala ako makuha sang karne para sa sini nga katawhan? Kay nagasagi sila reklamo sa akon nga hatagan ko sila sang karne nga ila makaon. 14 Indi ko masarangan nga atipanon sila tanan kon ako lang. Tama ini kabudlay para sa akon. 15 Kon amo man lang sini ang pagtratar mo sa akon, patya na lang ako subong. Kon nalipay ka sa akon, indi ako pagpabay-i nga mag-antos.”

16 Gani nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Patipuna ang 70 sa mga manugdumala sang Israel nga kilala mo gid nga mga pangulo sang katawhan, kag pakadtua sila sa Tolda nga Ginapakigkitaan kag patinduga sila didto upod sa imo. 17 Manaog ako kag magapakighambal sa imo didto, kag ihatag ko ang iban mo nga awtoridad§ sa ila para makabulig sila sa imo sa pagdumala sa mga tawo, agod indi lang ikaw isa ang magpas-an sang sini nga mga responsibilidad.

18 “Dayon silinga ang mga tawo nga magpakatinlo sila,* kay sa buwas may makaon sila nga karne. Isiling ini sa ila: ‘Nabatian ko ang inyo reklamo nga gusto ninyo magkaon sang karne. Kag nagasiling kamo nga mas maayo pa ang inyo kahimtangan sa Egypt. Gani sa buwas hatagan ko kamo sang karne para makakaon kamo. 19 Indi lang isa ka adlaw, ukon duha, ukon lima, ukon napulo, ukon beinte ka adlaw ang inyo pagkaon sini, 20 kundi isa ka bulan, hasta nga masum-oran kamo† kag indi na kamo magkaon sini. Kay ginsikway ninyo ako nga nagaupod sa inyo, kag nagreklamo kamo sa akon nga kuntani wala na lang kamo naghalin sa Egypt.’ ”

21 Pero nagsiling si Moises, “600,000 tanan ang mga tawo nga kaupod ko, kag karon nagasiling ka nga hatagan mo sila sang karne nga ila kan-on sa sulod sang isa ka bulan? 22 Bisan ihawon pa namon ang tanan nga karnero kag baka ukon dakpon ang tanan nga isda sa dagat indi ini makaigo sa ila.” 23 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “May limitasyon bala ang akon gahom? Makita mo karon kon matabo ang ginsiling ko ukon indi.”

24 Gani naglakat si Moises kag ginsilingan niya ang mga tawo sang ginsiling sang Ginoo. Gintipon niya ang 70 sa mga manugdumala kag ginpatindog sa palibot sang Tolda. 25 Dayon nagpanaog ang Ginoo paagi sa panganod kag nagpakighambal kay Moises. Kag ginhatag sang Ginoo sa 70 ka manugdumala ang iban nga awtoridad‡ ni Moises. Kag sang mabaton nila ini naghalambalanon sila,§ pero wala na ato matabo liwat.

26 Ang duha ka tawo nga si Eldad kag si Medad nga nalista upod sa 70 ka manugdumala wala nagkadto sa Tolda kundi nagpabilin sila sa kampo. Pero nabaton man nila ang awtoridad kag naghalambalanon man sila didto sa kampo. 27 May isa ka bataon nga lalaki* nga nagdalagan pakadto kay Moises kag nagsugid nga nagahalambalanon si Eldad kag si Medad didto sa kampo. 28 Si Josue nga anak ni Nun, nga nangin kabulig ni Moises halin sang bataon pa siya, nagsiling kay Moises, “Sir, pauntata sila.” 29 Pero nagsabat si Moises, “Nabalaka ka bala kon mangin ano ang resulta sini sa akon pagkapangulo? Kon sa akon lang, gusto ko nga ang tanan nga katawhan sang Ginoo hatagan niya sang awtoridad para magahalambalanon sila pareho sang mga propeta.” 30 Dayon nagbalik si Moises kag ang mga manugdumala sang Israel sa kampo.

31 Karon, nagpadala ang Ginoo sang hangin nga nagdala sang mga pitaw halin sa dagat. Naglinupad-lupad sila sa palibot sang kampo, nga mga 3 feet ang ila antad sa duta kag pila ka kilometro ang ila kalaparon. 32 Gani sa sinang bilog nga adlaw nagpangdakop ang mga tawo sang mga pitaw hasta sa bilog nga gab-i, kag pagkasunod pa gid nga adlaw. Wala sing may nakakuha sing manubo sa 30 ka sako, kag ginbulad nila ini sa palibot sang kampo. 33 Pero samtang ginausang pa nila ang karne, kag wala pa nila matulon, nangakig gid ang Ginoo sa ila, kag ginpadal-an niya sila sang grabe nga kahalitan. 34 Gani gintawag ang amo nga lugar nga Kibrot Hataava† tungod kay didto ginlubong ang mga tawo nga dalok-dalok sa karne. 35 Halin didto, naglakat ang mga Israelinhon sa Hazerot kag didto nagkampo.

12

Ang Reklamo ni Miriam kag ni Aaron

1 Karon, ginpakalain ni Miriam kag ni Aaron si Moises tungod kay nagpangasawa siya sang taga-Ethiopia.* 2 Nagsiling sila, “Paagi lang bala kay Moises nagapakighambal ang Ginoo? Nagapakighambal man siya paagi sa amon.” Pero nabatian ini sang Ginoo.

3 (Si Moises mapainubuson gid labaw sa tanan nga tawo sa kalibutan.)

4 Gani naghambal gilayon ang Ginoo kay Moises, Aaron, kag Miriam, “Guwa kamo nga tatlo kag magkadto sa Tolda nga Ginapakigkitaan.” Gani nagguwa sila nga tatlo kag nagkadto sa Tolda. 5 Dayon nagpanaog ang Ginoo paagi sa panganod nga daw haligi kag nagtindog sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag gintawag si Aaron kag si Miriam. Pagpalapit sang duha, 6 nagsiling ang Ginoo, “Pamati kamo! Kon may propeta ako nga ara sa inyo, nagapakighambal ako sa iya paagi sa palanan-awon kag damgo. 7 Pero indi pareho sina kon magpakighambal ako sa akon alagad nga si Moises, nga masaligan nga pangulo sang akon katawhan. 8 Kon magpakighambal ako sa iya, daw pareho lang nga nagaatubangay kami kay ang akon ginahambal sa iya maathag gid kaayo. Daw pareho lang nga makita niya ako. Gani ngaa wala gid kamo nahadlok maghambal sing malain kontra sa akon alagad nga si Moises?”

9 Naakig gid ang Ginoo sa ila, kag naghalin siya. 10 Sang naghalin na ang panganod sa ibabaw sang Tolda, gintubuan dayon si Miriam sang delikado nga balatian sa panit,† kag nagputi gid ang iya panit. Pagkakita ni Aaron sa iya, 11 nagsiling si Aaron kay Moises, “Nagapangabay ako sa imo nga indi kami pagsiluti tungod sa binuang nga sala nga amon nahimo. 12 Indi pag-itugot nga mangin pareho si Miriam sa isa ka bata nga natawo nga patay, nga ang katunga sang iya lawas naupod na.”

13 Gani nagpakitluoy si Moises sa Ginoo, “O Dios ko, nagapangabay ako sa imo nga ayuhon mo si Miriam.” 14 Nagsabat ang Ginoo kay Moises, “Indi bala nga kon duplaan siya sang iya amay sa guya bilang pagpakalain sa iya antuson niya ang kahuy-anan sa sulod sang pito ka adlaw? Gani paguwaa siya sa kampo sa sulod sang pito ka adlaw; pagkatapos sang pito ka adlaw, puwede na siya makabalik.”

15 Gani ginpaguwa si Miriam sa kampo sa sulod sang pito ka adlaw. Ang mga tawo wala nagpadayon sa pagpanglakaton hasta nga nakabalik si Miriam sa kampo. 16 Pagkatapos sadto, naghalin sila sa Hazerot kag nagkampo sa kamingawan sang Paran.

13

Ang mga Espiya

(Deu. 1:19-33)

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Magpadala ka sang mga tawo sa pagpang-espiya sa Canaan—ang duta nga ihatag ko sa inyo nga mga Israelinhon. Ang mga tawo nga imo ipadala mga pangulo sang kada tribo sang Israel.” 3 Gintuman ni Moises ang ginsugo sa iya sang Ginoo. Halin didto sa kamingawan sang Paran ginpadala niya sa Canaan ang mga pangulo sang mga Israelinhon. 4-15 Amo ini ang ila mga tribo kag ang ila mga ngalan:

Tribo | Pangulo
Reuben | Shamua nga anak ni Zacur
Simeon | Shafat nga anak ni Hori
Juda | Caleb nga anak ni Jefune
Isacar | Igal nga anak ni Jose
Efraim | Hoseas nga anak ni Nun
Benjamin | Palti nga anak ni Rafu
Zebulun | Gadiel nga anak ni Sodi
Manase nga anak ni Jose | Gadi nga anak ni Susi
Dan | Amiel nga anak ni Gemali
Asher | Shetur nga anak ni Micael
Naftali | Nabi nga anak ni Vofsi
Gad | Geuel nga anak ni Maki

16 Sila ang mga tawo nga ginpadala ni Moises sa pagpang-espiya sa Canaan. (Gin-ilisan ni Moises ang ngalan ni Hoseas nga anak ni Nun nga Josue.)

17 Antes sila ginpalakat ni Moises sa pagpang-espiya sa Canaan, nagsiling siya sa ila, “Maglakat kamo pa-north kag magkadto sa Negev,* kag magderetso sa kabukiran. 18 Tan-awa ninyo kon ano ang hitsura sang duta, kag kon bala ang mga tawo didto makusog ukon maluya, kag kon madamo sila ukon diutay lang. 19 Tan-awa ninyo kon ano nga klase sang duta ang ila ginapuy-an, kon bala maayo ukon indi. Tan-awa ninyo ang ila mga banwa kon bala napalibutan sang pader ukon wala. 20 Tan-awa man ninyo kon bala mapatubason ang duta ukon indi, kag kon may mga kahoy ukon wala. Kag tinguhai gid ninyo nga makadala sang mga prutas sa inyo pagbalik.” (Panahon gid sadto nga tigluluto sang ubas.)

21 Gani naglakat sila kag gintan-aw nila ang duta halin sa kamingawan sang Zin hasta sa Rehob malapit sa Lebo Hamat. 22 Nag-umpisa sila sa Negev hasta nga nakaabot sila sa Hebron, nga sa diin nagaestar sila ni Ahiman, Sheshai, kag Talmai, nga mga kaliwat ni Anak. (Ining Hebron gintukod pito ka tuig antes gintukod ang Zoan sa Egypt.) 23 Pag-abot nila sa Eshcol nga ililigan sang tubig, nagtapas sila sang isa ka pungpong sang ubas. Ginbutang nila ini sa tukon kag gintuwangan sang duha ka tawo. Nagdala man sila sang mga prutas nga pomegranata kag higos.† 24 Ato nga ililigan sang tubig gintawag nga Eshcol‡ tungod sa pungpong sang ubas nga gintapas sang mga Israelinhon.

25 Pagkatapos sang 40 ka adlaw nga pagpang-espiya sa duta, nagbalik sila 26 kay Moises, kay Aaron, kag sa bilog nga komunidad sang Israel sa Kadesh, didto sa kamingawan sang Paran. Ginsugid nila sa bilog nga komunidad ang ila nakita, kag ginpakita nila ang ila dala nga mga prutas. 27 Nagsiling sila kay Moises, “Nagkadto kami sa lugar nga ginpakadtuan mo sa amon, kag maayo ini kag mapatubason nga duta. Ari pa gani ang mga prutas. 28 Pero gamhanan ang mga tawo nga nagaestar didto, kag dalagko gid ang ila mga banwa kag napalibutan sang mga pader. Nakita pa gani namon didto ang mga kaliwat ni Anak. 29 Ang mga Amaleknon nagaestar sa Negev; ang mga Hithanon, mga Jebusnon, kag mga Amornon nagaestar sa mga kabukiran; kag ang mga Canaanhon nagaestar malapit sa dagat kag sa higad sang Suba sang Jordan.”

30 Ginpakalma ni Caleb ang mga tawo sa atubangan ni Moises, kag nagsiling siya, “Malakat kita subong dayon kag agawon ta ang duta, kay sigurado gid nga maagaw ta ini.”

31 Pero nagsiling ang mga tawo nga nag-upod kay Caleb sa pagpang-espiya, “Indi ta masarangan ang pagsalakay sa ila, kay mas makusog sila sang sa aton.” 32 Kag ginpalapnag nila sa mga Israelinhon ang indi maayo nga balita parte sa duta nga ila gintan-aw. Amo ini ang ila ginsiling, “Ang duta nga amon gintan-aw nagahalit§ sa iya mga pumuluyo, kag wala labot sina, ang mga tawo nga nakita namon didto puwerte kataas. 33 May nakita gani kami nga mga higante,* nga mga kaliwat ni Anak. Daw mga tibakla lang ang amon panan-aw sa amon kaugalingon kon ikomparar sa ila, kag amo man sina ang ila panan-aw sa amon.”

14

Nagrebelde ang mga Israelinhon

1 Sadto mismo nga gab-i naghinibi sing tudo ang bilog nga komunidad. 2 Nagreklamo sila kay Moises kag kay Aaron. Siling nila, “Maayo pa nga nagkalamatay na lang kita sa Egypt ukon diri sa kamingawan. 3 Ngaa bala nga dal-on pa kita sang Ginoo sa sina nga duta? Para lang bala magkalamatay kita sa inaway kag magkalabihag ang aton mga asawa kag mga kabataan? Maayo pa siguro mabalik na lang kita sa Egypt.” 4 Kag naghambalanay sila sa isa kag isa, “Mapili kita sang pangulo kag magbalik sa Egypt!”

5 Dayon nagluhod si Moises kag si Aaron sa atubangan sang bilog nga komunidad sang Israel nga nagtilipon didto. 6 Gin-gisi ni Josue nga anak ni Nun kag ni Caleb nga anak ni Jefune ang ila mga bayo sa kasubo. Ini sila nga duha nag-upod sa pagpang-espiya sa duta. 7 Nagsiling sila sa bilog nga komunidad, “Maayo gid katama ang duta nga amon ginkadtuan. 8 Kon nalipay ang Ginoo sa aton, tuytuyan niya kita pakadto sa sina nga duta—ang maayo kag mapatubason nga duta,* kag ihatag niya ini sa aton. 9 Indi lang kamo magrebelde sa Ginoo. Kag indi kamo magkahadlok sa mga tawo didto kay mapierdi gid naton sila. Wala sing may magbulig sa ila, pero ang Ginoo amo ang magabulig sa aton. Gani indi kamo magkahadlok sa ila.”

10 Batuhon kuntani sila sang bilog nga komunidad, pero gulpi lang nga nagpakita sa ila ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 11 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Hasta san-o pa bala ang pagsikway sining mga tawo sa akon? Hasta san-o pa bala sila nga indi magtuo sa akon sa pihak sang tanan nga milagro nga ginpanghimo ko sa ila? 12 Padal-an ko ining mga Israelinhon sang kahalitan kag laglagon ko sila, pero ikaw ya himuon ko nga isa ka nasyon nga mas gamhanan kag mas mabakod sang sa ila.” 13 Nagsiling si Moises sa Ginoo, “Ano na lang ang isiling sang mga Egyptohanon kon mabalitaan nila ini? Indi bala nga nahibaluan nila nga ginkuha mo ang mga Israelinhon sa ila paagi sa imo gahom? 14 Kon laglagon mo ang imo katawhan, isugid ini sang mga Egyptohanon sa mga pumuluyo sang Canaan. Ini nga mga Canaanhon nakabati na nga ikaw, Ginoo, nagaupod sa mga Israelinhon kag nagpakita sa ila paagi sa panganod nga nagatuytoy sa ila. Ginapangunahan mo sila kon adlaw paagi sa panganod nga daw haligi, kag kon gab-i paagi sa kalayo nga daw haligi man. 15 Karon, kon pamatyon mo ining katawhan sa isa lang ka tion, ang mga nasyon nga nakabati parte sa imo pagkabantog magasiling, 16 ‘Indi masarangan sang Ginoo nga dal-on ang mga Israelinhon sa duta nga iya ginpromisa sa ila, gani ginpamatay na lang niya sila sa kamingawan.’

17 “Gani karon, O Ginoo, kabay pa nga ipakita mo ang imo gahom suno sa imo ginasiling nga 18 mahigugmaon ka kag indi dali mangakig, kag mapinatawaron sa mga sala kag paglapas sang tawo. Pero ginasilutan mo ang mga nakasala hasta sa ila ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon. 19 Suno sa imo dako nga gugma, patawara ang sala sang sini nga mga tawo, pareho sang pagpatawad mo sa ila halin sang pagguwa nila sa Egypt.”

20 Nagsabat ang Ginoo, “Patawaron ko sila suno sa imo ginpangayo. 21 Pero nagasumpa ako, ang buhi nga Ginoo, nga samtang napun-an ang bilog nga kalibutan sang akon gamhanan nga presensya, 22-23 wala sing bisan isa sa ila nga makasulod sa duta nga ginpromisa ko sa ila mga katigulangan. Kay bisan nakita nila ang akon gamhanan nga presensya kag ang mga milagro nga ginpanghimo ko sa Egypt kag sa kamingawan, permi gihapon nila ako ginatestingan kag wala sila nagatuman sa akon. Gani ang mga nagasikway sa akon indi gid makasulod sa sina nga duta. 24 Pero si Caleb nga akon alagad pasudlon ko sa duta nga iya gintan-aw tungod kay lain ang iya batasan sang sa iban kag nagasunod siya sa akon sing tinagipusuon. Ang iya mga kaliwat magaestar man sa sina nga duta. 25 Karon indi anay kamo magderetso tungod kay may mga Canaanhon kag mga Amaleknon nga nagaestar sa tunga sang mga bukid, kundi magbalik kamo buwas sa kamingawan, pakadto sa dalan nga padulong sa Mapula nga Dagat.”

26 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 27 “Hasta san-o pa bala ang pagreklamo sining malain nga komunidad sa akon? Nabatian ko ang mga reklamo sining mga reklamador nga mga Israelinhon. 28 Gani ihambal ini sa ila: ‘Nagasumpa ako, ang buhi nga Ginoo, nga himuon ko sa inyo ang ginsiling ninyo.† 29 Magakalamatay kamo diri sa kamingawan. Tungod nga nagreklamo kamo sa akon, wala sing bisan isa sa inyo nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw 30 nga makasulod sa duta nga akon ginsumpa nga ihatag kuntani sa inyo nga inyo estaran, luwas lang kay Caleb nga anak ni Jefune kag kay Josue nga anak ni Nun. 31 Kon parte sa inyo mga kabataan nga siling ninyo pagabihagon, dal-on ko sila sa duta nga inyo ginsikway kag mangin ila ini. 32 Pero kamo ya magakalamatay diri sa kamingawan. 33 Ang inyo mga kabataan mangin pareho sa mga manugbantay sang karnero nga magalibot-libot diri sa kamingawan sa sulod sang 40 ka tuig. Sa sini nga paagi, magaantos sila tungod sang inyo pagluib sa akon hasta nga mapatay kamo tanan. 34 Subong nga ang mga tawo nga nagpang-espiya sa duta nagtiner didto sing 40 ka adlaw, magaantos man kamo sing 40 ka tuig tungod sang inyo sala, para mahibaluan ninyo kon paano ako mangakig sa mga nagakontra sa akon. 35 Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini kag sigurado gid nga himuon ko ini nga mga butang sa sining malain nga komunidad nga nag-isa sa pagkontra sa akon. Mapatay sila tanan diri sa kamingawan.’ ”

36-37 Ang mga tawo nga ginsugo ni Moises sa pagpang-espiya, nga nagpanugid sang malain nga balita parte sa duta kag nangin kabangdanan sang pagreklamo sang mga Israelinhon, nagkalamatay sa balatian sa presensya sang Ginoo. 38 Sa dose sa ila nga nagpang-espiya, si Josue nga anak ni Nun kag si Caleb nga anak ni Jefune lang ang wala mapatay.

Napierdi ang mga Israelinhon sa Ila nga Pagsalakay sa Canaan

(Deu. 1:41-46)

39 Sang ginsugid ni Moises ang ginsiling sang Ginoo sa tanan nga Israelinhon, nagpangasubo gid sila. 40 Kag sang sunod nga adlaw, aga pa gid sila nagbangon para magtaklad sa kabukiran sang Canaan. Nagsiling sila, “Nareyalisar namon nga nakasala kami, kag karon handa na kami sa pagkadto sa lugar nga ginpromisa sang Ginoo.”

41 Pero nagsiling si Moises, “Ngaa nga ginalapas ninyo ang sugo sang Ginoonga magbalik kamo anay sa kamingawan? Indi gid kamo magmadinalag-on! 42 Indi kamo maglakat, kay ang Ginoo wala nagaupod sa inyo, kag mapierdi lang kamo sa inyo mga kaaway. 43 Sa tion nga magpakig-away sa inyo ang mga Canaanhon kag ang mga Amaleknon, magakalamatay kamo; indi mag-upod sa inyo ang Ginoo tungod kay ginsikway ninyo siya.”

44 Pero naglakat gid sila sa kabukiran sang Canaan bisan wala nag-upod sa ila si Moises kag ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. 45 Dayon ginsalakay sila sang mga Amaleknon kag sang mga Canaanhon nga nagaestar didto sa kabukiran, kag napierdi sila, kag ginlagas pa sila hasta sa Horma.

15

Mga Pagsulundan Parte sa mga Halad

1 Ginsugo sang Ginoo si Moises 2 nga ihambal ini sa mga Israelinhon: “Kon mag-abot na kamo sa duta nga ihatag ko sa inyo nga inyo estaran, 3 maghalad kamo sa akon sang mga halad nga halin sa inyo mga kasapatan. Maghalad kamo sang mga halad nga ginasunog, mga halad sa pagtuman sang isa ka panaad, mga halad nga kinabubut-on, ukon mga halad sa tion sang natalana nga mga piesta. Ang kahamot sang sini nga mga halad nga paagi sa kalayo* makapalipay sa akon. 4-5 Ang maghalad sang bataon nga karnero bilang halad nga ginasunog para sa akon maghalad man sang halad nga regalo. Ini nga halad nga regalo dapat duha ka kilo nga harina nga maayo nga klase kag ginmikslahan sang isa ka litro nga mantika. Kag updan pa gid ini sang halad nga ilimnon nga isa ka litro nga bino. 6 Kon gulang nga karnero ang ihalad, updan ini sang halad nga regalo nga apat ka kilo nga harina nga maayo nga klase kag ginmikslahan sang isa kag tunga ka litro nga mantika. 7 Kag updan pa gid ini sang halad nga ilimnon nga isa kag tunga ka litro nga bino. Ang kahamot sini nga halad makapalipay sa akon.

8 “Ang maghalad sang bataon nga baka bilang halad nga ginasunog ukon halad sa pagtuman sang isa ka panaad, ukon halad nga para sa maayo nga relasyon, 9 kinahanglan maghalad man sang halad nga regalo nga anom ka kilo nga harina nga maayo nga klase kag ginmikslahan sang duha ka litro nga mantika. 10 Kag updan pa gid ini sang halad nga ilimnon nga duha ka litro nga bino. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa akon. 11 Amo ina ang inyo himuon kon maghalad kamo sang isa ka turo nga baka ukon gulang nga karnero nga lalaki ukon bataon nga karnero ukon kanding. 12 Himua ninyo ina sa kada sapat nga inyo ihalad.

13 “Ang tanan nga tumandok nga mga Israelinhon nga maghalad sang mga halad nga paagi sa kalayo bilang mahamot nga halad nga makapalipay sa akon dapat magsunod sa sina nga mga pagsulundan. 14 Kon ang mga pangayaw nga magaestar upod sa inyo, permanente man ukon indi, gusto maghalad sang halad nga paagi sa kalayo bilang mahamot nga halad nga makapalipay sa akon, dapat magsunod man sila sa sina nga mga pagsulundan. 15 Kamo nga mga Israelinhon kag ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo pareho lang sa akon atubangan kag pareho lang nga kasuguan ang tumanon ninyo. Ini nga pagsulundan dapat tumanon ninyo hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. 16 Huo, pareho lang nga mga sugo kag mga pagsulundan ang tumanon ninyo kag sang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo.”

17 Ginsugo pa gid sang Ginoo si Moises 18 nga ihambal ini sa mga Israelinhon: “Kon mag-abot na kamo sa duta nga ihatag ko sa inyo, 19 makakaon kamo sang mga produkto sini. Pero dapat magpain kamo sang iban sini para ihalad sa akon. 20 Maghalad kamo sang tinapay halin sa harina nga una ninyo nga gin-galing, pareho sang inyo ginahimo sa una nga patubas sang inyo trigo halin sa linasan. 21 Ini nga halad halin sa harina nga una ninyo nga gin-galing ihalad ninyo sa akon hasta san-o.

22 “Pero halimbawa nalapas ninyo nga indi hungod ang isa sa sini nga mga sugo nga ginhatag ko kay Moises. 23 Ini nga mga sugo nga ginhatag ko sa inyo paagi kay Moises dapat tumanon ninyo halin sang adlaw nga ginhatag ko ini hasta sa palaabuton. 24 Kon indi hungod ang paglapas ninyo sini, kag wala kahibalo ang komunidad nga nakalapas kamo, maghalad ang bilog nga komunidad sang isa ka bataon nga baka bilang halad nga ginasunog. Halad ini nga ang iya kahamot makapalipay sa akon. Iupod man ninyo ang mga ginakinahanglan nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon kag isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo. 25 Ihalad ini sang pari para matubos ang bilog nga komunidad sa ila sala. Patawaron ko sila kay indi man ato hungod, kag nagdala man sila sa akon sang halad nga paagi sa kalayo kag sang halad sa pagpakatinlo. 26 Huo, patawaron ko ang bilog nga komunidad sang Israel, pati ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa ila, kay ang tanan nadalahig sa amo nga sala nga indi hungod.

27 “Pero kon isa lang ka tawo ang nakasala nga indi hungod, magdala siya sang isa ka babayi nga kanding nga isa ka tuig bilang halad sa pagpakatinlo. 28 Ihalad ini sang pari sa akon presensya para matubos siya sa iya sala nga indi hungod, kag dayon patawaron ko siya. 29 Isa lang ka pagsulundan para sa tanan nga nakasala nga indi hungod, tumandok man siya nga Israelinhon ukon pangayaw nga nagaestar upod sa inyo.

30 “Pero ang bisan sin-o nga nagapakasala sing hungod, tumandok man siya ukon pangayaw, nagainsulto sa akon. Kag ina nga tawo kinahanglan indi na pagkabigon nga sakop ninyo. 31 Tungod kay ginsikway niya ang akon pulong kag ginlapas ang akon sugo. Indi gid ninyo siya pagkabigon nga sakop ninyo. Magapanabat siya sa iya nga sala.”

Ang Silot sa Indi Pagtuman sa Adlaw nga Inugpahuway

32 Samtang didto sa kamingawan ang mga Israelinhon, may nakita sila nga tawo nga nagapangahoy sang Adlaw nga Inugpahuway. 33 Gindala siya sang mga tawo nga nakakita sa iya kay Moises kag kay Aaron kag sa bilog nga komunidad. 34 Ginpriso nila siya, kay wala sila nakasiguro kon ano ang dapat nga himuon sa iya. 35 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Kinahanglan nga patyon ang amo nga tawo; batuhon siya sang bilog nga komunidad sa guwa sang kampo.” 36 Gani gindala siya sang bilog nga komunidad sa guwa sang kampo kag ginbato hasta nga napatay, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

Ang Gaway-gaway sa Bayo sang mga Israelinhon

37 Ginsugo pa gid sang Ginoo si Moises 38 nga ihambal ini sa mga Israelinhon: “Maghimo kamo sang mga gaway-gaway sa punta sang inyo mga bayo kag butangan ninyo ini sang higot nga asol. Kinahanglan nga sundon ninyo ini hasta san-o. 39 Ang ini nga mga gaway-gaway magapadumdom sa inyo sang tanan ko nga mga sugo para tumanon ninyo ini kag indi ang inyo lang gusto nga himuon. 40 Paagi sa sini nga mga gaway-gaway dumdumon ninyo ang pagtuman sang tanan ko nga sugo, kag mangin akon kamo. 41 Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt para mangin inyo Dios. Huo, ako ang Ginoo nga inyo Dios.”

16

Nagrebelde si Kora kag ang Iya mga Kaupod

1-2 Karon, nagrebelde kay Moises si Kora nga anak ni Izhar, nga kaliwat ni Kohat nga anak ni Levi. Upod niya sa pagrebelde si Datan kag si Abiram nga mga anak ni Eliab kag si On nga anak ni Pelet. Mga kaliwat sila ni Reuben. May kaupod pa sila nga 250 ka Israelinhon nga mga lalaki nga mga kilala kag ginpili nga mga pangulo halin sa komunidad sang mga Israelinhon. 3 Nagkadto sila sing tingob kay Moises kag kay Aaron kag nagsiling, “Sobra na ining inyo ginahimo sa amon! Ngaa bala nga ginapalabaw gid ninyo ang inyo kaugalingon sa komunidad sang Ginoo nga kon sa bagay kami tanan ginpili man sang Ginoo nga mag-alagad sa iya kag ginaupdan man niya?”

4 Pagkabati sini ni Moises, nagluhod siya sa pagpangamuyo sa Ginoo. 5-6 Dayon nagsiling siya kay Kora kag sa tanan niya nga mga sumulunod, “Buwas sa aga ipahayag sang Ginoo kon sin-o ang matuod nga ginpili nga mag-alagad sa iya bilang mga pari, kay papalapiton niya sa iya presensya ang iya ginpili. Gani amo ini ang inyo himuon buwas: magkuha kamo sang mga suludlan sang insenso 7 kag butangan ninyo sang baga kag insenso, kag dal-on sa presensya sang Ginoo. Dayon makita ta kon sin-o gid ang ginpili sang Ginoo nga mag-alagad sa iya. Kamo nga mga Levita, amo ang sobra na ang inyo ginahimo!”

8 Nagsiling pa gid si Moises kay Kora, “Pamatii ninyo ini, kamo nga mga Levita. 9 Indi pa bala tuman para sa inyo nga sa bilog nga komunidad sang Israel kamo ang ginpili sang Dios sang Israel nga makapalapit sa iya presensya sa pag-alagad sa iya Tolda, kag sa pag-alagad para sa komunidad? 10 Ginpili niya kamo sa pagpalapit sa iya presensya, kag karon gusto pa ninyo nga mangin mga pari? 11 Sin-o si Aaron para reklamuhan ninyo? Ang Ginoo ang ginakontra mo kag sang imo mga sumulunod.”

12 Dayon ginpatawag ni Moises si Datan kag si Abiram, nga mga anak ni Eliab. Pero nagsiling sila, “Indi kami magkadto! 13 Indi pa bala tuman nga ginkuha mo kami sa Egypt nga ang duta maayo kag mapatubason* para patyon lang diri sa kamingawan? Kag karon gusto mo pa gid nga maghari sa amon. 14 Kag isa pa gid, wala mo kami pagdal-a sa duta nga maayo kag mapatubason ukon paghatagan sang mga uma ukon mga talamnan sang ubas nga amon mapanag-iyahan. Karon, gusto mo pa gid bala kami nga tuntuhon? Indi kami magkadto sa imo!”

15 Naakig gid si Moises kag nagsiling siya sa Ginoo, “Indi pagbatuna ang ila mga halad. Wala ako nakasala sa kay bisan sin-o sa ila; wala ako sing may ginkuha sa ila bisan isa ka donkey.”

16 Nagsiling dayon si Moises kay Kora, “Buwas, ikaw kag ang imo mga sumulunod magkadto sa presensya sang Ginoosa Tolda nga Ginapakigkitaan, kag si Aaron makadto man didto. 17 Ang kada isa sa imo 250 ka sumulunod padal-a sang suludlan sang insenso, kag butangan nila ini sang insenso kag ihalad sa Ginoo. Kamo ni Aaron magdala man sang suludlan sang insenso.”

18 Gani ang kada isa nagkuha sang iya suludlan sang insenso kag ginbutangan sang baga kag insenso, kag nagtindog sila upod kay Moises kag kay Aaron sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 19 Ang bilog nga komunidad nga gin-ganyat ni Kora nga magkontra kay Moises kag kay Aaron nagtipon man didto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. Dayon ginpakita sang Ginoo ang iya gamhanan nga presensya sa bilog nga komunidad. 20 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 21 “Palayo kamo sa sini nga komunidad kay patyon ko sila gilayon.”

22 Pero nagluhod si Moises kag si Aaron kag nagsiling, “O Dios nga ginahalinan sang kabuhi sang tanan nga tawo mangakig ka bala sa bilog nga komunidad tungod sa isa lang ka tawo nga nakasala?” 23 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 24 “Silinga ang komunidad nga magpalayo sila sa mga tolda nila ni Kora, Datan, kag ni Abiram.”

25 Ginkadtuan ni Moises si Datan kag si Abiram, kag nagsunod sa iya ang mga manugdumala sang Israel. 26 Dayon ginpaandaman niya ang komunidad, “Magpalayo kamo sa mga tolda sining malain nga mga tawo! Indi kamo magtandog sang bisan ano nila nga pagkabutang, kay kon himuon ninyo ina laglagon kamo tungod sang tanan nila nga sala.” 27 Gani nagpalayo ang mga tawo sa mga tolda nila ni Kora, Datan, kag Abiram. Karon, nagguwa si Datan kag si Abiram kag nagtindog sa puwertahan sang ila mga tolda upod sang ila mga asawa kag mga kabataan.

28 Nagsiling si Moises sa mga tawo, “Sa sini nga paagi mahibaluan ninyo nga ang Ginoo amo ang nagpadala sa akon sa paghimo sini nga mga butang kag indi sa akon lang kagustuhan: 29 Kon mapatay ini nga mga tawo sa natural nga kamatayon, ti wala ako pag-ipadala sang Ginoo. 30 Pero kon maghimo ang Ginoo sing makatilingala nga butang, kag magpihak ang duta kag maglamon sa ila nga buhi upod sang tanan nila nga pagkabutang, kag magkadto sila sa idalom didto sa lugar sang mga patay, mahibaluan ninyo nga ini nga mga tawo nagsikway sa Ginoo.”

31 Pagkatapos hambal ni Moises, napihak ang duta nga ginatindugan nila ni Datan kag ni Abiram, 32 kag ginlamon sila sang duta pati ang ila mga pamilya, kag pati ang tanan nga tinawo ni Kora kag ang tanan nila nga pagkabutang. 33 Ginlamon sila tanan nga buhi pati ang tanan nila nga pagkabutang. Dayon nagkipot ang duta kag nadula sila sa komunidad. 34 Ang tanan nga Israelinhon nga didto sa ila palibot nagpalalagyo sang mabatian nila ang ila pagsininggit, kay nagahunahuna sila nga basi lamunon man sila sang duta.

35 Dayon nagpadala ang Ginoo sang kalayo kag ginlamon sini ang 250 ka sumulunod ni Kora nga nagahalad sang insenso.

36 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 37 “Silinga si Eleazar nga pari, nga anak ni Aaron, nga kuhaon niya ang mga suludlan sang insenso sa mga bangkay nga nagkalasunog, kay balaan ini nga mga suludlan. Silinga man siya nga laptahon niya sa malayo ang mga baga 38 sang sini nga mga suludlan nga halin sa mga tawo nga nagkalamatay tungod sa ila mga sala. Dayon ipamartilyo ang mga suludlan hasta nga magtapan kag ihaklap sa halaran kay ginhalad ini sa Ginoo kag nangin balaan ini. Ining haklap sa halaran mangin isa ka paandam para sa mga Israelinhon.”

39-40 Gani suno sa ginsugo sang Ginoo paagi kay Moises, ginpanguha ni Eleazar nga pari ang saway nga mga suludlan sang insenso nga ginpangdala sadtong mga nagkalasunog, kag ginpamartilyo niya para ihaklap sa halaran. Isa ini ka paandam para sa mga Israelinhon nga wala sing bisan sin-o nga makapalapit sa halaran sa pagsunog sang insenso sa Ginoo luwas lang sa mga kaliwat ni Aaron, para indi matabo sa iya ang natabo kay Kora kag sa iya mga sumulunod.

41 Pero pagkasunod nga adlaw, nagreklamo naman ang bilog nga komunidad sang Israel kay Moises kag kay Aaron. Nagsiling sila, “Ginpamatay ninyo ang katawhan sang Ginoo.”

42 Samtang nagareklamo sila sing tingob kay Moises kag kay Aaron, nagbalikid sila sa Tolda nga Ginapakigkitaan kag nakita nila nga gulpi lang nga ginlikupan sang panganod ang Tolda kag ginpakita sang Ginoo ang iya gamhanan nga presensya. 43 Dayon nagkadto si Moises kag si Aaron sa atubangan sang Tolda 44 kag nagsiling ang Ginoo kay Moises, 45 “Palayo kamo sa sina nga komunidad kay laglagon ko sila gilayon.”

Nagluhod dayon sila nga duha.

46 Dayon nagsiling si Moises kay Aaron, “Kuhaa ang imo suludlan sang insenso kag butangi ini sang baga halin sa halaran. Dayon butangi ini sang insenso kag magdali-dali ka kadto sa komunidad kag himua ang seremonya para matubos sila sa ila mga sala, kay akig na ang Ginoo kag nagsugod na ang kahalitan.” 47 Gani gintuman ni Aaron ang ginsugo ni Moises, kag nagdalagan siya sa tunga sang komunidad. Nagsugod na ang kahalitan sa mga tawo, pero ginsunog ni Aaron ang insenso para matubos ang mga tawo sa ila mga sala. 48 Nagtindog siya sa tunga sang mga tawo nga patay na kag sang mga buhi pa, kag nag-untat ang kahalitan. 49 Pero 14,700 ang napatay wala labot sadtong napatay tungod kay Kora. 50 Dayon nagbalik si Aaron kay Moises sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan, kay nag-untat na ang kahalitan.

17

Ang Baston ni Aaron

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga ang kada pangulo sang kada tribo maghatag sa imo sang isa ka baston, kag pabutangi ini sang ila tagsa ka ngalan. Dose tanan ka baston. 3 Sa baston sang tribo ni Levi, isulat ang ngalan ni Aaron. Kay kinahanglan may isa ka baston sa kada pangulo sang tribo. 4 Ibutang ini tanan sa Tolda nga Ginapakigkitaan, sa atubangan sang Kahon sang Kasuguan nga sa diin nagapakigkita ako sa inyo ni Aaron. 5 Kag magapanalingsing ang baston sang tawo nga pilion ko nga mag-alagad sa akon bilang pari, kag sa sini nga paagi mag-untat ang pagreklamo sang mga Israelinhon kontra sa inyo ni Aaron.”

6 Gani ginsilingan ni Moises ang mga Israelinhon, kag ang kada pangulo sang tribo naghatag sa iya sang baston. Dose tanan ka baston, kag isimpon didto ang baston ni Aaron. 7 Ginbutang tanan ni Moises ang mga baston sa presensya sang Ginoo didto sa Tolda nga sa diin nabutang ang Kasuguan.

8 Pagkasunod nga adlaw, nagsulod si Moises sa Tolda nga sa diin nabutang ang Kasuguan. Kag nakita niya didto nga ang baston ni Aaron, nga nagarepresentar sang tribo ni Levi, nagpanalingsing, nagpamukol, nagpamulak, kag nagpamunga pa sang luto nga mga almendro. 9 Dayon ginpaguwa ni Moises ang tanan nga baston kag ginpakita sa tanan nga Israelinhon. Gintan-aw nila ini, kag ang kada pangulo sang tribo nagkuha sang iya baston.

10 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Ibalik ang baston ni Aaron sa atubangan sang Kahon sang Kasuguan para mangin paandam ini sa mga rebelde nga magakalamatay sila kon indi sila mag-untat sa pagreklamo kontra sa akon.” 11 Gintuman ni Moises ang ginsugo sa iya sang Ginoo.

12 Nagsiling ang mga Israelinhon kay Moises, “Mapatay na kami sini tanan! 13 Kay bisan magpalapit lang ang isa ka tawo sa Tolda sang Ginoo mapatay. Ti, mapatay na kami sini tanan!”

18

Ang mga Katungdanan sang mga Pari kag sang mga Levita

1 Nagsiling ang Ginoo kay Aaron, “Ikaw kag ang imo mga anak nga lalaki kag ang imo mga paryente halin sa tribo ni Levi amo ang responsable sa sala nga inyo mahimo sa inyo pag-alagad sa balaan nga Tolda. Pero ikaw lang kag ang imo mga anak ang responsable sa sala nga inyo mahimo nga may kaangtanan sa inyo pagkapari. 2 Kon mag-alagad ka kag ang imo mga anak sa Tolda nga sa diin nabutang ang Kasuguan, pabuliga ninyo ang inyo mga paryente halin sa tribo ni Levi. 3 Magaobra sila sa idalom sang imo pagdumala, kag himuon nila ang tanan nila nga buluhaton sa Tolda, pero indi sila dapat magtandog sa balaan nga mga kagamitan sang Tolda ukon sa halaran, kay kon himuon nila ina magakalamatay sila pati kamo. 4 Magbulig sila sa imo, kag responsibilidad nila ang pag-atipan sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag ang paghimo sang tanan nga buluhaton sini. Dapat wala sing bisan sin-o nga magbulig sa inyo nga indi kaliwat ni Levi.

5 “Ikaw kag ang imo mga anak ang responsable sa pag-atipan sang Balaan nga Lugar kag sang halaran, para indi ako mangakig liwat sa mga Israelinhon. 6 Ako mismo ang nagpili sang imo kapareho nga mga kaliwat ni Levi halin sa mga Israelinhon para mangin imo kabulig. Gindedikar sila sa akon sa pag-alagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 7 Pero ikaw lang kag ang imo mga anak ang makaalagad bilang mga pari. Kamo lang ang makahimo sang mga buluhaton nga may kaangtanan sa halaran kag sa Labing Balaan nga Lugar. Regalo ko sa inyo ang inyo pagkapari. Ang bisan sin-o nga maghimo sini nga indi pari pagapatyon.”

Ang mga Halad para sa mga Pari kag mga Levita

8 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Aaron, “Ako mismo ang nagpili sa imo nga magdumala sa balaan nga mga halad nga ginahalad sang mga Israelinhon sa akon. Ginahatag ko ini sa imo kag sa imo mga anak bilang parte ninyo hasta san-o. 9 May ara kamo sang parte sa sining balaan nga mga halad nga wala ginasunog, nga ginahalad sang mga tawo sa akon bilang balaan nga mga halad. Lakip sa sini nga mga halad amo ang halad nga regalo, halad sa pagpakatinlo, kag halad nga bayad sa sala. Amo ini ang imo parte kag sang imo mga anak. 10 Kauna ninyo ini sa balaan gid nga lugar.* Kinahanglan nga mga lalaki lang ang magkaon sini kag kabiga ninyo ini nga balaan. 11 Ang iban pa gid nga mga halad sang mga Israelinhon nga ginabayaw sa halaran para man sa inyo. Ginahatag ko ini sa imo kag sa imo mga kaliwat bilang inyo parte hasta san-o. Makakaon sini ang bisan sin-o sa imo pamilya nga ginakabig nga matinlo. 12 Ginahatag ko man sa inyo ang maayo nga mga produkto nga ginahalad sang mga Israelinhon halin sa ila nahauna nga patubas: lana, duga sang ubas, kag uyas. 13 Huo, mangin inyo ang tanan nga produkto nga ila ginahalad sa akon halin sa nahauna nga patubas sang ila duta. Makakaon sini ang bisan sin-o sa imo pamilya nga ginakabig nga matinlo.

14 “Ang tanan nga butang sa Israel nga ginhalad sa akon sing bug-os† mangin inyo. 15 Ang tanan nga kamagulangan nga lalaki, tawo man ukon sapat, nga ginahalad sa akon mangin inyo man. Pero kinahanglan nga ipagawad ninyo sa manughalad ang kamagulangan nga mga anak nga lalaki kag ang mga kamagulangan nga mga sapat nga ginakabig nga mahigko. 16 Ipagawad ninyo ini kon isa na ka bulan ang edad, kag kinahanglan nga ipagawad ninyo ini sa bili nga lima ka bilog nga pilak, suno sa kabug-aton sang pilak sa kilohan sang mga pari. 17 Pero indi ninyo pag-ipagawad ang kamagulangan nga turo nga baka, karnero ukon kanding kay akon na ini. Ihawon ninyo ini kag iwisik ang dugo sa halaran kag sunuga ang mga tambok bilang halad nga paagi sa kalayo.‡ Ang kahamot sini nga halad makapalipay sa akon. 18 Inyo ang karne sini, subong nga ang dughan kag ang tuo nga paa sang halad nga ginabayaw inyo man. 19 Huo, ginahatag ko sa inyo ining tanan nga balaan nga mga halad nga ginabayaw sang mga Israelinhon sa akon. Para ini sa imo kag sa imo mga kaliwat bilang inyo parte hasta san-o. Ining kasugtanan ko sa imo kag sa imo mga kaliwat indi maliwat hasta san-o.”§

20 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Aaron, “Kamo nga mga pari wala sing may mapanubli nga duta sa Israel, kay ako mismo ang maghatag sang inyo mga kinahanglanon.

21 “Kon parte sa mga Levita, bayaran ko sila sa ila nga serbisyo sa Tolda. Ihatag ko sa ila ang tanan nga ikanapulo nga ihatag sang mga Israelinhon bilang parte nila. 22 Sugod subong, wala sing iban nga Israelinhon nga magpalapit sa Tolda nga Ginapakigkitaan luwas lang sa mga pari kag sa mga Levita, kay kon magpalapit sila, magapanabat sila sa ila nga sala kag mapatay. 23 Ang mga Levita amo ang responsable sa mga buluhaton sa Tolda nga Ginapakigkitaan, kag magapanabat sila sa ila mahimo nga sala kontra sini. Ini nga pagsulundan dapat tumanon hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. Ang mga Levita wala sing may mapanubli nga duta sa Israel. 24 Sa baylo, ihatag ko sa ila bilang parte nila ang mga ikanapulo nga ihatag sang mga Israelinhon bilang halad nila sa akon. Amo gani nga nagsiling ako nga ang mga Levita wala sing may mapanubli nga duta sa Israel.”

25 Ginsugo sang Ginoo si Moises 26 nga ihambal niya ini sa mga Levita: “Kon mabaton ninyo halin sa mga Israelinhon ang ikanapulo nga ihatag ko sa inyo bilang parte ninyo, kinahanglan nga maghatag man kamo sang inyo ikanapulo halin sa amo nga ikanapulo bilang halad sa akon. 27 Kabigon ko ini bilang halad ninyo halin sa mga patubas, nga daw sa naghalad kamo sang uyas halin sa linasan ukon bino halin sa pulugaan sang ubas. 28 Sa sini nga paagi makahatag man kamo sang halad sa akon halin sa tanan nga ikanapulo nga inyo mabaton halin sa mga Israelinhon. Kag ang akon parte, nga amo ang ikanapulo sini, ihatag ninyo kay Aaron nga pari. 29 Kinahanglan nga ang akon parte amo ang pinakamaayo nga parte sang tanan nga ihatag sa inyo. 30 Kon mahalad na ninyo ini, kabigon ko ini bilang halad ninyo halin sa linasan ukon pulugaan sang ubas. 31 Puwede ninyo kaunon sang inyo pamilya ang inyo parte bisan diin nga lugar, kay ina ang inyo suweldo sa pag-alagad sa Tolda nga Ginapakigkitaan. 32 Indi kamo makasala sa inyo pagkaon sini kon nahalad na ninyo ang pinakamaayo nga parte sa Ginoo. Gani siguraduhon ninyo nga indi ninyo madagtaan ang balaan nga mga halad sang mga Israelinhon paagi sa pagkaon sang inyo parte nga wala pa ninyo mahatag ang akon parte, para indi kamo mapatay.”

19

Ang Tubig nga Ginagamit sa Pagpakatinlo

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 2 “Ari pa ang isa ka pagsulundan nga gusto ko nga tumanon ninyo: Silinga ninyo ang mga Israelinhon nga dal-an nila kamo sang isa ka mapula nga baka nga wala sing deperensya kag wala pa magamit sa pag-arado.* 3 Ihatag ninyo ini kay Eleazar nga pari, kag dal-on ini sa guwa sang kampo kag ihawon sa iya atubangan. 4 Dayon itum-oy ni Eleazar ang iya tudlo sa dugo sini kag iwisik sing makapito ka beses sa atubangan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 5 Kag samtang nagatulok si Eleazar, sunugon ang bilog nga baka—ang panit, unod, dugo kag mga tinai. 6 Dayon magkuha si Eleazar sang isa ka utod nga kahoy nga sedro, isa ka pungpong sang tanom nga isopo, kag pula nga higot, kag ihaboy ini tanan sa ginasunog nga baka. 7 Pagkatapos sina kinahanglan nga labhan ni Eleazar ang iya bayo kag magpaligo. Kag dayon makasulod na siya sa kampo, pero kabigon pa siya nga mahigko hasta magsirom. 8 Ang tawo nga nagsunog sang baka kinahanglan nga labhan man niya ang iya bayo kag magpaligo, kag kabigon man siya nga mahigko hasta magsirom.

9 “Ang tawo nga ginakabig nga matinlo amo ang magkuha sang abo sang baka, kag ibutang niya ini sa isa ka lugar nga ginakabig nga matinlo sa guwa sang kampo. Taguon ini pero gamiton sang komunidad sang Israel nga inugmiksla sa tubig nga para sa pagpakatinlo. Ini nga seremonya ginahimo para makuha ang sala. 10 Ang tawo nga nagkuha sang abo sang baka kinahanglan man nga labhan niya ang iya bayo, kag kabigon man siya nga mahigko hasta magsirom. Ini nga pagsulundan dapat tumanon hasta san-o sang mga Israelinhon kag sang mga pangayaw nga nagaestar upod sa ila.

11 “Ang bisan sin-o nga magtandog sang bangkay kabigon nga mahigko sa sulod sang pito ka adlaw. 12 Kinahanglan nga tinluan niya ang iya kaugalingon sang tubig nga ginagamit sa pagpakatinlo sa ikatatlo kag ikapito nga adlaw, dayon kabigon na siya nga matinlo. Pero kon indi siya magpakatinlo sa ikatatlo kag ikapito nga adlaw, indi siya pagkabigon nga matinlo. 13 Ang bisan sin-o nga makatandog sang bangkay kag wala nagpakatinlo† daw pareho lang nga gindagtaan niya ang Tolda sang Ginoo. Kinahanglan ina nga tawo indi pagkabigon nga sakop ninyo. Kag tungod nga wala siya nawisiki sang tubig nga ginagamit sa pagpakatinlo, mahigko pa siya gihapon.

14 “Amo ini ang pagsulundan kon may napatay sa sulod sang tolda: Ang bisan sin-o nga magsulod sa tolda nga may napatay ukon ara na nga daan sa sulod sa tion sang pagkapatay, kabigon nga mahigko sa sulod sang pito ka adlaw. 15 Kag kabigon man nga mahigko ang bisan ano nga mga suludlan sa tolda nga wala sing takop.

16 “Kabigon man nga mahigko sa sulod sang pito ka adlaw ang bisan sin-o nga ara sa guwa sang kampo nga nakatandog sang bangkay nga ginpatay ukon napatay lang sa natural nga kamatayon. Amo man sa nakatandog sang tul-an sang tawo ukon nakatandog sang lulubngan.

17 “Agod makuha ang pagkahigko, ibutang sa suludlan ang iban nga abo sang baka nga ginahalad para sa pagpakatinlo, kag dayon simpunan sang tubig. 18 Dayon ang isa ka tawo nga ginakabig nga matinlo magkuha sang isa ka pungpong sang tanom nga isopo kag itum-oy niya ini sa sadto nga tubig kag iwisik dayon sa tolda nga namatyan kag sa tanan nga kagamitan sini, kag sa mga tawo nga nakasulod sa tolda. Wisikan man ang tawo nga nakatandog sang tul-an sang tawo, ukon sang bangkay sang tawo nga ginpatay ukon napatay lang sa natural nga kamatayon, ukon nakatandog sang lulubngan. 19 Sa ikatatlo kag ikapito nga adlaw, wisikan sang tawo nga ginakabig nga matinlo ang tawo nga mahigko. Kag sa ikapito nga adlaw, ang tawo nga gintinluan kinahanglan labhan niya ang iya bayo kag magpaligo, kag pagkasirom kabigon na siya nga matinlo. 20 Pero kon ang tawo nga mahigko indi magpakatinlo, indi siya pagkabigon nga sakop ninyo, kay daw pareho lang nga gindagtaan niya ang balaan nga Tolda sang Ginoo. Kag tungod nga wala siya nawisiki sang tubig nga para sa pagpakatinlo, mahigko siya gihapon. 21 Ini nga pagsulundan dapat tumanon nila hasta san-o.

“Ang tawo nga nagawisik sang tubig nga para sa pagpakatinlo kinahanglan nga labhan man niya ang iya bayo, kag ang bisan sin-o nga magtandog sang tubig nga para sa pagpakatinlo kabigon nga mahigko hasta magsirom. 22 Ang bisan sin-o ukon bisan ano nga matandog sang mahigko nga tawo mangin mahigko man hasta magsirom.”

20

Ang Tubig nga Nagaguwa sa Bato

(Exo. 17:1-7)

1 Sa nahauna nga bulan, nag-abot ang bilog nga komunidad sang Israel sa kamingawan sang Zin, kag nagkampo sila sa Kadesh. Didto napatay si Miriam kag ginlubong.

2 Karon, wala sing tubig didto, kag nagtipon naman ang mga tawo kontra kay Moises kag kay Aaron. 3 Nagbais sila kay Moises kag nagsiling, “Maayo pa nga napatay na lang kami upod sang amon mga kasimanwa nga nagkalamatay sadto sa presensya sang Ginoo. 4 Ngaa bala nga gindala mo pa kami nga komunidad sang Ginoo diri sa kamingawan para magkalamatay man lang kami kag ang amon kasapatan? 5 Ngaa bala nga ginpaguwa mo pa kami sa Egypt kag gindala diri sa wala sing pulos nga lugar? Wala diri sing uyas, higos, ubas ukon pomegranata. Kag wala pa sing tubig nga mainom!”

6 Gani naghalin si Moises kag si Aaron sa komunidad, kag nagkadto sila sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag nagluhod sila sa pagpangamuyo. Dayon nagpakita sa ila ang gamhanan nga presensya sang Ginoo. 7 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 8 “Kuhaa ang baston kag tipuna ninyo sang imo utod nga si Aaron ang bilog nga komunidad. Kag samtang nagatulok sila, sugua ang bato nga magtubod, kag magatubod ini. Sa sini nga paagi mahatagan ninyo sing tubig ang katawhan para mapainom ninyo sila kag ang ila kasapatan.”

9 Gani ginkuha ni Moises ang baston sa presensya sang Ginoo, didto sa Kahon sang Kasugtanan, suno sa sugo sang Ginoo sa iya. 10 Dayon gintipon nila ni Aaron ang bilog nga komunidad sa atubangan sang bato, kag nagsiling si Moises sa ila, “Pamati kamo nga mga rebelde, kinahanglan bala nga hatagan namon kamo sang tubig halin sa sini nga bato?” 11 Dayon ginbayaw ni Moises ang iya baston kag ginhampak sing makaduha ka beses ang bato, kag nagpuswak ang tubig, kag nag-inom ang komunidad kag ang ila mga kasapatan.

12 Pero nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, “Tungod kay wala kamo magpati sa akon sa inyo pagpakita sang akon pagkabalaan sa atubangan sang mga Israelinhon, indi kamo ang magapangulo sa pagdala sini nga komunidad sa duta nga ihatag ko sa ila.”

13 Ini nga lugar gintawag nga tuburan sang Meriba* kay ginbais sang mga Israelinhon ang Ginoo sa sini nga lugar, kag diri man ginpakita sang Ginoo sa ila ang iya pagkabalaan.

Wala Pagtuguti sang mga Taga-Edom ang mga Israelinhon sa Pag-agi

14 Samtang didto pa ang mga Israelinhon sa Kadesh, nagpadala si Moises sang mga mensahero sa hari sang Edom. Amo ini ang iya mensahi, “Ini nga mensahi halin sa imo mga paryente, ang katawhan sang Israel: Nahibaluan mo ang tanan nga kabudlayan nga amon naagyan. 15 Ang amon mga katigulangan nagkadto sa Egypt, kag malawig ang amon pag-estar didto. Gindaogdaog kami kag ang amon mga katigulangan sang mga Egyptohanon, 16 pero nagpangayo kami sang bulig sa Ginoo kag ginpamatian niya kami kag ginpadal-an sang anghel nga nagpaguwa sa amon sa Egypt.

“Karon, ari kami diri sa Kadesh, ang banwa sa higad sang imo teritoryo. 17 Kon mahimo tuguti kami sa pag-agi sa imo duta. Indi kami mag-agi sa mga uma ukon talamnan sang ubas ukon mag-inom sa mga bubon. Maagi lang kami sa imo mayor nga dalan† kag indi kami mag-agi sa iban nga mga dalan hasta nga makaguwa kami sa imo teritoryo.”

18 Pero amo ini ang sabat sang hari sang Edom: “Indi kamo mag-agi diri sa amon. Kon mag-agi kamo, salakayon namon kamo kag pamatyon.” 19 Nagsabat ang mga Israelinhon, “Maagi lang kami sa mayor nga dalan, kag kon makainom man kami kag ang amon mga kasapatan sang inyo tubig, bayaran namon ini. Maagi lang gid kami sa inyo.”

20 Nagsabat liwat ang hari sang Edom:

“Basta indi kamo mag-agi diri.” Dayon gintipon sang hari sang Edom ang iya gamhanan kag mabakod nga mga soldado para magpakig-away sa mga Israelinhon. 21 Tungod kay indi magpaagi ang mga taga-Edom sa ila teritoryo, naglikaw na lang ang mga Israelinhon.

Napatay si Aaron

22 Naghalin ang bilog nga komunidad sang Israel sa Kadesh kag nagkadto sa Bukid sang Hor. 23 Didto sa Bukid sang Hor, malapit sa border sang Edom, nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Aaron, 24 “Nag-abot na ang tion nga isimpon ka na Aaron sa imo mga paryente nga nagkalamatay na. Indi ka makasulod sa duta nga ihatag ko sa mga Israelinhon tungod kay nagsupak kamo nga duha ni Moises sa akon sugo didto sa tuburan sang Meriba. 25 Karon, Moises, dal-a si Aaron kag ang iya anak nga si Eleazar sa Bukid sang Hor. 26 Dayon ubahi si Aaron sang iya bayo nga pagkapari kag ipasuksok mo sa iya anak nga si Eleazar, kay mapatay na si Aaron didto sa bukid.”

27 Gintuman ni Moises ang ginsugo sa iya sang Ginoo. Nagsaka sila sa Bukid sang Hor samtang nagatulok ang bilog nga komunidad. 28 Dayon gin-uba ni Moises ang bayo ni Aaron kag ginpasuksok niya ini kay Eleazar. Kag napatay didto si Aaron sa ibabaw sang bukid. Dayon nagpanaog si Moises kag si Eleazar sa bukid. 29 Kag sang mahibaluan sang bilog nga komunidad nga patay na si Aaron, nagpangasubo sila para sa iya sa sulod sang 30 ka adlaw.

21

Napierdi ang mga Canaanhon

1 Karon, ang Canaanhon nga hari sang Arad nga nagaestar sa Negev nakabati nga nagapadulong ang mga Israelinhon, nga nagaagi sa dalan sang Atarim. Gani ginsalakay niya sila kag ginbihag ang iban sa ila. 2 Dayon nagsumpa ang mga Israelinhon sa Ginoo, “Kon itugyan mo ini nga mga tawo sa amon mga kamot, laglagon namon sing bug-os* ang ila mga banwa.” 3 Ginpamatian sang Ginoo ang pangabay sang mga Israelinhon kag gintugyan niya sa ila ang mga Canaanhon. Ginlaglag sila sing bug-os sang mga Israelinhon pati ang ila mga banwa, gani gintawag ato nga lugar nga Horma.†

Ang Man-og nga Saway

4 Halin sa Bukid sang Hor, naglakat ang mga Israelinhon nga nagaagi sa dalan nga pakadto sa Mapula nga Dagat para makalibot sila sa duta sang Edom. Pero natak-an ang mga tawo sa ila paglakat, 5 gani nagreklamo sila sa Dios kag kay Moises. Siling nila, “Ngaa bala ginpaguwa pa ninyo kami sa Egypt para magkalamatay man lang diri sa kamingawan? Wala diri sing pagkaon kag tubig! Kag indi na kami makaagwanta sining makasulum-od nga manna.”

6 Gani, ginpadal-an sila sang Ginoo sang dalitan nga mga man-og kag ginpangkagat sila, kag madamo ang nagkalamatay sa ila. 7 Nagkadto ang mga tawo kay Moises kag nagsiling, “Nakasala kami sang paghambal namon kontra sa Ginoo kag sa imo. Pangamuyua sa Ginoo nga kuhaon niya sa amon ining mga man-og.” Gani nagpangamuyo si Moises para sa mga tawo.

8 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Maghimo ka sang man-og nga saway kag ibutang ini sa punta sang isa ka tukon. Ang bisan sin-o nga ginkagat sang man-og magtulok lang sa sining man-og nga saway kag indi siya mapatay.” 9 Gani naghimo si Moises sang man-og nga saway kag ginbutang sa punta sang isa ka tukon. Kag ang bisan sin-o nga ginkagat sang man-og nagtulok lang sa sining man-og nga saway kag wala siya napatay.

Ang Pagpanglakaton Pakadto sa Moab

10 Nagpadayon sa paglakat ang mga Israelinhon, kag nagkampo sila sa Obot. 11 Halin sa Obot, naglakat sila kag nagkampo sa Iye Abarim, sa kamingawan nga ara sa east sang Moab. 12 Halin didto naglakat sila kag nagkampo sa Zered nga ililigan sang tubig. 13 Kag halin sa Zered naglakat naman sila kag nagkampo sa tabok sang Arnon nga ililigan sang tubig, nga ara sa kamingawan nga malapit sa teritoryo sang mga Amornon. Ang Arnon amo ang border sang duta sang mga Moabnon kag sang duta sang mga Amornon. 14 Amo gani nga nasulat sa Libro sang Pagpakig-away sang Ginoo ang Waheb nga sakop sang Sufa, ang mga ililigan sang tubig lakip na ang Arnon, 15 kag ang kilid sang mga ililigan sang tubig nga nagalambot sa banwa sang Ar nga ara sa border sang Moab.

16 Halin didto sa Arnon, nagkadto ang mga Israelinhon sa Beer, ang bubon nga sa diin nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Tipuna ang mga tawo kay hatagan ko sila sang tubig.” 17 Kag didto nagkanta ang mga Israelinhon sang sini nga ambahanon:

“Padayon nga maghatag sang tubig

ang ini nga bubon!

Magkanta kita parte sa sini nga bubon

18 nga ginpakutkot sang mga pangulo

kag mga dungganon nga mga tawo paagi sa ila awtoridad.”‡

Halin sa kamingawan nagkadto sila sa Matana; 19 halin sa Matana nagkadto sila sa Nahaliel; halin sa Nahaliel nagkadto sila sa Bamot; 20 kag halin sa Bamot nagkadto sila sa pulopatag sang Moab, nga sa diin makita ang kamingawan sa ubos sang putokputokan sang Pisga.

Napierdi si Haring Sihon kag si Haring Og

(Deu. 2:26–3:11)

21 Karon, nagpadala sang mga mensahero ang Israel kay Sihon nga hari sang mga Amornon. Amo ini ang ila mensahi: 22 “Kon mahimo tuguti kami sa pag-agi sa inyo duta. Indi kami mag-agi sa mga uma ukon talamnan sang ubas ukon mag-inom sa mga bubon. Maagi lang kami sa inyo mayor nga dalan hasta nga makaguwa kami sa inyo teritoryo.”

23 Pero wala nagsugot si Sihon nga mag-agi ang mga Israelinhon sa iya teritoryo. Sa baylo, gintipon niya ang iya bilog nga mga soldado kag nagkadto sila sa kamingawan sa pagsalakay sa mga Israelinhon. Pag-abot nila sa Jahaz, nagpakig-away sila kontra sa mga Israelinhon. 24 Pero ginpamatay sila sang mga Israelinhon kag gin-agaw ang ila duta halin sa Arnon pakadto sa Suba sang Jabok. Pero hasta lang ang mga Israelinhon sa border sang duta sang mga Ammonhon, tungod kay ang ila border napaderan sing mapag-on.§ 25 Gani naagaw sang mga Israelinhon ang tanan nga banwa sang mga Amornon kag gin-estaran nila ini, pati ang Heshbon kag ang tanan nga baryo nga sakop sini. 26 Ining Heshbon amo sadto ang kapital nga siyudad ni Sihon nga hari sang mga Amornon. Napierdi niya sadto ang isa ka hari sang Moab kag gin-agaw niya ang tanan nga duta sini hasta sa Arnon. 27-28 Amo ina kon ngaa ang mga manugbinalaybay nagasiling nga:

“Dali kamo sa Heshbon, ang siyudad ni Sihon, kag patinduga ninyo ini liwat. Sadto anay ang mga soldado sang Heshbon nagsalakay nga daw sa nagadabadaba nga kalayo kag naglamon sa banwa sang Ar nga sakop sang Moab kag naglaglag sa mataas nga mga lugar sang Arnon. 29 Kaluluoy kamo nga mga taga-Moab! Nalaglag kamo nga mga nagasimba sa dios nga si Kemosh. Kamo nga iya mga anak ginpabay-an niya nga mabihag ni Sihon nga hari sang mga Amornon. 30 Pero karon nalaglag na namon ang mga Amornon. Nagkalaguba na ang siyudad sang Heshbon, pati ang Dibon, Nofa, kag Medeba.”

31 Gani nag-estar ang mga Israelinhon sa duta sang mga Amornon.

32 Pagkatapos, nagpadala si Moises sang mga espiya sa Jazer, kag gin-agaw man nila ini kag ang mga baryo nga sakop sini. Ginpahalin nila ang mga Amornon nga nagaestar didto. 33 Dayon nagkadto sila sa Bashan, pero ginsalakay sila ni Haring Og sang Bashan kag sang iya bilog nga mga soldado didto sa Edrei.

34 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Indi ka magkahadlok sa iya, kay sigurado nga itugyan ko siya sa imo, pati ang iya bilog nga katawhan kag ang iya duta. Himua sa iya ang ginhimo mo kay Sihon nga hari sang mga Amornon nga naghari sa Heshbon.”

35 Gani ginpatay sang mga Israelinhon si Og, pati ang iya kabataan kag ang tanan niya nga katawhan, kag wala gid sing may nabilin sa ila. Dayon ginpanag-iyahan sang mga Israelinhon ang duta nga sakop ni Og.

22

Ginpatawag ni Haring Balak si Balaam

1 Nagpadayon sa paglakat ang mga Israelinhon hasta nga nakaabot sila sa kapatagan sang Moab, kag nagkampo sila sa east sang Suba sang Jordan, sa atubangan sang Jerico.

2 Karon, nahibaluan ni Haring Balak sang Moab, nga anak ni Zipor, ang tanan nga ginhimo sang mga Israelinhon sa mga Amornon. 3 Hinadlukan gid siya kag ang mga Moabnon tungod sa kadamuon sang mga Israelinhon.

4 Nagsiling ang mga Moabnon sa mga manugdumala sang Midian, “Ubuson gid kita sining madamo nga tawo, pareho sa baka nga nagasipot sang mga hilamon.”

Gani si Balak nga anak ni Zipor, nga amo ang hari sang Moab sang sina nga panahon, 5 nagpadala sang mga mensahero sa pagpatawag kay Balaam nga anak ni Beor nga nagaestar sa Petor. Diri natawo si Balaam sa Petor, nga malapit sa Suba sang Euphrates. Amo ini ang mensahi ni Balak:

“May mga tawo nga naghalin sa Egypt kag puwerte sila kadamo kag nagaestar malapit sa amon. 6 Gani kadto diri kag pakamalauta ini nga mga tawo, kay mas gamhanan sila sang sa amon. Kag basi pa lang mapierdi ko sila kag matabog palayo sa akon duta. Kay nahibaluan ko nga ang bisan sin-o nga bendisyunan mo ginabendisyunan, kag ang pakamalauton mo ginapakamalaot.”

7 Gani naglakat ang mga manugdumala sang Moab kag Midian nga dala ang bayad para kay Balaam. Ginsilingan nila siya sang ginsiling ni Balak. 8 Kag nagsiling si Balaam sa ila, “Diri lang kamo tulog sa gab-i, kag isugid ko sa inyo buwas kon ano ang ihambal sang Ginoo sa akon.” Gani didto nagtulog ang mga pangulo sang Moab.

9 Karon, nagpamangkot ang Dios kay Balaam, “Sin-o ining upod mo nga mga tawo?” 10 Nagsabat si Balaam sa Dios, “Sila ang mga mensahero nga ginpadala ni Haring Balak sang Moab, nga anak ni Zipor. Amo ini ang iya mensahi: 11 ‘May mga tawo nga naghalin sa Egypt kag puwerte sila kadamo. Gani kadto ka diri kag pakamalauta ini nga mga tawo para sa akon. Kay basi pa lang mapierdi ko sila kag matabog palayo.’ ”

12 Pero nagsiling ang Dios kay Balaam, “Indi ka mag-upod sa ila. Kag indi pagpakamalauta ang mga tawo nga ginasiling nila, kay ginpakamaayo ko sila.”

13 Pagbugtaw ni Balaam pagkaaga, ginsilingan niya ang mga pangulo ni Balak, “Pauli na lang kamo sa inyo nasyon kay indi magsugot ang Ginoo nga mag-upod ako sa inyo.”

14 Gani nagbalik ang mga pangulo sang Moab kay Balak kag nagsiling, “Indi mag-upod si Balaam sa amon.”

15 Gani nagpadala liwat si Balak sang mga pangulo nga mas madamo kag mas dungganon pa sang sa nahauna. 16 Nagkadto sila kay Balaam kag nagsiling:

“Amo ini ang ginpasiling ni Balak nga anak ni Zipor: ‘Indi pagtuguti nga may magsablag sa imo sa pagkadto diri. 17 Bayaran ko ikaw sing maayo kag himuon ko ang bisan ano nga gusto mo. Sige na, kadto na diri kag pakamalauta ini nga mga tawo para sa akon.’ ”

18 Pero nagsabat si Balaam sa ila, “Bisan ihatag pa ni Balak sa akon ang iya palasyo nga puno sang pilak kag bulawan, indi ko mahimo nga lapason ang sugo sang Ginoo nga akon Dios, bisan sa dako ukon sa gamay lang nga bagay. 19 Pero diri lang anay kamo tulog sa gab-i pareho sang ginhimo sang iban ninyo nga kaupod, kay basi kon may iban pa nga ihambal ang Ginoo sa akon.”

20 Sadto nga gab-i nagsiling ang Dios kay Balaam, “Total nagkadto gid man diri ini nga mga tawo sa pagtawag sa imo, mag-upod ka na lang sa ila, pero ang isiling ko lang sa imo amo ang himua.”

Ang Donkey ni Balaam

21 Gani pagkaaga, ginpreparar ni Balaam ang iya donkey kag nag-upod sa mga pangulo sang Moab, 22 upod sang iya duha ka suluguon. Pero samtang nagapanglakaton* si Balaam nga nagasakay sa donkey, nangakig gid ang Dios, gani ginbalabagan siya sang anghel sang Ginoo sa dalan. 23 Pagkakita sang donkey nga nagatindog ang anghel sang Ginoo sa dalan nga nagauyat sang espada, naglipas sang dalan ang donkey kag nagpakadto sa uma. Gani ginhanot ini ni Balaam kag ginpabalik sa dalan.

24 Dayon nagtindog ang anghel sang Ginoo sa makitid nga dalan sa gin-utlan sang duha ka pader sang mga talamnan sang ubas. 25 Pagkakita sang donkey sa anghel sang Ginoo, nagpangalihid siya sa pader hasta nga naipit ang tiil ni Balaam. Gani ginhanot siya liwat ni Balaam.

26 Dayon naglakat sa unhan ang anghel sang Ginoo kag nagtindog sa mas makitid pa nga dalan nga indi na gid makaliso sa wala ukon sa tuo. 27 Pagkakita sang donkey sa anghel sang Ginoo nagluko na lang siya, kag nangakig gid si Balaam kag ginhanot niya ini sang iya baston. 28 Dayon ginpahambal sang Ginoo ang donkey, kag nagsiling ini kay Balaam, “Ano bala ang nahimo ko sa imo nga ginhanot mo ako sing tatlo na ka beses?” 29 Nagsabat si Balaam sa donkey, “Ginhimo mo ako nga daw sa buang-buang! Kon may espada lang ako, patyon ta gid ka subong.” 30 Nagsiling ang donkey kay Balaam, “Indi bala nga ako ang imo donkey nga permi mo ginasakyan? Nakaagi bala nga nagbisyo ako sing pareho sini?” Nagsabat si Balaam, “Wala.”

31 Dayon ginpakita sang Ginoo kay Balaam ang iya anghel nga nagatindog sa dalan nga nagauyat sang espada. Gani nagluhod si Balaam sa duta.

32 Nagpamangkot sa iya ang anghel sang Ginoo, “Ngaa bala nga ginhanot mo ang imo donkey sing tatlo gid ka beses? Ari ako diri sa pagbalabag sa imo kay ang imo pagginawi indi husto sa akon panulok. 33 Nakita ako sang imo donkey kag naglikaw siya sa akon sing tatlo ka beses. Kon wala siya naglikaw sa akon, ginpatay ko na kuntani ikaw, kag ang imo donkey ginpabay-an ko nga mabuhi.”

34 Nagsiling si Balaam sa anghel sang Ginoo, “Nakasala ako! Wala gid ako nakahibalo nga nagatindog ka gali dira sa dalan sa pagbalabag sa akon. Karon, kon para sa imo malain ang akon ginahimo, mapuli na lang ako.”

35 Nagsiling ang anghel sang Ginoo kay Balaam, “Upod ka sa sina nga mga tawo, pero ihambal lang ang isiling ko sa imo.” Gani nag-upod si Balaam sa mga pangulo ni Balak.

36 Pagkahibalo ni Balak nga nagapadulong si Balaam, naglakat siya sa pagsugata sa iya didto sa isa ka banwa sang Moab malapit sa Arnon, sa border sang iya teritoryo.

37 Nagsiling si Balak kay Balaam, “Indi bala nga dali-dali ko ikaw nga ginpatawag? Ngaa wala ka nagkadto gilayon? Nagahunahuna ka bala nga indi ko ikaw pagsuhulan?” 38 Nagsabat si Balaam, “Ti, ari na ako. Pero wala ako sing iban nga ihambal kundi ang ipahambal lang sang Dios sa akon.”

39 Dayon nag-upod si Balaam kay Balak sa Kiriat Huzot. 40 Kag didto naghalad si Balak sang baka kag karnero. Ginhatag niya ang iban nga karne kay Balaam kag sa mga pangulo nga kaupod niya. 41 Pagkaaga, gindala ni Balak si Balaam sa Bamot Baal, kag didto nakita niya sa ubos ang iban nga mga katawhan sang Israel.

23

Ang Nahauna nga Mensahi ni Balaam

1 Nagsiling si Balaam kay Balak, “Pahimui ako diri sing pito ka halaran, kag preparahi ako sing pito ka turo nga baka kag pito ka gulang nga karnero nga lalaki.” 2 Gintuman ni Balak ang ginsiling ni Balaam, kag duha sila ang naghalad sang turo nga baka kag sang lalaki nga karnero sa kada halaran. 3 Dayon nagsiling si Balaam kay Balak, “Diri ka lang sa tupad sang imo halad nga ginasunog. Malakat ako anay, kay basi magpakigkita ang Ginoo sa akon. Sugiran ko lang ikaw kon ano ang iya isiling sa akon.” Gani nagtaklad siya sa mahawan nga bukid.

4 Nagpakigkita ang Dios sa iya, kag nagsiling si Balaam, “Nagpahimo ako sang pito ka halaran, kag sa kada halaran naghalad ako sang isa ka baka kag isa ka karnero.”

5 Ginhatagan sang Ginoo si Balaam sang mensahi kag nagsiling, “Balik ka kay Balak kag ihambal mo sa iya ining ginsiling ko.” 6 Gani nagbalik si Balaam kay Balak, kag nakita niya siya nga nagatindog sa tupad sang iya halad, upod sa tanan nga pangulo sang Moab. 7 Dayon nagsiling si Balaam:

“O Haring Balak sang Moab, ginpatawag mo ako halin sa Aram, sa kabukiran sa east. Nagsiling ka sa akon, ‘Dali, kag pakamalauta ang mga kaliwat ni Jacob para sa akon. Sumpaa sila nga katawhan sang Israel.’ 8 Paano ko pakamalauton ang mga tawo nga wala ginapakamalaot sang Dios? Paano ko sumpaon ang mga tawo nga wala ginasumpa sang Ginoo? 9 Sang didto ako sa ibabaw sang mga bukid, nakita ko sila. Nagakabuhi sila nga silahanon lang, nga naseparar sa iban nga mga nasyon. 10 Wala sing may makaisip sang ila kadamuon nga pareho sa yab-ok. Kabay pa nga ang akon kamatayon mangin pareho sa ila nga mga matarong.”

11 Nagsiling si Balak kay Balaam, “Ano ining ginhimo mo sa akon? Ginpakuha ko ikaw sa pagpakamalaot sa akon mga kaaway, pero ang imo ginhimo ginbendisyunan mo sila!” 12 Nagsabat si Balaam, “Kinahanglan nga ihambal ko ang ginapahambal sang Ginoo sa akon.”

Ang Ikaduha nga Mensahi ni Balaam

13 Dayon nagsiling si Balak sa iya, “Mag-upod ka sa akon sa isa pa ka lugar nga sa diin makita mo ang iban nga mga katawhan sang Israel, pero indi gid ang tanan. Kag didto pakamalauton mo sila.” 14 Gani gindala ni Balak si Balaam sa isa ka uma sa Zofim, sa putokputokan sang Pisga, kag didto nagpatindog sila sang pito ka halaran kag naghalad sang isa ka baka kag isa ka karnero sa kada halaran.

15 Nagsiling si Balaam kay Balak, “Diri ka lang sa tupad sang imo halad nga ginasunog samtang magpakigkita ako sa Ginoo dira sa unhan.”

16 Nagpakigkita ang Ginoo kay Balaam kag ginhatagan niya siya sang mensahi. Kag dayon nagsiling siya, “Balik ka kay Balak kag ihambal mo sa iya ini nga mensahi.”

17 Gani nagbalik si Balaam kay Balak, kag nakita niya siya nga nagatindog sa tupad sang iya halad, upod sa mga pangulo sang Moab. Nagpamangkot si Balak kay Balaam, “Ano ang ginsiling sang Ginoo sa imo?”

18 Nagsiling si Balaam, “Balak nga anak ni Zipor, pamatii ako sing maayo. 19 Ang Dios indi tawo nga magbutig ukon magbaylo ang iya hunahuna. Nagahambal bala siya nga wala niya ginahimo? Nagapromisa bala siya nga wala niya ginatuman? 20 Ginsugo niya ako nga magbendisyon, kag kon mabendisyunan na niya gani, indi ko na ini mabawi pa. 21 Wala ako sing nakita nga katalagman ukon kabudlayan nga maabot sa Israel. Kaupod nila ang Ginoo nga ila Dios; ginakilala nila nga siya amo ang ila hari. 22 Ginpaguwa sila sang Dios sa Egypt; para sa ila, pareho siya sa isa ka makusog nga talunon nga baka. 23 Wala sing babaylan ukon manughiwit nga makahalit sa ila. Gani magasiling ang mga tawo parte sa Israel, ‘Daw ano ka makatilingala ang ginhimo sang Dios sa Israel.’ 24 Ini nga katawhan pareho sa leon nga handa sa pagsalakay kag wala nagapahuway hasta nga malamon niya ang iya biktima kag masuyop ang dugo sini.”

25 Dayon nagsiling si Balak kay Balaam, “Kon indi mo gid man sila pagpakamalauton, indi sila pagbendisyuni!” 26 Nagsabat si Balaam, “Indi bala nga ginsilingan ko na ikaw nga kinahanglan nga himuon ko kon ano ang isiling sang Ginoo sa akon?”

Ang Ikatlo nga Mensahi ni Balaam

27 Nagsiling liwat si Balak kay Balaam, “Dali, dal-on ko ikaw sa lain naman nga lugar. Basi didto magsugot na ang Dios nga pakamalauton mo ang Israel para sa akon.” 28 Gani gindala ni Balak si Balaam sa putokputokan sang Peor, nga sa diin kitaon ang kamingawan sa ubos. 29 Nagsiling si Balaam, “Pahimui ako diri sing pito ka halaran, kag magpreparar ka sing pito ka turo nga baka kag pito ka lalaki nga karnero para sa akon.” 30 Gani ginhimo ni Balak ang ginsiling ni Balaam, kag naghalad siya sang isa ka baka kag isa ka karnero sa kada halaran.

24

1 Karon, sang mareyalisar ni Balaam nga gusto sang Ginoo nga bendisyunan ang Israel, wala na siya nagpangbabaylan pareho sang iya ginahimo sang una. Sa baylo, nag-atubang siya sa kamingawan, 2 nga sa diin nakita niya ang mga Israelinhon nga nagakampo suno sa ila tagsa-tagsa ka tribo. Dayon gin-gamhan siya sang Espiritu sang Dios, 3 kag nagsiling siya, “Ako si Balaam nga anak ni Beor, kag may maathag ako nga pag-intiendi.* 4 Nabatian ko ang mensahi sang Dios, kag nakakita ako sang palanan-awon nga halin sa Makagagahom nga Dios. Nagpaubos ako sa iya, kag ginpahangop niya ako.† Amo ini ang akon mensahi:

5 “Daw ano katahom sang mga tolda

nga ginaestaran sang katawhan sang Israel nga mga kaliwat ni Jacob.

6 Pareho ini sa mga nagaraya nga mga palma,‡

ukon sa mga katamnan sa higad sang suba.

Pareho man ini sa kahoy nga aloe nga gintanom sang Ginoo,

ukon sang mga kahoy nga sedro sa higad sang tubig.

7 Nagaawas ang mga tubig sa ila mga suludlan,

kag nagatanom sila sang liso sa mga duta nga bugana sang tubig.

Ang ila hari mangin gamhanan pa

sang sa kay Agag

nga hari sang Amaleknon,

kag ang ila ginharian mangin bantog.

8 Ginpaguwa sila sang Dios sa Egypt;

para sa ila, pareho siya sa isa ka makusog nga talunon nga baka.

Panaon kag laglagon nila ang ila mga kaaway;

nga daw sa ginalamon nila,

kag daw sa ginadugmok nila ang ila mga tul-an.

9 Pareho sila sa mga leon

nga kon makatulog na wala sing may mangahas sa pagpukaw sa ila.

Pakamaayuhon ang mga nagapakamaayo sa ila

kag pakamalauton ang mga nagapakamalaot sa ila.”

10 Tungod sini, puwerte ang kaakig ni Balak kay Balaam. Ginhampak niya sang iya inumol ang iya nga palad kag nagsiling siya, “Ginpatawag ko ikaw sa pagpakamalaot sa akon mga kaaway, pero ginbendisyunan mo sila sing tatlo pa ka beses. 11 Magpuli ka na lang gilayon! Nagpromisa ako nga bayaran ko ikaw sing maayo, pero indi magsugot ang Ginoo nga mabaton mo ang bayad.” 12 Nagsabat si Balaam kay Balak, “Indi bala nga ginsilingan ko ang imo mga mensahero, 13 nga bisan ihatag mo pa sa akon ang imo palasyo nga puno sang pilak kag bulawan, indi ako makahimo sang akon kabubut-on, malain man ukon maayo. Kundi kon ano ang ginasiling sang Ginoo sa akon nga akon ihambal, amo lang ang akon ihambal. 14 Sige, mapuli na ako sa akon mga kasimanwa. Pero paandaman ko anay ikaw kon ano ang himuon sining mga tawo sa imo mga tawo sa ulihi.”

Ang Ikaapat nga Mensahi ni Balaam

15 Dayon ginhambal ni Balaam ini nga mensahi: “Ako si Balaam nga anak ni Beor, kag may maathag ako nga pag-intiendi. 16 Nabatian ko ang pulong sang Labing Mataas nga Dios kag ginhatagan niya ako sang pag-intiendi. Nakakita ako sang palanan-awon halin sa Makagagahom nga Dios. Nagpaubos ako sa iya kag ginpaintiendi niya ako. Amo ini ang akon mensahi:

17 “May nakita ako sa akon palanan-awon nga wala pa natabo. Sa palaabuton nga mga inadlaw, may magahari§ sa Israel nga halin sa kaliwat ni Jacob. Laglagon niya ang mga Moabnon kag ang tanan nga kaliwat ni Set. 18 Sakupon niya ang Edom nga iya kaaway, nga ginatawag man nga Seir, samtang ang Israel iya magabakod. 19 Magadumala ang isa ka pangulo sa Israel* kag laglagon niya ang mga nabilin pa nga buhi sa siyudad sang Moab.”

Ang Katapusan nga Mensahi ni Balaam

20 Dayon nakita ni Balaam sa iya palanan-awon ang katawhan sang Amalek kag nagsiling siya, “Ang Amalek amo sadto ang nagapanguna sa mga nasyon, pero sa ulihi malaglag ini.”

21 Dayon nakita naman ni Balaam sa iya palanan-awon ang mga Kenhanon kag nagsiling siya: “Mabakod ang inyo ginapuy-an, kay nahamtang ini sa bato nga bukid. 22 Pero malaglag kamo kon bihagon kamo sang Assyria.”

23 Kag nagsiling pa gid si Balaam sini nga mensahi: “Abaw, sin-o bala ang mabuhi kon himuon ini sang Dios? 24 Magaabot ang mga barko halin sa Kitim kag sakupon nila ang mga katawhan sang Assyria kag sang Eber, pero ang Kitim malaglag man.”

25 Dayon nagpuli si Balaam kag amo man si Balak.

25

Nagsimba ang mga Israelinhon kay Baal

1 Samtang nagakampo ang mga Israelinhon sa Shitim, ang mga lalaki nag-umpisa sa pagpakighilawas sa mga babayi nga Moabnon. 2 Ini nga mga babayi nagganyat sa ila sa paghalad sa mga dios-dios nila, kag nagkaon sila sang sini nga mga halad kag nagsimba sa sini nga mga dios-dios. 3 Gani ang mga Israelinhon nagbuylog sa pagsimba kay Baal sang Peor. Kag puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa ila.

4 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Kuhaa ang tanan nga pangulo sang sini nga mga tawo, kag patya sila sa akon presensya samtang nagatan-aw ang mga tawo, para madula ang akon puwerte nga kaakig sa Israel.” 5 Gani nagsiling si Moises sa mga manughukom sang Israel, “Kinahanglan nga patyon sang kada isa sa inyo ang inyo mga tawo nga nagsimba kay Baal sang Peor.”

6 Karon, may isa ka Israelinhon nga nagdala sang isa ka Midianhon nga babayi sa iya pamilya. Nakita ini ni Moises kag sang bilog nga komunidad sang Israel samtang nagahinibi sila didto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 7 Pagkakita sini ni Finehas nga anak ni Eleazar kag apo ni Aaron nga pari, naghalin siya sa komunidad kag nagkuha sang bangkaw. 8 Ginsunod niya ang tawo sa sulod sang tolda, kag gintuhog niya sila nga duha sang babayi. Dayon nag-untat ang kahalitan sa Israel, 9 pero 24,000 ang napatay tungod sa kahalitan.

10 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 11 “Ginkuha ni Finehas nga anak ni Eleazar kag apo ni Aaron nga pari ang kaakig ko sa mga Israelinhon, tungod kay akig gid siya sa sala pareho sa akon. Gani wala ko pag-ubusa pamatay ang mga Israelinhon, nga himuon ko kuntani sa ila tungod sa akon kaakig. 12 Gani silinga siya nga mahimo ako sang kasugtanan sa iya, nga pakamaayuhon ko ang iya kahimtangan. 13 Kag sa sini nga kasugtanan, siya kag ang iya mga kaliwat mangin mga pari hasta san-o, kay tungod sa akon ginpakita niya nga akig gid siya sa sala, kag gintubos niya ang mga Israelinhon sa ila sala.”

14 Ang Israelinhon nga ginpatay upod sang babayi nga Midianhon amo si Zimri nga anak ni Salu, nga pangulo sang isa ka pamilya sa mga kaliwat ni Simeon. 15 Kag ang Midianhon nga babayi amo si Cozbi nga anak ni Zur. Si Zur isa ka pangulo sang isa ka pamilya nga Midianhon.

16 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 17 “Kabiga ninyo nga kaaway ang mga Midianhon, kag pamatya ninyo sila, 18 tungod kay ginkabig man nila kamo nga mga kaaway sang gindayaan nila kamo didto sa Peor, kag tungod man sa babayi nga si Cozbi nga anak sang isa ka pangulo nga Midianhon. Ini nga babayi ginpatay sadtong tion nga nag-abot ang kahalitan sa Peor.”

26

Ang Ikaduha nga Pag-census

1 Pagkatapos sang kahalitan, nagsiling ang Ginoo kay Moises kag kay Eleazar nga anak ni Aaron nga pari, 2 “I-census ninyo ang bilog nga komunidad sang Israel suno sa ila pamilya—tanan nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw nga makasarang sa pag-alagad bilang soldado sang Israel.” 3 Gani nagpakighambal si Moises kag si Eleazar nga pari sa mga Israelinhon didto sa kapatagan sang Moab sa higad sang Suba sang Jordan malapit sa Jerico. 4 Siling nila, “I-census ninyo ang mga tawo nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.”

Amo ini ang mga Israelinhon nga nagguwa sa Egypt:

5 Ang mga kaliwat ni Reuben, nga kamagulangan nga anak ni Jacob,* amo ang mga pamilya ni Hanoc, Palu, 6 Hezron, kag Carmi. 7 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Reuben; 43,730 sila tanan.

8 Ang anak ni Palu amo si Eliab, 9 kag ang mga anak ni Eliab amo sila ni Nemuel, Datan kag Abiram. Ining si Datan kag si Abiram amo ang mga pangulo sang komunidad nga nag-upod kay Kora sa pagrebelde sa Ginoo paagi sa pagkontra kay Moises kag kay Aaron. 10 Pero ginlamon sila sang duta upod kay Kora, kag ang 250 nila ka sumulunod nasunog sang kalayo. Kag ini nga hitabo nangin paandam sa mga Israelinhon. 11 Pero ang mga anak ni Kora wala nagkalamatay.

12 Ang mga kaliwat ni Simeon amo ang mga pamilya ni Nemuel, Jamin, Jakin, 13 Zera, kag Shaul. 14 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Simeon; 22,200 sila tanan.

15 Ang mga kaliwat ni Gad amo ang mga pamilya ni Zefon, Hagi, Shuni, 16 Ozni, Eri, 17 Arod, kag Areli. 18 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Gad; 40,500 sila tanan.

19-20 Si Juda may duha ka anak nga lalaki nga si Er kag Onan, nga napatay sa duta sang Canaan. Pero may mga kaliwat gihapon si Juda nga amo ang pamilya ni Shela, Perez, kag Zera. 21 Ang mga kaliwat ni Perez amo ang pamilya ni Hezron kag ni Hamul. 22 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Juda; 76,500 sila tanan.

23 Ang mga kaliwat ni Isacar amo ang mga pamilya ni Tola, Pua, 24 Jashub, kag Shimron. 25 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Isacar; 64,300 sila tanan.

26 Ang mga kaliwat ni Zebulun amo ang mga pamilya ni Sered, Elon, kag Jaleel. 27 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Zebulun; 60,500 sila tanan.

28 Ang mga kaliwat ni Jose naghalin sa iya duha ka anak nga si Manase kag si Efraim. 29 Ang mga kaliwat ni Manase amo ang mga pamilya ni Makir kag sang iya anak nga si Gilead. 30 Ang mga kaliwat ni Gilead amo ang mga pamilya ni Iezer, Helek, 31 Asriel, Shekem, 32 Shemida, kag Hefer. 33 Ang anak ni Hefer nga si Zelofehad wala sing anak nga lalaki, pero may mga anak siya nga babayi nga ang ila mga ngalan amo sila ni Mala, Noa, Hogla, Milca, kag Tirza. 34 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Manase; 52,700 sila tanan.

35 Ang mga kaliwat naman ni Efraim amo ang mga pamilya ni Shutela, Beker, Tahan, 36 kag sa anak ni Shutela nga si Eran. 37 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Efraim; 32,500 sila tanan. Ini nga mga pamilya nga naghalin kay Manase kag Efraim amo ang mga kaliwat ni Jose.

38 Ang mga kaliwat ni Benjamin amo ang mga pamilya ni Bela, Ashbel, Ahiram, 39 Shufam, kag Hufam. 40 Ang mga kaliwat ni Bela amo ang mga pamilya ni Ard kag Naaman. 41 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Benjamin; 45,600 sila tanan.

42 Ang mga kaliwat ni Dan amo ang mga Shuhamnon. 43 Ang tanan nga kaliwat ni Dan mga Shuhamnon; kag 64,400 sila tanan.

44 Ang mga kaliwat ni Asher amo ang mga pamilya ni Imna, Ishvi, kag Beria. 45 Ang mga kaliwat ni Beria amo ang mga pamilya ni Heber kag ni Malkiel. 46 (May anak nga babayi si Asher nga si Sera.) 47 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Asher; 53,400 sila tanan.

48 Ang mga kaliwat ni Naftali amo ang mga pamilya ni Jazeel, Guni, 49 Jezer, kag Shilem. 50 Sila amo ang mga pamilya nga naghalin kay Naftali; 45,400 sila tanan.

51 Gani ang bug-os nga kadamuon sang mga lalaki nga Israelinhon nga gin-census 601,730.

52 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 53 “Partihon mo sa ila ang duta bilang ila palanublion suno sa kadamuon sang kada tribo. 54 Ang tribo nga madamo, partihi sing dako, kag ang tribo nga diutay partihi sing gamay. 55-56 Kinahanglan nga gabot-gabutan kon diin nga parte ang makuha sang madamo kag diutay nga tribo suno sa census.”

57 Ang mga kaliwat ni Levi amo ang mga pamilya ni Gershon, Kohat kag Merari. 58 Kag sa ila naghalin ang mga pamilya ni Libni, Hebron, Mali, Mushi kag Kora.

Si Kohat amo ang katigulangan ni Amram; 59 kag ang asawa ni Amram amo si Jokebed nga kaliwat man ni Levi. Natawo si Jokebed sa Egypt. Si Amram kag si Jokebed amo ang mga ginikanan ni Aaron, Moises, kag Miriam. 60 Si Aaron amo ang amay nila ni Nadab, Abihu, Eleazar, kag Itamar. 61 Pero napatay si Nadab kag si Abihu sang naggamit sila sang kalayo nga indi amo ang dapat nila gamiton sa ila paghalad sa Ginoo.

62 Ang kadamuon sang mga lalaki nga kaliwat ni Levi nga nagaedad sing isa ka bulan paibabaw 23,000. Wala sila ginlakip sa kabilugan nga kadamuon sang mga Israelinhon kay wala sila ginpartihan sa duta nga ginpanubli sang mga Israelinhon.

63 Amo ato tanan ang mga Israelinhon nga gin-census ni Moises kag ni Eleazar nga pari didto sa kapatagan sang Moab sa higad sang Jordan malapit sa Jerico. 64 Wala na sing may nabilin nga buhi sa mga nalakip sa nahauna nga census nga ginhimo ni Moises kag ni Aaron nga pari sa kamingawan sang Sinai. 65 Kay nagsiling sadto ang Ginoo sa ila nga sigurado gid nga magkalamatay sila didto sa kamingawan, kag wala sing may makaluwas sa ila luwas lang gid kay Caleb nga anak ni Jefune kag kay Josue nga anak ni Nun.

27

Ang mga Anak nga Babayi ni Zelofehad

1 Si Zelofehad may mga anak nga babayi nga sila ni Mala, Noa, Hogla, Milca kag Tirza. Si Zelofehad nga ini anak ni Hefer kag apo ni Gilead. Si Gilead anak ni Makir kag apo ni Manase. Si Manase anak ni Jose. 2 Karon, ini nga mga babayi nagkadto sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag nagtindog sa atubangan ni Moises, ni Eleazar, sang mga pangulo, kag sang bilog nga komunidad. Nagsiling ang mga babayi, 3 “Napatay ang amon amay didto sa kamingawan nga wala sing anak nga lalaki. Pero napatay siya indi tungod nga sumulunod siya ni Kora nga nagrebelde sa Ginoo, kundi tungod sa iya kaugalingon nga sala. 4 Ti, dulaon na lang bala ang iya ngalan sa panimalay sang Israel tungod kay wala siya sing anak nga lalaki? Hatagi man kami sang duta pareho sang nabaton sang amon mga paryente.”

5 Gani ginsugid ni Moises sa Ginoo ang ila ginapangayo, 6 kag nagsiling ang Ginoo kay Moises, 7 “Husto ang ginasiling sang mga anak nga babayi ni Zelofehad. Kinahanglan nga hatagan mo man sila sang duta kaupod sa mga paryente sang ila amay. Ihatag sa ila ang duta nga para kuntani sa ila amay.

8 “Kag silingon mo ang mga Israelinhon nga kon mapatay ang isa ka tawo nga wala sing anak nga lalaki, kinahanglan nga ihatag sa iya anak nga babayi ang iya duta. 9 Kon wala siya sing anak nga babayi, ihatag sa iya mga utod nga lalaki. 10 Kon wala pa gid siya sing utod nga lalaki, ihatag ang iya duta sa iya mga tiyo sa amay. 11 Kon ang iya amay wala sing utod nga lalaki, ihatag ang iya duta sa pinakamalapit niya nga paryente, kag ang amo nga paryente ang magapanag-iya sini. Dapat tumanon ini sang mga Israelinhon bilang isa ka legal nga pagsulundan, suno sa ginsugo ko sa imo, Moises.”

Ginpili si Josue sa Pagbulos kay Moises

(Deu. 31:1-8)

12 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Magsaka ka sa bukid sang Abarim kag tan-awa didto ang duta nga ginhatag ko sa mga Israelinhon. 13 Pagkatapos mo nga makita ini, mapatay ka pareho sa imo utod nga si Aaron. 14 Kay sang nagrebelde ang komunidad sang Israel sa akon didto sa tuburan sang kamingawan sang Zin, ginlapas ninyo ni Aaron ang akon sugo nga ipakita ang akon pagkabalaan sa katawhan.” (Ini nga tuburan amo ang Meriba Kadesh,* sa kamingawan sang Zin.)

15 Nagsiling si Moises sa Ginoo, 16 “O Ginoo, Dios nga ginahalinan sang kabuhi sang tanan nga tawo, kabay pa nga magpili ka sang isa ka tawo nga magpangulo sa sini nga komunidad, 17 sa pagpanguna sa ila sa inaway, para ang imo komunidad indi mangin pareho sa mga karnero nga wala sing manugbantay.”

18 Gani nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Ipatawag si Josue nga anak ni Nun, nga ginagamhan sang Espiritu, kag itungtong ang imo kamot sa iya ulo sa pag-ordinar sa iya bilang pangulo. 19 Patinduga siya sa atubangan ni Eleazar nga pari kag sa bilog nga komunidad, kag ipahibalo mo sa ila nga ginpili mo siya nga magbulos sa imo. 20 Ihatag sa iya ang iban mo nga awtoridad para tumanon siya sang bilog nga komunidad sang Israel. 21 Kay Eleazar niya mahibaluan ang akon desisyon paagi sa paggamit ni Eleazar sang Urim† sa akon presensya. Sa sini nga paagi matuytuyan ni Eleazar si Josue kag ang bilog nga komunidad sang Israel sa ila nga himuon.”

22 Ginhimo ni Moises ang ginsugo sa iya sang Ginoo. Ginpatawag niya si Josue kag ginpatindog sa atubangan ni Eleazar nga pari kag sang bilog nga komunidad. 23 Kag suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo, gintungtong niya ang iya mga kamot kay Josue kag ginpahibalo nga si Josue ang magabulos sa iya.

28

Ang Adlaw-Adlaw nga mga Halad

(Exo. 29:38-46)

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga kinahanglan maghalad sila sa akon sang mga halad nga paagi sa kalayo* sa natalana nga tion. Ini nga mga halad amo ang akon pagkaon, kag ang kahamot sini makapalipay sa akon. Gani ihambal ini sa mga Israelinhon: 3 Amo ini ang mga halad nga paagi sa kalayo nga inyo ihalad sa Ginoo: duha ka karnero nga isa ka tuig ang edad kag wala sing deperensya. Ihalad ninyo ini permi kada adlaw bilang halad nga ginasunog. 4 Ang isa ihalad sa aga kag ang isa sa hapon,† 5 lakip ang halad nga regalo nga duha ka kilo nga harina nga maayo nga klase kag ginmikslahan sang isa ka litro nga mantika nga halin sa olibo nga ginbayo. 6 Amo ini ang pang-adlaw-adlaw nga halad nga inyo sunugon, nga ginsugo sadto sang Ginoo sa inyo sa Bukid sang Sinai. Ang kahamot sini nga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. 7 Ang halad nga ilimnon nga ilakip sa kada karnero, mga isa ka litro nga bino, kag ibubo ini sa balaan nga lugar para sa Ginoo. 8 Amo man ang inyo himuon sa ikaduha nga karnero nga ihalad ninyo sa hapon. Lakipan man ninyo ini sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. Halad ini nga paagi sa kalayo, kag ang kahamot sini makapalipay sa Ginoo.

Ang mga Halad sa Adlaw nga Inugpahuway

9 “Sa Adlaw nga Inugpahuway, maghalad kamo sang duha ka karnero nga isa ka tuig ang edad kag wala sing deperensya, lakip ang halad nga ilimnon kag ang halad nga regalo nga apat ka kilo nga harina nga maayo nga klase kag ginmikslahan sang mantika. 10 Amo ini ang halad nga ginasunog kada Adlaw nga Inugpahuway, wala labot sa pang-adlaw-adlaw nga halad lakip ang iya sini nga halad nga ilimnon.

Ang Binulan nga Halad

11 “Sa kada nahauna nga adlaw sang bulan maghalad kamo sa Ginoo sang halad nga ginasunog. Ang inyo ihalad duha ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 12-13 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika—anom ka kilo sa kada bataon nga baka, apat ka kilo sa gulang nga karnero, kag duha ka kilo sa kada bataon nga karnero. Mga halad ini nga ginasunog, kag ang kahamot sini nga mga halad nga paagi sa kalayo makapalipay sa Ginoo. 14 Ang kada bataon nga baka lakipan sang halad nga ilimnon nga duha ka litro nga bino. Ang gulang nga karnero lakipan sang isa kag tunga ka litro nga bino. Kag ang kada bataon nga karnero lakipan sang isa ka litro nga bino. Amo ini ang binulan nga halad nga ginasunog nga inyo pagahimuon sa kada umpisa sang bulan sa bilog nga tuig. 15 Maghalad pa gid kamo sa Ginoo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo. Himuon ninyo ini wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog kag sa iya sini nga halad nga ilimnon.

Ang Piesta sang Paglabay sang Anghel

(Lev. 23:4-8)

16 “Saulugon ninyo ang Piesta sang Paglabay sang Anghel sa ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan. 17 Pagkasunod nga adlaw magasugod ang pito ka adlaw nga piesta. Kag sa sulod sang pito ka adlaw indi kamo magkaon sang tinapay nga may inugpahabok. 18 Sa nahauna nga adlaw sang sini nga piesta, indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. 19 Maghalad kamo sa Ginoo sang halad nga paagi sa kalayo. Ini nga halad nga ginasunog duha ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 20 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika—anom ka kilo sa kada bataon nga baka, apat ka kilo sa gulang nga karnero 21 kag duha ka kilo sa kada bataon nga karnero. 22 Maghalad man kamo sang isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo para mapatawad kamo sa inyo mga sala. 23 Ihalad ninyo ini nga mga halad wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog kada aga. 24 Sa amo nga paagi ihalad ninyo ini nga mga halad nga paagi sa kalayo bilang pagkaon sang Ginoo. Himuon ninyo ini kada adlaw sa sulod sang pito ka adlaw. Ang kahamot sini nga mga halad makapalipay sa Ginoo. Ihalad ninyo ini wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog kag sang iya sini halad nga ilimnon. 25 Sa ikapito nga adlaw, indi kamo liwat mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo.

Ang mga Halad sa Tion sang Piesta sang Pag-ani

(Lev. 23:9-22)

26 “Sa nahauna nga adlaw sang Piesta sang Pag-ani, sa tion nga maghalad kamo sa Ginoo sang bag-o nga ani nga uyas, indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. 27 Maghalad kamo sang halad nga ginasunog: duha ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ang kahamot sini nga mga halad makapalipay sa Ginoo. 28 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika—anom ka kilo sa kada bataon nga baka, apat ka kilo sa gulang nga karnero, 29 kag duha ka kilo sa kada bataon nga karnero. 30 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki para matubos kamo sa inyo mga sala. 31 Ihalad ninyo ini upod sang ila mga halad nga ilimnon, wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog kag sang iya sini nga halad nga regalo. Kinahanglan nga ang mga sapat wala sing deperensya.

29

Ang mga Halad sa Piesta sang Pagpatunog sang mga Trumpeta

(Lev. 23:23-25)

1 “Sa nahauna nga adlaw sang ikapito nga bulan, indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. Sa sina nga adlaw patunugon ninyo ang mga trumpeta. 2 Dayon maghalad kamo sang halad nga ginasunog nga ang kahamot sini makapalipay sa Ginoo: isa ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 3 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika—anom ka kilo sa kada bataon nga baka, apat ka kilo sa gulang nga karnero, 4 kag duha ka kilo sa kada bataon nga karnero. 5 Maghalad man kamo sang isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo para matubos kamo sa inyo mga sala. 6 Ihalad ninyo ini wala labot sang binulan kag pang-adlaw-adlaw nga mga halad nga ginasunog nga may upod nga mga halad nga regalo kag mga halad nga ilimnon. Mga halad ini nga paagi sa kalayo,* kag ang kahamot sini makapalipay sa Ginoo.

Ang mga Halad sa Adlaw sang Pagtubos

(Lev. 23:26-32)

7 “Sa ikanapulo nga adlaw sa sining ikapito nga bulan, magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. Kinahanglan nga magpuasa kamo kag indi gid mag-obra. 8 Dayon maghalad kamo sang mga halad nga ginasunog nga ang kahamot sini makapalipay sa Ginoo: isa ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 9 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika—anom ka kilo sa kada bataon nga baka, apat ka kilo sa gulang nga karnero, 10 kag duha ka kilo sa kada bataon nga karnero. 11 Maghalad man kamo sang isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sa isa pa ka halad sa pagpakatinlo para matubos kamo sa inyo mga sala kag sa pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo, kag sa ila sini mga halad nga ilimnon.

Ang mga Halad sa Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag

(Lev. 23:33-43)

12 “Sa ika-15 nga adlaw sa amo gihapon nga bulan, indi kamo mag-obra kundi magtipon naman kamo sa pagsimba sa Ginoo. Maghiwat kamo sang piesta para sa Ginoo sa sulod sang pito ka adlaw. 13 Maghalad kamo sang halad nga ginasunog. Halad ini nga paagi sa kalayo nga ang kahamot makapalipay sa Ginoo. Sa nahauna nga adlaw amo ini ang inyo ihalad: 13 ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 14 Lakipan ninyo ini sang halad nga regalo nga maayo nga klase nga harina kag ginmikslahan sang mantika—anom ka kilo sa kada bataon nga baka, apat ka kilo sa kada gulang nga karnero, 15 kag duha ka kilo sa kada bataon nga karnero. 16 Maghalad man kamo sang isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

17 “Sa ikaduha nga adlaw sang piesta, amo ini ang inyo ihalad: dose ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 18 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 19 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sa pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

20 “Sa ikatatlo nga adlaw sang piesta, amo ini ang inyo ihalad: onse ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 21 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 22 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sa pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog kag sang iya sini nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

23 “Sa ikaapat nga adlaw sang piesta, amo ini ang inyo ihalad: napulo ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 24 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 25 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sa pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

26 “Sa ikalima nga adlaw sang piesta, amo ini ang inyo ihalad: siyam ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 27 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 28 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

29 “Sa ikaanom nga adlaw sang piesta, amo ini ang inyo ihalad: walo ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 30 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 31 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

32 “Sa ikapito nga adlaw sang piesta, amo ini ang inyo ihalad: pito ka bataon nga baka, duha ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 14 ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 33 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 34 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

35 “Sa ikawalo nga adlaw, indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo. 36 Maghalad kamo sang halad nga ginasunog. Halad ini nga paagi sa kalayo nga ang kahamot makapalipay sa Ginoo: isa ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki kag pito ka bataon nga karnero nga lalaki nga isa ka tuig ang edad. Ini tanan kinahanglan wala sing deperensya. 37 Ang kada isa sini lakipan ninyo sang husto nga kadamuon sang halad nga regalo kag halad nga ilimnon. 38 Maghalad man kamo sang isa ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo, wala labot sang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog nga may upod nga halad nga regalo kag halad nga ilimnon.

39 “Wala labot sang inyo mga halad sa pagtuman sang inyo panaad kag mga halad nga kinabubut-on, maghalad man kamo sa Ginoo sa natalana nga mga piesta sang sini nga mga halad: mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, mga halad nga ilimnon, kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon.”

40 Ginsiling ini tanan ni Moises sa mga Israelinhon suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo.

30

Ang mga Kasuguan Parte sa Panaad

1 Nagsiling si Moises sa mga pangulo sang mga tribo sang Israel, “Amo ini ang mga sugo sang Ginoo: 2 Kon ang isa ka lalaki magpanaad ukon magsumpa sa Ginoo nga himuon niya ukon indi ang isa ka butang, kinahanglan nga tumanon gid niya ang tanan niya nga ginsiling.

3 “Kon ang isa ka bataon nga babayi nga nagaestar gihapon sa panimalay sang iya amay magpanaad ukon magsumpa sa Ginoo nga himuon niya ukon indi ang isa ka butang, 4 kag mahibaluan ini sang iya amay pero indi siya magpamalabag, kinahanglan tumanon niya ini. 5 Pero kon magpamalabag ang iya amay pagkahibalo niya sini, indi kinahanglan nga tumanon niya. Patawaron siya sang Ginoo kay nagpamalabag ang iya amay.

6 “Halimbawa, ang isa ka bataon nga babayi magpanaad ukon magsumpa nga himuon niya ukon indi ang isa ka butang, kag sang ulihi magpamana siya. Bisan padasodaso man ukon indi ang iya pagpromisa, 7 kon mahibaluan ini sang iya bana pero ang iya bana indi magpamalabag, kinahanglan nga tumanon niya ini. 8 Pero kon magpamalabag ang iya bana pagkahibalo niya sini, indi kinahanglan nga tumanon niya, bisan padasodaso man ini ukon indi, kag patawaron siya sang Ginoo.

9 “Kon ang isa ka babayi nga balo ukon babayi nga ginbulagan sang iya bana magpanaad ukon magsumpa nga himuon niya ukon indi ang isa ka butang, kinahanglan nga tumanon gid niya ini.

10 “Kon ang isa ka babayi nga may bana magpanaad ukon magsumpa nga himuon niya ukon indi ang isa ka butang, 11 kag mahibaluan ini sang iya bana pero maghipos lang siya kag indi magpamalabag, kinahanglan nga tumanon niya ini. 12 Pero kon magpamalabag ang iya bana pagkahibalo niya sini, indi kinahanglan nga tumanon niya. Patawaron siya sang Ginoo kay nagpamalabag ang iya bana. 13 Gani ang iya bana may kinamatarong sa pagtugot ukon pagbaliwala sang bisan ano nga iya ginsaad ukon ginsumpa. 14 Pero kon wala magpamalabag ang iya bana sa sina mismo nga adlaw nga nahibaluan niya ini, nagatugot ang iya bana nga tumanon niya ini. 15 Pero kon ginpaligad pa sang iya bana ang pila ka adlaw antes magpamalabag, ang iya bana ang silutan sa iya sala.”

16 Amo ini ang mga pagsulundan nga ginhatag sang Ginoo kay Moises parte sa bana kag sa iya asawa, kag parte sa amay kag sa iya bataon nga anak nga babayi nga nagaestar pa sa iya panimalay.

31

Ang Pagpakig-away sang mga Israelinhon kontra sa mga Midianhon

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Balusi ang mga Midianhon tungod sang ila ginhimo sa mga Israelinhon. Pagkatapos mo nga mahimo ina, mapatay ka na.”

3 Gani nagsiling si Moises sa mga tawo, “Magpreparar ang iban sa inyo sa pagpakig-away sa mga Midianhon kay gusto sang Ginoo nga balusan ta ang mga Midianhon. 4 Ang kada tribo magpadala sang 1,000 ka tawo sa inaway.”

5 Gani 12,000 ka tawo nga naghalin sa dose ka tribo sang Israel ang nagpreparar para sa inaway. 6 Ginpadala sila ni Moises sa inaway, 1,000 halin sa kada tribo, nga ginapanguluhan ni Finehas nga anak ni Eleazar nga pari. Nagdala si Finehas sang mga kagamitan halin sa balaan nga Tolda kag mga trumpeta para sa pagpaandam.

7 Nagpakig-away sila sa mga Midianhon, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises kag ginpamatay nila ang tanan nga lalaki. 8 Lakip sa ginpamatay nila amo ang lima ka hari sang Midian nga sila ni Evi, Rekem, Zur, Hur, kag Reba. Ginpatay man nila si Balaam nga anak ni Beor paagi sa espada. 9 Ginbihag nila ang mga Midianhon nga mga babayi kag mga bata, kag ginpanguha nila ang ila mga kasapatan kag mga pagkabutang. 10 Ginpangsunog nila ang tanan nga banwa pati ang tanan nga kampo sang mga Midianhon. 11 Ginpangdala nila ang tanan nga ila naagaw, pati mga tawo kag mga sapat, 12 kay Moises, kay Eleazar nga pari, kag sa komunidad sang Israel didto sa ila kampo sa kapatagan sang Moab, sa higad sang Jordan malapit sa Jerico.

13 Ginsugata sila ni Moises, ni Eleazar nga pari, kag sang mga pangulo sang komunidad sang Israel sa guwa sang kampo. 14 Naakig si Moises sa mga opisyal sang mga soldado nga naghalin sa inaway. 15 Nagsiling si Moises sa ila, “Ngaa wala ninyo pagpamatya ang mga babayi? 16 Sila ang mga nagsunod sa laygay ni Balaam sa pagganyat sa mga Israelinhon sa pagsikway sa Ginoo didto sa Peor, kag tungod sini nag-abot ang kahalitan sa komunidad sang Ginoo. 17 Gani pamatya ninyo ang tanan nga bata nga lalaki, kag ang tanan nga babayi nga nakaagi hulid sa lalaki. 18 Pero ibilin ninyo para sa inyo ang mga babayi nga wala pa nakaagi hulid sa lalaki. 19 Ang tanan sa inyo nga nakapatay ukon nakatandog sang patay kinahanglan nga magpabilin sa guwa sang kampo sa sulod sang pito ka adlaw. Sa ikatatlo kag sa ikapito nga adlaw, kinahanglan nga magpakatinlo kamo* kag ang inyo mga bihag. 20 Tinlui ninyo ang tanan ninyo nga bayo, pati ang tanan ninyo nga kagamitan nga hinimo halin sa panit ukon sa balahibo sang kanding ukon sa kahoy.”

21 Dayon nagsiling si Eleazar nga pari sa mga soldado nga nagkadto sa inaway, “Amo ini ang mga pagsulundan sang kasuguan nga ginhatag sang Ginoo kay Moises: 22-23 Ang bisan ano nga butang nga indi masunog pareho sang bulawan, pilak, saway, salsalon, lata, ukon tingga kinahanglan nga inyo ibutang sa kalayo, para mangin matinlo ini. Pagkatapos hugasan ini sang tubig nga ginagamit sa pagpakatinlo. Ang bisan ano nga indi masunog hugasan lang sang sini nga tubig. 24 Sa ikapito nga adlaw, kinahanglan nga labhan ninyo ang inyo mga bayo, kag dayon kabigon na kamo nga matinlo, kag makasulod na kamo sa kampo.”

Ang Pagpartida sang mga Inagaw

25 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 26 “Isipa ninyo ni Eleazar nga pari kag sang mga pangulo sang mga pamilya sang komunidad ang tanan nga tawo kag sapat nga nabihag. 27 Tungaon ninyo ini sa mga soldado nga nagpakig-away kag sa komunidad. 28 Halin sa parte sang mga soldado, magpain ka para sa Ginoo sang isa sa kada 500 nga mga bihag, tawo man ukon baka, donkey, karnero, ukon kanding. 29 Ihatag mo ini kay Eleazar nga pari bilang parte sang Ginoo. 30 Halin sa parte sang mga Israelinhon, magpain ka sang isa sa kada 50 ka bihag, tawo man ukon baka, donkey, karnero, kanding ukon iban nga mga sapat. Ihatag ini sa mga Levita nga amo ang responsable sa pag-atipan sang Tolda sang Ginoo.” 31 Gani ginhimo ni Moises kag ni Eleazar nga pari ang ginsugo sang Ginoo kay Moises.

32-35 Amo ini ang nakuha sang mga soldado sa inaway: 675,000 ka karnero,† 72,000 ka baka, 61,000 ka donkey, kag 32,000 ka babayi nga wala nakaagi hulid sa lalaki. 36-40 Amo ini ang katunga nga parte sang mga soldado nga nagpakig-away: 337,500 ka karnero, nga ang 675 sini ginhatag para sa Ginoo, 36,000 ka baka, nga ang 72 sini ginhatag para sa Ginoo, 30,500 ka donkey, nga ang 61 sini ginhatag para sa Ginoo, kag 16,000 ka babayi, nga ang 32 sini ginhatag para sa Ginoo.

41 Ginhatag ni Moises kay Eleazar nga pari ang parte sang Ginoo suno sa ginsugo sa iya sang Ginoo. 42-46 Amo ini ang parte sang mga Israelinhon nga ginhatag sa ila ni Moises, nga katunga sang parte sang mga soldado nga nagpakig-away: 337,500 ka karnero, 36,000 ka baka, 30,500 ka donkey, kag 16,000 ka babayi. 47 Halin sa sining parte sang mga Israelinhon, nagpain si Moises sang isa sa kada 50 ka tawo ukon sapat suno sa ginsugo sang Ginoo sa iya. Kag ginhatag niya ini sa mga Levita nga amo ang responsable sa pag-atipan sang Tolda sang Ginoo.

48 Dayon nagkadto kay Moises ang mga opisyal sang mga soldado 49 kag nagsiling sa iya, “Sir, gin-isip namon ang mga soldado nga sakop namon kag wala gid sing bisan isa nga kulang. 50 Gani ginahalad namon sa Ginoo ang bulawan nga mga butang nga amon nakuha sa inaway—mga pulseras sa butkon kag sa kamot, mga singsing, mga aritos, kag mga kulintas, para makalikaw kami sa silot sang Ginoo.”

51 Ginbaton ni Moises kag ni Eleazar ining tanan nga bulawan nga mga alahas. 52 Ang kabug-aton sang sini nga mga bulawan nga gindala sang mga opisyal sang mga soldado, nga ginhalad ni Moises kag ni Eleazar sa Ginoo, mga 200 ka kilo. 53 Halin ini sa mga nakuha sang tagsa ka soldado sa inaway. 54 Pagkabaton ni Moises kag ni Eleazar sang mga bulawan halin sa mga opisyal, gindala nila ini sa Tolda nga Ginapakigkitaan para dumdumon sang Ginoo ang mga Israelinhon.

32

Ang mga Tribo sa East sang Suba sang Jordan

(Deu. 3:12-22)

1 Ang mga tribo ni Reuben kag ni Gad may madamo gid nga mga kasapatan. Gani pagkakita nila nga ang duta sang Jazer kag Gilead maayo nga lugar para sa mga kasapatan, 2 nagkadto sila kay Moises, Eleazar, kag sa mga pangulo sang komunidad sang Israel kag nagsiling, 3 “Ang Atarot, Dibon, Jazer, Nimra, Heshbon, Eleale, Sebam, Nebo, kag Beon— 4 ang mga lugar nga ginlaglag sang Ginoo paagi sa mga Israelinhon—maayo nga lugar para sa mga kasapatan, kag kami madamo sang kasapatan. 5 Gani kon nalipay ka sa amon, sir, ihatag ini nga mga duta sa amon bilang amon parte. Indi kami pagpaestara sa tabok sang Suba sang Jordan.”

6 Nagsiling si Moises sa mga tribo ni Gad kag ni Reuben, “Ano ang buot ninyo silingon, mapabilin lang kamo diri samtang ang inyo kapareho nga mga Israelinhon magkadto sa inaway? 7 Ginapalas-ay lang ninyo ang mga Israelinhon sa pagkadto sa duta nga ginhatag sang Ginoo sa ila. 8 Amo man ini ang ginhimo sadto sang inyo mga katigulangan sang ginpadala ko sila halin sa Kadesh Barnea sa pagtan-aw sang sini nga duta. 9 Sang nakaabot sila sa Eshcol nga ililigan sang tubig kag nakita nila ang duta, ginpalas-ay nila ang mga Israelinhon sa pagkadto sa duta nga ginhatag sang Ginoo sa ila. 10 Puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sadto nga adlaw kag nagsumpa siya: 11 ‘Tungod kay wala sila nagsunod sa akon sing tinagipusuon, wala sing bisan isa sa ila nga nagaedad sing 20 ka tuig paibabaw nga naghalin sa Egypt nga makakita sang duta nga ginpromisa ko kay Abraham, Isaac kag Jacob 12 luwas lang kay Caleb nga anak ni Jefune nga Keniznon kag kay Josue nga anak ni Nun, kay nagsunod sila sa akon sing tinagipusuon.’ 13 Puwerte ang kaakig sang Ginoo sa mga Israelinhon. Gani ginpatalang-talang niya sila sa kamingawan sa sulod sang 40 ka tuig, hasta nga nagkalamatay atong bilog nga henerasyon nga naghimo sang malain sa iya panulok.

14 “Kag karon, kamo nga mga kaliwat sang mga makasasala amo naman ang nagbulos sa inyo mga katigulangan kag ginadugangan pa gid ninyo ang kaakig sang Ginoo sa mga Israelinhon. 15 Kon indi kamo magsunod sa Ginoo pabay-an niya liwat ini nga katawhan diri sa kamingawan, kag kamo ang mangin kabangdanan sang ila kalaglagan.”

16 Pero nagpalapit pa sila kay Moises kag nagsiling, “Mahimo lang kami diri sang mga toril para sa amon mga kasapatan, kag mga banwa para sa amon mga kababayihan kag kabataan. 17 Pero handa kami sa pagpanguna sa amon kapareho nga mga Israelinhon sa pagpakig-away hasta nga madala namon sila sa ila mga lugar. Samtang nagapakig-away kami, diri lang ang amon mga kababayihan kag kabataan mag-estar sa napaderan nga mga banwa para hilway sila sa mga pumuluyo sang sini nga duta. 18 Indi kami magpuli hasta nga ang tanan nga Israelinhon makabaton sang duta nga ila palanublion. 19 Pero indi namon gusto nga makabaton sang duta upod sa ila sa tabok sang Jordan. Kay ang duta diri sa east sang Jordan amo ang amon palanublion.”

20 Nagsiling si Moises sa ila, “Kon desidido gid man kamo sa atubangan sang Ginoo nga mag-upod sa inaway, 21 kag magtabok ang tanan ninyo nga soldado sa Jordan hasta nga matabog sang Ginoo ang iya mga kaaway, 22 kag mapanag-iyahan ang duta, ti, puwede na kamo makabalik diri kay natuman na ninyo ang inyo obligasyon sa Ginoo kag sa kapareho ninyo nga Israelinhon. Kag ini nga duta mangin inyo na sa atubangan sang Ginoo.

23 “Pero kon indi ninyo ini paghimuon, makasala kamo sa Ginoo, kag sigurado gid nga bayaran ninyo ang inyo sala. 24 Sige, magtukod kamo sang mga banwa para sa inyo nga kababayihan kag mga kabataan, kag maghimo sang mga toril para sa inyo mga kasapatan, pero dapat tumanon ninyo ang inyo ginpromisa.”

25 Nagsabat ang mga tribo ni Gad kag ni Reuben kay Moises, “Sir, tumanon namon ang imo mga sugo. 26 Magapabilin diri sa mga banwa sang Gilead ang amon mga asawa, mga kabataan, kag mga kasapatan. 27 Pero kami ya nga makasarang sa pagpakig-away magatabok sa Jordan sa pagpakig-away suno sa sugo mo sa amon.”

28 Gani nagmando si Moises kay Eleazar nga pari, kay Josue nga anak ni Nun, kag sa mga pangulo sang mga tribo sang Israel. 29 Siling niya, “Kon desidido gid man sa atubangan sang Ginoo ang mga tribo ni Gad kag ni Reuben nga magtabok sa Jordan sa pagpakig-away, kag kon maagaw na ninyo ang amo nga duta, ihatag ninyo sa ila ang duta sang Gilead para ila panag-iyahan. 30 Pero kon indi gani sila magtabok upod sa inyo, ti dapat magbaton sila sang duta upod sa inyo didto sa duta sang Canaan.”

31 Nagsiling ang mga tribo ni Gad kag ni Reuben, “Sir, tumanon namon ang ginsiling sang Ginoo. 32 Desidido kami sa atubangan sang Ginoo nga magtabok sa Jordan pakadto sa Canaan sa pagpakig-away, pero ang amon palanublion nga duta amo ining diri sa east sang Jordan.”

33 Gani ginhatag ni Moises sa mga tribo ni Gad, ni Reuben, kag sa katunga sang tribo ni Manase nga anak ni Jose ang ginharian ni Sihon nga hari sang mga Amornon kag ang ginharian ni Og nga hari sang Bashan—ang bilog gid nga duta pati ang mga banwa kag mga teritoryo sa palibot sini.

34 Gintukod liwat sang tribo ni Gad ang Dibon, Atarot, Aroer, 35 Atrot Shofan, Jazer, Jogbeha, 36 Bet Nimra, kag Bet Haran. Ini nga mga banwa ginpalibutan nila sang pader. Naghimo man sila sang mga toril para sa ila mga kasapatan. 37 Kag gintukod liwat sang mga tribo ni Reuben ang Heshbon, Eleale, Kiriataim 38 pati ang mga lugar nga ginatawag anay nga Nebo kag Baal Meon, kag ang Sibma. Gin-ilisan nila ang mga ngalan sang mga banwa nga ila gintukod liwat.

39 Ang mga kaliwat ni Makir nga anak ni Manase nagsalakay sa Gilead, kag naagaw nila ini kag ginpangtabog nila ang mga Amornon nga nagaestar didto. 40 Gani ginhatag ni Moises ang Gilead sa mga kaliwat ni Makir, nga mga kaliwat man ni Manase, kag didto sila nag-estar. 41 Si Jair nga kaliwat man ni Manase nakaagaw sang mga baryo sa Gilead kag gin-ngalanan niya ini nga “Mga Baryo ni Jair.” 42 Naagaw ni Noba ang Kenat kag ang mga baryo sa palibot sini kag gintawag niya ini nga “Noba” suno sa iya ngalan.

33

Ang mga Lugar nga Ginpang-agyan sang mga Israelinhon halin sa Egypt Pakadto sa Moab

1 Amo ini ang mga lugar nga ginpang-agyan sang mga Israelinhon sang naghalin ang ila mga tribo sa Egypt, sa idalom sang pagpanguna ni Moises kag ni Aaron. 2 Suno sa sugo sang Ginoo, ginlista ni Moises ang ila ginpang-agyan nga mga lugar halin sa ila ginhalinan. 3 Naghalin sila sa Rameses sang ika-15 nga adlaw sang nahauna nga bulan pagkatapos sang hitabo nga amo ang ginsuguran sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Naghalin sila nga may kaisog samtang nagatan-aw ang mga Egyptohanon 4 nga nagalubong sang tanan nila nga kamagulangan nga lalaki nga ginpamatay sang Ginoo tungod sa iya paghukom sa ila mga dios-dios.

5 Halin sa Rameses, nagkampo sila sa Sucot.

6 Halin sa Sucot, nagkampo sila sa Etam, sa higad sang kamingawan.

7 Halin sa Etam, nagbalik sila pakadto sa Pi Hahirot nga ara sa east sang Baal Zefon, kag nagkampo sila malapit sa Migdol.

8 Halin sa Pi Hahirot, nagtabok sila sa dagat kag nagpakadto sa kamingawan. Naglakat sila sa sulod sang tatlo ka adlaw sa kamingawan sang Etam, kag nagkampo sila sa Mara. 9 Halin sa Mara, nagkampo sila sa Elim, nga sa diin may dose ka tuburan kag 70 ka kahoy nga palma.

10 Halin sa Elim, nagkampo sila sa higad sang Mapula nga Dagat. 11 Halin sa Mapula nga Dagat, nagkampo sila sa kamingawan sang Sin.

12 Halin sa kamingawan sang Sin, nagkampo sila sa Dofka.

13 Halin sa Dofka, nagkampo sila sa Alush.

14 Halin sa Alush, nagkampo sila sa Refidim, nga sa diin wala sing tubig nga mainom ang mga tawo.

15 Halin sa Refidim, nagkampo sila sa kamingawan sang Sinai.

16 Halin sa kamingawan sang Sinai nagkampo sila sa Kibrot Hataava. 17 Halin sa Kibrot Hataava nagkampo sila sa Hazerot. 18 Halin sa Hazerot nagkampo sila sa Ritmah. 19 Halin sa Ritmah nagkampo sila sa Rimon Perez. 20 Halin sa Rimon Perez nagkampo sila sa Libna. 21 Halin sa Libna nagkampo sila sa Risa. 22 Halin sa Risa nagkampo sila sa Kehelata. 23 Halin sa Kehelata nagkampo sila sa Bukid sang Shefer. 24 Halin sa Bukid sang Shefer nagkampo sila sa Harada. 25 Halin sa Harada nagkampo sila sa Makhelot. 26 Halin sa Makhelot nagkampo sila sa Tahat. 27 Halin sa Tahat nagkampo sila sa Tera. 28 Halin sa Tera nagkampo sila sa Mitca. 29 Halin sa Mitca nagkampo sila sa Hashmona. 30 Halin sa Hashmona nagkampo sila sa Moserot. 31 Halin sa Moserot nagkampo sila sa Bene Jaakan. 32 Halin sa Bene Jaakan nagkampo sila sa Hor Hagidgad. 33 Halin sa Hor Hagidgad nagkampo sila sa Jotbata. 34 Halin sa Jotbata nagkampo sila sa Abrona. 35 Halin sa Abrona nagkampo sila sa Ezion Geber. 36 Halin sa Ezion Geber nagkampo sila sa Kadesh, sa kamingawan sang Zin.

37 Halin sa Kadesh, nagkampo sila sa Bukid sang Hor, sa border sang duta sang Edom. 38-39 Sa mando sang Ginoo nagsaka si Aaron nga pari sa Bukid sang Hor, kag didto siya napatay sa edad nga 123 ka tuig. Natabo ato sang nahauna nga adlaw sang ikalima nga bulan sang ika-40 nga tuig halin sang paghalin sang mga Israelinhon sa Egypt.

40 Sadto nga tion, ang Canaanhon nga hari sang Arad, nga nagaestar sa Negev nga sakop sang Canaan, nakabalita nga nagapadulong ang katawhan sang Israel.*

41-48 Halin sa Bukid sang Hor, nagpadayon ang mga Israelinhon sa ila pagpanglakaton. Amo ini ang mga lugar nga ila ginkampuhan: Zalmona, Punon, Obot, Iye Abarim, nga ara sa border sang Moab, Dibon Gad, Almon Diblataim, sa mga bukid sang Abarim nga malapit sa Nebo, kag hasta nga nakaabot sila sa kapatagan sang Moab sa higad sang Jordan malapit sa Jerico. 49 Nagkampo sila didto sa higad sang Jordan halin sa Bet Jeshimot hasta sa Abel Shitim, nga sakop gihapon sang kapatagan sang Moab. 50 Kag samtang nagakampo sila didto sa kapatagan sang Moab, sa higad sang Jordan malapit sa Jerico, nagsiling ang Ginoo kay Moises, 51 “Silinga ang mga Israelinhon nga kon magtabok sila sa Suba sang Jordan pakadto sa Canaan, 52 palayason nila ang tanan nga pumuluyo didto kag panggub-on ang tanan nila nga mga dios-dios nga hinimo halin sa mga bato kag metal, kag ang tanan nila nga simbahan sa mataas nga mga lugar. 53 Panag-iyahan ninyo ang amo nga duta kag didto kamo mag-estar, kay ginahatag ko ini sa inyo. 54 Partidahon ninyo ang duta paagi sa paggabot-gabot, suno sa kadamuon sang kada tribo. Ang tribo nga madamo partihi sing dako, kag ang tribo nga diutay partihi sing gamay. Ang bisan ano nga ila magabutan amo na gid ina ang ila parte. Sa sini nga paagi mapartida ang duta suno sa kada tribo.

55 “Pero kon indi gani ninyo pagpalayason ang mga pumuluyo didto, ang mga mabilin sa ila mangin sablag sa inyo nga pareho sa puling sa inyo mga mata kag mga tunok sa inyo mga kilid. Magahatag sila sang kagamo sa inyo pag-estar didto. 56 Kag himuon ko sa inyo ang silot nga himuon ko sa ila.”

34

Ang mga Border sang Canaan

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga kon magsulod na sila sa Canaan, amo ini ang border sang duta nga ila palanublion:

3 “Ang border sa south amo ang kamingawan sang Zin, sa border sang Edom. Magasugod ini sa south sang Patay nga Dagat.* 4 Dayon magaliko ini pa-south pakadto sa Taklaran sang Akrabim, hasta sa kamingawan sang Zin, kag magapadayon sa south sang Kadesh Barnea. Dayon magaderetso ini sa Hazar Addar hasta sa Azmon, 5 kag magaliko pakadto sa ililigan sang tubig sang Egypt, kag magatapos sa Dagat sang Mediteraneo.

6 “Ang border sa west amo ang Dagat sang Mediteraneo.

7 “Ang border sa north magahalin sa Mediteraneo pakadto sa Bukid sang Hor, 8 kag halin sa Bukid sang Hor pakadto sa Lebo Hamat. Magapadayon ini sa Zedad 9 hasta sa Zifron kag magatapos sa Hazar Enan.

10 “Ang border sa east magahalin sa Hazar Enan pakadto sa Shefam. 11 Dayon magadulhog ini pakadto sa Ribla, sa east sang Ain, kag magapadayon ini sa mga bulobukid sa east sang Dagat sang Galilea.† 12 Dayon magapadulhog ini sa Jordan kag magatapos sa Patay nga Dagat.

“Amo ini ang inyo duta, kag ang iya mga border sa palibot.”

13 Dayon nagsiling si Moises sa mga Israelinhon, “Partidahon ninyo ini nga duta bilang palanublion ninyo paagi sa paggabot-gabot. Nagsiling ang Ginoo nga ihatag ini sa siyam kag tunga nga tribo, 14-15 kay ang tribo ni Reuben, ni Gad, kag ang katunga sang tribo ni Manase nakabaton na sang ila palanublion sa east sang Jordan malapit sa Jerico.”

16 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, 17 “Si Eleazar nga pari kag si Josue nga anak ni Nun amo ang magapartida sang duta para sa mga tawo. 18 Kag magpili ka sang isa ka pangulo sa kada tribo sa pagbulig sa ila sa pagpartida sang duta.” 19-28 Amo ini ang mga ngalan sang mga ginpili:

Tribo | Pangulo
Juda | Caleb nga anak ni Jefune
Simeon | Shemuel nga anak ni Amihud
Benjamin | Elidad nga anak ni Kislon
Dan | Buki nga anak ni Jogli
Manase nga anak ni Jose | Haniel nga anak ni Efod
Efraim nga anak ni Jose | Kemuel nga anak ni Shiftan
Zebulun | Elizafan nga anak ni Parnac
Isacar | Paltiel nga anak ni Azan
Asher | Ahihud nga anak ni Shelomi
Naftali | Pedahel nga anak ni Amihud

29 Sila ang mga ginpili sang Ginoo sa pagbulig partida sang duta sang Canaan bilang palanublion sang mga Israelinhon.

35

Ang mga Banwa sang mga Levita

1 Nagsiling ang Ginoo kay Moises didto sa kapatagan sang Moab sa higad sang Jordan malapit sa Jerico, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga hatagan nila ang mga Levita sang mga banwa nga ila estaran halin sa duta nga mabaton nila. Kag hatagan man nila sila sang mga palahalban* sa palibot sining mga banwa. 3 Sa sini nga paagi may maestaran sila nga mga banwa kag may mapahalban para sa ila mga kasapatan. 4 Ang mga palahalban nga inyo ihatag sa palibot sang tagsa nila ka banwa may distansya nga 1,500 feet halin sa pader sang ila banwa. 5 Sa palibot sang tagsa nila ka banwa, magtakos kamo sang 3,000 feet sa kada direksyon—sa east, south, west, kag north—nga ang banwa ara sa tunga sini. Amo ini ang palahalban para sa ila mga banwa.

6 “Hatagan man ninyo ang mga Levita sang anom ka banwa nga mangin banwa nga dalangpan, nga sa diin makapalagyo didto ang tawo nga makapatay nga indi niya hungod. Ini wala labot sa 42 ka banwa nga inyo ihatag sa ila. 7 Gani 48 tanan ka banwa ang inyo ihatag sa mga Levita lakip na ang ila mga palahalban. 8 Ini nga mga banwa magahalin sa mga duta sang mga tribo sang Israel. Ang tribo nga madamo maghatag sing madamo nga banwa, kag ang tribo nga diutay maghatag sing diutay.”

Ang mga Banwa nga Dalangpan

(Deu. 19:1-13; Jos. 20:1-9)

9 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, 10 “Silinga ang mga Israelinhon nga kon magtabok na sila sa Jordan pakadto sa Canaan, 11 magpili sila sang mga banwa nga mangin mga banwa nga dalangpan nga sa diin makapalagyo ang tawo nga makapatay nga indi niya hungod. 12 Maproteksyunan siya sa sini nga mga banwa sa mga tawo nga gusto magbalos sa iya. Indi siya dapat pagpatyon sa wala pa siya mahukman sa atubangan sang komunidad. 13-14 Ining anom ka banwa mangin inyo mga banwa nga dalangpan. Ang tatlo ka banwa ibutang ninyo sa east sang Jordan kag ang tatlo sa Canaan. 15 Ining anom ka banwa mangin dalangpan indi lamang sang mga Israelinhon, kundi pati man sang mga pangayaw nga nagaestar upod sa ila, para ang bisan sin-o sa ila nga makapatay nga indi hungod makapalagyo sa sina nga mga banwa.

16 “Pero kon ginlampusan sang tawo ang isa ka tawo sang salsalon kag napatay ini, kabigon nga kriminal ang amo nga tawo, kag kinahanglan nga patyon man siya. 17 Kon ginbato sang isa ka tawo ang isa ka tawo kag napatay ini, kabigon nga kriminal ang amo nga tawo kag kinahanglan nga patyon man siya. 18 Ukon halimbawa ginlampusan sang isa ka tawo sang kahoy ang isa ka tawo kag napatay ini, kabigon man nga kriminal ang amo nga tawo, kag kinahanglan nga patyon man siya. 19 Ang malapit nga paryente sang ginpatay amo ang may katungdanan sa pagpatay sa kriminal. Patyon niya ang kriminal kon makita niya.

20 “Kon tungod sa iya dumot nakapatay ang isa ka tawo paagi sa pagtikwang, ukon paghaboy sang bisan ano nga butang, 21 ukon pagsumbag, kabigon nga kriminal ang amo nga tawo kag kinahanglan nga patyon man siya. Ang malapit nga paryente sang ginpatay amo ang may katungdanan sa pagpatay sa kriminal. Patyon niya ang kriminal kon makita niya.

22 “Pero halimbawa ang isa ka tawo nga wala man lang sing dumot nakapatay sang isa ka tawo nga indi niya hungod paagi sa pagtikwang ukon paghaboy sa iya sang bisan ano nga butang, 23 ukon nahulugan niya siya sang bato nga wala niya makita. Tungod nga napatay ang tawo bisan indi niya siya kaaway, kag indi niya hungod ang pagpatay sa iya, 24 dapat dal-on siya sa komunidad kaupod sang tawo nga gusto magbalos sa iya kag ipatuman ini nga mga pagsulundan: 25 Kinahanglan nga protektaran siya sang komunidad sa mga tawo nga gusto magbalos sa iya, kag ibalik siya sa banwa nga dalangpan, nga sa diin siya nagpalagyo. Kinahanglan nga magpabilin siya didto hasta nga mapatay ang pangulo nga pari nga gindedikar sa pag-alagad.†

26 “Pero kon ang nakapatay magguwa sa banwa nga dalangpan 27 kag makita siya sang tawo nga gusto magbalos sa iya, puwede siya patyon sang amo nga tawo. Ini nga tawo nga nagbalos wala sing salabton. 28 Gani ang nakapatay dapat magpabilin gid sa banwa nga dalangpan hasta nga mapatay ang pangulo nga pari, kag pagkatapos makapuli na siya sa ila.

29 “Amo ini ang mga pagsulundan nga dapat tumanon ninyo hasta san-o, bisan diin kamo mag-estar.

30 “Ang bisan sin-o nga nagpatay sang iya isigkatawo kinahanglan nga patyon, pero kinahanglan may mga saksi nga magpamatuod nga nakapatay siya. Kon isa lang ka saksi ang magpamatuod, indi pagpatyon ang amo nga tawo.

31 “Indi kamo magbaton sang bayad para sa kabuhi sang kriminal nga palatyon. Kinahanglan nga patyon gid siya. 32 Indi man kamo magbaton sang bayad para sa kabuhi sang tawo nga nagpalagyo sa banwa nga dalangpan para makabalik siya sa iya lugar antes mapatay ang pangulo nga pari. 33 Sa sini nga paagi malikawan ang pagdagta sa duta nga inyo ginaestaran, kay ang pagpatay nagapadagta sa duta. Kag wala sing makatinlo sini luwas sa kamatayon sang nagpatay. 34 Gani indi ninyo pagdagtai ang duta nga inyo ginaestaran, kay ako mismo ang Ginoo, nagapuyo upod sa inyo nga mga Israelinhon.”

36

Ang mga Babayi nga Nakabaton sang Duta

1 Karon, ang mga pangulo sang pamilya ni Gilead nga anak ni Makir kag apo ni Manase, nga anak ni Jose, nagkadto kay Moises kag sa mga pangulo sang Israel, 2 kag nagsiling, “Sir, sang nagmando sa imo ang Ginoo sa pagpartida sang duta bilang palanublion sang mga Israelinhon paagi sa paggabot-gabot, nagmando man siya nga ihatag ang parte sang amon utod nga si Zelofehad sa iya mga anak nga babayi. 3 Pero halimbawa magpamana sila sa iban nga mga tribo, kag tungod sini ang ila duta makadto na sa tribo sang ila mapamana. Ti, ang duta nga parte sang amon tribo, makadto na sa iban. 4 Pag-abot sang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, ang ila duta magakadto sa tribo nga sa diin sila nakapamana, kag madula na ini sa tribo sang amon mga katigulangan.”

5 Gani suno sa sugo sang Ginoo, nagsiling si Moises sa mga Israelinhon, “Husto ang ginasiling sang tribo sang mga kaliwat ni Jose. 6 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa mga anak nga babayi ni Zelofehad: Makapamana sila sa ila magustuhan basta sa ila lang tribo. 7 Ang duta nga napanubli sang kada tribo indi puwede nga magkadto sa iban nga mga tribo, kay kinahanglan nga magpabilin sa kada tribo ang duta nga ila napanubli sa ila katigulangan. 8 Ang tanan nga babayi nga nakapanubli sang duta sa ila nga tribo kinahanglan nga magpamana sa ila lang tribo, para matipigan sang kada Israelinhon ang duta nga ginpanubli niya sa iya katigulangan. 9 Ang duta nga napanubli sang kada tribo indi puwede nga magkadto sa iban nga mga tribo, kay kinahanglan nga magpabilin sa kada tribo ang duta nga ila napanubli.”

10 Gani gintuman sang mga anak nga babayi ni Zelofehad ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Moises. 11 Ang mga anak nga babayi ni Zelofehad amo sila ni Mala, Tirza, Hogla, Milca kag Noa. Kag ang ila napamana amo ang ila mga pakaisa sa bahin sang ila amay, 12 nga mga kaliwat ni Manase nga anak ni Jose. Gani ang duta nga ila napanubli nagpabilin sa panimalay kag tribo sang ila amay.

13 Amo ato ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag sang Ginoo sa mga Israelinhon paagi kay Moises samtang didto sila sa kapatagan sang Moab sa higad sang Jordan, malapit sa Jerico.

* 1:20-43 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 3:28 8,600: sa iban nga Griego nga teksto, 8,300

* 4:5 Kahon sang Kasuguan: Amo man ini ang Kahon sang Kasugtanan.

† 4:6 maayo nga klase sang panit: posible ang buot silingon sini sa Hebreo, panit sang dolfin. Amo man sa bersikulo 8, 10, 11, 12, kag 14.

‡ 4:7 tasa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 4:13 granate: sa English, purple

* 5:2 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Hebreo nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

† 5:21 indi ka na makabata: sa literal, maggamay ang imo balikawang (ukon kinatawo) kag maghabok ang imo tiyan. Amo man sa bersikulo 22 kag 27.

* 6:2 Nazareo: buot silingon, gindedikar

† 6:7 Kinabatasan sadto ang pagpakalbo bilang pagpakita sang pagpangasubo sa napatay. Gani indi puwede nga himuon ini sang isa ka Nazareo.

‡ 6:9 buhok: sa Hebreo, ulo

§ 6:11 kaugalingon: sa Hebreo, ulo

* 7:5 Tolda nga Ginapakigkitaan: nga amo man ang Tolda nga Simbahan

† 7:12-83 tasa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 8:6 tinlui sila: buot silingon, himua sila nga takos nga magpartisipar sa mga seremonya.

† 8:11 espesyal nga halad: sa literal, halad nga ginabayaw. Amo man sa bersikulo 13, 15 kag 21.

‡ 8:21 Nagpakatinlo: buot silingon, Naghimo sila sang ritual nga para mangin takos sila nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon.

* 11:3 Tabera: buot silingon sa Hebreo, nagakalayo

† 11:6 wala kita gana magkaon: ukon, nagaluya kita

‡ 11:7 maputi: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 11:17 awtoridad: sa literal, Espiritu; ukon, espiritu

* 11:18 magpakatinlo sila: buot silingon, tumanon nila ang seremonya sang pagpakatinlo.

† 11:20 masum-oran kamo: sa literal, magguluwa ini sa inyo mga ilong

‡ 11:25 awtoridad: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 17.

§ 11:25 naghalambalanon sila: Tan-awa man ang natabo sa 1 Sam. 10:5-13.

* 11:27 bataon nga lalaki: Siguro siya si Josue nga ginmitlang sa sunod nga bersikulo.

† 11:34 Kibrot Hataava: buot silingon sa Hebreo, lulubngan sang mga dalok-dalok

* 12:1 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

† 12:10 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 5:2.

* 13:17 Negev: Ang kadutaan sa south sang Canaan.

† 13:23 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon, fig tree)

‡ 13:24 Eshcol: buot silingon sa Hebreo, pungpong

§ 13:32 nagahalit: sa literal, nagalamon

* 13:33 higante: sa Hebreo, Nefilim. Tan-awa ang Gen. 6:1-4.

* 14:8 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey.

† 14:28 ang ginsiling ninyo: Tan-awa ang 14:2.

* 15:3 halad nga paagi sa kalayo: Indi mapat-od ang kahulugan sang Hebreo sini. Pero makita sa Biblia nga ginagamit ini nga pulong para sa nagkalain-lain nga klase sang mga halad. Ginatawag man ini nga “pagkaon sang Dios” sa Lev. 21:6, 21; Num. 28:2. Amo ina nga gin-translate ini sang iban nga “halad nga pagkaon.”

* 16:13 duta…mapatubason: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey. Amo man sa sunod nga bersikulo.

* 18:10 sa balaan gid nga lugar: ukon, bilang balaan gid nga halad

† 18:14 ginhalad sa akon sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga butang nga ginhalad sa Ginoo nga indi na gid mabawi kag mangin iya na sang mga pari hasta san-o. Kon kaisa ginalaglag ini.

‡ 18:17 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 15:3.

§ 18:19 Ining kasugtanan…indi maliwat hasta san-o: sa literal, Ini wala sing katapusan nga kasugtanan nga asin para sa imo kag sa imo mga kaliwat.

* 19:2 wala pa magamit sa pag-arado: sa literal, wala pa matakdi sang gota

† 19:13 nagpakatinlo: buot silingon, naghimo sang seremonya nga para mangin takos siya sa Dios.

* 20:13 Meriba: buot silingon sa Hebreo, pagbais

† 20:17 mayor nga dalan: sa literal, alagyan sang hari

* 21:2 laglagon namon sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

† 21:3 Horma: buot silingon sa Hebreo, kalaglagan

‡ 21:18 awtoridad: sa literal, bulobaston kag mga sulosungkod

§ 21:24 ang ila border napaderan sing mapag-on: sa Septuagint, ang Jazer amo ang ila border

* 22:22 samtang nagapanglakaton: ukon, tungod nga naglakat

* 24:3 pag-intiendi: sa literal, panan-aw

† 24:4 ginpahangop niya ako: sa literal, ginbuksan ang akon mga mata

‡ 24:6 nagaraya nga mga palma: ukon, nagalapta nga mga ililigan sang tubig

§ 24:17 may magahari: sa literal, may magatuhaw nga bituon, may magaguwa nga bulobaston sang hari.

* 24:19 Israel: sa literal, Jacob

* 26:5 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 27:14 Meriba Kadesh: ukon, Meriba sa Kadesh

† 27:21 Urim: Butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

* 28:2 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 15:3.

† 28:4 sa hapon sang nagasalop na ang adlaw

* 29:6 halad ini nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa 15:3.

* 31:19 magpakatinlo kamo: Tan-awa ang footnote sa 11:18.

† 31:32-35 karnero: ukon, karnero kag kanding

* 33:40 Tan-awa ang 21:1-3.

* 34:3 Patay nga Dagat: sa Hebreo, maasin gid nga dagat. Amo man sa bersikulo 12.

† 34:11 Galilea: sa Hebreo, Kineret

* 35:2 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

† 35:25 gindedikar sa pag-alagad: sa literal, ginhaplasan sang balaan nga lana

Deuteronomio

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

Deuteronomio

1

Ginmanduan sang Dios ang mga Israelinhon sa Paghalin sa Bukid sang Sinai

1 Ini nga libro parte sa mga mensahi nga ginsiling ni Moises sa tanan nga Israelinhon samtang didto sila sa kamingawan, sa east sang Suba sang Jordan. Nagakampo sila sa Kapatagan sang Jordan* malapit sa Suf, sa tunga sang Paran, Tofel, Laban, Hazerot, kag Dizahab. 2 (Mga onse ka adlaw nga pagpanglakaton halin sa Bukid sang Sinai† pakadto sa Kadesh Barnea kon mag-agi sa Bukid sang Seir.)

3 Sang nahauna nga adlaw sang ika-11 nga bulan, sang ika-40 nga tuig halin sang paghalin sang mga Israelinhon sa Egypt, ginhambal ni Moises sa ila ang tanan nga ginpasiling sang Ginoo nga ihambal sa ila. 4 Natabo ini matapos nga napierdi ni Moises‡ si Sihon nga hari sang mga Amornon, nga nagaestar sa Heshbon, kag si Og nga hari sang Bashan, nga nagaestar sa Ashtarot kag Edrei.

5 Gani ginsugid sa ila ni Moises ang kasuguan sang Ginoo didto sa east sang Suba sang Jordan, sa teritoryo sang Moab. Siling niya, 6 “Sang didto kita sa Horeb, nagsiling sa aton ang Ginoo nga aton Dios, ‘Dugay na ang inyo pagtiner sa sini nga bukid, 7 gani maglakat na kamo. Magkadto kamo sa mga kabukiran sang mga Amornon kag sa mga lugar sa palibot sini—sa Kapatagan sang Jordan,§ sa kabukiran, sa mga bulobukid sa west,* sa Negev, kag sa mga lugar sa baybayon. Magkadto kamo sa duta sang mga Canaanhon kag sa Lebanon, hasta sa dako nga suba nga amo ang Euphrates. 8 Tan-awa ninyo! Ginahatag ko ini nga mga duta sa inyo. Lakat kamo kag panag-iyahi ini nga mga duta nga ginpromisa ko sa inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac kag Jacob, kag sa ila mga kaliwat.’ ”

Nagpili si Moises sang mga Opisyal nga Magbulig sa Iya sa Paghukom

(Exo. 18:13-27)

9 Nagsiling pa si Moises, “Sang sadto nga tion, nagsiling ako sa inyo: ‘Indi ko kamo masarangan nga panguluhan nga ako lang isa. 10 Ginpadamo kamo sang Ginoo nga inyo Dios, kag karon daw pareho na kamo kadamo sa mga bituon sa langit. 11 Kabay pa nga ang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan, magpadamo pa gid sa inyo sing linibo pa ka pilo kag pakamaayuhon niya kamo suno sa iya ginpromisa. 12 Pero paano ko mahusay ang inyo mga pag-ilinaway kag mga problema nga ako lang? 13 Gani magpili kamo sa tagsa ninyo ka tribo sang mga tawo nga maalamon, may maayo nga pag-intiendi kag talahuron, kag padumalahon ko sila sa inyo.’

14 “Komporme kamo nga maayo ang akon plano. 15 Gani ginpadumala ko sa inyo bilang mga hukom kag opisyal ang mga tawo nga maalamon kag talahuron halin sa inyo mga tribo. Ang iban responsable sa 1,000 ka tawo, ang iban sa 100, ang iban sa 50, kag ang iban sa 10. 16 Sadto nga tion ginmanduan ko ang inyo mga hukom, ‘Husaya ninyo ang mga kaso sang mga tawo, kag maghukom kamo sing matarong, indi lamang sa mga Israelinhon kundi pati man sa mga pangayaw. 17 Kinahanglan wala kamo sing may ginapasulabi sa inyo paghukom; pamatii ninyo sing palareho ang mga imol kag manggaranon. Indi kamo magkahadlok bisan kay sin-o, kay ang paghukom naghalin sa Dios. Kon mabudlay ang kaso para sa inyo, dal-a ina sa akon kay ako ang bahala sa paghukom sina.’ 18 Kag ginsilingan ko man kamo sadto sang tanan nga dapat ninyo pagahimuon.

Nagpadala Sila sang mga Espiya

(Num. 13:1-33)

19 “Dayon, suno sa mando sang Ginoo nga aton Dios, naghalin kita sa Bukid sang Sinai,† kag nagpanglakaton sa malapad kag makahaladlok nga kamingawan nga nakita ninyo mismo, kag nagpakadto kita sa kabukiran sang mga Amornon. Pag-abot naton sa Kadesh Barnea, 20 nagsiling ako sa inyo, ‘Nakaabot na kamo sa kabukiran sang mga Amornon nga ginahatag sa aton sang Ginoo nga aton Dios. 21 Tan-awa ang duta nga ginahatag niya sa inyo! Panag-iyahi ninyo ini suno sa ginsiling sang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan. Indi kamo magkahadlok ukon magkaluya.’

22 “Dayon nagpalapit kamo tanan sa akon kag nagsiling, ‘Magpadala anay kita sang mga tawo sa pagpang-espiya sa duta para masugiran nila kita sang aton alagyan kag sang mga banwa nga aton kadtuan.’

23 “Nahunahunaan ko nga maayo man ato nga plano; gani nagpili ako sang dose ka tawo, isa sa kada tribo. 24 Naglakat sila kag nag-agi sa kabukiran, kag nakaabot sila sa Eshcol nga ililigan sang tubig, kag nagpang-espiya sila didto. 25 Sa ila pagbalik may dala sila sa aton nga mga prutas halin didto, kag nagbalita man sila nga maayo ang duta nga ginahatag sang Ginoo nga aton Dios sa aton.

26 “Pero indi kamo gusto magkadto didto; nagsupak kamo sa sugo sang Ginoo nga inyo Dios. 27 Nagkumod kamo sa inyo mga tolda kag nagsiling, ‘Ginakaugtan kita sang Ginoo, gani ginpaguwa niya kita sa Egypt para itugyan sa mga kamot sang mga Amornon sa paglaglag sa aton. 28 Paano kita makakadto didto? Ginpahadlok kita sang mga nagpang-espiya sa duta. Nagsiling sila nga ang mga tawo didto mas makusog kag mas mataas sang sa aton, kag ang ila mga banwa dalagko kag napalibutan sang mga pader nga ang kataason daw lambot na sa langit. Kag nakita pa nila didto ang mga kaliwat ni Anak.’

29 “Dayon nagsiling ako sa inyo, ‘Indi kamo magpakulba ukon magkahadlok sa ila. 30 Ang Ginoo nga inyo Dios magauna sa inyo kag magapakig-away mismo para sa inyo, pareho sang inyo nakita nga iya ginhimo sa Egypt 31 kag sa kamingawan. Nakita ninyo kon paano kamo gin-atipan sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga dalanon, pareho sa amay nga nagaatipan sang iya anak, hasta nga nakaabot kamo sa sini nga lugar.’

32 “Pero bisan pa sining tanan, wala kamo nagsalig sa Ginoo nga inyo Dios 33 nga nagpanguna sa inyo sa paglakat, paagi sa kalayo kon gab-i kag sa panganod kon adlaw. Ginpangitaan niya kamo sang mga lugar nga inyo makampuhan kag gintudluan kon diin kamo maagi.

34 “Sang mabatian sang Ginoo ang inyo mga reklamo, nangakig siya kag nagpanumpa, 35 ‘Wala sing bisan isa sa sining malain nga henerasyon nga makakita sang maayo nga duta nga akon ginsumpa nga ihatag sa ila mga katigulangan, 36 luwas lang kay Caleb nga anak ni Jefune. Makita niya ini, kag ihatag ko sa iya kag sa iya mga kaliwat ang ila parte sa duta nga iya ginkadtuan, kay nagsunod siya sa akon sa bug-os niya nga tagipusuon.’

37 “Tungod sa inyo, nangakig man ang Ginoo sa akon. Nagsiling siya sa akon, ‘Bisan ikaw indi makasulod sa amo nga duta. 38 Pero ang imo kabulig nga si Josue nga anak ni Nun makasulod didto. Paisuga siya, kay siya ang magapangulo sa mga Israelinhon sa pagpanag-iya sang duta.’

39 “Dayon nagsiling ang Ginoo sa aton tanan, ‘Makasulod man sa amo nga duta ang inyo mga kabataan nga wala pa sang buot. Nahadlok kamo nga basi bihagon sila, pero sa ila ko ihatag ini nga duta kag panag-iyahan nila ini. 40 Pero kamo ya, balik kamo sa kamingawan pakadto sa Mapula nga Dagat.’

41 “Dayon nagsiling kamo, ‘Nakasala kami sa Ginoo. Malakat kami kag magpakig-away suno sa ginmando sang Ginoo nga amon Dios sa amon.’ Gani ang kada isa sa inyo nagpreparar sang iya mga armas, nga nagahunahuna nga mahapos lang ang pag-agaw sa mga kabukiran.

42 “Pero nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Silinga sila nga indi maglakat kag magpakig-away, tungod kay indi ako mag-upod sa ila. Mapierdi sila sang ila mga kaaway.’

43 “Gani ginsilingan ko kamo, pero wala kamo nagpamati. Nagsupak kamo sa sugo sang Ginoo, kag sa inyo kahambog nagsalakay gid kamo sa kabukiran. 44 Dayon nagpakig-away sa inyo ang mga Amornon nga nagaestar didto, kag daw sa mga putyukan sila nga naglagas kag nagpierdi sa inyo halin sa Seir hasta sa Horma. 45 Nagbalik kamo kag naghilibion sa Ginoo, pero wala siya nagpamati ukon nagsapak sa inyo. 46 Amo ina nga nagtiner kamo sing madugay sa Kadesh.

2

Didto sa Kamingawan

1 “Dayon nagbalik kita kag nagkadto sa kamingawan pakadto sa Mapula nga Dagat, suno sa ginmando sang Ginoo sa akon. Kag sa madugay nga tion naglibot-libot kita sa kabukiran sang Seir. 2 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, 3 ‘Dugay na kamo nga nagalibot-libot sa sini nga kabukiran. Karon, magderetso na kamo sa north. 4 Silinga ang mga tawo, “Magaagi kamo sa teritoryo sang inyo mga kadugo nga mga kaliwat ni Esau, nga nagaestar sa Seir. Mahadlok sila sa inyo, gani maghalong kamo 5 nga indi ninyo sila pagsalakayon. Kay ginahatag ko sa ila ang mga kabukiran sang Seir bilang ila duta, kag indi ko kamo paghatagan sang ila duta bisan gamay lang. 6 Bayaran ninyo sila sang kuwarta sa inyo makaon kag mainom. 7 Dumdumon ninyo kon paano ko kamo ginpakamaayo sa tanan ninyo nga ginhimo. Ako, ang Ginoo nga inyo Dios, ang nagbantay sa inyo sa pagpanglakaton ninyo sa sining malapad nga kamingawan. Sa sulod sang 40 ka tuig nag-upod ako sa inyo, kag wala gid kamo nakulangi sang bisan ano.” ’

8 “Gani nag-agi lang kita sa aton mga kadugo nga mga kaliwat ni Esau, nga nagaestar sa Seir. Wala kita nag-agi sa dalan sang Kapatagan sang Jordan,* nga nagahalin sa Elat kag Ezion Geber. Sang nagapanglakaton kita sa alagyan sa kamingawan sang Moab, 9 nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Indi ninyo paggamuha ukon pagsalakaya ang mga Moabnon nga mga kaliwat ni Lot, kay ginhatag ko sa ila ang Ar bilang ila duta, kag indi ko kamo paghatagan sang ila duta bisan gamay lang.’ ”

10 (Sang una didto nagaestar sa Ar ang madamo kag makusog nga mga tawo nga ginatawag Emhanon. Mga mataas man sila nga mga tawo pareho sang mga kaliwat ni Anak. 11 Ginatawag man sila nga mga Refaimnon, pareho sang mga kaliwat ni Anak, pero ginatawag sila sang mga Moabnon nga mga Emhanon. 12 Sang una didto nagaestar ang mga Horhanon sa Seir, pero ginlaglag sila kag gintabog sang mga kaliwat ni Esau, kag sila na ang nag-estar didto, pareho sang ginhimo sang mga Israelinhon sa mga Canaanhon sa duta nga ginhatag sang Ginoo sa ila.)

13 “Dayon nagsiling ang Ginoo nga matabok kita sa Zered nga ililigan sang tubig, gani nagtabok kita. 14 Ini pagkaligad sang 38 ka tuig halin sang tion nga naghalin kita sa Kadesh Barnea. Nagkalamatay na sa kamingawan ang mga soldado nga Israelinhon sa sina nga henerasyon, suno sa ginsumpa sang Ginoo sa ila. 15 Ginsilutan sila sang Ginoo hasta nga gin-ubos niya sila pamatay sa kampo.

16 “Sang nagkalamatay na ang tanan nga soldado, 17 nagsiling sa akon ang Ginoo, 18 ‘Matabok kamo subong sa border sang Moab sa Ar. 19 Kon makaabot na kamo sa mga Ammonhon, nga mga kaliwat ni Lot, indi ninyo sila paggamuha ukon pagsalakaya kay ginhatag ko sa ila ang ila duta, kag indi ko kamo paghatagan sang ila duta bisan gamay lang.’

20 “Ang amo nga duta ginkabig sang una nga duta sang mga Refaimnon kay gin-estaran nila ini. Ini sila gintawag sang mga Ammonhon nga Zamzumnon. 21 Ini sila madamo kag makusog, kag mataas pareho sang mga kaliwat ni Anak. Pero ginpalaglag sila sang Ginoo sa mga Ammonhon. Gintabog sila sang mga Ammonhon kag gin-estaran ang ila duta. 22 Pareho man sina ang pagbulig sang Ginoo sa mga kaliwat ni Esau nga nagaestar sa Seir. Kay ginpalaglag sa ila sang Ginoo ang mga Horhanon. Gintabog nila ang mga Horhanon kag gin-estaran ang ila duta hasta subong. 23 Amo man sini ang natabo sang ginsalakay sang mga taga-Caftor† ang mga taga-Avim nga nagaestar sa mga baryo sa Gaza. Ginlaglag nila ang mga taga-Avim kag gin-estaran ang ila duta.

24 “Dayon nagsiling ang Ginoo, ‘Karon magtabok na kamo sa Arnon nga ililigan sang tubig. Ginatugyan ko sa inyo si Sihon nga Amornon nga hari sang Heshbon, kag ang iya duta. Salakaya ninyo siya kag panag-iyahi ang iya duta. 25 Sugod subong pahadlukon ko sa inyo ang tanan nga nasyon sa bilog nga kalibutan. Magakulurog sa kahadlok ang makabati parte sa inyo.’

Napierdi si Haring Sihon sang Heshbon

(Num. 21:21-30)

26 “Gani sang didto kita sa kamingawan sang Kedemot, nagpadala ako sang mga mensahero kay Haring Sihon sang Heshbon sa paghambal sa iya sining akon mensahi nga para sa kaayuhan sang amon relasyon: 27 ‘Kon mahimo tuguti kami sa pag-agi sa inyo duta. Indi kami mag-agi sa iban nga mga dalan kundi sa inyo lang mayor nga dalan. 28 Bayaran namon sang kuwarta ang amon makaon kag mainom. Ang amon lang pangabay amo nga tugutan mo kami sa pag-agi sa inyo duta 29 pareho sang pagtugot sa amon sang mga kaliwat ni Esau nga nagaestar sa Seir kag sang mga Moabnon nga nagaestar sa Ar. Tuguti kami sa pag-agi hasta nga makatabok kami sa Suba sang Jordan pakadto sa duta nga ginahatag sang Ginoo nga amon Dios sa amon.’ 30 Pero wala nagsugot si Haring Sihon sang Heshbon sa pagpaagi sa aton. Kay ginpatig-a sang Ginoo nga inyo Dios ang iya tagipusuon para itugyan siya sa aton mga kamot, pareho sang natabo subong.

31 “Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Ginaumpisahan ko na sa pagtugyan sa inyo si Sihon kag ang iya duta; gani umpisahi na ninyo ang pagsalakay kag pagsakop sang iya duta.’

32 “Sang nagpakig-away sa aton si Sihon kag ang tanan niya nga soldado‡ didto sa Jahaz, 33 gintugyan siya sa aton sang Ginoo nga aton Dios kag ginpatay ta siya, pati ang iya mga anak kag ang tanan niya nga soldado. 34 Sadto nga tion, gin-agaw ta ang tanan niya nga banwa kag ginlaglag sila sing bug-os§—mga lalaki, babayi, kag kabataan. Wala gid kita sing ginbilin sa ila nga buhi. 35 Ginpangdala ta ang ila mga kasapatan kag mga pagkabutang nga aton naagaw sa ila mga banwa.

36 “Ginbuligan kita sang Ginoo nga aton Dios sa pag-agaw sang Aroer sa higad sang Arnon nga ililigan sang tubig kag sang banwa nga malapit sa sini nga ililigan kag sang mga lugar hasta sa Gilead. Wala sing banwa nga mabakod para sa aton. 37 Pero suno sa ginsugo sa aton sang Ginoo nga aton Dios, wala ta pagpalapiti ang bisan diin nga duta sang mga Ammonhon, bisan ang duta nga ara sa higad sang Jabok ukon ang mga banwa sa palibot sang mga kabukiran.

3

Napierdi si Haring Og sang Bashan

(Num. 21:31-35)

1 “Dayon nagkadto kita sa Bashan, pero ginsalakay kita ni Haring Og sang Bashan kag sang iya bilog nga katawhan didto sa Edrei. 2 Pero nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Indi ka magkahadlok sa iya, kay sigurado nga itugyan ko siya sa imo, pati ang iya bilog nga katawhan kag ang iya duta. Himua sa iya ang ginhimo mo kay Sihon nga hari sang mga Amornon nga naghari sa Heshbon.’ 3 Gani gintugyan sa aton sang Ginoo nga aton Dios si Haring Og sang Bashan kag ang bilog niya nga katawhan. Ginpamatay ta sila, kag wala gid kita sing may ginbilin nga buhi. 4 Gin-agaw ta ang tanan niya nga 60 ka banwa—ang bilog nga teritoryo sang Argob nga sakop iya sang ginharian. 5 Ini tanan nga banwa napalibutan sang mataas nga mga pader kag may mga puwertahan nga may mga trangka. Gin-agaw ta man ang iya madamo gid nga mga baryo nga wala sing mga pader.

6 “Ginlaglag ta sila sing bug-os* pareho sa ginhimo ta kay Haring Sihon sang Heshbon. Ginpamatay ta ang tanan nga tawo sa kada banwa nga aton naagaw—mga lalaki, babayi, kag kabataan. 7 Pero gindala ta ang tanan nga kasapatan kag pagkabutang nga aton nakuha sa ila mga banwa.

8 “Gani naagaw ta sa duha ka hari sang mga Amornon ang duta sa east sang Suba sang Jordan halin sa Arnon nga ililigan sang tubig hasta sa Bukid sang Hermon. 9 (Ining Hermon ginatawag sang mga Sidonhon nga Sirion, kag ginatawag sang mga Amornon nga Senir.) 10 Gin-agaw ta ang tanan nga banwa sa mataas nga patag, ang bilog nga Gilead, kag ang bilog nga Bashan hasta sa Saleca kag Edrei, nga mga banwa nga sakop sang ginharian ni Og sang Bashan. 11 (Si Haring Og amo lang ang nabilin nga kaliwat sang mga Refaimnon. Ang iya salsalon nga katre† mga 13 feet ang kalabaon kag mga 6 feet ang kasangkaron. Makita pa ini subong sa Raba nga banwa sang mga Ammonhon.)

Ang Pagpartida sang Duta sa East sang Suba sang Jordan

(Num. 32:1-42)

12 “Sang naagaw ta ini nga duta, ginhatag ko sa mga kaliwat ni Reuben kag ni Gad ang duta sa north sang Aroer malapit sa Arnon nga ililigan sang tubig pati ang katunga sang kabukiran sang Gilead kag ang mga banwa sini. 13 Ang nabilin nga parte sang Gilead kag ang bilog nga Bashan, ang ginharian ni Og, ginhatag ko sa katunga sang tribo ni Manase. (Ang bilog nga Argob sa Bashan ginatawag sadto nga duta sang mga Refaimnon.) 14 Si Jair nga kaliwat ni Manase, amo ang nagpanag-iya sang bilog nga Argob nga sakop sang Bashan hasta sa border sang duta sang mga Geshurnon kag sang mga Maacatnon. Ini nga teritoryo gin-ngalanan ni Jair sang iya mismo ngalan, gani hasta subong ang Bashan ginatawag nga ‘Mga Banwa ni Jair.’ 15 Ginhatag ko ang Gilead sa pamilya ni Makir. 16 Kag sa mga kaliwat ni Reuben kag ni Gad ginhatag ko sa ila ang kadutaan halin sa Gilead hasta sa Arnon nga ililigan sang tubig. Ang tunga-tunga sang Arnon amo ang ila border sa south, kag ang ila naman border sa north amo ang Jabok nga ililigan sang tubig, nga amo man ang border sang mga Ammonhon. 17 Ang border sa west amo ang Kapatagan sang Jordan,‡ pati ang Suba sang Jordan, halin sa Dagat sang Galilea hasta sa Patay nga Dagat§ sa ubos nga parte sang Pisga sa east.

18 “Sadto nga tion ginmanduan ko ang inyo mga tribo nga nagaestar sa east sang Jordan,* ‘Bisan ginhatag sang Ginoo nga inyo Dios ini nga duta para inyo panag-iyahan, kinahanglan nga ang tanan ninyo nga soldado magtabok man sa Suba sang Jordan nga armado kag magpanguna sa inyo kapareho nga mga Israelinhon sa pagpakig-away. 19 Pero ibilin ninyo ang inyo mga asawa, mga kabataan, kag ang inyo madamo nga kasapatan sa mga banwa nga ginhatag ko sa inyo. 20 Kon maangkon na sang inyo kapareho nga mga Israelinhon ang duta sa tabok sang Jordan nga ginahatag sa ila sang Ginoo nga inyo Dios, kag kon mahatagan na sila sang seguridad pareho sa iya ginhimo sa inyo, makabalik na kamo sa duta nga ginhatag ko sa inyo.’

Wala Gintugutan si Moises sa Pagsulod sa Canaan

21 “Kag sadto nga tion, ginsilingan ko man si Josue, ‘Nakita mo mismo ang tanan nga ginhimo sang Ginoo nga inyo Dios sa sadtong duha ka hari. Pareho man sina ang himuon sang Ginoo sa tanan nga ginharian nga inyo kadtuan. 22 Indi kamo magkahadlok sa ila, kay ang Ginoo nga inyo Dios mismo ang magpakig-away para sa inyo.’

23 “Sadto nga tion, nagpakitluoy ako sa Ginoo. Siling ko, 24 ‘O Ginoong Dios, ginsuguran mo na nga ipakita sa imo alagad ang imo pagkagamhanan, kay wala sing dios sa langit ukon sa duta nga makahimo sang mga milagro nga imo ginhimo. 25 Gani kon mahimo, tuguti ako nga makatabok para makita ko ang maayo nga duta sa tabok sang Jordan, ang matahom nga mga kabukiran, pati ang mga kabukiran sang Lebanon.’

26 “Pero nangakig ang Ginoo sa akon tungod sa inyo, kag wala siya nagsugot sa akon pangabay. Nagsiling siya, ‘Husto na ina! Indi na ako paghambali liwat parte sina nga butang. 27 Magsaka ka sa putokputokan sang Pisga kag magtan-aw sa duta sa bisan diin nga direksyon, kay indi ka makatabok sa Jordan. 28 Pero tudlui si Josue sang iya himuon. Pabakura siya kay siya ang magapangulo sa sini nga mga tawo sa pagtabok sa Jordan. Ihatag niya sa ila ang duta nga makita mo lang!’ 29 Gani nagpabilin kita sa pulopatag nga malapit sa Bet Peor.”

4

Ginlaygayan ni Moises ang mga Israelinhon nga Magmatinumanon

1 Dayon nagsiling si Moises, “Mga Israelinhon, pamatii ninyo ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginatudlo ko sa inyo. Tumana ninyo ini para magkabuhi kamo kag makaestar sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan. 2 Indi ninyo pagdugangan ukon pagbuhinan ang mga sugo nga ginahatag ko sa inyo halin sa Ginoo nga inyo Dios. Dapat tumanon gid ninyo ini. 3 Nakita ninyo mismo ang ginhimo sang Ginoo sa Baal Peor. Ginpamatay sang Ginoo nga inyo Dios ang inyo kapareho nga mga Israelinhon nga nagsimba kay Baal. 4 Pero kamo ya nga matutom sa Ginoo nga inyo Dios buhi pa hasta subong.

5 “Ginatudlo ko sa inyo ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag sa akon sang Ginoo nga akon Dios para sundon ninyo ini pag-abot ninyo sa duta nga inyo kadtuan kag panag-iyahan. 6 Sundon ninyo ini sing maayo, kay paagi sini mapakita ninyo ang inyo kaalam kag pag-intiendi sa iban nga mga nasyon. Kon mabatian nila ining tanan nga pagsulundan magasiling sila, ‘Matuod gid nga may kaalam kag pag-intiendi ang mga tawo sang sining gamhanan nga nasyon.’ 7 Wala na sing iban nga gamhanan nga nasyon nga may dios nga malapit sa ila pareho sa Ginoo nga aton Dios nga malapit sa aton sa tagsa ka tion nga magpanawag kita sa iya. 8 Kag wala man sing iban nga gamhanan nga nasyon nga may mga sugo kag mga pagsulundan nga pareho sang akon ginatudlo sa inyo subong. 9 Pero mag-andam gid kamo! Indi ninyo pagkalimti ang mga butang nga inyo nakita nga ginpanghimo sang Ginoo. Kinahanglan nga magpabilin ini sa inyo mga tagipusuon samtang buhi kamo. Isugid ninyo ini sa inyo kabataan kag kaapuhan. 10 Dumduma ninyo ang adlaw nga nagtindog kamo sa atubangan sang Ginoo nga inyo Dios sa Bukid sang Sinai* nga sa diin nagsiling siya sa akon, ‘Tipuna ang mga tawo sa akon presensya sa pagpamati sang akon mga pulong para makahibalo sila sa pagtahod sa akon samtang nagakabuhi sila, kag para matudlo nila ini sa ila kabataan.’ 11 Dayon nagpalapit kamo kag nagtindog sa ubos sang bukid samtang nagadabadaba ang bukid nga ang kalayo sini daw sa nagalambot sa langit, kag nalikupan ini sing puwerte kadamol nga gal-om. 12 Dayon naghambal ang Ginoo halin sa tunga sang kalayo. Nabatian ninyo ang iya tingog, pero wala kamo sing may nakita. 13 Ginsugid niya sa inyo ang mga butang nga inyo himuon sa pagtuman sang iya kasugtanan sa inyo. Ini amo ang Napulo ka Sugo, nga iya ginmando nga tumanon ninyo. Kag ginpasulat niya ini sa duha ka malapad nga bato. 14 Sadto nga tion, ginsugo ako sang Ginoo sa pagtudlo sa inyo sang mga sugo kag mga pagsulundan nga inyo tumanon didto sa duta nga inyo panag-iyahan.

15 “Sang nagpakighambal ang Ginoo sa inyo sa Bukid sang Sinai halin sa tunga sang kalayo, wala kamo sing may nakita nga porma sang Ginoo. Gani mag-andam gid kamo sa inyo kaugalingon 16 nga indi ninyo paghigkuan ang inyo kaugalingon paagi sa paghimo sang mga dios-dios sa bisan ano nga porma ukon dagway—lalaki man ukon babayi, 17 sapat man nga nagalakat ukon nagalupad, 18 ukon nagakamang ukon nagalangoy. 19 Indi kamo magpadala-dala sa pagsimba sa mga butang sa kalangitan—sa adlaw, bulan, kag mga bituon. Ginbutang ini sang Ginoo nga inyo Dios para sa tanan nga katawhan sa bilog nga kalibutan. 20 Dumduma nga ginkuha kamo sang Ginoo sa Egypt, ang lugar nga pareho sa nagadabadaba nga hurnohan nga tunawan sang salsalon, para mangin iya katawhan, kag amo ina kamo subong.

21 “Naakig ang Ginoo sa akon tungod sa inyo, kag nagsumpa gid siya nga indi ako makatabok sa Jordan kag makasulod sa maayo nga duta nga ginahatag sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo. 22 Mapatay ako sa sini nga duta nga indi makatabok sa Jordan, pero kamo inyo magatabok sa pagpanag-iya sang maayo nga duta. 23 Pero mag-andam gid kamo nga indi ninyo malimtan ang kasugtanan nga ginhimo sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. Indi kamo maghimo sang mga dios-dios sa dagway sang bisan ano nga butang, kay ginabawal ini sang Ginoo nga inyo Dios. 24 Indi gid siya gusto nga may ginasimba kamo nga iban nga dios. Kay kon magsilot ang Ginoo nga inyo Dios, daw sa kalayo nga nagapang-upos.

25 “Sa ulihi, kon makapamata na kamo kag makapangapo, kag makaestar na sa amo nga duta sang malawig nga tion, indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa paghimo sang mga dios-dios sa bisan ano nga porma. Malain ini sa panulok sang Ginoo nga inyo Dios kag makapaakig sa iya.

26 “Subong nga adlaw ginakabig ko ang langit kag ang duta nga saksi kontra sa inyo. Kon maghimo kamo sang mga dios-dios, dali lang kamo magkalawala sa duta nga inyo panag-iyahan sa tabok sang Jordan. Magaestar kamo didto sa malip-ot lang nga tion, dayon malaglag kamo sing bug-os. 27 Palaptahon kamo sang Ginoo sa iban nga mga nasyon, kag gamay lang ang mabilin sa inyo didto sa mga nasyon nga sa diin kamo tabugon sang Ginoo. 28 Kag didto magasimba kamo sa mga dios nga ginhimo sang tawo halin sa kahoy kag bato, nga indi makakita, makabati, makakaon, ukon makapanimaho. 29 Pero kon magpangita kamo didto sa Ginoo nga inyo Dios, makita ninyo siya kon pangitaon ninyo siya sa bug-os ninyo nga tagipusuon. 30 Kon mag-abot ini nga kalisod sa inyo sa ulihi, magabalik kamo sa Ginoo nga inyo Dios kag magatuman sa iya. 31 Kay maluluy-on ang Ginoo nga inyo Dios. Indi niya kamo pagpabay-an ukon paglaglagon. Indi niya pagkalimtan ang kasugtanan nga iya ginsumpaan sa inyo mga katigulangan.

May Isa lang ka Dios

32 “Usisaa ang mga hitabo halin sang adlaw nga gintuga sang Dios ang tawo sa kalibutan hasta subong. Dayon usisaa ang bilog nga kalibutan kon bala may makatilingala nga butang nga natabo pareho sini. 33 May ara bala sang iban nga mga tawo nga nabuhi pa pagkatapos nga nakabati sila sang tingog sang Dios halin sa kalayo, pareho sang inyo nabatian? 34 May ara bala sang iban nga dios nga nangahas sa pagkuha sang isa ka grupo sang katawhan halin sa isa ka nasyon para mangin iya paagi sa mga pagtilaw, milagro, makatilingala nga mga butang, inaway, puwerte nga gahom, kag grabe nga mga binuhatan? Pero amo ina ang ginhimo sang Ginoo nga inyo Dios didto sa Egypt, kag nakita ninyo mismo. 35 Ginpakita ato nga mga butang sa inyo para mahibaluan ninyo nga ang Ginoo amo ang Dios, kag wala na sing iban pa. 36 Ginpabati niya kamo sang iya tingog halin sa langit sa pagtudlo sa inyo. Ginpakita niya sa inyo diri sa duta ang iya gamhanan nga kalayo kag naghambal siya sa inyo halin sa sini nga kalayo. 37 Kag tungod kay ginhigugma niya ang inyo mga katigulangan, ginpili niya kamo kag ginpaguwa sa Egypt paagi sa iya presensya kag puwerte nga gahom. 38 Ginpatabog niya sa inyo ang mga nasyon nga mas gamhanan pa sang sa inyo sa pagdala sa inyo sa ila duta para ihatag ini sa inyo bilang palanublion ninyo, pareho subong.

39 “Gani dumduma ninyo subong kag itanom sa inyo tagipusuon nga ang Ginoo Dios sa langit kag sa duta, kag wala na sing iban pa nga dios. 40 Tumana ninyo ang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong, para wala sing may malain nga matabo sa inyo kag sa inyo mga kaliwat, kag para magkabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios para panag-iyahan ninyo hasta san-o.”

Ang mga Banwa nga Dalangpan

41 Dayon nagpili si Moises sing tatlo ka banwa sa east sang Jordan 42 para makapalagyo didto ang tawo nga nakapatay sang iya isigkatawo nga indi hungod kag wala niya ginplano. Makapalagyo siya sa isa sa sini nga mga banwa para indi siya maano. 43 Amo ini ang mga banwa: Bezer sa mataas nga patag sang kamingawan para sa tribo ni Reuben; Ramot sa Gilead para sa tribo ni Gad; kag Golan sa Bashan para sa tribo ni Manase.

44 Ginhatag ni Moises sa mga Israelinhon ini nga mga sugo, 45 pagpanudlo, kag pagsulundan sang nagguwa sila sa Egypt 46 kag samtang nagakampo sila sa pulopatag nga malapit sa Bet Peor sa east sang Jordan. Ini nga duta sakop sadto ni Sihon nga hari sang mga Amornon, nga nagaestar sa Heshbon. Siya kag ang iya mga tinawo ginpierdi ni Moises kag sang mga Israelinhon sang pagguwa nila sa Egypt. 47 Gin-agaw nila ni Moises ang iya duta kag ang duta ni Haring Og sang Bashan. Sila ang duha ka Amornon nga mga hari sa east sang Jordan. 48 Ang ila mga duta nga naagaw sang mga Israelinhon nagaumpisa sa Aroer, sa ibabaw sang Arnon nga ililigan sang tubig pakadto sa Bukid sang Sirion† nga ginatawag man nga Hermon, 49 kag pati ang bilog nga Kapatagan sang Jordan‡ sa east sang Suba sang Jordan hasta sa Patay nga Dagat,§ sa ubos nga parte sang Pisga.

5

Ang Napulo ka Sugo

(Exo. 20:1-17)

1 Ginpatipon ni Moises ang tanan nga Israelinhon kag ginsilingan, “Mga Israelinhon, pamatii ninyo ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong. Tun-i ninyo ini kag sundon gid. 2 Ang Ginoo nga aton Dios naghimo sang kasugtanan sa aton sa Bukid sang Sinai.* 3 Wala niya ini ginhimo sa aton mga katigulangan kundi sa aton tanan nga buhi subong. 4 Didto sa bukid naghambal ang Ginoo sa inyo halin sa kalayo nga daw sa nagaatubangay lang kamo. 5 Nagatindog ako sa tunga ninyo kag sang Ginoo sadto nga tion sa paghambal sa inyo sang mensahi sang Ginoo, kay nahadlok kamo sa kalayo kag indi kamo magsaka sa bukid. Nagsiling ang Ginoo:

6 “ ‘Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt nga sa diin kamo gin-ulipon.

7 “ ‘Indi kamo magsimba sa iban nga dios magluwas sa akon.

8 “ ‘Indi kamo maghimo sang mga dios-dios sa dagway sang bisan ano nga ara sa langit ukon sa duta ukon sa tubig. 9 Indi gid ninyo ini pag-alagaron kag simbahon, kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Ginasilutan ko ang mga nakasala sa akon pati ang ila mga kaliwat hasta sa ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon nga nagasikway sa akon. 10 Pero ginapakita ko ang akon kaayo sa madamo gid nga mga henerasyon nga nagahigugma sa akon kag nagatuman sang akon mga sugo.

11 “ ‘Indi ninyo paggamita ang ngalan sang Ginoo nga inyo Dios sa wala sing pulos kay ako, ang Ginoo, magasilot sa kay bisan sin-o nga maggamit sang akon ngalan sa wala sing pulos.

12 “ ‘Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway, kag himua ninyo ini nga pinasahi nga adlaw para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios, suno sa ginmando ko sa inyo. 13 Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, 14 pero ang ikapito nga adlaw amo ang Adlaw nga Inugpahuway nga inyo painon para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw pati ang inyo mga anak, mga ulipon, mga baka, mga donkey, kag iban pa ninyo nga kasapatan, kag ang mga pangayaw nga nagaestar sa inyo mga banwa. Sa sini nga paagi makapahuway man ang inyo mga ulipon pareho sa inyo. 15 Dumduma ninyo nga mga ulipon man kamo sadto sa Egypt, kag ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagpaguwa sa inyo didto paagi sa akon puwerte nga gahom. Gani ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagmando sa inyo nga tumanon ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway.

16 “ ‘Tahura ang inyo amay kag iloy, suno sa ginmando ko sa inyo, para magkabuhi kamo sing malawig kag mangin maayo ang inyo kahimtangan sa duta nga ginahatag ko sa inyo.

17 “ ‘Indi kamo magpatay.

18 “ ‘Indi kamo magpanginbabayi ukon magpanginlalaki.

19 “ ‘Indi kamo magpangawat.

20 “ ‘Indi kamo magsaksi sing butig kontra sa inyo isigkatawo.

21 “ ‘Indi kamo magkahisa sa asawa sang inyo isigkatawo, ukon sa iya balay, duta, mga ulipon, mga baka ukon donkey, ukon sa bisan ano nga ara sa iya.’

22 “Amo ina ang mga sugo sang Ginoo sa inyo tanan nga nagtipon didto sa bukid. Sang naghambal siya sa makusog nga tingog halin sa tunga sang kalayo nga napalibutan sang madamol nga panganod, ginhatag niya ini nga mga sugo kag wala na siya sang iban pa nga ginhambal. Ginsulat niya ini sa duha ka malapad nga bato kag ginhatag sa akon.

23 “Sang nabatian ninyo ang tingog halin sa kadudulman samtang nagadabadaba ang bukid, nagpalapit sa akon ang tanan nga pangulo sang inyo mga tribo kag ang inyo mga manugdumala, 24 kag nagsiling sila, ‘Ginpakita sa aton sang Ginoo nga aton Dios ang iya gamhanan nga presensya kag kadungganan, kag nabatian ta ang iya tingog halin sa kalayo. Nakita ta subong nga adlaw nga puwede mabuhi ang tawo bisan naghambal ang Dios sa iya. 25 Pero indi namon pag-ibutang sa peligro ang amon kabuhi. Kay kon mabatian namon liwat ang tingog sang Ginoo nga aton Dios, sigurado nga lamunon gid kami sang gamhanan nga kalayo. 26 May ara bala sang tawo nga nabuhi pa pagkatapos nga nabatian niya ang tingog sang buhi nga Dios halin sa kalayo pareho sa aton nabatian? 27 Ikaw na lang ang magpalapit sa Ginoo nga aton Dios, kag pamatii ang tanan nga isiling niya. Dayon isugid mo na lang sa amon ang tanan nga ginsiling niya, kay pamatian namon ini kag tumanon.’

28 “Nabatian sang Ginoo ang inyo ginsiling sang nagpakighambal kamo sa akon, kag nagsiling siya sa akon, ‘Nabatian ko kon ano ang ginsiling sang sini nga mga tawo sa imo, kag maayo ang tanan nila nga ginsiling. 29 Kabay pa nga magtahod sila permi sa akon kag magtuman sa akon mga sugo para mangin maayo ang kahimtangan nila kag sang ila mga kaliwat hasta san-o. 30 Lakat kag hambala sila nga magbalik sila sa ila mga tolda. 31 Pero magpabilin ka diri sa akon para ihatag ko sa imo ang tanan nga sugo kag pagsulundan nga itudlo mo sa ila nga ila sundon didto sa duta nga ginahatag ko sa ila nga ila panag-iyahan.’

32 “Gani tumana gid ninyo sing maayo ang ginmando sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. Indi ninyo paglapasa ang bisan isa sa iya mga sugo. 33 Magkabuhi kamo suno sa ginsugo sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo para magkabuhi kamo sing malawig kag magmauswagon didto sa duta nga inyo panag-iyahan.

6

Higugmaa ang Ginoo nga inyo Dios

1 “Amo ini ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag sa akon sang Ginoo nga inyo Dios para itudlo sa inyo. Tumana ninyo ini didto sa duta nga inyo panag-iyahan sa tabok sang Jordan, 2 para kamo kag ang inyo kabataan kag kaapuhan magtahod sa Ginoo nga inyo Dios samtang nagakabuhi kamo. Kon tumanon ninyo ang tanan niya nga mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag ko sa inyo, magakabuhi kamo sing malawig. 3 Pamati, katawhan sang Israel, kag tumana ninyo sing maayo ang iya mga sugo para mangin maayo ang inyo kahimtangan kag para magdamo gid kamo didto sa duta nga maayo kag mapatubason,* suno sa ginpromisa sa inyo sang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan.

4 “Pamati, katawhan sang Israel! Ang Ginoo nga aton Dios amo lang ang Ginoo.† 5 Higugmaa ang Ginoo nga inyo Dios sa bug-os ninyo nga tagipusuon, sa bug-os ninyo nga kalag kag sa bug-os ninyo nga kusog. 6 Indi gid ninyo pagkalimti ining mga sugo nga ginhatag ko sa inyo subong. 7 Itudlo ini permi sa inyo mga kabataan. Hambali ninyo ini kon ara kamo sa inyo balay kag kon nagalakat kamo, kon nagahigda kamo kag kon magbangon kamo. 8 Ihigot ini sa inyo mga butkon kag ibutang sa inyo mga agtang bilang padumdom sa inyo. 9 Isulat ninyo ini sa mga hamba sang puwertahan sang inyo mga balay kag sa mga puwertahan sang inyo mga banwa.

10 “Dal-on na kamo sang Ginoo nga inyo Dios didto sa duta nga iya ginpromisa nga ihatag sa inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac kag Jacob. Ini nga duta may dalagko kag mainuswagon nga mga banwa nga indi kamo ang nagpatindog. 11 May mga balay man ini nga puno sang maayo nga mga butang nga indi kamo ang nagpangabudlay, may mga bubon nga indi kamo ang nagkutkot, kag may mga talamnan sang ubas kag sang mga kahoy nga olibo nga indi kamo ang nagtanom. Kag kon makakaon na gani kamo kag magkalabusog, 12 mag-andam gid kamo nga indi ninyo malimtan ang Ginoo nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt nga sa diin gin-ulipon kamo.

13 “Tahura ninyo ang Ginoo nga inyo Dios; siya gid lang ang inyo alagaron kag magpromisa kamo sa iya lang ngalan. 14 Indi kamo magsunod sa iban nga mga dios, ang mga dios sang mga katawhan sa inyo palibot; 15 kay ang Ginoo nga inyo Dios nga kaupod ninyo indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Kon magsimba kamo sa iban nga mga dios ipaagom sang Ginoo ang iya kaakig sa inyo kag laglagon niya kamo sa duta. 16 Indi pagtestingi ang Ginoo nga inyo Dios pareho sa inyo ginhimo sa Masa. 17 Tumana gid ninyo ang mga sugo, mga pagpanudlo kag mga pagsulundan nga ginhatag sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. 18 Himua ninyo ang husto kag maayo sa panulok sang Ginoo para mangin maayo ang inyo kahimtangan kag mapanag-iyahan ninyo ang maayo nga duta nga iya ginsumpa sa inyo mga katigulangan. 19 Ipatabog niya sa inyo ang tanan ninyo nga kaaway suno sa iya ginsiling.

20 “Sa palaabuton kon magpamangkot gani ang inyo kabataan, ‘Ano bala ang buot silingon sang mga pagpanudlo, mga pagsulundan, kag mga kasuguan nga ginmando sa inyo sang Ginoo nga aton Dios?’ 21 Silinga sila, ‘Mga ulipon kami sadto sang hari‡ sang Egypt, pero ginpaguwa kami didto sang Ginoo paagi sa iya puwerte nga gahom. 22 Nakita namon mismo ang puwerte nga mga milagro kag makatilingala nga mga butang nga iya ginhimo sa pagsilot sa katawhan sang Egypt, pati na sa ila hari kag sa iya bilog nga panimalay. 23 Kag ginpaguwa niya kami sa Egypt para dal-on sa sini nga duta nga iya ginsumpa nga ihatag sa aton mga katigulangan. 24 Ginmanduan kami sang Ginoo nga tumanon namon ining tanan nga pagsulundan kag magtahod sa iya nga aton Dios, para magmauswagon kami permi kag magkabuhi sing malawig pareho sang nagakalatabo subong. 25 Kag kon tumanon ta lang sing maayo ining tanan nga sugo sang Ginoo nga aton Dios, suno sa iya ginmando sa aton, mangin matarong kita sa iya panulok.’

7

Ang Pinili nga Katawhan sang Dios

(Exo. 34:10-16)

1 “Kon dal-on na gani kamo sang Ginoo nga inyo Dios didto sa duta nga inyo pagasudlon kag panag-iyahan, ipatabog niya sa inyo ang pito ka nasyon nga mas madamo kag mas gamhanan pa sang sa inyo: ang mga Hithanon, mga Girgashnon, mga Amornon, mga Canaanhon, mga Periznon, mga Hivhanon, kag mga Jebusnon. 2 Kag kon itugyan na sila sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo kag pierdihon ninyo sila, laglagon ninyo sila sing bug-os.* Indi kamo maghimo sang kasugtanan sa ila ukon magpakita sang kaluoy sa ila. 3 Indi kamo magpangasawa ukon magpamana sa ila, kag indi ninyo pagtuguti ang inyo mga anak nga magpangasawa ukon magpamana sa ila mga anak, 4 kay ipalayo nila sa Ginoo ang inyo mga anak sa pag-alagad sa iban nga mga dios. Kag kon matabo ini, ipaagom sang Ginoo ang iya kaakig sa inyo kag sa gilayon malaglag kamo. 5 Sa baylo, amo ini ang inyo himuon: Panggub-a ninyo ang ila mga halaran, pangdugmuka ang ila handumanan nga mga bato, pang-utda ang ila mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, kag sunuga ang ila mga dios-dios. 6 Kay kamo nga katawhan ginseparar para sa Ginoo nga inyo Dios. Sa tanan nga katawhan, kamo ang ginpili sang Ginoo nga inyo Dios nga mangin iya espesyal nga katawhan.

7 “Ginpili kamo kag ginhigugma sang Ginoo indi tungod nga mas madamo kamo sang sa iban nga mga katawhan, kay kamo pa gani ang pinakadiutay sa tanan. 8 Ginpili niya kamo tungod kay ginahigugma niya kamo kag ginatuman niya ang iya ginsumpa sa inyo mga katigulangan. Amo gani nga ginpaguwa niya kamo sa Egypt paagi sa iya puwerte nga gahom, kag ginhilway sa pagkaulipon sa Faraon nga hari sang Egypt. 9 Hunahunaon ninyo nga ang Ginoo nga inyo Dios amo lang ang Dios. Masaligan siya nga Dios, kag ginatuman niya ang iya kasugtanan nga amo ang paghigugma sa madamo nga kaliwat nga nagahigugma sa iya kag nagatuman sang iya mga sugo. 10 Pero ang mga wala nagahigugma sa iya silutan gid niya dayon kag laglagon.

Ang Balos sa Pagkamatinumanon

(Lev. 26:3-13; Deu. 28:1-14)

11 “Gani tumanon gid ninyo sing maayo ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong. 12 Kon tumanon ninyo ini nga mga sugo kag sundon sing maayo, tumanon sang Ginoo nga inyo Dios ang iya kasugtanan nga higugmaon† niya kamo, pareho sang iya ginsumpa sa inyo mga katigulangan. 13 Higugmaon niya kamo, pakamaayuhon, kag padamuon. Hatagan niya kamo sang madamo nga kabataan kag pakamaayuhon ang mga produkto sang inyo duta: ang inyo mga uyas, duga sang ubas, kag lana. Kag padamuon man niya ang inyo kasapatan didto sa duta nga iya ginsumpa nga ihatag sa mga katigulangan ninyo kag sa inyo. 14 Pakamaayuhon niya kamo labaw sa iban nga mga katawhan. Wala sing lalaki sa inyo nga mabaog ukon babayi nga mabaw-as, kag amo man sa inyo mga kasapatan. 15 Protektaran kamo sang Ginoo sa tanan nga balatian. Indi niya pag-ipadala sa inyo atong makangilil-ad nga mga balatian nga inyo nakita didto sa Egypt, pero ipadala niya ini sa tanan nga nagadumot sa inyo. 16 Kinahanglan nga pamatyon ninyo ang tanan nga katawhan nga ginatugyan sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. Indi ninyo sila pagkaluoyi, kag indi kamo mag-alagad sa ila mga dios, kay mangin siod ini para sa inyo.

17 “Basi bala magsiling kamo sa inyo kaugalingon, ‘Mas gamhanan pa ini nga mga nasyon sang sa aton. Paano bala naton sila mapalayas?’ 18 Pero indi kamo magkahadlok sa ila, kundi dumdumon ninyo sing maayo kon ano ang ginhimo sang Ginoo nga inyo Dios sa hari sang Egypt‡ kag sa tanan nga Egyptohanon. 19 Nakita ninyo mismo ang dalagko nga mga pagtilaw, ang mga milagro, mga makatilingala nga butang, kag puwerte nga gahom nga gin-gamit sang Ginoo nga inyo Dios sa pagpaguwa sa inyo. Pareho man sini ang pagahimuon sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan nga katawhan nga inyo ginakahadlukan. 20 Kag dayon padal-an sila sang Ginoo nga inyo Dios sang mga alingayo hasta nga malaglag bisan atong nagkalabilin nga nakapanago. 21 Indi kamo magkahadlok sa ila kay ang Ginoo nga inyo Dios kaupod ninyo, kag gamhanan kag makatilingala siya nga Dios. 22 Amat-amat nga ipatabog sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios ina nga mga nasyon. Indi ninyo sila pag-ubuson pahalin dayon, kay kon himuon ninyo ini magadamo ang talunon nga mga sapat. 23 Pero itugyan sila sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. Pasalasalahon niya sila hasta nga malaglag sila. 24 Itugyan niya sa inyo ang ila mga hari. Pamatyon ninyo sila, kag malimtan na sila. Wala sing bisan isa sa ila nga makadaog sa inyo, kag pamatyon ninyo sila tanan. 25 Sunugon ninyo ang ila mga dios-dios, kag indi ninyo paghandumon ang mga bulawan kag mga pilak sini. Indi gid ninyo ini pagkuhaon kay mangin siod ini sa inyo. Likawan gid ninyo ini kay ginakangil-aran ini sang Ginoo nga inyo Dios. 26 Indi kamo magdala sa inyo balay sang sining makangilil-ad nga mga butang, para indi man kamo paglaglagon kaupod sini. Dapat kangil-aran gid ninyo ini, kay ini nga mga butang kinahanglan nga laglagon sing bug-os.

8

Indi Ninyo Pagkalimti ang Dios

1 “Sundon gid ninyo sing maayo ang tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong, para padayon kamo nga mabuhi kag magdamo, kag makapanag-iya sa duta nga ginsumpa sang Ginoo nga ihatag sa inyo mga katigulangan. 2 Dumduma ninyo kon paano kamo gintuytuyan sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo pagpanglakaton sa kamingawan sa sulod sang 40 ka tuig. Ginhimo niya ini sa pagpaubos sa inyo kag sa pagtilaw sa inyo para mahibaluan kon ano gid ang sa sulod sang inyo tagipusuon, kon bala tumanon ninyo ang iya mga sugo ukon indi. 3 Ginpapaubos niya kamo paagi sa pagpagutom sa inyo kag dayon ginhatagan niya kamo sang manna—isa ka klase sang pagkaon nga wala pa gid ninyo matilawi halin sang una bisan sang inyo mga katigulangan. Ginhimo ini sang Ginoo sa pagtudlo sa inyo nga indi lang sa pagkaon mabuhi ang tawo, kundi sa tagsa ka pulong sang Ginoo. 4 Sa sulod sang 40 ka tuig wala magdaan ang inyo mga bayo kag wala malap-uki ang inyo mga tiil sa pagpanglakaton. 5 Dapat mareyalisar ninyo nga subong nga ang amay nagadisiplina sa iya anak, ang Ginoo nga inyo Dios nagadisiplina man sa inyo.

6 “Gani tumana ninyo ang mga sugo sang Ginoo nga inyo Dios. Magkabuhi kamo suno sa iya mga pamaagi kag tahura ninyo siya. 7 Kay dal-on kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa maayo nga duta, nga may mga ililigan sang tubig kag mga tuburan nga nagailig sa mga patag kag mga bukid. 8 Ina nga duta may mga trigo, barley, ubas, higos, pomegranata, olibo kag honey. 9 Indi kamo mawad-an sang pagkaon sa sina nga duta kag indi kamo pagkulangon sang bisan ano. Bugana sang mga salsalon ang mga bato kag sang mga saway ang mga bukid. 10 Kon makapagusto na gani kamo kaon, dayawa ninyo ang Ginoo nga inyo Dios tungod sa maayo nga duta nga iya ginhatag sa inyo.

11 “Mag-andam gid kamo nga indi ninyo malimtan ang Ginoo nga inyo Dios kag indi ninyo masupak ang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong. 12 Kon makapagusto na gani kamo kaon kag makapatindog na sang maayo nga mga balay nga maestaran 13 kag magdamo na ang inyo mga kasapatan, pilak, bulawan kag mga pagkabutang, 14 mag-andam kamo nga indi kamo magpabugal kag magkalipat sa Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt nga sa diin gin-ulipon kamo. 15 Gintuytuyan niya kamo sa malapad kag makahaladlok nga kamingawan nga may dalitan nga mga man-og kag mga iwi-iwi. Kag ini nga lugar wala sing tubig, pero ginhatagan niya kamo sang tubig halin sa matig-a gid nga bato* 16 Didto sa kamingawan, ginahatagan niya kamo sang manna—isa ka pagkaon nga wala makilala sang inyo mga katigulangan. Ginhimo ini sang Ginoo sa pagpaubos sa inyo kag sa pagtilaw sa inyo para sa ulihi mangin maayo ang inyo kahimtangan. 17 Basi bala masiling kamo sa inyo kaugalingon, ‘Paagi sa akon gahom kag kusog naangkon ko ini tanan nga manggad.’ 18 Pero dumdumon gid ninyo nga ang Ginoo nga inyo Dios amo ang naghatag sa inyo sang abilidad nga magmanggaranon kamo, kag ginhimo niya ini para matuman niya ang iya kasugtanan nga iya ginsumpa sa inyo mga katigulangan. Ginatuman niya gani ini subong.

19 “Pero ginapaandaman ko na kamo subong nga kon kalimtan ninyo ang Ginoo nga inyo Dios, kag magsunod kamo sa iban nga mga dios kag magsimba kag mag-alagad sa ila, sigurado gid nga malaglag kamo. 20 Subong nga ginpanglaglag sang Ginoo ang mga nasyon sa inyo atubangan, panglaglagon man niya kamo kon indi kamo magtuman sa Ginoo nga inyo Dios.

9

Pagdaog Paagi sa Bulig sang Dios

1 “Pamati kamo, katawhan sang Israel. Manugtabok na kamo sa Jordan para panag-iyahan ang mga nasyon nga mas dalagko kag mas gamhanan pa sang sa inyo. Ang ila sini mga banwa dalagko kag may mataas nga mga pader nga daw nagalambot na sa langit. 2 Ang ila mga pumuluyo makusog kag mataas—mga kaliwat ni Anak! Nahibaluan man ninyo ang parte sa mga kaliwat ni Anak kag nabatian ninyo nga wala sing may makabato sa ila. 3 Pero karon makita ninyo nga ang Ginoo nga inyo Dios magauna tabok sa inyo nga daw pareho sa kalayo nga nagapanglamon sa inyo mga kaaway. Pierdihon niya sila para madali ninyo sila matabog kag malaglag suno sa ginpromisa sang Ginoo sa inyo.

4 “Kon mapatabog na gani sila sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, indi kamo magsiling sa inyo kaugalingon, ‘Gindala kita diri sang Ginoo sa pagpanag-iya sining duta tungod kay matarong kita.’ Indi amo sina. Ipatabog sila sang Ginoo sa inyo tungod kay malain sila nga mga nasyon. 5 Panag-iyahan ninyo ang ila duta indi tungod kay matarong kamo ukon maayo kamo nga mga tawo kundi tungod kay malain sila, kag para matuman sang Ginoo nga inyo Dios ang iya ginsumpa sa inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob. 6 Gani dumdumon ninyo nga indi tungod nga mga matarong kamo nga ginahatag sang Ginoo nga inyo Dios ining maayo nga duta nga inyo panag-iyahan, kay sa matuod lang, mga matig-a kamo sing ulo.

7 “Dumduma ninyo kon paano ninyo ginpaakig ang Ginoo nga inyo Dios sa kamingawan. Halin sang adlaw nga nagguwa kamo sa Egypt hasta subong permi lang kamo nagarebelde sa Ginoo. 8 Bisan didto sa Bukid sang Sinai,* ginpaakig ninyo ang Ginoo, gani gusto na lang niya nga pamatyon kamo. 9 Sang nagsaka ako sa bukid sa pagkuha sang malapad nga mga bato nga sa diin nasulat ang kasugtanan sang Ginoo nga iya ginhimo sa inyo, nagpabilin ako didto sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i nga wala sing kaon-kaon kag inom-inom. 10 Ginhatag sang Ginoo sa akon ang duha ka malapad nga bato nga siya mismo ang nagsulat sang tanan nga pulong nga ginhambal niya sa inyo halin sa kalayo didto sa Bukid sang Sinai samtang nagatipon kamo.

11 “Ining duha ka malapad nga bato nga sa diin nasulat ang kasugtanan ginhatag sang Ginoo sa akon pagkatapos sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i. 12 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Panaog ka gilayon kay ang imo katawhan nga imo ginpangunahan sa pagguwa sa Egypt nangin malain na. Kadali lang sa ila magtalikod sa akon mga ginsugo sa ila kag naghimo sila sang dios-dios para simbahon nila.’

13 “Kag nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, ‘Nakita ko kon daw ano katig-a ang mga ulo sang sini nga katawhan. 14 Pabay-i lang ako nga laglagon ko sila para malimtan na sila. Dayon himuon ko ikaw kag ang imo mga kaliwat nga isa ka nasyon nga mas gamhanan kag mas madamo pa sang sa ila.’

15 “Gani nagdulhog ako halin sa nagadabadaba nga bukid nga dala ang duha ka malapad nga bato nga sa diin nasulat ang kasugtanan. 16 Kag nakita ko kamo nga nagpakasala sa Ginoo nga inyo Dios. Naghimo kamo sang dios-dios nga bataon nga baka. Kadali lang sa inyo magtalikod sa mga ginsugo sang Ginoo sa inyo. 17 Gani sa inyo atubangan ginlampos ko ang duha ka malapad nga bato kag nagkaladugmok ini.

18 “Dayon naghapa ako sa atubangan sang Ginoo sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i nga wala sing kaon-kaon kag inom-inom, tungod sa tanan nga sala nga inyo ginhimo. Malain gid sa panulok sang Ginoo ang inyo ginhimo kag nakapaakig gid sa iya. 19 Nahadlok ako sa puwerte nga kaakig sang Ginoo kontra sa inyo, kay basi bala pamatyon niya kamo. Pero ginpamatian gihapon ako sang Ginoo. 20 Kag puwerte man sadto ang kaakig sang Ginoo kay Aaron kag gusto man niya siya nga patyon, pero sadto nga tion nagpangamuyo man ako para sa iya. 21 Dayon ginkuha ko ang baka nga inyo ginhimo, nga nagtulod sa inyo sa pagpakasala, kag gintunaw ko ini sa kalayo. Pagkatapos gindugmok ko gid ini pareho kapino sang yab-ok, kag ginsabwag sa ililigan sang tubig nga nagahalin sa bukid.

22 “Ginpaakig man ninyo ang Ginoo didto sa Tabera, sa Masa, kag sa Kibrot Hataava.

23 “Sang ginpalakat kamo sang Ginoo halin sa Kadesh Barnea nagsiling siya, ‘Lakat kamo kag panag-iyahi na ninyo ang duta nga ginahatag ko sa inyo.’ Pero nagrebelde kamo; wala ninyo pagtumana ang sugo sang Ginoo nga inyo Dios. Wala kamo nagsalig ukon nagtuman sa iya. 24 Halin sang nakilala ko kamo puro lang pagrebelde sa Ginoo ang inyo ginahimo.

25 “Amo gani nga naghapa ako sadto sa presensya sang Ginoo sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i tungod kay nagsiling ang Ginoo nga laglagon niya kamo. 26 Nagpangamuyo ako sa Ginoo, ‘O Ginoong Dios, indi paglaglaga ang katawhan nga imo ginapanag-iyahan. Ginluwas mo sila kag ginpaguwa sa Egypt paagi sa imo puwerte nga gahom. 27 Indi pagsapaka ang pagkatig-a sing ulo, ang pagkamalaot, kag ang mga sala sang sini nga katawhan, kundi dumduma ang imo mga alagad nga si Abraham, Isaac, kag Jacob. 28 Kon laglagon mo sila, masiling ang mga Egyptohanon, “Ginlaglag sila sang Ginoo kay indi siya makasarang sa pagdala sa ila sa duta nga iya ginpromisa sa ila.” Ukon magasiling sila, “Ginlaglag sila sang Ginoo tungod kay akig siya sa ila; ginpaguwa niya sila sa Egypt kag gindala sa kamingawan para pamatyon.” 29 Pero imo sila nga katawhan. Sila ang katawhan nga imo ginapanag-iyahan nga ginpaguwa mo sa Egypt paagi sa imo puwerte nga gahom.’

10

Ang Bag-o nga Malapad nga mga Bato

(Exo. 34:1-10)

1 “Sadto nga tion nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Magbasbas ka sang duha ka malapad nga bato pareho sadtong nahauna kag magsaka ka sa akon sa bukid. Maghimo ka man sang kahon nga kahoy. 2 Isulat ko sa sining malapad nga bato ang mga pulong nga ginsulat ko man sa nahauna nga bato nga ginbuka mo. Dayon isulod mo ini sa kahon.’

3 “Gani naghimo ako sang kahon nga akasya kag nagbasbas sang duha ka malapad nga bato nga pareho sadtong nahauna, kag nagsaka sa bukid dala ang duha ka bato. 4 Ginsulat sang Ginoo sa sining malapad nga bato ang iya ginsulat sang una, ang Napulo ka Sugo nga ginhatag niya sa inyo sang naghambal siya halin sa kalayo sadtong adlaw nga nagtipon kamo sa bukid. Sang mahatag na ini sang Ginoo sa akon, 5 nagpanaog ako sa bukid kag ginsulod ko ini sa kahon nga akon ginhimo, suno sa ginmando sa akon sang Ginoo, kag hasta subong ara pa ini didto.”

6 Nagpanglakaton ang mga Israelinhon halin sa mga bubon sang mga taga-Jaakan* pakadto sa Mosera. Didto napatay si Aaron kag didto man nila siya ginlubong. Kag si Eleazar nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang pangulo nga pari. 7 Halin didto nagkadto sila sa Gudgoda kag dayon sa Jotbata, isa ka lugar nga may mga ililigan sang tubig. 8 Sadto nga tion, ginpili sang Ginoo ang tribo ni Levi sa pagdala sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo, sa pag-alagad sa iya presensya, kag sa pagbendisyon sa mga tawo sa iya ngalan. Hasta subong amo ini ang ila buluhaton. 9 Amo ina nga ang mga kaliwat ni Levi wala sing duta nga palanublion pareho sang nabaton sang ila kapareho nga mga Israelinhon. Ang Ginoo mismo amo ang ila palanublion† suno sa ginsiling sang Ginoo nga inyo Dios.

10 “Pareho sa ginhimo ko sang una, nagpabilin ako sa bukid sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i, kag sa liwat ginpamatian ako sang Ginoo kag wala niya kamo paglaglaga. 11 Nagsiling siya sa akon, ‘Lakat, kag panguluhi ang mga Israelinhon sa pagsulod kag sa pagpanag-iya sang duta nga akon ginsumpa nga ihatag sa inyo mga katigulangan.’

Tahura Ninyo ang Dios

12 “Kag karon, O katawhan sang Israel, ang ginapangayo lang sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios amo nga magtahod kamo sa iya, magkabuhi suno sa iya mga pamaagi, maghigugma sa iya, mag-alagad sa iya sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag, 13 kag magtuman sang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong para sa inyo kaayuhan.

14 “Iya sang Ginoo nga inyo Dios ang kalangitan, bisan ang pinakamataas nga langit, pati ang kalibutan kag ang tanan nga ara sa sini. 15 Pero ginpili sang Ginoo ang inyo mga katigulangan nga iya higugmaon, kag ginpili niya kamo nga ila mga kaliwat labaw sa tanan nga nasyon, kag hasta subong kamo gihapon ang iya pinili nga katawhan. 16 Gani bag-uha‡ ninyo ang inyo tagipusuon kag indi na kamo magpatig-a sang inyo mga ulo. 17 Kay ang Ginoo nga inyo Dios amo ang Dios nga labaw sa tanan nga dios kag Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo. Gamhanan siya kag makatilingala nga Dios. Wala siya sing may ginapasulabi kag wala siya nagabaton sang lagay. 18 Ginaprotektaran niya ang kinamatarong sang mga ilo kag sang mga balo nga babayi. Ginahigugma niya ang mga pangayaw§ kag ginahatagan niya sila sang mga pagkaon kag mga bayo. 19 Gani higugmaa man ninyo ang mga pangayaw, kay kamo mga pangayaw man sadto sa Egypt. 20 Tahura ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag alagara ninyo siya. Magpabilin kamo sa iya kag magsumpa kamo sa iya lang ngalan. 21 Dayawa ninyo siya, kay siya ang inyo Dios nga naghimo sang gamhanan kag makatilingala nga mga butang nga inyo mismo nakita. 22 Sang pagkadto sang inyo mga katigulangan sa Egypt, 70 lang sila tanan, pero subong ginpadamo kamo sang Ginoo nga inyo Dios nga daw pareho kadamo sang bituon sa langit.

11

Higugmaa kag Sunda Ninyo ang Dios

1 “Higugmaa ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag tumana ninyo permi ang iya mga ginapatuman, mga pagsulundan kag mga sugo. 2 Dumduma ninyo karon ang inyo naeksperiensyahan nga pagdisiplina sang Ginoo nga inyo Dios. Kamo ang nakaeksperiensya sini kag indi ang inyo mga anak. Wala sila makakita sang pagkahalangdon kag pagkagamhanan sang Ginoo 3 kag sang mga milagro nga iya ginpanghimo sa Egypt kontra sa Faraon nga hari sang Egypt kag sa iya bilog nga nasyon. 4 Wala man nila makita ang ginhimo sang Ginoo sa mga soldado nga Egyptohanon kag sa ila sini nga mga kabayo kag mga karwahe, kon paano sila ginlumsan sang Ginoo sa Mapula nga Dagat sang ginlagas nila kamo. Ginlaglag sila sang Ginoo kag wala na sila hasta subong! 5 Wala man makita sang inyo mga anak ang ginhimo sang Ginoo sa inyo didto sa kamingawan hasta nga nakaabot kamo sa sini nga lugar, 6 kag kon ano ang iya ginhimo kay Datan kag kay Abiram, nga mga anak ni Eliab nga kaliwat ni Reuben. Ginlamon sila sang duta nga napihak, pati ang ila mga pamilya, tolda, kag ang tanan nila nga kaupod.* Natabo ini sa atubangan sang tanan nga Israelinhon. 7 Kamo mismo ang nakakita sining gamhanan nga mga ginhimo sang Ginoo.

8 “Gani tumana ninyo ang tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong, para may kusog kamo sa paglakat kag sa pagpanag-iya sang duta didto sa tabok sang Jordan. 9 Kon magtuman kamo, magakabuhi kamo sing malawig didto sa duta nga maayo kag mapatubason,† nga ginsumpa sang Ginoo nga ihatag sa inyo mga katigulangan kag sa ila mga kaliwat. 10 Kay ang duta nga inyo sudlon kag panag-iyahan indi pareho sa duta sang Egypt nga inyo ginhalinan. Didto sa Egypt, kon magtanom kamo nagapangabudlay pa kamo sing tudo sa pagbunyag. 11 Pero ang duta nga inyo panag-iyahan may mga bukid kag mga patag nga permi lang ginaulanan. 12 Ini nga duta ginaatipan sang Ginoo nga inyo Dios; ginabantayan niya ini adlaw-adlaw sa bilog nga tuig!

13 “Gani kon tumanon lang ninyo permi ang mga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong, nga higugmaon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag alagaran sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag sa bug-os nga kalag, 14 padal-an niya kamo sang ulan sa husto nga panahon para makapatubas kamo sang uyas, sang ubas para himuon nga bino, kag sang olibo para himuon nga lana. 15 Hatagan niya sang palahalban ang inyo kasapatan, kag kamo mismo may bugana nga pagkaon.

16 “Mag-andam gid kamo kay basi bala maganyat kamo sa pagbiya sa Dios kag magsimba sa iban nga mga dios kag mag-alagad sa ila. 17 Kon himuon ninyo ini, mangakig ang Ginoo sa inyo kag indi na niya pagpaulanon kag indi na kamo makapatubas, kag magakalawala kamo gilayon sa maayo nga duta nga ginahatag sang Ginoo sa inyo. 18 Gani itanom gid ninyo ining akon mga pulong sa inyo tagipusuon kag hunahuna. Ihigot ninyo ini sa inyo mga butkon ukon ibutang sa inyo mga agtang bilang padumdom sa inyo. 19 Itudlo ini sa inyo mga kabataan. Hambali ninyo ini kon ara kamo sa inyo balay kag kon nagalakat kamo, kon nagahigda kamo kag kon magbangon kamo. 20 Isulat ninyo ini sa mga hamba sang puwertahan sang inyo mga balay kag sa mga puwertahan sang inyo mga banwa, 21 para kamo kag ang inyo mga anak mabuhi sing malawig didto sa duta nga ginsumpa sang Ginoo nga ihatag sa inyo mga katigulangan. Panag-iyahan ninyo ini samtang may langit sa ibabaw sang kalibutan.

22 “Kon tumanon ninyo sing maayo ining tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo, nga higugmaon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag magkabuhi suno sa iya mga pamaagi kag magpabilin sa iya, 23 ipatabog sang Ginoo sa inyo ang mga nasyon sa duta nga inyo panag-iyahan bisan mas dalagko kag gamhanan sila sang sa inyo. 24 Ang tanan nga duta nga inyo matapakan mangin inyo: halin sa kamingawan pakadto sa Lebanon, kag halin sa Suba sang Euphrates pakadto sa Dagat sang Mediteraneo.‡ 25 Wala sing may makapugong sa inyo. Suno sa ginpromisa sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, pahadlukon niya ang mga tawo sa inyo sa bisan diin nga lugar nga inyo kadtuan sa sina nga duta.

26 “Pamati! Ginapapili ko kamo subong. Gusto bala ninyo nga pakamaayuhon ukon pakamalauton? 27 Pakamaayuhon kamo kon tumanon ninyo ang mga sugo sang Ginoo nga inyo Dios nga ginahatag ko sa inyo subong. 28 Pakamalauton kamo kon indi ninyo pagtumanon ini nga mga sugo sang Ginoo nga inyo Dios nga ginahatag ko sa inyo subong, kag magsimba sa iban nga mga dios nga wala gani ninyo makilal-i. 29 Kon dal-on na kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa duta nga inyo panag-iyahan, isugid ninyo ang pagpakamaayo sa Bukid sang Gerizim kag ang pagpakamalaot sa Bukid sang Ebal. 30 Ini nga mga bukid ara sa west sang Suba sang Jordan, sa duta sang mga Canaanhon nga nagaestar sa Kapatagan sang Jordan§ malapit sa banwa sang Gilgal. Indi ini malayo sa dalagko nga mga kahoy sang More. 31 Manugtabok na kamo sa Jordan sa pagsulod kag sa pagpanag-iya sang duta nga ginahatag sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. Kon makuha na ninyo ini kag didto na kamo nagaestar, 32 tumana gid ninyo ang tanan nga sugo kag pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong.

12

Ang Isa ka Lugar nga Pagasimbahan

1 “Amo ini ang mga sugo kag mga pagsulundan nga kinahanglan nga tumanon ninyo sing maayo samtang nagakabuhi kamo didto sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan. 2 Kon palayason na ninyo ang mga katawhan nga nagaestar didto, panggub-a ninyo sing bug-os ang tanan nga lugar nga ginasimbahan nila sang ila mga dios-dios sa mga mataas kag manubo nga mga bukid kag sa idalom sang madabong nga mga kahoy. 3 Panggub-a ninyo ang ila mga halaran, pangdugmuka ang ila handumanan nga mga bato, pangsunuga ang ila mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, kag panggub-a ang imahen sang ila mga dios para malimtan na ini sa sina nga mga lugar.

4 “Indi ninyo pagsimbaha ang Ginoo nga inyo Dios pareho sa ila pamaagi sa pagsimba, 5 kundi magdangop kamo sa Ginoo nga inyo Dios sa lugar nga iya pilion halin sa tanan nga teritoryo sang mga tribo sang Israel. Didto kamo magsimba sa Ginoo, kay amo ina ang lugar nga iya ginpili nga sa diin padunggan siya. 6 Didto ninyo dal-on ang inyo mga halad nga ginasunog kag iban pa nga mga halad, ang inyo ikanapulo, ang inyo espesyal nga mga regalo, ang inyo mga ginpromisa nga ihalad, ang inyo mga halad nga kinabubut-on, kag ang kamagulangan sang inyo mga kasapatan. 7 Didto kamo kag ang inyo pamilya magkaon sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios, kag magakalipay kamo sa tanan nga inyo nahuman tungod kay ginpakamaayo kamo sang Ginoo.

8 “Karon nagapagusto kamo sa inyo mga ginahimo, pero indi na ninyo paghimua ina 9 kon mag-abot na kamo sa lugar nga sa diin makapahuway kamo. Ini nga lugar ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo. 10 Kon makatabok na kamo sa Jordan kag mag-estar sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo, magakabuhi kamo nga malinong kay indi pagtugutan sang Ginoo nga tublagon kamo sang inyo mga kaaway sa palibot. 11 Dayon dal-on ninyo ang inyo mga halad didto sa lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios nga sa diin padunggan siya. Amo ini ang mga halad nga ginasugo ko sa inyo: mga halad nga ginasunog kag ang iban pa nga mga halad, ang inyo ikanapulo, ang espesyal nga mga regalo, kag ang tanan nga pinakamaayo nga halad nga inyo ginpromisa sa Ginoo. 12 Didto magkinalipay kamo sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios, upod ang inyo mga kabataan, mga suluguon, kag ang mga Levita nga wala sing duta nga palanublion kundi nagaestar lang sa inyo mga banwa. 13 Indi gid ninyo pag-ihalad ang inyo mga halad nga ginasunog sa bisan diin lang nga lugar nga gusto ninyo, 14 kundi ihalad lang ini sa lugar nga pilion sang Ginoo sa isa ninyo ka tribo, kag didto himua ninyo ang tanan nga ginasugo ko sa inyo.

15 “Puwede kamo makaihaw kag makakaon sang sapat sa bisan diin kamo nagaestar.* Magapagusto kamo kaon sang karne sini, pareho sang pagkaon ninyo sang usa kag sang gasela,† suno sa pagpakamaayo nga ginhatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. Ang tagsa ka tawo makakaon sini, ginakabig man siya nga mahigko ukon matinlo. 16 Pero indi ninyo pagkaunon ang dugo; iula ninyo ini sa duta pareho sang tubig. 17 Indi man ninyo pagkaunon o imnon ining mga masunod: ang ikanapulo sang inyo uyas, duga sang ubas, lana, ang kamagulangan sang inyo mga kasapatan, ang bisan ano nga inyo ginpromisa nga ihalad, ang inyo mga halad nga kinabubut-on kag mga regalo. 18 Kundi kaunon lang ninyo ini sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios didto sa lugar nga iya pilion upod sang inyo mga kabataan, mga suluguon, kag sang mga Levita nga nagaestar sa inyo mga banwa. Didto magkinalipay kamo sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga himuon. 19 Indi gid ninyo pagpabay-i ang mga Levita samtang nagakabuhi kamo sa inyo duta.

20 “Kon palaparon na sang Ginoo nga inyo Dios ang inyo teritoryo suno sa iya ginpromisa sa inyo, kag gusto ninyo magkaon sang karne, makapagusto kamo kaon. 21 Kon malayo sa inyo ang lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios nga sa diin padunggan siya, puwede kamo makaihaw kag makakaon sang inyo mga baka ukon karnero sa inyo mismo mga lugar. Kag suno sa ginsugo ko sa inyo, makapagusto kamo kaon sang mga sapat nga ginhatag sang Ginoo sa inyo, 22 pareho sang pagkaon ninyo sang gasela kag sang usa. Ang tagsa ka tawo makakaon sini, ginakabig man siya nga mahigko ukon matinlo. 23 Basta siguraduhon lang ninyo nga indi ninyo pagkaunon ang dugo, kay ang kabuhi ara sa dugo. Indi ninyo pagkauna ang kabuhi upod sa karne. 24 Sa baylo, iula ninyo ang dugo sa duta pareho sang tubig. 25 Indi gid ninyo ini pagkaunon para mangin maayo ang inyo kahimtangan kag sang inyo mga kaliwat, kay ang paglikaw sa pagkaon sang dugo maayo sa panulok sang Ginoo.

26 “Basta dal-on lang ninyo sa lugar nga pilion sang Ginoo ang inyo balaan nga mga halad kag ang mga halad nga inyo ginpromisa sa iya. 27 Ihalad ninyo ang karne sang inyo mga halad nga ginasunog sa halaran sang Ginoo nga inyo Dios. Sa iban ninyo nga mga halad kinahanglan man nga iula ninyo ang dugo sa halaran sang Ginoo nga inyo Dios, pero puwede ninyo kaunon ang karne. 28 Tumana gid ninyo ining tanan nga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo, para mangin maayo gid permi ang inyo kahimtangan kag sang inyo mga kaliwat hasta san-o, kay ang pagtuman sini maayo kag husto sa panulok sang Ginoo nga inyo Dios.

29 “Ipalaglag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios ang mga nasyon nga inyo salakayon. Palayason ninyo ang mga pumuluyo sini kag estaran ang ila lugar. 30 Kon malaglag na ninyo sila, maghalong kamo nga indi kamo masiod sa pagsunod sa ila. Indi kamo mag-usisa parte sa ila mga dios. Indi kamo magsiling, ‘Paano sila nagaalagad sa ila mga dios? Sundon ta man ang ila ginahimo.’ 31 Indi gid ninyo paghimua ina sa pagsimba sa Ginoo nga inyo Dios, kay sa ila pagsimba ginahimo nila ang tanan nga klase sang makangilil-ad nga butang nga ginakaugtan sang Ginoo. Ginasunog pa gani nila ang ila mga kabataan bilang halad sa ila mga dios.

32 “Tumana gid ninyo ang tanan nga ginasugo ko sa inyo. Indi ninyo ini pagdugangan ukon pagbuhinan.

13

Paandam Batok sa Pagsimba sa mga Dios-dios

1 “Kon may isa ka propeta ukon manugpaathag sang kahulugan sang damgo nga magpromisa sa inyo nga magpakita siya sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang, 2 kag matabo ang iya ginsiling, kag magsiling siya, ‘Magsunod kita kag magsimba sa iban nga mga dios’ (ang mga dios nga wala ninyo makilal-i), 3 indi kamo magpati sa iya. Ginatestingan lang kamo sang Ginoo nga inyo Dios kon bala ginahigugma ninyo siya sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag. 4 Ang Ginoo lang nga inyo Dios ang dapat ninyo sundon kag tahuron. Tumana ang iya mga sugo kag sunda ninyo siya; alagari ninyo siya kag magpabilin kamo sa iya. 5 Kinahanglan nga patyon inang propeta ukon manugpaathag sang kahulugan sang damgo, tungod kay nagatudlo siya nga magrebelde kamo sa Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt kag nagluwas sa inyo sa pagkaulipon. Ina nga tawo nagatinguha lang sa pagpalayo sa inyo sa mga pamaagi nga ginmando sang Ginoo nga inyo Dios nga inyo sundon. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan* sa inyo.

6 “Halimbawa ang imo utod ukon anak, ukon ang imo pinalangga nga asawa ukon ang imo labing suod nga abyan, magganyat sa imo sa sekreto kag magsiling, ‘Masimba kita sa iban nga mga dios’ (ang mga dios nga wala mo makilal-i kag bisan sang imo mga katigulangan, 7 mga dios nga ginasimba sang mga tawo sa inyo palibot ukon sang mga tawo sa malayo nga lugar), 8 indi ka gid magpadala-dala ukon magpamati sa iya. Indi mo siya pagkaluoyan ukon pag-apinan. 9 Kinahanglan nga patyon gid siya. Ikaw ang una nga magbato sa pagpatay sa iya, kag dayon ang tanan nga tawo. 10 Batuhon siya hasta nga mapatay tungod kay nagtinguha siya sa pagpalayo sa imo sa Ginoo nga imo Dios, nga nagpaguwa sa imo sa Egypt nga sa diin gin-ulipon kamo. 11 Dayon mabatian ini sang tanan nga Israelinhon kag mahadlok sila, kag wala na dayon sing may maghimo sang sining malain nga buhat sa inyo.

12 “Halimbawa makabalita kamo didto sa isa sa mga banwa nga ginahatag sang Ginoo nga inyo Dios nga inyo pagapuy-an, 13 nga may malain nga mga tawo nga nagapatalang kag nagatulod sa mga pumuluyo sang amo nga banwa nga magsimba sa iban nga mga dios nga wala ninyo makilal-i, 14 kinahanglan nga usisaon ninyo sing maayo kon matuod ini. Kag kon matuod nga natabo ining makangilil-ad nga buhat, 15 kinahanglan nga pamatyon gid ninyo ang tanan nga pumuluyo sang amo nga banwa pati ang ila kasapatan. Laglagon ninyo sila sing bug-os.† 16 Tipuna ninyo ang tanan nga inyo makuha sa amo nga banwa kag tumpuka ini sa tunga sang plasa, kag dayon sunuga ini kag ang bilog nga banwa bilang isa ka halad nga ginasunog para sa Ginoo nga inyo Dios. Ini nga banwa magapabilin nga guba hasta san-o; indi na gid ini pagpatindugon liwat. 17 Indi gid ninyo pagtaguon ang bisan ano nga butang dira nga natalana na nga laglagon sing bug-os. Kon tumanon ninyo ini tanan, dulaon sang Ginoo ang iya puwerte nga kaakig, kag kaluoyan niya kamo. Kag sa iya kaluoy, padamuon niya kamo suno sa iya ginsumpa sa inyo mga katigulangan. 18 Himuon ini sang Ginoo nga inyo Dios kon tumanon ninyo ang tanan niya nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong, kag kon maghimo kamo sing matarong sa iya panulok.

14

Ginabawal nga mga Pagsulundan sa Pagpangasubo sa Patay

1 “Mga anak kamo sang Ginoo nga inyo Dios. Gani kon magpangasubo kamo sa patay, indi ninyo pagpilasan ang inyo kaugalingon ukon pagkiskisan ang inyo ulo. 2 Kay katawhan kamo nga ginseparar para sa Ginoo nga inyo Dios. Sa tanan nga tawo sa kalibutan, kamo ang ginpili sang Ginoo nga inyo Dios nga mangin iya espesyal nga katawhan.

Ang mga Sapat nga Ginakabig nga Matinlo kag Mahigko

(Lev. 11:1-47)

3 “Indi kamo magkaon sang bisan ano nga sapat nga ginakabig nga mahigko. 4 Amo ini ang mga sapat nga puwede ninyo kaunon: baka, karnero, kanding, 5 usa, talunon nga kanding, talunon nga karnero kag iban pa nga klase sang usa.* 6 Puwede ninyo kaunon ang bisan ano nga sapat nga nagapihak ang ila kuko kag nagausang liwat sang ila kinaon. 7 Pero indi ninyo pagkaunon ang mga sapat nga nagausang liwat sang ila kinaon pero wala nagapihak ang ila kuko, pareho sang camel, koneho kag badier.† Ini nga mga sapat kabigon ninyo nga mahigko. 8 Indi man ninyo pagkaunon ang baboy, kay bisan tuod nga nagapihak ang iya kuko wala ini nagausang liwat sang iya kinaon. Indi gid kamo magkaon sang sini nga mga sapat ukon magtandog sang ila patay nga mga lawas.

9 “Puwede ninyo kaunon ang bisan ano nga sapat nga nagakabuhi sa tubig nga may mga sirik kag mga himbis. 10 Pero indi gid ninyo pagkaunon ang wala sing sirik kag himbis. Kabigon ninyo ini nga mahigko. 11 Puwede ninyo kaunon ang bisan ano nga klase sang pispis nga ginakabig nga matinlo. 12-18 Pero indi gid ninyo pagkaunon ang mga agila, mga uwak, mga pispis nga nagakaon sang bangkay sang tawo ukon sapat, mga dapay, mga bukaw, mga murugmon, mga pispis nga nagapangdagit sang mga isda, mga tulabong, mga dugwak‡ kag mga kabog. 19 Indi man ninyo pagkaunon ang mga sapat-sapat nga nagalupad. 20 Pero puwede ninyo kaunon ang mga sapat nga nagalupad nga ginakabig nga matinlo.

21 “Indi ninyo pagkaunon ang bisan ano nga sapat nga patay na. Puwede ninyo ini ihatag ukon ibaligya sa mga pangayaw nga nagaestar sa inyo mga banwa, kag ila ini kaunon. Pero kamo ya indi gid magkaon sini, kay ginseparar kamo nga katawhan para sa Ginoo nga inyo Dios.

“Indi ninyo paglutua ang bataon nga kanding sa gatas sang iya iloy.

Ang Inyo Ikanapulo

22 “Kinahanglan nga painon ninyo ang ikanapulo sang tanan nga patubas sang inyo uma kada tuig. 23 Dal-a ninyo ang ikanapulo sang inyo mga uyas, duga sang ubas, lana, kag ang kamagulangan sang inyo mga kasapatan sa lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios nga sa diin padunggan siya. Kag didto ninyo ini kaunon sa iya presensya. Himuon ninyo ini para makahibalo kamo magtahod permi sa Ginoo nga inyo Dios. 24 Pero kon malayo gani sa inyo ang amo nga lugar nga pilion sang Ginoo, kag mabudlayan kamo sa pagdala sang ikanapulo sang mga pagpakamaayo sang Ginoo nga inyo Dios, 25 bayluhan ninyo ang inyo ikanapulo sang kuwarta kag dal-on ninyo ang kuwarta didto sa lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios. 26 Dayon ibakal ninyo ang kuwarta sang baka, karnero, bino, ukon sang bisan ano nga inyo naluyagan. Dayon kaunon ninyo ini sang inyo pamilya sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios kag magkinalipay. 27 Kag indi ninyo pagkalimtan ang mga Levita nga nagaestar sa inyo mga banwa, kay wala sila sing duta nga palanublion.

28 “Sa katapusan sang kada ikatlo nga tuig, tipuna ninyo ang ikanapulo sang inyo patubas sa amo nga tuig, kag dal-a ini sa ginataguan sini sa inyo mga banwa. 29 Ihatag ninyo ini sa mga Levita (nga wala sing duta nga palanublion), sa mga pangayaw, sa mga ilo, kag sa mga balo nga babayi nga nagaestar sa inyo mga banwa para makakaon man sila kag mabusog. Kon himuon ninyo ini, pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo.

15

Ang Pagkansela sang Utang

1 “Sa katapusan sang kada ikapito nga tuig, kinahanglan nga kanselahon na ninyo ang tanan nga utang. 2 Amo ini ang inyo himuon: Kinahanglan nga kanselahon na sang nagpautang ang utang sang iya kapareho nga Israelinhon. Indi na niya pagsukton kay nag-abot na ang tion nga gintalana sang Ginoo nga kanselahon ang mga utang. 3 Puwede ninyo sukton ang mga pangayaw, pero kinahanglan nga kanselahon ninyo ang utang sang inyo kapareho nga Israelinhon.

4 “Dapat wala sing imol sa inyo, kay pakamaayuhon gid kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa duta nga ginahatag niya sa inyo nga inyo panag-iyahan. 5 Ina kon tumanon gid ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag sundon sing maayo ang tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong. 6 Pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios suno sa iya ginpromisa sa inyo. Madamo nga nasyon ang manghulam sa inyo pero kamo ya indi magpanghulam. Dumalahan ninyo ang madamo nga nasyon pero kamo ya indi pagdumalahan.

7 “Kon may ara gid man sang imol sa inyo mga banwa, sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, indi kamo magdinalok sa ila. 8 Kundi magmaalwan kamo kag pahulamon ninyo sila sang ila mga kinahanglanon. 9 Indi kamo maghunahuna sing malain, nga tungod nga malapit na ang ikapito nga tuig, ang tuig nga kanselahon na ang mga utang, indi na lang kamo magpahulam sa inyo imol nga kasimanwa. Kon magdangop ining imol nga tawo sa Ginoo tungod sa inyo ginhimo, may salabton kamo. 10 Maghatag kamo sa iya sing maalwan nga wala nagalain ang inyo buot. Kon himuon ninyo ini pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo. 11 Indi madula nga may mga imol sa inyo nasyon, gani ginamanduan ko kamo nga magmaalwan gid kamo sa ila.

Ang Pagtratar sa mga Ulipon

(Exo. 21:1-11)

12 “Kon ang imo kapareho nga Hebreo, lalaki man ukon babayi, ginbaligya sa imo bilang ulipon, kag nag-alagad siya sa imo sa sulod sang anom ka tuig, kinahanglan nga hilwayon mo siya sa ikapito nga tuig. 13 Kag kon hilwayon mo na siya, indi siya pagpalakta nga wala sing dala. 14 Hatagi siya nga may kaalwan sang imo mga kasapatan, trigo, kag duga sang ubas suno sa pagpakamaayo sang Ginoo nga imo Dios sa imo. 15 Dumdumon ninyo nga mga ulipon man kamo sadto sa Egypt kag ginhilway man kamo sang Ginoo nga inyo Dios. Amo ina nga ginahatag ko ini nga sugo sa inyo subong.

16 “Pero kon magsiling ang imo ulipon sa imo, ‘Indi ako maghalin sa imo kay palangga ko ikaw kag ang imo panimalay, kag maayo ang akon kahimtangan diri sa imo,’ 17 dal-on mo siya sa puwertahan sang imo balay kag tuhugan mo siya sa dulunggan sang inugtuhog kag mangin ulipon mo na siya sa bilog niya nga kabuhi. Amo man sini ang himuon mo sa imo ulipon nga babayi.

18 “Indi maglangot ang imo buot kon hilwayon mo ang imo ulipon kay ang bili sang iya pagserbisyo sa imo sa sulod sang anom ka tuig doble pa sa suhol sang isa ka trabahador. Kon himuon mo ini pakamaayuhon sang Ginoo nga inyo Dios ang tanan mo nga ginahimo.

Ang Kamagulangan nga mga Sapat

19 “Iseparar ninyo para sa Ginoo nga inyo Dios ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sang inyo mga kasapatan. Indi ninyo pagpaobraha ang mga kamagulangan sang inyo mga baka ukon pagguntingan ang mga kamagulangan sang inyo mga karnero. 20 Sa baylo, kaunon ninyo ini kag sang inyo pamilya sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios sa lugar nga iya pilion. Amo ina ang inyo himuon kada tuig. 21 Pero kon ang ini nga sapat may deperensya, halimbawa piang ukon bulag ukon iban pa nga depekto, kinahanglan nga indi ninyo ini pag-ihalad sa Ginoo nga inyo Dios. 22 Sa baylo, kaunon ninyo ini sa inyo mga banwa. Ang tanan makakaon sini, ginakabig man siya nga mahigko ukon matinlo, pareho sang pagkaon ninyo sang usa ukon gasela. 23 Pero kinahanglan nga indi ninyo pagkaunon ang dugo, kundi iula ninyo ini sa duta pareho sang tubig.

16

Ang Piesta sang Paglabay sang Anghel

(Exo. 12:1-20; Lev. 23:4-8)

1 “Sauluga ninyo ang Piesta sang Paglabay sang Anghel sa bulan sang Aviv* bilang pagpadungog sa Ginoo nga inyo Dios, kay sa sina nga bulan ginpaguwa niya kamo sa Egypt sa kagab-ihon. 2 Maghalad kamo sang karnero ukon baka bilang pagsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Ihalad ninyo ini para sa Ginoo nga inyo Dios didto sa lugar nga iya pilion nga sa diin padunggan siya. 3 Kaunon ninyo ini upod sa tinapay nga wala sing inugpahabok. Sa sulod sang pito ka adlaw magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok pareho sang inyo ginhimo sang nagdali-dali kamo halin sa Egypt. Kauna ninyo ini nga tinapay nga simbolo sang inyo mga pag-antos, para madumduman ninyo sa bilog ninyo nga kabuhi ang tion nga nagguwa kamo sa Egypt. 4 Kinahanglan nga wala sing may makita nga inugpahabok sa inyo mga balay sa bilog nga nasyon sa sulod sang pito ka adlaw. Kag kinahanglan nga ang karne nga ginhalad sang sirom sang nahauna nga adlaw indi pag-ibilinan pagkaaga.

5 “Ang sapat nga inyo ihalad bilang pagsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel indi ninyo pag-ihalad sa bisan diin lang nga banwa nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, 6 kundi sa lugar lang nga iya pilion nga sa diin padunggan siya. Kag kinahanglan nga ihalad ninyo ini sa pagsalop sang adlaw, nga amo ang oras nga naghalin kamo sa Egypt. 7 Lutuon ninyo ini kag kaunon sa lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios. Dayon pagkaaga magbalik kamo sa inyo mga tolda. 8 Sa sulod sang anom ka adlaw, magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok. Kag sa ikapito nga adlaw, indi kamo mag-obra kundi magtipon kamo sa pagsimba sa Ginoo nga inyo Dios.

Ang Piesta sang Pag-ani

(Exo. 34:22; Lev. 23:15-21)

9 “Mag-isip kamo sang pito ka semana halin sa pag-umpisa sang tig-alani. 10 Dayon sauluga ninyo ang Piesta sang Pag-ani sa pagpadungog sa Ginoo nga inyo Dios paagi sa paghalad sang inyo mga halad nga kinabubut-on suno sa mga pagpakamaayo nga inyo nabaton halin sa Ginoo nga inyo Dios. 11 Kag magkinalipay kamo sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios sa lugar nga iya pilion nga sa diin padunggan siya. Magsaulog kamo kaupod sang inyo mga kabataan, mga suluguon, mga Levita nga nagaestar sa inyo mga banwa, mga pangayaw, mga ilo kag mga balo nga babayi nga nagaestar sa inyo mga banwa. 12 Dumdumon ninyo nga mga ulipon kamo sadto sa Egypt, gani sunda ninyo sing maayo ini nga mga pagsulundan.

Ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag

(Lev. 23:33-43; Num. 29:12-38)

13 “Sauluga ninyo ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag sa sulod sang pito ka adlaw sa katapusan sang tig-alani, pagkatapos nga malinas ninyo ang mga trigo kag mapuga ang mga ubas. 14 Magkinalipay kamo sa inyo pagsaulog sang sini nga piesta upod sa inyo mga kabataan, mga suluguon, mga Levita, mga pangayaw, mga ilo kag mga balo nga babayi nga nagaestar sa inyo mga banwa. 15 Sa sulod sang pito ka adlaw sauluga ninyo ini nga Piesta sa pagpadungog sa Ginoo nga inyo Dios sa lugar nga iya pilion. Kay pakamaayuhon sang Ginoo nga inyo Dios ang tanan ninyo nga patubas kag ang tanan ninyo nga ginahimo, kag mangin bug-os gid ang inyo kalipay.

16-17 “Kada tuig, ang tanan ninyo nga lalaki dapat magtambong sa sining tatlo ka piesta: ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok, ang Piesta sang Pag-ani, kag ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. Ang kada isa sa ila magkadto sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios didto sa lugar nga iya pilion, kag dapat magdala sila sang halad sa Ginoo sa ila masarangan, suno sa pagpakamaayo nga ginhatag sa ila sang Ginoo nga inyo Dios.

Ang mga Manughukom

18 “Magbutang kamo sang mga manughukom kag mga opisyal sa tagsa ninyo ka tribo sa tanan nga banwa nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. Ini sila magahukom nga wala sing pinilian sa katawhan. 19 Kinahanglan nga indi nila pagtikuon ang hustisya kag dapat wala sila sing may ginapaboran sa paghukom. Indi sila magbaton sang lagay kay ang lagay makapabulag sa maalamon kag sa matarong, kag makaimpluwensya sa ila desisyon. 20 Dapat mangibabaw ang hustisya para padayon kamo nga mabuhi kag makapanag-iya sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios.

Ang Pagsimba sa Iban nga mga Dios-dios

21 “Indi kamo magpatindog sang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera sa tupad sang halaran nga inyo himuon para sa Ginoo nga inyo Dios, 22 kag indi kamo magpatindog sang handumanan nga bato para simbahon, kay ginakaugtan ini sang Ginoo nga inyo Dios.”

17

1 “Indi kamo maghalad sa Ginoo nga inyo Dios sang baka ukon karnero ukon kanding nga may deperensya, kay makangilil-ad ini sa iya.

2 “Halimbawa ang isa ka lalaki ukon babayi nga nagaestar sa isa sa mga banwa nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nadakpan nga nagahimo sang malain sa panulok sang Ginoo nga inyo Dios. Naglapas siya sa kasugtanan sang Ginoo 3 kag nagsupak sa iya sugo paagi sa pagsimba sa iban nga mga dios ukon sa adlaw, bulan, ukon sa iban pa nga mga butang sa kalangitan. 4 Kon mabatian ninyo ini, kinahanglan nga usisaon ninyo ini sing maayo. Kon matuod gid man nga ining makangilil-ad nga butang ginahimo sa Israel, 5 dal-a ninyo sa puwertahan sang inyo banwa ang ina nga tawo nga naghimo sing malain kag batuhon hasta nga mapatay. 6 Puwede nga patyon ang tawo kon mapamatud-an nga nakasala siya paagi sa pagsugid sang duha ukon tatlo ka saksi, pero kon isa lang ka saksi indi siya puwede nga patyon. 7 Ang mga saksi amo ang una nga magbato sa iya, kag dayon ang tanan nga tawo. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan* sa inyo.

8 “Halimbawa may mga kaso sa inyo korte parte sa pagpatay, pag-inaway ukon pagpanakit nga tama kabudlay desisyunan. Ang himuon ninyo, dal-on ninyo ang ina nga kaso sa lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios 9 nga sa diin ang mga pari nga mga kaliwat ni Levi kag ang manughukom nga nagapangalagad sa sina nga tion magadesisyon sang sina nga kaso. 10 Kinahanglan nga batunon ninyo ang ila desisyon didto sa lugar nga pilion sang Ginoo. Tumanon gid ninyo ang tanan nila nga isiling sa inyo. 11 Kon ano man ang ila madesisyunan suno sa kasuguan, dapat sundon ninyo. Indi ninyo pagsupakon ang ila isiling sa inyo. 12 Ang tawo nga indi magbaton sa desisyon sang hukom ukon sang pari nga nagaalagad sa sina nga tion sa Ginoo nga inyo Dios dapat patyon. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan† sa Israel. 13 Kon mabatian ini sang tanan nga tawo, mahadlok sila, kag indi na sila magsupak liwat.

Ang mga Hari

14 “Kon makasulod na gani kamo sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios kag mapanag-iyahan na ninyo ini kag didto na kamo nagaestar, mahimo nga magsiling kamo, ‘Mapili kita sang hari nga magapangulo sa aton pareho sang mga nasyon sa palibot ta.’ 15 Siguruha ninyo nga ang inyo pilion nga hari amo ang tawo nga ginpili sang Ginoo nga inyo Dios, kag kinahanglan nga kapareho ninyo nga Israelinhon. Indi kamo magpili sang indi Israelinhon. 16 Ang inyo hari indi dapat magtipon sang madamo nga kabayo, kag indi niya dapat pabalikon ang iya mga tawo sa Egypt sa pagbakal sang mga kabayo, kay ang Ginoo nga inyo Dios nagsiling sa inyo nga indi na gid kamo magbalik didto. 17 Kinahanglan nga indi madamo ang iya asawa kay basi bala magtalikod siya sa Ginoo. Kag kinahanglan nga indi siya mag-angkon sang madamo nga pilak kag bulawan.

18 “Kon magpungko na siya sa trono bilang hari, kinahanglan nga kopyahon niya ini nga mga kasuguan sa linukot nga sululatan para sa iya kaugalingon sa atubangan sang mga pari‡ nga mga kaliwat ni Levi. 19 Kinahanglan nga tipigan niya ini kag basahon permi sa bilog niya nga kabuhi para makatuon siya sa pagtahod sa Ginoo nga iya Dios kag masunod niya sing maayo ang tanan nga ginasiling sang sini nga mga kasuguan kag mga pagsulundan. 20 Paagi man sa pagbasa sini permi, makalikaw siya sa pagpabugal nga mas maayo siya sang sa iya kapareho nga mga Israelinhon, kag makalikaw siya sa paglapas sa mga sugo sang Ginoo. Kon tumanon niya ini tanan, siya kag ang iya mga kaliwat magahari sing malawig sa Israel.

18

Ang Parte sang mga Pari kag mga Levita sa mga Halad

1 “Ang mga pari nga kaliwat ni Levi, kag ang iban pa nga sakop sang tribo ni Levi, wala sing duta nga palanublion sa mga tribo sang Israel. Magakaon lang sila halin sa mga halad nga paagi sa kalayo* nga ginahalad sa Ginoo, kay amo ini ang ila palanublion. 2 Wala sila sing palanublion pareho sa ila kapareho nga mga Israelinhon; ang Ginoo amo ang ila palanublion suno sa iya ginpromisa sa ila.

3 “Amo ini ang mga parte nga para sa mga pari halin sa mga baka ukon karnero ukon kanding nga halad sang mga tawo: ang abaga, ang sag-ang kag ang tiyan. 4 Ihatag man ninyo sa mga pari ang nahauna nga parte sang inyo mga produkto nga uyas, duga sang ubas, lana kag bulbol sang karnero. 5 Kay sa tanan nga tribo sang Israel sila kag ang ila mga kaliwat amo ang ginpili sang Ginoo nga inyo Dios sa pag-alagad sa iya hasta san-o.

6 “Ang bisan sin-o nga Levita nga nagaestar sa bisan diin nga banwa sang Israel makakadto sa lugar nga pilion sang Ginoo, 7 kag makaalagad siya didto sa Ginoo nga iya Dios, pareho sa iya kapareho nga mga Levita nga nagaalagad didto sa presensya sang Ginoo. 8 Makabaton man siya sang iya parte sa mga halad bisan may ara siya nga ginabaton halin sa iban niya nga palangabuhian.†

Ang mga Makangilil-ad nga Pagginawi

9 “Kon makasulod na gani kamo sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, indi ninyo pagsundon ang makangilil-ad nga mga pagginawi sang mga pumuluyo didto. 10 Dapat wala sing isa sa inyo nga magsunog sang iya anak bilang halad. Kag indi man kamo magpamakot, magpangbabaylan, magpaathag sang kahulugan sang mga palatandaan, magpanghiwit, 11 magpangbarang, maghimo sang mga ginahimo sang espiritista, kag magpakig-estorya sa kalag sang mga patay. 12 Ang bisan sin-o nga maghimo sang sini nga mga butang kangil-aran sang Ginoo. Amo ini ang rason kon ngaa ipatabog na gid sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios ina nga mga nasyon. 13 Dapat wala kamo sing kasawayan sa atubangan sang Ginoo nga inyo Dios.

Ang mga Propeta

14 “Ining mga nasyon nga inyo palayason nagadangop sa mga manugpakot ukon sa mga manugbabaylan. Pero kamo ya, ginbawalan sang Ginoo nga inyo Dios sa paghimo sini. 15 Sa baylo, magapadala sa inyo ang Ginoo nga inyo Dios sang isa ka propeta nga pareho sa akon, nga kadugo ninyo. Kinahanglan nga pamatian ninyo siya. 16 Kay amo ini ang inyo ginpangayo sa Ginoo nga inyo Dios sang nagtipon kamo didto sa Horeb. Nagsiling kamo, ‘Indi na kami pagpabatia sang tingog sang Ginoo nga aton Dios, ukon pagpakitaa sang iya nagadabadaba nga kalayo kay basi magkalamatay kami.’

17 “Gani nagsiling ang Ginoo sa akon, ‘Maayo ang ila ginapangabay. 18 Magapadala ako sa ila sang isa ka propeta nga pareho sa imo, nga kadugo nila. Ipahambal ko sa iya ang tanan nga gusto ko isiling sa ila. 19 Silutan ko ang bisan sin-o nga indi magpamati sa akon mga pulong nga ginahambal sang propeta sa akon ngalan. 20 Kag kinahanglan nga patyon ang propeta nga maghambal sang mensahi sa akon ngalan nga wala ko pagsugua ukon maghambal siya sa ngalan sang iban nga mga dios.’

21 “Basi mamangkot kamo, ‘Paano bala namon mahibaluan nga ang mensahi sang isa ka propeta indi iya sang Ginoo?’ 22 Kon ang ginahambal sang propeta sa ngalan sang Ginoo indi matabo ukon matuman, ina nga mensahi indi iya sang Ginoo. Iya-iya lang ina sang amo nga propeta, gani indi kamo magkahadlok sa iya.

19

Ang mga Banwa nga Dalangpan

(Num. 35:9-34; Jos. 20:1-9)

1 “Kon laglagon na sang Ginoo nga inyo Dios ang mga nasyon nga ang ila duta ginahatag niya sa inyo, kag kon mapalayas na ninyo sila kag didto na kamo nagaestar sa ila mga banwa kag mga balay, 2 magpili kamo sang tatlo ka banwa nga dalangpan sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios nga inyo panag-iyahan. 3 Partidaha ninyo sa tatlo ka distrito ang duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, nga may isa ka banwa nga dalangpan sa kada distrito. Kay-uha ninyo ang mga dalan pakadto sa sini nga mga banwa, para ang bisan sin-o nga makapatay sang tawo makapalagyo sa isa sa sini nga mga banwa. 4 Kon ang isa ka tawo nakapatay sang iya isigkatawo nga indi niya hungod kag wala man sing dumot, makapalagyo siya sa isa sa sini nga mga banwa nga dalangpan kag wala sing may mag-ano sa iya.

5 “Halimbawa, nagkadto ang isa ka tawo upod sang iya tupad-balay sa kakahuyan sa pagpangahoy. Samtang nagautod siya sang kahoy gulpi lang nga nahukas ang ulo sang iya wasay kag naigo ang iya tupad-balay kag napatay. Puwede siya makapalagyo sa isa sa sini nga mga banwa nga dalangpan kag wala sing may mag-ano sa iya. 6 Kon isa lang ang banwa nga dalangpan basi malayo ini para sa tawo nga nakapatay, kag malagas siya sang tawo nga gusto magbalos sa iya, kag mapatay siya. Pero indi siya dapat nga patyon kay ang iya pagpatay indi hungod kag wala man sing dumot. 7 Amo ini ang rason kon ngaa ginasugo ko kamo sa pagpili sang tatlo ka banwa nga dalangpan.

8 “Palaparon sang Ginoo nga inyo Dios ang inyo teritoryo suno sa iya ginpromisa sa inyo mga katigulangan, kag mangin inyo na ang bilog nga duta nga iya ginpromisa sa ila. 9 Himuon ini sang Ginoo nga inyo Dios kon sundon ninyo sing maayo ining tanan nga sugo nga ginasugo ko sa inyo subong, nga higugmaon ninyo siya kag magkabuhi kamo permi suno sa iya mga pamaagi. Kon maglapad na ang inyo teritoryo, magdugang kamo sang tatlo pa ka banwa nga dalangpan. 10 Dugangi ninyo ang banwa nga dalangpan para wala sing inosente nga tawo nga mapatay sa inyo duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo, kag para indi kamo pagsukton kon may inosente nga tawo nga mapatay.

11 “Pero kon ang isa ka tawo nagadumot sa iya kapareho kag ginbantayan niya ini kag ginpatay, kag dayon nagpalagyo siya sa isa sa mga banwa nga dalangpan, 12 kinahanglan nga ipakuha siya sang mga manugdumala sang iya banwa kag itugyan sa gusto magbalos sa iya para patyon siya. 13 Indi ninyo siya pagkaluoyi. Kinahanglan nga dulaon ninyo sa Israel ang pagpamatay sa mga inosente nga mga tawo para mangin maayo ang inyo kahimtangan.

Parte sa Border sang Duta

14 “Kon mag-abot kamo sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios nga inyo panag-iyahan, indi ninyo pagkawaton ang duta sang imo kapareho paagi sa paghalin sang muhon* sang iya duta nga ginbutang sadto sang inyo mga katigulangan.

Ang mga Saksi

15 “Indi ninyo pagsentensyahi ang isa ka tawo nga nakasala siya tungod sa pagpamatuod sang isa lang ka saksi. Kinahanglan nga may duha ukon tatlo ka saksi nga makapamatuod nga ang isa ka tawo nakasala. 16 Kon ang isa ka saksi magbinutig sa korte kag magpahayag nga nakasala ang isa ka tawo, 17 sila nga duha patindugon sa presensya sang Ginoo sa atubangan sang mga pari kag sang mga manughukom nga nagaalagad sa sina nga tion. 18 Kinahanglan nga imbistigaron gid ini sing maayo sang mga manughukom. Kag kon mapamatud-an nga nagabinutig ang saksi paagi sa pagbutang-butang sa iya isigkatawo, 19 kinahanglan nga silutan siya sang silot nga para kuntani sa akusado. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan sa inyo.† 20 Ang makabati parte sini mahadlok kag wala na gid sing may maghimo liwat sining malain nga buhat. 21 Kinahanglan nga indi kamo magpakita sang inyo kaluoy. Kon ginpatay sang isa ka tawo ang iya isigkatawo, dapat patyon man siya. Kon ginbulag niya siya, dapat bulagon man siya. Kon ginbingaw niya siya, dapat bingawon man siya. Kon ginbali niya ang iya kamot ukon tiil, dapat balion man ang iya kamot ukon tiil.

20

Ang mga Kasuguan Parte sa Gira

1 “Kon maglakat gani kamo sa pagpakig-away sa inyo mga kaaway, kag makita ninyo ang ila mga kabayo, mga karwahe kag mga soldado nga mas madamo pa sang sa inyo, indi kamo magkahadlok sa ila, kay kaupod ninyo ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt. 2 Antes kamo magkadto sa inaway magtindog anay sa tunga ang pari kag magsiling sa mga soldado, 3 ‘Pamati kamo, O katawhan sang Israel. Indi kamo magkahadlok sa inyo pagpakig-away subong. Magpakaisog kamo kag indi kamo magsinalasala. 4 Kay ang Ginoo nga inyo Dios magaupod sa inyo! Magapakig-away siya para sa inyo kontra sa inyo mga kaaway kag padag-on niya kamo!’

5 “Dayon masiling ang mga opisyal sa mga soldado, ‘Kon may ara sa inyo nga bag-o lang nakapatindog sang iya balay kag wala pa niya ini madedikar sa Ginoo, magpuli siya kay basi bala mapatay siya sa inaway kag ang iban nga tawo ang magdedikar sang iya balay. 6 Kon may ara sa inyo nga nakatanom sang ubas kag wala pa siya makapulos sang bunga sini, magpuli siya kay basi bala mapatay siya sa inaway kag ang iban nga tawo ang magapulos sini. 7 Kon may ara sa inyo nga kalaslon, magpuli siya kay basi bala mapatay siya sa inaway kag ang iban nga tawo ang magpangasawa sang iya palangasaw-on.’

8 “Masiling pa gid ang mga opisyal, ‘Kon may ara sa inyo nga nahadlok ukon nakulbaan, magpuli siya kay basi pati ang iya mga kaupod makulbaan man.’ 9 Kon makatapos na ang mga opisyal sa paghambal sa mga soldado, magpili dayon sila sang mga kumander sa pagpangulo sa mga soldado.

10 “Kon magsalakay kamo sa isa ka banwa, hatagi anay ninyo ang mga pumuluyo sang kahigayunan nga magsurender. 11 Kon magsurender sila kag abrihan nila para sa inyo ang puwertahan sang ila banwa, himuon ninyo sila tanan nga ulipon kag paobrahon ninyo sila para sa inyo sa gusto man nila ukon indi. 12 Pero kon indi gani sila magsurender kundi magpakig-away sila sa inyo, salakaya ninyo sila. 13 Kon itugyan na sila sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, pamatyon ninyo ang tanan nila nga mga lalaki. 14 Pero puwede ninyo bihagon ang mga babayi, ang mga kabataan, kag ang mga kasapatan, kag puwede ninyo kuhaon ang tanan nga pagkabutang nga ara sa sina nga banwa. Gamita ninyo ini nga mga butang nga ginhatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios halin sa inyo mga kaaway. 15 Himuon lang ninyo ini sa mga banwa nga malayo kag indi parte sang duta nga pagasakupon ninyo. 16 Pero sa mga banwa nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo, pamatyon gid ninyo ang tanan. 17 Laglagon ninyo sing bug-os* ang mga Hithanon, ang mga Amornon, ang mga Canaanhon, ang mga Periznon, ang mga Hivhanon, kag ang mga Jebusnon, suno sa ginsugo sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. 18 Kay kon indi, tudluan nila kamo sang tanan nga makangilil-ad nga mga buhat nga ila ginahimo sa ila pagsimba sa ila mga dios, kag tungod sini makasala kamo sa Ginoo nga inyo Dios. 19 Kon ang inyo pagsalakay sa isa ka banwa madugay, indi ninyo pagpanapson ang mga kahoy. Kauna ninyo ang mga bunga sini pero indi ninyo pagpanapson. Kay indi sila mga kaaway nga inyo laglagon. 20 Pero puwede ninyo tapson ang mga kahoy nga ang bunga sini indi puwede makaon, kag gamiton ninyo ini nga pangsalakay sa banwa hasta nga maagaw ninyo ini.

21

Ang Parte sa Pagpatay nga Wala Mahibalui

1 “Halimbawa may bangkay sang tawo nga nakita sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios nga inyo panag-iyahan, kag wala mahibalui kon sin-o ang nagpatay sini. 2 Kinahanglan nga takson sang inyo mga manugdumala kag mga manughukom ang distansya sang bangkay sa mga banwa sa palibot. 3 Dayon ang mga manugdumala sang banwa nga pinakamalapit sa nahamtangan sang bangkay magkuha sang bataon nga babayi nga baka nga wala pa gid makaagi obra ukon arado. 4 Dal-on nila ini sa ililigan sang tubig nga ang duta sa tupad sini wala pa gid maarado ukon matamnan. Kag didto balion nila ang liog sang baka. 5 Dapat magkadto man didto ang mga pari nga mga kaliwat ni Levi, kay ginpili sila sang Ginoo nga inyo Dios nga mag-alagad kag maghatag sang bendisyon sa ngalan sang Ginoo, kag maghusay sang tanan nga kaso. 6 Dayon ang tanan nga manugdumala sang banwa nga pinakamalapit sa lugar nga sa diin nakita ang bangkay magpanghugas sang ila mga kamot sa ibabaw sang baka nga ginbali ang liog. 7 Dayon magasiling sila, ‘Indi kami ang nagpatay kag wala man kami nakakita kon sin-o ang nagpatay. 8 O Ginoo, patawara ang imo katawhan nga mga Israelinhon nga imo ginluwas sa Egypt. Indi kami pagsukta sa kamatayon sining inosente nga tawo.’ Dayon wala na sila sang salabton sa kamatayon sang sadto nga tawo. 9 Paagi sa pagtuman sini, indi kamo pagsukton sang Ginoo sa pagpatay, kay nakita niya nga matarong kamo.

Ang Pagpangasawa sa Bihag nga Babayi

10 “Halimbawa nagpakig-away kamo sa inyo mga kaaway kag gintugyan sila sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, kag ginbihag ninyo sila. 11 Kag halimbawa ang isa sa inyo nakakita sang isa ka guwapa nga babayi sa mga bihag kag naluyag siya sa iya kag gusto niya siya nga pangasaw-on. 12 Kon matabo ini, dal-on niya ang babayi sa iya balay kag kalbuhon, utdan ang mga kuko, 13 kag ilisan ang bayo nga ginasuksok sang ginbihag ini. Kinahanglan magpabilin sa iya balay ang babayi sa sulod sang isa ka bulan samtang nagapangasubo ang babayi para sa iya mga ginikanan. Pagkatapos sina, puwede na siya nga pangasaw-on. 14 Pero kon sa ulihi wala na siya sing gana sa babayi, dapat palakton niya ini sa bisan diin nga gusto niya. Indi niya siya pag-ibaligya ukon pag-ulipunon tungod kay ginpakahuy-an na niya siya.

Ang Kinamatarong sang mga Kamagulangan

15 “Halimbawa may isa ka tawo nga duha ang iya asawa, kag ginahigugma niya ang isa pero ang isa wala, kag may mga kabataan siya sa ila nga duha. Kag halimbawa ang iya kamagulangan nga lalaki bata sang iya asawa nga wala niya ginahigugma. 16 Kon partihon na gani niya ang iya pagkabutang sa iya mga anak, kinahanglan nga ang parte nga para sa iya kamagulangan nga anak indi pag-ihatag sa anak sang iya asawa nga ginahigugma niya. Dapat ihatag gid niya ini sa kamagulangan bisan ang iloy sini wala niya ginahigugma. 17 Dapat kilalahon niya nga iya kamagulangan nga anak ang anak sang iya asawa nga wala niya ginahigugma. Kag ihatag niya sa iya ang doble nga parte sang iya pagkabutang kay siya ang nahauna niya nga anak kag may kinamatarong siya sa pagbaton sang iya parte bilang kamagulangan nga anak.

Ang Indi Matinumanon nga Anak

18 “Halimbawa ang isa ka tawo may anak nga lalaki nga matig-a sing ulo kag rebelde, kag wala nagasunod sa iya mga ginikanan bisan ginadisiplina nila siya. 19 Kon matabo ini, dal-on sang mga ginikanan ining ila anak sa mga manugdumala didto sa puwertahan sang banwa. 20 Masiling dayon sila sa mga manugdumala, ‘Ining anak namon matig-a sing ulo kag rebelde; wala siya nagatuman sa amon. Gastador siya kag palahubog.’ 21 Kinahanglan nga batuhon siya sang tanan nga pumuluyo sang banwa hasta nga mapatay. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan sa inyo.* Kon mabatian ini sang tanan nga Israelinhon mahadlok sila.

Iban pa nga mga Kasuguan

22 “Kon ang isa ka tawo ginsilutan sang kamatayon tungod sang krimen nga iya nahimo, kag ang iya bangkay ginbitay sa kahoy, 23 kinahanglan nga indi maagahan ang iya bangkay didto sa kahoy. Dapat ilubong ninyo ini sa amo man nga adlaw, kay ang bisan sin-o nga ginbitay sa kahoy ginpakamalaot sang Dios. Indi ninyo pagdagtaan ang duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo.

22

1 “Kon makita ninyo nga nakabuhi ang baka ukon karnero ukon kanding sang inyo kapareho, indi ninyo ini pagpabay-an kundi dal-on ninyo sa tag-iya. 2 Pero kon malayo ang ginaestaran sang tag-iya ukon wala kamo makakilala sa tag-iya, dal-a sa inyo ang sapat hasta nga mag-abot ang tag-iya nga nagapangita sini. Dayon ihatag ini sa iya. 3 Amo man ina ang inyo himuon sa donkey ukon sa panapton ukon sa bisan ano nga butang nga nadula sang inyo kapareho. Indi ninyo ini pagpabay-an.

4 “Kon makita ninyo nga ang donkey ukon ang baka sang inyo kapareho nalup-og sa dalan, indi ninyo ini pagpabay-an. Buligi gid ang tag-iya sa pagpatindog sini.

5 “Ang babayi indi dapat magsuksok sang bayo nga panglalaki, ukon ang lalaki magsuksok sang bayo nga pangbabayi, kay ginakangil-aran sang Ginoo nga inyo Dios ang nagahimo sini.

6 “Kon may makita kamo nga pugad sang pispis sa higad sang dalan, sa kahoy ukon sa duta, kag ang iloy nagaluob sa iya mga buto ukon mga itlog, indi pagkuhaa ang iloy upod sa mga buto ukon mga itlog. 7 Puwede ninyo kuhaon ang mga buto ukon mga itlog, pero kinahanglan nga buy-an ninyo ang iloy, para mangin maayo ang inyo kahimtangan kag magkabuhi kamo sing malawig.

8 “Kon magpatindog kamo sang balay, kinahanglan nga butangan ninyo sang barandilya ang palibot sang inyo matapan nga atop, para wala kamo sing salabton kon may mahulog halin sa inyo atop kag mapatay.

9 “Indi kamo magtanom sang iban nga binhi sa talamnan sang ubas. Kon himuon ninyo ini, mangin iya na sang templo ang bunga sang inyo gintanom kag pati ang bunga sang inyo talamnan sang ubas.

10 “Indi ninyo pagpareson ang baka kag ang donkey sa pag-arado. 11 Indi kamo magsuksok sang bayo nga hinimo halin sa duha ka klase sang tela.

12 “Butangan ninyo sang gaway-gaway ang apat ka corner sang inyo pangtabon nga panapton.

Ang Kasuguan Parte sa Pagkaputli

13 “Halimbawa, ginpangasawa sang isa ka tawo ang isa ka babayi, kag pagkatapos nila hulid, nangakig siya sa iya asawa 14 kag ginbutang-butangan niya siya. Siling niya, ‘Nadiskobrehan ko sang paghulid ko sa akon asawa nga indi na siya birhen.’ 15 Dayon ang mga ginikanan sang babayi magkadto sa mga manugdumala sang banwa didto sa may puwertahan sang banwa. Magdala sila sang ebidensya nga birhen ang ila anak. 16 Dayon masiling ang amay sang babayi sa mga manugdumala, ‘Ginpaasawa ko ang akon anak sa sini nga tawo kag karon nangakig siya sa akon anak. 17 Ginbutang-butangan pa niya ang akon anak paagi sa pagsiling nga indi na ini birhen sang ginpangasawa niya. Pero ari ang ebidensya nga birhen ang akon anak.’ Dayon ipakita sang ginikanan sa mga manugdumala ang hapin sa higdaan sang mag-asawa nga may dugo. 18 Dakpon dayon sang mga manugdumala ang lalaki kag silutan. 19 Pamultahon nila siya sang 100 ka bilog nga pilak kag ihatag ini sa amay sang babayi, kay ginpakahuy-an niya ang isa ka Israelinhon nga birhen. Kag kinahanglan nga indi gid niya pagbulagan ang babayi samtang buhi siya.

20 “Pero kon matuod ang ginasiling sang bana kag wala sing makita nga ebidensya nga birhen ang babayi, 21 dal-on ang amo nga babayi sa atubangan sang balay sang iya amay kag didto batuhon siya sang mga lalaki sang banwa hasta nga mapatay. Makahuluya nga butang ang iya ginhimo sa Israel paagi sa pagpakighilawas samtang ara pa siya sa poder sang iya amay. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan sa inyo.*

22 “Kon ang isa ka tawo nadakpan nga nagapakighilawas sa babayi nga may bana, sila nga duha sang babayi kinahanglan nga patyon. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan sa Israel.

23 “Kon ang isa ka tawo nagpakighilawas sa isa ka babayi nga kalaslon na, kag natabo ini sa isa ka banwa, 24 dal-on ninyo sila nga duha sa puwertahan sang banwa kag batuhon hasta nga mapatay. Patyon ang babayi kay bisan didto siya sa banwa wala siya nagsinggit sa pagpangayo sang bulig. Patyon man ang lalaki tungod kay nagpakighilawas siya sa babayi nga kalaslon na. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan sa inyo.

25 “Pero kon ginlugos sang lalaki ang babayi nga kalaslon na sa may guwa sang banwa, ang lalaki lang ang patyon. 26 Indi ninyo pag-anha ang babayi; wala siya nakasala nga dapat silutan sang kamatayon. Ini nga kaso pareho lang sa kaso sang tawo nga nagsalakay sang iya kapareho kag ginpatay ini. 27 Kay sa guwa sang banwa ginlugos ang babayi. Bisan nagsinggit pa siya sa pagpangayo sang bulig, wala gihapon sing may makabati sa pagbulig sa iya.

28 “Kon nadakpan ang isa ka lalaki nga ginlugos niya ang isa ka babayi nga indi kalaslon, 29 magbayad ang lalaki sang 50 ka bilog nga pilak sa amay sang babayi. Kinahanglan nga pakaslan niya ang babayi tungod kay ginkuha niya ang iya pagkababayi, kag kinahanglan nga indi gid niya siya pagbulagan samtang buhi pa siya.

30 “Kinahanglan nga indi magpakighilawas ang anak sa asawa sang iya amay, kay mahuy-an ang iya amay.

23

Ang mga Tawo nga Ginsikway sa Pagtilipon sang Katilingban sang Ginoo

1 “Wala sing tawo nga ginkapon ukon gin-utdan sang kinatawo nga makaimpon sa komunidad sang Ginoo.

2 “Ang tawo nga anak sa guwa indi makaimpon sa komunidad sang Ginoo pati ang iya mga kaliwat hasta sa ikanapulo nga henerasyon. 3 Wala sing Ammonhon ukon Moabnon ukon bisan sin-o sa ila mga kaliwat hasta sa ikanapulo nga henerasyon nga makaimpon sa komunidad sang Ginoo. 4 Kay wala nila kamo paghatagi sang pagkaon ukon tubig sang nagpanglakaton kamo halin sa Egypt, kag ginsuhulan pa nila si Balaam nga anak ni Beor nga taga-Petor sa Aram Naharaim* sa pagsumpa sa inyo. 5 Pero wala pagpamatii sang Ginoo nga inyo Dios si Balaam. Sa baylo, ginhimo niya nga bendisyon ang sumpa sa inyo, kay ginahigugma kamo sang Ginoo nga inyo Dios. 6 Samtang buhi pa kamo, indi gid kamo magbulig sa mga Ammonhon ukon Moabnon sa bisan ano nga paagi.

7 “Indi ninyo pagpakalaina ang mga Edomnon, kay mga kadugo ninyo sila. Indi man ninyo pagpakalaina ang mga Egyptohanon, kay nag-estar kamo anay sa ila duta bilang mga pangayaw. 8 Ang ila mga kaliwat sa ikatatlo nga henerasyon puwede makaimpon sa katawhan sang Ginoo.

Iban pa nga mga Pagsulundan

9 “Kon magpakig-away kamo sa inyo mga kaaway, maglikaw gid kamo sa bisan ano nga butang nga makapahigko sa inyo. 10 Kon may isa sa inyo nga naguwaan sang semilya sa iya pagtulog sa gab-i, kinahanglan nga magguwa siya sa kampo kag didto anay siya magtiner. 11 Pagkahapon, magpaligo siya, kag pagkasalop sang adlaw puwede na siya makabalik sa kampo.

12 “Magpili kamo sang lugar sa guwa sang kampo nga himuon ninyo nga palamus-unan. 13 Kinahanglan nga ang kada isa sa inyo may pangkutkot sa inyo mga gamit, para kon magpamus-on kamo, magkutkot kamo kag tabunan ini. 14 Kay ang Ginoo nga inyo Dios nagalibot-libot sa inyo kampo sa pagluwas sa inyo kag sa pagtugyan sang inyo mga kaaway sa inyo. Gani kinahanglan nga matinlo ang inyo kampo para wala siya sing may makita nga indi maayo, kag para indi niya kamo pagbayaan.

15 “Kon ang isa ka ulipon nagpalagyo sa iya amo kag magdangop sa inyo, indi siya pagpilita sa pagbalik sa iya amo. 16 Paestara siya sa inyo lugar sa bisan diin nga banwa nga iya nagustuhan. Indi ninyo siya pagpigusa.

17 “Dapat wala sing Israelinhon, lalaki man ukon babayi, nga magbaligya sang iya lawas sa templo bilang pagsimba sa mga dios-dios. 18 Indi gid ninyo pagdal-a sa templo sang Ginoo nga inyo Dios ang kuwarta nga inyo nabaton sa sina nga paagi para ibayad sa inyo promisa sa iya, kay makangilil-ad gid ini sa iya.

19 “Kon magpahulam kamo sa inyo kapareho nga Israelinhon, indi ninyo ini pagpasakaan, kuwarta man ini ukon pagkaon ukon bisan ano nga butang nga puwede pasakaan. 20 Puwede ninyo mapahulam ang mga pangayaw nga may saka, pero indi ang inyo kapareho nga mga Israelinhon. Himuon ninyo ini para pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo didto sa duta nga inyo panag-iyahan.

21 “Kon magpanaad kamo sa Ginoo nga inyo Dios, indi kamo magpatumbaya sa pagtuman sini, kay sigurado gid nga sukton kamo sang Ginoo nga inyo Dios, kag makasala kamo sa indi ninyo pagtuman sini. 22 Indi ina sala kon indi kamo magpanaad sa Ginoo. 23 Pero ang bisan ano nga inyo ginpanaad sa Ginoo nga inyo Dios, kinahanglan nga tumanon gid ninyo.

24 “Kon magkadto kamo sa talamnan sang ubas sang inyo kapareho nga Israelinhon, puwede kamo makapagusto kaon sang ubas, pero indi kamo magpanguha kag isulod sa inyo suludlan. 25 Kon magkadto man kamo sa talamnan sang trigo sang inyo kapareho nga Israelinhon, puwede kamo makapamuksi† sang uyas, pero indi ninyo ini paggarabon.

24

1 “Halimbawa, nagpangasawa ang isa ka lalaki, kag sang ulihi nadula ang iya luyag sa iya asawa kay may nadiskobrehan siya sa iya asawa nga wala niya naluyagi. Gani naghimo siya sang kasulatan sang pagbulagay kag ginhatag sa iya asawa, kag ginpahalin niya siya sa iya balay. 2 Kon magpamana liwat ang amo nga babayi, 3 kag bulagan naman siya sang iya ikaduha nga bana ukon mapatay ang iya ikaduha nga bana, 4 indi na siya puwede nga pangasaw-on liwat sang nahauna niya nga bana kay nangin mahigko na siya.*Kon pangasaw-on siya liwat sang iya nahauna nga bana, makangilil-ad ini sa panulok sang Ginoo. Kinahanglan nga indi ninyo paghimuon ina nga sala sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo.

5 “Kon ang isa ka tawo bag-o lang makasal, kinahanglan nga indi siya pagpaintrahon sa inaway ukon hatagan sang bisan ano nga responsibilidad sa banwa sa sulod sang isa ka tuig, para makatiner siya sa iya balay kag mahatagan niya sang kalipay ang iya asawa.

6 “Indi pagkuhaa nga garantiya sa utang ang galingan sang nag-utang sa imo, kay ginakuhaan mo siya sang iya palangabuhian.

7 “Kon madakpan ang isa ka tawo nga nagkidnap sa iya kapareho nga Israelinhon kag ginhimo niya ini nga ulipon ukon ginbaligya niya, kinahanglan nga patyon ang nagkidnap. Dapat dulaon ninyo ini nga kalautan sa inyo.†

8 “Kon parte sa delikado nga balatian sa panit‡, sunda ninyo sing maayo ang mga pagsulundan nga ginapahimo sa inyo sang mga pari nga mga kaliwat ni Levi. Tumana gid ninyo ang akon mga ginsugo sa ila. 9 Dumduma ninyo kon ano ang ginhimo sang Ginoo nga inyo Dios kay Miriam sang nagalakat kamo halin sa Egypt.

10 “Kon magpahulam kamo sang bisan ano sa inyo kapareho nga Israelinhon, indi kamo magsulod sa iya balay sa pagkuha sang bisan ano nga iya igarantiya. 11 Maghulat lang kamo sa guwa kag dal-on niya ang iya igarantiya sa inyo. 12-13 Kon imol ang tawo kag ang iya gin-garantiya sa inyo ang iya pangtabon nga panapton, indi ini pagpaagahi sa inyo. Iuli ini sa iya sa indi pa magsalop ang adlaw para magamit niya ini sa pagtulog, kag pasalamatan ka pa niya. Kabigon ini sang Ginoo nga inyo Dios nga matarong nga buhat.

14 “Indi kamo magpamintaha sa imol nga trabahador, Israelinhon man siya ukon pangayaw nga nagaestar sa inyo banwa. 15 Bayari siya sang iya inadlaw nga suweldo sa indi pa magsalop ang adlaw tungod kay imol siya kag nagasalig siya sa sina nga suweldo. Kay kon indi, basi magdangop siya sa Ginoo batok sa imo, kag isipon ini nga sala kontra sa imo.

16 “Ang mga ginikanan indi dapat pagpatyon tungod sa sala sang ila mga anak, ukon ang mga anak tungod sa sala sang ila mga ginikanan; ang kada isa patyon tungod sa iya kaugalingon nga sala.

17 “Hatagan ninyo sang hustisya ang mga ilo kag ang mga pangayaw. Indi ninyo pagkuhaa ang pangtabon nga panapton sang balo nga babayi bilang garantiya sa iya utang. 18 Dumdumon ninyo nga mga ulipon kamo sadto sa Egypt kag ginluwas kamo sang Ginoo nga inyo Dios. Amo ina nga ginasugo ko kamo sa paghimo sini.

19 “Kon nagaani kamo kag may nabilin kamo nga pungpong sa uma, indi na ninyo ini pagbalikan kag kuhaon. Ibilin na lang ini sa mga pangayaw, sa mga ilo, kag sa mga balo nga babayi, para pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo. 20 Kon magdugos kamo sang inyo mga olibo, indi na ninyo pagbalikan ang nabilin. Ibilin na lang sa mga pangayaw, sa mga ilo, kag sa mga balo nga babayi. 21 Kon magdugos kamo sang inyo mga ubas, indi na ninyo pagbalikan ang mga nabilin. Ibilin na lang ini sa mga pangayaw, sa mga ilo, kag sa mga balo nga babayi. 22 Dumdumon ninyo nga mga ulipon kamo sadto sa Egypt. Amo ina nga ginasugo ko kamo sa paghimo sini.”

25

1 “Halimbawa, may ginbaisan ang duha ka tawo kag gindala nila ang ila kaso sa korte, kag gindeklarar sang mga manughukom kon sin-o sa ila ang may sala kag ang wala sing sala. 2 Kon ang may sala ginsentensyahan sang manughukom nga hanuton, pahapaon siya sa atubangan sang manughukom kag hanuton nga ang kadamuon suno sa sala nga iya nahimo. 3 Pero indi magsobra sa 40 ka hanot, kay kon sobra sa 40, mahuy-an siya.

4 “Indi pagbusali ang baka samtang nagalinas ini.

5 “Kon ang mag-utod nga lalaki nagaestar sa isa lang ka duta, kag napatay ang isa sa ila nga wala sing bata, ang iya asawa indi dapat magpamana sa iban luwas lang sa pamilya sang iya bana. Ang utod sang iya bana amo ang magpangasawa sa iya. Katungdanan ini sang iya bayaw sa iya. 6 Ang kamagulangan nila nga anak kabigon nga anak sang napatay nga utod para indi madula ang iya ngalan sa Israel.

7 “Pero kon indi gusto pangasaw-on sang utod sang napatay ang balo, magkadto ang balo sa mga manugdumala didto sa puwertahan sang banwa kag magsiling, ‘Indi magsugot ang akon bayaw nga hatagan niya sang kaliwat ang iya utod sa Israel. Indi niya pagtumanon ang iya katungdanan sa akon bilang bayaw.’ 8 Dayon ipatawag siya sang mga manugdumala sang banwa kag magpakig-estorya sila sa iya. Kon magpamilit gid siya nga indi niya gusto pangasaw-on ang balo, 9 magpalapit ang balo sa atubangan sang mga manugdumala kag kuhaon niya ang sandalyas sang iya bayaw kag duplaan niya siya sa guya kag magsiling, ‘Amo ini ang ginahimo sa tawo nga indi magsugot nga hatagan niya sang kaliwat ang iya utod nga napatay.’ 10 Ang panimalay sang sini nga tawo pagatawgon sa Israel nga panimalay sang tawo nga ginkuhaan sang sandalyas.

11 “Kon may duha ka lalaki nga nagaaway kag nagpalapit ang asawa sang isa sa pagbulig sa iya bana paagi sa pagkumos sang kinatawo sang kontra, 12 kinahanglan utdon ang kamot sang babayi nga wala sing luoy-luoy.

13-14 “Indi kamo magdaya sa inyo pagkilo ukon pagsukob. 15 Maggamit kamo sang husto nga kilohan kag sulukban, para magakabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. 16 Kay ginakangil-aran sang Ginoo nga inyo Dios ang tawo nga nagapangdaya.

17 “Dumduma ninyo kon ano ang ginhimo sang mga Amaleknon sa inyo sang nagguwa kamo sa Egypt. 18 Ginsalakay nila kamo sang kapoy na gid kamo, kag ginpamatay nila ang inyo mga kaupod nga ara sa ulihi. Wala sila sing kahadlok sa Dios. 19 Gani laglaga gid ninyo ang tanan nga Amaleknon kon hatagan na kamo sang Ginoo nga inyo Dios sang kalinong sa tanan ninyo nga mga kaaway didto sa duta nga ginahatag niya sa inyo nga inyo panag-iyahan. Indi gid ninyo pagkalimtan ini.

26

Ang mga Halad halin sa Patubas kag ang Ikanapulo

1 “Kon mapanag-iyahan na ninyo ang duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios bilang palanublion ninyo, kag didto na kamo nagaestar, 2 ibutang ninyo ang nahauna nga parte sang inyo patubas sa basket. Dayon dal-a ninyo ini sa lugar nga pilion sang Ginoo nga inyo Dios nga sa diin padunggan siya. 3 Magkadto kamo sa pari nga nagaalagad sa sina nga tion kag magsiling sa iya, ‘Paagi sa sini nga halad, ginakilala ko subong nga adlaw nga ang Ginoo nga aton Dios amo ang nagdala sa akon sa sini nga duta nga iya ginsumpa sa aton mga katigulangan nga ihatag sa aton.’

4 “Kuhaon dayon sang pari ang basket sa inyo kag ibutang ini sa atubangan sang halaran sang Ginoo nga inyo Dios. 5 Dayon, isiling ninyo ini sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios: ‘Ang amon katigulangan nga si Jacob isa ka Arameanhon nga wala sing permanente nga puluy-an sadto. Nagkadto siya sa Egypt kag nag-estar didto kaupod ang iya panimalay. Diutay lang sila sadto, pero sang ulihi nagdamo sila kag nangin gamhanan nga nasyon. 6 Pero ginpintasan kami sang mga Egyptohanon. Ginpabudlayan nila kami kag ginpilit sa pag-obra. 7 Nagpangayo kami sang bulig sa imo, Ginoo, ang Dios sang amon mga katigulangan, kag ginpamatian mo kami. Nakita mo kon paano kami ginpabudlayan, ginpaobra, kag ginpaantos. 8 Gani ginkuha mo kami, Ginoo, sa Egypt paagi sa imo puwerte nga gahom kag makahaladlok nga buhat. Naghimo ka sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang. 9 Gindala mo kami sa sini nga lugar, kag ginhatag sa amon ining maayo kag mapatubason nga duta.* 10 Gani karon, O Ginoo, ginadala namon ang nahauna nga parte sang patubas sang duta nga ginhatag mo sa amon.’ Pagkatapos ninyo hambal sini, ibutang dayon ninyo ang basket sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios, kag magluhod kamo sa iya presensya. 11 Dayon magkinalipay kamo tungod sa maayo nga mga butang nga ginahatag sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo kag sa inyo pamilya. Upda man ninyo sa pagselebrar ang mga Levita kag ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo.

12 “Sa kada ikatatlo nga tuig, ihatag ninyo ang ikanapulo sang inyo mga patubas sa mga Levita, sa mga pangayaw, sa mga ilo kag sa mga balo nga babayi, para may bastante sila nga pagkaon. 13 Dayon masiling kamo sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios: ‘Ginkuha ko na sa akon balay ang balaan nga parte nga amo ang ikanapulo, kag ginhatag sa mga Levita, sa mga pangayaw, sa mga ilo, kag sa mga balo nga babayi suno sa tanan mo nga ginsugo sa amon. Wala ako naglapas ukon nagkalipat sa bisan isa sang imo mga sugo. 14 Wala ko ginkaon ini samtang nagapangasubo ako; wala ko ini gintandog samtang ginakabig ako nga mahigko; kag wala ko ini ginhalad sa patay. O Ginoo nga akon Dios, gintuman ko ikaw. Ginhimo ko ang tanan nga ginsugo mo sa amon. 15 Talupangda kami halin sa imo balaan nga puluy-an sa langit, kag pakamaayuha ang imo katawhan nga mga Israelinhon kag ang maayo kag mapatubason nga duta nga ginhatag mo sa amon suno sa imo ginsumpa sa amon mga katigulangan.’

Sunda Ninyo ang mga Sugo sang Dios

16 “Ginasugo kamo subong sang Ginoo nga inyo Dios nga tumanon ninyo ining tanan nga sugo kag pagsulundan. Tumana gid ninyo ini sing maayo sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag. 17 Ginpahayag ninyo subong nga ang Ginoo amo ang inyo Dios kag magakabuhi kamo suno sa iya mga pamaagi, kag tumanon ninyo ang iya mga sugo kag mga pagsulundan, kag sundon ninyo siya. 18 Kag ginpahayag man sang Ginoo subong nga kamo iya espesyal nga katawhan suno sa iya ginpromisa, kag dapat magtuman kamo sa tanan niya nga mga sugo. 19 Kag suno sa iya ginpromisa himuon niya kamo nga labaw sa tanan nga nasyon, kag pagadayawon kag padunggan kamo. Mangin katawhan kamo nga pinili sang Ginoo nga inyo Dios.”

27

Ang Halaran sa Bukid sang Ebal

1 Karon ginmanduan ni Moises kag sang mga manugdumala sang Israel ang katawhan: “Tumana ninyo ining tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong. 2 Kon makatabok na kamo sa Jordan, didto sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, magtumpok kamo sang dalagko nga mga bato, kag lamhitan ninyo ini sang apog. 3 Isulat ninyo sa sini nga mga bato ang tanan nga kasuguan kon makasulod na kamo sa maayo kag mapatubason nga duta* nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, ang Dios sang inyo mga katigulangan, suno sa iya ginpromisa sa inyo. 4 Kon makatabok na kamo sa Jordan, patinduga ninyo ini nga mga bato sa Bukid sang Ebal, suno sa ginmando ko sa inyo subong, kag lamhitan ninyo ini sang apog. 5 Dayon maghimo kamo didto sang halaran nga bato para sa Ginoo nga inyo Dios. Indi ninyo pagbasbasan ang mga bato nga inyo gamiton. 6 Dapat wala mabasbasi ang mga bato nga himuon ninyo nga halaran. Dayon maghalad kamo sa sini nga halaran sang mga halad nga ginasunog para sa Ginoo nga inyo Dios. 7 Maghalad man kamo sang halad nga para sa maayo nga relasyon, kag kauna ninyo ini didto kag magkinalipay kamo sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios. 8 Kag isulat ninyo sing maathag ining mga kasuguan sang Dios sa mga bato nga ginpahiran ninyo sang apog.”

9 Nagsiling pa gid si Moises kag ang mga pari nga mga kaliwat ni Levi sa tanan nga Israelinhon, “Pamati kamo, O katawhan sang Israel! Subong nga adlaw nangin katawhan na kamo sang Ginoo nga inyo Dios. 10 Sunda ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag tumana ang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong.”

Ang mga Pagpakamalaot

11 Sa amo man nga adlaw ginmanduan ni Moises ang katawhan: 12 “Kon makatabok na gani kamo sa Jordan, amo ini ang mga tribo nga magtindog sa Bukid sang Gerizim sa pagbendisyon sa katawhan: ang tribo ni Simeon, Levi, Juda, Isacar, Jose, kag Benjamin. 13 Kag amo ini ang mga tribo nga magtindog sa Bukid sang Ebal sa pagpakamalaot sa katawhan: ang tribo ni Reuben, Gad, Asher, Zebulun, Dan, kag Naftali.

14 “Ang mga Levita magsinggit sing mabaskog sa tanan nga Israelinhon:

15 “Pakamalauton ang tawo nga maghimo sang bisan ano nga mga dios-dios nga hinimo halin sa bato ukon saway kag simbahon ini bisan sa sekreto. Kay ini nga mga dios-dios nga hinimo lang sang tawo ginakaugtan sang Ginoo.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

16 “Pakamalauton ang tawo nga wala nagatahod sa iya mga ginikanan.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

17 “Pakamalauton ang tawo nga nagahalin sang muhon sang duta sang iya isigkatawo para kawaton ang duta.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

18 “Pakamalauton ang tawo nga nagapatalang sang bulag sa dalan.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

19 “Pakamalauton ang tawo nga wala nagahatag sang hustisya sa mga pangayaw, sa mga ilo kag sa mga balo nga babayi.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

20 “Pakamalauton ang tawo nga magpakighilawas sa asawa sang iya amay, kay ginapakahuy-an niya ang iya amay.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

21 “Pakamalauton ang tawo nga magpakighilawas sa bisan ano nga sapat.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

22 “Pakamalauton ang tawo nga magpakighilawas sa iya utod nga babayi, utod man niya sa amay ukon sa iloy.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

23 “Pakamalauton ang tawo nga magpakighilawas sa iya ugangan nga babayi.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

24 “Pakamalauton ang tawo nga magpatay sang iya kapareho bisan sa sekreto.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

25 “Pakamalauton ang tawo nga magbaton sang suhol sa pagpatay sang inosente nga tawo.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

26 “Pakamalauton ang tawo nga indi magsunod ukon magtuman sining tanan nga sugo.” Masabat dayon ang tanan nga tawo, “Amen!”

28

Ang Balos sa Pagkamatinumanon

(Lev. 26:3-13; Deu. 7:11-24)

1 “Kon sundon gid ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag tumanon ang tanan niya nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong, himuon niya kamo nga labaw sa tanan nga nasyon diri sa kalibutan. 2 Kon sundon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios mangin inyo ining tanan nga pagpakamaayo:

3 “Pakamaayuhon niya ang inyo mga banwa kag ang inyo mga uma. 4 Pakamaayuhon niya kamo sang madamo nga kabataan, bugana nga patubas kag madamo nga kasapatan. 5 Pakamaayuhon niya ang inyo mga patubas kag mga pagkaon. 6 Pakamaayuhon niya ang tanan ninyo nga ginahimo. 7 Ipapierdi sang Ginoo sa inyo ang mga kaaway nga magsalakay sa inyo. Tingob sila nga magsalakay sa inyo pero lapta sila nga magpalalagyo sa inyo. 8 Pakamaayuhon sang Ginoo nga inyo Dios ang tanan ninyo nga ginahimo kag pun-on niya sang mga patubas ang inyo mga bodega. Pakamaayuhon niya kamo sa duta nga ginahatag niya sa inyo. 9 Suno sa ginpromisa sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo, himuon niya kamo nga iya pinili nga katawhan, kon tumanon ninyo ang iya mga sugo kag magkabuhi kamo suno sa iya mga pamaagi. 10 Dayon ang tanan nga katawhan sa kalibutan makahibalo nga ginpili kamo sang Ginoo mismo, kag mahadlok sila sa inyo. 11 Pakamaayuhon gid kamo sang Ginoo didto sa duta nga iya ginpromisa sa inyo mga katigulangan nga ihatag sa inyo. Padamuon niya ang inyo mga anak, ang inyo mga kasapatan kag ang inyo mga patubas. 12 Padal-an kamo sang Ginoo sang ulan sa husto nga tion halin sa talaguan sang iya manggad sa langit, kag pakamaayuhon niya ang tanan ninyo nga ginahimo. Magapahulam kamo sa madamo nga nasyon, pero kamo ya indi magpanghulam. 13 Himuon kamo sang Ginoo nga mga pangulo sa mga nasyon, kag indi sumulunod lang. Huo, ara kamo permi sa ibabaw kag indi sa idalom kon tumanon kag sundon lang ninyo sing maayo ang mga sugo sang Ginoo nga inyo Dios nga ginahatag ko sa inyo subong. 14 Gani indi ninyo paglapasa ang bisan ano nga ginasugo ko sa inyo subong, kag indi kamo magsunod sa iban nga mga dios kag mag-alagad sa ila.

Ang Balos sa Pagkadi-matinumanon

(Lev. 26:14-46)

15 “Pero kon indi kamo magtuman sa Ginoo nga inyo Dios kag indi magsunod sing maayo sa tanan niya nga mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong, maagom ninyo ining tanan nga pagpakamalaot: 16 Pakamalauton sang Ginoo ang inyo mga banwa kag mga uma. 17 Pakamalauton niya ang inyo mga patubas kag mga pagkaon. 18 Pakamalauton niya kamo paagi sa paghatag sa inyo sang diutay nga mga kabataan, patubas kag kasapatan. 19 Pakamalauton niya ang tanan ninyo nga mga ginahimo. 20 Pasalasalahon kamo kag pagamuhon ang tanan ninyo nga ginahimo hasta nga malaglag kamo kag magkalawala sa gilayon tungod sa malain ninyo nga ginahimo paagi sa pagsikway sa iya.* 21 Padal-an kamo sang Ginoo sang mga balatian hasta nga magkalalaglag kamo didto sa duta nga inyo sudlon kag panag-iyahan. 22 Huo, paantuson kamo sang Ginoo sang makamamatay nga mga balatian, hilanat, palamanog, kag sang mainit nga hangin, malawig nga tingadlaw† kag mga peste sa mga tanom hasta nga magkalawala kamo. 23 Ang langit mangin daw sa saway nga indi na maghatag sang ulan kag ang duta magtig-a pareho sa salsalon. 24 Imbes tubig ang ihatag sang Ginoo sa inyo bilang ulan, yab-ok ang iya ihatag. Paulanon niya sang yab-ok hasta nga magkalalaglag kamo.

25 “Ipapierdi kamo sang Ginoo sa inyo mga kaaway. Tingob kamo nga magsalakay sa ila, pero lapta kamo nga magpalalagyo sa ila. Kangil-aran kamo sang tanan nga ginharian sa kalibutan. 26 Ang inyo mga bangkay kan-on sang mga pispis kag sang mapintas nga mga sapat, kag wala sing may magtabog sa ila. 27 Paantuson kamo sang Ginoo sang mga hubag nga iya ginpadala sa mga Egyptohanon, kag sang mga tumor, katol kag arikis‡ nga indi gid mag-ayo. 28 Pabuangon kamo sang Ginoo, bulagon kag pasalasalahon. 29 Magapangapkap kamo bisan adlaw pareho sa bulag. Indi kamo magmainuswagon sa bisan ano nga inyo himuon. Daog-daugon kag kawatan kamo permi, kag wala sing may magbulig sa inyo.

30 “Ang babayi nga inyo pangasaw-on agawon§ sang iban nga lalaki. Magapatindog kamo sang balay pero indi kamo makaestar sini. Magatanom kamo sang mga ubas pero indi kamo makapulos sang mga bunga sini. 31 Ihawon ang inyo baka sa inyo atubangan, pero indi kamo makakaon sini. Agawon sa inyo ang inyo donkey, kag indi na ini pag-ibalik sa inyo. Kuhaon sang inyo mga kaaway ang inyo mga karnero, kag wala sing may magbulig sa inyo sa pagbawi sini. 32 Samtang nagatan-aw kamo, bihagon ang inyo mga anak sang taga-iban nga nasyon, kag adlaw-adlaw kamo nga maghulat sa ila pagbalik, pero wala kamo sing may mahimo. 33 Ang mga tawo nga wala ninyo makilal-i amo ang magakaon sang tanan ninyo nga ginpangabudlayan, kag permi lang kamo daog-daugon kag paantuson. 34 Kag kon makita ninyo ini tanan, mabuang kamo. 35 Patubuan kamo sang Ginoo sang mga hubag nga indi mag-ayo halin sa inyo dapadapa hasta sa ulo.

36 “Kamo kag ang inyo pinili nga hari ipabihag sang Ginoo sa nasyon nga wala ninyo makilal-i ukon sang inyo mga katigulangan. Didto magasimba kamo sa iban nga mga dios nga hinimo halin sa kahoy kag bato. 37 Kangil-aran kamo, hikayan, kag insultuhon sang mga pumuluyo sang mga nasyon nga sa diin kamo ginbihag.

38 “Madamo ang inyo itanom pero gamay lang ang inyo anihon, kay kaunon ini sang mga apan. 39 Magatanom kamo sang ubas kag atipanon ninyo, pero indi kamo makapangharvest sang bunga sini ukon makainom sang iya duga, kay kaunon ini sang mga ulod. 40 Magatanom kamo sang madamo nga olibo bisan diin sa inyo lugar, pero wala kamo sing lana nga makuha halin sa sini, kay magkalapulak ang mga bunga sini. 41 Makapamata kamo, pero indi sila magpabilin sa inyo kay bihagon sila. 42 Kaunon sang mga apan* ang tanan ninyo nga mga kahoy kag mga tanom.

43 “Ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo magaamat-amat gamhanan samtang kamo ya magaamat-amat luya. 44 Sila ang magapautang sa inyo kag indi kamo ang magapautang sa ila. Sila ang magapangulo sa inyo kag kamo inyo mga sumulunod lang. 45 Matabo ining tanan nga pagpakamalaot sa inyo hasta nga magkalamatay kamo kon indi ninyo pagtumanon ang Ginoo nga inyo Dios kag ang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga iya ginhatag sa inyo. 46 Ini nga mga pagpakamalaot mangin padumdom kag paandam sa inyo kag sa inyo mga kaliwat hasta san-o. 47 Tungod kay wala ninyo gin-alagad nga may kalipay kag kasadya ang Ginoo nga inyo Dios sang tion sang inyo kabuganaan, 48 itugyan niya kamo sa mga kaaway nga ipadala niya sa inyo kag magaalagad kamo sa ila. Gutumon kamo, uhawon, kulangon sang bayo, kag mawad-an sang bisan ano nga butang. Paantuson niya kamo nga daw sa ginatakdan kamo sang salsalon nga gota hasta nga magkalamatay kamo.

49 “Ipasalakay kamo sang Ginoo sa isa ka nasyon nga halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan, nga ang ila lingguahe indi ninyo maintiendihan. Salakayon nila kamo pareho sa agila nga nagasulip. 50 Mapintas sila kag wala sing kaluoy sa mga tigulang kag mga kabataan. 51 Kaunon nila ang inyo mga kasapatan kag ang inyo mga patubas hasta nga magkalamatay kamo. Wala sila sing ibilin sa inyo nga uyas, duga sang ubas, lana, ukon mga kasapatan hasta nga magkalalaglag kamo. 52 Salakayon nila ang tanan ninyo nga banwa nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios hasta nga magkalarumpag ang mga mataas kag mabakod nga mga pader sini nga inyo ginasaligan.

53 “Sa tion nga kibunon kamo sang inyo mga kaaway, kaunon ninyo ang inyo mga anak nga ginhatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios tungod sa puwerte nga kagutom. 54 Bisan pa ang mahinhin kag maluming gid nga tawo wala na sing kaluoy sa iya utod, sa iya pinalangga nga asawa, kag sa iya nabilin nga mga anak. 55 Indi niya sila paghatagan sang iya ginakaon nga unod sang iya anak kay nahadlok siya nga maubusan. Amo ina ang matabo sa inyo sa tion nga kibunon na sang inyo mga kaaway ang tanan ninyo nga banwa. 56 Bisan pa ang mahinhin kag maluming nga babayi nga halos indi gani maglakat nga nagatiniil, mangin mapintas sa iya pinalangga nga bana kag sa iya mga anak. 57 Taguon niya ang iya bata nga bag-o lang gid natawo kag ang inunlan sini para kaunon niya sa sekreto, kay nahadlok siya nga basi wala na siya sing kaunon samtang ginapalibutan sang inyo mga kaaway ang inyo mga banwa.

58 “Kon indi ninyo pagtumanon sing maayo ining tanan nga sugo nga nasulat sa sini nga libro, kag indi pagtahuron ang halangdon kag makatilingala nga ngalan sang Ginoo nga inyo Dios, 59 padal-an niya kamo kag ang inyo mga kaliwat sang makahaladlok nga mga balatian nga puwerte kasakit kag wala sing kaayuhan. 60 Ipaagom niya sa inyo ang makahaladlok nga mga balatian nga ginpadala niya sa Egypt, kag magapabilin ini sa inyo. 61 Ipaagom man sang Ginoo ang tanan nga klase sang balatian nga wala nasulat sa sining Libro sang Kasuguan, hasta nga magkalamatay kamo. 62 Bisan pareho kamo kadamo sang bituon sa langit, diutay lang ang mabilin sa inyo kay wala kamo nagtuman sa Ginoo nga inyo Dios. 63 Subong nga ginkalipay sang Ginoo ang pagpauswag kag pagpadamo sa inyo, ikalipay man niya ang paglaglag kag pagpamatay sa inyo, hasta nga magkalawala kamo sa duta nga inyo sudlon kag panag-iyahan.

64 “Palaptahon kamo sang Ginoo sa tanan nga nasyon, sa punta kag punta sang kalibutan. Kag didto magasimba kamo sa iban nga mga dios nga hinimo halin sa kahoy kag bato, nga wala gani ninyo makilal-i ukon sang inyo mga katigulangan. 65 Wala kamo didto sing kalinong kag lugar nga mapahuwayan. Pakulbaan kamo sang Ginoo kag madulaan kamo sang paglaom, kag permi lang kamo masubuan. 66 Ang inyo kabuhi mangin ara permi sa katalagman; adlaw-gab-i permi lang kamo ginakulbaan, kag wala sing kasiguruhan ang inyo kabuhi. 67 Tungod sa inyo kahadlok sa mga butang nga inyo makita sa palibot, masiling kamo kon aga, ‘Kuntani gab-i na.’ Kag kon gab-i masiling kamo, ‘Kuntani aga na.’ 68 Pabalikon kamo sang Ginoo sa Egypt sakay sa barko, bisan nagsiling ako sa inyo nga indi na kamo dapat magbalik didto. Didto ibaligya ninyo ang inyo kaugalingon sa inyo mga kaaway bilang mga ulipon, pero wala sing may magbakal sa inyo.”

29

1 Amo ini ang mga detalye sang pagtuman sa kasugtanan nga ginsugo sang Ginoo kay Moises nga ihatag sa mga Israelinhon sa Moab. Dugang ini sa kasugtanan nga iya ginhimo sa ila sa Horeb.

Ginpatuman Liwat sa mga Israelinhon ang Kasugtanan

2 Ginpatawag ni Moises ang tanan nga Israelinhon kag ginsilingan, “Kamo mismo nakakita sang tanan nga ginhimo sang Ginoo sa hari sang Egypt* kag sa tanan niya nga mga opisyal kag sa bilog niya nga nasyon. 3 Nakita ninyo atong puwerte nga mga pagtilaw, mga milagro, kag makatilingala nga mga buhat. 4 Pero hasta subong wala pa ginpaintiendi sang Ginoo sa inyo ining inyo nakita kag nabatian. 5 Sa sulod sang 40 ka tuig nga ginpangunahan ko kamo sa kamingawan, wala nagdaan ang inyo mga bayo kag mga sandalyas. 6 Wala kamo sing tinapay didto ukon bino kag iban pa nga ilimnon, pero ginhatagan kamo sang Ginoo sang inyo mga kinahanglanon para mahibaluan ninyo nga siya ang Ginoo nga inyo Dios.

7 “Pag-abot ta sa sini nga lugar, nagpakig-away sa aton si Haring Sihon sang Heshbon kag si Haring Og sang Bashan, pero gindaog naton sila. 8 Gin-agaw ta ang ila duta kag ginhatag ini sa mga tribo ni Reuben, Gad, kag sa katunga nga tribo ni Manase bilang ila palanublion.

9 “Gani tumana ninyo sing maayo ang mga ginapatuman sa sini nga kasugtanan, para magmauswagon kamo sa tanan ninyo nga ginahimo. 10 Nagatindog kamo tanan subong nga adlaw sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios: ang mga pangulo sang inyo mga tribo, ang mga manugdumala, ang mga opisyal, ang tanan nga lalaki sang Israel, 11 ang inyo mga asawa kag mga kabataan, kag ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo nga inyo manugkahoy kag manugsag-ob. 12 Nagatindog kamo diri sa paghimo sang kasugtanan sa Ginoo nga inyo Dios. Ini nga kasugtanan nga ginahimo sang Ginoo sa inyo subong nga adlaw ginsumpaan niya, 13 para ipahibalo niya liwat sa inyo subong nga kamo iya katawhan kag siya inyo nga Dios suno sa iya ginpromisa sa inyo kag sa inyo mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob. 14-15 Pero indi lang kamo nga nagatindog diri subong sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios ang iya ginahimuan sang sini nga kasugtanan nga may panumpa, kundi pati ang tanan ninyo nga kaliwat sa palaabuton.

16 “Nahibaluan ninyo kon paano anay kita nag-estar sa Egypt kag kon paano kita nagpanglat-as sa kadutaan sang iban nga mga nasyon pakadto sa sini nga lugar. 17 Nakita ninyo ang ila makangilil-ad nga mga dios-dios nga hinimo halin sa kahoy, bato, pilak kag bulawan. 18 Siguraduha ninyo nga wala sa inyo sing lalaki, babayi, panimalay, ukon tribo nga magbiya sa Ginoo nga aton Dios kag magsimba sa mga dios sang sadto nga mga nasyon para wala sing bisan isa sa inyo nga mangin pareho sa gamot nga nagatubo nga mapait kag makahililo. 19 Ang bisan sin-o nga nakabati sang mga paandam sang sini nga mga pagpakamalaot indi maghunahuna nga indi siya maano bisan magpadayon siya sa iya lang gusto. Ang matuod, magadala ini sang kalaglagan sa inyo tanan. 20 Indi gid siya pagpatawaron sang Ginoo. Magadabdab nga daw sa kalayo ang puwerte nga kaakig sang Ginoo sa iya, kag matabo sa iya ang tanan nga pagpakamalaot nga nasulat sa sini nga libro, kag dulaon sang Ginoo ang iya ngalan sa kalibutan. 21 Painon siya sang Ginoo sa tanan nga tribo sang Israel, kag paantuson siya suno sa mga pagpakamalaot sang kasugtanan nga nasulat sa sini nga Libro sang Kasuguan.

22 “Sa ulihi nga mga henerasyon ang inyo mga kaliwat kag ang mga pangayaw nga naghalin sa malayo nga mga lugar makakita sang resulta sang mga kalamidad kag mga balatian nga ipadala sang Ginoo sa inyo duta. 23 Ang inyo bilog nga duta mangin pareho sa desierto nga natabunan sang asupre kag asin. Wala gid sing may magtanom sa sini nga duta kay ang tanom indi magtubo. Mangin pareho ini sang pagkalaglag sang Sodom kag Gomora, sang Adma kag Zeboyim nga ginlaglag sang Ginoo tungod sa puwerte niya nga kaakig. 24 Dayon mamangkot ang tanan nga nasyon, ‘Ngaa bala ginhimo ina sang Ginoo sa ila nasyon? Ngaa bala nga puwerte gid ang iya kaakig?’

25 “Kag ang sabat amo ini: ‘Tungod kay ginsikway sang sini nga mga tawo ang kasugtanan nga ginhimo sa ila sang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, sang ginpaguwa niya sila sa Egypt. 26 Nagsimba sila kag nag-alagad sa iban nga mga dios nga wala nila nakilal-i, nga gindumili sang Ginoo nga simbahon nila. 27 Gani puwerte ang kaakig sang Ginoo sa ila nasyon kag ginpaagom niya sa ila ang tanan nga pagpakamalaot nga nasulat sa sini nga libro. 28 Sa puwerte nga kaakig sang Ginoo, ginpalayas niya sila sa ila nasyon kag ginpabihag sa iban nga nasyon nga sa diin nagaestar sila subong.’

29 “May mga butang nga sekreto nga ang Ginoo lang nga aton Dios ang nakahibalo, pero ginpahayag niya sa aton ang iya kasuguan kag ini dapat sundon naton kag sang aton mga kaliwat hasta san-o.

30

Ang Dapat Himuon para Pakamaayuhon sang Dios

1 “Halimbawa, matabo sa inyo ini nga mga butang—ang mga pagpakamaayo kag ang mga pagpakamalaot nga akon ginsiling sa inyo—kag madumduman ninyo ini kon didto na kamo sa mga nasyon nga sa diin ginpabihag kamo sang Ginoo nga inyo Dios. 2 Kon sa sina nga tion magbalik kamo kag ang inyo mga anak sa Ginoo nga inyo Dios, kag tumanon ninyo sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag ang tanan nga ginsugo ko sa inyo subong, 3 kaluoyan kamo sang Ginoo nga inyo Dios. Tipunon niya kamo halin sa tanan nga nasyon nga sa diin ginpabihag niya kamo, kag dayon ibalik niya ang inyo maayo nga kahimtangan. 4 Bisan didto pa niya kamo ginpalayas sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan, tipunon gihapon kamo sang Ginoo nga inyo Dios 5 kag pabalikon sa duta nga ginpanag-iyahan sang inyo mga katigulangan, kag panag-iyahan ninyo ini liwat. Pauswagon kag padamuon pa gid niya kamo sang sa inyo mga katigulangan. 6 Bag-uhon sang Ginoo nga inyo Dios ang inyo mga tagipusuon kag ang mga tagipusuon sang inyo mga kaliwat para higugmaon ninyo siya sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag, kag magkabuhi kamo sing malawig. 7 Ipaagom sang Ginoo nga inyo Dios ining tanan nga pagpakamalaot sa inyo mga kaaway nga nagadumot kag nagahingabot sa inyo. 8 Tumanon ninyo liwat ang Ginoo kag sundon ang tanan niya nga mga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong. 9 Pauswagon gid kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo. Padamuon niya ang inyo mga anak, mga kasapatan, kag ang inyo mga patubas, kay malipay liwat ang Ginoo sa pagpakamaayo sa inyo, subong nga nalipay siya sa pagpakamaayo sa inyo mga katigulangan. 10 Matabo ini kon tumanon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag sundon ang tanan niya nga mga sugo kag mga pagsulundan nga nasulat sa sini nga Libro sang Kasuguan. Huo, matabo ini kon magbalik kamo sa iya sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag.

11 “Indi mabudlay intiendihon kag himuon ini nga mga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong. 12 Wala ini sa langit nga magpamangkot kamo, ‘Sin-o bala ang mapa-langit sa pagkuha sini kag isugid sa aton para sundon naton?’ 13 Wala man ini sa tabok sang dagat nga magpamangkot kamo, ‘Sin-o bala ang matabok sa dagat sa pagkuha sini kag isugid sa aton para sundon naton?’ 14 Ara ina nga mga pulong sa inyo, sa inyo mismo baba kag tagipusuon, gani matuman ninyo ina.

15 “Pamati! Subong nga adlaw ginapapili ko kamo sini: kabuhi ukon kamatayon, kauswagan ukon kalaglagan. 16 Ginamanduan ko kamo subong nga higugmaon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios, magkabuhi kamo suno sa iya mga pamaagi, kag magtuman sang iya mga sugo kag mga pagsulundan. Kon himuon ninyo ini, makaangkon kamo sang maayo nga kabuhi kag magdamo, kag pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios didto sa duta nga inyo pagasudlon kag panag-iyahan.

17 “Pero kon indi kamo magtuman kag magsunod sa iya, kag magsimba kamo kag mag-alagad sa iban nga mga dios, 18 subong pa lang nga daan ginapaandaman ko na kamo nga sigurado gid nga malaglag kamo. Indi kamo magkabuhi sing malawig sa duta nga inyo sudlon kag panag-iyahan didto sa tabok sang Jordan.

19 “Subong nga adlaw ginatawag ko bilang mga saksi ang langit kag ang duta kon diin sa sini ang inyo pilion: kabuhi ukon kamatayon, pagpakamaayo ukon pagpakamalaot. Pilia ninyo ang kabuhi para magkabuhi kamo kag ang inyo mga kabataan.* 20 Higugmaa ninyo ang Ginoo nga inyo Dios. Tumana ninyo siya kag magpabilin kamo sa iya, kay siya ang inyo kabuhi. Kon himuon ninyo ini, magakabuhi kamo sing malawig didto sa duta nga iya ginsumpa nga ihatag sa inyo mga katigulangan nga sila ni Abraham, Isaac kag Jacob.”

31

Si Josue amo ang Nagbulos kay Moises

(Num. 27:12-23)

1 Nagpadayon si Moises sa pagpakighambal sa tanan nga Israelinhon. 2 Siling niya, “120 na ka tuig ang akon edad kag indi na ako makasarang sa pagpangulo sa inyo. Kag nagsiling ang Ginoo sa akon nga indi ako makatabok sa Jordan. 3 Ang Ginoo nga inyo Dios amo mismo ang magapanguna sa inyo sa pagtabok. Laglagon niya ang mga nasyon didto, kag panag-iyahan ninyo ang ila duta. Pangunahan kamo ni Josue sa pagtabok suno sa ginsiling sang Ginoo. 4 Himuon sang Ginoo sa sini nga mga nasyon ang iya ginhimo kay Sihon kag kay Og nga mga hari sang mga Amornon, kag sa ila duta. 5 Itugyan sila sang Ginoo sa inyo, kag kinahanglan nga himuon ninyo sa ila ang tanan nga ginsugo ko sa inyo. 6 Magpakabakod kamo kag magpakaisog. Indi kamo magkahadlok sa ila kay ang Ginoo nga inyo Dios nagaupod sa inyo; indi niya kamo pagbayaan ukon pagpabay-an.”

7 Dayon gintawag ni Moises si Josue kag ginsilingan sa atubangan sang tanan nga Israelinhon, “Magpakabakod ka kag magpakaisog, kay ikaw ang magapangulo sa sini nga katawhan sa pagkadto sa duta nga ginsumpa sang Ginoo nga ihatag sa ila mga katigulangan. Buligan mo sila nga maangkon nila ang duta. 8 Pangunahan ka sang Ginoo kag magaupod siya sa imo; indi niya ikaw pagbayaan ukon pagpabay-an. Gani indi ka magkahadlok ukon magkaluya.”

Ang Pagbasa sang Kasuguan

9 Ginsulat ni Moises ini nga mga sugo kag ginhatag sa mga pari nga mga kaliwat ni Levi, nga amo ang nagadala sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo, kag sa tanan nga manugdumala sang Israel. 10 Dayon ginmanduan sila ni Moises, “Sa katapusan sang kada pito ka tuig nga amo ang tuig nga kanselahon na ang mga utang, sa tion sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, 11 basahon ninyo ini nga mga sugo sa tanan nga Israelinhon kon magtipon sila sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios sa lugar nga iya pilion. 12 Tipuna ang mga tawo—ang mga lalaki, mga babayi, mga kabataan, kag mga pangayaw nga nagaestar sa inyo mga banwa—para makapamati sila kag makatuon nga magtahod sa Ginoo nga inyo Dios kag magtuman sing maayo sa tanan nga ginapatuman sa sini nga mga sugo. 13 Himuon ninyo ini para ang inyo mga kabataan nga wala pa makahibalo sang sini nga mga sugo makabati sini kag makatuon sa pagtahod sa Ginoo nga inyo Dios samtang nagakabuhi kamo sa duta nga inyo panag-iyahan sa tabok sang Jordan.”

Ginpropesiya ang Pagsupak sang mga Israelinhon

14 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Madali na lang ka mapatay; gani ipatawag si Josue kag magkadto kamo sa Tolda nga Ginapakigkitaan, kay tudluan ko siya didto sang iya pagahimuon.” Gani nagkadto si Moises kag si Josue sa Tolda nga Ginapakigkitaan.

15 Nagpakita ang Ginoo paagi sa panganod nga daw haligi didto sa may puwertahan sang Tolda. 16 Nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Madali na lang ka mapatay kag isimpon sa imo mga katigulangan. Kon wala ka na, ini nga katawhan magasimba sa iban nga mga dios nga ginasimba sang mga tawo sa duta nga ila pagakadtuan. Isikway nila ako kag lapason nila ang kasugtanan nga ginhimo ko sa ila. 17 Sa sina nga adlaw mangakig gid ako sa ila kag isikway ko sila. Talikdan ko sila kag malaglag sila. Madamo nga katalagman kag kabudlayan ang magaabot sa ila, kag sa sina nga tion mamangkot sila, ‘Nag-abot bala sa aton ini nga mga katalagman tungod kay ang Dios wala nagaupod sa aton?’ 18 Talikdan ko gid sila sa sina nga tion tungod sa tanan nga kalautan nga ila ginhimo paagi sa pagsimba sa iban nga mga dios.

19 “Gani isulat ini nga kanta kag itudlo sa mga Israelinhon. Ipakanta ini sa ila para mangin saksi ko ini kontra sa ila. 20 Dal-on ko sila sa maayo kag mapatubason nga duta* nga ginsumpa ko nga ihatag sa ila mga katigulangan. Didto magakabuhi sila nga mabuganaon; magakaon sila sang tanan nga pagkaon nga luyag nila, kag mabusog gid sila. Pero magabiya sila sa akon kag magasimba sa iban nga mga dios. Lapason nila ang akon kasugtanan. 21 Kon mag-abot na sa ila ang madamo nga katalagman kag mga kabudlayan, ini nga kanta mangin saksi kontra sa ila, kay indi ini malipatan sang ila mga kaliwat. Nahibaluan ko kon ano ang ila ginaplano nga himuon bisan wala ko pa sila madala sa duta nga akon ginsumpa nga ihatag sa ila.” 22 Sadto nga adlaw, ginsulat ni Moises ang kanta kag gintudlo sa mga Israelinhon.

23 Ginmanduan dayon sang Ginoo si Josue nga anak ni Nun: “Magpakabakod ka kag magpakaisog, kay ikaw ang magadala sa mga Israelinhon sa duta nga akon ginsumpa nga ihatag sa ila, kag magaupod ako sa imo.”

24 Pagkatapos nga nasulat ni Moises ang tanan nga sugo sa libro, 25 ginmanduan niya ang mga Levita nga amo ang nagadala sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. Nagsiling siya, 26 “Kuhaa ninyo ining Libro sang Kasuguan kag ibutang sa tupad sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo nga inyo Dios. Magapabilin ini didto bilang saksi kontra sa katawhan sang Israel. 27 Kay nahibaluan ko kon ano kamo ka rebelde kag katig-a sing ulo. Bisan subong gani nga kaupod pa ninyo ako, nagarebelde na kamo sa Ginoo, ano pa gid ayhan kon patay na ako! 28 Tipuna sa akon atubangan ang tanan nga manugdumala sang inyo tribo kag ang tanan nga opisyal para hambalan ko sila sang sini nga mga butang. Kag tawgon ko ang langit kag ang duta bilang saksi kontra sa ila. 29 Kay nahibaluan ko nga kon patay na ako, magahimo gid kamo sang kalautan kag isikway ninyo ang tanan nga ginasugo ko sa inyo. Sa ulihi, magaabot sa inyo ang mga katalagman kay magahimo kamo sing malain sa panulok sang Ginoo kag paakigon ninyo siya paagi sa inyo himuon.”

Ang Kanta ni Moises

30 Dayon ginpabati ni Moises sa bilog nga komunidad sang Israel ang ini nga kanta halin sa umpisa hasta sa katapusan:

32

1 O langit, pamati kay mahambal ako!

O duta, pamatii ang akon mga pulong.

2 Ang akon mga pagpanudlo magatupa pareho sa ulan ukon tun-og.

Ang akon mga pulong pareho sa dabodabo sa mga hilamon

ukon talithi sa mga tanom.

3 Isugid ko ang ngalan sang Ginoo.

Dayawon ko ang pagkagamhanan sang aton Dios!

4 Siya ang akon palalipdan nga bato;

husto gid ang iya mga binuhatan,

kag matarong ang tanan niya nga mga pamaagi.

Matutom siya nga Dios kag wala nagakasala;

matarong siya kag husto ang iya mga ginahimo.

5 Pero kamo nagpakasala sa iya

kag wala na niya kamo pagkabiga

nga iya mga anak

tungod sa inyo kalautan.

Mga makasasala kag balingag nga henerasyon!

6 Amo bala ini ang inyo ibalos sa Ginoo?

Mga buang-buang gid kamo kag kulang sang pag-intiendi.

Indi bala nga siya ang inyo Amay nga nagtuga sa inyo?

7 Dumduma ninyo ang nagligad nga mga tinuig;

hunahunaa ninyo ang mga nagligad nga henerasyon.

Pamangkuta ninyo ang inyo mga katigulangan kon ano ang mga natabo

kay sugiran nila kamo.

Pamangkuta ninyo ang inyo mga manugdumala

kay ipaathag nila ini sa inyo.

8 Sang ginhatagan sang Labing Mataas nga Dios

ang mga nasyon sang ila duta

kag sang ginbahin-bahin niya ang mga katawhan,

ginbutangan niya sila sang border

suno sa kadamuon sang mga anghel sang Dios.*

9 Pero ang parte sang Ginoo amo ang iya katawhan;

sila nga mga kaliwat ni Jacob amo ang iya palanublion.

10 Nakita niya sila sa desierto,

sa lugar nga halos wala sing may nagatubo nga tanom.

Gin-atipan niya sila kag ginhalungan

pareho sa paghalong sang tawo sa iya mata.

11 Ginbantayan niya sila pareho sa agila

nga nagabantay sang iya mga buto

samtang iya ini ginatudluan sa paglupad.

Ginahumlad niya ang iya mga pakpak

sa pagsalo kag pagdala sa ila.

12 Ang Ginoo lang gid ang nagtuytoy sa iya katawhan,

nga wala ang bulig sang iban nga dios.

13 Ginpagahom niya sila sa mga kabukiran,

kag ginpakaon sang mga patubas sang duta.

Ginsagod niya sila sang honey halin sa banglid

kag sang lana halin sa mga olibo nga nagatubo sa batuhon nga duta.

14 Ginhatagan niya sila sang mga keso kag gatas

halin sa mga baka kag karnero,

kag ginhatagan sang matambok nga mga karnero

kag mga kanding halin sa Bashan.

Ginhatagan man niya sila sang pinakamaayo nga mga trigo

kag ginpainom sang pinakamaayo nga bino halin sa ubas.

15 Nagmauswagon ang mga Israelinhon†

pero nagrebelde sila.

Nagtambok sila kag nagbakod,

pero gintalikdan nila ang Dios nga nagtuga sa ila,

kag ginsikway nila ang ila palalipdan nga bato

nga amo ang ila Manluluwas.

16 Ginpaimon nila kag ginpaakig ang Ginoo

sa ila makangilil-ad nga mga dios.

17 Naghalad sila sa mga demonyo nga indi matuod nga Dios—

mga dios nga indi nila kilala kag bag-o lang nagtuhaw,

kag wala pagtahura sang ila mga katigulangan.

18 Ginkalimtan nila ang Dios

nga ila palalipdan nga bato nga nagtuga sa ila.

19 Nakita ini sang Ginoo,

kag tungod sa iya kaakig ginsikway niya sila nga iya mga anak.

20 Nagsiling siya, “Talikdan ko sila,

kag tan-awon ko abi kon ano ang ila madangatan,

kay malain sila nga henerasyon, mga anak nga indi matutom.

21 Ginpaimon nila ako sa indi matuod nga dios,

kag ginpaakig nila ako sa ila wala sing pulos nga mga dios-dios.

Gani paimunon ko man sila sa iban nga katawhan.

Paakigon ko sila paagi sa pagpakamaayo sa buang-buang nga nasyon.

22 Kay ang akon kaakig nagadabadaba nga daw kalayo.

Magasunog ini sa duta kag sa tanan nga patubas sini,

pati sa kadadalman sang duta,‡

kag sa mga pundasyon sang mga bukid.

23 “Padal-an ko sila sang mga kalamidad,

kag iguon ko sila sang akon mga pana.

24 Pagutuman ko sila;

magakalamatay sila sa gutom kag sa balatian.

Padal-an ko sila sang mapintas nga mga sapat sa paghalit sa ila

kag mga man-og nga dalitan sa pagkagat sa ila.

25 Sa guwa sang ila balay madamo ang magakalamatay sa inaway,

kag sa sulod magahari ang kahadlok.

Magakalamatay ang mga tigulang, mga pamatan-on,

kag mga kabataan.

26 Nagsiling ako nga laptahon ko sila

hasta nga indi na sila madumduman sa kalibutan.

27 Pero indi ko pagtugutan nga magpabugal ang ila mga kaaway kag magsiling,

‘Napierdi ta sila. Indi ang Ginoo ang naghimo sini.’ ”

28 Ang Israel isa ka nasyon

nga wala sing kaalam kag pag-intiendi.

29 Kon maalamon lang sila,

maintiendihan kuntani nila ang ila madangatan.

30 Paano bala malagas sang isa ka tawo

ang isa ka libo nga mga Israelinhon?

Paano madaog sang duha ka tawo

ang napulo ka libo sa ila?

Luwas lang kon gintugyan sila sang Ginoo

nga ila palalipdan nga bato.

31 Kay ang palalipdan nga bato sang aton mga kaaway

indi pareho sang aton palalipdan nga bato,

kag bisan sila nakahibalo sini.

32 Ang aton mga kaaway,

nga pareho kalaot sa mga pumuluyo sang Sodom kag Gomora,

kaangay sang mga pinungpong sang ubas nga mapait kag makahililo ang bunga,

33 kag kaangay sang bino nga halin sa dalit sang man-og.

34 Nakahibalo ang Ginoo sang ila ginahimo;

ginasupot niya lang anay ini kag nagahulat sang husto nga tion sa pagsilot sa ila.

35 Nagsiling siya, “Ako ang magabalos kag magasilot sa ila,

kay magaabot ang tion nga makadalin-as gid sila.

Madali na lang mag-abot ang ila kalaglagan.

Indi na ini magdugay.”

36 Magahukom ang Ginoo pabor sa iya katawhan;

kaluoyan niya sila nga iya mga alagad,

kon makita niya nga wala na sila sang kusog

kag diutay na lang ang nabilin sa ila,

ulipon man ukon indi ulipon.

37 Dayon mamangkot ang Ginoosa iya katawhan,

“Diin na karon ang ila mga dios, ang bato nga ila palalipdan?

38 Diin na karon ang ila mga dios nga nagakaon sang tambok

kag nagainom sang bino sang ila mga halad?

Pabuliga sila sa inyo,

kag himua ninyo sila nga inyo proteksyon!

39 Tan-awa ninyo karon;

ako amo lang gid ang Dios!

Wala na sing iban nga dios luwas sa akon.

Ako ang nagapatay kag ako man ang nagahatag sang kabuhi;

ako ang nagapilas kag ako man ang nagaayo,

kag wala sing may makaluwas sa akon mga kamot.

40 Karon, bayawon ko ang akon mga kamot kag magsumpa,

‘Subong nga buhi ako hasta san-o,

41 bairon ko ang nagaidlak ko nga espada

kag gamiton ko ini sa pagsilot.

Balusan ko ang akon mga kaaway

kag pabayaron ang mga nagasikway sa akon.

42 Ang akon pana mabulit sang ila mga dugo,

kag ang akon espada magapanglabo sang ila mga lawas.

Magakalamatay pati ang mga madakpan sa ila

kag ang ila mga pangulo.’ ”

43 Kamo nga mga nasyon, dayawa ninyo ang katawhan sang Ginoo,§

kay balusan sang Ginoo ang nagpatay sa ila nga iya mga alagad.

Balusan niya ang iya mga kaaway,

kag tinluan niya ang iya duta kag ang iya katawhan.

44 Ginhambal ni Moises kaupod ni Josue* nga anak ni Nun ang mensahi sang sini nga kanta sa mga tawo. 45 Pagkatapos hambal ni Moises sini, 46 nagsiling siya sa mga tawo, “Itanom gid ninyo sa inyo mga tagipusuon ang tanan nga ginhambal ko sa inyo subong. Itudlo man ninyo ini sa inyo mga anak para matuman nila sing maayo ang tanan nga ginasiling sa sini nga mga sugo. 47 Ini nga mga sugo indi ordinaryo lang nga mga pulong; ini magahatag sa inyo sang kabuhi. Kon tumanon ninyo ini magakabuhi kamo sing malawig sa duta nga inyo panag-iyahan sa tabok sang Jordan.”

Ginsugid ang Kamatayon ni Moises

48 Sa sina mismo nga adlaw nagsiling ang Ginoo kay Moises, 49 “Magkadto ka sa Moab, sa kabukiran sang Abarim kag magsaka ka sa Bukid sang Nebo nga nagaatubang sa Jerico. Tan-awa didto ang Canaan, ang duta nga ginahatag ko sa mga Israelinhon nga ila panag-iyahan. 50 Kag dira sa sina nga bukid mapatay ka, kag isimpon ka sa imo mga paryente nga nagkalamatay na, subong nga si Aaron nga imo utod napatay sa Bukid sang Hor kag ginsimpon man sa iya mga paryente. 51 Kay duha kamo nadulaan sang pagsalig sa akon sa atubangan sang mga Israelinhon sang didto kamo sa tuburan sang Meriba Kadesh,† sa kamingawan sang Zin. Wala ninyo pagpadunggi ang akon pagkabalaan sa ila atubangan. 52 Gani makita mo lang sa malayo ang duta nga ginahatag ko sa mga Israelinhon, pero indi ka makasulod didto.”

33

Ginbendisyunan ni Moises ang mga Tribo sang Israel

1 Amo ini ang bendisyon nga ginhambal ni Moises nga alagad sang Dios sa mga Israelinhon sa wala pa siya mapatay. 2 Nagsiling siya,

“Nag-abot ang Ginoo halin sa Sinai;

nagpahayag siya sa aton halin sa Bukid sang Seir pareho sang pagbutlak sang adlaw.

Nagsilak siya halin sa Bukid sang Paran.

Nag-abot siya upod sa linibo ka anghel,

kag ang iya tuo nga kamot nagabitbit sang nagadabadaba nga kalayo.*

3 Ginahigugma gid sang Ginoo ang iya katawhan.

Ginaprotektaran niya ining mga tawo nga iya pinili.

Gani ginasunod nila siya

kag ginatuman ang iya mando.

4 Ginhatag sa aton ni Moises ang kasuguan

bilang palanublion naton nga mga kaliwat ni Jacob.

5 Nangin hari ang Ginoo sang Israel†

sang magtipon ang ila mga pangulo kag ang ila mga tribo.”

6 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Reuben,

“Kabay pa nga indi madula ang mga kaliwat ni Reuben bisan diutay lang sila.”

7 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Juda:

“O Ginoo, pamatii ang pagpangayo sang bulig sang tribo ni Juda.

Ibalik sila liwat sa mga tribo sang Israel.

Protektari sila kag buligi kontra sa ila mga kaaway.”

8 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Levi:

“O Ginoo, ginhatag mo ang Thumim kag Urim‡

sa imo matutom nga mga alagad nga amo ang mga kaliwat ni Levi.

Gintilawan mo sila sa Masa

kag ginsabdong sa tuburan sang Meriba.

9 Nagpakita sila sing dako nga pag-unong sa imo

sang sa ila mga ginikanan, mga utod, kag mga kabataan.

Gintuman nila ang imo pulong,

kag gintipigan nila ang imo kasugtanan.

10 Tudluan nila ang mga Israelinhon sang imo mga pagsulundan

kag mga sugo,

kag magahalad sila sang mga insenso

kag mga halad nga ginasunog sa imo halaran.

11 O Ginoo, pakamaayuha sila,

kag kabay pa nga malipay ka sa tanan nila nga ginahimo.

Laglaga ang ila mga kaaway

para indi na makabangon pa.”

12 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Benjamin:

“Palangga sang Ginoo ang tribo ni Benjamin,

kag ginapalayo niya sila sa katalagman

kag ginaprotektaran sa bilog nga adlaw.”

13 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Jose:

“Kabay pa nga pakamaayuhon sang Ginoo ang ila duta

kag padal-an permi sang ulan

kag sang tubig halin sa idalom sang duta.

14 Kabay pa nga sa bulig sang adlaw magapamunga ang ila mga tanom

sang maayo nga mga bunga sa tion sang tigbulunga sini.

15 Kabay pa nga ang ila madugay na nga mga bukid

magapatubas sing maayo kag bugana nga mga bunga.

16 Kabay pa nga ang ila duta magapatubas sang pinakamaayo

nga mga produkto sa kaayo sang Dios nga nagpahayag sa nagadabadaba nga kahoy-kahoy.

Kabay pa nga ini nga mga pagpakamaayo magapabilin sa tribo ni Jose

kay labaw siya sa iya mga utod.

17 Ang iya kusog pareho sa kusog sang turo nga baka nga kamagulangan.

Ang iya gahom pareho sa gahom sang sungay sang talunon nga baka.

Paagi sini laglagon niya ang mga nasyon bisan ang sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.

Amo ini ang akon pagpakamaayo sa madamo nga katawhan sang Efraim kag Manase.”

18 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Zebulun kag ni Isacar:

“Magkalipay ang tribo ni Zebulun,

kay magauswag sila sa ila pagnegosyo sa iban nga mga lugar.

Magkalipay man ang tribo ni Isacar

kay magauswag sila sa ila lugar.

19 Hagaron nila ang mga tawo sa pagkadto sa bukid

sa paghalad sang husto nga mga halad sa Dios.

Magaselebrar sila tungod sa madamo nga pagpakamaayo

nga nakuha nila sa dagat kag sa baybayon.”

20 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Gad:

“Dalayawon ang Dios nga nagapalapad sang teritoryo sang tribo ni Gad!

Nagakabuhi sila sa sini nga duta pareho sa leon

nga handa sa paggus-ab sang butkon ukon sang ulo sang iya mga kaaway.

21 Ginpili nila ang pinakamaayo nga duta

nga bagay para sa mga pangulo.

Kon magtipon ang mga manugdumala sang katawhan sang Israel,

ginasunod nila ang mga ginapatuman sang Ginoo

kag ang iya mga pagsulundan para sa Israel.”

22 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Dan:

“Ang tribo ni Dan pareho sa bata sang leon nga nagalumpat

halin sa Bashan.”

23 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Naftali:

“Ang tribo ni Naftali bugana sang pagpakamaayo sang Ginoo.

Kabay pa nga maangkon nila ang duta sa west§ kag sa south.”

24 Nagsiling si Moises parte sa tribo ni Asher:

“Kabay pa nga pakamaayuhon ang tribo ni Asher labaw sa tanan nga tribo sang Israel.

Kabay pa nga malipay sa ila ang ila kapareho nga mga Israelinhon

kag mangin bugana ang ila lana.

25 Kabay pa nga ang mga puwertahan sang ila mga banwa

protektado sang mga trangka nga salsalon kag saway,

kag kabay pa nga magpabilin ang ila pagkagamhanan samtang buhi sila.

26 Wala sing pareho sa Dios sang Israel.*

Nagasakay siya sa mga panganod sa pagbulig sa inyo.

Sa iya gahom nagaagi siya sa kalangitan.

27 Ang wala sing katapusan nga Dios amo ang inyo dalangpan;

suportaran niya kamo sang iya wala nagauntat nga gahom.

Ipatabog niya sa inyo ang inyo mga kaaway,

kag magsugo siya sa inyo sa paglaglag sa ila.

28 Gani ang Israel magapuyo nga malayo sa katalagman,

sa duta nga bugana sang uyas kag duga sang ubas,

kag sa diin ang tun-og nga halin sa langit nagahatag

sang tubig sa duta.

29 Bulahan kamo, O katawhan sang Israel!

Wala sing pareho sa inyo—isa ka katawhan nga ginluwas sang Ginoo.

Ang Ginoo amo ang magaprotektar kag magabulig sa inyo,

kag siya ang magapakig-away para sa inyo.

Magakamang ang inyo mga kaaway pakadto sa inyo,

kag tapakon ninyo sila sa likod.”†

34

Ang Pagkapatay ni Moises

1 Halin sa kapatagan sang Moab, nagsaka si Moises sa Bukid sang Nebo, sa may putokputokan sang Pisga nga nagaatubang sa Jerico. Didto ginpakita sa iya sang Ginoo ang bilog nga duta—halin sa Gilead pakadto sa Dan, 2 ang bilog nga duta sang Naftali, ang duta sang Efraim kag sang Manase, ang bilog nga duta sang Juda hasta sa Dagat sang Mediteraneo,* 3 ang Negev, kag ang bilog nga duta halin sa Patag sang Jerico (ang banwa sang mga palma) hasta sa Zoar.

4 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Amo ina ang duta nga akon ginpromisa kay Abraham, Isaac, kag Jacob, kag nagsiling ako sa ila nga ihatag ko ina sa ila mga kaliwat. Ginpakita ko ina sa imo, pero indi ka makakadto dira.”

5 Gani napatay si Moises nga alagad sang Ginoo didto sa Moab, suno gid sa ginsiling sang Ginoo. 6 Ginlubong siya sa Moab, sa pulopatag nga nagaatubang sa Bet Peor, pero sa karon wala sing may nakahibalo kon sa diin gid siya ginlubong. 7 Nagaedad si Moises sing 120 ka tuig sang napatay siya, pero makusog pa siya gihapon, kag maayo pa ang iya panan-aw. 8 Nagpangasubo ang mga Israelinhon kay Moises didto sa kapatagan sang Moab sa sulod sang 30 ka adlaw.

9 Karon, si Josue nga anak ni Nun ginhatagan sang Espiritu sang kaalam kay ginpili siya ni Moises nga magbulos sa iya paagi sa pagtungtong sang iya kamot sa iya. Gani nagtuman sa iya ang mga Israelinhon, kag ginhimo nila ang tanan nga ginsugo sang Ginoo paagi kay Moises.

10 Halin sadto wala gid sing propeta sa Israel nga pareho kay Moises, nga nakilal-an gid sang Ginoo. 11 Ginpadala sang Ginoo si Moises sa paghimo sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang sa Egypt kontra sa ila hari† kag sa iya mga opisyal kag sa iya bilog nga nasyon. 12 Wala sing may nakahimo sang mga gamhanan kag makatilingala nga mga butang pareho sang ginhimo ni Moises sa atubangan sang tanan nga Israelinhon.

* 1:1 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

† 1:2 Bukid sang Sinai: sa Hebreo, Horeb

‡ 1:4 ni Moises: ukon, sang Ginoo

§ 1:7 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

* 1:7 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

† 1:19 Bukid sang Sinai: sa Hebreo, Horeb

* 2:8 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

† 2:23 taga-Caftor: ukon, taga-Crete

‡ 2:32 soldado: ukon, katawhan. Amo man sa sunod nga bersikulo.

§ 2:34 ginlaglag sila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

* 3:6 Ginlaglag ta sila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

† 3:11 katre: ukon, lungon

‡ 3:17 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

§ 3:17 Galilea hasta sa Patay nga Dagat: sa Hebreo, Kineret hasta sa Dagat sang Araba, ang maasin gid nga dagat

* 3:18 ang inyo…Jordan: sa Hebreo, kamo

* 4:10 Sinai: sa Hebreo, Horeb. Amo man sa bersikulo 15.

† 4:48 Sirion: Amo ini sa Syriac. Sa Hebreo, Zion.

‡ 4:49 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

§ 4:49 Patay nga Dagat: sa Hebreo, Dagat sang Araba

* 5:2 Bukid sang Sinai: sa Hebreo, Horeb

* 6:3 duta…mapatubason: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

† 6:4 ang Ginoo nga aton Dios amo lang ang Ginoo: ukon, Ang Ginoo nga aton Dios isa lang nga Ginoo; ukon, Ang Ginoo amo ang aton Dios, ang Ginoo isa lang.

‡ 6:21 hari: sa Hebreo, Faraon

* 7:2 laglagon ninyo sila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

† 7:12 higugmaon: ukon, pakamaayuhon

‡ 7:18 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 8:15 matig-a gid nga bato: sa iban nga Bisaya, bato bantiling

* 9:8 Bukid sang Sinai: sa Hebreo, Horeb

* 10:6 mga taga-Jaakan: ukon, mga kaliwat ni Jaakan

† 10:9 Ang Ginoo mismo amo ang ila palanublion: Siguro ang buot silingon nga ang mga halad nga para sa Ginoo amo mismo ang ila parte.

‡ 10:16 bag-uha: sa literal, tulia

§ 10:18 pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel

* 11:6 ang tanan nila nga kaupod: Posible man nga ang tanan nila nga suluguon kag kasapatan.

† 11:9 duta…mapatubason: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

‡ 11:24 Dagat sang Mediteraneo: sa Hebreo, dagat sa west

§ 11:30 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

* 12:15 Puwede kamo makaihaw kag makakaon sang sapat sa bisan diin kamo nagaestar: Ang buot silingon, ang mga sapat nga wala ginahalad.

† 12:15 gasela: sa English, gazelle, isa ka sapat nga daw pareho man sa usa.

* 13:5 kalautan: ukon​kag malain nga tawo

† 13:15 Laglagon ninyo sila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

* 14:5 Ang iban nga mga sapat diri suno sa nasulat sa Hebreo mabudlay kilalahon kag ang iban wala diri sa Pilipinas.

† 14:7 badier: Tan-awa ang footnote sa Lev. 11:4-8.

‡ 14:12-18 sa English, stork

* 16:1 bulan sang Aviv: ang nahauna nga bulan sang Hebreo nga kalendaryo. Natuon ini sa bulan sang Marso kag Abril.

* 17:7 kalautan: ukon​kag malain nga tawo

† 17:12 Tan-awa ang footnote sa 17:7.

‡ 17:18 sa atubangan sang mga pari: ukon, nga halin sa mga pari

* 18:1 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa Num. 15:3.

† 18:8 bisan…palangabuhian: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 19:14 muhon: Tanda ini sang border sang duta. Kon sa English, landmark ukon boundary marker.

† 19:19 kalautan: ukon​kag malain nga tawo

* 20:17 Laglagon ninyo sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

* 21:21 kalautan: ukon​kag malain nga tawo

* 22:21 kalautan: ukon​kag malain nga tawo

* 23:4 Aram Naharaim: isa ka lugar sa Mesopotamia.

† 23:25 makapamuksi: sa iban nga Bisaya, makapangutol

* 24:4 nangin mahigko na siya: pareho kahigko sang nagpanginlalaki

† 24:7 kalautan: ukon​kag malain nga tawo

‡ 24:8 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa Num. 5:2.

* 26:9 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey. Amo man sa bersikulo 15.

* 27:3 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

* 28:20 iya: sa Hebreo, akon

† 28:22 tingadlaw: sa Hebreo, espada

‡ 28:27 tumor, katol kag arikis: Indi mapat-od sa Hebreo kon ano gid nga mga balatian ini.

§ 28:30 agawon: ukon, luguson

* 28:42 apan: ukon, sapat-sapat

* 29:2 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 30:19 kabataan: ukon, kaliwat

* 31:20 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

* 32:8 mga anghel sang Dios: Amo ini sa Septuagint. Sa Dead Sea Scrolls, mga anak sang Dios. Sa Masoretic Text, mga kaliwat ni Israel.

† 32:15 mga Israelinhon: sa Hebreo, Jeshurun, nga ang buot silingon, matarong

‡ 32:22 kadadalman sang duta: ukon, lugar sang mga patay

§ 32:43 Kamo…Ginoo: ukon, Kamo nga mga nasyon, magkalipay kamo kaupod sa katawhan sang Ginoo. Sa Dead Sea Scrolls kag Griego nga teksto, Magkalipay kamo upod sa iya, O kalangitan, kag ang tanan nga anghel sang Dios dapat magsimba sa iya.

* 32:44 Josue: sa Hebreo, Hoseas

† 32:51 Meriba Kadesh: ukon, Meriba sa Kadesh

* 33:2 Nag-abot…kalayo: ukon, Nag-abot siya halin sa Meriba Kadesh, halin sa south, sa ubos sang iya mga kabukiran.

† 33:5 Israel: sa Hebreo, Jeshurun, nga ang buot silingon, matarong

‡ 33:8 Thumim kag Urim: duha ka butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

§ 33:23 west: Amo ini sa Septuagint, Syriac, kag Latin Vulgate. Sa Hebreo, linaw.

* 33:26 Israel: sa Hebreo, Jeshurun, nga ang buot silingon, matarong

† 33:29 tapakon ninyo sila sa likod: ukon, tasak-tasakon ninyo ang ila mga simbahan sa mataas nga mga lugar.

* 34:2 Dagat sang Mediteraneo: sa Hebreo, dagat sa west

† 34:11 ila hari: sa Hebreo, Faraon

Josue

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Josue

1

Ang Paghanda sa Pag-agaw sang Canaan

1 Sang patay na si Moises nga alagad sang Ginoo, nagsiling ang Ginoo sa kabulig ni Moises nga si Josue nga anak ni Nun, 2 “Patay na si Moises nga akon alagad. Gani karon magpreparar kamo, ikaw kag ang tanan nga Israelinhon, sa pagtabok sa Suba sang Jordan pakadto sa duta nga akon ihatag sa inyo. 3 Suno sa ginpromisa ko kay Moises, ihatag ko sa inyo ang tanan nga duta nga inyo maabot. 4 Amo ini ang inyo mangin teritoryo: halin sa desierto sa south hasta sa kabukiran sang Lebanon sa north, kag halin sa dako nga Suba sang Euphrates sa east, hasta sa dagat sang Mediteraneo sa west, kag ang kadutaan sang mga Hithanon.

5 “Wala sing may makapierdi sa imo samtang nagakabuhi ka pa. Magaupod ako sa imo pareho sang akon pag-upod kay Moises. Indi ko ikaw pagbayaan ukon pagpabay-an. 6 Magpakabakod ka kag magpakaisog, kay ikaw ang magapangulo sa sining katawhan sa pagpanag-iya sang duta nga akon ginsumpa nga ihatag sa ila mga katigulangan. 7 Basta magpakabakod ka lang kag magpakaisog gid. Sundon mo gid sing maayo ang tanan nga kasuguan nga ginhatag sa imo ni Moises nga akon alagad. Indi mo gid ini pag-isikway, para magmadinalag-on ka sa tanan mo nga ginahimo. 8 Indi gid pagkalimti nga basahon ang Libro sang Kasuguan. Pamalandungan mo ina adlaw-gab-i, para mahibaluan mo kon paano mo matuman ang tanan nga nasulat dira. Sa sini nga paagi mangin mainuswagon kag madinalag-on ka. 9 Dumdumon mo ining akon bilin sa imo: ‘Magpakabakod ka kag magpakaisog. Indi ka magkahadlok ukon magkaluya, kay ako, ang Ginoo nga imo Dios, magaupod sa imo bisan diin ka makadto.’ ”

10 Gani ginmanduan ni Josue ang mga pangulo sang Israel, 11 “Libuta ninyo ang kampo kag silingon ang mga tawo nga maghanda sila sang ila mga pagkaon kay sa ikatlo nga adlaw halin karon,* matabok kita sa Suba sang Jordan sa pagpanag-iya sang duta nga ginahatag sa aton sang Ginoo nga aton Dios.”

12 Dayon nagsiling si Josue sa mga tribo ni Reuben, ni Gad, kag sa katunga sang tribo ni Manase, 13 “Dumduma ninyo ang ginsiling sa inyo ni Moises nga alagad sang Ginoo. Nagsiling siya nga hatagan kamo sang Ginoo nga inyo Dios sang kapahuwayan kag sang sini nga duta. Kag amo na ini ang duta nga ginhatag niya sa inyo: 14 ang sa east sang Suba sang Jordan. Magpabilin diri ang inyo mga asawa, kabataan kag mga kasapatan. Pero ang inyo mga soldado dapat magpanguna sa pagtabok sa Jordan sa pagbulig sa inyo mga kauturan, 15 hasta nga mabaton nila ang kapahuwayan halin sa Ginoo pareho sang nabaton ninyo, kag masakop nila ang duta nga ginahatag sa ila sang Ginoo nga aton Dios. Dayon puwede na kamo magbalik diri sa east sang Jordan, sa pagpanag-iya sang sini nga duta nga ginhatag sa inyo ni Moises nga alagad sang Dios.”

16 Nagsabat sila kay Josue, “Himuon namon ang tanan nga imo ginsiling, kag makadto kami bisan diin mo kami ipadala. 17 Masunod kami sa imo pareho sa amon pagsunod kay Moises, basta maupod sa imo ang Ginoo nga imo Dios pareho sang iya pag-upod kay Moises. 18 Pagapatyon ang bisan sin-o nga magkontra sa imo awtoridad kag sa imo ginamando. Magpakabakod kag magpakaisog ka lang!”

2

Nagpadala si Josue sang mga Espiya sa Jerico

1 Karon, sekreto nga nagpadala si Josue sang duha ka tawo halin sa ila kampo sa Shitim sa pag-espiya sa duta sang Canaan, labi na gid sa banwa sang Jerico. Sang nakaabot ang duha ka espiya sa Jerico, didto sila nagdayon sa balay ni Rahab, isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas.

2 Karon, nabalitaan sang hari sang Jerico nga may nag-abot sadto nga gab-i nga mga Israelinhon sa pag-espiya sa ila. 3 Gani nagpasugo ang hari sa pagsiling kay Rahab, “Paguwaa ang mga tawo nga nagadayon sa imo balay, kay ari sila sa pag-espiya sa aton lugar.”

4-6 Nagsiling si Rahab, “Matuod nga may mga tawo nga nagdayon diri pero wala ako kahibalo kon taga-diin sila. Naghalin sila sang sirom na kag inugsira na gani sang puwertahan sang banwa. Wala ako kahibalo kon diin sila makadto, pero kon sundan ninyo sila gilayon, basi maabtan pa ninyo sila.” (Pero ang matuod, gintago ni Rahab ang duha ka tawo sa atop sang iya balay kag gintabunan niya sang mga ginpang-utod nga mga tanom nga flax nga iya ginbulad didto.) 7 Naglakat ang mga tinawo sang hari sa paglagas sa duha ka espiya. Pagkaguwa nila sa banwa, ginsiradhan dayon ang puwertahan sang banwa. Sa ila nga paglagas nakalambot sila hasta sa talabukan sang Suba sang Jordan.

8 Sa wala pa makatulog ang duha ka espiya, nagsaka si Rahab sa atop kag 9 nagsiling sa ila, “Nakahibalo ako nga ginhatag sang Ginoo sa inyo ini nga duta kag puwerte gid ang kahadlok sang mga tawo diri sa inyo. 10 Nakabati kami kon paano ginpamala sang Ginoo ang Mapula nga Dagat para sa inyo sang pagguwa ninyo sa Egypt. Nakabati man kami kon paano ninyo ginlaglag sing bug-os* si Sihon kag si Og, ang duha ka hari sang mga Amornon, didto sa east sang Jordan. 11 Hinadlukan kami sang nabatian namon ini kag nadulaan sang kaisog ang kada isa sa amon tungod sa inyo. Kay ang Ginoo nga inyo Dios amo ang Dios sa langit kag sa duta. 12 Gani karon, isumpa ninyo sa ngalan sang Ginoo nga pakitaan ninyo sang kaayo ang akon panimalay, subong nga ginpakitaan ko man kamo sang kaayo. Hatagi ninyo ako sang garantiya 13 nga indi ninyo ako pagpatyon kag ang akon amay, iloy, mga utod kag ang tanan nila nga panimalay.”

14 Nagsiling ang duha ka espiya kay Rahab, “Igarantiya namon ang amon kabuhi para sa inyo! Kon indi mo lang pag-ipanugid ang amon pagpang-espiya diri, pakitaan ka gid namon sang kaayo. Tumanon gid namon ini kon ihatag na sang Ginoo ining duta sa amon.”

15 Ining si Rahab nagaestar sa balay nga ara sa pader sang banwa, gani ginbuligan niya ang duha ka espiya nga makapanaog sa bintana paagi sa kalat. 16 Nagsiling si Rahab sa ila, “Kadto kamo sa kabukiran para indi kamo makita sang mga nagalagas sa inyo. Panago kamo didto sa sulod sang tatlo ka adlaw hasta makabalik sila. Pagkatapos makapadayon na kamo sa inyo pagpuli.”

17 Nagsiling ang duha ka espiya kay Rahab, “Tumanon namon ang ginpasumpa mo sa amon, 18 pero kinahanglan nga himuon mo man ini: Kon salakayon namon ang inyo duta, ihigot ining pula nga kalat sa bintana nga imo ginpapanaugan sa amon. Tipunon mo sa imo balay ang imo amay, iloy, mga utod kag ang tanan nila nga panimalay. 19 Kon may isa nga magguwa kag magkadto sa dalan, wala na kami sing salabton kon mapatay siya. Pero may salabton kami kon may mapatay sa sulod sang imo balay. 20 Pero kon ipanugid mo ang amon pagpang-espiya, indi namon pagtumanon ang imo ginpasumpa sa amon.” 21 Nagsabat si Rahab, “Huo, sugot ako.” Dayon ginpalakat sila ni Rahab, kag ginhigot dayon ni Rahab ang pula nga kalat sa bintana.

22 Sang nakahalin na ang duha ka espiya, nagkadto sila sa kabukiran. Didto sila nagpanago sa sulod sang tatlo ka adlaw samtang ginapangita sila sang mga tinawo sang hari sa mga alagyan. Wala sila nakita, gani nagpuli na lang ang mga tinawo sang hari. 23 Nagdulhog ang duha ka espiya kag nagtabok sa suba kag nagbalik kay Josue. Ginsugid nila kay Josue ang tanan nga natabo. 24 Nagsiling sila, “Matuod gid nga ginahatag sang Ginoo ang bilog nga duta sa aton. Nahadlok didto ang tanan nga tawo sa aton.”

3

Nagtabok ang mga Israelinhon sa Jordan

1 Karon, aga pa gid nagbangon si Josue kag ang tanan nga Israelinhon. Naghalin sila sa Shitim kag nagkadto sa Suba sang Jordan. Nagkampo anay sila didto sa wala pa sila magtabok. 2 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, naglibot sa kampo ang mga pangulo 3 kag nagsiling sa mga tawo, “Kon makita ninyo nga ginadala sang mga pari nga mga kaliwat ni Levi ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo nga inyo Dios, magsunod kamo sa ila, 4 para mahibaluan ninyo kon diin kamo maagi, kay wala pa gid kamo makaagi diri halin sang una. Pero indi lang kamo magpalapit sa Kahon sang Kasugtanan; mag-antad kamo sing mga isa ka kilometro.”

5 Dayon ginsilingan ni Josue ang mga tawo, “Magpakatinlo kamo sang inyo kaugalingon, kay buwas mahimo ang Ginoo sa inyo sang makatilingala nga mga butang.” 6 Ginsilingan man ni Josue ang mga pari, “Dal-a na ninyo ang Kahon sang Kasugtanan kag mag-una kamo sa mga tawo.” Gintuman nila ang ginsiling ni Josue.

7 Karon, nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Paagi sa himuon ko subong, padunggan ka sang imo kapareho nga mga Israelinhon, kag mahibaluan nila nga nagaupod ako sa imo pareho sang akon pag-upod kay Moises. 8 Silinga ang mga pari nga nagadala sang Kahon sang Kasugtanan nga kon mag-abot na gani sila sa Suba sang Jordan, magpundo sila sa tubig.”

9 Gani gintawag ni Josue ang mga tawo, “Dali kamo, kay sugiran ko kamo kon ano ang ginsiling sang Ginoo nga inyo Dios. 10 Karon mahibaluan ninyo nga nagaupod sa inyo ang buhi nga Dios, kay ipatabog gid niya sa inyo ang mga Canaanhon, Hithanon, Hivhanon, Periznon, Girgashnon, Amornon kag mga Jebusnon. 11 Siguraduhon ninyo nga ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo nga nagagahom sa bilog nga kalibutan magauna sa inyo samtang nagatabok kamo sa Suba sang Jordan. 12 Gani karon, magpili kamo sang dose ka tawo, isa sa kada tribo sang Israel. 13 Kon mag-ubog na gani ang mga pari nga nagadala sang Kahon sang Ginoo nga nagagahom sa bilog nga kalibutan, mauntat ang pag-ilig sang Suba sang Jordan. Ang tubig sini halin sa ibabaw magapundo sa isa ka lugar.”

14-15 Tig-alani sadto kag nagabaha ang suba. Naghalin ang mga tawo sa ila mga kampo para magtabok sa suba. Nagauna sa ila ang mga pari nga nagadala sang Kahon sang Kasugtanan. Pag-ubog gid sang mga pari sa suba, 16 nag-untat dayon sa pag-ilig ang tubig. Nagpundo ang tubig sa isa ka lugar nga ginatawag nga Adam—isa ka banwa malapit sa Zaretan. Wala gid sing tubig nga nag-ilig pakadto sa Patay nga Dagat,* gani nakatabok ang mga tawo sa lugar nga malapit sa Jerico. 17 Nagtindog sa tunga sang nagmala nga suba ang mga pari nga nagadala sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo samtang nagatabok ang tanan nga katawhan sang Israel. Wala sila maghalin didto hasta nakatabok ang tanan.

4

Nagpatindog ang mga Israelinhon sang Monumento

1 Sang nakatabok na ang tanan nga katawhan sang Israel sa Suba sang Jordan, nagsiling ang Ginoo kay Josue, 2 “Magpili ka sang dose ka tawo, isa sa kada tribo, 3 kag sugua sila nga magkuha ang kada isa sa ila sang isa ka bato sa tunga sang suba, didto mismo sa ginatindugan sang mga pari. Dayon dal-on nila ini sa lugar nga inyo tineran karon nga gab-i.”

4 Gani gintawag ni Josue ang dose ka tawo nga iya ginpili halin sa kada tribo sang Israel, kag ginsilingan, 5 “Kadto kamo sa tunga sang suba, sa atubangan sang Kahon sang Ginoo nga inyo Dios. Ang kada isa sa inyo magkuha kag magpas-an sang isa ka bato para sa tagsa ka tribo sang Israel 6 kag tumpukon dayon ninyo para mangin isa ka monumento bilang handumanan sa ginhimo sang Ginoo. Sa ulihi, kon magpamangkot sa inyo ang inyo mga kabataan kon ano ang buot silingon sang sini nga mga bato, 7 sugiran ninyo sila nga nag-untat sa pag-ilig ang Suba sang Jordan sang gintabok ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. Ini nga mga bato isa ka handumanan para sa katawhan sang Israel hasta san-o.”

8 Gintuman sang dose ka Israelinhon ang ginsugo sa ila ni Josue. Suno sa ginsiling sang Ginoo kay Josue, nagkuha sila sang dose ka bato sa tunga sang suba, isa ka bato para sa kada tribo sang Israel. Gindala nila ang mga bato sa ila gintineran kag ginbutang didto. 9 Nagbutang man si Josue sang dose ka bato sa tunga sang suba, sa lugar nga gintindugan mismo sang mga pari nga nagdala sang Kahon sang Kasugtanan. Hasta subong didto pa ato nga mga bato. 10 Nagpabilin nga nagatindog sa tunga sang suba ang mga pari hasta nga natuman sang mga tawo ang tanan nga ginsugo sang Ginoo kay Josue, nga suno man sa ginsugo ni Moises kay Josue.

11 Sang nakatabok na sila tanan, gintabok man sang mga pari ang Kahon sang Ginoo. Kag nag-una liwat ang mga pari sa mga tawo.* 12 Nakatabok man kag nag-una sa mga tawo ang mga lalaki nga armado halin sa tribo ni Reuben, Gad, kag katunga sang tribo ni Manase, suno sa ginsugo ni Moises sa ila. 13 Ining 40,000 ka armado nga mga lalaki nag-agi sa presensya sang Ginoo† kag nagkadto sa kapatagan sang Jerico para magpakig-away.

14 Sa sina nga adlaw, ginpadunggan sang Ginoo si Josue sa atubangan sang mga Israelinhon. Kag gintahod si Josue sang mga tawo sa bilog niya nga kabuhi pareho sang ginhimo sang mga tawo kay Moises.

15 Nagsiling ang Ginoo kay Josue, 16-17 “Sugua ang mga pari nga nagadala sang Kahon sang Kasuguan‡ nga maghalin na sila dira sa tunga sang Suba sang Jordan.” Kag gintuman ato ni Josue. 18 Gani naghalin ang mga pari sa suba nga dala ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. Paglapak pa lang nila sa higad, nag-ilig liwat ang suba kag nag-awas ang tubig pareho sadto.

19 Ang pagtabok sang mga Israelinhon sa Suba sang Jordan natabo sang ikanapulo nga adlaw sang nahauna nga bulan. Dayon nagkampo ang mga Israelinhon sa Gilgal, sa east sang Jerico. 20 Didto ginplastar ni Josue ang dose ka bato nga ginpakuha niya sa Suba sang Jordan. 21 Nagsiling si Josue sa mga Israelinhon, “Sa ulihi, kon magpamangkot sa inyo ang inyo mga kabataan kon ano ang buot silingon sini nga mga bato, 22 sugiran ninyo sila nga naglakat ang mga Israelinhon sa mamala nga duta sang magtabok sila sa Suba sang Jordan. 23 Sugiran ninyo sila nga ginpamala sang Ginoo nga inyo Dios ang Suba sang Jordan hasta nga nakatabok kamo pareho sang ginhimo niya sa Mapula nga Dagat hasta nga nakatabok kami. 24 Ginhimo niya ini para kilalahon sang tanan nga tawo sa kalibutan nga gamhanan gid ang Ginoo, kag para magtahod kamo permi sa Ginoo nga inyo Dios.”

5

Ang Pagtuli

1 Nabalitaan sang tanan nga hari nga Amornon sa west sang Jordan kag sang tanan nga hari nga Canaanhon sa baybayon sang Dagat sang Mediteraneo kon paano nga ginpamala sang Ginoo ang Suba sang Jordan sang magtabok ang mga Israelinhon. Gani hinadlukan sila kag nadulaan sang kaisog sa pagpakig-away sa mga Israelinhon.

2 Sadto nga tion, nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Maghimo ka sang mga sundang halin sa matig-a gid nga bato,* kag tulia ang mga Israelinhon.” (Ikaduha na ini nga tion nga ginpangtuli ang mga Israelinhon nga wala matuli.) 3 Gani naghimo si Josue sang mga sundang, kag ginpangtuli ang mga Israelinhon didto sa Bukid sang Gintulian.

4-6 Amo ini ang rason kon ngaa ginpangtuli ni Josue ang mga lalaki: Sang naghalin ang mga Israelinhon sa Egypt, ang tanan nga lalaki natuli na. Pero ang mga nagkalatawo sa sulod sang 40 ka tuig nga pagpanglakaton nila sa kamingawan wala matuli. Kag sadto nga tion, ang mga lalaki nga ara na sa husto nga edad sa pagpakig-away nagkalamatay tungod wala sila nagtuman sa Ginoo. Ginsilingan sila sang Ginoo nga indi gid nila makita ang maayo kag mapatubason nga duta† nga iya ginpromisa sa ila mga katigulangan nga ihatag sa aton. 7 Ang ila mga kabataan nga lalaki nga nagbulos sa ila ang gintuli ni Josue, tungod kay ini sila wala matuli sang panahon nga nagpanglakaton sila. 8 Matapos sila napangtuli, nagpabilin sila sa ila kampo hasta nga nagpali ang ila mga pilas.

9 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Ginkuha ko sa inyo subong ang kahuluy-an sang inyo pagkaulipon sa Egypt.” Gani ang lugar nga ato ginatawag nga Gilgal‡ hasta subong.

10 Samtang nagakampo pa ang mga Israelinhon sa Gilgal, sa kapatagan sang Jerico, ginsaulog nila ang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Ginhimo nila ini sang gab-i sang ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan. 11 Pagkaaga, nagkaon sila sang mga patubas sang sadto nga duta: sinanlag nga uyas kag tinapay nga wala sing inugpahabok. 12 Halin sadto nag-untat ang paghulog sang manna, kag wala na sing manna ang mga Israelinhon. Ang ila pagkaon halin sadto nga tuig amo na ang mga patubas sang duta sang Canaan.

13 Samtang didto si Josue malapit sa Jerico, hinali lang nga may nakita siya nga tawo nga nagatindog sa iya atubangan nga nagauyat sang espada. Ginpamangkot siya ni Josue, “Soldado ka bala namon ukon kaaway?” 14 Nagsabat ang tawo, “Indi ninyo ako soldado ukon kaaway. Nagkadto ako diri bilang kumander sang mga soldado sang Ginoo.” Naghapa si Josue sa pagtahod sa iya kag nagpamangkot, “Sir, ano ang gusto mo nga ipahimo sa akon nga imo alagad?” 15 Nagsabat ang kumander sang mga soldado sang Ginoo, “Ubaha ang imo sandalyas, kay balaan nga lugar ang imo ginatindugan. Kag gintuman ni Josue ang ginsugo sa iya.”

6

Ang Pagkalaglag sang Jerico

1 Ginsiradhan gid sing maayo ang Jerico sang mga nagaestar didto tungod sang mga Israelinhon. Wala sing may makasulod ukon makaguwa nga mga tawo sa banwa. 2 Nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Ipasakop ko sa inyo ang Jerico pati ang iya hari kag mga soldado. 3 Ikaw kag ang imo mga soldado maglibot sa banwa sing makaisa kada adlaw, sa sulod sang anom ka adlaw. 4 Paunahon mo sa Kahon sang Kasugtanan ang pito ka pari nga ang kada isa sa ila may dala nga budyong. Sa ikapito nga adlaw, maglibot kamo sa banwa sing makapito ka beses, upod sa mga pari nga nagapatunog sang ila mga budyong. 5 Kon mabatian na gani ninyo ang malawig nga tunog sang ila budyong, magsinggit kamo tanan sing tudo gid. Dayon mawasak ang pader sang banwa kag makasulod kamo tanan nga wala sing sablag.”

6 Gani gintawag ni Josue nga anak ni Nun ang mga pari kag ginsilingan, “Dal-a ninyo ang Kahon sang Kasugtanan. Mag-una ang pito sa inyo nga ang kada isa may dala nga budyong.” 7 Kag ginsilingan man niya ang mga tawo, “Maglakat na kamo. Libuti ninyo ang banwa. Ang iban nga mga soldado mag-una sa pito ka pari sa atubangan sang Kahon sang Ginoo.”

8 Suno sa ginsiling ni Josue, nag-una ang pito ka pari sa Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo kag ginapatunog nila ang ila mga budyong. 9 Ang iban nga mga soldado nagauna sa sini nga mga pari, kag ang iban pa gid nagasunod sa Kahon. Wala gid sing untat ang pagtunog sang mga budyong. 10 Pero ginsilingan ni Josue ang mga tawo nga indi magsinggit ukon maggahod kon indi pa siya magmando nga magsinggit. 11 Suno sa ginsugo ni Josue, ginlibot nila sa banwa sing makaisa ang Kahon sang Ginoo. Pagkatapos nagbalik sila sa ila kampo kag didto nagtulog pagkagab-i.

12 Pagkaaga, aga pa gid nga nagbangon si Josue. Gindala liwat sang mga pari ang Kahon sang Ginoo, 13 kag ang pito sa ila nagauna gihapon sa Kahon sang Ginoo nga nagapatunog sang ila mga budyong. Kag amo man gihapon ang ginhimo sang mga soldado—ang iban sa ila sa una sang Kahon sang Ginoo kag ang iban sa likod, samtang padayon nga ginapatunog ang mga budyong. 14 Sa sining ikaduha nga adlaw, ginlibot nila liwat sing makaisa ang banwa, kag pagkatapos, nagbalik sila sa ila kampo. Amo ato ang ila ginhimo sa sulod sang anom ka adlaw.

15 Sang ikapito nga adlaw, nagbangon sila sang kaagahon kag naglibot sa banwa sing pito ka beses, sa amo man gihapon nga paagi. Amo lang ato nga adlaw nga naglibot sila sa banwa sing pito ka beses. 16 Sa ikapito na nila nga paglibot, ginpatunog sang mga pari ang ila mga budyong kag ginsugo ni Josue ang mga tawo nga magsinggit. Kag nagsiling si Josue, “Ginahatag na sang Ginoo sa aton ini nga banwa! 17 Ang bilog nga banwa kag ang tanan nga ara dira laglagon sing bug-os bilang halad sa Ginoo. Si Rahab lang nga nagabaligya sang iya lawas kag ang bilog niya nga panimalay ang pagaluwason tungod kay gintago niya ang aton mga espiya. 18 Indi gid kamo magkuha sang bisan ano nga butang nga ginhalad na sing bug-os sa Ginoo. Kon magkuha kamo sang bisan ano, malaglag gid kamo, kag kamo ang mangin kabangdanan kon may kalaglagan nga mag-abot sa Israel. 19 Ang tanan nga butang nga hinimo halin sa pilak, bulawan, saway, ukon salsalon iseparar para sa Ginoo, kag dapat ibutang ini sa talaguan sang manggad sang Ginoo.”

20 Ginpatunog sang mga pari ang ila mga budyong, kag nagsinggit sing tudo ang mga Israelinhon sang nabatian nila ini. Nawasak gid ang mga pader sang banwa kag nagsalakay sila. Nakasulod sila nga wala sing sablag, kag gin-agaw nila ang banwa. 21 Ginhalad nila sing bug-os sa Ginoo ang banwa paagi sa pagpamatay sang mga lalaki kag babayi, tigulang kag bata, kag pati mga baka, karnero, kanding kag mga donkey.

22 Ginsugo ni Josue ang duha ka tawo nga nagpang-espiya sa duta sang Jerico, “Kadtui ninyo ang balay sang babayi nga nagabaligya sang iya lawas, kag paguwaa ninyo siya kag ang bilog niya nga panimalay suno sa inyo ginpromisa sa iya.”

23 Gani naglakat sila nga duha kag gindala nila paguwa si Rahab, kaupod ang iya amay, iloy, mga utod kag ang tanan nga sakop sang iya panimalay. Ginpaguwa nila sila tanan kag ginpatiner sa guwa sang kampo sang Israel. 24 Ginsunog nila ang bilog nga banwa kag ang tanan nga ara dira luwas lang sa mga butang nga hinimo halin sa pilak, bulawan, saway, kag salsalon. Ginpanguha nila ini para ibutang sa talaguan sang manggad sang Ginoo. 25 Pero ginluwas ni Josue si Rahab kag ang iya panimalay tungod kay gintago niya ang mga lalaki nga ginsugo ni Josue nga magpang-espiya sa Jerico. Hasta subong ang iya mga kaliwat nagaestar sa Israel.

26 Sadto nga tion, ginpaandaman ni Josue ang mga Israelinhon: “Pakamalauton sang Ginoo ang bisan sin-o nga magtinguha sa pagpatindog liwat sang sini nga banwa sang Jerico. Ang magpatukod sang pundasyon sini mapatyan sang kamagulangan nga anak. Ang magpaobra sang mga puwertahan sini mapatyan sang kamanghuran nga anak.”

27 Ang Ginoo nag-upod gid kay Josue, kag ang iya kabantog naglapnag sa bilog nga duta.

7

Ang Sala ni Acan

1 Pero ginlapas gid sang mga Israelinhon ang sugo sang Ginoo nga indi magkuha sang bisan ano nga ginhalad na sing bug-os sa Ginoo. Nagkuha si Acan sang mga butang nga indi dapat kuhaon, gani puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa ila. Si Acan nga ini anak ni Carmi. Si Carmi anak ni Zabdi. Si Zabdi anak ni Zera. Ini sila sakop sang tribo ni Juda.

2 Halin didto sa Jerico nagsugo si Josue sang mga tawo nga magpang-espiya sa Ai, isa ka banwa sa east sang Betel, nga malapit sa Bet Aven. Gani naglakat ang mga tawo sa pagpang-espiya. 3 Pagbalik nila, nagsiling sila kay Josue, “Indi kinahanglan nga magsalakay kita tanan sa Ai, kay diutay man lang ang mga pumuluyo sini. Magpadala ka lang sang 2,000 ukon 3,000 ka tawo sa pagsalakay sini.” 4 Gani mga 3,000 ka Israelinhon ang nagsalakay sa Ai, pero ginpaisol sila sang mga taga-Ai. 5 Ginlagas sila halin sa puwertahan sang banwa hasta sa Shebarim,* kag mga 36 sa ila ang nagkalamatay samtang nagapadulhog sila sa kabukiran. Gani nadulaan sang kaisog ang mga Israelinhon kag hinadlukan sila.

6 Tungod sa kasubo, gin-gisi ni Josue kag sang mga manugdumala sang Israel ang ila mga bayo kag ginbutangan sing yab-ok ang ila mga ulo, kag naghapa sila sa atubangan sang Kahon sang Ginoo hasta maggab-i. 7 Nagsiling si Josue, “O Ginoong Dios, ngaa ginpatabok mo pa kami sa Suba sang Jordan kon ipapierdi mo man lang kami sa mga Amornon? Maayo pa nga nagpabilin na lang kami sa pihak sang Jordan. 8 Ginoo, ano ang masiling ko karon nga nag-isol ang mga Israelinhon sa ila mga kaaway? 9 Mabalitaan ini sang mga Canaanhon kag sang iban pa nga taga-diri, kag libutan nila kami kag pamatyon. Ti, ano ang himuon mo para maprotektaran ang imo dungog?”

10 Nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Magtindog ka! Ngaa nga nagahapa ka? 11 Nakasala ang Israel; ginlapas nila ang akon kasugtanan. Nagkuha sila sang mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon. Ginkawat nila ini, nagbutig sila parte sini, kag ginsimpon nila ini sa ila mga pagkabutang. 12 Amo ini ang kabangdanan kon ngaa indi sila makabato sa ila mga kaaway. Nagpalagyo sila sa ila mga kaaway, kay sila mismo laglagon man bilang halad sing bug-os sa akon. Indi na ako mag-upod sa inyo kon indi ninyo paglaglagon ang mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon.†

13 “Magtindog ka kag silinga ang mga tawo nga magpakatinlo sila para sa buwas tungod kay ako, ang Ginoo nga Dios sang Israel, nagasiling: ‘Kamo nga mga Israelinhon, may gintago kamo nga mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon. Indi kamo makabato sa inyo mga kaaway mintras indi makuha ini nga mga butang sa inyo. 14 Gani buwas sa aga, magpalapit kamo sa akon suno sa inyo tribo. Ang tribo nga itudlo ko nga nakasala magpalapit suno sa ila kaliwat. Ang kaliwat nga itudlo ko nga nakasala magpalapit suno sa ila pamilya. Kag ang pamilya nga itudlo ko nga nakasala magpalapit suno sa tagsa ka tawo. 15 Ang tawo nga itudlo ko nga nagtago sang mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon pagasunugon kaupod sang iya pamilya kag sang tanan niya nga pagkabutang. Kay ginlapas niya ang akon kasugtanan, kag naghimo siya sang makahuluya nga butang sa Israel.’ ”

16 Pagkaaga, aga pa ginpapalapit ni Josue sa Ginoo ang mga Israelinhon suno sa ila tribo. Kag ang ginpili sa ila amo ang tribo ni Juda. 17 Ginpapalapit niya ang mga kaliwat ni Juda, kag ang ginpili sa ila amo ang mga kaliwat ni Zera. Ginpapalapit niya ang mga kaliwat ni Zera, kag ang ginpili sa ila amo ang pamilya ni Zabdi.‡ 18 Ginpapalapit niya ang pamilya ni Zabdi, kag ang ginpili amo si Acan. (Si Acan anak ni Carmi. Si Carmi anak ni Zabdi. Kag si Zabdi anak ni Zera sang tribo ni Juda.)

19 Nagsiling si Josue kay Acan, “Anak, padunggi ang Ginoo, ang Dios sang Israel; magsugid ka sing matuod sa iya atubangan. Ano ang ginhimo mo? Indi ini pagtagua sa akon.”

20 Nagsabat si Acan, “Nakasala matuod ako sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Amo ini ang akon ginhimo: 21 Sa mga butang nga naagaw ta, may nakita ako nga isa ka matahom nga bayo nga halin sa Babilonia, pilak nga mga duha ka kilo kag tunga, kag isa ka barita nga bulawan nga mga tunga sa kilo. Naibog gid ako sa sini nga mga butang, gani ginkuha ko. Ginlubong ko ini sa duta sa sulod sang akon tolda. Ang pilak ara sa idalom gid.”

22 Gani nagsugo si Josue sang mga tawo nga magdalagan sa tolda ni Acan. Kag didto nakita nila ang mga butang nga ginlubong, ang pilak ara gid man sa idalom sini. 23 Gindala nila ini kay Josue kag sa tanan nga Israelinhon, kag ginplastar sa presensya sang Ginoo.

24 Dayon gindala ni Josue kag sang tanan nga Israelinhon si Acan sa Kapatagan sang Acor, pati ang pilak, ang bayo, ang barita nga bulawan, ang iya kabataan, ang iya mga baka, mga donkey, mga karnero, tolda, kag ang tanan niya nga pagkabutang. 25 Nagsiling si Josue kay Acan, “Ngaa nagdala ka sang kagamo sa amon? Ti, karon padal-an ka man sang Ginoo sang kagamo.”

Ginbato dayon sang mga Israelinhon si Acan hasta nga napatay. Ginbato man nila ang iya pamilya kag ginsunog ang iya mga pagkabutang. 26 Pagkatapos gintabunan nila si Acan sang mga bato. Ara pa ining mga bato hasta subong. Kag ang ato nga lugar ginatawag nga Kapatagan sang Acor§ hasta subong.

Dayon nadula ang kaakig sang Ginoo.

8

Ang Pag-agaw kag Paglaglag sang Ai

1 Karon, nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Indi ka magkahadlok ukon magkaluya. Tipuna ang tanan mo nga soldado kag salakaya liwat ang Ai, kay itugyan ko sa imo mga kamot ang hari sang Ai, ang iya katawhan, ang iya banwa kag ang iya mga duta. 2 Himuon ninyo sa Ai kag sa iya hari ang ginhimo ninyo sa Jerico kag sa iya hari; pero sa sini nga tion, kuhaon ninyo ang ila mga pagkabutang kag mga kasapatan para sa inyo kaugalingon. Magpreparar kamo kag ambusa ninyo sila sa likod sang banwa.”

3 Gani nagpreparar si Josue kag ang tanan niya nga mga soldado sa pagsalakay sa Ai. Nagpili si Josue sang 30,000 ka soldado nga maayo gid magpakig-away kag ginpalakat sang gab-i. 4 Amo ini ang bilin ni Josue sa ila: “Panago kamo sa likod sang banwa, pero indi lang gid kamo magpalayo. Magpreparar kamo sa pagsalakay sa bisan ano nga oras. 5 Ako kag ang akon mga kaupod magasalakay sa atubangan. Kon magguwa na gani sila sa pagpakig-away sa amon, mapalagyo kami, pareho sa natabo sang una. 6 Magahunahuna sila nga nahadlok kami pareho sadto, gani lagson nila kami hasta nga makapalayo sila sa banwa. 7 Dayon magguwa kamo sa inyo ginapanaguan kag agawon ang banwa. Ihatag ini sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. 8 Kon maagaw na ninyo ang banwa, sunuga ninyo ini suno sa sugo sang Ginoo. Siguruhon ninyo nga matuman gid ninyo ini.” 9 Dayon ginpalakat sila ni Josue, kag nagpanago sila sa west sang Ai, sa tunga-tunga sang Ai kag Betel. Kag sila ni Josue ya nagpabilin sa kampo sadto nga gab-i.

10 Pagkasunod nga adlaw, aga pa gid nga gintipon ni Josue ang iya mga tinawo. Ginpangunahan niya kag sang mga pangulo sang Israel ang mga tawo sa ila nga pagkadto sa Ai. 11 Nakaabot sila sa lugar nga nagaatubang sa banwa, sa north sini, kag didto nagpatindog sila sang mga tolda. May pulopatag nga nagaseparar sa ila kag sa Ai. 12 Nakapadala na nga daan si Josue sang 5,000 ka soldado sa pag-ambus sang banwa sa west sini, sa tunga-tunga sang Ai kag Betel. 13 Gani amo ini ang pagkaplastar sang mga soldado: ang iban nga mga soldado ara sa north sang banwa, kag ang iban pa gid ara sa west sini.

Sadto nga gab-i nagkadto sila ni Josue sa kapatagan. 14 Sang makita sang hari sang Ai sila ni Josue, nagdali-dali siya guwa kag ang iya mga tinawo sa banwa aga pa, kag nagkadto sa lugar nga nagaatubang sa Kapatagan sang Jordan* sa pagpakig-away sa Israel. Wala sila nakahibalo nga may magsalakay sa ila halin sa likod sang banwa. 15 Si Josue kag ang iya mga tinawo nagpakuno-kuno nga napierdi sila kag nagpulopalagyo pakadto sa kamingawan. 16 Gani ginlagas sila sang tanan nga kalalakihan sang Ai hasta nga nag-amat-amat sila palayo sa banwa. 17 Tanan nga lalaki sa Ai, pati sa Betel, naglagas sa mga Israelinhon, gani wala sing may nabilin nga manugdepensa sa banwa.

18 Nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Itudlo ang imo bangkaw sa Ai kag ihatag ko ini sa inyo.” Gani gintudlo ni Josue ang iya bangkaw sa Ai. 19 Pagkahimo niya sini, nagguluwa dayon ang mga tinawo niya nga nagapalibot sa banwa. Ginsulod nila kag gin-agaw ang banwa kag gindali-dali sunog. 20 Sang magbalikid ang mga taga-Ai, nakita nila nga nagatub-ok ang aso halin sa banwa. Wala na sila sing may madalaganan, kay gulpi lang sila nga gin-atubang sang mga Israelinhon nga ginalagas nila sa kamingawan. 21 Kay sang pagkakita ni Josue kag sang iya mga tinawo nga nakasulod na sa banwa ang ila mga kaupod kag ginasunog na nila ini, nagliso sila kag ginsalakay ang mga taga-Ai. 22 Nagsalakay man ang mga Israelinhon nga nagsulod sa banwa, gani natung-an ang mga taga-Ai. Ginpatay sila tanan; wala sing may nakapalagyo ukon may nabilin nga buhi sa ila, 23 luwas lang sa ila hari. Ginbihag siya kag gindala kay Josue.

24 Sang maubos nila pamatay ang tanan nga taga-Ai nga naglagas sa ila sa mga uma kag kamingawan, nagbalik sila sa banwa kag ginpamatay man ang tanan nga nabilin didto. 25 Sadto nga adlaw, napatay ang tanan nga pumuluyo sang Ai—12,000 tanan, lalaki kag babayi. 26 Wala mag-untat si Josue sa pag-untay sang bangkaw hasta nga nalaglag niya sing bug-os† ang tanan nga taga-Ai. 27 Ginpanguha sang mga Israelinhon ang mga kasapatan kag mga pagkabutang sa banwa, suno sa ginsiling sang Ginoo kay Josue. 28 Pagkatapos ginpasunog ni Josue ang bug-os nga Ai, kag wala na ini mapatindog liwat. Hasta subong wala na sing may nagaestar didto. 29 Ginpabitay ni Josue ang hari sa kahoy kag ginpabay-an didto hasta maghapon. Pagsalop sang adlaw, ginpakuha niya ang bangkay kag ginpahaboy sa guwa sang puwertahan sang banwa. Gintampukan nila ini sang mga bato, kag hasta subong makita pa ini nga mga bato.

Ginbasa ang Kasuguan sa Bukid sang Ebal

30 Karon, nagpahimo si Josue sang halaran sa Bukid sang Ebal para sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 31 Ginpahimo niya ini suno sa sugo ni Moises, nga alagad sang Ginoo, sa mga Israelinhon. Ini nga sugo nasulat sa Libro sang Kasuguan ni Moises, kag amo ini ang ginasiling didto: “Maghimo ka sang halaran nga bato nga wala masapsapi ukon makortihan sang gamit nga salsalon.” Sa ibabaw sang halaran naghalad sila sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon. 32 Sa atubangan sang mga Israelinhon, ginkopya ni Josue sa mga bato‡ ang kasuguan nga ginsulat ni Moises. 33 Ang tanan nga Israelinhon, upod sang ila mga pangulo, mga opisyal, kag mga manughukom, pati ang mga pangayaw, nagtindog sa duha ka grupo nga nagaatubangay. Ang isa ka grupo nagatalikod sa Bukid sang Gerizim kag ang isa pa gid nagatalikod sa Bukid sang Ebal. Sa ila tunga nagatindog ang mga pari nga mga kaliwat ni Levi nga nagatuwang sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. Si Moises nga alagad sang Ginoo nagsugo sa ila sadto anay sa paghimo sini sa tion nga batunon nila ang bendisyon.

34 Ginbasa dayon ni Josue ang Libro sang Kasuguan, pati ang pagpakamaayo kag ang pagpakamalaot nga nasulat diri. 35 Isa-isa nga ginbasa ni Josue ang mga sugo ni Moises sa atubangan sang bilog nga komunidad sang Israel, lakip na ang mga babayi, kabataan, kag mga pangayaw nga nagaestar upod sa ila.

9

Gintunto sang mga Taga-Gibeon ang mga Israelinhon

1 Karon, nabatian sang tanan nga hari sa west sang Jordan ang pagpangdaog sang mga Israelinhon. (Ini amo ang mga hari sang mga Hithanon, Amornon, Canaanhon, Periznon, Hivhanon, kag mga Jebusnon. Nagaestar sila sa mga kabukiran, sa mga bulobukid sa west,* kag sa baybayon sang Dagat sang Mediteraneo hasta sa Lebanon.) 2 Nagtipon sila tanan sa pagpakig-away kay Josue kag sa Israel.

3 Pero sang mabatian sang mga taga-Gibeon ang ginhimo ni Josue sa Jerico kag sa Ai, 4 nagpangita sila sang paagi sa pagtunto kay Josue. Nagpadala sila kay Josue sang mga tawo nga may mga karga sa mga donkey nga daan nga mga sako kag daan nga mga panit nga suludlan sang bino nga gision kag tukapon. 5 Nagsuksok ini nga mga tawo sang daan nga mga bayo kag daan kag tukapon nga mga sandalyas, kag nagbalon sang matig-a kag nagakapudpod nga mga tinapay. 6 Dayon nagkadto sila kay Josue sa kampo sang Israel sa Gilgal kag nagsiling sa iya kag sa mga Israelinhon, “Nagkadto kami diri halin sa malayo nga lugar sa pagpangabay sa inyo nga maghimo kamo sang kasugtanan sa amon nga indi ninyo pag-anhon ang amon katawhan.” 7 Pero nagsabat ang mga Israelinhon, “Basi taga-diri lang kamo malapit sa amon. Gani indi kami puwede nga maghimo sang kasugtanan sa inyo.” 8 Nagpakitluoy sila kay Josue, “Handa kami sa pag-alagad sa inyo.” Nagpamangkot si Josue sa ila, “Sin-o kamo kag diin kamo naghalin?” 9 Nagsabat sila, “Halin kami sa malayo gid nga lugar. Nagkadto kami diri kay nabatian namon ang parte sa Ginoo nga inyo Dios. Nabatian namon ang tanan nga ginhimo niya sa Egypt, 10 kag sa duha ka hari nga Amornon sa east sang Jordan. Ini nga mga hari amo sila ni Haring Sihon sang Heshbon, kag si Haring Og sang Bashan nga nagaestar sa Ashtarot. 11 Gani ginsugo kami sang amon mga manugdumala kag mga kasimanwa nga magpreparar sang mga balon nga pagkaon kag magkadto diri sa pagpakigkita sa inyo para silingon kamo nga handa kami sa pag-alagad sa inyo, basta maghimo lang kamo sang kasugtanan sa amon nga indi ninyo kami pag-anhon. 12 Tan-awa bala ang amon tinapay, mainit pa ini paghalin namon, pero subong matig-a na kag nagakapudpod. 13 Ining mga panit nga suludlan bag-o pa ini sang ginpuno namon sang bino, pero tan-awa bala, gision na. Ang amon mga bayo kag mga sandalyas nagdaan na tungod sa malawig gid nga pagpanglakaton.”

14 Ginbaton† sang mga Israelinhon ang ila pagkaon. Pero wala sila nagpamangkot sa Ginooparte sini. 15 Naghimo si Josue sang kasugtanan sa ila nga indi niya sila pag-anhon ukon pagpatyon. Kag ginsumpaan ini sang mga pangulo sang komunidad sang Israel.

16 Tatlo ka adlaw pagkatapos sang paghimo nila sang kasugtanan, nabatian sang mga Israelinhon nga malapit lang gali sa ila ang ginaestaran sang sadto nga mga tawo. 17 Gani naglakat ang mga Israelinhon, kag sa tapos ang tatlo ka adlaw nakaabot sila sa mga banwa nga ginaestaran sang sadto nga mga tawo. Ini nga mga banwa amo ang Gibeon, Kefira, Beerot, kag Kiriat Jearim. 18 Pero wala magsalakay ang mga Israelinhon sa ila tungod kay ang mga pangulo sang komunidad may ginsumpaan na nga kasugtanan sa ila sa ngalan sang Ginoo, ang Dios sang Israel.

Nagreklamo ang bilog nga komunidad sa ila mga pangulo, 19 pero nagsabat ang tanan nga pangulo, “May ginsumpaan na kita sa ila sa ngalan sang Ginoo, ang Dios sang Israel, gani karon indi kita makatandog sa ila. 20 Amo na lang ini ang aton himuon: Indi ta sila pagpatyon kay basi pa kon silutan kita sang Dios tungod sa aton ginsumpa sa ila. 21 Pabay-i ninyo sila nga mabuhi. Pero himuon ta sila nga manugkahoy kag manugsag-ob para sa bilog nga komunidad.” Kag amo ini ang natabo sa mga taga-Gibeon suno sa ginsiling sang mga pangulo parte sa ila.

22 Ginpatawag ni Josue ang mga taga-Gibeon kag ginsilingan, “Ngaa gintunto ninyo kami? Ngaa nagsiling kamo nga halin pa kamo sa malayo gid nga lugar, nga taga-diri man lang gali kamo malapit sa amon? 23 Tungod sa inyo ginhimo ginapakamalaot kamo sang Dios: Sugod subong, magaalagad kamo bilang manugkahoy kag manugsag-ob para sa balay sang akon Dios.” 24 Nagsabat sila kay Josue, “Ginhimo namon ini tungod nga nahadlok kami nga basi patyon ninyo kami. Kay nabatian gid namon nga ginsugo sang Ginoo nga imo Dios si Moises nga iya alagad nga maghatag sa inyo sini nga mga duta kag magpamatay sang tanan nga nagaestar diri. 25 Karon ari kami sa idalom sang imo gahom, pagusto ka kon ano sa imo ang dapat nga himuon sa amon.” 26 Wala gintugutan ni Josue nga patyon sila sang mga Israelinhon. 27 Pero ginhimo niya sila nga mga manugkahoy kag manugsag-ob para sa komunidad kag sa halaran sang Ginoo. Hasta subong ginahimo nila ini nga obra sa lugar nga ginpili sang Ginoonga pagasimbahan sa iya.

10

Napierdi sang Israel ang mga Lugar sa South

1 Nabalitaan ni Haring Adoni Zedek sang Jerusalem nga gin-agaw ni Josue ang Ai kag ginlaglag niya ini sing bug-os* kag ginpatay ang hari sini pareho sang iya ginhimo sa Jerico kag sa hari sini. Nabalitaan man niya nga ang mga taga-Gibeon nagpakig-abyan sa mga Israelinhon kag nagaestar kaupod nila. 2 Nahadlok gid siya kag ang iya katawhan kay nahibaluan nila nga ang Gibeon isa ka gamhanan nga banwa nga may kaugalingon man nga hari. Kag mas dako pa ini sa Ai kag ang mga soldado sini maayo magpakig-away. 3 Gani nagpadala sang mensahi si Adoni Zedek sa kay Haring Hoham sang Hebron, Haring Piram sang Jarmut, Haring Jafia sang Lakish, kag Haring Debir sang Eglon. 4 Amo ini ang iya mensahi: Buligi ninyo ako sa pagsalakay sa Gibeon tungod kay nagpakig-abyan ini kay Josue kag sa mga Israelinhon. 5 Gani nag-isa ining lima ka hari nga Amornon: ang hari sang Jerusalem, Hebron, Jarmut, Lakish, kag Eglon. Gintipon nila ang ila mga soldado kag ginsalakay ang Gibeon.

6 Nagpadala sang mensahi ang mga taga-Gibeon kay Josue didto sa ila kampo sa Gilgal. Siling nila, “Indi kami pagpabay-i nga imo mga alagad. Magkadto kamo gilayon diri kag luwasa kami. Buligi kami kay ginapulihan kami sang tanan nga hari nga Amornon nga nagaestar sa mga kabukiran.” 7 Gani naglakat si Josue kaupod ang tanan niya nga mga soldado, pati ang tanan nga maayo gid magpakig-away. 8 Nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Indi ka magkahadlok sa ila. Ginatugyan ko sila sa imo mga kamot. Wala sing bisan isa sa ila nga makadaog sa imo.”

9 Bilog nga gab-i nga naglakat sila ni Josue halin sa Gilgal, kag ginsalakay nila ang mga kaaway nga wala nakabantay. 10 Ginpasala-sala sang Ginoo ang mga kaaway sang maengkwentro nila ang mga Israelinhon, kag madamo ang ginpamatay sa ila didto sa Gibeon. Ang iban sa ila ginlagas kag ginpamatay sa alagyan pasaka sa Bet Horon hasta sa Azeka kag Makeda. 11 Sige ang lagas sa ila sang mga Israelinhon samtang nagadulhog sila halin sa Bet Horon. Kag sang nagapakadto sila sa Azeka, ginpaulanan sila sang Ginoo sang dalagko nga mga yelo kag nagkalamatay sila. Mas madamo pa ang nagkalamatay sa ila sa yelo sang sa espada sang mga Israelinhon.

12 Sa adlaw nga ginpadaog sang Ginoo ang mga Israelinhon sa mga Amornon, nagpangamuyo si Josue sa Ginoo. Dayon, samtang nagapamati ang mga Israelinhon, nagsiling siya, “Adlaw, magpundo sa ibabaw sang Gibeon! Bulan, magpundo sa ibabaw sang Kapatagan sang Ayalon.” 13 Gani nagpundo ang adlaw kag ang bulan hasta nga napierdi sang mga Israelinhon ang ila mga kaaway.

Ini nga hitabo nasulat sa Libro ni Jashar. Nagpundo ang adlaw sa tunga sang langit, kag wala ini nagsalop sa bilog nga adlaw. 14 Wala pa gid matabo halin sang una kag halin sadto nga nagsabat ang Ginoo sang pangamuyo sang tawo nga pareho sina. Matuod gid nga nagapakig-away ang Ginoo para sa Israel.

15 Dayon nagbalik si Josue kag ang tanan nga Israelinhon sa ila kampo sa Gilgal.

Napatay ang Lima ka Hari sang mga Amornon

16 Nakapalagyo ang lima ka hari kag nagpanago sa kuweba sa Makeda. 17 Pero may nakakita nga didto sila nagapanago, kag ginsugid ini kay Josue. 18 Gani nagsiling si Josue, “Tabuni ninyo sang dalagko nga mga bato ang baba sang kuweba kag paguwardyahi dayon ninyo. 19 Pero indi lang kamo magpundo didto kundi lagsa ninyo kag salakaya ang nabilin nga mga kaaway. Bantayan ninyo sila nga indi makasulod sa ila mga banwa. Kay ipapierdi sila sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios.”

20 Halos naubos pamatay ni Josue kag sang mga Israelinhon ang ila mga kaaway. Pero may ara gid man nga nakaluwas kag nakasulod sa ila napaderan nga mga banwa. 21 Dayon nagbalik sing matawhay ang tanan nga soldado kay Josue sa ila kampo sa Makeda. Halin sadto, wala na sing may nangahas nga maghambal kontra sa mga Israelinhon.

22 Karon, nagmando si Josue, “Abrihi ninyo ang kuweba kag dal-a diri sa akon ang lima ka hari.” 23 Gani ginpaguwa nila sa kuweba ang lima ka hari: ang mga hari sang Jerusalem, Hebron, Jarmut, Lakish, kag Eglon. 24 Sang nadala na ining lima ka hari kay Josue, gintipon ni Josue ang tanan nga Israelinhon kag nagsiling siya sa mga kumander sang iya mga soldado, “Dali kamo, kag tapaki ninyo ang mga liog sining mga hari.” Gani nagpalapit sila kag gintapakan nila ang mga liog sang ato nga mga hari. 25 Nagsiling si Josue sa ila, “Indi kamo magkahadlok ukon magkaluya. Magpakabakod kamo kag magpakaisog. Amo ini ang himuon sang Ginoo sa tanan ninyo nga mga kaaway.” 26 Dayon ginpamatay ni Josue ang lima ka hari kag ginpabitay sa lima ka kahoy hasta maghapon. 27 Sang pagsalop na sang adlaw, ginpakuha ni Josue ang ila mga bangkay kag ginpahaboy sa kuweba nga ila ginpanaguan. Dayon gintabunan sang dalagko nga mga bato ang baba sang kuweba. Ini nga mga bato ara pa hasta subong.

Ginsakop ni Josue ang Iban pa nga mga Lugar sang mga Amornon

28 Sa sadto nga adlaw, ginsakop ni Josue ang Makeda. Ginpamatay niya ang tanan nga pumuluyo sini, pati ang ila hari. Ginlaglag niya ini sing bug-os, kag wala gid sing may nabilin nga buhi. Ginhimo ni Josue sa hari sang Makeda ang ginhimo man niya sa hari sang Jerico.

29 Halin sa Makeda, nagkadto si Josue kag ang mga Israelinhon sa Libna kag ginsalakay nila ini. 30 Gintugyan man sang Ginoo sa ila ang ini nga banwa kag ang hari sini. Ginpamatay nila ang tanan nga pumuluyo sini, kag wala gid sing may nabilin nga buhi. Ginhimo ni Josue sa hari sang Libna ang ginhimo niya sa hari sang Jerico.

31 Halin sa Libna, nagkadto si Josue kag ang mga Israelinhon sa Lakish. Ginlibutan nila ini kag ginsalakay. 32 Gintugyan sang Ginoo ang Lakish sa mga Israelinhon sa ikaduha nga adlaw sang pag-inaway. Pareho sang ila ginhimo sa Libna, ginpamatay nila ang tanan nga pumuluyo sang Lakish. 33 Sang ginasalakay ang Lakish, si Haring Horam sang Gezer kag ang iya mga soldado nagbulig sa Lakish, pero ginpierdi man sila ni Josue, kag wala gid sing may nabilin sa ila nga buhi.

34 Halin sa Lakish, nagkadto si Josue kag ang mga Israelinhon sa Eglon. Ginlibutan man nila ini kag ginsalakay. 35 Sa sina mismo nga adlaw, nasakop nila ang Eglon kag ginpamatay ang tanan nga pumuluyo sini. Ginlaglag nila ini sing bug-os pareho sang ila ginhimo sa Lakish.

36 Halin sa Eglon, nagtaklad si Josue kag ang mga Israelinhon sa Hebron kag ginsalakay ini. 37 Gin-agaw nila ang banwa, kag ginpatay nila ang hari kag ang tanan nga pumuluyo sini, pati ang mga tawo sa mga palibot nga mga baryo nga sakop sang Hebron. Wala gid sing may nabilin nga buhi. Ginlaglag nila sing bug-os ang banwa pareho sang ila ginhimo sa Eglon.

38 Pagkatapos sini, nagbalik si Josue kag ang mga Israelinhon kag nagsalakay sa Debir. 39 Gin-agaw nila ang banwa kag ginpatay ang hari kag ang tanan nga pumuluyo sini, pati ang mga tawo sa palibot nga mga baryo nga sakop sang Debir. Ginlaglag nila ini sing bug-os, kag wala gid sing may nabilin nga buhi. Ang ginhimo nila sa Hebron kag Libna kag sa ila mga hari ginhimo man nila sa Debir kag sa iya hari.

40 Gani nasakop ni Josue ang bilog nga duta—ang mga kabukiran, ang Negev, ang mga bulobukid sa west,† kag ang sa ubos sang mga kabukiran, pati na ang ila mga hari. Ginlaglag nila sing bug-os ang tanan nga pumuluyo sini, kag wala gid sing may nabilin nga buhi. Ginhimo nila ini suno sa sugo sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 41 Nalaglag ni Josue ang mga lugar halin sa Kadesh Barnea hasta sa Gaza, kag halin sa bilog nga duta sang Goshen hasta sa Gibeon. 42 Nasakop ni Josue ini tanan nga duta kag ang ila mga hari sa isa lang ka pagsalakay, kay ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nagbulig sa ila sa pagpakig-away. 43 Pagkatapos nagbalik si Josue kag ang tanan nga Israelinhon sa ila kampo sa Gilgal.

11

Napierdi sang mga Israelinhon ang mga Lugar sa North

1 Sang mabalitaan ni Haring Jabin sang Hazor ang mga pagpangdaog sang mga Israelinhon, nagpadala siya sang mensahi sa kay Haring Jobab sang Madon, sa mga hari sang Shimron kag Acshaf, 2 sa mga hari sa kabukiran sa north, sa mga hari sa Kapatagan sang Jordan* sa south sang Dagat sang Galilea,†sa mga hari sa mga bulobukid sa west, sa mga hari sa Nafot Dor sa west, 3 sa mga hari sang mga Canaanhon sa east kag sa west sang Suba sang Jordan, sa mga hari sang mga Amornon, Hithanon, Periznon, Jebusnon nga nagaestar sa kabukiran, kag sa mga hari sang mga Hivhanon nga nagaestar sa ubos sang Bukid sang Hermon sa duta sang Mizpa. 4 Nag-abot ini tanan nga hari, kaupod sang ila mga soldado nga ang ila kadamuon pareho sa balas sang baybayon. Puwerte man kadamo sang ila mga kabayo kag mga karwahe. 5 Nagtingob ini nga mga hari kag nagkampo sa higad sang Sapa sang Merom sa pagpakig-away sa Israel.

6 Nagsiling ang Ginoo kay Josue, “Indi kamo magkahadlok sa ila, kay buwas sa amo man sini nga oras, pamatyon ko sila tanan para sa Israel. Pamiangon ninyo ang ila mga kabayo, kag sunugon ang ila mga karwahe.” 7 Gani nagsalakay gulpi si Josue kag ang iya mga soldado didto sa Sapa sang Merom. 8 Kag ginpadaog sila sang Ginoo sa ila mga kaaway. Ginlagas nila ang ila mga kaaway hasta sa Dako nga Sidon kag sa Misrefot Maim, kag hasta sa Patag sang Mizpa sa east. Naubos gid nila pamatay ang ila mga kaaway. 9 Dayon ginhimo ni Josue sa ila ang ginsugo sang Ginoo: ginpamiang niya ang ila mga kabayo kag ginpangsunog ang ila mga karwahe.

10 Pagkatapos nagbalik sila ni Josue sa Hazor kag gin-agaw nila ini kag ginpatay ang hari sini. (Sadto nga panahon, ang Hazor amo ang labing gamhanan sa sina nga mga ginharian.) 11 Ginpamatay man nila ang tanan nga pumuluyo sang Hazor. Ginlaglag nila ini sing bug-os,‡ kag wala gid sing may nabilin nga buhi. Kag ang banwa mismo ginsunog nila.

12 Naagaw nila ni Josue ining tanan nga banwa. Ginpamatay nila ang mga pumuluyo sini, pati ang ila mga hari. Ginlaglag nila ini sing bug-os suno sa ginsugo ni Moises nga alagad sang Ginoo. 13 Pero wala pagsunuga sang mga Israelinhon ang mga banwa sa mga bulobukid, luwas lang sa Hazor. 14 Ginpanguha sang mga Israelinhon ang tanan nga pagkabutang kag mga kasapatan sa sini nga mga banwa. Pero ginpamatay nila ang tanan nga pumuluyo sini, kag wala gid sing may nabilin nga buhi. 15 Amo ato ang ginsugo sang Ginoo kay Moises, kag ini ginsugo man ni Moises kay Josue. Gintuman gid ni Josue ang tanan nga ginsugo sang Ginoo kay Moises.

16 Gani nasakop ni Josue ang bug-os nga duta: ang kabukiran, ang tanan nga kadutaan sang Negev, ang tanan nga kadutaan sang Goshen, ang mga bulobukid sa west, ang Kapatagan sang Jordan,§ kag ang mga mataas kag manubo nga mga bukid sang Israel. 17 Ang teritoryo nga nasakop niya nagahalin sa Bukid sang Halak nga pataklad sa Seir hasta sa Baal Gad sa Patag sang Lebanon sa ubos sang Bukid sang Hermon. Gindakop niya kag ginpamatay ang mga hari sang sini nga mga lugar 18 sa tapos sang ila malawig nga pagpakig-away. 19 Wala sing may nagpakig-abyan sa mga Israelinhon luwas lang sa mga Hivhanon nga nagaestar sa Gibeon. Ang iban ya, ginpamierde nila sa inaway. 20 Kay ginpatig-a sang Ginoo ang ila tagipusuon para magpakig-away sila sa mga Israelinhon, kag para malaglag sila sing bug-os kag mapatay nga wala sing luoy-luoy, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

21 Sang sadto man nga tion, ginsalakay ni Josue ang mga kaliwat ni Anak nga nagaestar sa mga kabukiran sang Hebron, Debir, Anab, kag sa tanan nga kabukiran sang Juda kag Israel. Ginlaglag sila ni Josue sing bug-os pati ang ila mga banwa. 22 Wala sing mga kaliwat ni Anak nga nabilin sa teritoryo sang mga Israelinhon, pero may nabilin pa sa ila sa Gaza, sa Gat, kag sa Ashdod.

23 Gani nasakop ni Josue ang bilog nga duta, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises. Ginhatag ini ni Josue sa mga Israelinhon bilang ila palanublion, kag ginpartida nila ini suno sa ila tagsa ka tribo.

Sang sadto nga tion, nauntat na ang inaway sa sina nga duta.

12

Ang mga Hari nga Napierdi sa East sang Jordan

1-2 Nasakop na sang mga Israelinhon ang mga duta sa east sang Jordan, halin sa Arnon nga ililigan sang tubig hasta sa Bukid sang Hermon, lakip na diri ang duta sa east sang Kapatagan sang Jordan.* Amo ini ang mga hari sa sadto nga mga lugar nga ginpierdi sang mga Israelinhon:

Si Sihon nga Amornon nga nagaestar sa Heshbon. Sakop sang iya ginharian ang katunga sang Gilead. Ini halin sa Aroer sa higad sang Arnon nga ililigan sang tubig, kag halin sa tunga sini hasta sa Jabok nga ililigan sang tubig, ang border sang mga Ammonhon. 3 Sakop man niya ang east sang Kapatagan sang Jordan, halin sa Dagat sang Galilea† hasta sa Bet Jeshimot, sa east sang Patay nga Dagat,‡ kag hasta pa gid sa south sa ubos nga parte sang Pisga.

4 Ang ikaduha amo si Og, ang hari sa Bashan. Isa siya sa mga nabilin nga Refaimnon. Nag-estar siya sa Ashtarot kag sa Edrei. 5 Ang sakop sang iya ginharian amo ang Bukid sang Hermon, Saleca, ang bilog nga Bashan hasta sa border sang taga-Geshur kag taga-Maaca, kag ang katunga sang Gilead, hasta sa border sang Heshbon nga ang hari amo si Sihon. 6 Gindaog sila ni Moises, nga alagad sang Ginoo, kag sang mga Israelinhon. Ginhatag ni Moises ang ila duta sa tribo ni Reuben, ni Gad, kag sa katunga sang tribo ni Manase bilang ila palanublion.

Ang mga Hari nga Napierdi sa West sang Jordan

7-8 Nasakop man ni Josue kag sang mga Israelinhon ang mga duta sa west sang Jordan, halin sa Baal Gad sa Patag sang Lebanon hasta sa Bukid sang Halak nga pataklad sa Seir. Ginhatag ni Josue ini nga mga duta sa mga Israelinhon bilang ila palanublion. Ginpartida niya ini suno sa ila tribo. Ini nga mga duta amo ang mga kabukiran, ang mga bulobukid sa west, ang Kapatagan sang Jordan, ang ubos sang mga kabukiran, ang desierto sa south, kag ang Negev. Ginaestaran anay ini sang mga Hithanon, Amornon, Canaanhon, Periznon, Hivhanon, kag mga Jebusnon. Amo ini ang mga hari sa sadto nga mga lugar nga ginpierdi ni Josue kag sang mga Israelinhon:

9 ang hari sang Jerico

ang hari sang Ai (malapit sa Betel)

10 ang hari sang Jerusalem

ang hari sang Hebron

11 ang hari sang Jarmut

ang hari sang Lakish

12 ang hari sang Eglon

ang hari sang Gezer

13 ang hari sang Debir

ang hari sang Geder

14 ang hari sang Horma

ang hari sang Arad

15 ang hari sang Libna

ang hari sang Adulam

16 ang hari sang Makeda

ang hari sang Betel

17 ang hari sang Tapua

ang hari sang Hefer

18 ang hari sang Afek

ang hari sang Lasharon

19 ang hari sang Madon

ang hari sang Hazor

20 ang hari sang Shimron Meron

ang hari sang Acshaf

21 ang hari sang Taanac

ang hari sang Megido

22 ang hari sang Kedesh

ang hari sang Jokneam (sa Carmel)

23 ang hari sang Dor (sa Nafot Dor)

ang hari sang Goim (sa Gilgal)

24 ang hari sang Tirza.

Ang tanan 31 ka mga hari.

13

Ang Duta pa nga Pagaagawon

1 Sang tigulang na katama si Josue, nagsiling ang Ginoo sa iya, “Tigulang ka na gid kag madamo pa nga duta ang kinahanglan nga agawon. 2 Amo pa ini ang mga nabilin: ang tanan nga duta sang mga Filistinhon kag Geshurnon 3 nga sakop sang mga Canaanhon. Ini halin sa suba sang Shihor sa east sang Egypt hasta sa border sang Ekron sa north, kag pati ang lima ka banwa sang mga Filistinhon: ang Gaza, Ashdod, Ashkelon, Gat kag Ekron, kag ang duta sang mga Avimnon 4 sa south; ang tanan nga duta sang mga Canaanhon halin sa Meara, nga iya sang una sang mga Sidonhon, hasta sa Afek nga ara sa border sang duta sang mga Amornon; 5 ang duta sang mga Gebalnon, kag ang bilog nga Lebanon sa east, halin sa Baal Gad sa ubos sang Bukid sang Hermon hasta sa Lebo Hamat; 6 kag pati man ang mga kabukiran halin sa Lebanon hasta sa Misrefot Maim, nga iya sang mga Sidonhon.

“Sa inyo pagsalakay, ako mismo ang magtabog sa mga pumuluyo sang sini nga mga duta. Siguruhon mo nga mapartida ini nga mga duta sa mga Israelinhon bilang ila palanublion, suno sa ginsugo ko sa imo. 7 Partidahon mo ini nga mga duta sa siyam ka tribo kag sa katunga nga tribo ni Manase.”

8 Ang tribo ni Reuben, Gad kag ang katunga nga tribo ni Manase ginhatagan na ni Moises nga alagad sang Ginoo sang ila parte sa east sang Jordan. 9 Ang duta nila halin sa Aroer sa higad sang Arnon nga ililigan sang tubig (lakip na ang banwa sa higad sang sini nga ililigan) pakadto sa bilog nga kapatagan halin sa Medeba hasta sa Dibon. 10 Nagalambot pa gid ini sa tanan nga banwa nga gin-gamhan ni Sihon nga Amornon nga naghari sa Heshbon, hasta sa border sang mga Ammonhon. 11 Nalakip man ang Gilead kag ang mga duta nga ginpuy-an sang mga Geshurnon kag mga Maacatnon, ang bilog nga Bukid sang Hermon, kag ang bilog nga Bashan hasta sa Saleca. 12 Nalakip man ang bilog nga ginharian ni Og nga naghari sa Ashtarot kag sa Edrei. Si Og isa sa mga nabilin sa mga Refaimnon nga ginpierdi ni Moises kag gintabog sa ila mga duta. 13 Pero wala matabog* sang mga Israelinhon ang mga Geshurnon kag ang mga Maacatnon, gani nagaestar gihapon sila upod sa mga Israelinhon hasta subong.

14 Wala paghatagi ni Moises ang tribo ni Levi sang duta nga palanublion. Sa baylo, ang ila pagabatunon amo ang parte sang mga halad nga paagi sa kalayo† nga ginahalad sa Ginoo, ang Dios sang Israel, suno sa ginsiling niya kay Moises.

15 Amo ini ang parte sang duta nga ginhatag ni Moises sa tribo ni Reuben, nga ginpartida suno sa kada pamilya:

16 Halin sa Aroer sa higad sang Arnon nga ililigan sang tubig (lakip na ang banwa sa higad sang sini nga ililigan) hasta sa bilog nga kapatagan sa palibot sang Medeba. 17 Nalakip man ang Heshbon kag ang tanan nga banwa sini sa kapatagan nga amo ang Dibon, Bamot Baal, Bet Baal Meon, 18 Jahaz, Kedemot, Mefaat, 19 Kiriataim, Sibma, Zeret Shahar (nga ara sa bukid sa kapatagan), 20 Bet Peor, ang ubos nga parte sang Pisga, Bet Jeshimot, 21 ang tanan nga banwa sang kapatagan kag ang tanan nga banwa nga sakop ni Sihon nga hari sang mga Amornon nga naghari sa Heshbon. Ginpierdi siya ni Moises pati man ang mga pangulo sang Midian nga sila ni Evi, Rekem, Zur, Hur, kag Reba. Ini sila naghari sa ila mga duta sa idalom sang paggahom ni Haring Sihon. 22 Kaupod sa mga ginpamatay sang mga Israelinhon amo si Balaam nga manugpakot nga anak ni Beor. 23 Ang Suba sang Jordan amo ang border sang tribo ni Reuben. Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga ginhatag sa tribo ni Reuben, nga ginpartida sa kada pamilya.

24 Amo ini ang parte sang duta nga ginhatag ni Moises sa tribo ni Gad, nga ginpartida suno sa kada pamilya:

25 Ang Jazer kag ang tanan nga banwa sang Gilead, kag ang katunga sang duta sang mga Ammonhon hasta sa Aroer nga nagaatubang sa Raba. 26 Nalakip man ang mga duta halin sa Heshbon hasta sa Ramat Mizpa kag Betomin, kag halin sa Mahanaim hasta sa border sang Lo Debar.‡ 27 Ang duta nga nabaton nila sa Kapatagan sang Jordan amo ang Bet Haram, Bet Nimra, Sucot, Zafon, kag ang nabilin sang ginharian ni Haring Sihon sang Heshbon. Ang border sa west amo ang Suba sang Jordan hasta sa Dagat sang Galilea.§ 28 Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga ginhatag sa tribo ni Gad, nga ginpartida suno sa kada pamilya.

29 Amo ini ang parte sang duta nga ginhatag ni Moises sa katunga nga tribo ni Manase, nga ginpartida suno sa kada pamilya:

30 Halin sa Mahanaim hasta sa bilog nga Bashan, ang bilog nga ginharian ni Haring Og sang Bashan, kag ang 60 ka banwa sang Jair nga sakop sang Bashan. 31 Nalakip man ang katunga sang Gilead, kag ang Ashtarot kag Edrei, ang mga banwa sa Bashan nga sa diin nagahari si Og. Amo ato ang duta nga ginhatag sa katunga sang mga kaliwat ni Makir nga anak ni Manase, suno sa kada pamilya.

32 Amo ato ang pagpartida ni Moises sang mga duta sa east sang Jerico kag Jordan sang didto siya sa kapatagan sang Moab. 33 Pero wala niya paghatagi ang tribo ni Levi sang duta nga ila palanublion tungod kay ang ila palanublion amo ang Ginoo*, ang Dios sang Israel, suno man sa iya ginsiling sa ila.

14

Ang Pagpartida sang Duta sa West sang Jordan

1 Amo ini ang pagpartida sang iban pa nga mga duta sang Canaan sa mga Israelinhon. Ginpartida ini ni Eleazar nga pari, ni Josue nga anak ni Nun, kag sang mga pangulo sang mga pamilya sang kada tribo sang Israel. 2 Suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises, ang mga duta sang siyam kag tunga ka tribo ginpamartida sa ila paagi sa gabot-gabot. 3-4 Ginhatag na ni Moises sa duha kag tunga ka tribo ang ila parte sa east sang Jordan. (Ang kaliwat ni Jose gintunga sa duha ka tribo—ang tribo ni Manase kag ang tribo ni Efraim.) Wala ginhatagan sang duta ang mga kaliwat ni Levi, pero ginhatagan sila sang mga banwa nga ila pagaestaran kag mga uma nga para sa ila mga kasapatan. 5 Amo ato ang pagpartida sang mga duta sa mga Israelinhon suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

Ginhatag kay Caleb ang Hebron

6 Nagkadto sadto kay Josue sa Gilgal ang pila ka tawo halin sa tribo ni Juda. Ang isa sini sa ila amo si Caleb nga anak ni Jefune nga Keniznon. Nagsiling siya kay Josue, “Nadumduman mo pa bala ang ginsiling sang Ginoo kay Moises nga alagad sang Dios parte sa aton nga duha sang didto kita sa Kadesh Barnea? 7 40 pa lang sadto ang akon edad sang ginsugo ako ni Moises halin sa Kadesh Barnea sa pagpang-espiya sa duta sang Canaan. Kag sang akon pagbalik, ginsugid ko sa iya kon ano ang ara sa akon hunahuna parte sa duta. 8 Pero ginpahadlok sang akon mga kaupdanan ang aton mga kasimanwa. Pero ako ya, matutom nga nagsunod sa Ginoo nga akon Dios. 9 Gani sang sina nga adlaw nagpromisa si Moises sa akon. Siling niya, ‘Tungod kay matutom ka sa pagsunod sa Ginoo nga akon Dios, mangin imo kag sang imo mga kaliwat ang duta nga imo ginkadtuan sang nagpang-espiya ka.’*

10 “45 na ka tuig ang nagligad sang ginhambal ato sang Ginoo paagi kay Moises. Nagapanglakaton pa sadto ang mga Israelinhon sa kamingawan. Karon 85 na ang akon edad kag buhi pa gihapon sa bulig sang Ginoo kag suno sa iya promisa. 11 Ang akon kabaskog pareho pa gihapon sadtong panahon nga ginsugo ako ni Moises. Masarangan ko pa gihapon nga magpakig-away pareho sang una. 12 Gani ihatag sa akon ini nga kabukiran nga ginpromisa sa akon sadto sang Ginoo. Ikaw mismo nakabati sadto anay nga ang mga kaliwat ni Anak nagaestar didto kag mapag-on ang ila mga banwa nga may mga pader. Pero sa bulig sang Ginoo palayason ko sila sa sina nga duta suno sa ginpromisa niya sa akon.”

13 Dayon ginbendisyunan ni Josue si Caleb nga anak ni Jefune, kag ginhatag sa iya ang Hebron bilang iya palanublion. 14 Gani hasta subong, ang Hebron iya sang mga kaliwat ni Caleb nga anak ni Jefune nga Keniznon, tungod kay ginsunod ni Caleb sing matutom ang Ginoo nga Dios sang Israel. 15 Sadto anay Kiriat Arba ang ngalan sang Hebron, bilang handumanan kay Arba, ang pinakabantog sa mga kaliwat ni Anak.

Sang sadto nga tion, nauntat na ang inaway sa duta sang mga Israelinhon.

15

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Juda

1 Amo ini ang duta nga nabaton sang tribo ni Juda, nga ginpartida suno sa kada pamilya: Ang duta nagalambot hasta sa border sang Edom sa south, sa punta gid sang kamingawan sang Zin. 2 Ang border sini nga duta sa south nagasugod sa south sang Patay nga Dagat* 3 kag nagapakadto sa south sang Taklaran sang Akrabim hasta sa kamingawan sang Zin. Nagalambot ini sa south sang Kadesh Barnea kag nagaagi sa Hezron pataklad sa Addar. Nagaliko ini pakadto sa Karka, 4 padulong sa Azmon, dayon sa ililigan sang tubig sang Egypt hasta sa Dagat sang Mediteraneo. Amo ato ang border sang Juda sa south.

5 Ang border sa east amo ang Patay nga Dagat hasta sa guluwaan sang tubig sang Suba sang Jordan.

Ang border sa north nagahalin didto sa guluwaan sang tubig sang Suba sang Jordan 6 pataklad sa Bet Hogla, kag padulong sa north sang Bet Araba pataklad sa Bato ni Bohan nga anak ni Reuben. 7 Halin didto, nagapakadto ini sa Kapatagan sang Acor† hasta sa Debir, kag paliko sa north pakadto sa Gilgal nga nagaatubang sa Taklaran sang Adumim sa south sang ililigan sang tubig. Kag nagalambot ini sa mga tuburan sang En Shemesh kag paguwa sa En Rogel. 8 Halin didto nagapakadto ini sa Pulopatag sang Ben Hinom hasta sa dulhugan sa south sang siyudad sang mga Jebusnon. (Ini nga siyudad amo ang Jerusalem.) Dayon nagapataklad ini sa putokputokan sang bukid, sa west sang Pulopatag sang Ben Hinom, sa punta sang north sang Kapatagan sang Refaim. 9 Halin didto, nagapakadto ini sa Tuburan sang Neftoa, kag nagapaguwa sa mga banwa nga malapit sa Bukid sang Efron. Dayon nagadulhog ini sa Baala (nga amo ang Kiriat Jearim), 10 kag nagapaliko sa west sang Baala pakadto sa Bukid sang Seir. Dayon nagapadulong ini sa dulhugan sa north sang Bukid sang Jearim (nga amo ang Kesalon), pakadto sa Bet Shemesh kag nagaagi sa Timnah. 11 Halin didto nagapadayon ini sa dulhugan sa north sang Ekron kag nagaliko pakadto sa Shikeron, kag nagaagi sa Bukid sang Baala hasta sa Jabneel. Ang katapusan sini amo ang Dagat sang Mediteraneo, 12 nga amo man ang border sa west.

Amo ina ang mga border palibot sa duta nga ginpartida sa mga pamilya sang tribo ni Juda.

Ang Duta nga Ginhatag kay Caleb

(Huk. 1:11-15)

13 Ginsugo sang Ginoo si Josue nga ihatag niya ang isa ka parte sang duta sang tribo ni Juda kay Caleb nga anak ni Jefune. Ini nga duta amo ang Kiriat Arba, nga amo ang Hebron. (Gin-ngalanan ini kay Arba nga amay ni Anak.) 14 Ginpalayas ni Caleb sa amo nga duta ang tatlo ka kaliwat ni Anak nga amo ang mga pamilya ni Sheshai, Ahiman, kag Talmai. 15 Halin didto ginsalakay niya ang Debir (nga sang una ginatawag nga Kiriat Sefer). 16 Nagsiling si Caleb, “Ipaasawa ko ang akon anak nga si Acsa sa tawo nga magsalakay kag mag-agaw sa Kiriat Sefer.”

17 Si Otniel nga anak ni Kenaz nga utod ni Caleb amo ang nakaagaw sang banwa. Gani ginpaasawa ni Caleb sa iya ang iya anak nga si Acsa. 18 Sang makasal na sila, ginkombinsi ni Acsa ang iya bana‡ nga magpangayo sila sang dugang nga duta sa iya amay. Dayon nagkadto si Acsa kay Caleb, kag sang nagapanaog na siya sa iya donkey, ginpamangkot siya ni Caleb kon ano ang iya kinahanglan. 19 Nagsabat si Acsa, “Hatagi man ako sang pabor. Gusto ko kuntani nga hatagan mo ako sang mga tuburan, kay ang duta nga ginhatag mo sa akon sa Negev wala sing tuburan.” Gani ginhatag ni Caleb sa iya ang lugar nga may tuburan sa ibabaw kag sa ubos.

Ang mga Banwa sang Juda

20 Amo ini ang mga banwa nga nabaton sang tribo ni Juda nga ginpartida suno sa kada pamilya: 21 Ang mga banwa sa south, sa pinakapunta sang Negev malapit sa border sang Edom: Kabzeel, Eder, Jagur, 22 Kina, Dimona, Adada, 23 Kedesh, Hazor, Itnan, 24 Zif, Telem, Bealot, 25 Hazor Hadata, Keriot Hezron (nga amo ang Hazor), 26 Amam, Shema, Molada, 27 Hazar Gada, Heshmon, Bet Pelet, 28 Hazar Shual, Beersheba, Biziotia, 29 Baala, Iim, Ezem, 30 Eltolad, Kesil, Horma, 31 Ziklag, Madmana, Sansana, 32 Lebaot, Shilhim, Ain, kag Rimmon—29 tanan ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

33 Ang mga banwa sa mga bulobukid sa west: Eshtaol, Zora, Ashna, 34 Zanoa, En Ganim, Tapua, Enam, 35 Jarmut, Adulam, Soco, Azeka, 36 Shaaraim, Aditaim, kag Gedera (ukon§ Gederotaim)—14 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

37 Ang Zenan, Hadasha, Migdal Gad, 38 Dilean, Mizpa, Jokteel, 39 Lakish, Bozkat, Eglon, 40 Cabon, Lamas, Kitlish, 41 Gederot, Bet Dagon, Naama, kag Makeda—16 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

42 Ang Libna, Eter, Ashan, 43 Ifta, Ashna, Nezib, 44 Keila, Aczib, kag Maresha—9 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

45 Ang Ekron kag ang mga banwa kag mga baryo sa palibot sini, 46 kag ang tanan nga banwa kag mga baryo nga malapit sa Ashdod halin sa Ekron pakadto sa Dagat sang Mediteraneo. 47 Ang Ashdod kag Gaza, lakip ang ila mga banwa kag mga baryo hasta sa ililigan sang tubig sang Egypt kag sa baybayon sang Dagat sang Mediteraneo.

48 Ang mga banwa sa kabukiran: Shamir, Jatir, Soco, 49 Dana, Kiriat Sana (nga amo ang Debir), 50 Anab, Eshtemo, Anim, 51 Goshen, Holon, kag Gilo—11 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

52 Ang Arab, Duma, Eshan, 53 Janim, Bet Tapua, Afeka, 54 Humta, Kiriat Arba (nga amo ang Hebron), kag Zior—9 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

55 Maon, Carmel, Zif, Juta, 56 Jezreel, Jokdeam, Zanoa, 57 Kain, Gibeah, kag Timnah—10 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini. 58 Ang Halhul, Bet Zur, Gedor, 59 Maarat, Bet Anot, kag Eltekon—6 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

60 Ang Kiriat Baal (nga amo ang Kiriat Jearim) kag ang Raba—2 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

61 Ang mga banwa sa kamingawan: Bet Araba, Midin, Secaca, 62 Nibshan, ang Banwa sang Asin kag ang En Gedi—6 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

63 Pero wala mapahalin sang tribo sang Juda ang mga Jebusnon nga nagaestar sa Jerusalem. Gani hasta subong didto pa sila nagaestar upod sa katawhan sang Juda.

16

Ang mga Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Efraim kag ni Manase

1 Ang duta nga ginhatag sa mga kaliwat ni Jose nagahalin sa Suba sang Jordan malapit sa Jerico, sa east sang mga tuburan sang Jerico, pakadto sa kamingawan kag sa kabukiran hasta sa Betel. 2 Halin sa Betel (nga amo ang Luz*), nagaagi ini sa Atarot nga sa diin nagaestar ang mga Arkhanon, 3 kag nagapadulhog ini sa west pakadto sa lugar sang mga Jafletnon hasta sa border sang idalom nga parte sang Bet Horon. Kag nagapadayon ini sa Gezer hasta sa Dagat sang Mediteraneo. 4 Amo ina ang parte nga nabaton sang mga tribo ni Manase kag ni Efraim nga mga kaliwat ni Jose.

5 Amo ini ang parte sang tribo ni Efraim nga ginpartida suno sa kada pamilya: ang border sini sa east nagasugod sa Atarot Addar kag nagapakadto sa ibabaw nga parte sang Bet Horon 6 hasta sa Dagat sang Mediteraneo. Ang border sa north nagasugod sa Micmetat kag nagaliko pa-east sa Taanat Shilo, kag nagaagi sa east sang Janoa. 7 Kag halin sa Janoa nagapanaog ini sa Atarot kag Naara, kag nagaagi sa Jerico pakadto sa Suba sang Jordan. 8 Halin sa Tapua, ang border nagapakadto sa west, kag nagaagi sa Kana nga ililigan sang tubig hasta sa Dagat sang Mediteraneo. Amo ina ang duta nga ginhatag sa tribo ni Efraim nga ginpartida suno sa kada pamilya. 9 Lakip sini ang iban nga mga banwa kag mga baryo nga nasakop sa duta sang mga kaliwat ni Manase. 10 Wala nila ginpalayas ang mga Canaanhon nga nagaestar sa Gezer; gani may mga Canaanhon nga nagaestar upod sa mga Efraimnon hasta subong, ugaling ginhimo sila nga mga ulipon.

17

Ang Duta sang Katunga sang Tribo ni Manase

1 May ginhatag man nga duta para sa katunga sang tribo ni Manase nga kamagulangan nga anak ni Jose. Ang Gilead kag ang Bashan sa east sang Suba sang Jordan ginhatag na sa pamilya ni Makir tungod kay maayo siya nga soldado. (Si Makir nga amay ni Gilead amo ang kamagulangan nga anak ni Manase.) 2 Ang duta sa west sang Suba sang Jordan ginhatag sa iban nga mga kaliwat ni Manase nga amo ang mga pamilya ni Abiezer, Helek, Asriel, Shekem, Hefer, kag Shemida. Ginpanagtag ini sa ila suno sa kada pamilya.

3 Karon may isa ka tawo nga ang iya ngalan si Zelofehad. Anak siya ni Hefer kag apo ni Gilead. Si Gilead anak ni Makir, kag si Makir anak ni Manase. Si Zelofehad wala sing mga anak nga lalaki, kundi mga babayi lang. Sila amo sanday Mala, Noa, Hogla, Milca, kag Tirza. 4 Nagkadto sila kay Eleazar nga pari, kay Josue nga anak ni Nun, kag sa mga pangulo kag nagsiling, “Nagsugo ang Ginoo kay Moises nga hatagan kami sang duta pareho sa amon mga paryente nga lalaki.” Gani ginhatagan sila sang ila parte suno sa ginsugo sang Ginoo. 5 Amo ini ang rason kon ngaa ang tribo ni Manase nakabaton sang napulo ka parte sang duta, wala labot sa Gilead kag Bashan sa east sang Jordan, 6 tungod kay ginhatagan man sang parte ang iya mga kaliwat nga babayi kaupod sang iya mga kaliwat nga lalaki. Ang Gilead ginhatag sa iban pa nga mga kaliwat ni Manase.

7 Ang border sang duta sang tribo ni Manase nagasugod sa Asher hasta sa Micmetat, sa east sang Shekem. Dayon nagapadulong ini sa south pakadto sa duta sang mga tawo nga nagaestar malapit sa tuburan sang Tapua.* 8 (Ang mga duta sa palibot sang Tapua iya sang tribo ni Manase, pero ang Tapua mismo, nga ara sa border sang tribo ni Manase, iya sang mga kaliwat ni Efraim.) 9 Dayon ang border nagapakadto sa Kana nga ililigan sang tubig. May mga banwa sa south sang sina nga ililigan nga iya sang tribo ni Efraim, bisan nalakip ini sa mga banwa sang tribo ni Manase. Ang border sang tribo ni Manase nagapadayon sa north sang ililigan hasta sa Dagat sang Mediteraneo. 10 Ang duta sa south sang ililigan iya sang tribo ni Efraim kag ang duta sa north sang ililigan iya sang tribo ni Manase. Ang border sang tribo ni Manase sa west amo ang Dagat sang Mediteraneo. Nagatambi ang tribo ni Manase sa tribo ni Asher sa north kag sa tribo ni Isacar sa east.

11 Amo ini ang mga banwa sa duta sang mga tribo ni Isacar kag ni Asher nga ginhatag sa tribo ni Manase: ang Bet Shean, Ibleam, Dor (ukon Nafot Dor), Endor, Taanac, Megido, kag ang mga baryo sa palibot sini. 12 Pero ini nga mga banwa wala mapanag-iyahan sang mga kaliwat ni Manase, kay indi nila mapahalin ang mga Canaanhon didto. 13 Pero sang mabakod na ang mga Israelinhon, gin-ulipon nila ang mga Canaanhon, pero wala nila sila ginpalayas.

14 Nagsiling ang mga kaliwat ni Jose kay Josue, “Ngaa isa lang ka parte sang duta ang ginhatag mo sa amon? Damo kami katama tungod kay ginpakamaayo gid kami sang Ginoo.”

15 Nagsabat si Josue, “Kon madamo gid man kamo kag gamay lang para sa inyo ang mga kabukiran sang Efraim, kadto kamo sa mga kagulangan sang mga Periznon kag mga Refaimnon. Didto magpanghawan kamo sang lugar para sa inyo kaugalingon.”

16 Nagsiling ang mga kaliwat ni Jose, “Ang mga kabukiran gamay para sa amon. Kag indi namon masarangan ang mga Canaanhon sa kapatagan tungod kay may mga karwahe sila nga salsalon. Kag amo man ang mga Canaanhon sa Bet Shean kag sa mga banwa sa palibot sini, kag sa Kapatagan sang Jezreel.” 17 Nagsabat liwat si Josue, “Tungod damo kamo katama kag puwerte pa kagamhanan, indi lang isa ang inyo parte, 18 mangin inyo man ang mga kagulangan sang kabukiran. Bisan kagulangan ini, hawani lang ninyo, kay mangin inyo ini halin sa puno hasta sa punta. Kag sigurado nga mapalayas ninyo ang mga Canaanhon bisan gamhanan pa sila kag may mga karwahe nga salsalon.”

18

Ang Pagpartida sang Iban pa nga Duta

1 Sa tapos maagaw sang bilog nga komunidad sang Israel ang duta, nagtipon sila tanan sa Shilo, kag nagpatindog sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 2 May pito pa ka tribo sang mga Israelinhon nga wala pa mapartihi sang duta. 3 Gani nagsiling si Josue sa mga Israelinhon, “San-o pa bala ninyo sakupon ang nabilin nga duta nga ginhatag sa inyo sang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan? 4 Magpili kamo sang tatlo ka tawo sa kada tribo. Palakton ko sila sa pag-usisa sa nabilin nga duta. Dayon magbalik sila diri sa akon nga may dala nga mapa nga ila ginhimo nga nagapakita kon paano partidahon ang amo nga duta. 5 Dapat partidahon ang duta sa pito ka parte, wala labot sa duta sang tribo ni Juda sa south kag sang mga tribo ni Jose sa north. 6 Pagkatapos nga madala ang mapa sa akon, gabot-gabutan ko dayon sa presensya sang Ginoo nga aton Dios kon kay sin-o nga tribo makadto ang kada parte sang duta. 7 Pero ang mga Levita indi pagpartidahan sang duta, tungod kay ang ila parte amo ang pag-alagad sa Ginoo bilang mga pari. Ang mga tribo ni Gad, kag ni Reuben, kag ang katunga sang tribo ni Manase nakabaton na sang ila parte sang duta sa east sang Jordan, nga ginhatag sa ila ni Moises nga alagad sang Ginoo.”

8 Sang maglakat na ang napili nga mga tawo, nagsiling si Josue sa ila, “Usisaa ninyo ang duta kag himui ninyo ini sang mapa. Dayon magbalik kamo diri sa akon sa Shilo, kay gabot-gabutan ko dayon sa presensya sang Ginoo kon kay sin-o nga tribo makadto ang kada parte sang duta.” 9 Gani naglakat ang mga tawo sa pag-usisa sa duta. Dayon ginhimuan nila ini sang mapa sa linukot nga sululatan, nga ang duta napartida sa pito ka parte, kag ginlista nila ang mga banwa kag mga banwa nga sakop sang kada parte. Pagkatapos nagbalik sila kay Josue sa Shilo. 10 Kag paagi sa paggabot-gabot ginhatagan ni Josue sang parte ang mga tribo sang Israel nga wala pa sang duta.

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Benjamin

11 Ang una nga parte sang duta nagkadto sa tribo ni Benjamin. Ara ini sa tunga-tunga sang mga duta nga ginhatag sadto sa tribo ni Juda kag sa mga tribo ni Jose. 12 Ang border sini sa north nagasugod sa Suba sang Jordan, kag nagapataklad sa dulhugan sa north sang Jerico. Dayon nagapataklad ini sa west sa mga kabukiran hasta sa kamingawan sang Bet Aven. 13 Halin didto, nagapakadto ini sa dulhugan sa south sang Luz (nga amo ang Betel). Dayon nagapadulhog ini sa Atarot Addar, sa bukid sa south sang idalom nga parte sang Bet Horon. 14 Halin didto, nagapakadto ini sa west sang bukid nga nagaatubang sa Bet Horon kag nagapadulong sa south. Nagauntat ini sa Kiriat Baal (nga amo ang Kiriat Jearim), isa ka banwa sang tribo ni Juda. Amo ini ang border sa west.

15 Ang border sa south nagasugod sa guwa sang Kiriat Jearim. Halin didto, nagapakadto ini sa west sa mga tuburan sang Neftoa. 16 Nagapadulhog dayon ini sa ubos sang bukid nga nagaatubang sa Pulopatag sang Ben Hinom. Ini nga pulopatag ara sa north sang Kapatagan sang Refaim. Halin didto, nagapakadto ini sa Pulopatag sang Ben Hinom, sa dulhugan sa south sang banwa sang mga Jebusnon, padulong sa En Rogel. 17 Nagaliko dayon ini pa-north pakadto sa En Shemesh hasta sa Gelilot nga nagaatubang sa Taklaran sang Adumim. Dayon nagapadulhog ini sa Bato ni Bohan nga anak ni Reuben 18 kag nagaagi sa dulhugan sa north sang Kapatagan sang Jordan*, kag nagapadulong sa kapatagan mismo. 19 Dayon nagapakadto ini sa dulhugan sa north sang Bet Hogla, kag nagauntat ini sa alagyan sang tubig sa north sang Patay nga Dagat,† nga amo ang punta sang Suba sang Jordan sa south. Amo ato ang border sa south.

20 Ang Suba sang Jordan amo ang border sa east.

Amo ato ang mga border sang duta nga nabaton sang tribo ni Benjamin suno sa kada pamilya.

Ang mga Banwa nga Nabaton sang Tribo ni Benjamin

21 Amo ini ang mga banwa nga ginhatag sa tribo ni Benjamin, nga ginpartida suno sa kada pamilya:

Jerico, Bet Hogla, Emek Keziz, 22 Bet Araba, Zemaraim, Betel, 23 Avim, Para, Ofra, 24 Kefar Amoni, Ofni, kag Geba—12 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini. 25 Dugang pa gid amo ang Gibeon, Rama, Beerot, 26 Mizpa, Kefira, Moza, 27 Rekem, Irpeel, Tarala, 28 Zela, Haelef, Jebus (nga amo ang Jerusalem), Gibea, kag Kiriat Jearim‡—14 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

Amo ato ang nabaton sang tribo ni Benjamin nga ginpartida suno sa kada pamilya.

19

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Simeon

1 Ang ikaduha nga ginpartidahan sang duta amo ang mga pamilya sang tribo ni Simeon. Ang ila duta ara sa tunga sang duta nga ginhatag sa tribo ni Juda. 2 Nagalakip ini sang Beersheba (ukon Sheba),* Molada, 3 Hazar Shual, Bala, Ezem, 4 Eltolad, Betul, Horma, 5 Ziklag, Bet Marcabot, Hazar Susa, 6 Bet Lebaot, kag Sharuhen—13 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini.

7 Dugang pa gid amo ang Ain, Rimmon, Eter, kag Ashan—4 ka banwa, lakip ang tanan nga baryo sa palibot sini, 8 hasta sa Baalat Beer (nga amo ang Rama) sa Negev.

Amo ato ang duta nga nabaton sang tribo ni Simeon nga ginpartida suno sa kada pamilya. 9 Ang iban sini halin sa duta nga ginhatag sa tribo ni Juda tungod nga ang ila duta sobra kalapad para sa ila. Gani nabaton sang tribo ni Simeon ang ila duta sa tunga sang duta sang tribo ni Juda.

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Zebulun

10 Ang ikatatlo nga ginpartidahan sang duta amo ang mga pamilya sang tribo ni Zebulun.

Ang border sang ila duta nagasugod sa Sarid. 11 Halin didto, nagapakadto ini sa west: sa Marala, sa Dabeshet, kag nagapadayon sa ililigan sang tubig sa east sang Jokneam. 12 Halin sa pihak nga parte sang Sarid, nagapakadto ang border sa east sa border sang Kislot Tabor, kag nagapadayon sa Daberat hasta sa Jafia. 13 Halin didto, nagapakadto ini sa east sa Gat Hefer, sa Et Kazin, kag sa Rimmon, kag nagaliko padulong sa Nea.

14 Ang border sang Zebulun sa north nagaagi sa Hanaton kag nagapakadto hasta sa Kapatagan sang Ifta El. 15 Dose ka banwa ang sakop sang Zebulun, lakip ang mga baryo sa palibot sini. Dugang pa gid amo ang mga banwa sang Katat, Nahalal, Shimron, Idala, kag Betlehem. 16 Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga nabaton sang tribo ni Zebulun, nga ginpartida suno sa kada pamilya.

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Isacar

17 Ang ikaapat nga ginpartidahan sang duta amo ang mga pamilya sang tribo ni Isacar. 18 Amo ini ang mga banwa nga sakop nila: Jezreel, Kesulot, Shunem, 19 Hafaraim, Shion, Anaharat, 20 Rabit, Kishion, Ebez, 21 Remet, En Ganim, En Hada, kag Bet Pazez. 22 Ang border sang duta nagalambot sa Tabor, sa Shahazuma, kag sa Bet Shemesh, kag hasta sa Suba sang Jordan. 16 ka banwa ang sakop sang Isacar, lakip ang mga baryo sa palibot sini. 23 Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga nabaton sang tribo ni Isacar, nga ginpartida suno sa kada pamilya.

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Asher

24 Ang ikalima nga ginpartidahan sang duta amo ang mga pamilya sang tribo ni Asher. 25 Amo ini ang mga banwa nga sakop nila:

Helkat, Hali, Beten, Acshaf, 26 Alamelec, Amad, kag Mishal. Ang border sang sini nga duta sa west nagalambot sa Carmel kag sa Shihor Libnat. 27 Nagaliko ini pa-east pakadto sa Bet Dagon kag nagalambot sa Zebulun kag sa Kapatagan sang Ifta El. Dayon nagapakadto ini sa north pakadto sa Bet Emek kag Niel. Nagapadulong pa gid ini sa north pakadto sa Cabul, 28 Ebron,† Rehob, Hamon, Kana, kag hasta sa Dako nga Sidon. 29 Nagaliko dayon ini pakadto sa Rama kag sa napaderan nga siyudad sang Tyre, kag nagapadulong sa Hosa, kag nagauntat sa Dagat sang Mediteraneo. Ang iban pa gid nga mga banwa nga ila sakop amo ang Mahebel, Aczib, 30 Umma, Afek, kag Rehob—22 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini. 31 Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga nabaton sang tribo ni Asher, nga ginpartida suno sa kada pamilya.

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Naftali

32 Ang ikaanom nga ginpartidahan sang duta amo ang mga pamilya sang tribo ni Naftali. 33 Ang border sang ila duta nagasugod halin sa Helef kag sa dako nga kahoy sa Zaananim pakadto sa Adami Nekeb kag Jabneel hasta sa Lakum, kag nagauntat sa Suba sang Jordan. 34 Halin didto, nagaliko ini sa west pakadto sa Aznot Tabor, dayon sa Hukok, hasta sa border sang Zebulun sa south, sa border sang Asher sa west kag sa Suba sang Jordan‡ sa east. 35 Ang iban nga napaderan nga mga banwa nga sakop sang sini nga duta amo ini: Zidim, Zer, Hammat, Rakat, Kineret, 36 Adama, Rama, Hazor, 37 Kedesh, Edrei, En Hazor, 38 Iron, Migdal El, Horem, Bet Anat, kag Bet Shemesh—19 ka banwa, lakip ang mga baryo sa palibot sini. 39 Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga nabaton sang tribo ni Naftali, nga ginpartida suno sa kada pamilya.

Ang Duta nga Ginhatag sa Tribo ni Dan

40 Ang ikapito nga ginpartidahan sang duta amo ang mga pamilya sang tribo ni Dan. 41 Amo ini ang mga banwa nga sakop nila: Zora, Eshtaol, Ir Shemesh, 42 Shaalabin, Ayalon, Itla, 43 Elon, Timnah, Ekron, 44 Elteke, Gibeton, Baalat, 45 Jehud, Bene Berak, Gat Rimon, 46 Me Jarkon, kag Rakon, pati man ang kadutaan nga nagaatubang sa Jopa. 47 Binudlayan sadto ang mga kaliwat ni Dan sa pag-agaw sang ila duta, gani ginsalakay nila ang Leshem§ kag ginpamatay ang mga pumuluyo sini. Naagaw nila ini kag didto sila nag-estar. Ginbayluhan nila ang ngalan sini sang Dan, suno sa ngalan sang ila katigulangan nga si Dan.

48 Amo ato ang mga banwa kag mga baryo nga nabaton sang tribo ni Dan, nga ginpartida suno sa kada pamilya.

Ang Duta nga Ginhatag kay Josue

49 Pagkatapos partida sang mga Israelinhon sang ila duta, ginhatagan nila si Josue nga anak ni Nun sang iya parte. 50 Suno sa ginmando sang Ginoo, ginhatag nila sa iya ang banwa nga iya ginpangayo—ang Timnat Sera sa kabukiran sang Efraim. Ginpatindog niya liwat ini nga banwa kag didto nag-estar. 51 Ang nagpartida sang duta amo sila ni Eleazar nga pari, Josue nga anak ni Nun, kag ang mga pangulo sang kada tribo sang Israel. Ginhimo nila ini paagi sa paggabot-gabot sa presensya sang Ginoo, sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan didto sa Shilo. Gani natapos ang pagpartida sang duta.

20

Ang mga Banwa nga Dalangpan

(Num. 35:9-15; Deu. 19:1-13)

1 Karon, nagsiling ang Ginoo kay Josue, 2 “Silinga ang mga Israelinhon nga magpili sila sang mga banwa nga dalangpan suno sa ginsiling ko sadto sa inyo paagi kay Moises. 3 Ang tawo nga nakapatay nga indi hungod makapalagyo didto kag makapanago sa mga tawo nga gusto magbalos sa iya. 4 Makapalagyo siya sa isa sa sini nga mga banwa, kag mag-atubang sa mga manugdumala didto sa may puwertahan sang banwa kag magpaathag sa ila parte sa natabo. Dayon pasudlon siya kag didto paestaron. 5 Kon lagson siya didto sang gusto magbalos sa iya, indi siya pag-itugyan sang mga pumuluyo. Pagaapinan nila siya tungod kay indi hungod ang pagpatay niya sa iya isigkatawo, kag ginhimo niya ini indi tungod sa iya kaakig. 6 Magatiner siya sa amo nga banwa hasta mapamatian ang iya kaso sa atubangan sang komunidad, kag hasta mapatay ang pangulo nga pari nga nagaalagad sa sadto nga tion. Dayon makapuli na siya sa ila.”

7 Gani ginpili nila ang Kedesh sa Galilea sa kabukiran sang Naftali, ang Shekem sa kabukiran sang Efraim, kag ang Kiriat Arba (nga amo ang Hebron), sa kabukiran sang Juda. 8 Sa east sang Suba sang Jordan malapit sa Jerico, ginpili nila ang Bezer sa kamingawan sang kapatagan nga sakop sang tribo ni Reuben, ang Ramot sa Gilead nga sakop sang tribo ni Gad, kag ang Golan sa Bashan nga sakop sang tribo ni Manase. 9 Amo ini ang mga banwa nga dalangpan nga ginpili para sa mga Israelinhon kag sa mga pangayaw nga nagaestar upod sa ila. Ang bisan sin-o nga makapatay nga indi hungod makadangop didto, para indi siya pagpatyon sang gusto magbalos sa iya, sa wala pa mapamatian ang iya kaso sa atubangan sang komunidad.

21

Ang mga Banwa Para sa Tribo ni Levi

1 Karon, ang mga pangulo sang mga kaliwat ni Levi nagkadto kay Eleazar nga pari, kay Josue nga anak ni Nun, kag sa mga pangulo sang kada tribo sang Israel 2 didto sa Shilo sa duta sang Canaan. Nagsiling sila, “Nagsugo ang Ginoo paagi kay Moises nga hatagan kami sang mga banwa nga amon pagaestaran kag mga palahalban* para sa amon mga sapat.” 3 Gani suno sa ginsugo sang Ginoo, ginhatagan ang mga kaliwat ni Levi sang mga banwa kag mga palahalban halin sa mga duta sang mga Israelinhon.

4 Ang una nga nakabaton sang mga banwa amo ang mga kaliwat ni Kohat. Ang iban sini sa ila mga kaliwat ni Aaron, kag ginhatagan sila sang 13 ka banwa halin sa kadutaan sang mga tribo ni Juda, ni Simeon, kag ni Benjamin. 5 Ang iban sang mga kaliwat ni Kohat ginhatagan sang 10 ka banwa halin sa kadutaan sang mga tribo ni Efraim, ni Dan, kag sang katunga sang tribo ni Manase.

6 Ang mga kaliwat ni Gershon ginhatagan sang 13 ka banwa halin sa kadutaan sang mga tribo ni Isacar, ni Asher, ni Naftali, kag sang katunga sang tribo ni Manase sa Bashan.

7 Ang mga kaliwat ni Merari ginhatagan sang 12 ka banwa halin sa kadutaan sang mga tribo ni Reuben, ni Gad, kag ni Zebulun.

8 Gani paagi sa paggabot-gabot, ginhatagan sang mga Israelinhon ang mga kaliwat ni Levi sang mga banwa kag mga palahalban, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

9-10 Amo ini ang mga ngalan sang mga banwa nga halin sa kadutaan sang mga tribo ni Juda kag ni Simeon nga ginhatag sa mga kaliwat ni Aaron. Ini sila mga kaliwat ni Kohat nga anak ni Levi. Sila ang una nga nagabutan nga hatagan sang mga banwa. 11 Ginhatag sa ila ang Kiriat Arba (nga amo ang Hebron) sa kabukiran sang Juda, lakip na ang mga palahalban sa palibot sini. (Si Arba amo ang amay† ni Anak.) 12 Pero ang mga kaumahan kag ang mga baryo sa palibot sang sini nga banwa ginhatag na kay Caleb nga anak ni Jefune bilang iya parte. 13 Gani ginhatag sa mga kaliwat ni Aaron nga pari ang Hebron nga isa sa mga banwa nga dalangpan, nga sa diin makapalagyo ang tawo nga nakapatay nga indi niya hungod. Ginhatag pa gid sa ila ang Libna, 14 Jatir, Eshtemoa, 15 Holon, Debir, 16 Ain, Juta, kag Bet Shemesh, lakip ang ila sini mga palahalban: 9 ka banwa halin sa kadutaan sang mga tribo ni Simeon kag ni Juda.

17-18 Ginhatagan man sila sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Benjamin. Ini amo ang Gibeon, Geba, Anatot, kag Almon, lakip ang ila sini mga palahalban.

19 13 tanan ka banwa, lakip ang ila sini mga palahalban, ang nabaton sang mga pari nga kaliwat ni Aaron.

20-22 Ang iban nga mga kaliwat ni Kohat nga halin sa tribo ni Levi nakabaton sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Efraim. Ini amo ang Shekem (sa kabukiran sang Efraim nga isa sa mga banwa nga dalangpan, nga sa diin makapalagyo ang tawo nga nakapatay nga indi niya hungod), ang Gezer, Kibzaim, kag Bet Horon, lakip ang ila sini mga palahalban.

23-24 Ginhatagan man sila sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Dan. Ini amo ang Elteke, Gibeton, Ayalon, kag Gat Rimon, lakip ang ila sini mga palahalban.

25 Kag halin naman sa kadutaan sang katunga sang tribo ni Manase sa west, nabaton nila ining duha ka banwa: ang Taanac kag Gat Rimon, lakip ang ila sini mga palahalban. 26 10 tanan ka banwa, lakip ang ila sini mga palahalban, ang nabaton sang iban nga mga kaliwat ni Kohat.

27 Ang mga kaliwat ni Gershon nga halin sa tribo ni Levi nakabaton sang duha ka banwa halin sa kadutaan sang katunga sang tribo ni Manase sa east. Ini amo ang Golan sa Bashan (nga isa sa mga banwa nga dalangpan, nga sa diin makapalagyo ang tawo nga nakapatay nga indi niya hungod), kag ang Beeshtera, lakip ang ila sini mga palahalban. 28-29 Ginhatagan man sila sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Isacar. Ini amo ang Kishion, Daberat, Jarmut, En Ganim, lakip ang ila sini mga palahalban. 30-31 Kag halin sa kadutaan sang tribo ni Asher, nabaton nila ining apat ka banwa: ang Mishal, Abdon, Helkat, kag Rehob, lakip ang ila sini mga palahalban. 32 Ginhatagan pa gid sila sang tatlo ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Naftali. Ini amo ang Kedesh sa Galilea (nga isa man sa mga banwa nga dalangpan, nga sa diin makapalagyo ang tawo nga nakapatay nga indi niya hungod), ang Hamot Dor, kag ang Kartan, lakip ang ila sini mga palahalban. 33 13 tanan ka banwa, lakip ang ila sini mga palahalban, ang nabaton sang mga kaliwat ni Gershon.

34-35 Ang mga nabilin nga mga kaliwat ni Levi—ang mga kaliwat ni Merari—nakabaton sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Zebulun. Ini amo ang Jokneam, Karta, Dimna, kag Nahalal, lakip ang ila sini mga palahalban. 36-37 Ginhatagan man sila sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Reuben. Ini amo ang Bezer, Jahaz, Kedemot, kag Mefaat, lakip ang ila sini mga palahalban. 38-39 Ginhatagan pa gid sila sang apat ka banwa halin sa kadutaan sang tribo ni Gad. Ini amo ang Ramot sa Gilead (nga isa sa mga banwa nga dalangpan, nga sa diin makapalagyo ang tawo nga nakapatay nga indi niya hungod), ang Mahanaim, Heshbon, kag Jazer, lakip ang ila sini mga palahalban.

40 12 tanan ka banwa, lakip ang ila sini mga palahalban, ang nabaton sang mga kaliwat ni Merari nga halin sa tribo ni Levi.

41-42 48 tanan ka banwa, lakip ang ila tagsa ka palahalban, ang nabaton sang mga kaliwat ni Levi halin sa duta nga ginapanag-iyahan sang mga Israelinhon.

43 Gani ginhatag sang Ginoo sa Israel ang tanan nga duta nga iya ginpromisa sa ila mga katigulangan. Sang masakop na nila ini, didto na sila nag-estar. 44 Ginhatagan sila sang Ginoo sang kalinong sa ila mga kaaway sa palibot, suno sa ginpromisa sang Ginoo sa ila mga katigulangan. Wala sila napierdi sang ila mga kaaway tungod kay ginpadaog sila sang Ginoo sa tanan nila nga kaaway. 45 Gintuman gid sang Ginoo ang tanan niya nga ginpromisa sa katawhan sang Israel.

22

Nagbalik sa Ila Lugar ang mga Tribo sang Israel sa East

1 Karon, gintipon ni Josue ang mga katawhan sang tribo ni Reuben, ni Gad, kag sang katunga sang tribo ni Manase. 2 Nagsiling si Josue sa ila, “Ginhimo ninyo ang tanan nga ginsugo sa inyo ni Moises nga alagad sang Ginoo kag gintuman man ninyo ang tanan ko nga ginsugo. 3 Hasta subong wala ninyo pagpabay-i ang inyo kapareho nga mga Israelinhon. Kag gintuman ninyo sing maayo ang tanan nga ginsugo sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. 4 Kag karon, nabaton na sang inyo kapareho nga mga Israelinhon ang kapahuwayan nga ginpromisa sa ila sang Ginoo nga inyo Dios. Gani magpuli na kamo sa inyo mga lugar sa pihak sang Suba sang Jordan, sa duta nga ginhatag sa inyo ni Moises nga alagad sang Ginoo. 5 Pero indi gid ninyo pagkalimtan nga tumanon ang mga sugo kag mga pagpanudlo nga ginhatag sa inyo ni Moises nga alagad sang Ginoo. Higugmaa ninyo ang Ginoo nga inyo Dios, magkabuhi kamo sa iya mga pamaagi, tumana ang iya mga sugo, magmatutom sa iya, kag alagara siya sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag.” 6 Ginbendisyunan dayon sila ni Josue kag ginpapuli. 7 (Ang katunga sang tribo ni Manase ginhatagan ni Moises sang duta sa Bashan, kag ang katunga pa gid nga tribo ginhatagan ni Josue sang duta sa west Suba sang Jordan upod sang iban nga mga tribo.)

Sang manugpuli na sila, ginbendisyunan sila ni Josue 8 nga nagasiling, “Magpuli kamo nga dala ang inyo madamo nga manggad—mga kasapatan, pilak, bulawan, saway, salsalon kag mga bayo. Partihi ninyo ang inyo mga paryente sa inyo lugar sang bisan ano nga inyo naagaw sa inyo mga kaaway.” 9 Kag dayon nagpuli ang mga katawhan sang tribo ni Reuben, ni Gad, kag sang katunga sang tribo ni Manase. Ginbayaan nila ang ila kapareho nga mga Israelinhon sa Shilo, sa duta sang Canaan, kag nagbalik sa Gilead, ang duta nga nangin parte nila suno sa ginsugo sang Ginoo paagi kay Moises.

10 Pag-abot nila sa Gelilot, malapit sa Suba sang Jordan, nagpatindog sila didto sang dako nga halaran. Ini nga lugar sakop gihapon sang Canaan. 11-12 Karon, nabalitaan sang iban nga mga Israelinhon nga nagpatindog ang tribo ni Reuben, Gad, kag katunga sang tribo ni Manase sang halaran sa border sang Canaan sa Gelilot, malapit sa Suba sang Jordan. Gani nagtipon sila sa Shilo sa pagpakig-away kontra sa ila. 13 Ginsugo sang mga Israelinhon si Finehas nga anak ni Eleazar nga pari nga magkadto sa Gilead, sa tribo ni Reuben, ni Gad kag sang katunga sang tribo ni Manase. 14 May upod siya nga napulo ka pangulo halin sa kada tribo sang Israel. Kada isa sa ila pangulo sang mga pamilya sang ila mga tribo. 15 Pag-abot nila sa Gilead, nagsiling sila sa tribo ni Reuben, ni Gad, kag sa katunga sang tribo ni Manase, 16 “Gusto mahibaluan sang bilog nga komunidad sang Ginoo kon ngaa nagluib kamo sa Dios sang Israel. Nagrebelde kamo sa Ginoo sa inyo pagpatindog sang halaran para sa inyo kaugalingon. Wala na kamo nagasunod sa iya. 17 Wala pa bala kita makatuon sa aton sala didto sa Peor? Tungod sadto ginpadal-an kita sang Ginoo sang kahalitan, kag nagaantos pa gani kita hasta subong. 18 Kag karon nangahas pa kamo nga magtalikod sa Ginoo. Kon magrebelde gani kamo sa iya subong nga adlaw, buwas mangakig gid siya sa bilog nga komunidad sang Israel. 19 Gani, kon ang inyo duta ginakabig nga mahigko, tabok kamo didto sa amon, sa duta sang Ginoo nga sa diin ara ang Tolda nga ginasimbahan sa iya, kag didto na kamo mag-estar. Pero indi lang kamo magpatindog sang iban nga halaran luwas sa halaran sang Ginoo nga aton Dios, tungod kay ina isa ka pagrebelde sa iya kag sa amon. 20 Nalimtan na bala ninyo si Acan nga anak ni Zera? Sang ginlapas niya ang sugo parte sa mga butang nga ginhalad sing bug-os sa Ginoo, ginsilutan siya kag ang bilog nga komunidad sang Israel. Indi lang siya ang napatay tungod sa iya sala.”

21 Nagsabat ang mga tribo ni Reuben, ni Gad, kag sang katunga sang tribo ni Manase sa sadto nga mga pangulo: 22 “Ang Ginoo amo ang Makagagahom nga Dios! Ang Ginoo amo ang Makagagahom nga Dios! Nakahibalo siya kon ngaa ginhimo namon ini, kag dapat man ninyo mahibaluan. Kon nagrebelde gid man kami ukon naglapas sa Ginoo, pamatya ninyo kami sa sini nga adlaw. 23 Kon ginlapas namon ang Ginoo paagi sa pagpatindog sang amon kaugalingon nga halaran para sa mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, ukon mga halad nga para sa maayo nga relasyon, kabay pa nga ang Ginoo mismo ang magsilot sa amon.

24 “Ginhimo namon ini tungod nahadlok kami kay basi pa kon sa ulihi nga panahon ang inyo mga kaliwat magsiling sa amon mga kaliwat, ‘Ano ang labot ninyo sa Ginoo, ang Dios sang Israel? 25 Ginhimo sang Ginoo nga border ang Suba sang Jordan sa pagseparar sa inyo kag sa amon. Kamo nga mga tribo ni Reuben kag ni Gad, wala gid kamo sing labot sa Ginoo.’ Basi kon amo ina ang ila nga isiling kag mapauntat nila ang amon mga kaliwat sa pagsimba sa Ginoo. 26 Gani ginpatindog namon ang halaran, indi para sa mga halad nga ginasunog kag sa iban pa nga mga halad, 27 kundi bilang padumdom sa amon, sa inyo, kag para sa aton mga kaliwat nga ginasimba namon ang Ginoo paagi sa mga halad nga ginasunog, mga halad nga para sa maayo nga relasyon, kag iban pa nga mga halad didto sa iya Tolda.* Gani sa ulihi indi makasiling ang inyo mga kaliwat sa amon mga kaliwat nga ini sila wala sing labot sa Ginoo. 28 Kag kon matabo gid man nga hambalan nila ang amon mga kaliwat sang pareho sina, makasiling sila, ‘Tan-awa! Nagpatindog ang amon mga katigulangan sang halaran nga pareho sang halaran sang Ginoo, indi para sa mga halad nga ginasunog kag sa iban pa nga mga halad, kundi bilang padumdom sa amon kag sa inyo nga isa lang ka Dios ang aton ginasimba.’

29 “Indi namon mahimo nga magrebelde ukon magtalikod sa Ginoo paagi sa pagpatindog sang amon kaugalingon nga halaran sang mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, kag sa iban pa nga mga halad. Indi namon pag-ibaylo ang halaran sang Ginoo nga aton Dios nga ara sa atubangan sang iya Tolda.”

30 Nalipay si Finehas nga pari kag ang mga pangulo sang mga pamilya sang komunidad sang Israel sang nabatian nila ang ginsiling sang mga tribo ni Reuben, ni Gad, kag sang katunga sang tribo ni Manase. 31 Gani nagsiling si Finehas nga anak ni Eleazar nga pari, “Nahibaluan ta karon nga kaupod ta ang Ginoo kay wala kamo nagluib sa iya. Ginluwas ninyo ang Israel sa silot sang Ginoo.”

32 Dayon nagpuli sa Canaan si Finehas kag ang mga pangulo kag ginsugid nila sa mga Israelinhon ang ila pag-estorya sa mga tribo ni Reuben kag ni Gad didto sa Gilead. 33 Pagkabati nila sini, nalipay sila kag nagdayaw sa Dios. Kag wala na sila naghambal parte sa pagsalakay sa kadutaan nga ginaestaran sang mga tribo ni Reuben kag ni Gad.

34 Gin-ngalanan sang mga tribo ni Reuben kag ni Gad ang halaran nga “Padumdom,” kay siling nila, “Padumdom ini para sa aton tanan nga ang Ginoo Dios naton.”

23

Ang Pamilin-bilin ni Josue sa mga Tawo

1 Sa malawig nga tion, ginhatagan sang Ginoo sang kapahuwayan ang Israel sa ila mga kaaway sa palibot. Tigulang na gid si Josue, 2 gani ginpatawag niya ang tanan nga Israelinhon, pati ang ila mga manugdumala, pangulo, manughukom, kag opisyal. Nagsiling siya sa ila, “Tigulang na gid ako. 3 Nakita ninyo mismo ang tanan nga ginhimo sang Ginoo nga inyo Dios sa sadto nga mga nasyon tungod sa inyo. Ang Ginoo nga inyo Dios amo ang nagpakig-away para sa inyo. 4 Ginpamartida ko na sa inyo bilang palanublion sang inyo mga tribo ang tanan nga kadutaan sang mga nasyon nga aton* naagaw, halin sa Suba sang Jordan sa east pakadto sa Dagat sang Mediteraneo sa west, pati man ang mga kadutaan sang mga nasyon nga wala pa naton maagaw. 5 Mangin inyo ang ila mga duta, suno sa ginpromisa sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. Kay ipatabog sila sa inyo sang Ginoo.

6 “Magpakabakod kamo, kag siguraduhon gid ninyo nga tumanon ang tanan nga nasulat sa Libro sang Kasuguan ni Moises. Indi gid ninyo ini paglapasa. 7 Indi kamo magpakigsimpon sa sini nga mga nasyon nga nabilin pa sa tunga ninyo, kag indi kamo magsambit sang ngalan sang ila mga dios ukon magpanumpa sa ngalan sini. Indi man kamo magsimba ukon mag-alagad sa ila, 8 kundi magmatutom kamo sa Ginoo nga inyo Dios, pareho sang inyo ginahimo hasta subong.

9 “Ginpatabog sang Ginoo sa inyo ang dalagko kag gamhanan nga mga nasyon, kag hasta subong wala pa gid sing bisan isa nga nakapierdi sa inyo. 10 Bisan sin-o sa inyo makatabog sang 1,000 ka tawo, tungod kay ang Ginoo nga inyo Dios amo ang nagapakig-away para sa inyo, suno sa iya ginpromisa. 11 Gani siguraduhon gid ninyo nga higugmaon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios.

12 “Pero kon magtalikod kamo sa iya kag magpakig-isa sa mga nasyon nga nabilin sa tunga ninyo, kag magpangasawa ukon magpamana sa ila, 13 sigurado gid nga indi na pag-ipatabog sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios ang ini nga mga nasyon. Sa baylo, mangin delikado sila para sa inyo pareho sang siod, kag magahatag sila sang kasakit sa inyo pareho sang putik kon hanuton ka sa likod ukon tunok kon matuslok ang imo mata. Magapadayon ini hasta nga magkalamatay kamo sa sining maayo nga duta nga ginhatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios.

14 “Dali na lang ako mapatay. Nahibaluan ninyo sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag nga gintuman sang Ginoo nga inyo Dios ang tanan nga maayo nga mga butang nga iya ginpromisa sa inyo. Wala gid sing bisan isa nga wala natuman. 15 Pero subong nga gintuman sang Ginoo nga inyo Dios ang tanan nga maayo nga mga butang nga iya ginpromisa sa inyo, tumanon man niya ang kalaglagan nga iya ginpaandam sa inyo hasta nga malaglag niya kamo sa sining maayo nga duta nga ginhatag niya sa inyo. 16 Huo, matabo ini sa inyo kon maglapas kamo sa kasugtanan sang Ginoo nga inyo Dios nga ginsugo niya nga tumanon ninyo, kag kon magsimba kamo kag mag-alagad sa iban nga mga dios. Ipaagom gid niya sa inyo ang iya kaakig kag malaglag kamo gilayon sa sining maayo nga duta nga ginhatag niya sa inyo.”

24

Nagpromisa ang mga Israelinhon nga Tumanon Nila Liwat ang Kasugtanan sang Dios

1 Karon, ginpatipon ni Josue ang tanan nga tribo sang Israel sa Shekem. Gintawag dayon niya ang mga manugdumala, mga pangulo, mga manughukom, kag mga opisyal sang Israel, kag nagpalapit sila sa presensya sang Dios.

2 Nagsiling si Josue sa tanan nga tawo, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Sang una ang inyo mga katigulangan nag-estar sa tabok sang Suba sang Euphrates kag nagsimba sa iban nga mga dios. Isa sa ila amo si Tera nga amay ni Abraham kag ni Nahor. 3 Pero ginkuha ko si Abraham sa sadto nga lugar kag ginpakadto sa kadutaan sang Canaan, kag ginhatagan sang madamo nga kaliwat. Nangin anak niya si Isaac, 4 kag nangin anak naman ni Isaac si Esau kag si Jacob. Ginhatag ko kay Esau ang kabukiran sang Seir bilang iya parte, samtang si Jacob kag ang iya nga anak nagkadto sa Egypt. 5-6 Sang ulihi ginpadala ko si Moises kag si Aaron sa pagluwas sa inyo sa Egypt, kag ginpadal-an ko sang mga kahalitan ang Egypt, kag ginpaguwa ko kamo sang inyo mga katigulangan. Pero sang nakaabot na kamo sa Mapula nga Dagat, ginlagas kamo sang mga Egyptohanon nga may mga kabayo kag mga karwahe. 7 Nagpangayo kamo sang bulig sa akon, kag ginbutangan ko sang kadulom sa tunga ninyo kag sang mga Egyptohanon. Kag dayon ginlumos ko ang mga Egyptohanon sa dagat. Nakita gid ninyo mismo ang ginhimo ko sa mga Egyptohanon. Dayon nag-estar kamo sa kamingawan sa malawig nga tion.

8 “Pagkatapos gindala ko kamo sa duta sang mga Amornon sa east sang Suba sang Jordan. Nagpakig-away sila sa inyo, pero ginpadaog ko kamo. Ginpalaglag ko sila sa inyo kag nasakop ninyo ang ila kadutaan. 9 Dayon nagpakig-away sa Israel ang hari sang Moab nga si Balak nga anak ni Zipor. Ginsugo niya si Balaam nga anak ni Beor nga pakamalauton kamo. 10 Pero wala ko pagtuguti si Balaam nga himuon ini sa inyo. Sa baylo, ginbendisyunan kamo ni Balaam, kag ginluwas ko kamo sa kamot ni Balak.

11 “Dayon nagtabok kamo sa Suba sang Jordan kag nakaabot sa Jerico. Nagpakig-away sa inyo ang mga taga-Jerico, subong man ang mga Amornon, Periznon, Canaanhon, Hithanon, Girgashnon, Hivhanon, kag Jebusnon. Pero ginpadaog ko kamo kontra sa ila. 12 Ginpadal-an ko sang mga putyukan ang duha ka hari nga Amornon sa pagtabog sa ila sa wala pa kamo mag-abot. Nagdaog kamo indi tungod sa inyo mga espada kag mga pana. 13 Ginhatagan ko kamo sang duta nga wala ninyo pagpangabudlayi. Ginpaestar ko kamo sa mga banwa nga indi kamo ang nagtukod. Nagakaon kamo subong sang mga ubas kag mga olibo nga indi kamo ang nagtanom.

14 “Gani karon, tahura ninyo ang Ginoo kag alagara nga may katutom. Isikway na ninyo ang mga dios nga ginasimba sadto sang inyo mga katigulangan sa tabok sang Suba sang Euphrates kag sa Egypt, kag mag-alagad kamo sa Ginoo. 15 Pero kon indi kamo luyag nga mag-alagad sa Ginoo, magpili kamo subong nga adlaw kon sin-o ang inyo alagaron. Magaalagad bala kamo sa mga dios nga gin-alagad sang inyo mga katigulangan sa tabok sang Suba sang Euphrates, ukon sa mga dios sang mga Amornon nga ang ila duta inyo ginaestaran subong? Pero ako ya kag ang akon pamilya magaalagad sa Ginoo.”

16 Nagsabat ang mga tawo, “Wala gid sa amon hunahuna nga magbiya sa Ginoo kag mag-alagad sa iban nga mga dios. 17 Ang Ginoo nga aton Dios amo ang nagpaguwa sa aton kag sa aton mga katigulangan sa pagkaulipon didto sa Egypt. Nakita man naton ang mga milagro nga iya ginhimo. Ginprotektaran niya kita sa aton pagpanglakaton sa mga nasyon nga aton gin-agyan. 18 Kag ginpatabog niya sa aton ang mga Amornon kag ang iban pa nga mga nasyon nga nagaestar diri. Gani magaalagad man kami sa Ginoo, kay siya ang amon Dios.”

19 Nagsiling si Josue sa mga tawo, “Indi kamo makaalagad sa Ginoo tungod kay balaan siya nga Dios kag indi gid niya gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Indi niya pag-ibaliwala ang inyo pagrebelde kag mga sala. 20 Kon isikway ninyo ang Ginoo kag mag-alagad sa iban nga mga dios, mangakig siya sa inyo kag silutan niya kamo. Laglagon niya kamo bisan nga halin sang una maayo siya sa inyo.”

21 Pero nagsabat ang mga tawo kay Josue, “Magaalagad gid kami sa Ginoo.” 22 Nagsiling si Josue, “Kamo mismo ang mga saksi sa inyo kaugalingon nga ginpili ninyo nga alagaron ang Ginoo.” Nagsabat sila, “Huo, mga saksi kami.”

23 Dayon nagsiling si Josue, “Kon amo sina, isikway na ninyo ang inyo mga dios kag alagaran ninyo ang Ginoo, ang Dios sang Israel.” 24 Nagsabat ang mga tawo, “Alagaran namon ang Ginoo nga amon Dios, kag tumanon ang iya mga sugo.”

25 Sadto nga adlaw naghimo si Josue sang kasugtanan sa mga tawo didto sa Shekem, kag ginhatag niya sa ila ang mga kasuguan kag mga pagsulundan. 26 Ginsulat ini ni Josue sa Libro sang Kasuguan sang Dios. Dayon nagkuha siya sang dako nga bato kag ginpatindog sa puno sang kahoy nga terebinto malapit sa balaan nga lugar sang Ginoo. 27 Kag nagsiling si Josue sa tanan nga tawo, “Ini nga bato amo ang aton saksi nga nagpakighambal ang Ginoo sa aton. Magapamatuod ini kontra sa inyo kon indi kamo magtuman sang inyo ginhambal sa inyo Dios.” 28 Pagkatapos ginpapuli ni Josue ang mga tawo sa ila tagsa ka lugar nga ginhatag sa ila.

Napatay si Josue kag si Eleazar

29 Sang ulihi napatay ang alagad sang Ginoo nga si Josue, nga anak ni Nun, sa edad nga 110. 30 Ginlubong siya sa iya duta didto sa Timnat Sera, sa kabukiran sang Efraim, sa north sang Bukid sang Gaash. 31 Nag-alagad sa Ginoo ang mga Israelinhon samtang buhi pa si Josue. Kag bisan sang patay na si Josue, nagpadayon gihapon sila sa pag-alagad sa Ginoo samtang buhi pa ang mga manugdumala sang mga Israelinhon nga nakaeksperiensya sang tanan nga ginhimo sang Ginoo para sa Israel.

32 Ang mga tul-an ni Jose nga gindala sang mga Israelinhon halin sa Egypt ginlubong sa Shekem, sa duta nga ginbakal ni Jacob sing 100 ka bilog nga pilak sa mga anak ni Hamor nga amay ni Shekem. Ang ini nga duta parte sang teritoryo nga ginhatag sa mga kaliwat ni Jose.

33 Napatay man si Eleazar nga anak ni Aaron kag ginlubong sa Gibea, ang banwa sa kabukiran sang Efraim, nga ginhatag sa anak ni Eleazar nga si Finehas.

* 1:11 ikatlo nga adlaw halin karon: ukon, sa sulod sang tatlo ka adlaw

* 2:10 ginlaglag sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

* 3:16 Patay nga Dagat: sa Hebreo, Dagat sang Araba, ang maasin gid nga dagat

* 4:11 Kag nag-una…sa mga tawo: ukon, Nagtabok ang mga pari samtang nagatan-aw ang mga tawo.

† 4:13 sa presensya sang Ginoo: siguro ang buot silingon, sa atubangan sang Kahon sang Kasugtanan

‡ 4:16-17 Kahon sang Kasuguan: Amo man ini ang Kahon sang Kasugtanan.

* 5:2 matig-a gid nga bato: sa iban nga Bisaya, bato bantiling

† 5:4-6 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

‡ 5:9 Gilgal: posible ang buot silingon, ginkuha

* 7:5 Shebarim: ukon, ginakuhaan sang dalagko nga mga bato

† 7:12 mga butang nga ginhalad na sing bug-os sa akon: Tan-awa ang 6:17.

‡ 7:17 Zabdi: ukon, Zimri

§ 7:26 Acor: buot silingon sa Hebreo, kagamo

* 8:14 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

† 8:26 nalaglag niya sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

‡ 8:32 sa mga bato: ukon, sa mga bato sang halaran

* 9:1 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

† 9:14 Ginbaton: ukon, Ginkaon

* 10:1 ginlaglag niya ini sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

† 10:40 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

* 11:2 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba. Amo man sa bersikulo 16.

† 11:2 Galilea: sa Hebreo, Kineret

‡ 11:11 Ginlaglag nila ini sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

§ 11:16 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

* 12:1-2 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba. Amo man sa bersikulo 3 kag 8.

† 12:3 Galilea: sa Hebreo, Kineret

‡ 12:3 Patay nga Dagat: sa Hebreo, Dagat sang Araba, ang maasin gid nga dagat

* 13:13 wala matabog: ukon, wala pagtabuga

† 13:14 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa Num. 15:3.

‡ 13:26 Lo Debar: ukon, Lidebir; ukon, Debir

§ 13:27 Galilea: sa Hebreo, Kineret

* 13:33 ang ila palanublion amo ang Ginoo: Tan-awa ang 13:14 sa posible nga kahulugan sini.

* 14:9 Deu. 1:36

* 15:2 Patay nga Dagat: sa Hebreo, maasin gid nga dagat. Amo man sa bersikulo 5.

† 15:7 Acor: buot silingon sa Hebreo, kagamo

‡ 15:18 ginkombinsi ni Acsa ang iya bana: sa iban nga mga kopya sang Septuagint, ginkombinsi ni Otniel ang iya asawa.

§ 15:36 ukon: Puwede man nga, “kag.”

* 16:2 nga amo ang Luz: Amo ini sa Septuagint (tan-awa man sa 18:13). Sa Hebreo, nagapakadto sa Luz

* 17:7 tuburan sang Tapua: ukon, En Tapua

* 18:18 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

† 18:19 Patay nga Dagat: sa Hebreo, maasin gid nga dagat

‡ 18:28 Kiriat Jearim: Amo ini sa Griego nga teksto. Sa Hebreo, Kiriat.

* 19:2 Beersheba (ukon Sheba): ukon, Beersheba, Sheba

† 19:28 Ebron: ukon, Abdon

‡ 19:34 sa Suba sang Jordan: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, sa Juda, sa Suba sang Jordan

§ 19:47 Leshem: ukon, Laish

* 21:2 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

† 21:11 amay: ukon, katigulangan

* 22:27 sa iya Tolda: sa literal, sa iya presensya

* 23:4 aton: sa Hebreo, akon

Hukom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Mga Hukom

(Mga Pangulo)

1

Ginbihag sang Tribo ni Juda kag sang Tribo ni Simeon si Adoni Bezek

1 Sa tapos mapatay si Josue, nagpamangkot ang mga Israelinhon sa Ginoo kon sin-o sa ila mga tribo ang una nga magpakig-away sa mga Canaanhon. 2 Nagsabat ang Ginoo, “Ang tribo ni Juda, kay ginatugyan ko sa ila ang amo nga duta.” 3 Gani nagsiling ang tribo ni Juda sa tribo ni Simeon nga ila kadugo, “Buligi ninyo kami sa pagsakop sang lugar sang mga Canaanhon nga para sa amon, kay buligan man namon kamo sa pagsakop sang lugar nga para sa inyo.” Gani nag-upod ang tribo ni Simeon sa tribo ni Juda sa pagpakig-away.

4-5 Sang nagsalakay ang tribo ni Juda, ginpadaog sila sang Ginoo kontra sa mga Canaanhon kag Periznon. 10,000 ka tawo ang ila napatay sa Bezek. Samtang nagapakig-away sila sa Bezek, naengkwentro nila didto ang hari sang amo nga lugar nga si Adoni Bezek. 6 Nagpalagyo si Adoni Bezek, pero ginlagas siya sang mga Israelinhon kag nadakpan siya. Gin-utod nila ang iya mga kumalagko sa kamot kag sa tiil. 7 Nagsiling si Adoni Bezek, “70 ka hari ang ginpang-utdan ko sang kumalagko sa kamot kag sa tiil kag namulot sila sang usik sa idalom sang akon lamisa. Kag karon ginhimo man sang Dios sa akon ang ginhimo ko sa ila.” Dayon gindala nila si Adoni Bezek sa Jerusalem, kag didto siya napatay.

8 Ginsalakay sang mga kaliwat ni Juda ang Jerusalem kag naagaw nila ini. Ginpamatay nila ang mga pumuluyo sini kag ginsunog ang siyudad. 9 Pagkatapos sadto, ginsalakay nila ang mga Canaanhon nga nagaestar sa mga kabukiran, sa Negev, kag sa mga bulobukid sa west.* 10 Ginsalakay man nila ang mga Canaanhon nga nagaestar sa Hebron (nga sang una ginatawag nga Kiriat Arba), kag ginpamatay nila si Sheshai, si Ahiman, kag si Talmai.

Gindaog ni Otniel ang Banwa sang Debir

(Jos. 15:13-19)

11 Halin sa Hebron, ginsalakay pa gid nila ang mga nagaestar sa Debir (nga sang una ginatawag nga Kiriat Sefer). 12 Nagsiling si Caleb, “Ipaasawa ko ang akon anak nga si Acsa sa tawo nga magsalakay kag mag-agaw sa Kiriat Sefer.” 13 Si Otniel nga anak ni Kenaz nga manghod ni Caleb amo ang nakaagaw sang banwa. Gani ginpaasawa ni Caleb sa iya ang iya anak nga si Acsa. 14 Sang makasal na sila, ginkombinsi ni Acsa ang iya bana nga magpangayo sila sang dugang nga duta sa iya amay. Dayon nagkadto si Acsa kay Caleb, kag sang nagapanaog na siya sa iya donkey, ginpamangkot siya ni Caleb kon ano ang iya kinahanglan. 15 Nagsabat si Acsa, “Hatagi man ako sang pabor. Gusto ko kuntani nga hatagan mo ako sang mga tuburan, kay ang duta nga ginhatag mo sa akon sa Negev wala sing tuburan.” Gani ginhatag ni Caleb sa iya ang lugar nga may tuburan sa ibabaw kag sa ubos.

Ang mga Pagdaog sang Tribo ni Juda kag sang Tribo ni Benjamin

16 Paghalin sang mga kaliwat ni Juda sa banwa sang Jerico,† nag-upod sa ila ang mga Kenhanon, nga mga kaliwat sang ugangan ni Moises, pakadto sa kamingawan sang Juda. Nag-estar sila upod sa mga tawo didto, malapit sa Arad sa Negev.

17 Dayon ang tribo naman ni Simeon ang ginbuligan sang tribo ni Juda sa pagsakop sang banwa sang Zefat nga ginaestaran man sang mga Canaanhon. Ginlaglag nila sing bug-os‡ ini nga banwa, gani gintawag ini nga Horma.§ 18 Nasakop man nila ang Gaza, Ashkelon, kag Ekron, pati ang ila sini mga teritoryo sa palibot.

19 Ginbuligan sang Ginoo ang tribo ni Juda. Nasakop nila ang mga kabukiran, pero indi nila matabog ang mga tawo nga nagaestar sa mga kapatagan tungod kay ini nga mga tawo may mga karwahe nga salsalon. 20 Kag suno sa ginpromisa ni Moises, ang Hebron ginhatag kay Caleb. Gintabog ni Caleb sa sini nga lugar ang tatlo ka pamilya nga mga kaliwat ni Anak. 21 Pero indi matabog sang mga kaliwat ni Benjamin ang mga Jebusnon nga nagaestar sa Jerusalem. Gani hasta subong padayon nga nagaestar ang mga Jebusnon sa Jerusalem upod sa mga kaliwat ni Benjamin.

Ginsakop sang Duha ka Tribo ni Jose ang Betel

22-23 Karon, ginsalakay sang mga tribo ni Jose ang banwa sang Betel (nga sang una ginatawag nga Luz), kag ginbuligan sila sang Ginoo. Sang nagpadala sila sang mga espiya sa Betel, 24 may nakita ang mga espiya nga isa ka tawo nga nagapaguwa halin sa amo nga banwa. Nagsiling sila sa iya, “Tudlui kami kon paano makasulod sa banwa kag indi ka namon pag-anhon.” 25 Gani gintudluan niya sila. Kag ginpamatay nila ang tanan nga nagaestar sa sina nga banwa. Pero wala nila pag-anha ang tawo nga nagtudlo sa ila kag ang bilog niya nga panimalay. 26 Ang ini nga tawo nagkadto sa duta sang mga Hithanon, kag didto nagtukod siya sang isa ka banwa nga gintawag niya nga Luz. Amo man gihapon ang ngalan sini hasta subong.

Ang mga Katawhan nga Wala Matabog sang mga Israelinhon sa Ila mga Duta

27 Wala matabog* sang tribo ni Manase ang mga pumuluyo sang Bet Shean, Taanac, Dor, Ibleam, Megido, kag ang mga banwa sa palibot sini, kay determinado ang ini nga mga Canaanhon nga indi maghalin sa sina nga duta. 28 Sang naggamhanan na ang mga Israelinhon, ginpuwersa nila ang mga Canaanhon nga magtrabaho para sa ila, pero wala nila sila pagtabuga.

29 Wala man matabog sang tribo ni Efraim ang mga pumuluyo sang Gezer. Gani ini nga mga Canaanhon padayon nga nagaestar kaupod nila.

30 Wala man matabog sang tribo ni Zebulun ang mga pumuluyo sang Kitron kag Nahalol. Gani ini nga mga Canaanhon padayon nga nagaestar kaupod nila. Pero ginpuwersa sila nga magtrabaho para sa ila.

31 Wala man matabog sang tribo ni Asher ang mga pumuluyo sang Acco, Sidon, Alab, Aczib, Helba, Afik, kag Rehob. 32 Gani padayon nga nagaestar ang katawhan ni Asher kaupod sa mga Canaanhon kay wala nila ini matabog.

33 Wala man matabog sang tribo ni Naftali ang mga pumuluyo sang Bet Shemesh kag Bet Anat. Gani ini nga mga Canaanhon padayon nga nagaestar kaupod nila. Pero ginpuwersa sila nga magtrabaho para sa ila.

34 Kon parte sa kaliwat ni Dan, wala sila pagtuguti sang mga Amornon nga mag-estar sa kapatagan, gani didto lang sila nagpabilin sa kabukiran. 35 Determinado ang mga Amornon nga indi maghalin sa Bukid sang Heres, Ayalon, kag Shaalbim. Pero sang naggamhanan ang mga tribo ni Jose, ginpuwersa sila nga magtrabaho para sa ila. 36 Ang border sang duta sang mga Amornon nagahalin sa Taklaran sang Akrabim pakadto sa unhan pa sang Sela.

2

Ang Anghel sang Ginoo sa Bokim

1 Nagkadto ang anghel sang Ginoo sa Bokim halin sa Gilgal. Kag nagsiling siya sa mga Israelinhon, “Ginpaguwa ko kamo sa Egypt kag gindala sa sini nga duta nga ginpromisa ko sa inyo mga katigulangan. Nagsiling ako sadto nga indi ko paggub-on ang akon kasugtanan sa inyo. 2 Nagsiling man ako nga indi kamo maghimo sang kasugtanan sa mga tawo sang sini nga duta kundi gub-on ninyo ang ila mga halaran. Pero ano ang inyo ginhimo? Wala ninyo ako pagtumana! 3 Gani karon, indi ko sila pagtabugon sa inyo duta. Mangin pareho sila sang tunok sa inyo alagyan kag ang ila mga dios mangin dako nga temtasyon sa inyo.”

4 Sang mabatian sang mga Israelinhon ang ginhambal sang anghel, naghibi sila sing tudo. 5 Gani gintawag nila ato nga lugar nga Bokim.* Kag naghalad sila didto sa Ginoo.

6 Sang ginpalakat na ni Josue ang mga Israelinhon, gin-angkon nila ang duta nga para sa kada isa sa ila. 7 Nag-alagad sila sa Ginoo samtang buhi pa si Josue. Kag bisan sang patay na si Josue, nagpadayon gihapon sila sa pag-alagad sa Ginoo samtang buhi pa ang mga manugdumala sang Israel nga nakakita sang tanan nga makatilingala nga ginhimo sang Ginoo para sa Israel. 8 Napatay si Josue nga anak ni Nun kag alagad sang Ginoo sa edad nga 110 ka tuig. 9 Ginlubong siya sa iya duta didto sa Timnat Heres, sa kabukiran sang Efraim, sa north sang Bukid sang Gaash.

Nag-untat ang mga Israelinhon sa Pag-alagad sa Dios

10 Sang nagkalamatay ang mga tawo sa sina nga henerasyon, nagbulos ang sunod nga henerasyon nga wala nakakilala sa Ginoo kag wala sing may nahibaluan kon ano ang ginhimo sang Ginoo para sa Israel. 11 Naghimo sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo kag nagsimba sa mga imahen ni Baal. 12 Ginsikway nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, nga amo ang nagpaguwa sa ila sa Egypt. Ginsunod nila kag ginsimba ang nagkalain-lain nga dios sang mga tawo sa palibot nila. Ginpaakig nila ang Ginoo, 13 kay ginsikway nila siya kag nag-alagad kay Baal kag kay Ashtoret. 14 Tungod sa kaakig sang Ginoo sa Israel, ginpabay-an niya sila nga salakayon sang mga tulisan para kuhaon ang ila mga pagkabutang. Ginpabay-an man sila sang Ginoo nga mapierdi sang ila mga kaaway sa palibot nga indi na nila masarangan nga tapnaon. 15 Kon magpakig-away sila, ginapapierdi sila sang Ginoo, suno sa ginsiling niya. Gani puwerte gid ang ila kalisod.

16 Karon, ginhatagan sang Ginoo ang Israel sang mga pangulo nga magluwas sa ila sa mga tulisan nga nagasalakay sa ila. 17 Pero wala sila magsapak sa ila mga pangulo. Sa baylo, nagtalikod sila sa Ginoo kag nagsimba sa iban nga mga dios. Indi sila pareho sa ila mga katigulangan tungod kay kadali lang sa ila magtalikod sa mga sugo sang Ginoo nga gintuman sadto sang ila mga katigulangan. 18 Ang tanan nga pangulo nga ginhatag sang Ginoo sa ila ginbuligan sang Ginoo. Kag samtang buhi ang ila pangulo ginluwas sila sang Ginoo sa ila mga kaaway. Kay naluoy siya sa ila tungod sa ila mga pag-antos sa mga nagahingabot kag nagahalit sa ila. 19 Pero kon mapatay na gani ang pangulo, nagabalik naman sila sa ila daan nga pagginawi nga amo ang pag-alagad kag pagsimba sa iban nga mga dios. Sobra pa ang ila pagpakasala sang sa ginhimo sang ila mga katigulangan. Indi nila gusto nga bayaan ang ila malain nga mga ginahimo kag ang pagkatig-a sang ila mga ulo.

20 Gani nangakig gid ang Ginoo sa ila. Nagsiling ang Ginoo, “Tungod nga ginlapas sini nga nasyon ang akon kasugtanan sa ila mga katigulangan, kag wala sila magtuman sa akon, 21 indi ko pag-ipatabog sa ila ang nabilin nga mga katawhan nga wala masakop ni Josue antes siya napatay. 22 Gamiton ko ini nga mga katawhan para testingan ang mga Israelinhon kon bala tumanon nila ang akon mga sugo, pareho sang ila mga katigulangan.” 23 Amo ina kon ngaa wala pagtabuga dayon sang Ginoo ang nabilin nga mga katawhan kag wala niya pagtuguti nga pierdihon sila ni Josue.

3

Ang Nabilin nga mga Katawhan sa Canaan

1 Ginbilin sang Ginoo ang iban nga mga katawhan sa Canaan para testingan ang mga Israelinhon nga wala makaagi pakig-away sa Canaan. 2 Ginhimo ini sang Ginoo para matudluan nga magpakig-away ang mga kaliwat sang mga Israelinhon nga wala pa makaagi sini. 3 Amo ini ang mga katawhan nga ginbilin sang Ginoo: ang mga pumuluyo sang lima ka banwa sang mga Filistinhon, ang tanan nga Canaanhon, ang mga Sidonhon, kag ang mga Hivhanon nga nagaestar sa mga bukid sang Lebanon, halin sa Bukid sang Baal Hermon hasta sa Lebo Hamat. 4 Ginbilin sila para testingan kon bala tumanon sang mga Israelinhon ang mga sugo sang Ginoo nga ginhatag niya sa ila mga katigulangan paagi kay Moises. 5 Gani nag-estar ang mga Israelinhon upod sa mga Canaanhon, Hithanon, Amornon, Periznon, Hivhanon, kag mga Jebusnon. 6 Gintugutan sang mga Israelinhon ang ila mga anak nga magpangasawa kag magpamana sa sina nga mga tawo, kag nagsimba sila sa ila mga dios.

Si Otniel

7 Naghimo sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo tungod kay ginkalimtan nila ang Ginoo nga ila Dios kag nagsimba sa mga imahen ni Baal kag ni Ashera. 8 Tungod sini, nangakig gid ang Ginoo sa ila, gani ginpabay-an sila nga mapierdi ni Haring Cushan Rishataim sang Aram Naharaim.* Ginsakop niya sila sa sulod sang walo ka tuig.

9 Pero sang nagpangayo sang bulig ang mga Israelinhon sa Ginoo, ginhatagan niya sila sang isa ka tawo nga magluwas sa ila. Siya amo si Otniel nga anak ni Kenaz nga manghod ni Caleb. 10 Gin-gamhan siya sang Espiritu sang Ginoo, kag ginpanguluhan niya ang Israel. Nagpakig-away siya kay Haring Cushan Rishataim sang Aram, kag ginpadaog siya sang Ginoo. 11 Gani may kalinong sa Israel sa sulod sang 40 ka tuig. Kag dayon napatay si Otniel.

Si Ehud

12 Naghimo liwat sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo. Tungod sini, ginpasakop sila sang Ginoo kay Haring Eglon sang Moab. 13 Sa bulig sang mga Ammonhon kag Amaleknon, ginsalakay kag ginpierdi ni Eglon ang Israel kag gin-agaw ang banwa sang Jerico.† 14 Ginsakop sila ni Eglon sa sulod sang 18 ka tuig.

15 Nagpangayo liwat sang bulig ang mga Israelinhon sa Ginoo, kag ginhatagan niya sila sang isa ka tawo nga magluwas sa ila. Siya amo ang walis nga si Ehud nga anak ni Gera nga halin sa tribo ni Benjamin. Ginpadala siya sang mga Israelinhon kay Haring Eglon sang Moab sa paghatag sang buhis sang Israel. 16 Antes siya naglakat, naghimo siya sang isa ka sundang nga duha ang sulab nga mga tunga sa metro ang kalabaon. Ginhigot niya ini sa iya tuo nga paa, nga natabunan sang iya bayo. 17 Sang didto na siya, ginhatag niya ang buhis kay Haring Eglon nga matambok gid nga tawo. 18 Pagkatapos nga nahatag ni Ehud ang buhis, ginpapuli niya ang mga kaupod niya nga nagdala sang buhis. 19 Nag-upod siya sa ila sang premiro, pero pag-abot nila sa tinigban nga mga bato malapit sa Gilgal, nagbalik si Ehud sa hari kag nagsiling, “Mahal nga Hari, may sekreto ako nga isugid sa imo.” Gani nagsiling ang hari sa iya mga suluguon, “Bayai ninyo anay kami.” Kag naghalin ang tanan niya nga suluguon. 20 Dayon nagpalapit si Ehud sa hari nga nagapungko sa mabugnaw niya nga kuwarto sa ibabaw. Nagsiling si Ehud, “May mensahi ako sa imo halin sa Dios.” Sang nagtindog ang hari sa iya trono, 21 gin-gabot ni Ehud sang iya wala nga kamot ang sundang nga ara sa iya tuo nga paa, kag ginbuno niya ang hari sa tiyan, 22 kag naglapos sa iya likod. Kag tungod kay matambok ang hari nagsalop pati ang pulo sang sundang. Gani wala na niya paggabuta.

23 Dayon nagguwa si Ehud sa kuwarto kag ginkandaduhan niya ang mga puwertahan. 24 Sang nakahalin na siya, nagbalik ang mga suluguon sang hari kag nakita nila nga sirado ang mga puwertahan. Abi nila sa kasilyas lang ang hari. 25 Naghulat-hulat sila sa guwa. Pero sang ulihi indi na sila mapahamtang kay wala gihapon gin-abrihan sang hari ang mga puwertahan. Gani ginkuha na lang nila ang yabi kag gin-abrihan ini, kag nakita nila ang ila hari nga nagahamyang sa salog nga patay na.

26 Sang sadto nga oras nga nagahulat-hulat ang mga suluguon sa pag-abri sang mga puwertahan, si Ehud nakapalagyo na. Naglabay siya sa tinigban nga mga bato kag nagkadto sa Seira. 27 Pag-abot niya didto, nagpatunog siya sang budyong sa kabukiran sang Efraim, kag nagdulhog ang mga Israelinhon halin sa kabukiran nga ginapanguluhan ni Ehud. 28 Nagsiling siya sa ila, “Sunod kamo sa akon kay ipapierdi sang Ginoo sa aton ang mga Moabnon nga aton mga kaaway.” Gani nagsunod sila sa iya kag ginsakop nila ang lugar nga talabukan sang mga Moabnon sa Suba sang Jordan. Wala sila sing may ginpatabok bisan isa lang ka tawo. 29 Sa sina nga adlaw nakapatay sila sang mga 10,000 ka Moabnon nga puro makusog kag maisog. Kag wala gid sing may nakapalagyo bisan isa sa ila. 30 Gani ginsakop sang Israel ang Moab sa sina nga adlaw, kag halin sadto nangin malinong ang Israel sa sulod sang 80 ka tuig.

Si Shamgar

31 Ang nagsunod kay Ehud bilang pangulo amo si Shamgar nga anak ni Anat. Ginluwas niya ang Israel sa mga Filistinhon. Mga 600 ka Filistinhon ang iya ginpamatay paagi sa sungkod nga ginagamit sa pagtabog sang baka.

4

Si Debora kag si Barak

1 Sang napatay si Ehud, naghimo liwat sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo. 2 Gani ginpasakop naman sila sang Ginoo kay Haring Jabin sang Hazor, nga isa ka hari sang mga Canaanhon. Ang pangulo sang mga soldado ni Jabin amo si Sisera nga nagaestar sa Haroshet Hagoyim. 3 May 900 ka karwahe nga salsalon si Jabin. Kag puwerte gid ang pagpamigos niya sa mga Israelinhon sa sulod sang 20 ka tuig. Gani nagpangayo liwat sang bulig ang mga Israelinhon sa Ginoo.

4 Sadto nga panahon, ang pangulo sang Israel amo si Debora. Isa siya ka propeta sang Dios kag asawa ni Lapidot. 5 Kon magpahusay gani ang mga Israelinhon sang ila mga kaso kay Debora, nagakadto sila sa iya didto sa idalom sang Palma ni Debora, sa tunga-tunga sang Rama kag Betel sa kabukiran sang Efraim.

6 Isa ka adlaw, ginpatawag ni Debora si Barak nga anak ni Abinoam nga taga-Kedesh nga sakop sang tribo ni Naftali. Pag-abot ni Barak, nagsiling si Debora sa iya, “Ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nagasugo sa imo nga magkuha ka sang 10,000 ka lalaki sa mga tribo ni Naftali kag ni Zebulun kag dal-a sila sa Bukid sang Tabor. 7 Ganyaton ko si Sisera, ang pangulo sang mga soldado ni Jabin, nga magkadto sa Kishon nga ililigan sang tubig kaupod ang iya mga soldado kag mga karwahe. Kag didto padag-on ko kamo kontra sa ila.”

8 Nagsiling si Barak kay Debora, “Malakat ako kon mag-upod ka; pero kon indi ka mag-upod, indi ako maglakat.” 9 Nagsabat si Debora, “Sige, maupod ako sa imo; pero ang dungog indi sa imo tungod kay ipapierdi sang Ginoo si Sisera sa isa ka babayi.” Gani nag-upod si Debora kay Barak kag nagkadto sila sa Kedesh. 10 Didto ginpatawag ni Barak ang mga tribo ni Naftali kag ni Zebulun, kag 10,000 ka tawo ang nag-upod sa iya. Nag-upod man sa iya si Debora.

11 Sang sadto nga tion, si Heber nga Kenhanon nagpatindog sang iya tolda malapit sa dako nga kahoy sa Zaananim malapit sa Kedesh. Nagbulag siya sa iban nga mga Kenhanon nga mga kaliwat ni Hobab nga bayaw* ni Moises.

12 Karon, ginsugiran si Sisera nga si Barak nagkadto sa Bukid sang Tabor. 13 Gani gintipon ni Sisera ang 900 niya ka karwahe nga salsalon, kag ang tanan niya nga soldado. Kag naglakat sila halin sa Haroshet Hagoyim pakadto sa Kishon nga ililigan sang tubig.

14 Nagsiling si Debora kay Barak, “Lakat, kay amo na ini nga adlaw nga padag-on ka sang Ginoo kontra kay Sisera. Pangunahan ka gid sang Ginoo.” Gani nagdulhog si Barak sa Bukid sang Tabor upod sang iya 10,000 ka soldado. 15 Sang nagsalakay na sila ni Barak, ginpasala-sala sang Ginoo si Sisera kag ang tanan niya nga mga manugkarwahe kag mga soldado. Dayon naglumpat si Sisera sa iya karwahe kag nagdalagan sa pagpalagyo. 16 Ginlagas ni Barak ang mga soldado ni Sisera pati ang iya mga manugkarwahe hasta sa Haroshet Hagoyim kag ginpamatay sila tanan. Wala gid sing bisan isa sa ila nga nabilin.

17 Si Sisera ya nagpalagyo pakadto sa tolda ni Jael nga asawa ni Heber, tungod kay amigohay si Haring Jabin sang Hazor kag ang pamilya ni Heber nga Kenhanon. 18 Ginsugata ni Jael si Sisera kag ginsilingan, “Dali, sir, sulod ka sa akon tolda, kag indi ka magkahadlok.” Gani nagsulod si Sisera kag gintabunan siya ni Jael sang habol.† 19 Nagsiling si Sisera kay Jael, “Palihog hatagi ako sang tubig. Nauhaw gid ako.” Gani gin-abrihan ni Jael ang panit nga suludlan sang gatas kag ginpainom si Sisera, kag pagkatapos gintabunan niya siya liwat. 20 Nagsiling si Sisera, “Tindog ka lang sa may puwertahan sang tolda kag kon may mag-abot kag magpamangkot kon may iban nga tawo diri silingon mo nga wala.”

21 Tungod sa puwerte nga kakapoy ni Sisera, natulugan siya sing mahamuok. Sang makita ni Jael nga natulugan na si Sisera, nagkuha siya sang martilyo kag palpal sang tolda kag naghinay-hinay palapit kay Sisera. Dayon ginpalpalan niya ang dungandungan‡ ni Sisera hasta nga naglapos kag nagdulot sa duta, kag napatay si Sisera.

22 Sang pag-abot ni Barak nga nagapangita kay Sisera, ginsugata siya ni Jael, kag ginsilingan, “Dali, ipakita ko sa imo ang tawo nga ginapangita mo.” Gani nag-upod si Barak kay Jael sa sulod sang tolda. Kag didto nakita niya si Sisera nga nagahamyang nga patay na, nga may palpal nga naglapos sa iya dungandungan. 23 Sadto nga adlaw, ginpadaog sang Dios ang mga Israelinhon kontra kay Haring Jabin nga Canaanhon. 24 Padayon ang ila pagkontra kay Jabin hasta nga napatay gid nila siya.

5

Ang Kanta ni Debora kag ni Barak

1 Sadto nga adlaw, nagkanta si Debora kag si Barak nga anak ni Abinoam. Amo ini ang ila kanta:

2 “Dalayawon ang Ginoo!

Kay nagpanguna ang mga pangulo sang Israel sa pagpakig-away,

kag kinabubut-on nga nagsunod sa ila ang mga tawo.

3 “Pamati kamo mga hari kag mga pangulo!

Magakanta ako sang mga pagdayaw sa Ginoo,

ang Dios sang Israel!

4 “O Ginoo, sang maghalin ka sa Bukid sang Seir,

sang magguwa ka sa duta sang Edom,

naglinog kag nag-ulan sing tudo.

5 Nag-uyog ang mga bukid sa atubangan mo, O Ginoo.

Ikaw ang Dios sang Israel

nga nagpahayag sang imo kaugalingon sa Bukid sang Sinai.

6 “Sang panahon ni Shamgar nga anak ni Anat,

kag sang panahon ni Jael,

wala sing may nagaagi sa mayor nga mga dalan.

Ang mga nagabiyahe didto nagaagi sa hilit-hilit nga mga alagyan.

7 Diutay na lang ang nagaestar sa mga banwa sang Israel,

hasta nga nag-abot ka, Debora,

ikaw nga ginakilala nga iloy sang Israel.

8 Kon magsimba ang mga Israelinhon sa bag-o nga mga dios,

nagaabot sa ila ang inaway.

Pero sa 40,000 ka Israelinhon

wala sing bisan isa sa ila nga may taming ukon bangkaw.

9 Nagakalipay gid ang akon tagipusuon

sa mga pangulo sang Israel kag sa mga Israelinhon

nga kinabubut-on nga nagsunod sa ila.

Dalayawon ang Ginoo!

10 “Kamo nga mga manggaranon nga nagasakay sa puti nga mga donkey

kag sa matahom nga pulungkuan sini,

kag kamo nga mga imol nga nagalakat lang,

pamati kamo!

11 Pamatii ninyo ang mga estorya sang mga tawo

sa palibot sang mga bubon.

Ginasugid nila ang mga kadalag-an* sang Ginoo

paagi sa iya mga soldado sa Israel.

Dayon nagmartsa ang katawhan sang Ginoo

sa may puwertahan sang banwa nga nagasiling,

12 ‘Lakat ta, Debora,

lakat ta samtang nagakanta kita sang mga pagdayaw sa Dios.

Upod ka man Barak nga anak ni Abinoam,

kag bihaga ang imo mga bilihagon.’

13 “Ang nagkalabilin nga buhi sa katawhan sang Ginoo nagdulhog kaupod ko

sa pagsalakay sa dungganon kag gamhanan nga mga tawo.

14 Ang iban sa ila halin sa Efraim—

ang duta nga ginapanag-iyahan sadto sang mga Amaleknon—

kag ang iban pa gid halin sa tribo ni Benjamin.

Nag-upod man sa pagpakig-away ang mga kumander sang Makir

kag sang tribo ni Zebulun.

15 Nag-upod man kay Debora kag kay Barak

ang mga pangulo sang tribo ni Isacar pakadto sa kapatagan.

Pero ang tribo ya ni Reuben indi makadesisyon

kon maupod sila ukon indi.

16 O tribo ni Reuben,

magpabilin lang bala kamo upod sa mga karnero?

Gusto lang bala ninyo magpamati

sa pagpanawag sang mga manugbantay sa ila mga karnero?

Wala gid kamo sang pag-isa,

gani indi kamo makadesisyon kon maupod kamo ukon indi.

17 Nagpabilin man ang tribo ni Gad sa east sang Jordan,

kag ang tribo naman ni Dan nagpabilin sa ila obra sa mga barko.

Ang tribo ya ni Asher nagpabilin sa ila ginaestaran malapit sa dagat.

18 Pero gintaya sang tribo ni Zebulun kag ni Naftali ang ila kabuhi sa pagpakig-away.

19 “Nag-abot ang mga hari nga mga Canaanhon

kag nagpakig-away sa mga Israelinhon

didto sa Taanac nga ara sa higad sang Suba sang Megido,

pero bisan isa lang ka pilak wala sila sing may naagaw.

20 Indi lang ang Israel ang nagpakig-away kontra sa ila ni Sisera,

kundi pati man ang mga bituon.

21 Gin-anod sila sang Kishon nga ililigan sang tubig,

ang ililigan nga dugay na.

Magapadayon ako sa pagpakig-away nga may kabaskog.

22 Kag karon mabatian ang paglinagapak sang tiil sang mga kabayo.

23 Dayon nagsiling ang anghel sang Ginoo,

‘Sumpaon ang Meroz!

Sumpaon sing puwerte gid ang mga pumuluyo sini

kay wala sila nagbulig sang magpakig-away ang Ginoo

sa gamhanan nga mga tawo.’

24 “Labing bulahan si Jael nga asawa ni Heber nga Kenhanon

sa tanan nga babayi nga nagaestar sa mga tolda.

25 Sang magpangayo sang tubig si Sisera,

gatas ang iya ginhatag nga nabutang sa malahalon nga suludlan.

26 Dayon nagkuha siya sang martilyo kag palpal sang tolda

kag ginpalpalan ang ulo ni Sisera, sa iya dungandungan.

27 Kag napatay si Sisera nga nagahamyang sa tiilan ni Jael.

28 “Ang iloy ni Sisera nagatan-aw sa bintana kag indi mapahamtang.

Nagapamangkot siya kon ngaa kadugay mag-abot sang iya anak,

kon ngaa wala pa mag-abot ang iya karwahe.

29 Nagsabat sa iya ang iya mga maalamon kag dungganon nga mga kababayihan,

kag amo man gani ang iya ginaliwat-liwat sa iya kaugalingon:

30 ‘Nadugayan siguro sa pagpanguha

kag sa pagpartida sang mga butang nga naagaw nila sa ila mga kaaway:

siguro isa ukon duha ka babayi para sa isa ka soldado,

malahalon nga mga bayo para kay Sisera,

kag matahom nga mga bayo nga ginbordahan sing maayo para sa akon.’

31 “Gani O Ginoo,

kabay pa nga malaglag ang tanan mo nga mga kaaway.

Pero kabay pa nga ang mga nagahigugma sa imo

mangin pareho sa adlaw nga nagabutlak sing masanag gid.”

Kag may kalinong sa Israel sa sulod sang 40 ka tuig.

6

Si Gideon

1 Naghimo liwat sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo, gani ginpasakop sila sang Ginoo sa mga Midianhon sa sulod sang pito ka tuig. 2 Tama kapintas sang mga Midianhon, gani napilitan ang mga Israelinhon nga magpanago sa mga bukid, sa mga kuweba, kag sa iban pa nga mga tago nga lugar. 3 Kon magpananom na gani ang mga Israelinhon, ginasalakay dayon sila sang mga Midianhon, Amaleknon, kag sang iban pa nga mga katawhan sa east. 4 Ini sila nagakampo sa lugar sang mga Israelinhon, kag ginapamierdi nila ang mga tanom sang mga Israelinhon hasta sa Gaza. Ginapanguha nila ang tanan nga karnero, baka, kag donkey, kag wala gid sila sing may ginabilin para sa mga Israelinhon. 5 Nagasalakay sila nga dala ang ila mga tolda kag mga kasapatan nga daw pareho kadamo sa mga apan. Indi gid maisip ang kadamuon nila pati ang ila mga camel. Nagaabot sila sa paglaglag sa duta sang mga Israelinhon. 6 Nangin makaluluoy ang kahimtangan sang mga Israelinhon tungod sang mga Midianhon, gani nagpangayo sila sang bulig sa Ginoo.

7 Sang pagpanawag nila sa Ginoo, 8 ginpadal-an sila sang Ginoo sang propeta nga nagsiling sa ila, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: ‘Ginpaguwa ko kamo sa Egypt nga sa diin gin-ulipon kamo. 9 Ginluwas ko kamo sa mga Egyptohanon kag sa tanan nga nagapaantos sa inyo. Ginpatabog ko sa inyo ang inyo mga kaaway kag ginhatag ko sa inyo ang ila mga duta. 10 Nagsiling ako sa inyo nga ako ang Ginoo nga inyo Dios kag dapat indi kamo magsimba sa mga dios sang mga Amornon nga ang ila lugar amo ang inyo ginaestaran subong. Pero wala kamo nagpamati sa akon.’ ”

11 Karon, nag-abot ang anghel sang Ginoo sa Ofra. Nagpungko siya didto sa puno sang kahoy nga terebinto nga iya ni Joash nga kaliwat ni Abiezer. Si Gideon nga anak ni Joash nagalinas sadto sang trigo sa may pulugaan sang ubas para indi makita sang mga Midianhon ang trigo. 12 Nagpakita sa iya ang anghel sang Ginoo kag nagsiling, “Ang Ginoo kaupod mo, maisog kag makusog nga tawo.” 13 Nagsabat si Gideon, “Sir, kon ang Ginoo kaupod namon, ngaa amo ini ang amon kahimtangan? Ngaa wala siya nagahimo sang mga milagro pareho sang iya ginhimo sadto sang ginpaguwa niya sa Egypt ang amon mga katigulangan, suno sa ginsugid nila sa amon? Pero karon ginpabay-an na kami sang Ginoo kag gintugyan sa mga Midianhon.”

14 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Gideon, “Lakat, kag gamita ang bug-os mo nga kusog sa pagluwas sa Israel sa mga Midianhon. Ako gid ang nagapadala sa imo.” 15 Nagsabat si Gideon, “Pero, Ginoo, paano ko maluwas ang Israel, kay ang amon pamilya amo ang pinakapigaw sa tribo ni Manase kag ako pa gid ang labing kubos sa amon pamilya.” 16 Nagsabat ang Ginoo, “Buligan ko ikaw, kag laglagon mo ang mga Midianhon nga daw sa nagpakig-away ka lang sa isa ka tawo.”

17 Nagsiling si Gideon, “Kon nalipay ka sa akon, hatagi ako sang tanda nga ikaw gid matuod ang nagasugo sa akon. 18 Indi ka anay maghalin kay makuha ako sang akon ihalad sa imo.” Nagsabat ang Ginoo, “Hulaton ko ikaw.”

19 Nagpuli si Gideon kag nagluto sang isa ka bataon nga kanding, kag naghimo siya sang tinapay nga wala sing inugpahabok halin sa mga tunga sa sako nga harina. Pagkatapos niya butang sang karne sa basket kag sang sabaw sini sa kaldero, gindala niya ang pagkaon sa anghel didto sa puno sang kahoy nga terebinto.

20 Nagsiling sa iya ang anghel sang Dios, “Itungtong ang karne kag tinapay sa sini nga bato, kag bubui sang sabaw.” Gintuman ini ni Gideon. 21 Dayon gintandog sang anghel sang Ginoo ang pagkaon paagi sa punta sang baston nga iya ginauyatan. Gulpi lang nga nagkalayo halin sa bato, kag ginlamon sang kalayo ang karne kag ang tinapay. Dayon nadula ang anghel sang Ginoo.

22 Sang mareyalisar ni Gideon nga ang iya nakita anghel gid man sang Ginoo, nagsiling siya, “O Ginoong Dios, nakita ko ang imo anghel kag nag-atubangay gid kami.” 23 Pero ginsilingan siya sang Ginoo, “Magpakalinong ka. Indi ka magkahadlok. Indi ka mapatay.”

24 Nagpatindog didto si Gideon sang halaran para sa Ginoo kag gintawag niya ini nga “Nagahatag sang Kalinong ang Ginoo.” Kag hasta subong ara pa ini nga halaran didto sa Ofra, sa lugar sang mga kaliwat ni Abiezer.

25 Sadto man nga gab-i nagsiling ang Ginoo kay Gideon, “Kuhaa ang ikaduha sa pinakamaayo nga turo nga baka sang imo amay, atong pito na ka tuig. Dayon gub-a ang halaran ni Baal nga ginpatindog sang imo amay kag gub-a man ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera nga ara sa tupad sang halaran. 26 Pagkatapos magpatindog ka sang husto nga halaran para sa akon, angGinoo nga imo Dios, sa ibabaw sang sini nga bulobukid. Dayon ihalad mo sa akon ang turo bilang halad nga ginasunog. Kag gamita nga gatong ang hulohaligi ni Ashera nga imo ginpang-utod.” 27 Gani gin-upod ni Gideon ang napulo niya ka suluguon kag ginhimo niya ang ginsugo sang Ginoo sa iya. Pero ginhimo niya ini sang gab-i tungod kay nahadlok siya sa iya pamilya kag sa iya mga kasimanwa.

28 Pagkaaga, nabugtawan sang mga tawo nga guba na ang halaran ni Baal, kag utod-utod na ang hulohaligi ni Ashera kag amo na ang ginagatong sa baka nga ginahalad sa bag-o nga halaran. 29 Nagpinamangkutanay sila kon sin-o ang naghimo sadto. Gin-usisa nila ini kag nahibaluan nila nga si Gideon nga anak ni Joash ang naghimo sadto. 30 Gani ginsilingan nila si Joash, “Paguwaa diri ang imo anak! Kay patyon namon siya, tungod kay gin-guba niya ang halaran ni Baal kag ginpang-utod ang hulohaligi ni Ashera sa tupad sini.”

31 Nagsabat si Joash sa akig nga mga tawo nga nagapalibot sa iya, “Nagapakigbais bala kamo para kay Baal? Ginaapinan gid bala ninyo siya? Ang nagaapin kay Baal amo ang dapat patyon sa sini nga aga. Kon si Baal matuod gid nga Dios, dapat depensahan niya ang iya kaugalingon sa nagguba sang iya halaran.” 32 Halin sadto gintawag si Gideon nga “Jerubaal” nga ang buot silingon, “Pabay-i nga depensahan ni Baal ang iya kaugalingon,” tungod kay gin-guba niya ang halaran ni Baal.

33 Karon nag-isa ang mga Midianhon, Amaleknon, kag iban pa nga mga katawhan sa east sa pagkontra sa Israel. Nagtabok sila sa Suba sang Jordan kag nagkampo sa Kapatagan sang Jezreel. 34 Gin-gamhan si Gideon sang Espiritu sang Ginoo kag ginpatunog niya ang budyong sa pagpanawag sa mga kaliwat ni Abiezer sa pagsunod sa iya. 35 Nagpadala siya sang mga mensahero sa bilog nga tribo ni Manase, kag pati sa mga tribo ni Asher, Zebulun kag Naftali, sa pagtawag sa ila nga mag-upod sa pagpakig-away. Kag nag-upod sila kay Gideon.

36 Nagsiling si Gideon sa Dios, “Nagsiling ka nga gamiton mo ako sa pagluwas sa Israel. 37 Karon mabutang ako sang bulbol sang karnero sa duta nga ginalinasan namon sang trigo. Kon mabasa gani ini sang tun-og bisan mamala ang duta, mahibaluan ko nga ako gid man ang gamiton mo nga magluwas sa Israel suno sa ginhambal mo.” 38 Kag amo gid man ang natabo. Kay sang sunod nga adlaw, aga pa gid nagbugtaw si Gideon kag ginkuha niya ang bulbol sang karnero kag ginpuga, kag napuno gid ang isa ka yahong. 39 Dayon nagsiling si Gideon sa Dios, “Indi ka lang mangakig sa akon; may isa na lang ako nga ipangabay sa imo. Tuguti nga mapamatud-an ko liwat paagi sa bulbol. Gusto ko nga magmala naman ini nga bulbol sang karnero kag mabasa sang tun-og ang duta sa palibot sini.” 40 Pagkagab-i, ginhimo ato sang Dios. Nagmala ang bulbol sang karnero pero nabasa sang tun-og ang duta sa palibot sini.

7

Gindaog ni Gideon ang mga Midianhon

1 Sang kaagahon pa gid, naglakat si Jerubaal (nga amo man si Gideon) upod sang iya mga tinawo. Nagkampo sila sa may tuburan sang Harod. Ang mga Midianhon nagakampo sa north nila sa kapatagan nga malapit sa Bukid sang More. 2 Nagsiling ang Ginoo kay Gideon, “Kadamo sang upod mo. Basi maghunahuna sila nga nadaog nila ang mga Midianhon sa ila kaugalingon nga ikasarang kag indi tungod sa akon. 3 Gani silinga sila nga kon sin-o ang nahadlok, maghalin sa sining Bukid sang Gilead kag magpuli.” Sang ginsiling ini ni Gideon, nagpuli ang 22,000, kag 10,000 na lang ang nabilin.

4 Pero nagsiling ang Ginoo kay Gideon, “Madamo pa gihapon ang nabilin. Dal-a sila sa suba kay didto painon ko ang maupod sa imo. Ang bisan sin-o nga isiling ko sa imo nga paupdon, paupda. Pero ang bisan sin-o nga isiling ko sa imo nga indi pagpaupdon, indi pagpaupda.”

5 Gani gindala sila ni Gideon sa suba. Kag didto nagsiling ang Ginoo, “Paina ang tanan nga nagainom sang tubig sa ila mga kamot nga daw sa ido nga nagalaklak, kag paina man ang nagainom nga nagaluhod.” 6 May 300 ka tawo nga naglaklak sa ila mga kamot, kag ang iban nag-inom nga nagaluhod. 7 Nagsiling ang Ginoo kay Gideon, “Paagi sa sining 300 ka tawo luwason ko kamo kag padag-on sa mga Midianhon. Ang nabilin nga mga tawo papulia na lang sa ila tagsa ka lugar.” 8 Gani ginpapuli sila ni Gideon, pero ginhawiran niya ang 300 ka tawo nga amo ang nagpanipon sang mga balon kag budyong nga ginbilin sang mga nagpalauli.

Karon, ang kampo sang mga Midianhon didto sa kapatagan, sa ubos lang nila. 9 Sadto nga gab-i, nagsiling ang Ginoo kay Gideon, “Sige na! Salakaya na ninyo ang kampo kay padag-on ko kamo. 10 Pero kon nahadlok ka nga magsalakay subong, upda ang imo suluguon nga si Pura kag magkadto kamo didto, 11 kag pamatian ninyo kon ano ang ila ginahambal. Sigurado gid nga mangisog ka nga magsalakay sa imo mabatian.” Gani naglakat sila nga duha sa border sang kampo sang mga Midianhon, nga sa diin may mga soldado nga nagaguwardya. 12 Ang mga Midianhon, kaupod ang mga Amaleknon kag iban pa nga mga katawhan sa east, nagakampo didto sa kapatagan nga daw pareho kadamo sa apan. Kag ang ila mga camel daw pareho kadamo sa balas sa baybayon nga indi maisip.

13 Sang didto na sila ni Gideon, may nabatian sila nga duha ka tawo nga nagaestoryahanay. Nagsiling ang isa, “Nagdamgo ako nga may isa ka tinapay nga barley nga bilog nga nagligid pakadto sa aton kampo kag naigo ang isa ka tolda. Dayon natumba ini kag nawasak.” 14 Nagsabat ang isa, “Ina wala na sing iban pa kundi ang espada ni Gideon nga Israelinhon nga anak ni Joash. Padag-on siya sang Dios kontra sa mga Midianhon kag sa aton tanan.”

15 Sang mabatian ni Gideon ang damgo kag ang kahulugan sini, nagdayaw siya sa Ginoo. Dayon nagbalik siya sa kampo sang mga Israelinhon kag ginsilingan niya ang iya mga kaupdanan, “Dali na, kay padag-on kita sang Ginoo kontra sa mga Midianhon.” 16 Ginpartida niya sa tatlo ka grupo ang 300 niya ka tinawo, kag ginhatagan niya ang kada isa sang budyong kag tibod nga may suga sa sulod sini. 17 Dayon nagsiling siya sa ila, “Kon ara na gani kami sa border sang kampo sang kaaway, bantayi ninyo ako kag sundon ninyo kon ano ang akon himuon. 18 Kon patunugon ko kag sang akon mga kaupod ang amon mga budyong, amo man ang himuon ninyo sa palibot sang kampo, kag magsinggit kamo sing tudo, ‘Para sa Ginoo kag kay Gideon!’ ”

19 Tungang gab-i na sang mag-abot si Gideon kag ang iya 100 ka kaupod sa border sang kampo sang kaaway. Wala lang gid dugay nga naislan ang guwardya didto. Ginpatunog nila ni Gideon ang ila mga budyong kag ginpangbuka nila ang ila mga tibod. 20 Amo man ang ginhimo sang duha ka grupo. Kag samtang ginakaptan sang ila wala nga kamot ang suga kag sang ila tuo nga kamot ang budyong, nagasinggit sila, “Magpakig-away kita para sa Ginoo kag kay Gideon.” 21 Kada isa nagplastar sa iya lugar sa palibot sang kampo, pero ang ila mga kaaway iya nagpalalagyo nga nagasiniyagit. 22 Kag samtang nagahinuni ang mga budyong sang 300 ka Israelinhon, ginpaaway sang Ginoo ang mga tawo sa sulod sang kampo. Ang iban nagpalagyo sa Bet Shita malapit sa Zerera hasta sa border sang Abel Mehola malapit sa Tabat.

23 Ginpatawag ni Gideon ang mga Israelinhon halin sa mga tribo ni Naftali kag ni Asher, kag sa bilog nga tribo ni Manase, kag ginpalagas sa ila ang mga Midianhon. 24 Nagpasugo man si Gideon sang mga mensahero sa mga pumuluyo sang kabukiran sang Efraim sa paghambal sa ila nga magbantay sila sa Suba sang Jordan hasta sa sapa sang Bet Bara para indi makatabok ang mga Midianhon. Gintuman ini sang tanan nga lalaki sa Efraim kag ginbantayan nila ato nga mga lugar. 25 Nabihag nila ang duha ka pangulo sang Midianhon nga si Oreb kag si Zeeb. Ginpatay nila si Oreb sa may bato nga gintawag sang ulihi nga Bato ni Oreb, kag si Zeeb ginpatay nila sa pulugaan sang ubas nga gintawag sang ulihi nga Pulugaan sang Ubas ni Zeeb. Kag padayon nila nga ginlagas ang mga Midianhon. Pagkatapos gindala nila ang ulo ni Oreb kag ni Zeeb kay Gideon nga didto na sa tabok sang Suba sang Jordan.

8

Ginpatay ni Gideon si Zeba kag si Zalmuna

1 Karon, nagsiling ang katawhan sang Efraim kay Gideon, “Ano ining ginhimo mo? Ngaa wala mo kami pagtawga sang magpakig-away kamo sa mga Midianhon?” Kag ginbasol gid nila si Gideon. 2 Pero nagsiling si Gideon sa ila, “Ang nahimo ko gamay gid lang kon ikomparar sa nahimo ninyo. Bisan ang gamay nga nahimo ninyo mas labaw pa kon ikomparar sa tanan nga nahimo sang amon pamilya. 3 Ginpapierdi sang Dios sa inyo ang mga pangulo sang mga Midianhon nga si Oreb kag si Zeeb. Ti, ano ang nahimo ko kon ikomparar dira?” Sang masiling ini ni Gideon, naumpawan sila sa ila kaakig.

4 Nagtabok si Gideon kag ang iya 300 ka tinawo sa Suba sang Jordan. Kapoy na gid sila pero padayon pa gihapon ang ila paglagas sa ila mga kaaway. 5 Sang mag-abot sila sa Sucot, nangabay si Gideon sa mga taga-didto. Siling niya, “Palihog hatagi ninyo kami sang pagkaon. Kapoy kag gutom na gid kami kag kinahanglan pa namon nga lagson ang duha ka hari sang Midian nga si Zeba kag si Zalmuna.” 6 Pero nagsabat ang mga opisyal sang Sucot, “Wala pa gani ninyo madakpan si Zeba kag si Zalmuna. Ngaa hatagan namon kamo sang pagkaon?” 7 Nagsiling si Gideon, “Gali ha! Andaman lang ninyo kon madakpan na namon si Zeba kag si Zalmuna. Latiguhon ko gid kamo sang tunukon nga mga kahoy-kahoy.”

8 Halin didto nagtaklad sila ni Gideon sa Penuel* kag amo man gihapon ang iya ginpangabay sa mga taga-didto, pero ang sabat nila pareho man sang sabat sang mga taga-Sucot. 9 Nagsiling si Gideon sa ila, “Sa tapos nga madaog namon ang amon kaaway, mabalik kami diri, kag gub-on namon ang inyo tore.”

10 Karon, si Zeba kag si Zalmuna ara sa Karkor upod sang 15,000 nila ka soldado nga nabilin. Mga 120,000 na ang napatay sa ila. 11 Padayon ang pagtaklad nila ni Gideon kag didto sila nag-agi sa lugar sang mga nagaestar sa tolda sa east sang Noba kag Jogbeha. Dayon ginsalakay nila gulpi ang mga Midianhon. 12 Nagpalagyo si Zeba kag si Zalmuna, pero ginlagas sila ni Gideon kag gindakop, gani nagsinala-sala ang ila mga soldado.

13 Sang magpuli na sila ni Gideon halin sa inaway, didto sila nag-agi sa Taklaran sang Heres. 14 Nakadakop sila sang isa ka bataon nga lalaki nga taga-Sucot, kag ginpamangkot nila kon sin-o ang mga opisyal sang Sucot. Kag ginlista niya ang ngalan sang 77 ka opisyal nga nagadumala sang Sucot. 15 Pagkatapos ginkadtuan nila ni Gideon ang mga taga-Sucot kag ginsilingan, “Nadumduman bala ninyo ang inyo pag-insulto sa akon? Nagsiling kamo, ‘Wala pa gani ninyo madakpan si Zeba kag si Zalmuna. Ngaa hatagan namon sang pagkaon ang imo kapoy nga mga tinawo?’ Karon, ari na si Zeba kag si Zalmuna!” 16 Dayon ginkuha ni Gideon ang mga manugdumala sang Sucot kag gintudluan niya sila sang leksyon paagi sa paglatigo sa ila sang tunukon nga mga kahoy-kahoy. 17 Pagkatapos ginpaguba niya ang tore sa Penuel kag ginpamatay ang mga lalaki didto.

18 Dayon ginpamangkot ni Gideon si Zeba kag si Zalmuna, “Ano ang hitsura sang mga lalaki nga inyo ginpamatay sa Tabor?” Nagsabat sila, “Pareho sa imo, daw mga anak sang hari.” 19 Nagsiling si Gideon, “Mga utod ko sila; mga anak mismo sang akon iloy. Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga kon wala ninyo sila pagpatya, indi ko man kamo pagpatyon.” 20 Dayon nagsiling siya sa iya kamagulangan nga anak nga si Jeter, “Patya sila.” Pero tungod kay bata pa si Jeter, nahadlok siya, gani wala niya gin-gabot ang iya espada. 21 Nagsiling si Zeba kag si Zalmuna kay Gideon, “Ngaa indi ikaw ang magpatay sa amon? Ipakita ang pagkalalaki mo!” Gani ginpatay sila ni Gideon kag ginpakuha dayon niya ang mga dekorasyon sa liog sang ila mga camel.

Ang Imahen nga Ginpahimo ni Gideon

22 Karon nagsiling ang mga Israelinhon kay Gideon, “Tungod kay ikaw ang nagluwas sa amon sa mga Midianhon, ikaw na lang kag ang imo bata kag apo ang magpangulo sa amon.” 23 Nagsabat si Gideon, “Indi ako ukon ang akon bata ang magpangulo sa inyo kundi ang Ginoo. 24 Pero may pangayuon lang ako sa inyo: ang kada isa sa inyo maghatag sa akon sang isa ka aritos nga nakuha ninyo sa mga Midianhon.” (Ang mga Midianhon nagasuksok sang bulawan nga aritos suno sa ila kinabatasan bilang mga Ishmaelinhon.) 25 Nagsabat ang mga tawo, “Huo, hatagan ka namon.” Naghumlad sila sang isa ka panapton, kag ang kada isa nagbutang didto sang aritos nga nakuha nila sa mga Midianhon. 26 Mga 20 ka kilo ang natipon nga mga bulawan nga aritos wala labot sang mga dekorasyon, mga kulintas, mga bayo nga granate† sang mga hari sang Midian, kag mga kulokadena sa liog sang ila mga camel. 27 Halin sa natipon nga bulawan, nagpahimo si Gideon sang isa ka espesyal nga panapton‡ kag ginbutang niya ini sa iya banwa sa Ofra. Nagtalikod naman ang mga Israelinhon sa Dios kag nagsimba sa sadtong ginpahimo ni Gideon. Nangin dako nga temtasyon ini sa kay Gideon kag sa iya pamilya.

28 Amo ato ang estorya parte sa pagdaog sang mga Israelinhon kontra sa Midian, kag wala na gid ini makabangon pa. Nangin malinong ang Israel sa sulod sang 40 ka tuig samtang buhi pa si Gideon.

Ang Pagkapatay ni Gideon

29 Nagpuli si Gideon§ sa iya kaugalingon nga balay kag didto nag-estar. 30 May 70 siya ka kabataan tungod kay madamo ang iya asawa. 31 May asawa man siya nga suluguon didto sa Shekem kag may anak sila nga lalaki nga gin-ngalanan niya nga Abimelec. 32 Tigulang na si Gideon sang mapatay siya. Ginlubong siya sa lulubngan sang iya amay nga si Joash sa Ofra, sa lugar sang mga kaliwat ni Abiezer. 33 Sa wala lang dugay nga napatay si Gideon, nagtalikod naman ang mga Israelinhon sa Dios kag nagsimba liwat sa mga imahen ni Baal. Ginhimo nila si Baal Berit nga ila dios. 34 Ginkalimtan nila ang Ginoo nga ila Dios nga amo ang nagluwas sa ila kontra sa ila mga kaaway sa palibot. 35 Wala gid sila nagpakita sing kaayo sa pamilya ni Jerubaal (nga amo man si Gideon) sa tanan nga maayo nga butang nga ginhimo niya sa Israel.

9

Si Abimelec

1 Isa ka adlaw, nagkadto si Abimelec nga anak ni Gideon* sa mga paryente sang iya iloy sa Shekem kag ginsilingan sila, 2 “Pamangkuta ninyo ang tanan nga taga-Shekem kon ano ang gusto nila: panguluhan sila sang 70 ka anak ni Gideon ukon sang isa lang niya ka anak? Dumdumon ninyo nga ako mismo paryente ninyo.”

3 Gani nagpakighambal ang mga paryente ni Abimelec sa mga taga-Shekem. Nagsugot sila nga si Abimelec ang magapangulo sa ila, tungod kay paryente nila siya. 4 Ginhatagan nila si Abimelec sang 70 ka bilog nga pilak halin sa templo ni Baal Berit, kag gin-gamit niya ini sa pagsuhol sa mga bugoy sa pagsunod sa iya. 5 Dayon nagkadto si Abimelec sa balay sang iya amay sa Ofra. Kag didto, sa ibabaw sang isa ka bato, ginpamatay niya ang iya 70† ka utod sa amay nga si Gideon. Pero ang kamanghuran nga si Jotam wala mapatay tungod kay nakapanago siya. 6 Nagkadto ang mga taga-Shekem kag taga-Bet Millo sa may dako nga kahoy sa Shekem kag didto ginhimo nila nga hari si Abimelec.

7 Sang mabatian ini ni Jotam, nagtaklad siya sa ibabaw sang Bukid sang Gerizim kag nagsinggit sa ila, “Mga taga-Shekem, pamatii ninyo ako kon gusto ninyo nga pamatian kamo sang Dios. 8 Sugiran ko kamo sang isa ka estorya parte sa mga kahoy nga nagpangita sang magahari sa ila. Nagsiling sila sa kahoy nga olibo, ‘Ikaw ang maghari sa amon.’ 9 Nagsabat ang olibo, ‘Mas pilion ko pa bala ang maghari sa inyo sang sa maghatag sang lana nga ginagamit sa pagpadungog sa mga dios kag sa mga tawo? Indi gid!’

10 “Dayon nagsiling sila sa kahoy nga higera, ‘Ikaw na lang ang maghari sa amon.’ 11 Nagsabat ang higera, ‘Mas pilion ko pa bala ang maghari sa inyo sang sa maghatag sang manamit nga bunga? Indi gid!’

12 “Dayon nagsiling sila sa ubas, ‘Ikaw na lang ang maghari sa amon.’ 13 Nagsabat ang ubas, ‘Mas pilion ko pa bala ang maghari sa inyo sang sa maghatag sang bino nga makapalipay sa mga dios kag sa mga tawo? Indi gid!’

14 “Gani nagsiling na lang sila tanan sa tunukon nga kahoy-kahoy, ‘Ikaw na lang ang maghari sa amon.’ 15 Nagsabat ang tunukon nga kahoy-kahoy, ‘Kon gusto gid ninyo nga ako ang maghari sa inyo, magpahandong kamo sa akon. Pero kon indi gani kamo, mapaguwa ako sang kalayo nga magasunog sa mga kahoy nga sedro sang Lebanon.’ ”

16 Dayon nagsiling si Jotam, “Matarong bala kag husto ang inyo paghimo kay Abimelec nga hari? Maayo bala ang inyo ginhimo sa akon amay nga si Gideon kag sa iya pamilya? Kag nagakabagay man bala sa iya hinimuan? 17 Dumduma ninyo nga nagpakig-away ang akon amay para luwason kamo sa mga Midianhon. Gintaya niya ang iya kabuhi para sa inyo. 18 Pero karon ginkontra ninyo ang pamilya sang akon amay. Ginpamatay ninyo ang 70 niya ka anak sa ibabaw sang isa ka bato. Kag ginhimo ninyo nga hari si Abimelec, nga anak sang akon amay sa iya suluguon nga babayi, tungod lamang kay paryente ninyo siya. 19 Gani kon para sa inyo matarong kag husto ang ginhimo ninyo sa akon amay kag sa iya pamilya, kabay pa nga malipay kamo kay Abimelec kag siya amo man sa inyo. 20 Pero kon indi, kabay pa nga laglagon kamo ni Abimelec nga daw sa lamunon kamo sang kalayo. Kag kamo nga mga taga-Shekem kag taga-Bet Millo, laglagon man ninyo si Abimelec nga daw sa lamunon man siya sang kalayo.” 21 Pagkahambal sadto ni Jotam, nagpalagyo siya pakadto sa Beer kag didto nag-estar tungod kay nahadlok siya sa iya utod nga si Abimelec.

22 Pagkatapos sang tatlo ka tuig nga pagdumala ni Abimelec sa mga Israelinhon, 23 ginpaaway sang Dios si Abimelec kag ang katawhan sang Shekem. Nagrebelde ang mga taga-Shekem kay Abimelec. 24 Natabo ini para pabayaron si Abimelec kag ang mga taga-Shekem nga nagbulig sa iya sa pagpamatay sa 70 ka anak ni Gideon nga iya mga utod. 25 Nagbutang ang mga taga-Shekem sang mga tawo sa bukid sa pag-ambus kay Abimelec, kag ginahold-ap nila ang mga nagaagi didto. Nabalitaan ini ni Abimelec.

26 Sadto nga tion, si Gaal nga anak ni Ebed nagsaylo sa Shekem upod ang iya mga utod. Nagsalig sa iya ang mga taga-Shekem. 27 Sang tion sang tighalarvest sang ubas, naghimo ang mga tawo sang bino halin sa sini nga mga ubas. Kag naghiwat sila sang piesta sa templo sang ila dios. Kag samtang nagakinaon sila didto kag nagaininom, ginalibak nila si Abimelec. 28 Nagsiling si Gaal, “Ano kita nga klase sang mga tawo sa Shekem? Ngaa nagapasakop kita kay Abimelec? Sin-o gid bala siya? Indi bala nga anak lang siya ni Gideon? Ti, ngaa magpasakop kita sa iya ukon kay Zebul nga nagadumala para sa iya? Dapat magpasakop kamo sa kaliwat sang inyo katigulangan nga si Hamor. 29 Kon sakop ko lang kamo, sigurado gid nga mapahalin ko si Abimelec. Hambalon ko gid siya nga ipreparar niya ang iya mga soldado kag magpakig-away sa aton.”

30 Sang mabatian ni Zebul nga pangulo sang banwa ang ginsiling ni Gaal, nangakig gid siya. 31 Gani sekreto nga nagpasugo siya sang mga mensahero nga magkadto kay Abimelec. Amo ini ang ginpasiling niya, “Si Gaal kag ang iya mga utod nagsaylo diri sa Shekem, kag ginaganyat nila ang mga tawo nga magkontra sa imo. 32 Gani karon sa gab-i, upda ang imo mga tinawo kag magpanago anay kamo sa kaumahan sa guwa sang banwa. 33 Buwas, pagbutlak sang adlaw, dali-dalia ninyo salakay ang banwa. Kon magpakig-away sila ni Gaal, himua ang gusto mo nga himuon sa ila.”

34 Pagkagab-i, naglakat si Abimelec kag ang iya mga tinawo. Naggrupo sila sa apat ka grupo kag nagpanago sa guwa lang sang Shekem. 35 Sang makita nila nga nagguwa si Gaal kag nagtindog sa may puwertahan sang banwa, nagguwa sila sa ila ginapanaguan para magsalakay. 36 Sang makita sila ni Gaal, nagsiling siya kay Zebul, “Tan-awa! May mga tawo nga nagapadulhog halin sa mga putokputokan sang mga bukid.” Nagsabat si Zebul, “Mga landong lang ina sang mga bukid. Panan-awan mo lang ina nga daw mga tawo.”

37 Nagsiling si Gaal, “Pero tan-awa! May mga tawo man nga nagahalin sa tunga sang duha ka bukid, kag may ara pa gid sa alagyan malapit sa dako nga kahoy sang mga manugpakot!”

38 Nagsabat si Zebul sa iya, “Diin na karon ang imo ginapahambog? Indi bala nga nagsiling ka, ‘Sin-o gid bala si Abimelec nga magpasakop kita sa iya?’ Karon ara na ang ginayaguta mo! Ngaa indi ka magpakig-away sa ila?”

39 Gani gintipon ni Gaal ang mga taga-Shekem kag nagpakig-away sila kay Abimelec. 40 Sang ulihi nagpalagyo si Gaal kag ginlagas siya ni Abimelec. Madamo ang nagkalamatay sa inaway; ang mga pilason naglalapta hasta sa may puwertahan sang banwa.

41 Pagkatapos sadto, nagtiner si Abimelec sa Aruma. Wala gintugutan ni Zebul nga magbalik sa Shekem si Gaal kag ang iya mga utod.

42 Pagkaaga, nabalitaan ni Abimelec nga makadto sa kaumahan ang mga taga-Shekem. 43 Gani gin-grupo niya sa tatlo ka grupo ang iya mga tinawo kag nagkadto sila sa kaumahan kag naghulat sa pagsalakay. Sang makita nila ang mga taga-Shekem nga nagapaguwa sa banwa, nagsugod sila sa pagsalakay. 44 Ang grupo ni Abimelec nagplastar sa may puwertahan dampi sang banwa samtang ginpamatay sang duha niya ka grupo ang mga taga-Shekem sa may kaumahan. 45 Bilog gid nga adlaw ang pagpakig-away nila ni Abimelec. Sang ulihi nasakop gid man nila ang banwa, kag ginpamatay nila ang mga pumuluyo sini. Pagkatapos gin-guba nila ang banwa kag ginsabwagan dayon sang asin.

46 Sang mabalitaan ini sang mga nagaestar sa Tore sang Shekem, nagpanago sila sa mabakod nga lugar sang templo ni El Berit.‡ 47 Pagkahibalo sini ni Abimelec, 48 gindala niya ang iya mga tinawo sa Bukid sang Zalmon. Pag-abot nila didto, nagkuha si Abimelec sang wasay kag nagpang-utod sang mga sanga sang kahoy kag ginpas-an. Ginsilingan man niya ang iya mga tinawo, “Magdali-dali kamo kag himua ninyo ang akon ginhimo.” 49 Gani ang kada isa sa ila nagpas-an sang kahoy kag nagsunod kay Abimelec. Gintumpok nila ang mga kahoy sa mabakod nga lugar sang templo ni El Berit kag gintutdan. Gani nagkalamatay ang tanan nga tawo nga nagaestar sadto sa Tore sang Shekem. Mga 1,000 sila tanan pati mga babayi.

50 Pagkatapos nagkadto sila ni Abimelec sa Tebez kag ginsakop man nila ini. 51 Pero may mapag-on didto nga tore nga sa diin nagpalagyo ang mga taga-Tebez. Ginsiradhan nila ini kag nagsaka sila sa atop sang tore. 52 Ginsalakay ni Abimelec ang tore. Kag sang sunugon na niya kuntani ini, 53 ginhulugan siya sang babayi sing galingan nga bato, kag naglitik ang iya ulo. 54 Dali-dali niya nga gintawag ang manugdala sang iya armas kag ginsilingan, “Gabuta ang imo espada kag patya ako para indi sila makasiling nga isa lang ka babayi ang nakapatay sa akon.” Gani ginbuno siya sang iya suluguon kag napatay siya. 55 Sang makita sang mga tinawo ni Abimelec§ nga patay na siya, nagpalauli sila.

56 Sa amo nga paagi, ginpabayad sang Dios si Abimelec sa ginhimo niya nga malain sa iya amay nga amo ang pagpatay sa 70 niya ka utod. 57 Ginpabayad man sang Dios ang mga taga-Shekem sa tanan nila nga kalautan. Gani natuman ang sumpa ni Jotam nga anak ni Gideon.

10

Si Tola kag si Jair

1 Sang napatay si Abimelec, si Tola nga anak ni Pua kag apo ni Dodo amo ang nagpangulo sa pagluwas sa Israel. Naghalin siya sa tribo ni Isacar, pero nag-estar siya sa Shamir sa kabukiran sang Efraim. 2 Ginpanguluhan niya ang Israel sa sulod sang 23 ka tuig. Sang napatay siya, ginlubong siya sa Shamir.

3 Sunod kay Tola amo si Jair nga taga-Gilead. Ginpanguluhan niya ang Israel sa sulod sang 22 ka tuig. 4 May 30 siya ka anak, kag ang kada isa sa ila may isa ka donkey nga ginasakyan. Ini sila amo ang nagdumala sa 30 ka banwa sa Gilead nga ginatawag subong nga mga banwa ni Jair.* 5 Sang napatay si Jair, ginlubong siya sa Kamon.

Ginpaantos sang mga Ammonhon ang mga Israelinhon

6 Naghimo liwat sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo. Ginsikway nila ang Ginoo kag nagsimba sila sa mga imahen ni Baal kag ni Ashtoret, kag sa mga dios-dios sang Aram,† Sidon, Moab, Ammon, kag Filistia. 7 Tungod sini, nangakig sa ila ang Ginoo kag ginpasakop niya sila sa mga Ammonhon kag mga Filistinhon. 8 Kag sugod sa sina nga tuig, ginpabudlayan kag ginpaantos nila ang mga Israelinhon. Ginhimo nila ini sa sulod sang 18 ka tuig sa tanan nga Israelinhon sa Gilead, sa east sang Suba sang Jordan nga sakop sadto sang mga Amornon. 9 Nagtabok man ang mga Ammonhon sa west sang Suba sang Jordan kag nagpakig-away sa mga tribo ni Juda, ni Benjamin, kag ni Efraim. Tungod sini, puwerte gid ang kalisod sang Israel.

10 Gani nagpangayo sang bulig ang mga Israelinhon sa Ginoo. Nagsiling sila, “Nakasala kami kontra sa imo, kay nagtalikod kami sa imo nga amon Dios kag nagsimba sa mga imahen ni Baal.” 11-12 Nagsabat ang Ginoo, “Sang ginpaantos kamo sang mga Egyptohanon, Amornon, Ammonhon, Filistinhon, Sidonhon, Amaleknon, kag mga Maonhon,‡ nagpangayo kamo sang bulig sa akon kag ginluwas ko kamo. 13 Pero nagtalikod kamo sa akon kag nagsimba sa iban nga mga dios. Gani karon indi ko na kamo pagluwason. 14 Ngaa indi kamo magpangayo sang bulig sa mga dios nga inyo ginpili? Sila ang paluwasa sa inyo sa tion nga ara kamo sa kalisod.”

15 Pero nagsiling sila sa Ginoo, “Nakasala kami sa imo, gani himua ang gusto mo nga himuon sa amon. Pero maluoy ka, luwasa kami subong.” 16 Dayon ginsikway nila ang ila mga dios kag nagsimba sa Ginoo. Sang ulihi indi na maagwanta sang Ginoo nga makita sila nga nagaantos.

17 Nag-abot ang adlaw nga nag-away ang mga Ammonhon kag ang mga Israelinhon. Nagkampo ang mga Ammonhon sa Gilead, kag ang mga Israelinhon sa Mizpa. 18 Nag-estoryahanay ang mga pangulo sang Gilead. Siling nila, “Kon sin-o ang magpanguna sa aton sa pagpakig-away sa mga Ammonhon amo ang himuon ta nga pangulo sa tanan nga nagaestar sa Gilead.”

11

Si Jefta

1 Si Jefta nga taga-Gilead isa ka maayo nga soldado. Ang iya amay amo si Gilead kag ang iya iloy isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas. 2 May mga anak si Gilead sa iya gid asawa. Kag sang nagdalagko sila, ginpalayas nila si Jefta. Siling nila, “Wala ka gid sing may mapanubli sa amon amay, tungod kay anak ka sa iban nga babayi.” 3 Gani nagpalagyo si Jefta sa ila kag nag-estar sa Tob, nga sa diin nag-upod sa iya ang isa ka grupo sang mga bugoy.

4 Sadto nga tion, nag-inaway ang mga Ammonhon kag mga Israelinhon. 5 Tungod sini, ginpasugat sang mga manugdumala sang Gilead si Jefta didto sa Tob. 6 Siling nila, “Panguluhi kami sa amon pagpakig-away sa mga Ammonhon.” 7 Pero nagsabat si Jefta, “Indi bala nga nangakig kamo sa akon kag ginpalayas ninyo ako sa balay sang akon amay? Karon nga ara na kamo sa kalisod, mangayo kamo sang bulig sa akon?” 8 Pero nagsiling sila, “Kinahanglan ka namon. Sige na, mag-upod ka sa amon sa pagpakig-away sa mga Ammonhon, kag ikaw ang mangin pangulo sa Gilead.” 9 Nagsabat si Jefta, “Kon mag-upod gid man ako sa inaway kag padag-on ako sang Ginoo, ako gid bala ang himuon ninyo nga pangulo?” 10 Nagsabat sila, “Huo, ikaw ang himuon namon nga pangulo. Ang Ginoo mismo amo ang amon saksi.”

11 Gani nag-upod si Jefta sa ila, kag ginhimo siya sang mga taga-Gilead nga ila pangulo kag kumander. Kag didto sa Mizpa, sa presensya sang Ginoo, ginhambal ni Jefta ang iya mga promisa bilang pangulo.

12 Dayon nagpasugo si Jefta sang mga mensahero sa pagpamangkot sa hari sang mga Ammonhon kon ngaa ginasalakay nila ang Israel. 13 Amo ini ang sabat sang hari sang mga Ammonhon sa mga mensahero ni Jefta: “Sang pagguwa sang mga Israelinhon sa Egypt, ginsakop nila ang amon mga duta halin sa Arnon hasta sa Jabok, pakadto sa Suba sang Jordan. Gani karon, ibalik ninyo ini sa amon sing matawhay.”

14 Ginpabalik ni Jefta ang mga mensahero sa hari sang mga Ammonhon 15 sa pagsiling, “Wala kami nangagaw sang duta sang Moab ukon sang Ammon. 16 Sang maghalin sa Egypt ang amon mga katigulangan, nag-agi sila sa kamingawan pakadto sa Mapula nga Dagat hasta nakaabot sila sa Kadesh. 17 Dayon nagpadala sila sang mga mensahero sa hari sang Edom para pangabayon nga kon puwede tugutan sila nga mag-agi sa ila duta, pero wala sila gintugutan. Amo man ini ang ginhimo sang hari sang Moab sa ila. Gani nagpabilin na lang sila sa Kadesh.

18 “Sang ulihi nagpadayon sila sa pagpanglakaton sa kamingawan. Naglibot sila sa Edom kag Moab hasta nga nakaabot sila sa east sang Moab sa tabok sang Arnon nga ililigan sang tubig. Didto sila nagkampo, pero wala sila nagtabok sa Arnon tungod kay border ato sang Moab.

19 “Dayon nagpadala sila sang mga mensahero kay Sihon nga hari sang mga Amornon (nga nagahari sa Heshbon) para magpangabay nga kon puwede tugutan sila nga mag-agi sa ila duta para makaabot sila sa ila lugar. 20 Pero wala magsalig si Sihon sa ila. Sa baylo, gintipon niya ang iya mga soldado sa Jahaz kag ginsalakay ang mga Israelinhon. 21 Pero ginpapierdi sila sang Ginoo, ang Dios sang Israel, sa mga Israelinhon. Gani ginsakop sang mga Israelinhon ang tanan nga kadutaan sang mga Amornon nga nagaestar sa sadto nga lugar: 22 halin sa Arnon hasta sa Jabok, kag halin sa kamingawan hasta sa Suba sang Jordan.

23 “Gani ang Ginoo, ang Dios sang Israel, amo ang nagtabog sa mga Amornon kag naghatag sang ila duta sa mga Israelinhon. Kag karon gusto ninyo nga kuhaon ini? 24 Angkuna ninyo ang ginahatag sa inyo ni Kemosh nga inyo dios. Kag angkunon man namon ang ginahatag sa amon sang Ginoo nga amon Dios. 25 Ano, mas maayo ka pa kay Haring Balak sang Moab, nga anak ni Zipor? Wala gani sila nagpakigbais sa Israel parte sa duta ukon nagpakig-away sa ila. Indi bala? 26 Mga 300 na ka tuig nga nagaestar ang mga Israelinhon sa Heshbon kag sa Aroer, kag sa mga baryo sa palibot nila, pati sa mga banwa sa higad sang Arnon. Ngaa subong lang ninyo nadumduman nga kuhaon ini? 27 Wala kami sing may malain nga ginhimo sa inyo, pero kamo malain ang inyo ginahimo sa amon tungod kay gusto ninyo nga magpakig-away sa amon. Ang Ginoo amo ang maghukom sa aton kon sin-o sa aton ang husto.”

28 Pero wala gid ginsapak sang hari sang mga Ammonhon ang mensahi ni Jefta.

29 Karon, gin-gamhan si Jefta sang Espiritu sang Ginoo. Naglibot siya sa bilog nga Gilead kag sa Manase sa pagtipon sang mga soldado. Pagkatapos nagbalik siya sa Mizpa nga sakop sang Gilead. Kag halin didto ginsalakay niya ang mga Ammonhon. 30 Nagpanumpa si Jefta sa Ginoo. Siling niya, “Kon sigurado nga ipapierdi mo sa akon ining mga Ammonhon, 31 ihalad ko bilang halad nga ginasunog sa imo ang una nga magguwa sa akon balay sa pagsugata sa akon pagpuli halin sa inaway.”

32 Nagpakig-away si Jefta sa mga Ammonhon, kag ginpadaog siya sang Ginoo. 33 Napierdi nila ang mga Ammonhon, kag damo gid ang ila ginpatay. Nasakop nila ang 20 ka banwa halin sa Aroer pakadto sa palibot sang Minnit hasta sa Abel Keramim.

Ang Anak ni Jefta

34 Sang magpuli si Jefta sa Mizpa, ginsugata siya sang iya anak nga babayi nga nagasaot samtang nagatukar sang tamborin. Bugtong siya nga anak ni Jefta. 35 Sang makita siya ni Jefta, gin-gisi ni Jefta ang iya bayo sa kasubo, kag nagsiling, “Anak ko, ginpasubo mo gid ako tungod kay nakapanumpa ako sa Ginoo, kag indi ko na ini mabawi.”

36 Nagsabat ang anak ni Jefta, “Tay, nakapanumpa ka sa Ginoo. Gani tumana ang ginsumpa mo, kay ginpadaog kamo sang Ginoo sa inyo mga kaaway nga mga Ammonhon. 37 Pero may isa lang ako ka butang nga ipangabay sa imo: tuguti ako nga sa duha ka bulan makalibot-libot ako sa mga bukid para magpangasubo upod sang akon mga amiga, kay mapatay ako nga indi makapamana.” 38 Gintugutan siya ni Jefta. Gani sa sulod sang duha ka bulan, naglibot-libot siya sa mga bukid kaupod sang iya mga amiga para magpangasubo, tungod kay mapatay siya nga indi makapamana. 39 Pagkaligad sang duha ka bulan, nagbalik siya sa iya amay. Kag gintuman ni Jefta ang iya ginsumpa sa Ginoo, kag napatay ang iya anak nga isa ka birhen. Amo ini ang ginsuguran sang kinabatasan sang Israel 40 nga sa kada tuig, nagalibot-libot sa mga bukid ang mga dalaga sang Israel kag nagapangasubo sa sulod sang apat ka adlaw bilang pagdumdom sa anak nga babayi ni Jefta nga taga-Gilead.

12

Si Jefta kag ang Tribo ni Efraim

1 Karon, nagtipon ang mga soldado sang Efraim, kag nagtabok sila sa Suba sang Jordan kag nagkadto sa Zafon para atubangon si Jefta. Nagpamangkot sila sa iya, “Ngaa wala mo kami pagtawga sang magpakig-away kamo sa mga Ammonhon? Tungod sa ginhimo mo nga ini, sunugon namon ang imo balay nga ara ka sa sulod.” 2 Pero nagsiling si Jefta sa ila, “Sang puwerte ang amon pagpakig-away sa mga Ammonhon, nagpangayo ako sang bulig sa inyo. Pero wala ninyo ako pagbuligi. 3 Sang mahibaluan ko nga indi kamo magbulig, gintaya ko ang akon kabuhi sa pagpakig-away. Kag ginpadaog ako sang Ginoo. Karon, ngaa bala gusto ninyo nga magpakig-away sa akon?”

4 Nagsabat ang mga taga-Efraim, “Kamo nga mga taga-Gilead mga layas-layas sang Efraim kag Manase.” Gani gintipon ni Jefta ang mga lalaki sa Gilead kag nagpakig-away sila sa mga taga-Efraim. Kag napierdi nila ang mga taga-Efraim. 5 Gin-agaw nila ang mga lugar sa Suba sang Jordan nga talabukan pakadto sa Efraim, para wala sing mga taga-Efraim nga makapalagyo. Ang bisan sin-o nga magtabok, ginapamangkot nila kon bala taga-Efraim siya ukon indi. Kon magsabat gani siya nga, “Indi,” 6 ginapasiling nila siya sang “Shibolet,” kay ang mga taga-Efraim indi kasampot sini. Kon ang iya gani isiling “Sibolet,” dakpon nila dayon kag patyon didto mismo sa may talabukan sang Suba sang Jordan. Kag sadto nga tion, 42,000 ka taga-Efraim ang napatay.

7 Ginpanguluhan ni Jefta ang Israel sa sulod sang anom ka tuig. Sang napatay siya, ginlubong siya sa isa ka banwa sa Gilead.

Si Ibzan, si Elon, kag si Abdon

8 Sang napatay si Jefta, si Ibzan nga taga-Betlehem ang nagbulos sa iya bilang pangulo sang Israel. 9 Si Ibzan may 30 ka anak nga lalaki kag 30 ka babayi. Ginpaasawa kag ginpapamana niya ang iya mga anak sa mga indi sakop sang ila tribo. Ginpanguluhan niya ang Israel sa sulod sang pito ka tuig. 10 Sang napatay siya, ginlubong siya sa Betlehem.

11 Ang nagbulos sa iya bilang pangulo sang Israel amo si Elon nga taga-Zebulun. Ginpanguluhan niya ang Israel sa sulod sang napulo ka tuig. 12 Sang napatay siya, ginlubong siya sa Ayalon nga sakop sang Zebulun.

13 Ang nagbulos sa iya bilang pangulo sang Israel amo si Abdon nga anak ni Hilel nga taga-Piraton. 14 May 40 siya ka anak nga lalaki kag 30 ka apo nga lalaki, kag ang kada isa sa ila may donkey nga ginasakyan. Ginpanguluhan niya ang Israel sa sulod sang walo ka tuig. 15 Sang napatay siya, ginlubong siya sa Piraton, sa kabukiran sang Efraim, nga sakop sadto sang mga Amaleknon.

13

Ang Pagkatawo ni Samson

1 Naghimo liwat sing malain ang mga Israelinhon sa panulok sang Ginoo, gani ginpasakop sila sang Ginoo sa mga Filistinhon sa sulod sang 40 ka tuig.

2 Sa sina nga panahon may isa ka lalaki nga ang iya ngalan si Manoa. Sakop siya sang tribo ni Dan, kag nagaestar siya sa Zora. Ang asawa niya indi makabata. 3 Isa ka adlaw, nagpakita ang anghel sang Ginoo sa iya asawa kag nagsiling, “Hasta subong wala ka pa sing bata. Pero sa indi madugay magabusong ka kag magabata sing lalaki. 4 Karon, indi ka na mag-inom sang bino ukon sang bisan ano nga klase sang ilimnon nga makahulubog, ukon magkaon sang bisan ano nga pagkaon nga ginakabig nga mahigko. 5 Kay ang bata nga matawo sa imo idedikar sa Dios bilang isa ka Nazareo, kag indi mo gid pagguntingan ang iya buhok. Pagaluwason niya ang Israel sa mga Filistinhon.”

6 Ginsugiran sang babayi ang iya bana. Siling niya, “Nagpakita sa akon ang isa ka alagad sang Dios nga daw sa anghel sang Dios. Kinulbaan ako! Wala ako nagpamangkot kon taga-diin siya kag wala man siya nagsugid kon sin-o siya. 7 Nagsiling siya sa akon nga magabusong ako kag magabata sing lalaki. Ginhambalan man niya ako nga indi na ako mag-inom sang bino ukon sang bisan ano nga klase sang ilimnon nga makahulubog, ukon magkaon sang bisan ano nga pagkaon nga ginakabig nga mahigko, kay ang bata nga matawo sa akon idedikar sa Dios bilang isa ka Nazareo halin sa iya pagkatawo hasta nga mapatay siya.”

8 Tungod sini nagpangamuyo si Manoa sa Ginoo. Siling niya, “Ginoo, kon mahimo pabalika ang imo alagad nga ginpadala mo para tudluan kami kon ano ang dapat namon nga himuon sa bata kon matawo na siya.”

9 Ginpamatian sang Dios ang pangamuyo ni Manoa. Nagpakita liwat ang anghel sang Dios sa asawa ni Manoa samtang nagapungko siya sa uma nga nagaisahanon lang. 10 Dali-dali niya nga ginpangita ang iya bana kag ginsilingan, “Manoa, dali! Ari na ang tawo nga nagpakita sa akon sang isa ka adlaw.” 11 Nagtindog si Manoa kag nagsunod sa iya asawa. Pagkakita niya sa tawo, ginpamangkot niya, “Ikaw bala ang nagpakighambal sa akon asawa?” Nagsabat siya, “Huo.” 12 Nagpamangkot si Manoa sa iya, “Kon matuman na ang ginsiling mo, ano bala ang mga pagsulundan parte sa pagkabuhi kag buluhaton sang bata?” 13 Nagsabat ang anghel, “Kinahanglan sundon sang imo asawa ang tanan nga ginsiling ko sa iya. 14 Indi siya magkaon sang bisan ano nga halin sa ubas. Indi man siya mag-inom sang bino ukon sang bisan ano nga klase sang ilimnon nga makahulubog, ukon magkaon sang bisan ano nga pagkaon nga ginakabig nga mahigko. Kinahanglan sundon gid niya ang tanan nga ginsiling ko sa iya.”

15 Nagsiling si Manoa sa anghel, “Indi ka anay maghalin kay maihaw kami sang bataon nga kanding para sa imo.” 16 Nagsabat ang anghel, “Bisan magpabilin pa ako, indi ko pagkaunon ang ipreparar mo nga pagkaon. Maayo pa nga maghalad ka na lang sang halad nga ginasunog para sa Ginoo.” (Wala nakahibalo si Manoa nga anghel gali ato sang Ginoo.)

17 Nagpamangkot si Manoa, “Ano ang imo ngalan, para mapadunggan ka namon sa tion nga matuman ang imo ginsiling?” 18 Nagsabat ang anghel, “Ngaa gusto gid ninyo nga mahibaluan ang akon ngalan? Mabudlay ini intiendihon.” 19 Dayon nagkuha si Manoa sang bataon nga kanding kag halad nga regalo, kag ginhalad niya ini sa ibabaw sang halaran nga bato para sa Ginoo. Kag samtang nagatulok si Manoa kag ang iya asawa, naghimo ang Ginoo sang makatilingala nga butang. 20 Nakita nila ang anghel sang Ginoo nga nagapaibabaw pa-langit kaupod sa kalayo nga nagadabadaba paibabaw. Tungod sa ila nakita, nagluhod dayon ang mag-asawa. 21 Halin sadto wala na nila liwat makita ang anghel. Didto nila nareyalisar nga anghel gali ato sang Ginoo.

22 Nagsiling si Manoa sa iya asawa, “Sigurado gid nga mapatay kita kay nakita ta ang Dios.” 23 Pero nagsabat ang iya asawa, “Kon gusto sang Ginoo nga patyon kita, wala niya kuntani pagbatuna ang aton mga halad. Wala man niya kuntani ginpakita sa aton ato nga milagro ukon ginsugid sa aton ang parte sa bata.”

24 Sang ulihi nagbata ang asawa ni Manoa sang lalaki kag gin-ngalanan niya nga Samson. Nagdako ang bata kag ginpakamaayo siya sang Ginoo. 25 Ang Espiritu sang Ginoo nagsugod sa pagpanghikot sa iya samtang didto siya sa kampo ni Dan,* sa tunga-tunga sang Zora kag Eshtaol.

14

Si Samson kag ang Isa ka Babayi sa Timnah

1 Sang isa ka tion, nagkadto si Samson sa Timnah, kag may nakita siya didto nga isa ka dalaga nga Filistinhon. 2 Sang magpuli siya, ginsugiran niya ang iya mga ginikanan. Siling niya, “May nakita ako didto sa Timnah nga isa ka babayi nga Filistinhon. Ipaasawa ninyo siya sa akon.”

3 Pero nagsabat ang iya mga ginikanan, “Ngaa gusto mo gid magpangasawa halin sa mga Filistinhon nga wala nagatuo sa Dios?* Wala ka gid bala sing may napilian sa aton mga paryente ukon kasimanwa?” Nagsabat si Samson sa iya amay, “Basta, siya ang ipaasawa ninyo sa akon.” 4 Wala gali nakahibalo ang mga ginikanan ni Samson nga ang iya desisyon gintugutan sang Ginoo. Kay nagapangita ang Ginoo sang kahigayunan nga magpakig-away sa mga Filistinhon, tungod kay sadto nga tion ang Israel sakop sang mga Filistinhon.

5 Karon, nagkadto si Samson sa Timnah upod ang iya mga ginikanan. Sang nagapadulong si Samson† sa mga talamnan sang ubas sa Timnah, gulpi lang nga ginsugata siya sang isa ka bataon nga leon nga nagangurob. 6 Gin-gamhan siya sang Espiritu sang Ginoo, kag ginpihak niya ang leon paagi sa iya mga kamot pareho lang nga daw nagapihak siya sang bataon nga kanding. Pero wala niya ini ginsugid sa iya mga ginikanan. 7 Ginkadtuan dayon ni Samson ang babayi kag gin-estorya. Naluyag na gid siya tapat sa babayi.

8 Pagkaligad sang mga pila ka adlaw, nagbalik siya sa Timnah para pakaslan ang babayi. Didto siya nag-agi sa dalan nga sa diin ginpatay niya ang leon para tan-awon ang lawas sini. Kag nakita niya ang madamo nga putyukan kag honey sa lawas sang leon. 9 Ginkandos niya sang iya kamot ang honey kag ginkaon samtang nagalakat. Sang nagkitaay sila sang iya mga ginikanan, ginhatagan niya sila sang honey, kag ginkaon man nila ini. Pero wala niya sila ginsugiran nga ginkuha niya ini sa lawas sang patay nga leon.

10 Karon nagkadto ang amay ni Samson sa balay sang iya mangin umagad, kag didto nagpapunsyon si Samson suno sa kinabatasan nila nga dapat himuon sang nobyo. 11 Sang didto si Samson ginhatagan siya sang 30 ka bataon nga mga lalaki sa pag-upod sa iya. 12 Nagsiling si Samson sa ila, “May ipapakot ako sa inyo. Kon mapakot gani ninyo sa indi pa matapos ang pito ka adlaw nga punsyon, hatagan ko kamo sang 30 ka tela nga linen kag 30 man ka malahalon nga bayo. 13 Pero kon indi gani ninyo mapakot, kamo ang magahatag sa akon sang 30 ka tela nga linen kag 30 ka malahalon nga bayo.” Nagsabat sila, “Sige, ihambal sa amon ang imo paktakon.”‡

14 Nagsiling si Samson,

“Halin sa nagapangaon, nagguwa ang pagkaon,

kag halin sa makusog, nagguwa ang matam-is.”

Nagligad ang tatlo ka adlaw pero wala gid nila ini mapakot.

15 Sang ikaapat na nga adlaw, ginsilingan nila ang asawa ni Samson, “Kombinsiha ang imo bana nga isugid niya sa imo ang sabat sa paktakon para mahibaluan namon. Kon indi, sunugon ka namon pati ang panimalay sang imo amay. Gin-imbitar bala ninyo kami sa sini nga punsyon para kuhaan sang pagkabutang?”

16 Gani, nagkadto ang babayi kay Samson nga nagahilibion. Siling niya, “Wala mo gali ako ginahigugma. Nagpapakot ka sa akon mga kasimanwa pero wala mo ako ginsugiran sang sabat.” Nagsabat si Samson, “Wala ko gani ginsugid sa akon mga ginikanan, sa imo pa.” 17 Halin sadto padayon ang hilibion sang babayi hasta sa ikapito nga adlaw. Gani ginsugid na lang ni Samson sa iya ang sabat tungod kay sige ang iya pagpamilit. Kag ang ginsugid ni Samson sa iya ginsugid man niya sa iya mga kasimanwa. 18 Gani antes matapos ang ikapito nga adlaw, ginsabat nila ang paktakon. Siling nila kay Samson,

“Wala na sing may matam-is pa sang sa honey,

kag wala na sing may makusog pa sang sa leon.”

Nagsabat si Samson,

“Kon wala ninyo ginpilit ang akon asawa,§

wala kuntani kamo kahibalo sang sabat.”

19 Sa liwat gin-gamhan sang Espiritu sang Ginoo si Samson. Nagkadto siya sa Ashkelon kag didto ginpamatay niya ang 30 ka tawo kag ginkuhaan sang mga pagkabutang kag mga bayo. Dayon ginhatag niya ang mga bayo sa mga tawo nga nakasabat sang iya paktakon. Pagkatapos nagpuli siya sa iya mga ginikanan nga akig gid katama tungod sa natabo. 20 Ang asawa ni Samson ginpaasawa sa lalaki nga nag-abay sa ila kasal.

15

Ang Pagbalos ni Samson sa mga Filistinhon

1 Isa sadto ka tion sang tig-alani, nagbisita si Samson sa iya asawa nga may dala nga bataon pa nga kanding. Nagsiling si Samson sa iya ugangan nga lalaki, “Gusto ko nga magsulod sa kuwarto sang akon asawa.” Pero indi magsugot ang iya ugangan. 2 Nagsiling ang iya ugangan, “Abi ko ginkainitan mo na gid siya, gani ginhatag ko siya sa imo amigo*. Karon kon gusto mo, ara ang iya manghod nga mas guwapa pa sang sa iya. Siya na lang ang pangasaw-a.”

3 Nagsiling si Samson, “Sa ginhimo ninyo nga ini, indi ninyo ako mabasol kon ano ang himuon ko sa inyo nga mga Filistinhon.” 4 Dayon naglakat si Samson kag nagdakop sang 300 ka fox. Gintabid niya ang mga ikog sini sing tagduha-duha kag ginbutangan sang sulo. 5 Dayon ginsindihan niya ang mga sulo kag ginbuy-an ang mga fox sa mga trigo sang mga Filistinhon. Nasunog ang tanan nga trigo, indi lang ang nabugkos na kundi pati man ang wala pa nabugkos. Nasunog man ang mga talamnan sang ubas kag olibo.

6 Nagpamangkot ang mga Filistinhon kon sin-o ang naghimo sadto, kag nahibaluan nila nga si Samson. Kag nahibaluan man nila nga ginhimo ato ni Samson tungod kay ginpaasawa sang iya ugangan nga taga-Timnah ang iya asawa sa isa niya ka amigo†. Gani ginpangita nila ang babayi kag ang iya amay kag ginsunog.

7 Nagsiling si Samson sa mga Filistinhon, “Tungod sa sining ginhimo ninyo, indi ako mag-untat hasta nga makabalos ako sa inyo.” 8 Gani ginsalakay ni Samson sing puwerte gid ang mga Filistinhon kag madamo ang iya napatay. Pagkatapos nagpalagyo siya kag nagpanago sa kuweba, sa may banglid sang Etam.

9 Karon, nagkampo ang mga Filistinhon sa Juda, kag ginsalakay nila ang banwa sang Lehi. 10 Gani nagpamangkot sa ila ang mga taga-Juda, “Ngaa nga ginasalakay ninyo kami?” Nagsabat sila, “Agod dakpon namon si Samson kag balusan sa iya ginhimo sa amon.” 11 Gani ang 3,000 ka lalaki sang Juda nagkadto sa kuweba, sa may banglid sang Etam, kag ginsilingan si Samson, “Wala ka bala kahibalo nga sakop kita sang mga Filistinhon? Karon pati kami naumid sa imo ginhimo.” Nagsabat si Samson, “Ginbalusan ko lang sila sa ginhimo nila sa akon.” 12 Nagsiling sila, “Nagkadto kami diri sa pagdakop sa imo, para itugyan ka sa mga Filistinhon.” Nagsabat si Samson, “Sugot ako, basta magsumpa kamo sa akon nga indi ninyo ako pagpatyon.” 13 Nagsiling sila, “Huo, indi ka namon pagpatyon. Gapuson ka lang namon kag itugyan sa ila.” Gani gin-gapos nila siya sing duha ka bag-o nga lubid kag gindala paguwa sa kuweba.

14 Sang madala na si Samson sa Lehi, ginsugata siya sang mga Filistinhon nga nagahinugyaw. Gin-gamhan sang Espiritu sang Ginoo si Samson, kag ginpamugto niya ang mga gapos nga daw pareho lang sang hilo nga ginsunog. 15 Dayon may nakita siya nga sag-ang sang donkey nga sang san-o lang napatay. Ginkuha niya ini kag gin-gamit sa pagpatay sa 1,000 ka Filistinhon. 16 Nagsiling dayon si Samson,

“Paagi sa sag-ang sang donkey,

napatay ko ang 1,000 ka tawo.

Paagi sa sag-ang sang donkey,

natumpok ko ini nga mga tawo.”

17 Pagkatapos niya hambal, ginpilak niya ang sag-ang sang donkey. Gintawag ato nga lugar nga Ramat Lehi.‡

18 Gin-uhaw gid katama si Samson. Gani nagpanawag siya sa Ginoo. Siling niya, “Ginpadaog mo ako, pero karon daw mapatay ako tungod sa kauhaw kag pagabihagon sang mga Filistinhon nga wala nagatuo sa imo.”§ 19 Gani ginpaguwa sang Dios ang tubig sa may buho sang duta sa Lehi. Nag-inom si Samson kag nagbalik ang iya kusog. Ini nga tuburan gintawag nga En Hakore.* Ara pa ini sa Lehi hasta subong.

20 Ginpanguluhan ni Samson ang mga Israelinhon sa sulod sang 20 ka tuig, sadtong panahon nga ginadumalahan sila sang mga Filistinhon.

16

Si Samson sa Gaza

1 Isa ka adlaw, nagkadto si Samson sa Gaza nga isa ka banwa sang Filistinhon. May nakita siya didto nga isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas, kag naghulid siya sa sadto nga babayi. 2 Nabalitaan sang mga taga-Gaza nga didto si Samson, gani ginpalibutan nila ang banwa kag ginbantayan ang puwertahan sang banwa sa bilog nga gab-i. Wala sila magsalakay sang sadto nga gab-i. Nagdesisyon sila nga patyon nila si Samson sa kaagahon. 3 Pero naghulid si Samson sa babayi hasta sang tungang gab-i lang. Dayon nagbangon siya kag nagkadto sa may puwertahan sang banwa. Ginkaptan niya ang puwertahan kag ginhukas dala ang mga haligi kag mga trangka sini. Dayon ginpas-an niya ini kag gindala sa putokputokan sang bukid nga nagaatubang sa Hebron.

Si Samson kag si Delila

4 Sang ulihi naluyag si Samson sa isa ka babayi nga nagaestar sa Sorek nga ililigan sang tubig. Ang iya ngalan amo si Delila. 5 Karon, ginkadtuan sang mga pangulo sang mga Filistinhon si Delila kag ginsilingan, “Kombinsiha siya nga isugid niya sa imo ang sekreto kon ngaa puwerte siya kakusog kag kon paano siya mapierdi, para magapos kag mabihag namon siya. Kon mahimo mo ina, ang kada isa sa amon magahatag sa imo sang 1,100 ka bilog nga pilak.”

6 Gani ginpamangkot ni Delila si Samson. Siling niya, “Sugiri ako sang sekreto kon ngaa puwerte sa imo kakusog. Kag halimbawa, kon may maggapos ukon magdakop sa imo paano niya ini himuon?” 7 Nagsabat si Samson, “Kon gapuson ako sing pito ka bag-o nga banting sang pana,* mangin pareho na lang ang akon kusog sa iban nga mga tawo.”

8 Sang mahibaluan ini sang mga pangulo sang mga Filistinhon, ginhatagan nila si Delila sang pito ka bag-o nga banting sang pana kag gin-gapos niya si Samson. 9 May pila ka Filistinhon nga nagapanago sadto sa pihak nga kuwarto. Dayon nagsinggit si Delila, “Samson, may mga Filistinhon nga nag-abot sa pagdakop sa imo.” Pero ginpangbugto lang ni Samson ang mga banting sang pana nga daw pareho lang sa higot nga nakatandog sa kalayo. Gani wala pa gid nila mahibaluan ang sekreto sang iya kusog.

10 Nagsiling si Delila kay Samson, “Gin-into mo lang ako; nagbutig ka sa akon. Sige na, sugiri ako kon paano ka magapos.” 11 Nagsiling si Samson, “Kon gapuson ako sang bag-o nga lubid nga wala pa gid magamit, mangin pareho na lang ang akon kusog sa iban nga mga tawo.”

12 Gani nagkuha si Delila sang bag-o nga lubid nga wala pa gid magamit kag gin-gapos niya si Samson. May pila ka Filistinhon nga nagapanago sadto sa pihak nga kuwarto. Dayon nagsinggit si Delila, “Samson, may mga Filistinhon nga nag-abot sa pagdakop sa imo!” Pero ginpangbugto lang ni Samson ang higot sa iya butkon nga daw pareho lang sa hilo.

13 Gani nagsiling liwat si Delila kay Samson, “Hasta subong ginainto mo lang gihapon ako kag ginabutigan. Sige na, sugiri ako kon paano ka magapos.” Nagsiling si Samson, “Kon ihigot mo ang pito ka salapid sang akon buhok sa teral† kag hugton sang palpal, mangin pareho na lang ang akon kusog sa iban nga mga tawo.”

14 Gani sang nagakatulog si Samson, ginhigot ni Delila ang pito ka salapid sang buhok ni Samson sa teral, kag nagsinggit dayon, “Samson, may mga Filistinhon nga nag-abot sa pagdakop sa imo.” Nakabugtaw si Samson kag ginpalos niya ang iya buhok sa teral.

15 Gani nagsiling si Delila sa iya, “Siling mo ginahigugma mo ako, pero indi gali matuod. Tatlo na ka beses nga gin-into mo ako. Wala ka gid nanugid kon diin nagahalin ang imo kusog.” 16 Adlaw-adlaw niya nga ginapamangkot si Samson hasta sang ulihi natak-an si Samson. 17 Gani ginsugiran na lang siya ni Samson sang matuod. Siling ni Samson, “Wala gid maguntingi ang akon buhok bisan kaisa lang. Kay halin sang akon pagkatawo, gindedikar na ako sa Dios bilang isa ka Nazareo. Gani kon maguntingan ang akon buhok, mangin pareho na lang ang akon kusog sa iban nga mga tawo.”

18 Nabatyagan ni Delila nga nagasugid si Samson sing matuod. Gani nagpasugo siya nga hambalan ang mga pangulo sang mga Filistinhon nga magbalik tungod kay nagsugid na sa iya si Samson sing matuod. Gani nagbalik ang mga pangulo, dala ang kuwarta nga ibayad kay Delila. 19 Ginpatulog ni Delila si Samson sa iya paa, kag sang matulugan na ini, nagtawag siya sang isa ka tawo para guntingon ang pito ka salapid sang buhok ni Samson. Gani nagluya si Samson, kag ginpadakop siya ni Delila. 20 Nagsinggit si Delila, “Samson, may mga Filistinhon nga nag-abot sa pagdakop sa imo.” Pagbangon ni Samson abi niya nga makabuhi pa siya pareho sang ginhimo niya sadto. Pero wala siya kahibalo nga wala na nagbulig ang Ginoo sa iya. 21 Gindakop siya sang mga Filistinhon kag ginlukat ang iya mga mata. Dayon gindala nila siya sa Gaza kag ginkadenahan sang saway. Ginpaobra nila siya sa sulod sang prisohan bilang manuggaling sang uyas. 22 Pero amat-amat nga nagtubo liwat ang iya buhok.

Ang Pagkapatay ni Samson

23 Isa sina ka bes, nagtilipon ang mga pangulo sang mga Filistinhon para magsaulog kag maghalad sang madamo nga halad sa ila dios nga si Dagon. Sa ila nga pagsaulog nagakanta sila: “Ginpadaog kita sang aton dios kontra kay Samson nga aton kaaway.” 24-25 Puwerte ang ila kinalipay kag nagsinggit sila, “Dal-a diri si Samson sa paglingaw sa aton!” Gani ginpaguwa si Samson sa prisohan. Kag sang makita siya sang mga tawo, gindayaw nila ang ila dios. Siling nila, “Ginpadaog kita sang aton dios sa aton kaaway nga naglaglag sa aton duta kag nagpamatay sang madamo sa aton.” Dayon ginpatindog nila si Samson sa tunga sang duha ka haligi kag ginhimo nga kaladlawan. 26 Nagsiling si Samson sa suluguon‡ nga nagatuytoy sa iya, “Pauyata ako sa haligi sang sini nga templo para makasandig ako.” 27 Puno sang tawo ang templo. Ato didto ang tanan nga pangulo sang mga Filistinhon. Sa atop lang, may ara sang 3,000 ka tawo, lalaki kag babayi. Nagasinadya sila nga nagatan-aw kay Samson.

28 Karon, nagpangamuyo si Samson: “O Ginoong Dios, dumduma ako. Kon mahimo, ibalik ang akon kusog bisan kaisa na lang para makabalos ako sa mga Filistinhon sa paglukat nila sang akon mga mata.” 29 Nagkapot si Samson sa duha ka sentro nga haligi nga nagatukod sa atop sang templo. Ang tuo niya nga kamot ara sa isa ka haligi kag ang wala ara sa isa pa ka haligi. 30 Dayon nagsinggit siya, “Mapatay ako kaupod sang sini nga mga Filistinhon!” Kag gintulod niya ang duha ka haligi sa bug-os niya nga kusog, kag narumpag ang templo sa mga pangulo kag sa tanan nga tawo didto. Mas madamo pa ang iya napatay sang sadto nga tion sang sa nagakabuhi pa siya.

31 Ang bangkay ni Samson ginkuha sang iya mga utod kag mga paryente kag ginlubong sa ginlubngan sang iya amay nga si Manoa, didto sa tunga-tunga sang Zora kag Eshtaol. Ginpanguluhan ni Samson ang Israel sa sulod sang 20 ka tuig.

17

Ang mga Dios-dios ni Micas

1 May isa ka tawo nga nagaestar sa kabukiran sang Efraim nga ang iya ngalan si Micas. 2-3 Isa ka adlaw, nagsiling si Micas sa iya iloy, “Nabatian ko nga ginsumpa mo ang nagkuha sang imo 1,100 ka pilak. Ari ang pilak, ako ang nagkuha sini.” Pagkabaton sini sang iya iloy, nagsiling siya, “Anak, kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Ginoo. Ihalad ko ini nga pilak sa Ginoo para indi mag-abot sa imo ang sumpa. Gamiton ko ini nga pilak nga panghaklap sa kahoy nga imahen nga ipahimo ko. Huo, ihalad ko ini sa Ginoo para maluwas ka sa sumpa.” 4 Dayon nagkuha ang iya iloy sang 200 ka pilak kag ginhatag sa platero. Kag gin-gamit ini sang platero nga panghaklap sa kahoy nga imahen. Sang nahuman na, ginbutang ini nga dios-dios sa balay ni Micas.

5 May kaugalingon nga simbahan si Micas, kag nagpahimo siya sang mga dios-dios kag espesyal nga panapton*sang pari. Ginhimo niya nga pari ang isa sa iya mga anak nga lalaki. 6 Sang sadto nga tion, wala sing hari sa Israel, gani nagapagusto lang ang tagsa-tagsa kon ano ang iya luyag himuon.

7 May isa ka bataon nga Levita† nga nagaestar sa Betlehem nga sakop sang Juda. 8 Isa ka adlaw, naglakat siya para mangita sang elistaran sa iban nga lugar. Sa iya paglakat, nakaagi siya sa balay ni Micas sa kabukiran sang Efraim. 9 Ginpamangkot siya ni Micas, “Taga-diin ka?” Nagsabat siya, “Taga-Betlehem, nga sakop sang Juda. Kag isa ako ka Levita. Nagapangita ako sang akon maestaran.” 10-11 Nagsiling si Micas, “Diri ka na lang estar sa akon. Himuon ko ikaw nga akon manuglaygay‡ kag pari. Kag kada tuig hatagan ko ikaw sang napulo ka bilog nga pilak, luwas sa mga bayo kag pagkaon nga akon ihatag sa imo.” Nagsugot ang Levita sa ginsiling ni Micas kag ginkabig siya ni Micas nga isa sa iya mga anak. 12 Ginhimo siya ni Micas nga pari, kag didto ginpaestar sa iya balay. 13 Nagsiling si Micas, “Karon, sigurado ako nga pakamaayuhon ako sang Ginoo tungod kay may pari na ako nga Levita.”

18

Si Micas kag ang Tribo ni Dan

1 Sadto nga panahon wala sing hari ang Israel. Kag sa amo man nga panahon, ang tribo ni Dan nagapangita sang lugar nga ila maestaran nga mangin ila mismo. Sa mga tribo sang Israel, ang tribo ni Dan ang wala pa makabaton sang ila palanublion nga duta. 2 Gani nagpadala ang mga kaliwat ni Dan sang lima ka maisog nga mga lalaki halin sa ila pamilya sa pagpangita sang ila maestaran. Ining lima ka lalaki naghalin sa mga banwa sang Zora kag Eshtaol.

Sang naglakat na sila sa pagpangita sang lugar, nakaabot sila sa balay ni Micas sa kabukiran sang Efraim, kag didto sila nagtulog. 3 Samtang didto sila, nahibaluan nila nga indi taga-didto atong bataon nga Levita tungod sa iya panghambal. Gani ginpamangkot nila siya, “Ngaa ari ka? Sin-o ang nagdala diri sa imo? Kag ano ang ginahimo mo diri?”

4 Ginsugiran niya sila sang ginhimo ni Micas sa iya, kag nagsiling siya, “Nagatrabaho ako bilang pari ni Micas, kag ginasuwelduhan niya ako.” 5 Nagsabat ang mga lalaki, “Kon amo sina, pamangkuta abi ang Dios kon bala mangin madinalag-on ining amon paglakat.” 6 Nagsabat ang pari, “Indi kamo magpalibog. Ginaupdan kamo sang Ginoo sa inyo pagpanglakaton.”

7 Nagpadayon ining lima ka lalaki kag nakaabot sila sa Laish. Nakita nila nga matawhay ang pagpangabuhi sang mga tawo didto pareho sa mga Sidonhon. Malinong ini nga lugar, kag ara ang tanan nga kinahanglan sang mga tawo. Nagasalig gid ang mga pumuluyo nga wala sing may mag-ano sa ila. Ini nga lugar malayo sa mga Sidonhon, kag wala sila sing kadampig nga banwa. 8 Sang magbalik ang lima ka lalaki sa Zora kag Eshtaol, ginpamangkot sila sang ila mga kasimanwa kon ano ang ila nakita. 9 Nagsiling sila, “Dali na, masalakay na kita, kay nakakita kami sang maayo gid nga lugar. Ano, indi pa kamo maghulag? Indi na kita magdugay pa. Salakayon na naton para masakop na naton ini nga duta. 10 Ginhatag sang Dios sa aton ang ini nga duta. Malapad ini kag bugana, kag ara ang tanan nga kinahanglan naton. Kag isa pa, nagasalig gid ang mga pumuluyo sini nga wala sing may mag-ano sa ila.”

11 Gani, halin sa Zora kag Eshtaol, naglakat ang 600 ka armado nga mga tawo halin sa tribo ni Dan para magpakig-away. 12 Nagkampo sila sa west sang banwa sang Kiriat Jearim sa Juda. (Amo ina nga hasta subong ang lugar nga ato ginatawag nga Kampo ni Dan.) 13 Halin didto, nagpadayon sila sa pagpanglakaton hasta nga nakaabot sila sa balay ni Micas, sa kabukiran sang Efraim.

14 Dayon, atong lima ka lalaki nga nagpang-espiya sa Laish nagsiling sa ila mga kaupod, “Nakahibalo bala kamo nga ang isa sa mga balay diri may espesyal nga panapton*sang pari, may imahen nga nahaklapan sang pilak, kag iban pa nga mga dios-dios? Ano ayhan ang maayo ta nga himuon?” 15 Pagkatapos nga madesisyunan nila kon ano ang ila himuon, nagkadto sila sa balay ni Micas kag nagpangamusta sa bataon nga Levita nga nagaestar didto. 16-17 Samtang nagatindog sa puwertahan sang banwa ang pari kag ang 600 ka armado nga mga tawo sang tribo ni Dan, nagsulod ang lima ka espiya sa balay ni Micas kag ginpanguha nila ang espesyal nga panapton, ang imahen nga nahaklapan sang pilak, kag ang iban pa nga dios-dios.

18 Sang makita sadto sang pari nga ginsulod sang lima ka tawo ang balay ni Micas kag ginapanguha ato nga mga butang, nagpamangkot siya sa ila, “Ngaa ginakuha ninyo ina?” 19 Nagsabat sila, “Hipos ka lang. Mag-upod ka sa amon kay himuon ka namon nga pari kag manuglaygay. Indi ka bala luyag nga mangin pari sang isa ka tribo sang Israel sang sa isa lang ka panimalay?” 20 Nagustuhan sang pari ang ginsiling sa iya, gani nagbulig siya sa ila sa pagpanguha sang espesyal nga panapton, sang imahen nga nahaklapan sang pilak kag sang iban pa nga mga dios-dios, kag nag-upod siya sa ila.

21 Sang nagalakat sila, nagauna sa ila ang ila mga kabataan, mga kasapatan, kag mga kagamitan. 22 Medyo malayo na sila sa balay ni Micas sang mahibaluan ni Micas ang natabo. Gani gintipon niya ang iya mga kasilingan kag ginlagas ang mga kaliwat ni Dan. 23 Ginasinggitan nila sila, kag nagbalikid ang mga kaliwat ni Dan kag nagpamangkot kay Micas, “Ano bala ang natabo nga ginalagas ninyo kami?”

24 Nagsabat si Micas, “Mamangkot pa kamo? Ginkuha ninyo ang mga dios-dios nga akon ginpahimo, pati ang akon pari. Wala na sing nabilin sa akon.” 25 Nagsiling sila, “Maayo pa nga maghipos ka na lang, kay basi mangakig ang iban namon nga kaupod kag patyon ka nila pati ang imo pamilya.” 26 Kag nagpadayon sila sa paglakat. Nakita ni Micas nga indi niya sila masarangan, gani nagpuli na lang siya.

27 Nagkadto ang mga kaliwat ni Dan sa Laish dala ang mga dios-dios ni Micas pati ang iya pari. Malinong nga lugar ang Laish, kag nagasalig gid ang mga pumuluyo sini nga wala sing may mag-ano sa ila. Ginsalakay sila sang mga kaliwat ni Dan kag ginpamatay, kag ginsunog ang ila banwa. 28 Wala sing may makabulig sa mga taga-Laish tungod kay malayo sila sa Sidon kag wala sila sing kadampig nga banwa. Ang Laish ara sa kapatagan nga malapit sa Bet Rehob. Sang ulihi ginpatindog liwat ini sang mga kaliwat ni Dan kag ila gin-estaran. 29 Gin-islan nila sang Dan ang ngalan sini suno sa ngalan sang ila katigulangan nga si Dan, nga isa sa mga anak ni Jacob.† 30 Ginpatindog nila didto ang dios-dios ni Micas kag ila ginsimba. Si Jonatan nga anak ni Gershom kag apo ni Moises ang ginhimo nila nga pari. Ang mga kaliwat ni Jonatan amo ang nag-alagad bilang mga pari sa tribo ni Dan hasta sang pagbihag sa mga taga-Israel. 31 Kag samtang ang Tolda sang Dios didto pa sa Shilo, ang dios-dios ni Micas padayon nga ginasimba sa Dan.

19

Ang Levita kag ang Iya Asawa nga Suluguon

1 Sang sadto nga panahon nga wala pa sing hari ang Israel, may isa ka Levita* nga nagaestar sa malayo nga parte sang kabukiran sang Efraim. Ini nga Levita nakapangasawa sang suluguon nga taga-Betlehem sa Juda. 2 Pero nagluib sa iya ang iya asawa, kag nagpuli ini sa balay sang iya mga ginikanan sa Betlehem. Pagkaligad sang apat ka bulan, 3 nagdesisyon ang Levita nga apason niya ang iya asawa kag kombinsihon nga mag-upod liwat sila. Gani naglakat siya upod ang isa niya ka suluguon kag duha ka donkey. Pag-abot niya didto, ginpadayon siya sang babayi. Sang makita siya sang amay sang babayi, gin-abiabi gid siya. 4 Ginpilit siya sang iya ugangan nga magpabilin didto. Gani nagpabilin siya sa sulod sang tatlo ka adlaw nga didto man nagakaon, nagainom, kag nagatulog.

5 Sang ikaapat na nga adlaw, aga pa gid nagbangon ang Levita kag ang iya suluguon, kag naghimos sila nga magpuli. Pero nagsiling sa iya ang iya ugangan nga lalaki, “Kaon anay kamo antes maglakat.” 6 Gani nagkaon kag nag-inom sila nga duha. Sang ulihi nagsiling ang iya ugangan, “Diri lang anay kamo sa gab-i kay magkinalipay kita.” 7 Indi kuntani siya magsugot pero ginpilit gid siya sang iya ugangan, gani nagpabilin na lang sila. 8 Pagkaaga, naghimos sila nga maglakat, pero nagsiling naman ang iya ugangan, “Kaon anay kamo kag karon na lang kamo sa hapon maglakat.” Gani nagkaon anay sila nga duha. 9 Sang malakat na ang Levita, ang iya asawa, kag ang iya suluguon, nagsiling ang iya ugangan, “Hapon na kag dugay-dugay dulom na. Maayo pa diri na lang kamo liwat matulog. Magkinalipay anay kamo diri, kag buwas aga pa kamo magpuli.”

10-11 Pero wala na gid nagpasugot ang Levita, kundi naglakat siya kag ang iya asawa, upod ang duha ka donkey. Hapon na gid sang mag-abot sila malapit sa Jebus (nga amo ang Jerusalem). Gani nagsiling ang suluguon sang Levita, “Maayo pa siguro nga diri na lang kita matulog sa sining siyudad sang mga Jebusnon.” 12 Nagsabat ang Levita, “Indi puwede nga diri kita matulog sa lugar nga indi sakop sang mga Israelinhon. Maderetso kita sa Gibea. 13 Dali na, tinguhaan ta nga makaabot kita sa Gibea ukon sa Rama, kag didto kita matulog.” 14 Gani nagpadayon sila sa paglakat. Nagasalop na ang adlaw sang mag-abot sila sa Gibea nga sakop sang tribo ni Benjamin. 15 Nagsulod sila sa banwa kag nagpungko sa plasa, pero wala gid sing may nag-agda sa ila nga magdayon.

16 Sang sirom na, may isa ka tigulang nga lalaki nga nagapapuli na halin sa iya obra sa uma. Ini nga tigulang didto anay nagaestar sa kabukiran sang Efraim, pero sang ulihi sa Gibea na siya nag-estar. Ining Gibea sakop sang teritoryo sang tribo ni Benjamin.

17 Sang makita sang tigulang ang nagpanglakaton nga Levita sa may plasa sang siyudad, ginpalapitan niya kag ginpamangkot, “Taga-diin ka? Kag diin ka makadto?” 18 Nagsabat ang Levita, “Halin kami sa Betlehem nga sakop sang Juda kag mapuli kami sa amon balay† sa kabukiran sang Efraim. Wala sing may nag-agda sa amon nga magdayon sa iya balay. 19 May pagkaon kag ilimnon kami sang akon asawa kag sang akon suluguon, kag may inugpahalab kami sa amon mga donkey. Gani wala na kami sing iban pa nga kinahanglan.” 20 Nagsiling ang tigulang, “Indi kamo magtulog diri sa plasa. Didto na lang kamo sa akon balay. Ako ang bahala sa tanan ninyo nga kinahanglanon.” 21 Gani nag-upod sila sa tigulang. Pag-abot nila, ginpakaon sang tigulang ang ila mga donkey. Kag pagkatapos nila panghinaw sang ila mga tiil, nagkaon sila kag nag-inom.

22 Sang nagakinalipay sila, gulpi lang nga ginpalibutan sang mga malain nga mga tawo ang balay kag ginpukpok ang puwertahan. Nagasinggit sila sa tigulang nga tag-iya sang balay, “Paguwaa ang bisita mo nga lalaki kay magpakighilawas kami sa iya.” 23 Nagsabat ang tigulang, “Mga abyan, bisita ko ini nga tawo, gani indi ninyo paghimua inang mahigko kag makahuluya nga butang. 24 Ihatag ko sa inyo ang akon anak nga dalaga kag ang asawa sang sini nga tawo, kag pagusto kamo kon ano ang inyo nga himuon sa ila. Basta indi lang ninyo paghimua inang makahuluya nga butang sa akon bisita.”

25 Wala namati ang mga tawo sa iya, gani ginbutong sang Levita ang iya asawa kag ginpaguwa. Ginhimuslan nila siya kag gin-abusuhan sa bilog nga gab-i hasta mag-aga. Kag sang kaagahon, ginpalakat nila ang babayi. 26 Nagbalik ang babayi sa balay nga ginadayunan sang iya bana. Natumba siya sa may puwertahan, kag didto siya hasta sa pagbutlak sang adlaw.

27 Sang sina nga aga nagbugtaw ang iya bana. Ginbuksan niya ang puwertahan para maglakat na, kag nakita niya ang iya asawa nga nagahamyang kag ang mga kamot sini nagauntay pa sa puwertahan. 28 Nagsiling ang Levita, “Bangon na kay mapuli na kita.” Pero patay na gali ang babayi, gani ginkarga niya ang bangkay sa iya donkey kag naglakat.

29 Pag-abot niya sa ila, ginpang-utod-utod niya sa dose ka parte ang bangkay sang iya asawa kag ginpadala sa dose ka tribo sang Israel. 30 Nagsiling ang tanan nga nakakita sini, “Wala pa gid sing may natabo nga pareho sini halin sang paghalin sang mga Israelinhon sa Egypt. Ano ayhan ang maayo ta nga himuon?”

20

Nagpreparar ang Israel sa Pagpakig-away

1 Ang tanan nga Israelinhon halin sa Dan hasta sa Beersheba kag halin sa Gilead nagtipon sa Mizpa, sa presensya sang Ginoo. 2 Didto man ang pangulo sang kada tribo sang Israel sang pagtipon sang katawhan sang Dios. 400,000 sila tanan nga soldado nga armado sang espada. 3 Nakabati ang mga taga-Benjamin nga ang kapareho nila nga mga Israelinhon nagtipon sa Mizpa.

Karon nagpamangkot ang mga Israelinhon, “Paano natabo ini nga kalautan?” 4 Nagsiling ang Levita nga bana sang babayi nga ginpatay, “Nag-agi ako kag ang akon asawa sa Gibea nga sakop sang Benjamin para didto matulog. 5 Sang gab-i na, ang balay nga amon gindayunan ginpalibutan sang mga lalaki nga mga taga-Gibea. Patyon kuntani nila ako; pero sa baylo, ginlugos nila ang akon asawa hasta nga napatay siya. 6 Gani gindala ko puli ang iya bangkay kag ginpang-utod-utod kag ginpadala sa dose ka tribo sang Israel, kay puwerte kalain kag makahuluya ang ila ginhimo diri sa Israel. 7 Ti, kita tanan nga Israelinhon, ano karon ang aton himuon?”

8 Nag-isa ang mga tawo nga nagsiling, “Wala sing isa sa aton nga magpuli. 9 Ang aton himuon, magabot-gabot kita kon sin-o sa aton ang magsalakay sa Gibea. 10 Ang ikanapulo nga parte sang tanan nga lalaki sa kada tribo amo ang mag-asikaso sa pagkaon sang mga soldado. Ang nabilin amo ang magbalos sa taga-Gibea tungod sa makahuluya nga ginhimo nila sa Israel.” 11 Gani nag-isa ang mga lalaki sang Israel sa pagsalakay sa Gibea.

12 Nagpadala sang mga mensahero ang mga tribo sang Israel sa bilog nga tribo sang Benjamin sa pagsiling, “Ano ining kalautan nga natabo dira sa inyo? 13 Karon, itugyan ninyo sa amon ang mga malain nga mga taga-Gibea nga naghimo sini para patyon namon sila para madula ini nga kalautan sa Israel.” Pero wala ginsapak sang mga Benjaminhon ang ila kapareho nga mga Israelinhon. 14 Sa baylo nagguwa sila sa ila mga banwa kag nagtipon sa Gibea para magpakig-away sa ila kapareho nga mga Israelinhon. 15 Sadto mismo nga adlaw, nakatipon ang mga Benjaminhon sang 26,000 ka soldado wala labot sa 700 ka pinili nga mga soldado nga taga-Gibea. 16 Ining 700 nga ginpili puro mga walis kag ang kada isa sa ila tanda gid maglabyog sang bato. 17 Ang mga Israelinhon ya, wala labot sa tribo ni Benjamin, nakatipon sang 400,000 ka soldado nga eksperiensyado sa pagpakig-away.

18 Nagtaklad ang mga Israelinhon sa Betel kag nagpamangkot sa Dios kon ano nga tribo ang una nga magsalakay sa mga Benjaminhon. Kag suno sa Ginoo, ang tribo ni Juda. 19 Gani pagkasunod nga adlaw, aga pa gid nagkampo ang mga Israelinhon malapit sa Gibea. 20 Nagkadto sila sa Gibea kag nagpuwesto sa pagpakig-away sa mga Benjaminhon. 21 Nagguluwa ang mga Benjaminhon sa Gibea sa pagpakig-away sa ila. Kag sa sina lang nga adlaw, 22,000 ka Israelinhon ang napatay sang mga Benjaminhon.

22-23 Gani nagtaklad liwat ang mga Israelinhon sa Betel kag naghilibion didto hasta maggab-i. Ginpamangkot nila ang Ginoo, “Magpakig-away pa bala kami liwat sa amon kadugo nga mga Benjaminhon?” Nagsabat ang Ginoo, “Huo, magpakig-away kamo liwat.” Gani ginpabaskog nila ang kada isa kag nagplastar liwat sila sa amo gihapon nga lugar sang una nga adlaw nga nagsalakay sila.

24 Sang masunod nga adlaw, ginsalakay nila ang mga Benjaminhon. 25 Pero nagguwa liwat ang mga Benjaminhon sa Gibea kag ginsugata ang ila kapareho nga mga Israelinhon. Kag sa sini nga tion, napatay naman nila ang 18,000 ka Israelinhon nga armado tanan sang espada.

26 Gani nagtaklad liwat ang tanan nga Israelinhon sa Betel kag naghibi sa presensya sang Ginoo. Nagpuasa sila hasta maggab-i kag naghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon. 27-28 Sadto nga tion, ang Kahon sang Kasugtanan sang Dios ara sa Betel, kag ang nagadumala sini amo si Finehas nga anak ni Eleazar kag apo ni Aaron. Nagpamangkot liwat ang mga Israelinhon sa Ginoo, “Magpakig-away pa bala kami liwat sa amon kadugo nga mga Benjaminhon ukon indi na lang?” Nagsabat ang Ginoo, “Magpakig-away kamo liwat kay buwas padag-on ko na kamo kontra sa ila.”

29 Gani ginpalibutan sang mga Israelinhon ang Gibea. 30 Nagplastar liwat sila sa amo gihapon nga lugar. Ikatatlo na ini nga adlaw sang ila pagsalakay. 31 Sa liwat ginsugata sila sang mga Benjaminhon nga nagapaguwa halin sa banwa. Kag pareho sang natabo sang nagligad nga mga inadlaw, may mga napatay sila nga mga Israelinhon. 30 ka Israelinhon ang napatay sa kaumahan kag sa mga dalan pakadto sa Betel kag sa Gibea. 32 Tungod nga nagapalagyo ang mga Israelinhon, abi sang mga Benjaminhon madaog naman nila ang mga Israelinhon. Wala sila kahibalo nga nagapalagas lang gali ang mga Israelinhon para dal-on sila palayo sa banwa.

33 Sang pag-abot sang mga Israelinhon sa Baal Tamar, nagplastar sila didto samtang ang mga nagaplastar sa palibot* sang Gibea nagguluwa na. 34 10,000 sila tanan nga puro mga pinili nga mga soldado sang Israel. Ginsalakay nila ang Gibea, kag puwerte gid ang inaway. Wala kahibalo ang mga Benjaminhon nga dali na lang ang ila katapusan. 35 Ginpadaog sang Ginoo ang mga Israelinhon, kag sadto nga adlaw nakapatay sila sang 25,100 ka Benjaminhon nga armado tanan sang espada. 36 Kag nareyalisar sang mga Benjaminhon nga napierdi na sila.

Ang Detalye sang Pagdaog sang mga Israelinhon

Nagpalagyo ang dako nga grupo sang mga soldado sang Israel para makasalakay ang mga soldado nga ginpaplastar nila sa palibot sang banwa sang Gibea. 37 Samtang nagalagas ang mga Benjaminhon, gulpi nga ginsalakay sang mga nagapalibot nga mga soldado ang Gibea kag ginpamatay ang tanan nga tawo didto. 38 Antes sina, naghambalanay na sila nga kon may makita gani ang mga nagapalagyo nga mga Israelinhon nga madamol nga aso sa Gibea, 39 mabalik sila sa pagpakig-away. Ang mga Benjaminhon sadto nakapatay na sang 30 ka Israelinhon, gani abi nila napierdi naman nila ang mga Israelinhon. 40 Sang ulihi nagtub-ok ang madamol nga aso sa Gibea. Sang magbalikid ang mga Benjaminhon, nakita nila ang madamol nga aso halin sa banwa. 41 Dayon nagliso ang mga Israelinhon kag ginsalakay nila ang mga Benjaminhon. Hinadlukan ang mga Benjaminhon tungod kay nareyalisar nila nga dali na lang ang ila katapusan. 42 Nagpalagyo sila pakadto sa kamingawan, pero ginlagas sila sang mga Israelinhon nga nagguwa sa banwa. 43 Ginlibutan sila sang mga Israelinhon kag wala pag-untati lagas hasta sa east sang Gibea. 44 18,000 ka maayo nga mga soldado sang mga Benjaminhon ang napatay. 45 Ang iban nalagyo pakadto sa kamingawan sa Bato sang Rimon. Pero 5,000 ang napatay sa ila sa dalan. Padayon sila nga ginlagas sang mga Israelinhon hasta sa Gidom kag nakapatay pa ang mga Israelinhon sang 2,000. 46 Sa kabilugan mga 25,000 ka Benjaminhon ang napatay sadto nga adlaw. Mga maayo sila nga mga soldado kag armado sang espada. 47 Pero may 600 ka Benjaminhon nga nakapalagyo pakadto sa Bato sang Rimon, kag didto sila nagtiner sa sulod sang apat ka bulan. 48 Dayon nagbalik ang mga Israelinhon sa mga banwa sang Benjamin kag ginpamatay nila ang nagkalabilin nga buhi, pati ang mga kasapatan. Ginsunog nila ang tanan nga banwa sang mga Benjaminhon nga ila maagyan.

21

Mga Asawa para sa mga Benjaminhon

1 Didto sa Mizpa nagpromisa ang mga Israelinhon nga indi gid nila pag-ipaasawa ang ila mga anak nga babayi sa mga Benjaminhon. 2 Dayon nagkadto ang mga Israelinhon sa Betel kag naghibi sing tudo sa presensya sang Dios hasta maggab-i. 3 Nagsiling sila, “O Ginoo, Dios sang Israel, ngaa bala natabo ini? Karon nakulangan na sang isa ka tribo ang Israel!”

4 Pagkaaga, naghimo sila sang halaran kag naghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon. 5 Dayon nagpamangkot sila, “May tribo bala sang Israel nga wala makaupod sa aton sang nagtipon kita sa presensya sang Ginoo sa Mizpa?” Sang sadto nga tion, nakapromisa na sila nga patyon ang indi magkadto didto sa presensya sang Ginoo.

6 Nasubuan gid ang mga Israelinhon sa ila kadugo nga mga Benjaminhon. Siling nila, “Nabuhinan sang isa ka tribo ang Israel. 7 Diin bala kita mangita sang ipaasawa sa mga nabilin nga mga Benjaminhon, kay nakapromisa na kita sa Ginoo nga indi gid naton pag-ipaasawa sa ila ang aton mga anak nga babayi?”

8 Sang nagpamangkot sila kon may tribo sang Israel nga wala makaupod sang nagtipon sila sa presensya sang Ginoo sa Mizpa, nasapwan nila nga wala makaupod ang mga taga-Jabesh Gilead. 9 Tungod kay sang gin-isip ang mga tawo, wala didto sing bisan isa lang nga taga-Jabesh Gilead. 10-11 Gani nagpili ang komunidad sang 12,000 ka maisog nga mga soldado, kag ginsilingan sila, “Magkadto kamo sa Jabesh Gilead kag pamatya ninyo ang mga taga-didto, bata ukon tigulang, lalaki ukon babayi, luwas lang sa mga dalaga nga birhen.” 12 Kag didto nakakita sila sang 400 ka dalaga nga birhen kag gindala nila ini sa ila kampo sa Shilo nga sakop sang Canaan.

13 Pagkatapos nagpadala ang bilog nga komunidad sang Israel sang mga mensahero sa mga Benjaminhon nga nagpanago sa Bato sang Rimon. Ginhambalan sila sang mga mensahero nga handa na nga magpakig-abyan sa ila ang ila kapareho nga mga Israelinhon. 14 Gani nagpalauli ang mga Benjaminhon kag ginhatag sa ila sang mga Israelinhon ang mga dalaga nga taga-Jabesh Gilead. Pero kulang pa ang mga dalaga para sa ila.

15 Nasubuan gid ang mga Israelinhon sa natabo sa mga Benjaminhon, tungod kay ginseparar sang Ginoo ang mga Benjaminhon sa mga tribo sang Israel. 16 Gani nag-estoryahanay ang mga manugdumala sang komunidad sang Israel. Siling nila, “Wala na sing may nabilin nga babayi nga Benjaminhon. Ano bala ang aton himuon para makapangasawa ang nabilin nila nga mga lalaki? 17 Kinahanglan nga may mga kaliwat sila para indi madula ang tribo ni Benjamin. 18 Pero indi man puwede nga ipaasawa ta sa ila ang aton mga anak nga babayi tungod kay nakapromisa na kita nga ang maghimo sini pakamalauton.”

19 Dayon nadumduman nila nga dali na lang gali ang tuigan nga piesta para sa Ginoo nga ginahiwat sa Shilo. (Ining Shilo ara sa north sang Betel, sa south sang Lebona, kag sa east sang dalan nga halin sa Betel pakadto sa Shekem.) 20 Ginsilingan nila ang mga Benjaminhon, “Magpanago kamo sa mga talamnan sang ubas, 21 kag bantayan ninyo ang mga dalaga nga taga-Shilo. Kon mag-agi sila didto para magsaot sa piesta, magguwa kamo sa talamnan kag masigdakop sang inyo pangasaw-on kag dal-on sa inyo lugar. 22 Kon magreklamo gani sa amon ang ila mga amay ukon utod nga lalaki, amo ini ang amon isiling sa ila, ‘Palihog pabay-i lang ninyo sila tungod kay kulang ang mga dalaga nga nakuha ta sang pagsalakay naton sa Jabesh Gilead. Wala kamo sing salabton tungod nga wala man kamo nagtugot nga pangasaw-on sang mga Benjaminhon ang inyo mga anak nga babayi.’ ”

23 Gani ginhimo ini sang mga Benjaminhon. Nagsigdakop sila sang mga dalaga nga nagasaot, kag gindala puli bilang asawa. Pag-abot nila sa ila duta, ginpatindog nila liwat ang ila mga banwa kag didto nag-estar. 24 Nagpuli man ang iban pa nga mga Israelinhon sa ila kaugalingon nga duta, kag sa ila kaugalingon nga tribo kag pamilya.

25 Sang sadto nga tion, wala sing hari sa Israel, gani nagapagusto lang ang tagsa-tagsa kon ano ang iya luyag himuon.

* 1:9 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

† 1:16 banwa sang Jerico: sa Hebreo, banwa sang mga palma

‡ 1:17 Ginlaglag nila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

§ 1:17 Horma: buot silingon sa Hebreo, kalaglagan

* 1:27 Wala matabog: ukon, Wala pagtabuga. Amo man sa 1:29-31, 33.

* 2:5 Bokim: buot silingon, mga nagahibi

* 3:8 Aram Naharaim: isa ka lugar sa Mesopotamia

† 3:13 banwa sang Jerico: sa Hebreo, banwa sang mga palma

* 4:11 bayaw: ukon, ugangan

† 4:18 gintabunan siya ni Jael sang habol: ukon, gintago siya ni Jael sa likod sang kurtina.

‡ 4:21 dungandungan: sa kilid sang ulo, sa tunga-tunga sang mata kag dulunggan

* 5:11 mga kadalag-an: ukon, mga matarong nga ginahimo

* 8:8 Penuel: ukon, Peniel

† 8:26 granate: sa English, purple

‡ 8:27 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

§ 8:29 Gideon: sa Hebreo, Jerubaal

* 9:1 Gideon: sa Hebreo, Jerubaal. Amo man ini sa bersikulo 2, 5, 24, 28, 57.

† 9:5 70: Ang buot silingon, mga (approximately) 70.

‡ 9:46 El Berit: ukon, Baal Berit

§ 9:55 mga tinawo ni Abimelec: sa literal, mga Israelinhon

* 10:4 banwa ni Jair: ukon, Havot Jair

† 10:6 Aram: ukon, Syria

‡ 10:11-12 Maonhon: sa iban nga mga kopya sang Septuagint, Midianhon.

* 13:25 kampo ni Dan: ukon, Mahane Dan

* 14:3 wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

† 14:5 si Samson: sa Septuagint, siya. Sa Hebreo, sila.

‡ 14:13 paktakon: sa English, riddle

§ 14:18 Kon wala ninyo ginpilit ang akon asawa: sa literal, Kon wala ninyo pag-iarado ang akon bataon nga babayi nga baka.

* 15:2 amigo: ukon, abay

† 15:6 sa isa niya ka amigo: ukon, sa iya abay

‡ 15:17 Ramat Lehi: buot silingon sa Hebreo, Bukid sang Sag-ang

§ 15:18 wala nagatuo sa imo: sa literal, wala matuli

* 15:19 En Hakore: buot silingon sa Hebreo, Tuburan sang Nagapanawag

* 16:7 banting sang pana: sa English, bowstring

† 16:13 teral: ukon, hablanan (sa English, loom). Ginagamit ini sa paghimo sang tela.

‡ 16:26 suluguon: ukon, pamatan-on

* 17:5 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

† 17:7 Levita: ukon, kaliwat ni Levi

‡ 17:10-11 manuglaygay: sa literal, amay

* 18:14 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

† 18:29 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 19:1 Levita: ukon, kaliwat ni Levi

† 19:18 amon balay: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, balay sang Ginoo.

* 20:33 palibot: ukon, west

Ruth

1

2

3

4

Ruth

1

Ang Pag-unong ni Ruth kay Noemi

1-2 Sang panahon nga indi pa mga hari ang nagadumala*sa Israel, nag-abot ang gutom sa sini nga lugar. Gani si Elimelec nga taga-Betlehem nga sakop sang Juda nagkadto sa Moab upod sang iya asawa kag duha ka anak nga lalaki, para didto lang anay mag-estar. Ang ngalan sang iya asawa amo si Noemi kag ang ila duha ka anak amo si Mahlon kag si Kilion. Mga kaliwat sila ni Efrata nga taga-Betlehem.

Karon, sang didto na sila nagaestar sa Moab, 3 napatay si Elimelec, gani si Noemi na lang ang nabilin kag ang iya duha ka anak. 4 Sang ulihi nagpangasawa ang iya mga anak sang mga Moabnon. Ang ngalan sang isa amo si Orpah kag ang isa amo si Ruth. Pagkaligad sang mga napulo ka tuig, 5 napatay man si Mahlon kag si Kilion, gani si Noemi na lang ang nabilin.

6 Sang mabalitaan ni Noemi nga gindumdom sang Ginoo ang iya katawhan paagi sa paghatag sa ila sang maayo nga patubas, nagpreparar siya kag ang iya mga umagad sa pagbalik sa Juda. 7 Kag sang nagapanglakaton na sila pabalik sa Juda, 8 nagsiling si Noemi sa iya duha ka umagad, “Balik na lang kamo sa inyo iloy. Kabay pa nga ipakita sang Ginoo ang iya kaayo sa inyo, subong nga ginpakita ninyo ang inyo kaayo sa inyo nagtaliwan nga mga bana kag amo man sa akon. 9 Kag kabay pa nga itugot sang Ginoo nga makapamana kamo liwat para mapahamtang kamo sa inyo bag-o nga puluy-an.”

Dayon ginhalukan sila ni Noemi. Naghibi sila sing tudo 10 kag nagsiling kay Noemi, “Maupod kami sa imo sa pagbalik mo sa imo mga kasimanwa.” 11-12 Pero nagsiling si Noemi, “Pauli kamo sa inyo, mga anak. Ngaa maupod pa kamo sa akon? Nagahunahuna bala kamo nga makapamana pa ako kag makapamata sang mga lalaki nga pamanahon ninyo? Indi ina mahimo kay tigulang na ako. Pero butang ta abi nga makapamana ako karon nga gab-i kag sa ulihi makapamata pa, 13 ano, hulaton bala ninyo sila nga magdalagko? Indi lang bala anay kamo magpamana tungod lang sa ila? Indi puwede, mga anak. Sa pagkamatuod, mas mapait ang akon kabuhi sang sa inyo, kay ginapaantos ako sang Ginoo.”

14 Naghibi naman sila sing tudo. Dayon naghalok si Orpah sa iya ugangan kag nagpuli,† pero si Ruth iya nagpabilin kay Noemi. 15 Nagsiling si Noemi, “Ti ato na ang imo bilas, nagbalik na siya sa iya mga kasimanwa kag sa iya dios,‡ gani mag-upod ka sa iya.” 16 Pero nagsabat si Ruth, “Indi ako pagpilita sa pagbiya sa imo, kay bisan diin ka magkadto didto man ako makadto, kag bisan diin ka mag-estar didto man ako maestar. Ang imo mga kasimanwa mangin akon man nga kasimanwa, kag ang imo Dios mangin akon man nga Dios. 17 Kon diin ka mapatay, didto man ako mapatay kag didto man ilubong. Kabay pa nga silutan ako sang Ginoo sing puwerte gid kon magbulag ako sa imo, luwas lang kon mapatay na ako.”

18 Sang makita ni Noemi nga desidido gid si Ruth sa pag-upod sa iya, naghipos na lang siya. 19 Gani nagpadayon sila nga duha sa paglakat hasta nga nakaabot sila sa Betlehem. Pag-abot nila didto, naggirinual ang mga tawo. Nagsiling ang mga babayi, “Si Noemi gid bala ini?”

20 Nagsiling si Noemi sa ila, “Indi ninyo ako pagtawga nga Noemi,§ kundi tawga ninyo ako nga Mara,* kay ginpapait gid sang Makagagahom nga Dios ang akon kabuhi. 21 Paghalin ko diri ara sa akon ang tanan, pero ginpabalik ako sang Ginoo nga wala-wala gid. Gani indi na ninyo ako pagtawga nga Noemi, kay ginpaantos ako sang Ginoo nga Makagagahom.”

22 Nagasugod pa lang ang tig-alani sang barley sang pag-abot ni Noemi sa Betlehem upod sang iya umagad nga si Ruth nga Moabnon.

2

Nakilala ni Ruth si Boaz

1-3 Isa ka adlaw, nagsiling si Ruth kay Noemi, “Tuguti ako sa pagkadto sa uma sa pagpangsipot* sang mga uhay sang tawo nga magtugot sa akon sa paghimo sini.” Nagsiling si Noemi sa iya, “Sige anak, lakat ka.” Gani naglakat si Ruth kag nagpangsipot sang mga uhay nga ginbilin sang mga manug-ani. Kag natabuan nga didto siya nagpangsipot sa uma ni Boaz nga paryente ni Elimelec. Si Boaz manggaranon kag kilala nga tawo.

4 Karon, nag-abot si Boaz halin sa Betlehem kag gintamyaw niya ang mga manug-ani, “Kabay pa nga buligan kamo sang Ginoo!” Nagsabat ang mga manug-ani, “Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Ginoo!” 5 Nagpamangkot dayon si Boaz sa suluguon nga gintugyanan niya sa pagdumala sa mga manug-ani, “Sin-o inang bataon nga babayi?” 6 Nagsabat ang suluguon, “Siya ang Moabnon nga nag-upod kay Noemi sang pagbalik niya halin sa Moab. 7 Nagpangabay siya sa akon nga tugutan ko siya sa pagpangsipot sang mga uhay nga ginbilin sang mga manug-ani. Sige-sige gid ang iya obra halin kaina sang aga hasta subong. Nagpahuway lang siya sang makadali sa payag.”† 8 Nagsiling si Boaz kay Ruth, “Day, indi ka na magkadto sa iban nga uma sa pagpangsipot sang mga uhay. Diri ka na lang magpangsipot upod sa akon mga suluguon nga babayi. 9 Bantayi kon diin nagapangani ang akon mga tinawo kag magsunod ka sa mga suluguon nga babayi. Ginsilingan ko na ang akon mga tinawo nga indi ka nila pag-anhon. Kag kon uhawon ka, mag-inom ka lang sa mga banga nga ginsag-uban sang akon mga tinawo.”

10 Nagluhod si Ruth kay Boaz bilang pagtahod kag nagsiling, “Ngaa maayo ka gid sa akon nga isa man lang ako ka pangayaw?” 11 Nagsabat si Boaz, “May nakasugid sa akon sang tanan nga ginhimo mo sa imo ugangan nga babayi halin pa sang pagkapatay sang imo bana, kon paano nga ginbayaan mo ang imo amay kag iloy kag ang lugar nga sa diin ka natawo para mag-estar upod sa mga tawo nga indi mo kilala. 12 Gani kabay pa nga balusan ka sang Ginoo sa imo ginhimo. Kabay pa nga dako nga balos ang imo mabaton halin sa Ginoo, ang Dios sang Israel, nga imo ginadangpan.” 13 Nagsiling si Ruth, “Maayo ka gid sa akon, sir, kay ginlipay mo ako kag ginhambalan sing maayo bisan indi ako isa sang imo mga ulipon.”

14 Sang tion na sa pagkaon, nagsiling si Boaz kay Ruth, “Dali, magkuha ka sang pagkaon kag isawsaw sa langgaw.” Gani nagpungko si Ruth upod sa mga manug-ani, kag ginduhulan siya ni Boaz sang sinanlag nga uyas. Nagkaon siya hasta nga nabusog siya, kag may nabilin pa siya. 15 Sang magtindog na si Ruth para magpangsipot liwat sang mga uhay, nagsugo si Boaz sa iya mga tinawo, “Bisan magpangsipot pa si Ruth sa may mga binugkos nga mga uhay indi ninyo siya pagpakahuy-i.‡ 16 Kuhaan pa gani ninyo siya sang mga uhay sa mga binugkos kag ibilin sa iya, kag indi ninyo siya pagsawaya.”

17 Gani nagpangsipot si Ruth sang mga uhay hasta magsirom. Kag sang malinas na niya ang iya nasipot nga barley, mga tunga ini sa sako. 18 Gindala niya ini puli sa banwa kag ginpakita sa iya ugangan§nga si Noemi. Ginkuha dayon niya ang iya nabilin nga pagkaon kag ginhatag kay Noemi. 19 Nagpamangkot si Noemi sa iya, “Diin ka nagpangsipot sang mga uhay kaina? Kay sin-o uma? Bulahan ang tawo nga nagtratar sa imo sing maayo.”

Ginsugiran ni Ruth si Noemi nga didto siya nagpangsipot sa uma sang isa ka tawo nga ang iya ngalan si Boaz. 20 Nagsiling si Noemi kay Ruth, “Kabay pa nga pakamaayuhon si Boaz sang Ginoo. Ginapakita niya ang iya kaayo sa mga tawo nga buhi pa kag sa mga patay na.” Kag nagsiling pa gid siya, “Inang si Boaz malapit ta nga paryente; isa siya sa may responsibilidad nga mag-atipan sa aton.”

21 Nagsiling si Ruth kay Noemi, “Nagsiling pa gani si Boaz sa akon nga sa iya lang mga tinawo ako maupod sa pagpangsipot hasta matapos ang tanan niya nga alanihon.” 22 Nagsiling si Noemi kay Ruth, “Anak, maayo gid man kon mag-upod ka sa iya mga suluguon nga babayi, kay basi kon ano pa ang matabo sa imo sa iban nga uma.”

23 Gani nag-upod si Ruth sa mga suluguon nga babayi ni Boaz. Nagpangsipot siya sang mga uhay hasta nga natapos ang tig-alani sang barley kag sang trigo. Kag padayon siya nga nag-estar upod sa iya ugangan.

3

Ang Pangabay ni Ruth kay Boaz

1 Isa ka adlaw, nagsiling si Noemi kay Ruth, “Anak, gusto ko nga makapamana ka na para sa imo kaayuhan. 2 Nadumduman mo bala si Boaz nga aton paryente, nga ang iya mga suluguon nga babayi nakaupod mo sa pag-obra? Abi mo, karon sa gab-i magapahangin siya sang barley. 3 Gani magpaligo ka, magpahamot, kag isuksok ang matahom mo nga bayo. Magkadto ka dayon sa linasan, pero indi ka magpakita sa iya hasta makatapos siya kaon kag inom. 4 Kon matulog na gani siya, bantayan mo kon diin siya mahigda. Kag kon matulugan na siya, kadtui siya kag alsaha ang habol sa iya tiilan kag didto ka magtulog.* Dayon hambalan ka niya kon ano ang imo himuon.” 5 Nagsabat si Ruth, “Himuon ko ang tanan mo nga ginsiling.” 6 Gani nagdulhog siya sa linasan para himuon ang tanan nga ginsiling sang iya ugangan sa iya.

7 Sang nakatapos na si Boaz kaon kag inom, maayo gid ang iya pamatyag. Naghigda siya sa kilid sang tinumpok nga mga uyas para magtulog. Hinay-hinay nga nagpalapit si Ruth sa iya kag gin-alsa ang habol sa iya tiilan kag naghigda didto. 8 Sang mga tungang gab-i na, nakabugtaw si Boaz, kag sang paghiwod† niya natingala siya nga may babayi nga nagahigda sa iya tiilan. 9 Nagpamangkot si Boaz, “Sin-o ka?” Nagsabat siya, “Ako si Ruth. Malapit mo ako nga paryente nga dapat mo atipanon. Karon, tabuni ako sang imo bayo sa pagpakita nga pangasaw-on kag atipanon mo ako.” 10 Nagsiling si Boaz, “Day, kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Ginoo. Ang pag-unong nga ginpakita mo subong sa imo pamilya mas sobra pa sa ginpakita mo sadto.‡ Kay wala ka naglagas sa bataon nga lalaki, manggaranon man siya ukon imol. 11 Gani indi ka magkabalaka day, kay himuon ko ang tanan nga ginpangabay mo. Kay nahibaluan sang tanan ko nga mga kasimanwa nga maayo ka nga babayi. 12 Matuod nga malapit mo ako nga paryente nga may responsibilidad sa pag-atipan sa imo, pero may ara pa nga tawo nga mas malapit mo pa gid nga paryente sang sa akon. 13 Pabilin ka diri sa bilog nga gab-i, kag buwas sa aga tan-awon ta kon batunon niya ang iya responsibilidad sa imo. Kon magsugot siya, ti maayo; pero kon indi gani, ginasumpa ko sa buhi nga Ginoo nga batunon ko ang responsibilidad ko sa imo. Sige, diri ka lang tulog hasta mag-aga.”

14 Gani nagtulog si Ruth sa tiilan dampi ni Boaz hasta mag-aga, pero madulumdulom pa nagbangon si Ruth para indi siya makilala, kay indi gusto ni Boaz nga may makahibalo nga nagkadto si Ruth sa iya didto sa linasan. 15 Nagsiling si Boaz kay Ruth, “Dal-a diri sa akon ang imo pangtabon nga panapton kag humlada.” Ginhumlad ini ni Ruth, kag ginbubuan dayon ni Boaz sang mga anom ka kilo§ nga barley kag ginpapas-an kay Ruth. Kag nagbalik si Ruth* sa banwa.

16 Pag-abot ni Ruth sa iya ugangan, ginpamangkot siya, “Kamusta, anak?” Ginsugiran siya dayon ni Ruth sang tanan nga ginhimo ni Boaz. 17 Kag nagsiling pa gid si Ruth, “Indi gusto ni Boaz nga magpuli ako sa imo nga wala sing dala, gani ginhatagan niya ako sining mga anom ka kilo nga barley.” 18 Nagsiling si Noemi, “Hulat ka lang, anak, hasta mahibaluan mo kon ano gid ang matabo, kay indi gid mag-untat si Boaz hasta nga mapatigayon niya subong nga adlaw ang ginpangabay mo sa iya.”

4

Ginpangasawa ni Boaz si Ruth

1 Karon, nagkadto si Boaz sa puwertahan sang banwa* kag nagpungko didto. Sang nag-agi ang mas malapit nga paryente ni Elimelec nga ginsiling ni Boaz, nagsiling si Boaz sa iya, “Hapit anay amigo kag magpungko.” Gani nagpalapit ang tawo kag nagpungko. 2 Dayon ginpatipon ni Boaz ang napulo ka manugdumala sang banwa kag ginpapungko man didto. Kag sang nagpungko na sila, 3 nagsiling si Boaz sa iya paryente, “Nagbalik na si Noemi halin sa Moab, kag gusto niya nga ibaligya ang duta sang aton paryente nga si Elimelec. 4 Nahunahunaan ko nga ipahibalo ini sa imo. Gani, kon gusto mo, bakla ini sa presensya sang mga manugdumala sang akon mga kasimanwa kag sang iban pa nga nagapungko diri. Pero kon indi mo gusto, siling lang, para mahibaluan ko. Sa matuod lang, ikaw ang una nga may responsibilidad sa pagbakal sini, kag sunod lang ako.” Nagsiling ang tawo, “Sige, baklon ko ina.” 5 Pero nagsiling si Boaz, “Sa adlaw nga baklon mo ang duta kay Noemi, kinahanglan nga pangasaw-on mo man ang Moabnon nga balo nga si Ruth,† para kon may anak na kamo, magapabilin ang duta sa pamilya sang aton paryente nga napatay.”‡

6 Nagsabat ang tawo, “Kon amo sina indi ko na lang pagbaklon ang duta kay basi magkaproblema pa ako sa akon kaugalingon nga duta. Ikaw na lang ang magbakal kay indi ko mahimo ina.”

7 Sadto nga panahon sa Israel, para masiguro ang pagbakal sang duta ukon ang pagsaylo sang kinamatarong sa pagbakal sang duta, ubahon sang isa ka tawo ang iya sandalyas kag ihatag sa isa. Amo ini ang ginahimo sa Israel sa pagpamatuod nga sigurado na ang transaksyon.

8 Gani sang pagsiling sang tawo kay Boaz, “Ikaw na lang ang magbakal sang duta,” gin-uba niya dayon ang iya sandalyas kag ginhatag kay Boaz.§ 9 Nagsiling dayon si Boaz sa mga manugdumala sang banwa kag sa tanan nga tawo didto, “Mga saksi kamo subong nga adlaw nga baklon ko na kay Noemi ang tanan nga kadutaan ni Elimelec, nga ginpanubli ni Kilion kag ni Mahlon. 10 Kag dugang pa gid, pangasaw-on ko si Ruth nga Moabnon, nga balo ni Mahlon, para magapabilin ang duta ni Mahlon sa iya pamilya.* Kag para indi madula ang iya kaliwat sa iya mga kasimanwa.” Dayon nagsiling si Boaz sa mga tawo, “Saksi kamo subong nga adlaw!”

11 Nagsabat ang mga manugdumala sang banwa kag ang tanan nga tawo didto sa puwertahan, “Huo, mga saksi kami. Kabay pa nga ang imo pangasaw-on himuon sang Ginoo nga pareho kay Raquel kag kay Lea nga nakapamata, nga amo ang nangin katawhan sang Israel. Kabay pa nga magmanggaranon ka sa Efrata kag mangin bantog sa Betlehem. 12 Kabay pa nga ang mga kabataan nga ihatag sang Ginoo sa imo paagi sa sini nga babayi magapabantog sa imo pamilya pareho sa pamilya ni Perez, ang anak ni Juda kay Tamar.”

Ang mga Katigulangan ni David

13 Gani ginpangasawa ni Boaz si Ruth, kag ginbuot sang Ginoo nga magbusong si Ruth. Sang ulihi nagbata siya sing lalaki. 14 Nagsiling ang mga babayi kay Noemi, “Dalayawon ang Ginoo! Ginhatagan ka niya subong sang apo nga magaatipan sa imo. Kabay pa nga mangin bantog siya sa Israel! 15 Pabaskugon kag atipanon niya ikaw kon tigulang ka na gid, kay anak siya sang imo umagad nga nagahigugma gid sa imo sobra pa sa paghigugma sang pito ka anak nga lalaki.”

16 Ginakuha permi ni Noemi ang bata kag ginasabak. Siya ang manug-atipan sang bata. 17 Nagsiling ang mga babayi nga kasilingan ni Noemi, “May apo na si Noemi nga lalaki!” Gin-ngalanan nila ang bata nga Obed. Kag sang dako na si Obed, may anak siya nga si Jesse. Kag si Jesse amo ang amay ni David.

18 Amo ini ang mga kaliwat ni Perez hasta kay David:

Si Perez amay ni Hezron, 19 si Hezron amay ni Ram, si Ram amay ni Aminadab, 20 si Aminadab amay ni Nashon, si Nashon amay ni Salmon, 21 si Salmon amay ni Boaz, si Boaz amay ni Obed, 22 si Obed amay ni Jesse, kag si Jesse amay ni David.

* 1:1-2 Sang panahon…nagadumala: sa literal, Sang panahon nga ang mga “shoftim” (mga pangulo​hukom) amo pa ang nagapangulo.

† 1:14 kag nagpuli: Ara ini sa Septuagint pero wala sa Hebreo.

‡ 1:15 dios: ukon, mga dios

§ 1:20 Noemi: buot silingon sa Hebreo, manami

* 1:20 Mara: buot silingon sa Hebreo, mapait

* 2:1-3 pagpangsipot: sa iban nga Bisaya, pagpanaghaw. Kinabatasan sang mga Israelinhon ang pagbilin sang mga uhay para siputon sang mga imol, balo, ukon pangayaw. (Tan-awa ang Lev. 19:9, 10; 23:22; Deu. 24:19-22.)

† 2:7 halin kaina…payag: ukon, halin kaina sang aga hasta subong, kag wala gid siya pahuway bisan dali lang

‡ 2:15 Pagkatapos nga mapanguha ang mga binugkos nga mga uhay, puwede na dayon siputon ang nagkalabilin nga mga uhay. Pero si Ruth gintugutan ni Boaz nga magpangsipot bisan wala pa mapanguha ang mga binugkos nga mga uhay.

§ 2:18 kag ginpakita sa iya ugangan: ukon, kag nakita ini sang iya ugangan

* 3:4 alsaha…magtulog: Siguro bilang pagpakita nga nagapangayo siya sang proteksyon kay Boaz.

† 3:8 paghiwod: ukon, pagliso

‡ 3:10 Ang pag-unong nga ginpakita niya sadto sa iya pamilya amo ang pag-upod niya sa iya ugangan pabalik sa Juda. Kag ang pag-unong nga ginapakita niya subong amo ang pagpasulabi niya nga makapamana sang paryente sang iya napatay nga bana.

§ 3:15 mga anom ka kilo: Indi klaro sa Hebreo kon pila gid.

* 3:15 si Ruth: ukon, si Boaz

* 4:1 puwertahan sang banwa: Diri masami ginahiwat ang pagtilipon sang mga tawo kon may mga butang sila nga kinahanglan husayon.

† 4:5 Sa adlaw…si Ruth: Amo ini sa iban nga dumaan nga mga teksto. Sa Hebreo, Sa adlaw nga baklon mo ang duta kay Noemi kag kay Ruth nga Moabnon, kinahanglan nga pangasaw-on (sa literal, baklon) mo man ang balo.

‡ 4:5 Kon makapabata ang tawo kay Ruth, ang ila bata kabigon nga anak ni Mahlon, ang una nga bana ni Ruth nga napatay. Si Ruth kag ang iya bata amo ang magapanag-iya sang duta kag indi ang tawo nga nagpangasawa kay Ruth. Sa sini nga paagi magapabilin ang duta sa pamilya ni Mahlon.

§ 4:8 kag ginhatag kay Boaz: Makita ini sa Septuagint, pero wala sa Hebreo.

* 4:10 Tan-awa ang footnote sa 4:5.

1 Samuel

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Ang Nahauna nga Libro ni Samuel

1

Ang Pagkatawo ni Samuel

1 May isa ka tawo nga kaliwat ni Zuf nga ang iya ngalan si Elkana. Ini siya nagaestar sa Rama sa kabukiran sang Efraim. Anak siya ni Jeroham nga anak ni Elihu. Si Elihu anak ni Tohu nga anak ni Zuf nga taga-Efraim. 2 Si Elkana may duha ka asawa nga amo si Hana kag si Penina. May mga anak si Penina pero si Hana ya wala.

3 Kada tuig nagakadto si Elkana kag ang iya pamilya sa Shilo sa pagsimba kag sa paghalad sa Ginoo nga Makagagahom. Ang mga pari sang Ginoo didto sa Shilo amo ang duha ka anak ni Eli nga si Hofni kag si Finehas. 4 Kada maghalad si Elkana, ginapartida niya ang iban nga parte sang iya halad kay Penina kag sa ila mga kabataan. 5 Pero ginadoble niya ang parte ni Hana tungod kay ginahigugma gid niya siya bisan pa nga indi siya makabata kay ginhimo siya sang Ginoo nga baw-as. 6 Kag tungod nga indi siya makabata, permi siya ginapaakig kag ginapakahuy-an ni Penina nga iya ribal. 7 Amo ini ang nagakatabo kada tuig. Kada kadto ni Hana sa balay sang Ginoo ginapaakig siya ni Penina hasta nga maghibi na lang siya kag indi na magkaon. 8 Nagasiling si Elkana sa iya, “Ngaa nagahibi ka? Ngaa indi ka magkaon? Ngaa nagapangasubo ka? Indi bala nga mas labi pa ako sa imo sang sa napulo ka bata?”

9-10 Isa sadto ka tion, pagkatapos nila kaon didto sa balay sang Ginoo sa Shilo, nagtindog si Hana kag nagpangamuyo nga nagahilibion, kay puwerte gid ang kalisod nga iya nabatyagan. Nagapungko sadto ang pari nga si Eli malapit sa puwertahan sang balay* sang Ginoo. 11 Nagpanumpa si Hana sa Ginoo nga nagasiling, “O Ginoo nga Makagagahom, tan-awa ang akon pag-antos. Dumduma ako nga imo suluguon kag indi gid ako pagkalimti. Kon hatagan mo ako sang anak nga lalaki, ihatag ko siya sa imo para mag-alagad siya sa imo sa bilog niya nga kabuhi. Kag bilang tanda sang iya bug-os nga pag-alagad sa imo, indi pagguntingan ang iya buhok.”

12-13 Samtang nagapadayon siya sa pagpangamuyo sa Ginoo, nakita ni Eli nga nagatikab ang iya bibig pero indi bation ang iya tingog. Naghunahuna si Eli nga hubog siya. 14 Gani nagsiling siya sa iya, “Hasta san-o ka pa nga magpahubog? Abi untati na ina!” 15 Nagsabat si Hana, “Indi ako hubog, sir, kag wala ako makainom sang bisan ano nga klase sang ilimnon. Ginapautwas ko lang sa Ginoo ang puwerte nga kalisod nga akon ginabatyag. 16 Indi ako pagkabiga nga isa ka malain nga babayi. Nagapangamuyo ako diri tungod sa akon puwerte nga kalisod.” 17 Nagsabat si Eli, “Lakat, kag indi ka na magpalibog. Kag kabay pa nga ang Dios sang Israel magahatag sang imo ginapangayo sa iya.” 18 Nagsiling si Hana, “Sir, salamat sa imo kaayo sa akon.” Naglakat siya dayon, kag nagkaon na siya kag wala na nagpangasubo.

19 Pagkaaga, aga pa gid nagbangon si Elkana kag ang iya pamilya kag nagsimba sila sa Ginoo. Dayon nagpuli sila sa ila balay sa Rama. Naghulid si Elkana kay Hana, kag ginsabat sang Ginoo ang pangamuyo ni Hana nga hatagan siya sang bata. 20 Gani nagbusong siya, kag sang ulihi nagbata sing lalaki. Gin-ngalanan niya siya nga Samuel,† kay siling niya, “Ginpangayo ko siya sa Ginoo.”

Ginhalad ni Hana si Samuel

21 Karon, nag-abot naman ang tion nga si Elkana kag ang iya bilog nga pamilya magahalad sa Ginoo suno sa ila ginahimo kada tuig. Amo man ini ang tion nga magahalad siya sa pagtuman sang iya panaad sa Ginoo. 22 Pero wala mag-upod si Hana. Nagsiling siya sa iya bana, “Kon malutas na ang bata, dal-on ko siya sa balay sangGinoo kag ihalad sa iya, kag didto siya magaestar sa bilog niya nga kabuhi.” 23 Nagsabat si Elkana sa iya, “Himua kon ano ang maayo para sa imo. Pabilin ka lang diri hasta nga malutas mo siya. Kag kabay pa nga pakamaayuhon sang Ginoo ang imo ginpromisa sa iya.” Gani nagpabilin si Hana kag gin-atipan niya ang iya bata.

24 Sang malutas na ang bata, gindala siya ni Hana sa balay sang Ginoo didto sa Shilo. Nagdala man siya sang tatlo ka tuig nga turo nga baka, tunga sa sako nga harina, kag bino nga nasulod sa panit nga suludlan. 25 Pagkatapos nga maihaw ang baka gindala nila si Samuel kay Eli. 26 Nagsiling si Hana kay Eli, “Kon nadumduman mo pa, sir, ako ang babayi nga nagtindog diri sadto nga nagapangamuyo sa Ginoo. 27 Ginpangayo ko ini nga bata sa Ginoo kag ginhatag niya ang akon ginpangayo. 28 Gani karon ihalad ko siya sa Ginoo. Magaalagad siya sa Ginoo sa bilog niya nga kabuhi.” Dayon ginsimba nila‡ ang Ginoo.

2

Ang Pangamuyo ni Hana

1 Dayon nagpangamuyo si Hana,

“Nagakalipay ako sa Ginoo

kay tungod sa iya ginhimo nadula ang akon kahuy-anan.

Ginakadlawan ko subong ang akon mga kaaway.

Nagakalipay ako sa pagluwas niya sa akon.

2 Wala gid sing balaan nga pareho sa Ginoo.

Wala gid sing pareho sa iya.

Wala gid sing palalipdan nga bato

nga pareho sa aton Dios.

3 Wala sing bisan sin-o nga makapabugal ukon makapahambog

tungod kay ang Ginoo Dios nga nakahibalo sang tanan,

kag ginabinagbinag niya ang mga ginahimo sang tawo.

4 Ginalaglag niya ang mga gamhanan,

pero ginapabaskog niya ang mga maluya.

5 Ang mga bugana anay nagatrabaho na karon para lang mabuhi.

Pero ang mga gutom anay bugana na karon.

Ang baw-as anay may madamo na karon sang bata.

Pero ang may madamo sang bata nawad-an.

6 “May gahom ang Ginoo sa pagpatay

kag sa pagbuhi sa tawo.

May gahom siya sa pagbutang sa ila sa lugar sang mga patay

kag sa pagkuha sa ila didto.

7 Ginapaimol niya ang iban,

kag ang iban ginapamanggaranon niya.

Ginapaubos niya ang iban,

kag ang iban ginapadunggan niya.

8 Ginapabangon niya ang mga imol

sa ila kaimulon.

Ginapapungko niya sila upod sa mga halangdon

kag ginahatagan sang kadungganan.

Siya ang tag-iya sang pundasyon

nga sa diin napasad ang kalibutan.

9 Ginabantayan niya ang iya matutom nga katawhan,

pero ang mga malain pagalaglagon niya.

Wala sing tawo nga magamadinalag-on

sa iya kaugalingon nga ikasarang.

10 Pagalaglagon niya ang mga nagakontra sa iya.

Padaguobon niya ang langit kontra sa ila.

Ang Ginoo ang magahukom

sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.

Tungod sa iya mangin gamhanan kag madinalag-on

ang iya pinili nga hari.”

11 Dayon nagpuli si Elkana kag si Hana sa Rama. Pero ginbilin nila si Samuel para mag-alagad sa Ginoo sa idalom sang pag-atipan ni Eli nga pari.

Ang Sala sang Duha ka Anak ni Eli

12 Ang duha ka anak ni Eli mga malain nga mga tawo. Wala sila nagatuman sa Ginoo 13 tungod kay wala nila ginasunod ang mga pagsulundan parte sa bahin nga mabaton sang mga pari halin sa halad sang mga tawo. Amo ini ang ila ginahimo kon may nagahalad: Samtang ginapabukalan ang ginahalad nga mga karne, ginapakadto nila didto ang ila suluguon nga may dala nga dako nga tinidor nga may tatlo ka ngipon. 14 Dayon ginatuslok sang suluguon ang mga karne sa sulod sang kaldero ukon kolon. Ang madala sang tinidor amo ang parte nila nga mga pari. Amo ini ang ila ginahimo kada halad sang mga Israelinhon sa Shilo. 15 Kag bisan antes pa sunugon ang tambok sang karne, nagapalapit ang ila suluguon sa tawo nga nagahalad kag nagasiling, “Hatagi sang karne ang pari para sugbahon. Indi siya magbaton sang ginpabukalan; gusto niya ang hilaw.” 16 Kon magsiling gani ang nagahalad nga hulaton anay nga mahalad ang tambok sang karne antes siya magkuha sang gusto niya, amo ini ang iya ginasiling, “Indi puwede! Kinahanglan ihatag mo subong gid, kay kon indi, agawon ko ina sa inyo.” 17 Dako gid ini nga sala nga nahimo sang mga anak ni Eli sa panulok sang Ginoo, kay wala nila ginatahod ang halad para sa Ginoo.

18 Karon, ang bata nga si Samuel padayon nga nagaalagad sa Ginoo. Nagasul-ob siya sang espesyal nga panapton* nga linen. 19 Kada tuig ginahimuan ni Hana si Samuel sang pangsampaw nga bayo, kag iya ini ginadala sa iya kon maglakat siya upod sa iya bana sa paghalad sang tuigan nga halad. 20 Kag didto, ginabendisyunan ni Eli si Elkana kag ang iya asawa. Nagasiling siya kay Elkana, “Kabay pa nga hatagan ka sang Ginoo sang mga kabataan paagi sa sining imo asawa bilang baylo sa isa nga ginpangayo niya kag iya man nga ginhatag sa Ginoo.” Dayon nagpuli sila.

21 Ginkaluoyan sang Ginoo si Hana. Nakabata pa siya sang tatlo ka lalaki kag duha ka babayi. Si Samuel iya padayon nga nagadako nga ara sa Ginoo.

Si Eli kag ang Iya mga Anak

22 Karon si Eli tigulang na gid. Nabatian niya ang tanan nga malain nga ginahimo sang iya mga anak sa mga Israelinhon. Kag nabatian man niya ang ila pagpakighilawas sa mga babayi nga nagaalagad sa may puwertahan dampi sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 23 Gani ginsilingan niya sila, “Nabatian ko sa mga tawo ang tanan nga kalautan nga ginahimo ninyo. Ngaa ginahimo ninyo ina? 24 Untati na ninyo ina, mga anak, kay indi maayo ining mga nabatian ko sa katawhan sang Ginoo.”

25 Nagsiling pa gid si Eli, “Kon ang isa ka tawo makasala sa iya isigkatawo, mahimo nga ang Dios† magapatunga sa ila; pero sin-o ang magapatunga kon ang tawo makasala sa Ginoo?” Pero wala nagpamati sa iya ang iya mga anak tungod nagdesisyon na ang Ginoo nga patyon sila.

26 Sa pihak nga bahin, padayon nga nagadako si Samuel, kag nalipay gid sa iya ang Ginoo kag ang mga tawo.

Ang Propesiya sa Panimalay ni Eli

27 Karon, nagpalapit ang isa ka propeta sang Dios‡ kay Eli kag nagsiling sa iya, “Amo ini ang ginahambal sang Ginoo: Nagpahayag ako sa imo katigulangan nga si Aaron kag sa iya pamilya sang sila ulipon pa sang hari sang Egypt.§ 28 Sa tanan nga tribo sang Israel, ang iya pamilya ang ginpili ko nga mangin akon mga pari sa pag-alagad sa halaran, sa pagsunog sang insenso, kag sa pagsul-ob sang espesyal nga panapton*sang pari sa akon presensya. Ginhatagan ko man sila sang mga parte sa mga halad nga paagi sa kalayo† nga ginahalad sang mga Israelinhon. 29 Karon, ngaa ginahilabtan‡ pa ninyo ang mga halad nga para sa akon? Ngaa ginataha mo pa, Eli, ang imo mga kabataan sang sa akon? Kay ginapabay-an mo sila nga patambukon nila ang ila kaugalingon sang mga maayo nga parte sang mga halad nga halin sa akon katawhan nga mga Israelinhon. 30 Sadto anay, ako nga inyo Ginoo, ang Dios sang Israel, nagpromisa nga kamo gid lang kag ang iban pa nga mga kaliwat sang inyo katigulangan ang makaalagad sa akon hasta san-o bilang mga pari. Pero indi na karon, kay padunggan ko ang nagapadungog sa akon, pero ang nagapakalain sa akon pakamalauton ko. 31-32 Tandai ini, magaabot ang tion nga laglagon ko ang tanan nga pamatan-on sa inyo kag sa iban pa nga mga kaliwat sang inyo katigulangan. Magaantos kamo kag indi ninyo matilawan ang kabuganaan§ nga ihatag ko sa Israel. Wala gid sing may magkabuhi nga tigulang sa inyo. 33 Indi ko pagpahalinon ang iban sa inyo sa pag-alagad sa akon bilang pari, pero magaagi sila sa puwerte nga pag-antos, kag indi maglawig ang ila kabuhi. 34 Kag bilang tanda para sa imo nga matabo ini nga mga butang, mapatay ang imo duha ka anak nga si Hofni kag si Finehas sa isa lang ka adlaw. 35 Magapili ako sang matutom nga pari nga magasunod sa akon kabubut-on. Hatagan ko siya sang mga kaliwat nga magaalagad sa akon pinili nga hari hasta san-o. 36 Ang tanan nga mabilin sa imo mga kaliwat magapakitluoy sa mga kaliwat sang sini nga pari nga hatagan sila sang kuwarta ukon pagkaon. Magapangabay sila sa ila nga himuon sila nga kabulig nga mga pari para lang nga makakaon sila.”

3

Ang Pagpanawag sang Dios kay Samuel

1 Sang sadto nga panahon nga nagaalagad si Samuel sa Ginoo, sa idalom sang pag-atipan ni Eli, talagsa na lang nagapakighambal ang Ginoo, kag diutay lang gid ang mga palanan-awon. 2 Isa sadto ka gab-i, nagatulog si Eli sa iya kuwarto. Indi na maayo makakita si Eli. 3 Si Samuel ya didto nagatulog sa balay* sang Ginoo nga sa diin nabutang ang Kahon sang Dios†. Kag samtang nagasiga pa ang suga sang Dios, 4 gintawag sang Ginoo si Samuel. Nagsabat si Samuel, “Ano, sir?” 5 Dayon nagdalagan siya kay Eli kag nagsiling, “Ano, sir, ngaa ginatawag mo ako?” Nagsiling si Eli, “Wala ako nagtawag sa imo. Magbalik ka kag magtulog liwat.” Gani nagbalik siya kag nagtulog.

6 Gintawag naman siya liwat sang Ginoo, “Samuel!” Nagbangon si Samuel kag nagkadto kay Eli, kag nagsiling, “Ano sir, ngaa ginatawag mo ako?” Nagsabat si Eli, “Anak, wala ako nagtawag sa imo, magbalik ka kag magtulog liwat.” 7 Wala pa gid sadto makilala ni Samuel ang Ginoo, kay wala pa makapakighambal ang Ginoo sa iya.

8 Gintawag sang Ginoo si Samuel sa ikatlo nga beses. Nagbangon si Samuel kag nagkadto kay Eli, kag nagsiling, “Ano sir, ngaa ginatawag mo ako?” Dayon nahibaluan ni Eli nga ang Ginoo gali amo ang nagatawag kay Samuel. 9 Gani ginsilingan niya si Samuel, “Magbalik ka kag magtulog, kag kon magtawag siya liwat, silinga, ‘Maghambal ka, Ginoo, kay ako nga imo suluguon nagapamati.’ ” Gani nagbalik si Samuel kag nagtulog liwat.

10 Nagkadto ang Ginoo kay Samuel kag nagtindog. Kag pareho sang iya ginhimo, gintawag niya siya, “Samuel! Samuel!” Dayon nagsiling si Samuel, “Maghambal ka, Ginoo, kay ako nga imo suluguon nagapamati.” 11 Nagsiling ang Ginoo, “Tandai ini, sa indi madugay may pagahimuon ako sa Israel. Ang tanan nga makabati sini mahadlukan gid. 12 Pag-abot sang sina nga tion, himuon ko gid ang tanan nga ginsiling ko kontra sa pamilya ni Eli. 13 Kay ginsilingan ko siya nga silutan ko ang iya pamilya hasta san-o tungod ginpabay-an niya ang sala sang iya mga anak nga nagadala sa ila sang pagpakamalaot‡ bisan nahibaluan niya ini. 14 Gani ginsumpa ko nga ang sala sang pamilya ni Eli indi gid mapatawad hasta san-o sang bisan ano nga halad.”

15 Nagtulog si Samuel hasta mag-aga, kag dayon ginbuksan niya ang puwertahan sang balay sang Ginoo. Nahadlok siya magsugid kay Eli parte sa ginpahayag sang Ginoo sa iya. 16 Pero gintawag siya ni Eli, “Samuel, anak.” Nagsabat si Samuel, “Ano sir?” 17 Nagpamangkot si Eli, “Ano bala ang ginsiling sang Ginoo sa imo? Indi ka maglikom sa akon. Silutan ka sang Dios sing puwerte gid kon indi mo pag-isugid sa akon ang tanan niya nga ginsiling sa imo.” 18 Gani ginsugid ni Samuel sa iya ang tanan. Wala gid siya sang may ginlikom. Nagsiling si Eli, “Siya ang Ginoo; himuon niya kon ano ang maayo para sa iya.”

19 Samtang nagadako si Samuel padayon siya nga ginatuytuyan sang Ginoo; kag ang tanan nga ginsiling ni Samuel ginbuot sang Ginoo nga matuman. 20 Gani ginkilala siya nga isa ka propeta sang Ginoo halin sa Dan hasta sa Beersheba.§ 21 Padayon nga nagapakita ang Ginoo kay Samuel sa Shilo, kag didto ginapahayag niya ang iya kaugalingon kay Samuel paagi sa pagpakighambal sa iya.

4

1 Kag ang mensahi ni Samuel naglapnag sa bilog nga Israel.

Ang Pag-agaw sang mga Filistinhon sang Kahon sang Kasugtanan

Karon nagpakig-away ang mga Israelinhon kontra sa mga Filistinhon. Nagkampo ang mga Israelinhon sa Ebenezer, kag ang mga Filistinhon ya nagkampo sa Afek. 2 Nagsalakay ang mga Filistinhon, kag puwerte gid ang inaway. Ginpierdi sang mga Filistinhon ang mga Israelinhon; 4,000 ka Israelinhon ang ila napatay. 3 Sang nagbalik sa kampo ang nabilin nga mga Israelinhon, nagpamangkot ang mga manugdumala sang Israel, “Ngaa ginpabay-an sang Ginoo nga mapierdi kita sa mga Filistinhon? Maayo pa kuhaon ta ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo sa Shilo, para updan niya kita kag luwason sa aton mga kaaway.”

4 Gani ginpakuha nila sa Shilo ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo nga Makagagahom. Ang takop sang sini nga Kahon may ara sang imahen sang duha ka kerubin, kag nagapuyo ang Ginoo sa tunga sini. Nag-upod sa pagkuha sang Kahon ang duha ka anak ni Eli nga si Hofni kag Finehas. 5 Pag-abot sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo didto sa kampo, nagsinggit sing matunog ang mga Israelinhon sa kalipay sa bagay nga nagtay-og ang duta. 6 Sang mabatian sang mga Filistinhon ang pagsininggit sang mga Israelinhon, nagpamangkot sila, “Ngaa nagasininggit ang mga Hebreo sa ila kampo?”

Sang mahibaluan nila nga nag-abot ang Kahon sang Ginoo sa kampo sang mga Israelinhon, 7 hinadlukan gid sila. Nagsiling sila, “May nag-abot nga mga dios sa kampo sang mga Israelinhon. Kaluluoy kita! Wala pa ini matabo halin sang una. 8 Kaluluoy gid kita! Sin-o ang makaluwas sa aton sa makagagahom nila nga mga dios? Sila ang mga dios nga nagpatay sa mga Egyptohanon sa kamingawan paagi sa nagkalain-lain nga klase sang mga kahalitan. 9 Pero magpakabakod kita kag magpakaisog, kay kon indi, mangin ulipon kita sang mga Hebreo pareho sang pag-ulipon naton sa ila. Gani magpakig-away gid kita!”

10 Gani nagpakig-away ang mga Filistinhon, kag napierdi nila ang mga Israelinhon. Madamo gid ang napatay; 30,000 ang napatay nga mga Israelinhon. Ang mga nagkalabilin nga mga Israelinhon nagpalalagyo puli sa ila ginaestaran. 11 Kag indi lang ina, kundi naagaw pa sang mga Filistinhon ang Kahon sang Dios, kag napatay man ang duha ka anak ni Eli nga si Hofni kag si Finehas.

Ang Pagkapatay ni Eli

12 Sa sina nga adlaw, may isa ka tawo nga Benjaminhon nga nagdalagan halin sa inaway pakadto sa Shilo. Gin-gisi niya ang iya bayo kag ginbutangan sang yab-ok ang iya ulo sa pagpakita sang iya pagpangasubo. 13-15 Pag-abot niya sa Shilo, nagapungko si Eli sa bangko sa higad sang dalan kag nagabantay tungod kay nagakabalaka gid siya sa Kahon sang Dios. Nagaedad na sadto si Eli sang 98, kag halos indi na makakita.

Karon, ginsugid sang tawo sa banwa ang natabo sa inaway. Pagkabati sini sang mga tawo naghinibi sila. Nabatian ini ni Eli kag nagpamangkot siya, “Ngaa nagahinibi ang mga tawo?” Nagdali-dali palapit ang tawo sa iya 16 kag nagsiling, “Bag-o lang gid ako naghalin sa inaway. Nakapalagyo ako.” Nagpamangkot si Eli, “Ano ang natabo, toto?” 17 Nagsabat ang tawo, “Nagpalalagyo ang mga Israelinhon sa mga Filistinhon kag madamo gid sa aton katawhan ang napatay, pati na ang duha mo ka anak nga si Hofni kag si Finehas. Kag ang Kahon sang Dios naagaw.”

18 Sang masambit sang tawo ang parte sa Kahon sang Dios, nagtingkaya si Eli sa iya bangko sa kilid sang puwertahan sang banwa. Nabali ang iya liog kag napatay dayon siya, kay matambok abi siya kag tigulang na. Nangin pangulo siya sang Israel sa sulod sang 40 ka tuig.

19 Sadto man nga tion, ang umagad ni Eli nga asawa ni Finehas manugbata. Sang mabatian niya nga naagaw ang Kahon sang Dios kag napatay ang iya bana kag ugangan nga lalaki, ginsakitan siya dayon kag nagbata, pero grabe ang iya pagpasakit. 20 Sang nagahimumugto na siya, nagsiling ang mga babayi nga nagpabata sa iya, “Magpakaisog ka! Lalaki ang imo bata!” Pero wala na siya magsabat. 21-22 Antes siya mapatay gin-ngalanan niya ang bata nga Icabod,* kay siling niya, “Wala na ang gamhanan nga presensya sang Dios sa Israel.” Amo ini ang iya ginsiling tungod kay naagaw ang Kahon sang Dios kag napatay ang iya bana kag ugangan nga lalaki.

5

Ang Kahon sang Kasugtanan sang Dios didto sa mga Filistinhon

1 Sang naagaw sang mga Filistinhon ang Kahon sang Dios, gindala nila ini halin sa Ebenezer pakadto sa Ashdod. 2 Dayon gindala nila ini sa templo ni Dagon nga ila dios-dios kag ginbutang sa iya tupad. 3 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nakita sang mga taga-Ashdod ang imahen ni Dagon nga nagahapa sa atubangan sang Kahon sang Ginoo. Ginpatindog nila ini kag ginbalik sa iya nahamtangan. 4 Pero sang sunod nga aga, nakita naman nila ini nga nagahapa sa atubangan sang Kahon sang Ginoo. Ang iya ulo kag duha ka kamot nautod, kag ara ini sa may puwertahan dampi; ang iya lang lawas ang nabilin. 5 Amo gani nga hasta subong ang mga pari ni Dagon kag ang mga nagasulod sa iya templo didto sa Ashdod wala nagatapak sa puwertahan dampi.

6 Ginsilutan sang Ginoo ang mga taga-Ashdod sing puwerte gid kag ang mga lugar sa palibot sini. Ginpatubuan sila sang Ginoo sang tumor sa pagpaantos sa ila. 7 Sang makita sang mga taga-Ashdod ang mga nagakalatabo, nagsiling sila, “Indi dapat nga magpabilin diri sa aton ang Kahon sang Dios sang Israel tungod nga ginasilutan niya kita kag si Dagon nga aton dios.” 8 Gani ginpatawag nila ang tanan nga pangulo sang mga Filistinhon kag ginpamangkot, “Ano ang himuon ta sa Kahon sang Dios sang Israel?” Nagsabat sila, “Dal-on ini sa Gat.” Gani gindala nila sa Gat ang Kahon sang Dios sang Israel.

9 Pero sang nag-abot na ini didto, ginsilutan man sang Ginoo ang katawhan sang sadto nga banwa. Nagsinala-sala gid sila kay ginpatubuan man sila sang Ginoo sang mga tumor, bata man ukon tigulang. 10 Gani ginpadala nila sa Ekron ang Kahon sang Dios. Kag samtang ginapasulod ini sa Ekron, nagreklamo ang katawhan sang Ekron. Siling nila, “Gindala nila diri ang Kahon sang Dios sang Israel para patyon kita tanan.” 11 Gani ginpatawag nila ang tanan nga pangulo sang mga Filistinhon kag ginsilingan, “Ibalik ninyo ang Kahon sang Dios sang Israel sa iya lugar, kay kon indi, magakalamatay kami tanan.” Amo ina ang ila ginsiling tungod kay nagsugod na ang puwerte nga pagsilot sang Dios sa ila banwa. Nagsinala-sala sila kay madamo ang nagkalamatay. 12 Ang mga wala nagkalamatay gintubuan sang tumor, kag ang ila pagpangayo sang bulig nakaabot sa langit.

6

Ginbalik sa Israel ang Kahon sang Kasugtanan

1 Pagkaligad sang pito ka bulan halin sang gindala ang Kahon sang Ginoo sa Filistia, 2 ginpatawag sang mga Filistinhon ang ila mga pari kag mga babaylan kag ginpamangkot, “Ano ang amon himuon sa Kahon sang Ginoo? Sugiri kami kon paano namon ini ibalik sa iya nga lugar.” 3 Nagsabat sila, “Kon ibalik ninyo ang Kahon sang Dios sang Israel, dapat ibalik ninyo ini nga may dala nga halad nga bayad sa sala. Sa sini nga paagi magaayo kamo kag mahibaluan ninyo kon ngaa nga ginasilutan niya kamo.”*

4-5 Nagpamangkot ang mga Filistinhon, “Ano nga halad nga bayad sa sala ang amon ipadala?” Nagsabat ang mga pari kag mga babaylan, “Magporma kamo sang lima ka imahen nga bulawan nga ang korte daw tumor, kag lima man ka imahen nga bulawan nga ang korte daw ilaga, suno sa kadamuon sang aton lima ka pangulo, tungod nga nag-abot sa aton kag sa aton mga pangulo ang kahalitan nga mga tumor kag mga ilaga nga nagahalit sa aton nasyon. Ihalad ninyo ini sa pagpadungog sa Dios sang Israel, kay basi untatan na niya ang pagsilot sa aton, sa aton nga mga dios, kag sa aton nga nasyon. 6 Indi na ninyo pagpatig-aha ang inyo mga tagipusuon pareho sang ginhimo sang mga Egyptohanon kag sang ila hari. Gintugutan lang nila nga makalakat ang mga Israelinhon sang puwerte na gid ang pagpaantos sa ila sang Dios. 7 Gani karon, maghimo kamo sang bag-o nga karo kag magkuha sang duha ka iloy nga baka nga wala pa gid matakdi sang gota. Dayon itakod ninyo ang karo sa mga baka, pero indi ninyo pagpaupda ang ila mga bata kundi siraduhi ninyo ini sa toril. 8 Pagkatapos kuhaa ninyo ang Kahon sang Ginoo kag ibutang sa karo. Ibutang man ninyo sa tupad sini ang kahon nga sa diin nasulod ang mga bulawan nga may mga korte, nga inyo ipadala bilang halad nga bayad sa sala. Dayon palakta ninyo ang mga baka, kag pabay-i lang kon sa diin ini pakadto, 9 pero tan-awa ninyo ini. Kon magtaklad gani ini pakadto sa Bet Shemesh, nga isa sa mga banwa sang mga Israelinhon, mahibaluan ta nga ang Ginoo amo ang nagpadala sining puwerte nga kahalitan sa aton. Pero kon indi gani, mahibaluan ta nga indi ang Ginoo ang nagasilot sa aton, kundi natabuan lang ini sa aton.”

10 Gani gintuman nila ato. Nagkuha sila sang duha ka iloy nga baka kag gintakdan sang karo. Ang mga bata sini ginsiradhan nila sa toril. 11 Ginbutang nila ang Kahon sang Ginoo sa karo kag ang kahon nga may sulod nga mga bulawan nga ang korte daw mga ilaga kag daw mga tumor. 12 Dayon naglakat ang mga baka deretso sa Bet Shemesh nga wala naglipas sa dalan, kag sige ang ila ima.† Nagasunod sa ila ang mga pangulo sang mga Filistinhon hasta sa border sang Bet Shemesh.

13 Sang sadto nga tion, nagaani ang mga taga-Bet Shemesh sang trigo sa kapatagan. Sang makita nila ang Kahon sang Kasugtanan, nalipay gid sila. 14-15 Nakaabot ang karo sa uma ni Josue nga taga-Bet Shemesh, kag didto ini nagpundo sa kilid sang dako nga bato. Ginkuha sang mga kaliwat ni Levi ang Kahon sang Ginoo kag ang kahon nga may sulod nga mga imahen nga bulawan, kag gintungtong didto sa dako nga bato. Dayon ginbial sang mga tawo ang karo kag ginhalad ang mga baka bilang halad nga ginasunog para sa Ginoo, kag naghalad man sila sang iban pa nga mga halad. 16 Nakita ini tanan sang lima ka pangulo sang mga Filistinhon, kag dayon nagpuli sila sa Ekron sang sina mismo nga adlaw.

17 Ang lima ka imahen nga bulawan nga ang korte daw tumor naghalin sa lima ka banwa sang mga Filistinhon: ang Ashdod, Gaza, Ashkelon, Gat, kag Ekron. Ginpadala nila ini para sa Ginoo bilang halad nga bayad sa sala, 18 kag amo man ang lima ka bulawan nga ang korte daw ilaga, suno sa kadamuon sang sadtong lima ka napaderan nga mga banwa sang Filistinhon. Ini nga mga banwa kag ang mga baryo sa palibot sini sakop sang sadtong lima ka pangulo. Ang dako nga bato sa uma ni Josue sang Bet Shemesh, nga ila gintungtungan sang Kahon sang Ginoo, ara pa gihapon hasta subong bilang pamatuod parte sa natabo.

19 Pero may 70 ka taga-Bet Shemesh nga ginpatay sang Dios tungod kay gintan-aw nila ang sulod sang Kahon sang Ginoo. Nagpangasubo gid ang mga tawo tungod sa sining puwerte nga silot sang Ginoo sa ila. 20 Nagpamangkot sila, “Sin-o bala ang makaatubang sa presensya sang Ginoo, ang balaan nga Dios? Sa diin bala naton ipadala ang Kahon sang Ginoo palayo sa aton?” 21 Gani nagpadala sila sang mga mensahero sa mga taga-Kiriat Jearim sa pagsiling, “Ginbalik sang mga Filistinhon ang Kahon sang Ginoo. Kuhaa ninyo diri kag dal-a dira sa inyo.”

7

1 Gani ginkuha sang mga taga-Kiriat Jearim ang Kahon sang Ginoo kag gindala sa balay ni Abinadab nga ara sa bukid. Kag ginpili nila si Eleazar, nga anak ni Abinadab, sa pagbantay sini.

Nagdumala si Samuel sa Israel

2 Nagtiner ang Kahon sang Ginoo sa Kiriat Jearim sa malawig nga tion—mga 20 ka tuig. Kag sa sina nga mga tinuig, nagapangasubo kag nagapangayo sang bulig sa Ginoo ang bilog nga katawhan sang Israel. 3 Nagsiling si Samuel sa ila, “Kon sinsero gid man ang inyo pagbalik sa Ginoo, ipilak ninyo ang inyo mga dios-dios pati na ang imahen ni Ashtoret, kag itugyan ninyo ang inyo kabuhi sa Ginoo, kag siya lang ang alagaran ninyo. Kon himuon ninyo ini luwason niya kamo sa kamot sang mga Filistinhon.” 4 Gani ginpilak nila ang mga imahen ni Baal kag ni Ashtoret, kag nag-alagad lang gid sa Ginoo.

5 Dayon nagsiling si Samuel sa mga Israelinhon, “Magtipon kamo tanan sa Mizpa, kag magapangamuyo ako sa Ginoo para sa inyo.” 6 Sang nagtipon na sila tanan sa Mizpa, nagkuha sila sang tubig kag gin-ula nila sa presensya sang Ginoo. Sadto nga adlaw nagpuasa sila kag nagtuad sang ila mga sala nga ila ginhimo kontra sa Ginoo. Ginpanguluhan ni Samuel ang mga Israelinhon didto sa Mizpa.

7 Sang mabalitaan sang mga Filistinhon nga ang mga Israelinhon nagtipon sa Mizpa, nagpreparar ang mga pangulo sang mga Filistinhon sa pagsalakay sa ila. Kag sang mabalitaan ini sang mga Israelinhon, hinadlukan sila sa mga Filistinhon. 8 Nagsiling sila kay Samuel, “Indi ka mag-untat sa pagpangamuyo sa Ginoo nga aton Dios nga luwason niya kita sa mga Filistinhon.” 9 Dayon nagkuha si Samuel sang karnero nga nagatiti pa kag ginsunog niya ini nga bilog bilang halad nga ginasunog para sa Ginoo. Nagpangayo siya sang bulig sa Ginoo para sa Israel kag ginsabat siya sang Ginoo.

10 Samtang ginahalad ni Samuel ang halad nga ginasunog, nag-abot ang mga Filistinhon sa pagpakig-away sa mga Israelinhon. Pero sang sina nga adlaw ginpadaguob sang Ginoo sing puwerte katunog gani nagsinala-sala ang mga Filistinhon, kag napierdi sila sa mga Israelinhon. 11 Ginlagas kag ginpamatay sila sang mga Israelinhon halin sa Mizpa hasta sa ubos sang Bet Car.

12 Dayon nagkuha si Samuel sang bato kag ginbutang sa tunga sang Mizpa kag Shen. Gin-ngalanan niya ini nga Ebenezer* kay siling niya, “Hasta subong ginabuligan kami sang Ginoo.” 13 Gani napierdi ang mga Filistinhon, kag wala na sila magsalakay liwat sa lugar sang mga Israelinhon samtang buhi si Samuel, kay nagpamatok gid ang Ginoo sa ila. 14 Ang mga banwa sa tunga sang Ekron kag Gat nga naagaw sang mga Filistinhon nabalik sa Israel. Kag nauntat man ang inaway sang mga Israelinhon kag sang mga Amornon.

15 Nagpadayon si Samuel nga pangulo sang Israel sa bilog niya nga kabuhi. 16 Kada tuig, nagalibot siya halin sa Betel pakadto sa Gilgal kag Mizpa, para panguluhan ang mga Israelinhon sa sini nga mga lugar. 17 Pero pagkatapos nagapuli gid siya sa Rama, sa diin siya nagaestar, kag nagapangulo man siya sa mga tawo didto. Kag naghimo siya didto sang halaran para sa Ginoo.

8

Nagpangayo sang Hari ang mga Israelinhon

1 Sang tigulang na si Samuel, ginpili niya ang iya mga anak nga mangin pangulo sang Israel. 2 Ang ngalan sang iya kamagulangan amo si Joel, kag ang manghod amo si Abia. Kag nag-alagad sila bilang pangulo sa Beersheba. 3 Pero wala sila magsunod sa pagginawi sang ila amay. Makikuwarta sila, nagabaton sila sang lagay, kag ginatiko nila ang hustisya.

4 Gani nagtipon ang tanan nga manugdumala sang Israel, kag nagkadto kay Samuel sa Rama. 5 Nagsiling sila sa iya, “Tigulang ka na; kag ang imo mga anak wala nagasunod sa imo pagginawi. Karon, hatagi kami sang hari nga magpangulo sa amon, pareho sang iban nga mga nasyon nga may hari.” 6 Pero naglain gid ang buot ni Samuel sa ila ginapangayo, gani nagpangamuyo siya sa Ginoo. 7 Kag nagsiling ang Ginoo sa iya, “Tumana ang ginahambal nila sa imo; indi ikaw ang ila ginsikway kundi ako. 8 Halin sang pagpaguwa ko sa ila sa Egypt hasta subong ginasikway nila ako kag nagaalagad sila sa iban nga mga dios. Kag karon amo man ang ila ginahimo sa imo. 9 Sige, tumana ang ila ginapangayo, pero paandami gid sila kon ano ang pagahimuon sang hari nga magadumala sa ila.”

10 Ginsugid ni Samuel sa mga tawo nga nagapangayo sang hari sa iya ang tanan nga ginhambal sang Ginoo. 11 Nagsiling si Samuel, “Amo ini ang pagahimuon sang hari nga magadumala sa inyo: kuhaon niya ang inyo mga anak nga lalaki kag himuon niya nga mga soldado. Ang iban sa ila himuon niya nga mga manugkarwahe, ang iban mga manugkabayo, kag ang iban magauna sa iya karwahe. 12 Ang iban sa ila himuon niya nga mga opisyal nga magadumala sa 1,000 ka soldado, kag ang iban sa 50 ka soldado. Ang iban paaraduhon niya sa iya uma kag paanihon sa iya patubas, kag ang iban pa gid pahimuon niya sang mga armas sa inaway kag mga kagamitan para sa iya mga karwahe. 13 Kuhaon niya ang inyo mga anak nga babayi kag himuon niya nga mga manughimo sang pahamot, manugluto, kag manughimo sang tinapay. 14 Kuhaon niya ang pinakamaayo ninyo nga mga uma, mga talamnan sang ubas, kag mga talamnan sang olibo, kag ihatag niya ini sa iya mga suluguon. 15 Kuhaon niya ang ikanapulo sang inyo mga uyas kag mga ubas, kag ihatag ini sa iya mga opisyal kag sa iban pa niya nga mga alagad. 16 Kuhaon man niya ang inyo mga ulipon nga mga lalaki kag mga babayi kag ang pinakamaayo ninyo nga mga baka kag mga donkey sa pag-obra sa iya. 17 Kuhaon pa gid niya ang ikanapulo sang inyo mga kasapatan, kag kamo mismo mangin iya mga ulipon. 18 Kon mag-abot na ina nga tion, magapangayo kamo sang bulig sa Ginoo tungod sang pagpamigos sang hari nga inyo ginpili, pero indi kamo pagsabton sang Ginoo.”

19 Pero wala magpamati ang mga tawo kay Samuel. Nagsiling sila, “Indi mahimo! Gusto namon nga may hari nga magdumala sa amon. 20 Dayon mangin pareho kami sa iban nga mga nasyon, nga may hari nga nagadumala sa amon kag nagapanguna sa amon sa pagpakig-away.” 21 Sang mabatian ni Samuel ang tanan nga ginsiling sang mga tawo, ginsugid niya ini sa Ginoo. 22 Nagsabat ang Ginoo sa iya, “Tumana ang ila luyag; hatagi sila sang hari.” Dayon nagsiling si Samuel sa mga Israelinhon, “Sige, magpuli na kamo sa inyo mga banwa.”

9

Ginpili ni Samuel si Saul nga Hari

1 May isa ka manggaranon kag kilala nga tawo sa tribo ni Benjamin. Ang iya ngalan si Kish, kag anak siya ni Abiel. Si Abiel anak ni Zeror. Si Zeror anak ni Becorat. Kag si Becorat anak ni Afia nga kaliwat ni Benjamin. 2 Si Kish may anak nga si Saul. Bataon pa si Saul, kag siya ang pinakaguwapo kag pinakamataas sa Israel.

3 Karon, nadula ang mga donkey ni Kish, gani nagsiling siya sa iya anak nga si Saul, “Upda ang isa sa mga suluguon kag pangitaa ang mga donkey.” 4 Gani naglakat si Saul kag ang suluguon. Nagkadto sila sa kabukiran sang Efraim hasta sa lugar sang Shalisha, pero wala nila makita ang mga donkey. Gani nagkadto sila sa duta sang Shaalim kag sa duta sang Benjamin, pero wala man nila makita didto. 5 Sang nakaabot sila sa duta sang Zuf, nagsiling si Saul sa iya suluguon, “Dali, mabalik na lang kita, kay basi kita na ang kabalak-an ni tatay imbes ang mga donkey.” 6 Pero nagsabat ang suluguon, “Hulat anay! May isa ka propeta sang Dios* sa malapit nga banwa. Ginatahod gid siya sang mga tawo, kag ang tanan niya nga ginasiling nagakatabo gid. Makadto kita sa iya subong, kay basi kon masugiran niya kita kon sa diin ta makita ang mga donkey.” 7 Nagsiling si Saul sa iya suluguon, “Kon makadto kita sa iya, ano ang ihatag ta sa iya? Wala kita sing pagkaon nga nabilin. Wala kita sing iregalo sa iya.” 8 Nagsabat ang suluguon, “Ari, may sensilyo ako nga pilak.† Ihatag ko ini sa propeta sang Dios para sugiran niya kita kon sa diin ta makita ang mga donkey.” 9-10 Nagsiling si Saul sa iya, “Maayo gid! Dali, makadto kita sa manalagna.” (Sang una sa Israel, kon may tawo nga gusto nga makabaton sang mensahi halin sa Dios, nagasiling siya, “Dali, makadto kita sa manalagna,” kay ang ginatawag subong nga propeta ginatawag sadto nga manalagna.)

Nagkadto si Saul kag ang suluguon sa banwa nga sa diin ara ang propeta sang Dios. 11 Sang nagapataklad sila sa bukid pakadto sa banwa, may nasugata sila nga mga dalaga nga nagapaguwa sa banwa sa pagsag-ob. Nagpamangkot sila sa mga dalaga, “Ari bala diri ang manalagna?” 12 Nagsabat sila, “Huo, ari siya. Una-una lang siya sa inyo. Bag-o pa lang siya nag-abot sa amon banwa sa pagpanguna sa mga tawo sa ila paghalad didto sa simbahan sa mataas nga lugar. Dalia ninyo! 13 Hingabuti ninyo siya antes siya magkadto didto para magkaon. Indi magsugod kaon ang mga tawo nga gin-imbitar kon indi pa siya makaabot, tungod nga kinahanglan nga bendisyunan niya anay ang halad. Gani taklad na kamo subong, kay maabtan ninyo siya samtang adlaw pa.”

14 Gani nagtaklad sila sa banwa. Kag sang nagapasulod sila, nakita nila si Samuel nga nagapadulong sa ila sa pagkadto sa simbahan sa mataas nga lugar.

15 Sang nagligad nga adlaw antes mag-abot si Saul, nagsiling na nga daan ang Ginoo kay Samuel, 16 “Buwas, sa amo sini nga oras, pakadtuon ko sa imo ang isa ka tawo nga halin sa duta sang Benjamin. Haplasan mo sang lana ang iya ulo sa pagpakita nga siya ang pinili nga pangulo sang akon katawhan nga mga Israelinhon. Luwason niya ang akon katawhan sa kamot sang mga Filistinhon, kay nakita ko ang mga pag-antos sang akon katawhan, kag nabatian ko ang ila pagpangayo sang bulig.”

17 Sang makita ni Samuel si Saul, nagsiling ang Ginoo kay Samuel, “Siya ang tawo nga ginsiling ko sa imo. Magadumala siya sa akon katawhan.”

18 Nagpalapit si Saul kay Samuel sa may puwertahan sang banwa kag nagpamangkot, “Sa diin bala ang balay sang manalagna?” 19 Nagsabat si Samuel, “Ako ang manalagna. Mag-una kamo sa akon sa simbahan sa mataas nga lugar, kay sa sini nga adlaw magakaon kamo upod sa akon. Kag buwas sa aga, isugid ko sa imo ang imo ginahunahuna, kag dayon palakton ko kamo. 20 Kon parte sa mga donkey nga nadula tatlo na ka adlaw ang nagligad, indi ka magkabalaka kay nakita na sila. Kag karon sugiran ko ikaw nga ikaw kag ang panimalay sang imo amay amo ang ginahandom sang mga Israelinhon nga magapangulo sa ila.” 21 Nagsabat si Saul, “Pero naghalin lang ako sa tribo ni Benjamin, ang pinakagamay nga tribo sang Israel, kag ang amon pamilya amo ang pinakakubos sa amon tribo. Ngaa nagasiling ka sina sa akon?”

22 Sang didto na sila sa simbahan sa mataas nga lugar, gindala ni Samuel si Saul kag ang suluguon sa dako nga kuwarto nga sa diin nagapungko ang 30 ka tawo nga ginpang-imbitar. Dayon ginpapungko niya si Saul kag ang suluguon sa pulungkuan nga para sa dungganon nga mga bisita. 23 Nagsiling si Samuel sa manugluto, “Dal-a diri ang karne nga ginpapain ko sa imo.” 24 Gani ginkuha sang manugluto ang paa kag ginbutang sa atubangan ni Saul. Nagsiling si Samuel kay Saul, “Sige, kauna, kay ginpain ko ina para sa imo sa sini nga okasyon, upod sa mga tawo nga akon ginpang-imbitar.” Gani nagkaon si Saul upod kay Samuel sa sina nga adlaw.

25 Pagbalik nila sa banwa halin sa simbahan sa mataas nga lugar, ginpreparahan ni Samuel sang hiligdaan si Saul didto sa matapan nga atop sang iya balay, 26 kag didto nagtulog si Saul. Pagkaaga,‡ gintawag ni Samuel si Saul didto sa atop. Siling niya, “Magpanghimos ka na, kay papulion ko na ikaw.” Sang nakapanghimos na si Saul, nagguwa sila ni Samuel. 27 Sang nagapaguwa na sila sa banwa, nagsiling si Samuel kay Saul, “Paunaha ang imo suluguon kay maestorya kita dali lang. Isiling ko sa imo ang ginsiling sang Dios.” Gani nag-una ang suluguon.

10

1 Dayon nagkuha si Samuel sang isa ka tibod nga lana, kag ginbubo sa ulo ni Saul. Ginhalukan niya si Saul kag ginsilingan, “Ang Ginoo mismo ang nagpili sa imo nga magpangulo sa katawhan nga iya ginapanag-iyahan. 2 Paghalin mo karon, may masugat-an ka nga duha ka tawo malapit sa lulubngan ni Raquel sa Zelza, sa border sang Benjamin. Magasiling sila sa imo, ‘Nakita na ang mga donkey nga inyo ginapangita, kag wala nagapalibog ang imo amay sa ila kundi sa imo, kag nagasagi siya pamangkot, “Ano na lang ang akon himuon para makita ko ang akon bata?” ’ ”

3 Nagsiling pa si Samuel, “Pag-abot mo sa dako nga kahoy sa Tabor, may masugat-an ka nga tatlo ka tawo nga nagapakadto sa Betel sa pagsimba sa Dios. Ang isa sa ila nagadala sang tatlo ka bataon nga kanding, ang isa tatlo ka tinapay, kag ang isa pa gid nagadala sang bino nga nasulod sa panit nga suludlan. 4 Tamyawon ka nila kag hatagan sang duha ka tinapay, nga imo pagabatunon. 5 Pag-abot mo sa Bukid* sang Dios, nga sa diin may kampo sang mga Filistinhon, may masugat-an ka nga grupo sang mga propeta nga nagapadulhog halin sa simbahan sa mataas nga lugar. Nagatukar sila sang arpa, tamborin, plawta kag lira, kag nagahalambalanon. 6 Dayon gamhan ka sang Espiritu sang Ginoo kag magahalambalanon ka man upod sa ila, kag mangin lain ka na nga klase sang tawo. 7 Kon matuman na ini nga mga butang, himua kon ano ang maayo, kay kaupod mo ang Dios.

8 “Mag-una ka sa akon sa Gilgal. Maapas gid ako sa imo sa paghalad sang mga halad nga ginasunog kag sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon. Pero hulaton mo gid ako sang pito ka adlaw hasta nga makaabot ako, kag sugiran ko ikaw kon ano ang imo himuon.”

Ginhimo nga Hari si Saul

9 Sang paghalin ni Saul kay Samuel, ginbag-o sang Dios ang kabuhi ni Saul, kag ang tanan nga ginsiling ni Samuel sa iya natuman sadto nga adlaw. 10 Sang pag-abot ni Saul kag sang iya suluguon sa Gibea, ginsugata siya sang mga propeta. Gin-gamhan dayon si Saul sang Espiritu sang Dios kag naghalambalanon siya upod sa sadto nga mga propeta. 11 Sang makita siya sang mga nakakilala sa iya nga nagahalambalanon siya upod sa mga propeta, nagpinamangkutanay sila, “Nangin propeta man bala si Saul? Paano nangin propeta ang anak ni Kish?” 12 Nagsabat ang isa ka tawo nga taga-didto, “Indi importante kon sin-o ang iya amay; ang bisan sin-o puwede nga mangin propeta.” Kag amo ina ang umpisa sang hulubaton nga nagasiling, “Nangin propeta man bala si Saul?”

13 Pagkatapos sang paghalambalanon ni Saul, nagkadto siya sa simbahan sa mataas nga lugar. 14 Karon nagpamangkot ang tiyo ni Saul sa iya kag sa iya suluguon, “Diin kamo naghalin?” Nagsabat si Saul, “Nagpangita kami sang mga donkey. Pero sang wala namon ini makita nagkadto kami kay Samuel.” 15 Nagsiling ang tiyo ni Saul, “Sugiri ako kon ano ang ginsiling ni Samuel sa imo.” 16 Nagsabat si Saul, “Ginpasalig niya kami nga nakita na ang mga donkey.” Pero wala niya pagsugiri ang iya tiyo kon ano ang ginsiling ni Samuel parte sa iya pagkahari.

17 Ginpatipon ni Samuel ang mga Israelinhon didto sa Mizpa para sugiran sila kon ano ang ginsiling sang Ginoo. 18 Sang didto na sila, ginsugid ni Samuel ining mensahi nga halin sa Ginoo, ang Dios sang Israel: “Ginpaguwa ko kamo nga mga Israelinhon sa Egypt; ginhilway ko kamo sa kamot sang mga Egyptohanon kag sa tanan nga ginharian nga nagdaogdaog sa inyo. 19 Ako ang inyo Dios nga nagaluwas sa inyo sa tanan nga katalagman kag kalisod, pero karon ginasikway ninyo ako kag nagapangayo kamo sang hari nga magpangulo sa inyo. Gani karon magtipon kamo sa akon atubangan suno sa inyo tribo kag pamilya.”

20 Ginpapalapit ni Samuel ang kada tribo sang Israel, kag ang tribo ni Benjamin amo ang napilian. 21 Dayon ginpakadto ni Samuel sa atubangan ang kada pamilya sa tribo ni Benjamin, kag ang pamilya ni Matri amo ang napilian. Kag ang napilian naman sa pamilya ni Matri amo si Saul nga anak ni Kish. Pero sang ginpangita nila si Saul, wala nila siya makita. 22 Gani nagpamangkot ang mga tawo sa Ginoo, “Ari bala siya diri?” Nagsabat ang Ginoo, “Huo, ari siya. Nagapanago lang siya sa mga kargaminto.” 23 Gani nagdalagan sila kag ginkuha nila si Saul. Kag sang ginpatindog nila siya sa tunga, mas mataas siya sang sa tanan. 24 Dayon nagsiling si Samuel sa tanan nga tawo, “Amo ini siya ang tawo nga ginpili sang Ginoonga mangin hari ninyo. Wala sing isa sa aton nga pareho sa iya.” Dayon nagsinggit ang mga tawo, “Mabuhay ang hari!”

25 Ginpaathag dayon ni Samuel sa mga tawo ang mga katungdanan kag kinamatarong sang isa ka hari. Ginsulat niya ini sa linukot nga kasulatan, kag gintago sa balay sang Ginoo. Dayon ginpapuli ni Samuel ang mga tawo. 26 Nagpuli man si Saul sa ila balay sa Gibea. Gin-updan siya sang mga soldado nga gintandog sang Dios nga mag-upod sa iya. 27 Kay may malain nga mga tawo nga nagyaguta kay Saul. Siling nila, “Paano ini nga tawo makaluwas sa aton?” Kag wala nila paghatagi si Saul sang mga regalo sa pagpadungog sa iya bilang hari. Pero naghipos lang si Saul.

11

Ginluwas ni Saul ang Banwa sang Jabesh

1 Karon, nagsalakay si Nahash nga hari sang mga Ammonhon kaupod ang iya mga soldado, kag ginpalibutan nila ang banwa sang Jabesh Gilead. Nagsiling ang katawhan sang Jabesh sa iya, “Maghimo ka sang kasugtanan sa amon, kag mapasakop kami sa imo.” 2 Pero nagsabat si Nahash, “Mahimo lang ako sang kasugtanan sa inyo sa isa ka kondisyon, nga lukaton ko ang tuo nga mata sang kada isa sa inyo para mahuy-an ang bilog nga Israel.” 3 Nagsiling ang mga manugdumala sang Jabesh sa iya, “Hatagi kami sang pito ka adlaw sa pagpadala sang mga mensahero sa bilog nga Israel. Kag kon wala gani sing may mag-abot sa pagluwas sa amon masurender kami sa imo.”

4 Nag-abot ang mga mensahero sa Gibea, nga sa diin nagaestar si Saul. Kag sang ginsugid nila ang ginhambal ni Nahash, naghinibi ang tanan nga tawo didto. 5 Natabuan sadto nga nagapapuli si Saul halin sa uma kaupod ang iya mga baka, gani nagpamangkot siya, “Ano ang natabo? Ngaa nagahinibi ang mga tawo?” Dayon ginsugid sang mga tawo sa iya kon ano ang ginsiling sang mga taga-Jabesh.

6 Pagkabati sini ni Saul gin-gamhan siya sang Espiritu sang Dios, kag puwerte gid ang iya kaakig. 7 Nagkuha siya sang duha ka baka kag ginpanghiwa-hiwa niya. Dayon ginhatag niya ini sa mga mensahero, kag ginsugo niya sila sa pagkadto sa bilog nga duta sang Israel sa pagsiling sa mga tawo, “Amo ini ang matabo sa baka sang tawo nga indi mag-upod kay Saul kag kay Samuel sa pagpakig-away.”

Ginpahadlok gid sang Ginoo ang mga Israelinhon kay Saul, gani nag-ugyon sila sa iya. 8 Gintipon sila ni Saul sa Bezek: 300,000 ang halin sa Israel kag 30,000 ang halin sa Juda. 9 Ginsilingan nila ang mga mensahero sang Jabesh Gilead, “Silinga ang inyo mga kasimanwa nga maluwas sila buwas sa udto.” Sang ginsugid ini sang mga mensahero sa ila mga kasimanwa nalipay gid sila. 10 Nagsiling sila sa mga Ammonhon, “Buwas masurender kami sa inyo, kag himua ninyo sa amon ang inyo gusto nga himuon.”

11 Sang madulom pa sang sunod nga adlaw, ginpartida ni Saul ang iya mga tinawo sa tatlo ka grupo. Kag sang kaagahon na, ginsulod nila ang kampo sang mga Ammonhon kag ginpamatay sila hasta mag-udto. Ang mga nakaluwas sa ila isa-isa nga nagpalagyo.

12 Pagkatapos sang inaway, nagsiling ang mga Israelinhon kay Samuel, “Sin-o atong mga tawo nga nagsiling nga si Saul indi dapat mangin hari naton? Dal-a sila diri sa amon kay patyon namon sila.” 13 Pero nagsiling si Saul, “Wala sing isa nga pagapatyon subong, kay sa sini nga adlaw ginluwas sang Ginoo ang Israel.” 14 Dayon nagsiling si Samuel sa mga tawo, “Dali, makadto kita sa Gilgal kag iproklamar naton liwat si Saul bilang aton hari.” 15 Gani nagkadto sila tanan sa Gilgal kag ginproklamar si Saul bilang hari sa presensya sang Ginoo. Naghalad sila didto sang halad nga para sa maayo nga relasyon, kag naghiwat sila sang dako nga selebrasyon.

12

Ang Pamilin-bilin ni Samuel

1 Nagsiling si Samuel sa tanan nga Israelinhon, “Gintuman ko ang ginpangayo ninyo sa akon; ginhatagan ko kamo sang hari nga magadumala sa inyo. 2 Karon may hari na kamo bilang inyo pangulo. Kon parte sa akon, nangin pangulo ninyo ako halin sang bataon pa ako hasta subong. Pero tigulang na ako kag ubanon na, kag ang akon mga anak dalagko na, kag kaupod mismo ninyo. 3 Karon, ari ako sa inyo atubangan. Kon may nahimo ako nga malain, sugiri ninyo ako sa presensya sang Ginoo kag sang hari nga iya ginpili. May ginkuha bala ako nga baka ukon donkey sa kay bisan sin-o sa inyo? May gindayaan bala ako ukon gindaogdaog sa inyo? Nagbaton bala ako sang lagay para ibaliwala ang sala nga nahimo sang isa ka tawo? Kon mapamatud-an ninyo nga nahimo ko ang bisan isa sa sini nga mga butang, bayaran ko ina.”

4 Nagsabat ang mga tawo, “Wala mo kami gindayaan ukon gindaogdaog. Wala ka man sing may ginkuha sa kay bisan sin-o sa amon.” 5 Nagsiling si Samuel sa ila, “Sa sini nga adlaw saksi ang Ginoo kag ang hari nga iya ginpili nga wala kamo sing may iakusar sa akon.” Nagsabat ang mga tawo, “Huo, saksi ang Ginoo.” 6 Dayon nagsiling si Samuel, “Ang Ginoo amo ang nagpili kay Moises kag kay Aaron nga mangin pangulo sang inyo mga katigulangan, kag siya ang nagpaguwa sa ila sa Egypt. 7 Karon, magpalapit kamo sa presensya sang Ginoo kay iplastar ko sa inyo ang ebidensya sang tanan nga kaayo nga ginhimo sang Ginoo sa inyo kag sa inyo mga katigulangan.

8 “Sang didto ang mga kaliwat ni Jacob sa Egypt, nagpangayo sila sang bulig sa Ginoo, kag ginpadala sang Ginoo si Moises kag si Aaron nga amo ang nagpaguwa sa ila sa Egypt kag nagdala sa ila sa sini nga duta. 9 Pero ginkalimtan nila ang Ginoo nga ila Dios, gani ginpapierdi sila sang Ginoo sa kay Sisera nga kumander sang mga soldado sang Hazor, kag sa mga Filistinhon kag sa hari sang Moab. 10 Nagpangayo sila sang bulig sa Ginoo. Siling nila, ‘Nakasala kami, Ginoo. Ginsikway ka namon, kag ginsimba namon ang mga imahen ni Baal kag ni Ashtoret. Pero karon, luwasa kami sa kamot sang amon mga kaaway, kag simbahon ka namon.’ 11 Dayon ginpadala sang Ginoo si Gideon,* si Barak, si Jefta kag ako, kag ginluwas namon kamo sa kamot sang inyo mga kaaway sa palibot, kag nagkabuhi kamo nga luwas sa katalagman. 12 Pero sang makita ninyo nga nagsalakay sa inyo si Nahash nga hari sang mga Ammonhon, nagpangayo kamo sa akon sang hari nga magdumala sa inyo, bisan pa nga ang Ginoo nga inyo Dios amo ang inyo hari. 13 Karon, ari na ang hari nga inyo ginpili. Ginpangayo ninyo siya, kag ginhatag siya sang Ginoo sa inyo. 14 Wala sing malain nga matabo sa inyo kon kamo kag ang inyo hari magtahod kag mag-alagad sa Ginoo nga inyo Dios kag magsunod sa iya mga sugo. 15 Pero kon indi kamo magsunod sa Ginoo, kag indi magtuman sa iya mga sugo, silutan niya kamo, pareho sa ginhimo niya sa inyo mga katigulangan.

16 “Karon, indi kamo maghalin; tan-awa ninyo ang makatilingala nga butang nga pagahimuon sang Ginoo sa inyo atubangan. 17 Indi bala nga tiyempo subong sang tig-alani sang trigo kag wala nagaulan? Pero magapangamuyo ako sa Ginoo nga padaguobon kag paulanon niya. Dayon mareyalisar ninyo kon ano kalaot ang inyo ginhimo sa panulok sang Ginoo sang nagpangayo kamo sang hari.”

18 Gani nagpangamuyo si Samuel sa Ginoo, kag sa sina mismo nga adlaw, ginpadaguob kag ginpaulan sang Ginoo. Hinadlukan ang tanan nga tawo sa Ginoo kag kay Samuel. 19 Nagsiling sila kay Samuel, “Palihog sir, ipangamuyo sa Ginoo nga imo Dios nga indi kami magkalamatay, kay gindugangan namon ang amon mga sala sa pagpangayo sang hari.” 20 Nagsabat si Samuel, “Indi kamo magkahadlok. Bisan pa nakahimo kamo sining malain nga butang, indi kamo magtalikod sa Ginoo, kundi alagara ninyo siya sa bug-os ninyo nga tagipusuon. 21 Indi kamo mag-alagad sa mga wala sing pulos nga mga dios-dios. Indi sila makabulig ukon makaluwas sa inyo. 22 Indi gid kamo pag-isikway sang Ginoo, kay indi siya gusto nga mahuy-an ang iya ngalan. Nalipay gid siya sa paghimo sa inyo nga iya katawhan.

23 “Kon parte sa akon, nagapangamuyo gid ako permi sa Ginoo para sa inyo, kay kon indi, makasala ako sa Ginoo. Kag tudluan ko kamo sa pagkabuhi nga maayo kag husto. 24 Pero dapat magtahod gid kamo sa Ginoo kag mag-alagad sa iya sing matutom sa bug-os ninyo nga tagipusuon. Dumduma ninyo ang makatilingala nga mga butang nga iya ginhimo sa inyo. 25 Pero kon magpadayon kamo sa pagpakasala, kamo kag ang inyo hari pagalaglagon.”

13

Ginsaway ni Samuel si Saul

1 Nagaedad si Saul sang 30* ka tuig sang nangin hari siya sang Israel, kag naghari siya sa sulod sang 42† ka tuig.

2 Nagpili si Saul sang 3,000 ka lalaki sa Israel sa pagpakig-away sa mga Filistinhon. Ang mga wala napili ginpapuli niya. Gin-upod niya ang 2,000 sa Micmash kag sa kabukiran sang Betel, kag ang 1,000 ginpaupod niya sa iya anak nga si Jonatan sa Gibea nga sakop sang Benjamin.

3 Ginsalakay ni Jonatan ang kampo sang mga Filistinhon sa Geba, kag nabatian ini sang iban nga mga Filistinhon. Gani nagsugo si Saul nga patunugon ang mga budyong sa bilog nga duta sang Israel sa pagpreparar sa mga Hebreo‡ sa inaway. 4 Nabalitaan sang mga Israelinhon nga akig gid ang mga Filistinhon sa ila tungod nga ginsalakay ni Saul ang ila kampo. Gani nagtipon ang mga Israelinhon upod kay Saul didto sa Gilgal.

5 Nagtipon ang mga Filistinhon sa pagpakig-away sa mga Israelinhon. May 3,000§ sila ka karwahe, 6,000 ka manugkabayo, kag puwerte kadamo nga mga soldado, pareho sa balas sa baybayon. Nagkadto sila sa Micmash, sa east sang Bet Aven, kag didto nagkampo. 6 Sang makita sang mga Israelinhon nga sa peligro ang ila kahimtangan, nagpanago sila sa mga kuweba, sa masiot nga mga lugar, sa mga kabatuhan, sa mga buho, kag sa mga pulunduhan sang tubig. 7 Ang iban sa ila nagtabok sa Suba sang Jordan kag nagpalagyo sa Gad kag sa Gilead. Si Saul iya nagpabilin sa Gilgal, kag nagakurog sa kahadlok ang iya mga kaupod.

8 Naghulat si Saul kay Samuel sa Gilgal sang pito ka adlaw suno sa ginsiling ni Samuel sa iya, pero wala mag-abot si Samuel. Sang makita ni Saul nga nagaamat-amat palagyo ang iya mga kaupod, 9 nagsiling siya, “Dal-a ninyo diri sa akon ang halad nga ginasunog kag ang halad nga para sa maayo nga relasyon.” Kag ginhalad ni Saul ang halad nga ginasunog. 10 Sang nagahingapos na siya sa paghalad, nag-abot si Samuel. Nagguwa si Saul sa pag-abiabi sa iya, 11 pero nagpamangkot si Samuel, “Ano ang imo ginhimo?” Nagsabat si Saul, “Nakita ko nga nagaamat-amat palagyo ang mga tawo, kag wala ka mag-abot sa oras nga imo ginsiling, kag nagatipon na ang mga Filistinhon sa Micmash. 12 Naghunahuna ako nga basi magsalakay sa amon ang mga Filistinhon diri sa Gilgal kag wala pa makahalad sa Ginoo sa pagpangayo sa iya sang bulig. Gani napilitan ako nga maghalad sang halad nga ginasunog.”

13 Nagsiling si Samuel, “Kabuangan ang imo ginhimo. Wala mo gintuman ang sugo sang Ginoo nga imo Dios nga ginbilin niya sa imo. Kon gintuman mo lang, ang imo kuntani mga kaliwat amo ang padayon nga magahari sa Israel. 14 Pero indi na ina matabo, kay may nakita na ang Ginoo nga tawo nga nagakomporme sa iya luyag, kag ginhimo niya siya nga pangulo sang iya katawhan, tungod kay wala ka nagtuman sa iya sugo.”

15 Dayon naghalin si Samuel sa Gilgal kag nagkadto sa Gibea nga sakop sang Benjamin. Gin-isip ni Saul ang nabilin niya nga mga tinawo; mga 600 sila tanan.

Wala sing mga Armas ang mga Israelinhon

16 Nagkampo si Saul kag ang iya anak nga si Jonatan, kag ang iya mga tinawo, sa Geba* nga sakop sang Benjamin, samtang ang mga Filistinhon iya nagkampo sa Micmash. 17 Karon, nagguwa ang mga Filistinhon sa ila kampo sa tatlo ka grupo sa pagsalakay. Ang isa ka grupo nagkadto sa Ofra, sa duta sang Shual. 18 Ang isa nagkadto sa Bet Horon, kag ang isa pa gid nagkadto sa border nga kitaon ang pulopatag sang Zeboim nga nagaatubang sa kamingawan.

19 (Sang sadto nga panahon, sa bilog nga Israel wala sing may nakahibalo maghimo sang mga gamit halin sa salsalon. Wala magtugot ang mga Filistinhon nga makahibalo ang mga Israelinhon† kay basi kon maghimo sila sang mga espada kag mga bangkaw. 20 Gani nagakadto pa ang mga Israelinhon sa mga Filistinhon bisan magpabaid sang punta sang ila mga arado, mga tagad, mga wasay, kag mga garab. 21 Kag mahal ang sukot sa ila. Ang bayad sa pagpabaid sang punta sang arado ukon sang tagad, duha ka bilog nga pilak. Kag ang bayad sa pagpabaid sang dako nga tinidor, wasay ukon pagpakay-o sang mga inugsuntok sa sapat, isa ka bilog nga pilak.) 22 Gani sa adlaw sang inaway, wala sing isa sa mga Israelinhon nga may espada ukon bangkaw magluwas kay Saul kag kay Jonatan.

23 Karon, nagpadala ang mga Filistinhon sang mga soldado sa pagbantay sang alagyan sa Micmash.

14

Ginsalakay ni Jonatan ang mga Filistinhon

1 Isa ka adlaw, nagsiling si Jonatan sa bataon nga lalaki nga manugdala sang iya armas, “Dali, makadto kita sa balantayan sang mga Filistinhon para magpang-espiya.” Pero wala niya pagsugiri ang iya amay.

2 Sadto nga tion si Saul didto sa idalom sang kahoy nga pomegranata sa Migron, sa border sang Gibea. Kaupod niya ang 600 niya ka tinawo. 3 Didto man si Ahia nga pari, kag nagasuksok siya sang espesyal nga panapton*sang pari. Si Ahia anak ni Ahitub, nga utod ni Icabod. Si Ahitub anak ni Finehas. Si Finehas anak ni Eli nga pari sadto sang Ginoo sa Shilo. Wala sing may nakahibalo nga naglakat si Jonatan.

4 Sa magtimbang nga kilid sang alagyan nga ginaagyan ni Jonatan pakadto sa balantayan sang mga Filistinhon, may duha ka banglid; ang isa ginatawag nga Bozez kag ang isa ginatawag nga Sene. 5 Ang isa nga ara sa north nagaatubang sa Micmash, kag ang isa nga ara sa south nagaatubang sa Geba.

6 Nagsiling si Jonatan sa manugdala sang iya armas, “Dali, kadtuan ta ang balantayan sang mga tawo nga wala nagatuo sa Dios.† Basi pa lang buligan kita sang Ginoo, kay wala sing may makapugong sa iya sa pagpadaog sa aton, bisan madamo man kita ukon diutay lang.” 7 Nagsiling ang manugdala sang iya armas, “Himua ang gusto mo; kaupod mo ako bisan ano ang matabo.”

8 Nagsiling si Jonatan, “Dali na, makadto kita sa ila kag magpakita. 9 Kon magsiling sila nga sila ang magdulhog sa aton para magpakig-away, indi na kita magtaklad kundi hulaton ta sila. 10 Pero kon magsiling sila nga kita ang magtaklad, mataklad kita, kay amo ina ang tanda nga ipapierdi gid sila sang Ginoo sa aton.”

11 Sang magpakita sila nga duha didto sa balantayan sang mga Filistinhon, ginyaguta sila sang mga Filistinhon nga nagasiling, “Tan-awa ninyo ang mga Hebreo!‡ Nagguwa na sila sa mga buho nga ila ginapanaguan.” 12 Ginsinggitan nila dayon si Jonatan kag ang manugdala sang iya armas, “Taklad kamo diri sa amon, kay tudluan namon kamo sang leksyon!” Gani nagsiling si Jonatan sa manugdala sang iya armas, “Sunod ka sa akon kay sigurado nga ipapierdi sila sang Ginoo sa Israel.”

13 Nagkamang pataklad si Jonatan, kag nagsunod ang manugdala sang iya armas. Ginpamatay ni Jonatan ang mga Filistinhon, kag amo man ang ginhimo sang manugdala sang iya armas. 14 Sa sining una nila nga pagsalakay, nakapatay sila sang 20 ka Filistinhon sa lugar nga mga tunga sa hektarya ang kalaparon. 15 Hinadlukan gid ang mga Filistinhon—atong ara sa kampo, sa uma, sa balantayan, kag pati ang mga nagasalakay. Dayon naglinog, kag puwerte na gid ang ila kahadlok.§

16 Didto sa Gibea, nga sakop sang duta sang Benjamin, nakita sang mga bantay ni Saul ang mga soldado sang mga Filistinhon nga nagapinalagyo bisan diin. 17 Nagsiling si Saul sa iya mga tinawo, “Tipuna ninyo ang mga soldado kag tan-awa kon sin-o ang wala.” Kag nasapwan nila nga wala si Jonatan kag ang manugdala sang iya armas.

18 Nagsiling si Saul kay Ahia, “Dal-a diri ang Kahon sang Dios.”* (Sadto nga tion ang Kahon sang Dios didto sa mga Israelinhon.)† 19 Samtang nagapakighambal si Saul sa pari, nagatudo pa gid ang ginahod sa kampo sang mga Filistinhon. Gani nagsiling si Saul sa pari, “Indi ka na lang magpamangkot sa Dios.” 20 Dayon nagtipon si Saul kag ang iya mga tinawo kag naglakat sa pagpakig-away. Nakita nila ang mga Filistinhon nga nagasinalasala, nga nagapinatyanay sa espada. 21 Ang mga Hebreo nga nagdampig sa mga Filistinhon kag nag-upod sa ila nagdampig na kay Saul kag kay Jonatan kag sa iban pa nga mga Israelinhon. 22 Ang mga Israelinhon nga nagapanago sa kabukiran sang Efraim nakabalita nga nagapinalagyo na ang mga Filistinhon, gani nagbuylog man sila sa paglagas sa mga Filistinhon. 23 Nakalambot ang inaway sa unhan pa sang Bet Aven. Kag sadto nga tion, ginpadaog sang Ginoo ang mga Israelinhon.

Ginsumpa ni Saul ang mga Soldado nga Nagkaon

24 Sang sina nga adlaw, nagpalangluya ang mga Israelinhon sa kagutom kay nagpanumpa si Saul nga nagasiling, “Pakamalauton ang bisan sin-o nga magkaon antes maggab-i, sa indi pa ako makabalos sa akon mga kaaway.” Gani wala gid sing may nagkaon sa ila. 25-26 Karon nagkadto ang tanan nga soldado sa kakahuyan, kag may nakita sila nga honey nga nagatulo sa duta. Pero wala gid sing may nagkaon sa ila tungod kay nahadlok sila sa sumpa.

27 Pero wala makabati si Jonatan sa ginsumpa sang iya amay nga dapat tumanon sang mga tawo. Gani gintum-oy niya ang punta sang iya baston sa honey kag nagkaon siya, kag nag-ayo ang iya pamatyag. 28 Ginsilingan siya sang isa sa mga soldado, “Indi kita puwede magkaon kay nagsumpa ang imo amay nga pakamalauton ang bisan sin-o nga magkaon subong nga adlaw. Amo gani nga maluya ang mga tawo.” 29 Nagsiling si Jonatan, “Indi maayo ang ginahimo sang akon amay sa aton nasyon. Tan-awa bala kon daw ano kaayo sang akon pamatyag sang nakatilaw ako sang bisan diutay lang nga honey. 30 Daw ano pa gid ayhan kaayo sang aton pamatyag kon nagkaon kita sang aton mga nakuha sa aton mga kaaway, kag siguro madamo pa gid nga mga Filistinhon ang aton napatay.”

31 Sadto nga adlaw, matapos mapierdi sang mga Israelinhon ang mga Filistinhon halin sa Micmash hasta sa Ayalon, ginkapoy kag gin-gutom gid sila. 32 Gani nagdinaguso sila sa pagpanguha sang ila naagaw nga mga karnero kag mga baka, kag gin-ihaw nila ini didto mismo, kag ginkaon ang karne nga may dugo pa. 33 May isa nga nagsugid kay Saul, “Tan-awa, nagapakasala ang mga tawo sa Ginoo paagi sa pagkaon sang karne nga may dugo pa.” Nagsiling si Saul, “Mga traidor! Paligira ninyo ang dako nga bato diri sa tupad ko. 34 Dayon magkadto kamo sa mga tawo kag silinga sila tanan nga magdala sang mga baka, karnero, kag kanding, kag ihawon nila diri kag kan-on. Silinga man sila nga indi sila magpakasala sa Ginoo paagi sa pagkaon sang karne nga may dugo pa.” Gani sadto nga gab-i nagdala ang kada isa sang iya baka kay Saul kag gin-ihaw didto. 35 Dayon naghimo si Saul sang halaran para sa Ginoo. Amo ato ang una nga halaran nga iya ginhimo.

36 Nagsiling si Saul, “Salakayon ta karon nga gab-i ang mga Filistinhon. Pamatyon ta sila tanan kag panguhaon naton ang ila mga pagkabutang hasta mag-aga.” Nagsabat ang mga tawo, “Himua kon ano sa imo ang maayo.” Pero nagsiling ang pari, “Pamangkuton ta anay ang Dios parte sini.” 37 Gani nagpamangkot si Saul sa Dios, “Salakayon bala namon ang mga Filistinhon? Ipapierdi mo bala sila sa amon?” Pero wala magsabat ang Dios sadto nga adlaw. 38 Gani nagsiling si Saul sa mga pangulo sang katawhan sang Israel, “Dali kamo diri, kag hibaluon ta kon ano nga sala ang nahimo naton sini nga adlaw. 39 Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga nagaluwas sa mga Israelinhon, nga ang nakasala pagapatyon, bisan si Jonatan pa nga akon anak.” Pero wala gid sing may nagsabat.

40 Nagsiling dayon si Saul sa tanan nga Israelinhon, “Tindog kamo dira, kag ako kag ang akon anak nga si Jonatan matindog diri.” Kag nagsugot ang mga tawo. 41 Dayon nagpangamuyo si Saul, “Ginoo, Dios sang Israel, ipahibalo sa amon kon sin-o ang nakasala.” Kag paagi sa paggabot-gabot, si Jonatan kag si Saul ang nagabutan nga nakasala kag indi ang mga tawo. 42 Dayon nagsiling si Saul, “Gabot-gabuti ninyo kon sin-o sa amon ni Jonatan ang nakasala.” Kag ang nagabutan amo si Jonatan. 43 Dayon nagsiling si Saul kay Jonatan, “Ano ang imo ginhimo?” Nagsabat si Jonatan, “Gintum-oy ko ang punta sang akon baston sa honey kag nagkaon ako sing diutay lang. Ti, kinahanglan gid bala nga patyon ako?” 44 Nagsabat si Saul, “Huo! Kag kon indi ko ikaw pag-ipapatay, kabay pa nga silutan ako sang Dios sing puwerte gid.” 45 Pero nagsiling ang mga tawo kay Saul, “Si Jonatan ang nagpadaog sa aton, kag karon patyon naton siya? Indi mahimo! Nagasumpa kami sa buhi nga Ginoo nga indi gid siya maano,‡ kay ang Dios ang nagbulig sa iya sa ginhimo niya subong.” Gani wala pagpatya si Jonatan, kay ginluwas siya sang mga tawo. 46 Dayon nag-untat si Saul sa paglagas sa mga Filistinhon, kag nagbalik ang mga Filistinhon sa ila lugar.

47 Sang naghari si Saul sa Israel, nagpakig-away siya sa ila mga kaaway sa palibot. Ang iya mga kaaway amo ang mga taga-Moab, mga taga-Ammon, mga taga-Edom, ang mga hari sang Zoba, kag ang mga Filistinhon. Bisan sin-o ang iya kontra ginalaglag niya. 48 Maisog siya magpakig-away, kag napierdi niya ang mga Amaleknon. Sa sini nga paagi ginluwas niya ang mga Israelinhon sa kamot sang mga nagsalakay sa ila kag nagpanguha sang ila mga pagkabutang.

Ang Pamilya ni Saul

49 Ang mga anak nga lalaki ni Saul amo si Jonatan, si Ishvi, kag si Malkishua. Ang iya mga anak nga babayi amo si Merab, ang magulang, kag si Mical, ang manghod. 50 Ang asawa ni Saul amo si Ahinoam, nga anak ni Ahimaaz. Ang kumander sang iya mga soldado amo ang iya pakaisa nga si Abner, nga anak sang iya tiyo nga si Ner. 51 Ang amay ni Saul nga si Kish kag ang amay ni Abner nga si Ner mga anak ni Abiel.

52 Puwerte ang inaway sang mga Israelinhon kag sang mga Filistinhon sa bilog nga pagkabuhi ni Saul. Kon may makita si Saul nga maisog kag makusog nga tawo ginahimo dayon niya nga soldado.

15

Ginsikway sang Dios si Saul Bilang Hari

1 Nagsiling si Samuel kay Saul, “Ako amo ang ginpadala sadto sang Ginoo sa paghaplas sa imo sang lana sa pagpakita nga ikaw ang pinili nga hari sang iya katawhan nga mga Israelinhon. Gani pamatii ining mensahi sang Ginoo nga Makagagahom: 2 ‘Silutan ko ang mga Amaleknon tungod sa ila pagsalakay sa mga Israelinhon sang naghalin sila sa Egypt. 3 Gani karon, salakaya ang mga Amaleknon! Laglaga sing bug-os* ang tanan nga ara sa ila. Pamatya ang ila mga lalaki, mga babayi, mga kabataan, pati mga lapsag, mga baka, mga karnero, mga kanding, mga camel, kag mga donkey.’ ”

4 Gani ginpatipon ni Saul ang mga soldado sa Telaim. May 200,000 ka soldado ang nagtipon, kag may 10,000 man nga halin sa Juda. 5 Dayon nagkadto sila ni Saul sa banwa sang Amalek, kag naghulat sila sa ililigan sang tubig sa pagsalakay. 6 Nagpadala si Saul sang sini nga mensahi sa mga Kenhanon: “Lakat kamo! Bayai ninyo ang mga Amaleknon para indi ko kamo paglaglagon upod sa ila, kay maayo kamo sa mga Israelinhon sang nagguwa sila sa Egypt.” Gani nagpalayo ang mga Kenhanon sa mga Amaleknon. 7 Dayon ginsalakay nila ni Saul ang mga Amaleknon sa Havila hasta sa Shur, sa east sang Egypt. 8-9 Ginlaglag nila sing bug-os ang tanan nga Amaleknon, pero si Agag ya nga ila hari wala nila pagpatya kundi ila lang ginbihag. Wala man nila pagpamatya ang pinakamaayo nga mga karnero kag mga baka, pati ang ila sini mga bata. Ang tanan nga maayo wala nila paglaglaga, pero ang mga pigaw kag indi mapuslan ginlaglag nila.

10 Karon nagsiling ang Ginoo kay Samuel, 11 “Naghinulsol ako nga ginhimo ko si Saul nga hari, tungod kay nagtalikod siya sa akon kag wala niya gintuman ang akon mga sugo.” Pagkabati sini ni Samuel, nangakig gid siya, gani nagpangamuyo siya sa Ginoo sa bilog nga gab-i.

12 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nagbangon si Samuel kag naglakat sa pagpakigkita kay Saul. Pero may nagsiling sa iya, “Nagkadto si Saul sa Carmel sa pagpatindog didto sang monumento para sa iya kadungganan, kag pagkatapos nagkadto siya sa Gilgal.”

13 Ginkadtuan ni Samuel si Saul. Kag sang magkitaay sila, nagsiling si Saul sa iya, “Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Ginoo! Gintuman ko ang sugo sang Ginoo.” 14 Pero nagsiling si Samuel, “Kon matuod nga gintuman mo ang sugo sang Ginoo, ti ngaa may nabatian ako nga mga karnero kag mga baka nga nagaima?”† 15 Nagsabat si Saul, “Mga pinakamaayo ina nga mga baka kag mga karnero nga gindala sang mga soldado halin sa mga Amaleknon. Wala nila ina pagpatya kay ihalad nila sa Ginoo nga imo Dios, pero ang iban ginlaglag namon sing bug-os‡.” 16 Nagsiling si Samuel, “Tama na! Sugiran ko ikaw kon ano ang ginsiling sang Ginoo sa akon kagab-i.” Nagsabat si Saul, “Sugiri ako.” 17 Nagsiling si Samuel, “Bisan ginkabig mo sadto ang imo kaugalingon nga kubos, ginpili ka gihapon sang Ginoo nga mangin hari sang mga tribo sang Israel. 18 Kag ginpadala ka niya sa isa ka misyon. Siling niya, ‘Laglaga sing bug-os ang mga Amaleknon, ang malain nga katawhan. Magpakig-away ka sa ila hasta nga maubos sila pamatay.’ 19 Pero ngaa wala ka magtuman sa Ginoo? Ngaa nga nagdinaguso kamo sa pagpanguha sang ila mga pagkabutang? Ngaa ginhimo mo ining malain nga butang sa atubangan sang Ginoo?”

20 Nagsabat si Saul, “Pero gintuman ko ang Ginoo. Ginhimo ko ang misyon nga ginhatag niya sa akon. Ginbihag ko si Agag nga hari sang mga Amaleknon, kag ginlaglag ko sing bug-os ang iya katawhan. 21 Pero nagdala ang akon mga soldado sang pinakamaayo nga mga karnero kag mga baka nga halin sa mga naagaw sa inaway, nga laglagon kuntani sing bug-os. Gindala nila ini diri sa Gilgal para ihalad sa Ginoo nga imo Dios.” 22 Pero nagsabat si Samuel, “Mas malipay pa bala ang Ginoo sa inyo mga halad sang sa inyo pagtuman sa iya? Ang pagtuman sa Ginoo mas maayo pa sang sa paghalad. Ang pagpamati sa iya mas maayo pa sang sa paghalad sang tambok sang mga karnero. 23 Ang pagrebelde sa Ginoo pareho lang kalain sa pagkababaylan; kag ang pagkatig-a sing ulo pareho lang kalain sa pagsimba sa mga dios-dios. Tungod kay ginsikway mo ang sugo sang Ginoo, ginsikway ka man niya bilang hari.”

24 Dayon nagsiling si Saul kay Samuel, “Nakasala ako; ginsupak ko ang sugo sang Ginoo kag ang imo mga ginsiling sa akon. Nahadlok ako sa mga tawo, gani ginpasundan ko lang sila. 25 Pero karon, nagapakitluoy ako sa imo nga patawaron mo ako sa akon mga sala, kag mag-upod ka sa akon sa pagsimba sa Ginoo.” 26 Pero nagsiling si Samuel, “Indi ako mag-upod sa imo. Ginsikway mo ang sugo sang Ginoo, gani ginsikway ka man niya bilang hari sang Israel.”

27 Sang nagtalikod si Samuel sa paglakat, ginhawiran ni Saul ang punta sang iya bayo, kag nagisi ini. 28 Nagsiling dayon si Samuel sa iya, “Pareho man sini ang matabo sa imo: kuhaon subong nga adlaw sang Ginoo sa imo ang ginharian sang Israel kag ihatag sa imo kapareho nga Israelinhon nga mas maayo sang sa imo. 29 Ang Dios nga ginapabugal sang Israel wala nagabutig kag wala nagabaylo ang iya hunahuna, kay indi siya tawo nga nagabaylo ang iya hunahuna.” 30 Nagsabat si Saul, “Nakasala ako! Pero palihog padunggi ako sa atubangan sang mga manugdumala sang akon katawhan kag sa atubangan sang bilog nga Israel paagi sa pag-upod sa akon sa pagsimba sa Ginoo nga imo Dios.” 31 Gani nag-upod si Samuel kay Saul, kag nagsimba si Saul sa Ginoo.

32 Karon, nagsiling si Samuel, “Dal-a diri sa akon si Agag nga hari sang mga Amaleknon.” Nagpalapit si Agag kay Samuel nga wala gid ginakulbaan. Nagahunahuna siya nga indi na siya pagpatyon.§ 33 Pero nagsiling si Samuel, “Subong nga madamo nga iloy ang nawad-an sang mga bata tungod sang imo pagpamatay, patyon ko man ikaw para ang imo iloy mawad-an man sang bata.” Gani ginpatay ni Samuel si Agag sa presensya sang Ginoo sa Gilgal. 34 Dayon nagbalik si Samuel sa Rama, kag si Saul ya nagpuli sa Gibea. 35 Halin sadto, wala na gid magpakigkita si Samuel kay Saul hasta sang napatay si Samuel, pero nagpangasubo gid siya kay Saul. Naghinulsol ang Ginoo nga ginhimo niya nga hari si Saul sa Israel.

16

Ginpili si David nga Mangin Hari

1 Isa sadto ka tion, nagsiling ang Ginoo kay Samuel, “Hasta san-o pa bala ang imo pagpangasubo kay Saul? Ginsikway ko na siya bilang hari sang Israel. Karon pun-a sang lana ang imo suludlan nga sungay sang sapat, kay pakadtuon ko ikaw kay Jesse nga taga-Betlehem. Ginpili ko na ang isa sang iya mga anak nga mangin hari.” 2 Pero nagsiling si Samuel, “Paano ako makakadto didto? Kon mahibaluan ini ni Saul, patyon niya ako.” Nagsiling ang Ginoo, “Magdala ka sang bataon nga babayi nga baka sa Betlehem, kag silingon mo ang mga tawo didto nga nagkadto ka sa paghalad sa Ginoo. 3 Agdaha si Jesse sa imo paghalad, kag tudluan ko ikaw kon ano ang imo himuon. Itudlo ko sa imo ang tawo nga ginpili ko nga mangin hari. Dayon haplasan mo ang iya ulo sang lana.”

4 Gintuman ni Samuel ang ginsiling sang Ginoo. Pag-abot niya sa Betlehem, ginsugata siya sang mga manugdumala sang banwa nga nagakurog sa kahadlok. Nagpamangkot sila, “Maayo bala ang tuyo mo sa pagkadto diri?” 5 Nagsabat si Samuel, “Huo, nagkadto ako diri sa paghalad sa Ginoo. Magpakatinlo kamo kag mag-upod sa akon sa paghalad.” Dayon ginhimo ni Samuel ang seremonya nga para mangin matinlo si Jesse kag ang iya mga anak, kag gin-agda niya sila sa paghalad.

6 Sang pag-abot nila sa ginahalaran, nakita ni Samuel ang isa sa mga anak ni Jesse nga si Eliab, kag nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Sigurado nga amo ini siya ang ginpili sang Ginoo nga mangin hari.” 7 Pero nagsiling ang Ginoo kay Samuel, “Indi pagbasihi ang iya hitsura ukon ang iya kataason. Ang matuod, wala ko siya ginpili. Kay ang akon pagtan-aw indi pareho sa pagtan-aw sang tawo. Ang tawo nagatan-aw lang sa hitsura, pero ako ya nagatan-aw sa tagipusuon.” 8 Dayon gintawag ni Jesse ang iya anak nga si Abinadab kag ginpakadto kay Samuel. Pero nagsiling si Samuel, “Indi siya ang ginpili sang Ginoo.” 9 Dayon ginpakadto ni Jesse si Shama kay Samuel, pero nagsiling si Samuel, “Indi man siya ang ginpili sang Ginoo.” 10 Sang napakadto na ni Jesse ang iya pito ka anak kay Samuel, nagsiling si Samuel sa iya, “Wala gid sing isa sa ila nga ginpili sang Ginoo.” 11 Dayon nagpamangkot si Samuel kay Jesse, “Sila lang bala ang imo mga anak?” Nagsabat si Jesse, “May ara pa, ang kamanghuran, pero nagabantay siya sang mga karnero.” Nagsiling si Samuel, “Pakadtua siya diri, kay indi kita magpadayon sa aton buluhaton hasta indi siya mag-abot.” 12 Gani ginpatawag ni Jesse si David, kag ginpakadto didto sa ila. Guwapo siya, manami ang iya mata, kag mapula-pula ang iya guya. Dayon nagsiling ang Ginoo kay Samuel, “Haplasi siya sang lana kay siya ang akon napilian.” 13 Gani ginkuha ni Samuel ang lana kag ginhaplasan niya si David sa atubangan sang iya mga utod. Kag halin sadto nga adlaw gin-gamhan si David sang Espiritu sang Ginoo. Nagpuli dayon si Samuel sa Rama.

Nag-alagad si David kay Saul

14 Karon naghalin ang Espiritu sang Ginoo kay Saul, kag ginpaantos siya sang malain nga espiritu nga ginpadala sang Ginoo. 15 Nagsiling ang mga suluguon ni Saul sa iya, “Ginapaantos ka sang malain nga espiritu nga ginpadala sang Dios. 16 Gani, Mahal nga Hari, tuguti kami nga magpangita sang makahibalo magtukar sang arpa, kay kon paantuson ka na gani sang malain nga espiritu nga ginpadala sang Dios, tukaron niya ang arpa kag magatawhay ang imo pamatyag.” 17 Gani nagsiling si Saul sa iya mga suluguon, “Sige, pangita kamo sang tawo nga maayo magtukar sang arpa kag dal-a siya diri sa akon.” 18 Nagsabat ang isa sa iya mga suluguon, “Nakita ko nga ang isa sa mga anak ni Jesse nga taga-Betlehem kahibalo magtukar sang arpa. Wala labot sina, maisog pa siya kag maayo magpakig-away. Guwapo siya kag maayo maghambal, kag ginabuligan siya sang Ginoo.”

19 Gani nagpadala si Saul sang mga mensahero kay Jesse sa pagsiling sa iya nga pakadtuon niya didto ang iya anak nga si David nga manugbantay sang mga karnero. 20 Gani ginpadala ni Jesse si David kay Saul nga may dala nga mga regalo—isa ka donkey nga kargado sang tinapay, isa ka suludlan nga panit nga puno sang bino, kag isa ka bataon nga kanding.

21 Sang didto na si David kay Saul, nag-alagad siya sa iya. Nagustuhan gid siya ni Saul, kag ginhimo siya ni Saul nga manugdala sang iya armas. 22 Dayon nagpadala sang mensahi si Saul kay Jesse nga nagasiling, “Tuguti si David nga magpabilin sa pag-alagad sa akon, kay nagustuhan ko siya.”

23 Kada mag-abot kay Saul ang malain nga espiritu nga ginapadala sang Dios, ginakuha dayon ni David ang iya arpa kag ginatukar. Nagakaumpawan dayon si Saul kag nagahalin sa iya ang malain nga espiritu.

17

Si David kag si Goliat

1 Karon, gintipon sang mga Filistinhon ang ila mga soldado sa Soco nga sakop sang Juda, para magpakig-away. Nagkampo sila sa Efes Damim, sa tunga-tunga sang Soco kag Azeka. 2 Gintipon man ni Saul ang mga Israelinhon kag nagkampo sila malapit sa Kapatagan sang Elah. Nagpreparar sila sa pagpakig-away sa mga Filistinhon. 3 Nagtipon ang mga Filistinhon sa pihak nga bukid kag ang mga Israelinhon sa pihak man nga bukid, kag pulopatag sa tunga nila.

4 Karon, may isa ka tawo nga taga-Gat nga maayo mag-away. Ang iya ngalan si Goliat. Nagguwa siya sa kampo sang mga Filistinhon kag nagpalapit sa kampo sang mga Israelinhon. Sobra 9 feet* ang iya kataason. 5 Saway ang iya helmet, kag saway man ang iya panagang sa dughan nga nagabug-at sing mga 60 ka kilo. 6 Ang iya mga paa kag mga batiis may hapin nga saway, kag may nagasablay nga saway nga sibat sa iya likod. 7 Ang iya bangkaw mabug-at kag madamol;† ang punta lang sini nga salsalon nagabug-at sing mga pito ka kilo. Nagauna sa iya ang manugdala sang iya taming.

8 Nagpundo si Goliat kag nagsinggit sa mga Israelinhon, “Ngaa kinahanglan pa nga tanan kamo magpakig-away? Isa lang ako nga Filistinhon pero kamo nga mga suluguon ni Saul madamo. Magpili kamo sang isa ka tawo nga magpakig-away sa akon. 9 Kon mapatay niya ako, mangin ulipon ninyo kami, pero kon mapatay ko siya, mangin ulipon namon kamo kag mag-alagad kamo sa amon. 10 Karon, ginahangkat ko kamo! Pakadtua ninyo sa akon ang tawo nga magpakig-away sa akon.” 11 Pagkabati sadto ni Saul kag sang mga Israelinhon, hinadlukan gid sila.

12 Karon, may anak si Jesse nga si David. Si Jesse isa ka Efratanhon nga nagaestar sa Betlehem nga sakop sang Juda. Tigulang na siya sang panahon ni Saul. May walo siya ka anak nga lalaki. 13 Ang tatlo niya ka magulang nga anak nag-upod kay Saul sa inaway. Ang kamagulangan amo si Eliab, ang ikaduha si Abinadab, kag ang ikatlo si Shama. 14 Ang kamanghuran amo si David. Kag samtang nagaupod ang tatlo kay Saul sa pagpakig-away, 15 si David ya nagapulopauli sa Betlehem halin sa kampo ni Saul sa pagtatap sang mga karnero sang iya amay.

16 Sa sulod sang 40 ka adlaw ginahangkat ni Goliat ang mga Israelinhon adlaw-gab-i.

17 Isa sina ka adlaw, nagsiling si Jesse kay David, “Anak, magdali-dali ka kadto sa imo mga utod sa kampo kag dal-i sila sang mga tunga sa sako nga sinanlag nga uyas kag napulo ka bilog nga tinapay. 18 Dal-i man sang napulo ka keso ang kumander sang mga soldado. Usisaa kon kamusta na ang kahimtangan sang imo mga utod, kag magbalik ka diri nga may dala nga pamatuod nga maayo ang ila kahimtangan. 19 Didto sila subong sa Kapatagan sang Elah nga nagapakig-away sa mga Filistinhon kaupod kay Saul kag sa iban nga mga Israelinhon.”

20 Gani sang sunod nga adlaw, aga pa gid nagbangon si David kag nagpreparar sang pagkaon nga iya dalal-on. Ginbilin niya ang mga karnero sa isa ka manugbantay, kag dayon naglakat siya suno sa ginsiling sang iya amay. Sang pag-abot niya sa kampo sang mga Israelinhon, nagapaguwa gid ang mga soldado nga nagasinggit sa pagpakig-away. 21 Kag sang ulihi nagaatubangay na ang mga Israelinhon kag ang mga Filistinhon nga handa na sa pag-inaway. 22 Ginbilin ni David ang iya mga dala sa nagadumala sang mga kinahanglanon sang mga soldado, kag nagdalagan siya sa ginaawayan kag ginkumusta ang iya mga utod. 23 Samtang nagapakighambal siya sa ila, nag-abanse si Goliat, ang maayo mag-away nga Filistinhon nga taga-Gat, kag ginhangkat naman niya ang mga Israelinhon. Kag nabatian ini ni David. 24 Sang makita sang mga Israelinhon si Goliat, nagdinalagan sila sa puwerte nga kahadlok. 25 Nag-estoryahanay sila, “Nakita bala ninyo ato nga tawo nga nagasalakay para hangkaton ang Israel? Pagahatagan sang hari sang dako nga premyo ang tawo nga makapatay sa iya. Kag indi lang ina, kundi ipaasawa pa niya ang iya anak sa iya, kag indi pagpabayaron ang ila pamilya sang buhis sa Israel.”

26 Nagpamangkot si David sa mga tawo nga nagatindog malapit sa iya, “Sin-o gid bala inang Filistinhon, nga wala nagatuo sa Dios,‡ para hangkaton ang mga soldado sang buhi nga Dios? Kag ano ang mabaton sang tawo nga makapatay sa iya para mauntat ang iya pagpakahuya sa Israel?” 27 Ginsugid sang mga tawo sa iya ang ila ginahambalan parte sa premyo nga mabaton sang tawo nga makapatay kay Goliat.

28 Sang mabatian ni Eliab, nga kamagulangan nga utod ni David, nga nagapakighambal si David sa mga tawo, nangakig gid siya. Nagsiling siya kay David, “Ngaa nagkadto ka diri? Sin-o ang ginpabantay mo sa aton mga karnero sa kamingawan nga pila na lang ka bilog? Nagahunahuna ka siguro nga daw si sin-o ka gid. Kalain sang imo batasan! Nagkadto ka diri para lang magtan-aw sang inaway.” 29 Nagsiling si David, “Ngaa ano bala ang akon ginhimo? Nagpamangkot man lang ako!” 30 Dayon gintalikdan siya ni David kag nag-atubang sa iban naman nga mga tawo kag nagpamangkot sang amo man gihapon nga pamangkot, kag amo man gihapon ang ila sabat sa iya.

31 Ang pagpangusisa ni David nakaabot kay Saul, gani ginpatawag siya ni Saul. 32 Pag-abot ni David, nagsiling siya kay Saul, “Wala sing isa nga dapat madulaan sang kaisog tungod sa sini nga Filistinhon. Ako nga imo alagad magapakig-away sa iya.” 33 Nagsabat si Saul, “Indi ka makasarang sa pagpakig-away sa sina nga Filistinhon. Bata ka pa kag siya ya mangangaway na halin sang bata pa siya.” 34 Pero nagsabat si David, “Sir, halin sang una, manugbantay ako sang mga karnero sang akon amay. Kon tabanon gani sang leon ukon bear ang karnero, 35 ginalagas ko ini kag ginalampusan, kag ginakuha ang karnero. Kon magbato siya sa akon ginadakop ko siya sa liog§ kag ginalampusan hasta nga mapatay. 36 Nahimo ko ini sa leon kag sa bear, kag himuon ko man sa sinang Filistinhon nga wala nagatuo sa Dios,* tungod nga ginahangkat niya ang mga soldado sang buhi nga Dios. 37 Ang Ginoo nga nagluwas sa akon sa leon kag sa bear magaluwas man sa akon sa kamot sang sini nga Filistinhon.”

Nagsiling si Saul kay David, “Sige, lakat, kag kabay pa nga magaupod ang Ginoo sa imo.” 38 Ginpasuksok niya dayon kay David ang iya sulul-ubon para sa inaway—ang saway nga helmet kag ang panagang sa dughan. 39 Gintaklos dayon ni David ang espada ni Saul kag nagtilaw sa paglakat-lakat tungod nga wala siya maanad sa sina nga mga sulul-ubon. Nagsiling siya kay Saul, “Indi ako makapakig-away nga may ginasul-ob nga pareho sini, kay wala ako maanad sini.” Gani gin-uba niya ato tanan. 40 Dayon ginkuha niya ang iya sungkod, kag nagpulot sang lima ka mahining nga bato sa ililigan sang tubig kag ginsulod sa iya bag nga ginadala niya kon magbantay siya sang sapat. Gindala niya ang iya labyog kag nagpalapit kay Goliat.

41 Nagapalapit man sa iya si Goliat nga nagauna sa iya ang manugdala sang iya armas. 42 Sang matalupangdan ni Goliat nga si David isa lang ka pamatan-on nga guwapo kag mapula-pula sing guya, ginyaguta niya siya. 43 Nagsiling siya kay David, “Ido bala ako nga gindal-an mo ako sang lipak?” Kag ginpakamalaot niya si David sa ngalan sang iya mga dios. 44 Dayon nagsiling siya, “Palapit diri, kay ipakaon ko ang imo bangkay sa mga pispis kag sa mapintas nga mga sapat!” 45 Nagsabat si David, “Nagapalapit ka sa pagpakig-away sa akon nga may espada, bangkaw, kag sibat, pero nagapalapit ako sa pagpakig-away sa imo sa ngalan sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang mga soldado sang Israel nga imo ginahangkat. 46 Sa sini nga adlaw, itugyan ka sang Ginoo sa akon; patyon ko ikaw kag utdon ang imo ulo. Kag sa sini man nga adlaw ipakaon ko ang mga bangkay sang mga Filistinhon sa mga pispis kag sa mapintas nga mga sapat, kag mahibaluan sang bilog nga kalibutan nga may Dios ang Israel. 47 Ang tanan nga nagatipon diri makahibalo nga makaluwas ang Ginoosa iya katawhan bisan wala sing espada ukon bangkaw, kay ang Ginoo mismo amo ang magapakig-away, kag itugyan niya kamo tanan sa amon.”

48 Samtang nagapalapit si Goliat sa iya, nagdalagan si David sa pagsugata sa iya. 49 Nagkuha si David sang bato sa iya bag, kag iya ini ginlabyog† kay Goliat, kag nagtupa ini sa iya agtang. Nagdulot gid ang bato sa iya agtang, kag natumba siya nga nagahapa sa duta.

50 Gani nagdaog si David kay Goliat paagi lang sa labyog kag sa isa ka bato. Napatay niya si Goliat bisan wala siya sing espada. 51 Nagdalagan si David kay Goliat kag ginkuha niya ang espada sini, kag gin-utod ang iya ulo. Sang makita sang mga Filistinhon nga patay na ang ila soldado nga maayo mag-away, nagpalalagyo sila. 52 Dayon nag-abanse ang mga soldado sang Israel kag Juda nga nagasinggit, kag ginlagas nila ang mga Filistinhon hasta sa Gat‡ kag Ekron. Naglalapta ang mga bangkay sang mga Filistinhon sa dalan sang Shaaraim pakadto sa Gat kag Ekron. 53 Pagkatapos nila lagas sa mga Filistinhon, nagbalik sila kag ginpanguha nila ang mga nagkalabilin sa kampo sang mga Filistinhon. 54 Ginkuha ni David ang ulo ni Goliat kag gindala sa Jerusalem, kag ginbutang niya sa iya tolda ang mga armas ni Goliat.

55 Sadtong tion nga nakita ni Saul si David nga nagapalapit kay Goliat sa pagpakig-away, nagpamangkot siya kay Abner nga kumander sang mga soldado, “Abner, kay sin-o anak inang pamatan-on?” Nagsabat si Abner, “Wala gid ako kahibalo, Mahal nga Hari.” 56 Nagsiling si Saul, “Usisaa kon kay sin-o siya anak.”

57 Sang magbalik si David sa ila kampo matapos niya napatay si Goliat, gindala siya ni Abner kay Saul. Nagabitbit pa si David sang ulo ni Goliat. 58 Nagpamangkot si Saul sa iya, “Toto, kay sin-o ka anak?” Nagsabat si David, “Anak ako sang imo sakop nga si Jesse nga taga-Betlehem.”

18

Nahisa si Saul kay David

1 Matapos makahambalanay si David kag si Saul, nag-amigohay si David kag ang anak ni Saul nga si Jonatan. Palangga gid ni Jonatan si David pareho sang iya kaugalingon. 2 Halin sadto wala na ginpapuli ni Saul si David sa ila balay. 3 Naghimo si Jonatan sang kasugtanan kay David nga amiguhon niya siya hasta san-o, tungod kay palangga gid niya si David pareho sang iya kaugalingon. 4 Sa pagpamatuod sang iya promisa, gin-uba niya ang iya pangguwa nga bayo kag ginhatag kay David, pati ang iya pangtabon nga panapton, espada, pana, kag paha.

5 Nagmadinalag-on si David sa mga ginpahimo sa iya ni Saul, gani ginhatagan siya ni Saul sang mataas nga rangko sa iya mga soldado. Nagustuhan ini sang tanan nga tawo pati man sang mga opisyal ni Saul.

6 Karon, sang nagapalauli na ang mga Israelinhon matapos mapatay ni David si Goliat, ginsugata si Saul sang mga babayi nga halin sa tanan nga banwa sang Israel. Malipayon sila nga nagakinanta kag nagasinaot nga may mga tamborin kag mga lira. 7 Amo ini ang ila kanta:

“Pila lang ka libo ang napatay ni Saul, pero kay David ya tignapulo ka libo.”

8 Naakig gid si Saul sang mabatian niya ang ila kanta. Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Nagasiling sila nga tignapulo ka libo ang napatay ni David pero ang akon iya pila lang ka libo. Sa sunod himuon na nila siya nga hari.” 9 Gani halin sadto ginabantayan na sing maayo ni Saul si David tungod kay nahisa siya sa iya.

10-11 Pagkadason nga adlaw, gin-gamhan si Saul sang malain nga espiritu nga ginpadala sang Dios, kag naghalambalanon siya sa sulod sang iya balay. Nagtukar si David sang arpa para kay Saul pareho sang iya masami nga ginahimo. Nagsiling si Saul sa iya kaugalingon samtang nagauyat siya sang bangkaw, “Bangkawon ko si David para magtapik siya sa dingding.” Kag ginbangkaw niya si David sing makaduha, pero nakalikaw si David.

12 Nahadlok si Saul kay David kay ginaupdan sang Ginoo si David, kag siya ya ginbayaan na sang Ginoo. 13 Gani ginpapalayo niya si David sa iya, kag ginhimo niya siya nga kumander sang 1,000 ka soldado. Ginpanguluhan ni David ang mga soldado sa pagpakig-away. 14 Nagmadinalag-on siya sa tanan nga ginhimo niya tungod kay nagaupod ang Ginoo sa iya. 15 Sang mahibaluan ni Saul nga madinalag-on si David, hinadlukan na gid siya tapat. 16 Pero naluyagan gid sang tanan nga taga-Israel kag taga-Juda si David, tungod kay ginapanguluhan niya sila sa pagpakig-away.

17 Karon nagsiling si Saul kay David, “Handa ako nga ipaasawa sa imo ang akon kamagulangan nga anak nga si Merab sa kondisyon nga ipakita mo sa akon ang imo kaisog sa pagpakig-away para sa Ginoo.” Sa hunahuna ni Saul nga sa sini nga paagi mapatay si David sang mga Filistinhon, kag indi na kinahanglan nga siya pa ang magpatay sa iya. 18 Pero nagsiling si David kay Saul, “Sin-o gid bala ako kag ang akon pamilya nga mangin umagad ako sang hari?”

19 Sang tion nga ipaasawa na si Merab kay David, ginpaasawa ni Saul si Merab kay Adriel nga taga-Mehola.

20 Karon ang isa pa ka anak ni Saul nga babayi nga si Mical naluyag kay David. Kag sang ginsugiran si Saul parte sini, nalipay siya. 21 Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Ipaasawa ko si Mical kay David, kag himuon ko siya nga paon para mapatay si David sang mga Filistinhon.” Gani nagsiling si Saul kay David, “May kahigayunan ka pa nga mangin akon umagad.”

22 Sang ulihi ginsugo ni Saul ang iya mga alagad nga magpakig-estorya kay David sa sekreto, kag ihambal ini sa iya, “Nagustuhan ka gid sang hari kag sang tanan niya nga mga alagad. Gani magsugot ka na nga mangin iya umagad.” 23 Sang ginhambal nila ini kay David, nagsiling siya, “Indi ako makasarang sa pagbayad kay Saul para mapangasawa ko ang iya anak. Imol lang ako kag indi gani kilala.”

24 Sang ginsugiran nila si Saul sang ginsiling ni David, 25 nagsiling si Saul, “Silinga ninyo si David nga ang akon lang kinahanglan bilang bayad sa pagpangasawa sa akon anak amo ang panit sa punta sang kinatawo sang 100 ka Filistinhon,* bilang pagbalos ko sa ila nga akon mga kaaway.” Amo ato ang plano ni Saul para mapatay si David sa kamot sang mga Filistinhon.

26 Sang ginsugid ini sang mga alagad ni Saul kay David, nalipay siya nga mangin umagad sang hari. Gani sa wala pa mag-abot ang tion nga gintalana ni Saul kay David, 27 nagpakig-away si David kag ang iya mga tinawo sa mga Filistinhon kag nakapatay sila sang 200 ka Filistinhon. Ginpakuha niya dayon ang panit sa punta sang kinatawo sang mga Filistinhon kag gindala ini tanan sa hari, para mangin umagad siya sang hari. Gani ginpaasawa ni Saul ang iya anak nga si Mical kay David.

28 Sang mareyalisar ni Saul nga ang Ginoo nagaupod kay David kag naluyag gid ang iya anak nga si Mical kay David, 29 hinadlukan na gid siya tapat kay David. Kag padayon nga kaaway niya si David samtang buhi pa siya.

30 Padayon nga nagpakig-away ang mga Filistinhon sa mga Israelinhon. Kag kada inaway, madinalag-on si David labaw sang sa iban nga mga opisyal ni Saul. Gani nangin bantog gid si David.

19

Nagtinguha si Saul sa Pagpatay kay David

1 Karon, ginsilingan ni Saul si Jonatan kag ang tanan niya nga alagad nga patyon si David. Pero palangga gid ni Jonatan si David, 2 gani ginpaandaman niya si David. Siling niya, “Nagapangita sang kahigayunan ang akon amay sa pagpatay sa imo, gani mag-andam ka gid. Buwas sa aga magpanago ka kag indi ka maghalin, 3 sa isa ka lugar sa sa uma. Dal-on ko didto si tatay kag estoryahon ko siya parte sa imo. Dayon sugiran ko ikaw kon ano ang akon madiskobrehan.”

4 Gani gindala ni Jonatan si Saul didto sa uma, kag gindayaw ni Jonatan si David sa iya amay. Dayon nagsiling siya, “Tay,* indi pag-anha si David nga imo alagad. Wala man siya nakasala sa imo. Nakahimo pa gani siya sang dako nga kaayuhan sa imo. 5 Gintaya niya ang iya kabuhi sang ginpatay niya ang Filistinhon nga si Goliat, kag ginpadaog sang Ginoo ang bilog nga Israel. Nakita mo ini kag nalipay ka gid. Ti ngaa gusto mo patyon ang isa ka inosente nga tawo pareho kay David nga wala man lang sing rason?”

6 Ginpamatian ni Saul si Jonatan kag nagpanumpa siya sa buhi nga Ginoo nga indi niya pag-ipapatay si David. 7 Sang ulihi gintawag ni Jonatan si David kag ginsugiran sang tanan nila nga ginhambalan ni Saul. Gindala niya dayon si David kay Saul, kag nag-alagad si David kay Saul pareho sang una.

8 Sang ulihi nag-inaway naman ang mga Filistinhon kag mga Israelinhon, kag ginpanguluhan ni David ang iya mga tinawo sa pagpakig-away. Puwerte gid ang pagsalakay nila ni David, gani nagpalalagyo ang mga Filistinhon.

9 Isa sina ka tion, gin-gamhan† si Saul sang malain nga espiritu nga ginpadala sang Ginoo samtang nagapungko siya sa iya balay nga nagauyat sang iya bangkaw. Kag samtang nagatukar si David sang arpa, 10 gintinguhaan ni Saul nga itapik si David sa dingding paagi sa pagbangkaw sa iya. Pero nakalikaw si David. Dayon nagpalagyo si David sina nga gab-i.

11 Nagpadala dayon si Saul sang mga tinawo sa pagbantay sa balay ni David kag sa pagpatay sa iya pagkaaga. Pero ginpaandaman si David ni Mical nga iya asawa, “Kon indi ka magpalagyo karon nga gab-i, buwas patyon ka.” 12 Gani ginbuligan ni Mical si David nga makapanaog sa bintana, kag nagpalagyo si David. 13 Nagkuha dayon si Mical sang dios-dios kag ginpahigda sa hiligdaan. Ginhabulan niya ini kag ginbutangan sang bulbol sang kanding ang ulo. 14 Sang pag-abot sang mga tinawo nga ginpadala ni Saul sa pagdakop kay David, ginsilingan sila ni Mical nga nagamasakit si David. 15 Sang ginsugid nila ini kay Saul, ginpabalik sila ni Saul para tan-awon nila mismo si David, kag ginsilingan niya sila, “Dal-a ninyo siya diri sa akon nga nagahigda sa iya hiligdaan para patyon ko siya.” 16 Pero sang pagsulod nila sa balay ni David, nadiskobrehan nila nga ang nagahigda dios-dios gali nga may bulbol sang kanding sa ulo.

17 Nagsiling si Saul kay Mical, “Ngaa gindayaan mo ako kag ginpapalagyo ang akon kaaway?” Nagsabat si Mical, “Nagsiling siya sa akon nga patyon niya ako kon indi ko siya pagbuligan nga makapalagyo.”

18 Gani nakapalagyo si David kag nagkadto siya kay Samuel sa Rama, kag ginsugiran niya si Samuel sang tanan nga ginhimo ni Saul sa iya. Dayon nagkadto sila ni Samuel sa Nayot kag didto nagtiner.

19 May nakabalita kay Saul nga si David didto sa Nayot sa Rama. 20 Gani nagpadala siya sang mga tawo sa pagdakop kay David. Pero pag-abot nila, nakita nila ang grupo sang mga propeta nga nagahalambalanon, kag si Samuel ang nagapangulo sa ila. Dayon gin-gamhan sang Espiritu sang Dios ang mga tinawo ni Saul kag naghalambalanon man sila. 21 Sang mabatian ni Saul ang natabo, nagpadala pa gid siya sang mga tinawo sa pagdakop kay David. Pero pag-abot nila, naghalambalanon man sila. Nagpadala pa gid si Saul sang mga tawo sa ikatatlo nga tion, kag naghalambalanon man gihapon sila. 22 Sang ulihi si Saul na gid mismo ang nagkadto sa Rama. Pag-abot niya sa dako nga buho nga pulunduhan sang tubig didto sa Secu, nagpamangkot siya kon diin si Samuel kag si David. Ginsugiran siya nga didto sa Nayot. 23 Pero samtang nagapakadto siya didto, gin-gamhan man siya sang Espiritu sang Dios kag naghalambalanon siya hasta nakaabot siya sa Nayot. 24 Sang didto na siya, gin-uba niya ang iya bayo kag naghalambalanon siya sa atubangan ni Samuel. Naghigda siya nga nagauba sa bilog nga adlaw kag gab-i. Amo ini ang rason kon ngaa nagpamangkot ang mga tawo, “Nangin propeta na bala si Saul?”

20

Si David kag si Jonatan

1 Karon, nagpalagyo si David halin sa Nayot sa Rama kag nagkadto kay Jonatan kag nagpamangkot, “Ano bala ang sala nga nahimo ko sa imo amay nga gusto niya ako nga patyon?” 2 Nagsabat si Jonatan, “Indi ka mapatay! Wala nagahimo sang bisan ano ang akon amay nga wala niya ginapahibalo sa akon, bisan indi ina importante. Kon nagtinguha gid man siya sa pagpatay sa imo, ginpahibalo niya kuntani ako. Gani indi ina matuod!” 3 Pero nagsiling si David, “Nahibaluan sang imo amay nga maayo ka sa akon, gani ginpakamaayo niya nga indi ka pagpahibaluon sang iya plano nga pagpatay sa akon kay basi maglain gid ang imo buot. Pero ginasiguro ko gid sa imo, kag sa presensya sang buhi nga Ginoo, nga ara ako sa peligro sang kamatayon.” 4 Nagsiling si Jonatan, “Himuon ko ang bisan ano nga ipahimo mo sa akon.” 5 Gani nagsiling si David, “Buwas Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag dapat ako magkaon upod sa imo amay. Pero tuguti ako nga maglakat kag magpanago sa uma hasta sa gab-i sang ikatatlo nga adlaw. 6 Kon pangitaon ako sang imo amay sugiri siya nga naglisensya ako sa imo nga magpuli sa amon sa Betlehem para makaupod ako sa bilog ko nga pamilya sa ila nga paghalad, nga ginahimo nila kada tuig. 7 Kon magsiling siya nga wala sing kaso, ti wala ako sing kulbaan. Pero kon magpangakig siya, sigurado gid nga may tuyo siya nga patyon ako. 8 Nagapangabay ako nga himuon mo ini nga kaayo sa akon bilang pamatuod sang imo kasugtanan nga ginhimo sa akon sa presensya sang Ginoo. Pero kon nakasala gid man ako, ikaw na mismo ang magpatay sa akon. Ngaa itugyan mo pa ako sa imo amay?” 9 Nagsabat si Jonatan, “Indi ina matabo! Kon sigurado ako nga ang akon amay may tuyo sa pagpatay sa imo ipahibalo ko gid ini sa imo.” 10 Nagpamangkot si David, “Sin-o ang magsugid sa akon kon mangakig ang imo amay?” 11 Nagsiling si Jonatan, “Dali, malakat kita sa uma.” Gani naglakat sila.

12 Nagsiling si Jonatan kay David, “Nagapromisa ako sa Ginoo, ang Dios sang Israel, nga sa amo sini nga oras buwas ukon sa sunod nga adlaw, makipag-estorya ako sa akon amay, kag kon maayo ang iya buot sa imo pahibaluon ko ikaw. 13 Pero kon may tuyo ang akon amay sa pagpatay sa imo, kag indi ko ikaw pagpahibaluon para makapalagyo ka, kabay pa nga silutan ako sang Ginoo sing puwerte gid. Karon, kabay pa nga updan ka sang Ginoo pareho sang iya pag-upod sadto sa akon amay. 14 Kag kabay pa nga samtang buhi pa ako, ipakita mo ang imo paghigugma sa akon pareho sang paghigugma sang Ginoosa aton. Kag kon patay na ako, 15 ipadayon mo gihapon ang imo paghigugma sa akon pamilya, bisan patyon pa sang Ginoo ang tanan mo nga kaaway.”

16 Gani naghimo si Jonatan sang kasugtanan sa panimalay ni David, kag nagsiling siya, “Kabay pa nga ipalaglag ka sang Ginoo sa imo mga kaaway kon indi mo pagtumanon ang akon pangabay.”* 17 Ginpasumpa liwat ni Jonatan si David sa pagpalangga sa iya, tungod kay palangga gid niya si David pareho sang iya kaugalingon.

18 Dayon nagsiling si Jonatan kay David, “Buwas Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag mahibaluan gid nga wala ka didto kay bakante ang imo pulungkuan. 19 Sa isa ka buwas, kon maggab-i na magkadto ka sa imo anay ginpanaguan sa uma. Didto ka maghulat sa may bato sang Ezel. 20 Dayon magapana ako sang tatlo ka beses sa kilid sang sini nga bato nga daw may ginapana ako. 21 Padalaganon ko dayon ang isa ka bata kag ipapangita sa iya ang mga pana. Kon magsiling ako sa iya nga ara ang mga pana sa tupad niya, kag kuhaon niya ini kag dal-on sa akon, magguwa ka. Kay ginasiguro ko gid sa imo, sa presensya sang buhi nga Ginoo, nga wala ka sing kahadlukan nga katalagman. 22 Pero kon magsiling ako sa bata nga ang mga pana sa unhan pa niya, nagakahulugan ina nga kinahanglan magpalagyo ka kay ginapapalagyo ka sang Ginoo. 23 Kag kon parte sa aton ginsumpaan dumduma nga ang Ginoo amo ang aton saksi hasta san-o.”

24 Gani nagpanago si David sa uma. Kag sang nag-abot ang adlaw sang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, nagpungko si Haring Saul para magkaon. 25 Didto siya nagpungko sa iya kinaandan nga pulungkuan malapit sa dingding. Si Jonatan nagapungko sa iya atubangan, kag si Abner sa iya tupad. Pero ang pulungkuan ni David bakante. 26 Wala sing may ginsiling si Saul parte kay David sadto nga adlaw kay naghunahuna siya nga basi may nahimo si David nga nakapahigko sa iya, gani indi siya takos sa pagpartisipar sa piesta.

27 Pero sang sunod nga adlaw, ang ikaduha nga adlaw sang bulan, bakante gihapon ang pulungkuan ni David. Gani nagpamangkot si Saul kay Jonatan, “Ngaa wala magkadto diri si David nga anak ni Jesse sa pagkaon kahapon hasta subong?” 28 Nagsabat si Jonatan, “Naglisensya si David sa akon nga mapuli siya sa Betlehem. 29 Kay nagsiling ang iya utod nga mag-upod gid siya sa ila pamilya sa paghalad, kag gusto niya makita ang iya mga paryente. Amo ina nga indi ninyo siya kaupod sa pagkaon.” 30 Naakig gid si Saul kay Jonatan. Siling niya, “Dungol kag ritubado ka gid nga bata! Nahibaluan ko nga ginaapinan mo si David. Ginapakahuy-an mo lang ang imo kaugalingon kag ang imo iloy. 31 Samtang nagakabuhi si David, indi ka gid mangin hari. Karon, kuhaa siya kag dal-a diri sa akon, kay dapat siya mapatay.” 32 Nagpamangkot si Jonatan, “Ngaa bala dapat siya mapatay? Ano bala ang iya nahimo?” 33 Pero ginbangkaw siya sang iya amay para patyon. Gani nahibaluan niya nga desidido gid ang iya amay sa pagpatay kay David. 34 Naghalin si Jonatan sa lamisa sa puwerte nga kaakig, kag wala siya nagkaon sadto nga adlaw, tungod naglain gid ang iya buot sa makahuluya nga pagtratar sang iya amay kay David.

35 Pagkaaga, nagkadto si Jonatan sa uma sa pagpakigkita kay David. May upod siya nga bata nga lalaki. 36 Nagsiling siya sa bata, “Dalagan ka kag pangitaa ang mga pana nga akon ipana.” Gani sang nagadalagan ang bata nagpana si Jonatan sa unhan niya. 37-38 Sang pag-abot sang bata sa gintup-an sang pana, nagsinggit si Jonatan, “Ara pa sa unhan mo ang pana. Dasiga, kuhaa dayon!” Ginpulot sang bata ang pana kag nagbalik kay Jonatan nga iya amo. 39 Wala gid sing inalung-ong ang bata kon ano ang kahulugan sadto. Si Jonatan lang gid kag si David ang nakahibalo. 40 Dayon ginhatag ni Jonatan ang iya mga pana sa bata kag ginsilingan, “Dal-a ini pabalik sa banwa.”

41 Sang makalakat na ang bata, nagguwa si David sa bato nga iya ginapanaguan, kag nagluhod† siya kay Jonatan sing tatlo ka beses bilang pagtahod sa iya. Dayon naghaksanay‡ sila kag naghilibion; si David gid ang puwerte maghibi. 42 Dayon nagsiling si Jonatan kay David, “Sige, maayo lang nga paglakat. Kag kabay pa nga buligan kita sang Ginoo nga indi maguba ang aton ginsumpaan sa iya bilang mag-abyan hasta sa aton mga kaliwat.” Dayon naglakat si David, kag si Jonatan iya nagbalik sa banwa.

21

Nagkadto si David sa Nob

1 Karon, nagkadto si David kay Ahimelec nga pari sa Nob. Nagkurog sa kahadlok si Ahimelec sang makita niya si David. Nagpamangkot si Ahimelec, “Ngaa isa ka lang?” 2 Nagsabat si David, “May misyon ako diri halin sa hari, kag ginsilingan niya ako nga indi gid ako magpanugid parte sa sini nga misyon. Kon parte sa akon mga tinawo, ginsilingan ko sila nga magkitaay lang kami sa isa ka lugar. 3 Karon, may pagkaon ka bala dira? Palihog hatagi ako sing lima ka bilog nga tinapay ukon bisan ano lang.” 4 Nagsabat ang pari, “Wala ako sang ordinaryo nga tinapay, pero may tinapay diri nga ginhalad. Ihatag ko ini kon ikaw kag ang imo mga tinawo wala maghulid sa babayi sa sini nga mga inadlaw.” 5 Nagsabat si David, “Wala kami nagahulid sa babayi kon may misyon kami. Bisan ordinaryo lang nga misyon ang amon kadtuan kinahanglan nga mangin matinlo* kami. Ano na gid ayhan karon nga espesyal ini nga misyon.” 6 Gani tungod nga wala sing ordinaryo nga tinapay, ginhatag sang pari sa iya ang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Ginoo, nga ginkuha sa balaan nga lamisa† kag ginbayluhan dayon sang bag-o nga tinapay.

7 Natabuan nga ato didto ang suluguon ni Saul nga si Doeg nga Edomnon. Siya ang pangulo sang mga manugbantay sang kasapatan ni Saul. Didto siya kay may tulumanon siya sa Ginoo.

8 Nagpamangkot si David kay Ahimelec, “May espada ukon bangkaw ka bala diri? Wala ako makadala sang akon espada ukon sang bisan ano nga armas tungod kay insigida ang sugo sang hari.” 9 Nagsabat ang pari, “Ari diri ang espada ni Goliat nga Filistinhon nga imo ginpatay sa Kapatagan sang Elah. Naputos ini sang tela dira sa likod sang espesyal nga panapton‡sang pari. Kuhaa kon gusto mo kay wala na sing iban pa nga armas diri.” Nagsiling si David, “Ihatag ina sa akon. Wala na sing espada nga pareho sina.”

10 Gani nagpalagyo si David kay Saul kag nagkadto kay Haring Akish sang Gat. 11 Nagsiling ang mga opisyal ni Akish sa iya, “Indi bala si David ini nga hari sang ila lugar? Indi bala siya ang ginapadunggan sang mga babayi samtang nagasaot sila kag nagakanta sang, ‘Pila lang ka libo ang napatay ni Saul, pero kay David ya tignapulo ka libo’?”

12 Ginhunahuna ni David ang ila ginhambal, kag hinadlukan gid siya kay Haring Akish sang Gat. 13 Gani nagpabuang-buang si David samtang didto siya sa Gat. Nagpanguris-kuris siya sa mga puwertahan sang banwa, kag ginapatulo niya ang iya laway sa iya bungot. 14 Gani nagsiling si Akish sa iya mga opisyal, “Tan-awa ninyo! Buang ina nga tawo! Ngaa nga gindala ninyo siya sa akon? 15 Damo na diri sang buang, ngaa gindala pa ninyo siya sa akon balay kag magbinuang sa akon atubangan?”

22

Nagkadto si David sa Adulam kag sa Mizpa

1 Naghalin si David sa Gat kag nagkadto sa kuweba sang Adulam. Sang mabatian ini sang iya mga utod kag sang iban pa nga mga miyembro sang iya pamilya, nagkadto sila sa iya sa pag-upod sa iya. 2 May mga tawo man nga nag-upod sa iya nga ara sa kalisod, ukon may utang, ukon diskontento sa ila kabuhi. Mga 400 ka tawo ang nag-upod kay David, kag siya ang ila nangin pangulo. 3 Halin didto nagkadto si David sa Mizpa nga sakop sang Moab kag nagsiling sa hari sang Moab, “Tugutan mo bala ang akon ginikanan nga magtiner anay diri hasta nga mahibaluan ko kon ano ang himuon sang Dios para sa akon?” 4 Nagsugot ang hari, gani ginbilin ni David ang iya ginikanan sa hari sang Moab samtang didto siya sa mabakod nga palanaguan.

5 Isa sina ka tion nagsiling si Propeta Gad kay David, “Indi ka na magtiner diri sa imo palanaguan. Magkadto ka sa Juda.” Gani naghalin si David kag nagkadto sa kagulangan sang Heret.

Ginpapatay ni Saul ang mga Pari sang Nob

6 Karon nabalitaan ni Saul nga natultulan na si David kag ang iya mga tinawo. Nagapungko sadto si Saul sa idalom sang kahoy nga tamarisko, didto sa bukid sang Gibea. Nagauyat siya sang bangkaw, kag nagatindog sa iya palibot ang tanan niya nga opisyal. 7 Nagsiling si Saul sa ila, “Pamati kamo mga taga-Benjamin! Nagpromisa bala sa inyo si David nga hatagan niya kamo tanan sang mga uma kag mga talamnan sang ubas? Nagpromisa bala siya sa inyo nga himuon niya kamo tanan nga kumander sang mga soldado? 8 Amo bala ina nga tanan kamo nagplano sing malain sa akon? Wala gid sing may nagsugid sa akon nga ang akon anak naghimo sang kasugtanan kay David. Wala gid kamo nagakabalaka sa akon, kay wala sing may nagsugid sa akon nga gin-ganyat sang akon anak ang akon alagad nga si David sa pagpatay sa akon pareho sang iya ginatinguha karon.”

9 Isa sa mga nagatindog didto kaupod sang mga opisyal ni Saul amo si Doeg nga Edomnon. Nagsiling siya kay Saul, “Sang didto ako sa Nob, nakita ko si David nga nagkadto kay Ahimelec nga anak ni Ahitub. 10 Nagpamangkot si Ahimelec sa Ginoo kon ano ang himuon ni David, kag ginhatagan pa niya si David sang pagkaon kag sang espada ni Goliat nga Filistinhon.”

11 Ginpatawag dayon ni Saul ang pari nga si Ahimelec nga anak ni Ahitub, kag ang iya bilog nga pamilya nga mga pari sa Nob. Kag nagkadto sila tanan kay Saul. 12 Pag-abot nila, nagsiling si Saul, “Pamati, Ahimelec!” Nagsabat siya, “Huo, Mahal nga Hari.” 13 Nagsiling si Saul sa iya, “Ngaa nga nagplano kamo ni David sing malain sa akon? Ginhatagan mo pa siya sang pagkaon kag espada, kag nagpamangkot ka pa sa Dios para sa iya. Karon nagakontra siya sa akon kag nagatinguha sa pagpatay sa akon.” 14 Nagsabat si Ahimelec sa hari, “Indi ina mahimo! Si David umagad mo, kag siya ang pinakamatutom mo nga alagad. Wala labot sina, siya pa ang kapitan sang imo mga guwardya kag ginatahod siya sa imo panimalay. 15 Huo, nagpamangkot ako sa Dios para sa iya, kag indi lang subong, kundi sang una pa. Pero nagapakitluoy ako sa imo nga indi mo ako pag-akusaron kag ang akon pamilya, kay wala gid ako kahibalo parte sini nga mga hitabo.” 16 Pero nagsiling ang hari, “Mapatay ka gid, Ahimelec, kag ang imo bilog nga pamilya.”

17 Dayon ginsugo ni Saul ang mga guwardya sa iya tupad, “Patya ang mga pari sang Ginoo kay nagaapin man sila kay David. Nahibaluan nila nga nagpalagyo si David pero wala gid sila magsugid sa akon.” Pero wala gid magtandog ang mga opisyal sang hari sa mga pari sang Ginoo. 18 Gani ginmanduan sang hari si Doeg nga Edomnon nga siya ang magpatay sa mga pari, kag ginpamatay sila ni Doeg. Sadto nga adlaw 85 ka pari* ang ginpamatay ni Doeg. 19 Ginpapatay man ni Saul ang tanan nga pumuluyo sang Nob nga banwa sang mga pari: ang mga lalaki, mga babayi, mga kabataan kag mga lapsag, pati mga baka, mga donkey, mga karnero, kag mga kanding. 20 Pero nakapalagyo si Abiatar nga anak ni Ahimelec kag nag-upod kay David. 21 Ginsugiran niya si David nga ginpapatay ni Saul ang mga pari sang Ginoo. 22 Nagsiling dayon si David kay Abiatar, “Sang makita ko sadto si Doeg sang nagkadto ako kay Ahimelec, nahibaluan ko nga manugid gid siya kay Saul. Gani salabton ko ang pagkapatay sang imo bilog nga pamilya. 23 Diri ka lang sa akon, kay isa lang ang gusto nga magpatay sa imo kag sa akon. Indi ka magkahadlok; indi ka maano diri upod sa akon.”

23

Ginluwas ni David ang Banwa sang Keila

1 Sang ginsugiran si David nga ginasalakay sang mga Filistinhon ang Keila kag ginapanguha nila ang mga trigo sa linasan, 2 nagpamangkot siya sa Ginoo, “Salakayon ko bala ang mga Filistinhon?” Nagsabat ang Ginoo sa iya, “Sige, salakaya sila kag luwasa ang Keila.” 3 Pero nagsiling ang mga tinawo ni David, “Nahadlok gani kami diri sa Juda, ano na gid ayhan kon magkadto pa sa Keila kag magpakig-away sa mga Filistinhon!” 4 Nagpamangkot liwat si David sa Ginoo, kag nagsiling ang Ginoo sa iya, “Magkadto ka sa Keila, kay padag-on ko ikaw kontra sa mga Filistinhon.” 5 Gani nagkadto si David kag ang iya mga tinawo sa Keila kag nagpakig-away sa mga Filistinhon. Madamo nga Filistinhon ang ila ginpamatay, kag ginpanguha nila ang ila kasapatan. Naluwas nila ang mga taga-Keila.

6 (Sang nagpalagyo si Abiatar kag nagkadto kay David sa Keila, gindala niya ang espesyal nga panapton*sang pari.)

Ginlagas ni Saul si David

7 May nakasugid kay Saul nga si David nagkadto sa Keila. Gani nagsiling si Saul, “Gintugyan siya sang Dios sa akon, kay daw sa ginpriso lang niya ang iya kaugalingon sa iya pagsulod sa banwa nga napalibutan sang pader.” 8 Ginpatipon dayon ni Saul ang tanan niya nga mga soldado sa pagkadto sa Keila para palibutan si David kag ang iya mga tinawo. 9 Sang mahibaluan ni David ang plano ni Saul, ginsilingan niya si Abiatar nga pari nga kuhaon ang espesyal nga panapton sang pari. 10 Nagsiling dayon si David, “O Ginoo, Dios sang Israel, nabalitaan ko, nga imo alagad, nga nagplano si Saul sa pagkadto diri sa Keila sa paglaglag sini nga banwa tungod sa akon. 11 Magakadto bala diri si Saul suno sa akon nabatian? Itugyan bala ako sang mga pumuluyo sang Keila kay Saul? O Ginoo, Dios sang Israel, sugiri ako nga imo alagad.” Nagsabat ang Ginoo, “Huo, makadto si Saul.” 12 Nagpamangkot liwat si David, “Itugyan bala ako kag ang akon mga tinawo sang mga pumuluyo sang Keila kay Saul?” Nagsabat ang Ginoo, “Huo, itugyan nila kamo.” 13 Gani naghalin sa Keila si David kag ang iya 600 ka tinawo, kag nagsaylo-saylo sila sang lugar. Sang nabalitaan ni Saul nga nagpalagyo si David halin sa Keila, wala na siya magkadto didto.

14 Nagpanago si David sa mga kuta sa kabukiran sang kamingawan sang Zif. Adlaw-adlaw ginapangita siya ni Saul, pero wala gid siya gintugyan sang Dios kay Saul.

15 Isa sina ka adlaw, samtang didto si David sa Horesh sa kamingawan sang Zif, nabalitaan niya nga nagapakadto didto si Saul sa pagpatay sa iya. 16 Nagkadto didto si Jonatan sa iya sa Horesh sa pagpabakod sa iya nga buligan siya sang Dios. 17 Nagsiling si Jonatan, “Indi ka magkahadlok kay ang akon amay indi makatandog sa imo. Nahibaluan mismo sang akon amay nga mangin hari ka sang Israel, kag mangin ikaduha lang ako sa imo.” 18 Naghimo dayon sila nga duha sang kasugtanan sa presensya sang Ginoo. Dayon nagpuli si Jonatan, pero si David ya nagpabilin sa Horesh.

19 Karon, may mga taga-Zif nga nagkadto kay Saul sa Gibea kag nagsiling, “Si David nagapanago sa amon didto sa mga kuta sa Horesh sa kabukiran sang Hakila, sa south sang Jeshimon. 20 Gani, Mahal nga Hari, kadto ka didto kon san-o ang gusto mo kay bahala na kami sa pagtugyan sa iya sa imo.” 21 Nagsabat si Saul, “Pakamaayuhon kamo sang Ginoo sa inyo pagkabalaka sa akon. 22 Sige, puli na kamo kag siguruha ninyo kon diin siya permi nagakadto kag kon sin-o ang nakakita sa iya didto, kay nahibaluan ko nga maayo gid siya magpadihot. 23 Hibalua ninyo ang tanan nga lugar nga iya ginapanaguan, kag balik kamo diri sa akon kon sigurado gid. Dayon maupod ako sa inyo; kag kon ara pa siya sa isa ka lugar pangitaon ko siya bisan latason ko pa ang bilog nga duta sang Juda.” 24 Gani nag-una sila kay Saul sa Zif.

Karon, didto si David kag ang iya mga tinawo sa kamingawan sang Maon sa Kapatagan sang Jordan,† sa south sang Jeshimon. 25 Pag-abot ni Saul kag sang iya mga tinawo sa Zif, ginpangita nila si David. Sang mahibaluan ini ni David, nagpanago siya sa dako nga bato sa kamingawan sang Maon, kag didto siya nagtiner. Sang mabalitaan ini ni Saul, nagkadto siya sa kamingawan sang Maon sa pagpangita kay David. 26 Si Saul kag ang iya mga tinawo didto sa pihak nga kilid sang bukid, kag si David ya kag ang iya mga tinawo sa pihak man nga kilid sang bukid nga nagadali-dali sa pagpalagyo kay Saul. Sang malapit na lang maabtan ni Saul kag sang iya mga tinawo si David kag ang iya man mga tinawo, 27 may mensahero nga nagpalapit kay Saul kag nagsiling, “Dali, balik anay! Kay ginasalakay sang mga Filistinhon ang aton nasyon.” 28 Gani nag-untat si Saul sa paglagas kay David kag nagbalik siya sa pagpakig-away sa mga Filistinhon. Tungod nga sa sina nga lugar nagsipak si David kag si Saul, ang ina nga lugar gintawag nga “Bato nga Ginsipakan.” 29 Halin didto, nagtaklad si David sa mga kuta sang En Gedi kag didto nagtiner.

24

Wala Pagpatya ni David si Saul

1 Sang pagbalik ni Saul halin sa pagpakig-away sa mga Filistinhon, ginsugiran siya nga didto si David sa kamingawan sang En Gedi. 2 Gani nagpili siya sang 3,000 ka tawo halin sa bilog nga Israel kag naglakat sa pagpangita kay David kag sa iya mga tinawo malapit sa kabatuhan nga ginatineran sang talunon nga mga kanding. 3 Nakaabot si Saul sa toril sang mga karnero sa higad sang dalan, nga sa diin may kuweba didto. Nagsulod si Saul sa kuweba sa pagpamus-on. Didto gali sa sulod nga parte sang kuweba nagapanago si David kag ang iya mga tinawo. 4 Nagsiling ang mga tinawo ni David sa iya, “Amo na gid ini ang tion nga ginsiling sang Ginoo nga igatugyan niya sa imo ang imo kaaway kag bahala ka kon ano ang imo gusto nga himuon sa iya.” Dayon hinay-hinay nga nagpalapit si David kay Saul kag gin-utod niya ang punta sang bayo ni Saul nga wala niya mabatyagi. 5 Pero pagkatapos sadto ginkonsensya si David sa iya nga pag-utod sang punta sang bayo ni Saul. 6 Nagsiling siya sa iya mga tinawo, “Kabay pa nga indi magtugot ang Ginoo nga maghimo ako sing malain sa akon agalon, ang ginpili sang Ginoo nga maghari.” 7 Sa sining ginhambal ni David ginsabdong niya ang iya mga tinawo, kag wala niya sila pagtuguti nga salakayon si Saul. Naghalin si Saul sa kuweba kag naglakat.

8 Dayon nagguwa si David sa kuweba kag gintawag si Saul, “Mahal nga Hari!” Sang magbalikid si Saul, nagluhod si David bilang pagtahod sa iya. 9 Nagsiling dayon si David kay Saul, “Ngaa nagapati ka sa mga tawo nga nagasiling sa imo nga nagatinguha ako sa pagpatay sa imo? 10 Nakita mo mismo subong nga adlaw kon paano ka gintugyan sang Ginoo sa akon didto sa sulod sang kuweba. Ginsilingan ako sang iban ko nga mga tinawo nga patyon ka, pero wala ko ikaw pagpatya. Nagsiling ako sa ila nga indi ko pag-anhon ang akon agalon tungod kay ginpili siya sang Ginoo nga maghari. 11 Amay, tan-awa ang parte sang imo bayo nga akon ginauyatan. Gin-utod ko ang punta sang imo bayo pero wala ko ikaw pagpatya. Nagapamatuod ini nga wala ako sing tuyo sa paghalit sa imo ukon sa pagrebelde sa imo. Wala ako nakasala sa imo pero ginatinguhaan mo ako nga patyon. 12 Kabay pa nga ang Ginoo amo ang magahukom sa aton nga duha, kag kabay pa nga balusan niya ikaw sa imo malain nga ginahimo sa akon. Pero ako indi gid mag-ano sa imo, 13 pareho sang hulubaton nga nagasiling, ‘Ang malain lang nga tawo ang nagahimo sang malain.’ Gani indi gid ako mag-ano sa imo. 14 Ikaw nga hari sang Israel nagahingabot gid sa akon. Ngaa, sin-o gid bala ako? Pareho man lang ako sa patay nga ido ukon bitik. 15 Kabay pa nga ang Ginoo amo ang magahukom sa aton kag magdesisyon kon sin-o ang may sala sa aton nga duha. Kabay pa nga talupangdon niya ako kag apinan kag luwason sa imo mga kamot.”

16 Pagkatapos hambal ni David, nagsiling si Saul, “Ikaw gid bala ina David, anak ko?” Kag naghibi siya sing tudo. 17 Nagsiling pa gid siya, “Mas matarong ka sang sa akon. Gintratar ko ikaw sing malain, pero ako gintratar mo sing maayo. 18 Ginpakita mo sa akon subong nga adlaw ang imo kaayo. Gintugyan ako sang Ginoo sa imo, pero wala mo ako pagpatya. 19 Ang iban ya kon makita nila ang ila kaaway, wala nila ini ginapabay-an nga makapalagyo. Kabay pa nga balusan ka sang Ginoo sa kaayo nga ginpakita mo sa akon subong nga adlaw. 20 Nahibaluan ko nga mangin hari ka gid, kag ang ginharian sang Israel mangin mabakod sa imo paggahom. 21 Karon, magsumpa ka sa akon sa ngalan sang Ginoo nga indi mo pagpamatyon ang akon mga kaliwat, para indi madula ang ngalan sang akon pamilya.” 22 Gani nagsumpa si David kay Saul. Dayon nagpuli si Saul, pero si David ya kag ang iya mga tinawo nagbalik sa ila palanaguan.

25

Si David, si Nabal, kag si Abigail

1 Karon napatay si Samuel, kag ang tanan nga Israelinhon nagtipon kag nagpangasubo sa iya. Ginlubong nila siya sa iya banwa sa Rama.

Pagkatapos sadto, nagsaylo si David sa kamingawan sang Maon.* 2 Didto sa Maon may isa ka tawo nga manggaranon gid, nga may duta† sa Carmel. May 1,000 siya ka kanding kag 3,000 ka karnero nga iya ginapaguntingan sa Carmel. 3 Ang iya ngalan amo si Nabal nga halin sa kaliwat ni Caleb, kag ang iya asawa amo si Abigail. Maalam kag guwapa si Abigail, pero si Nabal iya dali mangakig kag malain sing batasan.

4 Karon, sang didto si David sa kamingawan, nabalitaan niya nga nagapagunting si Nabal sang iya mga karnero. 5-6 Gani nagpadala siya sang napulo ka tawo sa Carmel. Ginsugo niya sila nga ihambal ini nga mensahi kay Nabal: “Kamusta! Kabay pa nga maangkon mo ang malawig nga kabuhi. Kag kabay pa nga maayo ang imo kahimtangan kag ang kahimtangan sang imo bilog nga panimalay kag sang tanan nga ara sa imo. 7 Nakabalita ako nga nagapagunting ka sang imo mga karnero. Sang kaupod namon ang imo mga manugbantay sang karnero sa Carmel, wala namon sila pagpintasi kag wala sing may nadula sa ila. 8 Pamangkuta bala sila, kag sugiran ka nila. Karon, nagapangabay ako nga pakitaan mo sang kaayo ang akon mga tinawo, kay piesta man subong. Kabiga ako nga imo anak kag ang akon mga suluguon nga imo mga suluguon; hatagi kami sang bisan ano nga gusto mo ihatag sa amon.”

9 Gani pag-abot sang mga tinawo ni David kay Nabal, ginhambal nila ang mensahi ni David. Dayon naghulat sila. 10 Siling ni Nabal sa mga tinawo ni David, “Sin-o bala ining si David nga anak ni Jesse? Subong nga mga inadlaw madamo nga suluguon ang nagapalagyo sa ila amo. 11 Ngaa ihatag ko sa inyo ang akon tinapay kag tubig kag ang karne sang sapat nga akon ginpaihaw para sa mga manuggunting sang akon mga karnero? Wala gani ako kahibalo kon sa diin kamo naghalin.”

12 Nagbalik ang mga tinawo ni David kag ginsugid nila sa iya ang ginsiling ni Nabal. 13 Dayon nagsiling si David sa iya mga tinawo, “Itaklos ang inyo mga espada!” Gani gintaklos nila ang ila mga espada, kag amo man ang ginhimo ni David. Mga 400 ka tawo ang nag-upod kay David. Nagpabilin ang 200 sa pagbantay sang mga kargaminto.

14 Karon, ang isa sa mga suluguon ni Nabal nagsiling kay Abigail nga asawa ni Nabal, “Nagpadala diri si David sang mga mensahero halin sa kamingawan, kag nagpangamusta pa sila kay Nabal nga amon amo, pero gin-insulto lang niya sila. 15 Maayo gid ato nga mga tawo sa amon; wala nila kami pag-anha. Kag sa bilog nga tiyempo nga didto kami sa uma malapit sa ila, wala gid sang may nadula sa amon. 16 Ginproteksyunan nila kami adlaw-gab-i sang nagabantay kami sang mga karnero. 17 Karon maghunahuna ka kon ano ang imo mahimo, tungod kay magaabot ang katalagman sa imo bana kag sa iya bilog nga panimalay. Puwerte sa iya kalaot, gani wala gid sing may mangahas nga mag-estorya sa iya.”

18 Wala na mag-usik sang tiyempo si Abigail. Nagpakuha siya sang 200 ka bilog nga tinapay, duha ka suludlan nga panit nga puno sang bino, lima ka gin-ihaw nga karnero, mga isa ka sako nga sinanlag nga uyas, 100 ka hakop sang pasas, kag 200 ka hakop sang binulad nga higos.‡ Dayon ginpakarga niya ini sa mga donkey, 19 kag ginsilingan ang iya mga suluguon, “Mag-una kamo; masunod lang ako sa inyo.” Pero wala niya ginsugiran ang iya bana nga si Nabal.

20 Samtang nagasakay si Abigail sa iya donkey kag nagapaliko sa kilid sang bukid, nakita niya nga nagapadulong si David kag ang iya mga tinawo pakadto sa iya. 21 Wala pa lang dugay nga nagsiling si David, “Wala sing pulos ang pagbantay ko sang mga pagkabutang ni Nabal sa kamingawan para wala sing may madula. Ang kaayo nga ginpakita ko sa iya ginbalusan niya sang kalain. 22 Kabay pa nga silutan ako sang Dios sing puwerte gid kon indi ko maubos pamatay hasta sa aga ang tanan nga lalaki nga sakop niya.”

23-24 Sang makita ni Abigail si David, nagdali-dali siya panaog sa iya donkey kag nagluhod kay David bilang pagtahod sa iya. Nagsiling siya, “Palihog, sir, pamatii ako. Ako na lang ang basula. 25 Kabay nga indi mo pagsapakon ang malain nga si Nabal. Bagay gid sa iya ang iya ngalan nga Nabal, nga ang buot silingon ‘buang-buang.’ Sir, ako ya wala gid makakita sa mga tawo nga imo ginpadala.

26 “Karon, ginpunggan ka sang Ginoo sa pagbalos kag sa pagpamatay. Ginasumpa ko sa buhi nga Ginoo kag sa imo nga kabay pa nga ang imo mga kaaway kag ang tanan nga gusto maghalit sa imo mangin pareho ang ila dangatan kay Nabal. 27 Kon mahimo, sir, batuna ini nga mga regalo nga akon gindala sa imo, kag ihatag sa imo mga tinawo. 28 Palihog patawara ako sa akon mga kakulangan. Sigurado gid nga paharion ka sang Ginoo kag ang imo mga kaliwat, tungod nga nagapakig-away ka para sa iya. Kabay pa nga wala sing malain nga matabo sa imo samtang nagakabuhi ka. 29 Bisan may maglagas sa pagpatay sa imo, tipigan ka gihapon sang Ginoo nga imo Dios pareho sa tawo nga nagatipig sang malahalon nga butang. Pero ang imo mga kaaway ipanglabyog pareho sang paglabyog sang isa ka tawo sang bato. 30 Kon matuman na ang tanan nga maayo nga mga butang nga ginpromisa sang Ginoo sa imo, kag mangin hari ka na sang Israel, 31 indi ka pagkonsensyahon tungod nga wala ka nagbalos kag nagpamatay nga wala sing kabangdanan. Kag kon pakamaayuhon ka sang Ginoo palihog indi ako pagkalimti.”

32 Nagsiling si David kay Abigail, “Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagpadala sa imo subong nga adlaw sa pagpakigkita sa akon. 33 Salamat sa Dios sa imo maayo nga panghunahuna kag sa pagpugong sa akon sa pagbalos kag pagpamatay sa sini nga adlaw. 34 Kon wala ka nagdali-dali sa pagpakigkita sa akon, wala kuntani sing may nabilin nga buhi sa mga tinawo ni Nabal pagkaaga. Kay amo ina ang akon ginsumpa sa buhi nga Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagpugong sa akon sa paghimo sang malain sa imo.” 35 Ginbaton ni David ang mga regalo ni Abigail kag nagsiling, “Magpuli ka kag indi na magpalibog, kay tumanon ko ang imo pangabay.”

36 Sang pag-abot ni Abigail sa ila balay, nagapapunsyon si Nabal nga daw sa hari. Malipayon gid siya kag puwerte kahubog. Gani wala siya pagsugiri ni Abigail hasta mag-aga. 37 Sang naumpawan na siya sang aga, ginsugiran siya ni Abigail sa natabo. Gin-atake siya sa tagipusuon kag indi na siya makahulag. 38 Pagkaligad sang napulo ka adlaw, ginpagrabe pa gid siya sang Ginoo kag napatay siya.

39 Sang mabatian ni David nga napatay si Nabal, nagsiling siya, “Dalayawon ang Ginoo! Siya ang nagbalos kay Nabal sa iya pag-insulto sa akon, kag ginlikaw niya ako sa pagbalos. Ginsilutan niya si Nabal sa iya malain nga ginhimo sa akon.”

Dayon nagpadala si David sang mga mensahero sa pagpangabay kay Abigail nga pangasaw-on niya siya. 40 Pag-abot sang mga mensahero ni David sa Carmel, nagsiling sila kay Abigail, “Ginpakadto kami ni David sa imo sa pagdala sa imo sa iya para mangin asawa niya.” 41 Nagluhod si Abigail bilang pagtahod sa ila kag nagsiling, “Huo, sugot ako. Handa ako sa pag-alagad sa iya bisan pa sa iya mga ulipon.”§ 42 Nagdali-dali dayon si Abigail sa pagsakay sa donkey kag nag-upod sa mga mensahero ni David. Gindala niya ang lima niya ka suluguon nga babayi. Kag nangin asawa siya ni David. 43 Ginpangasawa man ni David si Ahinoam nga taga-Jezreel, kag sila nga duha iya asawa. 44 Ang iya asawa anay nga si Mical ginpaasawa ni Saul sa kay Paltiel nga taga-Galim, nga anak ni Laish.

26

Wala Liwat Pagpatya ni David si Saul

1 Isa sina ka adlaw, may mga taga-Zif nga nagkadto kay Saul sa Gibea kag nagsiling, “Si David nagapanago sa kabukiran sang Hakila, nga nagaatubang sa Jeshimon.” 2 Gani nagkadto si Saul sa kamingawan sang Zif sa pagpangita kay David. Gin-upod niya ang iya 3,000 ka tinawo nga iya ginpili sa Israel. 3 Nagkampo sila sa higad sang dalan sa bukid sang Hakila, nga nagaatubang sa Jeshimon. Si David ya nagtiner sa kamingawan. Sang mabalitaan ni David nga ginsunod siya didto ni Saul, 4 nagpadala siya sang mga espiya, kag nahibaluan niya nga nag-abot gid man si Saul.

5 Dayon nagkadto si David sa lugar nga ginkampuhan ni Saul. Nakita niya nga nagakatulog si Saul kag si Abner nga anak ni Ner, nga kumander sang mga soldado. Ginapalibutan si Saul sang mga soldado. 6 Nagpamangkot si David kay Ahimelec nga Hithanon kag kay Abishai nga anak ni Zeruya kag utod ni Joab, “Sin-o bala sa inyo ang maupod sa akon sa pagsulod sa kampo ni Saul?” Nagsabat si Abishai, “Ako ang maupod.” 7 Gani sang sina mismo nga gab-i, naglakat si David kag si Abishai sa kampo ni Saul, kag nakita nila si Saul nga nagakatulog, nga ang iya bangkaw natibsok sa duta malapit sa iya ulohan. Si Abner kag ang mga soldado nagakatulog man sa iya palibot. 8 Nagsiling si Abishai kay David, “Gintugyan na sang Dios sa imo ang imo kaaway subong nga adlaw. Karon tuguti ako nga bun-on ko siya sang bangkaw. Patapikon ko siya sa duta sa isa lang ka pagbuno.” 9 Pero nagsiling si David kay Abishai, “Indi siya pagpatya! Kay silutan gid sang Ginoo ang magpatay sa iya pinili nga hari. 10 Ginasiguro ko gid sa imo, sa presensya sang buhi nga Ginoo, nga ang Ginoo mismo ang magpatay sa iya, ukon mapatay siya sa natural nga kamatayon ukon sa inaway. 11 Pero indi magtugot ang Ginoo nga ako ang magpatay sa iya pinili nga hari. Kuhaon ta lang ang bangkaw kag ang suludlan sang tubig nga ara sa iya ulohan, kag maglakat.” 12 Gani ginkuha ni David ang bangkaw kag ang suludlan sang tubig nga ara sa ulohan ni Saul, kag naglakat sila. Wala gid sing may nakakita ukon nakahibalo sa natabo; wala gid sing may nakabugtaw sa ila tungod kay ginpahamuok sang Ginoo ang ila pagtulog.

13 Dayon nagkadto sila ni David sa pihak sang kapatagan kag nagtindog sa ibabaw sang bukid nga malayo-layo diutay sa kampo nila ni Saul. 14 Nagsinggit si David sa ila ni Abner, nga kumander sang mga soldado ni Saul, “Abner, mabatian mo bala ako?” Nagsabat si Abner, “Sin-o ka? Ano ang kinahanglan mo sa hari?” 15 Nagsabat si David, “Indi bala nga ikaw ang labing maisog nga tawo sa Israel? Ngaa wala mo pagbantayi ang hari nga imo agalon? May nagkadto dira sa pagpatay sa iya! 16 Indi maayo ining imo pagpabaya sa hari. Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga dapat ka mapatay kag ang imo mga tinawo, kay wala ninyo pagbantayi ang inyo agalon, ang pinili nga hari sang Ginoo. Tan-awa kon makita mo pa ang bangkaw sang hari kag ang suludlan sang tubig nga ara sadto sa iya ulohan.” 17 Nakilala ni Saul ang tingog ni David, gani nagsiling siya, “David, anak, ikaw bala ina?” Nagsabat si David, “Huo ako ini, Mahal nga Hari. 18 Ngaa bala nga ginalagas mo ako nga imo alagad? Ano bala ang nahimo ko nga malain? 19 Mahal nga Hari, pamatii ang akon isiling. Kon ang Ginoo amo ang nagtulod sa imo sa pagpatay sa akon, kabay pa nga kaluoyan niya ako paagi sa pagbaton sang akon halad. Pero kon ini iya lang sang tawo, kabay pa nga pakamalauton sila sang Ginoo. Kay ginpalayas nila ako sa duta nga ginapanag-iyahan sang Ginoo kag ginsilingan nga mag-alagad ako sa iban nga mga dios. 20 Indi pag-itugot nga mapatay ako sa iban nga duta, nga malayo sa Ginoo. Ngaa ikaw nga hari sang Israel nagahingabot gid sa akon nga pareho man lang ako sa bitik? Ngaa ginalagas mo ako pareho sa pispis sa bukid?”

21 Nagsiling si Saul, “Nakasala ako. Magbalik ka sa akon David, anak ko, kag indi ko na ikaw pag-anhon liwat, kay wala mo ako pagpatya subong. Daw buang ako sa akon ginhimo, kag sala gid ako.” 22 Nagsabat si David, “Ari ang imo bangkaw, ipakuha ini diri sa isa mo ka tinawo. 23 Gintugyan ka sang Ginoo sa akon subong nga adlaw, pero wala ko ikaw pagpatya kay ikaw ang pinili nga hari sang Ginoo. Sa sining ginhimo ko pakamaayuhon ako sang Ginoo, kay ginabalusan niya ang kada tawo nga matarong kag matutom. 24 Subong nga ginhatagan ko sang bili ang imo kabuhi karon nga adlaw, kabay pa nga hatagan man sang bili sang Ginoo ang akon kabuhi kag luwason niya ako sa tanan nga kalisod.” 25 Dayon nagsiling si Saul kay David, “Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Dios, anak ko. Madamo pa nga mga butang ang imo pagahimuon, kag magamadinalag-on ka gid.” Dayon naglakat si David, kag si Saul ya nagpuli.

27

Si David Kaupod sang mga Filistinhon

1 Nagsiling si David sa iya kaugalingon, “Maabot ang tion nga patyon gid ako ni Saul. Maayo pa nga magpalagyo na lang ako sa duta sang mga Filistinhon para mauntat na ang pagpangita ni Saul sa akon sa Israel, kag luwas na ako sa iya.” 2 Gani nagkadto si David kag ang iya 600 ka tinawo kay Haring Akish sang Gat, nga anak ni Maoc. 3 Didto sila nag-estar sa Gat upod kay Akish. Gindala nila didto ang ila mga pamilya. Gindala man ni David ang iya duha ka asawa nga si Ahinoam nga taga-Jezreel kag si Abigail nga taga-Carmel nga asawa anay ni Nabal. 4 Sang mabalitaan ni Saul nga nagpalagyo si David sa Gat, wala na niya siya pagpangitaa.

5 Karon, nagsiling si David kay Akish, “Kon maayo ka sa akon, hatagi kami sang isa ka baryo nga amon pagaestaran. Indi kinahanglan nga mag-estar kami diri sa banwa nga imo ginaestaran bilang hari.” 6 Gani sadto mismo nga adlaw ginhatag ni Akish sa iya ang Ziklag. Kag halin sadto hasta subong, ang Ziklag ginapanag-iyahan sang mga hari sang Juda. 7 Nag-estar si David sa teritoryo sang mga Filistinhon sa sulod sang isa ka tuig kag apat ka bulan.

8 Sadto nga mga panahon ginasalakay ni David kag sang iya mga tinawo ang mga Geshurnon, Girzanon, kag mga Amaleknon. Halin sang una ini nga mga tawo nagaestar sa mga lugar nga pakadto sa Shur kag Egypt. 9 Kon magsalakay gani sila ni David, ginapamatay nila ang tanan nga lalaki kag babayi, kag ginapanguha nila ang mga karnero, mga baka, mga donkey, mga camel kag pati mga bayo. Dayon nagabalik sila kay Akish. 10 Kon magpamangkot gani si Akish kon diin sila nagsalakay sa sina nga adlaw, nagasabat si David nga nagsalakay sila sa Negev sang Juda ukon sa parte sang Negev nga ginaestaran sang mga Jerameelinhon ukon sa parte sang Negev nga ginaestaran sang mga Kenhanon. 11 Ginaubos nila ni David pamatay ang tanan nga lalaki kag babayi para wala sing isa nga makakadto sa Gat sa pagpanugid kon ano gid ang iya ginhimo. Amo ini permi ang ginahimo ni David samtang didto siya nagaestar sa teritoryo sang mga Filistinhon. 12 Nagsalig gid si Akish kay David kag nagsiling sa iya kaugalingon, “Ginadumtan na subong si David sang iya mga kasimanwa nga mga Israelinhon, gani mangin alagad ko siya hasta san-o.”

28

Nagpakig-estorya si Saul sa Kalag ni Samuel

1 Sadto nga mga inadlaw gintipon sang mga Filistinhon ang ila mga soldado sa pagpakig-away sa mga Israelinhon. Nagsiling si Akish kay David, “Ikaw kag ang imo mga tinawo kinahanglan nga mag-upod sa amon sa pagpakig-away.” 2 Nagsiling si David, “Huo, makita mo dayon kon ano ang mahimo ko, nga imo alagad.” Nagsabat si Akish, “Maayo gid! Himuon ko ikaw nga akon permanente nga badigard.”

3 Patay na sadto si Samuel. Sang napatay siya nagpangasubo ang tanan nga taga-Israel sa iya, kag ginlubong nila siya sa iya banwa sa Rama. Kag ginpahalin ni Saul sa Israel ang mga espiritista pati na ang mga nagapakig-estorya sa kalag sang patay.

4 Karon, nagkampo ang mga Filistinhon sa Shunem, kag nagkampo man si Saul kag ang mga Israelinhon sa Gilboa. 5 Sang makita ni Saul ang mga soldado sang mga Filistinhon, hinadlukan gid siya. 6 Gani nagpamangkot siya sa Ginoo, pero wala siya pagsabta sang Ginoo bisan paagi sa mga damgo, ukon sa Urim* ukon sa mga propeta. 7 Nagsiling dayon si Saul sa iya mga alagad, “Pangitai ninyo ako sang babayi nga espiritista nga akon pamangkutan.” Nagsabat ang iya mga alagad, “May ara sa Endor.”

8 Gani nagpakuno-kuno si Saul paagi sa pagsuksok sang ordinaryo nga bayo, kag pagkagab-i nagkadto siya sa babayi upod ang iya duha ka tinawo. Pag-abot nila, nagsiling si Saul sa babayi, “Gusto ko nga magpakighambal sa kalag sang isa ka tawo. Puwede mo bala tawgon ang iya kalag?” 9 Pero nagsiling ang babayi sa iya, “Ano, gusto mo nga mapatay ako? Nahibaluan mo man siguro kon ano ang ginhimo ni Saul. Ginpahalin niya sa Israel ang mga espiritista pati na ang mga nagapakig-estorya sa kalag sang patay. Gani indi na pag-ibutang sa peligro ang akon kabuhi.” 10 Nagsumpa si Saul sa iya, “Sa ngalan sang buhi nga Ginoo, indi ka gid pagsilutan sa paghimo sini.” 11 Sang ulihi nagsiling ang babayi, “Sin-o nga kalag ang gusto mo nga tawgon ko?” Nagsiling si Saul, “Tawga si Samuel.”

12 Gani gintawag sang babayi si Samuel, kag sang makita sang babayi si Samuel nagsinggit siya sing tudo gid, kag nagsiling kay Saul, “Ngaa gintunto mo ako? Ikaw gali si Saul!” 13 Nagsiling si Saul sa iya, “Indi ka magkahadlok. Ano bala ang nakita mo?” Nagsabat ang babayi, “Nakita ko ang isa ka gamhanan nga kalag† nga nagapaguwa sa duta.” 14 Nagpamangkot si Saul, “Ano bala ang iya hitsura?” Nagsabat siya, “Isa ka tigulang nga lalaki nga may pangtabon nga panapton.” Dayon nahibaluan ni Saul nga si Samuel ato, kag nagluhod siya bilang pagtahod sa iya. 15 Nagsiling si Samuel kay Saul, “Ngaa gindisturbo mo ako paagi sa pagtawag sa akon?” Nagsiling si Saul, “May dako ako nga problema. Nagapakig-away sa akon ang mga Filistinhon kag gintalikdan na ako sang Dios. Wala na niya ako ginasabat, bisan paagi sa mga propeta ukon mga damgo. Gani ginpatawag ko ikaw sa pagsugid sa akon kon ano ang akon himuon.” 16 Nagsiling si Samuel, “Ngaa mamangkot ka pa sa akon? Indi bala nga gintalikdan ka na sang Ginoo kag nangin kaaway mo siya? 17 Gintuman sang Ginoo ang iya ginsiling paagi sa akon. Ginkuha niya ang ginharian sang Israel sa imo kag ginhatag sa imo kapareho nga Israelinhon nga si David. 18 Ginhimo ini sang Ginoo sa imo subong tungod wala mo pagtumana ang iya sugo nga ipaagom mo ang iya kaakig sa mga Amaleknon. 19 Buwas itugyan niya ikaw kag ang mga Israelinhon sa mga Filistinhon, kag mangin kaupod ko ikaw kag ang imo mga anak nga lalaki sa lugar sang mga patay.” 20 Natumba dayon si Saul kag naghaplak sa duta. Puwerte ang iya kahadlok sa ginsiling ni Samuel. Nagpalangluya siya kay wala siya sing may ginkaon sa bilog nga adlaw kag gab-i.

21 Nagpalapit ang babayi kay Saul. Kag sang makita niya nga puwerte ang kahadlok ni Saul, nagsiling siya, “Mahal nga Hari, gintuman ko ang imo ginsugo bisan nahibaluan ko nga delikado ang akon kabuhi. 22 Karon, palihog pamatii ako nga imo suluguon. Hatagan ko ikaw sang pagkaon para may kusog ikaw sa imo paglakat.” 23 Pero nagbalibad si Saul. Siling niya, “Indi ako magkaon.” Ang iya mga tinawo nagbulig sa babayi sa pagpilit sa iya nga magkaon, gani nagsugot siya. Nagbangon siya kag nagpungko sa hiligdaan. 24 Gin-ihaw gilayon sang babayi ang iya ginpatambok nga bataon nga baka. Dayon nagkuha siya sang harina kag ginmasa niya, kag nagluto siya sang tinapay nga wala sing inugpahabok. 25 Pagkatapos ginserbi niya ato kay Saul kag sa iya mga tinawo, kag nagkaon sila. Dayon naglakat sila sang sina mismo nga gab-i.

29

Nagbalik si David sa Ziklag

1 Karon gintipon sang mga Filistinhon ang tanan nila nga soldado sa Afek, kag ang mga Israelinhon ya nagkampo sa may tuburan sang Jezreel. 2 Samtang nagamartsa ang mga pangulo sang mga Filistinhon upod sa ila mga soldado nga nagrupo sa ginatos kag linibo, nagasunod sa ila si David kag ang iya mga tinawo upod kay Haring Akish. 3 Pero nagpamangkot ang mga kumander sang mga Filistinhon kay Akish, “Ano bala ang ginahimo sining mga Hebreo diri?” Nagsabat si Akish, “Ina nga tawo amo si David nga opisyal ni Haring Saul sang Israel. Sobra na siya isa ka tuig nga kaupod ko, kag umpisa sang maghalin siya kay Saul hasta subong wala ako sing may nakita nga malain sa iya.” 4 Pero nangakig ang mga kumander sang mga Filistinhon. Siling nila, “Pabalika ina nga tawo sa lugar nga imo ginhatag sa iya. Indi siya dapat mag-upod sa aton sa pagpakig-away. Kay basi bala kontrahon kag pamatyon niya kita kon mag-inaway na para makuha ang kaakig sang iya agalon sa iya. 5 Indi bala nga siya ang ginpadunggan sang mga babayi sa Israel samtang nagasaot sila kag nagakanta sang, ‘Pila lang ka libo ang napatay ni Saul, pero kay David ya tignapulo ka libo’?”

6 Gani gintawag ni Akish si David kag ginsilingan, “Nagasugid ako sing matuod sa presensya sang buhi nga Ginoo nga masaligan ka gid, kag gusto ko gid kuntani nga mag-upod ka sa akon sa pagpakig-away, tungod halin sang adlaw nga nag-upod ka sa akon hasta subong wala gid ako sing may nakita nga malain sa imo. Pero wala sing salig sa imo ang iban nga mga pangulo. 7 Gani magpuli ka na lang, kag indi ka maghimo sang bisan ano nga indi nila nagustuhan. Sige, maayo lang nga paglakat.” 8 Pero nagpamangkot si David, “Ano bala ang sala nga nahimo ko halin sang pag-upod ko sa imo hasta subong, Mahal nga Hari? Ngaa indi ako makaupod sa pagpakig-away kontra sa imo mga kaaway?” 9 Nagsabat si Akish, “Nahibaluan ko nga maayo ka gid pareho sa anghel sang Dios. Pero ang akon mga kumander indi gusto nga paupdon ka sa inaway. 10 Gani aga ka pa magbangon buwas kag magpuli upod sang imo mga tinawo samtang nagaamat-amat sanag.”

11 Gani aga pa nagbangon si David kag ang iya mga tinawo, kag nagbalik sila sa duta sang mga Filistinhon, kag ang mga Filistinhon iya nagkadto sa Jezreel.

30

Ginpanglaglag ni David ang mga Amaleknon

1 Sang ikatlo nga adlaw, nakaabot si David kag ang iya mga tinawo sa Ziklag. Nasapwan nila nga ginsalakay sang mga Amaleknon ang Negev, lakip na ang Ziklag. Ginsunog nila ang Ziklag 2 kag ginpangbihag ang mga babayi kag mga kabataan sa sini nga banwa. Wala nila sila pagpatya kundi ginbihag lang nila. 3 Nakita ni David kag sang iya mga tinawo nga sunog na ang ila lugar, kag ang ila mga asawa kag mga kabataan wala na. 4 Gani naghibi sila sing tudo gid hasta nagpalangluya sila. 5 Ginbihag man ang duha ka asawa ni David nga si Ahinoam nga taga-Jezreel kag si Abigail nga asawa anay ni Nabal nga taga-Carmel. 6 Nagdako na gid ang problema ni David tungod nga naglain ang buot sang iya mga tinawo sa pagkabihag sang ila mga kabataan, kag nagplano sila sa pagbato sa iya. Pero ginpabaskog si David sang Ginoo nga iya Dios.

7 Dayon nagsiling si David kay Abiatar nga pari, nga anak ni Ahimelec, “Dal-a diri ang espesyal nga panapton*sang pari.” Gani gindala ato ni Abiatar sa iya. 8 Nagpamangkot dayon si David sa Ginoo, “Lagson bala namon ang nagsalakay sa amon? Mapierdi bala namon sila?” Nagsabat ang Ginoo, “Huo, lagsa ninyo sila kay mapierdi gid ninyo sila, kag maluwas ninyo ang mga ginpangbihag.” 9 Gani naglakat si David kag ang iya 600 ka tinawo hasta nga nakaabot sila sa Besor nga ililigan sang tubig. Nagpabilin didto 10 ang 200 niya ka tinawo tungod nga kapoy na gid sila sa pagtabok pa sa ililigan sang tubig. Pero nagpadayon sa paglagas si David kag ang 400 niya ka tinawo.

11 Karon, may nakita ang mga tinawo ni David nga isa ka Egyptohanon sa uma, kag gindala nila siya kay David. Ginhatagan nila siya sang tubig kag tinapay, 12 kag isa ka hakop sang binulad nga higos kag duha ka hakop sang pasas, tungod kay wala gid siya makakaon ukon makainom sa sulod sang tatlo ka adlaw. Pagkatapos niya kaon, nagbaskog siya. 13 Ginpamangkot siya ni David, “Sin-o ang imo amo? Kag taga-diin ka?” Nagsabat siya, “Isa ako ka Egyptohanon kag ulipon ako sang isa ka Amaleknon. Ginpabay-an ako sang akon amo tatlo ka adlaw na ang nagligad, tungod kay nagmasakit ako. 14 Ginsalakay namon ang parte sang Negev nga ginaestaran sang mga Keretnon, sa teritoryo sang Juda, kag pati man ang parte sang Negev nga ginaestaran sang mga kaliwat ni Caleb, kag ginsunog namon ang Ziklag.” 15 Nagpamangkot si David sa iya, “Maupdan mo bala kami kon diin nagkampo ining mga nagpangsalakay?” Nagsabat siya, “Magsumpa ka anay sa akon sa presensya sang Dios nga indi mo ako pagpatyon ukon itugyan sa akon amo, kag dayon updan ko kamo sa ila.”

16 Gani nagsumpa si David, kag gin-updan dayon sila sang Egyptohanon sa ginkampuhan sang mga nagpangsalakay. Kag didto nakita nila ang mga Amaleknon nga nagalinapta nga nagakinaon, nagaininom kag nagakinalipay, tungod nga madamo ang ila naagaw sa mga Filistinhon kag sa duta sang Juda. 17 Ginsalakay sila ni David kag sang iya mga tinawo, kag nag-inaway sila sa bilog nga gab-i hasta sang sunod nga gab-i. Wala sing may nakapalagyo sa mga Amaleknon luwas lang sa 400 ka pamatan-on nga nagsakay sa mga camel kag nagpalagyo. 18 Nabawi ni David ang tanan nga ginpanguha sang mga Amaleknon pati na ang duha niya ka asawa. 19 Wala gid sing may nadula, bata ukon tigulang, lalaki ukon babayi, ukon bisan ano nga ginpanguha sang mga Amaleknon. Nabawi ini tanan ni David. 20 Ginkuha niya ang tanan nga karnero kag baka. Kag samtang ginatabog sang mga tinawo ni David ang tanan nga kasapatan sa pag-una sa ila, nagasiling sila, “Mga naagaw ini ni David.”

21 Sang makabalik na sila ni David sa Besor nga ililigan sang tubig, ginsugata sila sang 200 niya ka tinawo nga nagpabilin didto tungod nga ginkapuyan sila sa pag-upod. Nagpalapit kanday David sa ila kag gintamyaw niya sila. 22 Pero ang mga malain kag wala sing pulos nga mga tinawo ni David nagsiling, “Indi ta sila pagpartihan sang mga naagaw ta sa mga Amaleknon, tungod kay wala sila nag-upod sa aton. Ibalik lang sa ila ang ila mga asawa kag mga kabataan, kag palakta sila.” 23 Nagsabat si David, “Mga kauturan, indi kamo magdinalok sa ginhatag sang Ginoo sa aton. Ginprotektaran niya kita kag ginpadaog sa mga nagsalakay sa aton. 24 Wala gid sing may magsugot sa ginahambal ninyo nga ina. Dapat partihan ang tanan! Ang parte sang mga nagpabilin sa pagbantay sang aton mga gamit dapat pareho man sa mga nagkadto sa inaway.” 25 Ginhimo ini ni David nga pagsulundan para sa mga Israelinhon halin sadto hasta subong.

26 Sang pag-abot nila ni David sa Ziklag, ginpadala niya ang iban nila nga naagaw sa mga manugdumala sang Juda nga iya mga abyan, kaupod ang ini nga mensahi: “Ari ang regalo ko sa inyo halin sa mga naagaw namon sa mga kaaway sang Ginoo.” 27 Ang ginpadal-an niya amo ang mga manugdumala sang masunod nga mga banwa: Betel, Ramot Negev, Jatir, 28 Aroer, Sifmot, Eshtemoa, 29 Racal, sa mga banwa sang mga Jerameelinhon kag mga Kenhanon, 30 sa Horma, Bor Ashan, Atac, 31 Hebron, kag sa iban pa nga mga lugar nga nakadtuan ni David kag sang iya mga tinawo.

31

Ginpatay ni Saul ang Iya Kaugalingon

(1 Cro. 10:1-12)

1 Karon, nagpakig-away ang mga Filistinhon sa mga Israelinhon sa Bukid sang Gilboa. Madamo ang napatay sa mga Israelinhon, kag ang iban sa ila nagpalalagyo. 2 Ginlagas gid sang mga Filistinhon si Saul kag ang iya mga anak nga lalaki, kag ginpatay nila ang iya mga anak nga sila ni Jonatan, Abinadab, kag Malkishua. 3 Puwerte gid ang inaway nila ni Saul kag sang mga Filistinhon. Naigo si Saul sang pana kag grabe gid ang iya pilas. 4 Nagsiling si Saul sa manugdala sang iya armas, “Gabuta ang imo espada kag patya ako, kay kon indi, sila nga mga wala nagatuo sa Dios* amo ang magpatay sa akon, kag yagutaon nila ako.” Pero nahadlok magpatay sa iya ang manugdala sang iya armas, gani ginkuha ni Saul ang iya mismo espada, kag ginbuno ang iya kaugalingon. 5 Sang makita sang manugdala sang iya armas nga patay na siya, ginbuno man niya ang iya kaugalingon sang iya mismo espada, kag napatay siya upod kay Saul. 6 Gani sadto nga adlaw napatay si Saul, ang iya tatlo ka anak nga lalaki, ang manugdala sang iya armas, kag ang tanan niya nga tinawo.

7 Sadto nga tion may mga Israelinhon nga nagaestar sa pihak sang kapatagan sang Jezreel kag sa tabok sang Suba sang Jordan. Sang makita nila nga nagpalagyo ang mga soldado sang Israel kag napatay si Saul kag ang iya mga anak, ginbayaan nila ang ila mga banwa kag nagpalagyo man sila. Gani ginsulod sang mga Filistinhon ini nga mga banwa kag gin-estaran.

8 Sang sunod nga adlaw, pagkatapos sang inaway, nagkadto ang mga Filistinhon sa Bukid sang Gilboa sa pagkuha sang mga kagamitan sang mga napatay. Nakita nila didto ang bangkay ni Saul kag sang iya tatlo ka anak. 9 Gin-utod nila ang ulo ni Saul kag ginkuha ang iya mga armas. Dayon nagpadala sila sang mga mensahero sa bilog nga duta sang mga Filistinhon sa pagbalita didto sa templo sang ila mga dios-dios kag sa ila mga kasimanwa nga napatay na si Saul. 10 Ginbutang nila ang mga armas ni Saul sa templo sang ila diosa nga si Ashtoret kag ginlansang ang iya bangkay sa pader sang banwa sang Bet Shan.

11 Nabalitaan sang mga taga-Jabesh Gilead ang ginhimo sang mga Filistinhon kay Saul. 12 Gani naglakat ang tanan nila nga maisog nga mga tawo sa bilog nga gab-i hasta nga nakaabot sila sa Bet Shan. Ginkuha nila ang bangkay ni Saul kag sang iya mga anak sa pader sang Bet Shan, kag gindala nila ini sa Jabesh kag ginsunog didto. 13 Dayon ginkuha nila ang mga tul-an kag ginlubong sa idalom sang kahoy nga tamarisko didto sa Jabesh, kag nagpuasa sila sing pito ka adlaw.

* 1:9-10 balay: sa Hebreo, templo

† 1:20 Samuel: posible ang buot silingon sini sa Hebreo, ginpamatian sang Dios

‡ 1:28 nila: ukon, niya

* 2:18 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

† 2:25 Dios: ukon, mga hukom

‡ 2:27 propeta sang Dios: ukon, suluguon sang Dios. Sa literal, tawo sang Dios.

§ 2:27 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 2:28 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

† 2:28 halad nga paagi sa kalayo: Tan-awa ang footnote sa Num. 15:3.

‡ 2:29 ginahilabtan: ukon, ginapakalain

§ 2:31-32 Magaantos…kabuganaan: ukon, Magatulok kamo nga may kahisa sa kabuganaan.

* 3:3 balay: sa Hebreo, templo

† 3:3 Kahon sang Dios nga amo ang Kahon sang Kasugtanan

‡ 3:13 nagadala sa ila sang pagpakamalaot: ukon, pagpakamalaot sa Dios

§ 3:20 halin sa Dan hasta sa Beersheba: buot silingon, sa bilog nga nasyon sang Israel

* 4:21-22 Icabod: buot silingon sa Hebreo, wala na ang gamhanan nga presensya

* 6:3 kag mahibaluan…kamo: ukon, kag untaton na sang Dios ang pagsilot sa inyo

† 6:12 ima: ukon, inga

* 7:12 Ebenezer: Ang buot silingon sini sa Hebreo, bato nga nagapahanumdom sang bulig (sang Ginoo).

* 9:6 propeta sang Dios: ukon, alagad sang Dios. Sa literal, tawo sang Dios.

† 9:8 pilak: sa English, silver

‡ 9:26 ginpreparahan…Pagkaaga: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, nagpakig-estorya si Samuel kay Saul didto sa atop sang iya balay. 26 Pagkaaga, nagbugtaw sila.

* 10:5 Bukid: sa Hebreo, Gibea

* 12:11 Gideon: sa Hebreo, Jerubaal

* 13:1 30: Wala ini sa Hebreo, pero ara sa iban nga mga kopya sang Septuagint.

† 13:1 42: Indi kompleto ang numero sa Hebreo: naghari siya sa sulod sang…kag duha ka tuig.

‡ 13:3 Hebreo: ukon, Israelinhon

§ 13:5 3,000: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, 30,000.

* 13:16 Geba: sa duha ka kopya sang Hebreo, Gibea

† 13:19 Israelinhon: sa Hebreo, Hebreo

* 14:3 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

† 14:6 mga tawo nga wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

‡ 14:11 Hebreo: ukon, Israelinhon

§ 14:15 puwerte na gid ang ila kahadlok: ukon, ginpahadlok sila sang Dios

* 14:18 Kahon sang Dios nga amo ang Kahon sang Kasugtanan

† 14:18 Dal-a…sa mga Israelinhon: Amo ini sa Hebreo. Sa iban nga mga kopya sang Septuagint, “Dal-a diri ang espesyal nga panapton.” (Sadto nga tion ginasuksok ni Ahias ini nga panapton sa atubangan sang mga Israelinhon.)

‡ 14:45 indi gid siya maano: sa literal, wala sing bisan isa sa iya mga buhok nga mahulog sa duta

* 15:3 Laglaga sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

† 15:14 nagaima: ukon, nagainga

‡ 15:15 ginlaglag namon sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

§ 15:32 nga wala gid ginakulbaan…pagpatyon: ukon, nga nagakurog sa kahadlok. Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Daw ano kapait ang mapatay!”

* 17:4 Sobra 9 feet: sa Septuagint, Mga 6 feet kag 9 inches

† 17:7 mabug-at kag madamol: sa literal, pareho sa likisan sang manughabol; sa English, like a weaver’s rod

‡ 17:26 wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

§ 17:35 liog: amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, bungot

* 17:36 wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

† 17:49 ginlabyog: sa iban nga Bisaya, ginhabyog

‡ 17:52 Gat: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, pulopatag.

* 18:25 Ang buot silingon, patyon ni David ang mga Filistinhon kag ipakita niya kay Saul ang panit sa punta sang kinatawo sang 100 sa ila bilang ebidensya nga ginpatay matuod ni David ining wala matuli nga katawhan.

* 19:4 Tay: sa literal, Hari

† 19:9 gin-gamhan: ukon, gin-gamhan naman

* 20:16 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

† 20:41 nagluhod: ukon, nagluhod nga ang iya guya nagaduot sa duta

‡ 20:41 naghaksanay: sa Hebreo, naghalok sa isa kag isa

* 21:5 matinlo: buot silingon, takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang ila relihiyon

† 21:6 balaan nga lamisa: sa literal, presensya sang Ginoo

‡ 21:9 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

* 22:18 pari: sa literal, nagasuksok sang espesyal nga panapton sang pari

* 23:6 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod. Sadto nga panahon ginagamit ini sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

† 23:24 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

* 25:1 Maon: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, Paran.

† 25:2 duta: ukon, mga pagkabutang

‡ 25:18 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon, fig tree)

§ 25:41 bisan pa sa iya mga ulipon: sa literal, kag sa paghugas sang mga tiil sang iya mga ulipon

* 28:6 Urim: Butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

† 28:13 gamhanan nga kalag: ukon, dios

* 30:7 espesyal nga panapton sang pari: sa Hebreo, efod. Sadto nga panahon ginagamit ini sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

* 31:4 wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

2 Samuel

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Ang Ikaduha nga Libro ni Samuel

1

Ginbalita kay David nga Patay na si Saul

1 Nagbalik sila ni David sa Ziklag pagkatapos nga napierdi nila ang mga Amaleknon. Patay na sadto si Saul. Nagtiner sila sa Ziklag sang duha ka adlaw. 2 Sang ikatlo nga adlaw, may nag-abot nga tawo sa Ziklag halin sa kampo ni Saul, nga gisi ang iya bayo kag may mga yab-ok ang iya ulo sa pagpakita nga nagapangasubo siya. Nagkadto siya kay David kag nagluhod bilang pagtahod sa iya. 3 Ginpamangkot siya ni David, “Diin ka naghalin?” Nagsabat siya, “Nakapalagyo ako halin sa kampo sang mga Israelinhon.” 4 Nagpamangkot si David, “Ngaa, ano ang natabo? Sugiri ako.” Nagsiling siya, “Nagpalagyo ang mga soldado sang Israel sa inaway. Madamo sa ila ang nagkalamatay, pati na si Saul kag ang iya anak nga si Jonatan.” 5 Nagpamangkot si David sa pamatan-on, “Paano mo nahibaluan nga patay na si Saul kag si Jonatan?” 6 Nagsabat ang pamatan-on, “Natabuan nga didto ako sa Bukid sang Gilboa, kag nakita ko didto si Saul nga nagasandig sa iya bangkaw. Ang mga kaaway nagapalapit sa iya nga nagasakay sa mga karwahe kag mga kabayo. 7 Sang magliso siya, nakita niya ako kag iya ako gintawag. Nagsabat ako, ‘Ano ang mabulig ko?’ 8 Ginpamangkot niya ako kon sin-o ako. Nagsabat ako nga isa ako ka Amaleknon. 9 Dayon nagsiling siya sa akon, ‘Palapit diri kag patya ako, kay nabudlayan na gid ako sa akon kahimtangan.’ 10 Gani ginpalapitan ko siya kag ginpatay tungod nahibaluan ko nga indi na siya mabuhi sa iya grabe nga pilas. Dayon ginkuha ko ang korona sa iya ulo kag ang pulseras sa iya butkon, kag gindala diri sa imo, sir.”

11 Dayon gin-gisi ni David kag sang tanan niya nga tinawo ang ila mga bayo sa pagpakita sang ila pagpangasubo. 12 Naghinibi sila kag nagpuasa hasta maggab-i para kay Saul, sa iya anak nga si Jonatan, kag para sa nasyon sang Israel, ang katawhan sang Ginoo, kay madamo sa ila ang nagkalamatay sa inaway. 13 Nagpamangkot pa gid si David sa pamatan-on nga nagbalita sa iya, “Taga-diin ka?” Nagsabat siya, “Pangayaw ako, isa ka Amaleknon nga nagaestar sa inyo duta.” 14 Nagpamangkot si David, “Ngaa wala ka mahadlok magpatay sa pinili sang Ginoo nga hari?” 15 Dayon gintawag ni David ang isa sa iya mga tinawo kag ginsugo, “Dali, patya siya!” Gani ginpatay niya siya. 16 Nagsiling pa si David sa Amaleknon, “Ikaw ang responsable sa imo kamatayon. Ikaw mismo ang nagpamatuod kontra sa imo kaugalingon sang magsiling ka nga ginpatay mo ang pinili sang Ginoo nga hari.”

Ang Panalambiton ni David para kay Saul kag kay Jonatan

17 Naghimo si David sang panalambiton para kay Saul kag sa iya anak nga si Jonatan, 18 kag nagsugo siya nga itudlo ini sa katawhan sang Juda. Gintawag ini nga Kanta Parte sa Pana,* kag nasulat sa libro ni Jashar. Amo ini ang iya panalambiton:

19 “Mga Israelinhon,

nagkalamatay ang inyo dungganon nga mga pangulo

sa mga bukid mismo sang Israel.

Nagkalamatay man ang inyo maisog nga mga soldado!

20 Indi ini pag-isugid sa Gat,

ukon sa mga dalan sang Ashkelon,

kay basi kon magsinadya ang mga kababayihan

sang mga Filistinhon nga wala nagatuo sa Dios.†

21 Kabay pa nga wala sing ulan

ukon tun-og sa mga bukid sang Gilboa,

kag kabay pa nga wala sing may magtubo nga mga tanom

sa iya mga uma para ihalad sa Dios.‡

Kay dira nahigkuan sang mga kaaway

ang taming sang maisog nga hari nga si Saul.

Kag wala na sing may naganusnos sang lana

sa sina nga taming.

22 Paagi sa espada ni Saul

kag paagi sa pana ni Jonatan,

madamo ang ila napamatay

nga maisog nga mga kaaway.

23 Palangga gid sang mga Israelinhon

si Saul kag si Jonatan

kag nanamian gid sila sa ila.

Nag-updanay sila sa kabuhi kag sa kamatayon.

Sa pagpakig-away, daw mas madasig pa sila sa mga agila

kag mas makusog pa sa mga leon.

24 Mga kababayihan sang Israel,

magpangasubo kamo para kay Saul.

Tungod sa iya nakasuksok kamo sing malahalon nga mga bayo

kag mga alahas nga bulawan.

25 Nagkalamatay ang maisog nga mga soldado sang Israel sa inaway.

Napatay man si Jonatan sa inyo kabukiran.

26 Nagapangasubo gid ako

tungod sa imo, Jonatan, nga utod ko!

Palangga ko gid ikaw,

kag ang imo gugma sa akon

labaw pa sa paghigugma sang mga babayi.

27 Nagkalamatay ang maisog nga mga soldado sang Israel.

Ang ila mga armas nagkaladula.”

2

Ginhimo si David nga Hari sang Juda

1 Pagkatapos sadto, nagpamangkot si David sa Ginoo, “Mabalik bala ako sa isa sa mga banwa sang Juda?” Nagsabat ang Ginoo, “Huo.” Nagpamangkot si David, “Sa diin?” Nagsabat ang Ginoo, “Sa Hebron.” 2 Gani nagkadto didto si David upod ang iya duha ka asawa nga si Ahinoam nga taga-Jezreel kag si Abigail nga asawa anay ni Nabal nga taga-Carmel. 3 Gin-upod man ni David ang iya mga tinawo pati ang ila mga pamilya, kag didto sila nag-estar sa Hebron kag sa mga baryo sa palibot sini. 4 Sang ulihi nagkadto ang mga pangulo sang Juda sa Hebron kag ginhaplasan nila sang lana ang ulo ni David sa pagpakita nga siya na ang hari sang Juda.

Sang mabalitaan ni David nga ang mga taga-Jabesh Gilead ang naglubong kay Saul, 5 nagpadala siya sang mga mensahero sa ila sa pagsiling, “Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang Ginoo sa ginpakita ninyo nga gugma kay Saul nga inyo agalon paagi sa paglubong sa iya. 6 Kabay pa nga ipakita sang Ginoo ang iya gugma kag katutom sa inyo, kag ipakita ko man ang akon kaayo sa inyo tungod sa inyo ginhimo. 7 Kag karon, magpakabakod kag magpakaisog kamo bisan patay na si Saul nga inyo agalon. Ako ang ginpili sang mga taga-Juda bilang ila hari.”

Nag-inaway ang mga Pamilya ni David kag ni Saul

8 Karon, ang kumander sang mga soldado ni Saul nga si Abner nga anak ni Ner nagkadto sa Mahanaim. Gindala niya si Ishboshet nga anak ni Saul. 9 Didto ginproklamar ni Abner si Ishboshet nga hari sang bilog nga Israel, lakip na diri ang mga lugar sang Gilead, Ashuri, Jezreel, Efraim, kag Benjamin. 10 Nagaedad si Ishboshet sang 40 ka tuig sang nangin hari siya sang Israel, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. Ang mga taga-Juda ya, si David ang ila ginkilala nga hari, 11 kag naghari si David sa Juda sa sulod sang pito ka tuig kag anom ka bulan. Didto siya nag-estar sa Hebron.

12 Isa sina ka tion, nagkadto si Abner sa Gibeon halin sa Mahanaim kaupod ang mga tinawo ni Ishboshet. 13 Ginsugata sila ni Joab nga anak ni Zeruya kag sang mga tinawo ni David didto sa punong sang Gibeon. Nagpungko ang grupo ni Abner sa pihak nga parte sang punong kag ang grupo ni Joab sa pihak man nga parte sang punong. 14 Dayon nagsiling si Abner kay Joab, “Paawayon ta sa aton atubangan ang pila naton ka maayo nga mga soldado.” Nagsugot si Joab, 15 gani nagtindog sa pagpakig-away ang dose ka tinawo ni Ishboshet nga halin sa tribo ni Benjamin kag ang dose ka tinawo ni David. 16 Nagdakpanay sila sa ulo kag nagbun-anay hasta nga nagkalamatay sila tanan. Gani gintawag ato nga lugar sa Gibeon nga Helkat Hazurim.* 17 Dayon nag-inaway ang duha ka grupo sing puwerte gid. Kag sa sina nga adlaw napierdi si Abner kag ang mga tinawo sang Israel sa mga tinawo ni David.

18-19 Ang tatlo ka anak ni Zeruya nga si Joab, Abishai, kag Asahel kaupod sa inaway. Si Asahel madasig magdalagan pareho sang usa, kag ginlagas niya si Abner nga wala bulobalikid. 20 Sang magbalikid si Abner, nakita niya siya kag ginpamangkot, “Ikaw bala ina Asahel?” Nagsabat si Asahel, “Huo.” 21 Dayon nagsiling si Abner sa iya, “Indi na ako paglagsa, kundi ang isa na lang sa akon kaupod nga mga soldado, kag kuhaa ang iya mga kagamitan.” Pero wala gid mag-untat si Asahel sa paglagas sa iya.

22 Nagsiling liwat si Abner kay Asahel, “Indi na ako paglagsa! Indi ako pagpilita nga patyon ka. Mahuya na ako nga mag-atubang sa imo utod nga si Joab kon patyon ko ikaw.” 23 Pero wala gid mag-untat si Asahel sa paglagas sa iya, gani ginbuno siya ni Abner sang puno sang bangkaw sa tiyan, kag naglapos ini sa iya likod. Natumba siya kag napatay dayon. Ang mga tawo nga makaagi didto sa lugar nga sa diin ginpatay si Asahel nagapundo.

24 Sang mahibaluan ni Joab kag ni Abishai ang natabo, ginlagas nila si Abner. Kag sang nagasalop na ang adlaw, nakaabot sila sa bukid sang Ama malapit sa Gia, sa dalan nga pakadto sa kamingawan sang Gibeon. 25 Nagtipon kay Abner didto sa ibabaw sang bukid ang mga soldado nga halin sa tribo ni Benjamin para magpreparar sa pagpakig-away. 26 Nagsinggit si Abner kay Joab, “Padayon na lang bala kita magpinatyanay? Wala mo bala mareyalisar nga ang resulta sini amo ang pagdinumtanay? San-o mo pa bala pauntaton ang imo mga tinawo sa paglagas sa amon nga inyo mga kadugo?”

27 Nagsabat si Joab, “Kon wala ka maghambal, ginasiguro ko gid sa imo, sa presensya sang buhi nga Dios, nga lagson ka gid kuntani sang akon mga tinawo hasta mag-aga.” 28 Gani ginpatunog ni Joab ang budyong kag nag-untat ang tanan niya nga tinawo sa paglagas sa mga taga-Israel. Kag nag-untat ang inaway. 29 Bilog nga gab-i nga naglakat si Abner kag ang iya mga tinawo sa Kapatagan sang Jordan.† Dayon nagtabok sila sa Suba sang Jordan kag nagpadayon sa paglakat sa bilog nga aga‡ hasta nakaabot sila sa Mahanaim.

30 Pag-untat ni Joab lagas kay Abner, nagpuli man siya kag ang iya mga tinawo. Sang ginpatipon niya sila, nasapwan niya nga magluwas kay Asahel, 19 ang napatay sa ila. 31 Pero 360 ang napatay nila nga mga tinawo ni Abner, kag puro tanan halin sa tribo ni Benjamin. 32 Ginkuha nila ni Joab ang bangkay ni Asahel kag ginlubong sa ginlubngan sa iya amay sa Betlehem. Dayon bilog nga gab-i sila nga naglakat, kag nakaabot sila sa Hebron sang kaagahon.

3

1 Amo ato ang umpisa sang malawig nga inaway sang mga nagaunong kay Saul kag sang mga nagaunong kay David. Nagabakod nga nagabakod ang grupo ni David pero ang kay Saul ya nagaluya nga nagaluya.

2 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni David nga nagkalatawo sa Hebron: Ang kamagulangan amo si Amnon nga anak niya kay Ahinoam nga taga-Jezreel. 3 Ang ikaduha amo si Kileab nga anak niya kay Abigail nga asawa anay ni Nabal nga taga-Carmel. Ang ikatatlo amo si Absalom nga anak niya kay Maaca nga anak ni Haring Talmai sang Geshur. 4 Ang ikaapat amo si Adonia nga anak niya kay Hagit. Ang ikalima amo si Shefatia nga anak niya kay Abital. 5 Kag ang ikaanom amo si Itream nga anak niya kay Egla. Sila ang mga anak ni David nga nagkalatawo sa Hebron.

Nagbuylog si Abner kay David

6 Samtang nagapadayon ang inaway sang mga nagaunong kay David kag sang mga nagaunong kay Saul, si Abner nangin gamhanan nga pangulo sang mga nagaunong kay Saul. 7 Isa ka adlaw, gin-akusar ni Ishboshet si Abner. Siling niya, “Ngaa nga naghulid ka sa isa sa mga asawa sang akon amay nga si Saul?” Ang ginatumod ni Ishboshet nga babayi amo si Rizpa nga anak ni Aya. 8 Naakig gid si Abner sa ginsiling ni Ishboshet, gani nagsabat siya, “Nagahunahuna ka bala nga ginatraiduran ko ang imo amay,* kag nagaapin ako sa Juda? Halin pa gid sang una nagaunong ako sa imo amay kag sa iya pamilya kag mga abyan, kag wala ko ikaw gintugyan kay David. Pero karon ginaakusar mo ako nga nakasala ako parte sa sina nga babayi! 9 Kon amo man lang sina, maayo pa nga buligan ko na lang si David nga matuman ang ginpromisa sang Ginoo sa iya, kag kabay pa nga silutan ako sang Dios sing puwerte gid kon indi ko siya mabuligan. 10 Nagpromisa ang Ginoo nga indi na niya pagpaharion ang bisan sin-o sa mga kaliwat ni Saul kundi si David na ang iya paharion sa Israel kag sa Juda, halin sa Dan hasta sa Beersheba.”† 11 Wala na nangahas pa nga maghambal si Ishboshet kay nahadlok siya kay Abner.

12 Dayon nagpadala si Abner sang mga mensahero kay David sa pagsiling, “Ikaw ang dapat maghari sa bilog nga duta sang Israel. Maghimo ka sang kasugtanan sa akon kag buligan ko ikaw nga ipasakop sa imo ang bilog nga nasyon sang Israel.” 13 Nagsabat si David, “Sige, mahimo ako sang kasugtanan sa imo sa isa ka kondisyon: dal-on mo balik sa akon ang akon asawa nga si Mical nga anak ni Saul sa imo pagpakigkita sa akon.”

14 Dayon nagpadala si David sang mga mensahero kay Ishboshet sa pagsiling, “Ibalik sa akon ang akon asawa nga si Mical. Kay napangasawa ko siya sa baylo sang 100 ka panit sa punta sang kinatawo sang mga Filistinhon nga akon ginpatay.” 15 Gani nagsugo si Ishboshet nga kuhaon si Mical sa iya bana nga si Paltiel nga anak ni Laish. 16 Nagsunod si Paltiel kay Mical nga nagahilibion hasta sa Bahurim. Ginhambalan ni Abner si Paltiel nga magpuli. Gani nagpuli siya.

17 Nagpakig-estorya si Abner sa mga manugdumala sang Israel. Siling niya, “Dugay na nga luyag ninyo nga mangin hari si David. 18 Karon amo na ini ang inyo kahigayunan, kay nagpromisa ang Ginoo sa iya alagad nga si David nga paagi sa iya luwason niya ang iya katawhan nga mga Israelinhon sa kamot sang mga Filistinhon kag sa tanan nila nga kaaway.” 19 Nagpakig-estorya man si Abner sa tribo ni Benjamin. Dayon nagkadto siya sa Hebron sa pagsugid kay David nga komporme ang katawhan sang Israel kag Benjamin nga mangin hari nila siya.

20 Pag-abot ni Abner sa Hebron kaupod sang iya 20 ka tinawo, nagpapunsyon si David para sa ila. 21 Nagsiling si Abner kay David, “Mahal nga Hari, tuguti ako nga maglakat subong sa pagkombinsi sa tanan nga katawhan sang Israel nga suportaran ka nila bilang hari. Pahimuon ko sila sang kasugtanan sa imo nga batunon ka nila nga ila hari. Dayon magahari ka sa bisan diin nga luyag mo pagaharian.” Gani ginpalakat ni David si Abner nga wala niya pag-anha.

Ginpatay ni Joab si Abner

22 Nag-abot si Joab kag ang iban nga mga tinawo ni David didto sa Hebron halin sa pagsalakay, kag madamo gid ang ila dala nga mga inagaw. Pero wala na didto si Abner kay ginpalakat na siya ni David nga wala niya pag-anha. 23 Sang mabalitaan ni Joab nga nagkadto si Abner sa hari kag ginpalakat nga wala pag-anha, 24 nagkadto si Joab sa hari kag nagsiling, “Ano bala ang imo ginhimo? Nagkadto na gid diri sa imo si Abner, ngaa ginpalakat mo pa? Ti, karon wala na siya! 25 Kilala mo man si Abner. Nagkadto siya diri sa pagdaya sa imo, kag sa pagpanilag sa tanan mo nga ginahimo.” 26 Naghalin dayon si Joab kay David kag nagpasugo siya sa paglagas kay Abner. Naabtan nila si Abner sa bubon sang Sira kag gindala siya balik sa Hebron. Pero wala kahibalo si David sini. 27 Sang didto na si Abner sa Hebron, gindala siya ni Joab sa may puwertahan sang banwa nga silahanon lang kay kuno may estoryahan sila nga duha. Kag didto ginbuno ni Joab si Abner sa tiyan bilang balos sa pagpatay ni Abner sa iya utod nga si Asahel. Kag napatay si Abner.

28 Sang mabalitaan ato ni David, nagsiling siya, “Nakahibalo ang Ginoo nga ako kag ang akon mga tinawo inosente gid sa pagkapatay ni Abner nga anak ni Ner. 29 Si Joab kag ang iya pamilya amo ang may salabton. Kabay pa nga sa iya mga kaliwat may ara permi sang may balatian nga may nagaguwa sa iya kinatawo, may delikado nga balatian sa panit,‡ inutil, mapatay sa inaway kag magutuman.” 30 (Ang kabangdanan nga ginpatay ni Joab kag sang iya utod nga si Abishai si Abner tungod nga ginpatay ni Abner ang ila utod nga si Asahel sa inaway didto sa Gibeon.)

31 Dayon nagsiling si David kay Joab kag sa tanan nga kaupod niya, “Gisia ang inyo mga bayo, kag magsuksok kamo sang sako. Magpangasubo kamo samtang nagalakat kamo sa unahan sang bangkay ni Abner sa paglubong sa iya.” Nagkumpanyar man si Haring David nga nagasunod sa bangkay. 32 Ginlubong si Abner sa Hebron, kag naghibi gid sing tudo si Haring David didto sa ginlubngan. Naghibi man ang tanan nga tawo nga nagkumpanyar. 33 Nagkanta si Haring David sang sini nga panalambiton para kay Abner:

“Ngaa nga napatay si Abner nga daw isa ka kriminal?

34 Wala magapos ang iya mga kamot

kag wala makadenahi ang iya mga tiil;

ginpatay siya sang malain nga mga tawo.”

Naghibi liwat ang tanan nga tawo kay Abner. 35 Sadto nga adlaw wala magkaon si David, gani ginpilit siya sang mga tawo nga magkaon. Pero nagsumpa si David nga nagasiling, “Kabay pa nga silutan ako sang Dios sing puwerte gid kon magkaon ako sang bisan ano sa wala pa magsalop ang adlaw.” 36 Nalipay ang mga tawo sa ginsiling ni David, kag indi lang sa sina, kundi pati man sa tanan nga ginhimo ni David. 37 Gani nahibaluan sang tanan nga katawhan sang Israel nga si Haring David wala sing labot sa pagkapatay ni Abner.

38 Dayon nagsiling si David sa iya mga tinawo, “Wala bala ninyo mareyalisar nga napatay ang isa ka gamhanan nga pangulo sang Israel subong nga adlaw? 39 Kag bisan ako ang ginpili nga hari subong, wala ako sing ikasarang sa pagtapna kay Joab kag kay Abishai, nga mga anak ni Zeruya. Nabudlayan ako sa pagtapna sa ila. Gani ang Ginoo na lang ang magabalos sa sining malain nga mga tawo sa mga kalautan nga ila ginahimo.”

4

Ginpatay si Ishboshet

1 Sang pagkabati ni Ishboshet, nga anak ni Saul, nga ginpatay si Abner sa Hebron, hinadlukan gid siya pati ang tanan nga katawhan sang Israel. 2 May duha ka tinawo si Ishboshet nga nagpangulo sa mga manugsalakay sa mga banwa sang ila mga kaaway. Sila amo si Baanah kag si Recab. Mga anak sila ni Rimmon nga taga-Beerot, nga halin sa tribo ni Benjamin. Ining Beerot sakop subong sang Benjamin, 3 kay ang mga nahauna nga mga pumuluyo sini nagpalagyo sa Gitaim, kag hasta subong nagaestar sila didto bilang mga pangayaw.

4 (May isa pa ka anak si Saul nga si Jonatan nga may anak nga lupog. Ang iya ngalan si Mefiboshet. Nagaedad siya sang lima ka tuig sang napatay si Saul kag si Jonatan sa Jezreel. Sang mabalitaan sang yaya ni Mefiboshet nga napatay si Saul kag si Jonatan, ginhakwat niya siya kag nagpalagyo. Pero samtang nagadali-dali ang yaya sa pagpalagyo, nabuy-an niya ang bata, kag ang resulta nalupog ini.)

5 Isa ka adlaw, nagkadto sa balay ni Ishboshet si Recab kag si Baanah nga mga anak ni Rimmon nga taga-Beerot. Nag-abot sila didto sang udtong-adlaw, samtang nagapahuway si Ishboshet. 6-7 Nagsulod sila sa balay nga kuno makuha sang trigo. Dayon nagsulod sila sa kuwarto ni Ishboshet, nga sa diin nagahigda siya sa iya katre, kag ginbuno nila siya sa tiyan. Pagkatapos gin-utod nila ang iya ulo kag gindala ini sa ila pagpalagyo. Nagpanglakaton sila sa Kapatagan sang Jordan* sa bilog nga gab-i.

8 Pag-abot nila sa Hebron, gindala nila ang ulo ni Ishboshet kay David kag nagsiling sila sa iya, “Ari ang ulo ni Ishboshet nga anak sang imo kaaway nga si Saul nga nagtinguha sa pagpatay sa imo. Nagbalos ang Ginoo para sa imo subong nga adlaw kontra kay Saul kag sa iya mga kaliwat.” 9 Nagsabat si David sa ila, “Isugid ko sa inyo ang matuod sa presensya sang buhi nga Ginoo nga nagluwas sa akon sa tanan nga katalagman. 10 Sadto anay may tawo nga nagkadto sa akon sa Ziklag kag nagsiling nga patay na si Saul. Naghunahuna siya nga nagdala siya sang maayo nga balita sa akon. Sa baylo, ginpadakop ko siya kag ginpapatay. Amo ato ang akon premyo sa iya, sa iya nga ginbalita. 11 Karon, kamo nga mga malain silutan ko sing sobra pa sa sini, kay ginpatay ninyo ang isa ka tawo nga wala sing sala, nga nagakatulog pa sa iya katre sa iya balay. Sukton ko kamo sa inyo pagpatay sa iya para mawala kamo sa kalibutan.”

12 Gani nagmando si David sa iya mga tinawo nga patyon si Recab kag si Baanah, kag gintuman nila ini. Gin-utod nila ang ila sini mga kamot kag mga tiil kag ginpakabit ang ila mga lawas sa may punong sa Hebron. Ginkuha nila ang ulo ni Ishboshet kag ginlubong sa ginlubngan kay Abner sa Hebron.

5

Nangin Hari si David sang Israel

(1 Cro. 11:1-9)

1 Nagkadto ang tanan nga tribo sang Israel kay David sa Hebron kag nagsiling, “Mga kadugo mo kami. 2 Halin sang una, bisan sang si Saul pa ang amon hari, ikaw ang nagapangulo sa mga Israelinhon sa pagpakig-away. Kag nagsiling ang Ginoo sa imo, ‘Atipanon mo ang akon katawhan nga mga Israelinhon pareho sa isa ka manug-atipan sang mga karnero. Ikaw ang mangin pangulo nila.’ ”

3 Gani didto sa Hebron, naghimo si David sang kasugtanan sa mga manugdumala sang Israel sa presensya sang Ginoo, kag ginhaplasan nila sang lana ang ulo ni David sa pagpakita nga siya na ang hari sang Israel. 4 Nagaedad si David sang 30 ka tuig sang nangin hari siya, kag naghari siya sa sulod sang 40 ka tuig. 5 Pito ka tuig kag anom ka bulan ang iya paghari sa Juda samtang nagaestar siya sa Hebron, kag 33 ka tuig ang iya paghari sa bilog nga Israel kag Juda samtang nagaestar siya sa Jerusalem.

Ang Pag-agaw ni David sa Jerusalem

6 Isa ka tion, naglakat si David kag ang iya mga tinawo sa Jerusalem sa pagsalakay sa mga Jebusnon nga nagaestar didto. Nagsiling ang mga Jebusnon kay David, “Indi gid kamo makasulod diri sa Jerusalem! Bisan ang mga bulag kag mga piang makapugong sa inyo sa pagsulod.” Amo ato ang ila ginsiling, kay naghunahuna sila nga indi gid makasulod sila ni David. 7 Pero naagaw gid man nila ni David ang mabakod nga kuta sang Zion, nga gintawag sang ulihi nga Banwa ni David.

8 Sang wala pa masulod ni David ang Jerusalem, nagsiling siya sa iya mga tinawo, “Didto kamo agi sa alagyan sang tubig para makasulod kamo sa Jerusalem kag mapierdi ninyo ang mga Jebusnon nga daw sa mga piang kag mga bulag. Kontra ko gid sila!” Amo ina nga may hulubaton nga nagasiling, “Indi makasulod ang mga bulag kag mga piang sa balay sang Ginoo.”

9 Sa tapos maagaw ni David ang Zion, didto siya nag-estar, kag gintawag niya ato nga Banwa ni David. Ginpadugangan niya ini sang pader sa palibot halin sa manubo nga parte sang banwa.* 10 Naggamhanan nga naggamhanan si David, tungod kay ginabuligan siya sang Ginoong Dios nga Makagagahom.

11 Karon nagpadala si Haring Hiram sang Tyre sang mga mensahero kay David kaupod ang mga panday kag mga mason, lakip ang mga kahoy nga sedro, para patindugan si David sang palasyo. 12 Kag nareyalisar ni David nga ang Ginoo ang nagbutang sa iya nga hari sa Israel kag nagpauswag sang iya ginharian para sa iya katawhan nga mga Israelinhon.

13 Sang magsaylo si David sa Jerusalem halin sa Hebron, madamo pa gid ang iya ginpangasawa; ang iban sa ila iya mga suluguon, kag nagdugang pa gid ang iya mga anak. 14 Amo ini ang mga ngalan sang iya mga anak nga lalaki nga natawo sa Jerusalem: Shamua, Shobab, Natan, Solomon, 15 Ibhar, Elishua, Nefeg, Jafia, 16 Elishama, Eliada, kag Elifelet.

Ginpierdi ni David ang mga Filistinhon

(1 Cro. 14:8-17)

17 Sang mabalitaan sang mga Filistinhon nga si David ang ginpili nga hari sa Israel, gintipon nila ang tanan nila nga mga soldado sa pagdakop sa iya. Pero nabalitaan ato ni David, gani nagkadto siya sa isa ka mabakod nga kuta. 18 Karon, nagkampo ang mga Filistinhon sa Kapatagan sang Refaim. 19 Gani nagpamangkot si David sa Ginoo, “Salakayon bala namon ang mga Filistinhon? Ipapierdi mo bala sila sa amon?” Nagsabat ang Ginoo sa iya, “Huo, lakat kamo, kay ipapierdi ko gid sila sa inyo.”

20 Gani nagkadto si David kag ang iya mga tinawo sa Baal Perazim, kag didto ginpierdi nila ang mga Filistinhon. Nagsiling dayon si David, “Ginlaglag sang Ginoo ang akon mga kaaway nga daw sa ginsalakay sang mabaskog nga baha, kag nakita ko ini mismo.” Amo ina kon ngaa gintawag ato nga lugar nga Baal Perazim.† 21 Ginbayaan sang mga Filistinhon ang ila mga dios-dios didto, kag gindala ini ni David kag sang iya mga tinawo.

22 Nagbalik liwat ang mga Filistinhon kag nagkampo sa Kapatagan sang Refaim. 23 Gani nagpamangkot liwat si David sa Ginoo, kag nagsabat ang Ginoo, “Indi kamo magderetso salakay sa ila kundi libuti ninyo sila kag salakaya malapit sa mga kahoy nga balsam. 24 Kon mabatian ninyo ang daw martsa sang mga soldado sa ibabaw nga parte sang mga kahoy nga balsam, magdali-dali kamo sa pagsalakay kay amo ina ang tanda nga nagapanguna ako sa inyo sa pagsalakay sa mga Filistinhon.” 25 Gani gintuman ni David ang ginsugo sang Ginoo sa iya, kag ginpamatay nila ang mga Filistinhon halin sa Geba‡ hasta sa Gezer.

6

Gindala sa Jerusalem ang Kahon sang Kasugtanan

(1 Cro. 13:1-14; 15:25–16:6, 43)

1 Ginpatipon liwat ni David ang pinakamaayo nga mga soldado sang Israel, nga ang kadamuon 30,000. 2 Naglakat dayon sila sa Baala nga sakop sang Juda sa pagkuha didto sang Kahon sang Dios,* nga sa diin ara ang presensya† sang Ginoo nga Makagagahom. Nagapuyo ang Ginoo sa tunga sang mga kerubin nga ara sa ibabaw sang Kahon. 3-4 Ini nga Kahon sang Dios didto sa balay ni Abinadab sa bukid. Ginkuha ini nila ni David, kag ginkarga sa bag-o nga karo. Si Uza kag Ahio nga mga anak ni Abinadab amo ang nagagiya sa karo; si Ahio ara sa una. 5 Nagaselebrar si David kag ang tanan nga katawhan sang Israel sa presensya sang Ginoo sa bug-os nila nga kusog. Nagakanta sila‡ kag nagatukar sang mga arpa, lira, tamborin, kastanitas, kag cymbals.

6 Sang pag-abot nila sa linasan ni Nacon, gin-uyatan ni Uza ang Kahon sang Dios, tungod nakadalin-as ang mga baka. 7 Naakig gid ang Ginoo kay Uza tungod sa iya ginhimo. Gani ginpatay siya sang Dios didto sa kilid sang Kahon. 8 Naakig si David tungod ginsilutan sang Ginoo si Uza sa iya kaakig. Amo ina nga hasta subong ginatawag ato nga lugar nga Perez Uza.§ 9 Hinadlukan si David sa Ginoo sadto nga adlaw, kag nagsiling siya, “Paano na lang madala sa akon banwa ang Kahon sang Ginoo?” 10 Gani nagdesisyon siya nga indi na lang niya pagdal-on ang Kahon sang Ginoo sa iya banwa.* Sa baylo, ginbilin niya ini sa balay ni Obed Edom nga taga-Gat. 11 Didto ini sa balay ni Obed Edom sa sulod sang tatlo ka bulan, kag ginpakamaayo sang Ginoo si Obed Edom kag ang iya bilog nga panimalay.

12 Karon ginsugiran si Haring David nga ginpakamaayo sang Ginoo ang panimalay ni Obed Edom kag ang tanan nga iya ginapanag-iyahan tungod sa Kahon sang Dios. Gani nagkadto si David sa balay ni Obed Edom kag ginkuha ang Kahon sang Dios para dal-on sa iya banwa nga may kinalipay. 13 Sang nakaanom na ka tikang ang mga nagadala sang Kahon sang Ginoo, ginpapundo sila ni David kag naghalad siya sang isa ka turo nga baka kag isa ka ginpatambok nga bataon nga baka. 14 Nagsaot si David sa presensya sang Ginoo sa bug-os niya nga kusog, nga nagatampi sang espesyal nga panapton† nga maayo nga klase nga linen. 15 Samtang ginadala niya kag sang katawhan sang Israel ang Kahon sang Ginoo, nagahinugyaw sila kag nagapatunog sang mga budyong.

16 Sang nagapasulod na ang Kahon sang Ginoo sa Banwa ni David, nagtan-aw si Mical nga anak ni Saul sa bintana. Kag sang makita niya si Haring David nga nagatumbo-tumbo nga nagasaot sa presensya sang Ginoo, ginkaugtan niya siya. 17 Ginbutang nila ang Kahon sang Ginoo sa sulod sang tolda nga ginpatindog ni David para sa sini nga Kahon. Dayon naghalad si David sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog kag sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon. 18 Pagkatapos niya halad sadto, ginbendisyunan niya ang mga tawo sa ngalan sang Ginoo nga Makagagahom. 19 Dayon ginhatagan niya ang tagsa ka Israelinhon didto, lalaki kag babayi, sang tinapay, karne,‡ kag mga pasas. Kag nagpuli dayon ang mga tawo sa ila balay.

20 Sang magpuli si David sa pagbendisyon sa iya panimalay, ginsugata siya ni Mical nga anak ni Saul kag ginsuknaan,§ “Daw ano kahalangdon ang hari sang Israel subong nga adlaw! Nagasaot siya nga halos hublas sa atubangan sang mga babayi nga ulipon sang iya mga opisyal. Bastos lang nga tawo ang nagahimo sina.” 21 Nagsiling si David kay Mical, “Ginhimo ko ato sa presensya sang Ginoo nga nagpili sa akon sa baylo sang imo amay ukon sa kay bisan sin-o sa iya panimalay. Ginpili niya ako nga magdumala sa iya katawhan nga mga Israelinhon. Gani magapadayon ako sa pagselebrar sa presensya sang Ginoo, 22 kag sobra pa nga makahuluya ang akon himuon. Makahuluya ako sa imo* panulok, pero padunggan ako sang mga babayi nga ulipon nga imo ginsiling.”

23 Wala gid sing bata si Mical hasta nga napatay siya.

7

Ang Promisa sang Dios kay David

(1 Cro. 17:1-15)

1 Nag-estar na si Haring David sa iya palasyo, kag ginhatagan sang Ginoo sang kalinong ang iya ginharian, nga wala na sing mga kaaway nga nagasalakay. 2 Isa ka adlaw, nagsiling si David kay Propeta Natan, “Ari ako nagaestar sa matahom nga palasyo nga hinimo halin sa kahoy nga sedro, pero ang Kahon sang Dios ara lang sa tolda.” 3 Nagsabat si Natan sa hari, “Himua ang gusto mo nga himuon, kay ang Ginoo nagaupod sa imo.” 4 Pero sadto mismo nga gab-i nagsiling ang Ginoo kay Natan, 5 “Lakat kag silinga ang akon alagad nga si David nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Ikaw bala ang magapatindog sang templo nga pagaestaran ko?* 6 Wala pa ako makaestar sa templo halin sang tion nga ginpaguwa ko ang mga Israelinhon sa Egypt hasta subong. Nagasaylo-saylo lang ako nga ang akon ginaestaran tolda. 7 Sa akon pagsaylo-saylo upod sa akon katawhan nga mga Israelinhon, wala ako magreklamo sa ila mga pangulo nga akon ginsugo sa pag-atipan sa ila nga wala nila ako pagpatindugi sang templo nga hinimo halin sa kahoy nga sedro.’

8 “Silinga pa gid si David nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom nagasiling, ‘Manugbantay ka sang una sang mga karnero, pero ginpili ko ikaw nga magdumala sa akon katawhan nga mga Israelinhon. 9 Gin-updan ko ikaw bisan diin ka nagkadto, kag ginpapierdi ko sa imo ang tanan mo nga kaaway. Karon, pabantugon ko ikaw pareho sa iban nga bantog nga mga tawo sa kalibutan. 10 Ginhatagan† ko na sang permanente nga lugar ang akon katawhan nga mga Israelinhon. May kaugalingon na sila nga elistaran kag wala na sing may magtublag sa ila. Indi na sila pagdaog-daugon sang malain nga mga tawo pareho sang una, 11 halin sang tion nga nagbutang ako sang mga pangulo sa akon katawhan nga mga Israelinhon. Hatagan ko sang kalinong ang imo ginharian, nga wala na sing mga kaaway nga nagasalakay. Ako, ang Ginoo, nagasugid sa imo nga magahari permi ang isa sang imo mga kaliwat. 12 Kon mapatay ka na kag ilubong upod sa imo mga katigulangan, pabuslon ko sa imo ang isa sa imo mga anak, kag palig-unon ko ang iya ginharian. 13 Siya ang magapatindog sang templo para sa akon kadungganan, kag siguraduhon ko nga ang iya mga kaliwat amo ang magahari hasta san-o. 14 Ako mangin iya amay, kag siya mangin akon anak. Kon makasala siya, disiplinahon ko siya pareho sang pagdisiplina sang isa ka amay sa iya anak. 15 Pero magapabilin gihapon ang akon gugma sa iya, indi pareho sa akon ginhimo kay Saul nga imo ginbuslan nga hari. 16 Magapadayon ang imo ginharian sa wala sing katapusan; ang imo mga kaliwat magahari hasta san-o.’ ” 17 Ginsugid ni Natan kay David ang tanan nga ginpahayag sang Dios sa iya.

Ang Pangamuyo ni David

(1 Cro. 17:16-27)

18 Dayon nagsulod si Haring David sa Tolda nga sa diin ara ang Kahon sang Kasugtanan. Nagpungko siya didto sa presensya sang Ginoo kag nagpangamuyo, “O Ginoong Dios, sin-o gid bala ako kag ang akon pamilya nga ginpakamaayo mo ako sing pareho sini? 19 Kag karon, Ginoong Dios, may promisa ka pa gid parte sa palaabuton sang akon pamilya. Amo bala ini ang kinaandan nga ginahimo mo sa tawo? 20 Ano pa bala ang akon mahambal sa imo, Ginoong Dios? Kay nahibaluan mo naman kon sin-o gid ako nga imo alagad. 21 Tungod sa imo promisa kag suno sa imo kabubut-on, ginhimo mo ining dalagko nga mga butang kag ginpahibalo sa akon nga imo alagad.

22 “Ginoong Dios, daw ano ka kagamhanan! Wala gid sing pareho sa imo kag wala na sing iban pa nga Dios magluwas sa imo. Wala kami sing may nabatian nga may dios nga pareho sa imo. 23 Kag wala na sing katawhan nga pareho sa imo katawhan nga Israelinhon. Amo lang ini nga nasyon sa kalibutan nga imo ginhilway sa pagkaulipon para mangin imo katawhan. Nangin bantog ka tungod sang gamhanan kag makatilingala nga mga butang nga ginhimo mo sang gintabog mo ang mga nasyon kag ang ila mga dios-dios paagi sa imo katawhan nga ginpaguwa mo sa Egypt. 24 Ginhimo mo ang mga Israelinhon nga imo katawhan hasta san-o, kag ikaw, Ginoo, nangin ila Dios.

25-26 “Kag karon, Ginoong Dios, tumana ang imo promisa sa akon nga imo alagad kag sa akon pamilya, para mangin bantog ka hasta san-o. Dayon magasiling ang mga tawo, ‘Ang Ginoo nga Makagagahom amo ang Dios sang Israel!’ Kag ang akon pamilya magapadayon hasta san-o sa imo presensya. 27 Ginoo nga Makagagahom, Dios sang Israel, may kaisog ako sa pagpangamuyo sini sa imo tungod kay ginpahayag mo sa akon nga imo alagad nga magahari permi ang isa sa akon mga kaliwat. 28 Ginoong Dios, matuod ikaw nga Dios! Ginpromisa mo ining maayo nga mga butang sa akon nga imo alagad, kag masaligan gid ang imo mga promisa. 29 Kabay pa nga ikalipay mo ang pagpakamaayo sa akon pamilya para magapadayon ini hasta san-o sa imo presensya, kay amo ini ang imo ginpromisa, Ginoong Dios. Kag sa sini nga pagpakamaayo mo, pakamaayuhon gid man ang akon pamilya hasta san-o.”

8

Ang mga Pagpangdaog ni David

(1 Cro. 18:1-17)

1 Sang ulihi napierdi ni David ang mga Filistinhon, kag ginsakop niya sila. Naagaw niya sa ila ang lugar sang Meteg Ama. 2 Napierdi man ni David ang mga Moabnon. Ginpahigda niya sila nga nagaraya sa duta kag gintakos sang lubid. Ang mga nasakop sang kada duha ka takos sang lubid ginpamatay, kag ang mga nasakop sang kada isa ka takos sang lubid gintugutan nga mabuhi. Ang mga Moabnon nga wala ginpamatay nangin sakop ni David kag nagbayad sila sang buhis sa iya.

3 Nagpakig-away man si David kay Haring Hadadezer sang Zoba, nga anak ni Rehob, sang maglakat si Hadadezer sa pagsakop liwat sang mga duta malapit sa Suba sang Euphrates. 4 Naagaw nila ni David ang 1,000 niya ka karwahe, 7,000 ka manugkarwahe,* kag 20,000 ka soldado. Ginpamiang nila ni David ang mga kabayo nga nagaguyod sang mga karwahe luwas lang sa 100 nga ginbilin nila para ila gamiton.

5 Sang mag-abot ang mga Arameanhon† halin sa Damascus sa pagbulig kay Hadadezer, ginpamatay nila ni David ang 22,000 sa ila. 6 Nagpabutang dayon si David sang mga kampo sa Damascus, ang lugar sang mga Arameanhon. Kag nangin sakop niya sila, kag nagbayad sila sang buhis sa iya. Ginpadaog sang Ginoo si David bisan diin siya magkadto sa pagpakig-away. 7 Ginkuha ni David ang bulawan nga mga taming nga iya sang mga opisyal ni Hadadezer, kag gindala ini sa Jerusalem. 8 Ginkuha man niya ang madamo gid nga mga saway sa Beta‡ kag Berotai, nga mga banwa nga sakop ni Hadadezer.

9 Karon, nabalitaan ni Haring Tou§ sang Hamat nga ginpierdi ni David ang bilog nga soldado ni Hadadezer. 10 Gani ginpakadto niya ang iya anak nga si Joram kay Haring David sa pagpangamusta kag sa pagpadungog sa iya sa pagdaog niya kay Hadadezer sa inaway. (Ining si Tou kag si Hadadezer kontrahanay halin sang una pa.) Nagdala si Joram sang mga regalo nga hinimo halin sa pilak, bulawan, kag saway. 11 Ginhalad ini ni Haring David sa Ginoo, pareho sa iya ginhimo sa mga pilak kag bulawan nga iya naagaw sa iban nga mga nasyon nga iya ginpierdi— 12 ang Edom,* Moab, Ammon, Filistia, kag Amalek. Ginhalad man niya ang mga naagaw nila kay Haring Hadadezer sang Zoba, nga anak ni Rehob. 13 Kag nangin bantog pa gid si David matapos niya pamatay ang 18,000 ka Edomnon† sa kapatagan nga ginatawag Asin. 14 Nagpabutang dayon siya sang mga kampo sa bilog nga Edom, kag nangin sakop niya ang tanan nga Edomnon. Ginpadaog sang Ginoo si David bisan diin siya magkadto sa pagpakig-away.

Ang mga Opisyal ni David

15 Naghari si David sa bilog nga Israel, nga nagahimo sang matarong kag husto para sa tanan niya nga katawhan. 16 Ang nagapangulo sa iya mga soldado amo si Joab nga anak ni Zeruya. Ang nagadumala sang mga kasulatan sang ginharian amo si Jehoshafat nga anak ni Ahilud. 17 Ang mga pangulo nga pari amo si Zadok nga anak ni Ahitub kag si Ahimelec nga anak ni Abiatar. Ang sekretaryo amo si Seraya. 18 Ang pangulo sang mga badigard ni David nga mga Keretnon kag mga Peletnon amo si Benaya nga anak ni Jehoyada. Kag ang mga manuglaygay‡ ni David amo ang iya mga anak nga lalaki.

9

Si David kag si Mefiboshet

1 Isa ka adlaw, nagpamangkot si David, “May nabilin pa bala sa pamilya ni Saul nga mapakitaan ko sang kaayo tungod kay Jonatan?” 2 Ginpatawag niya ang isa ka tawo nga ang ngalan si Ziba, nga suluguon anay sang pamilya ni Saul. Pag-abot niya ginpamangkot siya ni David, “Ikaw bala si Ziba?” Nagsabat siya, “Huo, Mahal nga Hari.” 3 Nagpamangkot ang hari, “May nabilin pa bala sa pamilya ni Saul nga mapakitaan ko sang kaayo sang Dios?” Nagsabat siya sa hari, “May ara, ang anak ni Jonatan nga lalaki nga lupog.” 4-5 Nagpamangkot ang hari, “Diin na siya?” Nagsabat si Ziba, “Didto sa Lo Debar, sa balay ni Makir nga anak ni Amiel.” Gani nagpasugo si David sa pagkuha sa iya didto.

6 Ang ngalan sang anak ni Jonatan amo si Mefiboshet kag apo siya ni Saul. Pag-abot niya kay David nagluhod siya bilang pagtahod sa iya. Nagsiling si David, “Mefiboshet?” Nagsabat siya, “Huo, sir.” 7 Nagsiling si David sa iya, “Indi ka magkahadlok, kay pakitaan ko gid ikaw sang kaayo tungod sa imo amay nga si Jonatan. Iuli ko sa imo ang tanan nga kadutaan sang imo lolo nga si Saul, kag indi lang ina, kundi makakaon ka permi upod sa akon.” 8 Nagluhod si Mefiboshet kag nagsiling, “Sin-o gid bala ako nga trataron mo sing subong sini? Pareho man lang ako sa patay nga ido.”

9 Dayon ginpatawag sang hari si Ziba, nga suluguon anay ni Saul, kag ginsilingan, “Ginahatag ko kay Mefiboshet, nga apo sang imo agalon nga si Saul, ang tanan nga pagkabutang ni Saul kag sang iya pamilya. 10 Ikaw, ang imo mga anak, kag ang imo mga suluguon ang magapanguma sang duta para sa iya, kag dal-on mo sa iya ang mga patubas, para may pagkaon ang pamilya* sang imo agalon. Pero si Mefiboshet iya magakaon permi upod sa akon.” (Si Ziba may 15 ka anak nga lalaki kag 20 ka suluguon.)

11 Nagsiling si Ziba sa hari, “Mahal nga Hari, tumanon ko ang bisan ano nga isugo mo sa akon nga imo suluguon.” Halin sadto, nagakaon permi si Mefiboshet upod kay David nga daw isa sa iya mga anak.

12 May anak si Mefiboshet nga lalaki nga ang ngalan si Mica. Ang tanan nga miyembro sang panimalay ni Ziba nangin suluguon ni Mefiboshet. 13 Si Mefiboshet nga lupog didto na nag-estar sa Jerusalem kay didto siya nagakaon permi upod kay Haring David.

10

Ginpierdi ni David ang mga Ammonhon kag mga Arameanhon

(1 Cro. 19:1-19)

1 Sang ulihi napatay si Nahash nga hari sang mga Ammonhon. Kag ang iya anak nga si Hanun amo ang nagbulos sa iya bilang hari. 2 Nagsiling si David, “Pakitaan ko sang kaayo si Hanun tungod nga maayo ang iya amay sa akon.” Gani nagpadala si David sang iya mga alagad sa pagpakita sang iya pag-unong sa kalisod ni Hanun tungod sa pagkapatay sang iya amay.

Pero sang pag-abot sang mga alagad ni David sa duta sang mga Ammonhon, 3 nagsiling ang mga opisyal sang mga Ammonhon kay Hanun nga ila agalon, “Nagahunahuna ka bala nga ginadumdom ni David ang imo amay paagi sa pagpadala sang mga tawo sa pag-unong sa imo kalisod? Indi ayhan ginpadala niya sila para magpang-espiya sa aton banwa kag laglagon ini?” 4 Gani ginpadakop ni Hanun ang mga alagad ni David kag ginpabalbasan niya ang pihak nga parte sang ila burangos. Ginpagutrab man niya ang ila mga bayo halin sa balikawang paidalom kag dayon ginpapuli sila. 5 Nahuya gid sila nga magpuli. Sang mabalitaan ni David ang natabo, nagpadala siya sang mga mensahero sa paghambal sa iya mga tinawo nga magpabilin lang anay sila sa Jerico hasta nga magtubo ang ila mga burangos, kag dayon makapuli na sila.

6 Nareyalisar sang mga Ammonhon nga ginpaakig gid nila si David. Gani nagsuhol sila sang 20,000 ka Arameanhon* nga mga soldado nga taga-Bet Rehob kag taga-Zoba, 1,000 ka soldado halin sa hari sang Maaca, kag 12,000 ka soldado halin sa Tob. 7 Pagkabati sini ni David, ginpadala niya si Joab kag ang tanan nga maisog nga mga soldado sa pagpakig-away. 8 Nagplastar ang mga Ammonhon sa pagpakig-away sa may puwertahan sang ila banwa, samtang ang mga Arameanhon nga taga-Zoba kag taga-Rehob kag ang mga soldado nga taga-Tob kag taga-Maaca nagplastar sa kapatagan.

9 Sang makita ni Joab nga may mga kaaway sa iya atubang kag likod, nagpili siya sang pinakamaayo nga mga soldado sang Israel, kag ginpanguluhan niya sila sa pagpakig-away sa mga Arameanhon. 10 Ang nabilin nga mga soldado ginpapanguluhan niya kay Abishai nga iya utod sa pagpakig-away sa mga Ammonhon. 11 Nagsiling si Joab kay Abishai, “Kon makita mo nga daw mapierdi na kami sang mga Arameanhon, buligan ninyo kami, kag kon kamo man ang daw mapierdi sang mga Ammonhon buligan namon kamo. 12 Magpakabaskog kita! Magpakig-away kita nga may kaisog para sa aton katawhan kag sa mga banwa sang aton Dios. Himuon sang Ginoo kon ano ang maayo para sa iya.” 13 Dayon nagsalakay si Joab upod sang iya mga tinawo, kag nagpalalagyo ang mga Arameanhon sa ila. 14 Pagkakita sang mga Ammonhon nga nagapalalagyo ang mga Arameanhon, nagpalagyo man sila kay Abishai kag nagsulod sa ila banwa. Gani nagpuli sila ni Joab sa Jerusalem halin sa pagpakig-away sa mga Ammonhon.

15 Sang mareyalisar sang mga Arameanhon nga napierdi sila sang mga Israelinhon, nagtipon sila liwat. 16 Ginbuligan sila sang iban nga mga Arameanhon nga ginpatawag ni Hadadezer halin sa tabok sang Suba sang Euphrates. Nagkadto sila sa Helam sa pagpangulo ni Shobac nga kumander sang mga soldado ni Hadadezer.

17 Sang mahibaluan ini ni David, ginpatipon niya ang tanan nga soldado sang Israel sa pagpakig-away. Dayon nagtabok sila sa Suba sang Jordan kag nagkadto sa Helam. Nagplastar ang mga Arameanhon sa pagpakig-away sa ila ni David, kag dayon nag-inaway sila. 18 Pero nagpalalagyo ang mga Arameanhon sa mga Israelinhon. Nakapatay sila ni David sang 700 ka manugkarwahe kag 40,000 ka manugkabayo.† Napatay man nila si Shobac, ang kumander sang mga soldado. 19 Sang makita sang mga hari sang mga Arameanhon, nga mga sakop ni Hadadezer, nga napierdi na sila sang mga Israelinhon, nagpakig-abyan sila sa mga Israelinhon kag nagpasakop sa ila. Gani halin sadto nahadlok na ang mga Arameanhon nga magbulig sa mga Ammonhon.

11

Si David kag si Batsheba

1 Sang tion nga nagalakat ang mga hari sa pagpakig-away, wala maglakat si David kundi nagpabilin lang siya sa Jerusalem. Ang iya ginpalakat sa inaway amo si Joab, ang iya mga opisyal, kag ang tanan nga soldado sang Israel. Ginpierdi nila ni Joab ang mga Ammonhon kag ginpalibutan ang Raba.

2 Isa ka hapon, sang manugsalop na ang adlaw, nagbangon si David kag naglakat-lakat sa matapan nga atop sang palasyo. Samtang nagatulok siya sa idalom, may nakita siya nga isa ka guwapa gid nga babayi nga nagapaligo. 3 Nagsugo si David sa paghibalo kon sin-o ato nga babayi. Kag ginsugiran siya nga ang babayi si Batsheba, nga anak ni Eliam kag asawa ni Uria nga Hithanon. 4 Dayon nagpadala si David sang mga tinawo sa pagkuha kay Batsheba. Kag sang pag-abot niya kay David, naghulid sila. (Bag-o lang sadto natapos ni Batsheba ang seremonya sa pagpakatinlo tungod sang iya pamulanon.) Pagkatapos nila hulid, nagpuli siya.

5 Sang ulihi nagbusong siya, kag nagpadala siya sang mensahi kay David nga nagabusong siya. 6 Gani nagpadala si David sang mensahi kay Joab nga pakadtuon sa iya si Uria nga Hithanon. Gani ginpakadto ni Joab si Uria kay David. 7 Pag-abot ni Uria, ginpamangkot siya ni David kon kamusta si Joab, ang mga soldado, kag ang ila pagpakig-away. 8 Dayon nagsiling si David sa iya, “Magpuli ka sa imo balay, kag magpahuway-huway.”* Gani naghalin si Uria sa palasyo, kag ginpadal-an siya ni David sang mga regalo sa iya balay. 9 Pero wala magpuli si Uria kundi didto siya nagtulog sa puwertahan sang palasyo upod sa mga suluguon sang iya agalon nga si David.

10 Sang ginsugiran si David nga wala magpuli si Uria, ginpatawag niya siya kag ginpamangkot, “Ngaa nga wala ka magpuli? Dugay ka nga wala sa inyo.” 11 Nagsiling si Uria, “Ang Kahon sang Kasugtanan kag ang mga soldado sang Israel kag Juda ara sa kampo sa kapatagan, kag didto man ang amon kumander nga si Joab kag ang iya mga opisyal. Makabatas bala ako nga magpuli sa pagkaon, pag-inom, kag paghulid sa akon asawa? Ginasumpa ko sa imo nga indi ko paghimuon ina.”

12 Nagsiling si David sa iya, “Magpabilin ka pa anay diri sing isa ka gab-i, kag pabalikon ko ikaw sa kampo buwas.” Gani nagpabilin si Uria sadto nga adlaw sa Jerusalem. Pagkadason nga adlaw, 13 gin-agda siya ni David nga magkaon kag mag-inom upod sa iya, kag ginhubog siya ni David. Pero sadto nga gab-i wala gihapon siya magpuli kundi didto siya nagtulog liwat upod sa mga suluguon ni David.

14 Pagkaaga, nagsulat si David kay Joab kag ginpadala niya ini kay Uria. 15 Amo ini ang iya ginsulat: “Ibutang si Uria sa una, nga sa diin puwerte gid ang inaway, dayon atras kamo para maigo siya kag mapatay.” 16 Gani samtang ginapalibutan nila ni Joab ang Raba, ginbutang niya si Uria sa lugar nga sa diin ara ang mabakod nga mga soldado sang mga kaaway. 17 Nagsalakay ang mga kaaway sa ila ni Joab, kag napatay si Uria kaupod sang iban nga mga soldado ni David.

18 Nagpadala si Joab sang balita kay David parte sa tanan nga natabo sa inaway. 19 Ginsilingan niya ang mensahero, “Pagkatapos mo sugid sa hari parte sa natabo sa inaway, 20 ayhan mangakig siya kag pamangkuton ka niya, ‘Ngaa nga nagpalapit gid kamo sa banwa sa pagpakig-away? Wala bala kamo kahibalo nga mapana nila kamo halin sa pader? 21 Wala bala kamo makadumdom kon paano napatay si Abimelec nga anak ni Jerubeshet† sa Tebez? Indi bala nga ginhulugan siya sang babayi sang galingan nga bato halin sa ibabaw sang pader, kag napatay siya? Gani ngaa nga nagpalapit gid kamo sa pader?’ Kon magpamangkot siya sini, silinga siya dayon, ‘Napatay man ang imo alagad nga si Uria nga Hithanon.’ ”

22 Naglakat ang mensahero, kag pag-abot niya kay David ginsugiran niya siya sang tanan nga ginpasiling ni Joab. 23 Nagsiling siya kay David, “Ginsalakay kami sang mga kaaway sa kapatagan, pero ginlagas namon sila pabalik sa may puwertahan sang ila banwa. 24 Dayon ginpana kami sang mga manugpana nga ara sa pader, kag napatay ang iban sa imo mga soldado pati ang imo alagad nga si Uria nga Hithanon.”

25 Nagsiling si David sa mensahero, “Silinga si Joab nga indi maglain ang iya buot sa natabo, kay indi gid man mapaktan kon sin-o ang mapatay sa inaway. Silinga siya nga magpakabakod siya, kag pabaskugon pa gid niya ang pagsalakay sa banwa hasta nga malaglag ini.”

26 Sang pagkahibalo ni Batsheba nga napatay si Uria nga iya bana, nagpangasubo siya. 27 Pagkatapos sang tion sang pagpangasubo, ginpakuha siya ni David kag gindala sa palasyo. Nangin asawa siya ni David, kag sang ulihi nagbata siya sang lalaki. Pero tama kalain ang ginhimo ni David sa panulok sang Ginoo.

12

Ginsabdong ni Natan si David

1 Karon, ginpadala sang Ginoo si Propeta Natan kay David. Pag-abot niya kay David, nagsiling siya, “May duha ka tawo nga nagaestar sa isa ka banwa. Ang isa manggaranon kag ang isa imol. 2 Madamo gid ang mga karnero kag mga baka sang manggaranon, 3 pero ang imol isa lang gid ang iya karnero nga iya pa ginbakal. Ginsagod niya ini, kag nagdako upod sa iya mga kabataan. Ginpakaon niya ini sang iya pagkaon, kag ginpainom sa iya mismo baso, kag iya pa ini ginkugos-kugos. Ginkabig niya ini nga daw iya anak nga babayi. 4 Isa sina ka tion, may bisita ang manggaranon, pero indi niya gusto nga mag-ihaw sang iya karnero ukon baka para ipakaon sa iya bisita. Sa baylo ginkuha niya ang karnero sang imol nga tawo kag ginpaihaw ini para ipakaon sa iya bisita.”

5 Naakig gid si David sa tawo nga manggaranon kag nagsiling siya kay Natan, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga dapat patyon ang tawo nga naghimo sina. 6 Kag tungod nga wala siya sing kaluoy sa imol nga tawo, dapat ulian niya sang apat ka karnero ang isa ka karnero nga iya ginkuha.”

7 Dayon nagsiling si Natan kay David, “Ikaw ato nga tawo! Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: ‘Ginpili ko ikaw nga hari sang Israel kag ginluwas ko ikaw kay Saul. 8 Ginhatag ko sa imo ang iya ginharian kag ang iya mga asawa. Ginhimo ko ikaw nga hari sa bilog nga Israel kag Juda. Kag kon kulang pa ini, kuntani ginhatagan ko ikaw sang madamo pa. 9 Gani ngaa wala mo pagtumana ang akon pulong paagi sa paghimo sining malain nga butang sa akon panulok? Ginpapatay mo si Uria nga Hithanon sa inaway; ginpapatay mo siya sa mga Ammonhon, kag ginkuha mo pa ang iya asawa. 10 Gani tungod sa imo ginhimo, sugod subong permi lang may inaway kag pagpinatyanay sa imo pamilya, tungod nga ginsupak mo ako kag ginkuha mo ang asawa ni Uria.’

11 “Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘May ara nga miyembro sang imo panimalay nga magagamo sa imo. Ihatag ko ang imo mga asawa sa tawo nga indi liwan sa imo, kag magapakighilawas siya sa ila sing hayag.* 12 Ang imo ginhimo nga malain ginhimo mo sa tago, pero ang himuon ko sa imo ipakita ko sing hayag sa bilog nga Israel.’ ”

13 Dayon nagsiling si David kay Natan, “Nakasala ako sa Ginoo.” Nagsabat si Natan, “Ginpatawad ka na sang Ginoo, kag indi ikaw mapatay. 14 Pero tungod nga ang imo ginhimo nakahatag sang kahigayunan sa mga kaaway sang Ginoo nga yagutaon siya, sigurado gid nga mapatay ang imo anak.”

15 Sang nagpuli na si Natan, ginpamasakit sang Ginoo ang anak ni David kay Batsheba. 16 Nagpakitluoy si David sa Dios para sa bata. Nagpuasa siya sa sulod sang iya kuwarto, kag sa salog siya nagatulog kada gab-i. 17 Ginkadtuan siya sang iya mga opisyal para pabangunon, pero indi gid siya, kag indi siya magkaon upod sa ila.

18 Sang ikapito nga adlaw, napatay ang bata. Nahadlok ang mga alagad ni David sa pagsugid sa iya nga patay na ang bata. Nagsiling sila, “Paano ta siya masugiran nga patay na ang bata? Wala gani siya magsapak sa pag-uloulo ta sa iya sang buhi pa ang bata, ano na gid ayhan karon nga patay na ang bata. Basi bala kon ano ang iya himuon nga malain.”

19 Natalupangdan ni David nga nagahinutikay ang iya mga alagad, gani nareyalisar niya nga patay na ang bata. Nagpamangkot siya, “Patay na bala ang bata?” Nagsabat sila, “Huo.” 20 Dayon nagbangon si David, nagpaligo, nagpamanyos sang mahamot nga lana kag nag-ilis. Nagkadto siya sa balay sang Ginoo kag nagsimba. Dayon nagpuli siya kag nagpaserbi sang pagkaon, kag nagkaon siya. 21 Nagsiling ang iya mga alagad sa iya, “Indi ka namon maintiendihan. Sang buhi pa ang bata, nagpuasa ka kag naghibi, pero karon nga patay na ang bata, nagbangon ka kag nagkaon!” 22 Nagsabat si David, “Huo, nagpuasa ako kag naghibi sang buhi pa ang bata kay naghunahuna ako nga basi pa lang kaluoyan ako sang Ginoo kag indi niya pag-itugot nga mapatay ang bata. 23 Pero karon nga patay na siya, ngaa nga magpuasa pa ako? Mabuhi ko pa bala siya? Sa pila ka adlaw kon mapatay na ako, makadto ako sa iya, pero karon indi na siya makabalik sa akon.”

24 Dayon gin-uloulohan ni David ang iya asawa nga si Batsheba, kag naghulid sila. Nagbusong si Batsheba kag nagbata sang lalaki, kag gin-ngalanan nila siya nga Solomon. Palangga sang Ginoo ang bata, 25 kag ginsugo niya si Propeta Natan nga ngalanan ang bata nga Jedidia† tungod kay palangga niya siya.

Gin-agaw ni David ang Raba

(1 Cro. 20:1-3)

26 Sa pihak nga bahin, nagsalakay sila ni Joab sa Raba, ang kapital sang Ammon, kag halos naagaw na nila ini. 27 Nagpadala si Joab sang mga mensahero kay David sa pagsiling, “Ginsalakay namon ang Raba kag naagaw namon ang ila ginakuhaan sang tubig. 28 Karon tipuna ang nabilin nga mga soldado kag tapusa ang pag-agaw sa banwa para ikaw ang mapadunggan kag indi ako.”

29 Gani gintipon ni David ang nabilin nga mga soldado kag ginsalakay nila ang Raba, kag naagaw nila ini. 30 Ginkuha ni David ang bulawan nga korona sa ulo sang hari sang mga Ammonhon‡ kag ginbutang sa iya ulo. Nagabug-at ang korona sing mga 35 ka kilo, kag may malahalon ini nga mga bato. Madamo nga pagkabutang ang nakuha ni David sa sadto nga banwa. 31 Gin-ulipon niya ang mga pumuluyo sini kag ginpaobra nga gamit ang lagari, sadol, kag wasay. Ginpahimo man niya sila sang mga tisa.§ Amo ini ang iya ginhimo sa mga pumuluyo sang tanan nga banwa sang mga Ammonhon. Dayon nagpuli si David kag ang tanan niya nga soldado sa Jerusalem.

13

Si Amnon kag si Tamar

1 May guwapa nga anak si David nga ang iya ngalan si Tamar, kag utod siya ni Absalom. Karon, si Amnon nga utod ni Tamar sa amay naluyag sa iya. 2 Pero indi niya mahimo ang iya gusto nga himuon kay Tamar tungod nga dalaga si Tamar kag may nagabantay permi sa iya. Tungod sini naglalain siya hasta nga nagmasakit siya.

3 Karon may amigo si Amnon nga maayo gid magpadihot nga ang ngalan si Jonadab. Anak siya sang utod ni David nga si Shimea. 4 Isa ka adlaw, nagpamangkot siya kay Amnon, “Anak ka sang hari, pero ngaa kada adlaw permi ko ikaw makita nga nagapaluya? Sugiri abi ako sang imo problema.” Nagsiling si Amnon sa iya, “Naluyag ako kay Tamar, ang utod ni Absalom nga akon utod sa amay.” 5 Nagsiling si Jonadab, “Maghigda ka, kag magpamulomasakit. Kon magbisita gani ang imo amay sa imo, silingon mo siya nga tugutan niya si Tamar nga magkadto sa imo sa pagpakaon sa imo. Silingon mo man siya nga gusto mo makita si Tamar nga nagapreparar sang pagkaon sa imo tupad kag gusto mo nga siya gid ang maghungit sa imo.”

6 Gani naghigda si Amnon kag nagpamulomasakit. Sang magbisita sa iya si Haring David, nagsiling siya, “Gusto ko nga magkadto diri ang akon utod nga si Tamar kag maghimo sang tinapay samtang nagatan-aw ako, kag pagkatapos hungitan niya ako.” 7 Gani nagpasugo si David nga hambalon si Tamar sa palasyo nga magkadto siya sa iya utod nga si Amnon kag magpreparar sang pagkaon para sa iya.

8 Nagkadto si Tamar sa balay sang iya utod nga si Amnon, kag nakita niya siya nga nagahigda. Nagkuha siya sang harina, ginmasa ini, kag ginluto ang tinapay samtang nagatan-aw si Amnon. 9 Pagkaluto, ginkuha niya ini para ipakaon kay Amnon, pero indi magkaon si Amnon. Nagsiling si Amnon, “Paguwaa ang tanan nga tawo diri!” Gani nagguwa ang mga tawo. 10 Dayon nagsiling si Amnon kay Tamar, “Dal-a diri ang pagkaon sa akon kuwarto kag hungiti ako.” Gani gindala ni Tamar ang pagkaon kay Amnon. 11 Pero samtang ginahungitan niya si Amnon ginhakos siya ni Amnon kag ginsilingan nga maghulid sila.

12 Nagsiling si Tamar sa iya, “Indi ako pagpakahuy-i! Mag-utod kita! Indi paghimua ini nga kabuangan. Indi ini dapat matabo sa Israel. 13 Ano na lang nga guya ang ipakita ko sa mga tawo? Kag ikaw, kabigon ka nga isa ka buang-buang sa Israel. Estoryaha bala anay ang aton amay parte sini; sigurado nga tugutan niya ikaw sa pagpangasawa sa akon.”

14 Pero wala magpamati si Amnon sa iya, kag tungod nga mas makusog siya kay Tamar ginpakahuy-an niya siya paagi sa paglugos sa iya. 15 Dayon nangakig gid si Amnon sa iya, kag ang iya kaakig sobra pa sa iya paghigugma sa iya sang una. Nagsiling si Amnon sa iya, “Bangon ka kag magguwa!” 16 Nagsabat si Tamar, “Indi ako magguwa! Mas dako pa nga sala ang pagtabog mo sa akon sang sa imo ginhimo sa akon.” Pero wala magpamati si Amnon sa iya. 17 Sa baylo, gintawag niya ang iya personal nga suluguon kag ginsilingan, “Paguwaa ini nga babayi kag siraduhi dayon ang puwertahan.”

18 Gani ginpaguwa sang suluguon si Tamar kag ginsira ang puwertahan. Nagasuksok sadto si Tamar sang matahom kag malaba nga bayo* kay amo ato ang ginasuksok sang dalaga nga mga anak sang hari sadto nga panahon. 19 Ang ginhimo ni Tamar, gin-gisi niya ang iya matahom kag malaba nga bayo, kag nagbutang sang abo sa iya ulo. Dayon naglakat siya nga nagahilibion samtang ginatungtong niya ang iya mga kamot sa iya ulo sa dako nga kasubo.

20 Nakita siya sang iya utod nga si Absalom kag ginpamangkot, “May malain bala nga ginhimo si Amnon sa imo? Indi ini pag-ipanugid sa iban, kay utod mo siya sa amay. Indi lang sagi isip ang natabo sa imo.” Kag didto na nag-estar si Tamar sa balay ni Absalom, pero permi lang siya nagaisahanon kag nagapangasubo.

21 Sang mahibaluan ni Haring David ang natabo, puwerte gid ang iya kaakig. 22 Kag bisan wala nagamuno si Absalom kay Amnon parte sa iya ginhimo, ginakaugtan niya siya tungod sa iya pagpakahuya kay Tamar nga iya utod.

Ginpatay ni Absalom si Amnon

23 Pagkaligad sang duha ka tuig, sang ginapaguntingan ni Absalom ang iya mga karnero sa Baal Hazor, malapit sa Efraim, gin-imbitar niya ang tanan nga anak sang hari sa pagtambong didto. 24 Nagkadto siya kay Haring David kag nagsiling, “Nagapagunting ako sang akon mga karnero. Makakadto ka bala kag ang imo mga opisyal sa sini nga okasyon?” 25 Nagsabat ang hari, “Indi na lang anak, kay magastuhan ka lang kon magtambong kami tanan.” Ginpilit gid siya ni Absalom, pero indi gid siya makadto. Ginbendisyunan lang niya si Absalom. 26 Nagsiling si Absalom, “Kon indi ka, si Amnon na lang nga akon utod ang pakadtua.” Nagpamangkot ang hari, “Ngaa nga gusto mo gid siya pakadtuon didto?” 27 Pero nagpamilit gid si Absalom, gani ginpaupod na lang ni David si Amnon, kag ang iban pa niya nga mga anak nga lalaki.

28 Nagsiling si Absalom sa iya mga tinawo, “Hulaton ninyo nga mahubog si Amnon, dayon pagsinyas ko, patyon ninyo siya. Indi kamo magkahadlok; ako ang nagsugo sa inyo. Magpakabakod kamo kag magpakaisog.” 29 Gani ginpatay sang mga tinawo ni Absalom si Amnon suno sa iya sugo. Nagsakay gilayon ang iban nga mga anak nga lalaki ni David sa ila mga kabayo† kag nagpalagyo. 30 Samtang nagapapuli sila sa Jerusalem, may nakabalita kay David nga ginpamatay ni Absalom ang tanan niya nga anak nga lalaki kag wala gid sing may nabilin sa ila. 31 Nagtindog dayon si David kag gin-gisi niya ang iya bayo sa pagpakita sang iya pagpangasubo, kag naghapa siya sa duta. Gin-gisi man sang iya mga alagad ang ila mga bayo kag nagtindog lang sila didto. 32 Pero nagsiling si Jonadab nga anak sang utod ni David nga si Shimea, “Mahal nga Hari, wala napatay ang tanan mo nga anak nga lalaki kundi si Amnon lang. Dugay na nga gintuyo ni Absalom nga patyon si Amnon halin pa sang adlaw nga ginpakahuy-an niya ang iya utod nga si Tamar. 33 Indi ka magkabalaka sa balita nga ginpamatay ang tanan mo nga anak nga lalaki. Si Amnon lang ang ginpatay. 34 Kon parte kay Absalom, nagpalagyo siya.”

Karon, ang guwardya sa pader sang Jerusalem may nakita nga madamo nga tawo nga nagapadulong. Nagaagi sila sa dalan sa west, sa kilid dampi sang bukid. Nagkadto ang guwardya sa hari kag nagsiling, “May nakita ako nga mga tawo sa dalan sang Horonaim, sa kilid dampi sang bukid.”‡ 35 Nagsiling dayon si Jonadab sa hari, “Mahal nga Hari, tan-awa! Ara na ang imo mga anak nga lalaki, pareho sang akon ginsiling.” 36 Pagkatapos gid niya hambal, nag-abot ang mga anak nga lalaki ni David nga nagahilibion. Nagahilibion man sing tudo si David kag ang tanan niya nga mga alagad. 37-38 Nagpangasubo si David sa iya anak nga si Amnon sa malawig nga tion.

Sang nagpalagyo si Absalom, nagkadto siya sa hari sang Geshur nga si Talmai, nga anak ni Amihud. Didto siya nagtiner sa sulod sang tatlo ka tuig. 39 Sang maumpawan na si Haring David sa iya kasubo sa pagkapatay ni Amnon, ginhidlaw siya kay Absalom.§

14

Nagbalik si Absalom sa Jerusalem

1 Nahibaluan ni Joab nga anak ni Zeruya nga nahidlaw si Haring David kay Absalom. 2 Gani nagpatawag siya sang isa ka maalamon nga babayi sa Tekoa. Pag-abot sang babayi, nagsiling si Joab sa iya, “Magpakuno-kuno ka nga nagapangasubo ka sa patay. Magsul-ob ka sang bayo nga ginasul-ob sang nagapangasubo, kag indi ka magpatahom kundi magginawi ka pareho sa isa ka babayi nga nagapangasubo sa patay sa malawig na nga tion. 3 Dayon magkadto ka sa hari kag ihambal mo sa iya ang isiling ko sa imo.” Dayon ginsiling ni Joab sa iya ang ihambal niya sa hari.

4 Pag-abot sang babayi sa hari, nagluhod siya bilang pagtahod kag nagsiling, “Buligi ako, Mahal nga Hari!” 5 Nagpamangkot ang hari sa iya, “Ano bala ang problema mo?” Nagsabat siya, “Isa ako ka balo, 6 kag may duha ka anak nga lalaki. Isa ka adlaw nag-inaway sila nga duha sa uma, kag tungod nga wala didto sang may nagtambag sa ila, ang isa sa ila napatay. 7 Karon, nagkadto sa akon ang tanan ko nga paryente kag nagsiling, ‘Itugyan sa amon ang imo anak, kay patyon namon siya sa iya pagpatay sa iya utod. Indi siya takos nga magpanubli sang pagkabutang sang iya amay.’ Kon himuon nila ini, madula ang nabilin ko nga anak nga amo na lang ang akon ginalauman nga magbulig sa akon, kag madula na ang ngalan sang akon bana sa sini nga kalibutan.”

8 Nagsiling ang hari sa babayi, “Pauli ka kay ako ang bahala. Magamando ako nga indi nila pag-anhon ang imo anak.” 9 Nagsiling ang babayi, “Mahal nga Hari, kon may mag-akusar sa imo parte sa pagbulig mo sa akon, ako kag ang akon pamilya ang magapanabat kag indi ikaw.” 10 Nagsabat ang hari, “Kon may magreklamo sa imo, dal-a siya sa akon, kag siguraduhon ko nga indi na siya magreklamo liwat.” 11 Dayon nagsiling ang babayi, “Mahal nga Hari, kon mahimo magsumpa ka sa Ginoo nga imo Dios nga indi mo pagtugutan nga may magbalos sa akon anak para indi siya mapatay kag para indi na maglain pa ang hitabo.” Nagsabat si Haring David, “Ginasumpa ko sa buhi nga Ginoo, nga indi gid maano ang imo anak.”*

12 Dayon nagsiling ang babayi, “Mahal nga Hari, may isa pa ako nga ipangabay sa imo.” Nagsabat ang hari, “Sige, ano ina?” 13 Nagsiling ang babayi, “Indi bala nga sala mo ina sa katawhan sang Dios nga protektaran mo ang akon anak pero ang imo anak ya nga gintabog indi mo pagpabalikon? 14 Ang tanan nga tawo mapatay, pareho sa tubig nga naula sa duta nga indi na matipon liwat. Pero indi lang basta-basta nga ginakuha sang Dios ang kabuhi sang tawo; ginatinguhaan niya pa gani nga mapabalik sa iya ang mga tawo nga nagpalayo sa iya.

15 “Mahal nga Hari, nagkadto ako diri sa pagsugid sang akon problema tungod nga nahadlok ako sa himuon sang akon mga paryente. Naghunahuna ako nga magpakig-estorya sa imo kay basi pa lang nga himuon mo ang akon pangabay sa imo 16 nga luwason ako kag ang akon anak sa mga tawo nga nagatinguha sa pagkuha sang duta nga ginhatag sang Dios sa amon.† 17 Karon ang imo desisyon nakahatag sa akon sang kalinong kay pareho ka sa anghel sang Dios nga nakahibalo kon ano ang maayo kag malain. Kabay pa nga updan ka sang Ginoo nga imo Dios.”

18 Dayon nagsiling ang hari sa babayi, “Sugiri ako sang matuod sa akon ipamangkot sa imo.” Nagsabat ang babayi, “Sige, Mahal nga Hari.” 19 Nagpamangkot ang hari, “Si Joab bala ang nagtudlo sa imo sini?” Nagsabat ang babayi, “Indi gid ako makabalibad sa pagsabat sa imo pamangkot, Mahal nga Hari. Huo, si Joab nga imo alagad ang nagsugo sa akon sa paghimo sini kag siya ang nagtudlo kon ano ang akon ihambal. 20 Ginhimo niya ini para magmaayo na ang inyo relasyon ni Absalom. Pero naintiendihan mo ini, Mahal nga Hari, kay pareho ka sa anghel sang Dios—nahibaluan mo ang tanan nga nagakatabo sa aton nasyon.”

21 Gani ginpatawag sang hari si Joab kag ginsilingan, “Sige, lakat kag dal-a pabalik diri ang bataon pa nga si Absalom.” 22 Nagluhod dayon si Joab bilang pagtahod sa hari kag nagsiling, “Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Ginoo, Mahal nga Hari. Karon nahibaluan ko nga nalipay ka sa akon tungod kay gintuman mo ang akon pangabay.” 23 Dayon naglakat si Joab sa Geshur kag gindala pabalik si Absalom sa Jerusalem. 24 Pero nagmando ang hari, “Papulia ninyo siya sa iya balay; indi ko gusto nga makita siya diri sa palasyo.” Gani nagpuli si Absalom sa iya kaugalingon nga balay kag wala siya magpakita sa hari.

25 Wala sing pareho ka guwapo kay Absalom sa bilog nga Israel, gani ginadayaw gid siya sang tanan. Wala gid siya sing deperensya halin sa ulo hasta sa dapadapa. 26 Kaisa lang siya magpagunting kada tuig, kag nagapagunting siya tungod kay nabug-atan siya sa iya buhok. Kon kiluhon ang iya buhok nagabug-at ini sing mga duha ka kilo suno sa kilohan sang hari. 27 May mga anak si Absalom nga tatlo ka lalaki kag isa ka babayi. Ang ngalan sang babayi si Tamar, kag guwapa gid siya. 28 Nag-estar si Absalom sa Jerusalem sa sulod sang duha ka tuig nga wala gid niya makita ang hari.

29 Isa ka tion, ginpatawag ni Absalom si Joab sa pagpangabay sa iya nga magpakig-estorya siya sa hari para sa iya. Pero wala si Joab magkadto kay Absalom. Gani ginpatawag niya liwat si Joab, pero wala man gihapon siya magkadto. 30 Nagsiling dayon si Absalom sa iya mga suluguon, “Sunuga ninyo ang uma ni Joab nga natamnan sang barley. Tupad lang ini sang akon uma.” Gani ginsunog nila ang uma ni Joab.

31 Nagkadto si Joab kay Absalom kag nagsiling sa iya, “Ngaa ginsunog sang imo mga suluguon ang akon uma?” 32 Nagsabat si Absalom, “Tungod wala ka magkadto diri sang ginpatawag ko ikaw. Gusto ko kuntani nga magkadto ka sa hari sa pagpamangkot sa iya kon ngaa nga ginpakuha pa niya ako sa Geshur. Mas maayo pa nga nagpabilin na lang ako didto. Karon, gusto ko nga makita ang hari; kon nakasala ako, ipapatay niya ako.”

33 Gani nagkadto si Joab sa hari, kag ginsugid niya ang ginsiling ni Absalom. Dayon ginpatawag sang hari si Absalom, kag pag-abot niya, nagluhod siya bilang pagtahod sa hari. Dayon ginhalukan siya sang hari.

15

Nagplano si Absalom sa Pagrebelde

1 Sang ulihi nakaangkon si Absalom sang karwahe kag mga kabayo, kag 50 ka tawo nga iya badigard. 2 Aga pa siya nagabugtaw kada adlaw kag nagatindog sa higad sang dalan nga pakadto sa puwertahan sang siyudad. Kon may mag-abot nga tawo nga may kaso nga gusto ipahusay sa hari, ginapamangkot niya kon taga-diin siya, kag nagasugid ang tawo kon ano siya nga tribo sang Israel. 3 Dayon nagasiling si Absalom sa iya, “Madaog kuntani ang imo kaso, ugaling wala sing representante ang hari sa pagpamati sang imo kaso. 4 Kon ako lang kuntani ang manughukom, makapalapit sa akon ang kada tawo nga may reklamo ukon kaso, kag siguraduhon ko nga mahatagan gid siya sang hustisya.” 5 Kag kon magpalapit ang tawo sa iya kag magluhod bilang pagtahod sa iya, ginahakos niya ini kag ginahalukan bilang pag-abiabi. 6 Amo ini ang ginahimo ni Absalom sa tanan nga Israelinhon nga nagakadto sa hari sa pagpahusay sang ila kaso. Gani nadala niya ang mga Israelinhon.

7 Pagkaligad sang apat ka tuig,* nagsiling si Absalom sa hari, “Tuguti ako nga magkadto sa Hebron sa pagtuman sang akon ginpromisa sa Ginoo. 8 Sang didto pa ako nagaestar sa Geshur nga sakop sang Aram, nagpromisa ako nga kon pabalikon ako liwat sang Ginoo sa Jerusalem, magasimba ako sa iya sa Hebron.” 9 Nagsiling ang hari sa iya, “Sige, maayo lang nga paglakat.” Gani nagkadto si Absalom sa Hebron.

10 Pero sang didto si Absalom sa Hebron, sekreto siya nga nagpadala sang mga mensahero sa tanan nga tribo sang Israel sa pagsiling, “Kon mabatian ninyo ang tunog sang budyong, singgit kamo, ‘Si Absalom na ang hari sang Israel, kag didto siya nagahari sa Hebron!’ ” 11 200 ka tawo sa Jerusalem ang ginpanghagad ni Absalom nga mag-upod sa iya sa Hebron. Ini nga mga tawo wala kahibalo sang plano ni Absalom. 12 Samtang nagahalad si Absalom sang mga halad, ginpatawag niya si Ahitofel sa banwa sang Gilo. Ining si Ahitofel taga-Gilo mismo, kag isa siya sang mga manuglaygay ni David. Sang ulihi nagdamo pa gid ang nagsunod kay Absalom, gani nagbakod pa gid ang iya nga plano sa pagrebelde kay David.

Nagpalagyo si David

13 May isa ka mensahero nga nagsugid kay David nga ang mga Israelinhon nagbuylog na kay Absalom. 14 Gani nagsiling si David sa tanan niya nga opisyal nga kaupod niya didto sa Jerusalem, “Dali, malagyo kita gilayon, kay basi magsalakay gulpi si Absalom kag maabtan niya kita diri kag pamatyon niya kita kag ang tanan nga pumuluyo sang Jerusalem. Dalia ninyo, kon gusto ninyo nga makaluwas kay Absalom!” 15 Nagsiling ang mga opisyal, “Mahal nga Hari, handa kami sa paghimo sang bisan ano nga imo isiling.” 16 Gani naglakat si David upod ang iya bilog nga panimalay, pero ginbilin niya ang napulo sa iya mga asawa nga suluguon sa pag-atipan sang palasyo.

17 Sang nagalakat na si David kag ang iya mga tinawo, nagpundo sila sa katapusan nga balay sang siyudad, 18 kag ginpauna ni David ang tanan niya nga tinawo, pati na ang tanan niya nga badigard nga mga Keretnon kag mga Peletnon. Nagsunod man ang 600 ka Gitanhon nga nag-upod sa iya halin sa Gat. 19 Nagsiling si David kay Itai, nga pangulo sang mga Gitanhon, “Ngaa nga maupod kamo sa amon? Balik kamo sa Jerusalem, kag mag-upod sa bag-o nga hari nga si Absalom, kay mga pangayaw lang kamo sa Israel nga nagpalagyo halin sa inyo lugar. 20 Wala pa lang kamo dugay nga nag-abot diri, kag karon maupod kamo sa amon nga wala gani kami kahibalo kon diin kami makadto? Balik kamo sang imo mga kasimanwa, kag kabay pa nga ipakita sang Ginoo ang iya gugma kag katutom sa inyo.” 21 Pero nagsabat si Itai sa hari, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo kag sa imo, Mahal nga Hari, nga maupod kami sa imo bisan diin ka makadto, bisan kamatayon pa ang amon dangatan.” 22 Nagsiling si David sa iya, “Kon amo, sige, upod kamo sa amon.” Gani naglakat si Itai kag ang tanan niya nga mga tinawo, kag ang ila mga pamilya. 23 Puwerte gid ang paghinibi sang mga tawo sa Jerusalem sang nagaagi ang mga tinawo ni David. Nagtabok si David sa Kidron nga ililigan sang tubig kaupod ang iya mga tinawo pakadto sa kamingawan.

24 Didto man ang mga pari nga sila ni Zadok kag Abiatar, kag ang mga Levita nga nagadala sang Kahon sang Kasugtanan sang Dios. Ginbutang nila ang Kahon sa higad sang dalan kag naghalad si Abiatar hasta nga nakahalin ang tanan nga tinawo ni David sa siyudad. 25 Dayon nagsiling si David kay Zadok, “Ibalik ang Kahon sang Dios sa Jerusalem. Kon nalipay ang Ginoo sa akon, pabalikon niya ako sa Jerusalem kag makita ko ini liwat kag ang lugar nga iya nabutangan. 26 Pero kon wala siya nalipay sa akon, handa ako kon ano man ang iya gusto himuon sa akon.”

27 Nagsiling pa gid si David kay Zadok nga pari, “Magbalik kamo ni Abiatar sing malinong sa Jerusalem, kaupod ang imo anak nga si Ahimaaz kag ang anak ni Abiatar nga si Jonatan, kag magpanilag kamo didto.† 28 Mahulat ako sa talabukan sang suba sa kamingawan hasta nga makabaton ako sang balita halin sa inyo.” 29 Gani ginbalik ni Zadok kag ni Abiatar ang Kahon sang Dios sa Jerusalem, kag nagtiner sila didto.

30 Nagtaklad si David sa Bukid sang mga Olibo. Nagtiniil lang siya kag ginatabunan niya ang iya ulo samtang nagahilibion siya. Nagahilibion man ang iya mga kaupod kag ginatabunan man nila ang ila mga ulo. 31 Karon may nagsugid kay David nga si Ahitofel isa sa mga nagabuylog kay Absalom. Gani nagpangamuyo si David, “Ginoo, himua nga wala sing pulos ang laygay ni Ahitofel.”

32 Sang makaabot sila ni David sa ibabaw sang Bukid sang mga Olibo, nga sa diin ginasimbahan sang mga tawo sa Dios, ginsugata siya ni Hushai nga Arkhanon. Gisi ang iya bayo kag yab-ukon ang iya ulo nga nagapakita nga nagapangasubo siya. 33 Nagsiling si David sa iya, “Wala ka sing may mabulig kon mag-upod ka sa akon. 34 Pero kon magbalik ka sa siyudad kag hambalon mo si Absalom nga mag-alagad ka sa iya, subong nga nag-alagad ka sa akon, mabuligan mo pa ako paagi sa pagpamalabag sa laygay ni Ahitofel. 35 Ato didto si Zadok kag si Abiatar nga mga pari. Sugiri sila sang tanan nga mabatian mo sa palasyo sang hari. 36 Pakadtua dayon diri sa akon ang anak ni Zadok nga si Ahimaaz kag ang anak ni Abiatar nga si Jonatan sa pagbalita sang imo mabatian.” 37 Gani nagbalik si Hushai nga amigo ni David sa Jerusalem. Natabuan sadto nga nagapasulod si Absalom sa siyudad.

16

Si David kag si Ziba

1 Sang makalampuwas lang si David sa ibabaw sang bukid, ginsugata siya ni Ziba nga suluguon ni Mefiboshet. May duha siya ka donkey nga may karga nga 200 ka tinapay, 100 ka hakop sang pasas, 100 ka luto nga prutas,* kag bino nga nasulod sa suludlan nga panit. 2 Ginpamangkot ni David si Ziba, “Ngaa nagdala ka sina?” Nagsabat si Ziba, “Ang mga donkey para sakyan sang imo pamilya, ang mga tinapay kag mga prutas para kaunon ninyo sang imo mga kaupod, kag ang bino imnon ninyo kon kapuyon kamo sa kamingawan.”

3 Nagpamangkot si David, “Diin na si Mefiboshet, ang apo sang imo agalon nga si Saul?” Nagsabat si Ziba, “Nagpabilin siya sa Jerusalem, tungod nagahunahuna siya nga paharion siya sang katawhan sang Israel sa sini nga tion sa ginharian sang iya lolo.” 4 Nagsiling si David, “Kon amo sina, ginahatag ko sa imo subong ang tanan nga ginapanag-iyahan ni Mefiboshet.” Nagsiling si Ziba, “Mahal nga Hari, handa ako sa pag-alagad sa imo. Kabay pa nga malipay ka sa akon.”

Ginpakamalaot ni Shimei si David

5 Sang manug-abot na si Haring David sa Bahurim, may tawo nga nagguwa sa sina nga banwa kag ginapakamalaot niya si David. Ini nga tawo amo si Shimei nga anak ni Gera kag paryente ni Saul. 6 Ginbato niya si David kag ang iya mga opisyal bisan pa nga ginalibutan si David sang iya mga tinawo kag mga badigard. 7 Amo ini ang iya pakamalaot kay David: “Indi ka magsulod sa amon banwa, ikaw nga manugpatay kag malain nga tawo! 8 Ginabalusan ka sang Ginoo sa imo pagpatay kay Saul kag sa iya panimalay. Gin-agaw mo ang iya ginharian, pero karon ginhatag ini sang Ginoo sa imo anak nga si Absalom. Nalaglag ka tungod sa imo pagpamatay.”

9 Nagsiling sa hari si Abishai nga anak ni Zeruya, “Mahal nga Hari, ngaa bala nga ginapabay-an mo lang nga pakamalauton ka sang sina nga tawo nga pareho man lang sa patay nga ido? Tuguti ako nga utdan siya sang ulo.” 10 Pero nagsiling ang hari, “Kamo nga mga anak ni Zeruya, ano ang inyo labot? Kon ginsugo siya sang Ginoo nga pakamalauton ako, sin-o ako nga magpugong sa iya?” 11 Nagsiling dayon si David kay Abishai kag sa tanan niya nga opisyal, “Kon ang anak ko mismo nagatinguha sa pagpatay sa akon, ano pa gid ayhan ining paryente ni Saul?† Pabay-i lang ninyo siya kay ang Ginoo ang nagsugo sa iya. 12 Basi pa lang makita sang Ginoo ang akon kalisod, kag balusan niya ako sang pagpakamaayo sa baylo sang pagpakamalaot nga nabaton ko subong.”

13 Gani nagpadayon si David kag ang iya mga tinawo sa paglakat. Sige man ang sunod ni Shimei sa ila, pero sa kilid lang siya sang bukid nag-agi. Samtang nagalakat siya ginapakamalaot niya si David kag ginahabuyan sang bato kag duta. 14 Kinapoy gid si David kag ang tanan niya nga tinawo, gani nagpahuway-huway sila pag-abot nila sa Suba sang Jordan.‡

Nagpakigkita si Hushai kay Absalom

15 Sa pihak nga bahin, nag-abot sa Jerusalem si Absalom, si Ahitofel, kag ang iban pa nga mga Israelinhon. 16 Nag-abot man didto si Hushai nga Arkhanon, nga amigo ni David, kag nagkadto siya kay Absalom kag nagsiling sa iya, “Mabuhay ang hari! Mabuhay ang hari!” 17 Ginpamangkot ni Absalom si Hushai, “Diin na ang imo pag-unong sa imo amigo? Ngaa wala ka mag-upod sa iya?” 18 Nagsabat si Hushai, “Indi puwede! Sa imo ako maupod kay ikaw ang ginpili sang Ginoo kag sang bilog nga katawhan sang Israel nga mangin hari. 19 Luwas sina, sin-o pa abi ang alagaran ko kundi ikaw nga anak ni David? Subong nga nag-alagad ako sa imo amay, magaalagad man ako sa imo.”

Ang Laygay ni Ahitofel kay Absalom

20 Karon, nagsiling si Absalom kay Ahitofel, “Ano ang malaygay mo? Sugiri ako kon ano ang himuon ta.” 21 Nagsabat si Ahitofel, “Maghulid ka sa mga asawa sang imo amay nga iya ginbilin sa pag-atipan sang palasyo. Dayon mahibaluan sang tanan nga Israelinhon nga ginpaakig mo gid ang imo amay, kag tungod sini mangisog pa gid ang imo mga tinawo.” 22 Gani nagpatindog sila sang tolda para kay Absalom sa atop sang palasyo, kag makita sang bilog nga Israel nga nagasulod siya didto sa paghulid sa mga asawa sang iya amay.

23 Sadto nga panahon nagasunod gid si Absalom sa mga laygay ni Ahitofel, pareho sang ginhimo ni David. Kay ang pagkabig nila sa laygay ni Ahitofel pareho nga naghalin sa Dios.

17

1 Karon nagsiling si Ahitofel kay Absalom, “Tuguti ako nga magpili* sang 12,000 ka tawo sa pagpangita kay David karon nga gab-i. 2 Salakayon namon siya samtang ginakapoy siya kag ginaluyahan. Magasalasala siya kag magapalagyo ang tanan niya nga tinawo. Si David lang ang patyon ko, 3 kag pabalikon ko sa imo ang tanan niya nga tinawo pareho sang pagbalik sang asawa sa iya bana.† Kon mapatay si David, ang iya mga tinawo indi na magpakig-away pa.” 4 Ini nga plano daw maayo man para kay Absalom kag sa tanan nga manugdumala sang Israel.

5 Pero nagsiling si Absalom, “Tawgon ta man si Hushai nga Arkhanon, para mabatian ta man kon ano ang iya masiling.” 6 Gani sang mag-abot si Hushai ginsugid sa iya ni Absalom ang ginlaygay ni Ahitofel. Nagsiling dayon si Absalom, “Himuon ta bala ang iya ginsiling? Kon indi, ano ang himuon ta?” 7 Nagsabat si Hushai kay Absalom, “Sa karon, ang ginlaygay ni Ahitofel indi maayo. 8 Kilala mo ang imo amay kag ang iya mga tinawo; mga maisog sila nga mangangaway kag mabangis sila pareho sa bear nga gin-agawan sang mga bata. Luwas pa sina, ang imo amay eksperiensyado nga mangangaway, kag wala siya nagaupod tulog sa iya mga tinawo. 9 Ayhan sa sini nga tion nagapanago siya sa kuweba ukon sa iban nga lugar. Kon sa nahauna ninyo nga inaway magakalamatay ang iban mo nga mga soldado, ang makabati sini magasiling nga napierdi na ang imo mga soldado. 10 Dayon bisan ang pinakamaisog mo nga mga soldado, nga daw pareho kaisog sa leon, mahadlok. Kay nahibaluan sang tanan nga Israelinhon nga ang imo amay eksperiensyado nga mangangaway kag maisog ang iya mga tinawo. 11 Gani ginalaygayan ko ikaw nga tipuna gid ang tanan nga Israelinhon halin sa Dan hasta sa Beersheba,‡ nga daw pareho kadamo sa balas sa baybayon. Kag ikaw mismo ang magpangulo sa ila sa pagpakig-away. 12 Dayon pangitaon ta si David bisan diin man siya, kag likupan naton siya pareho sa tun-og nga nagalikop sa duta; kag siya kag ang iya mga tinawo maubos kalamatay. 13 Kon magpalagyo siya sa isa ka banwa, higtan ta ang mga pader sini kag butungon pakadto sa ililigan sang tubig hasta nga marumpag ini kag wala na sing bato sini nga mabilin.” 14 Nagsiling si Absalom kag ang tanan nga manugdumala sang Israel, “Mas maayo ang laygay ni Hushai nga Arkhanon sang sa kay Ahitofel.” Ang matuod, mas maayo ang laygay ni Ahitofel, pero ginbuot sang Ginoo nga indi ini pagsundon ni Absalom para malaglag siya.

15 Ginsugiran ni Hushai ang mga pari nga sila ni Zadok kag Abiatar parte sa ginlaygay ni Ahitofel kay Absalom kag sa mga manugdumala sang Israel, kag parte man sa iya nga ginlaygay. 16 Dayon nagsiling siya sa ila, “Pahibalua gilayon si David nga indi siya magpabilin sa talabukan sang Suba sang Jordan sa kamingawan karon nga gab-i, kundi magtabok sila dayon sa suba para indi sila tanan magkalamatay.”

17 Sadto nga tion, nagahulat si Jonatan nga anak ni Abiatar kag si Ahimaaz nga anak ni Zadok sa En Rogel, kay indi sila gusto nga makita nga nagaguwa-pasulod sa Jerusalem. Ginapakadto lang nila ang isa ka ulipon nga babayi sa pagsugid sa ila sang nagakatabo, kag ginasugid dayon nila ini kay David. 18 Pero karon, may nakakita sa ila nga isa ka pamatan-on nga lalaki, kag ginsugid sila kay Absalom. Gani nagdali-dali sila halin nga duha, kag nagkadto sa balay sang isa ka tawo sa Bahurim. Ini nga tawo may bubon sa iya ugsaran, kag nagpanaog sila ni Jonatan kag Ahimaaz sa sini nga bubon. 19 Nagkuha sang tabon ang asawa sang tawo kag gintabunan niya ang bubon kag ginbularan dayon sang mga uyas para wala sing may makahunahuna nga may nagapanago didto. 20 Sang magkadto ang mga tinawo ni Absalom sa balay sang tawo, ginpamangkot nila ang iya asawa, “Nakita bala ninyo si Ahimaaz kag si Jonatan?” Nagsabat ang asawa, “Nagtabok sila sa suba.” Ginpangita nila sila pero wala nila makita, gani nagbalik na lang sila sa Jerusalem.

21 Sang makahalin na ang mga tinawo ni Absalom, nagguwa dayon si Jonatan kag si Ahimaaz sa bubon kag nagkadto kay David kag nagsiling, “Magtabok kamo gilayon sa suba, kay naglaygay si Ahitofel nga patyon ka.” 22 Gani nagtabok si David kag ang iya mga tinawo sa Suba sang Jordan, kag sang kaagahon didto na sila tanan sa tabok.

23 Sang mahibaluan ni Ahitofel nga wala ginsunod ang iya laygay, nagsakay siya sa iya donkey kag nagpuli sa iya banwa. Nagpamilin-bilin siya sa iya panimalay kag dayon naghikog siya paagi sa pagbitay sang iya kaugalingon. Ginlubong siya sa ginlubngan man sang iya amay.

24 Nakaabot na sila ni David sa Mahanaim sang magtabok si Absalom kag ang tanan niya nga tinawo sa Suba sang Jordan. 25 Ginpili ni Absalom si Amasa sa pagbulos kay Joab bilang kumander sang mga soldado. Ining si Amasa anak ni Jeter nga Ishmaelinhon.§ Ang iya iloy nga si Abigail, nga anak ni Nahash, utod sang iloy ni Joab nga si Zeruya. 26 Nagkampo si Absalom kag ang mga Israelinhon sa Gilead.

27 Sang pag-abot nila ni David sa Mahanaim, gin-abiabi sila ni Shobi nga anak ni Nahash nga Ammonhon, nga taga-Raba, ni Makir nga anak ni Amiel, nga taga-Lo Debar, kag ni Barzilai nga Gileadnon, nga taga-Rogelim. 28 May mga dala sila nga mga hiligdaan, yahong, kolon, trigo, barley, harina, sinanlag nga mga uyas, mga liso nga ulutanon, balatong, 29 honey, mantikilya, karnero, kag keso. Ginhatag nila ini kay David kag sa iya mga tinawo, kay nahibaluan nila nga gutom, kapoy, kag uhaw gid sila sa ila nga pagpanglakaton sa desierto.

18

Napatay si Absalom

1 Gin-grupo ni David ang iya mga tinawo sa tag-1,000 kag tag-100, kag nagpili siya sang mga kumander sa pagpangulo sini. 2 Dayon ginpalakat niya sila sa tatlo ka grupo. Si Joab ang pangulo sa isa ka grupo, si Abishai naman nga utod ni Joab ang sa isa ka grupo, kag si Itai nga taga-Gat ang sa isa pa ka grupo. Nagsiling si Haring David sa ila, “Ako mismo magaupod gid sa inyo sa pagpakig-away.” 3 Pero nagsiling ang iya mga tinawo, “Indi ka dapat mag-upod sa amon. Wala sing kaso sa mga kaaway kon magpalagyo kami, ukon mapatay man ang katunga sa amon. Mas gusto pa nila nga ikaw ang mapatay sang sa mapatay ang 10,000 sa amon. Gani maayo pa nga magpabilin ka lang diri sa banwa kag magpadala sang bulig sa amon kon kinahanglan namon.” 4 Nagsabat si Haring David, “Himuon ko kon ano ang maayo para sa inyo.” Nagtindog si Haring David sa kilid sang puwertahan sang banwa samtang nagapaguwa ang tanan niya nga tinawo nga nagagrupo sa tag-1,000 kag tag-100. 5 Nagmando si Haring David kay Joab, Abishai kag kay Itai, “Tungod sa akon indi ninyo pag-anha ang bataon pa nga si Absalom.” Nabatian sang tanan nga grupo ang ginmando ni David sa iya mga kumander.

6 Naglakat ang mga soldado ni David sa pagpakig-away sa mga soldado sang Israel, kag didto sila nag-inaway sa kagulangan sang Efraim. 7 Napierdi ang mga soldado sang Israel sa mga soldado ni David. Madamo gid ang mga nagkalamatay sa sina nga adlaw—20,000 ka tawo. 8 Naglapta ang inaway sa bilog nga kagulangan, kag madamo pa ang napatay tungod sa peligro sang kagulangan sang sa napatay paagi sa espada.

9 Sang tion sang inaway, nasugata ni Absalom ang mga tinawo ni David, kag nagpalagyo siya nga nagasakay sa kabayo.* Kag samtang nagapangsuhot-suhot siya sa idalom sang masiot nga mga sanga sang dalagko nga kahoy nga terebinto, nasangit ang iya ulo sa kahoy. Gani samtang nagadalagan ang kabayo, siya ya nabilin nga nagakabit sa kahoy. 10 Sang makita ini sang isa sa mga tinawo ni David, nagkadto siya kay Joab kag nagsiling, “Nakita ko si Absalom nga nagakabit sa kahoy nga terebinto.” 11 Nagsiling si Joab sa iya, “Ano? Nakita mo siya? Ngaa wala mo siya pagpatya? Kon ginpatay mo siya, kuntani ginpremyuhan ko ikaw sang napulo ka pilak kag pang-opisyal nga paha.” 12 Pero nagsabat ang tawo, “Bisan hatagan mo pa ako sang 1,000 ka pilak indi ko pagpatyon ang anak sang hari. Nabatian namon ang ginmando sang hari sa imo, kay Abishai, kag kay Itai, nga indi ninyo pag-anhon ang bataon nga si Absalom tungod sa iya. 13 Kon ginbutang ko sa peligro ang akon kabuhi sa pagpatay kay Absalom, sigurado mahibaluan ini sang hari, kag indi mo man ako pag-apinan.” 14 Nagsiling si Joab, “Nagausik lang ako sang tiyempo sa imo!” Dayon nagkuha si Joab sang tatlo ka bangkaw kag nagkadto didto kay Absalom nga buhi pa nga nagakabit sa kahoy nga terebinto. Dayon ginbuno niya sa dughan si Absalom. 15 Ginlibutan pa gid si Absalom sang napulo ka manugdala sang armas ni Joab, kag ginpatay siya. 16 Dayon ginpatunog ni Joab ang budyong sa pagpauntat sa iya mga tinawo sa paglagas sa mga soldado sang Israel. 17 Ginkuha nila ang bangkay ni Absalom kag ginhulog sa madalom nga buho didto sa kagulangan kag gintampukan sang madamo gid nga mga bato. Sa pihak nga bahin, nagpalalagyo puli ang tanan nga soldado sang Israel.

18 Sang buhi pa si Absalom nagpatindog siya sang monumento para sa iya kaugalingon sa Kapatagan sang Hari, kay wala siya sing anak nga lalaki nga magadala sang iya ngalan. Gin-ngalanan niya ato nga “Monumento ni Absalom,” kag amo gihapon ang ngalan sini hasta subong.

Nagpangasubo si David sa Pagkapatay ni Absalom

19 Karon, si Ahimaaz nga anak ni Zadok nagsiling kay Joab, “Tuguti ako nga magkadto kay David sa pagbalita sa iya nga ginluwas siya sang Ginoo sa kamot sang iya mga kaaway.” 20 Nagsiling si Joab, “Indi ikaw ang magbalita sa hari subong nga adlaw. Puwede ka makabalita sa iban nga adlaw pero indi subong, tungod kay napatay ang anak sang hari.” 21 Dayon nagsiling si Joab sa isa ka tawo nga taga-Ethiopia,† “Lakat, kag sugiri si Haring David kon ano ang imo nakita.” Pagkatapos saludo sang tawo kay Joab, nagdalagan siya. 22 Nagsiling liwat si Ahimaaz kay Joab, “Bisan ano ang matabo, tuguti ako nga magsunod sa tawo nga taga-Ethiopia.” Nagsiling si Joab, “Toto, ngaa gusto mo gid nga maglakat? Wala ka man sang may makuha nga premyo sa imo pagbalita.” 23 Nagsiling siya, “Bisan ano ang matabo, malakat ako.” Gani nagsiling si Joab sa iya, “Sige, lakat!” Gani nagdalagan si Ahimaaz, kag nagpanglaktod siya sa kapatagan sang Jordan, kag naunahan niya ang tawo nga taga-Ethiopia.

24 Samtang nagapungko si David sa tunga sang duha ka puwertahan nga ara sa guwa kag sa sulod nga parte sang pader sang banwa, nagsaka sa pader ang manugbantay sang banwa kag nagtindog sa atop sang puwertahan sang banwa. Samtang nagapanan-aw tan-aw siya, may nakita siya nga isa ka tawo nga nagadalagan. 25 Nagsinggit siya kay David sa idalom nga may tawo nga nagapadulong. Nagsiling si David, “Kon isa lang siya may dala siya siguro nga balita.” Samtang nagapalapit nga nagapalapit ang tawo, 26 may nakita pa gid ang manugbantay nga isa pa ka tawo nga nagadalagan man. Nagsinggit siya sa idalom nga may isa pa gid nga nagapadulong. Nagsiling ang hari, “May dala man siya siguro nga balita.” 27 Nagsiling ang manugbantay, “Ang una nga nagadalagan daw si Ahimaaz nga anak ni Zadok.” Nagsiling ang hari, “Maayo siya nga tawo. May dala siya siguro nga maayo nga balita.” 28 Pag-abot ni Ahimaaz, nagpangamusta siya sa hari kag nagluhod sa iya bilang pagtahod. Dayon nagsiling siya, “Dalayawon ang Ginoo nga imo Dios, Mahal nga Hari! Ginpadaog niya ikaw sa mga tawo nga nagrebelde sa imo.” 29 Nagpamangkot ang hari, “Kamusta ang bataon pa nga si Absalom? Wala bala siya maano?” Nagsabat si Ahimaaz, “Sang ginpatawag ako ni Joab nga imo alagad, nakita ko nga nagagirinual ang mga tawo pero wala ako kahibalo kon ano ato.” 30 Nagsiling ang hari, “Dira ka lang anay.” Gani nagtindog siya sa higad. 31 Dugay-dugay nag-abot ang tawo nga taga-Ethiopia kag nagsiling, “Mahal nga Hari, may maayo ako nga balita. Ginluwas ka sang Ginoo subong nga adlaw sa tanan nga nagrebelde sa imo.” 32 Nagpamangkot ang hari sa iya, “Kamusta ang bataon pa nga si Absalom? Wala bala siya maano?” Nagsabat ang tawo, “Kabay pa nga ang natabo sa iya, matabo man sa tanan mo nga kaaway, Mahal nga Hari.”

33 Nagpalangurog si David. Nagsaka siya sa kuwarto sa ibabaw sang puwertahan sang banwa kag naghilibion. Samtang nagapasaka siya, nagsiling siya, “O Absalom, anak ko, ako na lang kuntani ang napatay sa baylo mo. O Absalom, anak ko, anak ko!”

19

1 May nagsugid kay Joab nga nagahilibion ang hari kag nagapangasubo tungod kay Absalom. 2 Sang mabatian man ini sang mga soldado, nauntat ang ila sinadya sa ila nga pagdaog, kag nagpangasubo man sila. 3 Nagbalik sila nga malinong sa banwa sang Mahanaim, pareho sa mga soldado nga nahuya tungod kay nagpalagyo sa inaway. 4 Gintabunan ni David ang iya guya kag naghibi sing tudo, “O Absalom, anak ko, anak ko!”

5 Dayon nagkadto si Joab sa balay sang hari kag nagsiling, “Ginpakahuy-an mo subong nga adlaw ang imo mga tinawo nga nagluwas sang imo kabuhi kag sang kabuhi sang imo mga anak kag mga asawa. 6 Ginapalangga mo ang nagakontra sa imo, kag ginakontra mo ang nagapalangga sa imo. Maathag nga ginapakawalay pulos mo ang imo mga opisyal kag mga tinawo. Nareyalisar ko nga mas nalipay ka pa kon tanan kami ang napatay kag si Absalom ya buhi. 7 Karon, guwa ka, kag pasalamati ang imo mga tinawo. Kay kon indi ka, ginasumpa ko sa Ginoo nga wala sing may magpabilin sa ila upod sa imo sini nga gab-i. Kag amo ini ang pinakamalain nga matabo sa imo halin sang una hasta subong.” 8 Gani nagtindog si David kag nagpungko sa may puwertahan sang banwa. Sang mahibaluan ini sang mga tawo, nagtipon sila tanan sa iya.

Nagbalik si David sa Jerusalem

Sa pihak nga bahin, nagpalalagyo puli ang mga soldado sang Israel nga mga tinawo ni Absalom. 9 Nagbinais-bais ang mga tawo sa tanan nga tribo sang Israel. Siling nila, “Ginluwas kita ni Haring David sa kamot sang aton mga kaaway nga mga Filistinhon, pero nagpalagyo siya sa aton nasyon tungod kay Absalom. 10 Karon, si Absalom nga aton ginpili nga magpangulo sa aton napatay sa inaway. Ngaa indi kita magpangita sang paagi nga mapabalik ta si David bilang hari?”

11-12 Sang mabalitaan ni Haring David ang ila gin-estoryahan, nagpadala siya sang mensahi sa mga pari nga si Zadok kag si Abiatar, nga nagasiling, “Ihambal ninyo ini sa mga manugdumala sang Juda: ‘Nabalitaan ko nga gusto sang inyo mga pumuluyo nga ibalik ako bilang hari. Ngaa ulihi kamo sa pagpabalik sa akon bilang hari? Indi bala nga mga paryente ko kamo kag mga kadugo ko gid?’ 13 Kag ihambal man ninyo ini kay Amasa, ‘Tungod kay kadugo ko ikaw, himuon ko ikaw nga kumander sang akon mga soldado sa baylo ni Joab. Kon indi ko paghimuon ini, kabay pa nga silutan ako sang Dios sing puwerte gid.’ ”

14 Nakombinsi ni David ang tanan nga taga-Juda kag nag-isa sila sa ila desisyon. Nagpadala sila sang mensahi kay David nga nagasiling, “Magbalik ka na diri sa amon kag ang tanan mo nga tinawo.”

15 Samtang nagapabalik si David, ginsugata siya sang mga tawo sang Juda didto sa Suba sang Jordan. Ini nga mga tawo nagtipon sa Gilgal sa pagbulig kay David sa pagtabok sa suba. 16 Nagdali-dali man upod sa pagsugata kay David si Shimei nga anak ni Gera, nga isa ka Benjaminhon halin sa Bahurim. 17 May upod siya nga 1,000 ka Benjaminhon, lakip na diri si Ziba nga alagad sang pamilya ni Saul, kag ang iya 15 ka anak nga lalaki kag 20 ka suluguon. Nagdali-dali gid sila sa pagsugata kay David sa Suba sang Jordan. 18 Ginbuligan nila tanan si David kag ang iya panimalay sa pagtabok sa suba, kag gintuman nila ang bisan ano nga gusto ni David.

Ang Kaayo ni David kay Shimei

Sang manugtabok pa lang si David sa Suba sang Jordan, nagluhod si Shimei sa iya 19 kag nagsiling, “Mahal nga Hari, patawara ako. Kabay pa nga kalimtan mo na ang akon malain nga ginhimo sa imo sang naghalin ka sa Jerusalem. 20 Ginaako ko nga nakasala gid ako, Mahal nga Hari. Amo gani nga una gid ako nga nagkadto diri sang sa iban nga mga tribo sa north* sa pagsugata sa imo.”

21 Dayon nagsiling si Abishai nga anak ni Zeruya, “Indi bala nga dapat patyon si Shimei tungod kay ginpakamalaot niya ang hari nga ginpili sang Ginoo?” 22 Pero nagsiling si David, “Kamo nga mga anak ni Zeruya, ano ang inyo labot? Indi ninyo pagkontraha ang akon desisyon subong. Ako na subong ang hari sang Israel, kag wala sing tawo nga pagapatyon sa Israel subong nga adlaw.” 23 Gani nagsiling si David kay Shimei, “Nagasumpa ako nga indi ka gid pagpatyon.”

24-25 Nagkadto man didto si Mefiboshet nga apo ni Saul sa pagsugata kay David. Halin siya sa Jerusalem. Wala siya makapanghinaw sang iya tiil, wala makapamarbas, kag wala man makailis sang iya bayo halin sang naghalin si David sa Jerusalem hasta nga nakabalik siya nga wala maano. Sang pag-abot niya didto, ginpamangkot siya ni David, “Mefiboshet, ngaa wala ka mag-upod sa akon?” 26 Nagsabat siya, “Mahal nga Hari, nahibaluan mo nga lupog ako. Ginsilingan ko ang akon suluguon nga si Ziba nga ipreparar niya ang akon donkey para makasakay ako kag makaupod sa imo. Pero gintraiduran niya ako. 27 Kag ginbutang-butangan niya ako sa imo nga kuno indi ako mag-upod. Pero nahibaluan mo ang matuod kay pareho ka sa anghel sang Dios, gani himua ang maayo para sa imo. 28 Dapat lang kuntani nga pamatyon mo ang tanan nga kaliwat sang akon lolo, pero ginhatagan mo ako nga imo alagad sang pabor sa pagkaon upod sa imo. Gani wala ako sing kinamatarong sa pagpangayo pa sa imo sang pabor.” 29 Nagsiling si David sa iya, “Husto na ina. Nakadesisyon na ako nga tungaon ninyo ni Ziba ang duta ni Saul.” 30 Nagsiling si Mefiboshet sa hari, “Ihatag na lang sa iya tanan. Para sa akon kontento na ako nga nakapuli ka nga wala maano.”

Ang Kaayo ni David kay Barzilai

31 Nagkadto man kay David si Barzilai nga taga-Gilead halin sa Rogelim. Gusto man niya magbulig sa pagpatabok sa ila ni David sa Suba sang Jordan. 32 Tigulang na si Barzilai; 80 na ang iya edad. Manggaranon gid siya, kag siya ang naghatag sang mga kinahanglanon ni David sang didto pa si David nagatiner sa Mahanaim. 33 Nagsiling si David sa iya, “Magtabok ka upod sa akon kag mag-estar sa Jerusalem. Ako ang bahala sa imo didto.” 34 Pero nagsabat si Barzilai, “Indi na ako maglawig, ngaa nga maupod pa ako sa imo sa Jerusalem? 35 80 na ang akon edad, kag indi na ako makahibalo kon ano ang manami kag ang indi manami. Indi na ako makapanabor sang akon ginakaon kag ginainom. Indi na ako makabati sang mga manugkanta. Mabudlayan ka lang sa akon, Mahal nga Hari. 36 Gamay man lang nga pabor† ang pagdul-ong ko sa imo,‡ ngaa balusan mo gid ako sang pareho sina? 37 Mapuli lang ako, para kon mapatay ako, didto ako mapatay sa akon kaugalingon nga banwa, nga sa diin ginlubong ang akon ginikanan. Pero ari ang akon anak nga si Kimham nga magaalagad sa imo. Dal-a siya, Mahal nga Hari, kag himua sa iya kon ano ang maayo para sa imo.” 38 Nagsabat ang hari, “Paupdon ko siya sa akon kag himuon ko sa iya ang bisan ano nga maayo para sa imo, kag himuon ko man sa imo ang bisan ano nga ipangabay mo sa akon.” 39 Ginhakos ni David si Barzilai kag ginbendisyunan. Dayon nagtabok si David kag ang tanan niya nga tinawo sa Suba sang Jordan. Kag nagpuli si Barzilai sa iya balay.

40 Sang nakatabok na si David, nagkadto siya sa Gilgal kaupod si Kimhan kag ang tanan nga soldado sang Juda kag ang katunga sang mga soldado sang Israel.

41 Karon, nagkadto kay David ang tanan nga soldado sang Israel kag nagreklamo kon ngaa ang ila kadugo nga mga taga-Juda amo gid ang nagpangamot sa pagpatabok sa iya kag sa iya pamilya, kag sa tanan niya nga tinawo. 42 Nagsabat ang mga taga-Juda sa mga soldado sang Israel, “Ginhimo namon ini tungod kay ang hari amon malapit nga paryente. Gani ngaa mangakig gid kamo? Nakabaton bala kami sang pagkaon ukon sang bisan ano nga regalo halin sa iya? Wala gid!” 43 Nagsabat ang katawhan sang Israel, “Napulo kami ka tribo sa Israel, gani napulo ka pilo ang amon kinamatarong sa hari sang sa inyo. Ngaa ginahikayan ninyo kami? Indi bala nga kami gani ang una nga nagsiling nga pabalikon ta ang aton hari?” Pero indi gid magpasupil ang katawhan sang Juda, kag masakit sila kon magsabat sa katawhan sang Israel.

20

Nagrebelde si Sheba kay David

1 Karon, may isa ka tawo didto nga Benjaminhon nga permi lang nagapangita sang gamo. Ang iya ngalan si Sheba, kag anak siya ni Bicri. Ginpatunog niya ang budyong kag nagsinggit, “Mga taga-Israel, wala kita sang labot kay David nga anak ni Jesse! Mapuli kita tanan!” 2 Gani ginbayaan sang mga taga-Israel si David kag nagsunod kay Sheba nga anak ni Bicri. Pero nagpabilin ang mga taga-Juda sa ila hari, kag gin-updan nila siya halin sa Suba sang Jordan pakadto sa Jerusalem.

3 Sang nakabalik na si David sa iya palasyo sa Jerusalem, nagpasugo siya nga dal-on sa isa ka balay ang iya napulo ka asawa nga iya ginbilin sa pag-atipan sang palasyo, kag ginpaguwardyahan niya sila. Ginhatagan niya sila sang ila mga kinahanglanon, pero wala na siya maghulid sa ila. Didto sila nag-estar nga daw sa mga balo hasta nga napatay sila.

4 Dayon nagsiling ang hari kay Amasa, “Tawga ang mga soldado sang Juda kag magkadto kamo sa akon sa ikatlo nga adlaw halin karon.” 5 Gani naglakat si Amasa kag gintawag ang mga soldado sang Juda, pero wala siya makabalik sa tion nga ginsiling sang hari sa iya. 6 Gani nagsiling ang hari kay Abishai, “Mas grabe pa nga halit ang himuon sa aton ni Sheba sang sa ginhimo ni Absalom. Gani karon, dal-a ang akon mga tinawo kag lagsa ninyo siya, kay basi makaagaw siya sang mga napaderan nga mga banwa, kag makapalagyo siya sa aton.”

7 Gani naghalin si Abishai sa Jerusalem sa paglagas kay Sheba nga anak ni Bicri. Gin-upod niya si Joab kag ang iya mga tinawo, ang mga badigard ni David nga mga Keretnon kag mga Peletnon, kag ang tanan nga maisog nga mga soldado. 8 Sang didto na sila sa dako nga bato sa Gibeon, naabtan sila ni Amasa. Nakauniporme si Joab kag may ginataklos nga espada. Samtang nagapalapit siya kay Amasa, gin-gabot niya sing tago ang espada.* 9 Nagsiling siya kay Amasa, “Kamusta ka abyan?” Dayon gin-uyatan niya sang iya tuo nga kamot ang burangos ni Amasa sa paghalok kuno abi sa iya. 10 Pero wala makatalupangod si Amasa sang espada sa wala nga kamot ni Joab. Ginbuno siya ni Joab sa tiyan kag nagwagay ang iya tinai sa duta. Napatay siya dayon, gani wala na siya liwat ginbuno ni Joab. Dayon nagpadayon si Joab kag ang iya utod nga si Abishai sa paglagas kay Sheba. 11 Nagtindog sa tupad ni Amasa ang isa sa mga tinawo ni Joab, kag nagsiling sa mga tinawo ni Amasa, “Kon nagadampig kamo kay Joab kag kay David, magsunod kamo kay Joab!” 12 Nagahamyang sa tunga sang dalan ang bangkay ni Amasa nga nagapaligo sa iya kaugalingon nga dugo. Ang bisan sin-o nga makakita sa iya nagapundo gid sa pagtan-aw. Gani sang matalupangdan ini sang sadto nga tinawo ni Joab, gin-guyod niya ang bangkay ni Amasa halin sa dalan pakadto sa latagon, kag gintabunan ini sang tela. 13 Sang makuha na ang bangkay ni Amasa sa dalan, nagpadayon ang tanan sa pagsunod kay Joab sa paglagas kay Sheba.

14 Sa pihak nga bahin, nagkadto si Sheba sa tanan nga tribo sang Israel sa pagtipon sang tanan niya nga paryente.† Nagsunod sa iya ang iya mga paryente, kag nagtipon sila sa Abel Bet Maaca. 15 Sang mahibaluan ini ni Joab kag sang iya mga tinawo, nagkadto sila sa Abel Bet Maaca kag ginpalibutan ini. Nagtumpok sila sang duta sa kilid sang pader para makataklas sila, kag gin-amat-amat nila wasak ang pader.

16 Karon, may isa ka maalamon nga babayi sa sulod sang banwa nga nagsinggit sa mga tinawo ni Joab, “Pamati kamo sa akon! Silinga ninyo si Joab nga magkadto siya diri sa akon kay gusto ko nga magpakig-estorya sa iya.” 17 Gani nagkadto si Joab sa iya, kag nagpamangkot ang babayi, “Ikaw bala si Joab?” Nagsabat si Joab, “Huo.” Nagsiling ang babayi, “Sir, pamatii ang isiling ko sa imo.” Nagsabat si Joab, “Sige, mamati ako.” 18 Nagsiling ang babayi, “May isa ka hulubaton sang una nga nagasiling, ‘Kon gusto ninyo nga masolbar ang inyo mga problema, magpangayo kamo sang laygay sa banwa sang Abel.’ 19 Isa ako sa mga nagahandom nga may ara sang padayon nga kalinong sa Israel. Pero ikaw ya, ngaa ginatinguhaan mo nga gub-on ang isa sa mga nagapanguna nga banwa‡ sa Israel? Ngaa nga gusto mo gub-on ang banwa nga iya sang Ginoo?” 20 Nagsabat si Joab, “Indi ko gid gusto nga gub-on ang inyo banwa! 21 Indi amo ina ang amon tuyo. Nagsalakay kami tungod kay Sheba nga anak ni Bicri nga halin sa kabukiran sang Efraim. Ini siya nagrebelde kay Haring David. Itugyan ninyo siya sa amon kag mahalin kami sa inyo banwa.” Nagsiling ang babayi, “Ihaboy namon sa imo ang iya ulo halin sa pader.”

22 Dayon ginkadtuan sang babayi ang mga pumuluyo sang banwa kag ginsugiran sila sang iya plano. Ginpugutan nila sang ulo si Sheba kag ginhaboy nila ini kay Joab. Ginpatunog dayon ni Joab ang budyong kag naghalin ang iya mga tinawo sa banwa kag nagpuli. Kag nagbalik si Joab sa hari sa Jerusalem.

Ang mga Opisyal ni David

23 Ang pangulo sang bilog nga soldado sang Israel amo si Joab. Ang pangulo sang mga badigard ni David nga mga Keretnon kag mga Peletnon amo si Benaya nga anak ni Jehoyada. 24 Ang nagadumala sa mga ulipon nga ginapilit sa pag-obra amo si Adoniram.§ Ang nagadumala sang mga kasulatan sang ginharian amo si Jehoshafat nga anak ni Ahilud. 25 Ang sekretaryo sang hari amo si Sheva. Ang mga pangulo nga pari amo si Zadok kag si Abiatar. 26 Kag ang personal nga pari ni David amo si Ira nga taga-Jair.

21

Ginpatay sang mga Gibeonhon ang mga Kaliwat ni Saul

1 Sang nagahari si David, may nag-abot nga gutom sa sulod sang tatlo ka tuig. Nagdangop si David sa Ginoo, kag ginsabat siya sang Ginoo, “Nag-abot ang gutom tungod sang pagpamatay ni Saul kag sang iya pamilya sa mga Gibeonhon.” 2 Ining mga Gibeonhon indi mga Israelinhon kundi sila ang mga nabilin nga buhi sa mga Amornon. Nagpromisa ang mga Israelinhon nga indi nila sila pagpatyon, pero gintinguhaan ni Saul nga laglagon sila tungod sang iya dako nga kabalaka sa Israel kag Juda.

Ginpatawag ni David ang mga Gibeonhon 3 kag ginpamangkot, “Ano ang himuon ko sa inyo para mabayaran ang sala nga nahimo ni Saul sa inyo? Sugiri ako, para pakamaayuhon ninyo ang katawhan sang Ginoo.” 4 Nagsabat ang mga Gibeonhon, “Indi mabayaran sang pilak ukon bulawan ang kaakig namon kay Saul kag sa iya pamilya. Kag wala kami sing kinamatarong sa pagpatay sa kay bisan sin-o sa Israel luwas kon tugutan mo.” Nagpamangkot si David, “Ti, ano ang gusto ninyo nga himuon ko para sa inyo?” 5 Nagsabat sila, “Gintinguhaan kami ni Saul nga patyon para wala sing may mabilin sa amon sa Israel. 6 Gani itugyan sa amon ang pito sa iya mga kaliwat nga lalaki, kay patyon namon sila kag pabay-an ang ila mga bangkay sa lugar nga malapit sa ginasimbahan sa Ginoo sa Gibea, ang banwa ni Saul nga ginpili sang Ginoo nga hari.” Nagsiling ang hari, “Sige, ihatag ko sila sa inyo.”

7 Wala gintugyan ni David sa ila si Mefiboshet nga anak ni Jonatan kag apo ni Saul, tungod sang ila ginsumpaan ni Jonatan sa presensya sang Ginoo. 8 Ang gintugyan ni David amo ang duha ka anak ni Saul nga si Armoni kag si Mefiboshet, nga ang ila iloy amo si Rizpa nga anak ni Aya. Gintugyan man ni David ang lima ka anak nga lalaki ni Merab. Si Merab anak ni Saul kag asawa ni Adriel nga anak ni Barzilai nga taga-Mehola. 9 Gintugyan sila ni David sa mga Gibeonhon, kag ginpatay sila nga pito didto sa bukid malapit sa lugar nga ginasimbahan sa Ginoo. Kag ginpabay-an lang didto ang ila mga bangkay. Natabo ini sang pag-umpisa sang tion sang tig-alani sang barley.

10 Ang anak ni Aya nga si Rizpa nagkuha sang sako kag ginhumlad ini sa bato para iya nga higdaan. Ginbantayan niya ang mga bangkay para indi pagkaunon sang mga pispis kon adlaw kag indi man pagkaunon sang talunon nga mga sapat kon gab-i. Didto siya nagtiner halin sang pag-umpisa sang tig-alani hasta nga nag-ulan.

11 Sang ginsugiran si David sang ginhimo ni Rizpa nga asawa ni Saul, 12 nagkadto siya sa mga pumuluyo sang Jabesh Gilead kag ginpangayo ang mga tul-an ni Saul kag sang iya anak nga si Jonatan. (Sang mapatay si Saul kag si Jonatan sa ila pagpakig-away sa mga Filistinhon sa Gilboa, ginpakabit sang mga Filistinhon ang ila mga bangkay sa plasa sang Bet Shan, kag sekreto nga ginkuha sang mga taga-Jabesh Gilead ang ila mga bangkay.) 13 Gindala ni David ang mga tul-an ni Saul kag ni Jonatan, kag pati man ang mga tul-an sang pito nga ginpamatay sang mga Gibeonhon. 14 Kag ginpalubong niya ini sa iya mga tinawo sa ginlubngan sang amay ni Saul nga si Kish, sa banwa sang Zela sa Benjamin. Natuman tanan ang ginmando ni David. Kag pagkatapos sadto, ginsabat sang Dios ang ila pangamuyo nga mag-untat na ang gutom sa ila nasyon.

Ang Inaway Batok sa mga Filistinhon

(1 Cro. 20:4-8)

15 Isa ka tion, nag-inaway liwat ang mga Filistinhon kag mga Israelinhon. Kag sang nagapakig-away si David kag ang iya mga tinawo, ginkapoy gid siya. 16 Si Ishbi Benob nga Filistinhon, nga isa sa mga kaliwat sang mga Rafa,* nagtinguha sa pagpatay kay David. Ang punta sang iya bangkaw saway nga nagabug-at sing mga apat ka kilo, kag may ginataklos siya nga bag-o nga espada. 17 Pero nag-abot si Abishai nga anak ni Zeruya sa pagluwas kay David, kag ginpatay niya ini nga Filistinhon. Pagkatapos sadto nagsumpa ang mga tinawo ni David sa iya, “Indi na kami magsugot nga mag-upod ka liwat sa amon sa pagpakig-away. Kaangay ka sang suga sa Israel, kag indi kami gusto nga madula ka.”

18 Sang ulihi nag-inaway liwat ang mga Filistinhon kag mga Israelinhon, kag didto ini natabo sa Gob. Sa sini nga inaway ginpatay ni Sibecai nga taga-Husha si Saf, nga isa sa mga kaliwat sang mga Rafa. 19 Kag sa isa pa nila ka inaway sa Gob, ginpatay ni Elhanan nga anak ni Jaare Oregim, nga taga-Betlehem, si Goliat nga taga-Gat. Ang bangkaw ni Goliat mabug-at kag madamol.†

20 Nag-inaway pa gid liwat ang mga Filistinhon kag mga Israelinhon, kag didto ini natabo sa Gat. Sa sini nga inaway, may tawo nga puwerte gid kadako, nga may anom ka tudlo ang tagsa niya ka kamot kag tiil. Isa man siya sa mga kaliwat sang mga Rafa. 21 Sang ginyaguta niya ang mga Israelinhon, ginpatay siya ni Jonatan nga anak sang utod ni David nga si Shimea.

22 Atong apat ka Filistinhon mga kaliwat sang mga Rafa nga taga-Gat. Ginpamatay sila ni David kag sang iya mga tinawo.

22

Ang Kanta ni David sa Iya nga Pagdaog

(Sal. 18)

1 Nagkanta si David sa Ginoo sang ginluwas siya sang Ginoo sa kamot sang iya mga kaaway kag kay Saul. 2-3 Amo ini ang iya kanta:

“Ikaw, Ginoo, ang akon palalipdan nga bato,

ang akon mabakod nga palanaguan kag manughilway.

Bilang palalipdan nga bato, makapanago ako sa imo.

Ikaw ang akon taming kag gamhanan nga manluluwas.

Ikaw ang akon dalangpan kag palanaguan.

Ikaw ang nagaluwas sa akon sa mapintas nga mga tawo.

4 Dalayawon ka, Ginoo,

kay kon magpangayo ako sang bulig sa imo

ginaluwas mo ako sa akon mga kaaway.

5 Ang kamatayon daw pareho sa balod nga nagpalibot sa akon.

Ang kalaglagan daw pareho sa mabaskog nga baha nga naglapaw sa akon.

6 Ang kamatayon daw pareho man sa lubid nga nagburambod sa akon

kag pareho sa siod sa akon alagyan.

7 Sa akon kalisod nagpanawag ako sa imo, Ginoo.

Nagpangayo ako sang bulig sa imo nga akon Dios,

kag ginpamatian mo ang akon pangamuyo sa imo templo.

8 “Dayon naglinog,

kag pati ang mga pundasyon sang langit nag-uyog,

tungod kay nangakig ka, Ginoo.

9 Nagguwa ang aso sa imo ilong,

kag sa imo baba nagguwa ang makahalalit nga kalayo

kag nagadabadaba nga mga baga.

10 Ginbuksan mo ang langit

pareho sang pagbukas sang kurtina

kag nagpanaog ka nga nagatungtong sa madamol nga gal-om.

11 Nagsakay ka sa kerubin,

kag madasig ini nga naglupad samtang ginapalid sang hangin.

12 Ginhimo mo ang kadulom nga tabon sa imo palibot.

Nagpanago ka sa madamol nga gal-om.

13 Nagpangilat sa imo atubangan

kag may nagadabadaba nga mga baga.

14 Ang tingog mo Ginoo, nga Labing Mataas nga Dios, nagdaguob sa langit.

15 Ginpana mo sang kilat ang imo mga kaaway

kag nagpalalagyo sila nga nagasalasala.

16 Sa imo nga pagsabdong kag puwerte nga kaakig nagakahubas ang dagat

kag makita ang duta sa idalom sini,

kag makita man ang pundasyon sang kalibutan.

17 Halin sa langit gindawat mo ako

kag ginkuha sa madalom nga tubig.

18 Ginluwas mo ako sa akon gamhanan nga mga kaaway

nga indi ko masarangan.

19 Ginsalakay nila ako sang nalisdan ako,

pero gin-apinan mo ako, Ginoo.

20 Gindala mo ako sa lugar nga wala sing katalagman;

ginluwas mo ako kay nalipay ka sa akon.

21 Ginapakamaayo mo ako tungod nga matarong ang akon kabuhi

kag wala ako sing may nahimo nga sala.

22 Kay ginasunod ko ang imo mga pamaagi

kag wala ako nagbiya sa imo.

23 Ginatuman ko ang tanan mo nga sugo

kag wala ko ginalapas ang imo mga pagsulundan.

24 Nakahibalo ka nga wala sing kasawayan ang akon kabuhi

kag ginalikawan ko nga makasala.

25 Ginapakamaayo mo ako

tungod nga nakita mo nga matarong ang akon kabuhi

kag wala ako sing may nahimo nga sala.

26 Matutom ka sa mga matutom sa imo,

kag maayo sa mga tawo nga maayo man.

27 Sinsero ka sa mga sinsero sa imo,

kag maayo ka magpadihot sa mga malain.

28 Huo, ginaluwas mo ang mga mapainubuson,

pero ginapaubos mo ang mga matinaas-taason.

29 “Ginoo, ikaw ang akon kasanag.

Sa kadulom ikaw ang akon suga.

30 Sa imo bulig masarangan ko nga salakayon ang panong sang mga soldado

kag masarangan ko nga sakaon ang pader nga nagapalibot sa siyudad.

31 Ang imo pamaagi, O Dios, wala sing sala.

Ang imo pulong masaligan gid.

Pareho ka sa taming sa tanan nga nagapangayo sang proteksyon sa imo.

32 Ikaw lang, Ginoo, amo ang Dios;

ikaw lang ang amon palalipdan nga bato.

33 Ikaw ang nagahatag sa akon sang kusog*

kag ang nagabantay sa akon dalanon.

34 Ginapabaskog mo ang akon tiil pareho sa tiil sang usa,

para maagwanta ko ang pagtaklad sa mataas nga mga lugar.

35 Ginahanas mo ako sa pagpakig-away,

pareho abi sa pagbinat sa mabakod nga pana.

36 Ginaprotektaran mo ako pareho sa taming.

Paagi sa imo bulig nangin bantog ako.

37 Ginahatagan mo ako sang matawhay nga alagyan,

gani wala nagakasandad ang akon mga tiil.

38 Ginlagas ko ang akon mga kaaway kag napierdi ko sila.

Kag wala gid ako magbalik hasta nga nalaglag ko sila.

39 Ginlaglag ko gid sila kag natumba sila sa akon tiilan

kag indi na sila makabangon pa.

40 Ginhatagan mo ako sang kusog sa pagpakig-away

kag ginpadaog sa akon mga kaaway.

41 Ginpatal-as mo ang akon mga kaaway

kag ginlaglag ko sila.

42 Nagpangayo sila sang bulig,

pero wala sing may nagluwas sa ila.

Nagpanawag sila sa imo,

pero wala mo sila ginsabat.

43 Gindugmok ko sila hasta nga daw pareho na lang sila sa yab-ok.

Gintasak-tasak ko sila nga daw sa lunang sa dalan.

44 Ginluwas mo ako sa akon rebelde nga katawhan.

Ginhimo mo ako nga pangulo sang mga nasyon.

Ang mga taga-iban nga lugar nagaalagad sa akon.

45 Nagaluhod sila sa akon sa kahadlok

kag nagatuman dayon sang akon mando.

46 Nadulaan sila sang kaisog,

gani nagaguwa sila sa ila mga palanaguan nga nagakurog sa kahadlok.

47 Buhi ka, Ginoo!

Dalayawon ka nga akon palalipdan nga bato.

Ginapakataas ko ikaw tungod nga ikaw ang Dios nga akon manluluwas.

48 Ginabalusan mo ang akon mga kaaway,

kag ginapasakop mo ang mga nasyon sa akon.

49 Ginaluwas mo ako sa akon mapintas nga mga kaaway,

kag ginapadaog mo ako sa ila.

50 Gani padunggan ko ikaw sa mga nasyon, O Ginoo.

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw.

51 Ginahatagan mo sang dalagko nga mga kadalag-an ang imo pinili nga hari.

Ginahigugma mo si David kag ang iya mga kaliwat hasta san-o.”

23

Ang Katapusan nga Ginhambal ni David

1 Si David nga anak ni Jesse ginpabantog sang Labing Mataas nga Dios. Ginpili siya sang Dios ni Jacob nga mangin hari. Kag manugkumposo siya sang matahom nga mga ambahanon sang Israel. Amo ini ang katapusan niya nga ginhambal:

2 “Naghambal ang Espiritu sang Ginoo paagi sa akon;

ang iya mga pulong ara sa akon baba.

3 Nagsiling sa akon ang Dios,

ang palalipdan nga bato sang Israel,

‘Ang tawo nga nagadumala sing matarong kag may kahadlok sa Dios,

4 pareho siya sang kasanag sang adlaw nga nagabutlak kon aga

nga wala sing gal-om,

nga nagapasilak sa mga hilamon nga naulanan!’

5 Amo gid sina ang akon pamilya* sa panulok sang Dios,

kay naghimo siya sa akon sang kasugtanan nga wala sing katapusan.

Ini nga kasugtanan maayo ang pagkaplastar kag indi na mabayluhan.

Gani sigurado ako nga luwason ako permi sang Dios

kag ihatag niya sa akon ang tanan ko nga ginahandom.

6-7 Pero ang malain nga mga tawo pareho sa tunukon nga mga tanom nga ginahaboy.

Indi sila makuha nga kamuton lang

kundi kinahanglan nga gamitan pa sang gamit nga salsalon ukon kahoy,

kag pagasunugon sila sa lugar nga gintumpukan sa ila.”

Ang Maisog nga mga Tinawo ni David

(1 Cro. 11:10-41)

8 Amo ini ang maisog nga mga tinawo ni David:

Si Josheb Bashebet nga taga-Takemon, nga amo ang nagapanguna sa tatlo ka maisog nga mga tinawo ni David. Sa isa lang ka inaway, nakapatay siya sang 800 ka tawo paagi sa iya bangkaw.

9 Ang sunod sa iya amo si Eleazar nga anak ni Dodai nga kaliwat ni Ahoa, nga isa man sa tatlo ka maisog nga mga tinawo ni David. Isa siya sa mga kaupod ni David nga naghangkat sa mga Filistinhon nga nagtipon sa Pas Damim† sa pagpakig-away. Nagpalagyo ang mga Israelinhon, 10 pero siya ya nagpabilin kag ginpamatay niya ang mga Filistinhon hasta nga ginkapoy ang iya kamot kag naniskog ini nga daw indi na makabuya sa espada. Ginpadaog sila sang Ginoo sa sadto nga adlaw. Ang nagpalalagyo nga mga Israelinhon nagbalik didto kay Eleazar sa pagpanguha lang sang mga armas sang mga nagkalamatay.

11 Ang sunod pa gid amo si Shama nga anak ni Agee nga taga-Harar. Isa ka tion, nagtipon ang mga Filistinhon sa Lehi, kag ginsalakay nila ang mga Israelinhon sa may uma nga puno sang balatong. Nagpalalagyo ang mga Israelinhon, 12 pero si Shama ya nagpabilin sa tunga sang uma kag ginprotektaran niya ini. Ginpamatay niya ang mga Filistinhon kag ginpadaog sila sang Ginoo sadto nga adlaw.

13 Isa ka tion sang tig-alani, nagkadto kay David ang tatlo niya ka tinawo didto sa kuweba sang Adulam. Ini sila nga tatlo miyembro sang 30 ka maisog nga mga tinawo ni David. Nagakampo sadto ang mga Filistinhon sa Kapatagan sang Refaim 14 kag naagaw nila ang Betlehem. Samtang didto si David sa isa ka mabakod nga palanaguan, 15 gin-uhaw siya. Nagsiling siya, “Maayo kuntani kon may magkuha para sa akon sang tubig nga mainom didto sa bubon malapit sa puwertahan sang Betlehem.” 16 Gani nagsulod sing tago atong tatlo ka maisog nga mga tawo sa kampo sang mga Filistinhon kag nagkuha sila sang tubig sa bubon malapit sa puwertahan sang Betlehem kag gindala kay David. Pero indi mag-inom si David; sa baylo, gin-ula niya ini bilang halad sa Ginoo. 17 Nagsiling siya, “Ginoo, indi ko gid ini mainom tungod kay pareho ini kamahal sa dugo sang mga tawo nga nagtaya sang ila kabuhi sa pagkuha sini.” Gani indi gid mag-inom si David.

Amo ato ang mga ginhimo sang tatlo ka maisog nga mga tinawo ni David.

18 Si Abishai nga utod ni Joab, nga anak ni Zeruya amo ang pangulo sang 30‡ka maisog nga mga tinawo ni David. Nakapatay siya sang 300 ka Filistinhon paagi sa iya bangkaw. Gani nangin bantog siya pareho sadtong tatlo ka maisog nga mga tawo. 19 Kag tungod nga siya ang pinakabantog sa iya kaupod nga 30,§ siya ang nangin kumander nila, pero indi siya kaupod sadtong tatlo ka maisog.

20 May isa pa ka maisog nga tawo nga ang iya ngalan si Benaya. Taga-Kabzeel siya, kag ang iya amay amo si Jehoyada. Naghimo siya sang pinasahi nga mga buhat, lakip na ang pagpatay sa duha ka pinakamaayo nga soldado sang Moab. Sa isa man ka tion, ginlagas niya ang isa ka leon. Bisan nagasnow kag madanlog, nagpanaog siya sa buho kag ginpatay niya ang leon. 21 Sa isa pa gid ka tion, ginpatay niya ang isa ka Egyptohanon nga puwerte kadako. Ang armas sang Egyptohanon bangkaw, pero ang iya armas inuglampos lang. Gin-agaw niya ang bangkaw sa Egyptohanon kag amo ini ang ginpatay sa iya. 22 Amo ato ang mga ginhimo ni Benaya nga anak ni Jehoyada. Nangin bantog man siya pareho sa tatlo ka maisog nga mga tawo, 23 pero indi siya parte nila. Kag tungod nga siya ang pinakabantog sa iya kaupod nga 30, ginhimo siya ni David nga pangulo sang iya mga badigard.

24 Amo ini ang iban nga mga miyembro sang 30 ka maisog nga mga tawo:

si Asahel nga utod ni Joab;

si Elhanan nga anak ni Dodo nga taga-Betlehem;

25 si Shama kag si Elika nga mga taga-Harod;

26 si Helez nga taga-Palti;

si Ira nga anak ni Ikesh nga taga-Tekoa;

27 si Abiezer nga taga-Anatot;

si Mebunai* nga taga-Husha;

28 si Zalmon nga taga-Ahoa;

si Maharai nga taga-Netofa;

29 si Heleb† nga anak ni Baanah nga taga-Netofa;

si Itai nga anak ni Ribai nga taga-Gibea, nga sakop sang Benjamin;

30 si Benaya nga taga-Piraton;

si Hidai‡ nga nagaestar malapit sa mga ililigan sang tubig sang Gaash;

31 si Abi Albon nga taga-Araba;

si Azmavet nga taga-Bahurim;

32 si Eliaba nga taga-Shaalbon;

ang mga anak ni Jashen;

si Jonatan 33 nga anak ni Shama§ nga taga-Harar;

si Ahiam nga anak ni Sharar nga taga-Harar;

34 si Elifelet nga anak ni Ahasbai nga taga-Maaca;

si Eliam nga anak ni Ahitofel nga taga-Gilo;

35 si Hezro nga taga-Carmel;

si Paarai nga taga-Arba;

36 si Igal nga anak ni Natan nga taga-Zoba;

ang anak ni Hagadi;*

37 si Zelek nga taga-Ammon;

si Naharai nga taga-Beerot, nga manugdala sang armas ni Joab nga anak ni Zeruya;

38 si Ira kag si Gareb nga mga taga-Jatir;†

39 kag si Uria nga Hithanon.

37 sila tanan.

24

Gin-census ni David ang Iya mga Soldado

(1 Cro. 21:1-27)

1 Sa liwat nangakig ang Ginoo sa mga Israelinhon, kag gin-ganyat niya si David sa paghimo sang butang nga makahalit sa ila. Siling niya kay David, “Isipa ang mga katawhan sang Israel kag Juda.” 2 Gani nagsiling si Haring David kay Joab kag sa mga kumander sang mga soldado, “Lakat kamo sa tanan nga tribo sang Israel, halin sa Dan hasta sa Beersheba,* kag i-census ninyo ang mga tawo, para mahibaluan ko kon pila sila tanan.” 3 Pero nagsabat si Joab sa hari, “Kabay pa nga padamuon sang Ginoo nga imo Dios ang imo katawhan sing 100 ka pilo, kag kabay pa nga makita mo ini. Pero Mahal nga Hari, ngaa nga gusto mo himuon ini nga butang?” 4 Pero nag-insister gid si David, gani naglakat si Joab kag ang mga opisyal sang mga soldado sa pag-census sa katawhan sang Israel. 5 Nagtabok sila sa Suba sang Jordan kag nagsugod sa pag-census† sa Aroer, sa south sang banwa nga ara sa higad sang ililigan sang tubig. Halin didto nagkadto sila sa Gad kag dayon sa Jazer. 6 Nagkadto man sila sa Gilead, sa Tatim Hodshi, sa Dan Jaan, kag naglibot sila pakadto sa Sidon. 7 Dayon nagkadto sila sa napaderan nga siyudad sang Tyre, kag sa tanan nga banwa sang mga Hivhanon kag mga Canaanhon. Kag sa katapusan, nagkadto sila sa Beersheba, sa south‡ sang Juda. 8 Nalibot nila ang bilog nga nasyon sa sulod sang 9 ka bulan kag 20 ka adlaw, kag pagkatapos nagbalik sila sa Jerusalem.

9 Ginsugid ni Joab kay Haring David ang kadamuon sang mga lalaki nga makasarang magpakig-away: 800,000 sa Israel kag 500,000 sa Juda. 10 Ginkonsensya si David matapos niya ginpa-census ang mga tawo. Gani nagsiling siya sa Ginoo, “Nakasala gid ako sa akon ginhimo. Gani nagapakitluoy ako sa imo, Ginoo, nga patawaron mo ako nga imo alagad sa akon sala, kay kabuangan gid ang akon ginhimo.”

11 Sa wala pa makabangon si David sang sunod nga aga, nagsiling ang Ginoo kay Gad nga propeta ni David, 12 “Magkadto ka kay David kag papilia siya kon sa diin sa tatlo ka silot ang gusto niya nga himuon ko sa iya.”

13 Gani nagkadto si Gad kay David kag nagsiling sa iya, “Diin sa sini ang gusto mo: Tatlo§ ka tuig nga gutom sa imo nasyon, tatlo ka bulan nga magpalagyo kamo sa inyo mga kaaway samtang ginalagas nila kamo, ukon tatlo ka adlaw nga kahalitan sa imo nasyon? Hunahunaa ina sing maayo, kag pahibalua ako kon ano ang isabat ko sa nagpadala sa akon.”

14 Nagsabat si David kay Gad, “Nabudlayan gid ako magpili. Maayo pa nga ang Ginoo na lang ang magsilot sa amon sang sa mga tawo, kay maluluy-on ang Ginoo.”

15 Gani nagpadala ang Ginoo sang kahalitan sa Israel halin sadto nga aga hasta sa tion nga iya ginsiling. Kag 70,000 ka tawo ang napatay halin sa Dan hasta sa Beersheba. 16 Sang laglagon na kuntani sang anghel ang Jerusalem, nagbaylo ang hunahuna sang Ginoo sa pagsilot sa mga tawo. Gani nagsiling siya sa anghel nga nagasilot sa mga tawo, “Tama na! Indi na sila pagsiluti.” Sadto nga tion didto ang anghel sang Ginoo sa may linasan ni Arauna nga Jebusnon.

Naghimo si David sang Halaran

17 Sang makita sadto ni David ang anghel nga nagapamatay sang mga tawo, nagsiling siya sa Ginoo, “Ako ang nakasala. Ini nga mga tawo nga pareho sa mga karnero, wala sing may nahimo nga sala. Ako na lang kag ang akon pamilya ang siluti.”

18 Sina nga adlaw nagkadto si Gad kay David kag nagsiling sa iya, “Magtaklad ka sa linasan ni Arauna nga Jebusnon kag maghimo ka didto sang halaran para sa Ginoo.” 19 Gani nagtaklad si David suno sa ginsugo sang Ginoo paagi kay Gad. 20 Sang makita ni Arauna si David kag ang iya mga tinawo nga nagapadulong, nagguwa siya kag nagluhod sa atubangan ni David bilang pagtahod sa iya. 21 Nagsiling si Arauna, “Mahal nga Hari, ngaa nga ari ka?” Nagsabat si David, “Nagkadto ako diri sa pagbakal sang imo linasan kay mahimo ako sang halaran para sa Ginoo, agod mauntat na ang kahalitan sa mga tawo.” 22 Nagsiling si Arauna, “Kuhaa kag ihalad ang bisan ano nga gusto mo, Mahal nga Hari. Ari ang mga baka para imo ihalad bilang halad nga ginasunog, kag ari man ang ila mga gota kag pati ang mga tapi nga panglinas para igatong. 23 Mahal nga Hari, ginahatag ko ini tanan sa imo, kag kabay pa nga batunon sang Ginoo nga imo Dios ang imo halad.”

24 Pero nagsabat si David sa iya, “Indi ko ini pagbatunon nga libre; bayaran ko gid ikaw. Indi ako maghalad sa Ginoo nga akon Dios sang mga halad nga ginasunog nga wala sing bili sa akon.” Gani ginbakal ni David ang linasan kag ang mga baka sa kantidad nga 50 ka bilog nga pilak. 25 Dayon naghimo siya didto sang halaran para sa Ginoo kag naghalad sang mga halad nga ginasunog kag sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon. Ginsabat sang Ginoo ang pangamuyo ni David para sa Israel, kag nag-untat ang kahalitan.

* 1:18 Kanta Parte sa Pana: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 1:20 wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

‡ 1:21 para ihalad sa Dios:ukon, sa mataas nga mga lugar

* 2:16 Helkat Hazurim: buot silingon, lugar nga sa diin may nag-inaway paagi sa espada

† 2:29 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

‡ 2:29 bilog nga aga: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 3:8 Nagahunahuna…amay: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 3:10 halin sa Dan hasta sa Beersheba: buot silingon, sa bilog nga nasyon sang Israel

‡ 3:29 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Hebreo nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

* 4:6-7 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

* 5:9 manubo nga parte sang banwa: sa Hebreo, Millo. Indi klaro ang buot silingon sini.

† 5:20 Baal Perazim: buot silingon sa Hebreo, ang Ginoo nga nagsalakay

‡ 5:25 Geba: Amo ini sa Hebreo. Sa Septuagint kag sa 1 Cro. 14:16, Gibeon.

* 6:2 Kahon sang Dios nga amo ang Kahon sang Kasugtanan

† 6:2 ara ang presensya: sa literal, ginatawag ang ngalan

‡ 6:5 sa bug-os nila nga kusog. Nagakanta sila: Amo ini sa Dead Sea Scrolls, Septuagint kag 1 Cro. 13:8. Sa Masoretic Text, paagi sa mga instrumento nga hinimo halin sa kahoy nga sipres.

§ 6:8 Perez Uza: buot silingon sa Hebreo, gulpi nga kaakig kay Uza

* 6:10 iya banwa: sa Hebreo, Banwa ni David. Amo man sa bersikulo 12 kag 16

† 6:14 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

‡ 6:19 karne: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Hebreo indi klaro.

§ 6:20 ginsuknaan: sa iban nga Bisaya, ginsukmaan

* 6:22 sa imo: Amo ini sa Septuagint, pero sa Hebreo, sa akon

* 7:5 Ikaw bala…pagaestaran ko: ukon, Patindugan mo bala ako sang templo nga pagaestaran ko?

† 7:10 Ginhatagan: ukon, Hatagan

* 8:4 1,000 niya ka karwahe, 7,000 ka manugkarwahe: Amo ini sa Septuagint (kag sa 1 Cro. 18:4). Sa Hebreo, 1,700 ka manugkarwahe.

† 8:5 Arameanhon: ukon, Syrianhon. Amo man sa bersikulo 6.

‡ 8:8 Beta: sa iban nga mga kopya sang Septuagint (kag sa 1 Cro. 18:8), Teba

§ 8:9 Tou: ukon, Toi

* 8:12 Edom: Amo ini sa Septuagint, sa Syriac, kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, Aram.

† 8:13 Edomnon: Amo ini sa Septuagint, sa Syriac, kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, Aram, nga ang buot silingon, mga Arameanhon.

‡ 8:18 mga manuglaygay: ukon, mga pari

* 9:10 pamilya: Amo ini sa Septuagint, pero sa Hebreo, mga kaliwat.

* 10:6 Arameanhon: ukon, Syrianhon

† 10:18 manugkabayo: Amo ini sa Hebreo. Sa iban nga mga kopya sang Griego kag sa 1 Cro. 19:18, soldado nga nagalakat lang.

* 11:8 magpahuway-huway: ukon, maghulid ka sa imo asawa. Sa literal, hugasi ang imo tiil.

† 11:21 Jerubeshet: Amo ini ang isa pa ka ngalan ni Gideon.

* 12:11 hayag: sa iban nga Bisaya, dayag

† 12:25 Jedidia: Ang buot silingon sa Hebreo, palangga sang Ginoo

‡ 12:30 sa ulo sang hari sang mga Ammonhon: ukon, sa ulo ni Milcom. Si Milcom dios sang mga Ammonhon.

§ 12:31 tisa: sa English, brick

* 13:18 matahom kag malaba nga bayo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 13:29 kabayo: Ang sapat nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga mule, kag kaanggid ini sa kabayo.

‡ 13:34 Nagkadto…bukid: Wala ini sa Hebreo, pero ara sa Septuagint.

§ 13:39 ginhidlaw siya kay Absalom: ukon, nadula na ang iya gana sa pagdakop kay Absalom

* 14:11 indi gid maano ang imo anak: sa literal, wala sing bisan isa sa mga buhok sang imo anak nga mahulog sa duta

† 14:16 sa pagkuha…sa amon: ukon, sa pagdula sa amon sa duta sang Ginoo; ukon, sa pagdula sa amon sa katawhan sang Ginoo

* 15:7 apat ka tuig: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, 40 ka tuig.

† 15:27 kag magpanilag kamo didto: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 16:1 prutas: Siguro prutas nga higos ukon pomegranata.

† 16:11 paryente ni Saul: sa Hebreo, Benjaminhon

‡ 16:14 sa Suba sang Jordan: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa isa ka Griego nga teksto.

* 17:1 Tuguti ako nga magpili: ukon, Magapili ako

† 17:3 pareho sang pagbalik sang asawa sa iya bana: Amo ini sa Septuagint.

‡ 17:11 halin sa Dan hasta sa Beersheba: buot silingon, sa bilog nga nasyon sang Israel

§ 17:25 Ishmaelinhon: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint; sa Hebreo, Israelinhon.

* 18:9 kabayo: Ang sapat nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga mule, kag kaanggid ini sa kabayo.

† 18:21 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

* 19:20 sang sa iban nga mga tribo sa north: sa literal, sa bilog nga panimalay ni Jose

† 19:36 Gamay man lang nga pabor: ukon, Indi gid man malayo.

‡ 19:36 sa imo: sa Hebreo, sa imo sa Jordan

* 20:8 gin-gabot niya sing tago ang espada: ukon, nahulog ang espada

† 20:14 tanan niya nga paryente: sa Hebreo, mga Berinhon. Siguro ang buot silingon diri, mga Bicrinhon, nga mga kaliwat ni Bicri.

‡ 20:19 isa sa mga nagapanguna nga banwa: sa literal, iloy nga banwa

§ 20:24 Adoniram: ukon, Adoram

* 21:16 mga Rafa: ukon, mga Refaimnon. Siguro mga mataas nga mga tawo nga nagaestar sa Canaan antes mag-abot ang mga Israelinhon. Tan-awa sa Deu. 2:10-11.

† 21:19 mabug-at kag madamol: sa literal, pareho sa likisan sang manughabol; sa English, like a weaver’s rod

* 22:33 Ikaw…kusog: Amo ini sa Dead Sea Scrolls, Latin Vulgate, Syriac, kag sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, Ikaw ang akon mabakod nga dalangpan.

* 23:5 pamilya: ukon, pagdumala

† 23:9 sa Pas Damim: sa Hebreo, didto. Tan-awa sa 1 Cro. 11:13.

‡ 23:18 30: Amo ini sa Syriac kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, tatlo.

§ 23:19 30: Amo ini sa Syriac. Sa Hebreo, tatlo.

* 23:27 Mebunai: ukon, Sibecai

† 23:29 Heleb: ukon, Heled

‡ 23:30 Hidai: ukon, Hurai

§ 23:33 si Jonatan nga anak ni Shama: ukon, si Jonatan, si Shama

* 23:36 anak ni Hagadi: ukon, Bani nga taga-Gad

† 23:38 taga-Jatir: ukon, kaliwat ni Itra

* 24:2 halin sa Dan hasta sa Beersheba: buot silingon, sa bilog nga nasyon sang Israel

† 24:5 nagsugod sa pag-census: Amo ini sa iban nga Griego nga teksto. Sa Hebreo, nagkampo.

‡ 24:7 south: sa Hebreo, Negev

§ 24:13 Tatlo: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint (tan-awa man sa 1 Cro. 21:12). Sa Hebreo, pito.

1 Hari

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Ang Nahauna nga Libro sang mga Hari

1

Ang Katapusan nga mga Inadlaw ni Haring David

1 Tigulang na gid si Haring David, kag bisan habulan pa siya sang pila ka habol ginatugnawan gihapon siya. 2 Gani nagsiling sa iya ang iya mga alagad, “Mahal nga Hari, tuguti kami nga mangita sang bataon nga dalaga nga mag-atipan sa imo. Magahulid siya sa imo para indi ka matugnawan.” 3 Gani nagpangita sila sang guwapa nga dalaga sa bilog nga Israel, kag nakita nila si Abishag nga taga-Shunem, kag gindala nila siya sa hari. 4 Matahom gid si Abishag, kag nangin manug-atipan siya sang hari. Pero wala gid siya gintandog sang hari.

Gusto ni Adonia nga Mangin Hari

5 Karon, si Adonia nga anak ni David kay Hagit nagpahambog nga mangin hari siya. Gani nagpreparar siya sang mga karwahe kag mga kabayo* kag 50 ka badigard nga mauna sa iya. 6 Halin sang una ginapabay-an lang siya ni David kag wala siya ginasaway sa iya mga ginahimo. Guwapo gid si Adonia kag sunod siya nga manghod ni Absalom. 7 Nagpakighambal siya kay Joab nga anak ni Zeruya kag kay Abiatar nga pari parte sa iya plano nga mangin hari, kag nagsugot ining duha sa pagbulig sa iya. 8 Pero wala magbuylog sa iya si Zadok nga pari, si Benaya nga anak ni Jehoyada, si Natan nga propeta, si Shimei, si Rei, kag ang mga badigard ni David.

9 Isa ka adlaw, nagkadto si Adonia sa Bato sang Zohelet malapit sa En Rogel, kag naghalad siya didto sang mga karnero, mga baka, kag pati mga ginpatambok nga bataon nga mga baka. Gin-imbitar niya ang halos tanan niya nga mga utod nga lalaki nga mga anak ni David, kag ang halos tanan nga opisyal sang Juda. 10 Pero wala niya pag-imbitara si Natan nga propeta, si Benaya, ang mga badigard sang hari, kag si Solomon nga iya utod.

11 Nagkadto si Natan kay Batsheba nga iloy ni Solomon, kag nagpamangkot, “Wala ka bala kahibalo nga ginhimo ni Adonia ang iya kaugalingon nga hari, kag wala kahibalo si Haring David parte sini? 12 Kon gusto mo nga maluwas ang imo kabuhi kag ang kabuhi sang imo anak nga si Solomon, sunda ang akon laygay. 13 Kadtui si Haring David kag silinga siya, ‘Mahal nga Hari, indi bala nga nagpromisa ka sa akon nga ang aton† anak nga si Solomon amo ang magabulos sa imo bilang hari? Ti, ngaa si Adonia ang nangin hari?’ 14 Kag samtang nagapakighambal ka sa hari, masulod ako kag pamatud-an ko ang imo ginahambal.”

15 Gani nagkadto si Batsheba sa kuwarto sang hari. Tigulang na gid ang hari kag si Abishag nga taga-Shunem amo ang nagaatipan sa iya. 16 Nagluhod si Batsheba bilang pagtahod sa hari. Nagpamangkot sa iya ang hari, “Ano ang mahimo ko sa imo?”

17 Nagsabat si Batsheba, “Mahal nga Hari, nagpromisa ka sa akon sa ngalan sang Ginoo nga imo Dios nga ang aton anak nga si Solomon amo ang magabulos sa imo bilang hari. 18 Pero karon si Adonia na ang nangin hari, kag wala ka gid kahibalo sini. 19 Naghalad siya sang madamo nga turo nga mga baka, ginpatambok nga bataon nga mga baka, kag mga karnero, kag gin-imbitar niya ang tanan mo nga anak nga lalaki, magluwas lang kay Solomon nga imo alagad. Gin-imbitar man niya si Abiatar nga pari kag si Joab nga kumander sang imo mga soldado. 20 Kag karon, Mahal nga Hari, nagahulat ang mga Israelinhon sa imo desisyon kon sin-o ang magabulos sa imo bilang hari. 21 Kon indi ka magdesisyon, ako kag ang akon anak nga si Solomon kabigon nga mga traidor kon patay ka na.”

22 Samtang nagapakighambal pa si Batsheba sa hari, nag-abot si Natan nga propeta. 23 May nagsiling sa hari nga nag-abot si Natan, gani ginpatawag siya sang hari. Pagsulod ni Natan nagluhod siya bilang pagtahod sa hari, 24 kag nagsiling, “Mahal nga Hari, nagsiling ka bala nga si Adonia amo ang magabulos sa imo bilang hari? 25 Nagahalad siya subong sang madamo nga turo nga mga baka, ginpatambok nga bataon nga mga baka, kag mga karnero. Kag gin-imbitar niya ang halos tanan mo nga anak nga lalaki, ang kumander sang imo mga soldado, kag si Abiatar nga pari. Nagakinaon kag nagaininom sila subong, kag nagasiling, ‘Mabuhay si Haring Adonia!’ 26 Pero ako nga imo alagad wala niya pag-imbitara, pati man si Zadok nga pari, si Benaya nga anak ni Jehoyada, kag si Solomon nga imo alagad. 27 Ginhimo mo gid bala ini, Mahal nga Hari, nga wala mo kami pagpahibalua kon sin-o ang magabulos sa imo bilang hari?”

Ginhimo ni David si Solomon nga Hari

28 Nagsiling si Haring David, “Silinga si Batsheba nga magkadto diri.” Gani nagkadto si Batsheba sa hari. 29 Dayon nagsumpa si Haring David, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo, nga nagluwas sa akon sa tanan nga katalagman, 30 nga tumanon ko subong ang akon ginsumpa sa imo sa ngalan sang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga si Solomon nga aton anak amo ang magabulos sa akon bilang hari.”

31 Nagluhod dayon si Batsheba bilang pagtahod sa hari, kag nagsiling, “Mahal nga Haring David, kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig!”‡ 32 Nagsiling si Haring David, “Pakadtua diri si Zadok nga pari, si Natan nga propeta, kag si Benaya nga anak ni Jehoyada.” Gani nagkadto sila sa hari, 33 kag nagsiling ang hari sa ila, “Pasakya ninyo ang akon anak nga si Solomon sa akon kabayo,§ kag dal-a ninyo siya pati ang akon mga opisyal sa Gihon. 34 Pag-abot ninyo didto, kamo Zadok kag Natan amo ang magahaplas sang lana sa ulo ni Solomon sa pagpakita nga siya ang pinili nga hari sang Israel. Dayon patunuga ninyo ang budyong kag magsinggit, ‘Mabuhay si Haring Solomon!’ 35 Pagkatapos updan ninyo siya sa pagbalik diri, kag magapungko siya sa akon trono kag magabulos sa akon bilang hari. Siya ang ginpili ko nga magdumala sa bilog nga Israel kag Juda.”

36 Nagsabat si Benaya nga anak ni Jehoyada, “Himuon namon ina! Kabay pa nga ang Ginoo nga imo Dios, Mahal nga Hari, magapamatuod sini. 37 Kag subong nga ang Ginoo nag-upod sa imo, Mahal nga Hari, kabay pa nga mag-upod man siya kay Solomon, kag himuon niya nga mas mainuswagon pa ang iya paghari sang sa imo paghari.”

38 Gani naglakat sila ni Zadok nga pari, Natan nga propeta, Benaya nga anak ni Jehoyada, kag ang mga badigard ni David nga mga Keretnon kag mga Peletnon. Ginpasakay nila si Solomon sa kabayo ni Haring David kag gindala sa Gihon. 39 Pag-abot nila didto, ginkuha ni Zadok sa balaan nga tolda* ang lana nga nasulod sa sungay nga suludlan, kag ginhaplasan niya si Solomon sa ulo. Ginpatunog nila ang budyong kag nagsinggit sila tanan, “Mabuhay si Haring Solomon!” 40 Gindul-ong sang mga tawo si Haring Solomon puli sa Jerusalem nga nagahinugyaw sa kalipay kag nagapatunog sang mga plawta. Daw sa nagauyog ang duta sa ila ginahod.

41 Nabatian ini tanan ni Adonia kag sang iya mga bisita samtang nagahingapos sila sang ila punsyon. Pagkabati ni Joab sang budyong, nagpamangkot siya, “Ano bala ang natabo nga puwerte kagahod sa siyudad?” 42 Samtang nagahambal pa siya, nag-abot si Jonatan nga anak ni Abiatar nga pari. Nagsiling si Adonia, “Sulod, kay maayo ka nga tawo, kag sigurado nga may dala ka nga maayo nga balita.” 43 Nagsabat si Jonatan, “Indi maayo nga balita, kay ginhimo ni Haring David si Solomon nga hari. 44 Ginpakadto niya siya sa Gihon kaupod si Zadok nga pari, si Natan nga propeta, si Benaya nga anak ni Jehoyada, kag ang iya mga badigard nga mga Keretnon kag mga Peletnon. Ginpasakay pa gani nila si Solomon sa kabayo sang hari. 45 Pag-abot nila sa Gihon, ginhaplasan siya sang lana ni Zadok kag ni Natan sa pagpakita nga siya ang pinili nga hari. Bag-o lang sila nakabalik, amo gani nga nagahinugyaw ang mga tawo sa siyudad. Amo inang ginahod nga inyo nabatian. 46 Kag karon si Solomon na ang nagapungko sa trono bilang hari. 47 Dugang pa gid sini, nagkadto kay Haring David ang iya mga opisyal sa pagpadungog sa iya. Siling nila, ‘Kabay pa nga himuon sang imo Dios si Solomon nga mas bantog sang sa imo, kag himuon niya nga mas mainuswagon pa ang iya paghari sang sa imo paghari.’ Nagduko dayon si David sa iya hiligdaan sa pagsimba sa Ginoo, 48 kag nagsiling, ‘Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagtugot sa akon nga makita ko subong nga adlaw ang pagbulos sang akon anak bilang hari.’ ”

49 Pagkabati sini sang mga bisita ni Adonia, nagtilindog sila nga puwerte ang kahadlok, kag nag-iya-iya lakat. 50 Hinadlukan man si Adonia kay Solomon, gani nagkadto siya sa balaan nga tolda kag nag-uyat sa mga sulosungay sa mga corner sang halaran.†

51 Karon may nagsugid kay Solomon, “Nahadlok sa imo si Adonia, kag nagauyat siya subong sa mga sulosungay sang halaran. Nagapangabay siya nga magsumpa ka nga indi mo siya pagpatyon.” 52 Nagsiling si Solomon, “Kon indi siya magtraidor sa akon, indi gid siya maano.‡ Pero kon magtraidor siya mapatay siya.” 53 Dayon ginpakuha ni Haring Solomon si Adonia didto sa halaran, kag pag-abot ni Adonia, nagluhod siya bilang pagtahod kay Haring Solomon. Nagsiling si Solomon sa iya, “Magpuli ka.”

2

Ang mga Bilin ni David kay Solomon

1 Sang madali na lang mapatay si David, may mga bilin siya kay Solomon nga iya anak. Amo ini ang iya mga bilin: 2 “Madali na lang ako mapatay. Gani magpakabakod ka kag magpakaisog, 3 kag tumana ang mga ginapatuman sang Ginoo nga imo Dios. Magsunod ka sa iya mga pamaagi, kag tumana ang iya mga pagsulundan kag mga sugo nga nasulat sa Kasuguan ni Moises, para magmainuswagon ka sa tanan mo nga ginahimo, bisan diin ka magkadto. 4 Kon himuon mo ini, tumanon sang Ginoo ang iya ginpromisa sa akon, nga kon ang akon mga kaliwat nagakabuhi sing husto kag nagasunod sa akon sing matutom sa bilog nila nga kabuhi, may isa gid permi sa ila nga magahari sa Israel.

5 “Ari pa ang akon bilin sa imo: Nahibaluan mo kon ano ang ginhimo sa akon ni Joab nga anak ni Zeruya sa iya nga pagpatay sa duha ka kumander sang mga soldado sang Israel nga si Abner nga anak ni Ner kag si Amasa nga anak ni Jeter. Ginpatay niya sila nga daw sa mga kaaway, pero ginhimo niya ato sang panahon nga wala sing inaway. Siya ang may salabton sa ila kamatayon.* 6 Gani himua ang nagakadapat sa iya suno sa imo hunahuna nga maayo himuon, pero indi pag-itugot nga mapatay siya sa katigulangon nga may kalinong.

7 “Pero magmaayo ka sa mga anak ni Barzilai nga taga-Gilead, kag pakan-a sila permi upod sa imo, kay ginbuligan nila ako sang nagpalagyo ako sa imo utod nga si Absalom.

8 “Tandaan mo gid si Shimei nga anak ni Gera, nga isa ka Benjaminhon nga taga-Bahurim. Puwerte gid ang iya pagpakamalaot sa akon sang nagkadto ako sa Mahanaim. Pero sang pagkitaay namon sa Suba sang Jordan, nagsumpa ako sa iya sa ngalan sang Ginoo nga indi ko siya pagpatyon. 9 Pero karon, ikaw ang magsilot sa iya. Maalam ka, kag nahibaluan mo kon ano ang dapat nga himuon. Bisan tigulang na siya, ipapatay siya.”

10 Sang ulihi napatay si David kag ginlubong sa iya banwa.† 11 Naghari siya sa bilog nga Israel sa sulod sang 40 ka tuig—7 ka tuig sa Hebron kag 33 ka tuig sa Jerusalem. 12 Si Solomon ang nagbulos sa iya amay nga si David bilang hari, kag mabakod gid ang iya ginharian.

Napatay si Adonia

13 Karon, si Adonia nga anak ni Hagit nagkadto kay Batsheba nga iloy ni Solomon. Nagpamangkot si Batsheba sa iya, “Maayo bala ang imo tuyo sa pagkadto diri?” Nagsabat si Adonia, “Huo, maayo. 14 May ipangabay lang ako sa imo.” Nagpamangkot si Batsheba, “Ano bala ina?” 15 Nagsabat si Adonia, “Nahibaluan mo nga ako na kuntani ang hari, kag ginpaabot ini sang bilog nga Israel. Pero lain ang natabo; ang akon utod amo ang nangin hari, kay amo ina ang gusto sang Ginoo. 16 Karon, may pangabay ako sa imo. Kag kon mahimo indi ako pagbalibari.” Nagpamangkot si Batsheba, “Ano bala ina?” 17 Nagsabat si Adonia, “Palihog pangabaya si Haring Solomon nga ipaasawa niya sa akon si Abishag nga taga-Shunem. Nahibaluan ko nga indi gid siya magbalibad sa imo.” 18 Nagsabat si Batsheba, “Sige, silingon ko ang hari.”

19 Gani nagkadto si Batsheba kay Haring Solomon sa paghambal sa iya parte sa ginpangabay ni Adonia. Pagkakita ni Solomon sa iya, nagtindog si Solomon sa iya trono sa pagsugata sa iya, kag dayon nagluhod siya sa iya iloy bilang pagtahod sa iya. Pagkatapos nagpungko siya sa iya trono. Nagpakuha siya sang pulungkuan kag ginpabutang sa iya tuo, kag ginpapungko didto ang iya iloy. 20 Nagsiling si Batsheba, “May ara ako sang gamay nga ipangabay sa imo. Kag palihog indi ako pagbalibari.” Nagsiling ang hari, “Ano ina, Nay? Indi ko ikaw pagbalibaran.” 21 Nagsiling si Batsheba, “Ipaasawa si Abishag nga taga-Shunem sa imo utod nga si Adonia.”

22 Nagsiling si Haring Solomon, “Ngaa ginapangabay mo gid nga ipaasawa si Abishag kay Adonia? Basi kon ipangabay mo man nga ihatag ko sa iya ang akon ginharian, kay magulang siya sa akon kag apin sa iya si Abiatar nga pari kag si Joab nga anak ni Zeruya!” 23 Dayon nagsumpa si Haring Solomon sa ngalan sang Ginoo, “Kabay pa nga silutan gid ako sang Dios kon indi ko mapatay si Adonia tungod sining iya ginpangabay. 24 Ang Ginoo amo ang nagpili kag nagbutang sa akon sa trono sang akon amay nga si David. Gintuman niya ang iya promisa nga ihatag niya ang ginharian sa akon kag sa akon mga kaliwat. Gani nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga mapatay si Adonia subong gid nga adlaw.” 25 Dayon nagmando si Haring Solomon kay Benaya, nga anak ni Jehoyada, nga patyon si Adonia, kag ginpatay niya si Adonia.

26 Dayon nagsiling si Haring Solomon kay Abiatar nga pari, “Magpuli ka sa imo uma sa Anatot. Bagay ka man kuntani nga patyon, pero indi ko ikaw pagpatyon subong kay ikaw ang gintugyanan sang Kahon sang Ginoong Dios sang kaupod ka pa sang akon amay nga si David, kag nagpakigbahin ka sa iya mga pag-antos.” 27 Gani ginpahalin ni Solomon si Abiatar sa iya katungdanan bilang pari sang Ginoo. Kag natuman ang ginsiling sang Ginoo didto sa Shilo parte sa panimalay ni Eli.

Napatay si Joab

28 Si Joab wala nagbulig kay Absalom nga mangin hari, pero nagbulig siya kay Adonia. Gani sang mabalitaan niya ang pagkapatay ni Adonia, nagpalagyo siya pakadto sa tolda sang Ginoo‡ kag nag-uyat sa mga sulosungay sang halaran.§ 29 Sang mabalitaan ni Haring Solomon nga nagpalagyo si Joab pakadto sa tolda sang Ginoo kag nagpalapit sa halaran, ginsugo niya si Benaya nga patyon si Joab. 30 Gani nagkadto si Benaya sa tolda sang Ginoo kag ginsilingan si Joab, “Magguwa ka siling sang hari!” Pero nagsabat si Joab, “Indi ako magguwa; diri ako mapatay!” Nagbalik si Benaya sa hari kag ginsugid ang sabat ni Joab. 31-32 Nagsiling si Solomon kay Benaya, “Himua ang iya ginsiling. Patya siya didto sa tolda kag ilubong, para ako kag ang panimalay sang akon amay indi manabat sa pagpatay niya kay Abner nga anak ni Ner, nga kumander sang mga soldado sang Israel, kag kay Amasa nga anak ni Jeter, nga kumander sang mga soldado sang Juda. Ginpatay niya ining inosente nga mga tawo nga wala nakahibalo ang akon amay. Mas matarong kag maayo pa sila sang sa iya. Karon balusan siya sang Ginoo sa iya ginhimo sa ila. 33 Siya kag ang iya mga kaliwat amo ang manabat hasta san-o sa kamatayon sang sini nga mga tawo. Pero ang akon amay nga si David kag ang iya mga kaliwat kag ang iya ginharian hatagan sang maayo nga kahimtangan* hasta san-o.”

34 Gani ginkadtuan ni Benaya si Joab kag ginpatay. Ginlubong siya malapit sa iya balay† sa kamingawan. 35 Dayon ginhimo sang hari si Benaya nga kumander sang mga soldado sa pagbulos kay Joab. Kag ang ginbulos niya kay Abiatar amo si Zadok nga pari.

Ang Pagkapatay ni Shimei

36 Karon, ginpatawag sang hari si Shimei kag ginsilingan, “Magpatindog ka sang imo kaugalingon nga balay sa Jerusalem kag mag-estar ka dira. Indi ka gid maghalin sa siyudad kag magkadto sa iban nga lugar. 37 Sa tion nga maghalin ka kag magtabok sa Kidron nga ililigan sang tubig, sigurado gid nga mapatay ka, kag ikaw mismo ang basulon kon matabo ini.” 38 Nagsabat si Shimei, “Maayo man ang imo ginsiling, tumanon ko gid ina!” Gani nag-estar si Shimei sa Jerusalem sa malawig nga tion. 39 Pero sang ikatatlo nga tuig, ang duha sa mga suluguon ni Shimei naglayas kag nagkadto sa hari sang Gat nga si Akish, nga anak ni Maaca. Sang mabalitaan ini ni Shimei, 40 gintakdan niya sang pulungkuan ang iya donkey kag nagsakay, kag nagkadto kay Akish sa Gat sa pagpangita sa iya duha ka suluguon. Nakita niya sila kag gindala puli.

41 Sang mabalitaan ni Solomon nga naghalin si Shimei sa Jerusalem kag nagkadto sa Gat, kag nakabalik na, 42 ginpatawag niya si Shimei kag ginsilingan, “Indi bala nga ginpasumpa ko ikaw sa ngalan sang Ginoo kag ginpaandaman nga sa tion nga maghalin ka sa Jerusalem kag magkadto sa iban nga lugar sigurado gid nga mapatay ka? Kag indi bala nga nagsiling ka nga maayo ang akon ginsiling kag tumanon mo ini? 43 Ti, ngaa wala mo gintuman ang imo ginsumpa sa Ginoo? Ngaa wala mo gintuman ang akon sugo sa imo?”

44 Nagsiling pa gid ang hari sa iya, “Sigurado nga nadumduman mo gid ang tanan nga malain nga ginhimo mo sa akon amay nga si David. Karon balusan ka sang Ginoo sa imo malain nga mga ginhimo. 45 Pero ako pakamaayuhon sang Ginoo, kag ang ginharian sang akon amay nga si David padayon niya nga palig-unon hasta san-o.”

46 Dayon ginmanduan sang hari si Benaya nga patyon si Shimei. Gani gindala ni Benaya si Shimei sa guwa kag ginpatay.

Nagbakod pa gid ang ginharian sa idalom sang pagdumala ni Solomon.

3

Nagpangayo si Solomon sang Kaalam

(2 Cro. 1:1-13)

1 Paagi sa pagpangasawa ni Solomon sa anak sang Faraon, ang hari sang Egypt, nangin kadampig siya sang amo nga nasyon. Gindala niya ang iya asawa sa Banwa ni David* hasta nga natapos niya ang pagpatindog sang iya palasyo, sang templo sang Ginoo, kag sang mga pader sa palibot sang Jerusalem. 2 Sadto nga tiyempo wala pa sing templo para sa kadungganan sang Ginoo, gani ang mga tawo nagahalad sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar. 3 Ginpakita ni Solomon ang iya paghigugma sa Ginoo paagi sa pagtuman sang mga pagsulundan nga ginbilin sang iya amay nga si David. Ugaling naghalad siya sang mga halad kag nagsunog sang mga insenso sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar.

4 Isa ka tion, nagkadto si Haring Solomon sa Gibeon sa paghalad, kay ato didto ang pinakabantog nga simbahan sa mataas nga lugar. Naghalad siya sa halaran sing 1,000 ka halad nga ginasunog. 5 Pagkagab-i, nagpakita sa iya ang Ginoo paagi sa damgo. Nagsiling ang Dios sa iya, “Pangayo sang bisan ano nga gusto mo nga ihatag ko sa imo.” 6 Nagsabat si Solomon, “Ginpakitaan mo sang dako nga kaayo ang akon amay nga si David, nga imo alagad, tungod kay matutom siya sa imo, matarong, kag husto ang iya pagkabuhi. Padayon mo nga ginpakita sa iya ang imo dako nga kaayo paagi sa paghatag sa iya sang isa ka anak nga amo ang nagbulos sa iya bilang hari subong. 7 Ginoo nga akon Dios, ako nga imo alagad amo ang ginbulos mo sa akon amay nga si David bilang hari, bisan tuod bataon pa ako kag indi makahibalo magpangulo. 8 Kag karon ari ako upod sa katawhan nga imo ginpili nga indi maisip sa puwerte nga kadamo. 9 Gani hatagi ako sang kaalam sa pagdumala sang imo katawhan kag sa paghibalo kon ano ang maayo kag ang malain. Kay sin-o bala ang makasarang sa pagdumala sining imo katawhan nga puwerte kadamo?”

10 Nalipay ang Ginoo sa ginpangayo ni Solomon. 11 Gani nagsiling ang Dios sa iya, “Tungod nga nagpangayo ka sang kaalam sa pagdumala sa akon katawhan kag wala ka nagpangayo sang malawig nga kabuhi ukon manggad ukon kamatayon sang imo mga kaaway, 12 ihatag ko sa imo ang imo ginpangayo. Hatagan ko ikaw sang kaalam kag pag-intiendi nga wala pa maangkon ni bisan sin-o sang una kag sa palaabuton nga panahon. 13 Hatagan ko man ikaw sang wala mo ginpangayo, nga amo ang manggad kag dungog, para wala sing hari nga makapareho sa imo sa bilog mo nga kabuhi. 14 Kag kon magsunod ka sa akon mga pamaagi kag magtuman sa akon mga pagsulundan kag mga sugo pareho sang ginhimo sang imo amay nga si David, hatagan ko ikaw sang malawig nga kabuhi.”

15 Nagbugtaw si Solomon, kag nareyalisar niya nga nagpakighambal ang Ginoo sa iya paagi sa damgo. Pagbalik ni Solomon sa Jerusalem, nagtindog siya sa atubangan sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo, kag naghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon. Nagpapunsyon siya dayon para sa tanan niya nga mga opisyal.

Ang Maalamon nga Paghukom ni Solomon

16 Karon, may duha ka babayi nga nagabaligya sang ila lawas nga nagkadto kay Haring Solomon. 17 Nagsiling ang isa sa ila, “Mahal nga Hari, ako kag ang babayi nga ini nagaestar sa isa lang ka balay. Kag samtang didto siya sa balay nagbata ako. 18 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, siya naman ang nagbata. Kami lang gid nga duha sa balay kag wala na sing iban. 19 Isa ka gab-i, nahigdaan niya ang iya bata kag napatay ini. 20 Dayon sang mga tungang gab-i nagbangon siya kag ginkuha niya ang akon bata sa akon tupad samtang nagakatulog ako. Ginbutang niya ang akon bata sa iya tupad, kag ang iya bata nga patay na amo ang iya ginbutang sa akon tupad. 21 Pagkaaga, sang magbangon ako sa pagpatiti sang akon bata, nakita ko nga patay na ini. Pero sang ginhimutaran ko ang bata sa masanag, nasapwan ko nga indi gali siya ang akon bata.”

22 Nagsabat ang isa ka babayi, “Indi ina matuod! Akon ang buhi nga bata, kag ang patay imo.” Pero nagsiling ang una nga babayi, “Indi ina matuod! Imo ang patay nga bata, kag ang buhi akon.” Gani nagbaisay sila nga duha sa atubangan sang hari.

23 Nagsiling ang hari, “Ang kada isa sa inyo gusto mag-angkon sa buhi nga bata, kag wala sing isa sa inyo nga gusto mag-angkon sa patay nga bata.” 24 Gani nagmando ang hari nga dal-an siya sang espada. Kag sang gindal-an siya sang espada, 25 nagmando siya, “Pihaka ang buhi nga bata kag ang kada pihak ihatag sa ila nga duha.”

26 Tungod sa kaluoy sang matuod nga iloy sa iya bata, nagsiling siya sa hari, “Maluoy ka, Mahal nga Hari, indi pagpatya ang bata. Ihatag na lang siya sa sina nga babayi.” Pero nagsiling ang isa ka babayi, “Pihaka ang bata para wala sing isa sa amon nga makaangkon sa iya.”

27 Dayon nagsiling ang hari, “Indi pagpihaka ang bata. Ihatag ini sa babayi nga nagpakitluoy nga indi ini pagpatyon, kay siya ang matuod niya nga iloy.”

28 Sang mabatian sang katawhan sang Israel ang desisyon ni Haring Solomon, dako gid ang ila pagtahod sa iya, tungod kay nakita nila nga may kaalam siya nga halin sa Dios sa paghukom sing husto.

4

Ang mga Opisyal ni Solomon

1 Naghari si Solomon sa bilog nga Israel. 2 Kag amo ini ang iya mataas nga mga opisyal:

Ang pangulo nga pari amo si Azaria nga kaliwat ni Zadok.

3 Ang mga sekretaryo sang hari amo si Elihoref kag si Ahia nga mga anak ni Shisha.

Ang nagadumala sang mga kasulatan sang ginharian amo si Jehoshafat nga anak ni Ahilud.

4 Ang kumander sang mga soldado amo si Benaya nga anak ni Jehoyada.

Ang mga pari amo si Zadok kag si Abiatar.

5 Ang pangulo sang mga gobernador sa mga distrito sang Israel amo si Azaria nga anak ni Natan.

Ang personal nga manuglaygay sang hari amo si Zabud nga pari, nga anak man ni Natan.

6 Ang manugdumala sang palasyo amo si Ahishar.

Kag ang nagadumala sa mga ulipon nga ginapilit sa pag-obra amo si Adoniram nga anak ni Abda.

7 May ara man si Solomon sang dose ka gobernador sa mga distrito sang bilog nga Israel. Sila ang nagahatag sang pagkaon sang hari kag sang iya panimalay. Kada isa sa ila nagahatag sang pagkaon sa isa ka bulan kada tuig. 8 Amo ini ang ila mga ngalan:

Si Ben Hur, nga nagadumala sa kabukiran sang Efraim.

9 Si Ben Deker, nga nagadumala sa Makaz, Shaalbim, Bet Shemesh, kag sa Elon Bet Hanan.

10 Si Ben Hesed, nga nagadumala sa Arubot, lakip na diri ang Soco kag ang bilog nga duta sang Hefer.

11 Si Ben Abinadab, nga nagadumala sa Nafot Dor. (Bana siya ni Tafat nga anak ni Solomon.)

12 Si Baana nga anak ni Ahilud, nga nagadumala sa Taanac, Megido, sa bilog nga Bet Shean malapit sa Zaretan sa ubos sang Jezreel, kag sa mga lugar nga halin sa Bet Shean pakadto sa Abel Mehola kag sa tabok sang Jokmeam.

13 Si Ben Geber, nga nagadumala sa Ramot Gilead, lakip na diri ang mga banwa ni Jair nga anak ni Manase, kag sa mga distrito sang Argob sa Bashan, lakip na ang iya sini 60 ka dalagko nga mga banwa nga napalibutan sang mga pader, nga ang mga trangka sang mga puwertahan sini saway.

14 Si Ahinadab nga anak ni Iddo, nga nagadumala sa Mahanaim.

15 Si Ahimaaz, nga nagadumala sa Naftali. (Bana siya ni Basemat nga anak ni Solomon.)

16 Si Baana nga anak ni Hushai, nga nagadumala sa Asher kag sa Alot.

17 Si Jehoshafat nga anak ni Parua, nga nagadumala sa Isacar.

18 Si Shimei nga anak ni Ela, nga nagadumala sa Benjamin.

19 Si Geber nga anak ni Uri, nga nagadumala sa Gilead, nga sakop sadto ni Sihon nga hari sang mga Amornon kag ni Og nga hari sang Bashan. Si Geber lang ang gobernador sa sining bilog nga distrito.*

Ang Kabuganaan kag ang Kaalam ni Solomon

20 Ang kadamuon sang katawhan sang Juda kag Israel daw pareho sa balas sa baybayon. Bugana ang ila pagkaon kag ilimnon, kag malipayon sila. 21 Si Solomon ang nagadumala sa tanan nga ginharian halin sa Suba sang Euphrates pakadto sa duta sang mga Filistinhon hasta sa border sang Egypt. Ini nga mga ginharian nagabayad sang ila buhis kay Solomon kag nagapasakop sa iya samtang buhi siya.

22 Ang kalan-on nga kinahanglanon ni Solomon sa iya palasyo kada adlaw amo ini: 100 ka sako nga maayo nga klase nga harina, 200 ka sako nga ordinaryo nga harina, 23 10 ka baka nga ginpatambok sa toril, 20 ka baka nga ginbuy-an lang sa palahalban, 100 ka karnero ukon kanding, wala labot sang nagkalain-lain nga klase sang mga usa, kag maayo nga klase sang mga pispis kag mga manok.

24 Sakop ni Solomon ang bilog nga duta sa west sang Suba sang Euphrates, halin sa Tifsa hasta sa Gaza. Kag maayo ang iya relasyon sa tanan nga nasyon sa iya palibot. 25 Gani samtang nagakabuhi si Solomon, may kalinong sa Juda kag sa Israel halin sa Dan hasta sa Beersheba. Ang kada tawo nagapungko sa idalom sang iya tanom nga ubas kag kahoy nga higera nga may kalinong.

26 May 40,000† ka kuwadra si Solomon para sa iya mga kabayo nga pangkarwahe, kag may 12,000 siya ka manugkabayo.‡ 27 Ang mga gobernador sa mga distrito amo ang nagahatag sang kunsomo ni Haring Solomon kag sang tanan nga ara sa palasyo. Ang kada isa sa ila may turno sa paghatag kada bulan. Ginasiguro gid nila nga mahatag nila ang mga kinahanglanon ni Solomon. 28 Nagahatag man sila sang barley kag kumpay para sa mga kabayo nga pangkarwahe kag sa iban pa nga mga kabayo. Ginadala nila ini sa lugar nga dapat sini dal-an sa tion sang ila turno.

29 Ginhatagan sang Dios si Solomon sang pinasahi nga kaalam kag pag-intiendi, kag ihibalo nga indi matungkad. 30 Ang iya kaalam labaw pa sa kaalam sang tanan nga maalamon sa east kag sa Egypt. 31 Siya ang pinakamaalam sa tanan. Mas maalam pa siya sang sa kay Etan nga Ezranhon, kag sa mga anak ni Mahol nga sila ni Heman, Calcol, kag Darda. Kag nangin bantog siya sa palibot nga mga nasyon. 32 Naghimo siya sang 3,000 ka hulubaton kag 1,005 ka kanta. 33 Makasugid siya parte sa tanan nga klase sang mga tanom, halin sa dalagko nga mga kahoy hasta sa magagmay nga mga tanom.§ Makasugid man siya parte sa tanan nga klase sang sapat: ang nagalakat, ang nagakamang, ang nagalupad, kag ang nagalangoy. 34 Nabatian sang tanan nga hari sa kalibutan ang kaalam ni Solomon, gani nagpadala sila sang mga tawo sa pagpamati sa iya kaalam.

5

Nagpreparar si Solomon sa Pagpatindog sang Templo

(2 Cro. 2:1-18)

1 Dugay na nga mag-amigohay si Haring Hiram sang Tyre kag si Haring David. Gani sang mabalitaan ni Hiram nga ginbuslan ni Solomon ang iya amay nga si David bilang hari, nagpadala siya sang mga opisyal kay Solomon. 2 Dayon nagpadala si Solomon sang mensahi kay Hiram:

3 “Nahibaluan mo nga wala nakapatindog ang akon amay nga si David sang templo para sa kadungganan sang Ginoo nga iya Dios, tungod kay permi lang siya nagapakig-away sa iya mga kaaway nga mga nasyon sa palibot. Indi siya makapatindog hasta nga mapapierdi sang Ginoo sa iya ang tanan niya nga kaaway. 4 Pero karon ginhatagan ako sang Ginoo nga akon Dios sang kalinong sa palibot; wala na ako sing mga kaaway kag wala na man sing katalagman. 5 Gani nagahunahuna ako nga magpatindog na sang templo para sa kadungganan sang Ginoo nga akon Dios, suno sa ginsiling sang Ginoo sa akon amay nga si David. Amo ini ang iya ginsiling kay David: ‘Ang imo anak nga akon pabuslon sa imo bilang hari amo ang magapatindog sang templo para sa akon.’

6 “Gani magsugo ka sang imo mga tinawo sa pagpang-utod sang mga kahoy nga sedro sa Lebanon para sa akon. Pabuligon ko sa ila ang akon mga tinawo, kag suhulan ko ang imo mga tinawo suno sa gusto mo. Kay nahibaluan mo man nga wala gid diri sa amon sang maayo magpang-utod sang mga kahoy nga pareho sang imo mga tinawo nga taga-Sidon.”

7 Nalipay gid si Hiram sang mabaton niya ang mensahi ni Solomon. Nagsiling siya, “Dalayawon ang Ginoo sa sini nga adlaw, tungod kay ginhatagan niya si David sang maalam nga anak sa pagdumala sang gamhanan nga nasyon!” 8 Dayon nagpadala si Hiram sang mensahi kay Solomon nga nagasiling:

“Nabaton ko ang imo ginpadala nga mensahi, kag ihatag ko sa imo ang kinahanglanon nga mga kahoy nga sedro kag sipres.* 9 Hakuton ini sang akon mga tinawo halin sa Lebanon hasta sa dagat, kag ila ini pangtabiron nga daw sa balsa kag palutawon pakadto sa lugar nga imo gusto. Kag didto bungkagon ini sang akon mga tinawo kag kamo na ang bahala nga magkuha sini. Bilang bayad, hatagan mo ako sang pagkaon para sa akon mga tinawo sa palasyo.”

10 Gani ginpadal-an ni Hiram si Solomon sang tanan nga kahoy nga sedro kag sipres nga iya ginakinahanglan. 11 Kag ginpadal-an man ni Solomon si Hiram sang 60,000 ka sako nga trigo kag 110,000 ka galon nga lana sang olibo kada tuig. 12 Ginhatagan sang Ginoo si Solomon sang kaalam suno sa iya ginpromisa. Maayo ang relasyon ni Solomon kag ni Hiram, kag naghimo sila sang kasugtanan nga indi gid sila mag-inaway.

13 Karon, ginpilit ni Haring Solomon sa pagpaobra ang 30,000 ka tawo halin sa bilog nga Israel. 14 Ginpadala niya ang tag-10,000 sa ila sa Lebanon kada bulan. Gani ang kada grupo isa ka bulan sa Lebanon kag duha ka bulan sa ila lugar. Si Adoniram amo ang pangulo sang sini nga mga trabahador. 15 May 70,000 ka tawo si Solomon nga manughakot sang mga materyales kag 80,000 ka tawo nga manugbasbas sang mga bato sa bukid. 16 May ara man siya nga 3,300 ka porman nga nagadumala sa trabaho kag sa mga trabahador. 17 Kag sa iya mando, nagbasbas sila sang dalagko kag maayo nga klase sang mga bato para sa pundasyon sang templo. 18 Gani ginpreparar sang mga tinawo ni Solomon kag ni Hiram kaupod sang mga pumuluyo sang Gebal† ang mga bato kag mga kahoy para sa pagpatindog sang templo.

6

Nagpatindog si Solomon sang Templo

1 Nagsugod si Solomon sa pagpatindog sang templo sang Ginoo sang ikaduha nga bulan, nga amo ang bulan sang Ziv, sadtong ikaapat nga tuig sang iya paghari sa Israel. Ika-480 nga tuig ato halin sang pagkahilway sang mga Israelinhon sa Egypt. 2 Ang kalabaon sang templo nga ginpatindog ni Haring Solomon para sa Ginoo 90 feet, ang iya kasangkaron 30 feet, kag ang iya kataason 45 feet. 3 Ang kasangkaron sang balkon* sang templo 15 feet, ang iya kalabaon 30 feet; pareho mismo sa kasangkaron sang templo. 4 Ginpahimuan man ni Solomon ang templo sang mga bintana nga nagapagamay halin sa sulod paguwa.†

5 Nagpahimo man siya sang mga kuwarto sa mga kilid kag sa likod sang templo. Ini nga mga kuwarto may tatlo ka panalgan, kag nagatapik sa dingding sang templo. 6 Ang kasangkaron sang nahauna nga panalgan 7 feet kag 6 inches, ang ikaduha nga panalgan 9 feet, kag ang ikatlo nga panalgan 10 feet kag 6 inches. Ang dingding sang templo nagaamat-amat nipis sa kada panalgan para makatungtong ang mga kuwarto sa dingding nga indi na kinahanglan sang mga sintas.

7 Sang ginpatindog ang templo, ang mga bato nga gin-gamit ginsapsapan na nga daan sa ginkuhaan sini, gani wala na sing may mabatian nga pukpok sang mga martilyo, sinsil, ukon sang bisan ano nga gamit nga salsalon.

8 Ang alagyan pasulod sa nahauna nga panalgan ara dampi sa south sang templo. May mga hagdanan pakadto sa ikaduha kag ikatlo nga panalgan. 9 Sang nabutang na ang mga dingding sang templo, ginpabutangan ini ni Solomon sang kisame nga ang mga tapi sedro. 10 Kag ang mga kuwarto sa mga kilid kag likod sang templo nga ang kataason 7 feet kag 6 inches gin-angot sa templo paagi man sa mga kahoy nga sedro.

11 Nagsiling ang Ginoo kay Solomon, 12-13 “Kon tumanon mo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo, tumanon ko man paagi sa imo ang akon ginpromisa kay David nga imo amay. Magapuyo ako upod sa akon katawhan nga mga Israelinhon sa sining templo nga imo ginapatindog kag indi ko sila pagsikwayon.”

14 Natapos gid man ni Solomon ang pagpatindog sang templo.

Ang mga Ginpaobra sa Sulod sang Templo

(2 Cro. 3:8-14)

15 Ang sa sulod nga dingding sang templo nahaklapan sang tapi nga sedro halin sa salog hasta sa kisame, kag ang salog kahoy nga sipres. 16 Nagpahimo siya sang duha ka kuwarto sa sulod sang templo paagi sa pagbutang sang debisyon halin sa salog hasta sa kisame. Ang gin-gamit nga debisyon tapi nga sedro. Ang kuwarto sa likod dampi sang templo gintawag nga Labing Balaan nga Lugar, kag ang kalabaon sini 30 feet. 17 Ang kalabaon naman sang kuwarto sa guwa sang Labing Balaan nga Lugar 60 feet. 18 Ang bilog nga dingding sa sulod sang templo nahaklapan sang tapi nga sedro, gani indi makita ang mga bato sa dingding. May mga ginkorti sa dingding nga mga bulak nga nagabuskad kag mga nagagapa nga mga tanom.

19 Ginpreparar ni Solomon ang Labing Balaan nga Lugar sa sulod sang templo para didto ibutang ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. 20 Ini nga kuwarto kuwadrado; ang iya kalabaon, kasangkaron, kag kataason pareho nga 30 feet. Ang mga dingding kag kisame sini ginpahaklapan ni Solomon sang puro nga bulawan, kag amo man ang halaran nga hinimo halin sa kahoy nga sedro. 21 Ang iban nga parte sang sulod sang templo ginpahaklapan man niya sang puro nga bulawan. Nagpahimo siya sang bulawan nga kadena kag ginpahigot niya ini pabalabag sa alagyan nga pasulod sa Labing Balaan nga Lugar. 22 Gani nahaklapan tanan sang bulawan ang sulod sang templo pati ang halaran nga ara sa sulod sang Labing Balaan nga Lugar.

23 Nagpabutang si Solomon sa sulod sang Labing Balaan nga Lugar sang duha ka kerubin nga hinimo halin sa kahoy nga olibo, nga ang kada isa 15 feet ang kataason. 24-26 Ining duha ka kerubin pareho ka dako kag pareho man ang ila korte. Ang kada isa may duha ka pakpak, kag ang kada pakpak may kalabaon nga 7 feet kag 6 inches. Gani ang kalabaon halin sa punta sang isa ka pakpak hasta sa punta sang isa ka pakpak 15 feet. 27 Ginpatupad sila ni Solomon sa sulod sang Labing Balaan nga Lugar nga nagahumlad ang ila mga pakpak. Ang pihak nila nga pakpak nagatanduganay, kag natuon ini sa tunga sang kuwarto. Kag ang pihak pa gid nila nga pakpak nagatandog sa dingding. 28 Ginpahaklapan man ni Solomon sang bulawan ining duha ka kerubin.

29 Ang tanan nga dingding sa duha ka kuwarto sang templo ginpakortihan ni Solomon sang mga kerubin, mga palma, kag mga bulak nga nagabuskad. 30 Bisan ang salog sa duha ka kuwarto ginpahaklapan man niya sang bulawan.

31 Ang alagyan pasulod sa Labing Balaan nga Lugar may duha ka sira nga hinimo halin sa kahoy nga olibo, kag may mga hamba‡ ini nga lima ang kilid. 32 Ini nga mga sira ginpakortihan ni Solomon sang mga kerubin, mga palma, kag mga bulak nga nagabuskad, kag ginpahaklapan sang bulawan.

33 Ang alagyan nga pasulod sa templo ginpahimuan man ni Solomon sang rektanggulo nga mga hamba nga hinimo halin sa kahoy nga olibo. 34 May duha man ini ka sira nga hinimo halin sa kahoy nga sipres, kag ang kada isa sini may duha ka parte nga puwede mapilo-pilo. 35 Ginpakortihan man ini ni Solomon sang mga kerubin, mga palma, kag mga bulak nga nagabuskad, kag ginpahaklapan sing palareho nga kadamulon sang bulawan.

36 Ginpahimo man niya ang sa sulod nga ugsaran sang templo. Napalibutan ini sang pader nga ang kada tatlo ka sampaw sang mga bato sini nga nabasbasan nasampawan sang kahoy nga sedro.

37 Napatindog ang pundasyon sang templo sang Ginoo sang ikaduha nga bulan, nga amo ang bulan sang Ziv, sadtong ikaapat nga tuig sang paghari ni Solomon. 38 Natapos ang templo sang ikawalo nga bulan, nga amo ang bulan sang Bul, sadtong ikaonse nga tuig sang paghari ni Solomon. Pito ka tuig ang pagpatindog sang templo, kag ginsunod gid ang mga detalye sini suno sa plano.

7

Nagpatindog si Solomon sang Palasyo

1 Nagpatindog man si Solomon sang iya palasyo, kag 13 ka tuig ang pagpatindog sini. 2-3 Ang isa sa mga building sini gintawag nga Kagulangan sang Lebanon. Ang kalabaon sini 150 feet, ang kasangkaron 75 feet, kag ang kataason 45 feet. May apat* ini ka raya sang mga haligi nga sedro—15 kada raya, kag nagasuporta ini sa 45 ka kahoy sang balayan nga sa diin naangot ang kisame nga sedro. 4 Ang duha ka kilid sang building nga nagaatubangay may tig-tatlo ka bintana nga nagasunod. 5 May tig-tatlo man ini ka rektanggulo nga mga puwertahan† nga nagaatubangay.

6 Ang isa pa ka building amo ang lugar nga tilipunan nga may madamo nga haligi. Ang kalabaon sini 75 feet, kag ang kasangkaron 45 feet. May balkon ini sa atubangan nga may atop kag may mga haligi.

7 May ara man siya nga ginpahimo nga building nga sa diin ginbutang niya ang iya trono. Amo man ini ang lugar nga sa diin siya nagahukom. Ginpahaklapan niya ini sang mga tapi nga sedro halin sa salog hasta sa kisame.‡

8 Ang parte sang palasyo nga sa diin nagaestar si Solomon ara lang sa likod sang building nga sa diin siya nagahukom, kag pareho ang pagkahimo sini. Pareho man sini ang hitsura sang balay nga iya ginpahimo para sa iya asawa nga anak sang hari sang Egypt.§

9 Ini tanan nga building, halin sa ila mga pundasyon hasta sa ila mga atop, hinimo halin sa pinakamaayo nga mga bato nga ginpang-utod kag ginbasbasan ang tanan nga kilid suno sa husto nga takos. 10 Ang mga pundasyon hinimo halin sa dalagko kag maayo nga klase sang mga bato. Ang kalabaon sang iban nga mga bato 15 feet, kag ang iban 12 feet. 11 Nasampawan ini sang mga kahoy nga sedro kag malahalon nga mga bato nga ginbasbasan suno sa husto nga takos. 12 Ang malapad nga ugsaran napalibutan sang pader. Ang kada tatlo ka sampaw sang mga bato sini nga nabasbasan nasampawan sang kahoy nga sedro. Pareho man sini ang pagkahimo sang mga pader sang sulod nga ugsaran sang templo sang Ginoo kag sang balkon.

Ang mga Kagamitan sang Templo

(2 Cro. 3:15-17; 4:1-22)

13 Ginpasugat ni Haring Solomon si Huram* sa Tyre, 14 kay maayo gid siya nga panday sang mga saway. Anak siya sang isa ka balo nga babayi nga halin sa tribo ni Naftali, kag ang iya amay taga-Tyre, nga isa man ka panday sang mga saway. Nagkadto siya kay Haring Solomon kag ginhimo niya ang tanan nga ginpahimo sa iya.

15 Naghimo si Huram sang duha ka haligi nga saway, nga ang kada isa may kataason nga 27 feet, kag may takos palibot nga 18 feet. 16 Naghimo man siya sang duha ka saway nga ulo-ulo sang mga haligi, nga ang kada isa may kataason nga 7 feet kag 6 inches. 17 Ang kada ulo-ulo nadekorasyunan sang pito ka kulokadena nga nagatinabid, 18 nga may duha ka raya sang puloprutas nga pomegranata. 19 Ang korte sang mga ulo-ulo sang mga haligi sa balkon daw mga bulak nga lily, kag ang ila kataason 6 feet. 20 Ang kada ulo-ulo sang duha ka haligi napalibutan sang duha ka raya sang puloprutas nga pomegranata nga 200 ka bilog. Ini nga dekorasyon ara sa ibabaw sang tipulon nga parte sang ulo-ulo, sa tupad sang mga kulokadena. 21 Ginpatindog ni Huram ang mga haligi sa balkon sang templo. Ang haligi sa south gin-ngalanan niya nga Jakin, kag ang haligi sa north gin-ngalanan niya nga Boaz. 22 Ang korte sang mga ulo-ulo sang mga haligi daw mga lily. Kag natapos ang paghimo sang mga haligi.

23 Dayon naghimo si Huram sang dako nga suludlan sang tubig nga daw kawa, nga ginatawag Dagat. Ang kadalumon sini 7 feet kag 6 inches, ang kasangkaron 15 feet, kag ang takos palibot 45 feet. 24 Napalibutan ini sang duha ka raya sang dekorasyon sa ubos lang sang baba sini. Ini nga dekorasyon daw sa mga nagagapa nga tanom, kag may ara sang anom sini sa kada 1 foot palibot, kag naporma na ini nga daan upod sa suludlan sang pagkahimo sini. 25 Nagatungtong ang suludlan sa likod sang dose ka turo nga baka nga saway nga nagatalikdanay. Ang tatlo ka baka nagaatubang sa north, ang tatlo sa west, ang tatlo sa south, kag ang tatlo sa east. 26 Ang kadamulon sang suludlan 3 inches, kag ang baba sini daw pareho sa baba sang tasa nga nagakurba paguwa pareho sa nagabuskad nga lily. Kag puwede ini masudlan sang mga 11,000 ka galon nga tubig.

27 Naghimo man si Huram sang napulo ka karo nga saway nga ginagamit sa paghakot sang tubig. Ang kalabaon sang kada isa 6 feet, ang kasangkaron 6 feet man, kag ang kataason 4 feet kag 6 inches. 28 Amo sini ang pagkahimo sang mga karo: ang mga dingding sini may mga kuwadro-kuwadro 29 kag nadekorasyunan sang dagway sang mga leon, mga turo nga baka, kag mga kerubin. Ang ibabaw kag ang idalom sang mga kuwadro-kuwadro palareho nga nadekorasyunan sang daw mga bulak. 30-31 Ang kada karo may apat ka saway nga rueda kag may saway nga mga ehe. Sa kada corner sang mga karo may ara sang panukod para sa tipulon nga tulungtungan sang saway nga labador. Ang mga panukod nadekorasyunan sang daw mga bulak nga nagatalabid. Ang tipulon nga tulungtungan nagalabaw sing 1 foot kag 6 inches sa ibabaw sang karo, kag ang kasangkaron sang baba sini 2 feet kag 3 inches. Ang palibot sang baba may mga ginkorti nga mga dekorasyon. Ang dingding sang mga karo mga kuwadrado kag indi tipulon. 32 Sa idalom sang kuwadrado nga mga dingding may apat ka rueda nga naangot sa mga ehe nga naporma na nga daan upod sa karo sang pagkahimo sini. Ang kataason sang kada rueda 2 ¼ feet, 33 kag pareho ini sa rueda sang karwahe. Ang mga ehe, mga tubo, mga radyos, kag mga yantas† sang rueda puro saway. 34 Ang kada karo may apat ka uluyatan—isa sa kada kilid, kag naporma na ini nga daan upod sa karo sang pagkahimo sini. 35 Ang bibi sang ibabaw sang kada karo 6 inches ang kasangkaron palibot. Ang mga panukod sini kag ang dingding sang karo naporma na nga daan upod sa karo sang pagkahimo sini. 36 Gin-inggreban ang mga dingding kag mga panukod sang mga dagway sang mga kerubin, mga leon kag mga kahoy nga palma bisan diin nga may lugar para sini. Kag gin-inggreban man ini sang daw mga bulak nga nagatalabid palibot. 37 Amo ato ang pagkahimo ni Huram sang napulo ka karo. Pareho tanan ang ila kadakuon kag korte, kay isa lang ka hurmahan ang ginpormahan sa ila.

38 Naghimo man si Huram sang napulo ka saway nga mga labador, isa para sa kada karo. Ang kasangkaron sang kada labador 6 feet, kag puwede masudlan sing mga 220 ka galon nga tubig. 39 Ginbutang niya ang lima ka karo sa south sang templo, kag ang lima sa north. Ginbutang niya ang suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat sa south, sa may southeast nga corner sang templo. 40 Naghimo man siya sang mga kolon, mga pala, kag mga yahong nga ginagamit sa pagpangwisik.

Natapos gid man ni Huram ang tanan nga ginpahimo sa iya ni Haring Solomon para sa templo sang Ginoo. Amo ini ang iya mga ginhimo:

41 ang duha ka haligi;

ang duha ka daw yahong nga ulo-ulo sa ibabaw sang mga haligi;

ang duha ka nagatinabid nga mga kulokadena nga dekorasyon sa mga ulo-ulo sang mga haligi;

42 ang 400 ka puloprutas nga pomegranata (Nagakabit ang duha ka raya sini sa kada nagatinabid nga mga kulokadena nga nagapalibot sa ulo-ulo sang mga haligi);

43 ang napulo ka karo kag ang napulo ka labador sini;

44 ang suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat kag ang tulungtungan sini nga dose ka turo nga baka;

45 ang mga kolon, mga pala, kag mga yahong nga ginagamit sa pagpangwisik.

Ini tanan nga butang nga para sa templo sang Ginoo, nga ginhimo ni Huram para kay Haring Solomon, puro saway nga ginpahining. 46 Ginpahimo ini ni Haring Solomon paagi sa hurmahan nga didto sa Kapatagan sang Jordan, sa tunga sang Sucot kag Zaretan. 47 Madamo ini nga mga butang, gani wala na lang ini ni Solomon ginpakilo; wala nahibaluan kon pila ka kilo ini nga mga saway.

48 Nagpahimo man si Solomon sang sini nga mga kagamitan para sa templo sang Ginoo:

ang bulawan nga halaran;

ang bulawan nga lamisa nga ginabutangan sang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios;

49 ang mga bulutangan sang suga nga puro bulawan nga nagatindog sa atubangan sang Labing Balaan nga Lugar (lima sa tuo dampi kag lima sa wala);

ang bulawan nga mga bulak, mga suga, kag mga kimpit;

50 ang puro bulawan nga mga baso, mga pang-utod sa pabilo, mga yahong, mga luwag, kag mga suludlan sang insenso;

ang bulawan nga mga bisagra para sa mga puwertahan sang Labing Balaan nga Lugar kag sang templo mismo.

51 Sang matapos ang tanan nga ginpahimo ni Haring Solomon para sa templo sang Ginoo, gindala niya sa mga bodega sang templo ang mga butang nga gindedikar sang iya amay nga si David—ang mga pilak, mga bulawan, kag mga kagamitan.

8

Gindala sa Templo ang Kahon sang Kasugtanan

(2 Cro. 5:2–6:2)

1 Ginpatawag ni Haring Solomon sa Jerusalem ang mga manugdumala sang Israel kag ang tanan nga pangulo sang mga tribo kag mga pamilya sa Israel, sa pagkuha sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo halin sa Zion, ang Banwa ni David.* 2 Nagkadto sila tanan kay Haring Solomon sang tion sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, sang bulan sang Etanim, nga amo ang ikapito nga bulan. 3-4 Sang makatipon na ang tanan nga manugdumala sang Israel, ginkuha sang mga pari kag sang mga Levita† ang Kahon sang Ginoo, pati ang Tolda nga Ginapakigkitaan kag ang mga balaan nga kagamitan sini, kag gindala nila ini tanan pataklad sa templo. 5 Naghalad si Haring Solomon kag ang bilog nga komunidad sang Israel sa atubangan sang Kahon sang Kasugtanan. Puwerte gid kadamo sang karnero kag baka nga ila ginhalad; indi ini maisip.

6 Dayon gindala sang mga pari ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo sa lugar sini didto sa pinakasulod sang templo, sa Labing Balaan nga Lugar, sa may idalom sang mga pakpak sang mga kerubin. 7 Nagahumlad ang mga pakpak sang mga kerubin, gani natabunan ang Kahon kag ang iya sini nga mga tukon nga pangtuwang. 8 Ini nga mga tukon puwerte kalaba, nga ang iya mga punta makita sa Balaan nga Lugar, sa atubangan sang pinakasulod sang templo, pero indi ini makita sa guwa sang Balaan nga Lugar. Kag ari pa ini hasta subong. 9 Wala sing iban nga sulod ang Kahon luwas sa duha ka malapad nga mga bato nga ginbutang ni Moises sang didto siya sa Horeb, sa diin ang Ginoo naghimo sang kasugtanan sa mga Israelinhon sang nagguwa sila sa Egypt.

10 Sang nagguwa ang mga pari sa Balaan nga Lugar, may panganod nga naglikop sa templo sang Ginoo. 11 Indi na makahimo ang mga pari sang ila buluhaton sa templo tungod sang panganod, kay ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa iya templo. 12 Dayon nagpangamuyo si Solomon, “Ginoo nagsiling ka nga mapuyo ka sa gal-om. 13 Karon nakapahimo na ako sang matahom gid nga templo para sa imo, nga sa diin makapuyo ka hasta san-o.”

Ang Mensahi ni Solomon sa Katawhan sang Israel

(2 Cro. 6:3-11)

14 Dayon nag-atubang si Haring Solomon sa bilog nga komunidad sang Israel nga nagatindog didto, kag ginbendisyunan niya sila. 15 Nagsiling siya, “Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel. Gintuman niya ang iya ginpromisa sa akon amay nga si David. Nagsiling siya sadto, 16 ‘Halin sang tion nga ginpaguwa ko ang akon katawhan nga mga Israelinhon sa Egypt, wala ako nagpili sang siyudad sa bisan ano nga tribo sang Israel para patindugan sang templo para sa akon kadungganan. Ang akon ginhimo, ginpili ko si David nga magdumala sa akon katawhan nga mga Israelinhon.’

17 “Gusto gid sang akon amay nga si David nga magpatindog sang templo para sa kadungganan sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 18 Pero nagsiling ang Ginoo sa iya, ‘Maayo man ina nga nagahandom ka gid sa pagpatindog sang templo para sa akon kadungganan. 19 Pero indi ikaw ang magapatindog sini kundi ang imo mismo anak. Siya ang magapatindog sang templo para sa akon kadungganan.’

20 “Gintuman sang Ginoo ang iya ginpromisa. Ako ang nagbulos sa akon amay nga si David bilang hari sang Israel, suno sa ginpromisa sang Ginoo. Kag ginpatindog ko ang templo para sa kadungganan sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 21 Nagpahimo gid ako sang lugar didto sa templo para sa Kahon nga sa diin nabutang ang kasugtanan sang Ginoo nga iya ginhimo sa aton mga katigulangan sang ginpaguwa niya sila sa Egypt.”

Ang Pangamuyo ni Solomon para sa Katawhan sang Israel

(2 Cro. 6:12-42)

22 Sa presensya sang bilog nga komunidad sang Israel, nagtindog si Solomon sa atubangan sang halaran sang Ginoo kag ginbayaw niya ang iya mga kamot 23 kag nagpangamuyo, “O Ginoo, Dios sang Israel, wala sing Dios nga pareho sa imo sa langit ukon sa duta. Ginatuman mo ang imo kasugtanan, kag ginapakita mo ang imo gugma sa imo mga alagad nga nagasunod sa imo sa bug-os nila nga tagipusuon. 24 Gintuman mo ang imo ginpromisa sa imo alagad nga si David nga akon amay. Ikaw mismo ang nagpromisa sina, kag ikaw man mismo ang nagtuman sina subong nga adlaw. 25 Kag karon, Ginoo, Dios sang Israel, tumana pa gid ang imo ginpromisa sa imo alagad nga si David nga akon amay sang nagsiling ka sa iya, ‘Indi ka madulaan sang kaliwat nga magabulos sa imo bilang hari sa Israel kon maayo lang ang pagsunod sang imo mga kaliwat sa akon, pareho sang imo ginhimo.’ 26 Gani karon, O Dios sang Israel, tumana ang imo ginpromisa sa imo alagad nga si David nga akon amay.

27 “Pero makaestar gid bala ikaw, O Dios, diri sa kalibutan? Indi gani ikaw makaigo sa langit, bisan sa pinakamataas nga parte sang langit, ano pa ayhan sa templo nga ginpatindog ko? 28 Pero pamatii ako nga imo alagad sa akon pagpangamuyo kag pagpakitluoy. O Ginoo nga akon Dios, pamatii ang akon pagpanawag kag pagpangamuyo sa imo presensya subong. 29 Kabay pa nga bantayan mo ining templo adlaw-gab-i, ining lugar nga nagsiling ka nga diri ikaw padunggan. Kabay pa nga pamatian mo ako nga imo alagad sa akon pagpangamuyo nga nagaatubang sa sini nga lugar. 30 Pamatii ang akon mga pangabay kag ang mga pangabay sang imo katawhan nga mga Israelinhon samtang nagapangamuyo kami nga nagaatubang sa sini nga lugar. Pamatii kami dira sa imo puluy-an sa langit. Kag kon mabatian mo kami, patawara kami.

31 “Kon ang isa ka tawo gin-akusar nga nakasala sa iya isigkatawo, kag ginpakadto siya sa imo halaran sa sini nga templo sa pagsumpa nga inosente siya, 32 pamatii ini nga kaso dira sa langit kag hukmi ang imo mga alagad. Siluti ang nakasala suno sa iya binuhatan, kag hilwaya ang wala sing sala para magaguwa nga inosente siya.

33 “Kon ang imo katawhan nga mga Israelinhon mapierdi sang ila mga kaaway tungod kay nakasala sila sa imo, kag kon magbalik sila sa imo kag magdayaw sa imo kag magpangamuyo sa sini nga templo, 34 pamatii sila dira sa langit. Patawara sila sa ila sala kag dal-a sila pabalik sa duta nga ginhatag mo sa ila mga katigulangan.

35 “Kon indi mo pagpaulanon tungod kay nakasala sa imo ang imo katawhan, kag kon magpangamuyo sila nga nagaatubang sa sini nga lugar kag magdayaw sa imo, kag maghinulsol sa ila mga sala tungod kay ginsilutan mo sila, 36 pamatii sila dira sa langit. Patawara sila nga imo mga alagad, ang imo katawhan nga mga Israelinhon. Tudlui sila sang matarong nga pagkabuhi, kag padal-i sang ulan ang duta nga imo ginhatag sa ila nga ila panag-iyahan.

37 “Kon may mag-abot nga gutom sa duta sang imo katawhan, ukon kahalitan, ukon mainit nga hangin, ukon peste sa mga tanom pati na mga apan kag mga ulod, ukon kibunon sila sang mga kaaway sa bisan diin sa ila mga banwa, ukon mag-abot sa ila ang bisan ano nga balatian, 38 kag kon may ara sa ila nga magpangamuyo ukon magpangabay sa imo, pamatii sila. Kon ginakilala nila nga tungod sa ila mga sala nag-abot ining mga pag-antos sa ila, kag magpangamuyo sila nga nagabayaw sang ila mga kamot, nga nagaatubang sa sini nga templo, 39 pamatii sila dira sa imo puluy-an sa langit. Patawara sila, kag himua sa kada isa sa ila ang nagakabagay sa ila mga binuhatan, kay nahibaluan mo ang ila tagipusuon. Matuod nga ikaw gid lang ang nakahibalo sang tagipusuon sang tanan nga tawo. 40 Himua ina para magtahod sila sa imo samtang nagakabuhi sila sa duta nga ginhatag mo sa amon mga katigulangan.

41-42 “Kon ang mga indi Israelinhon nga nagaestar sa malayo nga lugar makabati sang imo pagkabantog kag pagkagamhanan, kag magkadto sila diri sa pagsimba sa imo kag magpangamuyo sila nga nagaatubang sa sini nga templo, 43 pamatii sila dira sa imo puluy-an sa langit. Kag himua ang bisan ano nga ila ginapangabay, para ang tanan nga tawo sa kalibutan makakilala sa imo kag magtahod sa imo pareho sang imo katawhan nga mga Israelinhon, kag para mahibaluan nila nga ginapadunggan ka sa templo nga akon ginpatindog.

44 “Kon ang imo katawhan magalakat sa pagpakig-away suno sa imo mando, kag kon magpangamuyo sila sa imo nga nagaatubang sa sini nga siyudad nga imo ginpili kag sa templo nga akon ginpatindog para sa imo kadungganan, 45 pamatii ang ila mga pangamuyo kag mga pangabay dira sa langit, kag hatagi sila sang kadalag-an.‡ 46 Kon makasala sila sa imo—kay wala man sing bisan sin-o nga wala nagakasala—kag sa imo kaakig ginpapierdi mo sila sa ila mga kaaway kag ginbihag nila sila sa malayo ukon sa malapit nga lugar, 47 kag kon sa ulihi magbag-o ang ila mga tagipusuon didto, kag maghinulsol sila kag magpakitluoy sa imo nga nagasiling, ‘Nakasala kami, kag malain ang amon mga ginhimo,’ 48 pamatii ang ila pangamuyo. Kon magbalik sila sa imo sa bug-os nila nga tagipusuon kag hunahuna didto sa lugar sang ila mga kaaway nga nagbihag sa ila, kag magpangamuyo sila sa imo nga nagaatubang sa sini nga duta nga ginhatag mo sa ila mga katigulangan, sa sini nga siyudad nga imo ginpili, kag sa templo nga akon ginpatindog para sa imo kadungganan, 49 pamatii ang ila mga pangamuyo kag mga pangabay dira sa imo puluy-an sa langit, kag hatagi sila sang kadalag-an. 50 Patawara sila sa ila mga sala kag mga paglapas kontra sa imo, kag tuguti nga maluoy sa ila ang mga nagbihag sa ila. 51 Kay katawhan mo sila nga imo ginapanag-iyahan. Ginpaguwa mo sila sa Egypt, ang lugar nga pareho sa nagadabadaba nga hurnohan nga tunawan sang salsalon.

52 “Kabay pa nga talupangdon mo ang akon mga pangabay kag ang mga pangabay sang imo katawhan nga mga Israelinhon, kag kabay pa nga pamatian mo sila kon magpangayo sila sang bulig sa imo. 53 Kay ginpili mo sila, Ginoong Dios, sa tanan nga nasyon sa kalibutan bilang katawhan nga imo ginapanag-iyahan, suno sa ginsiling mo paagi kay Moises nga imo alagad, sang ginpaguwa mo ang amon mga katigulangan sa Egypt.”

54 Sang matapos ni Solomon ang iya mga pangamuyo kag mga pangabay sa Ginoo, nagtindog siya sa atubangan sang halaran sang Ginoo, sa diin nagluhod siya nga nagabayaw sang iya mga kamot sa langit. 55 Sa mabaskog nga tingog, ginbendisyunan niya ang bilog nga komunidad sang Israel. Siling niya, 56 “Dalayawon ang Ginoo nga naghatag sang kapahuwayan sa iya katawhan nga mga Israelinhon suno sa iya ginpromisa. Gintuman gid niya ang tanan nga ginpromisa niya kay Moises nga iya alagad. 57 Kabay pa nga updan kita sang Ginoo nga aton Dios pareho sang iya pag-upod sa aton mga katigulangan. Kabay pa nga indi niya kita pag-isikway ukon pagpabay-an. 58 Kabay pa nga himuon niya kita nga matinumanon sa iya para magkabuhi kita suno sa iya mga pamaagi, kag magtuman sang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga iya ginhatag sa aton mga katigulangan. 59 Kag kabay pa nga dumdumon permi sang Ginoo nga aton Dios, adlaw-gab-i, ining akon mga pangamuyo. Kabay pa nga buligan niya ako kag ang iya katawhan nga mga Israelinhon, suno sa ila kinahanglanon kada adlaw, 60 para mahibaluan sang tanan nga katawhan sa bilog nga kalibutan nga ang Ginoo amo ang Dios kag wala na sing iban pa. 61 Kag kabay pa nga kamo nga mga Israelinhon magmatutom gid sa Ginoo nga aton Dios. Tumana ninyo ang iya mga pagsulundan kag mga sugo pareho sang inyo ginahimo subong.”

Ang Pagdedikar sang Templo

(2 Cro. 7:4-10)

62 Dayon naghalad sa Ginoo si Haring Solomon kag ang tanan nga Israelinhon nga kaupod niya. 63 Naghalad sila sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon. Ang kadamuon sini 22,000 ka baka kag 120,000 ka karnero kag kanding. Sa sini nga paagi, gindedikar sang hari kag sang mga Israelinhon ang templo sang Ginoo. 64 Sa amo man nga adlaw, gindedikar sang hari ang ugsaran nga ara sa atubangan sang templo sang Ginoo. Naghalad sila didto sang mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, kag mga tambok nga bilang halad para sa maayo nga relasyon. Kay ang saway nga halaran nga ara man sa atubangan sang templo tama kagamay para sa sini nga mga halad.

65 Nagsaulog si Solomon kag ang tanan nga Israelinhon sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. Madamo gid nga mga katawhan ang nagtilipon halin sa Lebo Hamat sa north hasta sa ililigan sang tubig sang Egypt sa south. Ang ila selebrasyon sa presensya sang Ginoo nga ila§ Dios 14 ka adlaw tanan—pito ka adlaw para sa pagdedikar sang templo kag pito ka adlaw para sa Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. 66 Pagkatapos sang Piesta* ginpapuli ni Solomon ang mga tawo. Antes sila maglakat ginbendisyunan sang mga tawo si Haring Solomon, kag nagpuli sila nga malipayon gid tungod sa tanan nga kaayo nga ginhimo sang Ginoo sa iya alagad nga si David kag sa iya katawhan nga mga Israelinhon.

9

Nagpakita ang Dios kay Solomon

(2 Cro. 7:11-22)

1 Natapos ni Solomon ang pagpatindog sang templo sang Ginoo kag sang iya palasyo, kag sang iban pa nga iya ginplano nga himuon. 2 Dayon nagpakita liwat ang Ginoo sa iya pareho sang iya ginhimo sadto sa Gibeon. 3 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Nabatian ko ang imo pangamuyo kag pangabay sa akon. Ining templo nga ginpatindog mo ginpili ko bilang lugar nga sa diin padunggan ako hasta san-o. Bantayan ko ini kag atipanon permi. 4 Kag ikaw, kon magkabuhi ka nga masaligan kag matarong sa akon atubangan pareho sang imo amay nga si David, kag kon himuon mo ang tanan nga ginapahimo ko sa imo kag tumanon ang akon mga pagsulundan kag mga sugo, 5 paharion ko sa Israel ang imo mga kaliwat hasta san-o. Ginpromisa ko ini sa imo amay nga si David sang ginsilingan ko siya, ‘Indi ka madulaan sang kaliwat nga magahari sa Israel.’ 6 Pero kon magtalikod kamo ukon ang inyo mga kaliwat sa akon kag indi magtuman sang akon mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag ko sa inyo, kag kon mag-alagad kamo kag magsimba sa iban nga mga dios, 7 pahalinon ko kamo sa duta nga ginhatag ko sa inyo, kag sikwayon ko ining templo nga ginpili ko nga lugar nga sa diin padunggan ako. Dayon yagutaon kag kadlawan sang tanan nga tawo ang Israel. 8 Kag bisan matahom kag bantog ining templo, gub-on ko ini. Makibot kag matingala gid ang tanan nga magaagi diri, kag magayaguta sila nga nagasiling, ‘Ngaa ginhimo ini sang Ginoo sa sini nga duta kag sa sini nga templo?’ 9 Magasabat ang iban, ‘Tungod kay ginsikway nila ang Ginoo nga ila Dios nga nagpaguwa sang ila mga katigulangan sa Egypt, kag nag-alagad sila kag nagsimba sa iban nga mga dios. Amo ina nga ginpadal-an sila sang Ginoo sang sina nga mga kahalitan.’ ”

Ang Iban pa nga Nahuman ni Solomon

(2 Cro. 8:1-18)

10 Pagkatapos sang 20 ka tuig nga pagpatindog ni Solomon sang duha ka building—ang templo sang Ginoo kag ang palasyo, 11 ginhatag niya ang 20 ka banwa sa Galilea kay Haring Hiram sang Tyre. Ginhimo niya ini tungod kay ginsuplayan siya ni Hiram sang tanan nga kahoy nga sedro kag sipres, kag sang bulawan nga iya ginkinahanglan. 12 Pero sang nagkadto si Hiram sa Galilea halin sa Tyre sa pagtan-aw sang mga banwa nga ginhatag sa iya ni Solomon, wala siya malipay sini. 13 Gani nagsiling siya kay Solomon, “Utod ko, ano nga klase sang mga banwa ining ginhatag mo sa akon?” Gintawag ni Hiram ato nga mga duta nga Cabul,* kag amo man gihapon ang tawag sini hasta subong. 14 Nagpadala sadto si Hiram kay Solomon sing mga lima ka tonelada nga bulawan.

15 Amo ini ang estorya parte sa pagtipon ni Haring Solomon sang mga tawo nga iya ginpilit nga mag-obra sa pagpatindog sang templo sang Ginoo kag sang iya palasyo, sa pagtampok sang manubo nga parte sang banwa,† sa pagpabakod sang pader sang Jerusalem, kag sa pagpatindog liwat sang mga banwa sang Hazor, Megido, kag Gezer. 16 (Ining Gezer ginsalakay kag gin-agaw sang Faraon nga hari sang Egypt. Ginsunog niya ini kag ginpamatay ang mga pumuluyo sini nga mga Canaanhon. Ginhatag niya ini nga banwa sa iya anak nga babayi bilang regalo sa iya kasal kay Solomon. 17 Kag ginpatindog liwat ni Solomon ining Gezer.) Ginpatindog man ni Solomon ang idalom nga parte sang Bet Horon, 18 ang Baalat, ang Tamar‡ nga ara sa desierto nga sakop sang iya duta, 19 kag ang tanan nga banwa nga bulutangan sang iya mga bodega, mga karwahe, kag mga kabayo. Ginpatindog niya ang tanan nga luyag niya patindugon sa Jerusalem, sa Lebanon, kag sa tanan nga duta nga sakop niya.

20-21 May mga katawhan pa nga indi Israelinhon nga nabilin sa Israel. Sila amo ang mga kaliwat sang mga Amornon, Hithanon, Periznon, Hivhanon kag mga Jebusnon, nga wala malaglag sing bug-os sang mga Israelinhon sang pag-agaw nila sang duta sang Canaan. Ginhimo sila ni Solomon nga mga ulipon kag ginpilit nga mag-obra, kag nagpabilin sila nga ulipon hasta subong. 22 Pero wala paghimua ni Solomon nga ulipon ang bisan sin-o nga Israelinhon. Sa baylo, ginhimo niya sila nga iya mga soldado, mga opisyal, mga pangulo sang mga soldado, mga kumander sang iya mga karwahe, kag mga manugkabayo. 23 Ang 550 sa ila ginhimo ni Solomon nga mga opisyal nga nagadumala sang mga nagaobra sa iya mga proyekto.

24 Sang matapos na ang palasyo nga ginpahimo ni Solomon para sa iya asawa nga anak sang hari sang Egypt,§ ginsaylo niya ang iya asawa didto halin sa Banwa ni David.* Pagkatapos ginpatampukan niya ang manubo nga parte sang banwa.†

25 Tatlo ka beses kada tuig, nagahalad si Solomon sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon didto sa halaran nga iya ginpahimo para sa Ginoo. Nagasunog man siya sang insenso sa presensya sang Ginoo.

Gani natapos ni Solomon ang pagpatindog sang templo.

26 Nagpahimo pa gid si Solomon sang mga barko sa Ezion Geber, malapit sa Elat‡ nga sakop sang Edom, sa baybayon sang Mapula nga Dagat. 27 Nagpadala si Hiram sang mga eksperiensyado nga mga marino sa pagbiyahe upod sa mga tinawo ni Solomon. 28 Nagbiyahe sila sa Ofir; kag sang pagbalik nila may dala sila nga mga 15 ka tonelada nga bulawan, kag gindala nila ini kay Haring Solomon.

10

Nagbisita ang Rayna sang Sheba kay Haring Solomon

(2 Cro. 9:1-12)

1 Sang mabatian sang rayna sang Sheba ang pagkabantog ni Solomon, nga nakahatag sang kadungganan sa Ginoo, nagkadto siya kay Solomon para testingan ang iya kaalam paagi sa mabudlay nga mga pamangkot. 2 Nag-abot siya sa Jerusalem nga may upod nga madamo nga tinawo, kag may dala siya nga mga camel nga kargado sang mga regalo nga panakot, bulawan nga puwerte kadamo, kag malahalon nga mga bato. Pagkitaay nila ni Solomon, ginpamangkot niya siya sang tanan nga gusto niya nga ipamangkot. 3 Ginsabat ni Solomon ang tanan niya nga pamangkot kag wala gid sing bisan ano nga butang nga indi niya mapaathag sa iya. 4 Sang mapamatud-an sang rayna sang Sheba ang kaalam ni Solomon, kag sang makita niya ang katahom sang palasyo nga iya ginpatindog, 5 daw indi siya makapati. Amo man sang makita niya ang pagkaon sa lamisa sang hari, ang pagdumala sang iya mga opisyal, ang pag-alagad sang iya mga suluguon nga may matahom nga mga uniporme, ang mga manugserbi sang iya ilimnon, kag ang mga halad nga ginasunog nga iya ginhalad sa templo sang Ginoo.

6 Nagsiling siya sa hari, “Matuod gid man ang nabatian ko sa akon nasyon parte sa imo mga hinimuan kag kaalam. 7 Wala ako nagpati sini hasta nga nagkadto ako diri kag nakita ko ini mismo. Ang matuod, wala gani sa katunga sang akon nabatian parte sa imo ang akon nakita. Ang imo kaalam kag manggad labaw pa sang sa akon nabatian. 8 Daw ano ka suwerte sang imo mga tinawo! Daw ano ka suwerte sang imo mga opisyal nga nagaalagad sa imo kay permi nila mabatian ang imo kaalam. 9 Dalayawon ang Ginoo nga imo Dios, nga nalipay sa imo kag nagbutang sa imo sa trono sang Israel. Tungod sa wala sing katapusan nga gugma sang Ginoo sa Israel, ginhimo niya ikaw nga hari para magagahom ka nga may hustisya kag pagkamatarong.”

10 Dayon ginhatagan niya si Haring Solomon sing mga lima ka tonelada nga bulawan, madamo nga panakot kag malahalon nga mga bato. Wala na gid sing may makatupong sa kadamuon sang panakot nga ginhatag sang rayna sang Sheba kay Haring Solomon.

11 (Ang mga barko ni Hiram nagdala man kay Haring Solomon sang mga bulawan, madamo nga kahoy nga almug, kag malahalon nga mga bato, nga halin tanan sa Ofir. 12 Gin-gamit sang hari ang mga kahoy nga almug nga hagdanan sa templo sang Ginoo kag sa palasyo, kag ang iban ginhimo nga mga arpa kag mga lira para sa mga musikero. Amo ato ang pinakamaayo nga mga kahoy nga almug nga gindala sa Israel; wala na subong sing may makita nga pareho sadto.*)

13 Ginhatag ni Haring Solomon sa rayna sang Sheba ang bisan ano nga ginpangayo niya, wala labot sang mga regalo nga ginhatag ni Solomon sa iya. Dayon nagpuli ang rayna sa iya lugar upod sang iya mga tinawo.

Ang Manggad ni Solomon

(2 Cro. 9:13-28)

14 Kada tuig nagabaton si Solomon sing mga 23 ka tonelada nga bulawan, 15 wala labot sa mga buhis nga halin sa mga negosyante, sa tanan nga hari sang Arabia, kag sa mga gobernador sang Israel.

16 Nagpahimo si Haring Solomon sang 200 ka dalagko nga mga taming nga ang kada taming nahaklapan sing mga pito† ka kilo nga bulawan. 17 Nagpahimo man siya sang 300 ka magagmay nga mga taming nga ang kada taming nahaklapan sing mga duha ka kilo nga bulawan. Ginpabutang niya ini tanan didto sa parte sang palasyo nga ginatawag Kagulangan sang Lebanon.

18 Nagpahimo man ang hari sang isa ka dako nga trono nga halin sa mga bangkil sang mga elepante, kag ginhaklapan ini sang puro nga bulawan. 19 May anom ka halintang ang trono, kag tipulon ang likod sini. Sa kada kilid sang halambuyan sini may ara nga estatwa sang leon nga nagatindog. 20 Kag may ara man nga estatwa sang leon sa kada kilid sang halintang. Dose tanan ka estatwa sang leon sa anom ka halintang. Wala sing may makapareho sini nga trono sa bisan diin nga ginharian. 21 Ang tanan nga ilimnan ni Haring Solomon puro bulawan, kag ang tanan nga kagamitan sa parte sang palasyo nga ginatawag Kagulangan sang Lebanon puro man bulawan. Wala ini ginhimo sa pilak kay gamay lang ang bili sang pilak sang panahon ni Solomon. 22 May mga barko man si Solomon nga pangnegosyo‡ nga nagabiyahe upod sa mga barko ni Hiram. Ini nga mga barko nagapuli isa ka bes sa kada tatlo ka tuig, nga may dala nga mga bulawan, pilak, bangkil sang elepante, kag dalagko kag magagmay nga klase sang mga amo.

23 Wala sing bisan sin-o nga hari sa kalibutan nga makatupong sa kaalam kag sa manggad ni Haring Solomon. 24 Ang mga tawo sa tanan nga nasyon nagatinguha nga makita si Solomon para makapamati sila sa kaalam nga ginhatag sang Dios sa iya. 25 Kada tuig, ang kada isa nga nagabisita sa iya may dala nga mga regalo—mga butang nga hinimo halin sa pilak kag bulawan, mga bayo, mga armas, mga panakot, mga kabayo, kag mga mula.§

26 Nakatipon si Solomon sang 1,400 ka karwahe kag 12,000 ka kabayo. Ginbutang niya ang iban sini sa mga banwa nga bulutangan sang iya mga karwahe, kag ang iban didto sa iya sa Jerusalem. 27 Sang panahon nga siya ang hari, ang pilak sa Jerusalem daw pareho lang ka ordinaryo sa mga bato, kag ang kahoy nga sedro daw pareho kabugana sa ordinaryo nga mga kahoy nga sikomoro sa mga bulobukid sa west.* 28 Ang mga kabayo ni Solomon naghalin pa sa Egypt† kag sa Cilicia.‡ Ginbakal ini sa Cilicia sang iya mga manugbakal sa husto nga bili. 29 Sadto nga tion ang bili sang karwahe nga halin sa Egypt 600 ka bilog nga pilak, kag ang kabayo 150 ka bilog nga pilak. Ginbaligya man ini sang mga tinawo ni Solomon sa tanan nga hari sang mga Hithanon kag sang mga Arameanhon.§

11

Ang mga Asawa ni Solomon

1 Madamo nga babayi nga indi Israelinhon ang ginhigugma ni Haring Solomon. Luwas sa anak sang hari sang Egypt, may mga asawa pa gid siya nga mga Moabnon, Ammonhon, Edomnon, Sidonhon, kag mga Hithanon. 2 Ginsilingan na nga daan sang Ginoo ang mga Israelinhon nga indi sila magpangasawa ukon magpamana halin sa sina nga mga nasyon, tungod kay ang ila mapangasawa ukon mapamana amo ang magaimpluwensya sa ila sa pagsimba sa iban nga mga dios. Pero naghigugma gihapon si Solomon sa sini nga mga babayi. 3 May 700 ka asawa si Solomon nga mga anak sang mga hari kag mga opisyal, kag may 300 pa gid siya ka asawa nga mga suluguon. Ang iya mga asawa amo ang nagpahilayo sa iya sa Dios. 4 Sang tigulang na siya gin-impluwensya siya sang iya mga asawa sa pagsimba sa iban nga mga dios. Indi na maayo ang iya relasyon sa Ginoo nga iya Dios; indi pareho sang iya amay nga si David. 5 Nagsimba siya kay Ashtoret, ang diosa sang mga Sidonhon, kag kay Molec,* ang makangilil-ad nga dios sang mga Ammonhon. 6 Sa sini nga paagi, naghimo si Solomon sang malain sa panulok sang Ginoo. Wala siya magsunod sing bug-os sa Ginoo; indi pareho sa ginhimo sang iya amay nga si David.

7 Nagpahimo si Solomon sang simbahan sa mataas nga lugar, sa east sang Jerusalem, para kay Kemosh, ang makangilil-ad nga dios sang mga Moabnon. Nagpahimo man siya sang simbahan para kay Molek, ang makangilil-ad nga dios sang mga Ammonhon. 8 Ginpahimuan man niya sang mga simbahan ang mga dios-dios sang tanan niya nga asawa nga indi Israelinhon, kag didto sila nagasunog sang mga insenso kag nagahalad para sa ila mga dios-dios.

9 Naakig ang Ginoo kay Solomon tungod kay nagtalikod siya sa Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagpakita sa iya sing makaduha ka beses. 10 Bisan ginpaandaman na niya si Solomon nga indi magsunod sa iban nga mga dios, wala gihapon magtuman si Solomon sa iya. 11 Gani nagsiling ang Ginoo kay Solomon, “Tungod kay wala mo pagtumana ang akon kasugtanan kag ang akon mga sugo, kuhaon ko sa imo ang imo ginharian kag ihatag ko ini sa isa sa imo mga alagad. 12 Pero tungod sa imo amay nga si David indi ko ini paghimuon samtang buhi ka pa. Himuon ko ini sa panahon na sang paghari sang imo anak. 13 Pero indi ko pagkuhaon ang bilog nga ginharian sa iya, kundi bilinan ko siya sang isa ka tribo tungod sa akon alagad nga si David kag tungod sa Jerusalem nga akon pinili nga siyudad.”

Ang mga Kaaway ni Solomon

14 Ginbuot sang Ginoo nga may magkontra kay Solomon. Siya amo si Hadad nga Edomnon, nga kaliwat sang isa sang mga hari sang Edom. 15 Sang una, sang nagpakig-away si David sa Edom, si Joab nga kumander sang mga soldado ni David nagkadto didto sa Edom para ilubong ang mga napatay sa inaway. Kag sang didto siya, ginpamatay niya kag sang iya mga tinawo ang tanan nga lalaki sa Edom. 16 Anom ka bulan ang ila pagtiner didto. Wala sila naghalin hasta naubos nila pamatay ang tanan nga lalaki didto. 17 Pero si Hadad nga bata pa sadto nakapalagyo sa Egypt kaupod sang iban nga mga Edomnon nga mga opisyal nga nag-alagad sa iya amay. 18 Naghalin sila sa Midian kag nagkadto sa Paran. Kag kaupod sang iban nga mga taga-Paran, nagkadto sila sa Egypt kag nagpakigkita sa Faraon nga hari sang Egypt. Ginhatagan sang hari si Hadad sang balay, duta, kag pagkaon.

19 Nagustuhan gid sang hari† si Hadad, gani ginpaasawa niya kay Hadad ang iya bayaw, nga utod sang iya asawa nga si Rayna Tapenes. 20 Sang ulihi nagbata sing lalaki ang asawa ni Hadad, kag gin-ngalanan nila nga Genubat. Si Tapenes ang nagpadako sa bata didto sa palasyo. Nagpuyo ang bata upod sa mga anak sang hari.

21 Sang didto si Hadad sa Egypt, nabalitaan niya nga patay na si David kag si Joab nga kumander sang mga soldado. Nagsiling si Hadad sa hari, “Papulia na ako sa akon nasyon.” 22 Nagpamangkot ang hari, “Ngaa? Ano pa bala ang kulang sa imo diri nga gusto mo gid magpuli sa inyo?” Nagsabat si Hadad, “Wala; basta papulia lang ako.”

23 May isa pa ka tawo nga ginbuot sang Dios nga magkontra kay Solomon. Siya amo si Rezon nga anak ni Eliada. Naglayas siya sa iya agalon nga si Haring Hadadezer sang Zoba, 24 kag nangin pangulo siya sang mga rebelde nga iya gintipon. Sang mapierdi ni David ang mga soldado ni Hadadezer, nagkadto si Rezon kag ang iya mga tinawo sa Damascus. Ginsakop nila ini nga lugar kag didto sila nag-estar. 25 Nangin hari si Rezon sang Aram,‡ kag ginkontra niya ang Israel. Nangin kaaway siya sang Israel samtang buhi pa si Solomon. Gindugangan pa niya ang kagamo nga ginahimo ni Hadad sa Israel.

Nagrebelde si Jeroboam kay Solomon

26 Isa pa sa mga nagkontra kay Solomon amo si Jeroboam nga isa sang iya mga opisyal. Taga-Efraim siya sa banwa sang Zereda. Ang iya amay nga si Nebat patay na, pero ang iya iloy nga si Zerua buhi pa. 27 Amo ini ang estorya kon paano siya nagrebelde sa hari: Ginapatampukan sadto ni Solomon ang manubo nga parte§ sang banwa sang iya amay nga si David, kag ginapakay-o ang mga pader sini. 28 Ining si Jeroboam maabilidad nga tawo, kag sang matalupangdan ni Solomon ang iya kapisan, ginhimo niya siya nga manugdumala sang tanan nga tawo nga ginpilit nga mag-obra halin sa tribo ni Efraim kag ni Manase.*

29 Isa sina ka tion, samtang nagapaguwa si Jeroboam sa Jerusalem, ginsugata siya ni Propeta Ahia nga taga-Shilo. Bag-o ang ginasuksok ni Ahia nga pangguwa nga bayo. Sila lang nga duha didto sa kapatagan. 30 Gin-uba ni Ahia ang iya pangguwa nga bayo kag gin-gisi ini sa dose ka parte. 31 Dayon nagsiling siya kay Jeroboam, “Kuha ka sang napulo ka parte sini, kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Kuhaon ko ang ginharian ni Solomon kag ihatag sa imo ang napulo ka tribo sini. 32 Pero tungod kay David nga akon alagad kag sa siyudad sang Jerusalem nga akon pinili sa tanan nga siyudad sang Israel, ibilin ko ang isa ka tribo kay Solomon. 33 Himuon ko ini tungod kay ginsikway niya† ako kag ginsimba si Ashtoret, ang diosa sang mga Sidonhon, si Kemosh, ang dios sang mga Moabnon, kag si Molec, ang dios sang mga Ammonhon. Wala siya‡ nagsunod sa akon mga pamaagi kag wala siya nagkabuhi sing husto sa akon panulok. Wala siya nagtuman sa akon mga pagsulundan kag mga sugo; indi pareho sa iya amay nga si David. 34 Pero indi ko pagkuhaon ang bilog nga ginharian kay Solomon. Magahari siya sa bilog niya nga kabuhi tungod sa akon alagad nga si David nga akon ginpili, nga nagtuman sang akon mga sugo kag mga pagsulundan. 35 Pagakuhaon ko ang napulo ka tribo sa ginharian sang iya anak nga magabulos sa iya bilang hari, kag ihatag ko ini sa imo. 36 Hatagan ko sang isa ka tribo ang iya anak para ang mga kaliwat ni David nga akon alagad magapadayon sa paghari sa Jerusalem, ang siyudad nga akon ginpili para padunggan ako. 37 Kon parte sa imo, himuon ko ikaw nga hari sang Israel. Dumalahan mo ang tanan nga gusto mo. 38 Kon tumanon mo ang tanan nga isugo ko sa imo kag magsunod ka sa akon mga pamaagi, kag kon maghimo ka sing maayo sa akon panulok paagi sa pagtuman sang akon mga pagsulundan kag mga sugo pareho sang ginhimo ni David nga akon alagad, magaupod ako sa imo. Magapabilin sa paghari ang imo mga kaliwat pareho sa mga kaliwat ni David. Mangin imo ang Israel. 39 Tungod sa mga sala ni Solomon, silutan ko ang mga kaliwat ni David, pero indi hasta san-o.”

40 Gani gintinguhaan ni Solomon nga patyon si Jeroboam, pero nagpalagyo si Jeroboam kay Shishak, ang hari sang Egypt, kag didto siya nag-estar hasta napatay si Solomon.

Ang Katapusan sang Paghari ni Solomon

(2 Cro. 9:29-31)

41 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Solomon, kag ang tanan nga iya ginhimo, kag ang parte sa iya kaalam nasulat sa Libro sang mga Binuhatan ni Solomon. 42 Sa Jerusalem nag-estar si Solomon samtang nagahari siya sa bilog nga Israel sa sulod sang 40 ka tuig. 43 Sang napatay siya, ginlubong siya sa banwa sang iya amay nga si David. Kag si Rehoboam nga iya anak ang nagbulos sa iya bilang hari.

12

Nagrebelde ang Israel kay Rehoboam

(2 Cro. 10:1-19)

1 Nagkadto si Rehoboam sa Shekem, nga sa diin nagtipon ang mga Israelinhon sa pagproklamar sa iya nga hari. 2 Pagkabati sini ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nagbalik siya sa Israel. (Kay sadto nga panahon didto siya nagaestar sa Egypt, nga sa diin nagpalagyo siya kay Haring Solomon.) 3 Ginpatawag sang komunidad sang Israel si Jeroboam, kag tanan sila nagkadto kay Rehoboam kag nagsiling, 4 “Mabug-at ang mga ginpatuman sang imo amay sa amon. Pero kon pamag-anon mo ini alagaran ka namon.”

5 Nagsabat si Rehoboam, “Hatagi ninyo ako anay sang tatlo ka adlaw sa paghunahuna sini, pagkatapos balik kamo sa akon.” Gani nagpuli ang mga tawo. 6 Nagpakigkita dayon si Haring Rehoboam sa mga manugdumala nga nakaalagad sa iya amay nga si Solomon sang buhi pa siya. Nagpamangkot si Rehoboam sa ila, “Ano bala ang inyo malaygay nga isabat ko sa ginapangabay sang sadto nga mga tawo?” 7 Nagsabat sila, “Kon ihatag mo sa ila subong ang ila ginapangabay, kag ipakita mo sa ila nga handa ka nga mag-alagad sa ila, magaalagad sila sa imo hasta san-o.”

8 Pero wala pagtumana ni Rehoboam ang ila laygay, sa baylo nagpakigkita siya sa iya katubo-tubo nga mga pamatan-on nga nagaalagad sa iya. 9 Nagpamangkot siya sa ila, “Ano bala ang inyo malaygay nga isabat ko sa ginapangabay sang sadto nga mga tawo? Nagapangabay sila sa akon nga pamag-anan ko ang mabug-at nga mga ginpatuman sang akon amay sa ila.” 10 Nagsabat ang mga pamatan-on, “Amo ini ang isabat mo sa sadto nga mga tawo nga nagapangabay sa imo: ‘Ang akon kamalingking mas dako pa sa hawak sang akon amay. 11 Ang buot ko silingon nga mas mabug-at pa ang ipatuman ko sa inyo sang sa ginpatuman sang akon amay. Kon ginhanot kamo sang akon amay sang latigo, hanuton ko kamo sang putik nga may matalom nga mga metal.*’ ”

12 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, nagbalik si Jeroboam kag ang mga tawo kay Haring Rehoboam, suno sa ginsiling sang hari sa ila. 13 Pero wala pagtumana ni Rehoboam ang ginlaygay sa iya sang mga manugdumala. Sa baylo, ginhambalan niya sing masakit ang mga tawo 14 suno sa ginlaygay sang mga pamatan-on. Nagsiling siya sa ila, “Mabug-at ang ginpatuman sang akon amay sa inyo, pero mas mabug-at pa ang ipatuman ko sa inyo. Kon ginhanot kamo sang akon amay sang latigo, hanuton ko kamo sang putik nga may matalom nga mga metal.”

15 Gani wala magpamati ang hari sa pangabay sang mga tawo, kay ini pagbuot sang Ginoo para matuman ang iya ginsiling kay Jeroboam nga anak ni Nebat paagi kay Ahia nga taga-Shilo. 16 Sang mareyalisar sang mga Israelinhon nga wala sila pagpamatii sang hari, nagsiling sila sa hari, “Wala kami labot sa imo nga kaliwat ni David! Bahala ka na sa imo ginharian! Dali kamo mga Israelinhon, mapuli kita!” Gani nagpalauli ang mga Israelinhon. 17 Ang mga Israelinhon lang nga nagaestar sa mga banwa sang Juda amo ang padayon nga gindumalahan ni Rehoboam.

18 Karon, ginpakadto ni Haring Rehoboam sa mga Israelinhon si Adoniram,† ang manugdumala sang mga tawo nga ginapilit nga mag-obra, para magpakig-areglo sa ila. Pero ginbato siya sang mga Israelinhon hasta nga napatay. Pagkabati sini ni Rehoboam nagdali-dali siya sakay sa iya karwahe kag nagpalagyo sa Jerusalem. 19 Bisan hasta subong nagarebelde ang mga Israelinhon sa mga kaliwat ni David.

20 Sang mabalitaan sang tanan nga Israelinhon nga nakapuli na si Jeroboam, ginpatawag nila siya sa isa ka pagtilipon, kag ginhimo nila siya nga hari sa bilog nga Israel. Ang tribo lang ni Juda ang nagpabilin nga mainunungon sa mga kaliwat ni David.

Ginpaandaman ni Shemaya si Rehoboam

(2 Cro. 11:1-4)

21 Pag-abot ni Rehoboam sa Jerusalem, gintipon niya ang maayo gid nga mga soldado sang mga tribo sang Juda kag Benjamin. Nakatipon siya sang 180,000 ka soldado sa pagpakig-away kontra sa katawhan sang Israel kag sa pagbawi sang iya ginharian. 22 Pero nagsiling ang Dios kay Shemaya nga iya alagad, 23 “Hambala si Haring Rehoboam sang Juda, nga anak ni Solomon, kag ang tanan nga katawhan sang Juda kag Benjamin kag ang iban pa nga nagaestar kaupod nila 24 nga ako, ang Ginoo, nagasiling, ‘Indi kamo magpakig-away sa inyo kadugo nga mga Israelinhon. Magpuli kamo, kay pagbuot ko ini tanan.’ ” Nagtuman sila sa Ginoo kag nagpuli, suno sa ginmando sang Ginoo.

Nagpahimo si Jeroboam sang Bulawan nga mga Baka

25 Ginpapaderan ni Jeroboam ang banwa sang Shekem sa kabukiran sang Efraim, kag didto siya nag-estar. Sang ulihi nagkadto siya sa Penuel kag ginpakay-o niya ini. 26 Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Basi mabalik ang ginharian sa mga kaliwat ni David 27 kon magpadayon ang katawhan sa pagkadto sa Jerusalem para maghalad didto sa templo sang Ginoo. Mahimo nga mag-unong liwat sila sa ila agalon nga si Haring Rehoboam sang Juda. Kag kon matabo ina, patyon nila ako kag mabalik sila kay Rehoboam.”

28 Gani pagkatapos nga nagpalaygay si Jeroboam parte sini, nagpahimo siya sang duha ka bulawan nga baka. Nagsiling dayon siya sa mga tawo, “Mga Israelinhon, mabudlay na para sa inyo nga magkadto pa sa Jerusalem. Ari ang inyo mga dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt.” 29 Ang isa ka bulawan nga baka ginpabutang niya sa Betel kag ang isa sa Dan. 30 Ining ginhimo ni Jeroboam nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Nagakadto pa sila bisan sa Dan sa pagsimba didto.

31 Nagpahimo pa gid si Jeroboam sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, kag nagpili siya sang mga tawo nga mag-alagad bilang mga pari, bisan indi sila mga kaliwat ni Levi. 32 Nagpapiesta man siya sang ika-15 nga adlaw sang ikawalo nga bulan, pareho sang piesta sa Juda. Sa sina nga adlaw, naghalad siya sa Betel sang mga halad sa halaran para sa bulawan nga mga baka nga iya ginpahimo. Kag didto nagpili siya sang mga pari nga iya ibutang sa mga simbahan nga iya ginpahimo sa mataas nga mga lugar. 33 Sa sina nga adlaw nga naghalad siya sa halaran nga iya ginpahimo sa Betel, gin-umpisahan niya ang piesta nga para sa mga Israelinhon. Siya mismo ang nagpili sang ika-15 nga adlaw sang ikawalo nga bulan para sa sini nga piesta.

13

Ginpakamalaot sang Propeta ang Halaran sa Betel

1 Karon, ginsugo sang Ginoo ang isa niya ka alagad nga taga-Juda sa pagkadto sa Betel. Pag-abot niya didto, nagatindog si Jeroboam sa halaran para maghalad. 2 Ginsugo sang Ginoo ang iya alagad nga pakamalauton niya ato nga halaran. Siling niya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa sini nga halaran: May matawo nga isa ka bata sa mga kaliwat ni David nga ang iya ngalan si Josia. Pamatyon niya kag ihalad sa sini nga halaran ang mga pari nga nagaalagad sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag nagahalad sa sini nga halaran. Magakalasunog ang ila mga tul-an sa sini nga halaran.” 3 Sa sina mismo nga adlaw, naghatag ang alagad sang Dios sang tanda nga matabo ang iya ginhambal. Siling niya, “Amo ini ang tanda nga ginsiling sang Ginoo: Marumpag ini nga halaran kag ang mga abo sa sini nga halaran maglalapta.”

4 Pagkabati sadto ni Haring Jeroboam, gintudlo niya ang tawo kag nagsiling, “Dakpa ninyo siya!” Pero gulpi lang nga nagtig-a ang kamot sang hari, gani indi na niya mapaidalom ang iya kamot. 5 Kag dayon narumpag ang halaran kag ang mga abo sini naglalapta, suno gid sa tanda nga ginsiling sang alagad sang Dios nga ginpahayag sa iya sang Ginoo.

6 Dayon nagsiling ang hari sa alagad sang Dios, “Ipangamuyo mo ako sa Ginoo nga imo Dios nga ayuhon niya ang akon kamot.” Gani nagpangamuyo ang alagad sang Dios sa Ginoo, kag nag-ayo ang kamot sang hari. 7 Nagsiling liwat ang hari sa alagad sang Dios, “Dali sa balay kag magkaon, kag hatagan ko ikaw sang regalo.” 8 Pero nagsabat ang alagad sang Dios, “Bisan ihatag mo pa sa akon ang katunga sang imo pagkabutang, indi ako mag-upod sa imo ukon magkaon ukon mag-inom sa sini nga lugar. 9 Kay ginmanduan ako sang Ginoo nga indi gid ako magkaon ukon mag-inom samtang diri ako, kag sa akon pagpuli indi ako mag-agi sa akon gin-agyan sang pagkadto ko diri.” 10 Gani lain nga dalan ang iya gin-agyan pagpuli niya.

11 Sadto nga tion, may isa ka tigulang nga propeta nga nagaestar sa Betel. Ginkadtuan siya sang iya mga anak nga lalaki* kag ginsugiran sang tanan nga ginhimo sang alagad sang Dios sadto nga adlaw sa Betel. Ginsugiran man nila siya kon ano ang ginsiling sang alagad sang Dios sa hari. 12 Nagpamangkot ang ila amay, “Diin siya nag-agi pagpuli?” Ginsugiran nila siya kon diin siya nag-agi. 13 Dayon nagsiling ang ila amay sa ila, “Ipreparar ninyo ang donkey para sa akon.” Gani ginpreparar nila ang donkey, kag nagsakay siya 14 kag ginlagas niya ang alagad sang Dios. Naabtan niya siya nga nagapungko sa puno sang kahoy nga terebinto. Ginpamangkot niya siya, “Ikaw bala ang alagad sang Dios nga halin sa Juda?” Nagsabat siya, “Huo.” 15 Nagsiling ang tigulang nga propeta, “Dali sa balay kag magkaon.” 16 Nagsiling ang alagad sang Dios, “Indi ako puwede nga magbalik kag mag-upod sa imo, kag indi man ako puwede nga magkaon ukon mag-inom upod sa imo sa sini nga lugar. 17 Kay ginhambalan ako sang Ginoo nga indi gid ako magkaon ukon mag-inom samtang diri ako, kag sa akon pagpuli indi ako mag-agi sa akon gin-agyan sang pagpakadto ko diri.” 18 Nagsiling ang tigulang nga propeta, “Propeta man ako pareho sa imo. Kag ginsugo sang Ginoo ang isa ka anghel sa pagsiling sa akon nga dal-on ko ikaw sa akon balay para makakaon ka kag makainom.” (Pero nagbutig ang tigulang nga propeta.) 19 Gani nag-upod sa iya balay ang alagad sang Dios kag nagkaon kag nag-inom siya didto.

20 Samtang nagapungko sila sa lamisa, may ginhambal ang Ginoo sa tigulang nga propeta. 21 Dayon nagsiling ang tigulang nga propeta sa alagad sang Dios nga halin sa Juda, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Ginlapas mo ang ginsiling sang Ginoo nga imo Dios; wala mo pagtumana ang iya ginsugo sa imo. 22 Nagsiling siya sa imo nga indi ka magkaon kag mag-inom sa sini nga lugar, pero nagbalik ka diri kag nagkaon kag nag-inom. Tungod sang imo ginhimo, ang imo bangkay indi pag-ilubong sa lulubngan sang imo mga katigulangan.”

23 Pagkatapos kaon kag inom sang alagad sang Dios, ginpreparar sang tigulang nga propeta ang donkey para sa iya pagpuli. 24 Kag samtang nagapapuli siya, ginsugata siya sang isa ka leon kag ginpatay. Ang iya bangkay nagahamyang sa dalan, kag ang leon kag ang donkey nagatindog sa tupad sang iya bangkay. 25 Nakita sang mga nagaalagi ang bangkay kag ang leon sa tupad sini, kag ginbalita nila ini sa banwa nga sa diin nagaestar ang tigulang nga propeta.

26 Sang mabatian ini sang tigulang nga propeta, nagsiling siya, “Siya ang alagad sang Dios nga naglapas sa ginhambal sang Ginoo. Gintugyan siya sang Ginoo sa leon nga nagsalakay kag nagpatay sa iya, suno sa ginsiling sang Ginoo sa iya.”

27 Nagsiling dayon ang tigulang nga propeta sa iya mga anak nga lalaki, “Ipreparar ninyo ang donkey para sa akon.” Kag ginpreparar nila ini. 28 Naglakat siya dayon, kag nakita niya ang bangkay nga nagahamyang sa dalan kag ang leon kag ang donkey nga nagatindog sa tupad sini. Wala pagkauna sang leon ang bangkay ukon pag-anha ang donkey. 29 Ginkuha sang tigulang nga propeta ang bangkay sang alagad sang Dios kag ginkarga sa donkey, kag gindala sa iya banwa para makapangasubo siya sa bangkay kag malubong niya ini. 30 Ginlubong niya siya sa lulubngan nga ginpahimo niya mismo para sa iya kaugalingon, kag nagpangasubo gid sila sa pagkapatay sang alagad sang Dios.

31 Pagkatapos lubong, nagsiling ang tigulang nga propeta sa iya mga anak nga lalaki, “Kon mapatay na gani ako, ilubong ninyo ako sa ginlubngan sang alagad sang Dios, kag itupad ninyo ako sa iya. 32 Kay ang mga pulong nga ginpahambal sang Ginoo sa iya parte sa halaran sa Betel kag sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar sa Samaria sigurado gid nga matuman.”

33 Bisan pa sini nga natabo, wala gihapon nagbag-o si Jeroboam sa iya malain nga mga pagginawi. Nagpili gihapon siya sang mga tawo nga mag-alagad bilang mga pari sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar. Ang bisan sin-o nga gusto mag-alagad bilang pari gin-ordinahan niya. 34 Ining ginhimo ni Jeroboam nangin kabangdanan sang pagpakasala sang iya panimalay kag nagdala sa ila sang kapierdihan kag kalaglagan.

14

Ang Ginhambal ni Propeta Ahia Batok kay Jeroboam

1 Sadto nga tion, nagmasakit ang bata nga lalaki ni Jeroboam nga si Abia. 2 Gani nagsiling si Jeroboam sa iya asawa, “Magpakuno-kuno ka para wala sing may makakilala sa imo nga asawa ko ikaw, kag magkadto ka sa Shilo. Ato didto si Ahia, ang propeta nga nagsiling sa akon nga mangin hari ako sang Israel. 3 Magkadto ka sa iya nga may dala nga mga regalo nga napulo ka tinapay, mga kalan-on, kag isa ka tibod nga honey, kay sugiran ka niya kon ano ang matabo sa aton bata.” 4 Gani nagkadto ang asawa ni Jeroboam sa balay ni Ahia sa Shilo. Tigulang na si Ahia kag indi na siya makakita. 5 Pero nagsiling ang Ginoo kay Ahia, “Nagapakadto diri ang asawa ni Jeroboam nga nagapakuno-kuno para indi siya makilala. Mamangkot siya sa imo parte sa iya bata nga nagamasakit, kag sabton mo siya sang akon isiling sa imo.”

6 Gani sang mabatian ni Ahia nga nagapasulod siya sa puwertahan, nagsiling si Ahia, “Dali, sulod. Nahibaluan ko nga asawa ka ni Jeroboam. Ngaa nagapakuno-kuno ka pa? May malain ako nga balita sa imo. 7 Pauli ka kag silinga si Jeroboam nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Ginpili ko ikaw sa mga tawo kag ginhimo nga pangulo sang akon katawhan nga mga Israelinhon. 8 Ginkuha ko ang ginharian sa mga kaliwat ni David kag ginhatag sa imo. Pero indi ka pareho kay David nga akon alagad, nga nagtuman sa akon mga sugo kag nagsunod sa akon sa bug-os niya nga tagipusuon, kag naghimo sing matarong sa akon panulok. 9 Mas malain pa ang imo ginhimo sang sa ginhimo sang mga nauna sa imo. Ginsikway mo ako kag ginpaakig paagi sa pagpahimo sang metal nga mga dios-dios. 10 Tungod sini, laglagon ko ang imo panimalay. Pamatyon ko ang tanan nga miyembro sang imo panimalay nga mga lalaki, ulipon ukon indi. Laglagon ko sing bug-os ang imo panimalay pareho sa higko* nga ginsunog nga wala sing may nabilin. 11 Ang mga miyembro sang imo panimalay nga magakalamatay sa banwa pagakaunon sang mga ido, kag ang magakalamatay sa uma pagakaunon sang mga pispis. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

12 Dayon nagsiling si Ahia sa asawa ni Jeroboam, “Magpuli ka na sa inyo. Pag-abot mo sa inyo siyudad, mapatay ang imo bata. 13 Magapangasubo sa iya ang tanan nga taga-Israel, kag ilubong siya. Siya lang sa panimalay ni Jeroboam ang hatagan sang nagakaigo nga lubong, kay siya lang sa panimalay ni Jeroboam ang nalipayan sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 14 Kag sa sini gid nga tiyempo, may ibutang ang Ginoo nga hari sa Israel nga amo ang magalaglag sa panimalay ni Jeroboam. 15 Silutan sang Ginoo ang Israel hasta nga magakurog ini pareho sang pagkurog sang tigbaw sa sulog nga tubig. Kuhaon niya sila sa sining maayo nga duta nga iya ginhatag sa ila mga katigulangan, kag laptahon niya sila sa unhan sang Suba sang Euphrates tungod kay ginpaakig nila siya sang maghimo sila sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. 16 Pabay-an niya sila tungod sa mga sala ni Jeroboam, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.”

17 Dayon nagpuli ang asawa ni Jeroboam sa Tirza. Pag-abot gid niya sa puwertahan sang ila balay, napatay dayon ang iya bata. 18 Nagpangasubo sa bata ang tanan nga taga-Israel kag ginlubong nila siya, suno man sa ginsiling sang Ginoo paagi sa iya alagad nga si Propeta Ahia.

19 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jeroboam, pati ang iya mga pagpakig-away, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 20 Naghari si Jeroboam sa Israel sa sulod sang 22 ka tuig. Kag sang napatay siya, si Nadab nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Rehoboam sa Juda

(2 Cro. 11:5–12:16)

21 Si Rehoboam nga anak ni Solomon amo ang hari sa Juda. Nagaedad siya sing 41 ka tuig sang nangin hari siya. Kag naghari siya sa sulod sang 17 ka tuig sa Jerusalem, ang siyudad nga ginpili sang Ginoo sa tanan nga tribo sang Israel, nga sa diin padunggan siya. Ang iloy ni Rehoboam amo si Naama nga Ammonhon.

22 Nagpakasala ang katawhan sang Juda sa panulok sang Ginoo, kag mas grabe pa ang kaakig sang Ginoo sa ila sang sa ila mga katigulangan, kay mas grabe ang ila mga sala. 23 Naghimo man sila sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag sang handumanan nga mga bato, kag nagpatindog sila sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera sa ibabaw sang tagsa ka bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy. 24 Wala labot sina, may ara pa sila nga mga lalaki kag mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa mga lugar nga ila ginasimbahan. Ang katawhan sang Juda naghimo sang tanan nga makangilil-ad nga butang nga ginahimo anay sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon.

25 Sang ikalima nga tuig sang paghari ni Rehoboam, ginsalakay ni Haring Shishak sang Egypt ang Jerusalem. 26 Ginpanguha niya ang mga manggad sa templo sang Ginoo kag sa palasyo. Ginkuha niya ang tanan, pati na ang tanan nga taming nga bulawan nga ginpahimo ni Solomon. 27 Gani nagpahimo si Haring Rehoboam sang mga taming nga saway sa pag-ilis sadto nga mga taming, kag gin-intrigar niya ini sa mga opisyal sang mga guwardya nga nagabantay sa puwertahan sang palasyo. 28 Kag kon magkadto ang hari sa templo sang Ginoo, nagaupod sa iya ang mga guwardya nga dala ini nga mga taming, kag pagkatapos ginabalik man nila ini sa ila kuwarto.

29 Ang iban pa nga mga estorya parte sa paghari ni Rehoboam, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 30 Permi lang sadto nagainaway si Rehoboam kag si Jeroboam. 31 Sang napatay si Rehoboam, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. (Ang iloy ni Rehoboam amo si Naama nga Ammonhon.) Si Abia† nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

15

Ang Paghari ni Abia sa Juda

(2 Cro. 13:1–14:1)

1 Nangin hari sang Juda si Abia sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Jeroboam sa Israel. 2 Sa Jerusalem nag-estar si Abia, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka tuig. Ang iya iloy amo si Maaca nga apo* ni Absalom.†

3 Ginhimo man niya ang tanan nga sala nga ginhimo sang iya amay. Indi maayo ang iya relasyon sa Ginoo nga iya Dios; indi pareho kay David nga iya katigulangan. 4 Pero tungod kay David, gintugot sang Ginoo nga iya Dios nga may kaliwat siya nga magahari‡ sa Jerusalem paagi sa paghatag sa iya sang anak nga magabulos sa iya sa paghari kag magapabakod sa Jerusalem. 5 Kay ginhimo ni David ang matarong sa panulok sang Ginoo, kag samtang buhi siya wala niya paglapasa ang mga sugo sang Ginoo, luwas lang sa ginhimo niya kay Uria nga Hithanon.

6-7 Sadto anay permi lang nagainaway si Rehoboam kag si Jeroboam, kag sang ulihi si Abia naman kag si Jeroboam ang nagainaway. Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Abia, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 8 Sang napatay si Abia, ginlubong siya sa Banwa ni David. Kag si Asa nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Asa sa Juda

(2 Cro. 15:16–16:6, 11-14)

9 Nangin hari sang Juda si Asa sang ika-20 nga tuig sang paghari ni Jeroboam sa Israel. 10 Sa Jerusalem nag-estar si Asa, kag naghari siya sa sulod sang 41 ka tuig. Ang iya lola amo si Maaca nga apo§ ni Absalom. 11 Maayo ang ginhimo ni Asa sa panulok sang Ginoo, pareho kay David nga iya katigulangan. 12 Ginpalayas niya sa Juda ang mga lalaki kag mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa mga lugar nga ila ginasimbahan, kag ginpakuha niya ang tanan nga dios-dios nga ginpahimo sang iya mga katigulangan. 13 Pati ang iya lola nga si Maaca ginpahalin niya sa pagkarayna, kay nagpahimo siya sang makangilil-ad nga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpautod ni Asa ini nga hulohaligi kag ginpasunog sa Kidron nga ililigan sang tubig. 14 Bisan wala madula ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, matutom gihapon siya sa Ginoo sa bilog niya nga kabuhi. 15 Gindala niya sa templo sang Ginoo ang mga pilak, mga bulawan, kag ang iban pa nga mga butang nga ginhalad niya kag sang iya amay sa Ginoo.

16 Permi lang nagainaway si Asa kag si Baasha nga hari sang Israel samtang nagahari sila. 17 Ginsalakay ni Baasha ang Juda, kag ginpabakod niya ang banwa sang Rama para wala sing may makaguwa ukon makasulod sa teritoryo ni Haring Asa sang Juda. 18 Ginpanguha ni Asa ang tanan nga pilak kag bulawan nga nabilin sa mga bodega sang templo sang Ginoo kag sang iya palasyo. Gin-intrigar niya ini sa iya mga opisyal, kag ginsugo niya sila nga dal-on ini kay Haring Ben Hadad sang Aram* nga nagaestar sa Damascus. Si Ben Hadad anak ni Tabrimon kag apo ni Hezion. 19 Amo ini ang mensahi ni Asa kay Ben Hadad: “Maghimo kita sang kasugtanan nga magdampiganay kita, pareho sang ginhimo sang aton mga amay. Batuna ang regalo ko sa imo nga pilak kag bulawan, kag ginapangabay ko ikaw nga untaton mo na ang imo pagpakigdampig kay Haring Baasha sang Israel para pabay-an na niya ako.”

20 Nagsugot si Ben Hadad sa ginpangabay ni Haring Asa, kag ginsugo niya ang mga kumander sang iya mga soldado nga salakayon ang mga banwa sang Israel. Naagaw nila ang Ion, Dan, Abel Bet Maaca, ang bilog nga Kineret, kag ang bilog nga Naftali. 21 Sang mabatian ini ni Baasha, ginpauntat niya ang pagpabakod sang Rama, kag nagbalik siya sa Tirza. 22 Dayon nagmando si Haring Asa sa tanan gid nga taga-Juda nga kuhaon nila ang mga bato kag mga troso nga gin-gamit ni Baasha sa pagpabakod sang Rama. Kag gin-gamit ini ni Haring Asa sa pagpabakod sang Geba sa Benjamin, kag sang Mizpa.

23 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Asa, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang tanan niya nga ginhimo, pati ang mga banwa nga iya ginpabakod, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. Sang tigulang na si Asa may sakit siya sa tiil. 24 Kag sang napatay siya, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa banwa sang iya katigulangan nga si David. Kag si Jehoshafat nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Nadab sa Israel

25 Nangin hari sang Israel si Nadab nga anak ni Jeroboam sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Naghari si Nadab sa bilog nga Israel sa sulod sang duha ka tuig. 26 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa pagginawi sang iya amay kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

27 Karon, si Baasha nga anak ni Ahia, nga halin sa tribo ni Isacar, nagplano sing malain kontra kay Nadab. Ginpapatay niya si Nadab samtang ginasalakay ni Nadab kag sang bilog nga Israel ang Gibeton, nga isa ka banwa sang mga Filistinhon. 28 Ang pagpatay ni Baasha kay Nadab natabo sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Kag si Baasha amo ang nagbulos kay Nadab bilang hari. 29 Pag-umpisa gid ni Baasha nga maghari, ginpamatay niya ang bilog nga pamilya ni Jeroboam, kag wala gid siya sing may ginbilin bisan isa. Natabo ini suno sa ginsiling sang Ginoo paagi sa iya alagad nga si Ahia nga taga-Shilo. 30 Kay nangakig ang Ginoo, ang Dios sang Israel, kay Jeroboam tungod sa iya mga sala nga ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

31 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Nadab, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 32 Permi lang nagainaway si Asa kag si Baasha samtang nagahari sila.

Ang Paghari ni Baasha sa Israel

33 Nangin hari sang Israel si Baasha nga anak ni Ahia sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Sa Tirza nag-estar si Baasha, kag naghari siya sa sulod sang 24 ka tuig. 34 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa pagginawi ni Jeroboam kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

16

1 Amo ini ang mensahi sang Ginoo kontra kay Baasha nga iya ginhambal paagi kay Jehu nga anak ni Hanani: 2 “Ginkuha ko ikaw sa manubo nga kahimtangan,* kag ginhimo nga pangulo sang akon katawhan nga mga Israelinhon. Pero ginsunod mo ang pagginawi ni Jeroboam kag ikaw ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang akon katawhan, kag ginpaakig mo ako tungod sa ila mga sala. 3 Gani laglagon ko ikaw kag ang imo panimalay, pareho sa ginhimo ko sa panimalay ni Jeroboam nga anak ni Nebat. 4 Ang mga miyembro sang imo panimalay nga magakalamatay sa banwa pagakaunon sang mga ido, kag ang magakalamatay sa uma pagakaunon sang mga pispis.”

5 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Baasha, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang iban pa niya nga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 6 Sang napatay si Baasha, ginlubong siya sa Tirza. Kag si Elah nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

7 Ato nga mensahi sang Ginoo kontra kay Baasha kag sa iya panimalay ginhambal sang Ginoo paagi kay Propeta Jehu nga anak ni Hanani. Ginhambal ato sang Ginoo tungod sa tanan nga malain nga ginhimo ni Baasha sa iya panulok. Ginpaakig ni Baasha ang Ginoo tungod sa iya mga ginhimo nga pareho sa ginhimo sang panimalay ni Jeroboam, kag tungod sa iya nga pagpamatay sa bilog nga panimalay ni Jeroboam.

Ang Paghari ni Elah sa Israel

8 Nangin hari sang Israel si Elah nga anak ni Baasha sang ika-26 nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Sa Tirza nag-estar si Elah, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig.

9 Karon, si Zimri nga isa sa iya mga opisyal kag kumander sang katunga sang iya mga manugkarwahe, nagplano sing malain kontra sa iya. Isa ka adlaw, nagpahubog si Elah sa Tirza, didto sa balay ni Arza nga amo ang manugdumala sang palasyo sa Tirza. 10 Nagsulod si Zimri sa balay kag ginpatay niya si Elah. Natabo ini sang ika-27 nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Kag si Zimri ang nagbulos kay Elah bilang hari.

11 Pag-umpisa gid ni Zimri nga maghari, ginpamatay niya ang bilog nga pamilya ni Baasha. Wala gid siya sing may ginbilin nga lalaki bisan sa mga paryente kag mga abyan ni Baasha. 12 Ginpamatay ni Zimri ang bilog nga pamilya ni Baasha suno sa ginsiling sang Ginoo paagi kay Propeta Jehu. 13 Kay ginpaakig ni Baasha kag sang iya anak nga si Elah ang Ginoo, ang Dios sang Israel, tungod sa mga sala nga ila ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel, paagi sa pagsimba sa mga dios-dios.

14 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Elah, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

Ang Paghari ni Zimri sa Israel

15 Nangin hari sang Israel si Zimri sang ika-27 nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Didto siya nag-estar sa Tirza, pero pito lang ka adlaw ang iya paghari. Kay sang nagakampo ang mga soldado sang Israel malapit sa Gibeton, nga isa ka banwa sang mga Filistinhon, 16 nabalitaan nila nga ginpatay ni Zimri ang hari. Gani sadto mismo nga adlaw didto sa kampo, ginhimo nila si Omri nga hari sang Israel. Ining si Omri amo ang kumander sang mga soldado sang Israel.

17 Naghalin dayon sa Gibeton si Omri kag ang iya mga kaupod nga mga taga-Israel, kag ginsalakay nila ang Tirza. 18 Sang makita ni Zimri nga naagaw na ang banwa, nagsulod siya sa mabakod nga parte sang palasyo kag ginsunog ang palasyo, gani napatay siya. 19 Natabo ini tungod sa mga sala nga iya ginhimo. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, kag nagsunod siya sa pagginawi ni Jeroboam kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

20 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Zimri, kag ang parte sa iya pagrebelde, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

Ang Paghari ni Omri sa Israel

21 Natunga ang katawhan sang Israel sa duha ka grupo. Ang isa ka grupo gusto nga mangin hari si Tibni nga anak ni Ginat, kag ang isa naman ya ka grupo gusto si Omri. 22 Pero mas mabakod ang mga nagaapin kay Omri sang sa mga nagaapin kay Tibni nga anak ni Ginat. Napatay si Tibni, kag si Omri ang nangin hari.

23 Nangin hari sang Israel si Omri sang ika-31 nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Naghari siya sa sulod sang dose ka tuig; ang anom sini ka tuig didto sa Tirza. 24 Ginbakal niya kay Shemer ang bukid sang Samaria sing mga 70 ka kilo nga pilak, kag ginpatindugan niya ini sang siyudad. Dayon gin-ngalanan niya ini nga siyudad nga Samaria, nga halin sa ngalan ni Shemer nga amo anay ang tag-iya sang bukid.

25 Malain ang ginhimo ni Omri sa panulok sang Ginoo, kag nagpakasala siya labaw pa sa mga hari nga nauna sa iya. 26 Nagsunod siya sa pagginawi ni Jeroboam nga anak ni Nebat kag sa sala nga iya ginhimo, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Ginpaakig nila ang Ginoo, ang Dios sang Israel, paagi sa pagsimba sa mga dios-dios.

27 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Omri, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang iban pa niya nga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 28 Sang napatay si Omri, ginlubong siya sa Samaria. Kag si Ahab nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Ahab sa Israel

29 Nangin hari sang Israel si Ahab nga anak ni Omri sang ika-38 nga tuig sang paghari ni Asa sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Ahab, kag naghari siya sa sulod sang 22 ka tuig. 30 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, labaw pa sa ginhimo sang mga hari nga nauna sa iya. 31 Indi pa siya kontento sa pagsunod sa mga sala nga ginhimo ni Jeroboam, kundi ginpangasawa pa niya si Jezebel nga anak ni Haring Etbaal sang Sidon, kag nag-alagad siya kag nagsimba sa dios-dios nga si Baal. 32 Nagpatindog siya sang templo kag halaran para kay Baal didto sa Samaria. 33 Nagpahimo man siya sang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpaakig gid niya ang Ginoo, ang Dios sang Israel, labaw pa sa ginhimo sang mga hari sang Israel nga nauna sa iya.

34 Sang tion sang paghari ni Ahab, ginpatindog liwat ni Hiel nga taga-Betel ang Jerico. Sang ginatukod niya ang mga pundasyon sini, napatay ang iya kamagulangan nga anak nga si Abiram. Kag sang ginapaobra na niya ang mga puwertahan sini, napatay ang iya kamanghuran nga anak nga si Segub. Natabo ini tanan suno sa ginsiling sang Ginoo paagi kay Josue nga anak ni Nun.†

17

Nagdala sang Pagkaon ang Uwak kay Elias

1 Karon, may isa ka propeta nga ang iya ngalan si Elias. Nagaestar siya sa Tishbe, nga sakop sang Gilead. Nagsiling siya kay Ahab, “Ginasiguro ko gid sa imo, sa presensya sang buhi nga Ginoo, ang Dios sang Israel nga akon ginaalagaran, nga wala sing tun-og ukon ulan nga magaabot sa sulod sang pila ka tuig kon indi ako magsiling nga magaabot ini.”

2 Nagsiling dayon ang Ginoo kay Elias, 3 “Maghalin ka diri kag magpa-east kag magpanago ka sa Kerit nga ililigan sang tubig, sa east sang Suba sang Jordan. 4 Didto ka mag-inom sa ililigan sang tubig, kag suguon ko ang mga uwak sa pagdala sa imo sang pagkaon didto.” 5 Gintuman ni Elias ang sugo sang Ginoo sa iya. Nagkadto siya sa Kerit nga ililigan sang tubig, sa east sang Suba sang Jordan kag didto nagtiner. 6 Ginadal-an siya sang mga uwak sang tinapay kag karne kon aga kag gab-i, kag didto siya nagainom sa ililigan sang tubig.

Ang Balo nga Babayi sa Zarefat

7 Sang ulihi naghubas ang ililigan sang tubig kay wala na nag-ulan. 8 Nagsiling dayon ang Ginoo kay Elias, 9 “Magkadto ka sa Zarefat sa Sidon, kag didto magtiner. May ginsugo ako didto nga balo nga babayi nga magpakaon sa imo.” 10 Gani nagkadto si Elias sa Zarefat. Pag-abot niya sa may puwertahan sang banwa, may nakita siya nga balo nga babayi nga nagapangahoy. Ginsilingan niya ang babayi, “Palihog dal-i ako sing diutay lang nga tubig para makainom ako.” 11 Sang nagalakat ang balo sa pagkuha sini, ginsilingan pa gid siya ni Elias, “Palihog dal-i man ako sang tinapay.”

12 Nagsiling ang balo, “Nagasugid ako sing matuod sa presensya sang buhi nga Ginoo, nga imo Dios, nga wala na ako sing tinapay. Ang nabilin na lang isa ka hakop nga harina sa yahong kag diutay nga lana sa tibod. Nagapanguha gani ako sang pila lang ka bilog nga kahoy para dal-on sa balay kag lutuon ang nabilin nga harina para sa akon kag sa akon anak, kag pagkatapos sina mapatay na kami sa gutom.”

13 Nagsiling si Elias sa iya, “Indi ka magkatublag. Pauli ka, kag himua ang imo ginsiling. Pero lutui anay ako sing gamay lang nga tinapay halin sa nabilin mo nga harina, kag dal-a dayon diri sa akon. Pagkatapos magluto ka man para sa imo kag sa imo anak. 14 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel, ‘Indi maubusan sang harina ang imo yahong kag indi maubusan sang lana ang imo tibod hasta sa adlaw nga padal-an ko na sang ulan ang duta.’ ” 15 Naglakat ang babayi kag ginhimo niya ang ginsiling ni Elias. Gani may pagkaon adlaw-adlaw para kay Elias kag para sa balo kag sa iya anak. 16 Kay wala maubusi sing harina ang yahong kag wala man maubusi sing lana ang tibod, suno sa ginsiling sang Ginoo paagi kay Elias.

17 Sang ulihi nagmasakit ang anak sang babayi. Naglala ang iya balatian hasta nga napatay siya. 18 Nagsiling ang babayi kay Elias, “Ano ang naakigan mo sa akon, alagad sang Dios? Nagkadto ka bala diri sa pagpatay sa akon anak bilang silot sa akon mga sala?” 19 Nagsabat si Elias, “Ihatag sa akon ang imo bata.” Ginkuha ni Elias ang bata sa iya iloy, kag gindala ini sa ibabaw nga kuwarto, nga sa diin siya nagaestar. Ginpahigda niya ang bata sa iya katre, 20 kag nagpanawag siya sa Ginoo, “O Ginoo, nga akon Dios, ngaa ginpadal-an mo man sang trahedya ining balo nga akon ginaestaran paagi sa pagpatay sa iya bata?” 21 Ginhap-an dayon ni Elias sing tatlo ka beses ang bata kag nagpanawag sa Ginoo, “O Ginoo nga akon Dios, buhia ini nga bata!” 22 Ginsabat sang Ginoo ang pangamuyo ni Elias, kag nabuhi liwat ang bata. 23 Dayon gindala ni Elias ang bata sa idalom kag ginhatag sa iya iloy. Nagsiling si Elias, “Tan-awa ang imo bata, buhi siya!” 24 Nagsiling dayon ang babayi kay Elias, “Karon nahibaluan ko na nga alagad gid ikaw sang Dios, kag matuod nga nagahambal ang Ginoo paagi sa imo.”

18

Napamatud-an Liwat nga Matuod nga Propeta sang Dios si Elias

1 Tatlo ka tuig na nga wala nag-ulan. Kag isa sina ka tion, nagsiling ang Ginoo kay Elias, “Lakat ka kag magpakita kay Ahab, kay paulanon ko na.” 2 Gani nagkadto si Elias kay Ahab.

Karon, puwerte na gid ang gutom sa Samaria. 3 Gani ginpatawag ni Ahab si Obadias nga amo ang nagadumala sang iya palasyo. (Si Obadias nagatahod gid sa Ginoo. 4 Sang ginpamatay ni Jezebel ang mga propeta sang Ginoo, gintago ni Obadias ang 100 ka propeta sa duha ka kuweba, 50 sa kada kuweba, kag ginhatagan niya sila sang pagkaon kag tubig.) 5 Nagsiling si Ahab kay Obadias, “Kadtuan ta ang tanan nga tuburan kag ililigan sang tubig sa aton nasyon, kay basi makakita kita sang mga hilamon para sa aton mga kabayo kag mga mula,* para indi na kinahanglan nga patyon ta sila.” 6 Gani gintunga nila kon diin nga parte sang duta sila makadto. Dayon naglakat sila sa tagsa nila ka direksyon.

7 Samtang nagalakat si Obadias, nasugat-an niya si Elias. Nakilala niya si Elias, gani nagluhod siya bilang pagtahod sa iya, kag nagsiling, “Ikaw gid bala ina, Sir Elias?” 8 Nagsabat si Elias, “Huo. Karon lakat ka, kag sugiri ang imo agalon nga si Ahab nga ari ako diri.” 9 Pero nagsiling si Obadias, “Sir, indi pag-ibutang sa peligro ang akon kabuhi kay Ahab, kay wala man ako sang sala nga nahimo sa imo. 10 Nagasugid ako sing matuod sa presensya sang buhi nga Ginoo, nga imo Dios, nga wala sing nasyon ukon ginharian nga wala pagpadal-i sang akon agalon sang tawo sa pagpangita sa imo. Kon magsiling gani ang mga pangulo sang sadto nga mga nasyon kag mga ginharian nga wala ka sa ila lugar, ginapasumpa sila ni Ahab nga wala gid man nila ikaw makita. 11 Kag karon ginasugo mo ako nga magkadto sa akon agalon kag silingon siya nga ari ka diri? 12 Ti ano abi kon sa akon paghalin dal-on ka sang Espiritu sang Ginoo sa lugar nga wala ko mahibalui? Pag-abot diri ni Ahab nga wala ka, patyon niya ako. Pero, sir, nagaalagad ako sa Ginoo halin sang pamatan-on pa ako. 13 Wala mo bala mabalitaan ang ginhimo ko sang ginpamatay ni Jezebel ang mga propeta sang Ginoo? Gintago ko ang 100 ka propeta sang Ginoo sa duha ka kuweba, 50 sa kada kuweba, kag ginhatagan ko sila sang pagkaon kag tubig. 14 Kag karon ginasugo mo ako nga magkadto sa akon agalon kag silingon siya nga ari ka diri? Patyon niya ako!”

15 Nagsiling si Elias, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga Makagagahom, nga akon ginaalagad, nga mapakita ako kay Ahab subong gid nga adlaw.”

16 Gani nagkadto si Obadias kay Ahab kag ginsugiran niya siya nga ara si Elias, kag naglakat si Ahab sa pagpakigkita kay Elias. 17 Sang makita ni Ahab si Elias, nagsiling siya, “Ikaw gid bala ina, manughalit sa Israel?” 18 Nagsabat si Elias, “Indi ako ang manughalit sa Israel, kundi ikaw kag ang pamilya sang imo amay. Kay ginsikway ninyo ang mga sugo sang Ginoo kag ginsimba ninyo ang mga imahen ni Baal. 19 Karon, patipuna sa akon ang tanan nga katawhan sang Israel didto sa Bukid sang Carmel. Kag pakadtua man ang 450 ka propeta ni Baal kag ang 400 ka propeta ni Ashera, nga ginapakaon ni Jezebel.”

20 Gani gintipon ni Ahab ang tanan nga katawhan sang Israel kag ang mga propeta sa Bukid sang Carmel. 21 Nagpalapit si Elias sa mga tawo kag nagsiling, “Hasta san-o pa bala kamo magsunod sa duha ka pagtuluohan? Kon ang Ginoo amo ang Dios, sunda ninyo siya, pero kon si Baal amo ang Dios, sunda ninyo siya.” Pero wala magsabat ang mga tawo.

22 Nagsiling liwat si Elias sa ila, “Ako na lang ang nabilin sa mga propeta sang Ginoo, pero si Baal ya may 450 ka propeta. 23 Karon dal-i ninyo kami sang duha ka turo nga baka. Dayon magpili ang mga propeta ni Baal sang isa nga ila ihawon kag dayon ibutang sa ibabaw sang gatong, pero indi pagsindihan ang gatong. Amo man ang himuon ko sa isa ka baka; ibutang ko man ini sa ibabaw sang gatong kag indi ko man pagsindihan ang gatong. 24 Dayon magpangamuyo kamo sa inyo dios, kag ako magapangamuyo man sa Ginoo. Ang magasabat paagi sa kalayo amo ang matuod nga Dios.” Kag nagsugot ang mga tawo.

25 Nagsiling dayon si Elias sa mga propeta ni Baal, “Kamo ang mag-una kay madamo kamo. Magpili kamo sang isa ka turo nga baka kag ipreparar ninyo. Magpangamuyo dayon kamo sa inyo dios, pero indi ninyo pagsindihan ang gatong.” 26 Gani ginkuha sang mga propeta ni Baal ang turo nga baka nga gindala sa ila, kag ginpreparar nila ini. Dayon nagpangamuyo sila kay Baal halin sa aga hasta sa udto. Nagsinggit sila, “O Baal, sabta kami!” Nagsaot-saot pa sila palibot sa halaran nga ila ginhimo. Pero wala sing may nagsabat.

27 Sang udto na, ginyaguta na sila ni Elias nga nagasiling, “Sige, tuduhi pa ninyo singgit, kay dios man bala siya! Basi nagahanduraw lang siya, ukon nagapahuway-huway,† ukon may ginkadtuan, ukon nagakatulog kag kinahanglan nga pukawon.” 28 Gani nagsinggit pa gid sila sing tudo kag ginpilasan nila ang ila mga lawas sang bangkaw kag espada, suno sa ila kinabatasan, hasta nga nag-agay ang dugo. 29 Nagligad ang udto kag sige gihapon ang ila singgit hasta nga nagsobra na ang ila oras sa paghalad,‡ pero wala gid sing may nagsabat sa ila.

30 Nagsiling si Elias sa tanan nga tawo, “Palapit kamo sa akon.” Kag nagpalapit ang mga tawo sa iya. Ginkay-o niya dayon ang halaran sang Ginoo nga naguba. 31 Nagkuha siya sang dose ka bato nga nagarepresentar sa dose ka tribo sang mga anak ni Jacob, ang tawo nga gin-ngalanan sang Ginoo nga Israel. 32 Ginhimo niya ang mga bato nga halaran para sa Ginoo, kag ginkanalan niya ang palibot sang halaran. Ang kanal sarang mabutangan sang mga tunga sa sako nga binhi. 33 Ginplastar niya sing maayo ang gatong sa halaran kag ginhiwa-hiwa ang baka kag ginbutang ini sa ibabaw sang gatong. Dayon nagsiling siya sa mga tawo, “Bubui ninyo sing apat ka banga nga tubig ang halad kag gatong.” Sang nahimo na nila ini, 34 nagsiling si Elias, “Bubui ninyo liwat.” Pagkatapos nila bubo, nagsiling liwat si Elias, “Bubui pa gid ninyo sa ikatlo nga beses.” Gintuman nila ang ginsiling ni Elias. 35 Nag-ilig ang tubig sa palibot sang halaran kag napuno ang kanal.

36 Sang tion na sang paghalad, nagpalapit si Propeta Elias sa halaran kag nagpangamuyo. Siling niya, “Ginoo, Dios ni Abraham, ni Isaac, kag ni Jacob,§ pamatud-i subong nga adlaw nga ikaw ang Dios sa Israel kag ako imo alagad, kag ginhimo ko ini tanan nga butang suno sa imo sugo. 37 Sabta ako, Ginoo, para mahibaluan sang sini nga mga tawo nga ikaw Ginoo ang Dios, kag ginapabalik mo sila sa imo.”

38 Nag-abot dayon ang kalayo nga halin sa Ginoo, kag ginsunog sini ang halad, ang gatong, ang mga bato kag ang duta, kag ginpahubas ang tubig sa kanal. 39 Sang makita ini sang tanan nga tawo, nagluhod sila kag nagsiling, “Ang Ginoo amo ang Dios! Ang Ginoo amo ang Dios!” 40 Nagmando dayon si Elias sa mga tawo, “Dakpa ninyo ang mga propeta ni Baal. Kinahanglan wala sing may makapalagyo sa ila!” Gani gindakop nila sila kag gindala sila ni Elias sa Kishon nga ililigan sang tubig kag didto ginpamatay.

41 Nagsiling si Elias kay Ahab, “Lakat, magkaon ka kag mag-inom, kay nagapadulong ang mabaskog nga ulan.” 42 Gani naglakat si Ahab para magkaon kag mag-inom, pero si Elias ya nagsaka sa putokputokan sang Carmel kag nagpangamuyo, nga nagaluhod kag nagaduko sa duta. 43 Dayon nagsiling siya sa iya suluguon, “Magtaklad ka kag magtan-aw sa dagat.” Kag gintuman ini sang suluguon.

Pagbalik niya kay Elias, nagsiling siya, “Wala ako sing may nakita.” Pito ka beses nga nagsiling si Elias sa iya nga magbalik siya kag magtan-aw. 44 Sang ikapito na nga pagbalik niya, nagsiling siya kay Elias, “May nakita ako nga gal-om nga daw sa palad lang sang tawo kagamay, nga nagapaibabaw halin sa lawod.” Gani nagsiling si Elias, “Lakat, kag silinga si Ahab nga magsakay na siya sa iya karwahe kag magpuli sa indi pa siya maabtan sang ulan.”

45 Dugay-dugay nagdulom ang langit tungod sa mga gal-om. Naghangin kag nag-ulan sing mabaskog, kag nagsakay si Ahab sa karwahe kag nagkadto sa Jezreel. 46 Karon, gin-gamhan sang Ginoo si Elias. Ginwagkos niya ang iya pangguwa nga bayo sa iya hawak kag nagdalagan siya sing una kay Ahab pakadto sa Jezreel.

19

Nagpalagyo si Elias sa Horeb

1 Karon ginsugiran ni Ahab ang iya asawa nga si Jezebel sang tanan nga ginhimo ni Elias, kag kon paano niya ginpamatay ang tanan nga propeta ni Baal. 2 Gani nagpadala si Jezebel sang mensahero kay Elias sa pagsiling, “Kabay pa nga silutan ako sang mga dios sing puwerte gid kon sa amo sini nga oras buwas indi ko pa ikaw mapatay, pareho sa ginhimo mo sa mga propeta.”

3 Hinadlukan si Elias, gani nagpalagyo siya sa Beersheba nga sakop sang Juda, kag ginbilin niya didto ang iya suluguon. 4 Dayon naglakat siya sing mga isa ka adlaw pakadto sa kamingawan. Nagpundo siya kag nagpungko sa puno sang kahoy,* kag nagpangamuyo nga mapatay na lang siya. Nagsiling siya, “Sobra na ini, Ginoo! Kuhaa na lang ang akon kabuhi; wala man ako sing kinalain sa akon mga katigulangan.” 5 Dayon naghigda siya sa puno sang kahoy kag natulugan.

Sa hinali lang may anghel nga nagtandog sa iya kag nagsiling, “Bangon kag magkaon.” 6 Pagtan-aw niya, may nakita siya sa iya uluhan nga tinapay nga ginluto sa ginpainit nga bato, kag tubig nga nasulod sa tibod. Nagkaon siya kag nag-inom, kag naghigda liwat.

7 Nagbalik ang anghel sang Ginoo kag gintandog niya si Elias kag nagsiling, “Bangon kag magkaon, kay malayo pa ang imo lalakton.” 8 Gani nagbangon si Elias kag nagkaon kag nag-inom. Nagbaskog siya sa iya ginkaon, kag naglakat siya sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i, hasta nakaabot siya sa Horeb,† ang bukid sang Dios. 9 Nagsulod siya sa isa ka kuweba kag didto nagtulog pagkagab-i.

Nagpakig-estorya ang Dios kay Elias

Karon, nagsiling ang Ginoo sa iya, “Elias, ano ang ginahimo mo diri?” 10 Nagsabat siya, “O Ginoong Dios nga Makagagahom, nagaalagad gid ako sing matutom sa imo. Pero ginsikway sang mga Israelinhon ang ila kasugtanan sa imo, gin-guba nila ang imo mga halaran, kag ginpamatay ang imo mga propeta. Ako na lang isa ang nabilin, kag ginatinguhaan man nila ako nga patyon.” 11 Nagsiling ang Ginoo, “Magguwa ka kag magtindog sa akon presensya sa ibabaw sang bukid, kay maagi ako.” Dayon may nag-agi nga mabaskog nga hangin nga nagtiphag sang mga bukid kag nagdugmok sang mga bato, pero wala ang Ginoo sa hangin. Pagkatapos sang hangin, naglinog, pero wala man ang Ginoo sa linog. 12 Pagkatapos sang linog, may kalayo nga nag-abot, pero wala gihapon ang Ginoo sa kalayo. Pagkatapos sang kalayo, may mahinay nga tingog nga daw sa nagahutik. 13 Pagkabati sini ni Elias, gintabunan niya ang iya nawong sang iya pangtabon nga panapton kag nagguwa siya kag nagtindog sa baba sang kuweba. Dayon may tingog nga nagsiling sa iya, “Elias, ano ang ginahimo mo diri?” 14 Nagsabat siya, “O Ginoong Dios nga Makagagahom, nagaalagad gid ako sing matutom sa imo. Pero ginsikway sang mga Israelinhon ang ila kasugtanan sa imo, gin-guba nila ang imo mga halaran, kag ginpamatay ang imo mga propeta. Ako na lang isa ang nabilin, kag ginatinguhaan man nila ako nga patyon.”

15 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Magbalik ka sa imo gin-agyan, kag magkadto sa kamingawan sang Damascus. Pag-abot mo didto, haplasan mo sang lana si Hazael sa pagpakita nga siya na ang hari sang Aram.‡ 16 Haplasan mo man si Jehu nga anak ni Nimshi bilang hari sang Israel, kag si Elisha§ nga anak ni Shafat, nga taga-Abel Mehola, sa pagbulos sa imo bilang propeta. 17 Pamatyon ni Hazael ang mga nagasimba kay Baal. Ang makapalagyo sa iya, pamatyon ni Jehu, kag ang makapalagyo kay Jehu, pamatyon ni Elisha. 18 Pero ibilin ko ang 7,000 ka Israelinhon nga wala nagluhod kag naghalok sa imahen ni Baal.”

Ang Pagtawag kay Elisha

19 Naghalin didto si Elias kag nakita niya si Elisha nga anak ni Shafat nga nagaarado. May onse ka paris sang mga baka sa unahan ni Elisha nga ginaarado sang iya mga kaupod, kag siya ang nagaarado sang ikadose nga paris sang baka. Nagpalapit si Elias sa iya, kag gintaklap ni Elias ang iya pangtabon nga panapton sa kay Elisha. 20 Ginbayaan ni Elisha ang iya mga baka kag ginlagas si Elias. Nagsiling si Elisha, “Mahalok anay ako kay tatay kag kay nanay sa pagpaalam sa ila, dayon maupod ako sa imo.” Nagsabat si Elias, “Sige, pero indi mo pagkalimtan ang ginhimo ko sa imo.”

21 Nagbalik si Elisha, kag ginkuha niya ang iya mga baka kag gin-ihaw. Ginhimo niya nga gatong ang mga gota kag mga arado sa pagluto sang karne sang mga baka. Pagkaluto na, ginhatagan niya ang iya mga kaupod nga nagaarado, kag nagkaon sila tanan. Dayon nagsunod siya kay Elias bilang iya kabulig.

20

Ginsalakay ni Ben Hadad ang Samaria

1 Karon, gintipon ni Haring Ben Hadad sang Aram* ang tanan niya nga soldado para magpakig-away. Nag-upod sa ila ang 32 ka hari nga kadampig ni Ben Hadad, nga may mga kabayo kag mga karwahe. Kag naglakat sila sa pagsalakay sa Samaria. 2 Nagpadala si Ben Hadad sang mga mensahero sa Samaria sa pagsugid sang sini nga mensahi kay Haring Ahab sang Israel: “Amo ini ang ginsiling ni Ben Hadad: 3 ‘Ang imo mga pilak kag mga bulawan akon, kag ang imo mga asawa kag maayo nga mga kabataan akon man.’ ” 4 Nagpadala sang sabat si Haring Ahab nga nagasiling, “Suno sa ginsiling mo, Mahal nga Hari, imo ako kag ang tanan nga akon.”

5 Nagbalik liwat ang mga mensahero kay Ahab kag nagsiling, “Amo ini ang ginsiling ni Ben Hadad: ‘Nagsiling na ako sa imo nga ihatag mo sa akon ang imo mga pilak, mga bulawan, mga asawa, kag mga kabataan. 6 Pero buwas sa amo sini nga oras, pakadtuon ko dira ang akon mga opisyal sa pag-usisa sang imo palasyo kag sang mga balay sang imo mga opisyal. Kuhaon nila ang tanan nga ginakabig mo nga malahalon.’ ”

7 Ginpatawag sang hari sang Israel ang tanan nga manugdumala sang Israel kag ginsilingan, “Nagapangita gid sang paagi si Ben Hadad nga halitan kita. Nagsugot na gani ako sang ginpangayo niya ang akon mga asawa, mga kabataan, mga pilak, kag mga bulawan.” 8 Nagsabat ang mga manugdumala kag ang katawhan, “Indi ka na magpasugot sa iya mga ginapangayo.” 9 Gani ginsilingan niya ang mga mensahero ni Ben Hadad, “Silinga ninyo ang Mahal nga hari nga ihatag ko ang iya una nga ginpangayo, pero ining ikaduha indi ko na mahatag.” Nagpuli ang mga mensahero kag ginsugid nila kay Ben Hadad ang sabat ni Ahab.

10 Nagpadala liwat si Ben Hadad sang mensahi kay Ahab, “Kabay pa nga silutan ako sang mga dios sing puwerte gid kon indi ko malaglag sing bug-os ang Samaria. Siguraduhon ko nga bisan yab-ok wala sing mabilin nga sarang mahakop sang akon mga soldado.” 11 Nagsabat ang hari sang Israel, “Silinga ninyo siya nga ang soldado nga nagapreparar pa lang sa pagpakig-away indi dapat magpabugal pareho sa soldado nga nakatapos na sa pagpakig-away.” 12 Nabaton ni Ben Hadad ang sabat ni Ahab samtang nagainom siya kag ang kaupod niya nga mga hari didto sa ila mga tolda.† Dayon ginmanduan niya ang iya mga tinawo nga magpreparar sa pagsalakay sa Samaria. Kag gintuman nila ini.

Ginpierdi ni Ahab si Ben Hadad

13 Sa pihak nga bahin, may nag-abot nga isa ka propeta kay Ahab kag nagsiling, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Nakita mo nga puwerte kadamo ang mga soldado ni Ben Hadad. Pero ipapierdi ko sila sa imo subong nga adlaw, kag dayon mahibaluan mo nga ako amo ang Ginoo.” 14 Nagpamangkot si Ahab, “Pero sin-o ang magapierdi sa ila?” Nagsabat ang propeta, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Ang bataon nga mga soldado, nga sa idalom sang awtoridad sang mga gobernador sang mga probinsya, amo ang magapierdi sa ila.’ ” Nagpamangkot si Ahab, “Sin-o ang una nga magsalakay?” Nagsabat ang propeta, “Kamo.”‡

15 Gani ginpatawag ni Ahab ang bataon nga mga soldado, nga sa idalom sang awtoridad sang mga gobernador sang mga probinsya—232 sila tanan. Kag gintipon man niya ang iban pa nga mga Israelinhon—7,000 sila tanan. 16 Udto sila nagsalakay, samtang si Ben Hadad kag ang 32 ka hari nga iya kadampig nagapahubog sa ila mga tolda. 17 Una nga nagsalakay atong bataon nga mga soldado.

Karon, ang mga ginpadala ni Ben Hadad sa pagpanilag sa Samaria nagsugid sa iya, “May mga soldado nga nagapakadto diri halin sa Samaria.” 18 Nagsiling si Ben Hadad, “Dakpa ninyo sila kon magkadto sila diri sa pagpakig-away ukon bisan sa pagpakighusay.”

19 Ang bataon nga mga soldado amo ang nagpanguna sa mga soldado sang Israel, 20 kag ginpatay sang kada isa sa ila ang ila kaaway. Gani nagpalagyo ang iban nga mga soldado sang Aram, kag ginlagas sila sang mga Israelinhon. Pero si Ben Hadad kag ang iban niya nga mga kaupod nakapalagyo nga nagasakay sa kabayo.

21 Amo ato ang pagsalakay nila ni Haring Ahab sang Israel. Madamo gid nga mga Arameanhon ang ila ginpamatay, kag ginpanguha nila ang mga kabayo kag mga karwahe sang mga Arameanhon. 22 Pagkatapos sadto, nagpalapit ang propeta sa hari sang Israel kag nagsiling, “Magpreparar ka kag magplano sing maayo, kay magasalakay liwat ang hari sang Aram sa sunod nga tuig.”

23 Sa pihak nga bahin, ang mga opisyal sang hari sang Aram nagsiling sa iya, “Ang dios sang mga Israelinhon dios sang mga bukid; amo ina nga nagdaog sila. Pero kon magpakig-away kita sa ila sa kapatagan, sigurado gid nga mapierdi ta sila. 24 Kag kinahanglan nga himuon mo ini: Ang mga kumander na ang padumalahon mo sa mga soldado kag indi ang 32 ka hari. 25 Dayon magtipon ka sang mga soldado, mga kabayo, kag mga karwahe nga pareho kadamo sadtong mga nagkalawala. Magpakig-away dayon kita sa mga Israelinhon sa kapatagan, kag sigurado gid nga mapierdi ta sila.” Nagsugot si Ben Hadad, kag ginhimo niya ini.

26 Pagkasunod nga tuig, gintipon ni Ben Hadad ang mga Arameanhon, kag nagkadto dayon sila sa banwa sang Afek sa pagpakig-away sa mga Israelinhon. 27 Nagtipon man ang mga Israelinhon kag nagpreparar sang ila mga kinahanglanon, kag dayon naglakat sila sa pagpakig-away sa mga Arameanhon. Nagkampo sila nga nagaatubang sa kampo sang mga Arameanhon. Pero pareho lang sila sa duha ka magagmay nga panong sang mga kanding kon ikomparar sa mga Arameanhon nga nagalikop sa kapatagan. 28 Nagkadto ang alagad sang Dios sa hari sang Israel kag nagsiling, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Nagahunahuna ang mga Arameanhon nga dios ako sang mga bukid kag indi dios sang mga kapatagan. Gani ipapierdi ko sa imo ang ila mga soldado nga puwerte kadamo para mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.”

29 Nagkampo ang mga Israelinhon kag ang mga Arameanhon nga nagaatubangay sa sulod sang pito ka adlaw. Kag sang ikapito nga adlaw nag-away sila. Sa isa lang ka adlaw nakapatay ang mga Israelinhon sing 100,000 ka soldado nga mga Arameanhon. 30 Ang mga nabilin nga mga Arameanhon nagpalagyo sa banwa sang Afek, nga sa diin ang 27,000 sa ila narumpagan sang pader sang banwa. Nagpalagyo man didto si Ben Hadad, kag nagpanago sa isa ka pribado nga kuwarto. 31 Nagsiling ang iya mga opisyal sa iya, “Nabatian namon nga maluluy-on kuno ang mga hari sang Israel. Gani makadto kami sa hari sang Israel kag magpaubos paagi sa pagtampi sang sako kag pagburambod sang lubid sa amon mga ulo. Basi pa lang indi ka niya pagpatyon.”

32 Gani nagtampi sila sang sako kag ginburambudan nila sang lubid ang ila mga ulo. Dayon nagkadto sila sa hari sang Israel kag nagsiling, “Si Ben Hadad nga nagatahod sa imo nagapakitluoy nga kon mahimo indi mo lang siya pagpatyon.” Nagsabat ang hari, “Buhi pa gali siya? Daw pareho lang nga utod ko siya.” 33 Ginkabig sang mga opisyal ang sabat sang hari nga isa ka palatandaan nga may paglaom sila, gani dayon man nila siling, “Huo, si Ben Hadad daw pareho lang nga utod mo.” Nagsiling ang hari, “Dal-a ninyo siya sa akon.”

Pag-abot ni Ben Hadad, ginpasakay siya ni Ahab sa iya karwahe. 34 Nagsiling si Ben Hadad kay Ahab, “Iuli ko sa imo ang mga banwa nga gin-agaw sang akon amay sa imo amay. Kag puwede ka magpatindog sang mga balaligyaan sa Damascus, pareho sa ginhimo sang akon amay sa Samaria.” Nagsiling si Ahab, “Sa sining gintanyag mo, buy-an ko ikaw.” Gani naghimo sila sang kasugtanan, kag ginpalakat siya ni Ahab.

35 Karon, ginsugo sang Ginoo ang isa ka tawo, nga miyembro sang mga propeta, sa pagsiling sa iya nga kaupod, “Abi, sakita ako.” Pero nagbalibad ang tawo. 36 Gani nagsiling siya sa tawo, “Tungod kay wala mo pagtumana ang Ginoo, pagapatyon ka sang leon paghalin mo gid diri.” Paghalin sang tawo, nakita siya sang leon kag ginpatay siya.

37 May nakita naman ang propeta nga isa ka tawo kag nagsiling siya, “Abi, sakita ako.” Gani ginsakit siya kag napilasan siya. 38 Dayon naglakat ang propeta kag nagtindog sa dalan nga nagahulat sa hari sang Israel nga mag-agi. Nagpakuno-kuno siya paagi sa pagbutang sang bendahi sa iya mga mata para indi siya makilal-an. 39 Pag-agi sang hari, nagsinggit ang propeta sa iya, “Sir, nag-upod ako sa inaway, kag didto may tawo nga nagdala sa akon sang bihag kag nagsiling, ‘Bantayi ini nga tawo. Kon makapalagyo siya, patyon ikaw ukon pabayaron sing 35 ka kilo nga pilak.’ 40 Pero sang masako ako, sir, sa iban nga mga buluhaton, nakapalagyo ang bihag.”

Nagsiling ang hari, “Dapat ka silutan suno sa imo ginsiling.” 41 Ginkuha gilayon sang propeta ang bendahi sa iya mga mata, kag nakilal-an siya sang hari sang Israel nga isa siya sa mga propeta. 42 Nagsiling siya sa hari, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Tungod nga ginbuy-an mo ang tawo nga ginsiling ko nga dapat patyon, patyon ka sa baylo niya, kag patyon man ang imo katawhan sa baylo sang iya katawhan.” 43 Nagpuli ang hari sang Israel sa iya palasyo sa Samaria nga masinulub-on kag akig.

21

Ang Talamnan sang Ubas ni Nabot

1 Karon, may isa ka tawo nga taga-Jezreel nga ang iya ngalan si Nabot. May talamnan siya sang ubas sa Jezreel sa tupad sang palasyo ni Haring Ahab sang Samaria. 2 Isa sina ka tion, nagsiling si Ahab kay Nabot, “Tungod nga malapit sa akon palasyo ang imo talamnan sang ubas, ihatag na lang ina sa akon para himuon ko nga talamnan sang mga utan. Kag bilang baylo, hatagan ko ikaw sang mas maayo nga talamnan sang ubas; ukon kon gusto mo, bayaran ko ikaw sa nagakaigo nga bili sini.” 3-4 Pero nagsabat si Nabot, “Indi magtugot ang Ginoo nga ihatag ko sa imo ang ginpanubli ko sa akon mga katigulangan.”

Nagpuli si Ahab nga masinulub-on kag akig tungod sa ginsabat ni Nabot sa iya. Naghigda siya nga nagaatubang sa dingding, kag indi magkaon. 5 Ginkadtuan siya ni Jezebel nga iya asawa kag ginpamangkot, “Ngaa nga nagapangasubo ka? Ngaa indi ka magkaon?” 6 Nagsabat siya sa iya asawa, “Ginsilingan ko si Nabot nga baklon ko ang iya talamnan sang ubas; ukon kon gusto niya, bayluhan ko sang mas maayo nga talamnan sang ubas, pero wala siya magsugot.” 7 Nagsiling si Jezebel, “Indi bala nga hari ikaw sang Israel? Bangon ka kag magkaon! Magkalipay ka kay ihatag ko sa imo ang talamnan sang ubas ni Nabot nga taga-Jezreel.”

8 Gani nagsulat si Jezebel sa ngalan ni Ahab, kag ginselyuhan niya ini sang selyo sang hari, kag ginpadala sa mga manugdumala kag sa iban pa nga mga opisyal sang banwa nga sa diin nagaestar si Nabot. 9 Amo ini ang mensahi sang iya sulat: “Tipuna ninyo ang katawhan para magpuasa, kag papungkua ninyo si Nabot sa unahan sang mga tawo. 10 Dayon papungkua ninyo sa iya atubangan ang duha ka malain nga mga tawo para mag-akusar sa iya nga ginpakamalaot niya ang Dios kag ang hari. Dal-a dayon ninyo siya sa guwa sang banwa kag batuhon hasta mapatay.”

11 Ginhimo sang mga manugdumala kag sang iban pa nga mga opisyal ang ginsiling sa ila ni Jezebel sa sulat. 12 Gintipon nila ang mga tawo para magpuasa kag ginpapungko nila si Nabot sa unahan sang mga tawo. 13 Dayon may nag-abot nga duha ka malain nga mga tawo kag nagpungko sa atubangan ni Nabot, kag gin-akusar nila siya sa atubangan sang mga tawo. Siling nila, “Ginpakamalaot ni Nabot ang Dios kag ang hari.” Gani gindala nila si Nabot sa guwa sang banwa kag ginbato hasta nga napatay. 14 Dayon nagsulat sila kay Jezebel nga ginbato nila si Nabot kag patay na.

15 Pagkahibalo ni Jezebel nga patay na si Nabot, nagsiling siya kay Ahab, “Patay na si Nabot. Gani maglakat ka kag angkuna ang talamnan sang ubas ni Nabot nga ginbalibad niya nga ibaligya sa imo.” 16 Pagkabati ni Ahab nga patay na si Nabot, naglakat siya gilayon sa pag-angkon sang talamnan sang ubas ni Nabot.

17 Nagsiling ang Ginoo kay Elias nga taga-Tishbe, 18 “Lakat kag kadtui si Haring Ahab sang Israel, nga nagahari sa Samaria. Ara siya sa talamnan sang ubas ni Nabot kay gusto niya ini nga angkunon. 19 Silinga siya nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Pagkatapos nga ginpatay mo ang tawo, kuhaon mo pa pati ang iya duta? Tungod sa imo ginhimo, dilapan sang mga ido ang imo dugo sa guwa sang banwa, subong nga gindilapan nila didto ang dugo ni Nabot.’ ”

20 Pagkakita ni Ahab kay Elias nagsiling siya, “Nakita gid man ako sang akon kaaway!” Nagsabat si Elias, “Huo, nagkadto ako sa imo tungod kay gintugyan mo ang imo kaugalingon sa paghimo sing malain sa panulok sang Ginoo! 21 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa imo: ‘Laglagon ko ikaw. Pamatyon ko ang tanan mo nga kaliwat nga lalaki, ulipon man ukon indi. 22 Laglagon ko ang imo panimalay pareho sa ginhimo ko sa panimalay ni Jeroboam nga anak ni Nebat, kag sa panimalay ni Baasha nga anak ni Ahia, tungod kay ginpaakig mo ako kag ikaw ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.’

23 “Kag parte kay Jezebel, nagasiling ang Ginoo nga pagakaunon siya sang mga ido sa pader sang Jezreel. 24 Ang mga miyembro sang imo panimalay nga magakalamatay sa banwa pagakaunon sang mga ido, kag ang magakalamatay sa uma pagakaunon sang mga pispis.”

25 (Wala gid sing tawo nga nagtugyan sang iya kaugalingon sa paghimo sang malain sa panulok sang Ginoo pareho sang ginhimo ni Ahab, nga ginsutsot ni Jezebel nga iya asawa. 26 Naghimo siya sang makangilil-ad gid nga butang paagi sa pagsimba sa mga dios-dios, pareho sa ginhimo sang mga Amornon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon.)

27 Pagkabati ni Ahab sa ginsiling ni Elias, gin-gisi niya ang iya bayo kag nagsuksok sang sako, kag nagpuasa. Nagtulog siya nga nagasuksok sang sako, kag naglakat-lakat nga nagapangasubo.

28 Nagsiling ang Ginoo kay Elias nga taga-Tishbe, 29 “Nakita mo bala kon daw ano ang pagpaubos ni Ahab sang iya kaugalingon sa akon atubangan? Tungod kay nagpaubos siya, indi ko pag-ipadala ang kalaglagan sa iya panahon, kundi ipadala ko ini sa panimalay sang iya anak kon maghari na siya.”

22

Ginpaandaman ni Micaya si Ahab

(2 Cro. 18:2-27)

1 Wala nag-inaway ang Aram* kag ang Israel sa sulod sang tatlo ka tuig. 2 Kag sang ikatatlo nga tuig nagpakigkita si Haring Jehoshafat sang Juda sa kay Haring Ahab sang Israel. 3 Nagsiling si Ahab† sa iya mga opisyal, “Nahibaluan ninyo nga aton ang Ramot Gilead. Pero ngaa wala kita nagahimo sing paagi nga mabawi ta ini sa hari sang Aram?” 4 Gani ginpamangkot ni Ahab si Jehoshafat, “Maupod ka bala sa amon sa pagpakig-away sa Ramot Gilead?” Nagsabat si Jehoshafat kay Ahab, “Handa ako nga mag-upod sa imo, kag handa ako nga ipagamit sa imo ang akon mga soldado kag mga kabayo. 5 Pero pamangkuton ta anay ang Ginoo kon ano ang iya masiling.”

6 Gani ginpatawag ni Ahab ang mga propeta—mga 400 sila tanan—kag ginpamangkot, “Malakat bala ako sa pagpakig-away sa Ramot Gilead ukon indi?” Nagsabat sila, “Lakat, kay padaugon ka sang Ginoo!” 7 Pero nagpamangkot si Jehoshafat, “Wala na bala diri sang iban pa nga propeta sang Ginoo nga aton mapamangkutan?” 8 Nagsabat si Ahab kay Jehoshafat, “May isa pa nga puwede ta mapamangkutan kon ano ang isiling sang Ginoo—si Micaya nga anak ni Imla. Pero akig ako sa iya kay wala gid siya sing ginapropesiya nga maayo parte sa akon kundi puro lang malain.” Nagsabat si Jehoshafat, “Indi ka dapat maghambal sang subong sina.” 9 Gani ginpatawag ni Ahab ang isa sa iya mga opisyal kag ginsilingan, “Dal-a ninyo diri gilayon si Micaya nga anak ni Imla.”

10 Karon, si Haring Ahab sang Israel kag si Haring Jehoshafat sang Juda, nga nagabayo sang ila harianon nga mga bayo, nagapungko sa ila tagsa ka trono sa atubangan sang linasan nga ara dampi sa puwertahan sang Samaria. Kag nagapamati sila sa ginasiling sang mga propeta. 11 Si Zedekia nga isa sa mga propeta, nga anak ni Kenaana, may ginhimo nga sulosungay nga salsalon. Nagsiling siya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Paagi sa sini nga sungay, laglagon mo, Haring Ahab, ang mga Arameanhon hasta nga maubos sila.” 12 Amo man ang ginsiling sang tanan nga propeta. Siling nila, “Salakaya ang Ramot Gilead, Haring Ahab, kag magadaog ka, kay itugyan ini sang Ginoo sa imo.”

13 Sa pihak nga bahin, ang ginsugo sa pagkuha kay Micaya nagsiling sa iya, “Ang tanan nga propeta palareho nga nagsiling nga magadaog ang hari, gani amo man ina ang imo isiling.” 14 Pero nagsiling si Micaya, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga ihambal ko lang ang ginapahambal niya sa akon.”

15 Pag-abot ni Micaya kay Haring Ahab nagpamangkot ang hari sa iya, “Micaya, salakayon bala namon ang Ramot Gilead ukon indi?” Nagsabat si Micaya, “Salakaya ninyo kag magadaog kamo, kay itugyan ina sang Ginoo sa imo.” 16 Pero nagsiling ang hari kay Micaya, “Pila gid bala ka beses nga pasumpaon ko ikaw nga sugiran mo ako sing matuod sa ngalan sang Ginoo?” 17 Gani nagsiling si Micaya, “Nakita ko sa palanan-awon nga naglalapta ang mga Israelinhon sa mga kabukiran pareho sa mga karnero nga wala sing manugbantay, kag nagsiling ang Ginoo, ‘Ini nga mga tawo wala na sing pangulo. Papulia sila nga may kalinong.’ ” 18 Nagsiling si Haring Ahab kay Jehoshafat, “Indi bala ginsilingan ko na ikaw nga wala gid siya sing maayo nga ginapropesiya sa akon kundi puro lang malain?”

19 Nagsiling pa si Micaya, “Pamatii ang mensahi sang Ginoo! Nakita ko ang Ginoo nga nagapungko sa iya trono, kag may nagatindog nga mga langitnon nga mga tinuga sa iya tuo kag wala. 20 Kag nagsiling ang Ginoo, ‘Sin-o ang magaganyat kay Ahab nga magsalakay sa Ramot Gilead para mapatay siya didto?’ Lain-lain ang sabat sang langitnon nga mga tinuga. 21 Sang ulihi may espiritu nga nagpalapit sa Ginoo kag nagsiling, ‘Ako ang magaganyat sa iya.’ 22 Nagpamangkot ang Ginoo, ‘Sa ano nga paagi?’ Nagsabat siya, ‘Malakat ako kag pahambalon ko sing binutig ang mga propeta ni Ahab.’ Nagsiling ang Ginoo, ‘Lakat kag himua ina. Magamadinalag-on ka sa pagganyat sa iya.’ ”

23 Nagsiling dayon si Micaya, “Amo ato ang natabo. Ginpadal-an sang Ginoo ang imo mga propeta sang espiritu nga nagpahambal sa ila sing binutig. Ginbuot sang Ginoo nga malaglag ka.” 24 Nagpalapit si Zedekia kay Micaya kag gintampa siya. Kag nagsiling si Zedekia, “Paano ka makasiling nga ang Espiritu sang Ginoo naghalin sa akon kag nagpakighambal sa imo?” 25 Nagsabat si Micaya, “Mahibaluan mo ini sa adlaw nga mapierdi kamo sa inaway kag manago ka sa pinakasulod nga kuwarto sang balay.”

26 Nagmando dayon si Haring Ahab, “Dakpa ninyo si Micaya kag dal-a pabalik kay Amon nga pangulo sang banwa kag kay Joash nga akon anak. 27 Kag silinga ninyo sila nga nagmando ako nga prisohon ini nga tawo kag hatagan siya sang tinapay lang kag tubig hasta makabalik ako halin sa inaway nga wala maano.”

28 Nagsiling si Micaya, “Kon makabalik ka pa nga wala maano, ti, ang Ginoo wala naghambal paagi sa akon.” Dayon nagsiling si Micaya sa tanan nga tawo didto, “Tandai ninyo ang akon ginsiling!”

Napatay si Ahab

(2 Cro. 18:28-34)

29 Gani nagsalakay sa Ramot Gilead si Haring Ahab sang Israel kag si Haring Jehoshafat sang Juda. 30 Nagsiling si Ahab kay Jehoshafat, “Sa tion sang inaway indi ako magpakilala nga ako ang hari, pero ikaw ya magsuksok sang imo harianon nga bayo.” Gani nagpakuno-kuno si Ahab, kag nagpakig-away sila.

31 Karon, nagmando ang hari sang Aram sa 32 ka kumander sang iya mga karwahe, “Indi ninyo pagsalakayon si bisan sin-o, kundi ang hari lang sang Israel.” 32 Pagkakita sang mga kumander kay Jehoshafat, naghunahuna sila nga siya ang hari sang Israel, gani ginsalakay nila siya. Pero sang pagsinggit ni Jehoshafat, 33 nareyalisar sang mga kumander nga indi gali siya ang hari sang Israel, gani nag-untat sila sa paglagas sa iya.

34 Pero sang nagapamana ang isa ka Arameanhon nga soldado sa mga soldado sang Israel, nalagpatan nga naigo niya ang hari sang Israel sa tinabuan sang iya panagang sa dughan. Nagsiling si Haring Ahab sa nagadala sang iya karwahe, “Ipalayo ako sa inaway! Kay napilasan ako.” 35 Puwerte na gid ang inaway sadto nga adlaw, kag ang hari sang Israel nagasandig na lang sa iya karwahe nga nagaatubang sa mga Arameanhon. Nagailig ang iya dugo sa karwahe, kag napatay siya pagkahapon. 36 Sang nagasalop na ang adlaw, may nagsinggit sa mga soldado sang Israel, “Ang tagsa-tagsa magpuli sa iya lugar!”

37 Gani napatay ang hari sang Israel kag gindala ang iya bangkay sa Samaria, kag didto ginlubong. 38 Ginhugasan nila ang karwahe sa palaligusan sa Samaria, nga sa diin nagapaligo ang mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas, kag ang iya dugo gindilapan sang mga ido. Natabo ini suno sa ginsiling sang Ginoo.

39 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Ahab, kag ang tanan nga iya ginhimo, pati ang pagpatindog niya sang matahom nga palasyo, kag ang pagpabakod sang mga banwa, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 40 Sang napatay si Ahab, si Ahazia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Jehoshafat sa Juda

(2 Cro. 20:31–21:1)

41 Nangin hari sang Juda si Jehoshafat nga anak ni Asa sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Ahab sa Israel. 42 Nagaedad si Jehoshafat sang 35 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 25 ka tuig. Ang iya iloy amo si Azuba nga anak ni Shilhi. 43 Ginsunod gid niya ang pagginawi sang iya amay nga si Asa. Matarong ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Pero wala niya pagkuhaa ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani ang mga tawo padayon nga naghalad kag nagsunog sang mga insenso didto. 44 May maayo man nga relasyon si Jehoshafat sa hari sang Israel.

45 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoshafat, kag ang iya bantog nga mga binuhatan, kag ang iya mga pagpakig-away, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 46 Ginpalayas niya ang mga lalaki kag mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa mga lugar nga ginasimbahan, nga nabilin sang panahon sang iya amay nga si Asa. 47 Sadto nga panahon wala sing hari sa Edom; ginadumalahan lang ini sang isa ka pangulo nga ginpili ni Jehoshafat.

48 May ginpahimo si Jehoshafat nga mga barko nga pangnegosyo‡ nga magbiyahe sa Ofir para magkuha sang bulawan. Pero wala ini nakabiyahe kay nagkalaguba ini sa Ezion Geber. 49 Sadto nga tion, nagsiling si Ahazia nga anak ni Ahab kay Jehoshafat, “Paupda ang akon mga tinawo sa imo mga tinawo sa pagbiyahe.” Pero wala magsugot si Jehoshafat.

50 Sang napatay si Jehoshafat, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. Kag si Jehoram nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Ahazia sa Israel

51 Nangin hari sang Israel si Ahazia nga anak ni Ahab sang ika-17 nga tuig sang paghari ni Jehoshafat sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Ahazia, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. 52 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, tungod kay nagsunod siya sa iya amay kag iloy, kag kay Jeroboam nga anak ni Nebat, nga amo ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. 53 Nagsimba siya kag nag-alagad kay Baal, gani ginpaakig niya ang Ginoo, ang Dios sang Israel, pareho sang ginhimo sang iya amay.

* 1:5 mga kabayo: ukon, mga manugkarwahe

† 1:13 aton: sa Hebreo, akon. Amo man sa bersikulo 17.

‡ 1:31 sing malawig: ukon, hasta san-o

§ 1:33 kabayo: Ang sapat nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga mule, kag kaanggid ini sa kabayo.

* 1:39 balaan nga tolda: Posible amo ang tolda nga ginpatindog ni David para butangan sang Kahon sang Kasugtanan. Tan-awa sa 2 Sam. 6:17.

† 1:50 Ang bisan sin-o nga mag-uyat sa mga sulosungay sang halaran indi pagpatyon.

‡ 1:52 indi gid siya maano: sa literal, wala sing bisan isa sang buhok niya ang mahulog sa duta

* 2:5 Siya ang may salabton sa ila kamatayon: sa mas literal, ginmantsahan niya ang iya paha kag sandalyas sang dugo sa inaway

† 2:10 iya banwa: sa Hebreo, Banwa ni David

‡ 2:28 tolda sang Ginoo: Tan-awa ang footnote sa 1:39.

§ 2:28 Tan-awa ang footnote sa 1:50.

* 2:33 maayo nga kahimtangan: Ang Hebreo sini amo ang “shalom,” nga nagakahulugan sang kalinong, kauswagan, maayo nga relasyon, kalipay, kadalag-an.

† 2:34 malapit sa iya balay: ukon, sa iya lulubngan

* 3:1 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 8:1; 9:24.

* 4:19 Si Geber lang…distrito: ukon, Kag may isa ka gobernador nga gintugyanan sa bilog nga duta sang Juda. Ini suno sa iban nga mga Griego nga teksto.

† 4:26 40,000: sa iban nga mga kopya sang Septuagint, 4,000. Tan-awa man ang 2 Cro. 9:25.

‡ 4:26 manugkabayo: ukon, mga kabayo

§ 4:33 halin sa dalagko…tanom: sa literal, halin sa sedro sang Lebanon hasta sa isopo nga nagatubo sa dingding

* 5:8 sipres: Posible man nga ang kahoy diri amo ang pine tree.

† 5:18 Gebal: Ini nga lugar gintawag sang ulihi nga Biblos.

* 6:3 balkon: sa English, porch

† 6:4 mga bintana nga nagapagamay halin sa sulod paguwa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 6:31 hamba: sa English, doorpost

* 7:2-3 apat: sa Septuagint, tatlo

† 7:5 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

‡ 7:7 kisame: Amo ini sa Syriac kag sa Latin Vulgate. Sa Hebreo, salog.

§ 7:8 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 7:13 Huram: sa Hebreo, Hiram (amo man sa 7:40, 45). Indi ini siya ang hari nga ginmitlang sa 5:1.

† 7:33 yantas: sa English, hub

* 8:1 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa man sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 9:24.

† 8:3-4 mga Levita: Ini sila mga kabulig sang mga pari sa templo.

‡ 8:45 hatagi sila sang kadalag-an: ukon, himua ang husto para sa ila. Amo man sa bersikulo 39.

§ 8:65 ila: sa Hebreo, aton

* 8:66 Pagkatapos sang Piesta: sa Hebreo, Sang ikawalo nga adlaw. Siguro ang masunod nga adlaw pagkatapos sang ikapito nga adlaw sang Piesta.

* 9:13 Cabul: Posible ang buot silingon sini sa Hebreo, wala sing pulos.

† 9:15 manubo nga parte sang banwa: sa Hebreo, Millo. Indi klaro ang buot silingon sini.

‡ 9:18 Tamar: ukon, Tadmor

§ 9:24 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 9:24 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa man sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 8:1.

† 9:24 manubo nga parte sang banwa: sa Hebreo, Millo. Indi klaro ang buot silingon sini.

‡ 9:26 Elat: ukon, Elot

* 10:12 Amo ato…pareho sadto: ukon, Wala na gid sing may makatupong sa kadamuon sang mga kahoy nga almug nga gindala sa Israel; indi na makita subong ang pareho sina kadamo.

† 10:16 pito: ukon, tatlo kag tunga

‡ 10:22 mga barko…pangnegosyo: sa Hebreo, mga barko sang Tarshish

§ 10:25 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

* 10:27 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

† 10:28 Egypt: ukon, Muzur, nga isa ka lugar nga malapit sa Cilicia.

‡ 10:28 Cilicia: sa Hebreo, Kue

§ 10:29 Arameanhon: ukon, Syrianhon

* 11:5 Molec: sa Hebreo, Milcom. Amo man sa bersikulo 33.

† 11:19 hari: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa bersikulo 20, 21 kag 22.

‡ 11:25 Aram: ukon, Syria

§ 11:27 manubo nga parte: sa Hebreo, Millo. Indi klaro ang buot silingon sini

* 11:28 tribo ni Efraim kag ni Manase: sa literal, panimalay ni Jose

† 11:33 niya: Amo ini sa Septuagint, Latin Vulgate kag Syriac. Sa Hebreo, nila.

‡ 11:33 siya: Tan-awa ang nagligad nga footnote.

* 12:11 putik nga may matalom nga mga metal: sa literal, mga iwi-iwi. Amo man sa bersikulo 14.

† 12:18 Adoniram: ukon, Adoram

* 13:11 mga anak nga lalaki: Amo ini sa iban nga dumaan nga mga teksto. Sa Hebreo, anak nga lalaki.

* 14:10 higko: ukon, tai.

† 14:31 Abia: Ginatawag man siya nga Abiam.

* 15:2 apo: Si Maaca anak ni Uriel nga bana ni Tamar, kag si Tamar anak ni Absalom.

† 15:2 Absalom: sa Hebreo, Abishalom, nga amo man si Absalom

‡ 15:4 gintugot sang Ginoo…nga magahari: sa literal, ginhatagan siya sang Ginoo nga iya Dios sang suga.

§ 15:10 apo: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 2.

* 15:18 Aram: ukon, Syria

* 16:2 Ginkuha…kahimtangan: sa literal, Ginpabangon ko ikaw sa duta.

† 16:34 Tan-awa sa Jos. 6:26.

* 18:5 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

† 18:27 nagapahuway-huway: ukon, nagapamus-on

‡ 18:29 hasta nga nagsobra…paghalad: sa literal, hasta sa paghalad sang halad. Ginahimo ini sang nagasalop na ang adlaw.

§ 18:36 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 19:4 puno sang kahoy: Ang kahoy diri ginatawag sa English nga broom tree.

† 19:8 Horeb: ukon, Sinai

‡ 19:15 Aram: ukon, Syria

§ 19:16 Elisha: sa iban nga mga translations, Eliseo

* 20:1 Aram: ukon, Syria

† 20:12 sa ila mga tolda: ukon, sa Sucot

‡ 20:14 “Sin-o ang una…Kamo”: ukon, Sin-o ang magapanguna sa ila sa pagpakig-away? Nagsabat ang propeta, “Ikaw.”

* 22:1 Aram: ukon, Syria

† 22:3 Ahab: sa Hebreo, hari sang Israel. Amo man sa bersikulo 4-6, 8-10, 18, 30.

‡ 22:48 mga barko nga pangnegosyo: sa Hebreo, mga barko sang Tarshish

2 Hari

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

Ang Ikaduha nga Libro sang mga Hari

1

Si Elias kag si Haring Ahazia

1 Pagkatapos nga napatay si Ahab, nagrebelde ang Moab sa Israel.

2 Isa ka adlaw, nahulog si Ahazia halin sa rehas-rehas sang ibabaw nga kuwarto sang iya palasyo sa Samaria, kag nabalda siya. Gani nagpadala siya sang mga mensahero sa pagpamangkot kay Baal Zebub, ang dios sang Ekron, kon bala maulian pa siya sa iya pagkabalda.

3 Karon, nagsiling ang anghel sang Ginoo kay Elias nga taga-Tishbe nga sugataon niya ang mga mensahero sang hari sang Samaria kag ihambal ini sa ila: “Ngaa makadto kamo sa pagpamangkot kay Baal Zebub nga dios sang Ekron? Wala bala sang Dios sa Israel? 4 Gani karon, silinga ninyo si Ahazia nga amo ini ang ginasiling sang Ginoosa iya, ‘Indi ka na makabangon sa imo ginahigdaan. Sigurado gid nga mapatay ka!’ ” Gani naglakat si Elias.

5 Ang mga mensahero nagbalik sa hari. Gani ginpamangkot sila sang hari, “Ngaa nagbalik kamo?” 6 Nagsabat sila, “May tawo nga nagsugata sa amon kag nagsiling siya nga magbalik kami sa imo kag ihambal sa imo ining ginsiling sang Ginoo: ‘Ngaa nagpasugo ka sang mga tawo sa pagpamangkot kay Baal Zebub nga dios sang Ekron? Wala bala sang Dios sa Israel? Gani indi ka na makabangon sa imo ginahigdaan. Sigurado gid nga mapatay ka!’ ”

7 Nagpamangkot ang hari sa ila, “Ano ang hitsura sang tawo nga nagsugata kag nagsiling sina sa inyo?” 8 Nagsabat sila, “Nagabayo siya sang bayo nga hinimo halin sa bulbol sang sapat kag nagapaha sang panit.” Nagsiling ang hari, “Si Elias ato nga taga-Tishbe.” 9 Dayon ginpakadto sang hari ang isa ka opisyal* kaupod ang 50 ka tawo sa pagdakop kay Elias. Pag-abot sang opisyal kay Elias, nga nagapungko sadto sa ibabaw sang bukid, nagsiling siya, “Alagad sang Dios, nagsiling ang hari nga magkadto ka sa iya.” 10 Nagsabat si Elias sa opisyal, “Kon alagad ako sang Dios, kabay pa nga may magaabot nga kalayo halin sa langit nga magsunog sa imo kag sa imo 50 ka tawo!” May nag-abot dayon nga kalayo kag ginsunog ang opisyal kag ang iya 50 ka tawo.

11 Nagpadala liwat ang hari sang isa naman ka opisyal kaupod ang 50 ka tawo sa pagdakop kay Elias. Nagsiling ang opisyal kay Elias, “Alagad sang Dios, nagsiling ang hari nga magkadto ka gilayon sa iya!” 12 Nagsabat si Elias, “Kon alagad ako sang Dios, kabay pa nga may magaabot nga kalayo halin sa langit nga magsunog sa imo kag sa imo 50 ka tawo!” May nag-abot dayon nga kalayo sang Dios halin sa langit kag ginsunog ang opisyal kag ang iya 50 ka tawo.

13 Nagpadala pa gid liwat ang hari sang ikatatlo nga opisyal kaupod ang 50 ka tawo. Pag-abot sang opisyal kay Elias nagluhod siya kay Elias bilang pagtahod, kag nagpakitluoy, “Alagad sang Dios, maluoy ka sa akon kag sa akon mga tawo. Indi kami pagpatya nga imo mga alagad. 14 Nahibaluan ko nga ginsunog sang kalayo nga halin sa langit ang duha ka nahauna nga opisyal kag ang tanan nila nga mga tawo. Pero kami ya kaluoyi!”

15 Nagsiling ang anghel sang Ginoo kay Elias, “Upod ka sa iya, kag indi ka magkahadlok.” Gani nag-upod si Elias sa opisyal pakadto sa hari.

16 Pag-abot ni Elias sa hari nagsiling siya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Ngaa nagpadala ka sang mga mensahero sa pagpamangkot kay Baal Zebub nga dios sang Ekron? Wala bala sang Dios sa Israel nga imo mapamangkutan? Gani indi ka na makabangon sa imo ginahigdaan. Sigurado gid nga mapatay ka!’ ”

17 Gani napatay ang hari suno sa ginhambal sang Ginoo paagi kay Elias. Tungod kay wala sing anak nga lalaki si Ahazia, si Joram†nga iya utod amo ang nagbulos sa iya bilang hari. Naghari si Joram sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Jehoram nga anak ni Haring Jehoshafat sang Juda. 18 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Ahazia, kag ang iya mga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

2

Gindala si Elias pa-Langit

1 Sang tion nga kuhaon na sang Ginoo si Elias pa-langit paagi sa isa ka buhawi, nagalakat si Elias kag si Elisha halin sa Gilgal. 2 Nagsiling si Elias kay Elisha, “Diri ka lang, kay ginapakadto ako sang Ginoo sa Betel.” Pero nagsiling si Elisha, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo kag sa imo nga indi gid ako magbulag sa imo.” Gani nagkadto sila sa Betel.

3 Karon, may grupo sang mga propeta didto sa Betel nga nagkadto kay Elisha kag nagpamangkot, “Nahibaluan mo bala nga kuhaon na sang Ginoo subong nga adlaw ang imo agalon?” Nagsabat si Elisha, “Huo, nahibaluan ko, pero indi lang naton paghambalan ina.”

4 Dayon nagsiling si Elias kay Elisha, “Diri ka lang, kay ginapakadto ako sang Ginoo sa Jerico.” Nagsabat si Elisha, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo kag sa imo nga indi gid ako magbulag sa imo.” Gani naglakat sila sa Jerico.

5 Karon, may grupo sang mga propeta didto sa Jerico nga nagpalapit kay Elisha kag nagpamangkot, “Nahibaluan mo bala nga kuhaon na sang Ginoo subong nga adlaw ang imo agalon?” Nagsabat si Elisha, “Huo, nahibaluan ko, pero indi lang naton paghambalan ina.”

6 Dayon nagsiling si Elias kay Elisha, “Diri ka lang, kay ginapakadto ako sang Ginoo sa Suba sang Jordan.” Nagsabat si Elisha, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo kag sa imo nga indi gid ako magbulag sa imo.” Gani nagpadayon sila nga duha sa paglakat.

7 Karon, may 50 ka tawo nga miyembro sang grupo sang mga propeta nga nagtindog sa ulo-unhan, nga nagaatubang sa lugar nga ginpunduhan ni Elias kag ni Elisha sa may Suba sang Jordan. 8 Ginhukas ni Elias ang iya pangtabon nga panapton kag ginlukot ini kag ginhampak sa tubig. Natunga dayon ang tubig, kag nagtabok sila nga duha sa mamala nga duta. 9 Pagkatabok nila, nagsiling si Elias kay Elisha, “Ano ang gusto mo nga himuon ko sa imo antes ako kuhaon sa imo?” Nagsabat si Elisha, “Gusto ko nga mapanubli sing doble ang imo gahom.”* 10 Nagsiling si Elias, “Mabudlay inang imo ginapangayo. Pero, mabaton mo ini kon makita mo ako nga ginakuha, pero kon indi, indi mo ini mabaton.”

11 Samtang nagalakat sila nga nagaestoryahanay, gulpi lang nga may nag-abot nga karwahe nga kalayo nga ginaguyod sang mga kabayo nga kalayo. Nag-agi ini sa ila tunga kag nagseparar sa ila, kag gindala si Elias pa-langit paagi sa isa ka buhawi. 12 Nakita ini ni Elisha kag nagsinggit siya, “Amay ko! Amay ko! Ang mga karwahe kag mga manugkarwahe sang Israel!”† Kag sang wala na niya makita si Elias, gin-gisi niya ang iya bayo hasta nga napihak sa pagpakita sang iya pagpangasubo.

13 Dayon ginpulot niya ang pangtabon nga panapton ni Elias nga nahulog, kag nagbalik siya sa higad sang Suba sang Jordan kag nagtindog didto. 14 Ginhampak niya ang tubig sang pangtabon nga panapton ni Elias kag nagsiling, “Diin na karon ang Ginoo, ang Dios ni Elias?” Sang ginhimo niya ato, natunga ang tubig, kag nagtabok dayon siya. 15 Sang makita sang grupo sang mga propeta nga halin sa Jerico ang natabo, nagsiling sila, “Ang gahom ni Elias ara kay Elisha!” Gani ginsugata nila si Elisha kag nagluhod sila bilang pagtahod sa iya. 16 Nagsiling sila, “Sir, may kaupod kami nga 50 ka mabakod nga mga tawo. Kon gusto mo, ipapangita ta sa ila ang imo agalon. Basi bala gindala lang siya sang Espiritu sang Ginoo sa isa ka bukid ukon sa isa ka pulopatag.” Nagsabat si Elisha, “Indi sila pagpalakta.” 17 Pero nagpamilit gid sila hasta nga nahuya na lang siya magpangindi. Gani nagsiling siya, “Sige, palakta ninyo sila.” Gani ginpalakat nila ang 50 ka tawo, kag sa sulod sang tatlo ka adlaw ginpangita nila si Elias pero wala gid nila siya makita. 18 Pagbalik nila kay Elisha, nga ara pa sa Jerico, nagsiling si Elisha sa ila, “Ti, indi bala nga nagsiling ako sa inyo nga indi kamo maglakat?”

Ang mga Milagro nga Ginhimo ni Elisha

19 Ang mga tawo sa banwa nagsiling kay Elisha, “Sir, nakita mo man nga maayo ang nahamtangan sang amon banwa. Pero indi maayo ang tubig, kag tungod sini ang mga tanom indi magtubo.”‡ 20 Nagsiling si Elisha, “Dal-i ninyo ako sang bag-o nga yahong kag butangi sang asin.” Gani gindal-an nila siya sini. 21 Naglakat dayon siya sa tuburan kag ginhaboy didto ang asin kag nagsiling, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Gintinluan ko na ini nga tubig, kag indi na ini makapatay ukon makapauntat sa pagtubo sang tanom.§’ ” 22 Kag halin sadto, matinlo na ang tubig, suno sa ginsiling ni Elisha nga matabo.

23 Naghalin si Elisha sa Jerico kag nagkadto sa Betel. Samtang nagalakat siya sa dalan, may mga pamatan-on nga lalaki nga naghalin sa isa ka banwa kag naglango-lango sa iya. Nagsiling sila, “Kalbo, halin diri!* Kalbo, halin diri!” 24 Nagbalikid si Elisha kag gintulok niya ang mga pamatan-on kag ginpakamalaot sa ngalan sang Ginoo. Dayon may duha ka babayi nga bear nga nagguwa halin sa kakahuyan kag ginus-ab ang 42 ka pamatan-on. 25 Nagkadto dayon si Elisha sa Bukid sang Carmel, kag pagkatapos nagbalik siya sa Samaria.

3

Nag-inaway ang Israel kag ang Moab

1 Nangin hari sang Israel si Joram nga anak ni Ahab sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Jehoshafat sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Joram, kag naghari siya sa sulod sang dose ka tuig. 2 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pero indi pareho kalain sa ginhimo sang iya amay kag iloy. Ginpaguba niya ang handumanan nga bato nga ginpahimo sang iya amay bilang pagpadungog kay Baal. 3 Pero nagsunod siya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Wala gid siya nagbiya sa sini nga mga sala.

4 Si Haring Mesha sang Moab nagasagod sang mga karnero, kag tungod nga sakop sang Israel ang ila nasyon, nagahatag siya kada tuig sa hari sang Israel sang 100,000 ka bataon nga mga karnero nga lalaki, kag mga bulbol sang 100,000 ka gulang nga mga karnero nga lalaki. 5 Pero pagkapatay ni Ahab, nagrebelde siya sa hari sang Israel. 6 Gani sadto nga tion, gintipon ni Joram ang bilog nga Israel kag nagguwa sila sa Samaria sa pagsalakay sa Moab. 7 Nagpadala siya sang sini nga mensahi kay Haring Jehoshafat sang Juda: “Nagrebelde sa akon ang hari sang Moab. Maupod ka bala sa akon sa pagpakig-away sa ila?” Nagsabat si Jehoshafat, “Huo, handa ako nga mag-upod sa imo, kag handa ako nga ipagamit sa imo ang akon mga soldado kag mga kabayo.” 8 Nagpamangkot dayon si Jehoshafat, “Diin kita maagi kon magsalakay kita?” Nagsabat si Joram, “Sa kamingawan sang Edom.”

9 Gani naglakat ang hari sang Israel kag ang hari sang Juda, pati ang hari sang Edom. Pagkatapos sang pito ka adlaw nga paglakat, naubusan sang tubig ang mga soldado kag ang ila mga sapat. 10 Nagsiling ang hari sang Israel, “Kaluluoy gid kita nga tatlo ka hari! Gindala kita sang Ginoo diri para itugyan lang sa hari sang Moab.” 11 Pero nagpamangkot si Jehoshafat, “Wala bala kita sing upod nga propeta sang Ginoo? Kon may ara, makapamangkot kita sa Ginoo paagi sa iya kon ano ang aton himuon.” Nagsabat ang isa ka opisyal sang hari sang Israel, “Si Elisha nga anak ni Shafat ari diri. Kabulig siya sadto ni Elias.” 12 Nagsiling si Jehoshafat, “Ti, makahambal ang Ginoo paagi sa iya.” Gani nagkadto ang hari sang Israel, Juda, kag Edom kay Elisha.

13 Nagsiling si Elisha sa hari sang Israel, “Ano ang labot ko sa imo? Magkadto ka sa mga propeta sang imo amay kag iloy!” Nagsiling ang hari sang Israel, “Indi! Kay ang Ginoo amo ang nagdala sa amon nga tatlo diri para itugyan lang sa hari sang Moab.” 14 Nagsiling si Elisha, “Nagasugid ako sing matuod sa presensya sang buhi kag Makagagahom nga Ginoo, nga akon ginaalagad, nga indi kuntani ako magsapak sa imo kon indi tungod sa akon pagtahod kay Haring Jehoshafat sang Juda. 15 Sige, dal-i ako diri sang tawo nga kahibalo magtukar sang arpa.”

Samtang ginatukar ang arpa, gin-gamhan sang Ginoo si Elisha, 16 kag nagsiling siya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Ini nga ililigan mapuno sang tubig. 17 Bisan wala sing ulan ukon hangin, mapuno ini nga ililigan sang tubig, kag makainom kamo kag ang inyo mga kasapatan. 18 Mahapos lang ini nga butang para sa Ginoo. Wala labot sina, ipapierdi pa niya sa inyo ang mga Moabnon. 19 Laglagon ninyo ang ila maayo nga mga banwa nga napalibutan sang mga pader. Panapson ninyo ang ila maayo nga mga kahoy, tabunan ang ila mga tuburan, kag panggub-on ang ila mapatubason nga mga uma paagi sa pagbutang sang mga bato.’ ” 20 Pagkasunod nga aga, sang tion sang paghalad, nag-ilig ang tubig halin sa Edom, kag napuno sang tubig ang amo nga duta.

21 Karon, nabalitaan sang tanan nga Moabnon nga nagsalakay ang tatlo ka hari sa ila. Gani gintipon nila ang tanan nga makasarang sa pagpakig-away, pamatan-on man ukon tigulang, kag ginpaplastar sila sa border sang Moab. 22 Pagbangon nila pagkaaga, nakita nila ang tubig nga daw sa dugo kapula sang masilakan sang adlaw. 23 Nagsiling sila, “Dugo ina! Sigurado nga nag-inaway ang tatlo ka hari kag nagpinatyanay. Gani kuhaon ta ang ila mga pagkabutang!”

24 Pero pag-abot sang mga Moabnon sa kampo sang mga Israelinhon, nagguwa ang mga Israelinhon kag ginsalakay sila hasta nga nagpalalagyo sila. Ginlagas nila sila hasta sa ila lugar kag ginpamatay sila. 25 Ginpangguba nila ang mga banwa, kag ginhabuyan sang mga bato ang mapatubason nga mga uma hasta nga natabunan ini sang mga bato. Ginpangtabunan nila ang mga tuburan, kag ginpangtapas ang maayo nga mga kahoy. Sang ulihi ang Kir Hareset na lang ang nabilin, pero ginpalibutan pa gid nila ini sang ila mga soldado nga may mga labyog kag ginsalakay.

26 Pagkakita sang hari sang Moab nga pierdi sila sa inaway, gindala niya ang 700 ka tawo nga may mga espada sa paglusot sa mga soldado sang hari sang Edom, pero napaslawan sila. 27 Gani ginkuha niya ang kamagulangan niya nga anak nga amo kuntani ang magabulos sa iya bilang hari, kag ginhalad niya ini sa may pader bilang halad nga ginasunog. Tungod sini puwerte gid ang kaakig* kontra sa mga Israelinhon, gani ginpabay-an na lang nila ang hari sang Moab kag nagpuli sila sa ila nasyon.

4

Ang Lana sang Balo nga Babayi

1 May isa ka balo nga babayi nga ang iya bana nga napatay miyembro sadto sang grupo sang mga propeta. Isa ka adlaw, nagpangayo siya sang bulig kay Elisha. Siling niya, “Patay na ang akon bana nga imo alagad kag nahibaluan mo nga nagatahod siya sa Ginoo. Karon, ang tawo nga iya nautangan nag-abot para kuhaon ang amon duha ka anak nga lalaki para himuon nga ulipon bilang bayad sa utang.” 2 Nagsiling si Elisha sa iya, “Ano ayhan ang mabulig ko sa imo? Sugiri ako, ano ang ara sa imo balay?” Nagsabat ang babayi, “Wala gid, sir, luwas lang sa diutay nga lana sa tibod.” 3 Nagsiling si Elisha, “Kadtui ang tanan mo nga kasilingan kag magpanghulam ka sang madamo nga suludlan. 4 Dayon magsulod kamo sang imo mga anak sa inyo balay kag siraduhi ninyo ang puwertahan. Ibubo ninyo sa tanan nga suludlan ang lana nga ara sa tibod. Pagkapuno sang kada suludlan, paina dayon.”

5 Gani ginhimo sang babayi ang ginsiling ni Elisha sa iya, kag nagpanirado sila sang iya mga anak sa ila balay. Dayon gindala sang iya mga anak ang mga suludlan sa iya, kag ginbutangan niya ini sang lana. 6 Sang napuno na ang tanan nga suludlan, nagsiling siya sa iya anak, “Hatagi pa ako sang suludlan.” Nagsabat ang iya anak, “Wala na sang suludlan.” Kag nag-untat dayon ang pag-ilig sang lana.

7 Nagkadto ang babayi kay Elisha nga alagad sang Dios kag ginsugiran niya siya sa natabo. Nagsiling si Elisha sa iya, “Lakat kag ibaligya ang lana kag bayari ang imo utang. May sobra ka pa nga kuwarta nga mabilin nga sarang makabuhi sa imo kag sa imo mga anak.”

Si Elisha kag ang Babayi nga Taga-Shunem

8 Isa ka adlaw, nagkadto si Elisha sa Shunem. May manggaranon didto nga babayi nga nag-agda kay Elisha nga magkaon. Halin sadto, kon mag-agi si Elisha sa Shunem, nagahapit siya sa balay sang babayi kag magkaon.

9 Karon nagsiling ang babayi sa iya bana, “Nahibaluan ko nga ining tawo nga nagahapit diri permi sa aton isa ka balaan nga alagad sang Dios. 10 Himuan ta siya sang gamay nga kuwarto sa may atop, kag butangan ta sang katre, lamisa, bangko, kag suga, para kon magkadto siya diri sa aton puwede siya makatiner didto.”

11 Isa ka adlaw, sang nagkadto si Elisha sa Shunem, nagsaka siya sa kuwarto kag nagpahuway didto. 12 Ginsugo niya ang iya suluguon nga si Gehazi nga tawgon ang babayi. Gani gintawag ni Gehazi ang babayi, kag pag-abot sang babayi, 13 nagsiling si Elisha sa iya suluguon, “Pamangkuta siya kon ano ang aton mahimo para sa iya, sa iya maayo nga pag-atipan sa aton. Basi kon may ipapangabay siya sa aton sa hari ukon sa kumander sang mga soldado.” Nagsabat ang babayi, “Indi na kinahanglan, kay maayo ang akon kahimtangan diri upod sa akon mga kasimanwa.” 14 Nagpamangkot si Elisha kay Gehazi, “Ti, ano ang aton mahimo para sa iya?” Nagsabat si Gehazi, “Wala siya sing bata nga lalaki kag tigulang na ang iya bana.” 15 Nagsiling si Elisha, “Tawga siya liwat.” Gani gintawag siya ni Gehazi, kag nagtindog siya sa puwertahan. 16 Nagsiling si Elisha sa iya, “Sa amo man sini nga tion sa sunod nga tuig may ginakugos ka na nga bata nga lalaki.” Nagsabat ang babayi, “Indi ka magbutig sa akon, sir. Alagad ka sang Dios.”

17 Pero nagbusong matuod ang babayi, kag nagbata siya sing lalaki sa amo gid nga tion sang sunod nga tuig, suno sa ginsiling sa iya ni Elisha.

18 Isa ka adlaw, sang dako na ang bata, nagkadto siya sa iya amay nga ara sa uma nga nagaobra upod sa mga manug-ani. 19 Hinali lang nga nagsinggit siya sa iya amay, “Masakit ang ulo ko! Masakit ang ulo ko!” Nagsiling ang iya amay sa suluguon, “Dal-a siya sa iya iloy!” 20 Gani gindala sang suluguon ang bata sa iya iloy, kag ginsabak niya siya. Pero pagkaudto napatay ang bata. 21 Gindala sang iloy ang bangkay sang iya anak sa kuwarto ni Elisha sa ibabaw, kag ginbutang sa katre. Dayon nagguwa siya sa kuwarto kag ginsira ang puwertahan.

22 Gintawag sang babayi ang iya bana kag ginsilingan, “Palihog, padal-i ako sang isa ka suluguon kag isa ka donkey para makadali-dali ako kadto sa alagad sang Dios, kag makabalik dayon.” 23 Nagpamangkot ang iya bana, “Ngaa makadto ka gid subong nga indi man ini Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan ukon Adlaw nga Inugpahuway?” Nagsabat ang babayi, “Sige lang.” 24 Gani ginbutangan niya sang pulungkuan ang donkey kag nagsiling sa iya suluguon, “Dali na! Kag indi pagpahinaya ang donkey kon indi ako magsiling sa imo.”

25 Gani naglakat sila, kag nakaabot sila sa Bukid sang Carmel, nga sa diin ara ang alagad sang Dios. Pagkakita ni Elisha sa babayi sa unhan, nagsiling siya sa iya suluguon nga si Gehazi, “Tan-awa, ara ang babayi nga taga-Shunem! 26 Dalagan kag sugataa siya kag pamangkuta kon kamusta siya, ang iya bana, kag ang iya anak.” Ginsugiran sang babayi si Gehazi nga maayo man ang tanan.

27 Pero pag-abot niya kay Elisha sa bukid, nagluhod siya kag gin-uyatan niya ang tiil ni Elisha. Nagpalapit si Gehazi para itikwang siya palayo, pero nagsiling si Elisha, “Pabay-i lang siya! Kay ara siya sa kalisod, pero wala ginsugid sang Ginoo sa akon kon ngaa.” 28 Nagsiling ang babayi, “Sir, wala ako nagpangayo sa imo sang anak nga lalaki; ikaw mismo ang nagsiling nga makabata pa ako. Nagsiling pa gani ako sa imo nga indi mo ako pagpasaligon.”

29 Sang mareyalisar ni Elisha nga may natabo sa bata, nagsiling siya kay Gehazi, “Magpreparar ka sa pagkadto sa iya balay. Dal-a ang akon sungkod kag magdalagan. Kon may masugata ka, indi ka na magpanamyaw, kag kon may magpanamyaw sa imo indi ka na magsabat.*Pag-abot mo, ibutang dayon ang akon sungkod sa guya sang bata.” 30 Pero nagsiling ang iloy sang bata kay Elisha, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo kag sa imo, nga indi gid ako magpuli kon indi ka mag-upod sa akon.” Gani naglakat si Elisha upod sa iya.

31 Nag-una si Gehazi kag ginbutang niya ang sungkod sa guya sang bata, pero wala gid nagtingog ukon naghulag ang bata. Gani nagbalik si Gehazi sa pagsugata kay Elisha kag nagsiling, “Wala gid mabuhi ang bata.”

32 Sang pag-abot ni Elisha sa balay, nakita niya didto sa iya kuwarto ang bata nga nagahamyang sa iya katre. 33 Nagsulod siya kag ginsira ang puwertahan, kag nagpangamuyo sa Ginoo. 34 Dayon ginhap-an niya ang bata, nga ang iya baba sa baba sang bata, ang iya mata sa mata sang bata, kag ang iya kamot sa kamot sang bata. Samtang ginahap-an niya ang bata, amat-amat nga nag-init ang lawas sang bata. 35 Nagtindog si Elisha, kag nagpakadto-pakari sa kuwarto. Dayon ginhap-an niya liwat ang bata. Nagpangatsi ang bata sing makapito ka beses, dayon ginmuklat niya ang iya mga mata.

36 Gintawag ni Elisha si Gehazi kag ginsilingan, “Tawga ang iya iloy.” Gani gintawag niya siya. Pag-abot sang babayi nagsiling si Elisha sa iya, “Kuhaa ang imo bata.” 37 Nagsulod ang babayi kag nagluhod sa tiilan ni Elisha sa pagpasalamat†sa iya. Dayon ginkuha niya ang iya bata kag gindala panaog.

Ang Milagro sang Tion sang Tiggulutom

38 Sang pagbalik ni Elisha sa Gilgal, may gutom didto. Karon, samtang nagapakig-estorya ang grupo sang mga propeta sa iya, nagsiling siya sa iya suluguon, “Isun-ad ang dako nga kolon kag magluto sang sopas para sa sini nga mga tawo.” 39 Ang isa sa mga propeta nagkadto sa uma sa pagpangutan. Nakakita siya sang utan nga nagakabod lang didto, kag nagpanguha siya sang mga bunga sini nga sarang lang niya madala sa iya bayo. Pagpuli niya, ginpangkihad-kihad niya ini kag ginlakot sa ginaluto nga sopas, nga wala gani niya nahibaluan kon ano ato. 40 Pagkaluto sang sopas, ginserbi dayon ini sa mga tawo. Pero sang nagkaon na sila, nagsinggit sila, “Alagad sang Dios, kalain gid sang iya sabor!”‡ Kag indi nila ato makaon. 41 Nagsiling si Elisha, “Kuhai ako sang harina.” Ginbubo niya dayon ang harina sa kolon kag nagsiling sa suluguon, “Sige, iserbi na ini sa ila para makakaon sila.” Kag maayo na ang sabor sini.§

42 Sang isa naman ka tion, may isa ka tawo nga halin sa Baal Shalisha nga nagdala kay Elisha, nga alagad sang Dios, sang sako nga may unod nga 20 ka tinapay nga hinimo halin sa nahauna nga patubas sang barley, kag bag-o nga inani nga uyas. Nagsiling si Elisha, “Ihatag ina sa grupo sang mga propeta* para ila kaunon.” 43 Nagsiling ang iya kabulig, “Paano ko ini mapaigo sa 100 ka tawo?” Nagsabat si Elisha, “Ihatag lang sa ila para makakaon sila. Kay nagasiling ang Ginoo nga makakaon sila kag may mabilin pa.” 44 Gani ginhatag ini sang suluguon sa mga propeta kag nagkaon sila, kag may nabilin pa, suno sa ginsiling sang Ginoo.

5

Gin-ayo si Naaman sa Iya Balatian sa Panit

1 Si Naaman nga kumander sang mga soldado sang Aram* ginatahod gid sang hari sang Aram, kay paagi sa iya ginpadaog sang Ginoo ang Aram. Maayo siya nga soldado, pero may delikado siya nga balatian sa panit.†

2 Sang nagsalakay ang mga soldado sang Aram sa Israel, may nabihag sila nga dalagita nga nangin suluguon sang asawa ni Naaman. 3 Isa ka adlaw, nagsiling ining dalagita sa iya ama, “Kon magpakigkita lang ang akon agalon nga si Naaman sa propeta nga didto sa Samaria, ayuhon gid niya siya sa iya balatian sa panit.”

4 Gani ginsugiran ni Naaman ang hari parte sa ginsiling sang dalagita nga halin sa Israel. 5 Nagsiling ang hari sang Aram, “Lakat, kag dal-on mo ang akon sulat sa hari sang Israel.” Gani naglakat si Naaman nga may dala nga regalo nga 350 ka kilo nga pilak, 70 ka kilo nga bulawan kag napulo ka panid nga bayo. 6 Amo ini ang mensahi sang sulat nga gindala niya sa hari: “Ginapadala ko dira si Naaman nga akon alagad para ayuhon mo siya sa iya balatian sa panit.”

7 Pagkabasa sang hari sang Israel sang sulat, gin-gisi niya ang iya bayo sa kalain sang buot kag nagsiling, “Ngaa sa akon niya ginpadala ining tawo para ayuhon ang iya balatian sa panit? Ano ako, Dios? May gahom bala ako sa pagpatay kag sa pagbuhi? Nagapangita lang siya sang kabangdanan nga mag-away kami!” 8 Pagkahibalo ni Elisha, nga alagad sang Dios, sa natabo, nagpadala siya sang sini nga mensahi sa hari: “Ngaa gin-gisi mo ang imo bayo? Pakadtua diri sa akon ina nga tawo, kag mahibaluan niya nga may propeta sa Israel.”

9 Gani naglakat si Naaman upod sa iya mga kabayo kag karwahe kag nagpundo sa puwertahan sang balay ni Elisha. 10 Nagsugo si Elisha sang mensahero sa pagsiling kay Naaman nga magkadto siya sa Suba sang Jordan kag magpanghugas sang iya kaugalingon sing makapito ka beses, kag magaayo siya. 11 Pero nangakig si Naaman kag naglakat nga nagakumod, “Abi ko sigurado gid nga magguwa siya kag mag-atubang sa akon. Nagpaabot ako nga magpanawag siya sa Ginoo nga iya Dios kag magbayaw sang iya kamot sa ibabaw sang akon balatian sa panit kag ayuhon ako. 12 Indi bala nga mas maayo ang mga suba sang Abana kag sang Farfar sa Damascus sang sa iban nga mga suba diri sa Israel? Ngaa indi ako magpanghugas didto para mag-ayo ako?” Gani naglakat siya nga akig gid.

13 Pero nagpalapit ang iya mga suluguon sa iya kag nagsiling, “Sir, kon nagsugo ang propeta sa imo sa paghimo sang dako nga butang, indi bala nga himuon mo? Ti, ngaa indi mo paghimuon ang iya ginsiling nga magpanghugas ka para mag-ayo ka?” 14 Gani naglakat si Naaman sa Suba sang Jordan kag nagpanghugas sang iya kaugalingon sing makapito ka beses, suno sa ginsiling sang alagad sang Dios. Kag nag-ayo ang iya balatian kag naglimpyo ang iya panit pareho sa panit sang isa ka gamay nga bata. 15 Dayon nagbalik si Naaman kag ang iya mga kaupod sa alagad sang Dios. Nagtindog siya sa atubangan ni Elisha kag nagsiling, “Karon nahibaluan ko na nga wala sing iban nga Dios sa bilog nga kalibutan luwas sa Dios sang Israel. Gani palihog batuna ining regalo ko sa imo, sir.”

16 Nagsabat si Elisha, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo, nga akon ginaalagad, nga indi ako magbaton sang regalo.” Ginpilit siya ni Naaman nga batunon niya ang regalo, pero indi gid siya magbaton. 17 Nagsiling si Naaman, “Kon indi ka gid, sir, tuguti na lang ako nga kargahan ko ang akon duha ka kabayo‡ sang duta nga halin diri, kag dal-on ko sa amon.§ Kay sugod subong indi na ako maghalad sang mga halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad sa iban nga dios kundi sa Ginoo lang. 18 Pero kabay pa, sir, nga patawaron ako sang Ginoo kon mag-upod ako sa akon hari sa templo sang dios nga si Rimmon para magsimba didto. Dapat lang nga himuon ko ini bilang isa ka opisyal nga ginasaligan sang hari. Pero kabay pa nga patawaron ako sang Ginoo kon magluhod man ako didto.” 19 Nagsiling si Elisha, “Maayo lang nga paglakat.”

Pero indi pa gani malayo ang nalaktan ni Naaman, 20 nagsiling si Gehazi sa iya kaugalingon, “Ginpalakat sang akon agalon si Naaman nga Arameanhon nga wala niya pagbatuna ang regalo nga dala niya. Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga lagson ko siya kag magkuha sang bisan ano sa iya.”

21 Gani dali-dali nga ginlagas ni Gehazi si Naaman. Pagkakita ni Naaman kay Gehazi nga nagadalagan pakadto sa iya, nagpanaog siya sa karwahe kag ginsugata siya. Nagpamangkot si Naaman, “May malain bala nga natabo?” 22 Nagsabat si Gehazi, “Wala man. Ginsugo lang ako sang akon agalon nga silingon ka nga may nag-abot bag-o lang gid nga duha ka bataon nga tawo nga miyembro sang grupo sang mga propeta, nga halin sa kabukiran sang Efraim. Kag nagpangabay ang akon agalon nga hatagan mo sila sang 35 ka kilo nga pilak kag duha ka panid nga bayo.” 23 Nagsiling si Naaman, “Huo, ari ang 70 ka kilo nga pilak.” Kag ginpilit pa siya ni Naaman nga batunon ato. Ginsulod ni Naaman ang pilak sa duha ka bag pati ang duha ka panid nga bayo, kag ginhatag ini sa iya duha ka suluguon nga amo ang magdala sini para kay Gehazi. 24 Pag-abot ni Gehazi sa bukid, ginkuha niya sa mga suluguon ang duha ka bag kag ginpabalik sila. Dayon gindala niya ato sa balay kag gintago, 25 kag nagpakita siya dayon kay Elisha. Nagpamangkot si Elisha sa iya, “Diin ka naghalin, Gehazi?” Nagsabat si Gehazi, “Wala ako sing may ginkadtuan.” 26 Pero nagsiling si Elisha, “Wala ka bala kahibalo nga ang akon espiritu ato didto sang nagpanaog si Naaman sa iya karwahe sa pagsugata sa imo? Indi ini tion sa pagbaton sang kuwarta, bayo, talamnan sang olibo, talamnan sang ubas, kasapatan, kag mga ulipon nga lalaki kag babayi. 27 Tungod nga ginhimo mo ini, ang balatian sa panit ni Naaman magasaylo sa imo kag sa imo mga kaliwat hasta san-o.” Paghalin ni Gehazi kay Elisha nagputi gid ang iya panit tungod sa balatian.

6

Naglutaw sa Tubig ang Ulo sang Wasay

1 Isa ka tion, nagsiling kay Elisha ang grupo sang mga propeta, “Nakita mo mismo nga gamay ining lugar nga amon ginapakigkitaan sa imo. 2 Gani makadto kita sa Suba sang Jordan nga sa diin may madamo nga kahoy. Mahimo kita didto sang lugar nga aton matipunan.” Nagsiling si Elisha, “Sige, lakat na kamo.” 3 Pero nagsiling ang isa sa ila, “Kon puwede, sir, mag-upod ka na lang sa amon.” Nagsabat siya, “O, sige.” 4 Gani nag-upod siya sa ila.

Nagkadto sila sa Suba sang Jordan kag nagpangtapas sang mga kahoy. 5 Samtang ang isa sa ila nagatapas, nahulog ang ulo sang iya wasay sa tubig, gani nagsinggit siya, “Sir, ginhulam ko lang ato!” 6 Nagpamangkot si Elisha, “Diin dampi nahulog?” Gintudlo sang tawo kon diin dampi nahulog, kag dayon nag-utod si Elisha sang lipak kag ginhaboy ini didto. Kag naglutaw ang ulo sang wasay. 7 Nagsiling si Elisha, “Kuhaa na.” Kag ginkuha sang tawo.

Ginpauntat ni Elisha ang Pagsalakay sang mga Arameanhon

8 Karon, nagpakig-away ang hari sang Aram sa Israel. Ginkonsulta niya ang iya mga opisyal kon diin sila nga mga lugar makampo.

9 Ginsilingan ni Elisha, nga alagad sang Dios, ang hari sang Israel, “Indi kamo makaagi sa sina nga lugar kay ara dira nagabantay ang mga Arameanhon.” 10 Gani nagpasugo ang hari sang Israel sa sina nga lugar nga ginsiling ni Elisha nga hambalon ang mga pumuluyo didto nga mag-andam sila. Permi ini ginahimo ni Elisha.*

11 Tungod sini nangakig gid ang hari sang Aram. Gani ginpatawag niya ang iya mga opisyal kag ginsilingan, “Sin-o sa inyo ang nagadampig sa hari sang Israel?” 12 Nagsiling ang isa sang iya mga opisyal, “Wala gid sing bisan isa sa amon, Mahal nga Hari. Si Elisha nga propeta sa Israel amo ang nagasugid sa hari sang Israel sang tanan nga ginahambal mo bisan pa ang ginahambal mo sa imo kuwarto.” 13 Nagmando ang hari, “Lakat, pangitaa ninyo siya para makapadala ako sang mga tawo sa pagdakop sa iya.”

Sang ginsugiran ang hari nga si Elisha ara sa Dotan, 14 nagpadala siya didto sang madamo nga soldado nga nagasakay sa mga kabayo kag mga karwahe. Nakaabot sila sa Dotan sang gab-i kag ginpalibutan nila ini.

15 Pagkaaga, aga pa gid nagbugtaw ang suluguon ni Elisha, kag nakita niya ang mga soldado nga nagasakay sa mga kabayo kag mga karwahe nga nagapalibot sa banwa. Nagsiling siya kay Elisha, “Sir, ano na lang ang aton himuon?” 16 Nagsabat si Elisha, “Indi ka magkahadlok. Mas madamo ang aton mga kaupod sang sa ila.” 17 Nagpangamuyo dayon si Elisha, “Ginoo, buksi ang iya mga mata para makita niya.” Ginbuksan sang Ginoo ang iya mga mata, kag nakita niya ang kabukiran sa palibot ni Elisha nga puno sang mga kabayo kag mga karwahe nga kalayo.

18 Samtang nagapakadto ang mga kaaway kay Elisha, nagpangamuyo siya, “Ginoo, bulaga† ini nga mga tawo.” Gani ginbulag sila sang Ginoo suno sa ginpangabay ni Elisha. 19 Nagsiling dayon si Elisha sa ila, “Indi ini amo ang dalan kag indi ini ang banwa sang Dotan. Sunod kamo sa akon kay dal-on ko kamo sa tawo nga inyo ginapangita.” Kag gindala sila ni Elisha sa Samaria.

20 Pagsulod nila sa siyudad, nagpangamuyo si Elisha, “Ginoo, buksi ang ila mga mata para makakita sila.” Ginbuksan sang Ginoo ang ila mga mata, kag nakita nila nga didto na sila sa Samaria. 21 Pagkakita sang hari sang Israel sa ila, ginpamangkot niya si Elisha, “Ano sa imo, sir?‡ Pamatyon ko sila?” 22 Nagsabat si Elisha, “Indi sila pagpatya. Bisan gani ang mga bihag sa inaway wala ta ginapatay. Hatagi sila sang pagkaon kag tubig para makakaon sila kag makainom, kag pagkatapos, pabalika sila sa ila hari.”§ 23 Gani nagpapunsyon ang hari para sa ila, kag pagkatapos ginpapuli niya sila sa ila hari. Kag wala na magsalakay ang mga Arameanhon sa duta sang Israel.

Ginpalibutan ang Samaria Para Salakayon

24 Pero sang ulihi gintipon ni Haring Ben Hadad sang Aram ang iya bilog nga mga soldado kag ginpalibutan ang Samaria. 25 Tungod sini, puwerte ang gutom sa siyudad, hasta nga nagmalahal ang balaklon. Ang bili sang ulo sang donkey 80 ka bilog nga pilak, kag ang bili sang isa ka litse nga iti sang pating* lima ka bilog nga pilak.

26 Isa ka tion, samtang nagaagi ang hari sang Israel sa ibabaw sang pader, may isa ka babayi nga nagsinggit sa iya, “Mahal nga Hari, buligi ako!” 27 Nagsabat ang hari, “Kon indi magbulig ang Ginoo sa imo ano ang akon mahimo? Wala na ako sing trigo ukon ilimnon nga mahatag sa imo.” 28 Nagpamangkot dayon ang hari, “Ano bala ang problema mo?” Nagsabat ang babayi, “Ini nga babayi nagsiling sa akon nga kaunon namon ang akon bata sa isa ka adlaw kag sa sunod nga adlaw, ang iya naman nga bata. 29 Gani ginluto namon ang akon bata kag ginkaon. Pagkasunod nga adlaw, ginsilingan ko siya nga ang iya naman bata ang amon kaunon, pero gintago niya ini.”

30 Pagkabati sang hari sa ginsiling sang babayi, gin-gisi niya ang iya bayo sa puwerte nga kasubo. Kag samtang nagalakat siya sa ibabaw sang pader, nakita sang mga tawo nga nagasuksok siya sang sako nga nasampawan sang iya bayo sa pagpakita sang iya pagpangasubo. 31 Nagsiling siya, “Kabay pa nga silutan ako sang Dios sing puwerte gid kon indi ko mapautdan sang ulo si Elisha nga anak ni Shafat subong nga adlaw!”

32 Karon, nagapungko si Elisha sa iya balay nga nagapakig-estorya sa mga manugdumala sang Israel. Nagsugo ang hari sang isa ka tawo nga mag-una sa iya didto kay Elisha. Pero antes mag-abot ang ginsugo sang hari, nagsiling si Elisha sa mga manugdumala, “Ang aton hari nga manugpatay nagpasugo sang tawo sa pag-utod sang akon ulo. Kon mag-abot na gani ang tawo siraduhi ninyo ang puwertahan kag indi siya pagpasudla. Ang hari mismo nga iya agalon nagasunod sa iya.” 33 Samtang nagahambal pa si Elisha sa ila, nag-abot ang ginsugo sang hari. Kag nagsiling siya, “Ini nga katalagman nga nag-abot halin mismo sa Ginoo. Ti ngaa mahulat pa ako nga magbulig siya?”

7

1 Nagsabat si Elisha, “Pamatii ining ginasiling sang Ginoo: ‘Sa amo sini nga oras buwas, ang bili sang tatlo ka gantang nga harina, isa lang ka bilog nga pilak, kag amo man ang bili sang anom ka gantang nga barley sa balaligyaan* sang Samaria.’ ” 2 Nagsiling ang opisyal nga ginasaligan sang hari kay Elisha, nga alagad sang Dios, “Bisan pa gani ginapaulan sang Ginoo,† indi gid makapareho sina kabugana ang mga patubas.” Nagsabat si Elisha, “Makita mo nga matabo ini, pero indi ka makakaon sini.”

Nag-untat ang mga Arameanhon sa Pagsalakay

3 Karon, may apat ka tawo nga may delikado nga balatian sa panit‡ nga nagapungko sa may puwertahan sang siyudad. Naghambalanay sila, “Ngaa magsagi kita tiner diri hasta mapatay kita? 4 Kon magsulod kita sa siyudad mapatay kita didto sa gutom, kag kon magpungko lang kita diri, mapatay man kita gihapon. Gani makadto na lang kita sa kampo sang mga Arameanhon kag magsurender. Kon indi nila kita pag-anhon, maayo, pero kon patyon nila kita, bahala na.”

5 Gani pagkagab-i, nagkadto sila sa kampo sang mga Arameanhon. Pero pag-abot nila, wala sing tawo didto. 6 Kay ginpabati sang Ginoo ang mga soldado sang Aram sang ginahod sang mga karwahe, mga kabayo, kag sang madamo nga soldado, gani naghunahuna ang mga Arameanhon nga ginsuhulan sang hari sang Israel ang hari sang mga Hithanon kag ang hari sang mga Egyptohanon sa pagsalakay sa ila. 7 Amo gani nga nagpalagyo sila sang gab-i kag ginpamayaan nila ang ila mga tolda, mga kabayo, kag mga donkey. Ginbayaan lang nila ang ila kampo kag nagpalalagyo sila para maluwas ang ila kaugalingon.

8 Pag-abot sa kampo sang mga tawo nga may balatian sa panit, gin-isa-isa nila sulod ang mga tolda. Sige ang ila kaon kag inom, kag panguha sang mga pilak, mga bulawan kag mga bayo. Kag ginpanago nila ini. 9 Sang ulihi naghambalanay sila, “Indi ini husto. Dapat kuntani ginbalita ta subong nga adlaw nga nagpalalagyo na ang mga kaaway, pero gintago-tago ta lang ini. Kon pabuwasan pa naton ang pagsugid sini, silutan gid kita. Dali, malakat kita subong kag ibalita naton ini sa palasyo sang hari.”

10 Gani nagbalik sila sa siyudad sang Samaria kag gintawag nila ang mga guwardya sang puwertahan sang siyudad kag ginsilingan, “Nagkadto kami sa kampo sang mga Arameanhon kag wala gid sing tawo didto, luwas lang sa mga kabayo kag mga donkey nga napanghigot. Kag ara pa ang mga pagkabutang sa mga tolda.”

11 Ginsinggit sang mga guwardya ang ini nga balita sa mga tawo hasta nga nakaabot ini sa palasyo sang hari. 12 Bisan madulom pa, nagbangon ang hari kag nagsiling sa iya mga opisyal, “Sugiran ko kamo kon ano ang ginaplano sang mga Arameanhon. Nahibaluan nila nga ginagutom kita, gani ginbayaan nila ang ila kampo kag nagpanago sa mga kabukiran. Kay nagahunahuna sila nga sigurado gid nga magguwa kita, kag dayon dakpon nila kita kag agawon ang siyudad.” 13 Nagsabat ang isa sang iya mga opisyal, “May lima pa kita ka kabayo nga nabilin, ngaa indi kita magpasugo sang pila ka tawo sa pag-usisa kon ano gid bala ang natabo? Bahala na kon patyon sila, total kon diri sila, mapatay man gihapon sila upod sa aton.”

14 Gani nagpreparar sila sang duha ka karwahe nga may mga kabayo, kag nagpadala ang hari sang mga tawo sa paghibalo kon ano gid ang natabo sa mga soldado sang Aram. 15 Nakaabot sila hasta sa Suba sang Jordan, kag nakita nila sa mga dalan ang mga bayo kag mga kagamitan nga ginpanghaboy sang mga Arameanhon sa ila nga dali-dali nga pagpalagyo. Nagbalik ang mga ginsugo kag ginbalita nila ini sa hari. 16 Dayon nagguwa ang mga tawo sa siyudad kag ginpanguha nila ang mga nagkalabilin sa kampo sang mga Arameanhon. Kag natabo matuod ang ginsiling sang Ginoo nga ang bili sang tatlo ka gantang nga harina isa lang ka bilog nga pilak, kag amo man ang bili sang anom ka gantang nga barley.

17 Ang ginbutang sang hari nga magkontrolar sa pagdinaguso sang mga tawo sa puwertahan sang siyudad amo ang opisyal nga iya ginasaligan. Pero natumba siya kag gintapak-tapak sang mga tawo didto sa puwertahan, kag napatay siya suno sa ginsiling ni Elisha nga alagad sang Dios sang nagkadto ang hari kay Elisha. 18 Natabo man ang ginsiling sang alagad sang Dios sa hari, “Sa amo sini nga oras buwas, ang bili sang tatlo ka gantang nga harina, isa lang ka bilog nga pilak, kag amo man ang bili sang anom ka gantang nga barley sa balaligyaan§ sang Samaria.” 19 Nagsabat sadto ang opisyal sang hari, “Bisan pa gani ginapaulan sang Ginoo,* indi gid makapareho sina kabugana ang mga patubas.” Kag nagsiling si Elisha, nga alagad sang Dios, “Makita mo nga matabo ini, pero indi ka makakaon sini.” 20 Kag natabo matuod ini sa opisyal, kay gintapak-tapak siya sang mga tawo nga nagdinaguso sa puwertahan sang siyudad, kag napatay siya.

8

Nagbalik ang Babayi nga Taga-Shunem

1 Ginhambalan sadto ni Elisha ang babayi nga ang iya bata ginbuhi niya, “Dal-a ang imo pamilya kag mag-estar kamo sa iban nga lugar, kay nagsiling ang Ginoo nga may gutom nga mag-abot sa Israel sa sulod sang pito ka tuig.” 2 Gani ginsunod sang babayi ang ginsiling sa iya sang alagad sang Dios. Naglakat siya kag ang iya pamilya kag nag-estar sa duta sang mga Filistinhon sa sulod sang pito ka tuig.

3 Pagkatapos sang pito ka tuig, nagbalik siya sa Israel kag nagkadto siya sa hari sa pagpakitluoy nga buligan siya nga mabalik sa iya ang iya balay kag duta. 4 Samtang nagapasulod siya, nagapakighambal ang hari kay Gehazi nga suluguon ni Elisha. Nagsiling ang hari, “Sugiri ako sang tanan nga makatilingala nga mga butang nga ginhimo ni Elisha.” 5 Kag samtang nagasugid si Gehazi sa hari kon paano ginbuhi ni Elisha ang bata nga napatay, nagpalapit sa hari ang iloy sang bata kag nagpakitluoy nga buligan siya nga mabalik sa iya ang iya balay kag duta. Nagsiling si Gehazi, “Mahal nga Hari, amo ini ang babayi kag amo ini ang iya bata nga ginbuhi ni Elisha.” 6 Ginpamangkot sang hari ang babayi parte sadto, kag ginsugiran siya sang babayi. Gani nagpatawag ang hari sang isa ka opisyal sa pagbulig sa babayi. Nagsiling siya sa opisyal, “Buligi siya nga mabalik sa iya ang tanan nga iya ginapanag-iyahan, pati ang tanan nga kita sang iya uma halin sang paghalin niya hasta sang pagbalik niya.”

Ginpatay ni Hazael si Ben Hadad

7 Karon, nagkadto si Elisha sa Damascus, ang kapital sang Aram, nga sa diin nagamasakit si Haring Ben Hadad sang Aram.* Sang ginsugiran ang hari nga ara ang alagad sang Dios, 8 nagsiling siya kay Hazael, “Magdala ka sang regalo kag sugataa ang alagad sang Dios. Kag silinga siya nga pamangkuton niya ang Ginoo kon bala magaayo pa ako sa akon sakit.”

9 Gani ginpakargahan ni Hazael ang 40 ka camel sang pinakamaayo nga mga produkto sang Damascus kag gindala ini kay Elisha bilang regalo. Pag-abot niya kay Elisha, nagsiling siya, “Ginsugo ako sang imo alagad† nga si Haring Ben Hadad sang Aram, nga pamangkuton ka kon magaayo pa bala siya sa iya sakit.” 10 Nagsabat si Elisha, “Pauli ka kag silingon mo siya nga sigurado gid nga magaayo siya, pero nagpahayag ang Ginoo sa akon nga mapatay gid siya.” 11 Gintulok niya dayon si Hazael nga wala sing pulupamisok hasta nga nahuya ini. Kag naghibi si Elisha. 12 Ginpamangkot siya ni Hazael, “Sir, ngaa nagahibi ka?” Nagsabat siya, “Tungod nahibaluan ko ang malain nga pagahimuon mo sa mga Israelinhon. Pagasunugon mo ang ila napaderan nga mga banwa, pamatyon mo ang ila mga pamatan-on sa inaway, dugmukon mo ang ila magagmay nga mga bata, kag pagaririan mo ang tiyan sang ila nagabulusong nga mga babayi.” 13 Nagsabat si Hazael, “Sir, paano ko ina mahimo? Wala ako sing ikasarang sa paghimo sina.”‡ Nagsabat si Elisha, “Ginpahayag sang Ginoo sa akon nga mangin hari ka sang Aram.”

14 Nagbalik si Hazael sa iya agalon nga si Ben Hadad, kag ginpamangkot siya ni Ben Hadad, “Ti, ano ang ginsiling ni Elisha sa imo?” Nagsabat si Hazael, “Nagsiling siya sa akon nga sigurado gid nga magaayo ka.” 15 Pero pagkasunod nga adlaw, nagkuha si Hazael sang madamol nga tela kag gintusmog ini sa tubig kag ginhaklap sa nawong sang hari hasta nga napatay ini. Kag si Hazael ang nagbulos bilang hari.

Ang Paghari ni Jehoram sa Juda

(2 Cro. 21:4-20)

16 Nangin hari sang Juda si Jehoram nga anak ni Jehoshafat sang ikalima nga tuig sang paghari ni Joram, nga anak ni Ahab, sa Israel. 17 Nagaedad si Jehoram sing 32 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang walo ka tuig. 18 Nagsunod siya sa pagginawi sang mga hari sang Israel, pareho sa ginhimo sang panimalay ni Ahab, kay ang iya napangasawa anak ni Ahab. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. 19 Pero tungod kay David, wala paglaglaga sang Ginoo ang Juda, kay nagpromisa siya kay David nga hasta san-o indi madulaan si David sang kaliwat nga magahari.§

20 Sang panahon sang paghari ni Jehoram, nagrebelde ang Edom sa Juda, kag nagpili sila sang ila kaugalingon nga hari. 21 Gani nagkadto si Jehoram sa Zair dala ang tanan niya nga mga karwahe. Ginlibutan siya kag ang mga kumander sang iya mga karwahe sang mga Edomnon. Pero pagkagab-i, ginsalakay nila ang mga Edomnon, kag nakalusot sila kag nakapalagyo. Dayon nagpalauli ang iya mga soldado. 22 Hasta subong nagarebelde pa ang Edom sa Juda. Sa amo man sadto nga tion, nagrebelde man ang Libna.

23 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoram, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 24 Sang napatay si Jehoram, ginlubong siya upod sa iya mga katigulangan sa Banwa ni David. Kag si Ahazia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Ahazia sa Juda

(2 Cro. 22:1-6)

25 Nangin hari sang Juda si Ahazia nga anak ni Jehoram sang ikadose nga tuig sang paghari ni Joram, nga anak ni Ahab, sa Israel. 26 Nagaedad si Ahazia sang 22 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang isa ka tuig. Ang iya iloy amo si Atalia nga apo ni Haring Omri sang Israel. 27 Nagsunod siya sa pagginawi sang pamilya ni Ahab. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo pareho sang ginhimo sang pamilya ni Ahab, kay nagpangasawa siya sa isa sang mga miyembro sang pamilya ni Ahab.

28-29 Nag-upod si Ahazia kay Joram nga anak ni Ahab sa pagpakig-away kay Haring Hazael sang Aram. Nag-inaway sila sa Ramot Gilead, kag napilasan si Joram. Gani nagpuli si Haring Joram sa Jezreel sa pagpaayo sang iya mga pilas. Kag sang didto siya, nagbisita sa iya si Haring Ahazia sang Juda.

9

Ginhimo si Jehu nga Hari sang Israel

1 Ginpatawag ni Elisha ang isa ka miyembro sang grupo sang mga propeta kag ginsilingan, “Magpreparar ka sa pagkadto sa Ramot Gilead, kag dal-a ining tibod sang lana. 2 Pag-abot mo didto, pangitaon mo dayon si Jehu nga anak ni Jehoshafat kag apo ni Nimshi. Kuhaon mo siya sa iya mga kaupod kag dal-on sa isa ka pribado nga kuwarto. 3 Dayon kuhaon mo ang lana kag bubuan mo ang iya ulo kag magsiling, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Ginpili ko ikaw nga hari sang Israel.’ Dayon magdali-dali ka guwa kag magdalagan.”

4 Gani nagkadto ang bataon nga propeta sa Ramot Gilead. 5 Pag-abot niya didto, nakita niya ang mga opisyal sang mga soldado nga nagapulungko. Nagsiling siya, “May mensahi ako para sa imo, sir.” Nagpamangkot si Jehu, “Para kay sin-o sa amon?” Nagsabat ang tawo, “Para sa imo, sir.” 6 Nagtindog dayon si Jehu kag nagsulod sa balay. Ginbubuan siya dayon sang propeta sang lana sa ulo, kag ginsilingan, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: ‘Ginpili ko ikaw nga hari sang akon katawhan nga Israel. 7 Laglagon mo ang panimalay ni Ahab nga imo agalon, para mabalusan ko si Jezebel sa iya nga pagpamatay sa akon mga alagad nga mga propeta kag sa iban ko pa nga mga alagad. 8 Malaglag ang bilog nga panimalay ni Ahab. Pamatyon ko ang tanan nga miyembro sang iya panimalay nga mga lalaki, ulipon man ukon indi. 9 Himuon ko sa panimalay ni Ahab ang akon ginhimo sa panimalay ni Jeroboam nga anak ni Nebat, kag sa panimalay ni Baasha nga anak ni Ahia. 10 Kon parte kay Jezebel, pagakaunon siya sang mga ido didto sa duta sang Jezreel, kag wala sing may maglubong sa iya.’ ” Nagguwa dayon ang propeta kag nagdalagan.

11 Pagbalik ni Jehu sa iya mga kaupod nga mga opisyal, ang isa sa ila nagpamangkot sa iya, “Ti, kamusta? Ngaa nagkadto sa imo atong buang-buang nga tawo?” Nagsabat si Jehu, “Nahibaluan naman ninyo kon sin-o siya kag kon ano ang iya mga ginahambal.” 12 Nagsabat sila, “Indi ka magbutig sa amon. Sugiri kami kon ano gid ang iya ginsiling.” Nagsiling si Jehu, “Ginsilingan niya ako parte sa ginhambal sang Ginoo nga ginpili niya ako nga hari sang Israel.” 13 Ginhukas gilayon sang mga opisyal ang ila mga pangtabon nga panapton kag ginhumlad sa hagdanan nga ginatindugan ni Jehu. Ginpatunog dayon nila ang budyong kag nagsinggit, “Si Jehu na ang hari!”

Ginpatay ni Jehu si Joram kag si Ahazia

14 Nagplano dayon si Jehu nga anak ni Jehoshafat kag apo ni Nimshi kontra kay Joram. (Sini nga tion, ginadepensahan ni Joram kag sang mga taga-Israel ang Ramot Gilead kontra kay Haring Hazael sang Aram. 15 Pero napilasan si Joram sa pagpakig-away nila sa mga Arameanhon, gani nagpuli siya sa Jezreel sa pagpaayo sang iya mga pilas.) Nagsiling si Jehu sa iya kapareho nga mga opisyal, “Kon gusto ninyo ako nga mangin hari, indi ninyo pagtuguti nga may makaguwa sa sini nga banwa. Kay basi may magkadto sa Jezreel kag magpanugid didto nga ginhimo ninyo ako nga hari.” 16 Nagsakay dayon si Jehu sa iya karwahe kag nagkadto sa Jezreel, nga sa diin nagapahuway si Joram. Didto man si Haring Ahazia sang Juda, kay nagbisita siya kay Joram.

17 Karon, nakita sang guwardya sa tore sang Jezreel si Jehu nga nagapadulong kaupod ang iya mga soldado, gani nagsinggit siya, “May nagapadulong nga mga soldado!” Nagsabat si Joram, “Magpadala ka sang manugkabayo sa pagsugata sa ila sa paghibalo kon bala maayo ang ila tuyo sa pagkadto diri.” 18 Gani naglakat ang isa ka manugkabayo sa pagsugata kay Jehu, kag nagsiling siya, “Gusto sang hari nga mahibaluan kon bala maayo ang inyo tuyo sa pagkadto diri.” Nagsabat si Jehu, “Ano ang imo labot? Magsunod ka sa akon!”

Nagsinggit ang guwardya sa hari, “Nakaabot na sa ila ang manugkabayo nga ginsugo mo, pero wala siya magbalik.” 19 Gani nagpadala naman ang hari sang isa ka manugkabayo. Pag-abot niya sa ila nagsiling siya, “Gusto sang hari nga mahibaluan kon bala maayo ang inyo tuyo sa pagkadto diri.” Nagsabat si Jehu, “Ano ang imo labot? Magsunod ka sa akon!”

20 Nagsinggit liwat ang guwardya sa hari, “Nakaabot na sa ila ang ikaduha nga manugkabayo nga ginsugo mo, pero wala man siya magbalik! Kag ang pangulo sang mga soldado puwerte kadasig magpadalagan, pareho kay Jehu!” 21 Nagmando si Joram, “Ipreparar ninyo ang akon karwahe.” Kag sang napreparar na, naglakat si Haring Joram sang Israel kag si Haring Ahazia sang Juda sa pagsugata kay Jehu. Nagasakay sila sa ila tagsa ka karwahe. Kag nasugat-an nila si Jehu sa duta ni Nabot nga taga-Jezreel. 22 Pagkakita ni Joram kay Jehu, ginpamangkot niya siya, “Maayo bala ang imo tuyo sa pagkadto diri, Jehu?” Nagsabat si Jehu, “Paano nga mangin maayo kon may ara gihapon sang pagbinabaylan kag pagsimba sa mga dios-dios nga gin-umpisahan sang imo iloy nga si Jezebel?” 23 Ginpaliso dayon ni Joram ang iya kabayo kag ginpadalagan sing madasig. Nagsinggit siya kay Ahazia, “Nagtraidor si Jehu sa akon!”

24 Ginkuha ni Jehu ang iya pana kag ginpana si Joram sa likod. Naglapos ang pana sa iya tagipusuon, kag nalup-og siya sa iya karwahe. 25 Nagsiling si Jehu kay Bidkar nga iya opisyal, “Kuhaa ang bangkay ni Joram, kag ihaboy sa uma ni Nabot nga taga-Jezreel. Nadumduman mo bala sang nagasakay kita nga duha sa likod dampi ni Ahab nga iya amay? Naghambal ang Ginoo sang sini nga mensahi kontra sa iya: 26 ‘Nakita ko kahapon ang imo pagpatay kay Nabot kag sa iya mga anak. Kag nagapromisa ako nga balusan ko gid ikaw diri mismo sa uma ni Nabot. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ Gani kuhaa siya kag ihaboy sa uma ni Nabot suno sa ginsiling sang Ginoo.”

27 Pagkakita ni Haring Ahazia sang Juda sa natabo, nagpalagyo siya pakadto sa Bet Hagan. Ginlagas siya ni Jehu nga nagasinggit, “Patya man ninyo siya!” Gani ginpana nila siya* sa iya karwahe sa dalan nga pakadto sa Gur, malapit sa Ibleam. Nakapalagyo siya nga pilason hasta sa Megido, pero napatay siya didto. 28 Ginkuha sang iya mga alagad ang iya bangkay kag ginkarga sa karwahe pakadto sa Jerusalem. Ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David.

29 Nangin hari sang Juda si Ahazia sang ikaonse nga tuig sang paghari ni Joram, nga anak ni Ahab, sa Israel.

Ginpatay si Jezebel

30 Nagkadto dayon si Jehu sa Jezreel. Pagkahibalo sini ni Jezebel, nagpaguwapa siya kag nagtan-aw sa may bintana sang palasyo. 31 Pagsulod ni Jehu sa puwertahan sang palasyo, nagsiling si Jezebel sa iya, “Ikaw nga pareho kay Zimri nga manugpatay sang iya agalon, maayo bala ang imo tuyo sa pagkadto diri?” 32 Nagtangla si Jehu sa bintana kag nagpamangkot, “May ara bala dira sa ibabaw nga dampig sa akon?” May duha dayon ukon tatlo ka opisyal nga nagtamwa sa iya sa bintana. 33 Nagsiling si Jehu sa ila, “Ihulog ninyo siya!” Gani ginhulog nila si Jezebel. Kag ang iban niya nga dugo nag-asik sa pader kag sa mga kabayo, kag gintapak-tapak siya sang mga kabayo ni Jehu. 34 Nagsulod dayon si Jehu sa palasyo kag nagkaon kag nag-inom. Pagkatapos nagsiling siya, “Kuhaa ninyo inang ginpakamalaot nga babayi kag ilubong, kay anak man siya sang hari.” 35 Pero sang kuhaon na nila ang iya bangkay para ilubong, wala na sing may nabilin sa iya, luwas lang sa iya bagol, mga tiil, kag mga kamot. 36 Gani nagbalik sila kag ginsugiran si Jehu. Nagsiling si Jehu, “Amo ini ang ginsiling sang Ginoo paagi sa iya alagad nga si Elias nga taga-Tishbe: ‘Sa isa ka duta sang Jezreel, kan-on sang mga ido ang unod ni Jezebel. 37 Ang iya lawas magalalapta didto pareho sa ipot kag wala sing may makakilala sa iya.’ ”

10

Ginpamatay ang Panimalay ni Ahab

1 May 70 ka kaliwat* si Ahab sa Samaria. Gani nagpadala didto sang sulat si Jehu sa mga opisyal sang siyudad,† sa mga manugdumala, kag sa mga manug-atipan sang mga kaliwat ni Ahab. Amo ini ang iya nga sulat: 2 “Kamo ang gintugyanan sa mga kaliwat ni Haring Ahab, kag sa mga karwahe, sa mga kabayo, sa napaderan nga siyudad, kag sa mga armas. 3 Gani pagkabaton ninyo sini nga sulat, magpili kamo sang bagay gid nga mangin hari halin sa mga kaliwat ni Haring Ahab, kag magpakig-away kamo sa amon sa pagdepensa sa pamilya ni Haring Ahab.”

4 Pero hinadlukan gid sila kag nagsiling, “Kon ang duha gani ka hari wala makadaog sa iya, kita pa ayhan?” 5 Gani ang administrador sang palasyo, ang gobernador sang siyudad, ang mga manugdumala, kag ang mga manug-atipan sang mga kaliwat ni Haring Ahab nagsulat kay Jehu. Amo ini ang ila nga sulat: “Mga alagad mo kami, kag himuon namon ang tanan nga isugo mo. Indi kami magpili sang lain nga hari; himua ang maayo para sa imo.”

6 Nagbalos sa ila si Jehu sang sini nga sulat: “Kon dampig kamo sa akon kag handa sa pagsunod sa akon, pang-utdi ninyo sang ulo ang mga kaliwat ni Ahab kag dal-a ninyo buwas sa akon ang ila mga ulo diri sa Jezreel, sa amo man sini nga oras.”

Karon, ang 70 ka kaliwat ni Haring Ahab ginaatipan sang mga dungganon nga mga tawo sang siyudad sang Samaria halin sang bata pa sila. 7 Pag-abot sang sulat ni Jehu, ginkuha sang sini nga mga tawo ang 70 ka kaliwat sang hari kag ginpatay. Dayon ginsulod nila ang mga ulo sini sa mga basket kag ginpadala kay Jehu sa Jezreel. 8 Pag-abot sang nagdala sini, ginsugiran niya si Jehu, “Ginpadala nila ang mga ulo sang mga kaliwat sang hari.” Nagmando dayon si Jehu, “Tumpuka ini sa duha ka tumpok dira sa puwertahan sang banwa, kag pabay-i lang dira hasta sa aga.”

9 Pagkaaga, nagguwa si Jehu kag nagtindog sa atubangan sang mga tawo kag nagsiling, “Wala kamo sing sala. Ako ang nagplano kontra sa akon agalon kag nagpatay sa iya. Pero sin-o ang nagpatay sini sa ila tanan? 10 Sa sini mareyalisar ninyo nga ang tanan nga ginsiling sang Ginoo kontra sa panimalay ni Ahab matuman gid. Gintuman sang Ginoo ang iya ginsiling paagi kay Elias nga iya alagad.” 11 Dayon ginpamatay ni Jehu ang tanan nga paryente ni Ahab sa Jezreel, pati ang iya mga opisyal, mga abyan, kag ang iya mga pari. Wala gid sing may nabilin sa ila nga buhi. 12 Naglakat dayon si Jehu pakadto sa Samaria. Kag samtang nagalakat siya sa dalan, sa lugar nga ginatawag Tilipunan sang mga Manugbantay sang Karnero, 13 nakita niya ang mga paryente ni Haring Ahazia sang Juda. Nagpamangkot siya, “Sin-o kamo?” Nagsabat sila, “Mga paryente kami ni Ahazia kag naglakat kami para magpangamusta sa mga kaliwat ni Haring Ahab kag ni Rayna Jezebel.” 14 Nagsugo dayon si Jehu sa iya mga tinawo, “Dal-a sila nga buhi.” Gani gindala nila sila nga buhi sa isa ka bubon sa Bet Eked, kag ginpamatay nila sila—42 sila tanan. Wala gid sing may ginbilin nga buhi si Jehu sa ila.

15 Paghalin ni Jehu didto, nakita niya si Jehonadab nga anak ni Recab nga nagapadulong sa pagsugata sa iya. Ginkumusta siya ni Jehu kag ginpamangkot, “Dampig ka bala sa akon, subong nga ako dampig sa imo?” Nagsabat si Jehonadab, “Huo.” Nagsiling dayon si Jehu, “Kon amo, idaho sa akon ang imo kamot.” Gindaho ni Jehonadab ang iya kamot kag ginpasaka siya ni Jehu sa iya karwahe. 16 Nagsiling si Jehu, “Upod ka sa akon para makita mo ang akon katutom sa Ginoo.” Gani nagsakay si Jehonadab upod sa iya. 17 Pag-abot ni Jehu sa Samaria ginpamatay niya ang tanan nga nabilin sa pamilya ni Ahab, suno sa ginsiling sang Ginoo paagi kay Elias.

Ginpamatay ang mga Nagaalagad kay Baal

18 Gintipon dayon ni Jehu ang tanan nga tawo kag ginsilingan, “Indi masyado matutom si Ahab sa iya nga pag-alagad kay Baal. Pero ako ya, ipakita ko nga matutom gid ako sa pag-alagad sa iya. 19 Gani pakadtua ninyo diri sa akon ang tanan nga propeta kag pari ni Baal, kag ang tanan nga nagaalagad sa iya. Kinahanglan nga ara gid sila tanan, kay magahalad ako sang dako nga halad para kay Baal. Ang indi magkadto ipapatay ko.” Pero nagapakuno-kuno lang si Jehu para mapamatay niya ang mga nagaalagad kay Baal.

20 Nagsiling si Jehu, “Maghiwat kita sang pinasahi nga pagtilipon para sa kadungganan ni Baal.” Gani ginpahibalo ini sa mga tawo. 21 Ginpatawag ni Jehu sa bilog nga Israel ang tanan nga nagaalagad kay Baal, kag nagkadto gid ang kada isa sa ila. Nagsulod sila tanan sa templo ni Baal, kag napuno ang templo. 22 Ginhambalan ni Jehu ang nagaatipan sang mga bayo nga pangsimba, “Ipasuksok ang mga bayo sa tanan nga nagaalagad kay Baal.” Gani gintuman niya ini.

23 Dayon nagsulod si Jehu kag si Jehonadab nga anak ni Recab sa templo ni Baal. Nagsiling si Jehu sa mga nagaalagad kay Baal, “Siguraduha ninyo nga wala sing may nakaimpon sa inyo nga mga tawo nga nagaalagad sa Ginoo. Dapat kamo lang nga nagaalagad kay Baal ang ari diri.” 24 Kag didto sa sulod sang templo, naghalad sila sang mga halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad. Nagbutang na nga daan si Jehu sang 80 ka tawo sa guwa sang templo kag nagsiling sa ila, “Gintugyan ko sila sa inyo para patyon ninyo. Ang bisan sin-o sa inyo nga magpabaya nga makapalagyo ang bisan isa sa ila, patyon ko.”

25 Pagkatapos ni Jehu halad sang mga halad nga ginasunog, ginmanduan niya ang mga guwardya kag mga opisyal, “Sulod kamo kag pamatya ninyo sila! Indi ninyo pagpabay-i nga may makapalagyo sa ila!” Gani ginpamatay nila sila paagi sa espada kag ginpanghaboy ang ila mga bangkay sa guwa. Dayon nagsulod sila sa pinakasulod nga parte sang templo ni Baal 26 kag ginkuha nila didto ang handumanan nga bato kag gindala sa guwa, kag ginsunog. 27 Pagkatapos nga naguba nila ang handumanan nga bato ni Baal, ginwasak nila ang templo ni Baal, kag ginhimo ini sang mga tawo nga palamus-unan hasta subong. 28 Sa sini nga paagi, gindula ni Jehu ang pagsimba kay Baal sa Israel. 29 Pero ginsunod gihapon niya ang mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Ini amo ang pagsimba sa bulawan nga mga baka sa Betel kag sa Dan.

30 Nagsiling ang Ginoo kay Jehu, “Maayo ang imo ginhimo sa akon panulok; ginsunod mo ang gusto ko nga matabo sa panimalay ni Ahab. Tungod sa imo ginhimo, paharion ko ang imo mga kaliwat hasta sa ikaapat nga henerasyon.” 31 Pero wala magtuman si Jehu sa kasuguan sang Ginoo, ang Dios sang Israel, sa bug-os niya nga tagipusuon. Sa baylo, ginsunod niya ang mga sala ni Jeroboam, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

32 Sa sina nga tion, amat-amat nga ginapagamay sang Ginoo ang teritoryo sang Israel. Naagaw ni Haring Hazael ang mga lugar sang Israel 33 sa east sang Suba sang Jordan: ang bilog nga Gilead, ang Bashan, kag ang mga lugar sa north sang banwa sang Aroer nga malapit sa Arnon nga ililigan sang tubig. Ini nga mga lugar amo ang ginaestaran anay sang tribo ni Gad, ni Reuben, kag ni Manase.

34 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehu, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang tanan niya nga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 35 Sang napatay si Jehu, ginlubong siya sa Samaria. Kag si Jehoahaz nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari. 36 Naghari si Jehu sa Israel didto sa Samaria sa sulod sang 28 ka tuig.

11

Si Atalia kag si Joash

(2 Cro. 22:10–23:15)

1 Sang pagkahibalo* ni Atalia nga patay na ang iya anak nga si Haring Ahazia sang Juda, nagdesisyon siya nga pamatyon niya ang tanan nga miyembro sang pamilya sang hari. 2 Pero ginluwas ni Jehosheba ang anak ni Haring Ahazia nga si Joash sang palatyon na siya kag ang iban pa nga mga anak sang hari. Ining si Jehosheba utod ni Ahazia kag anak nga babayi ni Haring Jehoram. Gintago niya si Joash kag ang iya yaya sa isa ka kuwarto sa templo, gani wala siya napatay. 3 Sa sulod sang anom ka tuig, didto nagpanago sa templo sang Ginoo si Joash kag ang iya yaya samtang si Atalia ang nagagahom bilang rayna sa Juda.

4 Sang ikapito nga tuig, ginpatawag sang pari nga si Jehoyada ang mga kumander sang ginatos nga mga soldado nga mga badigard sang hari kag mga guwardya sang palasyo sa pagkadto sa templo sang Ginoo. Naghimo siya sang kasugtanan sa ila kag ginpasumpa niya sila didto sa templo sang Ginoo. Pagkatapos ginpakita niya sa ila ang anak sang hari. 5 Nagsiling siya sa ila, “Grupoha ninyo sa tatlo ang inyo kaugalingon. Ang isa ka grupo, nga nagaguwardya kon Adlaw nga Inugpahuway, magguwardya sa palasyo sang hari. 6 Ang isa pa ka grupo magguwardya sa Puwertahan sang Sur. Kag ang isa pa gid ka grupo magguwardya sa puwertahan sang palasyo sa pagbulig sa iban pa nga mga guwardya didto. 7 Ang duha ka grupo nga wala nagaguwardya kon Adlaw nga Inugpahuway amo ang magguwardya sa templo sang Ginoo para protektaran ang hari. 8 Dapat guwardyahan ninyo sing maayo ang hari, nga preparado ang inyo mga armas, kag sundan ninyo siya bisan diin siya magkadto. Patyon ninyo ang bisan sin-o nga magpalapit sa inyo.”

9 Ginhimo sang mga kumander ang ginsugo ni Jehoyada nga pari. Gintipon nila ang ila mga tinawo nga nagaguwardya kon Adlaw nga Inugpahuway, pati man ang wala nagaguwardya sa sina nga adlaw, kag gindala nila kay Jehoyada. 10 Dayon ginhatagan ni Jehoyada ang mga kumander sang mga bangkaw kag mga taming nga iya sadto ni Haring David, nga gintago didto sa templo sang Ginoo. 11 Nagplastar dayon ang mga armado nga mga guwardya sa palibot sang templo kag sang halaran, sa pagprotektar sa hari.

12 Dayon ginpaguwa ni Jehoyada si Joash nga anak sang hari kag ginkoronahan. Ginhatagan niya siya sang kopya sang mga pagsulundan parte sa pagdumala sang hari, kag ginproklamar niya siya nga hari. Ginhaplasan niya siya sang lana bilang pagkilala sa iya nga hari, kag nagpinalakpak dayon ang mga tawo kag nagsininggit, “Mabuhay ang hari!”

13 Sang pagkabati ni Atalia sang ginahod sang mga guwardya kag sang mga tawo, nagkadto siya sa ila didto sa templo sang Ginoo. 14 Kag nakita niya didto ang bag-o nga hari nga nagatindog malapit sa haligi, suno sa kinabatasan sa tion sang pagproklamar sa hari. Ara sa tupad sang hari ang mga kumander kag ang mga manugtrumpeta, kag ang tanan nga tawo didto nagahinugyaw kag nagapatunog sang mga trumpeta. Sang makita ini tanan ni Atalia, gin-gisi niya ang iya bayo sa kalain sang iya buot, kag nagsinggit, “Mga traidor! Mga traidor!”

15 Ginmanduan ni Jehoyada ang mga kumander sang mga soldado, “Dal-a ninyo sa guwa si Atalia. Indi ninyo siya pagpatya diri sa sulod sang templo sang Ginoo. Kag patya ninyo ang bisan sin-o nga gusto magluwas sa iya.” 16 Gani gindakop nila siya kag gindala sa guwa sang puwertahan nga ginaagyan sang mga kabayo nga nagakadto sa palasyo sang hari, kag didto ginpatay nila siya.

Ang mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Jehoyada

(2 Cro. 23:16-21)

17 Ginpahimo ni Jehoyada ang hari kag ang mga tawo sang kasugtanan sa Ginoo, nga mangin katawhan sila sang Ginoo. Ginpahimo man niya sang kasugtanan ang hari kag ang mga tawo. 18 Nagkadto dayon ang tanan nga tawo sa templo ni Baal kag gin-guba nila ini. Gindugmok nila ang mga halaran kag ang mga dios-dios sini, kag ginpatay nila si Matan nga pari ni Baal sa atubangan sang mga halaran.

Dayon nagbutang si Jehoyada sang mga guwardya sa templo sang Ginoo. 19 Kag gin-upod niya ang mga kumander, ang mga badigard sang hari, ang mga guwardya sang palasyo, kag ang tanan nga tawo, kag ila gindul-ong ang hari sa palasyo halin sa templo sang Ginoo. Didto sila nag-agi sa puwertahan sang mga guwardya. Dayon nagpungko ang hari sa iya trono. 20 Nagkinalipay ang mga tawo, kag malinong na ang siyudad sa tapos ginpatay si Atalia sa palasyo sang hari.

21 Nagaedad si Joash sang pito ka tuig sang naghari siya.

12

Ang Paghari ni Joash sa Juda

(2 Cro. 24:1-16)

1 Nangin hari sang Juda si Joash sang ikapito nga tuig sang paghari ni Jehu sa Israel. Sa Jerusalem nag-estar si Joash, kag naghari siya sa sulod sang 40 ka tuig. Ang iya iloy amo si Zibia nga taga-Beersheba. 2 Matarong ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo samtang buhi siya, kay gintudluan siya ni Jehoyada nga pari. 3 Pero wala niya pag-ipaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso.

4 Nagsiling si Joash sa mga pari, “Tipuna ninyo ang tanan nga kuwarta nga gindala sa templo sang Ginoo bilang halad: ang kuwarta nga ginkolekta sa census, ang kuwarta nga bayad sa panaad, kag ang kuwarta nga halad nga kinabubut-on. 5 Kag gamita ninyo ini sa pagpakay-o sang templo.”

6 Pero hasta sang ika-23 nga tuig sang paghari ni Joash, wala gihapon makay-o sang mga pari ang templo. 7 Gani ginpatawag ni Haring Joash si Jehoyada kag ang iban pa nga mga pari kag ginpamangkot, “Ngaa wala pa ninyo ginpakay-o ang templo? Sugod subong indi na ninyo paggastuha ang kuwarta sa inyo kaugalingon nga mga kinahanglanon. Dapat gastuhon na ini sa pagpakay-o sang templo.” 8 Nagsugot ang mga pari kag nagsugot man sila nga indi na sila ang magpangolekta sang kuwarta halin sa mga tawo kag indi na man sila ang magpakay-o sang templo.

9 Nagkuha si Jehoyada sang kahon kag ginbuhuan niya ang takop sini. Dayon ginbutang niya ini sa kilid sang halaran, sa tuo dampi kon magpasulod sa templo sang Ginoo. Kon may maghatag gani sang kuwarta sa templo, ang mga pari nga nagabantay sa puwertahan amo ang nagasulod sini sa kahon. 10 Kag kon madamo na ang kuwarta sa kahon, nagakadto ang sekretaryo sang hari kag ang pangulo nga pari kag ginaisip nila ini, kag pagkatapos ginasulod sa mga bag. 11-12 Dayon ginahatag nila ang kuwarta sa mga tawo nga nagadumala sa pagpakay-o sang templo. Kag ginabayad nila ini sa mga nagaulobra sa templo sang Ginoo—sa mga nagapreparar sang mga kahoy kag sang mga bato, kag sa mga nagakay-o sang templo kag sang mga pader sini. Ang iban nga kuwarta ginabakal nila sang mga kahoy kag mga bato nga nabasbasan na, nga kinahanglanon sa pagpakay-o sang templo. Kag ginabayaran nila ang iban pa nga mga galastuhan sa pagpakay-o.

13 Ang kuwarta nga ginhatag sa templo wala gin-gamit sa pagpahimo sang pilak nga mga kupa, mga pang-utod sa pabilo, mga yahong, mga trumpeta, ukon sang bisan ano nga gamit nga bulawan ukon pilak para sa templo sang Ginoo. 14 Kundi ginbayad ini sa mga nagaulobra sa templo kag sa mga materyales. 15 Wala na ginpangitaan sang lista sang mga gastos ang mga tawo nga nagadumala sa pagpakay-o kay masaligan sila. 16 Ang kuwarta nga ginhatag kaupod sang mga halad nga bayad sa sala kag sang mga halad sa pagpakatinlo wala ginsulod sa kahon didto sa templo sang Ginoo, kay para lang ato sa mga pari.

17 Sadto nga tion, si Haring Hazael sang Aram* nagsalakay sa Gat kag naagaw niya ini. Dayon nagdesisyon siya nga magsalakay man sa Jerusalem. 18 Gintipon ni Haring Joash ang tanan nga butang nga ginhalad sang iya mga katigulangan sa Ginoo, kag pati man ang iya mga ginhalad. (Ang mga katigulangan ni Joash nga naghalad sadto nga mga butang amo sila ni Jehoshafat, Jehoram, kag Ahazia, nga mga hari sang Juda.) Ini tanan ginpadala ni Joash kay Hazael, pati ang tanan nga bulawan nga ara sa mga bodega sang templo sang Ginoo kag sang palasyo. Gani wala na magsalakay si Hazael sa Jerusalem.

19 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Joash, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 20 Sang ulihi nagrebelde kontra kay Haring Joash ang iya mga opisyal, kag ginpatay nila siya sa Bet Millo, sa dalan pakadto sa Silla. 21 Ang mga opisyal nga nagpatay sa iya amo sila ni Jozacar† nga anak ni Shimeat kag si Jehozabad nga anak ni Shomer. Ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. Kag si Amazia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

13

Ang Paghari ni Jehoahaz sa Israel

1 Nangin hari sang Israel si Jehoahaz nga anak ni Jehu sang ika-23 nga tuig sang paghari ni Joash, nga anak ni Ahazia, sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Jehoahaz, kag naghari siya sa sulod sang 17 ka tuig. 2 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Ginsunod niya ang mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Kag wala gid siya nagbiya sa sini nga mga sala. 3 Gani nangakig ang Ginoo sa Israel. Kag sa malawig nga tion ginpasakop niya sila kay Haring Hazael sang Aram kag sa iya anak nga si Ben Hadad.

4 Nagpangamuyo si Jehoahaz sa Ginoo, kag ginpamatian siya sang Ginoo, kay nakita sang Ginoo ang puwerte nga pagpamigos sang hari sang Aram sa Israel. 5 Ginhatagan sila sang Ginoo sang pangulo nga naghilway sa ila sa mga taga-Aram. Gani nagpuyo liwat sing malinong ang mga Israelinhon pareho sang una. 6 Pero wala sila magbiya sa pagsunod sa mga sala sang panimalay ni Jeroboam, nga nangin kabangdanan sang ila pagpakasala. Wala man nila paggub-a ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera sa Samaria.

7 Sang ulihi ang nabilin kay Jehoahaz amo na lang ang 50 ka manugkabayo, 10 ka karwahe, kag 10,000 ka soldado, kay ang iban ginpamatay sang hari sang Aram, nga daw sa yab-ok nga gintasak-tasak.

8 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoahaz, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang tanan niya nga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 9 Sang napatay si Jehoahaz, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Samaria. Kag si Joash nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Jehoash sa Israel

10 Nangin hari sang Israel si Jehoash nga anak ni Jehoahaz sang ika-37 nga tuig sang paghari ni Joash sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Jehoash, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. 11 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

12 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Joash, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang tanan niya nga ginhimo, pati ang iya pagpakig-away kay Haring Amazia sang Juda, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 13 Sang napatay si Joash, ginlubong siya sa Samaria, didto sa ginlubngan sang mga hari sang Israel. Kag ang iya anak nga si Jeroboam II amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Napatay si Elisha

14 Sang buhi pa si Haring Joash, nagmasakit si Elisha kag daw mapatay na gid siya. Nagkadto si Haring Jehoash sa iya kag naghibi sa iya. Nagsiling si Jehoash, “Amay ko, Amay ko! Ang mga karwahe kag mga manugkarwahe sang Israel!”* 15 Nagsiling si Elisha, “Magkuha ka sang pana kag mga baslay.”† Kag gintuman ini ni Jehoash. 16 Dayon ginsilingan siya ni Elisha nga uyatan niya ang pana. Sang ginauyatan na niya ini, ginkaptan ni Elisha ang iya kamot 17 kag ginsilingan siya, “Abrihi ang bintana sa east.” Kag gin-abrihan niya ini. Dayon ginsilingan siya ni Elisha nga magpana siya. Kag sang nagpana siya, nagsiling si Elisha, “Ina nga baslay palatandaan nga padaugon ka sang Ginoo kontra sa Aram. Laglagon mo sing bug-os ang mga Arameanhon sa Afek.”

18 Ginsilingan liwat ni Elisha si Jehoash nga magkuha sang mga baslay. Kag sang nagkuha siya, nagsiling si Elisha, “Panaa ang duta.” Kag ginpana niya ang duta sang tatlo ka beses, kag dayon nag-untat siya. 19 Naakig si Elisha sa iya kag nagsiling, “Kuntani lima ukon anom ka beses mo ini ginpana para malaglag mo sing bug-os ang mga Arameanhon. Pero karon, mapierdi mo lang sila sing tatlo ka beses.”

20 Sang ulihi napatay si Elisha kag ginlubong.

Kada tuig may grupo sang mga Moabnon nga nagasalakay sa Israel. 21 Isa sina ka tion, may mga Israelinhon nga magalubong kuntani sang patay. Pero sang makakita sila sang grupo sang mga Moabnon nga nagasalakay, gindali-dali nila sulod ang bangkay sa kuweba nga ginlubngan ni Elisha kag nagpalagyo. Pagtandog sang bangkay sa mga tul-an ni Elisha, nabuhi ang patay kag nagtindog.

22 Ginpabudlayan ni Haring Hazael sang Aram ang Israel sa bilog nga panahon sang paghari ni Jehoahaz. 23 Pero ginkaluoyan kag ginkabalak-an sila sang Ginoo tungod sa iya kasugtanan kay Abraham, Isaac, kag Jacob. Hasta subong wala niya sila paglaglaga ukon pagpahalina sa ila lugar palayo sa iya presensya.

24 Napatay si Haring Hazael sang Aram, kag si Ben Hadad nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari. 25 Napierdi ni Joash ang Aram sing tatlo ka beses, kag nabawi niya kay Ben Hadad ang mga banwa nga naagaw sang amay ni Ben Hadad nga si Hazael sang pagpakig-away niya sa amay ni Jehoash nga si Jehoahaz.

14

Ang Paghari ni Amazia sa Juda

(2 Cro. 25:1-28)

1 Nangin hari sang Juda si Amazia nga anak ni Joash sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Jehoash, nga anak ni Jehoahaz, sa Israel. 2 Nagaedad si Amazia sing 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jehoadin nga taga-Jerusalem. 3 Maayo ang ginhimo ni Amazia sa panulok sang Ginoo, pero indi gid pareho sa ginhimo ni David nga iya katigulangan. Ginsunod niya ang iya amay nga si Joash. 4 Wala man niya ginpaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso.

5 Sang mabakod na ang paghari ni Amazia, ginpapatay niya ang mga opisyal nga nagpatay sa iya amay nga hari. 6 Pero wala niya ginpapatay ang ila mga anak, kay suno sa nasulat sa Libro sang Kasuguan ni Moises, nagsiling ang Ginoo, “Indi dapat pagpatyon ang mga ginikanan tungod sa sala sang ila mga anak, kag ang mga anak indi man dapat pagpatyon tungod sa sala sang ila mga ginikanan. Patyon lang ang tawo tungod sa iya kaugalingon nga sala.”*

7 Si Amazia amo ang nakapatay sang 10,000 ka Edomnon sa kapatagan nga ginatawag Asin. Naagaw man niya sa inaway ang Sela, kag gintawag niya ini nga Jokteel, kag amo gihapon ang ngalan sini hasta subong.

8 Isa ka adlaw, nagpadala si Amazia sang mga mensahero sa hari sang Israel nga si Jehoash nga anak ni Jehoahaz kag apo ni Jehu. Ginhangkat niya si Jehoash nga mag-inaway sila. 9 Pero ginsabat siya ni Haring Jehoash: “Didto sa Lebanon may tunukon nga tanom nga nagpadala sang sini nga mensahi sa kahoy nga sedro: ‘Ipaasawa ang imo anak nga babayi sa akon anak nga lalaki.’ Pero may nag-agi nga talunon nga sapat kag gintasak-tasak niya ang tunukon nga tanom. 10 Amazia, matuod nga napierdi mo ang Edom kag ginapabugal mo ina. Magkontento ka na lang sa imo pagdaog kag magpabilin sa imo lugar. Ngaa gusto mo gid ang gamo nga magadala lang sang kalaglagan sa imo kag sa Juda?”

11 Pero wala nagpamati si Amazia, gani ginsalakay siya ni Haring Jehoash kag sang iya mga soldado. Nag-away sila sa Bet Shemesh nga sakop sang Juda. 12 Napierdi ang Juda sa Israel, kag ang tagsa ka soldado sang Juda nagpalagyo puli. 13 Nadakpan ni Haring Jehoash si Haring Amazia didto sa Bet Shemesh. Dayon nagkadto si Jehoash sa Jerusalem kag gin-guba niya ang mga pader sini halin sa Puwertahan sang Efraim pakadto sa Pamusod nga Puwertahan, nga mga 600 feet ang kalabaon. 14 Ginpanguha niya ang tanan nga bulawan, pilak, kag kagamitan nga iya nakita sa templo sang Ginoo kag sa bodega sang palasyo sang hari. Nagdala man siya sang mga bihag sa iya nga pagbalik sa Samaria.

15 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoash, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang iban pa niya nga ginhimo, pati ang iya pagpakig-away kay Haring Amazia sang Juda, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 16 Sang napatay si Jehoash, ginlubong siya sa ginlubngan sang mga hari sang Israel sa Samaria. Kag ang iya anak nga si Jeroboam II amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

17 Nagkabuhi pa si Haring Amazia sang Juda sang 15 ka tuig sa tapos nga mapatay si Haring Jehoash sang Israel. 18 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Amazia nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda.

19 May mga tawo sadto nga nagplano sa pagpatay kay Amazia sa Jerusalem, gani nagpalagyo siya sa Lakish. Pero ginpasundan nila siya sa Lakish, kag ginpatay siya didto. 20 Ang iya bangkay ginkarga sa kabayo kag gindala pabalik sa Jerusalem kag ginlubong sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. 21 Ang ginbulos sang katawhan sang Juda kay Amazia bilang hari amo ang iya anak nga si Azaria† nga nagaedad sang 16 ka tuig. 22 Siya ang nagbawi sang Elat kag nagpatindog liwat sini sa tapos mapatay ang iya amay nga si Amazia.

Ang Paghari ni Jeroboam II sa Israel

23 Nangin hari sang Israel si Jeroboam II nga anak ni Jehoash sang ika-15 nga tuig sang paghari ni Amazia, nga anak ni Joash, sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Jeroboam II, kag naghari siya sa sulod sang 41 ka tuig. 24 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. 25 Siya ang nagbawi sang mga lugar nga iya sadto sang Israel, halin sa Lebo Hamat pakadto sa Patay nga Dagat.‡ Amo ini ang ginpromisa sang Ginoo, ang Dios sang Israel, paagi sa iya alagad nga propeta nga si Jonas, nga anak ni Amitai nga taga-Gat Hefer. 26 Ginbuot sang Ginoo nga matabo ini kay nakita niya ang puwerte nga pag-antos sang mga Israelinhon, ulipon man ukon indi. Wala gid sing may makabulig sa ila. 27 Kag tungod nga wala nagsiling ang Ginoo nga dulaon niya ang Israel sa kalibutan, ginluwas niya sila paagi kay Jeroboam II, nga anak ni Joash.

28 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jeroboam II, kag ang iya bantog nga mga binuhatan kag ang iban pa niya nga ginhimo, pati ang iya pagbawi sa Damascus kag Hamat nga parte sadto sang Juda,§ nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 29 Sang napatay si Jeroboam II, ginlubong siya sa ginlubngan sang mga hari sang Israel. Kag si Zacarias nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

15

Ang Paghari ni Azaria sa Juda

(2 Cro. 26:1-23)

1 Nangin hari sang Juda si Azaria* nga anak ni Amazia sang ika-27 nga tuig sang paghari ni Jeroboam II sa Israel. 2 Nagaedad si Azaria sang 16 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 52 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jecolia nga taga-Jerusalem. 3 Maayo ang ginhimo ni Azaria sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Amazia 4 Pero wala niya ginpaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso.

5 Ginpaantos sang Ginoo si Azaria sang delikado nga balatian sa panit† hasta sa adlaw nga napatay siya. Nag-estar siya sa isa ka naseparar nga balay. Si Jotam nga iya anak amo ang nagpangulo sa palasyo kag sa katawhan sang Juda. 6 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Azaria, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 7 Sang napatay si Azaria, ginlubong siya malapit sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. Kag si Jotam nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Zacarias sa Israel

8 Nangin hari sang Israel si Zacarias nga anak ni Jeroboam II sang ika-38 nga tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Zacarias, kag naghari siya sa sulod sang anom ka bulan. 9 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya mga katigulangan. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

10 Karon, nagplano sing malain si Shalum nga anak ni Jabesh kontra kay Zacarias. Ginpatay niya si Zacarias sa atubangan sang mga tawo, kag ginbuslan bilang hari. 11 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Zacarias nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

12 Gani natuman ang ginsiling sang Ginoo kay Jehu, “Ang imo mga kaliwat magahari sa Israel hasta sa ikaapat nga henerasyon.”‡

Ang Paghari ni Shalum sa Israel

13 Nangin hari sang Israel si Shalum nga anak ni Jabesh sang ika-39 nga tuig sang paghari ni Uzia§ sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Shalum, kag naghari siya sa sulod sang isa lang ka bulan. 14 Kay ginpatay siya ni Menahem nga anak ni Gadi kag ginbuslan bilang hari sang nagkadto si Menahem sa Samaria halin sa Tirza.

15 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Shalum, pati ang iya plano nga pagpatay kay Zacarias, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

16 Sadto nga tion, ginsalakay ni Menahem ang Tifsa kag ang mga lugar sa palibot sini hasta sa Tirza, kay ang mga pumuluyo sini indi magsurender sa iya. Ginpamatay niya ang tanan nga pumuluyo sang Tifsa, kag ginpangririan ang tiyan sang mga nagabulusong nga mga babayi.

Ang Paghari ni Menahem sa Israel

17 Nangin hari sang Israel si Menahem nga anak ni Gadi sang ika-39 nga tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Menahem, kag naghari siya sa sulod sang 10 ka tuig. 18 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Sa bilog niya nga paghari wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

19 Karon, nagkadto si Haring Tiglat Piliser* sang Assyria sa Israel sa pagsalakay sini. Ginhatagan ni Menahem si Tiglat Piliser sing mga 35 ka tonelada nga pilak para buligan siya ni Tiglat Piliser nga magbakod pa gid ang iya paghari. 20 Ang mga pilak ginkuha ni Menahem sa mga manggaranon sa Israel paagi sa pagpilit sa kada isa sa ila sa paghatag sang tag-50 ka bilog nga pilak. Gani nag-untat sa pagsalakay ang hari sang Assyria kag nagpuli siya sa iya nasyon.

21 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Menahem, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 22 Sang napatay si Menahem, si Pekaya nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Pekaya sa Israel

23 Nangin hari sang Israel si Pekaya nga anak ni Menahem sang ika-50 nga tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Pekaya, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. 24 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

25 Karon, nagplano sing malain si Peka nga anak ni Remalia kontra kay Pekaya. Ining si Peka amo ang kumander sang mga soldado ni Pekaya. Upod sa 50 ka tawo nga taga-Gilead, ginpatay ni Peka si Pekaya pati si Argob kag si Arieh, didto sa mabakod nga parte sang palasyo sa Samaria. Kag ginbuslan ni Peka si Pekaya bilang hari.

26 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Pekaya, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

Ang Paghari ni Peka sa Israel

27 Nangin hari sang Israel si Peka nga anak ni Remalia sang ika-52 ka tuig sang paghari ni Azaria sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Peka, kag naghari siya sa sulod sang 20 ka tuig. 28 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Wala siya nagbiya sa mga sala ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel.

29 Sang panahon sang paghari ni Peka, ginsalakay ni Haring Tiglat Piliser sang Assyria ang Israel, kag naagaw niya ang mga banwa sang Ion, Abel Bet Maaca, Janoa, Kedesh, kag Hazor. Naagaw man niya ang Gilead, Galilea, kag ang bilog nga duta sang Naftali. Kag gindala niya ang mga pumuluyo sini sa Assyria bilang mga bihag.

30 Dayon nagplano sing malain si Hoseas nga anak ni Elah kontra kay Peka nga anak ni Remalia. Ginpatay niya si Peka kag ginbuslan bilang hari. Natabo ini sang ika-20 nga tuig sang paghari ni Jotam, nga anak ni Uzia, sa Juda.

31 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Peka, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel.

Ang Paghari ni Jotam sa Juda

(2 Cro. 27:1-9)

32 Nangin hari sang Juda si Jotam nga anak ni Uzia sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Peka, nga anak ni Remalia, sa Israel. 33 Nagaedad si Jotam sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jerusha nga anak ni Zadok. 34 Maayo ang ginhimo ni Jotam sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Uzia. 35 Pero wala niya ginpaguba ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, gani padayon didto ang mga tawo sa paghalad sang mga halad kag sa pagsunog sang mga insenso. Si Jotam ang nagpatindog sang puwertahan sang templo sang Ginoo sa north.

36 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jotam, kag ang iya mga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 37 Sang panahon sang iya paghari, nagsugod ang Ginoo sa paggamit kay Haring Rezin sang Aram kag kay Peka nga anak ni Remalia sa pagsalakay sa Juda. 38 Sang napatay si Jotam, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David nga iya man katigulangan. Kag si Ahaz nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

16

Ang Paghari ni Ahaz sa Juda

(2 Cro. 28:1-27)

1 Nangin hari sang Juda si Ahaz nga anak ni Jotam sang ika-17 nga tuig sang paghari ni Peka, nga anak ni Remalia, sa Israel. 2 Nagaedad si Ahaz sang 20 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo nga iya Dios, indi pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. 3 Nagsunod siya sa mga pagginawi sang mga hari sang Israel, kag bisan gani ang iya anak ginhalad niya sa kalayo. Ginsunod niya ang makangilil-ad nga mga ginahimo sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. 4 Naghalad siya sang mga halad kag nagsunog sang mga insenso sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, sa ibabaw sang mga bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy.

5 Samtang nagahari si Ahaz sa Juda, nagsalakay sa Jerusalem si Haring Rezin sang Aram kag si Haring Peka sang Israel, nga anak ni Remalia, kag ginpalibutan nila ini. Pero wala nila madaog si Ahaz. 6 Sadto nga tion, nabawi ni Haring Rezin sang Aram* ang Elat paagi sa pagtabog sa katawhan sang Juda. Nagsaylo dayon ang iban nga mga Arameanhon† sa Elat kag didto sila nag-estar hasta subong.

7 Nagsugo si Ahaz sang mga mensahero sa pagdala sang sini nga mensahi kay Haring Tiglat Piliser sang Assyria: “Ako nga imo alagad luwasa sa mga kamot sang hari sang Aram kag sang hari sang Israel nga nagasalakay sa akon.” 8 Ginkuha ni Ahaz ang pilak kag bulawan sa templo sang Ginoo kag sa bodega sang palasyo kag ginpadala ini sa hari sang Assyria bilang regalo. 9 Nagsugot ang hari sang Assyria sa ginpangabay ni Ahaz, gani ginsalakay niya ang Damascus kag gin-agaw ini. Gindala niya ang mga pumuluyo sini sa Kir bilang mga bihag, kag ginpatay niya si Rezin.

10 Dayon nagkadto si Haring Ahaz sa Damascus sa pagpakigkita kay Haring Tiglat Piliser sang Assyria. Sang didto siya, may nakita siya nga halaran. Gani ginpadal-an niya ang pari nga si Uria sang modelo sang halaran lakip na ang mga detalye sa paghimo sini. 11 Naghimo si Uria sang halaran nga suno gid sa modelo nga ginpadala sa iya ni Ahaz, kag natapos niya ang halaran sa wala pa nakabalik si Ahaz. 12-13 Pag-abot ni Haring Ahaz halin sa Damascus, nakita niya ang halaran. Nagpalapit siya sa halaran kag naghalad‡ sang halad nga ginasunog kag halad nga regalo. Kag ginbubuan niya ang halaran sang halad nga ilimnon kag ginwisikan sang dugo sang sapat nga iya ginhalad para sa maayo nga relasyon. 14 Dayon ginpakuha niya ang daan nga halaran nga saway. Ara ini sa presensya sang Ginoo didto sa tunga sang bag-o nga halaran kag sang templo sang Ginoo. Dayon ginpabutang niya ini sa north sang bag-o nga halaran. 15 Nagmando siya dayon kay Uria nga pari, “Gamita ang bag-o nga halaran sa paghalad sang mga halad nga ginasunog kada aga kag sang mga halad nga regalo kada gab-i. Gamita man ini sa paghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga regalo nga ginahalad sang hari kag sang mga tawo, kag pati man sa ila mga halad nga ilimnon. Iwisik mo sa bag-o nga halaran ang dugo sang halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad. Pero ang saway nga halaran himuon ko nga akon palangamuyuan.” 16 Kag ginhimo ni Uria nga pari ang ginsugo sa iya ni Haring Ahaz.

17 Dayon ginkuha ni Haring Ahaz ang mga dingding kag mga labador sang mga karo nga ginagamit sa paghakot sang tubig sa templo. Ginkuha man niya ang dako nga suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat sa likod sang mga turo nga baka nga saway, kag ginbutang ini sa tulungtungan nga bato. 18 Kag para malipay ang hari sang Assyria, ginkuha ni Ahaz sa palasyo ang ulu-atop nga ginagamit kon Adlaw nga Inugpahuway kag ginsira ang alagyan sang mga hari sang Juda pasulod sa templo.

19 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Ahaz, kag ang iya mga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 20 Sang napatay si Ahaz, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. Kag si Hezekia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

17

Ang Paghari ni Hoseas sa Israel

1 Nangin hari sang Israel si Hoseas nga anak ni Elah sang ikadose nga tuig sang paghari ni Ahaz sa Juda. Sa Samaria nag-estar si Hoseas, kag naghari siya sa sulod sang siyam ka tuig. 2 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pero indi gid pareho sa ginhimo sang mga hari sang Israel nga nauna sa iya.

3 Ginsalakay ni Haring Shalmaneser sang Assyria si Hoseas. Ginsakop niya siya kag ginpabayad sang buhis. 4 Pero sang ulihi wala na nagbayad si Hoseas sang buhis pareho sang iya ginahimo kada tuig, kag nagpangayo siya sang bulig kay Haring So sang Egypt. Sang mahibaluan ni Shalmaneser nga nagtraidor si Hoseas, gindakop niya siya kag ginpriso.

5 Dayon ginsalakay sang hari sang Assyria ang bilog nga Israel, kag sa sulod sang tatlo ka tuig ginpalibutan niya ang Samaria. 6 Kag sang ikasiyam nga tuig sang paghari ni Hoseas, gin-agaw sang hari sang Assyria ang Samaria, kag gindala niya ang mga taga-Israel sa Assyria bilang mga bihag. Ginpaestar niya sila sa Hala, sa mga lugar malapit sa Suba sang Habor sa Gozan, kag sa mga banwa sang mga Medianhon.

7 Natabo ini sa mga taga-Israel tungod kay nakasala sila sa Ginoo nga ila Dios nga nagpaguwa sa ila sa Egypt kag naghilway sa ila sa mga kamot sang Faraon nga hari sang Egypt. Nagsimba sila sa iban nga mga dios 8 kag nagsunod sa mga pagginawi sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa ila. Nagsunod man sila sa mga pagginawi nga gintudlo sang mga hari sang Israel. 9 Naghimo sila sa tago sang mga butang nga kontra sa Ginoo nga ila Dios. Naghimo man sila sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar bisan diin sa Israel, halin sa magagmay nga mga baryo* hasta sa dalagko nga mga banwa nga napaderan. 10 Nagpatindog sila sang handumanan nga mga bato kag mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera sa ibabaw sang tagsa ka bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy. 11 Nagsunog sila sang mga insenso sa tagsa ka simbahan sa mataas nga mga lugar, pareho sang ginhimo sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa ila. Naghimo sila sang malain nga mga butang nga nakapaakig sa Ginoo. 12 Nagsimba sila sa mga dios-dios bisan nagsiling ang Ginoo, “Indi kamo magsimba sa mga dios-dios.”† 13 Ginapaandaman permi sang Ginoo ang Israel kag Juda paagi sa mga propeta kag manalagna: “Magbiya na kamo sa inyo malain nga mga pagginawi. Tumana ninyo ang akon mga sugo kag mga pagsulundan nga ara sa bilog nga Kasuguan nga ginpatuman ko sa inyo mga katigulangan kag ginhatag ko sa inyo paagi sa akon mga alagad nga mga propeta.” 14 Pero indi sila magtuman. Matig-a ang ila mga ulo pareho sa ila mga katigulangan nga wala nagsalig sa Ginoo nga ila Dios. 15 Ginsikway nila ang iya mga pagsulundan kag ang kasugtanan nga ginhimo niya sa ila mga katigulangan, kag ginbaliwala nila ang iya mga paandam sa ila. Ginsunod nila ang mga wala sing pulos nga mga dios-dios, kag sila nangin wala man sing pulos. Ginsunod nila ang mga nasyon sa ila palibot bisan ginmanduan sila sang Ginoo nga indi sila magsunod. Ginhimo gid nila ang mga butang nga ginbawal sa ila sang Ginoo nga himuon. 16 Ginsikway nila ang tanan nga sugo sang Ginoo nga ila Dios, kag naghimo sila para sa ila kaugalingon sang imahen sang duha ka bataon nga baka, kag sang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Nagsimba sila sa tanan nga butang sa kalangitan kag sa kay Baal. 17 Ginhalad nila ang ila mga bata sa kalayo; nagdangop sila sa mga manugpakot kag mga babaylan, kag gintugyan nila ang ila kaugalingon sa paghimo sang malain sa panulok sang Ginoo, kag nakapaakig ini sa Ginoo.

18 Naakig gid ang Ginoo sa mga taga-Israel kag ginpahalin niya sila sa ila lugar palayo sa iya presensya. Ang tribo lang ni Juda amo ang nabilin, 19 kag bisan gani ang Juda wala man nagtuman sa mga sugo sang Ginoo nga ila Dios. Ginsunod nila ang mga pagginawi nga gintudlo sa ila sang mga taga-Israel. 20 Gani ginsikway sang Ginoo ang tanan nga katawhan sang Israel. Ginsilutan niya sila paagi sa pagtugyan sa ila sa mga nagsalakay sa ila hasta nga ginpahalin niya sila sa ila lugar palayo sa iya presensya.

21 Sang ginseparar sang Ginoo ang Israel sa ginharian ni David, ginhimo sang mga taga-Israel si Jeroboam nga anak ni Nebat nga ila hari. Gin-ganyat ni Jeroboam ang mga taga-Israel sa pagbiya sa Ginoo, kag gintulod niya sila sa paghimo sang dako nga sala. 22 Nagpadayon sa pagsunod ang mga taga-Israel sa mga sala ni Jeroboam, kag wala gid sila nagbiya sa sini, 23 hasta nga ginpahalin sila sang Ginoo sa ila lugar palayo sa iya presensya, suno sa iya ginpaandam sa ila paagi sa iya mga alagad nga mga propeta. Gani ginbihag ang katawhan sang Israel sa Assyria, kag didto sila nagaestar hasta subong.

Nag-estar ang mga Taga-Assyria sa Israel

24 Nagpadala ang hari sang Assyria sang mga tawo sa Samaria halin sa Babilonia, Cut, Ava, Hamat, kag Sefarvaim, kag ginpaestar niya sila sa mga banwa sang Samaria sa pagbulos sa mga taga-Israel. Gani ginsakop nila ang Samaria kag ang iban pa nga mga banwa sang Israel. 25 Sang pagsugod nila estar didto, wala sila nagsimba sa Ginoo; gani ginpadal-an sila sang Ginoo sang mga leon kag ginpamatay ang iban sa ila. 26 Ini nga hitabo ginbalita sa hari sang Assyria: “Ang mga tawo nga imo ginpadala kag ginpaestar sa mga banwa sang Samaria wala kahibalo sang kasuguan sang dios sa amo nga lugar. Gani ginpadal-an niya sila sang mga leon kag ginpamatay ang iban sa ila, kay wala gid sila kahibalo sang iya kasuguan.”

27 Nagmando dayon ang hari sang Assyria, “Pabalika sa Samaria ang isa sa mga pari nga aton ginbihag, kag didto siya paestara para makatudlo siya sa mga tawo kon ano ang kasuguan sang dios sa amo nga lugar.” 28 Gani ang isa sa mga pari nga ginbihag nagbalik sa Samaria kag didto nag-estar sa Betel, kag gintudluan niya ang mga tawo kon paano magsimba sa Ginoo. 29 Pero ining nagkalain-lain nga grupo sang mga tawo padayon nga naghimo sang ila mga dios-dios sa tagsa ka banwa nga ila ginaestaran. Ginbutang nila ang ila mga dios-dios sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar nga ginhimo sang mga taga-Samaria. 30 Ang halin sa Babilonia naghimo sang imahen sang ila dios nga si Sucot Benot. Ang halin sa Cut naghimo sang imahen sang ila dios nga si Nergal. Ang halin sa Hamat naghimo sang imahen sang ila dios nga si Ashima. 31 Ang mga Avimnon naghimo sang imahen sang ila mga dios nga si Nibhaz kag si Tartak. Kag ang mga Sefarvaimnon ginsunog nila ang ila mga kabataan bilang halad sa ila mga dios nga si Adramelec kag si Anamelec. 32 Nagsimba sila sa Ginoo, pero nagpili sila sang mga pari halin mismo sa ila mga tawo sa pagpanguna sa ila sa paghalad sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar. 33 Nagsimba sila sa Ginoo, pero nagsimba man sila sa ila kaugalingon nga mga dios suno sa kinabatasan sang mga nasyon nga ila ginhalinan. 34 Hasta subong ginahimo gihapon nila ini. Indi matuod ang ila pagsimba sa Ginoo, kag wala sila nagatuman sa mga sugo, mga pagsulundan, mga pagpanudlo, kag mga kasuguan nga ginhatag sang Ginoo sa mga kaliwat ni Jacob, nga iya gin-ngalanan nga Israel. 35 Sang naghimo ang Ginoo sang kasugtanan sa mga Israelinhon, nagmando siya sa ila: “Indi kamo magsimba ukon mag-alagad sa mga dios-dios, ukon maghalad sa ila. 36 Ako lang ang inyo simbahon, ang Ginoo nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt paagi sa akon dako nga gahom. Ako lang ang dapat ninyo simbahon kag halaran. 37 Dapat tumanon ninyo permi ang akon mga sugo, mga pagsulundan, mga pagpanudlo, kag mga kasuguan nga akon ginsulat para sa inyo. Indi gid kamo magsimba sa iban nga mga dios. 38 Indi ninyo pagkalimtan ang akon kasugtanan sa inyo, kag indi kamo magsimba sa iban nga mga dios. 39 Ako lang gid ang inyo simbahon, ang Ginoo nga inyo Dios, kay ako ang magaluwas sa inyo sa tanan ninyo nga kaaway.”

40 Pero ato nga mga tawo wala nagpamati sa Ginoo, kundi nagpadayon sila sa paghimo sang ila daan nga mga kinabatasan. 41 Samtang nagasimba sila sa Ginoo, nagasimba man sila sa ila mga dios-dios. Kag hasta subong amo ina ang ginahimo sang ila mga kaliwat.

18

Ang Paghari ni Hezekia sa Juda

(2 Cro. 29:1, 2; 31:1)

1 Nangin hari sang Juda si Hezekia nga anak ni Ahaz sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Hoseas, nga anak ni Elah, sa Israel. 2 Nagaedad si Hezekia sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Abia nga anak ni Zacarias. 3 Maayo ang ginhimo ni Hezekia sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. 4 Ginpaguba niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, ginpadugmok ang mga handumanan nga bato, kag ginpautod ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpadugmok man niya ang saway nga man-og nga ginhimo ni Moises, kay hasta sadto nga tion ginasimba ato sang mga Israelinhon paagi sa pagsunog sang mga insenso. Ining saway nga man-og gintawag nga Nehushtan.

5 Nagsalig si Hezekia sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Wala gid sing hari sa Juda nga pareho sa iya, bisan ang mga nauna sa iya kag ang mga sunod sa iya. 6 Matutom gid siya sa pagsunod sa Ginoo, kag wala gid siya nag-untat sa pagsunod sa iya. Kag gintuman niya ang mga sugo nga ginhatag sang Ginoo kay Moises. 7 Gin-updan siya sang Ginoo, kag madinalag-on siya sa tanan niya nga ginahimo. Nagrebelde siya sa hari sang Assyria kag wala nag-alagad sa iya. 8 Halin sa mga baryo* hasta sa mga banwa nga napaderan, ginpierdi niya ang mga Filistinhon hasta sa Gaza kag sa mga lugar nga sakop sini.

9 Sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Hezekia, nga amo ang ikapito nga tuig sang paghari ni Hoseas sa Israel, nagsalakay si Haring Shalmaneser sang Assyria sa Samaria kag ginpalibutan ini. 10 Pagkaligad sang tatlo ka tuig, sang ikaanom nga tuig sang paghari ni Hezekia kag sang ikasiyam nga tuig sang paghari ni Hoseas, naagaw sang Assyria ang Samaria. 11 Gindala sang hari sang Assyria ang mga taga-Israel sa Assyria bilang mga bihag, kag ginpaestar sila sa Hala, sa mga lugar nga malapit sa Suba sang Habor sa Gozan, kag sa mga banwa sang mga Medianhon. 12 Natabo ini sa mga taga-Israel tungod kay wala sila nagtuman sa Ginoo nga ila Dios, kundi ginlapas nila ang kasugtanan sang Ginoosa ila—ang tanan nga sugo nga ginhatag sang Ginoo paagi sa iya alagad nga si Moises. Wala sila nagpamati ukon nagtuman sini.

Ginsalakay sang Assyria ang Juda

(2 Cro. 32:1-19; Isa. 36:1-22)

13 Sang ika-14 nga tuig sang paghari ni Hezekia, ginsalakay ni Haring Senakerib sang Assyria ang tanan nga napaderan nga mga banwa sang Juda kag gin-agaw niya ini. 14 Gani nagpadala sang sini nga mensahi si Haring Hezekia sa hari sang Assyria sa Lakish: “Nakasala ako sa akon pagrebelde sa imo. Pero hatagan ko ikaw sang bisan ano nga imo pangayuon, basta maghalin lang kamo sa amon.” Gani nangayo ang hari sang Assyria kay Haring Hezekia sing mga napulo ka tonelada nga pilak kag isa ka tonelada nga bulawan. 15 Ginhatag ni Hezekia sa iya ang tanan nga pilak sa templo sang Ginoo kag sa bodega sang palasyo sang hari. 16 Ginpanguha ni Hezekia pati ang mga bulawan nga iya ginhaklap sa mga puwertahan sang templo sang Ginoo kag sa mga hamba† sini, kag ginhatag ini sa hari sang Assyria.

17 Pero samtang didto si Senakerib sa Lakish, ginsugo niya ang iya pangulo nga kumander, ang pangulo nga opisyal, kag ang iya kumander nga may madamo nga soldado, nga magkadto sa Jerusalem sa pagpakigkita kay Haring Hezekia. Sang didto na sila sa guwa sang Jerusalem, nagpundo sila malapit sa ililigan sang ibabaw nga punong, didto dampi sa dalan pakadto sa lugar nga ginapanglabhan. 18 Ginpatawag nila si Haring Hezekia, pero ang ginpakadto sang hari amo si Eliakim nga anak ni Hilkia, nga administrador sang palasyo, si Shebna nga sekretaryo, kag si Joa nga anak ni Asaf, nga manugdumala sang mga kasulatan sang ginharian. 19 Nagsiling sa ila ang kumander, “Hambala ninyo si Hezekia nga amo ini ang ginasiling sang gamhanan nga hari sang Assyria:

“ ‘Ano ang imo ginasaligan? 20 Nagahunahuna ka bala nga madaog mo ang inaway sa pulong lamang kag indi sa abilidad kag kusog sang imo mga soldado? Sin-o bala ang imo ginasaligan nga nagrebelde ka sa akon? 21 Ang Egypt bala? Ini nga nasyon kag ang iya hari pareho lang sa bali nga baston nga kon gamiton mo nga panukod makapilas sang imo kamot. 22 Pero basi kon magsiling kamo sa akon nga nagasalig kamo sa Ginoo nga inyo Dios. Pero indi bala nga ginpaguba mo gani ang iya mga simbahan sa mataas nga mga lugar pati ang mga halaran sini, kag ginhambalan mo ang mga taga-Juda kag taga-Jerusalem nga dapat magsimba sila sa isa lang ka halaran didto sa Jerusalem?’

23 “Karon may ginatanyag sa imo ang akon agalon, ang hari sang Assyria. Hatagan ka namon sang 2,000 ka kabayo, ina kon may 2,000 ka man ka manugkabayo! 24 Wala ka gid padaog bisan sa pinakanubo nga opisyal sang akon agalon. Nagasalig ka man lang sa Egypt nga maghatag sa imo sang mga karwahe kag mga manugkabayo. 25 Nagahunahuna ka bala nga wala ako pagsugua sang Ginoo sa pagkadto diri sa paglaglag sang sini nga nasyon? Ang Ginoo mismo ang nagsugo sa akon sa pagsalakay kag sa paglaglag sang sini nga nasyon.”

26 Nagsiling si Eliakim, Shebna, kag Joa sa kumander, “Palihog maghambal ka sa amon sa lingguahe nga Aramico, kay naintiendihan namon ini. Indi ka maghambal sa Hebreo kay mabatian ka sang mga tawo nga ara sa mga pader sang siyudad.” 27 Pero nagsabat ang kumander, “Ginsugo ako sang akon agalon nga ipahibalo ini nga mga butang sa tanan nga pumuluyo sang Jerusalem, indi lang sa inyo kag sa inyo hari. Kamo tanan gutumon kag uhawon sa tion nga salakayon namon kamo. Gani kaunon ninyo ang inyo tai kag imnon ninyo ang inyo ihi.”

28 Dayon nagtindog ang kumander kag nagsinggit sa lingguahe nga Hebreo, “Pamatii ninyo ang mensahi sang gamhanan nga hari sang Assyria! 29 Amo ini ang iya ginasiling: Indi kamo magpatunto kay Hezekia. Indi siya makaluwas sa inyo sa akon mga kamot! 30 Indi kamo magpaganyat sa iya nga magsalig sa Ginoo kon magsiling siya, ‘Sigurado gid nga luwason kita sang Ginoo; ini nga siyudad indi pag-itugyan sa kamot sang hari sang Assyria.’

31 “Indi kamo magpamati kay Hezekia! Amo ini ang ginasiling sang hari sang Assyria: ‘Indi na kamo magkontra sa akon; magsurender na lang kamo! Dayon tugutan ko kamo nga makakaon sang bunga sang inyo ubas kag higera, kag makainom sa inyo mga pulunduhan sang tubig, 32 hasta nga magabalik ako kag dal-on ko kamo sa duta nga pareho sang inyo duta—ang duta nga may mga talamnan sang ubas nga makahatag sa inyo sang duga sang ubas kag may mga uyas nga mahimo ninyo nga tinapay, kag may ara man sang mga kahoy nga olibo kag honey. Tumana ninyo ang akon ginasiling para mabuhi kamo kag indi mapatay. Indi kamo magpamati kay Hezekia kay ginapatalang lang niya kamo sa iya ginasiling nga luwason kamo sang Ginoo. 33 May mga dios bala sa bisan diin nga nasyon nga nakaluwas sa ila nasyon sa kamot sang hari sang Assyria? 34 May nahimo bala ang mga dios sang Hamat, Arpad, Sefarvaim, Hena, kag Iva? Naluwas bala sang mga dios sang Samaria ang ila duta sa akon mga kamot? 35 Sin-o sa mga dios sang sini nga mga nasyon ang nakaluwas sa ila nasyon sa akon? Gani paano maluwas sang Ginoo ang Jerusalem sa akon mga kamot?’ ” 36 Pero wala nagsabat ang mga tawo kay nagmando si Haring Hezekia nga indi sila magsabat. 37 Dayon gin-gisi ni Eliakim nga anak ni Helkia, Shebna nga sekretaryo, kag Joa ang ila mga bayo sa kasubo, kag nagkadto sila kay Hezekia kag ginsugid ang mga ginsiling sang kumander.

19

Nagpalaygay si Haring Hezekia kay Isaias

(Isa. 37:1-7)

1 Sang pagkabati ni Haring Hezekia sa ginbalita sa iya, gin-gisi niya ang iya bayo kag nagsuksok sang sako sa pagpakita sang iya pagpangasubo, kag nagkadto siya sa templo sang Ginoo. 2 Ginpakadto niya kay Isaias, nga anak ni Amoz, sila ni Eliakim nga administrador sang palasyo, si Shebna nga sekretaryo, kag ang mga nagapangulo nga mga pari. Tanan sila nagasuksok sang sako.

3 Pag-abot nila kay Isaias, nagsiling sila sa iya, “Amo ini ang ginasiling ni Hezekia: ‘Nagaantos kita sa sini nga tion; ginasilutan kag ginapakahuy-an kita. Pareho kita sa manugbata nga wala na sing kusog sa pagbun-a sang iya bata. 4 Ginsugo sang hari sang Assyria ang iya kumander sa pagyaguta sa buhi nga Dios. Basi pa lang talupangdon sang Ginoo, nga imo Dios, ang ginsiling sang kumander kag silutan siya sa iya mga ginhambal. Gani magpangamuyo ka para sa aton nga nagkalabilin.’ ”

5 Pagkatapos hambal sang mga opisyal nga ginpadala ni Haring Hezekia, 6 nagsiling si Isaias sa ila, “Hambali ninyo ang inyo agalon nga si Haring Hezekia nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Indi ka magkahadlok sa imo nabatian nga pagyaguta sa akon sang mga bata-bata sang hari sang Assyria. 7 Pamati! Patalangon ko* ang hari sang Assyria. Makabati siya sang balita nga makapabalik sa iya sa iya nasyon. Kag didto ipapatay ko siya paagi sa espada.’ ”

Nagpamahog Liwat ang Assyria

(Isa. 37:8-20)

8 Karon sang mabatian sang kumander sang mga soldado sang Assyria nga naghalin na sa Lakish ang ila hari kag nagpakig-away sa Libna, nagkadto siya didto. 9 Nabalitaan ni Haring Senakerib sang Assyria nga si Haring Tirhaka sang Ethiopia† nagapadulong sa pagpakig-away sa iya. Pagkabati niya sini, nagpadala siya sang mga mensahero kay Hezekia sa pagsiling sini: 10 “Indi ka magpatunto sa dios nga imo ginasaligan kon magsiling siya, ‘Ang Jerusalem indi pag-itugyan sa kamot sang hari sang Assyria.’ 11 Pamati! Ikaw mismo ang nakabati kon ano ang ginhimo sang mga hari sang Assyria sa halos tanan nga nasyon. Ginlaglag nila sila sing bug-os. Kag ikaw, nagahunahuna ka bala nga makaluwas ka? 12 Ginpanglaglag sang akon mga katigulangan ang mga banwa sang Gozan, Haran, Rezef, kag ang katawhan sang Eden nga ara sa Telasar. Naluwas bala sila sang ila mga dios? 13 May nahimo bala ang mga hari sang Hamat, Arpad, Sefarvaim, Hena, kag Iva?”

Ang Pangamuyo ni Hezekia

14 Pagkatapos basa ni Hezekia sa sulat nga ginhatag sa iya sang mga mensahero, nagkadto siya sa templo sang Ginoo kag ginhumlad ang sulat sa presensya sang Ginoo. 15 Dayon nagpangamuyo siya, “Ginoo, Dios sang Israel nga nagapungko sa trono sa tunga-tunga sang mga kerubin, ikaw lang ang Dios nga nagadumala sa tanan nga ginharian diri sa kalibutan. Ginhimo mo ang kalangitan kag ang kalibutan. 16 Ginoo, pamatii kag tan-awa ang nagakalatabo. Pamatii ang tanan nga ginsiling ni Senakerib sa pagyaguta sa imo, O buhi nga Dios. 17 Matuod, Ginoo, nga ginpanglaglag sang mga hari sang Assyria ang madamo nga nasyon 18 pati ang ila sini nga mga dios-dios paagi sa paghaboy sini sa kalayo. Kay indi ini matuod nga mga dios kundi mga bato lang kag mga kahoy nga ginhimo sang tawo. 19 Gani karon, Ginoo nga amon Dios, luwasa kami sa kamot sang Assyria, para ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan makahibalo nga ikaw lang, Ginoo, ang Dios.”

Ang Pagkalaglag ni Haring Senakerib sang Assyria

(Isa. 37:21-38)

20 Dayon nagpadala si Isaias nga anak ni Amoz sang sini nga mensahi kay Hezekia: “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Nabatian ko ang imo pangamuyo parte kay Haring Senakerib sang Assyria. 21 Kag amo ini ang ginasiling ko kontra sa iya:

“ ‘Ginakadlawan kag ginainsulto ka

sang mga pumuluyo‡ sang Zion,

ang siyudad sang Jerusalem.

Nagalungo-lungo sila sa pagyaguta sa imo

samtang nagapalagyo ka.

22 Sin-o bala ang imo gin-insulto kag ginyaguta?

Sin-o ang ginpataasan mo sang imo tingog kag ginpabugalan?

Indi bala ako, ang Balaan nga Dios sang Israel?

23 Paagi sa imo mga tinawo, ginyaguta mo ako.

Nagsiling ka pa, “Paagi sa akon madamo nga karwahe

nasaka ko ang mataas nga mga bukid,

ang putokputokan sang mga bukid sang Lebanon.

Ginpangtapas ko ang iya pinakamataas nga sedro

kag pinakamaayo nga sipres.

Nakaabot ako sa putokputokan sini

nga may madabong nga kakahuyan.

24 Nagpakutkot ako sang mga bubon

sa iban nga mga lugar,

kag nag-inom halin sa sini nga mga bubon.

Sa akon nga pag-agi, nagmala ang mga sapa sa Egypt.”

25 “ ‘Matuod nga ginpangguba mo ang napaderan nga mga banwa.

Pero wala ka bala nakahibalo nga madugay ko na ini nga ginpat-od?

Dugay ko na ini nga ginplano nga matabo

kag karon ginatuman ko na ini.

26 Ang mga pumuluyo sang mga banwa nga ginpangguba mo

nadulaan sang kusog;

nahadlok sila kag nahuy-an.

Pareho sila sa mga hilamon sa latagon

nga dali lang malaya

ukon sa mga hilamon nga nagatubo sa atop sang balay,

nga sang pag-ulhot nalaya dayon.

27 Pero nahibaluan ko kon diin ka nagatiner,

ukon diin ka nagahalin ukon nagakadto,

kag kon ano ang imo kaakig sa akon.

28 Tungod kay nabatian ko ang imo kaakig sa akon

kag ang imo pagpabugal,

kaw-itan ko ang imo ilong

kag busalan ko ang imo baba,

kag guyuron pabalik sa imo ginhalinan,

sa dalan nga imo gin-agyan.’ ”

29 Dayon nagsiling si Isaias kay Hezekia, “Amo ini ang tanda nga proteksyunan sang Ginoo ang Jerusalem sa mga taga-Assyria: Karon nga tuig ang inyo kaunon amo ang mga bunga sang mga tanom nga nagtubo lang, kag sa sunod nga tuig ang mga bunga naman sang mga tanom nga nagtubo sa gintubuan man sadto. Pero sa ikatatlo nga tuig makatanom na kamo sang uyas kag makaani. Makatanom man kamo sang mga ubas kag makakaon sang bunga sini. 30 Sa liwat, ang mga nagkalabilin nga buhi sa Juda magauswag pareho sa tanom nga nagapanggamot sing madalom kag nagapamunga. 31 Kay may magakalabilin nga buhi nga magalalapta halin sa Jerusalem, ang mga naluwas halin sa Bukid sang Zion. Siguraduhon gid sang Ginoo nga Makagagahom nga matuman ini.

32 “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa hari sang Assyria: ‘Indi siya makasulod sa siyudad sang Jerusalem ukon makapana sini. Indi siya makapalapit nga may taming ukon makatumpok sang duta sa kilid sang pader sang siyudad para mataklas ini. 33 Magabalik siya sa iya ginhalinan, sa dalan nga iya gin-agyan. Ako, ang Ginoo, nagasiling nga indi gid siya makasulod sa sini nga siyudad. 34 Protektaran kag luwason ko ini nga siyudad para sa akon kadungganan kag tungod sa akon promisa kay David nga akon alagad.’ ”

35 Pagkagab-i, nagkadto ang anghel sang Ginoo sa kampo sang mga taga-Assyria kag ginpatay niya ang 185,000 ka soldado. Pagkaaga, pagbugtaw sang mga nagkalabilin nga buhi, nakita nila ang madamo nga bangkay. 36 Tungod sini, nagpuli si Senakerib sa Nineve kag didto nagtiner.

37 Isa ka adlaw, samtang nagasimba si Senakerib sa templo sang iya dios nga si Nisroc, ginpatay siya sa espada sang iya duha ka anak nga lalaki nga sila ni Adramelec kag Sharezer, kag dayon nagpalagyo sila sa Ararat. Ang isa niya ka anak nga si Esarhadon amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

20

Ang Pagmasakit ni Hezekia

(2 Cro. 32:24-26; Isa. 38:1-8, 21-22)

1 Sadto nga tion, nagmasakit si Hezekia kag daw mapatay na siya. Nagkadto sa iya si Propeta Isaias nga anak ni Amoz kag nagsiling, “Nagasiling ang Ginoo nga himuon mo na ang nagakadapat mo nga himuon kay indi ka na mag-ayo kundi mapatay ka.” 2 Pagkabati sini ni Hezekia, nag-atubang siya sa dingding kag nagpangamuyo sa Ginoo. 3 Siling niya, “Ginoo, dumduma kon paano ako nagkabuhi nga matutom sa imo kag nag-alagad sing tinagipusuon, kag kon paano ako naghimo sing maayo sa imo panulok.” Kag naghilibion siya sing tudo.

4 Sa wala pa makahalin si Isaias sa tunga nga ugsaran sang palasyo, nagsiling ang Ginoo sa iya, 5 “Magbalik ka kay Hezekia, nga pangulo sang akon katawhan, kag ihambal ini: ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang imo katigulangan nga si David: Nabatian ko ang imo pangamuyo kag nakita ko ang imo mga luha. Ayuhon ko ikaw. Sa ikatatlo nga adlaw sugod subong makabangon ka na, kag magakadto ka sa templo sang Ginoo. 6 Dugangan ko pa sang 15 ka tuig ang imo kabuhi. Luwason ko ikaw kag ang ini nga siyudad sa kamot sang hari sang Assyria. Protektaran ko ini nga siyudad para sa akon kadungganan kag tungod kay David nga akon alagad.’ ”

7 Ginsilingan ni Isaias ang mga suluguon ni Hezekia nga hampulan nila ang iya hubag sang gindunot nga higos. Gintuman nila ini, kag nag-ayo siya.

8 Sang wala pa mag-ayo si Hezekia, nagpamangkot siya kay Isaias, “Ano bala ang tanda nga magapamatuod nga magaayo ako kag makakadto sa templo sang Ginoo sa ikatatlo nga adlaw halin subong?” 9 Nagsabat si Isaias, “Amo ini ang tanda nga ihatag sang Ginoo sa pagpamatuod nga tumanon niya ining iya promisa. Magpili ka sa sining duha: magaabanse sing napulo ka gutlo ang landong sang adlaw sa orasan* ukon magaisol sing napulo ka gutlo?” 10 Nagsabat si Hezekia, “Mas mahapos mag-abanse sing napulo ka gutlo ang landong. Paisula na lang ini sing napulo ka gutlo!” 11 Gani nagpangamuyo si Propeta Isaias sa Ginoo, kag ginpaisol sang Ginoo sing napulo ka gutlo ang landong sang adlaw sa orasan nga ginpahimo ni Ahaz.

Ang mga Mensahero Halin sa Babilonia

12 Sang sadto nga tion, ang hari sang Babilonia nga si Merodac Baladan, nga anak ni Baladan, nakabalita nga nagmasakit si Hezekia. Gani nagpadala siya sang mga sulat kag regalo kay Hezekia paagi sa mga mensahero. 13 Gin-abiabi ni Hezekia ang mga mensahero kag ginpakita niya sa ila ang tanan nga butang sa iya talaguan sang manggad—ang mga pilak, mga bulawan, mga panakot, mga maayo nga klase sang lana, ang iya mga armas kag ang iban pa niya nga mga manggad. Wala sing bisan ano nga ara sa iya palasyo ukon ginharian nga wala niya ginpakita sa ila.

14 Karon, nagkadto si Propeta Isaias kay Haring Hezekia kag nagpamangkot, “Diin bala naghalin ina nga mga tawo, kag ano ang ila kinahanglan?” Nagsabat si Hezekia, “Halin sila sa malayo nga lugar, sa Babilonia.” 15 Nagpamangkot pa gid ang propeta, “Ano ang ila nakita sa imo palasyo?” Nagsabat si Hezekia, “Nakita nila ang tanan sa akon palasyo. Wala gid sing bisan ano sa akon manggad nga wala ko ginpakita sa ila.” 16 Dayon nagsiling si Isaias kay Hezekia, “Pamatii ining mensahi sang Ginoo: 17 Magaabot gid ang tion nga dal-on sa Babilonia ang tanan nga pagkabutang sa imo palasyo, ang tanan nga natipon sang imo mga katigulangan nga ara pa hasta subong. Wala gid sing may mabilin, siling sang Ginoo. 18 Kag ang iban sa imo palaabuton nga mga kaliwat pagabihagon, kag mangin mga alagad sila sa palasyo sang hari sang Babilonia.” 19 Naghunahuna si Hezekia nga indi ina matabo sa iya tiyempo kundi may kalinong kag wala sing katalagman samtang buhi pa siya. Gani nagsiling siya kay Isaias, “Maayo inang mensahi sang Ginoo nga ginhambal mo sa akon.”

Ang Katapusan sang Paghari ni Hezekia

(2 Cro. 32:32-33)

20 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Hezekia, kag ang tanan niya nga bantog nga binuhatan kag ang iya pagpahimo sang punong kag sang ginailigan sini pakadto sa siyudad, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 21 Sang napatay si Hezekia, si Manase nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

21

Ang Paghari ni Manase sa Juda

(2 Cro. 33:1-20)

1 Nagaedad si Manase sang dose ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 55 ka tuig. Ang iya iloy amo si Hefziba. 2 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa makangilil-ad nga mga buluhaton sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. 3 Ginpatindog niya liwat ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar nga ginpaguba sadto sang iya amay nga si Hezekia. Nagpatindog man siya sang mga halaran para kay Baal kag nagpahimo sang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, pareho sang ginhimo ni Haring Ahab sang Israel. Nagluhod siya kag nagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. 4 Nagpahimo pa gid siya sang mga halaran sa templo sang Ginoo, nga suno sa Ginoo, ang templo sa Jerusalem amo ang lugar nga sa diin padunggan siya. 5 Ginbutang niya ini nga mga halaran sa duha ka ugsaran sang templo sang Ginoo sa pagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. 6 Ginhalad niya ang iya kaugalingon nga bata sa kalayo. Ginhimo man niya ang mga ginahimo sang mga babaylan kag mga manugpakot, kag nagpamangkot siya sa mga espiritista nga nagapakig-estorya sa kalag sang patay. Puwerte gid ang iya pagpakasala sa Ginoo, kag nakapaakig ini sa Ginoo. 7 Ginbutang niya sa templo ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera nga iya ginpahimo. Kon parte sa sini nga templo nagsiling ang Ginoo kay David kag sa iya anak nga si Solomon, “Padunggan ako hasta san-o sa sini nga templo kag sa Jerusalem, ang lugar nga akon ginpili sa tanan nga tribo sang Israel. 8 Kon tumanon lang sang katawhan sang Israel ang tanan ko nga kasuguan nga ginhatag sa ila sang akon alagad nga si Moises, indi ko pagtugutan nga pahalinon sila sa sini nga duta nga ginhatag ko sa ila mga katigulangan.” 9 Pero wala nagpamati ang mga tawo. Gin-ganyat sila ni Manase sa paghimo sang malain, kag ang ila ginhimo mas malain pa sang sa ginhimo sang mga nasyon nga ginpalaglag sang Ginoo sa mga Israelinhon.

10 Nagsiling ang Ginoo paagi sa iya mga alagad nga mga propeta: 11 “Naghimo si Haring Manase sang Juda sining makangilil-ad nga mga buluhaton, nga mas malain pa sang sa ginhimo sang mga Amornon nga nag-estar sa sini nga duta antes mag-abot ang mga Israelinhon. Gintulod niya ang mga taga-Juda sa pagpakasala paagi sa pagsimba sa iya mga dios-dios. 12 Gani ako, ang Ginoo nga Dios sang Israel, magapadala sang kalaglagan sa Jerusalem kag Juda, nga ang tagsa-tagsa nga makabati sini mahadlukan gid. 13 Hukman ko ang Jerusalem pareho sa paghukom ko sa Samaria kag sa panimalay ni Haring Ahab. Limpyuhan ko ang Jerusalem pareho sa pinggan nga ginpahiran kag ginpakulob. 14 Pagasikwayon ko bisan pa ang nabilin sa akon katawhan kag itugyan ko sila sa ila mga kaaway nga magaagaw sang ila mga pagkabutang. 15 Matabo ini sa ila kay malain ang ila ginhimo sa akon panulok kag ginpaakig nila ako, halin pa sang pagguwa sang ila mga katigulangan sa Egypt hasta subong.”

16 Madamo gid ang ginpamatay ni Manase nga inosente nga mga tawo hasta nga nag-ilig ang dugo sa mga karsada sang Jerusalem. Ini wala labot sa sala nga ginhimo niya nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Juda sa panulok sang Ginoo.

17 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Manase, kag ang tanan nga iya ginhimo, pati ang mga sala nga iya nahimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 18 Sang napatay si Manase, ginlubong siya sa hardin sang iya palasyo, ang hardin nga ginatawag Uza. Kag si Amon nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Amon sa Juda

(2 Cro. 33:21-25)

19 Nagaedad si Amon sang 22 ka tuig sang nangin hari siya sa Juda. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. Ang iya iloy amo si Meshulemet nga anak ni Haruz nga taga-Jotba. 20 Malain ang ginhimo ni Amon sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Manase. 21 Ginsunod niya ang pagginawi sang iya amay. Ginsimba niya ang mga dios-dios nga ginsimba sang iya amay, 22 kag ginsikway niya ang Ginoo, ang Dios sang iya mga katigulangan. Wala siya nagsunod sa pamaagi sang Ginoo.

23 Karon, nagplano sing malain ang mga opisyal ni Amon kontra sa iya, kag ginpatay nila siya sa iya palasyo. 24 Pero ginpamatay sang katawhan sang Juda ang tanan nga nagpatay kay Haring Amon. Kag ginbulos nila si Josia nga anak ni Amon bilang hari.

25 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Amon, kag ang iya mga ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 26 Ginlubong si Amon sa iya lulubngan didto sa hardin nga ginatawag Uza. Kag si Josia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

22

Ang Paghari ni Josia sa Juda

(2 Cro. 34:1-2)

1 Nagaedad si Josia sang walo ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 31 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jedida nga anak ni Adaya nga taga-Bozkat. 2 Maayo ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo kag nagsunod siya sa pagginawi sang iya katigulangan nga si David. Ginsunod gid niya ang husto.

Nakita ang Libro sang Kasuguan sa Templo

(2 Cro. 34:8-28)

3 Sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Josia, ginpakadto niya sa templo sang Ginoo ang iya sekretaryo nga si Shafan, nga anak ni Azalia kag apo ni Meshulam. Nagsiling siya kay Shafan, 4 “Magkadto ka kay Hilkia, ang pangulo nga pari, kag ipatipon sa iya ang kuwarta nga gindala sang mga tawo sa templo sang Ginoo, nga ginkolekta sang mga nagabantay sa puwertahan sang templo. 5 Hambali siya nga ihatag niya ini sa mga tawo nga gintugyanan nga magdumala sa pagpakay-o sang templo, para sila ang magsuhol sa mga nagaulobra sa templo sang Ginoo— 6 sa mga nagapreparar sang mga kahoy kag sa mga nagakay-o sang templo kag sang mga pader sini. Ang iban nga kuwarta ibakal nila sang mga kahoy kag mga bato nga nabasbasan na, nga kinahanglan sa pagkay-o sang templo. 7 Pero indi na kinahanglan nga pangitaan pa sila sang lista sang mga gastos kay masaligan sila.”

8 Nagsiling si Hilkia nga pangulo nga pari kay Shafan nga sekretaryo, “Nakita ko ang Libro sang Kasuguan sa templo sang Ginoo.” Ginhatag ni Hilkia ang libro kay Shafan kag ginbasa niya ini. 9 Dayon nagkadto si Shafan nga sekretaryo sa hari kag nagsiling, “Ginkuha na sang imo mga opisyal ang kuwarta sa templo kag ginhatag sa mga gintugyanan sa pagpakay-o sang templo.” 10 Nagsiling pa gid siya sa hari, “May ginhatag sa akon nga libro si Hilkia nga pari.” Kag ginbasa niya ini sa atubangan sang hari.

11 Pagkabati sang hari sa nasulat sa Libro sang Kasuguan, gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. 12 Nagmando siya kay Hilkia nga pari, kay Ahikam nga anak ni Shafan, kay Acbor nga anak ni Micaya, kay Shafan nga sekretaryo, kag kay Asaya nga iya personal nga alagad. Siling niya, 13 “Magpamangkot kamo sa Ginoo para sa akon kag para sa katawhan sang Juda parte sining nasulat sa libro nga nakita. Puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa aton tungod kay wala nagtuman ang aton mga katigulangan sa nasulat sa sini nga libro, nga ginapatuman man sa aton.”

14 Gani nagkadto sila ni Hilkia nga pari, Ahikam, Acbor, Shafan, kag Asaya sa isa ka propeta nga babayi nga si Hulda sa pagpamangkot sa iya. Ining si Hulda nagaestar sa bag-o nga parte sang Jerusalem kag asawa siya ni Shalum nga anak ni Tikva kag apo ni Harhas. Si Shalum amo ang nagaatipan sang mga bayo sa templo.

15-16 Nagsiling si Hulda sa ila, “Silinga ninyo ang tawo nga nagpadala sa inyo sa akon nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: ‘Laglagon ko ang ini nga lugar kag ang mga pumuluyo sini, suno sa nasulat sa libro nga ginbasa mo. 17 Ipakita ko gid ang akon kaakig sa sini nga lugar kag indi ini mauntat, kay ginsikway ako sang akon katawhan kag nagsunog sila sang insenso sa pagsimba sa iban nga mga dios. Ginpaakig gid nila ako sa ila mga ginhimo.*’

18 “Pero silinga ninyo ang hari sang Juda, nga nagpadala sa inyo sa pagpamangkot sa Ginoo, nga indi siya matublag sa ato nga mensahi, kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: 19 Ginpamatian ko ang imo pangamuyo, kay naghinulsol ka kag nagpaubos sang imo kaugalingon sa akon atubangan sang mabatian mo ang akon ginsiling kontra sa sini nga lugar kag sa mga pumuluyo sini, nga pakamalauton kag laglagon ini nga lugar. Gin-gisi mo pa gani ang imo bayo kag naghibi sa akon atubangan sa paghinulsol. Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga 20 samtang buhi ka pa, indi mag-abot ang kalaglagan nga ipadala ko sa sini nga lugar. Mapatay ka nga may kalinong.”

Kag ginsugiran nila ang hari sang sabat ni Hulda.

23

Ang mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Josia

(2 Cro. 34:3-7, 29-33)

1 Dayon ginpatawag ni Haring Josia ang tanan nga manugdumala sang Juda kag Jerusalem. 2 Nagkadto siya sa templo sang Ginoo upod ang tanan nga katawhan sang Juda kag Jerusalem halin sa pinakadungganon hasta sa pinakakubos. Nag-upod man ang mga pari kag mga propeta. Ginbasa ni Josia sa ila ang tanan nga nasulat sa Libro sang Kasugtanan, nga nakita sa templo sang Ginoo. 3 Dayon nagtindog si Josia sa kilid sang haligi*. Kag naghimo siya sang kasugtanan sa presensya sang Ginoo nga magsunod siya sa Ginoo paagi sa pagtuman sa iya mga sugo, pagpanudlo, kag pagsulundan sa bug-os niya nga tagipusuon kag kalag. Sa sini nga paagi matuman ang mga ginapatuman sang kasugtanan sang Dios nga nasulat sa sini nga libro. Kag nagpromisa man ang mga tawo nga magtuman sa kasugtanan sang Dios.

4 Dayon ginsugo ni Haring Josia si Hilkia nga pangulo nga pari, ang mga pari nga sunod sa rangko ni Hilkia, kag ang mga pari nga nagabantay sa puwertahan sang templo, sa pagkuha sa templo sang Ginoo sang tanan nga kagamitan nga ginagamit sa pagsimba kay Baal, kay Ashera, kag sa tanan nga butang sa kalangitan. Ginpasunog niya ini sa guwa sang Jerusalem, sa uma sang Kidron, kag gindala dayon ang abo sa Betel. 5 Ginpahalin niya sa ila katungdanan ang mga pari nga nagaalagad sa mga dios-dios. Ini nga mga pari gintugyanan sang mga hari sang Juda sa pagsunog sang mga insenso sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar didto sa mga banwa sang Juda kag sa palibot sang Jerusalem. Nagsunog sila sang mga insenso kay Baal kag sa adlaw, bulan, mga bituon, kag sa iban pa nga mga butang sa kalangitan. 6 Ginpakuha man ni Haring Josia ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera sa templo sang Ginoo kag gindala sa guwa sang Jerusalem, sa Kidron nga ililigan sang tubig, kag ginsunog didto. Dayon ginpapudpod niya ini sing mapino kag ginsabwag ang abo sa patyo. 7 Ginpaguba man niya ang mga balay sang mga lalaki kag babayi nga nagabaligya sang ila lawas, nga ara sa templo sang Ginoo. Didto nagatahi ang mga babayi sang mga bayo nga ginagamit sa pagsimba kay Ashera.†

8 Ginpabalik ni Josia sa Jerusalem ang tanan nga pari nga nagaestar sa iban nga mga banwa sang Juda. Gindagtaan niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, halin sa Geba hasta sa Beersheba, sa diin nagasunog ang mga pari sang mga insenso. Ginpaguba niya ang mga simbahan sa Puwertahan ni Josue, ang manugdumala sang Jerusalem. Ini nga puwertahan ara sa wala dampi sang puwertahan sang siyudad. 9 Ang mga pari nga nag-alagad sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar wala gintugutan nga mag-alagad sa halaran sang Ginoo sa Jerusalem, pero gintugutan sila nga magkaon sang tinapay nga wala sing inugpahabok upod sa iban nga mga pari.

10 Gindagtaan man ni Josia ang halaran sang Tofet, sa Pulopatag sang Ben Hinom, para wala sing may maghalad didto sang iya bata sa kalayo para kay Molek. 11 Ginkuha man niya sa puwertahan sang templo sang Ginoo ang mga kabayo‡ nga gindedikar sang mga hari sang Juda sa adlaw. Ini nga mga kabayo ara dampi sa ugsaran sang templo, malapit sa kuwarto sang opisyal nga si Natan Melec. Ginsunog man ni Josia ang mga karwahe nga ginhalad sa adlaw.

12 Ginpaguba niya ang mga halaran nga ginpatindog sang mga hari sang Juda sa matapan nga atop sang ibabaw nga kuwarto ni Ahaz, pati ang mga halaran nga ginpahimo ni Manase sa duha ka ugsaran sang templo sang Ginoo. Ginpangdugmok niya ini sing mapino kag ginsabwag ang abo sa Kidron nga ililigan sang tubig. 13 Gindagtaan man niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar sa east sang Jerusalem kag sa south sang Bukid sang Kalautan. Ini nga mga simbahan ginpatindog ni Haring Solomon sang Israel para kay Ashtoret, ang makangilil-ad nga diosa sang mga Sidonhon, kag para kay Kemosh, ang makangilil-ad nga dios sang mga Moabnon, kag para man kay Molec, ang makangilil-ad nga dios sang mga Ammonhon. 14 Ginpangdugmok ni Josia ang handumanan nga mga bato kag ginpang-utod ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Dayon gindagtaan niya ato nga mga lugar paagi sa paglapta didto sang tul-an sang mga tawo. 15 Bisan ang halaran sa simbahan sa mataas nga lugar didto sa Betel gin-guba ni Josia. Ini nga simbahan ginpahimo ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nga amo ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Gindugmok ini ni Josia sing mapino kag ginsunog, pati ang hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. 16 Kag samtang nagatulok siya sa palibot, nakita niya ang mga lulubngan sa kilid sang bukid. Ginpakuha niya ang mga tul-an sa mga lulubngan kag ginsunog niya didto sa halaran sa Betel sa pagdagta sini. Natabo ini suno sa ginsiling sang Ginoo paagi sa iya alagad nga nagpropesiya sini nga mga butang. 17 Nagpamangkot si Haring Josia parte sa isa pa ka lulubngan nga iya nakita, “Kay sin-o ina lulubngan?” Nagsabat ang mga tawo sang siyudad, “Lulubngan ina sang alagad sang Dios nga taga-Juda. Siya ang nagpropesiya sining imo ginhimo subong sa halaran sa Betel.” 18 Nagsiling ang hari, “Pabay-i lang ninyo ang iya lulubngan. Indi ninyo pagkuhaa ang iya mga tul-an.” Gani wala nila pagkuhaa ang iya mga tul-an kag pati ang mga tul-an sang propeta nga taga-Samaria.

19 Dayon gin-guba ni Josia ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar sa Samaria, pareho sa ginhimo niya sa Betel. Ini nga mga simbahan nga ginpahimo sang mga hari sang Israel nakapaakig gid sa Ginoo. 20 Ginpamatay ni Josia ang tanan nga pari sang sadto nga mga simbahan didto mismo sa mga halaran sini. Kag nagsunog siya sang mga tul-an sang tawo sa sadto nga mga halaran sa pagdagta sini. Dayon nagbalik siya sa Jerusalem.

Ginselebrar ni Josia ang Piesta sang Paglabay sang Anghel

(2 Cro. 35:1-19)

21 Nagmando si Josia sa tanan nga tawo, “Magsaulog kita sang Piesta sang Paglabay sang Anghel sa pagpadungog sa Ginoo nga aton Dios, suno sa nasulat diri sa Libro sang Kasugtanan.” 22 Kay wala sing pareho sina nga klase sang pagselebrar sang Piesta sang Paglabay sang Anghel sang panahon sang mga pangulo nga nagdumala sa Israel kag sang panahon sang mga hari sang Israel kag Juda. 23 Ginsaulog ini nga piesta sa Jerusalem sa pagpadungog sa Ginoo sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Josia.

24 Gindula man ni Josia sa Juda kag Jerusalem ang mga espiritista nga nagapakig-estorya sa kalag sang patay, ang mga dios sang mga panimalay, ang iban pa nga mga dios-dios, kag ang tanan nga makangilil-ad nga ginasimba sang mga tawo. Ginhimo ini ni Josia sa pagtuman sa mga sugo nga nasulat sa libro nga nakita ni Hilkia nga pari sa templo sang Ginoo. 25 Wala pa gid sing hari nga pareho kay Josia nga nagsunod sa Ginoo sa bug-os niya nga tagipusuon, sa bug-os niya nga kalag, kag sa bug-os niya nga kusog. Gintuman gid niya ang tanan nga Kasuguan ni Moises. Kag wala na sing pareho sa iya sa masunod nga mga hari.

26 Pero bisan pa sining tanan, wala gihapon nakuha ang puwerte nga kaakig sang Ginoo sa Juda, tungod sa tanan nga ginhimo ni Manase nga nakapaakig sa iya. 27 Gani nagsiling ang Ginoo, “Pahalinon ko ang mga taga-Juda sa ila lugar palayo sa akon presensya pareho sa ginhimo ko sa mga taga-Israel. Kag sikwayon ko ang Jerusalem, ang siyudad nga akon ginpili, pati ang ini nga templo nga ginsiling ko nga diri ako padunggan.”§

Ang Katapusan sang Paghari ni Josia

(2 Cro. 35:20–36:1)

28 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Josia, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda.

29 Sang nagahari pa si Josia, si Faraon Neco nga hari sang Egypt nagkadto sa Suba sang Euphrates sa pagbulig sa hari sang Assyria. Naglakat si Haring Josia kag ang iya mga soldado sa pagpakig-away kay Neco, pero ginpatay siya ni Neco sang magkitaay sila sa Megido. 30 Ginkarga sang iya mga alagad ang iya bangkay sa karwahe kag gindala balik sa Jerusalem kag ginlubong sa iya kaugalingon nga lulubngan. Ang iya anak nga si Jehoahaz amo ang ginbulos sang katawhan sang Juda nga hari paagi sa paghaplas sa iya sang lana.

Ang Paghari ni Jehoahaz sa Juda

(2 Cro. 36:2-4)

31 Nagaedad si Jehoahaz sang 23 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan. Ang iya iloy amo si Hamutal nga anak ni Jeremias nga taga-Libna. 32 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya mga katigulangan. 33 Ginpriso siya ni Faraon Neco sa Ribla nga sakop sang duta sang Hamat, para indi siya maghari sa Jerusalem. Ginpabayad ni Neco ang Juda sang buhis nga mga 3,500 ka kilo nga pilak kag 35 ka kilo nga bulawan. 34 Si Eliakim nga isa pa ka anak ni Josia amo ang ginbulos ni Neco nga hari. Gin-ilisan ni Neco ang ngalan ni Eliakim nga Jehoyakim. Si Jehoahaz ya gindala ni Neco sa Egypt kag didto siya napatay. 35 Ginpabayad ni Haring Jehoyakim sang buhis ang mga taga-Juda suno sa ila manggad, para makabayad siya sang buhis nga ginapabayad ni Faraon Neco.

Ang Paghari ni Jehoyakim sa Juda

(2 Cro. 36:5-8)

36 Nagaedad si Jehoyakim sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Ang iya iloy amo si Zebida nga anak ni Pedaya nga taga-Ruma. 37 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya mga katigulangan.

24

1 Sang panahon sang paghari ni Jehoyakim, ginsalakay ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia ang Juda kag nangin sakop niya si Jehoyakim sa sulod sang tatlo ka tuig. Pero sang ulihi nagrebelde si Jehoyakim kay Nebucadnezar. 2 Nagpadala ang Ginoo sang mga taga-Babilonia,* taga-Aram, taga-Moab, kag taga-Ammon sa pagsalakay sa Juda, suno sa ginsiling sang Ginoo paagi sa iya mga alagad nga mga propeta. 3 Natabo gid man ini sa Juda suno sa ginsugo sang Ginoo, para mapahalin niya sila sa ila lugar palayo sa iya presensya, tungod sa mga sala nga ginhimo ni Manase, 4 pati ang iya pagpamatay sang mga inosente nga mga tawo. Ginpaagay niya ang ila dugo sa Jerusalem, kag indi ini mapatawad sang Ginoo.

5 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoyakim, kag ang tanan nga iya ginhimo, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda. 6 Sang napatay si Jehoyakim, si Jehoyakin nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

7 Wala na nagsalakay liwat ang hari sang Egypt, kay gin-agaw sang hari sang Babilonia ang tanan niya nga teritoryo, halin sa ililigan sang tubig sang Egypt hasta sa Suba sang Euphrates.

Ang Paghari ni Jehoyakin sa Juda

(2 Cro. 36:9-10)

8 Nagaedad si Jehoyakin sang 18 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan. Ang iya iloy amo si Nehusta nga anak ni Elnatan nga taga-Jerusalem. 9 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Jehoyakim.

10 Sang panahon sang iya paghari, ang mga opisyal ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia nagsalakay sa Jerusalem, kag ginpalibutan nila ini. 11 Nagkadto mismo si Nebucadnezar sa Jerusalem samtang ginapalibutan ini sang iya mga tinawo. 12 Kag nagsurender sa iya si Haring Jehoyakin, upod ang iya iloy, ang iya mga alagad, ang iya dungganon nga mga tawo, kag ang iya mga opisyal.

Sang ikawalo nga tuig sang paghari ni Nebucadnezar sa Babilonia, ginbihag niya si Jehoyakin. 13 Suno sa ginsiling sadto sang Ginoo, ginpanguha ni Nebucadnezar ang tanan nga manggad sa templo sang Ginoo kag sa palasyo, kag ang tanan nga bulawan nga kagamitan nga ginpahimo ni Haring Solomon sang Israel para sa templo sang Ginoo. 14 Kag ginbihag niya ang 10,000 ka pumuluyo sang Jerusalem, lakip na ang tanan nga opisyal kag pinakamaayo nga mga soldado, kag ang tanan nga eksperto nga mga trabahador kag mga platero. Ang mga pinakaimol lang ang nabilin.

15 Ginbihag ni Nebucadnezar si Jehoyakin sa Babilonia, pati ang iya iloy, mga asawa, mga opisyal kag ang mga dungganon nga mga tawo sa Juda. 16 Ginbihag man ni Nebucadnezar ang 7,000 ka maisog nga mga soldado kag 1,000 ka eksperto nga mga trabahador kag mga platero nga mga soldado man. 17 Ang ginbulos niya nga hari amo si Matania nga tiyo ni Jehoyakin. Kag gin-islan niya ang ngalan ni Matania nga Zedekia.

Ang Paghari ni Zedekia sa Juda

(2 Cro. 36:11-12; Jer. 52:1-3)

18 Nagaedad si Zedekia sang 21 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Ang iya iloy amo si Hamutal nga anak ni Jeremias nga taga-Libna. 19 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo ni Jehoyakim. 20 Gani sang ulihi ginpahalin sang Ginoo ang mga taga-Jerusalem kag taga-Juda sa ila lugar palayo sa iya presensya. Natabo ini tungod sa kaakig sang Ginoo sa ila.

Ang Pagkalaglag sang Jerusalem

(2 Cro. 36:15-21; Jer. 52:3b-11)

Karon, nagrebelde si Zedekia sa hari sang Babilonia.

25

1 Gani sang ikasiyam nga tuig sang paghari ni Zedekia, sang ikanapulo nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, nagsalakay si Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag ang iya bilog nga soldado sa Jerusalem. Nagkampo sila sa guwa sang siyudad kag naghimo sang mga tore-tore sa palibot sini. 2 Ginpalibutan nila ang siyudad hasta sang ikaonse nga tuig sang paghari ni Zedekia. 3 Sang ikasiyam nga adlaw sang ikaapat nga bulan sang amo nga tuig, puwerte na gid ang gutom sa siyudad kag wala na sing pagkaon ang mga tawo.

4 Karon, ginrumpag sang mga taga-Babilonia ang isa ka parte sang pader sang siyudad, gani nagplano si Zedekia kag ang tanan niya nga mga soldado sa pagpalagyo. Pero tungod nga napalibutan sang mga taga-Babilonia* ang siyudad, naghulat anay sila hasta maggab-i. Dayon nag-agi sila sa puwertahan, sa tunga sang duha ka pader malapit sa hardin sang hari. Nagpalagyo sila pakadto sa Kapatagan sang Jordan,† 5 pero ginlagas sila sang mga taga-Babilonia kag naabtan sila sa kapatagan sang Jerico. Nagbululag kay Zedekia ang tanan niya nga soldado, 6 kag nadakpan siya. Gindala siya sa hari sang Babilonia sa Ribla kag didto ginsentensyahan. 7 Ginpamatay sa iya atubangan ang iya mga anak nga lalaki. Dayon ginlukat ang iya mga mata, ginkadenahan siya, kag gindala sa Babilonia.

Gin-guba ang Templo kag Ginbihag ang Katawhan sang Juda

(Jer. 52:12-27)

8 Sang ikapito nga adlaw sang ikalima nga bulan, sadtong ika-19 nga tuig sang paghari ni Nebucadnezar sa Babilonia, nagkadto sa Jerusalem si Nebuzaradan nga kumander sang mga guwardya sang hari sang Babilonia. 9 Ginsunog niya ang templo sang Ginoo, ang palasyo sang hari, ang tanan nga balay sa Jerusalem, kag ang tanan nga importante nga mga building. 10 Sa iya nga pagdumala gin-guba sang mga soldado sang Babilonia ang mga pader nga nagapalibot sa Jerusalem. 11 Kag ginbihag niya ang nabilin nga mga tawo sa siyudad, pati ang mga tawo nga nagdampig sa hari sang Babilonia. 12 Pero ginbilin niya ang iban sa pinakaimol nga mga tawo para mag-atipan sa talamnan sang mga ubas kag sa mga uma.

13 Gin-guba sang mga taga-Babilonia ang ini nga mga butang sa templo sang Ginoo: ang saway nga mga haligi, ang mga karo nga ginagamit sa paghakot sang tubig, kag ang dako nga suludlan sang tubig nga saway nga ginatawag Dagat. Kag gindala nila ang mga saway sa Babilonia. 14 Ginkuha man nila ang mga kalaha, mga pala, mga pang-utod sa pabilo, mga tasa,‡ kag ang iban pa nga saway nga mga kagamitan sa templo. 15 Ginkuha man ni Nebuzaradan ang mga bulutangan sang baga, ang mga yahong, kag ang iban pa nga bulawan kag pilak nga mga kagamitan. 16 Daw halos indi makilo ang mga saway nga halin sa duha ka haligi, sa dako nga suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat, kag sa mga karo nga ginagamit sa paghakot sang tubig. Ini nga mga butang ginpahimo sadto ni Solomon para sa templo sang Ginoo. 17 Ang kataason sang kada haligi 27 feet. Ang kataason sang saway nga ulo-ulo sang kada haligi 4 feet kag 6 inches. Ini nga mga ulo-ulo nadekorasyunan sang mga kulokadena nga nagatinabid kag napalibutan sang mga puloprutas nga pomegranata nga saway.

18 Ginbihag man ni Nebuzaradan si Seraya nga pangulo nga pari, si Zefanias nga sunod sa rangko ni Seraya, kag ang tatlo ka manugbantay sa puwertahan sang templo. 19 Kag amo pa gid ini ang iya mga nakita kag ginbihag sa siyudad: ang opisyal sang mga soldado sang Juda, ang lima sa mga manugdumala sang hari, ang kumander nga nagapanguha sa mga tawo nga mangin soldado, kag ang 60 pa ka pumuluyo didto. 20 Gindala sila tanan ni Nebuzaradan sa hari sang Babilonia didto sa Ribla, 21 nga sakop sang Hamat. Kag didto ginpapatay sila sang hari.

Gani ang katawhan sang Juda gindala palayo sa ila duta bilang mga bihag.

Si Gedalia nga Gobernador sang Juda

(Jer. 40:7-9; 41:1-3)

22 Ginpili ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia si Gedalia nga anak ni Ahikam kag apo ni Shafan bilang gobernador sang mga tawo nga nabilin sa Juda. 23 Sang mabatian ini sang mga opisyal sang Juda kag sang ila mga tinawo, nagkadto sila kay Gedalia didto sa Mizpa. Sila amo si Ishmael nga anak ni Netania, si Johanan nga anak ni Karea, si Seraya nga anak ni Tanhumet nga taga-Netofa, si Jaazania nga taga-Maaca, kag ang ila mga tinawo. 24 Nagsumpa si Gedalia sa ila kag sa ila mga tinawo, “Indi kamo magkahadlok sa mga opisyal sang Babilonia. Mag-estar lang kamo sa sini nga duta kag mag-alagad sa hari sang Babilonia, kag mangin maayo ang tanan sa inyo.”

25 Pero sang ikapito nga bulan sang sadto nga tuig, si Ishmael nga anak ni Netania kag apo ni Elishama, nga miyembro sang harianon nga pamilya, nagkadto sa Mizpa upod sa napulo ka tawo kag ginpatay nila si Gedalia kag ang iya mga kaupod nga mga taga-Juda kag mga taga-Babilonia. 26 Tungod sini, ang tanan nga tawo halin sa pinakadungganon hasta sa pinakakubos, pati ang mga opisyal sang mga soldado, nagpalagyo sa Egypt kay nahadlok sila kon ano ang himuon sang mga taga-Babilonia.

Ginbuy-an si Jehoyakin

(Jer. 52:31-34)

27 Sang ika-37 nga tuig sang pagkabihag ni Haring Jehoyakin sang Juda, nangin hari sang Babilonia si Evil Merodac. Ginbuy-an niya si Jehoyakin sang ika-27 nga adlaw sang ika-12 nga bulan sadto nga tuig. 28 Maayo siya kay Jehoyakin kag ginpadunggan niya siya labaw sang sa iban nga mga hari nga ginbihag man didto sa Babilonia. 29 Gani wala na nagbayo si Jehoyakin sang bayo nga iya sang priso, kag halin sadto nagakaon siya upod sa hari. 30 Kag kada adlaw ginahatagan siya sang hari sang iya mga kinahanglanon samtang buhi pa siya.

* 1:9 opisyal: ukon, kapitan. Amo man sa bersikulo 10, 11, 13.

† 1:17 Joram: ukon, Jehoram

* 2:9 Gusto…imo gahom: Siguro ang buot silingon, gusto ni Elisha nga hatagan siya ni Elias sang gahom nga doble sang sa ginahatag niya sa iban nga mga propeta, para siya ang magabulos kay Elias bilang pangulo sang mga propeta.

† 2:12 Ang mga karwahe…sang Israel: Posible ang buot silingon, si Elias manugdepensa sang Israel ukon wala sing mahimo ang depensa sang Israel kon wala siya.

‡ 2:19 ang mga tanom indi magtubo: ukon, ang mga nagabusong nagakahulugan

§ 2:21 makapauntat sa pagtubo sang tanom: ukon, makapahulog sa mga ginabusong

* 2:23 halin diri: sa literal, magsaka ka

* 3:27 puwerte gid ang kaakig: Indi mapat-od sa Hebreo kon kay sin-o kaakig ang ginatumod diri.

* 4:29 Kon may masugata ka…magsabat: Siguro amo ang sugo ni Elisha sa iya para magdali siya, nga indi na mag-usik sang panahon sa malawig nga pagpanamyaw ukon pagpakig-estorya.

† 4:37 pagpasalamat: ukon, pagpadungog

‡ 4:40 kalain gid sang iya sabor: ukon, makahililo ini

§ 4:41 maayo na ang sabor sini: ukon, indi na ini makahililo

* 4:42 sa grupo sang mga propeta: sa Hebreo, sa mga tawo

* 5:1 Aram: ukon, Syria

† 5:1 delikado siya nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Hebreo nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

‡ 5:17 kabayo: Ang sapat nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga mule, kag kaanggid ini sa kabayo.

§ 5:17 Ginapatihan sang una nga ang isa ka dios dapat simbahon sa iya kaugalingon nga duta.

* 6:10 Ukon, Gani ginpausisa sang hari sang Israel ang lugar nga ginsiling ni Elisha. Ginapaandaman permi ni Elisha ang hari sang Israel para permi siya magbantay sa amo nga lugar.

† 6:18 bulaga: siguro ang buot silingon, patalanga

‡ 6:21 sir: sa Hebreo, amay ko

§ 6:22 hari: sa Hebreo, agalon

* 6:25 iti sang pating: Posible ngalan ini sang isa ka klase sang liso nga ulutanon.

* 7:1 balaligyaan: sa Hebreo, puwertahan

† 7:2 ginapaulan sang Ginoo: sa literal, ginabuksan sang Ginoo ang mga bintana sang langit

‡ 7:3 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 5:1.

§ 7:18 balaligyaan: sa Hebreo, puwertahan

* 7:19 Tan-awa ang footnote sa 7:2.

* 8:7 Aram: ukon, Syria

† 8:9 alagad: sa Hebreo, anak

‡ 8:13 Wala ako…sina: sa literal, pareho lang ako sa isa ka ido

§ 8:19 nagpromisa…magahari: sa literal, nagpromisa ang Ginoo nga hatagan niya si David kag ang iya mga kaliwat sang suga hasta san-o

* 9:27 Gani ginpana nila siya: Wala ini sa Hebreo, pero ara sa iban nga dumaan nga mga teksto.

* 10:1 kaliwat: ukon, mga anak

† 10:1 siyudad: Amo ini sa iban nga mga Griego nga teksto. Sa Hebreo, Jezreel.

* 11:1 pagkahibalo: sa literal, pagkakita

* 12:17 Aram: ukon, Syria

† 12:21 Jozacar: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, Jozabad.

* 13:14 Ang mga karwahe…sang Israel: Posible ang buot silingon, si Elisha manugdepensa sang Israel ukon wala sing mahimo ang depensa sang Israel kon wala siya.

† 13:15 pana kag mga baslay: sa English, bow and arrows

* 14:6 Deu. 24:16

† 14:21 Azaria: ukon, Uzia

‡ 14:25 Patay nga Dagat: sa Hebreo, Dagat sang Araba

§ 14:28 Juda: buot silingon, ang bilog nga nasyon sang Israel sang wala pa maparte sa duha ka ginharian

* 15:1 Azaria: ukon, Uzia

† 15:5 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 5:1.

‡ 15:12 2 Har. 10:30

§ 15:13 Uzia: ukon, Azaria. Tan-awa sa bersikulo 1.

* 15:19 Tiglat Piliser: sa Hebreo, Pul, nga isa pa ka ngalan ni Tiglat Piliser

* 16:6 Haring Rezin sang Aram: sa Latin Vulgate, hari sang Edom

† 16:6 Arameanhon: sa Septuagint kag Latin Vulgate, Edomnon

‡ 16:12-13 naghalad: sa literal, nagsaka kag naghalad

* 17:9 baryo: ukon, tore

† 17:12 Exo. 20:4, 5

* 18:8 baryo: ukon, tore

† 18:16 hamba: sa English, doorpost

* 19:7 Patalangon ko: sa literal, Pasudlan ko sang espiritu

† 19:9 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

‡ 19:21 mga pumuluyo: sa Hebreo, birhen nga anak nga babayi

* 20:9 orasan: Ang ginabasihan sang oras diri amo ang landong sang adlaw.

* 22:17 sa ila mga ginhimo: ukon, sa mga dios-dios nga ila ginhimo

* 23:3 haligi nga masami nga ginatindugan sang hari

† 23:7 mga bayo…kay Ashera: ukon, tabon para sa hulohaligi nga simbolo ni Ashera

‡ 23:11 mga kabayo: Posible man nga mga estatwa ini.

§ 23:27 1 Har. 8:29

* 24:2 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

* 25:4 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

† 25:4 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

‡ 25:14 mga tasa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

1 Cronica

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

Ang Nahauna nga Libro sang Cronica

1

Halin kay Adan Hasta sa mga Anak ni Noe

(Gen. 5:1-32; 10:1-32; 11:10-26)

1 Ang mga kaliwat ni Adan amo sila ni Set, Enosh, 2 Kenan, Mahalalel, Jared, 3 Enoc, Metusela, Lamec, kag Noe.

4 Ang mga anak nga lalaki ni Noe amo sila ni Shem, Ham, kag Jafet.

Ang mga Kaliwat ni Jafet

5 Ang mga anak nga lalaki ni Jafet amo sila ni Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Meshec, kag Tiras.

6 Ang mga anak ni Gomer amo sila ni Ashkenaz, Rifat,* kag Togarma.

7 Ang mga anak ni Javan amo sila ni Elisha, Tarshish, Kitim, kag Rodanim.†

Ang mga Kaliwat ni Ham

8 Ang mga anak nga lalaki ni Ham amo sila ni Cush, Mizraim,‡ Put, kag Canaan.

9 Ang mga anak nga lalaki ni Cush amo sila ni Seba, Havila, Sabta, Raama, kag Sabteca. Ang mga anak ni Raama amo si Sheba kag si Dedan. 10 May isa pa ka anak si Cush nga ang iya ngalan si Nimrod. Si Nimrod nga ini nangin gamhanan nga tawo sa kalibutan.

11 Si Mizraim amo ang ginhalinan sang mga Ludhanon, Anamnon, Lehabnon, Naftunon, 12 Patrusnon, Caslunon, kag sang Caftornon§ nga amo ang ginhalinan sang mga Filistinhon.

13 Si Canaan amo ang amay ni Sidon kag ni Het.* Si Sidon amo ang magulang. 14 Si Canaan amo man ang ginhalinan sang mga Jebusnon, Amornon, Girgashnon, 15 Hivhanon, Arkhanon, Sinhanon, 16 Arvadnon, Zemarnon, kag Hamatnon.

Ang mga Kaliwat ni Shem

17 Ang mga anak nga lalaki ni Shem amo sila ni Elam, Ashur, Arfaxad, Lud, kag Aram.

Ang mga anak ni Aram amo sila ni† Uz, Hul, Geter, kag Meshec.‡

18 Si Arfaxad amay ni Shela.

Si Shela amay ni Eber.

19 May duha ka anak nga lalaki si Eber: ang isa gin-ngalanan nga Peleg, tungod kay sang iya panahon ang mga tawo sa kalibutan nagabinahin-bahin; ang ngalan sang iya utod amo si Joktan.

20 Si Joktan amo ang amay nila ni Almodad, Shelef, Hazarmavet, Jera, 21 Hadoram, Uzal, Dikla, 22 Obal,§ Abimael, Sheba, 23 Ofir, Havila, kag Jobab. Sila tanan amo ang mga anak ni Joktan.

24 Gani amo ini ang mga kaliwat nga halin kay Shem: si Arfaxad, Shela, 25 Eber, Peleg, Reu, 26 Serug, Nahor, Tera, 27 kag si Abram (nga amo man si Abraham).

Ang mga Kaliwat ni Abraham

(Gen. 25:1-4, 12-16)

28 Ang mga anak ni Abraham amo si Isaac kag si Ishmael.

Ang mga Kaliwat ni Hagar

29 Amo ini ang ila mga kaliwat:

Ang mga anak ni Ishmael amo sila ni Nebayot (ang kamagulangan), Kedar, Adbeel, Mibsam, 30 Mishma, Duma, Masa, Hadad, Tema, 31 Jetur, Nafish, kag Kedema.

Sila ang mga anak ni Ishmael.

32 Ang mga anak nga lalaki ni Ketura nga isa pa ka asawa ni Abraham amo sila ni Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak, kag Shua.

Ang mga anak nga lalaki ni Jokshan amo si Sheba kag si Dedan.

33 Ang mga anak nga lalaki ni Midian amo sila ni Efa, Efer, Hanoc, Abida, kag Eldaa.

Amo ini sila tanan ang mga kaliwat ni Ketura.

Ang mga Kaliwat ni Esau

(Gen. 36:1-19)

34 Si Abraham amo ang amay ni Isaac.

Ang mga anak ni Isaac amo si Esau kag si Israel.

35 Ang mga anak ni Esau amo sila ni Elifaz, Reuel, Jeush, Jalam, kag Kora.

36 Ang mga anak ni Elifaz amo sila ni Teman, Omar, Zefo,* Gatam, Kenaz, kag Amalek. Si Amalek nga ini anak niya kay Timna.†

37 Ang mga anak ni Reuel amo sila ni Nahat, Zera, Shama, kag Miza.

Ang mga Edomnon

(Gen. 36:20-30)

38 Ang mga anak nga lalaki ni Seir amo sila ni Lotan, Shobal, Zibeon, Ana, Dishon, Ezer, kag Dishan.

39 Ang mga anak ni Lotan amo si Hori kag si Homam.‡ Mag-utod si Lotan kag si Timna nga isa pa ka asawa ni Elifaz.

40 Ang mga anak ni Shobal amo sila ni Alvan,§ Manahat, Ebal, Shefo,* kag Onam.

Ang mga anak ni Zibeon amo si Aya kag si Ana.

41 Ang anak ni Ana amo si Dishon.

Ang mga anak ni Dishon amo sila ni Hemdan,† Eshban, Itran, kag Keran.

42 Ang mga anak ni Ezer amo sila ni Bilhan, Zaavan, kag Akan.‡

Ang mga anak ni Dishan§ amo si Uz kag si Aran.

Ang mga Hari sang Edom

(Gen. 36:31-43)

43 Amo ini sila ang mga hari sang Edom sang panahon nga wala pa sang mga hari ang mga Israelinhon:

Si Bela nga taga-Dinhaba nga anak ni Beor.

44 Pagkapatay niya, ginbuslan siya ni Jobab nga anak ni Zera nga taga-Bozra.

45 Pagkapatay ni Jobab, ginbuslan siya ni Husham nga taga-Teman.

46 Pagkapatay ni Husham, ginbuslan siya ni Hadad nga taga-Avit nga anak ni Bedad. Si Hadad ang nakapierdi sa mga Midianhon didto sa Moab.

47 Pagkapatay ni Hadad, ginbuslan siya ni Samla nga taga-Masreka.

48 Pagkapatay ni Samla, ginbuslan siya ni Shaul nga taga-Rehobot nga malapit sa Suba sang Euphrates.

49 Pagkapatay ni Shaul, ginbuslan siya ni Baal Hanan nga anak ni Acbor.

50 Pagkapatay ni Baal Hanan, ginbuslan siya ni Hadad* nga taga-Pai.† Ang iya asawa si Mehetabel nga anak ni Matred kag apo ni Mezahab. 51 Sang ulihi napatay man si Hadad.

Amo ini sila ang mga pangulo sang mga tribo sang Edom:

Timna, Alva,‡ Jetet, 52 Oholibama, Elah, Pinon, 53 Kenaz, Teman, Mibzar, 54 Magdiel, kag Iram.

2

Ang mga Anak ni Israel

1 Amo ini sila ang mga anak nga lalaki ni Israel: Reuben, Simeon, Levi, Juda, Isacar, Zebulun, 2 Dan, Jose, Benjamin, Naftali, Gad, kag Asher.

Ang mga Kaliwat ni Juda

3 May tatlo ka anak nga lalaki si Juda sa iya asawa nga si Batshua nga Canaanhon. Sila amo si Er, Onan, kag Shela. Si Er amo ang kamagulangan. Malain siya sa panulok sang Ginoo, gani ginpatay siya sang Ginoo. 4 May mga anak pa nga lalaki si Juda kay Tamar nga iya umagad. Sila amo si Perez kag si Zera. Lima tanan ang anak ni Juda nga lalaki. 5 Ang mga anak nga lalaki ni Perez amo si Hezron kag si Hamul. 6 Ang mga anak nga lalaki ni Zera amo sila ni Zimri, Etan, Heman, Calcol, kag Darda*—lima sila tanan. 7 Ang anak nga lalaki ni Carmi† amo si Acar.‡ Si Acar nga ini amo ang nagdala sang kagamo sa Israel tungod sa iya pagkuha sang butang nga gintugyan na sing bug-os sa Dios. 8 Ang anak nga lalaki ni Etan amo si Azaria.

Halin sa Apo ni Juda nga si Hezron hasta kay David

9 Ang mga anak nga lalaki ni Hezron amo sila ni Jerameel, Ram, kag Caleb.§ 10 Si Ram amay ni Aminadab, kag si Aminadab amay ni Nashon nga pangulo sang katawhan sang Juda. 11 Si Nashon amay ni Salmon,* kag si Salmon amay ni Boaz. 12 Si Boaz amay ni Obed, kag si Obed amay ni Jesse. 13 Ang kamagulangan nga anak ni Jesse amo si Eliab, ang ikaduha si Abinadab, ang ikatatlo si Shimea, 14 ang ikaapat si Netanel, ang ikalima si Radai, 15 ang ikaanom si Ozem, kag ang ikapito si David. 16 Ang ila mga utod nga babayi amo sila ni Zeruya kag Abigail. Si Zeruya may tatlo ka anak nga lalaki nga sila ni Abishai, Joab, kag Asahel. 17 Ang bana ni Abigail amo si Jeter nga Ishmaelinhon kag may anak sila nga lalaki nga si Amasa.

Ang mga Kaliwat ni Hezron kay Caleb kag sa Iban pa Niya nga mga Anak

18 Si Caleb nga anak ni Hezron may mga anak sa iya asawa nga si Azuba nga ginatawag man nga Jeriot.† Sila amo si Jesher, Shobab, kag Ardon. 19 Pagkapatay ni Azuba ginpangasawa ni Caleb si Efrat‡ kag may anak sila nga si Hur. 20 Si Hur amay ni Uri, kag si Uri amay ni Bezalel. 21 Sang nagaedad si Hezron sang 60 ka tuig, ginpangasawa niya ang anak ni Makir, ang utod nga babayi ni Gilead. May anak sila nga si Segub. 22 Si Segub amay ni Jair, nga nagdumala sang 23 ka banwa sa Gilead. 23 (Pero sang ulihi gin-agaw ni Geshur kag ni Aram ang mga banwa ni Jair§ pati ang Kenat, kag ang mga baryo sa palibot sini. 60 tanan ka lugar.) Tanan sila amo ang mga kaliwat ni Makir nga amay ni Gilead.

24 Wala lang dugay nga napatay si Hezron sa Caleb Efrata sang nagbata ang iya asawa nga si Abia. Ang ila bata amo si Ashur nga amay ni Tekoa.

Ang mga Kaliwat ni Hezron kay Jerameel

25 Amo ini sila ang mga anak nga lalaki ni Jerameel nga kamagulangan ni Hezron: Si Ram nga kamagulangan, sunod si Buna, Oren, Ozem, kag Ahia. 26 Si Jerameel may isa pa ka asawa nga ang ngalan si Atara. Siya ang iloy ni Onam. 27 Ang mga anak nga lalaki ni Ram nga kamagulangan ni Jerameel amo sila ni Maaz, Jamin, kag Eker.

28 Ang mga anak nga lalaki ni Onam amo si Shamai kag si Jada. Ang mga anak nga lalaki ni Shamai amo si Nadab kag Abishur.

29 Ang ngalan sang asawa ni Abishur amo si Abihail. May mga anak sila nga lalaki nga amo si Aban kag si Molid.

30 Ang mga anak nga lalaki ni Nadab amo si Seled kag si Apaim. Napatay si Seled nga wala sing bata.

31 Ang anak nga lalaki ni Apaim amo si Ishi. Si Ishi amay ni Sheshan, kag si Sheshan amay ni Alai. 32 Ang mga anak nga lalaki ni Jada nga utod ni Shamai amo si Jeter kag si Jonatan. Napatay si Jeter nga wala sing bata. 33 Ang mga anak nga lalaki ni Jonatan amo si Pelet kag Zaza. Ini sila ang mga kaliwat ni Jerameel.

34 Si Sheshan wala sing anak nga mga lalaki kundi mga babayi lang. May suluguon siya nga Egyptohanon nga ang ngalan si Jarha. 35 Ginpaasawa ni Sheshan kay Jarha ang isa sa iya mga anak nga babayi, kag sang ulihi may anak sila nga lalaki nga si Atai. 36 Si Atai amay ni Natan, si Natan amay ni Zabad, 37 kag si Zabad amay ni Eflal. Si Eflal amay ni Obed, 38 si Obed amay ni Jehu, kag si Jehu amay ni Azaria. 39 Si Azaria amay ni Helez, si Helez amay ni Eleasa, 40 kag si Eleasa amay ni Sismai. Si Sismai amay ni Shalum, 41 si Shalum amay ni Jekamia, kag si Jekamia amay ni Elishama.

Ang Iban pa nga mga Kaliwat ni Hezron kay Caleb

42 Ang kamagulangan nga anak nga lalaki ni Caleb nga utod ni Jerameel amo si Mesha nga amay ni Zif. Ang ikaduha niya nga anak amo si Maresha nga amay ni Hebron.* 43 Ang mga anak nga lalaki ni Hebron amo sila ni Kora, Tapua, Rekem, kag Shema. 44 Si Shema amay ni Raham, kag si Raham amay ni Jorkeam. Si Rekem amay ni Shamai, 45 si Shamai amay ni Maon, kag si Maon amay ni Bet Zur.

46 Ang isa pa ka asawa ni Caleb amo si Efa nga iloy nila ni Haran, Moza, kag Gazez. Si Haran may anak nga si Gazez man ang ngalan.

47 Ang mga anak nga lalaki ni Jahdai amo sila ni Regem, Jotam, Geshan, Pelet, Efa, kag Shaaf.

48 Ang isa pa gid ka asawa ni Caleb amo si Maaca. May mga anak sila nga lalaki nga sila ni Sheber, Tirhana, 49 Shaaf (nga amay ni Madmana), kag Sheva (nga amay ni Macbena kag ni Gibea). Ang anak nga babayi ni Caleb amo si Acsa. 50 Amo ini sila ang mga kaliwat ni Caleb.

Ang mga Kaliwat sang Anak ni Caleb nga si Hur

Si Hur ang kamagulangan nga anak ni Caleb kag ni Efrata. Ang mga anak nga lalaki ni Hur amo sila ni Shobal nga amay ni Kiriat Jearim, 51 si Salma nga amay ni Betlehem, kag si Haref nga amay ni Bet Gader. 52 Ang mga kaliwat ni Shobal nga amay ni Kiriat Jearim amo ang mga katawhan sang Haroe, ang katunga sang mga pumuluyo sang Menuhot† 53 kag ang mga lahi ni Kiriat Jearim nga amo ang mga Itranon, Puthanon, Shumatnon kag Mishranon. Sila ang ginhalinan sang mga Zoratnon kag mga Eshtaolinhon.

54 Ang mga kaliwat ni Salma amo ang mga taga-Betlehem, ang mga taga-Netofa, ang mga taga-Atrot Bet Joab, ang katunga sang mga Manahatnon, ang mga Zorhanon, 55 kag ang mga lahi sang mga eksperto sa pagsulat sang mga dokumento nga nagaestar sa banwa sang Jabez nga amo ang mga Tiratnon, Shimeatnon, kag Sucatnon. Amo ini sila ang mga Kenhanon nga naghalin kay Hammat, nga nagpundar sang Bet Recab.‡

3

Ang mga Anak nga Lalaki ni David

1 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni David nga nagkalatawo sa Hebron: Ang kamagulangan amo si Amnon nga anak niya kay Ahinoam nga taga-Jezreel. Ang ikaduha amo si Daniel* nga anak niya kay Abigail nga taga-Carmel. 2 Ang ikatatlo amo si Absalom nga anak niya kay Maaca nga anak ni Haring Talmai sang Geshur. Ang ikaapat amo si Adonia nga anak niya kay Hagit. 3 Ang ikalima amo si Shefatia nga anak niya kay Abital. Kag ang ikaanom amo si Itream nga anak niya kay Egla. 4 Ini sila nga anom natawo sa Hebron, nga sa diin naghari si David sa sulod sang pito ka tuig kag anom ka bulan.

Naghari si David sa Jerusalem sa sulod sang 33 ka tuig. 5 Kag amo ini ang iya mga anak nga natawo didto: si Shimea, Shobab, Natan, kag Solomon. Ini sila nga apat anak ni David kay Batsheba† nga anak ni Amiel. 6 May siyam pa gid siya ka anak nga amo sila ni Ibhar, Elishua,‡ Elifelet, 7 Noga, Nefeg, Jafia, 8 Elishama, Eliada, kag Elifelet. 9 Amo ini sila ang mga anak nga lalaki ni David, luwas sa iban pa niya nga mga anak nga lalaki sa iban pa niya nga mga asawa. May anak man si David nga babayi nga si Tamar.

Ang mga Hari sang Juda

10 Amo ini ang mga kaliwat ni Solomon nga nangin hari: Rehoboam, Abia, Asa, Jehoshafat, 11 Jehoram,§ Ahazia, Joash, 12 Amazia, Azaria,* Jotam, 13 Ahaz, Hezekia, Manase, 14 Amon, kag Josia.

15 Amo ini sila ang mga anak ni Josia: ang kamagulangan si Johanan, ang ikaduha si Jehoyakim, ang ikatatlo si Zedekia, kag ang ikaapat si Shalum. 16 Ang nagbulos kay Jehoyakim bilang hari amo si Jehoyakin† nga iya anak. Kag ang nagbulos kay Jehoyakin amo si Zedekia nga iya tiyo.‡

Ang mga Kaliwat ni Jehoyakin

17 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Jehoyakin, ang hari nga ginbihag sa Babilonia: si Shealtiel, 18 Malkiram, Pedaya, Shenazar, Jekamia, Hoshama, kag si Nedabia. 19 Ang mga anak nga lalaki ni Pedaya amo si Zerubabel kag si Shimei. Ang mga anak nga lalaki ni Zerubabel amo si Meshulam kag si Hanania. Ang ila utod nga babayi amo si Shelomit. 20 May lima pa ka anak nga lalaki si Zerubabel nga amo sila ni Hashuba, Ohel, Berekia, Hasadia, kag Jushab Hesed. 21 Ang mga anak nga lalaki ni Hanania amo si Pelatia kag si Jeshaya. Si Jeshaya amay ni Refaya, si Refaya amay ni Arnan, si Arnan amay ni Obadias, kag si Obadias amay ni Shecania. 22 Ang mga kaliwat ni Shecania amo si Shemaya kag ang mga anak ni Shemaya nga sila ni Hatush, Igal, Baria, Nearia, kag Shafat—anom sila tanan. 23 Ang mga anak nga lalaki ni Nearia amo sila ni Elioenai, Hizkia, kag Azrikam—tatlo sila tanan. 24 Ang mga anak nga lalaki ni Elioenai amo sila ni Hodavia, Eliashib, Pelaya, Akub, Johanan, Delaya, kag Anani—pito sila tanan.

4

Ang Iban pa nga mga Kaliwat ni Juda

1 Amo ini ang iban pa nga mga kaliwat ni Juda: si Perez, Hezron, Carmi, Hur, kag Shobal. 2 Ang anak ni Shobal nga si Reaya amo ang amay ni Jahat. Si Jahat amo ang amay ni Ahumai kag ni Lahad. Sila ang mga pamilya sang mga Zoratnon.

3 Amo ini ang mga anak* ni Etam: si Jezreel, Ishma, kag Idbash. Ang ngalan sang ila utod nga babayi amo si Hazelelponi.

4 Si Penuel ang amay ni Gedor, kag si Ezer ang amay ni Husha. Ini sila mga kaliwat ni Hur, ang kamagulangan nga anak ni Efrata. Si Hur amo ang katigulangan sang mga taga-Betlehem.

5 Si Ashur nga amay ni Tekoa may duha ka asawa, si Hela kag si Naara. 6 Amo ini sila ang mga anak nga lalaki ni Naara kag ni Ashur: Ahuzam, Hefer, Temeni, kag Haahashtari. 7 Ang mga anak ya ni Hela kag ni Ashur amo sila ni Zeret, Izhar,† Etnan, 8 kag Koz. Si Koz nga ini amay ni Anub kag ni Hazobeba, kag siya ang ginhalinan sang pamilya ni Aharhel nga anak ni Harum.

9 May isa ka tawo nga ang iya ngalan si Jabez. Dungganon siya nga tawo sang sa iya mga utod nga lalaki. Gin-ngalanan siya sang iya iloy nga Jabez‡ kay siling sang iya iloy, “Puwerte gid kasakit sang pagbata ko sa iya.” 10 Nagpangamuyo si Jabez sa Dios sang Israel, “Kabay pa nga pakamaayuhon mo ako kag palaparon ang akon teritoryo. Updi ako kag ilikaw sa mga katalagman para indi ako masakitan.” Kag ginsabat sang Dios ang iya pangabay.

11 Si Kelub nga utod ni Shuha amay ni Mehir. Si Mehir amay ni Eshton, kag 12 si Eshton amay ni Bet Rafa, Pasea, kag ni Tehina. Si Tehina amay ni Irnahash. Sila ang mga kaliwat ni Reca.§

13 Ang mga anak nga lalaki ni Kenaz amo si Otniel kag si Seraya. Ang mga anak nga lalaki ni Otniel amo si Hatat kag si Meonotai.* 14 Si Meonotai amay ni Ofra. Si Seraya amay ni Joab, ang nagpundar sang Pulopatag sang mga Panday.† Gintawag ini nga Pulopatag sang mga Panday tungod kay didto nagaestar ang madamo nga panday.

15 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Caleb nga anak ni Jefune: si Iru, Elah, kag Naam. Ang anak nga lalaki ni Elah amo si Kenaz.

16 Ang mga anak nga lalaki ni Jehalelel amo sila ni Zif, Zifa, Tiria, kag Asarel.

17-18 Ang mga anak nga lalaki ni Ezrah amo sila ni Jeter, Mered, Efer, kag Jalon. Si Mered may asawa nga si Bitia nga anak sang hari sang Egypt.‡ May mga anak sila nga sila ni Miriam, Shamai, kag Ishba. Si Ishba amay ni Eshtemoa. May asawa man si Mered nga taga-Juda kag may anak sila nga si Jered (nga amay ni Gedor), Heber (nga amay ni Soco), kag Jekutiel (nga amay ni Zanoa). 19 Ginpangasawa ni Hodia ang utod ni Naham. Ang isa sa ila mga anak amo ang amay ni Keila nga Garminhon, kag ang isa amo ang amay ni Eshtemoa nga Maacatnon.

20 Ang mga anak nga lalaki ni Shimon amo sila ni Amnon, Rina, Ben Hanan, kag Tilon. Ang mga kaliwat ni Ishi amo si Zohet kag si Ben Zohet.

21 Amo ini ang mga kaliwat ni Shela nga anak ni Juda: si Er (nga amay ni Leca), si Laada (nga amay ni Maresha), kag ang mga pamilya sang mga manug-obra sang maayo nga klase nga linen sa Bet Ashbea. 22 Mga kaliwat man ni Shela si Jokim, ang katawhan sang Cozeba, si Joash, kag si Saraf nga nagdumala sa Moab kag Jashubi Lehem. (Ini nga lista halin sa dokumento nga dugay na.) 23 Sila ang mga manughimo sang kolon nga nagaestar sa Netaim kag Gedera. Nagaobra sila para sa hari.

Ang mga Kaliwat ni Simeon

24 Ang mga anak nga lalaki ni Simeon amo sila ni Nemuel, Jamin, Jarib, Zera, kag Shaul. 25 Si Shaul amay ni Shalum, si Shalum amay ni Mibsam, kag si Mibsam amay ni Mishma. 26 Si Mishma amay ni Hamuel, si Hamuel amay ni Zacur, kag si Zacur amay ni Shimei. 27 May 16 ka anak nga lalaki si Shimei kag anom ka anak nga babayi. Pero ang iya mga utod diutay lang ang ila mga bata, gani ang ila bilog nga tribo indi pareho kadamo sa katawhan sang Juda. 28 Nag-estar sila sa Beersheba, Molada, Hazar Shual, 29 Bilha, Ezem, Tolad, 30 Betuel, Horma, Ziklag, 31 Bet Marcabot, Hazar Susim, Bet Biri, kag Shaaraim. Amo ini ang ila mga banwa hasta sang paghari ni David. 32 Nag-estar man sila sa lima ka banwa: sa Etam, Ain, Rimmon, Token, kag Ashan, 33 kag pati man sa mga baryo sa palibot sang sini nga mga banwa hasta sa Baalat.§ Amo ini ang mga lugar nga ila gin-estaran, kag natago nila ang mga lista sang ila mga kaliwat.

Amo ini ang iban pa nga mga kaliwat ni Simeon: 34 si Meshobab, Jamlec, Josha (nga anak ni Amazia), 35 Joel, Jehu (nga anak ni Joshibia kag apo ni Seraya, kag apo sa tuhod ni Asiel), 36 Elioenai, Jaakoba, Jeshohaya, Asaya, Adiel, Jesimiel, Benaya, 37 kag Ziza (nga anak ni Shifi kag apo ni Alon, kag apo sa tuhod ni Jedaya. Ining si Jedaya anak ni Shimri kag apo ni Shemaya). 38 Ini sila mga pangulo sang ila mga pamilya. Nagdamo gid ang ila mga pamilya, 39 gani naglapta sila hasta sa lugar sang Gedor, sa east sang pulopatag. Nagpangita sila didto sang palahalban* para sa ila mga karnero, 40 kag nakakita sila sang madabong kag maayo nga palahalban. Malapad ini nga lugar kag malinong. Didto sang una nag-estar ang iban nga mga kaliwat ni Ham. 41 Pero sang panahon nga si Hezekia ang hari sang Juda, ginsalakay ang mga kaliwat ni Ham sang mga kaliwat ni Simeon nga ang ila mga ngalan nasambit sa ibabaw. Ginsalakay man nila ang mga Meunhon nga didto man nagaestar, kag ginlaglag nila sila sing bug-os.† Dayon sila ang nag-estar didto hasta subong, tungod kay may palahalban didto para sa ila mga karnero. 42 Ang 500 sa ila nagsalakay sa kabukiran sang Seir. Ginpanguluhan sila ni Pelatia, Nearia, Refaya kag Uziel, nga mga anak ni Ishi. 43 Ginpatay nila didto ang nabilin nga mga Amaleknon, kag didto sila nag-estar hasta subong.

5

Ang mga Kaliwat ni Reuben

1 Si Reuben amo ang kamagulangan nga anak ni Israel,* pero tungod kay nagpakighilawas siya sa isa sa mga asawa sang iya amay, ang iya kinamatarong bilang kamagulangan ginhatag sa mga anak ni Jose nga iya utod. Gani wala siya nalista sa listahan sang ila mga kaliwat bilang kamagulangan nga anak. 2 Kag bisan gamhanan si Juda sang sa iya mga utod kag ang pangulo naghalin sa iya tribo, ang kinamatarong bilang kamagulangan ginhatag kay Jose. 3 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Reuben nga kamagulangan ni Israel: si Hanoc, Palu, Hezron, kag Carmi.

4 Amo ini ang mga kaliwat ni Joel: si Shemaya, Gog, Shimei, 5 Micas, Reaya, Baal, 6 kag Beera. Si Beera ang pangulo sang mga kaliwat ni Reuben sang ginbihag sila ni Haring Tiglat Pileser† sang Assyria. 7 Amo ini ang mga paryente ni Beera nga nalista sa listahan sang ila mga kaliwat suno sa ila tribo: si Jiel (ang pangulo), si Zacarias, 8 kag si Bela nga anak ni Azaz. Ining si Azaz anak ni Shema, kag apo ni Joel. Ini nga mga kaliwat ni Reuben nag-estar sa lugar halin sa Aroer hasta sa Nebo kag Baal Meon. 9 Kag tungod kay nagdamo ang ila kasapatan didto sa Gilead, nag-estar sila hasta sa east, sa higad sang desierto pakadto sa Suba sang Euphrates. 10 Sang si Saul ang hari, nagpakig-away sila sa mga Hagarnon kag napierdi nila ini. Ginsakop nila ang mga ginaestaran sang mga Hagarnon sa bilog nga east sang Gilead.

Ang mga Kaliwat ni Gad

11 Nag-estar ang mga kaliwat ni Gad sa kadutaan sang Bashan nga sunod sa kadutaan nila ni Reuben, hasta sa Saleca. 12 Amo ini ang mga kaliwat ni Gad: si Joel, nga amo ang pangulo sa Bashan, ang sunod sa iya amo si Shafam, dayon si Janai kag si Shafat. 13 Ang ila mga paryente suno sa kada pamilya amo sila ni Micael, Meshulam, Sheba, Jorai, Jacan, Zia, kag Eber—pito sila tanan. 14 Sila ang mga kaliwat ni Abihail nga anak ni Huri. Ining si Huri anak ni Jaroa kag apo ni Gilead, kag apo sa tuhod ni Micael. Ining si Micael anak ni Jeshishai kag apo ni Jado, kag apo sa tuhod ni Buz. 15 Si Ahi nga anak ni Abdiel kag apo ni Guni amo ang pangulo sang ila mga pamilya. 16 Nag-estar sila sa Gilead didto sa Bashan kag sa mga baryo sa palibot sini, kag sa bilog nga palahalban sang Sharon. 17 Ini sila tanan nalista sa listahan sang mga kaliwat sadtong tion sang paghari ni Jotam sa Juda kag ni Jeroboam sa Israel.

18 May 44,760 ka soldado sa tribo ni Reuben, Gad, kag sa katunga sang tribo ni Manase. Ginhanas sila para sa inaway kag maayo sila maggamit sang mga taming, espada, kag pana. 19 Nagpakig-away sila sa mga Hagarnon, Jeturnon, Nafishnon, kag Nodabnon. 20 Nagpangayo sila sang bulig sa Dios sang nagpakig-away sila, kag ginsabat sang Dios ang ila pangamuyo tungod kay nagsalig sila sa iya. Gani ginpadaog sila sang Dios sa mga Hagarnon kag sa tanan nga kadampig sini. 21 Ginpanguha nila ang kasapatan sang mga Hagarnon: 50,000 ka camel, 250,000 ka karnero, kag 2,000 ka donkey. Ginbihag man nila ang 100,000 ka tawo, 22 kag madamo ang ila ginpamatay tungod kay ginbuligan sila sang Dios sa pagpakig-away. Kag gin-estaran nila ang mga lugar sini hasta sang ginbihag sila.

Ang Katunga nga Tribo ni Manase

23 Madamo gid ang katunga nga tribo ni Manase. Nag-estar sila sa kadutaan halin sa Bashan pakadto sa Baal Hermon, Senir, kag Bukid sang Hermon. 24 Amo ini ang mga pangulo sang ila mga pamilya: si Efer, Ishi, Eliel, Azriel, Jeremias, Hodavia, kag Jadiel. Mga maayo sila nga mga soldado kag bantog nga mga pangulo sang ila mga pamilya. 25 Pero indi sila matutom sa Dios sang ila mga katigulangan kundi nagsimba sila sa mga dios sang mga katawhan nga ginlaglag sang Dios sa sadto nga duta. 26 Amo ina kon ngaa ginbuot sang Dios sang Israel nga salakayon sila ni Haring Pul sang Assyria (nga amo man si Tiglat Pileser). Ginbihag ni Pul ang mga tribo ni Reuben, Gad kag katunga sang tribo ni Manase kag gindala sa Hala, Habor, Hara, kag sa Suba sang Gozan, nga sa diin didto sila hasta subong.

6

Ang mga Kaliwat ni Levi nga mga Pari

1 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Levi: si Gershon,* Kohat, kag Merari. 2 Ang mga anak ni Kohat amo sila ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel. 3 Ang mga anak ni Amram amo sila ni Aaron, Moises, kag Miriam. Ang mga anak ni Aaron amo sila ni Nadab, Abihu, Eleazar, kag Itamar. 4 Si Eleazar amay ni Finehas, si Finehas amay ni Abishua, 5 kag si Abishua amay ni Buki. Si Buki amay ni Uzi, 6 si Uzi amay ni Zerahia, kag si Zerahia amay ni Merayot. 7 Si Merayot amay ni Amaria, si Amaria amay ni Ahitub, 8 kag si Ahitub amay ni Zadok. Si Zadok amay ni Ahimaaz, 9 si Ahimaaz amay ni Azaria, kag si Azaria amay ni Johanan. 10 Si Johanan amay ni Azaria nga amo ang pangulo nga pari sa templo nga ginpatindog ni Solomon sa Jerusalem. 11 Si Azaria amay ni Amaria, si Amaria amay ni Ahitub, 12 kag si Ahitub amay ni Zadok. Si Zadok amay ni Shalum, 13 si Shalum amay ni Hilkia, kag si Hilkia amay ni Azaria. 14 Si Azaria amay ni Seraya, kag si Seraya amay ni Jehozadak. 15 Si Jehozadak nga ini naupod sa mga bihag sang ginpabihag sang Ginoo ang mga taga-Juda kag taga-Jerusalem kay Nebucadnezar.

Ang mga Kaliwat ni Levi nga mga Levita

16 Ang mga anak nga lalaki ni Levi amo sila ni Gershon, Kohat, kag Merari. 17 Ang mga anak ni Gershon amo si Libni kag si Shimei. 18 Ang mga anak ni Kohat amo sila ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel. 19 Ang mga anak nga lalaki ni Merari amo si Mali kag si Mushi.

Amo ini ang mga pamilya sang mga Levita nga ginlista suno sa ila mga katigulangan:

20 Sa mga kaliwat ni Gershon: Libni, Jahat, Zima, 21 Joa, Iddo, Zera, kag Jeaterai.

22 Sa mga kaliwat ni Kohat: Aminadab, Kora, Asir, 23 Elkana, Ebiasaf,† Asir, 24 Tahat, Uriel, Uzia, kag Shaul. 25 Sa mga kaliwat ni Elkana: Amasai, Ahimot, 26 Elkana, Zofai, Nahat, 27 Eliab, Jeroham, Elkana, kag Samuel.‡ 28 Ang mga anak ni Samuel amo si Joel,§ ang kamagulangan, kag ang ikaduha amo si Abia.

29 Sa mga kaliwat ni Merari: Mali, Libni, Shimei, Uza, 30 Shimea, Haggia, kag Asaya.

Ang mga Musikero sa Templo

31 May mga tawo nga gintugyanan ni David sa pagkanta kag pagtukar sa balay sang Ginoo sa tapos masaylo didto ang Kahon sang Kasugtanan. 32 Nag-alagad sila paagi sa pagkanta didto sa Tolda nga Simbahan (nga ginatawag man nga Tolda nga Ginapakigkitaan), hasta sa tion nga napatindog ni Solomon ang templo sang Ginoo sa Jerusalem. Ginhimo nila ang ila buluhaton suno sa mga pagsulundan nga ginpatuman sa ila. 33 Amo ini sila ang mga nag-alagad upod sa ila mga anak:

Si Heman nga musikero nga kaliwat ni Kohat. (Si Heman anak ni Joel. Si Joel anak ni Samuel. Si Samuel anak ni Elkana. 34 Si Elkana anak ni Jeroham. Si Jeroham anak ni Eliel. Si Eliel anak ni Toa. 35 Si Toa anak ni Zuf. Si Zuf anak ni Elkana. Si Elkana anak ni Mahat. Si Mahat anak ni Amasai. 36 Si Amasai anak ni Elkana. Si Elkana anak ni Joel. Si Joel anak ni Azaria. Si Azaria anak ni Zefanias. 37 Si Zefanias anak ni Tahat. Si Tahat anak ni Asir. Si Asir anak ni Ebiasaf. Si Ebiasaf anak ni Kora. 38 Si Kora anak ni Izhar. Si Izhar anak ni Kohat. Si Kohat anak ni Levi. Si Levi anak ni Israel.)

39 Si Asaf nga kaliwat ni Gershon. Siya ang primero nga kabulig ni Heman. (Si Asaf anak ni Berekia. Si Berekia anak ni Shimea. 40 Si Shimea anak ni Micael. Si Micael anak ni Baasea. Si Baasea anak ni Malkia. 41 Si Malkia anak ni Etni. Si Etni anak ni Zera. Si Zera anak ni Adaya. 42 Si Adaya anak ni Etan. Si Etan anak ni Zima. Si Zima anak ni Shimei. 43 Si Shimei anak ni Jahat. Si Jahat anak ni Gershon. Si Gershon anak ni Levi.)

44 Si Etan nga kaliwat ni Merari. Siya ang ikaduha nga kabulig ni Heman. (Si Etan anak ni Kishi. Si Kishi anak ni Abdi. Si Abdi anak ni Maluc. 45 Si Maluc anak ni Hashabia. Si Hashabia anak ni Amazia. Si Amazia anak ni Hilkia. 46 Si Hilkia anak ni Amzi. Si Amzi anak ni Bani. Si Bani anak ni Shemer. 47 Si Shemer anak ni Mali. Si Mali anak ni Mushi. Si Mushi anak ni Merari. Kag si Merari anak ni Levi.)

48 Ang ila kapareho nga mga Levita ginhatagan sang iban nga mga buluhaton sa Tolda nga Ginapakigkitaan, ang balay sang Dios. 49 Pero si Aaron kag ang iya mga kaliwat amo lang ang ginhimo nga mga pari. Sila ang nagahalad sa halaran sang halad nga ginasunog kag sa halaran nga sulunugan sang insenso. Kag sila man ang nagahimo sang iban pa nga buluhaton nga may kaangtanan sa Labing Balaan nga Lugar. Nagahalad sila para matubos ang mga Israelinhon sa ila mga sala. Ginahimo nila ini suno sa tanan nga ginsugo ni Moises nga alagad sang Dios. 50 Amo ini ang mga kaliwat ni Aaron: si Eleazar, Finehas, Abishua, 51 Buki, Uzi, Zerahia, 52 Merayot, Amaria, Ahitub, 53 Zadok, kag Ahimaaz.

Ang mga Duta sang mga Kaliwat ni Levi

54 Amo ini ang mga lugar nga ginhatag sa mga kaliwat ni Aaron nga halin sa lahi ni Kohat. Sila ang una nga ginhatagan sang duta paagi sa paggabot-gabot. 55 Lakip sa sini nga mga lugar amo ang Hebron sa Juda kag ang mga palahalban sa palibot sini. 56 Pero ang mga kaumahan kag ang mga baryo sa palibot sang Hebron ginhatag kay Caleb nga anak ni Jefune. 57-59 Gani ginhatag sa mga kaliwat ni Aaron ang masunod nga mga lugar lakip ang mga palahalban sini: Hebron (ang dalangpan nga banwa), Libna, Jatir, Eshtemoa, Hilen,* Debir, Ashan,† Juta,‡ kag Bet Shemesh. 60 Kag halin sa duta sang tribo ni Benjamin ginhatag sa ila ang Gibeon,§ Geba, Alemet, kag Anatot, lakip na ang mga palahalban sini. 13 tanan ka banwa ang ginhatag sa sining mga kaliwat ni Kohat. 61 Ang nabilin nga mga kaliwat ni Kohat ginhatagan sang 10 ka banwa paagi sa paggabot-gabot halin sa kadutaan sang katunga nga tribo ni Manase.

62 Ang mga kaliwat ni Gershon, suno sa kada pamilya, ginhatagan sang 13 ka banwa halin sa mga tribo ni Isacar, Asher, Naftali, kag halin sa katunga sang tribo ni Manase sa Bashan.

63 Ang mga kaliwat ni Merari, suno sa kada pamilya, ginhatagan sang 12 ka banwa halin sa tribo ni Reuben, Gad, kag Zebulun.

64 Gani ginhatag sang mga Israelinhon sa mga kaliwat ni Levi ang ini nga mga banwa kag ang mga palahalban sini. 65 Ginhatag sa ila paagi sa paggabot-gabot ang nasambit na nga mga banwa nga halin sa tribo ni Juda, Simeon, kag Benjamin. 66 Ang iban nga mga kaliwat ni Kohat ginhatagan sang mga banwa halin sa tribo ni Efraim. 67 Ginhatag sa ila ang Shekem (ang dalangpan nga banwa sa kabukiran sang Efraim), Gezer, 68 Jokmeam, Bet Horon, 69 Ayalon, kag Gat Rimon, pati na ang mga palahalban sini. 70 Ang iban pa gid nga kaliwat ni Kohat ginhatagan sang ila kapareho nga mga Israelinhon sang mga banwa halin sa katunga sang tribo ni Manase. Ang ginhatag sa ila amo ang Aner kag Bileam pati ang mga palahalban sini.

71 Ang mga kaliwat ni Gershon ginhatagan sang masunod nga mga banwa: Halin sa katunga sang tribo ni Manase: Golan sa Bashan kag ang Ashtarot, pati ang mga palahalban sini. 72 Halin sa tribo ni Isacar: Kedesh, Daberat, 73 Ramot, kag Anem, pati ang mga palahalban sini. 74 Halin sa tribo ni Asher: Mashal, Abdon, 75 Hukok, kag Rehob, pati ang mga palahalban sini. 76 Halin sa tribo ni Naftali: Kedesh sa Galilea, Hamon, kag Kiriataim, pati ang mga palahalban sini.

77 Ang nabilin nga mga kaliwat ni Merari ginhatagan sang masunod nga kadutaan: Halin sa tribo ni Zebulun: Jokneam, Karta,* Rimmono, kag Tabor, pati ang mga palahalban sini. 78 Halin sa tribo ni Reuben sa tabok sang Suba sang Jordan sa east sang Jerico: Bezer sa may desierto, Jaza,† 79 Kedemot, kag Mefaat, pati ang mga palahalban sini. 80 Kag halin sa tribo ni Gad: Ramot sa Gilead, Mahanaim, 81 Heshbon, kag Jazer, pati ang mga palahalban sini.

7

Ang mga Kaliwat ni Isacar

1 Si Isacar may apat ka anak nga lalaki nga sila ni Tola, Pua, Jashub, kag Shimron. 2 Ang mga anak ni Tola amo sila ni Uzi, Refaya, Jeriel, Jamai, Ibsam, kag Shemuel.* Ini sila mga pangulo sang ila mga pamilya. Sang si David ang hari, ang kadamuon sang maayo nga mga soldado halin sa mga kaliwat ni Tola 22,600.

3 Ang anak nga lalaki ni Uzi amo si Izrahia. Si Izrahia kag ang iya apat ka anak nga sila ni Micael, Obadias, Joel, kag Ishia mga pangulo sang ila mga pamilya. 4 Madamo sila sang asawa kag mga anak, gani suno sa lista sang ila mga kaliwat, may ara sila sang 36,000 ka lalaki nga handa sa pagserbisyo sa militar. 5 Ang kadamuon sang maayo nga mga soldado halin sa tanan nga pamilya ni Isacar 87,000, suno sa listahan sang ila mga kaliwat.

Ang mga Kaliwat ni Benjamin

6 Si Benjamin may tatlo ka anak nga lalaki nga sila ni Bela, Beker, kag Jediel. 7 Si Bela may lima ka anak nga sila ni Ezbon, Uzi, Uziel, Jerimot, kag Iri. Mga pangulo sila sang ila mga pamilya. Ang kadamuon sang ila maayo nga mga soldado 22,034, suno sa listahan sang ila mga kaliwat. 8 Ang mga anak ni Beker amo sila ni Zemira, Joash, Eliezer, Elioenai, Omri, Jeremot, Abia, Anatot, kag Alemet. Sila tanan ang mga anak ni Beker. 9 Ang kadamuon sang ila maayo nga mga soldado 20,200. Ini sila kag ang mga pangulo sang ila mga pamilya nalista sa listahan sang ila mga kaliwat. 10 Ang anak ni Jediel amo si Bilhan. Ang mga anak ni Bilhan amo sila ni Jeush, Benjamin, Ehud, Kenaana, Zetan, Tarshish, kag Ahishahar. 11 Ini sila mga pangulo sang ila mga pamilya. May 17,200 sila ka maayo nga mga soldado nga handa sa pagserbisyo sa militar. 12 Ang mga anak ni Ir amo sila ni Shupim kag Hupim,† kag ang anak ni Aher amo si Hushim.‡

Ang mga Kaliwat ni Naftali

13 Ang mga anak nga lalaki ni Naftali kay Bilha amo sila ni Jaziel,§ Guni, Jezer, kag Shilem.*

Ang mga Kaliwat ni Manase

14 Si Manase may duha ka anak sa iya asawa nga Arameanhon. Sila amo si Asriel kag si Makir. Si Makir amay ni Gilead, 15 kag si Makir ang nagpangita sang asawa para kay Hupim kag kay Shupim.† May utod nga babayi si Makir nga ang ngalan si Maaca. Isa pa ka anak ni Makir amo si Zelofehad nga ang iya mga anak puro babayi. 16 May mga anak man nga lalaki si Makir kay Maaca. Ang ngalan sang ila mga anak amo si Peresh kag si Sheresh. Ang mga anak nga lalaki ni Peresh amo si Ulam kag si Rakem. 17 Ang anak nga lalaki ni Ulam amo si Bedan. Amo ini sila ang mga kaliwat ni Gilead nga anak ni Makir kag apo ni Manase. 18 Ang utod nga babayi ni Gilead‡ nga si Hamoleket may mga anak nga lalaki nga sila ni Ishhod, Abiezer, kag Mala.

19 Ang mga anak nga lalaki ni Shemida amo sila ni Ahian, Shekem, Likhi, kag Aniam.

Ang mga Kaliwat ni Efraim

20 Amo ini ang mga kaliwat ni Efraim: Shutela, Bered, Tahat, Eleada, Tahat, 21 Zabad, kag Shutela. Ang mga anak ni Efraim nga si Ezer kag si Elead ginpatay sang mga tumandok sang Gat, sang nagpangawat sila sang ila kasapatan. 22 Dugay gid nga nagpangasubo si Efraim sa ila pagkapatay, kag nagkadto ang iya mga paryente sa paglipay sa iya. 23 Sang ulihi naghulid si Efraim sa iya asawa kag nagbusong ini kag nagbata sing lalaki. Gin-ngalanan ni Efraim ang bata nga Beria,§ tungod sang trahedya nga nag-abot sa ila pamilya. 24 May anak nga babayi si Efraim nga si Sheera. Ini siya amo ang nagtukod sang idalom kag ibabaw nga parte sang Bet Horon kag sang Uzen Sheera. 25 May mga kaliwat pa si Efraim nga sila ni Refa, Reshef, Tela, Tahan, 26 Ladan, Amihud, Elishama, 27 Nun, kag Josue.

28 Ang mga duta nga nabaton kag ginaestaran sang mga kaliwat ni Efraim amo ang Betel kag ang palibot sini nga mga baryo, ang Naaran sa east, ang Gezer sa west kag ang mga baryo sa palibot sini, ang Shekem kag ang mga baryo sa palibot sini pakadto sa Aya kag sa mga baryo sini. 29 Ang mga kaliwat ni Manase amo ang nagapanag-iya sa mga banwa sang Bet Shean, Taanac, Megido, kag Dor, kag pati sa mga baryo sa palibot sini.

Amo ato ang mga banwa nga gin-estaran sang mga kaliwat ni Jose nga anak ni Israel.*

Ang mga Kaliwat ni Asher

30 Ang mga anak nga lalaki ni Asher amo sila ni Imna, Ishva, Ishvi, kag Beria. Ang ila utod nga babayi amo si Sera. 31 Ang mga anak nga lalaki ni Beria amo si Heber kag si Malkiel. Si Malkiel amay ni Birzait. 32 Si Heber amay nila ni Jaflet, Shomer, kag Hotam. Ang ila utod nga babayi amo si Shua. 33 Ang mga anak nga lalaki ni Jaflet amo sila ni Pasac, Bimhal, kag Ashvat.

34 Ang mga anak nga lalaki ni Shomer amo sila ni Ahi, Roga,† Huba, kag Aram. 35 Ang mga anak nga lalaki sang utod ni Shomer nga si Helem‡ amo sila ni Zofa, Imna, Shelesh, kag Amal. 36 Ang mga anak nga lalaki ni Zofa amo sila ni Sua, Harnefer, Shual, Beri, Imra, 37 Bezer, Hod, Shama, Shilsha, Itran,§ kag Beera. 38 Ang mga anak nga lalaki ni Jeter amo sila ni Jefune, Pispa, kag Ara. 39 Ang mga anak nga lalaki ni Ula amo sila ni Ara, Haniel, kag Rizia. 40 Sila tanan ang mga kaliwat ni Asher nga mga pangulo sang ila mga pamilya. Maayo sila nga mga soldado kag bantog nga mga lider. Ang kadamuon sang mga lalaki nga kaliwat ni Asher nga handa sa pagserbisyo sa militar 26,000, suno sa listahan sang ila mga kaliwat.

8

Ang mga Kaliwat ni Benjamin

1 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Benjamin halin sa kamagulangan hasta sa kamanghuran: Bela, Ashbel, Ahara, 2 Noha, kag Rafa. 3 Ang mga anak ni Bela amo sila ni Addar, Gera, Abihud,* 4 Abishua, Naaman, Ahoa, 5 Gera, Shefufan, kag Huram. 6 Ang mga kaliwat ni Ehud, nga mga pangulo sang ila mga pamilya, ginpahalin sa Geba kag nagsaylo sila sa Manahat. 7 Sila amo si Naaman, Ahia, kag Gera. Ining si Gera nga amay ni Uza kag ni Ahihud amo ang nagpanguna sa ila sa pagsaylo.

8 Ginbulagan ni Shaharaim ang iya mga asawa nga si Hushim kag si Baara. Sang ulihi nag-estar siya sa Moab, kag nakabata sila 9 sang iya asawa nga si Hodesh. Ang ila mga anak nga lalaki amo sila ni Jobab, Zibia, Mesha, Malcam, 10 Jeuz, Sakia, kag Mirma. Ini sila nangin pangulo sang ila mga pamilya. 11 May anak man si Shaharaim sa asawa niya nga si Hushim. Sila amo si Abitub kag si Elpaal. 12 Ang mga anak ni Elpaal amo sila ni Eber, Misham, Shemed (nga nagtukod sang mga banwa sang Ono kag Lod, kag sang mga baryo sa palibot sini), 13 Beria, kag Shema. Sila ang mga pangulo sang ila mga pamilya nga nag-estar sa Ayalon. Sila man ang nagpahalin sang mga pumuluyo sang Gat. 14-16 Ang mga anak ni Beria amo sila ni Ahio, Shashak, Jeremot, Zebadia, Arad, Eder, Micael, Ishpa, kag Joha.

17-18 Ang mga anak ni Elpaal amo sila ni Zebadia, Meshulam, Hizki, Heber, Ishmerai, Izlia, kag si Jobab.

19-21 Ang mga anak ni Shimei amo sila ni Jakim, Zicri, Zabdi, Elienai, Ziletai, Eliel, Adaya, Beraya, kag Shimrat.

22-25 Ang mga anak ni Shashak amo sila ni Ishpan, Eber, Eliel, Abdon, Zicri, Hanan, Hanania, Elam, Antotia, Ifdea, kag Penuel. 26-27 Ang mga anak ni Jeroham amo sila ni Shamsherai, Sheharia, Atalia, Jaareshia, Elias, kag Zicri. 28 Ini sila mga pangulo sang ila mga pamilya suno sa listahan sang ila mga kaliwat, kag nag-estar sila sa Jerusalem.

29 Si Jiel† nga amay ni Gibeon nag-estar sa Gibeon. Ang ngalan sang iya asawa amo si Maaca. 30 Ang iya mga anak nga lalaki halin sa kamagulangan hasta sa kamanghuran amo sila ni Abdon, Zur, Kish, Baal, Ner,‡ Nadab 31 Gedor, Ahio, Zeker,§ 32 kag Miklot (nga amay ni Shimea).* Nag-estar sila malapit sa ila mga paryente sa Jerusalem. 33 Si Ner amay ni Kish, si Kish amay ni Saul, kag si Saul amay nila ni Jonatan, Malkishua, Abinadab, kag Eshbaal.† 34 Ang anak ni Jonatan amo si Merib Baal‡ nga amay ni Micas. 35 Ang mga anak ni Micas amo sila ni Piton, Melec, Tarea, kag Ahaz. 36 Si Ahaz amay ni Jehoada,§ kag si Jehoada amay nila ni Alemet, Azmavet, kag Zimri. Si Zimri amay ni Moza, 37 kag si Moza amay ni Binea. Ang anak ni Binea amo si Rafa,* ang anak ni Rafa amo si Eleasa, kag ang anak ni Eleasa amo si Azel. 38 Si Azel may anom ka anak nga sila ni Azrikam, Bokeru, Ishmael, Shearia, Obadias, kag Hanan. 39 Ang mga anak sang utod ni Azel nga si Eshek amo sila ni Ulam ang kamagulangan, Jeush ang ikaduha, kag Elifelet ang ikatatlo. 40 Maisog ang mga anak ni Ulam kag sagad magpana. Madamo sila sang mga anak kag mga kaapuhan—150 tanan.

Ini sila tanan mga kaliwat ni Benjamin.

9

1 Ang tanan nga Israelinhon nalista sa listahan sang mga kaliwat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. Ginbihag ang katawhan sang Juda sa Babilonia tungod kay indi sila matutom sa Ginoo. 2 Karon, ang una nga nakabalik sa ila mga banwa sa ila kaugalingon nga duta amo ang ordinaryo nga mga Israelinhon, mga pari, mga Levita, kag mga suluguon sa templo.

3 Amo ini sila ang mga katawhan sang Juda, Benjamin, Efraim, kag Manase nga nakabalik kag nag-estar sa Jerusalem:

4 Si Utai nga anak ni Amihud (si Amihud anak ni Omri; si Omri anak ni Imri; si Imri anak ni Bani, nga kaliwat ni Perez nga anak ni Juda).

5 Sa mga Shilonhon: si Asaya nga amo ang kamagulangan, kag ang iya mga anak.

6 Sa mga Zeranon: ang pamilya ni Jeuel.

690 sila tanan halin sa tribo ni Juda.

7 Sa tribo ni Benjamin:

si Salu nga anak ni Meshulam (si Meshulam anak ni Hodavia; si Hodavia anak ni Hasenua),

8 si Ibnea nga anak ni Jeroham,

si Elah nga anak ni Uzi (si Uzi anak ni Micri),

kag si Meshulam nga anak ni Shefatia (si Shefatia anak ni Reuel; si Reuel anak ni Ibnia).

9 Ini sila tanan mga pangulo sang ila mga pamilya. 956 tanan ka tawo halin sa tribo ni Benjamin ang nakabalik, suno sa listahan sang ila mga kaliwat.

10 Sa mga pari:

si Jedaya, Jehoyarib, Jakin,

11 si Azaria nga pinakamataas nga opisyal sa templo sang Dios (anak siya ni Hilkia; si Hilkia anak ni Meshulam; si Meshulam anak ni Zadok; si Zadok anak ni Merayot; si Merayot anak ni Ahitub),

12 si Adaya nga anak ni Jeroham (si Jeroham anak ni Pashur; si Pashur anak ni Malkia),

kag si Maasai nga anak ni Adiel (si Adiel anak ni Jazera; si Jazera anak ni Meshulam; si Meshulam anak ni Meshilemit; si Meshilemit anak ni Imer).

13 1,760 tanan ka pari ang nakabalik. Mga pangulo sila sang ila mga pamilya, kag maayo sila nga mga pangulo. Sila ang gintugyanan sa pag-alagad sa templo sang Dios.

14 Sa mga Levita:

si Shemaya nga anak ni Hashub (si Hashub anak ni Azrikam; si Azrikam anak ni Hashabia nga kaliwat ni Merari),

15 si Bakbakar, Heresh, Galal, Matania (si Matania anak ni Mica; si Mica anak ni Zicri; si Zicri anak ni Asaf),

16 si Obadias nga anak ni Shemaya (si Shemaya anak ni Galal; si Galal anak ni Jedutun),

kag si Berekia nga anak ni Asa kag apo ni Elkana, nga nag-estar sa mga baryo sang mga Netofanhon.

17 Sa mga guwardya sang mga puwertahan:

si Shalum, Akub, Talmon, Ahiman, kag ang ila mga paryente.

Si Shalum ang ila pangulo.

18 Hasta subong sila ang mga guwardya sang Puwertahan sang Hari sa east sang siyudad. Sila sadto ang mga guwardya sa puwertahan nga pasulod sa kampo sang mga kaliwat ni Levi.

19 Si Shalum anak ni Kore kag apo ni Ebiasaf,* nga halin sa pamilya ni Kora. Si Shalum kag ang iya kapareho nga mga kaliwat ni Kora amo ang gintugyanan sa pagguwardya sang puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan pareho sa ila mga katigulangan nga gintugyanan man sa pagguwardya sang puwertahan sang balay† sang Ginoo.

20 Sang una si Finehas nga anak ni Eleazar amo ang nagadumala sa mga guwardya sang puwertahan, kag gin-updan siya sang Ginoo.

21 Si Zacarias nga anak ni Meshelemia guwardya man sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan.

22 Ang mga guwardya sang puwertahan 212 tanan, kag ginlista sila suno sa listahan sang ila mga kaliwat sa ila mga baryo. Ang naghatag sang katungdanan sa ila mga katigulangan bilang mga guwardya sang puwertahan (tungod kay masaligan sila) amo si David kag si Samuel nga propeta. 23 Ini nga mga guwardya kag ang ila mga kaliwat amo ang gintugyanan sa pagguwardya sa mga puwertahan sang balay sang Ginoo—nga gintawag man nga Tolda. 24 Nagabantay sila sa apat ka kilid: sa east, west, north, kag south. 25 Kon kaisa ang ila mga paryente nga nagaestar sa mga baryo nagabulos sa ila sa pagbantay sa sulod sang pito ka adlaw. 26 Pero ang apat ka pangulo nga mga guwardya, nga mga kaliwat ni Levi, amo ang responsable sa mga kuwarto kag sa mga bodega sang templo. 27 Nagapulaw sila sa pagbantay sa palibot sang templo kay kinahanglan gid nila ini nga bantayan kag abrihan kada aga.

28 Ang iban sa ila amo ang gintugyanan sa pagtatap sang mga kagamitan nga ginagamit sa pagsimba. Ginaisip nila ini kon ila gamiton kag ginaisip liwat pagkatapos gamiton. 29 Ang iban gintugyanan sa pagtatap sang iban pa nga mga kagamitan sa templo pati sang harina, bino, lana, insenso, kag mga panakot. 30 Pero katungdanan sang mga pari ang pagmiksla sang mga panakot. 31 Si Matitia nga kaliwat ni Levi, nga kamagulangan nga anak ni Shalum nga kaliwat ni Kora, amo ang gintugyanan sa pagluto sang tinapay nga inughalad. 32 Ang iban nga mga kaliwat ni Kora amo ang gintugyanan sa pagpreparar kag pagplastar sang mga tinapay sa lamisa kada Adlaw nga Inugpahuway. 33 Ang mga musikero sa templo mga pangulo sang mga pamilya nga mga kaliwat ni Levi. Kag wala na sila sing iban nga mga buluhaton, tungod kay nagahimo sila sang ila buluhaton adlaw-gab-i. 34 Ini sila tanan mga pangulo sang mga pamilya nga mga kaliwat ni Levi, kag nalista sila sa listahan sang ila mga kaliwat. Nag-estar sila sa Jerusalem.

Ang mga Kaliwat ni Saul

(1 Cro. 8:29-38)

35 Si Jiel nga amay ni Gibeon nag-estar sa Gibeon. Ang ngalan sang iya asawa amo si Maaca. 36 Ang iya mga anak nga lalaki halin sa kamagulangan hasta sa kamanghuran amo sila ni Abdon, Zur, Kish, Baal, Ner, Nadab, 37 Gedor, Ahio, Zacarias, kag Miklot 38 (nga amay ni Shimeam). Nag-estar sila malapit sa ila mga paryente sa Jerusalem. 39 Si Ner amay ni Kish, si Kish amay ni Saul, kag si Saul amay nila ni Jonatan, Malkishua, Abinadab, kag Eshbaal. 40 Ang anak ni Jonatan amo si Merib Baal‡ nga amay ni Micas. 41 Ang mga anak ni Micas amo sila ni Piton, Melec, Tarea, kag Ahaz.§ 42 Si Ahaz amay ni Jada,* kag si Jada amay nila ni Alemet, Azmavet, kag Zimri. Si Zimri amay ni Moza, 43 kag si Moza amay ni Binea. Ang anak ni Binea amo si Refaya, ang anak ni Refaya amo si Eleasa, kag ang anak ni Eleasa amo si Azel. 44 Si Azel may anom ka anak nga sila ni Azrikam, Bokeru, Ishmael, Shearia, Obadias, kag Hanan.

10

Ginpatay ni Saul ang Iya Kaugalingon

(1 Sam. 31:1-13)

1 Karon, nagpakig-away ang mga Filistinhon sa mga Israelinhon sa Bukid sang Gilboa. Madamo ang napatay sa mga Israelinhon, kag ang iban sa ila nagpalalagyo. 2 Ginlagas gid sang mga Filistinhon si Saul kag ang iya mga anak nga lalaki, kag ginpatay nila ang iya mga anak nga sila ni Jonatan, Abinadab, kag Malkishua. 3 Puwerte gid ang inaway nila ni Saul kag sang mga Filistinhon. Naigo si Saul sang pana kag napilasan. 4 Nagsiling si Saul sa manugdala sang iya armas, “Gabuta ang imo espada kag patya ako, kay kon indi, sila nga mga wala nagatuo sa Dios* amo ang magpatay sa akon, kag yagutaon nila ako.” Pero nahadlok magpatay sa iya ang manugdala sang iya armas, gani ginkuha ni Saul ang iya mismo espada, kag ginbuno ang iya kaugalingon.

5 Sang makita sang manugdala sang iya armas nga patay na siya ginbuno man niya ang iya kaugalingon sang iya mismo espada, kag napatay man siya. 6 Gani napatay si Saul, ang iya tatlo ka anak nga lalaki, kag ang tanan niya nga tinawo.

7 Sadto nga tion may mga Israelinhon nga nagaestar sa kapatagan sang Jezreel. Sang makita nila nga nagpalagyo ang mga soldado sang Israel kag napatay na si Saul kag ang iya mga anak, ginbayaan nila ang ila mga banwa kag nagpalagyo man sila. Gani ginsulod sang mga Filistinhon ini nga mga banwa kag gin-estaran.

8 Sang sunod nga adlaw, pagkatapos sang inaway, nagkadto ang mga Filistinhon sa Bukid sang Gilboa sa pagkuha sang mga kagamitan sang mga napatay. Nakita nila didto ang bangkay ni Saul kag sang iya mga anak. 9 Ginkuha nila ang mga armas ni Saul kag gin-utod ang iya ulo. Dayon nagpadala sila sang mga mensahero sa bilog nga duta sang mga Filistinhon sa pagbalita didto sa ila mga dios-dios kag sa ila mga kasimanwa nga napatay na si Saul. 10 Ginbutang nila ang mga armas ni Saul sa templo sang ila mga dios, kag ginpakabit ang ulo ni Saul sa templo sang ila dios nga si Dagon.

11 Nabalitaan sang mga taga-Jabesh Gilead ang tanan nga ginhimo sang mga Filistinhon kay Saul. 12 Gani naglakat ang tanan nila nga maisog nga mga tawo kag ginkuha ang bangkay ni Saul kag sang iya mga anak, kag gindala nila sa Jabesh. Dayon ginlubong nila ini sa idalom sang dako nga kahoy sa Jabesh, kag nagpuasa sila sing pito ka adlaw.

13 Napatay si Saul tungod kay indi siya matutom sa Ginoo. Wala niya gintuman ang sugo sang Ginoo, kag nagdangop pa gani siya sa mga espiritista 14 imbes mangayo siya sang laygay sa Ginoo. Gani ginpatay siya sang Ginoo kag ginhatag ang ginharian kay David nga anak ni Jesse.

11

Nangin Hari si David sa Israel

(2 Sam. 5:1-10)

1 Nagkadto ang tanan nga Israelinhon kay David sa Hebron kag nagsiling, “Mga kadugo mo kami. 2 Halin sang una, bisan sang si Saul pa ang amon hari, ikaw ang nagapangulo sa mga Israelinhon sa pagpakig-away. Kag nagsiling sa imo ang Ginoo nga imo Dios, ‘Atipanon mo ang akon katawhan nga mga Israelinhon pareho sa isa ka manug-atipan sang mga karnero. Ikaw ang mangin pangulo nila.’ ” 3 Gani didto sa Hebron, naghimo si David sang kasugtanan sa mga manugdumala sang Israel sa presensya sang Ginoo, kag ginhaplasan nila sang lana ang ulo ni David sa pagpakita nga siya na ang hari sang Israel, suno sa ginpromisa sang Ginoo paagi kay Samuel.

4 Isa ka tion, naglakat si David kag ang mga Israelinhon sa pagsalakay sa Jerusalem (nga amo ang Jebus sang una). Ang mga Jebusnon nga nagaestar didto 5 nagsiling kay David, “Indi gid kamo makasulod diri sa Jerusalem.” Pero naagaw gid man nila ni David ang mabakod nga kuta sang Zion, nga gintawag sang ulihi nga Banwa ni David.

6 Nagsiling si David, “Ang bisan sin-o nga mag-una sa pagsalakay sa mga Jebusnon mangin kumander sang mga soldado.” Si Joab nga anak ni Zeruya amo ang nag-una sa pagsalakay. Gani nangin kumander siya.

7 Sa tapos maagaw ni David ang mabakod nga kuta, didto siya nag-estar, kag gintawag niya ato nga Banwa ni David. 8 Ginpadugangan niya ini sang pader sa palibot halin sa manubo nga parte sang banwa.* Si Joab ang nagdumala sa pagkay-o sang iban nga parte sang banwa. 9 Naggamhanan nga naggamhanan si David, tungod kay ginabuligan siya sang Ginoo nga Makagagahom.

Ang Maisog nga mga Tinawo ni David

(2 Sam. 23:8-39)

10 Amo ini ang mga lider sang maisog nga mga tinawo ni David. Sila kag ang tanan nga Israelinhon nagsuporta gid sa paghari ni David, suno sa ginpromisa sang Ginoo parte sa Israel. 11 Si Jashobeam nga anak ni Hacmoni amo ang nagapanguna sa tatlo† ka maisog nga mga tinawo ni David. Sa isa lang ka inaway, nakapatay siya sang 300 ka tawo paagi sa iya bangkaw.

12 Ang sunod sa iya amo si Eleazar nga anak ni Dodai‡ nga kaliwat ni Ahoa, nga isa man sa tatlo ka maisog nga mga tinawo ni David. 13 Isa siya sa mga nag-upod kay David sang nagpakig-away sila sa mga Filistinhon sa Pas Damim. Didto sila nag-away sa talamnan sang barley. Nagpalagyo ang mga Israelinhon, 14 pero si Eleazar kag si David nagpabilin didto sa tunga sang talamnan, kag ginpamatay nila ang mga Filistinhon. Ginpadaog gid sila sang Ginoo.

15 Isa ka adlaw, nagkadto kay David ang tatlo niya ka tinawo didto sa kuweba sang Adulam. Ini sila nga tatlo miyembro sang 30 ka maisog nga mga tinawo ni David. Nagakampo sadto ang mga Filistinhon sa Kapatagan sang Refaim 16 kag naagaw nila ang Betlehem. Samtang didto si David sa isa ka mabakod nga palanaguan, 17 gin-uhaw siya. Nagsiling siya, “Maayo kuntani nga may magkuha para sa akon sang tubig nga mainom didto sa bubon malapit sa puwertahan sang Betlehem.” 18 Gani nagsulod sing tago atong tatlo ka maisog nga mga tawo sa kampo sang mga Filistinhon kag nagkuha sila sang tubig sa bubon malapit sa puwertahan sang Betlehem kag gindala kay David. Pero indi mag-inom si David; sa baylo gin-ula niya ini bilang halad sa Ginoo. 19 Nagsiling siya, “O Dios ko, indi ko gid ini mainom tungod kay pareho ini kamahal sa dugo sang mga tawo nga nagtaya sang ila kabuhi sa pagkuha sini.” Gani indi gid mag-inom si David.

Amo ato ang mga ginhimo sang tatlo ka maisog nga mga tinawo ni David.

20 Si Abishai nga utod ni Joab amo ang pangulo sang 30§ka maisog nga mga tinawo ni David. Nakapatay siya sang 300 ka Filistinhon paagi sa iya bangkaw. Gani nangin bantog siya pareho sadtong tatlo ka maisog nga mga tawo, 21 pero indi siya parte nila. Kag tungod nga siya ang pinakabantog sa iya kaupod nga 30,* siya ang nangin kumander nila.

22 May isa pa ka maisog nga tawo nga ang iya ngalan si Benaya. Taga-Kabzeel siya, kag ang iya amay amo si Jehoyada. Naghimo siya sang pinasahi nga mga buhat, lakip na ang pagpatay sa duha ka pinakamaayo nga soldado sang Moab. Sa isa man ka tion, ginlagas niya ang isa ka leon. Bisan nagasnow kag madanlog, nagpanaog siya sa buho kag ginpatay niya ang leon. 23 Sa isa pa gid ka tion, ginpatay niya ang isa ka Egyptohanon nga may kataason nga 7 feet kag 6 inches. Ang armas sang Egyptohanon bangkaw nga mabug-at kag madamol,† pero ang iya armas inuglampos lang. Gin-agaw niya ang bangkaw sa Egyptohanon kag amo ini ang ginpatay sa iya. 24 Amo ato ang mga ginhimo ni Benaya nga anak ni Jehoyada. Nangin bantog man siya pareho sa tatlo ka maisog nga mga tawo, 25 pero indi siya parte nila. Kag tungod nga mas bantog siya sang sa iya kaupod nga 30, ginhimo siya ni David nga pangulo sang iya mga badigard.

26 Amo ini ang mga maayo nga mga soldado:

si Asahel nga utod ni Joab,

si Elhanan nga anak ni Dodo nga taga-Betlehem,

27 si Shamot nga taga-Haror,‡

si Helez nga taga-Pelon,

28 si Ira nga anak ni Ikesh nga taga-Tekoa,

si Abiezer nga taga-Anatot,

29 si Sibecai nga taga-Husha,

si Ilai§ nga taga-Ahoa,

30 si Maharai nga taga-Netofa,

si Heled* nga anak ni Baanah nga taga-Netofa,

31 si Itai nga anak ni Ribai nga taga-Gibea, nga sakop sang Benjamin,

si Benaya nga taga-Piraton,

32 si Hurai† nga nagaestar malapit sa mga ililigan sang tubig sang Gaash, si Abiel‡ nga taga-Araba,

33 si Azmavet nga taga-Baharum,§

si Eliaba nga taga-Shaalbon,

34 ang mga anak ni Hashem* nga taga-Gizon,

si Jonatan nga anak ni Shagee† nga taga-Harar,

35 si Ahiam nga anak ni Sacar‡ nga taga-Harar,

si Elifal nga anak ni Ur,

36 si Hefer nga taga-Mekerat,

si Ahia nga taga-Pelon,

37 si Hezro nga taga-Carmel,

si Naarai§ nga anak ni Ezbai,

38 si Joel nga utod ni Natan,

si Mibhar nga anak ni Hagri,

39 si Zelek nga taga-Ammon,

si Naharai nga taga-Beerot, nga manugdala sang armas ni Joab nga anak ni Zeruya,

40 si Ira kag si Gareb nga mga taga-Jatir,*

41 si Uria nga Hithanon,

si Zabad nga anak ni Alai,

42 si Adina nga anak ni Shiza nga isa ka pangulo sa tribo ni Reuben kag may 30 siya ka tinawo,

43 si Hanan nga anak ni Maaca,

si Joshafat nga taga-Mitna,

44 si Uzia nga taga-Ashterat,

si Shama kag Jiel nga mga anak ni Hotam nga taga-Aroer,

45 si Jediel nga anak ni Shimri,

si Joha nga iya utod nga taga-Tiz,

46 si Eliel nga taga-Mahav,

si Jeribai kag Joshavia nga mga anak ni Elnaam,

si Itma nga taga-Moab,

47 si Eliel, Obed, kag Jaasiel nga taga-Mezoba.

12

Ang mga Tawo nga Nag-upod kay David kag sa Iya mga Soldado

1 Amo ini ang mga tawo nga nagkadto kay David didto sa Ziklag kag nag-upod sa iya sang nagapanago siya kay Saul nga anak ni Kish. Isa sila sa mga nagbulig kay David sa inaway. 2 May mga pana sila, kag sagad gid sila magpana ukon maglabyog sang bato, tuo man ukon wala nga kamot. Mga paryente sila ni Saul halin sa tribo ni Benjamin.

3 Ginpanguluhan sila ni Ahiezer kag ni Joash nga mga anak ni Shemaa nga taga-Gibeah. Amo ini ang ila mga ngalan:

si Jeziel kag si Pelet nga mga anak ni Azmavet,

si Beraca kag si Jehu nga taga-Anatot,

4 si Ishmaya nga taga-Gibeon, nga bantog kag maisog nga lider sang 30 ka maisog nga mga soldado,

si Jeremias, Jahaziel, Johanan, Jozabad nga taga-Gedera,

5 si Eluzai, Jerimot, Bealia, Shemaria, kag Shefatia nga taga-Haruf,

6 si Elkana, Ishia, Azarel, Joezer, kag Jashobeam nga mga kaliwat ni Kora,

7 si Joela kag Zebadia nga mga anak ni Jeroham nga taga-Gedor.

8 May mga tawo man nga halin sa tribo ni Gad nga nag-upod kay David didto sa mabakod nga palanaguan sa kamingawan. Mga maisog sila nga mga soldado kag sagad sila maggamit sang taming kag bangkaw. Pareho sila kaisog sa mga leon, kag pareho kadasig sa usa sa kabukiran:

9 si Ezer amo ang ila pangulo,

si Obadias ang ikaduha,

si Eliab ang ikatatlo,

10 si Mishmana ang ikaapat,

si Jeremias ang ikalima,

11 si Atai ang ikaanom,

si Eliel ang ikapito,

12 si Johanan ang ikawalo,

si Elzabad ang ikasiyam,

13 si Jeremias ang ikanapulo,

kag si Macbanai ang ikaonse.

14 Ini sila nga mga kaliwat ni Gad mga kumander sang mga soldado. Ang pinakamaluya sa ila makadumala sang 100 ka soldado kag ang pinakamakusog sa ila makadumala sang 1,000 ka soldado. 15 Gintabok nila ang Suba sang Jordan sang tion sang tigbalaha sini sa una nga bulan sang tuig, kag gintabog nila ang tanan nga nagaestar sa kapatagan sa east kag sa west sang suba.

16 May mga tawo man nga halin sa tribo ni Benjamin kag ni Juda nga nagkadto kay David didto sa mabakod nga palanaguan. 17 Nagguwa si David sa pagsugata sa ila kag nagsiling, “Kon nagkadto kamo diri sa pagbulig sa akon bilang mga abyan, ginabaton ko kamo nga mag-upod sa amon. Pero kon nagkadto kamo diri sa pagtugyan sa akon sa akon mga kaaway bisan wala ako sing may ginhimo nga malain sa inyo, kabay pa nga makita ini sang Dios sang aton mga katigulangan kag silutan niya kamo.”

18 Dayon gin-gamhan sang Espiritu si Amasai nga sang ulihi nangin lider sang 30 ka maisog nga mga soldado, kag nagsiling siya,

“Imo kami, O David nga anak ni Jesse!

Kabay pa nga magmadinalag-on ka

kag ang mga nagabulig sa imo,

kay ang imo Dios nagabulig sa imo.”

Gani ginbaton sila ni David kag ginhimo nga mga opisyal sang iya mga soldado.

19 May mga tawo man nga halin sa tribo ni Manase nga nag-upod kay David sang magkadto siya sa mga Filistinhon sa pagpakig-away kay Saul. Pero ang natabo, wala magsugot ang mga Filistinhon nga mag-upod si David kag ang iya mga tinawo, kay nagahunahuna sila nga basi mag-unong liwat si David sa iya agalon nga si Saul. Gani pagkatapos nila diskusyon, ginpabalik nila si David sa Ziklag.

20 Amo ini ang mga tawo nga halin sa tribo ni Manase nga nag-upod kay David sa Ziklag: Adnah, Jozabad, Jediel, Micael, Jozabad, Elihu, kag Ziletai. Ang kada isa sa ila lider sang isa ka libo ka soldado sa tribo ni Manase. 21 Nagbulig sila kay David sa pagpakig-away sa mga manugsalakay, kay mga maayo sila tanan nga soldado. Amo ina nga nangin kumander sila sang mga soldado ni David. 22 Kada adlaw, may mga tawo nga nagakadto kay David sa pagbulig sa iya, hasta nga nagdamo kag nagbakod ang iya mga soldado.*

23 Amo ini ang kadamuon sang armado nga mga soldado nga nagkadto kay David didto sa Hebron sa pagbulig sa iya nga maagaw ang ginharian ni Saul, suno sa ginpromisa sang Ginoo:

24 Halin sa tribo ni Juda: 6,800 ka armado nga mga soldado nga may mga bangkaw kag mga pana.

25 Halin sa tribo ni Simeon: 7,100 ka maayo nga mga soldado.

26 Halin sa tribo ni Levi: 4,600 ka soldado, 27 lakip na si Jehoyada nga pangulo sang pamilya ni Aaron kag ang iya 3,700 ka tinawo, 28 kag si Zadok nga isa ka bataon kag maayo nga soldado kag ang 22 ka opisyal halin sa iya pamilya.

29 Halin sa tribo ni Benjamin nga mga paryente ni Saul: 3,000 ka soldado. Kalabanan sa mga kaliwat ni Benjamin padayon nga nag-unong kay Saul.

30 Halin sa tribo ni Efraim: 20,800 ka maayo nga mga soldado kag bantog sa ila mga pamilya.

31 Halin sa katunga nga tribo ni Manase: 18,000 ka soldado. Ginpadala sila para lang sa pagbulig nga mangin hari si David.

32 Halin sa tribo ni Isacar: 200 ka pangulo upod sa ila mga paryente nga ila ginadumalahan. Ini sila nakahibalo kon ano ang dapat himuon sang Israel kag kon san-o nila ini himuon.

33 Halin sa tribo ni Zebulun: 50,000 ka maayo gid nga mga soldado nga preparado sa inaway. Armado sila sang nagkalain-lain nga armas. Handa gid sila nga magbulig kag mag-unong kay David.

34 Halin sa tribo ni Naftali: 1,000 ka opisyal kag 37,000 ka soldado nga may dala nga mga taming kag mga bangkaw.

35 Halin sa tribo ni Dan: 28,600 ka mga soldado nga preparado sa inaway.

36 Halin sa tribo ni Asher: 40,000 ka maayo nga mga soldado nga preparado sa inaway.

37 Kag halin sa mga tribo sa east sang Suba sang Jordan, ang tribo ni Reuben, Gad kag katunga sang tribo ni Manase: 120,000 ka soldado nga armado sang nagkalain-lain nga armas.

38 Ini sila tanan mga soldado nga nagbuluntar sa pagpakig-away. Nagkadto sila sa Hebron nga determinado sa paghimo kay David nga hari sa bilog nga Israel. Halos ang tanan nga Israelinhon gusto gid nga si David mangin ila hari. 39 Nagpabilin sila didto sang tatlo ka adlaw upod kay David nga nagakinaon kag nagaininom kay ginpadal-an sila sang ila mga kasimanwa sang pagkaon. 40 Nagdala man sang pagkaon ang ila mga kadugo halin pa sa malayo nga lugar sang Isacar, Zebulun, kag Naftali. Ginkarga nila ini sa mga donkey, mga camel, mga mula,† kag mga baka. Madamo ang ila mga harina, mga binulad nga higos, pasas, bino, lana, baka, kag karnero. Malipayon gid ang tanan sa Israel.

13

Ang Pagkuha sang Kahon sang Kasugtanan

(2 Sam. 6:1-11)

1 Nagpakig-estorya si David sa iya mga opisyal, nga mga kumander sang linibo kag ginatos nga soldado. 2 Dayon nagsiling siya sa bilog nga komunidad sang Israel, “Kon maayo para sa inyo kag kon kabubut-on sang Ginoo nga aton Dios, magpadala kita sang mensahi sa tanan ta nga kasimanwa sa bilog nga teritoryo sang Israel, pati sa mga pari kag mga Levita nga nagaestar kaupod nila sa ila mga banwa nga may mga palahalban. Pakadtuon ta sila diri sa pagbuylog sa aton. 3 Tion na ini nga kuhaon ta ang Kahon sang aton Dios, kay wala ta ini ginsapak sang si Saul pa ang hari.” 4 Nagsugot ang bilog nga komunidad kay nakita nila nga amo ato ang husto nga himuon.

5 Gani gintipon ni David ang tanan nga Israelinhon, halin sa Suba sang Shihor sa Egypt hasta sa Lebo Hamat,* sa pagkuha sang Kahon sang Dios† sa Kiriat Jearim. 6 Nagkadto si David kag ang mga Israelinhon sa Baala sa Juda (nga amo man ang Kiriat Jearim). Ginkuha nila didto ang Kahon sang Ginoong Dios, nga sa diin ara ang iya presensya.‡ Nagapuyo ang Ginoo sa tunga sang mga kerubin nga ara sa ibabaw sang Kahon. 7 Ginkuha nila ang Kahon sang Dios sa balay ni Abinadab kag ginkarga sa bag-o nga karo. Si Uza kag si Ahio ang nagagiya sa karo. 8 Nagselebrar si David kag ang tanan nga Israelinhon sa presensya sang Dios sa bug-os nila nga kusog. Nagakanta sila kag nagatukar sang mga arpa, lira, tamborin, cymbals, kag trumpeta.

9 Sang pag-abot nila sa linasan ni Kidon,§ gin-uyatan ni Uza ang Kahon, tungod nakadalin-as ang mga baka. 10 Naakig gid ang Ginoo kay Uza tungod gin-uyatan niya ang Kahon. Gani napatay siya didto sa presensya sang Dios. 11 Naakig si David tungod ginsilutan sang Ginoo si Uza sa iya kaakig. Amo ina nga hasta subong ginatawag ato nga lugar nga Perez Uza.* 12 Hinadlukan si David sa Dios sadto nga adlaw, kag nagsiling siya, “Paano na lang madala sa akon banwa ang Kahon sang Dios?” 13 Gani nagdesisyon siya nga indi na lang niya pagdal-on ang Kahon sa iya banwa.† Sa baylo, ginbilin niya ini sa balay ni Obed Edom nga taga-Gat. 14 Didto ini sa balay ni Obed Edom sa sulod sang tatlo ka bulan, kag ginpakamaayo sang Ginoo ang panimalay ni Obed Edom kag ang tanan niya nga pagkabutang.

14

Ang Palasyo kag Pamilya ni David sa Jerusalem

(2 Sam. 5:11-16)

1 Karon nagpadala si Haring Hiram sang Tyre sang mga mensahero kay David kaupod ang mga panday kag mga mason, lakip ang mga kahoy nga sedro, para patindugan si David sang palasyo. 2 Kag nareyalisar ni David nga ang Ginoo ang nagbutang sa iya nga hari sa Israel kag nagpauswag sang iya ginharian para sa iya katawhan nga mga Israelinhon.

3 Didto sa Jerusalem, madamo pa gid ang ginpangasawa ni David, kag nagdugang pa gid ang iya mga anak. 4 Amo ini ang iya mga anak nga natawo didto: Shamua,* Shobab, Natan, Solomon, 5 Ibhar, Elishua, Elpelet, 6 Noga, Nefeg, Jafia, 7 Elishama, Beeliada,† kag Elifelet.

Ginpierdi ni David ang mga Filistinhon

(2 Sam. 5:17-25)

8 Sang mabalitaan sang mga Filistinhon nga si David ang ginpili nga hari sa bilog nga Israel, gintipon nila ang tanan nila nga mga soldado sa pagdakop sa iya. Pero nabalitaan ato ni David, kag naglakat siya sa pagsugata sa ila. 9 Karon, ginsalakay sang mga Filistinhon ang Kapatagan sang Refaim. 10 Gani nagpamangkot si David sa Dios, “Salakayon bala namon ang mga Filistinhon? Ipapierdi mo bala sila sa amon?” Nagsabat ang Ginoo sa iya, “Huo, lakat kamo, kay ipapierdi ko gid sila sa inyo.” 11 Gani nagkadto si David kag ang iya mga tinawo sa Baal Perazim, kag didto ginpierdi nila ang mga Filistinhon. Nagsiling dayon si David, “Ginlaglag sang Dios ang akon mga kaaway nga daw sa ginsalakay sang mabaskog nga baha, kag gin-gamit niya ako sa paglaglag sa ila.” Amo ina kon ngaa gintawag ato nga lugar nga Baal Perazim.‡

12 Ginbayaan sang mga Filistinhon ang ila mga dios-dios didto, kag nagmando si David nga sunugon ini.

13 Ginsalakay liwat sang mga Filistinhon ang Kapatagan sang Refaim. 14 Gani nagpamangkot liwat si David sa Dios, kag nagsabat ang Dios sa iya, “Indi kamo magderetso salakay sa ila kundi libuti ninyo sila kag salakaya malapit sa mga kahoy nga balsam. 15 Kon mabatian ninyo ang daw martsa sang mga soldado sa ibabaw nga parte sang mga kahoy nga balsam, magsalakay dayon kamo kay amo ina ang tanda nga nagapanguna ako sa inyo sa pagsalakay sa mga Filistinhon.” 16 Gani gintuman ni David ang ginsugo sang Dios sa iya, kag ginpamatay nila ang mga Filistinhon halin sa Gibeon pakadto sa Gezer.

17 Gani nangin bantog si David sa bisan diin, kag ginpahadlok sang Ginoo sa iya ang tanan nga nasyon.

15

Ang Pagpreparar sa Pagkuha sang Kahon sang Kasugtanan

1 Nagpatindog si David sang mga building para sa iya kaugalingon didto sa iya banwa.* Nagpahimo man siya sang tolda para sa Kahon sang Dios kag ginplastar niya ini sa lugar nga iya ginpreparar para sa sini. 2 Dayon nagsiling si David, “Wala sing may magdala sang Kahon sang Dios magluwas sa mga Levita, tungod kay ginpili sila sang Ginoo sa pagdala sang Kahon sang Ginoo kag sa pag-alagad sa iya presensya hasta san-o.”

3 Gintipon ni David ang tanan nga Israelinhon sa Jerusalem sa pagdala sang Kahon sang Ginoo sa lugar nga iya ginpreparar para sa sini. 4 Ginpatawag man niya ang mga pari† kag mga Levita, nga ang ila kadamuon amo ini:

5 Halin sa mga kaliwat ni Kora, 120, kag ginpanguluhan sila ni Uriel.

6 Halin sa mga kaliwat ni Merari, 220, kag ginpanguluhan sila ni Asaya.

7 Halin sa mga kaliwat ni Gershon,‡ 130, kag ginpanguluhan sila ni Joel.

8 Halin sa mga kaliwat ni Elizafan, 200, kag ginpanguluhan sila ni Shemaya.

9 Halin sa mga kaliwat ni Hebron, 80, kag ginpanguluhan sila ni Eliel.

10 Halin sa mga kaliwat ni Uziel, 112, kag ginpanguluhan sila ni Aminadab.

11 Dayon ginpatawag ni David si Zadok kag si Abiatar nga mga pari, kag ang mga Levita nga sila ni Uriel, Asaya Joel, Shemaya, Eliel, kag Aminadab. 12 Nagsiling siya sa ila, “Kamo ang mga pangulo sang mga pamilya nga mga kaliwat ni Levi. Magpakatinlo kamo§ kag ang inyo kapareho nga mga kaliwat ni Levi, para madala ninyo ang Kahon sang Ginoo, ang Dios sang Israel, sa lugar nga ginpreparar ko para sa sini. 13 Tungod indi kamo ang nagdala sang Kahon sang nahauna nga tion, ginsilutan kita sang Ginoo nga aton Dios sa iya kaakig. Wala kita magpamangkot sa Ginoo kon paano ini dal-on sa husto nga pamaagi.”

14 Gani nagpakatinlo* ang mga pari kag ang mga Levita para madala nila ang Kahon sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 15 Kag gindala nila ang Kahon sang Dios paagi sa tukon nga pangtuwang, suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.

16 Ginsugo ni David ang mga pangulo sang mga Levita sa pagpili sang mga manugkanta halin sa ila kapareho nga mga Levita, sa pagkanta sang masadya nga mga kalantahon nga ginatukaran sang mga lira, arpa, kag mga cymbals. 17 Gani ginpili sang mga Levita si Heman nga anak ni Joel, si Asaf nga anak ni Berekia, kag si Etan nga anak ni Kushaya nga kaliwat ni Merari. 18 Ang ginpili nga magbulig sa ila amo ang ila mga paryente nga sila ni Zacarias, Jaaziel, Shemiramot, Jehiel, Uni, Eliab, Benaya, Maasea, Mattitia, Elifelehu, Miknea, kag ang mga guwardya sang puwertahan sang Tolda nga sila ni Obed Edom kag Jiel. 19 Ang gintugyanan sa pagtukar sang mga saway nga cymbals amo sila ni Heman, Asaf, kag Etan. 20 Ang gintugyanan sa pagtukar sang mga lira sa mataas nga tunog† amo sila ni Zacarias, Aziel, Shemiramot, Jehiel, Uni, Eliab, Maasea, kag Benaya. 21 Ang gintugyanan sa pagtukar sang mga arpa sa manubo nga tunog‡ amo sila ni Mattitia, Elifelehu, Miknea, Obed Edom, Jiel, kag Azazia. 22 Ang gintugyanan sa pagpanguna sa pagkanta amo si Kenania nga pangulo nga Levita, tungod kay maayo siya magkanta. 23 Ang gintugyanan sa pagbantay sang Kahon sang Kasugtanan amo si Berekia kag si Elkana. 24 Ang gintugyanan sa pagpatunog sang trumpeta sa atubangan sang Kahon sang Dios amo ang mga pari nga sila ni Shebania, Joshafat, Netanel, Amasai, Zacarias, Benaya, kag Eliezer. Si Obed Edom kag si Jehia mga manugbantay man sa Kahon sang Kasugtanan.

Gindala sa Jerusalem ang Kahon sang Kasugtanan

(2 Sam. 6:12-22)

25 Gani malipayon nga nagkadto si David, ang mga manugdumala sang Israel, kag ang mga kumander sang linibo ka soldado sa balay ni Obed Edom sa pagkuha sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. 26 Kag tungod ginbuligan sang Dios ang mga Levita sang ginadala nila ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo, naghalad sila sang pito ka turo nga baka kag pito ka karnero. 27 Si David nagabayo sang linen pati ang tanan nga Levita nga nagadala sang Kahon sang Kasugtanan, ang mga manugkanta, kag si Kenania nga amo ang gintugyanan sa pagpanguna sa pagkanta. Nagasul-ob man si David sang espesyal nga panapton§ nga maayo nga klase nga linen. 28 Gani gindala sang tanan nga Israelinhon ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo nga may paghinugyaw, pagpatunog sang mga trumpeta, mga budyong kag mga cymbals, kag pagtukar sang mga lira kag mga arpa.

29 Sang nagapasulod na ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo sa Banwa ni David, nagtan-aw si Mical nga anak ni Saul sa bintana. Kag sang makita niya si Haring David nga nagasaot sa kalipay, ginkaugtan niya siya.

16

1 Ginbutang nila ang Kahon sang Dios sa sulod sang tolda nga ginpatindog ni David para sa sini nga Kahon. Dayon naghalad sila sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog kag sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon. 2 Pagkatapos nila ni David halad sadto, ginbendisyunan niya ang mga tawo sa ngalan sang Ginoo. 3 Dayon ginhatagan niya ang tagsa ka Israelinhon didto, lalaki kag babayi, sang tinapay, karne,* kag mga pasas.

4 Nagpili si David sang mga Levita sa pag-alagad sa atubangan sang Kahon sang Ginoo, sa pagpangamuyo, sa pagpasalamat kag sa pagdayaw sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 5 Si Asaf amo ang nagapanguna sa ila kag siya ang manugpatunog sang mga cymbals. Ang sunod sa iya amo si Zacarias, dayon si Jiel, Shemiramot, Jehiel, Matitia, Eliab, Benaya, Obed Edom, kag Jiel. Sila ang mga manugtukar sang mga lira kag mga arpa. 6 Ang mga pari nga si Benaya kag Jahaziel amo ang manugpatunog permi sang mga trumpeta sa atubangan sang Kahon sang Kasugtanan sang Dios.

Ang Kanta ni David sa Pagpasalamat

(Sal. 105:1-15; 96:1-13; 106:1, 47-48)

7 Sadto nga adlaw sa una nga tion, ginhatag ni David sa una nga tion kay Asaf kag sa iya kapareho nga mga Levita ang ini nga kanta sa pagpasalamat sa Ginoo:

8 Pasalamati ninyo ang Ginoo; simbaha ninyo siya!

Isugid sa mga katawhan ang iya mga binuhatan.

9 Kantahi ninyo siya sang mga pagdayaw;

isugid ang tanan nga makatilingala niya nga mga binuhatan.

10 Dayawa ninyo ang iya pagkabalaan.†

Magkalipay kamo nga mga nagadangop sa iya.

11 Magsalig kamo sa Ginoo kag sa iya nga kusog.

Magdangop kamo permi sa iya.

12-13 Kamo nga mga pinili sang Dios kag mga kaliwat ni Israel

nga amo man si Jacob nga alagad sang Dios,

dumduma ninyo ang iya makatilingala nga mga binuhatan,

ang iya mga milagro, kag ang iya mga paghukom.

14 Siya ang Ginoo nga aton Dios,

kag nagahukom siya sa bilog nga kalibutan.

15 Indi gid niya pagkalimtan ang iya kasugtanan hasta san-o,

ang iya promisa hasta sa linibo ka henerasyon.

16 Ini nga kasugtanan ginhimo niya kay Abraham

kag ginpromisa man niya kay Isaac.

17 Ginpadayon niya ini nga kasugtanan kay Jacob,

nga ginatawag man Israel,

kag magapadayon ini nga kasugtanan hasta san-o.

18 Nagsiling siya sa tagsa sa ila,

“Ihatag ko sa imo ang duta sang Canaan

bilang palanublion mo kag sang imo mga kaliwat.”‡

19 Sadto anay diutay pa lang kaayo ang katawhan sang Dios,

kag mga pangayaw pa lang sila sa duta sang Canaan.

20 Nagsaylo-saylo sila sa mga nasyon kag sa mga ginharian.

21 Pero wala pagtuguti sang Dios nga daog-daugon sila sang iban.

Para maproteksyunan sila, ginsabdong niya ang mga hari

nga nagkontra sa ila.

Siling niya, 22 “Indi ninyo pag-anha ang akon pinili nga mga alagad;

indi ninyo paghaliti ang akon mga propeta.”

23 Kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan,

magkanta kamo sa Ginoo.

Isugid ninyo adlaw-adlaw ang parte sa pagluwas niya sa aton.

24 Isugid ninyo sa tanan nga katawhan sang mga nasyon

ang iya pagkagamhanan

kag ang iya makatilingala nga mga binuhatan.

25 Kay gamhanan ang Ginoo, kag takos gid nga dayawon.

Dapat siya nga tahuron labaw sa tanan nga dios,

26 kay ang tanan nga dios sang iban nga mga nasyon

ginhimo man lang nila para ila simbahon,

pero ang Ginoo amo ang naghimo sang kalangitan.

27 Ara sa iya ang pagkagamhanan kag pagkahalangdon;

ang kusog kag kalipay ara sa iya puluy-an.

28 Dayawa ninyo ang Ginoo,

kamo nga mga katawhan sang mga nasyon.

Dayawa ninyo ang iya gahom kag kusog.

29 Ihatag sa Ginoo ang pagpadungog

nga nagakadapat sa iya,

kag magdala kamo sang halad sa iya presensya.

Simbaha ninyo siya sa iya balaan nga presensya.

30 Magtahod kamo sa iya presensya,

kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan.

Ginpahamtang niya sing mabakod ang kalibutan kag indi ini mauyog.

31 Magkalipay ang kalangitan kag ang kalibutan.

Magsugid sila sa mga nasyon, “Nagahari ang Ginoo.”

32 Magkalipay man sing tudo ang kadagatan, mga latagon,

kag ang tanan nga ara sa ila.

33 Ang mga kahoy sa kagulangan magakanta sa kalipay

sa presensya sang Ginoo.

Kay magaabot siya sa paghukom sa mga tawo sa kalibutan.

34 Pasalamati ang Ginoo kay maayo siya;

ang iya gugma wala sing katapusan.

35 Magpangamuyo kamo,

“Luwasa kami, O Dios nga amon Manluluwas;

hilwaya kami sa mga nasyon

kag tipuna kami liwat sa amon duta

para makapasalamat kami kag makadayaw sa imo pagkabalaan.§

36 Dalayawon ang Ginoo,

ang Dios sang Israel, hasta san-o.”

Dayon nagsabat ang tanan nga katawhan, “Amen.” Kag nagdayaw sila sa Ginoo.

37 Gintugyan ni David kay Asaf kag sa iya kapareho nga mga Levita ang pag-alagad permi sa atubangan sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo, suno sa kinahanglan nga himuon kada adlaw. 38 Lakip sa sini nga grupo amo si Obed Edom nga anak ni Jedutun, si Hosa, kag ang 68 pa ka Levita, nga amo ang mga guwardya sang puwertahan sang Tolda.

39 Gintugyan ni David kay Zadok nga pari kag sa iya kapareho nga mga pari ang Tolda sang Ginoo didto sa mataas nga lugar sa Gibeon. 40 Sila permi ang maghalad sang mga halad nga ginasunog sa halaran, adlaw-gab-i, suno sa tanan nga nasulat sa Kasuguan sang Ginoo nga iya ginhatag sa Israel. 41 Kaupod man nila si Heman, si Jedutun, kag ang iban nga ginpili sa pagkanta sang pagpasalamat sa Ginoo tungod sa iya gugma nga wala sing katapusan. 42 Responsibilidad ni Heman kag ni Jedutun ang pagpatunog sang mga trumpeta, mga cymbals kag sang iban pa nga mga instrumento nga ginagamit sa pagkanta sang mga ambahanon para sa Dios. Ang mga anak ni Jedutun amo ang gintugyanan sa pagbantay sang puwertahan.

43 Dayon nagpuli ang tanan sa ila mga balay, kag si David nagpuli man sa pagbendisyon sang iya pamilya.

17

Ang Promisa sang Dios kay David

(2 Sam. 7:1-17)

1 Sang nagaestar na si David sa iya palasyo, nagsiling siya kay Propeta Natan, “Ari ako nagaestar sa palasyo nga hinimo halin sa kahoy nga sedro, pero ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo ara lang sa tolda.” 2 Nagsabat si Natan kay David, “Himua ang gusto mo nga himuon, kay ang Dios nagaupod sa imo.”

3 Pero sadto mismo nga gab-i nagsiling ang Dios kay Natan, 4 “Lakat, kag silinga ang akon alagad nga si David nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Indi ikaw ang magapatindog sang templo nga pagaestaran ko. 5 Wala pa ako makaestar sa templo halin sang tion nga ginpaguwa ko ang mga Israelinhon sa Egypt hasta subong. Nagasaylo-saylo lang ako nga ang akon ginaestaran tolda. 6 Sa akon pagsaylo-saylo upod sa akon katawhan nga mga Israelinhon, wala ako magreklamo sa ila mga pangulo nga akon ginsugo sa pag-atipan sa ila nga wala nila ako pagpatindugi sang templo nga hinimo halin sa kahoy nga sedro.’

7 “Silinga pa gid si David nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling, ‘Manugbantay ka sang una sang mga karnero, pero ginpili ko ikaw nga magdumala sa akon katawhan nga mga Israelinhon. 8 Gin-updan ko ikaw bisan diin ka nagkadto, kag ginpapierdi ko sa imo ang tanan mo nga kaaway. Karon, pabantugon ko ikaw pareho sa iban nga bantog nga mga tawo sa kalibutan. 9 Ginhatagan ko na sang permanente nga lugar ang akon katawhan nga mga Israelinhon. May kaugalingon na sila nga elistaran kag wala na sing may magtublag sa ila. Indi na sila pagdaog-daugon sang malain nga mga tawo pareho sang una, 10 halin sang tion nga nagbutang ako sang mga pangulo sa akon katawhan nga mga Israelinhon. Pierdihon ko man ang tanan mo nga kaaway. Ako, ang Ginoo, nagasugid sa imo nga magahari permi ang isa sang imo mga kaliwat. 11 Kon mapatay ka na kag ilubong upod sa imo mga katigulangan, pabuslon ko sa imo ang isa sa imo mga anak, kag palig-unon ko ang iya ginharian. 12 Siya ang magapatindog sang templo para sa akon, kag siguraduhon ko nga ang iya mga kaliwat amo ang magahari hasta san-o. 13 Mangin pareho ako sa isa ka amay sa iya, kag mangin pareho siya sa isa ka anak sa akon. Magapabilin ang akon gugma sa iya, indi pareho sa akon ginhimo kay Saul nga imo ginbuslan nga hari. 14 Padumalahon ko siya sa akon katawhan kag ginharian, kag ang iya mga kaliwat magahari hasta san-o.’ ”

15 Ginsugid ni Natan kay David ang tanan nga ginpahayag sang Dios sa iya.

Ang Pangamuyo ni David

(2 Sam. 7:18-29)

16 Dayon nagsulod si Haring David sa Tolda nga sa diin ara ang Kahon sang Kasugtanan. Nagpungko siya didto sa presensya sang Ginoo kag nagpangamuyo, “Ginoong Dios, sin-o gid bala ako kag ang akon pamilya nga ginpakamaayo mo ako sing pareho sini? 17 Kag karon, O Dios, may promisa ka pa gid parte sa palaabuton sang akon pamilya. Ginkabig mo ako nga daw pinakadungganon nga tawo. O Ginoong Dios, 18 ano pa bala ang akon mahambal sa imo parte sa imo pagpadungog sa akon? Kay nahibaluan mo naman kon sin-o gid ako nga imo alagad. 19 O Ginoo, tungod sa akon nga imo alagad kag suno sa imo kabubut-on, ginhimo mo ining dalagko nga mga butang kag ginpahibalo sa akon. 20 Wala gid sing pareho sa imo, Ginoo, kag wala na sing iban pa nga Dios magluwas sa imo. Wala kami sing may nabatian nga may dios nga pareho sa imo. 21 Kag wala na sing katawhan nga pareho sa imo katawhan nga Israelinhon. Amo lang ini nga nasyon sa kalibutan nga imo ginhilway sa pagkaulipon para mangin imo katawhan. Nangin bantog ka tungod sang gamhanan kag makatilingala nga mga butang nga ginhimo mo sang gintabog mo ang mga nasyon paagi sa imo katawhan nga ginpaguwa mo sa Egypt. 22 Ginhimo mo ang mga Israelinhon nga imo katawhan hasta san-o, kag ikaw, Ginoo, nangin ila Dios.

23-24 “Kag karon, Ginoo, tumana ang imo promisa sa akon nga imo alagad kag sa akon pamilya, para matabo ini kag para mangin bantog ka hasta san-o. Dayon magasiling ang mga tawo, ‘Ang Ginoo nga Makagagahom amo ang Dios sang Israel.’ Kag ang akon pamilya magapadayon hasta san-o sa imo presensya. 25 May kaisog ako sa pagpangamuyo sini sa imo nga akon Dios, tungod kay ginpahayag mo sa akon nga imo alagad nga magahari permi ang isa sa akon mga kaliwat.

26 “O Ginoo, matuod ka nga Dios. Ginpromisa mo ining maayo nga mga butang sa akon nga imo alagad. 27 Kag karon nalipay ka sa pagpakamaayo sa akon pamilya para magapadayon ini hasta san-o sa imo presensya. Kay kon magpakamaayo ka Ginoo, ang imo pagpakamaayo wala sing katapusan.”

18

Ang mga Pagpangdaog ni David

(2 Sam. 8:1-18)

1 Sang ulihi napierdi ni David ang mga Filistinhon, kag ginsakop niya sila. Naagaw niya sa ila ang Gat kag ang mga baryo sa palibot sini. 2 Napierdi man ni David ang mga Moabnon, kag ginsakop niya sila kag nagbayad sila sang buhis sa iya. 3 Nagpakig-away man si David kay Haring Hadadezer sang Zoba, hasta sa Hamat, sang maglakat si Hadadezer sa pagsakop sang mga duta malapit sa Suba sang Euphrates. 4 Naagaw nila ni David ang 1,000 niya ka karwahe, 7,000 ka manugkarwahe, kag 20,000 ka soldado. Ginpamiang nila ni David ang mga kabayo nga nagaguyod sang mga karwahe luwas lang sa 100 nga ginbilin nila para ila gamiton. 5 Sang mag-abot ang mga Arameanhon* halin sa Damascus sa pagbulig kay Hadadezer, ginpamatay nila ni David ang 22,000 sa ila. 6 Nagpabutang dayon si David sang mga kampo sa Damascus, ang lugar sang mga Arameanhon. Kag nangin sakop niya sila, kag nagbayad sila sang buhis sa iya. Ginpadaog sang Ginoo si David, bisan diin siya magkadto sa pagpakig-away. 7 Ginkuha ni David ang bulawan nga mga taming nga iya sang mga opisyal ni Hadadezer, kag gindala ini sa Jerusalem. 8 Ginkuha man niya ang madamo gid nga mga saway sa Teba† kag Cun, nga mga banwa nga sakop ni Hadadezer. Ini nga mga saway gin-gamit sang ulihi ni Solomon sa pagpahimo sang dako nga suludlan sang tubig nga daw kawa nga ginatawag Dagat, sang mga haligi, kag sang mga kagamitan nga saway para gamiton sa templo.

9 Karon, nabalitaan ni Haring Tou‡ sang Hamat nga ginpierdi ni David ang bilog nga soldado ni Haring Hadadezer sang Zoba. 10 Gani ginpakadto niya ang iya anak nga si Hadoram§ kay Haring David sa pagpangamusta kag sa pagpadungog sa iya sa pagdaog niya kay Hadadezer sa inaway. (Ining si Tou kag si Hadadezer kontrahanay halin sang una pa.) Nagdala si Hadoram sang mga regalo nga hinimo halin sa bulawan, pilak, kag saway. 11 Ginhalad ini ni Haring David sa Ginoo, pareho sa iya ginhimo sa mga pilak kag bulawan nga iya naagaw sa iban nga mga nasyon nga iya ginpierdi—ang Edom, Moab, Ammon, Filistia, kag Amalek.

12 Si Abishai nga anak ni Zeruya nakapatay sang 18,000 ka Edomnon sa kapatagan nga ginatawag Asin. 13 Nagpabutang dayon si David sang mga kampo sa Edom, kag nangin sakop niya ang tanan nga Edomnon. Ginpadaog sang Ginoo si David bisan diin siya magkadto sa pagpakig-away.

Ang mga Opisyal ni David

14 Naghari si David sa bilog nga Israel, nga nagahimo sang matarong kag husto para sa tanan niya nga katawhan. 15 Ang nagapangulo sa iya mga soldado amo si Joab nga anak ni Zeruya. Ang nagadumala sang mga kasulatan sang ginharian amo si Jehoshafat nga anak ni Ahilud. 16 Ang mga pangulo nga pari amo si Zadok nga anak ni Ahitub kag si Ahimelec* nga anak ni Abiatar. Ang sekretaryo amo si Shavsha.† 17 Ang pangulo sang mga badigard ni David nga mga Keretnon kag mga Peletnon amo si Benaya nga anak ni Jehoyada. Kag ang mga pangulo nga mga opisyal ni David amo ang iya mga anak nga lalaki.

19

Ginpierdi ni David ang mga Ammonhon kag mga Arameanhon

(2 Sam. 10:1-19)

1 Sang ulihi napatay si Nahash nga hari sang mga Ammonhon. Kag ang iya anak nga si Hanun amo ang nagbulos sa iya bilang hari. 2 Nagsiling si David, “Pakitaan ko sang kaayo si Hanun tungod nga maayo ang iya amay sa akon.” Gani nagpadala si David sang mga tinawo sa pagpakita sang iya pag-unong sa kalisod ni Hanun tungod sa pagkapatay sang iya amay.

Pero sang pag-abot sang mga alagad ni David kay Hanun didto sa duta sang mga Ammonhon, 3 nagsiling ang mga opisyal sang mga Ammonhon kay Hanun, “Nagahunahuna ka bala nga ginadumdom ni David ang imo amay paagi sa pagpadala sang mga tawo sa pag-unong sa imo kalisod? Indi ayhan nagkadto sila diri sa pagpang-espiya sa aton duta kag laglagon ini?”

4 Gani ginpadakop ni Hanun ang mga alagad ni David kag ginpabalbasan ang ila mga burangos. Ginpagutrab man niya ang ila mga bayo halin sa balikawang paidalom kag dayon ginpapuli sila. 5 Nahuya gid sila nga magpuli. Sang mabalitaan ni David ang natabo sa iya mga tinawo, nagpadala siya sang mga mensahero sa paghambal sa iya mga tinawo nga magpabilin lang anay sila sa Jerico hasta nga magtubo ang ila mga burangos, kag dayon makapuli na sila.

6 Nareyalisar sang mga Ammonhon nga ginpaakig gid nila si David. Gani nagbayad sila sing mga 35 ka tonelada nga pilak para arkilahan ang karwahe kag mga manugkarwahe sang Aram Naharaim,* Aram Maaca, kag Zoba. 7 Ang kadamuon sang mga karwahe kag mga manugkarwahe 32,000. Nag-ugyon man sa ila ang hari sang Maaca kag ang iya mga soldado. Nagkampo ini nga mga grupo malapit sa Medeba. Nagguwa man ang mga Ammonhon sa ila mga banwa kag nagpreparar sa pagpakig-away. 8 Pagkabati sini ni David, ginpadala niya si Joab kag ang tanan nga maisog nga mga soldado sa pagpakig-away. 9 Nagplastar ang mga Ammonhon sa pagpakig-away sa may puwertahan sang ila banwa, samtang ang mga hari nga nag-ugyon sa ila nagplastar sa kapatagan.

10 Sang makita ni Joab nga may mga kaaway sa iya atubang kag likod, nagpili siya sang pinakamaayo nga mga soldado sang Israel, kag ginpanguluhan niya sila sa pagpakig-away sa mga Arameanhon. 11 Ang nabilin nga mga soldado ginpapanguluhan niya kay Abishai nga iya utod sa pagpakig-away sa mga Ammonhon. 12 Nagsiling si Joab kay Abishai, “Kon makita mo nga daw mapierdi na kami sang mga Arameanhon, buligan ninyo kami, kag kon kamo man ang daw mapierdi sang mga Ammonhon buligan namon kamo. 13 Magpakabaskog kita! Magpakig-away kita nga may kaisog para sa aton katawhan kag sa mga banwa sang aton Dios. Himuon sang Ginoo kon ano ang maayo para sa iya.”

14 Dayon nagsalakay si Joab upod sang iya mga tinawo, kag nagpalalagyo ang mga Arameanhon sa ila. 15 Pagkakita sang mga Ammonhon nga nagapalalagyo ang mga Arameanhon, nagpalagyo man sila kay Abishai nga utod ni Joab, kag nagsulod sa ila banwa. Gani nagpuli sila ni Joab sa Jerusalem.

16 Sang mareyalisar sang mga Arameanhon nga napierdi sila sang mga Israelinhon, nagpadala sila sang mga mensahero sa mga kaupod nila nga mga Arameanhon didto sa pihak sang Suba sang Euphrates para pangabayon sila nga magbulig sa ila. Nag-abot ini nga grupo nga ginapanguluhan ni Shofac† nga kumander sang mga soldado ni Hadadezer.

17 Sang mahibaluan ini ni David, ginpatipon niya ang tanan nga soldado sang Israel sa pagpakig-away. Dayon nagtabok sila sa Suba sang Jordan kag nagplastar nga nagaatubang sa mga Arameanhon, kag dayon nag-inaway sila. 18 Pero nagpalalagyo ang mga Arameanhon sa mga Israelinhon. Nakapatay sila ni David sang 7,000 ka manugkarwahe kag 40,000 ka soldado nga nagalakat lang. Napatay man nila si Shofac, ang kumander sang mga soldado. 19 Sang makita sang mga sakop ni Hadadezer nga napierdi na sila sang mga Israelinhon, nagpakig-abyan sila kay David kag nagpasakop sa iya. Gani halin sadto indi na magbulig ang mga Arameanhon sa mga Ammonhon.

20

Naagaw ang Raba

(2 Sam. 12:26-31)

1 Sang tion nga nagalakat ang mga hari sa pagpakig-away, ginpangunahan ni Joab ang mga soldado sa pagpakig-away. Si David ya nagpabilin sa Jerusalem. Ginlaglag nila ni Joab ang duta sang mga Ammonhon. Dayon ginpalibutan nila ang Raba hasta nga nalaglag nila ini. 2 Nagkadto si David sa Raba, kag ginkuha niya ang bulawan nga korona sa ulo sang hari sang mga Ammonhon* kag ginbutang sa iya ulo. Nagabug-at ang korona sing mga 35 ka kilo kag may malahalon ini nga mga bato. Madamo nga pagkabutang ang nakuha ni David sa sadto nga banwa. 3 Gin-ulipon niya ang mga pumuluyo sini kag ginpaobra nga gamit ang lagari, sadol, kag wasay. Amo ini ang ginhimo ni David sa mga pumuluyo sang tanan nga banwa sang mga Ammonhon. Dayon nagpuli si David kag ang tanan niya nga soldado sa Jerusalem.

Ang Inaway Batok sa mga Filistinhon

(2 Sam. 21:15-22)

4 Sang ulihi nag-inaway liwat ang mga Filistinhon kag mga Israelinhon, kag didto ini natabo sa Gezer. Sa sini nga inaway ginpatay ni Sibecai nga taga-Husha si Sipai,† nga isa sa mga kaliwat sang mga Rafa.‡ Kag napierdi ang mga Filistinhon. 5 Sa isa pa nila ka inaway, ginpatay ni Elhanan nga anak ni Jair si Lami nga utod ni Goliat nga taga-Gat. Ang bangkaw ni Lami mabug-at kag madamol.§

6 Nag-inaway pa gid liwat ang mga Filistinhon kag mga Israelinhon kag didto ini natabo sa Gat. Sa sini nga inaway, may tawo nga puwerte gid kadako, nga may anom ka tudlo ang tagsa niya ka kamot kag tiil. Isa man siya sa mga kaliwat sang mga Rafa. 7 Sang ginyaguta niya ang mga Israelinhon, ginpatay siya ni Jonatan nga anak sang utod ni David nga si Shimea.

8 Ato nga mga Filistinhon mga kaliwat sang mga Rafa nga taga-Gat. Ginpamatay sila ni David kag sang iya mga tinawo.

21

Gin-census ni David ang Iya mga Soldado

(2 Sam. 24:1-25)

1 Ginkontra ni Satanas* ang Israel, gani gin-ganyat niya si David nga i-census ang mga Israelinhon. 2 Gani nagsiling si David kay Joab kag sa mga kumander sang mga soldado, “Lakat kamo, kag isipa ninyo ang mga Israelinhon halin sa Beersheba hasta sa Dan.† Dayon magbalik kamo diri para mahibaluan ko kon pila sila tanan.”

3 Pero nagsabat si Joab, “Kabay pa nga padamuon sang Ginoo ang imo katawhan sing 100 ka pilo. Pero, Mahal nga Hari, ngaa nga gusto mo himuon ini nga butang? Indi bala nga mga sakop mo sila? Ti, ngaa dalahigon mo sila sa imo sala nga himuon?”

4 Pero nag-insister gid si David, gani ginlibot ni Joab ang bilog nga Israel, kag dayon nagbalik sa Jerusalem. 5 Ginsugid niya kay David ang kadamuon sang mga lalaki nga makasarang magpakig-away: 1,100,000 sa Israel kag 470,000 sa Juda. 6 Pero wala pag-ilakip ni Joab sa pag-isip ang tribo ni Levi kag ni Benjamin tungod kay naugot siya sa sugo sang hari. 7 Wala man malipay ang Dios sa sining sugo ni David, gani ginsilutan niya ang Israel. 8 Dayon nagsiling si David sa Dios, “Nakasala gid ako sa akon ginhimo. Gani nagapakitluoy ako sa imo, Ginoo, nga patawaron mo ako nga imo alagad sa akon sala, kay kabuangan gid ang akon ginhimo.”

9 Nagsiling ang Ginoo kay Gad nga propeta ni David, 10 “Magkadto ka kay David kag papilia siya kon sa diin sa tatlo ka silot ang gusto niya nga himuon ko sa iya.” 11 Gani nagkadto si Gad kay David kag nagsiling sa iya, “Diin sa sini ang gusto mo: 12 Tatlo ka tuig nga gutom, tatlo ka bulan nga pagpanglaglag sa inyo sang inyo mga kaaway, ukon tatlo ka adlaw nga kahalitan halin sa Ginoo paagi sa pagpanghalit sang anghel sang Ginoo sa bilog nga duta sang Israel. Magdesisyon ka kag pahibalua ako kon ano ang isabat ko sa Ginoo nga nagpadala sa akon.”

13 Nagsabat si David kay Gad, “Nabudlayan gid ako magpili. Maayo pa nga ang Ginoo na lang ang magsilot sa akon sang sa mga tawo, kay maluluy-on gid ang Ginoo.” 14 Gani nagpadala ang Ginoo sang kahalitan sa Israel, kag 70,000 ka Israelinhon ang napatay. 15 Dayon nagpadala ang Dios sang anghel sa paglaglag sang Jerusalem. Pero samtang ginalaglag sang anghel ang Jerusalem, nagbaylo ang hunahuna sang Ginoo sa pagsilot sa mga tawo. Gani nagsiling siya sa anghel nga nagapanglaglag sa mga tawo, “Tama na! Indi na sila pagsiluti.” Sadto nga tion didto nagatindog ang anghel sang Ginoo sa may linasan ni Arauna‡ nga Jebusnon.

16 Nagtangla si David kag nakita niya ang anghel sang Ginoo nga nagatindog sa kahanginan, sa tunga-tunga sang langit kag duta nga may ginauyatan nga espada nga nagatudlo sa Jerusalem. Dayon nagluhod si David kag ang mga manugdumala sang Israel, nga nagasuksok sang sako sa pagpakita sang ila pagpangasubo. 17 Nagsiling si David sa Dios, “Ako ang nagsugo nga i-census ang mga tawo. Ako ang nakasala. Ini nga mga tawo pareho sa mga karnero. Wala sila sang may nahimo nga sala. O Ginoo nga akon Dios, ako na lang kag ang akon pamilya ang siluti. Indi pagpaantusa ang imo katawhan sa sini nga kahalitan.”

18 Dayon ginsugo sang anghel sang Ginoo si Gad sa pagsiling kay David nga magtaklad siya sa linasan ni Arauna nga Jebusnon kag maghimo didto sang halaran para sa Ginoo. 19 Gani nagtaklad si David suno sa ginsugo sang Ginoo paagi kay Gad.

20 Sadto nga tion nagalinas si Arauna kag ang iya apat ka anak nga lalaki sang trigo. Kag sang makita nila ang anghel sang Ginoo, nagdalagan ang apat ka anak ni Arauna kag nagpanago. 21 Dayon nakita ni Arauna nga nagapadulong si David. Gani naghalin siya sa linasan kag nagluhod sa atubangan ni David bilang pagtahod sa iya. 22 Nagsiling si David sa iya, “Ibaligya sa akon ang imo linasan kay mapatindog ako sang halaran para sa Ginoo, agod mauntat na ang kahalitan sa mga tawo. Bayaran ko ikaw kon pila gid ang iya bili.”

23 Nagsiling si Arauna kay David, “Sige, kuhaa, Mahal nga Hari. Himua kon ano ang maayo sa imo. Hatagan ko pa ikaw sang baka para ihalad bilang halad nga ginasunog, mga tapi nga panglinas para igatong, kag trigo para ihalad bilang halad nga regalo. Huo, ihatag ko ini tanan sa imo.”

24 Pero nagsabat si Haring David kay Arauna, “Indi ko ini pagbatunon nga libre. Bayaran ko ikaw kon pila ang bili sini. Indi ko mahimo nga kuhaon lang ini sa imo kag ihalad sa Ginoo. Indi ako maghalad sang halad nga ginasunog nga wala sing bili sa akon.” 25 Gani ginbayaran ni David si Arauna sang 600 ka bilog§ nga bulawan para sa sadto nga lugar. 26 Dayon naghimo siya didto sang halaran para sa Ginoo kag naghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon. Kag dayon nagpangamuyo siya. Ginsabat siya sang Ginoo paagi sa pagpadala sang kalayo halin sa langit sa pagsunog sang mga halad sa halaran. 27 Dayon nagsiling ang Ginoo sa anghel nga ibalik niya ang iya espada sa tagub.

28 Sang nakita ni David nga ginsabat sang Ginoo ang iya pangamuyo, naghalad pa gid siya sang mga halad didto sa linasan ni Arauna nga Jebusnon. 29 Sadto nga tion, ang Tolda sang Ginoo kag ang halaran sang mga halad nga ginasunog nga ginpahimo ni Moises sa kamingawan ara sa mataas nga lugar sa Gibeon. 30 Pero indi magkadto didto si David sa pagpamangkot sa Dios, tungod nahadlok siya sa espada sang anghel sang Ginoo.

22

1 Dayon nagsiling si David, “Diri na nga lugar ibutang ang templo sang Ginoong Dios kag ang halaran sang mga halad nga ginasunog sang Israel.”

Ang Pagpreparar para sa Pagpatindog sang Templo

2 Nagmando si David sa pagtipon sang mga pangayaw nga nagaestar sa Israel, kag nagpili siya sa ila sang mga manugbasbas sang mga bato para sa templo sang Dios. 3 Naghatag si David sang madamo gid nga mga salsalon para himuon nga mga lansang kag mga bisagra para sa mga puwertahan, kag madamo gid nga mga saway nga indi na makilo sa kabug-at. 4 Naghatag man siya sang mga kahoy nga sedro nga indi maisip ang kadamuon. Ini nga mga kahoy gindala sa iya sang mga taga-Sidon kag mga taga-Tyre. 5 Nagsiling si David, “Bataon pa ang akon anak nga si Solomon kag wala pa siya sing eksperiensya. Kinahanglan nga ang templo sang Ginoo nga patindugon matahom gid kag bantog sa bilog nga kalibutan. Gani preparahan ko gid ini subong.” Gani puwerte gid ang pagpreparar ni David sa wala pa siya mapatay.

6 Dayon ginpatawag ni David ang iya anak nga si Solomon kag ginsugo sa pagpatindog sang templo para sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 7 Nagsiling si David kay Solomon, “Anak, gusto ko kuntani nga magpatindog sang templo para sa kadungganan sang Ginoo nga akon Dios. 8 Pero amo ini ang iya ginsiling sa akon: ‘Madamo nga tawo ang imo napatay sa puwerte nga mga inaway nga imo naagyan. Gani indi ko ikaw pagtugutan sa pagpatindog sang templo para sa akon kadungganan. 9 Pero hatagan ko ikaw sang anak nga lalaki nga magahari nga may kalinong tungod nga indi siya pagdisturbuhon sang tanan niya nga kaaway sa palibot. Ngalanan siya nga Solomon,* kay hatagan ko gid sang kalinong ang Israel sa iya paghari. 10 Siya amo ang magapatindog sang templo para sa akon kadungganan. Kabigon ko siya nga akon anak kag ako mangin iya amay. Ang iya mga kaliwat magahari sa Israel hasta san-o.’

11 “Gani anak, kabay pa nga updan ka sang Ginoo kag magmadinalag-on ka sa pagpatindog sang templo sang Ginoo nga imo Dios, suno sa iya ginsiling nga himuon mo. 12 Kabay pa nga hatagan ka sang Ginoo nga imo Dios sang kaalam kag pag-intiendi para matuman mo ang iya kasuguan sa tion nga padumalahon ka na niya sa bilog nga Israel. 13 Kag kon matuman mo sing maayo ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag niya sa Israel paagi kay Moises, mangin madinalag-on ka. Gani magpakabakod ka kag magpakaisog. Indi ka magkahadlok ukon magkaluya. 14 Ginpangabudlayan ko gid ang pagpreparar sang mga materyales para sa pagpatindog sang templo sang Ginoo—3,500 ka tonelada nga bulawan, 35,000 ka tonelada nga pilak, kag madamo gid nga mga saway kag mga salsalon nga indi na makilo sa kabug-at. Nagpreparar man ako sang mga kahoy kag mga bato, pero kinahanglan mo pa ini dugangan. 15 May madamo ka nga manug-obra: mga manugbasbas sang bato, mga mason, mga panday, kag madamo gid nga mga tawo nga may abilidad sa bisan ano nga obra, 16 sa bulawan, pilak, saway, kag salsalon. Karon, umpisahi na ang pagpaobra, kag kabay pa nga updan ka sang Ginoo.”

17 Dayon ginmanduan ni David ang tanan nga pangulo sang Israel sa pagbulig kay Solomon nga iya anak. 18 Nagsiling siya sa ila, “Kaupod ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag ginhatagan niya kamo sang kalinong sa inyo mga kaaway sa palibot. Kay gintugyan niya sa akon ang tanan nga pumuluyo sang sini nga duta, kag karon iya na ini sang Ginoo kag sakop na ini naton nga iya katawhan. 19 Gani karon magdangop kamo sa Ginoo nga inyo Dios sa bug-os ninyo nga tagipusuon kag kalag. Umpisahi na ninyo ang pagpatindog sang templo sang Ginoong Dios para mabutang na ninyo ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo kag ang balaan nga mga kagamitan sang Dios sa sina nga templo nga patindugon para sa iya kadungganan.”

23

Ang Obra sang mga Levita

1 Sang tigulang na gid si David, ginhimo niya nga hari sang Israel ang iya anak nga si Solomon. 2 Ginpatipon niya ang tanan nga pangulo sang Israel, pati ang mga pari kag mga Levita. 3 Gin-isip ang mga Levita nga nagaedad 30 paibabaw, kag ang ila kadamuon 38,000. 4 Nagsiling si David, “Ang 24,000 sa ila magadumala sang mga buluhaton sa templo sang Ginoo, ang 6,000 magaalagad bilang mga opisyal kag mga hukom, 5 ang 4,000 magaalagad bilang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, kag ang 4,000 pa gid magadayaw sa Ginoo paagi sa mga instrumento nga ginpahimo ko para sa sini nga buluhaton.” 6 Ginpartida ni David sa tatlo ka grupo ang mga Levita, suno sa mga pamilya sang mga anak ni Levi nga sila ni Gershon, Kohat, kag Merari.

Ang mga Kaliwat ni Gershon

7 Ang mga anak ni Gershon amo si Ladan* kag si Shimei. 8 Si Ladan may tatlo ka anak nga lalaki nga sila ni Jehiel, ang pinakapangulo†sang ila pamilya, dayon si Zetam kag si Joel. 9 Amo ini sila ang mga pangulo sang mga pamilya ni Ladan.

Si Shimei may tatlo man ka anak nga lalaki nga sila ni Shelomot, Haziel, kag Haran. 10-11 Sang ulihi may apat pa ka anak nga lalaki si Shimei nga sila ni Jahat, ang pinakapangulo sang ila pamilya, si Zina‡ ang ikaduha, dayon si Jeush kag si Beria. Diutay lang ang mga anak ni Jeush kag Beria, gani gin-isip sila nga isa lang ka pamilya.

Ang mga Kaliwat ni Kohat

12 Si Kohat may apat ka anak nga lalaki nga sila ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel. 13 Ang mga anak nga lalaki ni Amram amo si Aaron kag si Moises. Ginseparar si Aaron kag ang iya mga kaliwat sa pagdedikar sang labing balaan nga mga butang, sa paghalad sang mga halad sa Ginoo, sa pag-alagad sa iya, kag sa pagbendisyon sa katawhan sa iya ngalan. Amo ini ang ila katungdanan hasta san-o. 14 Ang mga anak nga lalaki ni Moises nga alagad sang Dios nalakip sa mga Levita. 15 Ang iya mga anak nga lalaki amo si Gershom kag si Eliezer. 16 Ang isa sa mga anak nga lalaki ni Gershom amo si Shebuel§ nga pinakapangulo sang ila pamilya. 17 Si Eliezer may isa lang ka anak nga lalaki nga amo si Rehabia nga pinakapangulo sang ila pamilya. Madamo gid ang mga kaliwat ni Rehabia.

18 Ang isa sa mga anak nga lalaki ni Izhar amo si Shelomit nga pinakapangulo sang ila pamilya.

19 Ang mga anak nga lalaki ni Hebron amo sila ni Jeria, ang pinakapangulo sang ila pamilya, si Amaria ang ikaduha, si Jahaziel ang ikatatlo, kag si Jekameam ang ikaapat.

20 Ang mga anak nga lalaki ni Uziel amo si Micas, ang pinakapangulo sang ila pamilya, kag si Ishia ang ikaduha.

Ang mga Kaliwat ni Merari

21 Ang mga anak nga lalaki ni Merari amo si Mali kag si Mushi. Ang mga anak nga lalaki ni Mali amo si Eleazar kag si Kish. 22 Napatay si Eleazar nga wala gid sang anak nga lalaki kundi mga babayi lang. Ini sila ginpangasawa sang ila mga pakaisa nga mga anak ni Kish.

23 Si Mushi may tatlo ka anak nga lalaki nga sila ni Mali, Eder, kag Jeremot.

24 Amo ini sila ang mga kaliwat ni Levi suno sa mga pangulo sang ila mga pamilya. Nalista ang tagsa nila ka ngalan. Ang kada isa sa ila dapat nagaedad 20 ka tuig paibabaw para makaalagad sa templo sang Ginoo. 25 Nagsiling si David, “Ginhatagan kita sang Ginoo, ang Dios sang Israel, sang kalinong kag magaestar siya sa Jerusalem hasta san-o. 26 Karon, indi na kinahanglan sang mga Levita nga magdala-dala pa sang Tolda nga Simbahan kag sang mga kagamitan sini.”

27 Suno sa katapusan nga sugo ni David, ang tanan nga Levita nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw ginlista para mag-alagad. 28 Ang katungdanan sang mga Levita amo ang pagbulig sa mga pari nga mga kaliwat ni Aaron sa pag-alagad sa templo sang Ginoo. Sila ang magaatipan sang mga ugsaran sang templo kag sang mga kuwarto sa kilid, kag sila man ang magabulig sa mga seremonya sang pagpakatinlo kag sang iban pa nga buluhaton sa templo sang Dios. 29 Sila man ang gintugyanan sa balaan nga tinapay nga ginaplastar sa lamisa, sa harina para sa mga halad nga regalo, sa tinapay nga wala sing inugpahabok, kag sa iban pa nga ginaluto kag ginamiksla. Sila man ang gintugyanan sa pagkilo kag sa pagtakos sang tanan nga halad. 30 Ila man katungdanan ang pagtindog kada aga kag kada gab-i sa templo sa pagpasalamat kag sa pagdayaw sa Ginoo. 31 Sila man ang magabulig sa paghalad sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog sa mga Adlaw nga Inugpahuway, sa Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag sa iban pa nga natalana nga mga piesta. May mga pagsulundan kon pila ka Levita ang magahimo sini nga buluhaton kag kon paano nila ini himuon.

32 Gani ginhimo sang mga Levita ang ila katungdanan sa pag-atipan sang Tolda nga Ginapakigkitaan kag sa Balaan nga Lugar, kag sa pagbulig sa ila mga paryente nga mga pari nga kaliwat ni Aaron sa pag-alagad sa templo sang Ginoo.

24

Ang mga Buluhaton sang mga Pari

1 Amo ini ang mga grupo sang mga kaliwat ni Aaron:

Ang mga anak nga lalaki ni Aaron amo sila ni Nadab, Abihu, Eleazar, kag Itamar. 2 Pero una nga napatay si Nadab kag Abihu sang sa ila amay, kag wala sila sang mga anak; gani ang nag-alagad bilang mga pari amo si Eleazar kag si Itamar. 3 Sa bulig ni Zadok nga kaliwat ni Eleazar, kag ni Ahimelec nga kaliwat ni Itamar, gin-grupo ni Haring David ang mga kaliwat ni Aaron suno sa ila katungdanan. 4 Ang mga kaliwat ni Eleazar gintunga sa 16 ka grupo kag ang mga kaliwat ni Itamar sa 8 ka grupo, kay mas madamo ang mga pangulo sang pamilya sa mga kaliwat ni Eleazar. 5 Ang tanan nga buluhaton ginpartida sa mga grupo paagi sa paggabot-gabot para wala sing may pinilian. Gani may mga opisyal sang templo nga nagaalagad sa Dios halin sa mga kaliwat ni Eleazar kag sa mga kaliwat ni Itamar.

6 Si Shemaya nga anak ni Netanel nga Levita amo ang sekretaryo. Ginlista niya ang mga ngalan sang mga pari sa atubangan sang hari kag sang mga opisyal nga sila ni Zadok nga pari, Ahimelec nga anak ni Abiatar, kag mga pangulo sang mga pamilya sang mga pari kag sang mga Levita. Naggabot-gabot sing bulos-bulos ang mga kaliwat ni Eleazar kag ni Itamar.

7 Ang una nga nagabutan amo si Jehoyarib,

ang ikaduha si Jedaya,

8 ang ikatlo si Harim,

ang ikaapat si Seorim,

9 ang ikalima si Malkia,

ang ikaanom si Miamin,

10 ang ikapito si Hakoz,

ang ikawalo si Abia,

11 ang ikasiyam si Jeshua,

ang ikanapulo si Shecania,

12 ang ika-11 si Eliashib,

ang ika-12 si Jakim,

13 ang ika-13 si Hupa,

ang ika-14 si Jeshebeab,

14 ang ika-15 si Bilga,

ang ika-16 si Imer,

15 ang ika-17 si Hezir,

ang ika-18 si Hapizez,

16 ang ika-19 si Petahia,

ang ika-20 si Jehezkel,

17 ang ika-21 si Jakin,

ang ika-22 si Gamul,

18 ang ika-23 si Delaya,

kag ang ika-24 si Maazia.

19 Ini sila naghimo sang ila mga katungdanan sa templo sang Ginoo suno sa pagsulundan nga ginhatag sang ila katigulangan nga si Aaron halin sa Ginoo, ang Dios sang Israel.

Ang mga Pangulo sang mga Pamilya sang mga Levita

20 Amo ini ang mga pangulo sang mga pamilya sang iban pa nga mga kaliwat ni Levi:

Halin sa mga kaliwat ni Amram: si Shebuel.*

Halin sa mga kaliwat ni Shebuel: si Jedea.

21 Halin sa mga kaliwat ni Rehabia: si Ishia, ang pinakapangulo sang ila pamilya.

22 Halin sa mga kaliwat ni Izhar: si Shelomot.

Halin sa mga kaliwat ni Shelomot: si Jahat.

23 Halin sa mga kaliwat ni Hebron: si Jeria, ang pinakapangulo sang ila pamilya, si Amaria ang ikaduha, si Jahaziel ang ikatatlo, kag si Jekameam ang ikaapat.

24 Halin sa mga kaliwat ni Uziel: si Micas.

Halin sa mga kaliwat ni Micas: si Shamir.

25 Halin sa mga kaliwat ni Ishia nga utod ni Micas: si Zacarias.

26 Halin sa mga kaliwat ni Merari: si Mali kag si Mushi.

Halin sa mga kaliwat ni Jaazia: si Beno.

27 Halin sa mga kaliwat ni Merari paagi kay Jaazia: si Beno, Shoham, Zacur, kag Ibri.

28 Halin sa mga kaliwat ni Mali: si Eleazar, nga wala sing mga anak nga lalaki.

29 Halin sa mga kaliwat ni Kish: si Jerameel.

30 Halin sa mga kaliwat ni Mushi: si Mali, Eder, kag Jerimot.

Amo ini ang mga Levita suno sa ila mga pamilya. 31 Pareho sang ginhimo sang mga kaliwat ni Aaron, naggabot-gabot man sila sa paghibalo sang ila mga katungdanan, pamatan-on man ukon tigulang. Ginhimo nila ini sa atubangan ni Haring David, Zadok, Ahimelec, kag sang mga pangulo sang mga pamilya sang mga pari kag mga Levita.

25

Ang mga Musikero

1 Nagpili si David kag ang mga kumander sang mga soldado sang mga tawo halin sa mga anak ni Asaf, Heman, kag Jedutun, sa pagsugid sang mensahi sang Dios nga ginatukaran sang mga arpa, lira, kag mga cymbals. Amo ini ang lista sang ila mga ngalan kag mga obra:

2 Halin sa mga anak nga lalaki ni Asaf: si Zacur, Jose, Netania, kag Asarela. Nag-obra sila sa idalom sang pagdumala sang ila amay nga si Asaf. Nagasugid si Asaf sang mensahi sang Dios kon magsugo ang hari.

3 Halin sa mga anak nga lalaki ni Jedutun: si Gedalia, Zeri, Jeshaya, Shimei,* Hashabia, kag Mattitia, anom sila tanan. Nag-obra man sila sa idalom sang pagdumala sang ila amay nga si Jedutun. Ining si Jedutun nagasugid sang mensahi sang Dios nga ginatukaran sang arpa, nga may pagpasalamat kag pagdayaw sa Ginoo.

4 Halin sa mga anak nga lalaki ni Heman: si Bukia, Matania, Uziel, Shebuel,† Jerimot, Hanania, Hanani, Eliata, Gidalti, Romamti Ezer, Joshbekasha, Maloti, Hotir, kag Mahaziot. 5 Sila tanan mga anak ni Heman nga propeta sang hari. Ginpadunggan siya sang Dios paagi sa paghatag sa iya sang 14 ka anak nga lalaki kag tatlo ka babayi, suno sa promisa sang Dios sa iya.

6 Ini tanan nga lalaki ginadumalahan sang ila amay sa ila nga pagtukar sang mga cymbals, lira, kag mga arpa sa ila pag-alagad sa balay sang Dios. Si Asaf, Jedutun, kag Heman ginadumalahan sang hari. 7 Sila kag ang ila mga paryente, nga 288 tanan, mga maayo gid nga mga musikero para sa Ginoo. 8 Naggabot-gabot sila para mahibaluan ang tagsa nila ka responsibilidad, pamatan-on man ukon tigulang, manunudlo man ukon estudyante.

9 Ang una nga nagabutan sa pamilya ni Asaf amo si Jose kag ang iya mga anak nga lalaki kag mga paryente;‡dose sila tanan.

Ang ikaduha amo si Gedalia kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

10 Ang ikatatlo amo si Zacur kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

11 Ang ikaapat amo si Izri§ kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

12 Ang ikalima amo si Netania kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

13 Ang ikaanom amo si Bukia kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

14 Ang ikapito amo si Jesarela* kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

15 Ang ikawalo amo si Jeshaya kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

16 Ang ikasiyam amo si Matania kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

17 Ang ikanapulo amo si Shimei kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

18 Ang ika-11 amo si Azarel† kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

19 Ang ika-12 amo si Hashabia kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

20 Ang ika-13 amo si Shebuel‡ kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

21 Ang ika-14 amo si Mattitia kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

22 Ang ika-15 amo si Jerimot§ kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

23 Ang ika-16 amo si Hanania kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

24 Ang ika-17 amo si Joshbekasha kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

25 Ang ika-18 amo si Hanani kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

26 Ang ika-19 amo si Maloti kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

27 Ang ika-20 amo si Eliata kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

28 Ang ika-21 amo si Hotir kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

29 Ang ika-22 amo si Gidalti* kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

30 Ang ika-23 amo si Mahaziot kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

31 Ang ika-24 amo si Romamti Ezer kag ang iya mga anak kag mga paryente; dose man sila.

26

Ang mga Guwardya sang mga Puwertahan sang Templo

1 Amo ini ang mga grupo sang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo:

Halin sa pamilya ni Kora, si Meshelemia nga anak ni Kore nga miyembro sang pamilya ni Asaf, 2 kag ang pito niya ka anak nga lalaki nga sila ni Zacarias, ang kamagulangan, dayon si Jediel, Zebadia, Jatniel, 3 Elam, Jehohanan, kag Eliehoenai.

4 Kaupod man si Obed Edom kag ang walo niya ka anak nga lalaki nga sila ni Shemaya, ang kamagulangan, dayon si Jehozabad, Joa, Sacar, Netanel, 5 Amiel, Isacar, kag Peuletai. Ginpakamaayo sang Dios si Obed Edom. 6 Ang kamagulangan nga anak ni Obed Edom nga si Shemaya may mga anak nga lalaki nga mga pangulo sang mga pamilya, tungod kay may mga abilidad sila. 7 Sila amo si Otni, Refael, Obed, kag Elzabad. Ang ila paryente nga si Elihu kag si Semakia may mga abilidad man.

8 Sila tanan ang mga kaliwat ni Obed Edom. Sila kag ang ila mga anak kag mga paryente may ikasarang kag abilidad sa pag-obra. Ang ila kadamuon, 62 tanan.

9 Ang 18 ka anak kag paryente ni Meshelemia may mga abilidad man. 10 Si Hosa nga halin sa pamilya ni Merari may mga anak man. Ginhimo ni Hosa si Shimri nga pinakapangulo sang ila pamilya bisan indi siya ang iya kamagulangan nga anak. 11 Ang ikaduha kay Shimri amo si Hilkia, ang ikatatlo si Tebalia, kag ang ikaapat si Zacarias. 13 tanan ang mga anak kag mga paryente ni Hosa nga mga guwardya sa puwertahan sang templo.

12 Gin-grupo ang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo suno sa pangulo sang ila pamilya, kag may mga katungdanan sila sa pag-alagad sa templo sang Ginoo, pareho sang ila kapareho nga mga Levita. 13 Naggabot-gabot sila kon sa diin nga puwertahan ang pagaguwardyahan sang ila mga pamilya, pamatan-on man ukon tigulang. 14 Ang sa east nga puwertahan nagabutan ni Shelemia,* kag ang sa north nga puwertahan nagabutan sang iya anak nga si Zacarias. Ining si Zacarias maalam nga manuglaygay. 15 Ang sa south nga puwertahan nagabutan ni Obed Edom, kag ang iya mga anak gintugyanan sang mga bodega. 16 Ang sa west nga puwertahan kag ang puwertahan sang alagyan pataklad sa templo† nagabutan ni Shupim kag ni Hosa.

May turno sila sa pagbantay: 17 Sa east anom ka guwardya ang nagabantay kada adlaw, sa north apat, sa south apat, kag sa kada bodega tag-duha. 18 Sa west apat ang nagabantay sa alagyan pataklad sa templo kag duha ang nagabantay sa ugsaran.

19 Amo ina sila ang grupo sang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo nga mga kaliwat ni Kora kag Merari.

Ang mga Tresurero kag ang Iban pa nga mga Opisyal

20 Ang iban nga Levita‡ amo ang gintugyanan sang mga bodega sang templo sang Dios, lakip na ang mga bodega sang mga butang nga ginhalad sa Dios.

21 Si Ladan kaliwat ni Gershon kag amay ni Jehieli. Ang iban sa mga kaliwat ni Ladan mga pangulo man sang ila kaliwat. 22 Ang mga anak ni Jehieli nga si Zetam kag si Joel amo ang gintugyanan sang mga bodega sang templo sang Ginoo.

23 Amo ini ang mga opisyal nga halin sa mga kaliwat ni Amram, Izhar, Hebron, kag Uziel:

Halin sa mga kaliwat ni Amram: 24 si Shebuel,§ nga kaliwat ni Gershom nga anak ni Moises, amo ang pangulo nga opisyal sang mga bodega sang templo. 25 Ang iya mga paryente nga mga kaliwat ni Eliezer amo sila ni Rehabia, Jeshaya, Joram, Zicri, kag Shelomit.* 26 Si Shelomit kag ang iya mga paryente amo ang gintugyanan sang tanan nga bodega sang mga ginhalad ni Haring David, sang mga pangulo sang mga pamilya, sang mga kumander sang linibo kag ginatos nga soldado, kag sang iban pa nga mga kumander. 27 Ginhalad nila ang iban nga nakuha nila sa inaway para gamiton sa templo sang Ginoo. 28 Si Shelomit man kag ang iya mga paryente ang nagaasikaso sang tanan nga ginhalad ni Propeta Samuel, ni Saul nga anak ni Kish, ni Abner nga anak ni Ner, kag ni Joab nga anak ni Zeruya. Ang iban pa nga mga ginhalad gin-asikaso man nila.

29 Halin sa mga kaliwat ni Izhar: si Kenania kag ang iya mga anak nga lalaki, nga mga administrador kag mga manughukom sa Israel. Wala sila nagatrabaho sa templo.

30 Halin sa mga kaliwat ni Hebron: si Hashabia kag ang 1,700 niya nga mga paryente nga may mga abilidad. Gintugyanan sila sa pagdumala sang mga kadutaan sa west sang Suba sang Jordan. Sila ang nagaasikaso sang mga buluhaton sang Ginoo kag sang hari sa sina nga lugar. 31 Si Jeria ang pangulo sang mga kaliwat ni Hebron suno sa listahan sang ila mga pamilya. (Sang ika-40 nga tuig sang paghari ni David, gin-usisa ang mga listahan, kag nadiskobrehan nga may mga kaliwat si Hebron sa Jazer nga sakop sang Gilead, kag ini sila may mga abilidad.) 32 Si Jeria may 2,700 ka paryente nga may mga abilidad kag mga pangulo sang mga pamilya. Sila ang ginpadumala ni Haring David sa mga kaliwat ni Reuben, Gad, kag sa katunga nga tribo ni Manase. Kag sila ang nagaasikaso sang tanan nga buluhaton sang Dios kag sang hari sa sina nga mga lugar.

27

Ang mga Opisyal sang mga Soldado

1 Amo ini ang lista sang mga pangulo, mga kumander, kag mga opisyal sang mga Israelinhon nga nagaalagad sa hari bilang mga manugdumala sang grupo sang mga soldado nga nagaalagad sing isa ka bulan kada tuig. Ang kada grupo may 24,000 ka soldado.

2 Si Jashobeam nga anak ni Zabdiel amo ang kumander sang mga soldado sa nahauna nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo. 3 Kaliwat siya ni Perez kag pangulo sang tanan nga opisyal sang mga soldado sa nahauna nga bulan.

4 Si Dodai nga kaliwat ni Ahoa amo ang kumander sang mga soldado sa ikaduha nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo. Si Miklot amo ang pinakamataas niya nga opisyal sa iya grupo.

5 Si Benaya nga anak ni Jehoyada nga pari amo ang kumander sang mga soldado sa ikatatlo nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo. 6 Ining si Benaya amo ang maisog nga lider sang 30 ka maisog nga mga tinawo ni David. Ang iya anak nga si Amizabad amo ang pinakamataas niya nga opisyal sa iya grupo.

7 Si Asahel nga utod ni Joab amo ang kumander sang mga soldado sa ikaapat nga bulan. Ang iya anak nga si Zebadia amo ang nagbulos sa iya. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

8 Si Shamhut* nga kaliwat ni Izra amo ang kumander sang mga soldado sa ikalima nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

9 Si Ira nga anak ni Ikesh nga taga-Tekoa amo ang kumander sang mga soldado sa ikaanom nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

10 Si Helez nga taga-Pelon nga kaliwat ni Efraim amo ang kumander sang mga soldado sa ikapito nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

11 Si Sibecai nga taga-Husha nga kaliwat ni Zera amo ang kumander sang mga soldado sa ikawalo nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

12 Si Abiezer nga taga-Anatot nga kaliwat ni Benjamin amo ang kumander sang mga soldado sa ikasiyam nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

13 Si Maharai nga taga-Netofa nga kaliwat ni Zera amo ang kumander sang mga soldado sa ikanapulo nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

14 Si Benaya nga taga-Piraton nga kaliwat ni Efraim amo ang kumander sang mga soldado sa ika-11 nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

15 Si Heldai† nga taga-Netofa nga kaliwat ni Otniel amo ang kumander sang mga soldado sa ika-12 nga bulan. May 24,000 ka soldado sa iya grupo.

Ang mga Opisyal sang mga Tribo sang Israel

16 Amo ini ang mga opisyal sang mga tribo sang Israel:

Sa tribo ni Reuben: si Eliezer nga anak ni Zicri.

Sa tribo ni Simeon: si Shefatia nga anak ni Maaca.

17 Sa tribo ni Levi: si Hashabia nga anak ni Kemuel.

Sa kaliwat ni Aaron: si Zadok.

18 Sa tribo ni Juda: si Elihu nga utod ni David.

Sa tribo ni Isacar: si Omri nga anak ni Micael.

19 Sa tribo ni Zebulun: si Ishmaya nga anak ni Obadias.

Sa tribo ni Naftali: si Jerimot nga anak ni Azriel.

20 Sa tribo ni Efraim: si Hoseas nga anak ni Azazia.

Sa katunga nga tribo ni Manase: si Joel nga anak ni Pedaya.

21 Sa katunga pa gid nga tribo ni Manase sa Gilead: si Iddo nga anak ni Zacarias.

Sa tribo ni Benjamin: si Jaasiel nga anak ni Abner.

22 Sa tribo ni Dan: si Azarel nga anak ni Jeroham.

Sila ang mga opisyal sa mga tribo sang Israel.

23 Sang gin-census ni David ang mga tawo, wala niya ginlakip ang mga wala pa nagaedad sing 20 ka tuig, tungod nagpromisa ang Ginoo nga padamuon gid niya ang mga Israelinhon pareho sa mga bituon sa langit. 24 Ginsuguran ni Joab nga anak ni Zeruya ang pag-census sa mga tawo pero wala niya ini matapos tungod nangakig ang Dios sa sini nga census. Gani wala malista sa listahan ni Haring David ang kabug-usan nga kadamuon sang mga Israelinhon.

Ang mga Opisyal sa Ginharian

25 Si Azmavet nga anak ni Adiel amo ang nagadumala sang mga bodega sang palasyo sang hari.

Si Jonatan nga anak ni Uzia amo ang nagadumala sang mga bodega sa mga distrito, mga banwa, mga baryo, kag sa mga tore.

26 Si Ezri nga anak ni Kelub amo ang nagadumala sang mga nagaobra sa uma sang hari.

27 Si Shimei nga taga-Rama amo ang nagadumala sang mga talamnan sang ubas sang hari.

Si Zabdi nga taga-Shifam amo ang nagadumala sang mga ubas kag mga bino sang hari.

28 Si Baal Hanan nga taga-Geder amo ang nagadumala sang mga kahoy nga olibo kag sikomoro sa mga bulobukid sa west.‡

Si Joash amo ang nagadumala sang mga talaguan sang lana sang olibo.

29 Si Shitrai nga taga-Sharon amo ang nagadumala sang mga baka nga nagahalab sa Sharon.

Si Shafat nga anak ni Adlai amo ang nagadumala sang mga baka sa mga kapatagan.

30 Si Obil nga Ishmaelinhon amo ang nagadumala sang mga camel.

Si Jedea nga taga-Meronot amo ang nagadumala sang mga donkey.

31 Si Jaziz nga Hagarnon amo ang nagadumala sang mga karnero.

Amo ini sila tanan ang mga opisyal nga nagadumala sang mga pagkabutang ni Haring David.

32 Si Jonatan nga tiyo ni Haring David amo ang iya manuglaygay. Isa siya ka maalamon nga tawo kag manunulat. Si Jehiel nga anak ni Hacmoni amo ang manunudlo sang mga anak sang hari. 33 Si Ahitofel ang isa pa ka manuglaygay sang hari. Si Hushai nga Arkhanon malapit nga abyan sang hari. 34 Sang mapatay si Ahitofel, ginbuslan siya ni Jehoyada (nga anak ni Benaya) kag ni Abiatar. Si Joab amo ang kumander sang mga soldado sang hari.

28

Ang Plano ni David para sa Templo

1 Karon, ginpatawag ni Haring David sa Jerusalem ang tanan nga opisyal sang Israel: Ang mga opisyal sang mga tribo, ang mga kumander sang kada grupo sang mga soldado nga nagaalagad sa hari, ang iban pa nga mga kumander sang linibo kag ginatos nga soldado, ang mga opisyal nga nagadumala sang tanan nga pagkabutang kag kasapatan sang hari kag sang iya mga anak, ang mga opisyal sang palasyo, ang gamhanan nga mga tawo, kag ang tanan nga maayo nga mga soldado.

2 Sang nagatilipon na sila, nagtindog si David kag nagsiling, “Pamatii ninyo ako, mga kauturan kag katawhan ko. Gusto ko gid magpatindog sang templo para butangan sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo nga aton Dios, para may tulungtungan ang iya tiil. Kag nakaplano na ako sa pagpatindog sini. 3 Pero nagsiling ang Dios sa akon, ‘Indi ikaw ang magapatindog sang templo para sa akon kadungganan, tungod kay isa ikaw ka soldado kag madamo ang imo ginpamatay.’ 4 Pero sa pihak sina, ginpili ako sang Ginoo, ang Dios sang Israel, halin sa bilog namon nga pamilya nga mangin hari sang Israel hasta san-o.* Ginpili niya ang tribo sang Juda bilang pangulo nga tribo. Kag halin sa sini nga tribo, ginpili niya ang akon pamilya, kag halin sa akon pamilya ginkalipay niya ang pagpili sa akon bilang hari sang bilog nga Israel. 5 Ginhatagan niya ako sang madamo nga anak nga lalaki, kag halin sa ila, ginpili niya si Solomon sa paghari sa iya ginharian nga amo ang Israel. 6 Nagsiling siya sa akon, ‘Ang imo anak nga si Solomon amo ang magapatindog sang akon templo kag sang iya sini mga ugsaran. Kay ginpili ko siya nga mangin akon anak, kag ako mangin iya amay. 7 Kag kon magpadayon siya sa pagsunod sang akon mga sugo pareho sang iya ginahimo subong, paharion ko ang iya mga kaliwat hasta san-o.’

8 “Gani karon, ginamanduan ko kamo sa atubangan sang tanan nga Israelinhon, ang komunidad sang Ginoo, kag sa presensya sang aton Dios, nga tumana ninyo sing maayo ang tanan nga sugo sang Ginoo nga inyo Dios. Kon himuon ninyo ini, padayon ninyo nga panag-iyahan ining maayo nga duta, kag maipapanubli ninyo ini sa inyo mga kaliwat hasta san-o.

9 “Kag ikaw, Solomon nga anak ko, kilalaha kag alagara ang Dios sang imo amay sa bug-os mo nga tagipusuon kag hunahuna, kay nakita sang Ginoo ang tagsa ka tagipusuon kag nahibaluan niya ang aton motibo kag panghunahuna. Kon magdangop ka sa iya, buligan ka niya; pero kon magbiya ka sa iya, sikwayon ka niya hasta san-o. 10 Gani hunahunaa ini sing maayo. Ginpili ka sang Ginoo sa pagpatindog sang templo para didto siya simbahon. Magpakabakod ka, kag himua ini nga buluhaton.”

11 Dayon ginhatag ni David kay Solomon ang tanan nga plano sa pagpatindog sang templo kag sa iya sini nga balkon, mga building, mga bodega, mga kuwarto sa ibabaw, mga kuwarto sa sulod, kag ang Labing Balaan nga Lugar nga sa diin ginapatawad ang mga sala sang tawo. 12 Ginhatag ni David ining tanan nga plano nga gintudlo sa iya sang Espiritu† para sa pagpatindog sang mga ugsaran sang templo sang Ginoo, sang tanan nga kuwarto sa palibot sini, kag sang mga bodega sang templo sang Dios, lakip na ang mga bodega para sa mga butang nga ginhalad. 13 Gintudluan man niya si Solomon parte sa paggrupo sang mga pari kag mga Levita kag sa tanan nga buluhaton sa pag-alagad sa templo sang Ginoo, subong man sa tanan nga kagamitan sa pag-alagad. 14 Nagtudlo man siya kon pila kadamo nga pilak kag bulawan ang gamiton sa paghimo sang sini nga mga kagamitan: 15 sa bulawan nga mga suga kag mga bulutangan sini; sa pilak nga mga suga kag mga bulutangan sini; 16 sa bulawan nga mga lamisa nga ginabutangan sang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios; sa pilak nga mga lamisa; 17 sa bulawan nga mga tinidor nga dalagko; sa bulawan nga mga yahong kag mga pitsil; sa bulawan kag pilak nga mga pinggan; 18 kag sa bulawan nga halaran nga sulunugan sang insenso. Gintudluan man ni David si Solomon kon paano ang paghimo sang bulawan nga kerubin nga nagahumlad ang ila mga pakpak sa ibabaw sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo.

19 Nagsiling si Haring David, “Ini nga mga plano ginsulat suno sa pagtuytoy sang Ginoo, kag gintudluan niya ako kon paano ini tanan himuon.”

20 Nagsiling man si David sa iya anak nga si Solomon, “Magpakabakod ka kag magpakaisog. Suguri na ang pagpaobra. Indi ka magkahadlok ukon magkaluya, kay ang Ginoong Dios, ang akon Dios, kaupod mo. Indi ka niya pagbayaan ukon pagpabay-an hasta matapos ang tanan nga obra para sa templo sang Ginoo. 21 Preparado na ang grupo sang mga pari kag mga Levita para sa tanan nga obra sa templo sang Dios, kag may mga tawo man nga may mga abilidad sa pag-obra sa bisan ano nga buluhaton nga handa sa pagbulig sa imo. Ang mga opisyal kag ang tanan nga tawo handa sa pagtuman sa imo.”

29

Ang mga Regalo sa Pagpatindog sang Templo

1 Dayon nagsiling si Haring David sa bilog nga komunidad sang Israel, “Si Solomon nga akon anak nga ginpili sang Dios bataon pa kag wala sing eksperiensya. Dako ang buluhaton, kay ang patindugon nga building indi para sa tawo kundi para sa Ginoong Dios. 2 Ginhimo ko ang tanan nga akon mahimo sa pagpreparar sang mga materyales para sa templo sang akon Dios—madamo nga bulawan, pilak, saway, salsalon, kahoy, malahalon nga mga bato nga onix, esmeralda, mga bato nga nagkalain-lain ang kolor, kag iban pa nga matahom nga mga bato kag mga marmol. 3 Kag tungod sa akon dedikasyon sa templo sang akon Dios, ginahatag ko ang akon personal nga mga bulawan kag pilak para sa pagpatindog sini, wala labot sa mga materyales nga natipon ko na para sa balaan nga templo. 4 Ang akon ihatag mga 100 ka tonelada nga bulawan halin sa Ofir, kag mga 250 ka tonelada nga pilak. Ini gamiton para inughaklap sa mga dingding sang templo, 5 kag para sa tanan nga kagamitan nga pagahimuon sang mga platero. Karon, sin-o ang luyag maghatag para sa Ginoo?”

6 Dayon naghatag sing kinabubut-on ang mga pangulo sang mga pamilya, mga pangulo sang mga tribo sang Israel, mga kumander sang linibo kag ginatos nga soldado, kag ang mga opisyal nga gintugyanan sa pagdumala sang mga pagkabutang sang hari. 7 Naghatag sila para sa pag-obra sang templo sang Dios sing mga 175 ka tonelada nga bulawan, 10,000 ka bulawan nga kuwarta, 350 ka tonelada nga pilak, 630 ka tonelada nga saway, kag 3,500 ka tonelada nga salsalon. 8 May mga naghatag man sang mga malahalon nga mga bato, kag gintago ini sa bodega sang templo sang Ginoo nga gindumalahan ni Jehiel nga kaliwat ni Gershon. 9 Nalipay gid ang mga tawo sa ila mga pangulo kay naghatag sila sing kinabubut-on kag tinagipusuon para sa Ginoo. Puwerte man ang kalipay ni Haring David.

Ang Pangamuyo ni David

10 Gindayaw ni David ang Ginoo sa atubangan sang bilog nga komunidad. Siling niya:

“O Ginoo, Dios sang amon katigulangan nga si Jacob,* dalayawon ka hasta san-o. 11 Gamhanan ka gid, talahuron, dungganon, kag dalayawon. Kay imo ang tanan nga butang sa langit kag sa duta. Ikaw ang hari, O Ginoo, kag labaw ka sa tanan. 12 Ang manggad kag dungog naghalin sa imo. Ikaw ang nagadumala sang tanan nga butang. Gamhanan ka gid, kag ikaw ang nagapakusog kag nagapagamhanan sa kay bisan sin-o.

13 “Karon, O amon Dios, ginapasalamatan ka namon kag ginadayaw ang imo talahuron nga ngalan. 14 Pero sin-o gid ako kag ang akon katawhan nga makahatag kami sing bugana pareho sini? Tanan nga butang nagahalin sa imo, kag ginahatag lang namon ang naghalin sa imo. 15 Nakahibalo ikaw nga pangayaw lang kami diri sa kalibutan pareho sang amon mga katigulangan. Ang amon kabuhi pareho sa landong nga wala nagapabilin.

16 “O Ginoo nga amon Dios, ining tanan nga ginhatag namon sa pagpatindog sang templo para sa kadungganan sang imo balaan nga ngalan naghalin man sa imo. Imo ini tanan! 17 O Dios ko, nahibaluan ko nga ginausisa mo ang amon tagipusuon kag nalipay ka kon makita mo nga matarong ini. Amo ina nga sinsero kag kinabubut-on ang paghatag ko sang sini nga mga butang. Kag bisan ang imo katawhan nga ari diri subong nakita ko nga nagahatag man sing kinabubut-on. Gani nalipay gid ako.

18 “O Ginoo, ang Dios sang amon mga katigulangan nga si Abraham, Isaac, kag Jacob, kabay pa nga ibutang mo permi ini nga handom sa tagipusuon sang imo katawhan, kag buligi sila nga magmatutom sa imo. 19 Kag buligi man ang akon anak nga si Solomon nga mangin matutom gid siya sa pagtuman sang imo mga sugo, mga pagpanudlo, kag mga pagsulundan, kag sa paghimo sang tanan nga imo ginapatuman parte sa pagpatindog sang templo nga akon ginpreparar.”

20 Dayon nagsiling si David sa bilog nga komunidad, “Dayawa ninyo ang Ginoo nga inyo Dios.” Gani gindayaw nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan. Nagluhod sila kag nagduko sa pagpadungog sa Ginoo kag sa hari.

Ginkilala si Solomon Bilang Hari

21 Pagkadason nga adlaw naghalad sila sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog: 1,000 ka turo nga baka, 1,000 ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 1,000 ka bataon nga karnero nga lalaki. Naghalad man sila sang mga halad nga ilimnon kag sang madamo pa nga mga halad para sa bilog nga Israel. 22 Nagkinaon sila kag nag-ininom nga malipayon sa presensya sang Ginoo sadto nga adlaw.

Kag sa liwat, gindeklarar nila nga hari si Solomon nga anak ni David. Ginhaplasan si Solomon sang lana sa presensya sang Ginoo bilang hari, kag ginhaplasan man si Zadok bilang pari. 23 Gani nagpungko si Solomon sa trono sang Ginoo bilang hari sa pagbulos sa iya amay nga si David. Nagmainuswagon si Solomon, kag nagtuman sa iya ang bilog nga Israel. 24 Nagpromisa ang tanan nga opisyal, ang gamhanan nga mga tawo, kag ang tanan nga anak nga lalaki ni Haring David nga magpasakop sila kay Haring Solomon. 25 Ginpabantog sang Ginoo si Solomon sa bilog nga Israel kag ginhatagan niya siya sang kadungganan nga wala maangkon sang iban nga mga hari sa Israel.

Ang Pagkapatay ni David

26-27 Naghari si David nga anak ni Jesse sa bilog nga Israel sa sulod sang 40 ka tuig—7 ka tuig sa Hebron kag 33 ka tuig sa Jerusalem. 28 Nagkabuhi siya sing malawig nga manggaranon kag dungganon. Napatay siya nga tigulang na gid, kag ginbuslan siya sang iya anak nga si Solomon bilang hari. 29 Ang estorya parte sa paghari ni Haring David, halin sa ginsuguran hasta sa katapusan, nasulat sa mga libro sang mga propeta nga sila ni Samuel, Natan kag Gad. 30 Nasulat dira kon paano siya naghari, ano siya kagamhanan, kag ang tanan nga natabo sa iya kag sa Israel, kag sa palibot nga mga ginharian.

* 1:6 Rifat: ukon, Difat

† 1:7 Rodanim: ukon, Dodanim

‡ 1:8 Mizraim: ukon, Egypt

§ 1:12 Caftornon: ukon, Cretenhon

* 1:13 Sidon…Het: Si Sidon amo ang ginhalinan sang mga Sidonhon kag si Het amo ang ginhalinan sang mga Hithanon.

† 1:17 Ang mga anak…sila ni: Wala ini sa kalabanan nga kopya sang Hebreo.

‡ 1:17 Meshec: ukon, Mash

§ 1:22 Obal: ukon, Ebal

* 1:36 Zefo: ukon, Zefi

† 1:36 Kenaz…Timna: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, Kenaz, Timna, kag Amalek.

‡ 1:39 Homam: ukon, Hemam

§ 1:40 Alvan: ukon, Alian

* 1:40 Shefo: ukon, Shefi

† 1:41 Hemdan: ukon, Hamran

‡ 1:42 Akan: ukon, Jaakan

§ 1:42 Dishan: ukon, Dishon

* 1:50 Hadad: ukon, Hadar

† 1:50 Pai: ukon, Pau

‡ 1:51 Alva: ukon, Alia

* 2:6 Darda: ukon, Dara

† 2:7 Carmi: siguro anak ni Zimri

‡ 2:7 Acar: ukon, Acan

§ 2:9 Caleb: sa Hebreo, Kelubai

* 2:11 Salmon: ukon, Salma

† 2:18 sa iya asawa…Jeriot: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 2:19 Efrat: ukon, Efrata

§ 2:23 mga banwa ni Jair: ukon, Havot Jair

* 2:42 Ang ikaduha…Hebron: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 2:52 mga pumuluyo sang Menuhot: ukon, mga Manahatnon

‡ 2:55 nagpundar sang Bet Recab: ukon, ginhalinan sang pamilya ni Recab

* 3:1 Daniel: ukon, Kileab

† 3:5 Batsheba: ukon, Batshua

‡ 3:6 Elishua: ukon, Elishama

§ 3:11 Jehoram: ukon, Joram

* 3:12 Azaria: ukon, Uzia

† 3:16 Jehoyakin: ukon, Jeconia

‡ 3:16 tiyo: ukon, utod

* 4:3 mga anak: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, amay.

† 4:7 Izhar: ukon, Zohar

‡ 4:9 Jabez: posible ang buot silingon sa Hebreo, kasakit

§ 4:12 Sila…Reca: ukon, Sila ang katawhan sang Reca.

* 4:13 Meonotai: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa iban nga mga kopya sang Septuagint kag sa Latin Vulgate.

† 4:14 ang nagpundar sang Pulopatag sang mga Panday: ukon, nga amay ni Geharashim

‡ 4:17-18 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

§ 4:33 Baalat: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, Baal.

* 4:39 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

† 4:41 ginlaglag nila sila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

* 5:1 Israel: ukon, Jacob

† 5:6 Pileser: ukon, Pilnesser

* 6:1 Gershon: ukon, Gershom

† 6:23 Ebiasaf: ukon, Abiasaf

‡ 6:27 kag Samuel: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa iban nga mga kopya sang Septuagint kag sa Syriac.

§ 6:28 si Joel: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa iban nga mga kopya sang Septuagint kag sa Syriac.

* 6:57-59 Hilen: ukon, Holon

† 6:57-59 Ashan: ukon, Ain

‡ 6:57-59 Juta: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa Syriac.

§ 6:60 Gibeon: Wala sa Hebreo, pero makita sa Jos. 21:17.

* 6:77 Jokneam, Karta: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa Septuagint kag sa Jos. 21:34.

† 6:78 Jaza: ukon, Jahaz

* 7:2 Shemuel: ukon, Samuel

† 7:12 Ang mga anak…Shupim kag Hupim: ukon, Ang mga kaliwat ni Ir amo ang mga Shuphanon kag Huphanon.

‡ 7:12 ang anak ni Aher amo si Hushim: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 7:13 Jaziel: ukon, Jazeel

* 7:13 Shilem: ukon, Shalum

† 7:15 kag si Makir…kay Shupim: ukon, kag nagpangasawa si Makir halin sa mga Huphanon kag mga Shuphanon

‡ 7:18 utod nga babayi ni Gilead: Indi klaro sa Hebreo kon utod nga babayi ni Gilead ukon, utod nga babayi ni Makir.

§ 7:23 Beria: posible ang buot silingon sa Hebreo, trahedya

* 7:29 Israel: ang ngalan nga ginhatag sang Dios kay Jacob

† 7:34 Ang mga anak…Roga: ukon, Ang iya utod nga si Shomer may mga anak nga sila ni Roga

‡ 7:35 Helem: Siguro amo ang isa ka ngalan ni Hotam.

§ 7:37 Itran: siguro amo ang isa ka ngalan ni Jeter

* 8:3 Gera, Abihud: ukon, Gera nga amay ni Ehud

† 8:29 Jiel: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa iban nga mga kopya sang Septuagint.

‡ 8:30 Ner: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa iban nga mga kopya sang Septuagint.

§ 8:31 Zeker: ukon, Zacarias

* 8:32 Shimea: ukon, Shimeam

† 8:33 Eshbaal: nga amo man si Ishboshet

‡ 8:34 Merib Baal: nga amo man si Mefiboshet

§ 8:36 Jehoada: ukon, Jada

* 8:37 Rafa: ukon, Refaya

* 9:19 Ebiasaf: ukon, Abiasaf

† 9:19 balay: sa literal, kampo

‡ 9:40 Merib Baal: nga amo man si Mefiboshet

§ 9:41 Ahaz: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa Syriac kag sa Latin Vulgate. Tan-awa man sa 8:35.

* 9:42 Jada: ukon, Jara

* 10:4 wala nagatuo sa Dios: sa literal, wala matuli

* 11:8 manubo nga parte sang banwa: sa Hebreo, Millo. Indi klaro ang buot silingon sini.

† 11:11 tatlo: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. (Tan-awa man sa 2 Sam. 23:8.) Sa Hebreo, 30.

‡ 11:12 Dodai: ukon, Dodo

§ 11:20 30: Amo ini sa Syriac kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, tatlo.

* 11:21 30: sa Hebreo, tatlo. Pero tan-awa sa bersikulo 25.

† 11:23 mabug-at kag madamol: sa literal, pareho sa likisan sang manughabol (sa English, weaver’s rod)

‡ 11:27 Shamot nga taga-Haror: ukon, Shama nga taga-Harod

§ 11:29 Ilai: ukon, Zalmon

* 11:30 Heled: ukon, Heleb

† 11:32 Hurai: ukon, Hudai

‡ 11:32 Abiel: ukon, Abi Albon

§ 11:33 Baharum: ukon, Bahurim

* 11:34 Hashem: ukon, Jashen

† 11:34 Shagee: ukon, Sama

‡ 11:35 Sacar: ukon, Sharar

§ 11:37 Naarai: ukon, Paarai

* 11:40 taga-Jatir: ukon, kaliwat ni Itra

* 12:22 hasta nga nagdamo kag nagbakod ang iya mga soldado: ukon, hasta nga nagdamo ang iya mga soldado, pareho sang mga soldado sang Dios

† 12:40 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

* 13:5 Lebo Hamat: ukon, Taklaran sang Hamat

† 13:5 Kahon sang Dios nga amo ang Kahon sang Kasugtanan

‡ 13:6 ara ang iya presensya: sa literal, ginatawag ang iya ngalan

§ 13:9 Kidon: ukon, Nacon

* 13:11 Perez Uza: buot silingon sa Hebreo, gulpi nga kaakig kay Uza

† 13:13 iya banwa: sa Hebreo, Banwa ni David

* 14:4 Shamua: ukon, Shimea

† 14:7 Beeliada: ukon, Eliada

‡ 14:11 Baal Perazim: buot silingon sa Hebreo, ang Ginoo nga gulpi nagsalakay

* 15:1 iya banwa: sa Hebreo, Banwa ni David

† 15:4 mga pari: sa literal, mga kaliwat ni Aaron

‡ 15:7 Gershon: ukon, Gershom

§ 15:12 magpakatinlo kamo: buot silingon, tumanon ninyo ang seremonya sang pagpakatinlo.

* 15:14 nagpakatinlo: buot silingon, naghimo sila sang seremonya nga para mangin takos sila sa Dios.

† 15:20 mataas nga tunog: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 15:21 manubo nga tunog: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 15:27 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

* 16:3 karne: Amo ini sa Syriac, pero sa Hebreo indi klaro.

† 16:10 pagkabalaan: sa literal, balaan nga ngalan

‡ 16:18 palanublion mo kag sang imo mga kaliwat: sa Hebreo, palanublion ninyo

§ 16:35 pagkabalaan: sa literal, balaan nga ngalan

* 18:5 Arameanhon: ukon, Syrianhon

† 18:8 Teba: ukon, Tibhat

‡ 18:9 Tou: ukon, Toi

§ 18:10 Hadoram: ukon, Joram

* 18:16 Ahimelec: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Hebreo, sa Syriac, kag sa Latin Vulgate; pero sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, Abimelec.

† 18:16 Shavsha: ukon, Seraya

* 19:6 Aram Naharaim: isa ka lugar sa Mesopotamia

† 19:16 Shofac: ukon, Shobac

* 20:2 hari sang mga Ammonhon: ukon, Milcom. Si Milcom dios sang mga Ammonhon.

† 20:4 Sipai: ukon, Saf

‡ 20:4 mga Rafa: ukon, mga Refaimnon. Siguro mga mataas nga mga tawo nga nagaestar sa Canaan antes mag-abot ang mga Israelinhon. (Tan-awa sa Deu. 2:10-11.)

§ 20:5 mabug-at kag madamol: sa literal, pareho sa likisan sang manughabol (sa English, weaver’s rod)

* 21:1 ni Satanas ukon, sang kaaway

† 21:2 halin sa Beersheba hasta sa Dan: buot silingon, sa bilog nga nasyon sang Israel

‡ 21:15 Arauna: ukon, Ornan

§ 21:25 600 ka bilog: mga pito ka kilo

* 22:9 Solomon: Ini nga ngalan posible naghalin sa Hebreo nga pulong “shalom” nga ang buot silingon, “kalinong.”

* 23:7 Ladan: ukon, Libni

† 23:8 pinakapangulo: ukon, kamagulangan

‡ 23:10-11 Zina: ukon, Ziza

§ 23:16 Shebuel: ukon, Shubael

* 24:20 Shebuel: ukon, Shubael

* 25:3 Shimei: Wala ini sa kalabanan nga kopya sang Hebreo, pero makita sa isa ka kopya sang Hebreo kag sa pila ka kopya sang Septuagint.

† 25:4 Shebuel: ukon, Shubael

‡ 25:9 kag ang iya…paryente: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa Septuagint.

§ 25:11 Izri: ukon, Zeri

* 25:14 Jesarela: ukon, Asarela

† 25:18 Azarel: ukon, Uzziel

‡ 25:20 Shebuel: ukon, Shubael

§ 25:22 Jerimot: ukon, Jeremot

* 25:29 Gidalti: ukon, Gedalti

* 26:14 Shelemia: ukon, Meshelemia

† 26:16 puwertahan sang alagyan pataklad sa templo: sa Hebreo, Puwertahan nga Shaleket sa ibabaw nga alagyan

‡ 26:20 Ang iban nga Levita: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, Ang mga Levita, si Ahia.

§ 26:24 Shebuel: ukon, Shubael

* 26:25 Shelomit: ukon, Shelomot

* 27:8 Shamhut: ukon, Shama

† 27:15 Heldai: ukon, Heled

‡ 27:28 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

* 28:4 mangin hari sang Israel hasta san-o: buot silingon nga may magahari permi sa mga kaliwat ni David.

† 28:12 nga gintudlo sa iya sang Espiritu: ukon, nga iya nahunahunaan

* 29:10 Jacob: sa Hebreo, Israel. Amo man sa bersikulo 18.

2 Cronica

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

Ang Ikaduha nga Libro sang Cronica

1

Nagpangayo si Solomon sang Kaalam

(1 Har. 3:1-15)

1 Nangin mabakod ang paghari ni Solomon nga anak ni David sa iya ginharian kay kaupod niya ang Ginoo nga iya Dios, kag ginhimo niya siya nga gamhanan gid. 2 Karon, nagpakighambal si Solomon sa tanan nga Israelinhon, sa mga kumander sang mga linibo kag ginatos nga soldado, sa mga manughukom, sa tanan nga pangulo sang Israel, kag sa tanan nga pangulo sang mga pamilya. 3 Dayon naglakat si Solomon kag ang bilog nga komunidad pakadto sa simbahan sa mataas nga lugar sa Gibeon, kay didto ang Tolda nga Ginapakigkitaan sang Dios. Ini nga Tolda ginpahimo ni Moises nga alagad sang Ginoo sa kamingawan. 4 Sadto nga tion nasaylo na ni David ang Kahon sang Dios halin sa Kiriat Jearim pakadto sa tolda nga iya ginpreparar para sa sini didto sa Jerusalem. 5 Pero ang saway nga halaran nga ginhimo ni Bezalel nga anak ni Uri kag apo ni Hur ara sa Gibeon sa atubangan sang Tolda sang Ginoo. Gani didto nagtipon si Solomon kag ang komunidad sa pagpamangkot sa Ginoo. 6 Dayon nagsaka si Solomon sa saway nga halaran sa presensya sang Ginoo didto sa Tolda nga Ginapakigkitaan, kag naghalad siya sang 1,000 ka halad nga ginasunog.

7 Sadto nga gab-i nagpakita ang Dios kay Solomon kag nagsiling sa iya, “Pangayo sang bisan ano nga gusto mo nga ihatag ko sa imo.” 8 Nagsabat si Solomon, “Ginpakitaan mo sang dako nga kaayo ang akon amay nga si David, kag karon ginbulos mo ako sa iya bilang hari. 9 Karon, Ginoong Dios, tumana ang imo ginpromisa sa akon amay nga si David, kay ginhimo mo ako nga hari sa katawhan nga daw pareho kadamo sa balas. 10 Hatagi ako sang kaalam kag ihibalo para madumalahan ko ini nga katawhan. Kay sin-o bala ang makasarang sa pagdumala sining imo katawhan nga puwerte kadamo?”

11 Nagsiling ang Dios kay Solomon, “Tungod nagpangayo ka sang kaalam kag ihibalo sa pagdumala sa akon katawhan nga ginapaharian ko sa imo kag wala ka nagpangayo sang manggad ukon dungog ukon kamatayon sang imo mga kaaway ukon malawig nga kabuhi, 12 ihatag ko sa imo ang imo ginapangayo. Kag indi lang ina kundi hatagan ko pa ikaw sang madamo gid nga manggad kag dungog nga wala pa maangkon ni bisan sin-o nga hari nga una sa imo kag indi man maangkon sang masunod pa nga mga hari.”

13 Dayon naghalin si Solomon sa Tolda nga Ginapakigkitaan didto sa simbahan sa mataas nga lugar sa Gibeon, kag nagbalik sa Jerusalem. Kag naghari siya sa Israel.

Ang Manggad ni Solomon

(1 Har. 10:26-29)

14 Nakatipon si Solomon sang 1,400 ka karwahe kag 12,000 ka kabayo.* Ginbutang niya ang iban sini sa mga banwa nga bulutangan sang iya mga karwahe, kag ang iban didto sa iya sa Jerusalem. 15 Sang panahon nga siya ang hari, ang pilak kag bulawan sa Jerusalem daw pareho lang ka ordinaryo sa mga bato, kag ang kahoy nga sedro daw pareho kabugana sa ordinaryo nga mga kahoy nga sikomoro sa mga bulobukid sa west.† 16 Ang mga kabayo ni Solomon naghalin pa sa Egypt‡ kag sa Cilicia.§ Ginbakal ini sa Cilicia sang iya mga manugbakal sa husto nga bili. 17 Sadto nga tion ang bili sang karwahe nga halin sa Egypt 600 ka bilog nga pilak, kag ang kabayo 150 ka bilog nga pilak. Ginbaligya man ini sang mga tinawo ni Solomon sa tanan nga hari sang mga Hithanon kag sang mga Arameanhon.*

2

Ang Pagpreparar sa Pagpatindog sang Templo

(1 Har. 5:1-18)

1 Karon, nagmando si Solomon sa pagpatindog sang templo para sa kadungganan sang Ginoo kag sa pagpatindog sang palasyo para sa iya kaugalingon. 2 Nagpatipon siya sang 70,000 ka manughakot, 80,000 ka manugbasbas sang mga bato sa kabukiran, kag 3,600 ka porman.

3 Nagpadala si Solomon sang sini nga mensahi kay Haring Hiram* sang Tyre: “Padal-i ako sang mga kahoy nga sedro pareho sadto sang ginhimo mo sa akon amay nga si David sang nagpatindog siya sang iya palasyo. 4 Mapatindog ako sang templo para sa kadungganan sang Ginoo nga akon Dios. Mangin balaan ini nga lugar nga sulunugan sang mahamot nga mga insenso kag halaran permi sang balaan nga tinapay. Diri man magahalad sang mga halad nga ginasunog kada aga kag gab-i, kag sa mga Adlaw nga Inugpahuway, sa Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag sa iban pa nga natalana nga mga piesta sa pagpadungog sa Ginoo nga amon Dios. Ini nga pagsulundan dapat tumanon sang mga Israelinhon hasta san-o.

5 “Dako gid nga templo ang patindugon ko, tungod kay gamhanan ang amon Dios sang sa iban nga mga dios. 6 Pero sin-o gid bala ang makasarang sa pagpatindog sang templo para sa iya? Kay indi siya gani makaigo sa langit, bisan sa pinakamataas nga parte sang langit. Gani sin-o gid ako nga makapatindog sang templo para sa iya? Ang mapatindog ko lang amo ang lugar nga sulunugan sang mga halad sa iya presensya. 7 Gani karon, padal-i ako sang tawo nga maayo mag-obra sa bulawan, pilak, saway, salsalon, kag maayo sa paghimo sang tela† nga granate,‡ pula kag asul, kag eksperiensyado sa pag-inggrebar. Magaobra siya upod sa akon maayo nga mga manug-obra nga taga-Juda kag taga-Jerusalem, nga ginpili sang akon amay nga si David. 8 Padal-i man ako sang mga kahoy nga sedro, sipres, kag algum halin sa Lebanon, kay nahibaluan ko nga maayo ang imo mga tinawo sa pagpang-utod sang kahoy. Magabulig ang akon mga tinawo sa imo mga tinawo 9 sa pagpreparar sang madamo gid nga mga kahoy, tungod kay dako kag matahom ang templo nga akon patindugon. 10 Bayaran ko ang imo mga manug-utod sang kahoy sing mga 60,000 ka sako nga trigo, 60,000 ka sako nga barley, 110,000 ka galon nga bino, kag 110,000 ka galon nga lana sang olibo.”

11 Amo ini ang sabat ni Haring Hiram sang Tyre kay Solomon sa sulat:

“Tungod ginahigugma sang Ginoo ang iya katawhan ginhimo niya ikaw nga ila hari. 12 Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel nga naghimo sang kalangitan kag kalibutan! Ginhatagan niya si Haring David sang maalamon nga anak, nga puno sang ihibalo kag pag-intiendi, nga magapatindog sang templo para sa Ginoo kag sang palasyo para sa iya kaugalingon.

13 “Ipadala ko sa imo si Huram Abi, nga isa ka maayo gid nga manug-obra. 14 Ang iya iloy halin sa Dan kag ang iya amay taga-Tyre. Eksperto siya sa pag-obra sa bulawan, pilak, saway, salsalon, bato, kag kahoy, kag sa paghimo sang tela nga granate, asul kag pula, kag maayo nga klase nga linen. Eksperiensyado siya sa bisan ano nga klase sang pag-inggrebar, kag makahimo siya sang bisan ano nga klase sang desinyo nga ipahimo mo sa iya. Magaobra siya upod sa imo mga manug-obra kag sa mga manug-obra nga ginpili sang talahuron nga si David, nga imo amay.

15 “Karon, talahuron nga Solomon, ipadala sa amon ang trigo, barley, bino, kag lana sang olibo nga imo ginpromisa 16 kag utdon namon ang bisan ano nga kahoy sa Lebanon nga imo kinahanglan. Dayon pangtabiron namon ini nga daw sa balsa kag palutawon sa dagat pakadto sa Jopa. Kag kamo na ang magdala sini sa Jerusalem.”

17 Gin-census ni Solomon ang tanan nga pangayaw sa Israel pareho sang ginhimo ni David nga iya amay, kag ang kadamuon 153,600. 18 Ginhimo niya ang 70,000 sa ila nga mga manughakot, ang 80,000 mga manugbasbas sang mga bato sa kabukiran, kag ang 3,600 mga porman sa pagdumala sa mga trabahador.

3

Nagpatindog si Solomon sang Templo sa Jerusalem

1 Karon gin-umpisahan na ni Solomon ang pagpatindog sang templo sang Ginoo sa Jerusalem didto sa Bukid sang Moria, nga sa diin nagpakita ang Ginoo sa iya amay nga si David. Didto niya ini ginpatindog sa linasan ni Arauna nga Jebusnon, ang lugar nga ginpreparar ni David. 2 Gin-umpisahan niya ini patindog sang ikaduha nga adlaw sang ikaduha nga bulan, sang ikaapat nga tuig sang iya paghari.

3 Ang pundasyon sang templo sang Dios may kalabaon nga 90 feet kag kasangkaron nga 30 feet. 4 Ang kalabaon sang balkon sa atubangan sang templo 30 feet, pareho mismo sa kasangkaron sang templo, kag ang kataason 30 feet man. Ginpahaklapan ni Solomon ang sulod sini sang puro nga bulawan.

5 Ginpadingdingan niya ang mayor sang templo sang kahoy nga sipres kag ginpahaklapan sang puro nga bulawan, kag ginpadekorasyunan sang mga desinyo nga palma kag mga kadena. 6 Ginpadekorasyunan man niya ang templo sang malahalon nga mga bato kag bulawan nga naghalin pa sa Parvaim. 7 Ginpahaklapan niya sang bulawan ang mga balayan, mga puwertahan kag mga hamba sini, kag mga dingding. Kag ginpainggreban niya sang kerubin ang mga dingding.

8 Ang Labing Balaan nga Lugar may kasangkaron nga 30 feet kag may kalabaon nga 30 feet man, nga pareho mismo sa kasangkaron sang templo. Ang sulod sini ginhaklapan sing mga 21 ka tonelada nga bulawan. 9 Ang mga lansang nga gin-gamit ginhaklapan man sang bulawan nga mga tunga sa kilo. Ang mga dingding sang mga kuwarto sa ibabaw ginhaklapan man sang bulawan.

10 Nagpahimo si Solomon sa sulod sang Labing Balaan nga Lugar sang duha ka kerubin kag ginpahaklapan niya ini sang bulawan. 11-13 Ang kada kerubin may duha ka pakpak, kag ang kada pakpak may kalabaon nga 7 feet kag 6 inches. Gani ang bilog nga kalabaon sang nagahumlad nga mga pakpak sang duha ka kerubin 30 feet. Ang pihak nila nga pakpak nagatanduganay kag ang pihak pa gid nila nga pakpak nagatandog sa dingding. 14 Ang kurtina nga nagatabon sa Labing Balaan nga Lugar hinimo halin sa maayo nga klase nga linen nga ginbordahan sang delana nga asul, granate kag pula, kag may borda nga kerubin.

Ang Duha ka Haligi nga Saway

(1 Har. 7:15-22)

15 Naghimo man si Solomon sang duha ka haligi sa atubangan sang templo nga ang kataason sang kada isa 52 feet. Ang kada haligi may ulo-ulo nga ang kataason 7 feet kag 6 inches. 16 Ang kada ulo-ulo nadekorasyunan sang mga kulokadena nga nagatinabid nga may nagakabit nga mga puloprutas nga pomegranata. Ini nga mga dekorasyon 100 ka bilog. 17 Ginpatindog niya ang mga haligi sa atubangan sang templo. Ang haligi sa south gin-ngalanan niya nga Jakin, kag ang haligi sa north gin-ngalanan niya nga Boaz.

4

Ang mga Kagamitan sang Templo

(1 Har. 7:23-51)

1 Nagpahimo man si Solomon sang saway nga halaran nga 30 feet kuwadrado kag 15 feet ang kataason. 2 Nagpahimo man siya sang dako nga suludlan sang tubig nga daw kawa, nga ginatawag Dagat. Ang kadalumon sini 7 feet kag 6 inches, ang kasangkaron 15 feet, kag ang takos palibot 45 feet. 3 Napalibutan ini sang duha ka raya sang dekorasyon sa ubos lang sang baba sini. Ini nga mga dekorasyon daw mga turo nga baka kag may ara sang anom sini sa kada 1 foot palibot, kag naporma na ini nga daan upod sa suludlan sang pagkahimo sini. 4 Nagatungtong ang suludlan sa likod sang dose ka turo nga baka nga saway nga nagatalikdanay. Ang tatlo ka baka nagaatubang sa north, ang tatlo sa west, ang tatlo sa south, kag ang tatlo sa east. 5 Ang kadamulon sang suludlan 3 inches, kag ang baba sini daw pareho sa baba sang tasa nga nagakurba paguwa pareho sa nagabuskad nga lily. Kag puwede ini masudlan sang mga 17,500 ka galon nga tubig. 6 Nagpahimo man siya sang napulo ka labador para hulugasan sang mga halad nga ginasunog. Ginbutang ang lima sa south kag ang lima sa north. Ang tubig sa suludlan nga ginatawag Dagat amo ang ginagamit sang mga pari para magpanghugas sang ila kaugalingon. 7 Nagpahimo man siya sang napulo ka bulutangan sang suga nga bulawan suno sa plano, kag ginbutang ini sa templo, lima sa south kag lima sa north. 8 Nagpahimo man siya sang napulo ka lamisa kag ginbutang ini sa templo, lima sa south kag lima sa north. Nagpahimo man siya sang 100 ka yahong nga bulawan nga ginagamit sa pagpangwisik.

9 Nagpahimo man siya sang ugsaran sang mga pari kag malapad nga ugsaran sa guwa. Ginpahimuan niya sang mga puwertahan ang mga alagyan pasulod sa ugsaran kag ginpahaklapan sang saway. 10 Ginbutang niya ang suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat sa southeast nga corner sang templo. 11 Nagpahimo man siya sang mga kolon, mga pala, kag mga yahong nga ginagamit sa pagpangwisik.

Natapos gid man ang tanan nga ginpahimo ni Solomon kay Huram para sa templo sang Dios. Amo ini ang iya mga ginpahimo:

12 ang duha ka haligi;

ang duha ka daw yahong nga ulo-ulo sa ibabaw sang mga haligi;

ang duha ka nagatinabid nga mga kulokadena nga dekorasyon sa mga ulo-ulo sang mga haligi;

13 ang 400 ka puloprutas nga pomegranata (nagakabit ang duha ka raya sini sa kada nagatinabid nga mga kulokadena nga nagapalibot sa ulo-ulo sang mga haligi);

14 ang mga karo kag mga labador sini;

15 ang suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat kag ang tulungtungan sini nga dose ka turo nga baka;

16 ang mga kolon, mga pala, mga dalagko nga mga tinidor para sa karne, kag ang iban pa nga mga kagamitan.

Ini tanan nga butang nga para sa templo sang Ginoo, nga ginhimo ni Huram para kay Haring Solomon, puro saway nga ginpahining. 17 Ginpahimo ini ni Haring Solomon paagi sa hurmahan nga didto sa Kapatagan sang Jordan, sa tunga sang Sucot kag Zaretan. 18 Tama gid kadamo ang mga saway nga gin-gamit ni Solomon, gani wala mahibalui kon pila ini tanan ka kilo.

19 Nagpahimo man si Solomon sang sini nga mga kagamitan para sa templo sang Dios:

ang bulawan nga halaran;

ang mga lamisa nga ginabutangan sang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios;

20 ang mga tulungtungan sang suga nga puro bulawan kag ang mga suga sini nga ginapasiga sa atubangan sang Labing Balaan nga lugar suno sa pagsulundan parte sini;

21 ang dekorasyon nga mga bulak, ang mga suga kag ang mga kimpit, nga puro tanan bulawan;

22 ang mga pang-utod sa pabilo, mga yahong nga ginagamit sa pagpangwisik, mga suludlan sang insenso, kag mga bulutangan sang baga, nga puro man tanan bulawan;

ang mga puwertahan sang templo kag ang mga puwertahan pasulod sa Labing Balaan nga Lugar, nga nahaklapan sang bulawan.

5

1 Sang matapos na ni Solomon ang tanan nga obra sa templo sang Ginoo, gindala niya sa mga bodega sang templo ang mga butang nga gindedikar sang iya amay nga si David—ang mga pilak, mga bulawan, kag ang tanan nga kagamitan.

Gindala sa Templo ang Kahon sang Kasugtanan

(1 Har. 8:1-9)

2 Ginpatawag ni Haring Solomon sa Jerusalem ang mga manugdumala sang Israel kag ang tanan nga pangulo sang mga tribo kag mga pamilya sa Israel sa pagkuha sang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo halin sa Zion, ang Banwa ni David.* 3 Nagkadto sila tanan kay Haring Solomon sang tion sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, sang ikapito nga bulan.

4-5 Sang makatipon na ang tanan nga manugdumala sang Israel, ginkuha sang mga pari kag sang mga Levita ang Kahon, pati ang Tolda nga Ginapakigkitaan kag ang mga balaan nga kagamitan sini, kag gindala nila ini tanan pataklad sa templo. 6 Naghalad si Haring Solomon kag ang bilog nga komunidad sang Israel sa atubangan sang Kahon sang Kasugtanan. Puwerte gid kadamo sang karnero kag baka nga ila ginhalad; indi ini maisip.

7 Dayon gindala sang mga pari ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo sa iya nga lugar didto sa pinakasulod sang templo, sa Labing Balaan nga Lugar, kag ginbutang sa idalom sang mga pakpak sang mga kerubin. 8 Nagahumlad ang mga pakpak sang mga kerubin, gani natabunan ang Kahon kag ang iya sini nga mga tukon nga pangtuwang. 9 Ini nga mga tukon puwerte kalaba, nga ang iya mga punta nga lapaw sa Kahon makita sa Balaan nga Lugar, sa atubangan sang pinakasulod sang templo, pero indi ini makita sa guwa sang Balaan nga Lugar. Kag ari pa ini hasta subong. 10 Wala sing iban nga sulod ang Kahon luwas sa duha ka malapad nga mga bato nga ginbutang ni Moises sang didto siya sa Horeb, sa diin ang Ginoo naghimo sang kasugtanan sa mga Israelinhon sang nagguwa sila sa Egypt.

11 Pagkatapos sadto, nagguwa ang mga pari sa Balaan nga Lugar. Ang tanan nga pari nga ara didto nagpakatinlo,† tion man nila sa pag-alagad ukon indi. 12 Ang mga musikero nga mga Levita nga sila ni Asaf, Heman, Jedutun, kag ang ila mga anak nga lalaki kag mga paryente nagtindog sa east sang halaran. Nagabayo sila sang maayo nga klase nga linen kag nagatukar sang mga cymbals, arpa, kag lira. Ginaupdan sila sang 120 ka pari nga nagatrumpeta. 13 Ang mga manugkanta nagadayaw kag nagapasalamat sa Ginoo nga ginatukaran sang mga trumpeta, cymbals, kag sang iban pa nga mga instrumento. Amo ini ang ila ginakanta:

“Maayo ang Ginoo;

ang iya gugma wala sing katapusan.”

Dayon may panganod nga naglikop sa templo sang Ginoo. 14 Indi na makahimo ang mga pari sang ila buluhaton sa templo tungod sang panganod, kay ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa iya templo.

6

1 Dayon nagpangamuyo si Solomon, “Ginoo nagsiling ka nga mapuyo ka sa gal-om. 2 Karon nakapahimo na ako sang matahom gid nga templo para sa imo, nga sa diin makapuyo ka hasta san-o.”

Ang Mensahi ni Solomon sa Katawhan sang Israel

(1 Har. 8:14-21)

3 Dayon nag-atubang si Haring Solomon sa bilog nga komunidad sang Israel nga nagatindog didto, kag ginbendisyunan niya sila. 4 Nagsiling siya, “Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel. Gintuman niya ang iya ginpromisa sa akon amay nga si David. Nagsiling siya sadto, 5 ‘Halin sang tion nga ginpaguwa ko ang akon katawhan sa Egypt, wala ako nagpili sang siyudad sa bisan ano nga tribo sang Israel agod patindugan sang templo para sa akon kadungganan, kag wala man ako nagpili sang hari nga magdumala sa akon katawhan nga mga Israelinhon. 6 Pero karon ginpili ko ang Jerusalem bilang lugar nga sa diin padunggan ako, kag ginpili ko si David nga magdumala sa akon katawhan nga mga Israelinhon.’

7 “Gusto gid sang akon amay nga si David nga magpatindog sang templo para sa kadungganan sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 8 Pero nagsiling ang Ginoo sa iya, ‘Maayo man ina nga nagahandom ka gid sa pagpatindog sang templo para sa akon kadungganan. 9 Pero indi ikaw ang magapatindog sini kundi ang imo mismo anak. Siya ang magapatindog sang templo para sa akon kadungganan.’

10 “Gintuman sang Ginoo ang iya ginpromisa. Ako ang nagbulos sa akon amay nga si David bilang hari sang Israel, suno sa ginpromisa sang Ginoo. Kag ginpatindog ko ang templo para sa kadungganan sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 11 Didto ko ginbutang ang Kahon nga sa diin nabutang ang Kasugtanan sang Ginoo nga iya ginhimo sa katawhan sang Israel.”

Ang Pangamuyo ni Solomon para sa Katawhan sang Israel

(1 Har. 8:22-53)

12 Sa presensya sang bilog nga komunidad sang Israel, nagtindog si Solomon sa atubangan sang halaran sang Ginoo kag ginbayaw niya ang iya mga kamot. 13 Nagtindog siya sa saway nga entablado nga iya ginpahimo. Ini nga entablado may kalabaon kag kasangkaron nga 7 feet kag 6 inches, kag may kataason nga 4 feet kag 6 inches. Pagkatapos nagluhod si Solomon sa atubangan sang komunidad sang Israel nga nagabayaw sang iya mga kamot. 14 Kag nagpangamuyo siya:

“O Ginoo, Dios sang Israel, wala sing Dios nga pareho sa imo sa langit ukon sa duta. Ginatuman mo ang imo kasugtanan kag ginapakita mo ang imo gugma sa imo mga alagad nga nagasunod sa imo sa bug-os nila nga tagipusuon. 15 Gintuman mo ang imo ginpromisa sa imo alagad nga si David nga akon amay. Ikaw mismo ang nagpromisa sina, kag ikaw man mismo ang nagtuman sina subong nga adlaw. 16 Kag karon, Ginoo, Dios sang Israel, tumana pa gid ang imo ginpromisa sa imo alagad nga si David nga akon amay sang nagsiling ka sa iya, ‘Indi ka madulaan sang kaliwat nga magabulos sa imo bilang hari sa Israel kon maayo lang ang pagsunod sang imo mga kaliwat sa akon kasuguan pareho sang imo ginhimo.’ 17 Gani karon, O Ginoo, Dios sang Israel, tumana ang imo ginpromisa sa imo alagad nga si David nga akon amay.

18 “Pero makaestar gid bala ikaw, O Dios, diri sa kalibutan upod sa mga tawo? Indi gani ikaw makaigo sa langit bisan sa pinakamataas nga parte sang langit, ano pa ayhan sa templo nga ginpatindog ko? 19 Pero pamatii ako nga imo alagad sa akon pagpangamuyo kag pagpakitluoy. O Ginoo nga akon Dios, pamatii ang akon pagpanawag kag pagpangamuyo sa imo presensya. 20 Kabay pa nga bantayan mo ining templo adlaw-gab-i, ining lugar nga nagsiling ka nga diri ikaw padunggan. Kabay pa nga pamatian mo ako nga imo alagad sa akon pagpangamuyo nga nagaatubang sa sini nga lugar. 21 Pamatii ang akon mga pangabay kag ang mga pangabay sang imo katawhan nga mga Israelinhon samtang nagapangamuyo kami nga nagaatubang sa sini nga lugar. Pamatii kami dira sa imo puluy-an sa langit. Kag kon mabatian mo kami, patawara kami.

22 “Kon ang isa ka tawo gin-akusar nga nakasala sa iya isigkatawo, kag ginpakadto siya sa imo halaran sa sini nga templo sa pagsumpa nga inosente siya, 23 pamatii ini nga kaso dira sa langit kag hukmi ang imo mga alagad. Siluti ang nakasala suno sa iya binuhatan, kag hilwaya ang wala sing sala para magaguwa nga inosente siya.

24 “Kon ang imo katawhan nga mga Israelinhon mapierdi sang ila mga kaaway tungod kay nakasala sila sa imo, kag kon magbalik sila sa imo kag magdayaw sa imo kag magpangamuyo sa sini nga templo, 25 pamatii sila dira sa langit. Patawara sila sa ila sala kag dal-a sila pabalik sa duta nga ginhatag mo sa ila mga katigulangan.

26 “Kon indi mo pagpaulanon tungod kay nakasala sa imo ang imo katawhan, kag kon magpangamuyo sila nga nagaatubang sa sini nga lugar kag magdayaw sa imo, kag maghinulsol sa ila mga sala tungod kay ginsilutan mo sila, 27 pamatii sila dira sa langit. Patawara sila nga imo mga alagad, ang imo katawhan nga mga Israelinhon. Tudlui sila sang matarong nga pagkabuhi, kag padal-i sang ulan ang duta nga imo ginhatag sa ila nga ila panag-iyahan.

28 “Kon may mag-abot nga gutom sa duta sang imo katawhan, ukon kahalitan, ukon mainit nga hangin, ukon peste sa mga tanom pati na mga apan kag mga ulod, ukon kibunon sila sang mga kaaway sa bisan diin sa ila mga banwa, ukon mag-abot sa ila ang bisan ano nga balatian, 29 kag kon may ara sa ila nga magpangamuyo ukon magpangabay sa imo, pamatii sila. Kon ginakilala nila nga tungod sa ila mga sala nag-abot ining mga pag-antos kag kasakit sa ila, kag magpangamuyo sila nga nagabayaw sang ila mga kamot, nga nagaatubang sa sini nga templo, 30 pamatii sila dira sa imo puluy-an sa langit. Patawara sila, kag himua sa kada isa sa ila ang nagakabagay sa ila mga binuhatan, kay nahibaluan mo ang tagsa nila ka tagipusuon. Matuod nga ikaw gid lang ang nakahibalo sang tagipusuon sang tanan nga tawo. 31 Himua ina para magtahod sila sa imo kag magsunod sa imo mga pamaagi samtang nagaestar sila sa duta nga ginhatag mo sa amon mga katigulangan.

32 “Kon ang mga indi Israelinhon nga nagaestar sa malayo nga lugar makabati sang imo pagkabantog kag pagkagamhanan, kag magkadto sila diri kag magpangamuyo sila nga nagaatubang sa sini nga templo, 33 pamatii sila dira sa imo puluy-an sa langit. Kag himua ang bisan ano nga ila ginapangabay, para ang tanan nga tawo sa kalibutan makakilala sa imo kag magtahod sa imo pareho sang imo katawhan nga mga Israelinhon, kag para mahibaluan nila nga ginpatindog ko ini nga templo para sa imo kadungganan.

34 “Kon ang imo katawhan magalakat sa pagpakig-away suno sa imo mando, kag kon magpangamuyo sila sa imo nga nagaatubang sa sini nga siyudad nga imo ginpili kag sa templo nga akon ginpatindog para sa imo kadungganan, 35 pamatii ang ila mga pangamuyo kag mga pangabay dira sa langit, kag hatagi sila sang kadalag-an.*

36 “Kon makasala sila sa imo—kay wala man sing bisan sin-o nga wala nagakasala—kag sa imo kaakig ginpapierdi mo sila sa ila mga kaaway kag ginbihag nila sila sa malayo ukon sa malapit nga lugar, 37 kag kon sa ulihi magbag-o ang ila mga tagipusuon didto, kag maghinulsol sila kag magpakitluoy sa imo nga nagasiling, ‘Nakasala kami, kag malain ang amon mga ginhimo,’ 38 pamatii ang ila pangamuyo. Kon magbalik sila sa imo sa bug-os nila nga tagipusuon kag hunahuna didto sa lugar nga sa diin ginbihag sila, kag magpangamuyo sila nga nagaatubang sa sini nga duta nga ginhatag mo sa ila mga katigulangan, sa sini nga siyudad nga imo ginpili, kag sa templo nga akon ginpatindog para sa imo kadungganan, 39 pamatii ang ila mga pangamuyo kag mga pangabay dira sa imo puluy-an sa langit, kag hatagi sila sang kadalag-an. Patawara sila sa ila mga sala kontra sa imo.

40 “O Dios ko, kabay pa nga talupangdon mo ang mga pangamuyo nga ginahimo sa sini nga lugar.

41 “Kag karon, Ginoong Dios, kadto ka na sa templo, sa lugar nga imo palahuwayan, nga sa diin nabutang ang Kahon sang Kasugtanan nga simbolo sang imo gahom. Kabay pa nga maeksperiensyahan sang imo mga pari ang imo pagluwas sa ila, kag magkalipay ang imo matutom nga katawhan sa imo kaayo. 42 O Ginoong Dios, indi pag-isikway ang imo pinili nga hari. Dumduma ang imo gugma kay David nga imo alagad.”

7

Ang Pagdedikar sang Templo

(1 Har. 8:62-66)

1 Pagkatapos pangamuyo ni Solomon, may kalayo nga nagpanaog halin sa langit nga naglamon sang halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad, kag ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa templo. 2 Indi makasulod ang mga pari sa templo sang Ginoo tungod kay ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naglikop sa templo. 3 Sang makita sang tanan nga Israelinhon ang kalayo nga nagpanaog kag ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa ibabaw sang templo, nagluhod sila kag nagsimba sa Ginoo nga may pagpasalamat. Siling nila,

“Maayo ang Ginoo;

ang iya gugma wala sing katapusan.”

4 Dayon naghalad sa Ginoo si Haring Solomon kag ang tanan nga katawhan. 5 Naghalad sila sing 22,000 ka baka kag 120,000 ka karnero kag kanding. Sa sini nga paagi, gindedikar sang hari kag sang tanan nga katawhan ang templo sang Dios. 6 Nagpuwesto ang mga pari sa templo, kag amo man ang mga Levita nga nagakanta, “Ang iya gugma wala sing katapusan.” Ginatukaran nila ang kanta sang mga instrumento nga ginpahimo ni Haring David sa pagdayaw sa Ginoo. Sa atubangan sang mga Levita, ang mga pari nagapatunog man sang ila mga trumpeta samtang nagatindog ang tanan nga Israelinhon.

7 Gindedikar ni Solomon ang ugsaran nga ara sa atubangan sang templo sang Ginoo. Naghalad sila ni Solomon didto sang mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, kag mga tambok nga bilang halad para sa maayo nga relasyon. Kay ang saway nga halaran nga iya ginpahimo tama kagamay para sa sini nga mga halad.

8 Nagsaulog pa gid si Solomon kag ang tanan nga Israelinhon sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag sing pito ka adlaw. Madamo gid nga mga katawhan ang nagtilipon halin sa Lebo Hamat sa north hasta sa ililigan sang tubig sang Egypt sa south. 9 Sang ikawalo nga adlaw, naghiwat sila sang katapusan nga pagtilipon, kay ginselebrar nila ang pagdedikar sang halaran kag sang bilog nga templo sa sulod sang pito ka adlaw, kag ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag sa sulod man sang pito ka adlaw. 10 Pagkasunod nga adlaw, nga amo ang ika-23 nga adlaw sang ikapito nga bulan, ginpapuli ni Solomon ang mga tawo. Nagpalauli sila nga malipayon gid tungod sa tanan nga kaayo nga ginhimo sang Ginoo kay David kag kay Solomon, kag sa iya katawhan nga mga Israelinhon.

Nagpakita ang Dios kay Solomon

(1 Har. 9:1-9)

11 Gani natapos ni Solomon ang pagpatindog sang templo sang Ginoo kag sang iya palasyo. Nahuman niya ang tanan niya nga ginplano para sa sini. 12 Dayon isa ka gab-i, nagpakita ang Ginoo sa iya kag nagsiling, “Nabatian ko ang imo pangamuyo kag ginpili ko ini nga templo bilang lugar nga halaran sang mga halad.

13 “Halimbawa indi ko pagpaulanon, ukon padal-an ko sang mga apan ang duta sa pagkaon sang mga tanom sini, ukon padal-an ko ang akon katawhan sang kahalitan, 14 kag kon ang akon katawhan nga akon gintawag* magpaubos sang ila kaugalingon, magpangamuyo, magdangop sa akon, kag magbiya sa ila malain nga mga ginahimo, pamatian ko sila sa langit kag patawaron ang ila mga sala, kag dayon pakamaayuhon ko liwat ang ila duta. 15 Talupangdon ko sila kag pamatian ang ila mga pangamuyo sa sini nga lugar, 16 kay ang ini nga templo ginpili ko kag ginseparar para sa akon agod mangin lugar nga sa diin padunggan ako hasta san-o. Bantayan ko ini kag atipanon permi.

17 “Kag ikaw, kon magsunod ka sa akon pareho sang imo amay nga si David, kag kon himuon mo ang tanan nga ginapahimo ko sa imo kag tumanon ang akon mga pagsulundan kag mga sugo, 18 paharion ko ang imo mga kaliwat hasta san-o. Amo man ini ang akon ginpromisa sa imo amay nga si David sang ginsilingan ko siya, ‘Indi ka madulaan sang kaliwat nga magahari sa Israel.’ 19 Pero kon magtalikod kamo kag indi magtuman sang akon mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag ko sa inyo, kag kon mag-alagad kamo kag magsimba sa iban nga mga dios, 20 pahalinon ko kamo sa akon duta nga ginhatag sa inyo, kag sikwayon ko ining templo nga ginpili ko nga lugar nga sa diin padunggan ako. Dayon yagutaon kag kadlawan ini sang tanan nga tawo. 21 Kag bisan matahom kag bantog ining templo, gub-on ko ini. Makibot kag matingala gid ang tanan nga magaagi diri kag magasiling, ‘Ngaa ginhimo ini sang Ginoo sa sini nga duta kag sa sini nga templo?’ 22 Magasabat ang iban, ‘Tungod kay ginsikway nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, nga nagpaguwa sa ila sa Egypt, kag nag-alagad sila kag nagsimba sa iban nga mga dios. Amo ina nga ginpadal-an sila sang Ginoo sang sina nga mga kalaglagan.’ ”

8

Ang Iban pa nga Nahuman ni Solomon

(1 Har. 9:10-28)

1 Pagkatapos sang 20 ka tuig nga pagpatindog ni Solomon sang templo sang Ginoo kag sang iya palasyo, 2 ginpatindog niya liwat ang mga banwa nga ginhatag sa iya ni Hiram* kag ginpaestaran sa mga Israelinhon. 3 Amo man ini ang tion nga ginsalakay ni Solomon kag gin-agaw ang Hamat Zoba. 4 Ginpatindog man niya liwat ang Tadmor nga ara sa kamingawan kag ang mga banwa sa Hamat nga bulutangan sang mga bodega. 5 Ginpabakod niya ang ibabaw kag idalom nga parte sang Bet Horon. Ginpalibutan niya ini sang mga pader kag ginpabutangan sang mga puwertahan nga may mga trangka. 6 Amo man ang ginhimo niya sa Baalat kag sa iban pa nga mga banwa nga bulutangan sang iya mga bodega, mga karwahe kag mga kabayo. Ginpatindog niya ang tanan nga luyag niya patindugon sa Jerusalem, sa Lebanon, kag sa tanan nga duta nga sakop niya.

7-8 May mga katawhan pa nga indi Israelinhon nga nabilin sa Israel. Sila amo ang mga kaliwat sang mga Hithanon, Amornon, Periznon, Hivhanon, kag mga Jebusnon, nga wala maubos pamatay sang mga Israelinhon sang pag-agaw nila sang duta sang Canaan. Ginhimo sila ni Solomon nga mga ulipon kag ginpilit nga mag-obra, kag nagpabilin sila nga ulipon hasta subong. 9 Pero wala paghimua ni Solomon nga ulipon ang bisan sin-o nga Israelinhon. Sa baylo, ginhimo niya sila nga iya mga soldado, mga opisyal, mga pangulo sang mga soldado, mga kumander sang iya mga karwahe, kag mga manugkabayo. 10 Ang 250 sa ila ginhimo ni Haring Solomon nga mga opisyal nga nagadumala sang mga nagaobra sa iya mga proyekto.

11 Sang matapos na ang palasyo nga ginpahimo ni Solomon para sa iya asawa nga anak sang hari sang Egypt,† ginsaylo niya ang iya asawa didto halin sa Banwa ni David.‡ Kay siling niya, “Indi puwede nga mag-estar ang akon asawa sa palasyo ni Haring David, kay balaan ini nga lugar tungod didto anay ang Kahon sang Ginoo.”

12 Dayon naghalad si Solomon sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog didto sa halaran nga iya ginpatindog sa atubangan sang balkon sang templo. 13 Gintuman niya ang sugo ni Moises nga maghalad suno sa kinahanglan nga ihalad kada adlaw kag sa mga Adlaw nga Inugpahuway, sa Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag sa sining tatlo ka natalana nga mga piesta kada tuig: ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok, ang Piesta sang Pag-ani, kag ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. 14 Kag suno sa pagsulundan sang iya amay nga si David, gin-grupo niya ang mga pari kag mga Levita para sa ila mga buluhaton. Ang mga Levita amo ang nagapanguna sa mga tawo sa pagdayaw sa Dios kag sila ang nagabulig sa mga pari sa ila buluhaton sa templo kada adlaw. Gin-grupo man niya ang mga guwardya sang tagsa ka puwertahan sang templo, kay amo ini ang sugo ni David nga alagad sang Dios. 15 Gintuman gid nila ni Solomon ang tanan nga sugo ni Haring David parte sa mga pari kag mga Levita kag sa mga bodega.

16 Natapos ang tanan nga ginpahimo ni Solomon sa templo halin sang pagbutang sang pundasyon hasta sang pagkahuman sini.

17 Dayon nagkadto si Solomon sa Ezion Geber kag sa Elat, sa baybayon sang Mapula nga Dagat, sa duta sang Edom. 18 Ginpadal-an siya ni Hiram sang mga barko nga ginadumalahan sang iya mismo mga opisyal nga mga eksperiensyado nga mga marinero. Ini sila nagbiyahe upod sa mga tinawo ni Solomon pakadto sa Ofir. Kag sang pagbalik nila may dala sila nga mga 16 ka tonelada nga bulawan, kag gindala nila ini kay Haring Solomon.

9

Nagbisita ang Rayna sang Sheba kay Haring Solomon

(1 Har. 10:1-13)

1 Sang mabatian sang rayna sang Sheba ang pagkabantog ni Solomon, nagkadto siya sa Jerusalem para testingan ang kaalam ni Solomon paagi sa mabudlay nga mga pamangkot. Nag-abot siya sa Jerusalem nga may upod nga madamo nga tinawo, kag may dala siya nga mga camel nga kargado sang mga regalo nga panakot, bulawan nga puwerte kadamo, kag malahalon nga mga bato. Pagkitaay nila ni Solomon, ginpamangkot niya siya sang tanan nga gusto niya nga ipamangkot. 2 Ginsabat ni Solomon ang tanan niya nga pamangkot kag wala gid sing bisan ano nga butang nga indi niya mapaathag sa iya. 3 Sang mapamatud-an sang rayna sang Sheba ang kaalam ni Solomon, kag sang makita niya ang katahom sang palasyo nga iya ginpatindog, 4 daw indi siya makapati. Amo man sang makita niya ang pagkaon sa lamisa sang hari, ang pagdumala sang iya mga opisyal, ang pag-alagad sang iya mga suluguon kag mga manugserbi sang iya ilimnon nga may matahom nga mga uniporme, kag ang mga halad nga ginasunog nga iya ginhalad sa templo sang Ginoo.

5 Nagsiling siya sa hari, “Matuod gid man ang nabatian ko sa akon nasyon parte sa imo mga hinimuan kag kaalam. 6 Wala ako nagpati sini hasta nga nagkadto ako diri kag nakita ko ini mismo. Ang matuod, wala gani sa katunga sang akon nabatian parte sa imo ang akon nakita. Ang imo kaalam labaw pa sang sa akon nabatian. 7 Daw ano ka suwerte sang imo mga tinawo! Daw ano ka suwerte sang imo mga opisyal nga nagaalagad sa imo kay permi nila mabatian ang imo kaalam. 8 Dalayawon ang Ginoo nga imo Dios, nga nalipay sa imo kag nagbutang sa imo sa trono para maghari para sa iya. Tungod sa gugma sang imo Dios sa Israel kag sa iya handom nga padayunon niya ini nga nasyon hasta san-o, ginhimo niya ikaw nga hari sini, para himuon mo ang husto kag matarong.”

9 Dayon ginhatagan niya si Haring Solomon sing mga lima ka tonelada nga bulawan, madamo nga panakot kag malahalon nga mga bato. Wala na gid sing may makatupong sa kadamuon sang panakot nga ginhatag sang rayna sang Sheba kay Haring Solomon.

10 May dala man ang mga tinawo ni Haring Solomon kag ang mga tinawo ni Hiram sang mga bulawan, mga kahoy nga almug, kag malahalon nga mga bato halin sa Ofir. 11 Gin-gamit ni Haring Solomon ang mga kahoy nga almug nga mga hagdanan sa templo sang Ginoo kag sa palasyo, kag ang iban ginhimo nga mga arpa kag mga lira para sa mga musikero. Wala gid sing pareho sina* nga nakita sang una sa Juda.

12 Ginhatag ni Haring Solomon sa rayna sang Sheba ang bisan ano nga ginpangayo niya. Mas sobra pa ang ginhatag ni Solomon sa iya sang sa gindala niya. Dayon nagpuli ang rayna sa iya lugar upod sang iya mga tinawo.

Ang Manggad ni Solomon

(1 Har. 10:14-29)

13 Kada tuig nagabaton si Solomon sing mga 23 ka tonelada nga bulawan, 14 wala labot sa mga buhis nga halin sa mga negosyante. Nagahatag man sa iya sang mga bulawan kag pilak ang tanan nga hari sang Arabia kag ang mga gobernador sang Israel.

15 Nagpahimo si Haring Solomon sang 200 ka dalagko nga mga taming nga ang kada taming nahaklapan sing mga pito† ka kilo nga bulawan. 16 Nagpahimo man siya sang 300 ka magagmay nga mga taming nga ang kada taming nahaklapan sing mga tatlo kag tunga‡ ka kilo nga bulawan. Ginpabutang niya ini tanan didto sa parte sang palasyo nga ginatawag Kagulangan sang Lebanon.

17 Nagpahimo man ang hari sang isa ka dako nga trono nga halin sa mga bangkil sang mga elepante, kag ginhaklapan ini sang puro nga bulawan. 18 May anom ka halintang ang trono, kag may bulawan ini nga tulungtungan sang tiil. Sa kada kilid sang halambuyan sini may ara nga estatwa sang leon nga nagatindog. 19 Kag may ara man nga estatwa sang leon sa kada kilid sang halintang. Dose tanan ka estatwa sa anom ka halintang. Wala sing may makapareho sini nga trono sa bisan diin nga ginharian. 20 Ang tanan nga ilimnan ni Haring Solomon puro bulawan, kag ang tanan nga kagamitan sa parte sang palasyo nga ginatawag Kagulangan sang Lebanon puro man bulawan. Wala ini ginhimo sa pilak kay gamay lang ang bili sang pilak sang panahon ni Solomon. 21 May mga barko man si Solomon nga pangnegosyo,§ nga ginadala sang mga tinawo ni Hiram. Ini nga mga barko nagapuli isa ka bes sa kada tatlo ka tuig, nga may dala nga mga bulawan, pilak, bangkil sang elepante, kag dalagko kag magagmay nga klase sang mga amo.

22 Wala sing bisan sin-o nga hari sa kalibutan nga makatupong sa kaalam kag sa manggad ni Haring Solomon. 23 Ang tanan nga hari sa kalibutan nagatinguha nga makita si Solomon para makapamati sila sa kaalam nga ginhatag sang Dios sa iya. 24 Kada tuig, ang kada isa nga nagabisita sa iya may dala nga mga regalo—mga butang nga hinimo halin sa pilak kag bulawan, mga bayo, mga armas, mga panakot, mga kabayo, kag mga mula.*

25 May 4,000 ka kuwadra si Solomon para sa iya mga kabayo kag mga karwahe. May 12,000 siya ka kabayo† nga ginbutang niya sa mga banwa nga bulutangan sang iya mga karwahe, kag ang iban didto sa iya sa Jerusalem. 26 Ginsakop niya ang tanan nga hari halin sa Suba sang Euphrates hasta sa duta sang mga Filistinhon kag sa border sang Egypt. 27 Sang panahon nga siya ang hari, ang pilak sa Jerusalem daw pareho lang ka ordinaryo sa mga bato, kag ang kahoy nga sedro daw pareho kabugana sa ordinaryo nga mga kahoy nga sikomoro sa mga bulobukid sa west. 28 Ang mga kabayo ni Solomon naghalin pa sa Egypt kag sa iban pa nga mga nasyon.

Ang Katapusan sang Paghari ni Solomon

(1 Har. 11:41-43)

29 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Solomon halin sa umpisa hasta sa katapusan nasulat sa Sinulatan ni Propeta Natan, sa Mensahi ni Ahia nga Taga-Shilo, kag sa Mga Palanan-awon ni Propeta Ido, nga nagasugid man parte sa paghari ni Jeroboam nga anak ni Nebat. 30 Sa Jerusalem nag-estar si Solomon samtang nagahari siya sa bilog nga Israel sa sulod sang 40 ka tuig. 31 Sang napatay siya, ginlubong siya sa banwa sang iya amay nga si David. Kag si Rehoboam nga iya anak ang nagbulos sa iya bilang hari.

10

Nagrebelde ang Israel kay Rehoboam

(1 Har. 12:1-20)

1 Nagkadto si Rehoboam sa Shekem, nga sa diin nagtipon ang mga Israelinhon sa pagproklamar sa iya nga hari. 2 Pagkabati sini ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nagbalik siya sa Israel. (Kay sadto nga panahon didto siya nagaestar sa Egypt, nga sa diin nagpalagyo siya kay Haring Solomon.) 3 Ginpatawag sang mga Israelinhon si Jeroboam, kag tanan sila nagkadto kay Rehoboam kag nagsiling, 4 “Mabug-at ang mga ginpatuman sang imo amay sa amon. Pero kon pamag-anon mo, alagaran ka namon.”

5 Nagsabat si Rehoboam, “Hatagi ninyo ako anay sang tatlo ka adlaw sa paghunahuna sini, pagkatapos balik kamo sa akon.” Gani nagpuli ang mga tawo. 6 Nagpakigkita dayon si Haring Rehoboam sa mga manugdumala nga nakaalagad sa iya amay nga si Solomon sang buhi pa siya. Nagpamangkot si Rehoboam sa ila, “Ano bala ang inyo malaygay nga isabat ko sa ginapangabay sang sadto nga mga tawo?” 7 Nagsabat sila, “Kon ipakita mo ang imo kaayo sa ila, kag ihatag mo sa ila ang ila ginapangabay, magaalagad sila sa imo hasta san-o.”

8 Pero wala pagtumana ni Rehoboam ang ila laygay, sa baylo nagpakigkita siya sa iya katubo-tubo nga mga pamatan-on nga nagaalagad sa iya. 9 Nagpamangkot siya sa ila, “Ano bala ang inyo malaygay nga isabat ko sa ginapangabay sang sadto nga mga tawo? Nagapangabay sila sa akon nga pamag-anan ko ang mabug-at nga mga ginpatuman sang akon amay sa ila.” 10 Nagsabat ang mga pamatan-on, “Amo ini ang isabat mo sa sadto nga mga tawo nga nagapangabay sa imo: ‘Ang akon kamalingking mas dako pa sa hawak sang akon amay. 11 Ang buot ko silingon nga mas mabug-at pa ang ipatuman ko sa inyo sang sa ginpatuman sang akon amay. Kon ginhanot kamo sang akon amay sang latigo, hanuton ko kamo sang putik nga may matalom nga mga metal.*’ ”

12 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, nagbalik si Jeroboam kag ang mga tawo kay Haring Rehoboam, suno sa ginsiling sang hari sa ila. 13 Pero wala pagtumana ni Rehoboam ang ginlaygay sa iya sang mga manugdumala. Sa baylo, ginhambalan niya sing masakit ang mga tawo 14 suno sa ginlaygay sang mga pamatan-on. Nagsiling siya sa ila, “Mabug-at ang ginpatuman sang akon amay sa inyo, pero mas mabug-at pa gid ang ipatuman ko sa inyo. Kon ginhanot kamo sang akon amay sang latigo, hanuton ko kamo sang putik nga may matalom nga mga metal.”

15 Gani wala magpamati ang hari sa pangabay sang mga tawo, kay ini pagbuot sang Dios para matuman ang iya ginsiling kay Jeroboam nga anak ni Nebat paagi kay Ahia nga taga-Shilo. 16 Sang mareyalisar sang mga Israelinhon nga wala sila pagpamatii sang hari, nagsiling sila sa hari, “Wala kami labot sa imo nga kaliwat ni David! Bahala ka na sa imo ginharian! Dali kamo mga Israelinhon, mapuli kita!” Gani nagpalauli ang mga Israelinhon. 17 Ang mga Israelinhon lang nga nagaestar sa mga banwa sang Juda amo ang padayon nga gindumalahan ni Rehoboam.

18 Karon, ginpakadto ni Haring Rehoboam sa mga Israelinhon si Adoniram,† ang manugdumala sang mga tawo nga ginapilit nga mag-obra. Pero ginbato siya sang mga Israelinhon hasta nga napatay. Dayon nagdali-dali sakay si Haring Rehoboam sa iya karwahe kag nagpalagyo sa Jerusalem. 19 Bisan hasta subong nagarebelde ang mga Israelinhon sa mga kaliwat ni David.

11

Ginpaandaman ni Shemaya si Rehoboam

(1 Har. 12:21-24)

1 Pag-abot ni Rehoboam sa Jerusalem, gintipon niya ang maayo gid nga mga soldado sang mga tribo sang Juda kag Benjamin. Nakatipon siya sang 180,000 ka soldado sa pagpakig-away kontra sa katawhan sang Israel kag sa pagbawi sang iya ginharian. 2 Pero nagsiling ang Ginoo kay Shemaya nga iya alagad, 3 “Hambala si Haring Rehoboam sang Juda, nga anak ni Solomon, kag ang tanan nga Israelinhon sa Juda kag Benjamin 4 nga ako, ang Ginoo, nagasiling: ‘Indi kamo magpakig-away sa inyo kadugo. Magpuli kamo, kay pagbuot ko ini tanan.’ ” Gintuman nila ang Ginoo kag wala nila ginsalakay si Jeroboam.

5 Nagpabilin si Rehoboam sa Jerusalem kag ginpabakod niya ang ini nga mga banwa sa pagprotektar sang Juda: 6 Betlehem, Etam, Tekoa, 7 Bet Zur, Soco, Adulam, 8 Gat, Maresha, Zif, 9 Adoraim, Lakish, Azeka, 10 Zora, Ayalon, kag Hebron. Amo ini ang napaderan nga mga banwa sa Juda kag Benjamin. 11 Ginpapag-on niya ang mga pader sini kag nagbutang siya sang mga kumander sa sini nga mga banwa. Ini sila ginhatagan niya sang mga pagkaon, lana sang olibo kag bino. 12 Ginpabutangan niya ini nga mga banwa sang mga taming kag mga bangkaw bilang dugang nga depensa. Gani ang Juda kag ang Benjamin padayon nga nangin sakop niya.

13 Ang mga pari kag mga Levita nga nagaestar sa iban nga mga tribo sang Israel nagdampig kay Rehoboam. 14 Ini nga mga kaliwat ni Levi naghalin sa ila balay kag duta kag nagsaylo sa Juda kag Jerusalem tungod kay ginsikway sila ni Jeroboam kag sang iya mga anak bilang mga pari sang Ginoo. 15 Nagbutang si Jeroboam sang iya kaugalingon nga mga pari sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, nga sa diin nagasimba sila sa ila mga dios-dios nga kanding kag baka nga ginpahimo ni Jeroboam. 16 Ang mga Israelinhon sa iban nga mga tribo sang Israel nga gusto gid magdangop sa Ginoo, ang Dios sang Israel, nagsunod sa mga kaliwat ni Levi sa Jerusalem, para makahalad sila sang mga halad sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan. 17 Ginpabakod nila ang ginharian sang Juda, kag sa sulod sang tatlo ka tuig ginsuportaran nila si Rehoboam nga anak ni Solomon. Nagsunod sila sa Ginoo pareho sang ila ginhimo sang paghari ni David kag ni Solomon.

Ang Pamilya ni Rehoboam

18 Ginpangasawa ni Rehoboam si Mahalat, nga ang iya amay si Jerimot nga anak ni David kag ang iya iloy si Abihail nga anak ni Eliab kag apo ni Jesse. 19 Si Rehoboam kag si Mahalat may tatlo ka anak nga lalaki nga sila ni Jeush, Shemaria, kag Zaham. 20 Ginpangasawa man ni Rehoboam si Maaca nga anak ni Absalom. Ang ila mga anak nga lalaki amo sila ni Abia, Atai, Ziza, kag Shelomit. 21 Mas palangga ni Rehoboam si Maaca sang sa iban niya nga mga asawa. May 18 ka asawa si Rehoboam kag may 60 pa gid siya ka asawa nga suluguon. Kag ang iya mga anak 28 ka lalaki kag 60 ka babayi. 22 Ang anak niya kay Maaca nga si Abia amo ang ginpili niya nga pangulo sang iya mga anak nga prinsipe, nga nagakahulugan nga siya ang magabulos sa iya bilang hari. 23 Mainalamon nga ginhatagan ni Rehoboam sang katungdanan ang iban pa niya nga mga anak. Ginpadumala niya sila sa tanan nga napaderan nga mga banwa sang Juda kag Benjamin. Ginhatagan niya sila sang ila mga kinahanglanon kag sang madamo nga asawa.

12

Ginsalakay ni Haring Shishak sang Egypt ang Jerusalem

(1 Har. 14:25-28)

1 Sang mabakod na ang paghari ni Rehoboam kag gamhanan na siya, ginsikway niya kag sang bilog nga Israel ang kasuguan sang Ginoo. 2 Tungod nga indi sila matutom sa Ginoo, ginsalakay ni Haring Shishak sang Egypt ang Jerusalem sang ikalima nga tuig sang paghari ni Rehoboam. 3 May dala si Shishak nga 1,200 ka karwahe, 60,000 ka manugkabayo, kag puwerte kadamo nga mga soldado, nga ang iban sa ila halin pa sa Libya, Sukot, kag Ethiopia.* 4 Ginsakop ni Shishak ang napaderan nga mga banwa sang Juda kag nagpadayon sila sa pagsalakay pakadto sa Jerusalem.

5 Dayon nagkadto si Propeta Shemaya kay Rehoboam kag sa mga pangulo sang Juda, nga nagpalalagyo sa Jerusalem tungod sa kahadlok kay Shishak. Nagsiling si Shemaya sa ila, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Ginsikway ninyo ako, gani karon pabay-an ko kamo kay Shishak.”

6 Nagpaubos sang ila kaugalingon ang hari kag ang mga pangulo sang Israel. Nagsiling sila, “Matarong ang Ginoo!”

7 Sang makita sang Ginoo nga nagpaubos sila sang ila kaugalingon, nagsiling ang Ginoo paagi kay Shemaya, “Tungod nga nagpaubos sila sang ila kaugalingon, indi ko sila paglaglagon kundi hilwayon ko sila sa indi madugay. Indi ko pag-ipaagom ang akon kaakig sa Jerusalem paagi kay Shishak. 8 Pero ipasakop ko sila sa iya para makatuon sila nga mas maayo ang mag-alagad sa akon sang sa mag-alagad sa mga dutan-on nga mga hari.”

9 Sang ginsalakay ni Haring Shishak sang Egypt ang Jerusalem, ginpanguha niya ang mga manggad sa templo sang Ginoo kag sa palasyo. Ginkuha niya ang tanan, pati na ang mga taming nga bulawan nga ginpahimo ni Solomon. 10 Gani nagpahimo si Haring Rehoboam sang mga taming nga saway sa pag-ilis sadto nga mga taming, kag gin-intrigar niya ini sa mga opisyal sang mga guwardya nga nagabantay sa puwertahan sang palasyo. 11 Kag kon magkadto ang hari sa templo sang Ginoo, nagaupod sa iya ang mga guwardya nga nagadala sang sini nga mga taming, kag pagkatapos ginabalik man nila ini sa ila kuwarto.

12 Tungod nga nagpaubos si Rehoboam sang iya kaugalingon, nadula ang kaakig sang Ginoo sa iya, kag wala siya malaglag sing bug-os. Sa matuod lang, may ara pa gid man nga kaayuhan sa Juda.

13 Nagbakod ang pagdumala ni Haring Rehoboam kag nagpadayon siya sa paghari didto sa Jerusalem. Nagaedad siya sing 41 sang nangin hari siya, kag naghari siya sing 17 ka tuig sa Jerusalem, ang siyudad nga ginpili sang Ginoo sa tanan nga tribo sang Israel nga sa diin padunggan siya. Ang ngalan sang iloy ni Rehoboam amo si Naama, nga isa ka Ammonhon. 14 Naghimo sing malain si Rehoboam tungod nga wala siya naghandom sa pagdangop sa Ginoo.

15 Ang estorya parte sa paghari ni Rehoboam halin sa umpisa hasta sa katapusan nasulat sa Libro ni Propeta Shemaya kag Libro ni Propeta Iddo, nga listahan sang mga kaliwat. Permi lang sadto nagainaway si Rehoboam kag si Jeroboam. 16 Sang napatay si Rehoboam, ginlubong siya sa Banwa ni David. Kag si Abia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

13

Ang Paghari ni Abia sa Juda

(1 Har. 15:1-8)

1 Nangin hari sang Juda si Abia sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Jeroboam sa Israel. 2 Sa Jerusalem nag-estar si Abia, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka tuig. Ang iya iloy amo si Maaca* nga anak ni Uriel nga taga-Gibeah.

Nag-inaway si Abia kag si Jeroboam. 3 Nagsalakay si Abia upod ang 400,000 ka maisog nga mga soldado, kag nagpreparar si Jeroboam sang 800,000 ka maisog nga mga soldado sa pagpakig-away. 4 Pag-abot nila ni Abia sa kabukiran sang Efraim, nagtindog si Abia sa Bukid sang Zemaraim kag nagsinggit kay Jeroboam kag sa mga taga-Israel, “Pamati kamo sa akon. 5 Wala bala kamo kahibalo nga ang Ginoo, ang Dios sang Israel, naghimo sang wala sing katapusan nga kasugtanan kay David nga siya kag ang iya mga kaliwat amo ang maghari sa Israel hasta san-o? 6 Pero ikaw Jeroboam nga anak ni Nebat nagrebelde sa imo agalon nga si Solomon nga anak ni David. 7 Nag-upod sa imo ang dungol kag wala sing pulos nga mga tawo, kag nagkontra kay Rehoboam nga anak ni Solomon sang bata pa sadto si Rehoboam kag wala pa sing eksperiensya kag wala sing ikasarang sa pagbato sa inyo. 8 Kag karon gusto ninyo nga kontrahon ang ginharian sang Ginoo nga gintugyan sa kaliwat ni David. Nagapabugal kamo nga madamo ang inyo mga soldado kag dala ninyo ang bulawan nga mga baka nga ginpahimo ni Jeroboam bilang inyo mga dios. 9 Ginpalayas ninyo ang mga pari sang Ginoo, nga mga kaliwat ni Aaron, kag ang mga Levita. Kag nagpili kamo sang inyo kaugalingon nga mga pari pareho sang ginahimo sang iban nga mga nasyon. Ang bisan sin-o nga may turo nga baka kag pito ka karnero puwede na idedikar bilang pari sang inyo indi matuod nga mga dios.

10 “Pero kami ya, ang Ginoo amo ang amon Dios, kag wala namon siya ginsikway. Ang amon mga pari nga nagaalagad sa Ginoo mga kaliwat ni Aaron, kag ginabuligan sila sang mga Levita. 11 Kada aga kag gab-i nagahalad sila sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog kag sang mahamot nga insenso. Nagabutang sila sang tinapay sa lamisa nga ginakabig nga matinlo. Kag kada gab-i ginasindihan nila ang mga suga nga ara sa bulawan nga mga tulungtungan. Ginatuman namon ang mga sugo sang Ginoo nga amon Dios. Pero kamo ya ginsikway ninyo siya. 12 Ang Dios kaupod namon; siya ang amon pangulo. Magapatunog ang iya mga pari sang mga trumpeta sa pagpanguna sa amon sa pagpakig-away sa inyo. Mga katawhan sang Israel, indi kamo magkontra kontra sa Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan, kay indi gid kamo magmadinalag-on.”

13 Samtang nagahambal si Abia, sekreto nga nagpadala si Jeroboam sang mga soldado sa likod sang mga taga-Juda sa pag-ambus sa ila. 14 Sang makita sang mga taga-Juda nga ginasalakay sila sa likod kag sa atubang, nagpangayo sila sang bulig sa Ginoo. Ginpatunog dayon sang mga pari ang mga trumpeta, 15 kag nagsinggit sing tudo ang mga taga-Juda sa pagsalakay. Sa ila pagsinggit, ginpierdi sang Dios si Jeroboam kag ang mga soldado sang Israel. Ginlagas sila ni Abia kag sang mga soldado sang Juda. 16 Nagpalagyo sila, kag gintugyan sila sang Dios sa mga taga-Juda. 17 Madamo gid ang napatay ni Abia kag sang iya mga tinawo—500,000 ka maayo nga mga soldado sang Israel. 18 Gani napierdi sang mga taga-Juda ang mga taga-Israel sa sina nga inaway, tungod kay nagsalig sila sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan.

19 Ginlagas ni Abia si Jeroboam kag naagaw niya sa iya ang mga banwa sang Betel, Jeshana, kag Efron, kag pati ang mga baryo sa ila palibot. 20 Wala na gid mabawi ni Jeroboam ang iya gahom sang panahon ni Abia, kag sang ulihi ginsilutan siya sang Ginoo kag napatay siya. 21 Si Abia ya naggamhanan pa gid. May 14 siya ka asawa kag 22 ka anak nga lalaki kag 16 ka anak nga babayi. 22 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Abia, ang iya mga ginsiling kag mga ginhimo, nasulat sa Estorya ni Propeta Iddo.

14

1 Sang ulihi napatay si Abia kag ginlubong sa Banwa ni David. Si Asa nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari. Kag sang si Asa ang hari, may kalinong sa Juda sa sulod sang napulo ka tuig.

Ang Paghari ni Asa sa Juda

2 Matarong ang ginhimo ni Asa sa panulok sang Ginoo nga iya Dios. 3 Ginpaguba niya ang mga halaran para sa mga dios-dios kag ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar. Ginpaguba man niya ang handumanan nga mga bato kag ginpautod ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. 4 Ginsugo niya ang katawhan sang Juda sa pagdangop sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, kag sa pagtuman sang iya mga kasuguan. 5 Ginpaguba niya ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag ang mga halaran nga ginasunugan sang mga insenso sa tanan nga banwa sang Juda. Gani may kalinong ang ginharian sang Juda sang tion sang paghari ni Asa. 6 Kag samtang malinong, ginpabutangan ni Asa sang mga pader ang mga banwa sang Juda. Wala sing may nagpakig-away sa iya sa sina nga tion, kay ginhatagan siya sang Ginoo sang kalinong.

7 Nagsiling si Asa sa mga taga-Juda, “Pabakuron ta ini nga mga banwa paagi sa pagbutang sang mga pader sa palibot sini nga may mga tore, mga puwertahan kag mga trangka. Kita gihapon ang nagapanag-iya sang sini nga duta, tungod kay nagdangop kita sa Ginoo nga aton Dios. Kag ginhatagan niya kita sang kalinong sa aton mga kaaway sa palibot.” Gani ginpabakod nila ang mga banwa kag nagmainuswagon sila.

8 May 300,000 ka soldado si Asa nga mga taga-Juda, nga armado sang dalagko nga mga taming kag mga bangkaw. Kag may ara man siya sang 280,000 ka soldado nga taga-Benjamin, nga armado sang magagmay nga mga taming kag mga pana. Ini sila tanan mga maayo nga mga soldado.

9 Naglakat si Zera nga taga-Ethiopia* upod ang madamo gid nga mga soldado kag 300 ka karwahe sa pagsalakay sa Juda. Nakaabot sila sa Maresha. 10 Naglakat man sila ni Asa sa pagpakig-away kay Zera. Nagplastar sila sa pulopatag sang Zefata malapit sa Maresha. 11 Dayon nagpangamuyo si Asa sa Ginoo nga iya Dios, “O Ginoo, wala na sing iban pa nga makabulig sa mga tawo nga wala sing ikasarang kontra sa mga gamhanan kundi ikaw lang. Buligi kami, O Ginoo nga amon Dios, kay nagasalig kami sa imo, kag sa imo ngalan nagkadto kami diri kontra sa sining madamo gid nga mga soldado. O Ginoo, ikaw ang amon Dios; indi pag-itugot nga magdaog ang tawo kontra sa imo.”

12 Gani ginpierdi sang Ginoo ang mga taga-Ethiopia sa atubangan ni Asa kag sang mga taga-Juda. Nagpalalagyo ang mga taga-Ethiopia, 13 kag ginlagas sila ni Asa kag sang iya mga soldado hasta sa Gerar. Madamo gid ang nagkalamatay sa mga taga-Ethiopia sa bagay nga indi na sila makapakig-away pa. Ginpierdi sila sang Ginoo kag sang iya mga soldado. Madamo gid nga pagkabutang ang nakuha sang mga soldado sang Juda. 14 Nalaglag nila ang mga baryo sa palibot sang Gerar, tungod nga ang mga pumuluyo sini ginpahadlok sa Ginoo. Ginpanguha nila ang mga pagkabutang sang sini nga mga baryo tungod kay madamo gid ang ila mga pagkabutang. 15 Ginsalakay man nila ang mga kampo sang mga manugbantay sang mga kasapatan, kag ginpanguha ang madamo nga karnero, kanding, kag camel. Dayon nagbalik sila sa Jerusalem.

15

Ang Mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Asa

1 Karon, gin-gamhan sang Espiritu sang Dios si Azaria nga anak ni Oded. 2 Nagpakigkita siya kay Asa kag nagsiling sa iya, “Pamatii ninyo ako Haring Asa, kag tanan kamo nga taga-Juda kag taga-Benjamin. Magapabilin ang Ginoo sa inyo samtang nagapabilin kamo sa iya. Kon magdangop kamo sa iya, makita ninyo ang iya kaayo. Pero kon talikdan ninyo siya, talikdan man niya kamo. 3 Sa malawig nga panahon nagkabuhi ang mga Israelinhon nga wala sing matuod nga Dios, wala sing mga pari nga nagatudlo sa ila, kag wala sing kasuguan. 4 Pero sa ila kalisod, nagdangop sila sa Ginoo, ang Dios sang Israel, kag ginbuligan niya sila. 5 Sadto nga tion, delikado ang pagbiyahe tungod kay nagaginamo ang mga tawo. 6 Nagailinaway ang mga nasyon kag ang mga siyudad, tungod ginpagamo sila sang Dios paagi sa nagkalain-lain nga kalisod. 7 Pero kamo ya, magpakaisog kamo kag indi magkaluya, kay ang inyo mga binuhatan pagabalusan.”

8 Pagkabati ni Asa sa mensahi ni Azaria nga anak ni Oded, nagpakaisog siya. Ginpakuha niya ang makangilil-ad nga mga dios-dios sa bilog nga Juda kag Benjamin, kag sa mga banwa nga iya naagaw sa kabukiran sang Efraim. Ginpakay-o niya ang halaran sang Ginoo nga ara sa atubangan sang balkon sang templo sang Ginoo.

9 Dayon ginpatipon niya ang tanan nga katawhan sang Juda kag Benjamin, kag ang mga katawhan halin sa Efraim, Manase, kag Simeon nga nag-estar upod sa ila. Madamo ang nagsaylo sa Juda halin sa Israel sang makita nila nga si Asa ginaupdan sang Ginoo nga iya Dios.

10 Nagtipon sila sa Jerusalem sang ikatatlo nga bulan sang ika-15 nga tuig sang paghari ni Asa. 11 Kag sa sina nga tion naghalad sila sa Ginoo sang mga sapat halin sa ila naagaw sa inaway—700 ka baka kag 7,000 ka karnero kag kanding. 12 Naghimo sila sang kasugtanan nga magdangop sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, sa bug-os nila nga tagipusuon kag kalag. 13 Ang bisan sin-o nga indi magdangop sa Ginoo, ang Dios sang Israel, pagapatyon, bata man ukon tigulang, lalaki man ukon babayi. 14 Nagsumpa sila sa Ginoo sa mabaskog nga tingog, nga may paghinugyaw kag pagpatunog sang mga trumpeta kag mga budyong. 15 Nagkalipay gid ang tanan nga taga-Juda tungod kay nagsumpa sila sing tinagipusuon. Nagdangop sila sa Dios nga hugot gid sa ila tagipusuon, kag nakita nila ang iya kaayo. Kag ginhatagan sila sang Ginoo sang kalinong sa ila mga kaaway sa palibot.

16 Ginpahalin man ni Haring Asa ang iya lola nga si Maaca sa iya pagkarayna tungod kay naghimo siya sang makangilil-ad nga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpautod ni Asa ini nga hulohaligi kag ginpabis-ak, kag ginpasunog sa Kidron nga ililigan sang tubig. 17 Bisan wala madula ang tanan nga simbahan sa mataas nga mga lugar sa Israel, nagpabilin nga matutom si Asa sa Ginoo sa bug-os niya nga kabuhi. 18 Gindala niya sa templo sang Dios ang mga pilak, mga bulawan, kag ang iban pa nga mga butang nga gindedikar niya kag sang iya amay sa Dios.

19 Wala gid sing inaway hasta sa ika-35 nga tuig sang paghari ni Asa.

16

Ang Katapusan nga Tuig ni Asa

(1 Har. 15:17-24)

1 Sang ika-36 nga tuig sang paghari ni Asa, ginsalakay ni Haring Baasha sang Israel ang Juda. Kag ginsuguran ni Haring Baasha ang pagpabakod sang banwa sang Rama para wala sing may makaguwa ukon makasulod sa teritoryo ni Haring Asa sang Juda.

2 Ginpanguha ni Asa ang mga pilak kag mga bulawan sa mga bodega sang templo sang Ginoo kag sang iya palasyo. Dayon ginhatag niya ini kay Haring Ben Hadad sang Aram* didto sa Damascus nga sa diin siya nagaestar. Amo ini ang mensahi ni Asa kay Ben Hadad: 3 “Maghimo kita sang kasugtanan nga magdampiganay kita, pareho sang ginhimo sang aton mga amay. Batuna ang ginahatag ko sa imo nga pilak kag bulawan, kag ginapangabay ko ikaw nga untaton mo na ang imo pagpakigdampig kay Haring Baasha sang Israel para pabay-an na niya ako.”

4 Nagsugot si Ben Hadad sa ginpangabay ni Haring Asa, kag ginsugo niya ang mga kumander sang iya mga soldado nga salakayon ang mga banwa sang Israel. Naagaw nila ang Ion, Dan, Abel Maim, kag ang tanan nga banwa sang Naftali nga bulutangan sang mga bodega. 5 Sang mabatian ini ni Baasha, ginpauntat niya ang pagpabakod sang Rama. 6 Dayon nagmando si Haring Asa sa tanan nga lalaki sang Juda nga kuhaon nila ang mga bato kag mga troso nga gin-gamit ni Baasha sa pagpabakod sang Rama. Kag gin-gamit ini ni Haring Asa sa pagpabakod sang Geba kag sang Mizpa.

7 Sadto nga tion, nagkadto si Propeta Hanani kay Haring Asa sang Juda kag nagsiling sa iya, “Tungod nagsalig ka sa hari sang Aram kag indi sa Ginoo nga imo Dios, nadula ang inyo tsansa sa paglaglag sa mga soldado sang hari sang Aram. 8 Nadumduman mo bala kon ano ang natabo sa mga taga-Ethiopia† kag taga-Libya, nga ang ila mga soldado, mga karwahe, kag mga manugkabayo puwerte kadamo? Sadto nga tion nagsalig ka sa Ginoo, kag ginpapierdi niya sila sa inyo. 9 Kay nagatan-aw gid ang Ginoo sa bilog nga kalibutan para pabaskugon ang mga tawo nga matutom gid sa iya. Binuang ang imo ginhimo! Gani sugod subong permi ka na magapakig-away.”

10 Tungod sini, nangakig gid si Asa sa propeta, gani ginpapriso niya siya. Kag sa sina man nga tion, nagsugod sa pagpamigos si Asa sa iban niya nga mga katawhan.

11 Ang estorya parte sa paghari ni Asa halin sa umpisa hasta sa katapusan nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda kag sang Israel. 12 Sang ika-39 nga tuig sang paghari ni Asa, nag-antos siya sang balatian sa tiil. Bisan grabe na ang iya balatian, wala siya nagpangayo sang bulig sa Ginoo kundi sa mga doktor. 13 Kag sang ika-41 nga tuig sang iya paghari, napatay siya. 14 Ginlubong siya sa lulubngan nga iya ginpahimo para sa iya kaugalingon didto sa Banwa ni David. Ginhamyang nila siya sa isa ka hiligdaan nga may nagkalain-lain nga pahamot, kag nagdabok ang mga tawo sang dako gid nga kalayo sa pagpadungog sa iya.

17

Si Jehoshafat nga Hari sang Juda

1 Ang nagbulos kay Asa bilang hari amo ang iya anak nga si Jehoshafat. Ginpabakod ni Jehoshafat ang iya ginharian para makabato siya sa Israel. 2 Ginbutangan niya sang mga soldado ang tanan nga napaderan nga mga banwa sang Juda, kag ginbutangan niya sang mga kampo sang mga soldado ang Juda kag ang mga banwa sang Efraim nga naagaw sang iya amay nga si Asa. 3 Ginaupdan sang Ginoo si Jehoshafat tungod kay sa una nga mga tinuig sang iya paghari ginsunod niya ang pagkabuhi sang iya katigulangan nga si David. Wala siya magdangop sa mga imahen ni Baal 4 kundi nagdangop siya sa Dios sang iya amay kag nagsunod sa iya kasuguan sa baylo nga magsunod sa pagginawi sang mga taga-Israel. 5 Ginpabakod sang Ginoo ang ginharian sa idalom sang iya paghari. Nagdala sang mga regalo ang tanan nga taga-Juda sa iya, gani nagmanggaranon gid siya kag nagdungganon. 6 Matutom siya sa pagsunod sa mga pamaagi sang Ginoo. Ginpaguba niya sa Juda ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera.

7 Sang ikatatlo nga tuig sang iya paghari, ginpadala niya ang iya mga opisyal nga sila ni Ben Hail, Obadias, Zacarias, Netanel, kag Micaya sa pagtudlo sa mga banwa sang Juda. 8 Kaupod nila ang iban nga mga Levita nga sila ni Shemaya, Netania, Zebadia, Asahel, Shemiramot, Jehonatan, Adonia, Tobija, Tob Adonia, kag ang mga pari nga sila ni Elishama kag Jehoram. 9 Gindala nila ang Libro sang Kasuguan sang Ginoo kag naglibot sila sa tanan nga banwa sang Juda kag nagpanudlo sa mga tawo.

10 Ginpahadlok sang Ginoo ang tanan nga ginharian sa palibot sang Juda, gani wala sa ila sing may nagpakig-away kay Jehoshafat. 11 Ang iban nga mga Filistinhon nagdala kay Jehoshafat sang mga regalo kag pilak bilang buhis, kag ang mga Arabo nagdala man sa iya sang 7,700 ka karnero kag 7,700 ka kanding. 12 Gani naggamhanan pa gid si Jehoshafat. Nagpatindog siya sa Juda sang mabakod nga mga kuta kag sang mga banwa nga bulutangan sang mga bodega. 13 Madamo nga kinahanglanon ang gintipon niya sa mga banwa sang Juda. Nagbutang man siya sang maayo nga mga soldado sa Jerusalem. 14 Ang iya mga soldado nalista suno sa ila mga pamilya.

Halin sa mga kaliwat ni Juda:

Si Adnah nga kumander sang 300,000 ka maayo nga mga soldado nga gin-grupo sa tag-1,000.

15 Ang sunod sa iya amo si Jehohanan nga kumander sang 280,000 ka soldado.

16 Sunod amo si Amasia nga anak ni Zicri, nga kumander sang 200,000 ka maayo nga mga soldado. Nagbuluntar siya para sa buluhaton sang Ginoo.

17 Halin sa mga kaliwat ni Benjamin:

Si Eliada nga isa ka maayo nga soldado. Siya ang kumander sang 200,000 ka soldado nga may mga taming kag mga pana.

18 Ang sunod sa iya amo si Jehozabad nga kumander sang 180,000 ka armado nga mga soldado.

19 Amo ini sila ang mga nag-alagad kay Haring Jehoshafat luwas sa mga soldado nga iya ginbutang sa napaderan nga mga banwa sa bilog nga Juda.

18

Ginpaandaman ni Micaya si Ahab

(1 Har. 22:1-28)

1 Karon, nagmanggaranon kag nagdungganon na gid si Jehoshafat, kag nangin maayo ang iya relasyon kay Haring Ahab sang Israel tungod sa pag-asawahay sang miyembro sang ila pamilya. 2 Pagkaligad sang pila ka tuig, nagbisita si Jehoshafat kay Ahab sa Samaria. Nag-ihaw si Ahab sang madamo nga karnero kag baka sa pagpapunsyon para kay Jehoshafat kag sa iya mga tinawo. Dayon ginhagad niya si Jehoshafat sa pagsalakay sa Ramot Gilead. 3 Nagsiling siya kay Jehoshafat, “Maupod ka bala sa amon sa pagpakig-away sa Ramot Gilead?” Nagsabat si Jehoshafat, “Handa ako nga mag-upod sa imo, kag handa ako nga ipagamit sa imo ang akon mga soldado. Huo, maupod kami sa inyo sa pagpakig-away. 4 Pero pamangkuton ta anay ang Ginoo kon ano ang iya masiling.”

5 Gani ginpatawag ni Ahab* ang mga propeta—400 sila tanan—kag ginpamangkot, “Malakat bala kami sa pagpakig-away sa Ramot Gilead ukon indi?” Nagsabat sila, “Lakat, kay padaugon ka sang Dios!” 6 Pero nagpamangkot si Jehoshafat, “Wala na bala diri sang iban pa nga propeta sang Ginoo nga aton mapamangkutan?” 7 Nagsabat si Ahab kay Jehoshafat, “May isa pa nga puwede ta mapamangkutan kon ano ang isiling sang Ginoo—si Micaya nga anak ni Imla. Pero akig ako sa iya kay wala gid siya sing ginapropesiya nga maayo parte sa akon kundi puro lang malain.” Nagsabat si Jehoshafat, “Indi ka dapat maghambal sang subong sina.” 8 Gani ginpatawag ni Ahab ang isa sa iya mga opisyal kag ginsilingan, “Dal-a ninyo diri gilayon si Micaya nga anak ni Imla.”

9 Karon, si Haring Ahab sang Israel kag si Haring Jehoshafat sang Juda, nga nagabayo sang ila harianon nga mga bayo, nagapungko sa ila tagsa ka trono sa atubangan sang linasan nga ara dampi sa puwertahan sang Samaria. Kag nagapamati sila sa ginasiling sang mga propeta. 10 Si Zedekia nga isa sa mga propeta, nga anak ni Kenaana, may ginhimo nga sulosungay nga salsalon. Nagsiling siya, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Paagi sa sini nga sungay, laglagon mo, Haring Ahab, ang mga Arameanhon hasta nga maubos sila.’ ” 11 Amo man ang ginsiling sang tanan nga propeta. Siling nila, “Salakaya ang Ramot Gilead, Haring Ahab, kag magadaog ka, kay itugyan ini sang Ginoo sa imo.”

12 Sa pihak nga bahin, ang ginsugo sa pagkuha kay Micaya nagsiling sa iya, “Ang tanan nga propeta palareho nga nagsiling nga magadaog ang hari, gani amo man dapat ang imo isiling.” 13 Pero nagsiling si Micaya, “Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga akon Dios nga ihambal ko lang ang ginapahambal niya sa akon.”

14 Pag-abot ni Micaya kay Haring Ahab nagpamangkot ang hari sa iya, “Micaya, salakayon bala namon ang Ramot Gilead ukon indi?” Nagsabat si Micaya, “Salakaya ninyo kag magadaog kamo, kay itugyan ini sa inyo.” 15 Pero nagsiling ang hari kay Micaya, “Pila gid bala ka beses nga pasumpaon ko ikaw nga sugiran mo ako sing matuod sa ngalan sang Ginoo?” 16 Gani nagsiling si Micaya, “Nakita ko sa palanan-awon nga naglalapta ang mga Israelinhon sa mga kabukiran pareho sa mga karnero nga wala sing manugbantay, kag nagsiling ang Ginoo, ‘Ini nga mga tawo wala na sing pangulo. Papulia sila nga may kalinong.’ ” 17 Nagsiling si Ahab kay Jehoshafat, “Indi bala ginsilingan ko na ikaw nga wala gid siya sing maayo nga ginapropesiya parte sa akon kundi puro lang malain?”

18 Nagsiling pa si Micaya, “Pamatii ang mensahi sang Ginoo! Nakita ko ang Ginoo nga nagapungko sa iya trono, kag may nagatindog nga mga langitnon nga mga tinuga sa iya tuo kag wala. 19 Kag nagsiling ang Ginoo, ‘Sin-o ang magaganyat kay Haring Ahab nga magsalakay sa Ramot Gilead para mapatay siya didto?’ Lain-lain ang sabat sang langitnon nga mga tinuga. 20 Sang ulihi may espiritu nga nagpalapit sa Ginoo kag nagsiling, ‘Ako ang magaganyat sa iya.’ Nagpamangkot ang Ginoo, ‘Sa ano nga paagi?’ 21 Nagsabat siya, ‘Malakat ako kag pahambalon ko sing binutig ang mga propeta ni Ahab.’ Nagsiling ang Ginoo, ‘Lakat kag himua ina. Magamadinalag-on ka sa pagganyat sa iya.’ ”

22 Nagsiling dayon si Micaya, “Amo ato ang natabo. Ginpadal-an sang Ginoo ang imo mga propeta sang espiritu nga nagpahambal sa ila sing binutig. Ginbuot sang Ginoo nga malaglag ka.” 23 Nagpalapit si Zedekia kay Micaya kag gintampa siya. Kag nagsiling si Zedekia, “Paano ka makasiling nga ang Espiritu sang Ginoo naghalin sa akon kag nagpakighambal sa imo?” 24 Nagsabat si Micaya, “Mahibaluan mo ini sa adlaw nga mapierdi kamo sa inaway kag manago ka sa pinakasulod nga kuwarto sang balay.”

25 Nagmando dayon si Ahab, “Dakpa ninyo si Micaya kag dal-a pabalik kay Amon nga pangulo sang banwa kag kay Joash nga akon anak. 26 Kag silinga ninyo sila nga nagmando ako nga prisohon ini nga tawo kag hatagan siya sang tinapay lang kag tubig hasta makabalik ako halin sa inaway nga wala maano.”

27 Nagsiling si Micaya, “Kon makabalik ka pa nga wala maano, ti, ang Ginoo wala naghambal paagi sa akon.” Dayon nagsiling si Micaya sa tanan nga tawo didto, “Tandai ninyo ang akon ginsiling!”

Napatay si Ahab

(1 Har. 22:29-35)

28 Gani nagsalakay sa Ramot Gilead si Haring Ahab sang Israel kag si Haring Jehoshafat sang Juda. 29 Nagsiling si Ahab kay Jehoshafat, “Sa tion sang inaway indi ako magpakilala nga ako ang hari, pero ikaw ya magsuksok sang imo harianon nga bayo.” Gani nagpakuno-kuno si Ahab, kag nagpakig-away sila.

30 Karon, nagmando ang hari sang Aram† sa mga kumander sang iya mga karwahe, “Indi ninyo pagsalakayon si bisan sin-o, kundi ang hari lang sang Israel.” 31 Pagkakita sang mga kumander sang mga karwahe kay Jehoshafat, naghunahuna sila nga siya ang hari sang Israel, gani ginsalakay nila siya. Pero nagpangayo sang bulig sa Ginoo si Jehoshafat, kag ginbuligan niya siya paagi sa pagpalikaw sang iya mga kaaway sa iya. 32 Kay sang matalupangdan sang mga kumander sang mga karwahe nga indi gali siya ang hari sang Israel, nag-untat sila sa paglagas sa iya.

33 Pero sang nagapamana ang isa ka Arameanhon nga soldado sa mga soldado sang Israel, nalagpatan nga naigo niya si Haring Ahab sang Israel sa tinabuan sang iya panagang sa dughan. Nagsiling si Haring Ahab sa nagadala sang iya karwahe, “Ipalayo ako sa inaway! Kay napilasan ako.” 34 Puwerte na gid ang inaway sadto nga adlaw, kag ang hari sang Israel nagasandig na lang sa iya karwahe nga nagaatubang sa mga Arameanhon hasta maghapon. Kag sang nagasalop na ang adlaw, napatay siya.

19

1 Sang pagbalik ni Haring Jehoshafat sa iya palasyo sa Jerusalem nga wala maano, 2 ginsugata siya ni Propeta Jehu nga anak ni Hanani kag ginsilingan, “Ngaa ginbuligan mo ang malain kag ginhigugma ang nagakontra sa Ginoo? Tungod sini, nangakig ang Ginoo sa imo. 3 Pero may ara man nga maayo sa imo. Ginpakuha mo sa Juda ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera kag ginhandom mo ang pagdangop sa Dios.”

Nagpili si Jehoshafat sang mga Manughukom

4 Nag-estar si Jehoshafat sa Jerusalem, pero nagalibot-libot siya sa mga tawo halin sa Beersheba pakadto sa kabukiran sang Efraim sa pagpabalik sa ila sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan. 5 Nagbutang siya sang mga manughukom sa kada napaderan nga banwa sang Juda. 6 Ginsilingan niya sila, “Hunahunaa gid ninyo sing maayo antes kamo maghukom kay wala kamo nagahukom para sa tawo kundi para sa Ginoo. Kag magaupod ang Ginoo sa inyo sa inyo paghukom. 7 Magtahod kamo sa Ginoo, kag maghukom sing maayo kay indi gusto sang Ginoo nga aton Dios ang pagpatiko sang hustisya, ang paghukom nga may pinilian, kag ang pagbaton sang lagay.”

8 Nagbutang man sa Jerusalem si Jehoshafat sang mga Levita, mga pari, kag mga pangulo sang mga pamilya sang mga Israelinhon sa paghusay sang mga kaso nga may kaangtanan sa kasuguan sang Ginoo kag sa paghusay sang mga pag-ilinaway. Kag didto sila nag-estar sa Jerusalem. 9 Amo ini ang iya mando sa ila: “Kinahanglan nga mag-alagad kamo nga matutom kag tinagipusuon, nga may pagtahod sa Ginoo. 10 Kon may kaso nga mag-abot sa inyo halin sa inyo mga kasimanwa sa bisan diin nga banwa nga may kaangtanan sa pagpatay ukon sa iban pa nga klase sang pagsupak sa mga sugo kag mga pagsulundan, paandami ninyo sila nga indi magpakasala sa Ginoo, kay kon indi, ipaagom niya ang iya kaakig sa inyo kag sa ila. Himua ninyo ini para indi kamo makasala. 11 Kon may mga kaso parte sa Ginoo nga indi ninyo mahusay, si Amaria nga pangulo nga pari amo ang maghusay sina. Kag kon may kaso parte sa gobyerno nga indi ninyo mahusay, si Zebadia nga anak ni Ishmael kag pangulo sang tribo sang Juda amo ang maghusay sina. Ang mga Levita magabulig sa inyo para masiguro nga may ara sang hustisya. Magpakaisog kamo sa paghimo sang inyo obligasyon. Kabay pa nga updan sang Ginoo ang mga tawo nga nagahimo sing husto.”

20

Ginpierdi ni Jehoshafat ang Moab kag Ammon

1 Sang ulihi naglakat ang mga Moabnon kag mga Ammonhon, kaupod sang iban nga Meunhon* sa pagpakig-away kay Jehoshafat. 2 May mga tawo nga nagkadto kay Jehoshafat kag nagsiling, “May nagapadulong nga madamo gid nga mga soldado nga magasalakay sa imo. Ini sila halin sa Edom† sa pihak nga parte sang Patay nga Dagat. Ara na sila sa Hazazon Tamar” (nga amo ang En Gedi). 3 Hinadlukan si Jehoshafat, kag nagdangop siya sa Ginoo. Dayon nagmando siya nga magpuasa ang tanan nga taga-Juda. 4 Gani nagtipon ang mga tawo halin sa tanan nga banwa sang Juda sa pagpangayo sang bulig sa Ginoo. 5 Nagtindog si Jehoshafat sa atubangan sang komunidad sang Juda kag Jerusalem didto sa atubangan sang bag-o nga ugsaran sang templo sang Ginoo 6 kag nagsiling, “O Ginoo, Dios sang amon mga katigulangan, indi bala ikaw ang Dios nga ara sa langit? Ikaw ang nagagahom sa tanan nga ginharian sa kalibutan. Gamhanan ka gid kag wala sing may makabato sa imo. 7 O Dios namon, indi bala nga ginpatabog mo ang mga pumuluyo sang sini nga duta sa imo katawhan nga mga Israelinhon? Kag indi bala nga ginhatag mo ini sa ila, nga mga kaliwat ni Abraham nga imo abyan, para mangin ila hasta san-o? 8 Gin-estaran nila ini kag ginpatindugan sang templo para sa imo kadungganan. Nagsiling sila, 9 ‘Kon may kalamidad nga mag-abot sa amon pareho sang inaway, baha,‡ kahalitan, ukon gutom, magatindog kami sa imo presensya sa atubangan sang sini nga templo nga sa diin ginapadunggan ka. Magapangayo kami sa imo sang bulig sa amon kalisod, kag pamatian mo kami kag luwason.’

10 “Karon ginasalakay kami sang mga tawo halin sa Ammon, Moab, kag Bukid sang Seir. Sadto anay ang ila mga teritoryo wala mo gintugot nga sakupon sang mga Israelinhon sang pagguwa nila sa Egypt. Gani naglikaw ang mga Israelinhon sa ila kag wala nila sila paglaglaga. 11 Pero karon, tan-awa kon ano ang ila ginabalos sa amon. Ginasalakay nila kami para palayason kami sa duta nga imo ginhatag sa amon bilang palanublion. 12 O Dios namon, indi mo bala sila pagsilutan? Kay wala kami sang ikasarang sa pag-atubang sa sinang madamo nga soldado nga nagasalakay sa amon. Indi kami kahibalo kon ano ang amon himuon, pero nagasalig kami sa imo.”

13 Samtang nagatindog didto ang tanan nga lalaki sang Juda upod sang ila mga asawa kag mga anak, pati ang ila magagmay nga kabataan, 14 gin-gamhan sang Espiritu sang Ginoo si Jahaziel nga nagatindog didto sa komunidad. Si Jahaziel anak ni Zacarias. Si Zacarias anak ni Benaya. Si Benaya anak ni Jiel. Kag si Jiel anak ni Matania nga Levita kag kaliwat ni Asaf.

15 Nagsiling si Jahaziel, “Haring Jehoshafat, kag tanan kamo nga nagaestar sa Juda kag Jerusalem, pamati kamo! Amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa inyo, ‘Indi kamo magkahadlok ukon magkaluya tungod sa sining madamo nga soldado, kay indi kamo ang magapakig-away kundi ang Dios. 16 Buwas magdulhog kamo pakadto sa ila. Makita ninyo sila nga nagataklad sa taklaran sang Ziz, sa punta sang ililigan sang tubig nga nagapakadto sa kamingawan sang Jeruel. 17 Indi kinahanglan nga magpakig-away kamo. Magpreparar lang kamo kag magpakabakod, kag tan-awa ninyo ang kadalag-an nga himuon sang Ginoo para sa inyo. Kamo nga mga taga-Juda kag taga-Jerusalem, indi kamo magkahadlok ukon magkaluya. Atubanga ninyo sila buwas kag ang Ginoo magaupod sa inyo.’ ” 18 Nagluhod si Jehoshafat kag ang tanan nga taga-Juda kag taga-Jerusalem sa pagsimba sa Ginoo. 19 Dayon nagtindog ang iban nga mga Levita nga halin sa mga pamilya ni Kohat kag ni Kora kag nagdayaw sa Ginoo, ang Dios sang Israel, sa mabaskog gid nga tingog.

20 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nagkadto sila ni Jehoshafat sa kamingawan sang Tekoa. Samtang nagalakat sila, nagpundo si Jehoshafat kag nagsiling, “Pamatii ninyo ako, kamo nga taga-Juda kag taga-Jerusalem! Magtuo kamo sa Ginoo nga inyo Dios, kag mangin mabakod kamo. Magtuo kamo sa iya mga propeta, kag mangin madinalag-on kamo.” 21 Pagkatapos nagpangayo siya sang laygay sa mga tawo. Dayon nagpili siya sang mga manugkanta nga magauna sa ila kag magkanta sang mga pagdayaw sa Ginoo tungod sa iya makatilingala nga pagkabalaan. Amo ini ang ila ginakanta: “Pasalamati ang Ginoo kay ang iya gugma wala sing katapusan.” 22 Kag sang pagsugod nila kanta sang mga pagdayaw, ginpaaway sang Ginoo ang mga Ammonhon, mga Moabnon, kag mga taga-Bukid sang Seir nga nagasalakay sa Juda. Nagkalalaglag sila 23 kay ginsalakay sang mga Ammonhon kag Moabnon ang mga soldado sang mga taga-Bukid sang Seir kag ginlaglag sila sing bug-os. Pagkatapos nila pamatay, sila naman ang nagpinatyanay. 24 Pag-abot sang mga soldado sang Juda sa mataas nga lugar nga sa diin makita ang kamingawan sa ubos, nakita nila ang mga bangkay sang ila mga kaaway nga nagahamyang sa duta. Wala sing bisan isa nga buhi. 25 Gani ginkadtuan ini ni Jehoshafat kag sang iya mga tinawo kag ginpanguha ang ila mga pagkabutang. Madamo ang ila nakuha nga mga kagamitan, mga bayo,§ kag iban pa nga malahalon nga mga butang nga indi na nila masarangan sa pagdala. Tatlo ka adlaw gid ang ila pagpanipon tungod sa puwerte kadamo nga mga pagkabutang. 26 Sang ikaapat nga adlaw nagtipon sila sa Kapatagan sang Beraca kag nagdayaw sila didto sa Ginoo. Amo ina kon ngaa ginatawag ini nga Kapatagan sang Beraca* hasta subong.

27 Dayon nagbalik sila sa Jerusalem nga ginapangunahan ni Jehoshafat. Malipayon gid sila tungod ginpadaog sila sang Ginoo sa ila mga kaaway. 28 Pag-abot nila sa Jerusalem, nagderetso sila sa templo sang Ginoo, nga nagatukar sang mga arpa, lira, kag mga trumpeta.

29 Sang mabatian sang tanan nga ginharian kon paano nagpakig-away ang Ginoo sa mga kaaway sang Israel, hinadlukan sila sa Dios.† 30 Gani may kalinong ang ginharian ni Jehoshafat kay ginhatagan siya sang iya Dios sang kalinong sa iya mga kaaway sa palibot.

Ang Katapusan sang Paghari ni Jehoshafat

(1 Har. 22:41-50)

31 Amo ato ang paghari ni Jehoshafat sa Juda. Nagaedad siya sang 35 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 25 ka tuig. Ang iya iloy amo si Azuba nga anak ni Shilhi. 32 Ginsunod niya ang pagginawi sang iya amay nga si Asa kag wala siya nagtalikod sa sini nga pagginawi. Matarong ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. 33 Pero wala niya pagkuhaa ang tanan nga mga simbahan sa mataas nga mga lugar, kag ang mga tawo wala gihapon nagmatutom sa pagsunod sa Dios sang ila mga katigulangan.

34 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoshafat, halin sa umpisa hasta sa katapusan, nasulat sa Kasaysayan ni Jehu nga Anak ni Hanani, nga nalakip sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda.

35 Pero sang ulihi nga bahin sang paghari ni Jehoshafat sa Juda, nagpakigdampig siya kay Haring Ahazia sang Israel, nga isa ka malain nga tawo. 36 Nagsugtanay sila nga magpahimo sang mga barko nga pangnegosyo.‡ Ginpahimo nila ini sa Ezion Geber. 37 Pero nagsiling si Eliezer nga anak ni Dodavahu nga taga-Maresha sa kay Jehoshafat, “Tungod nga nagpakigdampig ka kay Ahazia, gub-on sang Ginoo ang inyo ginpaobra.” Gani naguba ang mga barko kag wala ini makabiyahe para magnegosyo.§

21

1 Sang napatay si Jehoshafat, ginlubong siya sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David. Kag si Jehoram nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari. 2 Ang mga utod ni Jehoram amo sila ni Azaria, Jehiel, Zacarias, Azariahu, Micael, kag Shefatia. Ini sila tanan mga anak ni Haring Jehoshafat sang Juda.* 3 Ginhatagan sila ni Jehoshafat sang madamo nga regalo nga pilak kag bulawan, malahalon nga mga pagkabutang, kag napaderan nga mga banwa sa Juda. Pero si Jehoram ang iya ginpabulos bilang hari kay siya ang kamagulangan.

Ang Paghari ni Jehoram sa Juda

(2 Har. 8:16-24)

4 Sang mabakod na gid ang paghari ni Jehoram sa ginharian sang iya amay, ginpapatay niya ang tanan niya nga mga utod, pati ang iban nga mga opisyal sang Juda. 5 Nagaedad si Jehoram sing 32 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang walo ka tuig. 6 Nagsunod siya sa pagginawi sang mga hari sang Israel, pareho sa ginhimo sang panimalay ni Ahab, kay ang iya napangasawa anak ni Ahab. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. 7 Pero tungod sa kasugtanan sang Ginoo kay David, wala niya paglaglaga ang mga kaliwat ni David. Kay nagpromisa ang Ginoo kay David nga hasta san-o indi siya madulaan sang kaliwat nga magahari.†

8 Sang panahon sang paghari ni Jehoram, nagrebelde ang Edom sa Juda, kag nagpili sila sang ila kaugalingon nga hari. 9 Gani nagkadto si Jehoram kag ang iya mga opisyal sa Edom dala ang tanan niya nga mga karwahe. Ginlibutan siya kag ang mga kumander sang iya mga karwahe sang mga Edomnon. Pero pagkagab-i ginsalakay nila ang mga Edomnon, kag nakapalagyo sila. 10 Hasta subong nagarebelde pa ang Edom sa Juda.

Sa amo man sadto nga tion, nagrebelde man ang Libna sa Juda, tungod kay ginsikway ni Jehoram ang Ginoo, ang Dios sang iya mga katigulangan. 11 Nagpatindog siya sang mga simbahan sa mga kabukiran sang Juda nga amo ang kabangdanan sang pagsimba sang mga taga-Jerusalem kag taga-Juda sa mga dios-dios.

12 Ginpadal-an ni Propeta Elias si Jehoram sang sulat nga nagasiling:

“Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang imo katigulangan nga si David: Wala mo ginsunod ang pagkabuhi sang imo amay nga si Jehoshafat ukon sang imo lolo nga si Asa nga nangin hari man sang Juda. 13 Sa baylo, ginsunod mo ang pagkabuhi sang mga hari sang Israel. Gin-ganyat mo ang mga taga-Juda kag mga taga-Jerusalem sa pagsimba sa mga dios-dios pareho sa ginhimo ni Ahab. Ginpamatay mo man ang imo mismo mga utod nga mas maayo pa sang sa imo. 14 Gani karon laglagon sang Ginoo ang imo katawhan, mga anak, mga asawa, kag ang tanan mo nga pagkabutang. Puwerte gid nga kalaglagan ang ipadala niya sa inyo. 15 Ikaw mismo magaantos sa grabe nga balatian sa tiyan hasta nga magguluwa ang imo tinai.”

16 Dayon ginpaakig sang Ginoo kontra kay Jehoram ang mga Filistinhon kag ang mga Arabo, nga nagaestar malapit sa mga taga-Ethiopia.‡ 17 Ginsalakay nila ang Juda, kag ginpanguha ang mga pagkabutang sa palasyo sang hari, pati ang iya mga asawa kag mga anak. Ang kamanghuran lang niya nga anak nga si Ahazia§ ang wala madala.

18 Pagkatapos sadto, ginpaantos sang Ginoo si Jehoram sang balatian sa tiyan nga wala sing kaayuhan. 19 Pagkaligad sang mga duha ka tuig, nagguwa ang iya tinai tungod sa balatian, kag napatay siya sa puwerte nga kasakit. Wala nagdabok sang kalayo ang iya katawhan sa pagpadungog sa iya, subong sa ila ginhimo sa iya mga katigulangan.

20 Nagaedad si Jehoram sang 32 ka tuig sang naghari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang walo ka tuig. Wala gid sang may nasubuan sang napatay siya. Ginlubong siya sa Banwa ni David, pero indi sa lulubngan sang mga hari.

22

Ang Paghari ni Ahazia sa Juda

(2 Har. 8:25-29; 9:21-28)

1 Si Ahazia nga kamanghuran nga anak ni Jehoram amo ang ginhimo sang katawhan sang Jerusalem nga ila hari. Kay ang iban nga mga anak ni Jehoram ginpamatay sang mga Arabo nga nagsalakay sa Juda. Gani naghari sa Juda si Ahazia nga anak ni Haring Jehoram. 2 Nagaedad si Ahazia sang 22* ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang isa ka tuig. Ang iya iloy amo si Atalia nga apo ni Omri.

3 Nagsunod man si Ahazia sa pagginawi sang pamilya ni Ahab, kay gin-ganyat siya sang iya iloy sa paghimo sang malain. 4 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo pareho sang ginhimo sang pamilya ni Ahab, kay pagkatapos nga napatay ang iya amay, nangin manuglaygay niya ang mga miyembro sang pamilya ni Ahab. 5-6 Ginsunod niya ang ila laygay sa pagpakigdampig kay Joram nga anak ni Haring Ahab sang Israel. Nag-upod siya kay Joram sa pagpakig-away kay Haring Hazael sang Aram. Nag-inaway sila sa Ramot Gilead, kag napilasan si Joram. Gani nagpuli si Joram sa Jezreel sa pagpaayo sang iya mga pilas. Kag sang didto siya, nagbisita sa iya si Haring Ahazia sang Juda.

7 Ini nga pagbisita ni Ahazia kay Joram gin-gamit sang Dios sa paglaglag kay Ahazia. Sang didto si Ahazia sa Jezreel, ginbuligan niya si Joram sa pagpakig-away kay Jehu nga anak ni Nimshi. Si Jehu ang ginpili sang Ginoo sa paglaglag sa panimalay ni Ahab.

8 Samtang ginalaglag ni Jehu ang pamilya ni Ahab, nakita niya ang mga opisyal sang Juda kag ang mga anak sang mga paryente† ni Ahazia nga nag-upod kay Ahazia. Kag ginpamatay niya sila. 9 Dayon ginpapangita ni Jehu sa iya mga tinawo si Ahazia, kag nakita nila siya nga nagapanago sa Samaria. Gindala nila siya kay Jehu kag ginpatay. Pero ginlubong nila ang iya bangkay tungod sang ila pagtahod sa iya lolo nga si Jehoshafat, kay siling nila, “Apo siya ni Jehoshafat, ang tawo nga nagdangop sa Ginoo sa bug-os niya nga tagipusuon.”

Karon wala gid sing bisan isa sa mga nabilin nga miyembro sang pamilya ni Ahazia nga makasarang maghari.

Si Atalia kag si Joash

(2 Har. 11:1-16)

10 Sang pagkahibalo‡ ni Atalia nga patay na ang iya anak nga si Ahazia, nagdesisyon siya nga pamatyon niya ang tanan nga miyembro sang pamilya sang hari sang Juda. 11 Pero ginluwas ni Jehosheba§ ang anak ni Ahazia nga si Joash sang palatyon na siya kag ang iban pa nga mga anak sang hari. Ining si Jehosheba utod ni Ahazia kag anak nga babayi ni Haring Jehoram, kag asawa sang pari nga si Jehoyada. Gintago niya si Joash kag ang iya yaya sa isa ka kuwarto sa templo, gani wala siya napatay ni Atalia. 12 Sa sulod sang anom ka tuig, didto nagpanago sa templo sang Dios si Joash samtang si Atalia ang nagagahom bilang rayna sa Juda.

23

1 Sang ikapito nga tuig, naghimo na sang tikang si Jehoyada. Naghimo siya sang kasugtanan sa lima ka kumander sang ginatos nga mga soldado. Sila amo si Azaria nga anak ni Jeroham, Ishmael nga anak ni Jehohanan, Azaria nga anak ni Obed, Maasea nga anak ni Adaya, kag Elishafat nga anak ni Zicri. 2 Ini sila naglibot sa tanan nga banwa sang Juda sa pagtipon sa mga Levita kag sa mga pangulo sang mga pamilya.

Pag-abot nila tanan sa Jerusalem, 3 nagkadto sila sa templo sang Dios kag naghimo sang kasugtanan kay Joash nga anak sang hari. Nagsiling si Jehoyada sa mga tawo, “Amo na ini ang tion nga magahari ang anak sang hari, suno sa ginpromisa sang Ginoo nga may ara permi sang kaliwat si David nga magahari. 4 Karon amo ini ang inyo himuon: Ang isa sa tatlo ka parte sang mga pari kag mga Levita, nga nagaguwardya kon Adlaw nga Inugpahuway, magguwardya sa mga puwertahan sang templo. 5 Ang isa pa sa tatlo ka parte magguwardya sa palasyo sang hari. Kag ang isa pa gid sa tatlo ka parte magguwardya sa Puwertahan sang Pundasyon. Ang iban nga mga tawo didto sa mga ugsaran sang templo sang Ginoo. 6 Wala sing may magsulod sa templo sang Ginoo, luwas lang sa mga pari kag mga Levita nga nagaalagad sa sina nga tion. Puwede sila makasulod tungod gindedikar sila para sa sini nga buluhaton. Pero ang iban kinahanglan didto lang magguwardya sa guwa suno sa sugo sang Ginoo. 7 Dapat guwardyahan maayo sang mga Levita ang hari, nga preparado ang ila mga armas, kag sundan nila siya bisan diin siya magkadto. Ang bisan sin-o nga magsulod sa templo nga indi pari ukon Levita dapat patyon.”

8 Ginhimo sang mga Levita kag sang tanan nga taga-Juda ang ginsugo ni Jehoyada nga pari. Gintipon sang mga kumander ang ila mga tinawo nga nagaguwardya kon Adlaw nga Inugpahuway, pati man ang wala nagaguwardya sa sina nga adlaw. Wala anay ginpapuli ni Jehoyada ang mga Levita bisan natapos na ang ila turno. 9 Dayon ginhatagan ni Jehoyada ang mga kumander sang mga bangkaw kag sang dalagko kag magagmay nga mga taming nga iya sadto ni Haring David, nga gintago didto sa templo sang Dios. 10 Ginpaplastar niya ang mga armado nga mga lalaki sa palibot sang templo kag sang halaran, sa pagprotektar sa hari.

11 Dayon ginpaguwa ni Jehoyada kag sang iya mga anak si Joash nga anak sang hari kag ginkoronahan. Ginhatagan niya siya sang kopya sang mga pagsulundan parte sa pagdumala sang hari,* kag ginproklamar niya siya nga hari. Ginhaplasan niya siya sang lana bilang pagkilala sa iya nga hari, kag nagsininggit dayon ang mga tawo, “Mabuhay ang hari!”

12 Sang pagkabati ni Atalia sang ginahod sang mga tawo nga nagadinalagan kag nagasininggit sa pagdayaw sa hari, nagkadto siya sa ila didto sa templo sang Ginoo. 13 Kag nakita niya didto ang bag-o nga hari nga nagatindog malapit sa haligi nga masami nga ginatindugan sang mga hari sa may puwertahan sang templo. Ara sa tupad sang hari ang mga kumander kag ang mga manugtrumpeta, kag ang tanan nga tawo nagahinugyaw kag nagapatunog sang mga trumpeta. Ang mga manugkanta nga may mga instrumento nagapanguna sa pagdayaw sa Dios. Sang makita ini tanan ni Atalia, gin-gisi niya ang iya bayo sa kalain sang iya buot, kag nagsinggit, “Mga traidor! Mga traidor!”

14 Ginmanduan ni Jehoyada ang mga kumander sang mga soldado, “Dal-a ninyo sa guwa si Atalia. Indi ninyo siya pagpatya diri sa sulod sang templo sang Ginoo. Kag patya ninyo ang bisan sin-o nga gusto magluwas sa iya.” 15 Gani gindakop nila siya kag gindala sa samputan sang Puwertahan sang mga Kabayo nga pasulod sa palasyo, kag didto ginpatay nila siya.

Ang mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Jehoyada

(2 Har. 11:17-20)

16 Naghimo sang kasugtanan si Jehoyada upod sa mga tawo kag sa hari nga sila mangin katawhan sang Ginoo. 17 Nagkadto dayon ang tanan nga tawo sa templo ni Baal kag gin-guba nila ini. Gindugmok nila ang mga halaran kag ang mga dios-dios sini, kag ginpatay nila si Matan nga pari ni Baal sa atubangan sang mga halaran.

18 Dayon gintugyan ni Jehoyada sa mga pari nga mga kaliwat ni Levi ang pagdumala sa templo sang Ginoo pareho sadto sa ginhimo ni David. Magahalad sila sang mga halad nga ginasunog suno sa nasulat sa Kasuguan ni Moises, kag magahinugyaw kag magakanta suno sa ginmando ni David. 19 Nagpabutang man si Jehoyada sang mga manugbantay sa mga puwertahan sang templo sang Ginoo para wala sing may makasulod nga tawo nga ginakabig nga mahigko.

20 Dayon gin-upod niya ang mga kumander, ang mga dungganon nga mga tawo, ang mga opisyal kag ang tanan nga tawo, kag ila gindul-ong ang hari sa palasyo halin sa templo sang Ginoo. Didto sila nag-agi sa puwertahan sa north. Dayon ginpapungko nila ang hari sa iya trono. 21 Nagkinalipay ang mga tawo, kag malinong na ang siyudad sa tapos ginpatay si Atalia.

24

Ang Paghari ni Joash sa Juda

(2 Har. 12:1-16)

1 Nagaedad si Joash sang pito ka tuig sang naghari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 40 ka tuig. Ang iya iloy amo si Zibia nga taga-Beersheba. 2 Maayo ang ginhimo ni Joash sa panulok sang Ginoo sa bilog nga pagkabuhi ni Jehoyada nga pari. 3 Ginpangitaan siya ni Jehoyada sang duha ka asawa, kag may mga anak siya nga lalaki kag babayi.

4 Sang ulihi nagdesisyon si Joash sa pagpakay-o sang templo sang Ginoo. 5 Ginpatawag niya ang mga pari kag mga Levita kag ginsilingan, “Magkadto kamo sa mga banwa sang Juda kag kolektaha ninyo ang mga balayran sang mga Israelinhon kada tuig, para mapakay-o ta ang templo sang aton Dios. Himua ninyo ini gilayon.” Pero wala gilayon magtuman ang mga Levita.

6 Gani ginpatawag ni Haring Joash ang pangulo nga pari nga si Jehoyada kag ginpamangkot, “Ngaa wala mo ginpakolekta sa mga Levita ang balayran sang mga taga-Juda kag taga-Jerusalem? Indi bala nga nagsugo si Moises nga alagad sang Ginoo sa komunidad sang Israel nga ihatag nila ini para sa Tolda nga sa diin nabutang ang Kasuguan?”

7 (Sadto anay, ang mga anak sang malain nga babayi nga si Atalia nakasulod sa templo sang Dios kag nagpanguha sang mga balaan nga kagamitan para gamiton sa pagsimba sa mga imahen ni Baal.)

8 Gani nagsugo si Haring Joash nga maghimo sang kahon nga bulutangan sang kuwarta, kag ibutang ini sa guwa sang puwertahan sang templo sang Ginoo. 9 Dayon naghatag siya sang pahibalo sa Juda kag Jerusalem nga kinahanglan dal-on sang mga tawo sa Ginoo ang ila balayran suno sa ginsugo ni Moises nga alagad sang Dios sa katawhan sang Israel sang didto sila sa kamingawan. 10 Malipayon nga naghatag ang tanan nga opisyal kag ang mga tawo. Ginhulog nila ang ila kuwarta sa kahon hasta nga napuno ini.

11 Kon puno na gani ang kahon, ginadala ini sang mga Levita sa mga opisyal sang hari. Dayon ginaisip ini sang sekretaryo sang hari kag sang opisyal sang pangulo nga pari, kag pagkatapos ginabalik nila liwat ang kahon didto sa puwertahan sang templo. Amo ini ang ila ginahimo kada adlaw hasta nga nagdamo ang koleksyon. 12 Dayon ginhatag ni Haring Joash kag ni Jehoyada ang kuwarta sa mga tawo nga nagadumala sa pagpakay-o sang templo. Kag nagpanguha sila sang mga panday kag sang mga trabahador nga maayo sa salsalon kag saway. 13 Mapisan gid ang mga nagadumala sa trabaho, gani madasig ang pagtrabaho. Nakay-o nila ang templo sang Dios suno sa orihinal nga desinyo sini, kag ginpabakod pa gid nila. 14 Pagkatapos sang obra, gin-uli nila sa hari kag kay Jehoyada ang sobra nga kuwarta. Kag gin-gamit ini sa pagpahimo sang mga kagamitan sa templo sang Ginoo—ang mga ginagamit sa pagsimba, sa paghalad sang mga halad nga ginasunog, pati na ang mga yahong kag mga suludlan nga bulawan kag pilak. Kag samtang buhi si Jehoyada, padayon ang paghalad sang mga halad nga ginasunog sa templo sang Ginoo.

15 Nagkabuhi si Jehoyada sing malawig nga mga tinuig, kag napatay siya sa edad nga 130 ka tuig. 16 Ginlubong siya sa lulubngan sang mga hari sa Banwa ni David, tungod sa maayo nga mga ginhimo niya sa Israel para sa Dios kag sa iya templo.

17 Pero pagkatapos nga napatay si Jehoyada, nagkadto ang mga opisyal sang Juda kay Haring Joash. Nagluhod sila sa hari bilang pagtahod, kag dayon ginkombinsi nila siya nga magpamati sa ila. 18 Nagdesisyon sila nga pabay-an na lang ang templo sang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, kag magsimba sa mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera kag sa iban pa nga mga dios-dios. Tungod sa ila ginhimo, nangakig ang Dios sa Juda kag Jerusalem. 19 Nagpadala ang Ginoo sang mga propeta sa mga tawo para pabalikon sila sa iya. Kag bisan ginpaandaman sila sang mga propeta, wala sila magpamati.

20 Dayon gin-gamhan sang Espiritu sang Dios si Zacarias nga anak ni Jehoyada nga pari. Nagtindog siya sa atubangan sang mga tawo kag nagsiling, “Amo ini ang ginasiling sang Dios: Ngaa wala ninyo ginatuman ang mga sugo sang Ginoo? Indi gid kamo mag-uswag. Tungod nga ginsikway ninyo ang Ginoo, ginsikway man niya kamo.”

21 Nagplano ang mga opisyal sa pagpatay kay Zacarias. Kag sa sugo mismo sang hari, ginbato nila si Zacarias sa ugsaran sang templo sang Ginoo, kag napatay siya. 22 Ginkalimtan ni Haring Joash ang kaayo nga ginpakita sa iya ni Jehoyada, nga amay ni Zacarias. Sa baylo, ginpapatay niya si Zacarias. Amo ini ang ginsiling ni Zacarias sang nagahimumugto na siya, “Kabay pa nga talupangdon sang Ginooang inyo ginahimo, kag sukton niya kamo.”

23 Sang pagsugod sang bag-o nga tuig, ginsalakay sang mga soldado sang Aram* ang Juda. Napierdi nila ang Juda kag Jerusalem, kag ginpamatay nila ang mga opisyal sang Juda. Dayon gindala nila sa ila hari sa Damascus ang mga pagkabutang nga ila naagaw. 24 Diutay lang ang mga soldado sang Aram nga nagsalakay kon ikomparar sa mga soldado sang Juda. Pero ginpapierdi sang Ginoo sa ila ang Juda, tungod ginsikway nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan. Gani nag-abot ini nga silot kay Joash.

25 Paghalin sang mga taga-Aram, grabe gid ang mga pilas ni Joash. Pero tungod sa iya nga pagpatay sa anak ni Jehoyada nga pari, nagplano ang iya mga alagad nga patyon siya. Ginpatay nila siya sa iya hiligdaan. Ginlubong siya sa Banwa ni David, pero indi sa lulubngan sang mga hari.

26 Ang mga nagpatay sa iya amo si Zabad† nga anak sang isa ka Ammonhon nga babayi nga si Shimeat, kag si Jehozabad nga anak sang isa ka Moabnon nga babayi nga si Shimrit.‡ 27 Ang mga estorya parte sa mga anak ni Joash, sa mga propesiya parte sa iya, kag sa pagpakay-o sang templo sang Dios nasulat sa Komentaryo Parte sa Estorya sang Mga Hari. Si Amazia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

25

Ang Paghari ni Amazia sa Juda

(2 Har. 14:1-20)

1 Nagaedad si Amazia sing 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jehoadan* nga taga-Jerusalem. 2 Maayo ang ginhimo ni Amazia sa panulok sang Ginoo, pero indi gid bug-os ang pagsunod niya sa Ginoo. 3 Sang mabakod na ang paghari ni Amazia, ginpapatay niya ang mga opisyal nga nagpatay sa iya amay nga hari. 4 Pero wala niya ginpapatay ang ila mga anak, kay suno sa nasulat sa Libro sang Kasuguan ni Moises, nagsiling ang Ginoo, “Indi dapat pagpatyon ang mga ginikanan tungod sa sala sang ila mga anak, kag ang mga anak indi man dapat pagpatyon tungod sa sala sang ila mga ginikanan. Patyon lang ang tawo tungod sa iya kaugalingon nga sala.”†

5 Gin-organisar ni Amazia ang iya mga soldado nga halin sa Juda kag Benjamin. Gin-grupo niya sila suno sa ila pamilya kag ginbutangan sang mga kumander nga magadumala sang tag-100 kag tag-1,000 ka soldado. Dayon gin-isip niya ang iya mga soldado nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw, kag ang kadamuon 300,000. Ini sila maayo sa bangkaw kag taming. 6 Nagkuha man siya sang 100,000 ka maayo nga mga soldado halin sa Israel. Nagbayad siya sing mga 3,500 ka kilo nga pilak bilang suhol sa sini nga mga soldado.

7 Pero may isa ka alagad sang Dios nga nagkadto kay Amazia kag nagsiling, “Mahal nga Hari, indi ka magkuha sang mga soldado halin sa Israel, kay wala na nagaupod ang Ginoo sa Israel. Ining katawhan sang Efraim wala na ginabuligan sang Ginoo. 8 Kon paupdon ninyo sila sa inaway, mapierdi gid kamo bisan mag-away pa kamo sing maayo. Ang Dios lang ang makapadaog ukon makapalaglag sa inyo.”

9 Nagsiling si Amazia sa alagad sang Dios, “Ti paano na lang ang ginbayad ko nga mga 3,500 ka kilo nga pilak?” Nagsabat siya, “Mas sobra pa dira ang ihatag sang Ginoo sa imo.” 10 Gani ginpapuli ni Amazia ang mga soldado nga taga-Efraim. Nagpuli sila nga akig gid sa Juda.

11 Nagpangisog si Amazia sa pagsalakay, kag ginpanguluhan niya ang iya mga soldado sa pagkadto sa kapatagan nga ginatawag Asin, nga sa diin nakapatay sila sang 10,000 ka Edomnon.‡ 12 Nakadakop pa gid sila sang 10,000 ka soldado, kag gindala nila ini sa isa ka pil-as kag ginhulog, kag nagkaladugmok ang mga lawas sini.

13 Sa pihak nga bahin, ang mga soldado nga ginpapuli ni Amazia kag wala ginpaupod sa inaway nagsalakay sa mga banwa sang Juda halin sa Samaria pakadto sa Bet Horon. Nakapatay sila sang 3,000 ka tawo, kag madamo nga pagkabutang ang ila ginpanguha.

14 Pagbalik ni Amazia halin sa ila pagpamatay sa mga Edomnon, gindala niya ang mga dios-dios sang mga Edomnon.§ Ginhimo niya ini nga iya kaugalingon nga mga dios, ginsimba, kag ginhalaran sang mga halad. 15 Gani nangakig gid ang Ginoo kay Amazia. Nagpadala siya sang propeta kay Amazia sa pagsiling, “Ngaa nagadangop ka sa mga dios-dios nga indi gani makaluwas sa ila katawhan sa imo kamot?”

16 Samtang nagahambal ang propeta, nagsabat ang hari, “Ngaa ginalaygayan mo ako? Ginhimo ko bala ikaw nga manuglaygay? Maghipos ka, kay kon indi ipapatay ko ikaw.” Gani naghipos ang propeta pagkatapos niya hambal sini: “Sigurado gid nga laglagon ka sang Dios tungod nga nagsimba ka sa mga dios-dios kag wala ka nagpamati sa akon.”

17 Pagkatapos estorya ni Haring Amazia sa iya mga manuglaygay, nagpadala siya sang mensahi sa hari sang Israel nga si Jehoash nga anak ni Jehoahaz kag apo ni Jehu. Ginhangkat niya si Jehoash nga mag-inaway sila. 18 Pero ginsabat siya ni Haring Jehoash: “Didto sa Lebanon may tunukon nga tanom nga nagpadala sang sini nga mensahi sa kahoy nga sedro: ‘Ipaasawa ang imo anak nga babayi sa akon anak nga lalaki.’ Pero may nag-agi nga talunon nga sapat kag gintasak-tasak niya ang tunukon nga tanom. 19 Amazia, matuod nga napierdi mo ang Edom kag ginapabugal mo ina. Pero magpabilin ka na lang sa imo lugar. Ngaa gusto mo gid ang gamo nga magadala lang sang kalaglagan sa imo kag sa Juda?”

20 Pero indi magpamati si Amazia, kay nagpanghikot ang Dios nga malaglag siya ni Jehoash tungod sa iya pagsimba sa mga dios sang Edom. 21 Gani ginsalakay siya ni Haring Jehoash kag sang iya mga soldado. Nag-away sila sa Bet Shemesh nga sakop sang Juda. 22 Napierdi ang Juda sa Israel, kag ang tagsa ka soldado sang Juda nagpalagyo puli. 23 Nadakpan ni Haring Jehoash si Haring Amazia didto sa Bet Shemesh, kag gindala niya siya sa Jerusalem. Dayon gin-guba ni Jehoash ang mga pader sang Jerusalem halin sa Puwertahan sang Efraim pakadto sa Pamusod nga Puwertahan, nga mga 600 feet ang kalabaon. 24 Ginpanguha niya ang tanan nga bulawan, pilak, kag kagamitan nga iya nakita sa templo sang Dios nga ginaatipan sadto ni Obed Edom. Ginpanguha man niya ang mga manggad sa palasyo. Gindala niya ini kag ang mga bihag sa iya nga pagbalik sa Samaria.

25 Nagkabuhi pa si Haring Amazia sang Juda sang 15 ka tuig sa tapos nga mapatay si Haring Jehoash sang Israel. 26 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Amazia, halin sa umpisa hasta sa katapusan, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda kag Israel.

27 Pagkatapos nga nagtalikod si Amazia sa Ginoo, may mga tawo nga nagplano sa pagpatay sa iya sa Jerusalem, gani nagpalagyo siya sa Lakish. Pero ginpasundan nila siya sa Lakish, kag ginpatay siya didto. 28 Ang iya bangkay ginkarga sa kabayo kag gindala pabalik sa Jerusalem kag ginlubong sa ginlubngan sang iya mga katigulangan sa Banwa ni David.*

26

Ang Paghari ni Uzia sa Juda

(2 Har. 14:21-22; 15:1-7)

1 Ang ginbulos sang katawhan sang Juda kay Amazia bilang hari amo ang iya anak nga si Uzia* nga nagaedad sang 16 ka tuig. 2 Siya ang nagbawi sang Elat† kag nagpatindog liwat sini sa tapos mapatay ang iya amay nga si Amazia. 3 Nagaedad si Uzia sang 16 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 52 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jecolia nga taga-Jerusalem. 4 Maayo ang ginhimo ni Uzia sa panulok sang Ginoo, pareho sang ginhimo sang iya amay nga si Amazia. 5 Nagdangop siya sa Dios sang panahon ni Zacarias, nga amo ang nagtudlo sa iya sa pagtahod sa Dios. Samtang nagapadayon siya sa pagdangop sa Ginoo, ginapauswag siya sang Dios.

6 Nagpakig-away siya sa mga Filistinhon kag gin-guba niya ang mga pader nga nagapalibot sa mga banwa sang Gat, Jabne, kag Ashdod. Dayon nagpatindog siya sang bag-o nga mga banwa malapit sa Ashdod kag sa iban pa nga mga lugar sang Filistia. 7 Ginbuligan siya sang Dios sa iya nga pagpakig-away sa mga Filistinhon, mga Meunhon, kag sa mga Arabo nga nagaestar sa Gur Baal. 8 Nagabayad sang buhis ang mga Ammonhon sa iya, kag nangin bantog siya hasta sa Egypt, tungod nga naggamhanan na gid siya.

9 Ginpabakod pa gid ni Uzia ang Jerusalem paagi sa pagpatindog sang mga tore sa Pamusod nga Puwertahan, sa Puwertahan nga Nagaatubang sa Pulopatag, kag sa likuan sang pader. 10 Nagpatindog man siya sang mga tore sa kamingawan kag nagpakutkot sang madamo nga buho nga pulunduhan sang tubig tungod madamo ang iya mga kasapatan sa mga bulobukid sa west kag sa kapatagan. Mahilig man siya magpanguma. May mga tinawo siya nga nagaatipan sa iya uma kag talamnan sang ubas sa kabukiran kag sa matambok nga kapatagan.

11 May maayo gid nga mga soldado si Uzia nga handa sa pagpakig-away. Ini sila gin-organisar kag gin-grupo-grupo ni Jiel nga sekretaryo kag ni Maasea nga opisyal, sa idalom sang pagdumala ni Hanania nga isa sa mga opisyal sang hari. 12 Ang mga kumander sang maayo nga mga soldado amo ang mga pangulo sang mga pamilya nga 2,600 tanan. 13 Ang kadamuon sang mga soldado mga 307, 500. Ini sila eksperiensyado sa pagpakig-away, kag preparado sa pagbulig sa hari kontra sa iya mga kaaway. 14 Ginhatagan sila ni Uzia sang mga taming, bangkaw, helmet, bayo nga panagang sa lawas, pana, kag labyog. 15 Nagpahimo man si Uzia sang mga kagamitan‡ sa mga eksperto nga mga manug-obra para gamiton sa pagpana kag sa paghaboy sang dalagko nga mga bato halin sa mga tore kag sa mga corner sang mga pader. Nangin bantog si Uzia bisan diin, tungod kay ginbuligan siya sang Ginoo hasta nga naggamhanan siya.

16 Pero sang nangin gamhanan na siya, nagbugalon siya. Kag amo ini ang nakapalaglag sa iya. Wala siya nagtuman sa Ginoo nga iya Dios, kay nagsulod siya sa templo sang Ginoo kag personal nga nagsunog sang insenso sa halaran. 17 Ginsunod siya ni Azaria nga pangulo nga pari kag sang 80 pa ka maisog nga mga pari sang Ginoo, 18 kag ginsabdong. Siling nila, “Uzia, indi ka dapat magsunog sang insenso para sa Ginoo. Ina nga buluhaton iya lang sang mga pari nga mga kaliwat ni Aaron. Sila ang ginpili sang Ginoo nga magsunog sang insenso. Magguwa ka sa templo, kay wala ka magtuman sa Ginoo. Indi ka pagpadunggan sang Ginoong Dios.”

19 Naakig gid si Uzia sa mga pari. Kag samtang ginauyatan niya ang suludlan sang insenso sa may halaran didto sa templo, gintubuan sang delikado nga balatian sa panit§ ang iya agtang. 20 Sang makita ni Azaria nga pangulo nga pari kag sang kaupod niya nga mga pari nga gintubuan sang balatian sa panit ang agtang ni Uzia, ginpadali-dali nila siya paguwa sa templo. Siya mismo gusto magguwa gilayon, tungod kay ginsilutan siya sang Ginoo.

21 May balatian sa panit si Haring Uzia hasta sa adlaw nga napatay siya. Nag-estar siya sa isa ka naseparar nga balay, kag wala siya gintugutan nga makasulod sa templo. Si Jotam nga iya anak amo ang nagpangulo sa palasyo kag sa katawhan sang Juda. 22 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Uzia, halin sa umpisa hasta sa katapusan, ginsulat ni Propeta Isaias nga anak ni Amoz. 23 Sang napatay si Uzia, ginlubong siya malapit sa ginlubngan sang mga hari nga iya mga katigulangan. Wala siya ginsimpon sa ila, kay may balatian siya sa panit. Si Jotam nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

27

Ang Paghari ni Jotam sa Juda

(2 Har. 15:32-38)

1 Nagaedad si Jotam sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Ang iya iloy amo si Jerusha nga anak ni Zadok. 2 Maayo ang ginhimo ni Jotam sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Uzia. Pero wala niya ginsunod ang sala sang iya amay nga amo ang pagsunog sang insenso sa templo sang Ginoo. Sa pihak sang maayo nga pagkabuhi ni Jotam, padayon gihapon ang mga tawo sa ila malain nga mga buluhaton. 3 Si Jotam ang nagpatindog sang puwertahan sang templo sang Ginoo sa north, kag madamo ang iya ginpakay-o sa pader sang bulobukid sang Ofel. 4 Siya man ang nagpatindog sang mga banwa sa kabukiran sang Juda, kag nagpatindog sang mabakod nga mga kuta kag sang mga tore sa mga kakahuyan.

5 Nagpakig-away si Jotam sa mga Ammonhon kag sa ila hari, kag napierdi niya sila. Sa sina mismo nga tuig, naghatag sa iya ang mga Ammonhon sing mga 3,500 ka kilo nga pilak, 30,000 ka sako nga trigo, kag 30,000 ka sako nga barley. Ginhimo nila ini hasta sa ikatlo nga tuig.

6 Naggamhanan pa gid si Jotam tungod kay nagsunod siya sing matutom sa Ginoo nga iya Dios. 7 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jotam, pati ang tanan niya nga pagpakig-away kag mga hinimuan, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel kag Juda. 8 Nagaedad si Jotam sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. 9 Sang napatay si Jotam, ginlubong siya sa Banwa ni David. Kag si Ahaz nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

28

Ang Paghari ni Ahaz sa Juda

(2 Har. 16:1-4)

1 Nagaedad si Ahaz sang 20 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 16 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, indi pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. 2 Nagsunod siya sa mga pagginawi sang mga hari sang Israel, kag naghimo sang metal nga mga imahen ni Baal. 3 Nagsunog siya sang mga halad sa Pulopatag sang Ben Hinom, kag ang iya mismo mga anak ginhalad niya sa kalayo. Ginsunod niya ang makangilil-ad nga mga ginahimo sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. 4 Naghalad siya sang mga halad kag nagsunog sang mga insenso sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, sa ibabaw sang mga bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy.

5 Gani gintugyan siya sang Ginoo nga iya Dios sa hari sang Aram.* Ginpierdi siya sang mga Arameanhon kag madamo sa iya katawhan ang ginbihag pa-Damascus. Gintugyan man siya sa hari sang Israel, nga nagpatay sang madamo niya nga katawhan. 6 Sa isa lang ka adlaw 120,000 ka soldado sang Juda ang napatay ni Haring Peka sang Israel, nga anak ni Remalia. Natabo ini sa mga taga-Juda tungod kay ginsikway nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan. 7 Ginpatay ni Zicri, nga isa ka maisog nga soldado sang Israel,† si Maasea nga anak ni Haring Ahaz, si Azrikam nga administrador sang palasyo, kag si Elkana nga ikaduha sa hari. 8 Ginbihag sang mga taga-Israel ang 200,000 ka babayi kag kabataan halin sa ila mga kadugo nga mga taga-Juda. Ginpanguha man nila ang mga pagkabutang sang mga taga-Juda kag gindala puli sa Samaria.

9 Pero sang pag-abot sang mga soldado sa Samaria, ginsugata sila ni Oded nga propeta sang Ginoo, kag ginsilingan, “Gintugyan sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios ang Juda tungod sa iya kaakig sa ila. Pero sobra ang inyo ginhimo; ginpamatay ninyo sila nga wala sing luoy-luoy, kag nahibaluan ini sang Ginoo didto sa langit. 10 Kag karon gusto pa ninyo nga ulipunon ining mga lalaki kag babayi nga halin sa Juda kag Jerusalem. Pero indi bala nga may sala man kamo sa Ginoo nga inyo Dios? 11 Pamati kamo sa akon! Akig gid ang Ginoo sa inyo. Gani papulia ninyo ang inyo mga kadugo nga inyo ginbihag.”

12 Amo man ini ang ginsiling sang iban nga mga pangulo sang Israel sa mga soldado nga nag-abot halin sa inaway. Ini nga mga pangulo amo sila ni Azaria nga anak ni Jehohanan, Berekia nga anak ni Meshilemot, Jehizkia nga anak ni Shalum, kag Amasa nga anak ni Hadlai. 13 Siling nila, “Indi ninyo pagdal-a diri ina nga mga bihag, kay salabton ta gid ini sa Ginoo. Dugangan pa bala ninyo ang aton sala? Madamo na gani ang aton sala, kag akig na gid ang Ginoo sa Israel.”

14 Gani gintugyan sang mga soldado sa mga pangulo kag sa bilog nga komunidad ang mga bihag kag ang mga pagkabutang nga naagaw nila sa inaway. 15 Dayon nagpalapit sa mga bihag atong apat ka pangulo nga ginmitlang ang ila mga ngalan, kag gin-asikaso nila ang mga bihag. Nagkuha sila sang mga bayo halin sa mga pagkabutang nga naagaw sang mga soldado, kag ginpasuksok ini sa mga hublas nga bihag. Ginhatagan nila ang mga bihag sang mga bayo, sandalyas, pagkaon, ilimnon, kag bulong. Ginpasakay nila sa mga donkey ang mga maluya, kag gindala nila pabalik ang tanan nga bihag sa ila mga kasimanwa. Didto nila sila ginbilin sa Jerico, sa Banwa sang mga Palma, kag pagkatapos nagpuli sila sa Samaria.

Nagpangayo sang Bulig si Ahaz sa Assyria

(2 Har. 16:7-9)

16 Sadto nga tion nagpangayo sang bulig si Haring Ahaz sa hari sang Assyria. 17 Kay ginsalakay liwat kag gindaog sang mga Edomnon ang Juda kag ginbihag ang iban nga mga pumuluyo sini. 18 Wala labot sini, ginsalakay man sang mga Filistinhon ang mga banwa sang Juda nga ara sa mga bulobukid sa west kag sa Negev. Naagaw nila ang Bet Shemesh, Ayalon, Gederot, Soco, Timnah, kag Gimzo, pati ang mga baryo sa palibot sini; kag didto na sila nag-estar. 19 Ginpaubos sang Ginoo ang Juda tungod kay gin-ganyat ni Haring Ahaz ang mga pumuluyo sa paghimo sang kalautan, kag nagluib gid siya sa Ginoo. 20 Gani pag-abot ni Haring Tiglat Pileser sang Assyria, ginpabudlayan niya si Ahaz imbes nga buligan. 21 Nagpanguha si Ahaz sang mga pagkabutang sa templo sang Ginoo, sa palasyo, kag sa mga balay sang mga opisyal, kag ginhatag niya ini sa hari sang Assyria. Pero wala ini nakabulig kay Ahaz.

22 Kon mag-abot ang mga kalisod kay Haring Ahaz, mas masinupakon pa gid siya sa Ginoo. 23 Naghalad siya sang mga halad sa mga dios sang Damascus nga nagpierdi sa iya. Kay siling niya, “Ang mga hari sang Aram ginbuligan sang ila mga dios. Gani mahalad man ako sa sini nga mga dios para buligan man nila ako.” Pero amo ini ang nakapalaglag sa iya kag sa bilog nga Israel.

24 Ginpanguha ni Ahaz ang mga kagamitan sa templo sang Dios kag ginpangdugmok. Ginsira niya ang mga puwertahan sang templo, kag nagpatindog siya sang mga halaran sa tagsa ka kanto sang Jerusalem. 25 Nagpatindog man siya sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar sa tanan nga banwa sang Juda, para maghalad sa iban nga mga dios. Kag nakapaakig gid ini sa Ginoo, ang Dios sang iya mga katigulangan.

26 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Ahaz kag sa iya pagginawi, halin sa umpisa hasta sa katapusan, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda kag Israel. 27 Sang napatay si Ahaz, ginlubong siya sa siyudad sang Jerusalem, pero indi sa lulubngan sang mga hari sang Israel. Kag si Hezekia nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

29

Ang Paghari ni Hezekia sa Juda

(2 Har. 18:1-3)

1 Nagaedad si Hezekia sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 29 ka tuig. Ang iya iloy amo si Abia nga anak ni Zacarias. 2 Maayo ang ginhimo ni Hezekia sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya katigulangan nga si David. 3 Sang nahauna nga bulan sang nahauna nga tuig sang iya paghari, ginpabuksan niya liwat ang mga puwertahan sang templo sang Ginoo kag ginpakay-o ini. 4 Ginpatawag niya ang mga pari kag ang mga Levita kag ginpatipon sa ugsaran sa east sang templo. 5 Nagsiling siya sa ila, “Pamatii ninyo ako, kamo nga mga kaliwat ni Levi. Magpakatinlo kamo* subong, kag tinlui man ninyo ang templo sang Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan. Kuhaa ninyo sa templo ang tanan nga butang nga ginakabig nga mahigko. 6 Indi matutom ang aton mga katigulangan. Malain ang ila ginhimo sa panulok sang Ginoo nga aton Dios kag ginsikway nila siya. Gintalikdan nila ang templo nga ginaestaran sang Ginoo kag nagbiya sila sa iya. 7 Ginsiradhan nila ang mga puwertahan sa balkon sang templo kag ginpamatay ang mga suga. Wala sila magsunog sang insenso ukon maghalad sang mga halad nga ginasunog sa templo para sa Dios sang Israel. 8 Gani nangakig ang Ginoo sa Juda kag Jerusalem. Kag tungod sa iya nga silot sa aton, ginkangidlisan, ginkangil-aran, kag gin-insulto kita sang mga tawo pareho sang inyo nakita subong. 9 Nagkalamatay ang aton mga katigulangan sa inaway, kag ginpangbihag ang aton mga asawa kag mga kabataan. 10 Pero karon desidido ako nga maghimo sang kasugtanan sa Ginoo, ang Dios sang Israel, para madula ang iya puwerte nga kaakig sa aton. 11 Gani mga pinalangga ko,† indi na kamo magpatumbaya. Kamo ang ginpili sang Ginoo sa pagtindog sa iya presensya, sa pag-alagad, kag sa paghalad.”‡

12 Gani nagsugod dayon sa pag-obra ini nga mga Levita:

Sa pamilya ni Kohat: si Mahat nga anak ni Amasai kag si Joel nga anak ni Azaria.

Sa pamilya ni Merari: si Kish nga anak ni Abdi kag si Azaria nga anak ni Jehalelel.

Sa pamilya ni Gershon: si Joa nga anak ni Zima kag si Eden nga anak ni Joa.

13 Sa mga kaliwat ni Elizafan: si Shimri kag si Jiel.

Sa mga kaliwat ni Asaf: si Zacarias kag si Matania. 14 Sa mga kaliwat ni Heman: si Jehiel kag si Shimei.

Sa mga kaliwat ni Jedutun: si Shemaya kag si Uziel.

15 Gintipon nila ang ila kapareho nga mga Levita kag nagpakatinlo sila.§ Dayon gintinluan nila ang templo sang Ginoo suno sa ginmando sang hari. Ginsunod nila ang ginsiling sang Ginoo. 16 Nagsulod ang mga pari sa templo sa pagtinlo sini. Ginpaguwa nila sa ugsaran sang templo ang tanan nga ila nakita nga kagamitan nga ginakabig nga mahigko. Dayon gindala ini sang mga Levita sa Kidron nga ililigan sang tubig.

17 Nagsugod sila sa pagtinlo sang templo sa nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan, kag sang ikawalo nga adlaw nakaabot sila sa balkon sang templo. Ginpadayon nila ang pagtinlo sang templo sa sulod pa gid sang walo ka adlaw, kag natapos nila ini sang ika-16 nga adlaw sang amo nga bulan. 18 Pagkatapos nagkadto sila kay Haring Hezekia kag nagsiling, “Natinluan na namon ang bilog nga templo sang Ginoo pati ang halaran sang halad nga ginasunog kag ang tanan nga kagamitan sini, kag ang lamisa nga ginabutangan sang tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios kag ang tanan man nga kagamitan sini. 19 Nabalik man namon ang tanan nga kagamitan nga ginkuha ni Haring Ahaz tungod sa iya pagluib sa Dios. Gintinluan namon ini kag handa na nga gamiton. Ara na ini subong sa atubangan sang halaran sang Ginoo.”

20 Aga pa sang masunod nga adlaw, gintipon ni Haring Hezekia ang mga opisyal sang siyudad kag nagkadto sila sa templo sang Ginoo. 21 Nagdala sila sang pito ka turo nga baka, pito ka gulang nga karnero nga lalaki, pito ka bataon nga karnero nga lalaki, kag pito ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo para sa ila ginharian, sa templo, kag sa katawhan sang Juda. Ginsugo ni Haring Hezekia ang mga pari nga mga kaliwat ni Aaron sa paghalad sang sina nga mga halad sa halaran sang Ginoo. 22 Gani gin-ihaw sang mga pari ang mga turo nga baka kag ginwisik ang dugo sini sa halaran; sunod ang mga gulang nga karnero kag ginwisik man nila ang dugo sini sa halaran, dayon ang mga bataon nga karnero kag ginwisik man ang dugo sini sa halaran. 23 Ang mga kanding nga halad sa pagpakatinlo gindala nila sa hari kag sa komunidad, kag gintungtong nila ang ila mga kamot sa mga kanding. 24 Dayon gin-ihaw sang mga pari ang mga kanding kag ginbubo ang dugo sini sa halaran bilang halad sa pagpakatinlo para matinluan ang sala sang tanan nga Israelinhon. Kay nagsugo ang hari nga maghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad sa pagpakatinlo para sa tanan nga Israelinhon.

25 Dayon nagbutang si Hezekia sang mga Levita sa templo sang Ginoo nga may mga cymbals, mga arpa, kag mga lira. Ini suno man sa mando sang Ginoo kay Haring David paagi kay Gad nga propeta ni David kag kay Propeta Natan. 26 Nagplastar ang mga Levita nga may mga instrumento ni Haring David, kag ang mga pari nga may mga trumpeta.

27 Dayon nagmando si Hezekia nga ihalad sa halaran ang mga halad nga ginasunog. Kag samtang nagahalad, nagakanta ang mga tawo sa Ginoo, nga ginatukaran sang mga trumpeta kag iban pa nga mga instrumento ni Haring David sang Israel. 28 Ang bilog nga komunidad nagsimba sa Ginoo samtang nagakanta ang mga manugkanta kag nagatrumpeta ang mga manugtrumpeta hasta natapos ang tanan nga halad nga ginasunog. 29 Pagkatapos sang mga halad, nagluhod si Haring Hezekia kag ang tanan nga kaupod niya kag nagsimba sa Ginoo. 30 Nagsugo si Haring Hezekia kag ang iya mga opisyal sa mga Levita sa pagdayaw sa Ginoo paagi sa mga kanta nga ginhimo ni Haring David kag ni Asaf nga propeta. Gani nagkanta sila sang mga kanta sang pagdayaw nga may kalipay samtang nagaluhod sila sa pagsimba sa Dios.

31 Dayon nagsiling si Hezekia, “Karon nga nahalad na ninyo ang inyo kaugalingon sa Ginoo, magdala kamo sang mga halad, lakip na ang mga halad sa pagpasalamat sa templo sang Ginoo.” Gani nagdala ang komunidad sang sini nga mga halad sa templo sang Ginoo, kag ang iban kabubut-on nga naghalad sang mga halad nga ginasunog. 32 Ang kadamuon sang mga halad nga ginasunog nga gindala sang komunidad 70 ka turo nga baka, 100 gulang nga karnero nga lalaki, kag 200 ka bataon nga karnero nga lalaki. 33 Nagdala man sila sang iban pa nga mga halad nga 600 ka turo nga baka kag 3,000 ka karnero kag kanding. 34 Pero kulang ang mga pari nga mag-ihaw sining tanan nga sapat. Gani nagbulig sa ila ang ila mga kadugo nga mga Levita hasta nga nagdamo ang mga pari nga nagpakatinlo sang ila kaugalingon para magbulig kag hasta natapos ang amo nga obra. Kay mas matutom pa ang mga Levita sa pagpakatinlo sang ila kaugalingon sang sa mga pari. 35 Madamo gid ang mga halad nga ginasunog, pati mga tambok sang mga sapat nga halad para sa maayo nga relasyon, kag mga halad nga ilimnon nga ginahalad upod sa mga halad nga ginasunog. Sa sini nga paagi, nabalik liwat ang mga buluhaton sa templo sang Ginoo. 36 Nagkalipay gid si Hezekia kag ang mga tawo tungod nga sa bulig sang Dios nahimo nila ini tanan nga madali lang.

30

Ang Pagpreparar para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel

1 Karon, nagpadala si Hezekia sang mensahi sa tanan nga katawhan sang Israel kag Juda, pati na sa katawhan sang Efraim kag Manase. Gin-imbitar niya sila sa pagkadto sa templo sang Ginoo sa pagselebrar sang Piesta sang Paglabay sang Anghel bilang pagpadungog sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 2 Nagdesisyon si Haring Hezekia kag ang iya mga opisyal, kag ang bilog nga komunidad sang Jerusalem, nga saulugon ang Piesta sang Paglabay sang Anghel sa ikaduha nga bulan. 3 Dapat kuntani nga saulugon ang ini nga piesta sa nahauna nga bulan, pero diutay lang ang mga pari nga nagpakatinlo sa sina nga tion kag wala makatipon ang mga tawo sa Jerusalem.

4 Ining plano sa pagselebrar sang piesta nagustuhan sang hari kag sang bilog nga komunidad, 5 gani naghatag sila sang pahibalo sa bilog nga Israel, halin sa Beersheba hasta sa Dan, nga magkadto ang mga tawo sa Jerusalem sa pagselebrar sang Piesta sang Paglabay sang Anghel bilang pagpadungog sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Sang nagliligad nga mga selebrasyon, diutay lang ang nagatambong, pero indi dapat amo ini suno sa kasuguan.

6 Sa mando sang hari, naglakat ang mga mensahero sa bilog nga Israel kag Juda dala ang mga sulat halin sa hari kag sa iya mga opisyal. Amo ini ang ginasiling sang sulat:

“Katawhan sang Israel, karon nga nakaluwas kamo sa kamot sang mga hari sang Assyria, tion na nga magbalik kamo sa Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan nga sila ni Abraham, Isaac, kag Jacob,* para magbalik man siya sa inyo. 7 Indi ninyo pagsunda ang inyo mga katigulangan kag mga kadugo nga indi matutom sa Ginoo nga ila Dios, nga tungod sini ginhimo sila sang Ginoo nga makangilil-ad pareho sang inyo nakita sa ila. 8 Indi kamo magpakatig-a sang inyo ulo pareho sa inyo mga katigulangan, kundi magpasakop kamo sa Ginoo. Magkadto kamo sa templo nga iya ginpakabalaan hasta san-o. Kag mag-alagad kamo sa Ginoo nga inyo Dios, para madula ang iya puwerte nga kaakig sa inyo. 9 Kay kon magbalik kamo sa Ginoo, kaluoyan ang inyo mga kabataan kag mga kaparyentihan sang mga nagbihag sa ila, kag pabalikon sila sa sini nga duta. Kay mabinalak-on kag maluluy-on ang Ginoo nga inyo Dios. Indi gid siya magtalikod sa inyo kon magbalik kamo sa iya.”

10 Nagkadto ang mga mensahero sa kada banwa sa bilog nga Efraim kag Manase hasta sa Zebulun, pero ginkadlawan lang sila kag ginyaguta sang mga tawo. 11 Pero may ara nga halin sa Asher, Manase, kag Zebulun nga nagpaubos sang ila kaugalingon kag nagkadto sa Jerusalem. 12 Nagpanghikot man ang Dios sa mga taga-Juda nga mag-isa sila sa pagtuman sang mando sang hari kag sang mga opisyal, suno sa sugo sang Ginoo. 13 Gani sang ikaduha nga bulan, madamo gid nga mga tawo ang nagtipon sa Jerusalem sa pagselebrar sang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. 14 Ginpanguha nila ang mga halaran sa Jerusalem nga ginahalaran para sa mga dios-dios, pati ang mga halaran nga ginasunugan sang insenso, kag ginhaboy nila ini tanan sa Kidron nga ililigan sang tubig.

15 Sang ika-14 nga adlaw sang ikaduha nga bulan, gin-ihaw sang mga tawo ang ila mga karnero para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel. Ang mga pari kag mga Levita nga mahigko nahuya, gani nagpakatinlo sila kag naghalad sang mga halad nga ginasunog sa templo sang Ginoo. 16 Dayon nagplastar sila sa ila mga puwesto sa templo, suno sa pagsulundan sa Kasuguan ni Moises nga alagad sang Dios. Ginwisik dayon sang mga pari sa halaran ang dugo nga gindala sa ila sang mga Levita.

17 Tungod nga madamo sa mga tawo didto ang wala makapaninlo sang ila kaugalingon, ang mga Levita amo ang nag-ihaw sang ila mga karnero para mahalad ini sa Ginoo. 18 Kalabanan sa mga nagkadto sa Efraim, Manase, Isacar, kag Zebulun wala makapaninlo sang ila kaugalingon, pero nagkaon gihapon sila sang ginhalad para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel, bisan supak ini sa kasuguan. Pero nagpangamuyo si Haring Hezekia para sa ila. Siling niya, “O Ginoo, kabay pa nga sa imo kaayo patawaron mo ang tagsa ka tawo 19 nga nagahandom gid sa pagdangop sa imo, ang Dios sang iya mga katigulangan, bisan pa nga indi siya matinlo suno sa mga pagsulundan sa templo.” 20 Ginpamatian sang Ginoo si Hezekia kag ginpatawad niya ang mga tawo.

21 Sa sulod sang pito ka adlaw, ang mga Israelinhon nga didto sa Jerusalem nagselebrar sang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok nga may dako nga kalipay. Adlaw-adlaw nagakanta ang mga Levita kag ang mga pari sang mga pagdayaw sa Ginoo, nga ginatukaran sang matunog nga mga instrumento nga ginagamit sa pagdayaw sa Ginoo. 22 Gindayaw ni Hezekia ang tanan nga Levita sa maayo nga trabaho nga ginpakita nila sa pag-alagad sa Ginoo. Gani padayon ang ila pagselebrar sa sulod sang pito ka adlaw. Ginkaon nila ang ila parte sa mga halad, kag naghalad sila sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon, kag nagdayaw sa Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan.

23 Dayon nagdesisyon ang bilog nga komunidad nga magselebrar pa gid sila sang pito pa ka adlaw. Gani ginhimo nila ini nga may dako nga kalipay. 24 Naghatag si Haring Hezekia sa komunidad sang 1,000 ka turo nga baka kag 7,000 ka karnero kag kanding. Naghatag man ang mga opisyal sang 1,000 ka turo nga baka kag 10,000 ka karnero kag kanding. Madamo sa mga pari ang nagpakatinlo sang ila kaugalingon. 25 Nagsinadya ang bilog nga komunidad sang Juda, ang mga pari, ang mga Levita, kag ang tanan nga nagtipon halin sa Israel, pati ang mga pangayaw nga nagaestar sa Israel kag Juda. 26 Puwerte gid kasadya sa Jerusalem. Wala sing pareho sini nga natabo sa Jerusalem halin sang panahon nga si Solomon nga anak ni David ang hari sa Israel. 27 Dayon nagtindog ang mga pari kag ang mga Levita kag ginbendisyunan nila ang mga tawo. Kag ginpamatian ini sang Dios sa iya balaan nga puluy-an sa langit.

31

Ang mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Hezekia

1 Pagkatapos sang piesta, ang mga Israelinhon nga nagtambong didto nagkadto sa mga banwa sang Juda kag ginpangdugmok nila ang handumanan nga mga bato kag ginpang-utod ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Ginpangguba nila ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag ang mga halaran sa bilog nga Juda kag Benjamin, kag sa Efraim kag Manase. Pagkatapos nila tanan pangguba nagpuli sila sa ila mga banwa kag duta.

2 Gin-grupo-grupo ni Haring Hezekia ang mga pari kag ang mga Levita suno sa tagsa nila ka buluhaton—sa paghalad sang mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon, sa pag-alagad sa templo sang Ginoo, sa pagpasalamat kag sa pagkanta sang mga pagdayaw sa mga puwertahan sang templo. 3 Naghatag si Haring Hezekia sang iya kaugalingon nga mga sapat para sa mga halad nga ginasunog aga kag hapon, kag para man sa mga Adlaw nga Inugpahuway, sa Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag sa iban pa nga natalana nga mga piesta, suno sa nasulat sa Kasuguan sang Ginoo. 4 Ginmanduan man niya ang mga tawo nga nagaestar sa Jerusalem nga maghatag sang parte sang mga pari kag mga Levita para makaalagad sila sing bug-os sa Kasuguan sang Ginoo. 5 Sang mapahibalo na ini sa mga tawo, maalwan nga naghatag ang mga Israelinhon sang nahauna nga parte sang patubas sang ila mga uyas, duga sang ubas, lana, honey, kag sang iban pa nga mga produkto sang duta. Ginhatag nila ang ikanapulo sang tanan nila nga produkto. 6 Ang mga taga-Israel nga nagsaylo sa Juda, kag ang mga taga-Juda mismo, naghatag man sang ikanapulo sang ila mga baka, karnero kag kanding, kag ikanapulo sang mga butang nga ila gindedikar sa Ginoo nga ila Dios. Kag ila ini gintumpok. 7 Nag-umpisa sila sa pagtumpok sini sang ikatatlo nga bulan, kag natapos sang ikapito nga bulan. 8 Sang makita ni Hezekia kag sang iya mga opisyal ang mga tinumpok, gindayaw nila ang Ginoo kag ang iya katawhan nga mga Israelinhon.

9 Ginpamangkot ni Hezekia ang mga pari kag ang mga Levita parte sa mga tinumpok. 10 Nagsabat si Azaria, ang pangulo nga pari nga kaliwat ni Zadok, “Halin sang magsugod dala ang mga tawo sang ila mga halad sa templo sang Ginoo bastante ang amon pagkaon kag madamo pa ang sobra, tungod kay ginpakamaayo sang Ginoo ang iya katawhan.”

11 Nagsugo si Hezekia sa paghimo sang mga bodega sa templo sang Ginoo, kag natuman ini. 12 Kag matutom nga gindala didto sang mga tawo ang ila mga halad, mga ikanapulo, kag ang mga butang nga gindedikar nila sa Ginoo. Si Conania nga isa ka Levita amo ang gintugyanan sini nga mga butang, kag ang iya kabulig amo ang iya utod nga lalaki nga si Shimei. 13 Nagbulig man sa pagdumala sa idalom nila sanday Jehiel, Azazia, Nahat, Asahel, Jerimot, Jozabad, Eliel, Ismakia, Mahat, kag Benaya. Ginpili sila ni Haring Hezekia kag ni Azaria nga pinakamataas nga opisyal sang templo sang Dios.

14 Si Kore nga anak ni Imna nga Levita, nga guwardya sa east nga puwertahan sang templo, amo ang gintugyanan sa pagdumala sa mga halad nga kinabubut-on sa Dios. Responsibilidad niya ang pagpanagtag sa mga pari kag mga Levita sang mga butang nga gindedikar sa Ginoo kag sang mga balaan nga halad. 15 Ang iya matutom nga mga kabulig amo sila ni Eden, Miniamin, Jeshua, Shemaya, Amaria, kag Shecania. Nagkadto sila sa mga banwa nga ginaestaran sang mga pari nga ila kadugo kag ginpanagtag sa ila ang ila parte sa mga halad, suno sa ila grupo, bata man ukon tigulang. 16 Ginhatagan ang tanan nga pari pati ang ila nga mga anak nga lalaki nga nagaedad tatlo ka tuig paibabaw, nga nagakadto sa templo sa paghimo sang ila adlaw-adlaw nga buluhaton suno sa responsibilidad sang tagsa nila ka grupo. Nalakip man diri ang mga pari nga wala malista sa listahan sang mga kaliwat sang mga pari. 17 Ini sila kag ang mga pari nga ara sa listahan ginhatagan sang ila parte, kag amo man ang mga Levita nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw, nga nagaalagad suno sa responsibilidad sang tagsa nila ka grupo. 18 Ginhatagan man ang mga pamilya sang mga Levita—ang ila mga asawa, mga anak, pati ang ila magagmay nga mga kabataan. Ginhimo ini sa tanan nga Levita nga nalista sa listahan sang mga kaliwat, kay matutom sila sa pagpakatinlo sang ila kaugalingon. 19 Kon parte sa mga pari nga kaliwat ni Aaron nga nagaestar sa mga uma sa palibot nga mga banwa, may mga tawo nga gintugyanan sa pagpanagtag sang ila parte kag sang parte sang tanan nga Levita nga nalista sa listahan sang mga kaliwat.

20 Amo ato ang ginhimo ni Haring Hezekia sa bilog nga Juda. Ginhimo niya ang maayo kag husto, kag matutom siya sa atubangan sang Ginoo nga iya Dios. 21 Nagmadinalag-on siya, tungod kay sa tanan niya nga ginhimo para sa templo sang Dios kag sa pagtuman niya sang kasuguan, nagdangop siya sa iya Dios sa bug-os niya nga tagipusuon.

32

Ginsalakay sang Assyria ang Juda

(2 Har. 18:13-37; Isa. 36:1-22)

1 Pagkatapos nga nahimo ni Hezekia ang iya mga buluhaton nga may katutom, ginsalakay ni Haring Senakerib sang Assyria ang Juda. Ginpalibutan niya kag sang iya nga soldado ang napaderan nga mga banwa, kay naghunahuna siya nga madaog niya ini para sa iya kaugalingon. 2 Sang makita ni Hezekia nga pati ang Jerusalem salakayon ni Senakerib, 3 nagpakig-estorya siya sa iya mga opisyal kag sa mga pangulo sang iya mga soldado. Nagdesisyon sila nga pauntaton nila ang pag-ilig sang mga tuburan sa guwa sang siyudad. 4 Gani nagtipon sila sang madamo gid nga mga tawo kag gintabunan nila ang mga ginaagyan sang tubig halin sa mga tuburan nga nagailig sa kadutaan. Kay siling nila, “Pag-abot diri sang mga hari sang Assyria, wala sila sang may makuhaan sang tubig.”

5 Dayon ginpapag-on pa gid ni Hezekia ang iya mga depensa paagi sa pagpakay-o sang mga pader kag pagpatindog sang mga tore. Ginpalibutan pa gid niya sang isa pa ka pader ang siyudad sa guwa sang daan nga pader, kag ginpatumpukan niya ang manubo nga parte* sang Banwa ni David. Nagpahimo man siya sang madamo nga armas kag taming.

6 Nagbutang siya sang mga kumander sa mga tawo, kag ginpatipon niya sila sa plasa, sa may puwertahan dampi sang siyudad. Ginpabakod niya sila nga nagasiling, 7 “Magpakabakod kamo kag magpakaisog. Indi kamo magkahadlok ukon magkaluya tungod sa hari sang Assyria ukon sa iya madamo nga soldado. Kay may mas gamhanan nga nagaupod sa aton sang sa iya. 8 Mga tawo lang ang iya kaupod, pero ang aton iya, ang Ginoo nga aton Dios. Siya ang magabulig sa aton kag magapakig-away para sa aton.” Gani nagbakod ang mga tawo tungod sa ginsiling ni Haring Hezekia sang Juda.

9 Samtang ginapalibutan ni Haring Senakerib kag sang iya mga soldado ang banwa sang Lakish, ginpadala niya ang iya mga opisyal sa Jerusalem sa pagsiling sini kay Haring Hezekia kag sa mga katawhan didto:

10 “Amo ini ang ginsiling ni Haring Senakerib sang Assyria: Ano bala ang inyo ginasaligan, nga nagapabilin gihapon kamo sa Jerusalem bisan ginapalibutan na kamo? 11 Nagsiling si Hezekia sa inyo nga luwason kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa kamot sang hari sang Assyria. Pero ginapatalang lang niya kamo, kay kon magpabilin kamo sa Jerusalem magakalamatay kamo sa gutom kag kauhaw. 12 Indi bala nga si Hezekia mismo ang nagpaguba sang mga simbahan sang Ginoo sa mataas nga mga lugar, pati sang mga halaran sini? Nagsugo pa siya sa inyo nga mga taga-Juda kag taga-Jerusalem nga dapat magsimba kamo kag magsunog sang mga halad sa isa lang ka halaran.

13 “Nahibaluan ninyo kon ano ang ginhimo ko kag sang akon mga katigulangan sa mga katawhan sa iban nga mga nasyon. Ti, naluwas bala sila sang ila mga dios sa akon kamot? 14 Wala gid sing bisan isa sa mga dios sang mga nasyon nga ginlaglag ko ukon sang akon mga katigulangan nga nakaluwas sa iya katawhan sa akon kamot. Ti, makaluwas man bala sa inyo ang inyo dios sa akon kamot? 15 Indi kamo magpatalang ukon magpatunto kay Hezekia. Indi kamo magpati sa iya, kay wala sing dios sa bisan diin nga nasyon ukon ginharian nga nakaluwas sa iya katawhan sa akon kamot ukon sa kamot sang akon mga katigulangan. Kag labi na gid ang inyo dios!”

16 May gindugang pa gid nga malain nga mga pulong ang mga opisyal ni Senakerib kontra sa Ginoong Dios kag sa iya alagad nga si Hezekia. 17 Nagpadala pa gid si Haring Senakerib sang mga sulat nga nagainsulto sa Ginoo, ang Dios sang Israel. Amo ini ang iya sulat: “Ang mga dios sang iban nga mga nasyon wala makaluwas sang ila katawhan sa akon kamot. Gani ang dios ni Hezekia indi man makaluwas sang iya katawhan sa akon kamot.” 18 Ginhambal ini sing mabaskog sang mga opisyal ni Senakerib sa Hebreo nga lingguahe para pakulbaan ang mga pumuluyo sang Jerusalem nga nagatipon sa may pader. Kay kon mahadlok na ang mga tawo, madali nila maagaw ang siyudad. 19 Ini nga mga opisyal naghambal sing malain kontra sa Dios sang Jerusalem pareho sa ila ginhambal kontra sa mga dios sang iban nga mga nasyon nga hinimo lang sang tawo.

20 Nagpanawag sa Dios sa langit si Haring Hezekia kag si Propeta Isaias nga anak ni Amoz. 21 Kag nagpadala ang Ginoo sang anghel nga naglaglag sang maayo nga mga soldado, mga kumander, kag mga opisyal sang Assyria didto sa kampo sang hari sang Assyria. Gani nagpuli si Haring Senakerib nga nahuy-an gid. Kag sang pagsulod niya sa templo sang iya dios, ginpatay siya sang iban niya nga mga anak paagi sa espada.

22 Gani ginluwas sang Ginoo si Hezekia kag ang katawhan sang Jerusalem sa kamot ni Haring Senakerib sang Assyria kag sa kamot sang iban pa nila nga mga kaaway. Ginhatagan niya sila sang kalinong† sa ila mga kaaway sa palibot. 23 Madamo nga tawo ang nagdala sang mga halad sa Jerusalem para sa Ginoo. Nagdala man sila sang mga malahalon nga mga regalo para kay Haring Hezekia. Halin sadto ginpadunggan si Hezekia sang tanan nga nasyon.

Ang Pagmasakit ni Hezekia

(2 Har. 20:1-11; Isa. 38:1-8)

24 Sadto nga tion nagmasakit si Hezekia kag daw mapatay na siya. Nagpangamuyo siya sa Ginoo, kag ginhatagan siya sang Ginoo sang isa ka tanda nga magaayo siya. 25 Pero nagpabugal si Hezekia kag ginbaliwala niya ang kaayo nga ginpakita sang Ginoo sa iya. Gani nangakig ang Ginoo sa iya kag sa mga taga-Juda kag taga-Jerusalem. 26 Dayon naghinulsol si Hezekia sa iya nga pagpabugal, kag amo man ang katawhan sang Jerusalem. Gani wala ginpaagom sang Ginoo ang iya kaakig sa ila samtang buhi pa si Hezekia.

27 Manggaranon kag dungganon gid si Hezekia. Nagpahimo siya sang mga bodega para sa iya mga pilak, bulawan, malahalon nga mga bato, panakot, taming, kag iban pa nga malahalon nga mga butang. 28 Nagpahimo man siya sang mga bodega para sa iya mga uyas, duga sang ubas, kag lana. Luwas sini, nagpahimo man siya sang mga toril para sa iya mga kasapatan, 29 kay puwerte gid kadamo sang iya mga kasapatan. Nagpatindog man siya sang mga banwa, tungod nga ginhatagan siya sang Dios sang madamo gid nga manggad.

30 Si Hezekia ang nagsugo nga tabunan ang guluwaan sang tubig sa ibabaw nga parte sang tuburan sang Gihon kag pailigon ini pakadto sa west sang Banwa ni David. Nagmadinalag-on si Hezekia sa tanan nga iya ginhimo. 31 Pero ginpabay-an siya sang Dios sang pag-abot sang mga opisyal halin sa Babilonia nga nag-usisa parte sa makatilingala nga natabo sa Juda. Ginhimo ini sang Dios para mahibaluan gid kon ano ang ara sa tagipusuon ni Hezekia.

Ang Katapusan sang Paghari ni Hezekia

(2 Har. 20:20-21)

32 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Hezekia kag sa iya paghigugma‡ sa Ginoo nasulat sa Palanan-awon ni Propeta Isaias nga Anak ni Amoz, nga parte sang Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Juda kag Israel. 33 Sang napatay si Hezekia, ginlubong siya sa ibabaw nga parte sang lulubngan sang mga kaliwat ni David. Ginpadunggan siya sang tanan nga katawhan sang Juda kag Jerusalem sang pagkapatay niya. Kag ang iya anak nga si Manase amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

33

Ang Paghari ni Manase sa Juda

(2 Har. 21:1-18)

1 Nagaedad si Manase sang dose ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 55 ka tuig. 2 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. Nagsunod siya sa makangilil-ad nga mga buluhaton sang mga nasyon nga ginpatabog sang Ginoo sa mga Israelinhon. 3 Ginpatindog niya liwat ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar nga ginpaguba sadto sang iya amay nga si Hezekia. Nagpatindog man siya sang mga halaran para sa mga imahen ni Baal kag nagpahimo sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Nagluhod siya kag nagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. 4 Nagpahimo pa gid siya sang mga halaran sa templo sang Ginoo, nga suno sa Ginoo ang templo sa Jerusalem amo ang lugar nga sa diin padunggan siya hasta san-o. 5 Ginbutang niya ini nga mga halaran sa duha ka ugsaran sang templo sang Ginoo sa pagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan. 6 Ginhalad niya ang iya mga bata sa kalayo* sa Pulopatag sang Ben Hinom. Ginhimo man niya ang mga ginahimo sang mga babaylan, manugpakot kag manughiwit, kag nagpamangkot siya sa mga espiritista nga nagapakig-estorya sa kalag sang mga patay. Puwerte gid ang iya pagpakasala sa Ginoo, kag nakapaakig ini sa Ginoo.

7 Ginbutang niya sa templo sang Dios ang imahen nga iya ginpahimo. Kon parte sa sini nga templo, nagsiling ang Dios kay David kag sa iya anak nga si Solomon, “Padunggan ako hasta san-o sa sini nga templo kag sa Jerusalem, ang lugar nga akon ginpili sa tanan nga tribo sang Israel. 8 Kon tumanon lang sang katawhan sang Israel ang tanan ko nga kasuguan kag pagsulundan nga ginhatag sa ila ni Moises, indi ko pagtugutan nga pahalinon sila sa sini nga duta nga ginhatag ko sa ila mga katigulangan.” 9 Pero gin-ganyat ni Manase ang katawhan sang Juda kag Jerusalem sa paghimo sang malain, kag ang ila ginhimo mas malain pa sang sa ginhimo sang mga nasyon nga ginpalaglag sang Ginoo sa mga Israelinhon.

10 Bisan ginpaandaman sang Ginoo si Manase kag ang iya katawhan, wala gihapon sila magpamati sa iya. 11 Gani ginpasalakay sila sang Ginoo sa mga soldado sang Assyria. Ginbihag nila si Manase, ginkaw-itan sa ilong, ginkadenahan sang saway, kag gindala sa Babilonia. 12 Sa iya kalisod, nagpaubos gid siya sang iya kaugalingon kag nagpakitluoy sa Ginoo nga iya Dios, nga Dios man sang iya mga katigulangan. 13 Kag sang nagpangamuyo siya, ginpamatian siya sang Ginoo. Natandog ang Ginoo sa iya nga pagpakitluoy. Gani ginpabalik siya sang Ginoo sa Jerusalem kag sa iya ginharian. Dayon nareyalisar ni Manase nga ang Ginoo lang ang Dios.

14 Umpisa sadto, ginpakay-o ni Manase ang pangguwa nga pader sang Banwa ni David, halin sa west sang tuburan sang Gihon sa may ililigan sang tubig hasta sa Puwertahan sang mga Isda,† paliko sa bulobukid sang Ofel. Ginpataasan man niya ini. Dayon nagbutang siya sang mga kumander sa tanan nga napaderan nga mga banwa sang Juda. 15 Ginpakuha niya ang mga dios-dios sang taga-iban nga nasyon kag ang imahen sa templo sang Ginoo. Ginpakuha man niya ang mga halaran sa bukid nga ginatindugan sang templo kag ang mga halaran sa iban nga parte sang Jerusalem, kag ginpahaboy ini sa guwa sang siyudad. 16 Dayon ginpakay-o niya ang halaran sang Ginoo kag ginhalaran sang mga halad nga para sa maayo nga relasyon kag mga halad sa pagpasalamat. Ginhambalan niya ang mga pumuluyo sang Juda nga mag-alagad sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 17 Sa gihapon nagahalad ang mga tawo sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, pero ginahalad na nila ini sa Ginoo nga ila Dios.

18 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Manase, pati ang iya pangamuyo sa Dios kag ang mga ginhambal sang mga propeta sa iya sa ngalan sang Ginoo, ang Dios sang Israel, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel. 19 Ang pangamuyo ni Manase kag ang sabat sang Ginoo sa iya, pati ang tanan niya nga sala kag pagluib sa Ginoo, nasulat sa Libro sang mga Propeta. Nalista man diri ang mga lugar nga ginpatindugan niya sang mga simbahan, sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, kag sang iban pa nga mga dios-dios sa wala pa siya makapaubos sang iya kaugalingon sa Dios. 20 Sang napatay si Manase, ginlubong siya sa iya palasyo. Kag si Amon nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Amon sa Juda

(2 Har. 21:19-26)

21 Nagaedad si Amon sang 22 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang duha ka tuig. 22 Malain ang ginhimo ni Amon sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo sang iya amay nga si Manase. Ginsimba kag ginhalaran niya ang mga dios-dios nga ginpahimo ni Manase. 23 Pero indi siya pareho sa iya amay, kay wala siya nagpaubos sang iya kaugalingon sa Ginoo. Sa baylo, gindugangan pa gid niya ang iya pagpakasala.

24 Karon, nagplano sing malain ang mga opisyal ni Amon kontra sa iya, kag ginpatay nila siya sa iya palasyo. 25 Pero ginpamatay sang katawhan sang Juda ang tanan nga nagpatay kay Haring Amon. Kag ginbulos nila si Josia nga anak ni Amon bilang hari.

34

Ang Paghari ni Josia sa Juda

(2 Har. 22:1-2)

1 Nagaedad si Josia sang walo ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 31 ka tuig. 2 Maayo ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo kag nagsunod siya sa pagginawi sang iya katigulangan nga si David. Ginsunod gid niya ang husto.

3 Sang ikawalo nga tuig sang iya paghari, samtang bata pa siya, nagsugod siya sa pagdangop sa Dios sang iya katigulangan nga si David. Kag sang ikadose nga tuig sang iya paghari, nagsugod siya sa pagtinlo sa Juda kag Jerusalem paagi sa pagpaguba sang mga simbahan sa mataas nga mga lugar, sang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, sang mga dios-dios kag sang mga imahen. 4 Ginpaguba man niya ang mga halaran para sa mga imahen ni Baal kag ang mga halaran nga ginasunugan sang insenso sa tupad sini. Ginpadugmok niya ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, ang mga dios-dios kag ang mga imahen, kag dayon ginsabwag niya ini sa mga lulubngan sang mga tawo nga naghalad sa sini nga mga butang. 5 Ginpasunog man niya ang mga tul-an sang mga pari sang sini nga mga dios-dios sa mga halaran nga ila ginahalaran. Sa sini nga paagi gintinluan niya ang Juda kag Jerusalem. 6 Amo man ini ang ginhimo niya sa mga banwa sang Manase, Efraim, kag Simeon, kag hasta sa Naftali, pati sa mga guba nga mga banwa sa palibot sini. 7 Ginpaguba niya ang mga halaran kag ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, kag ginpadugmok ang mga dios-dios kag ang mga halaran nga ginasunugan sang insenso. Pagkatapos nga nahimo niya ini sa bilog nga Israel, nagpuli siya sa Jerusalem.

Nakita ang Libro sang Kasuguan sa Templo

(2 Har. 22:3-20)

8 Sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Josia, pagkatapos nga natinluan niya ang duta kag ang templo, nagdesisyon siya sa pagpakay-o sang templo sang Ginoo nga iya Dios. Gintugyan niya ini nga obra kay Shafan nga anak ni Azalia, sa gobernador sang Juda nga si Maasea, kag sa manugdumala sang mga kasulatan sang ginharian nga si Joa, nga anak ni Joahaz. 9 Ini sila nagkadto kay Hilkia nga pangulo nga pari sa paghatag sang kuwarta nga gindala sang mga tawo sa templo sang Dios. Ini nga kuwarta ginkolekta sang mga Levita nga nagabantay sang puwertahan sang templo halin sa mga katawhan sang Manase, Efraim, kag sa nabilin nga katawhan sang Israel, kag sa mga katawhan sang Juda kag Benjamin, pati na sa mga nagaestar sa Jerusalem. 10 Dayon ginhatag ang kuwarta sa mga tawo nga gintugyanan sa pagdumala sang pagpakay-o sang templo sang Ginoo, kag gin-gamit nila ini sa pagsuhol sa mga manug-obra. 11 Ang iban nga kuwarta ginhatag nila sa mga manug-obra para ibakal sang mga bato nga nabasbasan na kag sang mga kahoy para sa balayan sang templo* nga ginpabay-an sang mga hari sang Juda nga maguba.

12 Matutom gid ang mga manug-obra sa ila trabaho. Gindumalahan sila sang apat ka mga Levita nga sila ni Jahat kag Obadias, nga mga kaliwat ni Merari, kag Zacarias kag Meshulam, nga mga kaliwat ni Kohat. Ini nga mga Levita maayo magtukar sang mga instrumento. 13 Sila ang gintugyanan sa pagdumala sa mga manug-obra nga may nagkalain-lain nga trabaho. Ang iban nga mga Levita nag-alagad bilang mga sekretaryo, mga eksperto sa pagsulat sang mga dokumento, kag mga manugbantay sang mga puwertahan sang templo.

14 Samtang ginakuha ang kuwarta nga ginkolekta sa templo sang Ginoo, nakita ni Hilkia nga pari ang Libro sang Kasuguan sang Ginoo nga ginhatag sa mga Israelinhon paagi kay Moises. 15 Ginbalita niya kay Shafan, nga sekretaryo sang hari, nga nakita niya ang Libro sang Kasuguan sa templo sang Ginoo. Dayon ginhatag niya ini kay Shafan, 16 kag gindala ini ni Shafan sa hari. Nagsiling dayon siya sa hari, “Ginhimo namon nga mga opisyal ang tanan nga ginpahimo mo sa amon. 17 Ginkuha namon ang kuwarta sa templo sang Ginoo kag ginhatag sa mga gintugyanan sa pagpakay-o sang templo.” 18 Nagsiling pa gid siya sa hari, “May ginhatag sa akon nga libro si Hilkia nga pari.” Kag ginbasa niya ini sa atubangan sang hari.

19 Pagkabati sang hari sang nasulat sa Kasuguan, gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. 20 Nagmando dayon siya kay Hilkia, kay Ahikam nga anak ni Shafan, kay Abdon nga anak ni Micas, kay Shafan nga sekretaryo, kag kay Asaya nga iya personal nga alagad. Siling niya, 21 “Magpamangkot kamo sa Ginoo para sa akon kag para sa nabilin nga katawhan sang Israel kag Juda parte sining nasulat sa libro nga nakita. Puwerte gid ang kaakig sang Ginoo sa aton tungod kay wala nagtuman ang aton mga katigulangan sa ginsiling sang Ginoo nga sundon ang mga nasulat sa sini nga libro.”

22 Gani naglakat si Hilkia kag ang mga ginsugo sang hari nga mag-upod sa iya sa isa ka propeta nga babayi nga si Hulda sa pagpamangkot sa iya. Ining si Hulda nagaestar sa bag-o nga parte sang Jerusalem kag asawa siya ni Shalum nga anak ni Tokhat kag apo ni Hasra. Si Shalum amo ang nagaatipan sang mga bayo sa templo.

23-24 Nagsiling si Hulda sa ila, “Silinga ninyo ang tawo nga nagpadala sa inyo sa akon nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Laglagon ko ang ini nga lugar kag ang mga pumuluyo sini. Matabo ang tanan nga pagpakamalaot nga nasulat sa libro nga ginbasa sa imo atubangan. 25 Ipakita ko gid ang akon kaakig sa sini nga lugar kag indi ini mauntat, kay ginsikway ako sang akon katawhan kag nagsunog sila sang insenso sa pagsimba sa iban nga mga dios. Ginpaakig gid nila ako sa ila mga ginhimo.†

26 “Pero silinga ninyo ang hari sang Juda nga nagpadala sa inyo sa pagpamangkot sa Ginoonga indi siya matublag sa ato nga mensahi, kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: 27 Ginpamatian ko ang imo pangamuyo, kay naghinulsol ka kag nagpaubos sang imo kaugalingon sa akon atubangan sang mabatian mo ang akon ginsiling kontra sa sini nga lugar kag sa mga pumuluyo sini. Gin-gisi mo pa gani ang imo bayo kag naghibi sa akon atubangan sa paghinulsol. Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga 28 samtang buhi ka pa, indi mag-abot ang kalaglagan nga ipadala ko sa sini nga lugar kag sa mga pumuluyo sini. Mapatay ka nga may kalinong.”

Kag ginsugiran nila ang hari sang sabat ni Hulda.

Nagpromisa si Josia nga Tumanon Niya ang mga Sugo sang Dios

(2 Har. 23:1-20)

29 Dayon ginpatawag ni Haring Josia ang tanan nga manugdumala sang Juda kag Jerusalem. 30 Nagkadto siya sa templo sang Ginoo upod ang tanan nga katawhan sang Juda kag Jerusalem halin sa pinakadungganon hasta sa pinakakubos. Nag-upod man ang mga pari kag mga Levita. Ginbasa ni Josia sa ila ang tanan nga nasulat sa Libro sang Kasugtanan, nga nakita sa templo sang Ginoo. 31 Dayon nagtindog si Josia sa kilid sang haligi.‡ Kag naghimo siya sang kasugtanan sa presensya sang Ginoo nga magsunod siya sa Ginoo paagi sa pagtuman sa iya mga sugo, pagpanudlo, kag pagsulundan sa bug-os niya nga tagipusuon kag kalag. Nagpromisa siya nga tumanon niya ang mga ginapatuman sang kasugtanan sang Dios nga nasulat sa sini nga libro. 32 Kag ginpapromisa man niya ang mga katawhan sang Jerusalem kag Benjamin nga magtuman sa kasugtanan sang Dios. Gani nagtuman sila sa kasugtanan sang Dios, ang Dios sang ila mga katigulangan.

33 Dayon ginpakuha ni Josia ang tanan nga makangilil-ad nga mga dios-dios sa bilog nga duta sang Israel, kag ginpaalagad ang mga tawo sa Ginoo nga ila Dios. Samtang buhi siya, ginsunod gid nila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan.

35

Ginselebrar ni Josia ang Piesta sang Paglabay sang Anghel

(2 Har. 23:21-23)

1 Sang ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan, nagselebrar si Haring Josia sa Jerusalem sang Piesta sang Paglabay sang Anghel bilang pagpadungog sa Ginoo. Nag-ihaw sila para sa sini nga piesta. 2 Ginhatagan ni Josia ang mga pari sang ila responsibilidad sa templo sang Ginoo, kag ginpabaskog niya sila sa ila pag-alagad. 3 Ginhatagan man niya sang mga responsibilidad ang mga Levita nga mga manunudlo sang Israel, nga gindedikar sa pag-alagad sa Ginoo. Siling niya sa ila, “Nabutang na ang balaan nga kahon sa templo nga ginpatindog ni Solomon nga anak ni David, kag indi na kinahanglan nga dal-on pa ninyo. Gamita na ninyo ang inyo tion sa pag-alagad sa Ginoo nga inyo Dios kag sa iya katawhan nga mga Israelinhon. 4 Himua na ninyo ang inyo mga trabaho sa templo suno sa responsibilidad sang tagsa ninyo ka pamilya. Sunda ninyo ang nasulat nga mga pagsulundan ni Haring David sang Israel, kag sang iya anak nga si Solomon. 5 Magplastar kamo sa templo suno sa inyo grupo, kag magbulig kamo sa mga pamilya nga nagahalad, nga gintugyan sa inyo. 6 Magpakatinlo kamo* kag magpreparar sang inyo kaugalingon sa pag-alagad sa inyo mga kasimanwa. Dayon ihawa ninyo ang mga karnero kag kanding para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel. Sunda ninyo ang mga sugo sang Ginoo sa inyo paagi kay Moises.”

7 Personal nga naghatag si Josia sang 30,000 ka karnero kag kanding, kag 3,000 ka baka, para sa halad sang mga tawo sa tion sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. 8 Naghatag man sing kinabubut-on ang mga opisyal ni Josia sa mga tawo, mga pari, kag mga Levita. Ang mga administrador sang templo nga sila ni Hilkia, Zacarias, kag Jehiel naghatag sa ila kapareho nga mga pari sang 2,600 ka karnero kag kanding, kag 300 ka baka, bilang halad sa piesta. 9 Ang mga pangulo sang mga Levita nga sila ni Conania, ang iya mga utod nga si Shemaya kag Netanel, si Hashabia, Jiel, kag Jozabad naghatag sa ila kapareho nga mga Levita sang 5,000 ka karnero kag kanding, kag 500 ka baka, bilang halad sa piesta.

10 Sang handa na ang tanan para sa piesta, nagplastar ang mga pari kag mga Levita sa templo, suno sa responsibilidad sang tagsa nila ka grupo, kay amo ini ang sugo sang hari. 11 Gin-ihaw sang mga Levita ang mga karnero kag mga kanding, kag ginhatag ang dugo sa mga pari. Ginwisik-wisik ini sang mga pari sa halaran samtang ginapanitan sang mga Levita ang mga sapat. 12 Dayon ginpartida nila sa tagsa ka grupo sang mga pamilya ang mga halad nga ginasunog para ihalad sa Ginoo, suno sa nasulat sa Libro ni Moises. Amo man ang ginhimo nila sa mga baka. 13 Dayon ginlitson nila ang mga sapat nga pangpiesta, suno sa nasulat sa kasuguan, kag ginlaga ang balaan nga mga halad sa mga kolon, mga kaldero, kag mga kawa, kag ginpanagtag gilayon sa mga tawo.

14 Sang ulihi nagpreparar ang mga Levita sang pagkaon para sa ila kaugalingon kag sa mga pari, tungod kay ang mga pari nga mga kaliwat ni Aaron masako sa paghalad sang mga halad nga ginasunog kag sang mga tambok sang sapat hasta maggab-i. 15 Ang mga musikero nga mga kaliwat ni Asaf ara sa ila puwesto sa templo, suno sa pagsulundan nga ginhatag ni David, Asaf, Heman, kag Jedutun nga propeta sang hari. Ang mga guwardya sang tagsa ka puwertahan sang templo wala na naghalin sa ila puwesto kay ang ila kapareho nga mga Levita amo ang nagpreparar sang ila pagkaon.

16 Natapos sadto nga adlaw ang bilog nga seremonya para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel nga ginselebrar para sa Ginoo, pati ang paghalad sang mga halad nga ginasunog sa halaran sang Ginoo, suno sa ginsugo ni Haring Josia. 17 Ginsaulog sang mga nagtambong nga mga Israelinhon ang ina nga piesta, pati ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok sa sulod sang pito ka adlaw. 18 Halin sang panahon ni Samuel, wala maselebrar ang Piesta sang Paglabay sang Anghel nga pareho sini. Wala gid makaselebrar ang mga nagligad nga mga hari pareho sang pagselebrar ni Haring Josia kag sang mga pari, mga Levita, mga pumuluyo sang Jerusalem, kag sang mga katawhan sang bilog nga Juda kag Israel. 19 Ginselebrar ang ina nga piesta sang ika-18 nga tuig sang paghari ni Josia.

Ang Katapusan sang Paghari ni Josia

(2 Har. 23:28-30)

20 Pagkatapos sining mga ginhimo ni Josia para sa templo, ginpangunahan ni Haring Neco sang Egypt ang iya mga soldado sa pagpakig-away didto sa Carkemish, sa may Suba sang Euphrates. Nagkadto didto si Josia kag ang iya mga soldado sa pagpakig-away kay Neco. 21 Pero nagpadala si Neco sang mga mensahero kay Josia sa pagsiling, “Ano ang labot mo sa akon, Hari sang Juda? Indi ikaw ang akon ginasalakay kundi ang nasyon nga nagapakig-away sa akon. Kag nagsiling ang Dios sa akon nga dali-dalion ko ang pagsalakay. Gani indi pagkontraha ang Dios nga kaupod ko, kay basi kon laglagon ka niya.”

22 Pero wala mag-atras si Josia kay Neco. Wala siya magpamati kay Neco nga ginhambalan gid man sang Dios. Sa baylo, nagpakuno-kuno siya kag naglakat para magpakig-away kay Neco sa patag sang Megido. 23 Ginpana si Josia kag napilasan siya. Siling niya sa iya mga opisyal, “Kuhaa ninyo ako diri, kay grabe gid ang akon pilas.” 24 Gani ginkuha nila siya sa iya karwahe kag ginkarga sa isa pa niya ka karwahe kag gindala sa Jerusalem. Napatay siya didto kag ginlubong sa lulubngan sang iya mga katigulangan. Nagpangasubo para sa iya ang tanan nga katawhan sang Juda kag Jerusalem. 25 Naghimo si Jeremias sang mga panalambiton para kay Josia, kag hasta subong ginakanta ini sang mga manugkanta sa pagdumdom sa iya. Ini nga mga panalambiton masami nga ginakanta sa Israel, kag nasulat sa Mga Panalambiton. 26-27 Ang iban pa nga mga estorya parte sa paghari ni Josia, halin sa umpisa hasta sa katapusan, nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel kag Juda. Nasulat man diri ang parte sa paghigugma ni Josia sa Ginoo nga ginpakita niya paagi sa pagtuman sa Kasuguan sang Ginoo.

36

Ang Paghari ni Jehoahaz sa Juda

(2 Har. 23:30-35)

1 Ang anak ni Josia nga si Jehoahaz amo ang ginbulos sang mga tawo nga hari sa Jerusalem. 2 Nagaedad si Jehoahaz sang 23 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan. 3 Sang ulihi ginpahalin siya sa trono sang hari sang Egypt nga si Neco, kag ginpabayad ni Neco ang Juda sang buhis nga mga 3,500 ka kilo nga pilak kag 35 ka kilo nga bulawan. 4 Ginbihag ni Neco si Jehoahaz sa Egypt, kag ginhimo niya si Eliakim nga utod ni Jehoahaz nga hari sang Juda kag Jerusalem. Gin-ilisan ni Neco ang ngalan ni Eliakim nga Jehoyakim.

Ang Paghari ni Jehoyakim sa Juda

(2 Har. 23:36–24:7)

5 Nagaedad si Jehoyakim sang 25 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo nga iya Dios. 6 Ginsalakay siya ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag ginkadenahan, kag gindala sa Babilonia. 7 Gindala man ni Nebucadnezar sa Babilonia ang iban nga mga kagamitan sang templo sang Ginoo kag ginbutang sa iya palasyo.*

8 Ang iban pa nga estorya parte sa paghari ni Jehoyakim kag ang mga makangilil-ad kag malain nga mga butang nga iya ginhimo nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Israel kag Juda. Kag si Jehoyakin nga iya anak amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

Ang Paghari ni Jehoyakin sa Juda

(2 Har. 24:8-17)

9 Nagaedad si Jehoyakin sang 18 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang tatlo ka bulan kag napulo ka adlaw. Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo. 10 Pagsugod sang bag-o nga tuig, ginbihag ni Haring Nebucadnezar si Jehoyakin sa Babilonia. Ginpanguha niya ang malahalon nga mga pagkabutang sa templo sang Ginoo, kag ginhimo niya ang tiyo ni Jehoyakin nga si Zedekia nga hari sang Juda kag Jerusalem.

Ang Paghari ni Zedekia sa Juda

(2 Har. 24:18-20; Jer. 52:1-3)

11 Nagaedad si Zedekia sang 21 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. 12 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo nga iya Dios kag wala siya nagpaubos sang iya kaugalingon kay Propeta Jeremias nga manughambal sang Ginoo. 13 Nagrebelde man siya kay Haring Nebucadnezar, bisan ginpasumpa niya siya sa ngalan sang Dios nga indi siya magtraidor sa iya. Matig-a gid ang tagipusuon ni Zedekia. Indi gid siya magbalik sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 14 Wala labot sa iya, ang tanan nga pangulo sang mga pari kag sang katawhan nangin maluibon pa gid sa Dios. Ginsunod nila ang makangilil-ad nga mga ginahimo sang iban nga mga nasyon kag gindagtaan nila ang templo sang Ginoo, nga ginpakabalaan niya sa Jerusalem.

Ang Pagkalaglag sang Jerusalem

(2 Har. 24:20b–25:21; Jer. 52:3b-11)

15 Permi nagapakighambal sa ila ang Ginoo, ang Dios sang ila mga katigulangan, paagi sa iya mga mensahero, tungod kay naluoy siya sa ila kag sa iya templo. 16 Pero ginyaguta nila ang mga mensahero sang Dios. Ginbaliwala nila iya mga mensahi kag gin-insulto ang iya mga propeta. Gani nangakig ang Ginoo sa ila, kag wala sing may makapugong sa iya. 17 Ginpasalakay niya ang mga taga-Babilonia† sa ila. Ginpamatay sang mga taga-Babilonia ang ila bataon nga mga lalaki bisan sa templo. Wala gid sila sing kaluoy sa kay bisan sin-o, lalaki man ukon babayi, bata man ukon tigulang, masakiton man ukon indi. Gintugyan sang Dios ang tanan niya nga katawhan kay Nebucadnezar. 18 Gindala ni Nebucadnezar sa Babilonia ang tanan nga kagamitan sa templo sang Dios, gagmay kag dalagko, kag ang tanan nga manggad sang templo, sang hari, kag sang iya mga opisyal. 19 Ginsunog nila ang templo sang Dios kag ginrumpag ang pader sang Jerusalem. Ginsunog man nila ang tanan nga mabakod nga parte sang siyudad, kag gin-guba ang tanan nga malahalon nga mga butang. 20 Ginbihag ni Nebucadnezar sa Babilonia ang mga Israelinhon nga wala mapatay, kag nangin mga ulipon niya sila kag sang iya mga anak hasta nga naggahom ang ginharian sang Persia. 21 Gani natuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Propeta Jeremias nga mangin mamingaw ang duta kag makapahuway ini sa sulod sang 70 ka tuig.

Ginpabalik ni Cyrus ang mga Israelinhon sa Ila Duta

(Ezr. 1:1-4)

22 Sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Persia, gintandog sang Ginoo ang tagipusuon ni Cyrus nga magsulat sang isa ka pahibalo nga isugid sa bilog niya nga ginharian. Natabo ini para matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Jeremias.‡ 23 Amo ini ang pahibalo ni Haring Cyrus sang Persia:

“Ginhatag sa akon sang Ginoo, ang Dios sang langit,§ ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan, kag gintugyanan niya ako sa pagpatindog sang templo para sa iya didto sa Jerusalem nga sakop sang Juda. Kamo tanan nga katawhan sang Dios, magbalik na kamo sa inyo duta. Kag kabay pa nga updan niya kamo.”

* 1:14 kabayo: ukon, manugkabayo

† 1:15 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

‡ 1:16 Egypt: ukon, Muzur, nga isa ka lugar malapit sa Cilicia

§ 1:16 Cilicia: sa Hebreo, Kue. Posible isa ka ngalan sang Cilicia.

* 1:17 Arameanhon: ukon, Syrianhon

* 2:3 Hiram: ukon, Huram

† 2:7 tela: ukon, hilo

‡ 2:7 granate: sa English, purple

* 5:2 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa man sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 9:24.

† 5:11 nagpakatinlo: buot silingon, naghimo sila sang seremonya nga para mangin takos sila sa Dios

* 6:35 hatagi…kadalag-an: ukon, himua ang husto para sa ila. Amo man sa bersikulo 39.

* 7:14 gintawag: ukon, ginpili; ukon, ginpanag-iyahan

* 8:2 Hiram: ukon, Huram

† 8:11 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

‡ 8:11 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa man sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 8:1.

* 9:11 sina: Posible ang ginatumod amo ang almug, ukon ang mga instrumento, ukon ang mga hagdanan.

† 9:15 pito: ukon, tatlo kag tunga

‡ 9:16 tatlo kag tunga: ukon, lapit duha

§ 9:21 pangnegosyo: sa Hebreo, pa-Tarshish

* 9:24 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

† 9:25 kabayo: ukon, manugkabayo

* 10:11 putik nga may matalom nga mga metal: sa literal, mga iwi-iwi. Amo man sa bersikulo 14.

† 10:18 Adoniram: ukon, Hadoram

* 12:3 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* 13:2 Maaca: ukon, Micaya

* 14:9 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

* 16:2 Aram: ukon, Syria

† 16:8 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

* 18:5 Ahab: sa Hebreo, hari sang Israel. Amo man sa bersikulo 7, 8, 17, 25, 29.

† 18:30 Aram: ukon, Syria

* 20:1 Meunhon: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, Ammonhon.

† 20:2 Edom: Amo ini sa isa ka kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga kopya sang Hebreo kag sa Septuagint, Aram.

‡ 20:9 baha: Amo ini sa isa ka kopya sang Griego. Sa Hebreo, paghukom.

§ 20:25 mga bayo: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya, mga bangkay.

* 20:26 Beraca: buot silingon, pagdayaw

† 20:29 hinadlukan sila sa Dios: ukon, hinadlukan sila sing puwerte gid

‡ 20:36 pangnegosyo: sa Hebreo, pa-Tarshish

§ 20:37 para magnegosyo: sa Hebreo, pa-Tarshish

* 21:2 Juda: sa Hebreo, Israel

† 21:7 Kay nagpromisa…magahari: sa literal, Nagpromisa siya nga hatagan niya si David kag ang iya mga kaliwat sang suga hasta san-o.

‡ 21:16 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

§ 21:17 Ahazia: ukon, Jehoahaz

* 22:2 22: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, 42.

† 22:8 mga paryente: ukon, mga utod

‡ 22:10 pagkahibalo: sa literal, pagkakita

§ 22:11 Jehosheba: ukon, Jehoshabeat

* 23:11 mga pagsulundan parte sa pagdumala sang hari: ukon, mga kasuguan sang Dios

* 24:23 Aram: ukon, Syria

† 24:26 Zabad: ukon, Jozabad

‡ 24:26 Shimrit: ukon, Shomer

* 25:1 Jehoadan: ukon, Jehoadin

† 25:4 Deu. 24:16

‡ 25:11 Edomnon: sa Hebreo, mga kaliwat ni Seir

§ 25:14 Edomnon: Tan-awa ang footnote sa 25:11.

* 25:28 Banwa ni David: sa iban nga mga kopya sang Hebreo, Banwa sang Juda

* 26:1 Uzia: ukon, Azaria

† 26:2 Elat: ukon, Elot

‡ 26:15 kagamitan: ukon, makinarya

§ 26:19 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Hebreo nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

* 28:5 Aram: ukon, Syria

† 28:7 Israel: sa Hebreo, Efraim. Isa sa mga tribo sa ginharian sang Israel kag diri nagarepresentar ini sang bilog nga ginharian sang Israel. Amo man sa bersikulo 12.

* 29:5 magpakatinlo kamo: buot silingon, tumanon ninyo ang seremonya sang pagpakatinlo

† 29:11 mga pinalangga ko: sa literal, mga anak ko

‡ 29:11 sa paghalad: ukon, sa pagsunog sang insenso

§ 29:15 nagpakatinlo sila: buot silingon, naghimo sila sang seremonya nga para mangin takos sila sa Dios

* 30:6 Jacob: sa Hebreo, Israel

* 32:5 manubo nga parte: sa Hebreo, Millo. Indi klaro ang buot silingon sini.

† 32:22 Ginhatagan…kalinong: Amo ini sa Septuagint kag sa Latin Vulgate. Sa Hebreo, Gin-atipan niya sila.

‡ 32:32 paghigugma: ukon, katutom

* 33:6 Ginhalad…kalayo: ukon, Ginpaagi niya ang iya mga bata sa kalayo.

† 33:14 Puwertahan sang mga Isda: Siguro diri ginapaagi ang mga isda nga ginadala sa siyudad.

* 34:11 templo: ukon, mga building

† 34:25 sa ila mga ginhimo: ukon, sa mga dios-dios nga ila ginhimo

‡ 34:31 haligi nga masami nga ginatindugan sang hari

* 35:6 magpakatinlo kamo: Tan-awa ang footnote sa 29:5.

* 36:7 palasyo: ukon, templo

† 36:17 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

‡ 36:22 para matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Jeremias nga mahilway ang mga Israelinhon sa pagkabihag sa Babilonia pagkaligad sang 70 ka tuig. (Tan-awa ang Jer. 25:11; 29:10.)

§ 36:23 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

Ezra

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Ezra

1

Ginpabalik ni Haring Cyrus ang mga Judio sa Ila Duta

(2 Cro. 36:22-23)

1 Sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Persia, gintandog sang Ginoo ang tagipusuon ni Cyrus nga magsulat sang isa ka pahibalo nga isugid sa bilog niya nga ginharian. Natabo ini para matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Jeremias.*

2 “Amo ini ang pahibalo ni Haring Cyrus sang Persia:

“Ginhatag sa akon sang Ginoo, ang Dios sang langit,† ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan, kag gintugyanan niya ako sa pagpatindog sang templo para sa iya didto sa Jerusalem nga sakop sang Juda. 3 Kamo tanan nga katawhan sang Dios, magbalik na kamo sa Jerusalem kag patinduga ninyo liwat didto ang templo sang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga nagapuyo sa sina nga siyudad. Kag kabay pa nga updan niya kamo. 4 Ang mga katawhan sa mga lugar nga ginaestaran ninyo nga mga Israelinhon nga nagkalabilin, dapat magbulig sa inyo, sa inyo nga paglakat. Maghatag sila sang mga pilak kag bulawan, mga kinahanglanon nga mga butang, mga sapat, kag kinabubut-on nga bulig para sa templo sang Dios sa Jerusalem.”

5 May mga Israelinhon nga gintandog sang Dios nga magbalik sa Jerusalem. Gani nagpreparar sila sa pagkadto didto para patindugon ang templo sang Ginoo. Kaupod sa ila amo ang mga pangulo sang mga pamilya sang tribo ni Juda kag sang tribo ni Benjamin, ang mga pari, kag ang mga Levita. 6 Ang iban nga mga katawhan nagbulig sa ila paagi sa paghatag sang mga kagamitan nga hinimo halin sa pilak, mga bulawan, mga kinahanglanon nga mga butang, mga sapat, iban pa nga malahalon nga mga butang, kag kinabubut-on nga bulig para sa templo.

7 Gin-uli man sa ila ni Haring Cyrus ang mga kagamitan sa templo sang Ginoo nga ginkuha ni Haring Nebucadnezar sa Jerusalem kag gindala sa templo sang iya mga dios-dios. 8 Gintugyan ini ni Haring Cyrus kay Mitredat nga tresurero sang iya ginharian. Gin-isip ini ni Mitredat kag ginhatag ang lista kay Sheshbazar, ang gobernador sang Juda. 9-10 Amo ini ang gin-isip nga mga kagamitan:‡

bulawan nga mga bandehado | 30
pilak nga mga bandehado | 1,000
mga kutsilyo§ | 29
bulawan nga mga yahong | 30
pilak nga mga yahong | 410
iban pa nga mga kagamitan | 1,000

11 Tanan-tanan, may mga 5,400 ka kagamitan nga bulawan kag pilak. Gindala ini tanan ni Sheshbazar sang nagbalik siya sa Jerusalem halin sa Babilonia kaupod sang iban nga mga ginbihag.

2

Ang mga Nagbalik Halin sa Pagkabihag

(Neh. 7:4-73)

1 Ang masunod amo ang mga Israelinhon sa probinsya sang Juda nga ginbihag sadto ni Haring Nebucadnezar sa Babilonia. Karon naghalin na sila sa Babilonia kag nagbalik sa Jerusalem kag sa iban pa nila nga mga banwa sa Juda. 2 Ang nagpangulo sa ila sa pagbalik amo sila ni Zerubabel, Jeshua, Nehemias, Seraya, Reelaya, Mordecai, Bilshan, Mispar, Bigvai, Rehum, kag Baanah.

Amo ini ang lista sang katawhan sang Israel nga nagbalik halin sa pagkabihag:

3 Mga kaliwat ni
Parosh | 2,172
4 Shefatia | 372
5 Ara | 775
6 Pahat Moab (halin sa mga pamilya ni Jeshua kag ni Joab) | 2,812
7 Elam | 1,254
8 Zatu | 945
9 Zacai | 760
10 Bani | 642
11 Bebai | 623
12 Azgad | 1,222
13 Adonikam | 666
14 Bigvai | 2,056
15 Adin | 454
16 Ater (nga ginatawag man nga Hezekia)* | 98
17 Bezai | 323
18 Jora | 112
19 Hashum | 223
20 Gibar | 95

21 Amo ini ang kadamuon sang mga tawo nga ang ila mga katigulangan nag-estar sa sining masunod nga mga banwa:

Betlehem | 123
22 Netofa | 56
23 Anatot | 128
24 Azmavet | 42
25 Kiriat Jearim, Kefira, kag Beerot | 743
26 Rama kag Geba | 621
27 Micmash | 122
28 Betel kag Ai | 223
29 Nebo | 52
30 Magbish | 156
31 ang isa pa ka Elam | 1,254
32 Harim | 320
33 Lod, Hadid, kag Ono | 725
34 Jerico | 345
35 Senaa | 3,630

36 Amo ini ang mga kaliwat sang mga pari nga nagbalik halin sa pagkabihag:

Mga kaliwat ni
Jedaya (halin sa pamilya ni Jeshua) | 973
37 Imer | 1,052
38 Pashur | 1,247
39 Harim | 1,017

40 Amo ini ang mga kaliwat sang mga Levita nga nagbalik man halin sa pagkabihag:

Mga kaliwat ni Jeshua kag Kadmiel (halin sa pamilya ni Hodavia) | 74
41 Mga manugkanta sa templo nga mga kaliwat ni Asaf | 128
42 Mga guwardya sang mga puwertahan sang templo nga mga kaliwat nila ni Shalum, Ater, Talmon, Akub, Hatita, kag Shobai | 139

43 Amo ini ang mga kaliwat sang mga suluguon sa templo nga nagbalik man halin sa pagkabihag:

Mga kaliwat ni

Ziha, Hasufa, Tabaot,

44 Keros, Siaha, Padon,

45 Lebana, Hagaba, Akub,

46 Hagab, Shalmai, Hanan,

47 Gidel, Gahar, Reaya,

48 Rezin, Nekoda, Gazam,

49 Uza, Pasea, Besai,

50 Asna, Meunim, Nefusim,

51 Bakbuk, Hakufa, Harhur,

52 Bazlut, Mehida, Harsha,

53 Barkos, Sisera, Tema,

54 Nezia, kag Hatifa.

55 Nagbalik man halin sa pagkabihag ang mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon:

Ang mga kaliwat ni

Sotai, Hasoferet, Peruda,

56 Jaala, Darkon, Gidel,

57 Shefatia, Hatil, Pokeret

Hazebaim, kag Ami.

58 Ang kadamuon nila nga mga kaliwat sang mga suluguon sa templo kag mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon 392.

59-60 May 652 man nga nagbalik sa Juda halin sa mga banwa sang Tel Mela, Tel Harsha, Kerub, Adon, kag Imer. Ini sila mga kaliwat ni Delaya, Tobia, kag Nekoda, pero indi nila mapamatud-an nga mga Israelinhon sila.

61-62 Indi man mapamatud-an sang mga kaliwat ni Hobaya, Hakoz, kag Barzilai nga mga pari sila. (Sang nagpangasawa ining si Barzilai, gindala niya ang ngalan sang iya ugangan nga si Barzilai nga taga-Gilead.) Tungod nga indi nila makita ang lista sang ila mga katigulangan, wala sila ginbaton nga mga pari. 63 Ginsilingan sila sang gobernador sang Juda nga indi sila puwede magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa Dios hasta nga may ara sang pari nga makapamangkot sa Dios parte sa ila pagkapari paagi sa Urim kag Thumim.†

64 Ang kabilugan sang mga nagbalik halin sa pagkabihag 42,360, 65 wala labot sa mga suluguon nila nga 7,337, kag mga manugkanta nga mga 200, nga mga lalaki kag babayi. 66 May dala sila nga 736 ka kabayo, 245 ka mula,‡ 67 435 ka camel, kag 6,720 ka donkey.

68 Sang pag-abot nila sa templo sang Ginoo sa Jerusalem, ang iban nga mga pangulo sang mga pamilya naghatag sing kinabubut-on nga bulig sa pagpatindog liwat sang templo sa ginpatindugan man sini anay. 69 Naghatag sila suno sa ila masarangan para sa sini nga buluhaton. Kag ang kabilugan nga ila natipon mga 500 ka kilo nga bulawan, mga 3,000 ka kilo nga pilak, kag 100 ka panid nga bayo para sa mga pari. 70 Ang tagsa sa ila nagbalik sa mga banwa nga sa diin naghalin ang ila mga pamilya, pati ang mga pari, ang mga Levita, ang mga manugkanta, ang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, kag ang mga suluguon sa templo.

3

Ang Pagpatindog sang Bag-o nga Halaran

1 Sang pag-abot sang ikapito nga bulan, sang nagaestar na ang mga Israelinhon sa ila mga banwa, nagtipon sila tanan sa Jerusalem nga may pag-isa. 2 Dayon ginpatindog liwat ang halaran sang Dios sang Israel para mahalaran ini sang mga halad nga ginasunog, suno sa nakasulat sa Kasuguan ni Moises nga iya alagad. Ang nagpatindog sini amo sila ni Jeshua nga anak ni Jozadak kag ang iya kapareho nga mga pari, kag si Zerubabel nga anak ni Shealtiel kag ang iya mga paryente. 3 Bisan* nahadlok sila sa mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga duta,† ginpatindog nila ang halaran sa ginpatindugan man sini anay. Dayon naghalad sila sa Ginoo sang mga halad nga ginasunog aga kag sirom.‡

4 Ginsaulog man nila ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag suno sa nakasulat sa Kasuguan ni Moises. Kag naghalad sila sang mga halad nga ginasunog, nga ginakinahanglan nga ihalad sa kada adlaw sang sini nga piesta. 5 Wala labot sa mga halad nga ginasunog nga ginahalad nila aga kag hapon, naghalad man sila sang mga halad sa kada Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag sa iban pa nga natalana nga mga piesta sa pagsimba sa Ginoo. Kag naghalad man sila sing mga halad nga kinabubut-on para sa Ginoo. 6 Bisan wala pa naumpisahan ang pagpatindog liwat sang templo sang Ginoo, nagsugod na ang mga Israelinhon sa paghalad sang mga halad nga ginasunog sang nahauna nga adlaw sang ikapito nga bulan sang sadto nga tuig.

Ginpatindog Liwat ang Templo

7 Naghatag ang mga Israelinhon sang kuwarta nga ibayad sa mga manugbasbas sang bato kag sa mga panday. Naghatag man sila sang mga pagkaon, ilimnon, kag lana nga ibayad sa mga taga-Sidon kag taga-Tyre para sa mga kahoy nga sedro nga halin sa Lebanon. Ini nga mga kahoy ikarga sa mga barko kag dal-on sa Jopa. Gintugutan ini ni Haring Cyrus sang Persia.

8 Gin-umpisahan ang pagpatindog sang templo sang ikaduha nga bulan sang ikaduha nga tuig halin sang nakabalik ang mga Israelinhon sa Jerusalem. Nagbuylog sa pag-obra ang tanan nga nakabalik sa Jerusalem halin sa pagkabihag, lakip na diri sila ni Zerubabel nga anak ni Shealtiel, Jeshua nga anak ni Jozadak kag ang iya kapareho nga mga pari, kag ang mga Levita. Ang gintugyanan sa pagdumala sa pagpatindog sang templo sang Ginoo amo ang mga Levita nga nagaedad 20 ka tuig paibabaw. 9 Sila amo si Jeshua,§ ang iya mga anak kag mga paryente, si Kadmiel kag ang iya mga anak. Sila tanan mga kaliwat ni Juda.* Nagbuylog man sa ila ang mga kaliwat kag mga paryente ni Henadad nga mga Levita man.

10 Sang natapos na sang mga manug-obra ang pundasyon sang templo sang Ginoo, nagplastar ang mga pari sa pagpatunog sang mga trumpeta. Ini sila nakasuksok sang ila mga bayo bilang mga pari. Nagplastar man ang mga Levita, nga mga kaliwat ni Asaf, sa pagtukar sang mga cymbals para dayawon ang Ginoo suno sa pamaagi nga gintudlo sadto ni Haring David sang Israel. 11 Dayon nagdayaw kag nagpasalamat sila sa Ginoo, nga nagakanta sang,

“Maayo gid ang Ginoo,

kay ang iya gugma sa Israel wala sing katapusan.”

Dayon nagsinggit sing mabaskog ang tanan nga tawo sa pagdayaw sa Ginoo tungod kay natapos na ang pundasyon sang templo. 12 Madamo didto sang mga tigulang nga mga pari, mga Levita, kag mga pangulo sang mga pamilya nga nakakita sadto sang una nga templo. Ini sila naghibi sing tudo sang makita nila ang pundasyon sang bag-o nga templo. Pero madamo nga tawo didto ang nagsinggit sa kalipay. 13 Indi na mahibaluan ang singgit sang kalipay kag ang singgit sang paghibi tungod kay puwerte gid katudo ang ginahod sang mga tawo, kag mabatian ini sa malayo.

4

Ginkontra ang Pagpatindog sang Templo

1 Nabalitaan sang mga kaaway sang mga taga-Juda kag taga-Benjamin nga ginapatindog liwat sang mga nagbalik halin sa pagkabihag ang templo sang Ginoo, ang Dios sang Israel. 2 Gani nagkadto sila kay Zerubabel kag sa mga pangulo sang mga pamilya, kag nagsiling, “Buligan namon kamo sa pagpatindog sang templo tungod kay ginasimba man namon ang inyo Dios pareho sang ginahimo ninyo. Dugay na kami nga nagahalad sang mga halad sa iya, halin pa sang panahon ni Haring Esarhadon sang Assyria nga amo ang nagdala sa amon diri.” 3 Pero amo ini ang sabat nila ni Zerubabel, Jeshua, kag sang mga pangulo sang mga pamilya: “Ginsugo kami ni Haring Cyrus sang Persia nga patindugon liwat ang templo. Pero wala kamo sing labot sa pagpatindog sini para sa amon Dios. Kami lang ang magapatindog sini para sa Ginoo, ang Dios sang Israel.”

4 Gani ginpahadlok kag ginpaluya sang mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga lugar* ang katawhan sang Juda para indi sila magpadayon sa pag-obra sang templo. 5 Ginsuhulan nila ang mga opisyal sang gobyerno sang Persia para kontrahon ang mga plano sang katawhan sang Juda. Padayon nila nga ginahimo ini halin sang panahon nga si Cyrus ang hari sang Persia hasta sang panahon nga si Darius na ang hari sang Persia.

Ang Pagkontra sa Pagpatindog sang Templo sang Panahon ni Haring Artaserkses

6 Sang pagsugod sang paghari ni Ahasuerus, ang mga kaaway sang mga pumuluyo sang Juda kag Jerusalem nagsulat sang mga akusasyon kontra sa ila. 7 Kag bisan sang si Artaserkses na ang hari sang Persia, nagsulat man sila sa iya. Sila amo si Bishlam, Mitredat, Tabeel, kag ang iban pa nila nga mga kaupod. Ginsulat nila ini sa lingguahe nga Aramico kag ginbadbad ini sa lingguahe sang taga-Persia.

8-11 Nagsulat man si Rehum nga gobernador kag si Shimshai nga sekretaryo kay Haring Artaserkses kontra sa mga taga-Jerusalem. Amo ini ang ila nga sulat:

“Mahal nga Haring Artaserkses,

“Una sa tanan nagapangamusta kami sa imo, kami nga imo mga alagad diri sa probinsya sa west sang Euphrates. Lakip sa mga nagapangamusta amo ang amon kaupod nga mga pangulo kag mga opisyal, ang mga katawhan sang Tripolis, Persia, Erec, Babilonia, kag ang katawhan sang Susa sa duta sang Elam. Nagapangamusta man ang mga katawhan nga ginpahalin sa ila mga lugar ni Osnapar,† ang bantog kag gamhanan nga hari sang Assyria. Ini nga mga katawhan ginpaestar niya sa siyudad sang Samaria kag sa iban nga mga lugar sa west sang Euphrates.

12 “Mahal nga Hari, gusto namon nga mahibaluan mo nga ginapatindog liwat sang mga Judio ang siyudad sang Jerusalem, nga ang mga pumuluyo sini permi malain kag rebelde. Ini sila nag-abot sa sini nga siyudad halin sa mga lugar nga sakop mo. Ginakay-o na gani nila ang mga pader pati ang mga pundasyon sini.‡ 13 Mahal nga Hari, kon mapatindog liwat ang ini nga siyudad kag makay-o na ang mga pader sini, magarebelde ang mga pumuluyo sini kag indi na sila magbayad sang mga buhis kag sang iban pa nga mga balayran. Gani magagamay na ang kita sang ginharian.

14 “Tungod nga may katungdanan kami sa imo, Mahal nga Hari, kag indi namon gusto nga mahuy-an ka, ginapahibalo namon ini sa imo 15 para usisaon mo ang mga kasulatan nga gintago sang imo mga katigulangan. Kag sa sini, mahibaluan mo nga ang mga pumuluyo sang siyudad sang Jerusalem rebelde halin sang una. Amo gani nga ginlaglag ang ini nga siyudad tungod kay nangin problema ini sa mga hari kag sa mga lugar nga luyag magsakop sini. 16 Ginapahibalo lang namon sa imo, Mahal nga Hari, nga kon mapatindog liwat ang ini nga siyudad kag makay-o na ang mga pader sini, madula sa imo ang probinsya nga ara sa west sang Euphrates.”

17 Amo ini ang sabat nga ginpadala sang hari:

“Nagapangamusta ako sa imo Gobernador Rehum, sa imo Shimshai nga sekretaryo, kag sa inyo mga kaupod nga nagaestar sa Samaria kag sa iban pa nga mga lugar sa west sang Euphrates.

“Kabay pa nga maayo ang inyo kahimtangan.

18 “Ang sulat nga inyo ginpadala ginbadbad sa amon lingguahe samtang ginabasa sa akon. 19 Nagmando ako nga usisaon ang mga kasulatan, kag napamatud-an matuod nga halin sang una ang mga pumuluyo sang Jerusalem nagakontra sa mga hari. Kinaandan na nga ginahimo sang sina nga lugar ang pagrebelde kontra sa gobyerno. 20 Nahibaluan ko man paagi sa mga kasulatan nga gindumalahan ang Jerusalem sang gamhanan nga mga hari nga naghari sa bilog nga probinsya sa west sang Euphrates kag nagpabayad sa ila sang buhis kag sang iban pa nga mga balayran.

21 “Karon, magmando kamo nga untaton na sang sina nga mga tawo ang pagpatindog liwat sang siyudad hasta nga wala pa ako magmando nga patindugon ina. 22 Himua ninyo ini gilayon para indi mahalitan ang akon ginharian.”

23 Pagkatapos nga ginbasa sa ila ni Rehum, Shimshai, kag sa ila mga kaupod ang sulat ni Haring Artaserkses, nagkadto sila gilayon sa Jerusalem kag ginpilit ang mga Judio nga mag-untat sa pagpatindog liwat sang siyudad.

Ginpadayon ang Pagpatindog sang Templo

24 Nauntat ang pagpatindog sang templo sang Dios sa Jerusalem hasta sa ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius sa Persia.

5

1 Karon, ginsugo sang Dios sang Israel ang mga propeta nga si Haggai kag si Zacarias nga apo ni Iddo sa pagsugid sang iya mensahi sa mga Judio sa Juda kag Jerusalem. 2 Nagpamati sa ila si Zerubabel nga anak ni Shealtiel kag si Jeshua nga anak ni Jozadak. Gani ginpadayon nila ang pagpatindog sang templo sang Dios sa Jerusalem. Ginsuportaran gid sila sang sadtong duha ka propeta sang Dios.

3 Pero sa wala magdugay, nag-abot sa Jerusalem si Tatenai nga gobernador sang probinsya sa west sang Euphrates, si Shetar Bozenai, kag ang ila mga kaupod. Nagpamangkot sila* sa mga Judio, “Sin-o ang nagsugo sa inyo sa pagpatindog liwat sang sini nga templo?” 4 Nagpamangkot pa gid sila, “Sin-o ang mga ngalan sang mga tawo nga nagaobra sini?” 5-7 Pero ginbantayan sang Dios ang mga pangulo sang mga Judio, gani nagdesisyon si Tatenai, si Shetar Bozenai, kag ang ila mga kaupod nga mga opisyal sang probinsya sa west sang Euphrates nga indi lang nila anay pagpauntaton ang pagpatindog sang templo hasta nga makabalita sila kay Haring Darius parte sini kag makabaton sang iya sabat.

Amo ini ang sulat nga ginpadala nila kay Haring Darius:

“Mahal nga Haring Darius,

“Kabay pa nga maayo ang imo kahimtangan.

8 “Ginapahibalo ka namon, Mahal nga Hari, nga nagkadto kami sa probinsya sang Juda, didto sa ginapatindugan sang templo sang gamhanan nga Dios. Dalagko nga mga bato ang ginagamit sa pagpatindog sang templo, kag ang mga pader sini ginbutangan sang mga troso. Mapisan sila sa ila nga pag-obra, gani madasig ang pagpatindog sini. 9 Ginpamangkot namon ang ila mga pangulo kon sin-o ang nagsugo sa ila sa pagpatindog liwat sang templo. 10 Kag ginpamangkot man namon ang ila mga ngalan para mapahibalo namon sa imo kon sin-o ang mga nagapangulo sa pagpatindog sang templo.

11 “Amo ini ang ila sabat sa amon: ‘Mga alagad kami sang Dios sang langit kag sang kalibutan, kag ginapatindog liwat namon ang templo nga ginpatindog sang una sang isa ka gamhanan nga hari sang Israel. 12 Pero tungod kay ginpaakig sang amon mga katigulangan ang Dios sang langit, ginpabay-an niya sila nga sakupon ni Nebucadnezar nga Kaldeanhon,† nga hari sang Babilonia. Gin-guba ni Nebucadnezar ang ini nga templo kag ginbihag niya ang amon mga katigulangan sa Babilonia. 13 Pero sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Babilonia, nagmando siya nga patindugon liwat ang templo sang Dios. 14 Gin-uli man niya ang mga bulawan kag pilak nga mga kagamitan sang templo sang Dios. Ini nga mga kagamitan ginkuha anay ni Nebucadnezar sa templo sa Jerusalem kag ginbutang sa templo sa Babilonia. Gintugyan ni Haring Cyrus ini nga mga kagamitan kay Sheshbazar nga ginpili niya nga gobernador sang Juda. 15 Nagsiling ang hari kay Sheshbazar nga patindugon liwat ang templo sang Dios sa Jerusalem sa ginpatindugan man sini anay, kag ibutang didto ang mga kagamitan sini. 16 Gani nagkadto si Sheshbazar sa Jerusalem kag ginpatukod niya ang mga pundasyon sang templo sang Dios. Hasta subong ginapatindog pa ang templo; wala pa ini matapos.’

17 “Karon, kon mahimo, Mahal nga Hari, ipausisa ang mga kasulatan nga ginpatago sang mga hari sang Babilonia kon matuod gid bala nga nagmando si Haring Cyrus nga patindugon liwat ang templo sang Dios sa Jerusalem. Kag dayon pahibalua kami kon ano ang imo desisyon parte sini.”

6

Nagsugot si Haring Darius sa Pagpatindog Liwat sang Templo

1 Gani nagmando si Haring Darius sa pag-usisa sang mga kasulatan nga gintago sa talaguan sini sa Babilonia. 2 Pero didto nakita sa palasyo sa Ecbatana, nga sakop sang probinsya sang Media, ang isa ka linukot nga kasulatan nga may nakasulat nga:

3 “Ang ini nga kasulatan nagapahanumdom nga sang nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus, nagmando siya nga patindugon liwat ang templo sang Dios sa Jerusalem nga sa diin ihalad ang mga halad. Dapat nga mabakod ang pundasyon sini. Kag dapat 90 feet ang iya kataason kag 90 feet man ang iya kasangkaron. 4 Ang kada tatlo ka dalagko nga mga bato sini nga nagasampaw, sampawan sang isa ka troso. Ang tanan nga gastos kuhaon sa kuwarta sang ginharian. 5 Kag ang bulawan kag pilak nga mga kagamitan sa templo sang Dios nga gindala ni Haring Nebucadnezar sa Babilonia dapat ibalik sa bulutangan sini sa templo sa Jerusalem.”

6 Gani nagpadala si Haring Darius sang sini nga mensahi sa ila ni Tatenai, nga gobernador sang probinsya sa west sang Euphrates, Shetar Bozenai, kag sa kapareho nila nga mga opisyal sa sina nga probinsya:

“Palayo kamo dira sa templo sang Dios. 7 Indi ninyo paghilabti ang pagpatindog sini. Pabay-i lang ninyo ang gobernador kag ang iban pa nga mga pangulo sang mga Judio sa pagpatindog sini sa ginpatindugan man sini anay.

8 “Nagamando man ako nga buligan ninyo ang mga pangulo sang mga Judio paagi sa pagbayad gilayon sang tanan nga gastos para indi maatrasar ang pag-obra. Ang bayad kuhaon ninyo sa kuwarta sang ginharian nga naghalin sa mga buhis sa inyo probinsya. 9 Dapat hatagan ninyo adlaw-adlaw ang mga pari sa Jerusalem sang ila kinahanglanon pareho sang bataon nga baka kag mga gulang kag bataon nga mga karnero nga lalaki nga pagasunugon bilang halad sa Dios sang langit,* pati man sang trigo, asin, bino, kag lana. Dapat indi gid kamo magkapalyar† sa paghatag, 10 para makahalad sila sang mga halad nga makapalipay sa Dios sang langit, kag makapangamuyo sila para sa akon kag sa akon mga anak.

11 “Nagamando pa gid ako nga ang bisan sin-o nga indi magtuman sini tuhugon sang kahoy nga ginhukas sa iya nga balay, kag ang iya balay gub-on hasta nga wala sing parte nga magkalabilin nga nagatindog.‡ 12 Kabay pa nga ang Dios nga nagpili sang Jerusalem nga lugar nga sa diin padunggan siya magalaglag sa bisan sin-o nga hari ukon nasyon nga magsupak sang sini nga mando kag magguba sina nga templo sa Jerusalem.

“Ako, si Darius, ang nagmando sini. Dapat tumanon gid ini.”

Gindedikar ang Templo

13 Gintuman gid nila ni Tatenai nga gobernador, Shetar Bozenai, kag sang ila mga kaupod ang mando ni Haring Darius. 14 Gani padayon nga nag-obra ang mga pangulo sang mga Judio samtang ginapabakod sila sang mga mensahi sang mga propeta nga sila ni Haggai kag Zacarias nga apo ni Iddo. Natapos nila obra ang templo suno sa sugo sang Dios sang Israel nga ginpatuman ni Cyrus, Darius, kag Artaserkses, nga magsunod nga mga hari sang Persia. 15 Nahuman ang templo sang ikatatlo nga adlaw sang ikadose nga bulan, nga amo ang bulan sang Adar, sadtong ikaanom nga tuig sang paghari ni Darius.

16 Malipayon nga nagsaulog sa pagdedikar sang templo sang Dios ang katawhan sang Israel—ang mga pari, mga Levita, kag ang iban pa nga nagbalik halin sa pagkabihag. 17 Sa sining pagdedikar sang templo sang Dios, naghalad sila sang 100 ka turo nga baka, 200 ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 400 ka bataon nga karnero nga lalaki. Naghalad man sila sang dose ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo sang tagsa ka tribo sang Israel. 18 Ginbutang nila ang mga pari kag ang mga Levita sa ila tagsa ka katungdanan sa templo sa Jerusalem suno sa nasulat sa Libro ni Moises.

Ang Piesta sang Paglabay sang Anghel

19 Sang ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan, sang masunod nga tuig, ginsaulog sang mga nagbalik halin sa pagkabihag ang Piesta sang Paglabay sang Anghel. 20 Nagpakatinlo ang mga pari kag ang mga Levita para mangin takos sila sa ila nga pagpanguna sa mga seremonya. Dayon gin-ihaw sang mga Levita ang mga karnero nga halad sa pagsaulog sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Ginhimo nila ini para sa tanan nga nagbalik halin sa pagkabihag, para sa mga pari nga ila mga paryente, kag para sa ila kaugalingon. 21 Ini nga mga halad ginkaon sang tanan nga Israelinhon nga nagbalik halin sa pagkabihag kag pati man sang iban nga mga tawo nga nagaestar didto nga nagbiya na sa mga ginahimo sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Nagbiya sila sa sini nga mga butang para simbahon ang Ginoo, ang Dios sang Israel. 22 Sa sulod sang pito ka adlaw ginsaulog nila sing malipayon ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Kay ginhatagan sila sang Ginoo sang kalipay paagi sa pagtandog niya sang tagipusuon sang hari sang Assyria§ para buligan sila sa pag-obra sang templo sang Dios, ang Dios sang Israel.

7

Nag-abot si Ezra sa Jerusalem

1-6 Pagkaligad sang madamo nga tinuig, sang si Artaserkses ang hari sang Persia, nag-abot si Ezra sa Jerusalem halin sa Babilonia. Si Ezra nga ini anak ni Seraya. Si Seraya anak ni Azaria. Si Azaria anak ni Hilkia. Si Hilkia anak ni Shalum. Si Shalum anak ni Zadok. Si Zadok anak ni Ahitub. Si Ahitub anak ni Amaria. Si Amaria anak ni Azaria. Si Azaria anak ni Merayot. Si Merayot anak ni Zerahia. Si Zerahia anak ni Uzi. Si Uzi anak ni Buki. Si Buki anak ni Abishua. Si Abishua anak ni Finehas. Si Finehas anak ni Eleazar. Si Eleazar anak ni Aaron nga pangulo nga pari.

Si Ezra isa ka manunudlo nga nakahibalo gid sing maayo sang Kasuguan ni Moises nga ginhatag sang Ginoo, ang Dios sang Israel. Ginhatag sang hari ang tanan nga ginpangayo ni Ezra tungod kay ginabuligan siya sang Ginoo nga iya Dios. 7 May nag-upod man sa iya nga mga Israelinhon sang pagbalik niya sa Jerusalem sadtong ikapito nga tuig sang paghari ni Artaserkses. Lakip sa mga nag-upod amo ang mga pari, mga Levita, mga manugkanta, mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, kag mga suluguon sa templo. 8-9 Naghalin si Ezra sa Babilonia sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan. Kag sa bulig sang Dios, nakaabot siya sa Jerusalem sang nahauna nga adlaw sang ikalima nga bulan, sadtong ikapito nga tuig sang paghari ni Artaserkses. 10 Ginbuligan siya sang Dios tungod kay nagdedikar siya sa pagtuon kag sa pagtuman sang Kasuguan sang Ginoo, kag sa pagtudlo sang mga pagsulundan kag mga sugo sini sa mga Israelinhon.

Ang Sulat ni Artaserkses kay Ezra

11 Amo ini ang sulat nga ginhatag ni Haring Artaserkses kay Ezra nga pari kag manunudlo, nga nakahibalo gid sing maayo sang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag sang Ginoo sa mga taga-Israel:

12 “Ako si Haring Artaserkses nga labaw sa tanan nga hari. Nagapangamusta ako sa imo, Ezra, nga pari kag manunudlo sang Kasuguan sang Dios sang langit.*

13 “Nagamando ako nga ang bisan sin-o sa mga Israelinhon diri sa akon ginharian, pati mga pari kag mga Levita, nga gusto mag-upod sa imo sa pagbalik sa Jerusalem puwede makaupod. 14 Ginasugo ko ikaw kag sang akon pito ka manuglaygay nga usisaon mo ang mga nagakalatabo sa Juda kag Jerusalem kon bala ginasunod nila ang Kasuguan sang imo Dios, nga imo nahibaluan sing maayo.† 15 Ginasugo ko man ikaw nga dal-on mo ang mga bulawan kag mga pilak nga ginahatag ko kag sang akon mga manuglaygay sing kinabubut-on sa Dios sang Israel nga nagapuyo sa Jerusalem. 16 Dal-on mo man ang tanan nga pilak kag bulawan nga mabaton mo halin sa probinsya sang Babilonia, pati man ang kinabubut-on nga bulig sang katawhan sang Israel kag sang ila mga pari para sa templo sang ila Dios sa Jerusalem. 17 Siguraduhon mo nga ang ini nga kuwarta gamiton sa pagbakal sang turo nga mga baka, gulang kag bataon nga mga karnero nga lalaki, mga uyas, kag bino, nga ihalad sa halaran sang templo sang inyo Dios sa Jerusalem. 18 Ang mabilin nga bulawan kag pilak puwede ninyo gamiton sang imo mga kasimanwa sa bisan ano nga gusto ninyo suno sa kabubut-on sang inyo Dios. 19 Pero ang mga kagamitan nga gintugyan sa imo nga gamiton sa pag-alagad sa templo sang imo Dios ihatag mo tanan sa Dios sang Jerusalem. 20 Kon may iban ka pa nga kinahanglan para sa templo, magkuha ka lang sang panggastos sa kuwarta sang ginharian.

21 “Ako, si Haring Artaserkses, nagmando sa tanan nga tresurero sang probinsya sa west sang Euphrates nga ihatag gid ninyo ang bisan ano nga pangayuon sa inyo ni Ezra nga pari kag manunudlo sang Kasuguan sang Dios sang langit. 22 Hatagi ninyo siya hasta sa 3,500 ka kilo nga pilak, 300 ka sako nga trigo, 550 ka galon nga bino, 550 ka galon nga lana sang olibo, kag bisan ano kadamo nga asin nga kinahanglanon. 23 Ihatag gid ninyo ang tanan nga kinahanglanon sa templo suno sa ginmando sang Dios sang langit. Kay kon indi, mangakig siya sa akon ginharian kag sa akon mga anak. 24 Ginapahibalo man namon kamo nga indi ninyo pagpabayaron sang buhis kag sang iban pa nga balayran ang mga pari, mga Levita, mga musikero, mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, mga suluguon sa templo, kag iban pa nga nagatrabaho sa sini nga templo sang Dios.

25 “Kag ikaw, Ezra, suno sa kaalam nga ginhatag sang Dios sa imo, magpili ka sang mga hukom kag mga opisyal nga magdumala sa tanan nga tawo sa probinsya sa west sang Euphrates. Dapat nakahibalo sila sang Kasuguan sang imo Dios. Kag ang mga tawo nga wala nakahibalo sang Kasuguan tudluan mo. 26 Ang bisan sin-o nga indi magtuman sa Kasuguan sang imo Dios ukon sa kasuguan sang hari pagasilutan gid sang kamatayon, ukon palayason sa iya lugar, ukon kuhaon ang iya pagkabutang, ukon prisohon.”

Gindayaw ni Ezra ang Dios

27 Nagsiling si Ezra: Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang aton mga katigulangan, nga nagtandog sa tagipusuon sang hari nga padunggan niya ang templo sang Ginoo sa Jerusalem. 28 Tungod sa kaayo sang Ginoo sa akon, maayo ang pagtratar sa akon sang hari kag sang iya mga manuglaygay, kag pati sang tanan niya nga gamhanan nga mga opisyal. Kag tungod nga ginabuligan ako sang Ginoo nga akon Dios, naangkon ko ang kaisog sa pagtipon sang mga pangulo sang Israel sa pag-upod sa akon sa Jerusalem.

8

Ang mga Nagbalik Halin sa Pagkabihag Kaupod ni Ezra

1 Nagsiling si Ezra: Amo ini ang mga pangulo sang mga pamilya nga nag-upod sa akon sa Jerusalem halin sa Babilonia, sadtong paghari ni Artaserkses:

2 si Gershom, nga halin sa pamilya ni Finehas;

si Daniel, nga halin sa pamilya ni Itamar;

si Hatush 3 nga anak ni Shecania, nga halin sa pamilya ni David;

si Zacarias kag ang mga kaupod niya nga 150 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Parosh (may ara sang lista sang ila mga katigulangan);

4 si Eliehoenai nga anak ni Zerahia kag ang mga kaupod niya nga 200 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Pahat Moab;

5 si Shecania nga anak ni Jahaziel kag ang mga kaupod niya nga 300 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Zatu;

6 si Ebed nga anak ni Jonatan kag ang mga kaupod niya nga 50 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Adin;

7 si Jeshaya nga anak ni Atalia kag ang mga kaupod niya nga 70 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Elam;

8 si Zebadia nga anak ni Micael kag ang mga kaupod niya nga 80 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Shefatia;

9 si Obadias nga anak ni Jehiel kag ang mga kaupod niya nga 218 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Joab;

10 si Shelomit nga anak ni Josifia kag ang mga kaupod niya nga 160 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Bani;

11 si Zacarias nga anak ni Bebai kag ang mga kaupod niya nga 28 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Bebai;

12 si Johanan nga anak ni Hakatan kag ang mga kaupod niya nga 110 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Azgad;

13 si Elifelet, si Jeuel, kag si Shemaya kag ang mga kaupod nila nga 60 ka lalaki, nga amo ang nabilin sa Babilonia halin sa pamilya ni Adonikam;

14 si Utai kag si Zacur kag ang mga kaupod nila nga 70 ka lalaki, nga halin sa pamilya ni Bigvai.

Ang Pagbalik Nila ni Ezra sa Jerusalem

15 Gintipon ko ang maupod sa akon sa Jerusalem didto sa suba nga nagailig pakadto sa lugar sang Ahava. Nagkampo kami didto sing tatlo ka adlaw. Sang gintan-aw ko ang lista sang mga tawo nga maupod sa akon, pati na ang mga pari, nasapwan ko nga wala didto sing mga Levita. 16 Gani ginpatawag ko ang mga pangulo sang grupo nga sila ni Eliezer, Ariel, Shemaya, Elnatan, Jarib, Elnatan, Natan, Zacarias, kag Meshulam, kag ang duha ka maalam nga tawo nga si Joyarib kag si Elnatan. 17 Ginpakadto ko sila kay Iddo nga pangulo sang lugar sang Casifia para pangabayon siya kag ang iya mga paryente nga mga suluguon sa templo nga magpadala sila sang mga tawo nga mag-alagad sa templo sang Dios. 18 Tungod nga ginabuligan kami sang Dios, ginpadala nila sa amon si Sherebia, kaupod ang iya mga anak kag mga utod nga lalaki nga 18 ka bilog. Si Sherebia maabilidad nga tawo kag kaliwat siya ni Mali nga kaliwat ni Levi. Si Levi anak ni Israel.* 19 Ginpadala man nila si Hashabia kag ang iya mga utod kag mga hinablos nga mga lalaki nga 20 ka bilog, kaupod si Jeshaya nga halin sa pamilya ni Merari. 20 Ginpadala pa gid nila ang 220 ka suluguon sa templo. Ang mga suluguon sa templo ginpili sadto ni Haring David kag sang iya mga opisyal nga magbulig sa mga Levita. Nakalista tanan ang ila mga ngalan.

Nagpuasa kag Nagpangamuyo Sila ni Ezra

21 Didto sa kilid sang Suba sang Ahava, nagsiling ako sa grupo nga magpuasa kami kag magpaubos sang amon kaugalingon sa presensya sang amon Dios para pangabayon siya nga bantayan niya kami sa amon pagpanglakaton, pati ang amon mga kabataan kag mga pagkabutang. 22 Kay nahuya ako magpangayo sa hari sang mga soldado kag mga manugkabayo nga magbantay sa amon kontra sa mga kaaway samtang nagapanglakaton kami, tungod kay nagsiling na kami sa hari nga ginabuligan sang amon Dios ang tanan nga nagasalig sa iya, pero akig gid ang Dios sa mga nagasikway sa iya. 23 Gani nagpuasa kag nagpangamuyo kami sa amon Dios nga bantayan niya kami, kag ginsabat niya ang amon pangamuyo.

Ang mga Halad para sa Templo

24 Nagpili ako sang dose ka tawo halin sa mga nagapangulo nga mga pari, wala labot kay Sherebia, Hashabia, kag sa napulo ka paryente nila. 25 Pagkatapos gintugyan ko sa ila nga wala sing kulang† ang mga pilak, bulawan, kag mga kagamitan nga ginhatag sang hari, sang iya mga manuglaygay, sang iya mga opisyal, kag sang madamo nga Israelinhon para bulig sa templo sang amon Dios. 26-27 Amo ini ang akon gintugyan sa ila:

22 ka tonelada nga pilak

3 ka tonelada nga kagamitan nga pilak

3 ka tonelada nga bulawan

20 ka yahong nga bulawan nga mga walo kag tunga ka kilo

2 ka yahong‡ nga saway nga ginpahining, nga ang bili pareho sa mga yahong nga bulawan.

28 Nagsiling ako sa mga pari, “Kamo kag ang ini nga mga kagamitan gindedikar sa Ginoo. Ang pilak kag bulawan mga halad nga kinabubut-on para sa Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan. 29 Halungi ninyo ini sing maayo hasta nga madala ninyo ini sa mga bodega sang templo sang Ginoo sa Jerusalem nga wala sing kulang,§ sa atubangan sang mga nagapangulo nga pari, mga Levita, kag sang mga pangulo sang mga pamilya sang mga Israelinhon.”

30 Gani ginkuha sang mga pari kag sang mga Levita ang mga pilak, mga bulawan, kag ang mga kagamitan nga wala sing kulang, para dal-on sa templo sang amon Dios sa Jerusalem.

Ang Pagbalik sa Jerusalem

31 Naghalin kami sa Suba sang Ahava kag naglakat pakadto sa Jerusalem sadtong ikadose nga adlaw sang nahauna nga bulan. Ginbuligan kami sang amon Dios kag ginprotektaran niya kami kontra sa mga kaaway kag mga tulisan samtang nagapanglakaton kami. 32 Pag-abot namon sa Jerusalem, nagpahuway kami anay sing tatlo ka adlaw.

33 Sang ikaapat nga adlaw, nagkadto kami sa templo sang amon Dios kag gintugyan namon ang mga pilak, mga bulawan, kag ang mga kagamitan nga wala sing kulang kay Meremot nga pari nga anak ni Uria. Kaupod niya si Eleazar nga anak ni Finehas kag ang duha ka Levita nga si Jozabad nga anak ni Jeshua kag si Noadia nga anak ni Binui. 34 Gin-isip kag ginkilo ato tanan, kag ginlista.

35 Dayon ang tanan nga nagbalik halin sa pagkabihag naghalad sa Dios sang Israel sang mga halad nga ginasunog: 12 ka turo nga baka para sa bilog nga Israel, 96 ka gulang nga karnero nga lalaki, kag 77 ka bataon nga karnero nga lalaki. Naghalad man sila sang 12 ka kanding nga lalaki bilang halad sa pagpakatinlo. Ini tanan mga halad nga ginasunog para sa Ginoo. 36 Ginhatag man nila sa mga gobernador kag mga opisyal sang probinsya sa west sang Euphrates ang dokumento nga sa diin nakasulat ang mando sang hari. Kag ini nga mga pangulo nagbulig sa katawhan sang Israel kag sa templo sang Dios.

9

Nagpangasawa ang mga Israelinhon sang mga Indi Israelinhon

1 Nagsiling pa si Ezra: Pagkatapos sini nga hitabo, nagkadto sa akon ang mga pangulo sang mga Judio kag nagsiling, “Madamo sa katawhan sang Israel, pati na ang mga pari kag ang mga Levita, ang nagaginawi pareho sang mga katawhan sa ila palibot. Ginahimo nila ang mga makangilil-ad nga mga buluhaton sang mga Canaanhon, Hithanon, Periznon, Jebusnon, Ammonhon, Moabnon, Egyptohanon, kag Amornon. 2 Nagpangasawa pa gani sila kag ang ila mga anak sang mga babayi nga halin sa sini nga mga katawhan. Gani ang katawhan nga pinili sang Dios nasimpunan sang iban nga mga katawhan. Kag ang aton mga pangulo kag mga opisyal amo pa ang nanguna sa paghimo sini.”

3 Sang mabatian ko ini, gin-gisi ko ang akon bayo sa kasubo; gin-gan-it ko ang akon buhok kag burangos, kag nagpungko ako nga nagakaurungan. 4 Nagtipon sa akon ang mga tawo nga hinadlukan sa mensahi sang Dios sang Israel parte sa pagkadi-matutom sang ila kapareho nga mga Israelinhon nga nagbalik halin sa pagkabihag. Nagpungko lang ako nga nagakaurungan hasta nga nag-abot ang oras sang pangsirom nga halad.* 5 Pag-abot sang sina nga oras, gin-untatan ko ang akon pagpangasubo. Nagluhod ako nga gisi ang akon bayo, kag nagpangamuyo nga nagabayaw sang akon mga kamot sa Ginoo nga akon Dios. 6 Siling ko, “Dios ko, nahuya gid ako. Indi ako makatangla sa imo sa kahuya, tungod kay puwerte na gid ang amon mga sala; daw lapaw na ini sa amon mga ulo kag lambot na sa langit. 7 Halin sang panahon sang amon mga katigulangan hasta subong, puwerte ang amon sala; kag tungod sini, kami kag ang amon mga hari kag mga pari permi ginasakop sang mga hari sang iban nga mga nasyon. Ginpamatay nila ang iban sa amon, kag ang iban ginbihag, ginkawatan kag ginpakahuy-an, pareho sa nagakatabo sa amon subong.

8 “Kag karon, sa malip-ot nga tion, ginkaluoyan mo kami, Ginoo nga amon Dios. Gintugutan mo nga may mabilin sa amon, kag ginpaestar mo kami nga may seguridad sa sining lugar nga imo ginpili. Ginhatagan mo kami sang paglaom kag ginpahaganhagan mo ang amon kahimtangan sa amon pagkaulipon. 9 Bisan mga ulipon kami, wala mo kami ginapabay-an sa amon pagkaulipon, kundi ginapakita mo ang imo gugma sa amon paagi sa maayo nga pagtratar sang mga hari sang Persia sa amon. Ginhimo mo ini para mahatagan mo kami sang bag-o nga kabuhi, kag para mapatindog namon liwat ang imo templo nga naguba, kag para mahatagan mo kami sang proteksyon diri sa Juda kag Jerusalem.

10 “Pero karon nga nakasala kami, O Dios namon, ano pa ang masiling namon? Kay ginbaliwala namon ang imo mga sugo 11 nga ginhatag mo sa amon paagi sa imo mga alagad nga mga propeta. Nagsiling sila sa amon nga ang duta nga amon kadtuan para panag-iyahan mahigko nga duta tungod sang kalautan sang mga pumuluyo sini. Ginhigkuan nila ang bisan diin nga parte sang sini nga duta paagi sa ila makangilil-ad nga mga binuhatan. 12 Nagsiling man ang mga propeta sa amon nga indi gid kami magpangasawa ukon magpamana sa ila, kag indi gid kami magbulig sa ila nga mag-uswag sila, para mangin mabakod kag mainuswagon kami,† kag para ini nga kauswagan magapabilin sa amon mga kaliwat hasta san-o. 13 Ginsilutan mo kami, O Dios namon, tungod sang amon mga sala. Pero ang silot mo sa amon indi tuman nga bayad sa sala nga nahimo namon, kag gintugutan mo pa nga may mabilin nga buhi sa amon. 14 Pero bisan pa sini, ginsupak liwat namon ang imo mga sugo, kag nagpangasawa kag nagpamana kami sang mga tawo nga nagahimo sang makangilil-ad nga mga binuhatan. Sigurado gid nga mangakig ka sa amon kag laglagon mo kami hasta nga wala na sing may mabilin sa amon. 15 O Ginoo, Dios sang Israel, matarong ikaw. Kay gintugutan mo nga may mabilin sa amon nga buhi hasta subong. Ginatuad namon ang amon mga sala, kay indi kami makapabilin sa imo presensya tungod sining amon mga sala.”

10

Ang Pagtuad sang mga Israelinhon sang Ila mga Sala

1 Samtang nagaluhod si Ezra didto sa atubangan sang templo sang Dios, kag nagahibi nga nagapangamuyo kag nagatuad sang mga sala sang katawhan sang Israel, madamo nga Israelinhon nga lalaki, babayi, kag kabataan ang nagtipon sa iya palibot. Ini sila nagahilibion man sing tudo. 2 Dayon nagsiling sa iya si Shecania nga anak ni Jehiel, nga kaliwat ni Elam, “Indi kami matutom sa aton Dios tungod kay nagpangasawa kami sang mga babayi nga indi Israelinhon halin sa mga katawhan sa palibot naton. Pero sa pihak sini may paglaom pa gihapon ang katawhan sang Israel. 3 Gani karon, sundon namon ang laygay mo kag sang iban pa nga nagatahod sa mga sugo sang aton Dios. Maghimo kami sang kasugtanan sa aton Dios nga palayason ini nga mga babayi pati ang ila mga kabataan. Tumanon namon ang ginasiling sang Kasuguan. 4 Magtindog ka, kay imo responsibilidad ang pagtuytoy sa amon sa sining mga butang. Magpakabakod ka kag himua ang nagakadapat. Mabulig kami sa imo.”

5 Gani nagtindog si Ezra kag ginpasumpa niya ang mga nagapangulo nga mga pari, ang mga Levita, kag ang tanan nga Israelinhon, nga himuon nila ang ginsiling ni Shecania. Kag nagpanumpa sila. 6 Dayon naghalin si Ezra sa atubangan sang templo sang Dios kag nagkadto sa kuwarto ni Jehohanan nga anak ni Eliashib. Kag sang didto na siya, wala siya nagkaon kag nag-inom, kay nagpangasubo siya tungod sa pagkadi-matutom sang mga Israelinhon nga nagbalik halin sa pagkabihag.

7-8 Nagpahibalo ang mga pangulo kag mga manugdumala sang mga Israelinhon sa bilog nga Juda kag Jerusalem nga ang tanan nga nagbalik halin sa pagkabihag magtipon sa Jerusalem. Kag ang bisan sin-o nga indi magkadto sa sulod sang tatlo ka adlaw pagakuhaon sa iya ang tanan niya nga mga pagkabutang kag indi na siya pagkabigon nga sakop sang mga katawhan nga nagbalik halin sa pagkabihag.

9 Gani sa sulod sang tatlo ka adlaw nagtipon ang tanan nga katawhan sang Juda kag Benjamin, kag nagpungko sila didto sa may plasa sang templo sang Dios sa Jerusalem. Natabo ini sang ika-20 nga adlaw sang ikasiyam nga bulan. Nagapalangurog ang mga tawo tungod sa pagkaseryuso sang ila paga-meetingan kag tungod sa mabaskog nga ulan.

10 Dayon nagtindog si Ezra nga pari kag nagsiling sa ila, “Nakasala kamo kay nagpangasawa kamo sang mga indi Israelinhon. Gani gindugangan pa gid ninyo ang sala sang Israel. 11 Karon, ituad ninyo ang inyo mga sala sa Ginoo, ang Dios sang inyo mga katigulangan, kag himua ninyo ang iya kabubut-on. Iseparar ninyo ang inyo kaugalingon sa mga katawhan sa palibot ninyo, kag bulagi ninyo ang inyo mga asawa nga indi Israelinhon.”

12 Nagsabat sing mabaskog ang bilog nga komunidad, “Husto ka gid! Himuon namon ang isiling mo. 13 Pero ini nga butang indi matapos sa isa ukon duha lang ka adlaw, kay madamo sa amon ang nakahimo sang sini nga sala. Tig-ululan pa subong, kag indi kami makaagwanta nga magpaulan diri sa guwa. 14 Ang mga opisyal na lang naton ang magpabilin diri kag mag-asikaso sini para sa bilog nga komunidad. Pakadtuon lang diri ang mga nagpangasawa sang indi Israelinhon sa natalana nga tion upod ang mga manugdumala kag mga hukom sang ila nga banwa. Himuon ta ini para makuha ang puwerte nga kaakig sang Dios sa aton tungod sa butang nga aton ginhimo.” 15 Wala sing iban nga nagsupak sa sini nga plano luwas lang kay Jonatan nga anak ni Asahel kag ni Jazea nga anak ni Tikva. Ginsuportaran man sila ni Meshulam kag ni Shabetai nga Levita.

16-17 Gintuman sang mga nagbalik sa pagkabihag ang ato nga plano. Gani nagpili si Ezra nga pari sang mga lalaki nga pangulo sang mga pamilya, kag ginlista ang ila ngalan. Kag sang nahauna nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, nagpungko sila kag ginsuguran nila ang pag-imbistigar parte sa pagpangasawa sang mga Israelinhon sang mga babayi nga indi Israelinhon. Natapos nila ang pag-imbistigar sang tanan nga kaso sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan, sang pagkasunod nga tuig.

Ang mga Lalaki nga Nagpangasawa sang mga Indi Israelinhon

18-19 Amo ini ang mga lalaki nga nagpangasawa sang mga indi Israelinhon, kag nagpromisa sila nga bulagan nila ining ila mga asawa: (Naghalad ang kada isa sa ila sang lalaki nga karnero bilang bayad sa ila nga sala.)

Sa mga pari:

si Maasea, Eliezer, Jarib, kag Gedalia, nga halin sa pamilya ni Jeshua nga anak ni Jozadak kag sa iya mga utod;

20 si Hanani kag si Zebadia, nga halin sa pamilya ni Imer;

21 si Maasea, Elias, Shemaya, Jehiel, kag Uzia, nga halin sa pamilya ni Harim;

22 si Elioenai, Maasea, Ishmael, Netanel, Jozabad, kag Elasa, nga halin sa pamilya ni Pashur.

23 Sa mga Levita:

si Jozabad, Shimei, Kelaya (nga ginatawag man nga Kelita), Petahia, Juda, kag Eliezer.

24 Sa mga musikero:

si Eliashib.

Sa mga guwardya sang mga puwertahan sang templo:

si Shalum, Telem, kag Uri.

25 Sa iban pa nga mga Israelinhon:

si Ramia, Izia, Malkia, Miamin, Eleazar, Hashabia,* kag Benaya, nga halin sa pamilya ni Parosh;

26 si Matania, Zacarias, Jehiel, Abdi, Jeremot, kag Elias, nga halin sa pamilya ni Elam;

27 si Elioenai, Eliashib, Matania, Jeremot, Zabad, kag Aziza, nga halin sa pamilya ni Zatu;

28 si Jehohanan, Hanania, Zabai, kag Atlai, nga halin sa pamilya ni Bebai;

29 si Meshulam, Maluc, Adaya, Jashub, Sheal, kag Jeremot, nga halin sa pamilya ni Bani;

30 si Adna, Kelal, Benaya, Maasea, Matania, Bezalel, Binui, kag Manase, nga halin sa pamilya ni Pahat Moab;

31-32 si Eliezer, Ishia, Malkia, Shemaya, Shimeon, Benjamin, Maluc, kag Shemaria, nga halin sa pamilya ni Harim;

33 si Matenai, Matata, Zabad, Elifelet, Jeremai, Manase, kag Shimei, nga halin sa pamilya ni Hashum;

34-37 si Maadai, Amram, Uel, Benaya, Bedea, Keluhi, Vania, Meremot, Eliashib, Matania, Matenai, kag Jaasu, nga halin sa pamilya ni Bani;

38-42 si Shimei, Shelemia, Natan, Adaya, Macnadebai, Shashai, Sharai, Azarel, Shelemia, Shemaria, Shalum, Amaria, kag Jose, nga halin sa pamilya ni Binui;

43 si Jiel, Matitia, Zabad, Zebina, Jadai, Joel, kag Benaya, nga halin sa pamilya ni Nebo.

44 Ini sila tanan ang nagpangasawa sang mga babayi nga indi Israelinhon, kag ang iban sa ila may mga kabataan sa sini nga mga babayi.†

* 1:1 para matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi kay Jeremias nga mahilway ang mga Israelinhon sa pagkabihag sa Babilonia pagkaligad sang 70 ka tuig. (Tan-awa ang Jer. 25:11; 29:10.)

† 1:2 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

‡ 1:9-10 Ang mga masunod indi mapat-od sa Hebreo kon ano gid nga mga kagamitan.

§ 1:9-10 kutsilyo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 2:16 nga ginatawag man nga Hezekia: ukon, halin sa pamilya ni Hezekia

† 2:63 Urim kag Thumim: Duha ka butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

‡ 2:66 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

* 3:3 Bisan: ukon, Tungod nga

† 3:3 mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga duta: ukon, mga tawo nga nagaestar sa palibot nga mga lugar

‡ 3:3 sirom: ukon, sang nagasalop na ang adlaw

§ 3:9 Jeshua: Siguro lain ini nga Jeshua sa bersikulo 8. Tan-awa ang 2:36 kag 2:40.

* 3:9 Juda: Siguro siya man si Hodavia. (Tan-awa ang 2:40.)

* 4:4 mga tawo nga nagaestar na nga daan sa sina nga lugar: Tan-awa ang footnote sa 3:3.

† 4:8-11 Osnapar: ukon, Ashurbanipal

‡ 4:12 pati ang mga pundasyon sini: ukon, kag ang mga pundasyon sang siyudad

* 5:3 sila: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Aramico, kami.

† 5:12 Kaldeanhon: Amo ini kon kaisa ang tawag sa taga-Babilonia.

* 6:9 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

† 6:9 magkapalyar: ukon, magkapalya

‡ 6:11 gub-on…nagatindog: ukon, himuon nga halabuyan sang basura

§ 6:22 hari sang Assyria: buot silingon, hari sang Persia, kay ang Assyria sakop sang Persia sadto nga panahon.

* 7:12 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

† 7:14 nga imo nahibaluan sing maayo: ukon, nga gintugyan sa imo

* 8:18 Israel: ukon, Jacob

† 8:25 gintugyan ko sa ila nga wala sing kulang: sa literal, ginkilo ko kag gintugyan sa ila

‡ 8:26-27 yahong: sa Hebreo, kagamitan

§ 8:29 nga wala sing kulang: sa literal, nga nakilo. Amo man sa bersikulo 30 kag 33.

* 9:4 pangsirom nga halad: Ginahimo ini sang pagsalop na sang adlaw.

† 9:12 mainuswagon kami: ukon, makakaon kami sang pinakamaayo nga mga produkto sang duta.

* 10:25 Hashabia: ukon, Malkia

† 10:44 kag…babayi: ukon, kag ginpalayas nila ining ila mga asawa pati ang ila mga kabataan.

Nehemias

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Nehemias

1

1 Amo ini ang estorya parte sa mga ginpanghimo ni Nehemias nga anak ni Hacalia.

Ang Pangamuyo ni Nehemias para sa Jerusalem

Sang ikasiyam nga bulan, nga amo ang bulan sang Kislev, sadtong ika-20 nga tuig sang paghari ni Artaserkses sa Persia, didto ako sa napaderan nga siyudad sang Susa. 2 Nagkadto sa akon didto ang isa sa akon mga utod nga si Hanani halin sa Juda kaupod ang pila ka lalaki. Ginpamangkot ko sila parte sa Jerusalem kag sa mga Judio nga nagbalalik halin sa pagkabihag sa Babilonia.* 3 Nagsabat sila, “Ginabudlayan gid ang mga nagbalalik sa Juda, kag ginapakahuy-an sila sang mga katawhan sa palibot nila. Kag hasta subong guba ang pader sang Jerusalem kag sunog ang mga puwertahan sini.”

4 Pagkabati ko sadto, nagpungko ako kag naghibi. Pila ka adlaw nga nagpangasubo ako, nagpuasa, kag nagpangamuyo sa presensya sang Dios sang langit.† 5 Siling ko, “Ginoo, Dios sang langit, gamhanan ka kag makatilingala nga Dios. Ginatuman mo ang imo kasugtanan nga may paghigugma sa mga nagahigugma sa imo kag nagatuman sang imo mga sugo. 6 Ako nga imo alagad nagapangamuyo adlaw-gab-i para sa katawhan sang Israel nga imo mga alagad. Pamatii ako kag sabta ang akon pangamuyo. Ginatuad‡ ko sa imo ang mga sala sang mga Israelinhon, pati ang akon mga sala kag ang mga sala sang akon mga katigulangan. 7 Malain gid ang amon ginhimo kontra sa imo. Wala namon gintuman ang imo mga sugo kag mga pagsulundan nga ginhatag mo sa amon paagi kay Moises nga imo alagad.

8 “Dumduma ining ginsiling mo sadto kay Moises: ‘Kon kamo nga mga Israelinhon indi magmatinumanon sa akon, laptahon ko kamo sa iban nga mga nasyon. 9 Pero kon magbalik kamo sa akon kag magtuman sang akon mga sugo, bisan maglapta pa kamo sa pinakamalayo nga lugar, tipunon ko kamo liwat sa lugar nga akon ginpili nga padunggan ako.’

10 “Kami imo mga alagad kag katawhan nga imo ginluwas paagi sa imo puwerte nga gahom kag kusog. 11 Ginoo, pamatii ang akon pangamuyo, nga imo alagad, kag ang pangamuyo sang iban mo pa nga mga alagad nga nalipay sa pagtahod sa imo. Hatagi ako subong sang kadalag-an sa akon pagpangabay sa hari. Kag kabay pa nga pakitaan niya ako sang kaayo.”

Sadto nga panahon, ako ang manugserbi sang ilimnon sang hari.

2

Nagkadto si Nehemias sa Jerusalem

1 Sang nahauna nga bulan, nga amo ang bulan sang Nisan, sadtong ika-20 nga tuig sang paghari ni Artaserkses, nagserbi ako sang bino sa hari. Sadto lang niya ako nakita nga masubo. 2 Gani ginpamangkot niya ako, “Ngaa masinulub-on ka nga wala ka man sing sakit? Siguro may problema ka.” Kinulbaan gid ako, 3 pero nagsabat ako sa hari, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. Masinulub-on ako tungod kay ang siyudad nga ginlubngan sang akon mga katigulangan guba kag ang mga puwertahan sini sunog.” 4 Nagpamangkot ang hari, “Ti, ano ang imo gusto?” Nagpangamuyo ako sa Dios sang langit,* 5 kag pagkatapos nagsabat ako sa hari, “Kon puwede, Mahal nga Hari, kag kon nalipay ka sa akon, gusto ko kuntani nga magpuli sa Juda, para patindugon liwat ang siyudad nga sa diin ginlubong ang akon mga katigulangan.”

6 Nagpamangkot sa akon ang hari samtang ang rayna nagapungko sa iya tupad, “Ano ka kadugay didto, kag san-o ka mabalik?” Nagsiling ako kon san-o ako mabalik, kag ginsugtan niya ako. 7 Nagpangabay man ako sa hari, “Kon puwede, Mahal nga Hari, hatagi ako sang mga sulat para sa mga gobernador sang probinsya sa west sang Euphrates, para tugutan nila ako nga mag-agi sa ila teritoryo sa akon nga pagpuli sa Juda. 8 Kag kon mahimo hatagi man ako sang sulat para kay Asaf, ang nagabantay sang imo kakahuyan, para hatagan niya ako sang mga kahoy nga gamiton sa paghimo sang puwertahan sang mabakod nga kuta sa tupad sang templo, kag sa pagpatindog sang pader sang siyudad kag sang balay nga akon pagaestaran.” Gintuman sang hari ang akon mga ginpangabay sa iya tungod sa kaayo sang Dios sa akon.

9 Sang paghalin ko, ginpaupdan pa ako sang hari sang mga opisyal sang mga soldado kag sang mga manugkabayo. Kag pag-abot ko sa west sang Euphrates, ginhatag ko sa mga gobernador ang sulat sang hari. 10 Pero sang mabatian ni Sanbalat nga taga-Horon kag ni Tobia nga isa ka opisyal nga Ammonhon nga nag-abot ako sa pagbulig sa mga Israelinhon, nangakig gid sila.

Gintan-aw ni Nehemias ang mga Pader sang Jerusalem

11 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw halin sang pag-abot ko sa Jerusalem, 12 naglakat ako sang tungang gab-i upod sang pila ko ka kaupdanan. Wala ko ginsugid bisan kay sin-o ang nabatyagan ko nga gusto ipahimo sang Dios sa akon parte sa Jerusalem. Wala ako sing iban nga sapat nga dala luwas lang gid sa donkey nga akon ginasakyan. 13 Nagguwa ako sa Puwertahan nga Nagaatubang sa Pulopatag kag nagkadto sa Bubon sang Dragon† hasta sa may Puwertahan sang Ginahabuyan sang Basura. Gintan-aw ko sing maayo ang naguba nga mga pader sang Jerusalem kag ang mga puwertahan sini nga nagkalasunog. 14 Nagpadayon ako sa Puwertahan nga Pakadto sa Tuburan hasta sa palaligusan sang hari, pero indi didto makaagi ang akon donkey. 15 Gani nagtaklad na lang ako sa Kidron nga ililigan sang tubig, kag sige ang akon tan-aw sang mga pader sadto nga gab-i. Pagkatapos nagbalik ako kag didto liwat nag-agi sa Puwertahan nga Nagaatubang sa Pulopatag.

16 Wala nakahibalo ang mga opisyal sang siyudad kon diin ako naghalin kag kon ano ang akon ginhimo. Kay wala pa gid ako sing may ginsugiran nga Judio parte sa akon plano, bisan ang mga pari, mga pangulo, mga opisyal, kag ang iban pa nga ara sa administrasyon.

17 Pero karon nagsiling ako sa ila, “Nakita ninyo ang makaluluoy nga kahimtangan sang aton siyudad. Guba ang Jerusalem kag sunog ang iya mga puwertahan. Patindugon ta liwat ang mga pader sang Jerusalem para indi na kita mahuy-an.” 18 Ginsilingan ko man sila kon daw ano kaayo sang Dios sa akon kag kon ano ang ginsiling sang hari sa akon. Nagsabat sila, “Sige, patindugon ta liwat ang mga pader.” Gani nagpreparar sila para umpisahan ining maayo nga buluhaton.

19 Pero sang mabalitaan ini ni Sanbalat nga taga-Horon, ni Tobia nga isa ka opisyal nga Ammonhon, kag ni Geshem nga Arabo, ginyaguta nila kami kag ginkadlawan. Nagsiling sila, “Ano inang inyo ginahimo? Nagaplano bala kamo sa pagrebelde sa hari?” 20 Ginsabat ko sila, “Magmadinalag-on kami paagi sa bulig sang Dios sang langit. Kami nga iya mga alagad magaumpisa sa pagpatindog sang mga pader sang Jerusalem. Pero kamo wala gid sing labot ukon kinamatarong sa Jerusalem, kag wala man kamo sing parte sa iya kasaysayan.”

3

Ginpatindog Liwat ang mga Pader sang Jerusalem

1 Ang nagpatindog sang Puwertahan sang mga Karnero amo sila ni Eliashib nga pangulo nga pari kag ang iya kaupod nga mga pari. Pagkatapos nila takod sang mga sira, gindedikar nila ini sa Dios. Ginpatindog man nila kag gindedikar ang mga pader hasta sa Tore sang Isa ka Gatos* kag sa Tore ni Hananel. 2 Ang nagpatindog sang sunod nga parte sang pader amo ang mga taga-Jerico, kag sunod sa ila amo si Zacur nga anak ni Imri.

3 Ang nagpatindog sang Puwertahan sang mga Isda† amo ang mga anak ni Hasenaa. Ginbutangan nila ini sang mga hamba, gintakod ang mga sira, kag ginhimuan sang mga trangka.

4 Ang nagpatindog sang sunod nga parte sang pader amo si Meremot nga anak ni Uria kag apo ni Hakoz. Ang sunod sa ila amo si Meshulam nga anak ni Berekia kag apo ni Meshezabel. Ang sunod pa gid amo si Zadok nga anak ni Baana. 5 Kag ang sunod sa iya amo ang mga taga-Tekoa. Pero ang ila mga pangulo indi magtuman sa ginapahimo sang ila mga manugdumala sa trabaho.

6 Ang nagpatindog sang Daan nga Puwertahan‡ amo si Joyada nga anak ni Pasea kag si Meshulam nga anak ni Besodea. Ginbutangan nila ini sang mga hamba, gintakod ang mga sira, kag ginhimuan sang mga trangka.

7 Ang nagpatindog sang sunod nga parte sang pader amo sila ni Melatia nga taga-Gibeon, Jadon nga taga-Meronot, kag ang mga lalaki nga taga-Gibeon kag taga-Mizpa. Ini nga mga lugar sakop sang gobernador sang probinsya sa west sang Euphrates. 8 Ang nagpatindog sang sunod pa gid nga parte sang pader amo si Uziel nga platero, nga anak ni Harhaya. Ang sunod sa iya amo si Hanania nga manughimo sang pahamot. Ginpatindog nila ato nga parte sang pader sang Jerusalem hasta sa Malapad nga Pader. 9 Ang sunod sa ila amo ang anak ni Hur nga si Refaya, nga pangulo sang katunga nga distrito sang Jerusalem. 10 Ang sunod sa iya amo si Jedaya nga anak ni Harumaf. Ginpatindog niya ang parte sang pader malapit sa iya balay. Ang sunod sa iya amo si Hatush nga anak ni Hashabnea.

11 Ang nagpatindog sang sunod pa gid nga parte sang pader kag sang tore nga may mga hurno amo sila ni Malkia nga anak ni Harim kag Hashub nga anak ni Pahat Moab. 12 Ang sunod sa ila amo ang anak ni Halohesh nga si Shalum, nga pangulo sang katunga nga distrito sang Jerusalem. Ginbuligan siya sang iya mga anak nga babayi.

13 Ang nagpatindog sang Puwertahan nga Nagaatubang sa Pulopatag amo si Hanun kag ang mga taga-Zanoa. Gintakod nila ang mga sira sini, kag ginhimuan sang mga trangka. Ginpatindog man nila ang 1,500 feet nga pader hasta sa Puwertahan sang Ginahabuyan sang Basura.§

14 Ang nagpatindog sang Puwertahan sang Ginahabuyan sang Basura amo ang anak ni Recab nga si Malkia, nga pangulo sang distrito sang Bet Hakerem. Gintakod niya ang mga sira sini, kag ginhimuan sang mga trangka.

15 Ang nagpatindog sang Puwertahan nga Pakadto sa Tuburan amo ang anak ni Col Hoze nga si Shalum, nga pangulo sang distrito sang Mizpa. Gin-atupan niya ini, gintakod ang mga sira, kag ginhimuan sang mga trangka. Ginpatindog man niya ang pader sang palaligusan sa Siloam, malapit sa hardin sang hari, hasta sa hagdanan nga nagapadulhog halin sa Banwa ni David.* 16 Ang sunod sa iya amo ang anak ni Azbuk nga si Nehemias, nga pangulo sang katunga nga distrito sang Bet Zur. Ginpatindog niya ang pader nga nagaatubang sa lulubngan† ni David hasta sa palaligusan nga ginpahimo kag sa elistaran sang mga soldado.

17 Ang nagpatindog sang sunod nga parte sang pader amo ang mga Levita nga ginapanguluhan ni Rehum nga anak ni Bani. Ang sunod sa iya amo si Hashabia nga pangulo sang katunga nga distrito sang Keila. 18 Ang sunod sa iya amo ang iya mga kasimanwa nga ginapanguluhan sang anak ni Henadad nga si Binui,‡ nga pangulo sang katunga nga distrito sang Keila. 19 Ang sunod amo ang anak ni Jeshua nga si Ezer nga pangulo sang Mizpa. Ginpatindog niya ang parte sang pader nga nagaatubang sa talaguan sang mga armas hasta sa corner sang pader. 20 Ang sunod pa gid amo si Baruc nga anak ni Zabai. Ginpatindog niya nga may kapisan ang parte sang pader halin sa corner sang pader hasta sa puwertahan dampi sang balay ni Eliashib nga pangulo nga pari. 21 Ang sunod sa iya amo si Meremot nga anak ni Uria kag apo ni Hakoz. Ginpatindog niya ang parte sang pader halin sa puwertahan dampi sang balay ni Eliashib hasta sa kilid sang sini nga balay.

22 Ang sunod nga nagpatindog sang parte sang pader amo ang mga pari sa palibot sang Jerusalem. 23 Ang sunod sa ila amo si Benjamin kag Hashub. Ginpatindog nila ang parte sang pader nga nagaatubang sa ila mga balay. Ang sunod sa ila amo si Azaria nga anak ni Maasea kag apo ni Anania. Ginpatindog niya ang parte sang pader sa kilid sang iya balay. 24 Ang sunod amo si Binui nga anak ni Henadad. Ginpatindog niya ang parte sang pader halin sa balay ni Azaria hasta sa corner sang pader. Ikaduha na ini nga parte sang pader nga iya ginpatindog. 25 Ang sunod pa gid amo si Palal nga anak ni Uzai. Ginpatindog niya ang parte sang pader halin sa corner sang pader kag sang tore nga nagalabaw sa palasyo, malapit sa ugsaran sang mga guwardya. Ang sunod sa iya amo si Pedaya nga anak ni Parosh, 26 kag ang mga suluguon sa templo nga nagaestar sa may bulobukid sang Ofel. Ginpatindog nila ang parte sang pader pa-east, hasta sa Puwertahan nga Pakadto sa Tubig kag sa nagalabaw nga tore. 27 Ang sunod sa ila amo ang mga taga-Tekoa. Ginpatindog nila ang parte sang pader halin sa nagalabaw nga tore nga dako hasta sa pader sang bulobukid sang Ofel. Ikaduha na ini nga parte sang pader nga ila ginpatindog.

28 Ang nagpatindog sang parte sang pader halin sa Puwertahan sang mga Kabayo pataklad amo ang mga pari. Ginpatindog sang kada isa sa ila ang parte nga nagaatubang sa iya balay. 29 Ang sunod sa ila amo si Zadok nga anak ni Imer. Ginpatindog niya ang parte sang pader nga nagaatubang sa iya balay. Ang sunod sa iya amo ang anak ni Shecania nga si Shemaya, nga guwardya sang Puwertahan sa East. 30 Ang sunod sa iya amo si Hanania nga anak ni Shelemia kag si Hanun nga ikaanom nga anak ni Zalaf. Ikaduha na ini nga parte sang pader nga ila ginpatindog. Ang sunod sa ila amo si Meshulam nga anak ni Berekia. Ginpatindog niya ang parte sang pader nga nagaatubang sa iya balay. 31 Ang sunod pa gid amo si Malkia nga isa ka platero. Ginpatindog niya ang parte sang pader hasta sa elistaran sang mga suluguon sa templo kag sang mga negosyante, nga nagaatubang sa Puwertahan nga Tilipunan,§ kag hasta sa kuwarto nga ara sa ibabaw sang corner sang pader. 32 Ang nagpatindog sang parte sang pader halin sa sadto nga kuwarto hasta sa Puwertahan sang mga Karnero amo ang mga platero kag mga negosyante.

4

Ginbalabagan ang Pagpatindog sang Pader

1 Sang mabalitaan ni Sanbalat nga ginapatindog namon liwat ang pader, nangakig gid siya kag ginyaguta niya kami nga mga Judio. 2 Sa atubangan sang iya mga kaupod kag sang mga soldado sang Samaria, nagsiling siya, “Ano bala ang ginahimo sining makaluluoy nga mga Judio? Nagahunahuna bala sila nga sa isa lang ka adlaw mapatindog nila liwat ang mga pader sang Jerusalem kag makahalad sila liwat? Abi siguro nila magamit pa nila ang mga nasunog kag nadugmok nga mga bato sang pader!” 3 Nagsiling man si Tobia nga Ammonhon nga ara sa tupad ni Sanbalat, “Bisan fox lang ang magtaklas sa sina nga pader marumpag na ina!”

4 Dayon nagpangamuyo ako, “O Dios namon, pamatii kami kay ginainsulto kami. Matabo kuntani sa ila ang ila mga insulto sa amon. Kabay pa nga bihagon sila sa iban nga lugar. 5 Indi gid sila pagpatawara tungod kay gin-insulto* nila ikaw sa atubangan namon nga mga nagaobra sang pader.”

6 Padayon ang amon pag-obra hasta nga katunga na sang kataason sang pader ang amon napatindog, kay ang mga tawo nag-obra gid sing tudo. 7 Pero sang mabalitaan nila ni Sanbalat, Tobia, kag sang mga Arabo, mga Ammonhon kag mga taga-Ashdod nga padayon ang pagpatindog sang pader sang Jerusalem kag ang mga buho sini natabunan na, nangakig gid sila. 8 Nagplano sila tanan nga salakayon nila ang Jerusalem para gamuhon kami. 9 Pero nagpangamuyo kami sa amon Dios kag nagbutang sang mga guwardya adlaw-gab-i, para protektaran ang amon kaugalingon.

10 Karon, nagsiling ang mga taga-Juda, “Ginakapoy na kami sa pag-obra. Kadamo pa sang mga nagkalatiphag nga parte sang pader nga halakuton, gani indi namon ini masarangan nga tapuson.”

11 Sa pihak nga bahin, nagsiling ang amon mga kaaway, “Kibuton ta lang sila nga ara na kita sa ila lugar. Dayon pamatyon ta sila, kag mauntat na ang ila pag-obra.”

12 Ang mga Judio nga nagaestar malapit sa ila permi nagabalita sa amon sang ila plano nga pagsalakay.† 13 Gani nagbutang ako sang mga tawo sa pagguwardya sa pinakamanubo nga mga parte sang pader nga madali lang sudlon. Ginpaguwardya ko sila didto nga nagrupo sa kada pamilya, kag may mga armas sila nga mga espada, bangkaw, kag pana. 14 Kag samtang ginahunahuna ko ang situasyon, ginpatawag ko ang mga pangulo, mga opisyal, kag ang mga pumuluyo, kag ginsilingan, “Indi kamo magkahadlok sa mga kaaway. Dumdumon ta lang ang makagagahom kag makatilingala nga Ginoo. Magpakig-away kita para maluwas ta ang aton mga paryente, mga anak, mga asawa, kag mga balay.”

15 Sang nabalitaan sang amon mga kaaway nga nahibaluan namon ang ila plano sa pagsalakay sa amon, kag nareyalisar nila nga gin-guba sang Dios ang ila plano, nagbalik kami tanan sa amon obra sa pader. 16 Pero halin sadto nga adlaw, katunga lang sang akon mga tinawo ang nagaobra sang pader, kay ang katunga nagaguwardya nga may mga bangkaw, taming, pana, kag panagang sa dughan. Ang mga opisyal nagatindog sa likod sang katawhan sang Juda 17 nga nagaobra sang pader. Samtang nagaobra sila, ang isa ka kamot nagakapot sang gamit pang-obra kag ang isa ka kamot nagabitbit sang armas, 18 kag nagataklos pa sila sang espada. Ang manugpatunog sang budyong ara sa akon tupad.

19 Nagsiling ako sa mga pangulo, mga opisyal, kag sa mga pumuluyo, “Malapad ang aton ginaobra kag nagalayuanay kita sa pader, 20 gani kon mabatian ninyo ang tunog sang budyong, magtipon kamo diri sa akon. Ang aton Dios amo ang magpakig-away para sa aton.”

21 Gani padayon ang amon pag-obra halin sa kaagahon hasta magsirom, kag ang katunga sang mga tawo nagaguwardya nga armado. 22 Sadto nga tion, nagsiling man ako sa mga tawo nga nagaestar sa guwa sang Jerusalem nga sila kag ang ila mga suluguon magsulod sa siyudad kon gab-i para makaguwardya sila, kag pagkaaga makaobra naman sila. 23 Tungod nga sige ang amon bantay, ako kag ang akon mga paryente, mga tinawo, kag mga guwardya wala na nag-ilis sang amon mga bayo. Kag bisan magkadto sa tubig dala namon ang amon mga armas.‡

5

Ginbuligan ni Nehemias ang mga Imol

1 Karon nagreklamo ang iban nga mga lalaki kag ang ila mga asawa sa kapareho nila nga mga Judio. 2 Nagsiling sila, “Dako ang amon pamilya kag nagakinahanglan kami sang pagkaon para mabuhi.” 3 May iban man sa ila nga nagsiling, “Ginprenda na lang namon ang amon mga uma, mga talamnan sang ubas, kag ang amon mga balay para may makaon kami sa tion sang tiggulutom.” 4 May iban pa gid sa ila nga nagsiling, “Nakapanghulam kami sang kuwarta para ibayad sa hari sa buhis sang amon mga uma kag mga talamnan sang ubas. 5 Bisan kami kag ang amon mga anak kapareho nila nga mga Judio, kinahanglan nga ipaulipon namon sa ila ang amon mga anak para may kuwarta kami. Sa matuod lang, ang iban namon nga mga anak nga babayi ginbaligya na namon nga ulipon. Pero wala kami sing may mahimo tungod kay ang amon mga uma kag mga talamnan sang ubas ginapanag-iyahan na sang iban.”

6 Sang mabatian ko ang ila mga reklamo nangakig gid ako. 7 Ginhunahuna ko sing maayo ang situasyon, kag dayon gin-akusar ko ang mga pangulo kag mga opisyal. Siling ko, “Ginapabudlayan ninyo ang inyo mga kasimanwa! Kay kon maghulam sila sa inyo sang kuwarta ginapasakaan ninyo.” Dayon ginpatipon ko ang mga tawo para sa isa ka meeting. 8 Siling ko, “Ginatinguhaan gid naton sa aton masarangan nga matubos ang aton kapareho nga mga Judio nga nagbaligya sang ila kaugalingon bilang ulipon sa mga indi Judio. Pero karon, tungod sa inyo ginahimo, nagakapilitan naman sila nga magbaligya sang ila kaugalingon. Permi na lang bala naton sila nga tubuson?” Naghipos lang sila kay wala sila sing may irason.

9 Nagpadayon ako sa paghambal, “Indi maayo ang inyo ginahimo. Dapat kuntani magkabuhi kamo nga may kahadlok sa Dios para indi kita pagyagutaon sang iban nga mga nasyon nga aton kaaway. 10 Ako mismo kag ang akon mga paryente kag mga tinawo nagpahulam sang kuwarta kag pagkaon* sa aton mga kasimanwa. Pero indi ta na sila pagpabayaron sa ila mga utang!† 11 Karon mismo ibalik ninyo ang mga uma, mga talamnan sang ubas, mga talamnan sang olibo, kag ang mga balay sang may utang sa inyo. Ibalik man ninyo ang saka sa ginpahulam ninyo nga kuwarta, uyas, duga sang ubas, kag lana.” 12 Nagsabat sila, “Ibalik namon ato tanan sa ila. Indi na namon sila pagsukton. Tumanon namon ang ginasiling mo.”

Dayon ginpatawag ko ang mga pari kag ginpasumpa sa ila atubangan ang mga pangulo kag mga opisyal nga tumanon nila ang ila ginpromisa. 13 Ginwaswas ko dayon ang wagkos‡ sa akon hawak kag nagsiling, “Kabay pa nga pareho sini ang himuon sang Dios sa inyo balay kag pagkabutang kon indi ninyo pagtumanon ang inyo ginpromisa. Kabay pa nga dulaon niya ini tanan sa inyo.”

Ang tanan nga tawo didto nagsabat, “Kabay pa,” kag gindayaw nila ang Ginoo. Kag gintuman sang mga pangulo kag mga opisyal ang ila ginpromisa.

Ang Kaalwan ni Nehemias

14 Sa sulod sang dose ka tuig nga nagserbisyo ako bilang gobernador sang Juda, halin sang ika-20 nga tuig hasta sang ika-32 nga tuig sang paghari ni Artaserkses, wala gid ako kag ang akon mga paryente magbaton sang pagkaon nga para sa gobernador. 15 Pero ang mga gobernador nga nauna sa akon nangin palas-anon sang mga tawo, tungod kay nagpangayo gid sila sang ila adlaw-adlaw nga pagkaon kag bino luwas pa sang 40 ka bilog nga pilak. Pati ang ila mga opisyal nag-abuso sa mga tawo. Pero wala ko gid ato ginhimo, tungod kay may pagtahod ako sa Dios. 16 Sa baylo, ginhimo ko ang tanan para mapatindog liwat ang pader sa bulig sang akon mga tinawo. Kag wala gid ako§ nag-angkon sang duta. 17 Permi ko gani ginapakaon ang 150 ka Judio nga mga opisyal wala labot sa mga bisita halin sa palibot nga mga nasyon. 18 Adlaw-adlaw ako nga nagapaihaw sang isa ka baka, anom ka matambok nga mga karnero, kag madamo nga manok. Kag kada napulo ka adlaw nagapaguwa ako sang madamo nga bino nga lain-lain sang klase. Bisan amo ini ang akon mga galastuhan wala gid ako nagbaton sang pagkaon nga para sa gobernador, tungod kay nahibaluan ko nga ginabug-atan na ang mga tawo.

19 Nagpangamuyo ako, “O Dios ko, kabay pa nga pakamaayuhon mo ako sa tanan nga ginhimo ko para sa sini nga katawhan.”

6

Ang Padayon nga Pagpamalabag sa Pagpatindog sang Pader

1 Karon nabalitaan ni Sanbalat, Tobia, Geshem nga Arabo, kag sang iban pa namon nga mga kaaway nga natapos na namon ang pagpatindog sang pader kag wala na ini sang mga buho, luwas na lang sa mga sira sini nga wala pa matakod. 2 Gani nagpadala si Sanbalat kag si Geshem sang sini nga mensahi sa akon: “Gusto namon nga magpakigkita sa imo sa isa sang mga baryo sa patag sang Ono.”

Pero nahibaluan ko nga may plano sila nga malain sa akon. 3 Gani nagpadala ako sang mga mensahero sa pagsiling sa ila nga, “Importante ang akon ginaobra subong, gani indi ako makakadto dira. Indi ko mahimo nga untatan ang pag-obra para lang magkadto dira.” 4 Apat ka beses nila ako ginpadal-an sang amo gihapon nga mensahi kag apat ka beses ko man sila nga ginpadal-an sang amo gihapon nga sabat.

5 Sa ikalima nga beses ginpakadto ni Sanbalat sa akon ang iya suluguon nga may dala nga sulat nga abri na. 6 Kag amo ini ang nakasulat: “Ginsugiran ako ni Geshem* nga bisan diin siya magkadto mabatian niya nga ikaw kag ang mga Judio nagaplano sa pagrebelde, kag amo ina nga ginapatindog ninyo liwat ang pader. Kag suno sa iya nabatian, gusto mo nga mangin hari sang mga Judio, 7 kag nagpili ka pa gani sang mga propeta nga magproklamar sa imo sa Jerusalem nga ikaw na ang hari sang Juda. Sigurado nga mabalitaan gid ini sang hari, gani magkadto ka diri kay estoryahan ta ini nga mga butang.”

8 Amo ini ang akon sabat sa iya: “Wala sing kamatuoran inang imo mga ginapanghambal. Ginhimo-himo mo lang ina.” 9 Nahibaluan ko nga ginapahog lang nila kami para mauntat ang amon pag-obra. Pero nagpangamuyo ako sa Dios nga pabakuron pa gid niya ako.

10 Isa ka adlaw, nagkadto ako kay Shemaya nga anak ni Delaya kag apo ni Mehetabel, tungod kay indi siya makahalin sa iya balay.† Nagsiling siya sa akon, “Magkitaay kita sa sulod sang templo sang Dios, kag trangkahan ta ang mga puwertahan. Kay magaabot ang imo mga kaaway karon nga gab-i para patyon ka.” 11 Pero nagsabat ako, “Gobernador ako; ngaa malagyo ako kag magpanago sa sulod sang templo sa pagluwas sang akon kabuhi? Indi ako manago!” 12 Nareyalisar ko nga wala nagpakighambal ang Dios sa iya, kundi ginsuhulan lang siya ni Sanbalat kag ni Tobia nga ihambal ato sa akon. 13 Gusto lang nila nga pahadlukon ako kag pahimuon sang sala paagi sa pagsunod sa ginsiling ni Shemaya, para pakanubuon nila ako kag pakalainon sa mga tawo.

14 Gani nagpangamuyo ako, “O Dios ko, indi pagkalimti nga silutan si Tobia kag si Sanbalat sa ila ginhimo nga malain, pati ang babayi nga propeta nga si Noadia kag ang iban pa nga mga propeta nga nagtinguha sa pagpahadlok sa akon.”

Natapos ang Pagpatindog sang Pader

15 Natapos ang pader sang ika-25 nga adlaw sang ikaanom nga bulan, nga amo ang bulan sang Elul. Nahuman ini sa sulod sang 52 ka adlaw. 16 Sang mabalitaan ini sang amon mga kaaway sa palibot nga mga nasyon, nahadlok kag nahuy-an sila. Nareyalisar nila nga natapos ato nga obra paagi sa bulig sang Dios.

17 Sadto nga panahon, nagasulatay si Tobia kag ang mga pangulo sang Juda. 18 Madamo nga taga-Juda ang nagsumpa nga mag-unong kay Tobia tungod kay umagad siya ni Shecania nga anak ni Ara. Kag isa pa, napangasawa sang iya anak nga si Jehohanan ang anak ni Meshulam nga anak ni Berekia. 19 Permi lang ako ginasugiran sang mga tawo parte sa maayo nga mga binuhatan ni Tobia, kag permi man nila ginasugid sa iya ang akon ginpanghambal. Kag padayon nga nagasulat si Tobia sa akon sa pagpahadlok sa akon.

7

Nagbutang sang mga Opisyal sa Jerusalem

1 Sang nahuman na ang pader sang siyudad, kag napangtakod na ang mga sira sini, ginbutang sa ila katungdanan ang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, ang mga manugkanta sa templo, kag ang mga Levita. 2 Ginhatag ko ang responsibilidad sa pagdumala sa Jerusalem sa akon utod nga si Hanani kaupod kay Hanania nga kumander sang mga guwardya sa mabakod nga kuta. Ginpili ko si Hanania kay masaligan siya kag nagatahod sa Dios labaw sa kalabanan. 3 Nagsiling ako sa ila, “Indi ninyo pagpabay-an nga bukas ang mga puwertahan sang siyudad kon udtong-adlaw,* bisan may mga guwardya pa nga nagabantay. Dapat siradhan gid ini kag kandaduhan. Magbutang man kamo sang mga guwardya halin sa mga pumuluyo sang Jerusalem. Ang iban sa ila ibutang sa pader sang siyudad nga malapit sa ila mga balay, kag ang iban naman ibutang sa iban pa nga parte sang pader.”

Ang mga Nagbalik Halin sa Pagkabihag

(Ezr. 2:1-70)

4 Sadto nga tion, malapad ang siyudad sang Jerusalem pero diutay lang ang mga pumuluyo sini kag diutay man ang mga balay. 5 Gani ginbutang sang akon Dios sa akon hunahuna nga tipunon ang mga pangulo, mga opisyal, kag ang iban pa nga mga pumuluyo para i-census sila suno sa kada pamilya. Nakita ko ang lista sang mga pamilya nga una nga nagbalik halin sa pagkabihag. Amo ini ang nakasulat didto:

6 Ang masunod amo ang mga Israelinhon sa probinsya sang Juda nga ginbihag sadto ni Haring Nebucadnezar sa Babilonia. Karon naghalin na sila sa Babilonia kag nagbalik sa Jerusalem kag sa iban pa nila nga mga banwa sa Juda. 7 Ang nagpangulo sa ila sa pagbalik amo sila ni Zerubabel, Jeshua, Nehemias, Azaria, Raamia, Nahamani, Mordecai, Bilshan, Misperet, Bigvai, Nehum, kag Baanah.

Amo ini ang lista sang katawhan sang Israel nga nagbalik halin sa pagkabihag:

8 Mga kaliwat ni
Parosh | 2,172
9 Shefatia | 372
10 Ara | 652
11 Pahat Moab (halin sa mga pamilya ni Jeshua kag ni Joab) | 2,818
12 Elam | 1,254
13 Zatu | 845
14 Zacai | 760
15 Binui | 648
16 Bebai | 628
17 Azgad | 2,322
18 Adonikam | 667
19 Bigvai | 2,067
20 Adin | 655
21 Ater (nga ginatawag man nga Hezekia)† | 98
22 Hashum | 328
23 Bezai | 324
24 Harif‡ | 112
25 Gibeon§ | 95

26 Amo ini ang kadamuon sang mga tawo nga ang ila mga katigulangan nag-estar sa sining masunod nga mga banwa:

Betlehem kag Netofa | 188
27 Anatot | 128
28 Bet Azmavet | 42
29 Kiriat Jearim, Kefira, kag Beerot | 743
30 Rama kag Geba | 621
31 Micmash | 122
32 Betel kag Ai | 123
33 Nebo | 52
34 Elam | 1,254
35 Harim | 320
36 Jerico | 345
37 Lod, Hadid, kag Ono | 721
38 Senaa | 3,930

39 Amo ini ang mga kaliwat sang mga pari nga nagbalik halin sa pagkabihag:

Mga kaliwat ni Jedaya (halin sa pamilya ni Jeshua) | 973
40 Imer | 1,052
41 Pashur | 1,247
42 Harim | 1,017

43 Amo ini ang mga kaliwat sang mga Levita nga nagbalik man halin sa pagkabihag:

Mga kaliwat ni Jeshua kag Kadmiel (halin sa pamilya ni Hodavia) | 74
44 Mga manugkanta sa templo nga mga kaliwat nila ni Asaf | 148
45 Mga guwardya sang mga puwertahan sang templo nga mga kaliwat nila ni Shalum, Ater, Talmon, Akub, Hatita, kag Shobai | 138

46 Amo ini ang mga kaliwat sang mga suluguon sa templo nga nagbalik man halin sa pagkabihag:

Mga kaliwat ni

Ziha, Hasufa, Tabaot,

47 Keros, Sia, Padon,

48 Lebana, Hagaba, Shalmai,

49 Hanan, Gidel, Gahar,

50 Reaya, Rezin, Nekoda,

51 Gazam, Uza, Pasea,

52 Besai, Meunim, Nefushesim,

53 Bakbuk, Hakufa, Harhur,

54 Bazlut, Mehida, Harsha,

55 Barkos, Sisera, Tema,

56 Nezia, kag Hatifa.

57 Nagbalik man halin sa pagkabihag ang mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon:

Ang mga kaliwat ni

Sotai, Soferet, Perida,

58 Jaala, Darkon, Gidel,

59 Shefatia, Hatil,

Pokeret Hazebaim, kag Amon.*

60 Ang kadamuon nila nga mga kaliwat sang mga suluguon sa templo kag mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon, 392.

61-62 May 642 man nga nagbalik sa Jerusalem halin sa mga banwa sang Tel Mela, Tel Harsha, Kerub, Adon, kag Imer. Ini sila mga kaliwat ni Delaya, Tobia, kag Nekoda, pero indi nila mapamatud-an nga mga Israelinhon sila.

63-64 Indi man mapamatud-an sang mga kaliwat ni Hobaya, Hakoz, kag Barzilai nga mga pari sila. (Sang nagpangasawa ining si Barzilai, gindala niya ang ngalan sang iya ugangan nga si Barzilai nga taga-Gilead.) Tungod nga indi nila makita ang lista sang ila mga katigulangan, wala sila ginbaton nga mga pari. 65 Ginsilingan sila sang gobernador sang Juda nga indi sila puwede magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa Dios hasta nga may ara sang pari nga makapamangkot sa Dios parte sa ila pagkapari paagi sa Urim kag Thumim.†

66 Ang kabilugan sang mga nagbalik halin sa pagkabihag 42,360, 67 wala labot sa mga suluguon nila nga lalaki kag babayi nga 7,337 kag mga manugkanta nga lalaki kag babayi nga 245. 68 May dala sila nga 736 ka kabayo, 245 ka mula,‡ 69 435 ka camel, kag 6,720 ka donkey.

70 Ang iban nga mga pangulo sang mga pamilya nag-amot para sa pagpatindog liwat sang templo. Ang gobernador naghatag sang walo ka kilo nga mga sensilyo nga bulawan, 50 ka yahong nga gamiton sa templo, kag 530 ka panid nga bayo para sa mga pari. 71 Ang iban nga mga pangulo sang mga pamilya naghatag para sa sini nga buluhaton sang 168 ka kilo nga mga sensilyo nga bulawan kag 1,200 ka kilo nga pilak. 72 Ang kabilugan nga ginhatag sang iban pa nga mga tawo 168 ka kilo nga mga sensilyo nga bulawan, 1,100 ka kilo nga pilak, kag 67 ka panid nga bayo para sa mga pari.

73 Ang tagsa sa ila nagbalik sa mga banwa nga sa diin naghalin ang ila mga pamilya, pati ang mga pari, ang mga Levita, ang mga manugkanta, ang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, kag ang mga suluguon sa templo.

Ginbasa ni Ezra ang Kasuguan

Pag-abot sang ikapito nga bulan, sang nagaestar na ang mga Israelinhon sa ila mga banwa,

8

1 nagtipon sila tanan sa Jerusalem nga may pag-isa, didto sa plasa nga ara sa atubangan sang Puwertahan nga Pakadto sa Tubig. Ginpangabay nila si Ezra nga manunudlo sang Kasuguan nga kuhaon niya kag basahon ang Libro sang Kasuguan ni Moises nga ginpatuman sang Ginoo sa mga Israelinhon.

2-3 Gani sadto nga adlaw, ang nahauna nga adlaw sang ikapito nga bulan, gindala ni Ezra nga pari ang Kasuguan sa atubangan sang mga tawo—mga lalaki, mga babayi, kag mga kabataan nga may buot na. Ginbasa niya ini sa ila sing mabaskog halin sang pagbutlak sang adlaw hasta mag-udto, didto sa plasa nga ara sa atubangan sang Puwertahan nga Pakadto sa Tubig. Ang tanan nga tawo nagpamati gid sing maayo sa Libro sang Kasuguan. 4 Nagtindog si Ezra nga manunudlo sa mataas nga entablado nga kahoy nga ginpatindog para sa sadto nga okasyon. Sa iya tuo nagatindog sila ni Matitia, Shema, Anaya, Uria, Hilkia, kag Maasea. Kag sa iya wala nagatindog sila ni Pedaya, Mishael, Malkia, Hashum, Hashbadana, Zacarias, kag Meshulam.

5 Makita si Ezra sang tanan tungod kay mataas ang iya ginatindugan. Kag sang ginbuksan niya ang libro, nagtindog ang tanan nga tawo. 6 Gindayaw ni Ezra ang Ginoo, ang gamhanan nga Dios! Kag nagsabat ang mga tawo, “Amen! Amen!” samtang ginabayaw nila ang ila kamot. Dayon nagluhod sila kag nagsimba sa Ginoo.

7 Sang nagtindog na ang mga tawo, ginpaathag sa ila ang Kasuguan. Ang nagpaathag sa ila amo ang mga Levita nga sila ni Jeshua, Bani, Sherebia, Jamin, Akub, Shabetai, Hodia, Maasea, Kelita, Azaria, Jozabad, Hanan, kag Pelaya. 8 Nagbasa sila sa Libro sang Kasuguan sang Dios kag ginpaathag ang kahulugan sini,* para maintiendihan sang mga tawo.

9 Samtang nagapamati ang mga tawo sa ginasiling sang Kasuguan, nagahibi sila. Nagsiling sa ila si Nehemias nga gobernador, si Ezra nga pari kag manunudlo sang Kasuguan, kag ang mga Levita nga nagapaathag sa ila sang Kasuguan, “Ang ini nga adlaw balaan sa Ginoo nga inyo Dios, gani indi kamo maghibi.” 10 Nagsiling pa gid si Nehemias, “Magselebrar kamo kag magkaon sang manamit nga mga pagkaon kag mag-inom sang manamit nga mga ilimnon. Hatagi ninyo ang mga wala sing pagkaon, kay ang ini nga adlaw balaan sa Ginoo. Kag indi kamo magpangasubo, kay ang kalipay nga ginahatag sang Ginoo makapabakod sa inyo.” 11 Nagsiling man ang mga Levita, “Maghipos kamo! Indi kamo magpangasubo! Kay balaan ang ini nga adlaw.” 12 Gani naglakat ang tanan nga tawo para magkaon kag mag-inom kag maghatag sang pagkaon sa iban. Nagselebrar sila nga may dako nga kalipay tungod kay naintiendihan nila ang mga mensahi sang Dios nga ginbasa sa ila.

Ang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag

13 Sang ikaduha nga adlaw sang sadto nga bulan, nagtipon kay Ezra ang mga pangulo sang mga pamilya, ang mga pari kag ang mga Levita para magtuon pa gid parte sa Kasuguan. 14 Nadiskobrehan nila sa Kasuguan nga nagsugo ang Ginoo paagi kay Moises nga ang mga Israelinhon dapat mag-estar sa mga payag sa tion sang piesta nga ginahiwat sa ikapito nga bulan. 15 Kag dapat nila nga ipahibalo sa Jerusalem kag sa iban pa nila nga mga banwa ang sugo sang Ginoo nga magkadto sila sa kabukiran kag magpanguha sang mga sanga sang olibo, mirto, palma, kag sang mga sanga sang madabong nga mga kahoy para himuon nga mga payag, suno sa nasulat sa Kasuguan.

16 Gani nagpanguha ang mga tawo sang mga sanga kag naghimo sang payag sa matapan nga atop sang ila mga balay, sa mga ugsaran sang ila mga balay, sa ugsaran sang templo sang Dios, sa plasa nga ara sa atubangan sang Puwertahan nga Pakadto sa Tubig, kag sa Puwertahan ni Efraim. 17 Tanan sila nga nagbalik halin sa pagkabihag naghimo sang mga payag kag didto nag-estar. Malipayon gid sila; wala sila makaagi selebrar nga pareho sina halin sang panahon ni Josue nga anak ni Nun. 18 Adlaw-adlaw nagabasa si Ezra sa Libro sang Kasuguan sang Dios sa atubangan sang mga tawo, halin sa nahauna nga adlaw sang piesta hasta sa katapusan nga adlaw. Ginselebrar nila ang piesta sang pito ka adlaw, kag sang ikawalo nga adlaw nagtipon sila sa pagsimba sa Ginoo, suno sa Kasuguan.

9

Nagtuad ang mga Israelinhon sang Ila mga Sala

1 Sang ika-24 nga adlaw sang amo man nga bulan, nagtipon ang mga Israelinhon para magpuasa. Nagsuksok sila sang sako kag nagbutang sang abo sa ila ulo sa pagpakita sang ila pagpangasubo. 2 Wala nila ginpaintra ang mga indi Israelinhon. Nagtindog sila kag gintuad nila ang ila mga sala kag ang mga sala sang ila mga katigulangan. 3 Nagpabilin sila sa pagtindog sa sulod sang tatlo ka oras samtang ginabasa sa ila ang Libro sang Kasuguan sang Ginoo nga ila Dios. Kag sa sulod sang tatlo ka oras nagtuad sila sang ila mga sala kag nagsimba sa Ginoo nga ila Dios. 4 Ang iban nga mga Levita nagatindog sa hagdanan, nga nagapangamuyo sing tudo sa Ginoo nga ila Dios. Sila amo si Jeshua, Bani, Kadmiel, Shebania, Buni, Sherebia, Bani, kag Kenani. 5 Ang mga Levita nga nagpanawag sa mga tawo sa pagsimba amo sila ni Jeshua, Kadmiel, Bani, Hashabnea, Sherebia, Hodia, Shebania, kag Petahia. Siling nila, “Tindog kamo kag dayawa ang Ginoo nga inyo Dios nga nagakabuhi hasta san-o.”

Dayon nagsiling sila, “O Ginoo, dalayawon ang imo pagkagamhanan! Indi ini matupungan sang amon mga pagdayaw. 6 Ikaw lang ang Ginoo. Ginhimo mo ang kalangitan, ang duta, ang dagat, kag ang tanan nga ara sa ila. Ginahatagan mo sang kabuhi ang tanan mo nga tinuga, kag ginasimba ka sang mga langitnon nga mga tinuga.

7 “Ikaw ang Ginoong Dios nga nagpili kay Abram kag nagdala sa iya paguwa sa Ur nga sakop sang mga Kaldeanhon.* Kag gin-ngalanan mo siya nga Abraham. 8 Nakita mo nga matutom siya sa imo, kag naghimo ka sang kasugtanan sa iya nga ihatag mo sa iya mga kaliwat ang duta sang mga Canaanhon, Hithanon, Amornon, Periznon, Jebusnon, kag sang mga Girgashnon. Kag gintuman mo ang imo promisa sa ila, tungod kay matarong ka.

9 “Nakita mo ang pag-antos sang amon mga katigulangan sa Egypt. Nabatian mo ang pagpangayo nila sang bulig sa imo sang didto sila sa Mapula nga Dagat. 10 Naghimo ka sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang kontra sa hari sang Egypt,† kag sa tanan niya nga mga opisyal kag katawhan, kay nahibaluan mo kon paano nila gindaogdaog ang amon mga katigulangan. Kag ang imo ngalan bantog pa hasta subong. 11 Gintunga mo ang dagat sa atubangan sang imo katawhan para matabok nila ini nga nagalakat sa mamala nga duta. Pero ginlumsan mo ang ila mga kaaway nga naglagas sa ila. Pareho sila sa bato nga naglugdang sa mabaskog nga tubig. 12 Kon adlaw, gintuytuyan mo sila paagi sa panganod nga daw haligi, kag kon gab-i, paagi sa kalayo nga daw haligi, sa paghatag sang kasanag sa ila ginalaktan.

13 “Nagpanaog ka sa Bukid sang Sinai halin sa langit kag nagpakighambal ka sa ila. Ginhatagan mo sila sang husto nga mga pagpanudlo kag maayo nga mga sugo kag mga pagsulundan. 14 Gintudluan mo sila parte sa ila nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway. Kag ginsugo mo sila paagi sa imo alagad nga si Moises nga tumanon nila ang imo mga sugo, mga pagsulundan, kag mga pagpanudlo. 15 Sang gin-gutom sila, ginhatagan mo sila sang pagkaon halin sa langit. Kag sang gin-uhaw sila, ginpainom mo sila sang tubig halin sa bato. Ginsilingan mo sila nga sudlon nila kag panag-iyahan ang duta nga imo ginsumpa nga ihatag sa ila. 16 Pero sila nga amon mga katigulangan nangin matinaas-taason, matig-a sing ulo, kag indi matinumanon sa imo mga sugo. 17 Indi sila gusto magpamati sa imo mga ginasiling, kag ginkalimtan lang nila ang mga milagro nga imo ginpanghimo sa ila. Nangin matig-a ang ila mga ulo, kag nagrebelde sila sa imo paagi sa pagpili sang pangulo nga magdala sa ila pabalik sa pagkaulipon sa Egypt. Pero mapinatawaron ka nga Dios, maluluy-on, mabinalak-on, indi dali mangakig, kag mahigugmaon. Gani wala mo sila pagsikwaya, 18 bisan naghimo sila sang imahen nga baka, kag nagsiling, ‘Amo ini ang aton dios nga nagpaguwa sa aton sa Egypt.’ Puwerte gid ang ila pag-insulto sa imo! 19 Pero tungod sang imo dako nga kaluoy sa ila, wala mo sila pagpabay-i sa kamingawan. Wala mo pagkuhaa ang panganod nga daw haligi nga nagatuytoy sa ila kon adlaw, kag amo man ang kalayo nga daw haligi nga nagahatag sang kasanag sa ila ginalaktan kon gab-i. 20 Ginhatag mo sa ila ang imo maayo nga Espiritu sa pagtudlo sa ila. Padayon mo sila nga ginpakaon sang manna,‡ kag ginhatagan sang tubig sa ila kauhaw. 21 Ginhatagan mo sila sang ila mga kinahanglanon sa sulod sang 40 ka tuig sa kamingawan, gani wala gid sila makulangi. Wala magdaan ang ila mga bayo kag wala man malap-uki ang ila mga tiil sa pagpanglakaton.

22 “Ginpapierdi mo sa ila ang mga ginharian, mga nasyon, kag ang mga duta sa ila palibot. Gin-agaw nila ang duta sang Heshbon nga ginadumalahan ni Haring Sihon, kag ang duta sang Bashan nga ginadumalahan ni Haring Og. 23 Ginpadamo mo ang ila mga kaliwat, pareho sa mga bituon sa langit. Gindala mo sila sa duta nga imo ginpromisa sa ila mga katigulangan nga sudlon nila kag panag-iyahan. 24 Ginsulod matuod nila ini kag ginsakop. Ginpapierdi mo sa ila ang mga Canaanhon nga nagaestar sa sadto nga duta. Gintugyan mo sa ila ang mga Canaanhon pati ang ila mga hari para himuon sang imo katawhan ang gusto nila nga himuon sa ila. 25 Gin-agaw sang imo katawhan ang napaderan nga mga banwa kag ang mapatubason nga mga duta. Gin-agaw man nila ang mga balay nga puno sang maayo nga mga butang, kag ang mga bubon, mga talamnan sang ubas, mga talamnan sang olibo kag iban pa nga mga kahoy nga nagapamunga, nga puwerte kadamo. Nagkaon sila hasta nga nabusog sila kag nagmayo ang ila lawas. Nagkalipay sila sa imo puwerte nga kaayo sa ila.

26 “Pero sa pihak sina, nagsupak sila kag nagrebelde sa imo. Gintalikdan nila ang imo Kasuguan, kag ginpatay nila ang imo mga propeta nga nagtawag sa ila nga magbalik sa imo. Puwerte gid ang ila pag-insulto sa imo! 27 Gani gintugyan mo sila sa ila mga kaaway nga nagpaantos sa ila. Pero sang ginpaantos sila nagpangayo sila sang bulig sa imo, kag ginpamatian mo pa gihapon sila didto sa langit. Kag sa dako mo nga kaluoy, ginhatagan mo sila sang mga pangulo nga nagluwas sa ila sa kamot sang ila mga kaaway.

28 “Pero kon maayo na gani ang ila kahimtangan nagahimo naman sila sing malain sa imo atubangan. Dayon ginapabay-an mo sila sa kamot sang ila mga kaaway para gamhan sila. Kag kon magpangayo naman sila liwat sang imo bulig, ginapamatian mo sila didto sa langit. Kag sa imo kaluoy ginaluwas mo sila permi. 29 Ginpaandaman mo sila nga magtuman liwat sila sa imo Kasuguan, pero nangin matinaas-taason sila kag wala nila gintuman ang imo mga sugo. Nagpakasala sila kontra sa imo mga sugo nga nagahatag sang maayo nga kabuhi sa nagatuman sini. Sa katig-a sang ila mga ulo nagtalikod sila sa imo, kag indi sila gusto magpamati sa imo. 30 Sa malawig nga mga tinuig ginbatas mo sila, kag ginpaandaman sila sang imo Espiritu paagi sa mga propeta. Pero wala sila nagsapak, gani gintugyan mo sila sa mga katawhan sa palibot nila. 31 Pero tungod sa imo dako nga kaluoy, wala mo sila pagpabay-i ukon paglaglaga sing bug-os, kay maluluy-on kag mabinalak-on ka nga Dios.

32 “Ikaw nga amon Dios makagagahom kag makatilingala gid. Ginatuman mo ang imo kasugtanan kag ginapakita mo ang imo gugma. Karon, indi pag-ibaliwala ang amon mga pag-antos. Nag-antos kami tanan nga imo katawhan, pati ang amon mga hari, mga pangulo, mga pari, mga propeta, kag mga katigulangan, halin pa sang tion nga ginpaantos kami sang mga hari sang Assyria hasta subong. 33 Matarong ang ginhimo mo nga pagsilot sa amon. Matutom ka gid sa amon, pero kami ya nagpakasala. 34 Ang amon mga hari, mga pangulo, mga pari, kag mga katigulangan wala magtuman sang imo Kasuguan. Wala nila ginsapak ang imo mga sugo kag mga paandam. 35 Bisan may ara sila sang ila kaugalingon nga ginharian, kag nagaeksperiensya sang imo dako nga kaayo, kag bisan ginhatagan mo sila sang malapad kag mapatubason nga duta, wala gihapon sila mag-alagad sa imo kag wala magtalikod sa ila malain nga mga pangginawi. 36 Amo gani nga mga ulipon kami subong sa sini nga duta nga ginhatag mo sa amon mga katigulangan, sa diin makakaon sila sang mga patubas sini kag sang iban pa nga maayo nga mga produkto sini. 37 Ang bugana nga mga patubas sang duta nagakadto sa mga hari nga ginapahari mo sa amon tungod sa amon mga sala. Ginahimo nila ang ila luyag himuon sa amon kag sa amon mga kasapatan, kag puwerte ang amon pag-antos.

Naghimo sang Kasugtanan ang mga Tawo

38 “Tungod sadto, kami nga mga Judio naghimo sang isa ka mabakod nga kasugtanan. Ginsulat ini kag ginpirmahan§ sang amon mga pangulo, mga pari, kag mga Levita.”

10

1 Ang una nga nagpirma amo si Gobernador Nehemias nga anak ni Hacalia, kag si Zedekia.

2-8 Ang mga pari nga nagpirma amo sila ni Seraya, Azaria, Jeremias, Pashur, Amaria, Malkia, Hatush, Shebania, Maluc, Harim, Meremot, Obadias, Daniel, Gineton, Baruc, Meshulam, Abia, Miamin, Maazia, Bilgai, kag Shemaya.

9-13 Ang mga Levita nga nagpirma amo sila ni Jeshua nga anak ni Azania, Binui nga halin sa pamilya ni Henadad, Kadmiel, Shebania, Hodia, Kelita, Pelaya, Hanan, Mica, Rehob, Hashabia, Zacur, Sherebia, Shebania, Hodia, Bani, kag Beninu.

14-27 Ang mga pangulo nga nagpirma amo sila ni Parosh, Pahat Moab, Elam, Zatu, Bani, Buni, Azgad, Bebai, Adonia, Bigvai, Adin, Ater, Hezekia, Azur, Hodia, Hashum, Bezai, Harif, Anatot, Nebai, Magpiash, Meshulam, Hezir, Meshezabel, Zadok, Jadua, Pelatia, Hanan, Anaya, Hoseas, Hanania, Hashub, Halohesh, Pilha, Shobek, Rehum, Hashabna, Maasea, Ahia, Hanan, Anan, Maluc, Harim, kag Baanah.

Ang Kasugtanan

28 Ang iban pa nga mga katawhan sang Israel, pati mga pari, mga Levita, mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, mga manugkanta, mga suluguon sa templo, kag ang tanan nga nagseparar sang ila kaugalingon sa mga indi Israelinhon nga nag-estar sa amon duta para magsunod sa Kasuguan sang Dios, pati ang ila mga asawa kag mga kabataan nga may buot na, 29 nagasumpa kaupod sang amon mga pangulo nga tumanon namon ang Kasuguan nga ginhatag sang Dios paagi sa iya alagad nga si Moises. Nagasumpa man kami nga batunon namon ang pagpakamalaot sang Dios kon indi namon matuman ang amon promisa nga sundon namon ang tanan nga sugo kag pagsulundan sang Ginoo nga amon Dios. 30 Nagapromisa kami nga indi namon pagtugutan nga magpangasawa ukon magpamana ang amon mga anak sa mga indi Israelinhon nga nagaestar sa amon duta. 31 Nagapromisa man kami nga kon magbaligya ining mga indi Israelinhon sang uyas ukon sang bisan ano nga inugbaligya sa Adlaw nga Inugpahuway ukon sa iban nga balaan nga adlaw, indi gid kami magbakal. Kag kada ikapito nga tuig, indi gid namon pagtamnan ang amon duta, kag indi na namon pagsukton ang utang sang iban.

32 Nagapromisa pa gid kami nga tumanon namon ang sugo nga maghatag kami kada tuig sang apat ka gramo nga pilak para sa buluhaton sa templo sang amon Dios. 33 Ini para inuggasto sa tinapay nga ginahalad sa presensya sang Dios, sa mga halad nga ginasunog kag mga halad nga regalo nga ginahalad adlaw-adlaw, sa mga halad para sa mga Adlaw nga Inugpahuway, para sa Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag sa iban pa nga natalana nga mga piesta, kag sa iban pa nga mga halad nga balaan pareho sang halad sa pagpakatinlo nga ginahalad para matubos ang katawhan sang Israel sa ila mga sala. Ginagamit man ato nga kuwarta sa iban pa nga mga kinahanglanon sa templo sang amon Dios.

34 Kami nga mga katawhan, pati ang amon mga pari kag mga Levita, naggabot-gabot para mahibaluan namon kon san-o magdala sang inuggatong ang tagsa namon ka pamilya kada tuig para panggatong sa mga halad sa halaran sang Ginoo nga amon Dios, suno sa nasulat sa Kasuguan.

35 Nagapromisa man kami nga dal-on namon sa templo sang Ginoo kada tuig ang una nga patubas sang amon uma kag ang una nga bunga sang amon mga tanom. 36 Dal-on man namon sa mga pari nga nagaalagad sa templo sang amon Dios ang amon kamagulangan nga mga anak nga lalaki, pati man ang kamagulangan sang amon mga baka, karnero, kag kanding, suno sa nasulat sa Kasuguan.

37 Nagapromisa pa gid kami nga dal-on namon sa mga pari, didto sa bodega sang templo sang amon Dios, ang amon pinakamaayo nga klase sang harina kag ang iban pa nga mga halad nga regalo. Dal-on man namon ang amon pinakamaayo nga mga prutas, kag ang pinakamaayo nga bag-o nga bino kag lana sang olibo. Dal-on man namon sa mga Levita ang ikanapulo sang amon mga patubas, kay sila ang nagapangolekta sang mga ikanapulo sa tanan nga banwa nga may mga uma. Kon magpangolekta na sang mga ikanapulo ang mga Levita, 38 updan sila sang pari nga kaliwat ni Aaron. Kag ang ikanapulo nga parte sang makolekta dal-on sang mga Levita sa bodega sang templo sang amon Dios. 39 Ang mga Israelinhon, pati na ang mga Levita, dapat magdala sang mga halad nga uyas, duga sang ubas kag lana didto sa bodega nga sa diin ginabutang ang mga kagamitan sang templo kag sa diin nagatiner ang mga pari nga nagaalagad, ang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, kag ang mga manugkanta.

Gani nagapromisa kami nga indi namon pagpabay-an ang templo sang amon Dios.

11

Ang mga Pumuluyo sang Jerusalem

1 Sang sadto nga tion, ang mga pangulo sang katawhan sang Israel nagaestar sa Jerusalem, ang balaan nga siyudad. Karon, naggabot-gabot ang katawhan agod sa kada napulo ka pamilya may isa ka pamilya nga mag-estar sa Jerusalem, samtang ang nabilin magpabilin sa ila mga banwa. 2 Gindayaw sang mga tawo ang tanan nga nagbuluntar nga mag-estar sa Jerusalem.

3-4 Ang iban nga mga Israelinhon, pati mga pari, mga Levita, mga suluguon sa templo, kag ang mga kaliwat sang mga suluguon ni Solomon, padayon nga nag-estar sa ila kaugalingon nga mga duta sa nagkalain-lain nga banwa sang Juda. Ang iban nga mga katawhan sang Juda kag Benjamin nag-estar sa Jerusalem.

Amo ini ang mga pangulo sang mga probinsya sang Juda kag Benjamin nga nag-estar sa Jerusalem.

Halin sa tribo ni Juda:

si Ataya nga anak ni Uzia (si Uzia anak ni Zacarias; si Zacarias anak ni Amaria; si Amaria anak ni Shefatia; kag si Shefatia anak ni Mahalalel nga halin sa kaliwat ni Perez);

5 si Maasea nga anak ni Baruc (si Baruc anak ni Col Hoze; si Col Hoze anak ni Hazaya; si Hazaya anak ni Adaya; si Adaya anak ni Joyarib; kag si Joyarib anak ni Zacarias nga halin sa kaliwat ni Shela).

6 (Sa mga kaliwat ni Perez may 468 ka maabilidad nga mga lalaki nga nag-estar man sa Jerusalem.)

7 Halin sa tribo ni Benjamin:

si Salu nga anak ni Meshulam (si Meshulam anak ni Joed; si Joed anak ni Pedaya; si Pedaya anak ni Kolaya; si Kolaya anak ni Maasea; si Maasea anak ni Itiel; kag si Itiel anak ni Jeshaya); 8 ang sunod kay Salu* amo si Gabai kag si Salai.

Ang kadamuon sang mga Benjaminhon 928 tanan. 9 Si Joel nga anak ni Zicri amo ang ila pinakapangulo kag ang ikaduha sa iya amo si Juda nga anak ni Hasenua.

10 Halin sa mga pari:

si Jedaya nga anak ni Joyarib, si Jakin, 11 kag si Seraya nga anak ni Hilkia (si Hilkia anak ni Meshulam; si Meshulam anak ni Zadok;

si Zadok anak ni Merayot; kag si Merayot anak ni Ahitub nga manugdumala sa templo sang Dios);

12 ang ila kaupod nga nagapangabudlay sa templo nga 822 ka lalaki;

si Adaya nga anak ni Jeroham (si Jeroham anak ni Pelalia; si Pelalia anak ni Amzi; si Amzi anak ni Zacarias; si Zacarias anak ni Pashur; kag si Pashur anak ni Malkia);

13 ang mga kaupod ni Adaya nga 242 ka lalaki nga mga pangulo sang mga pamilya;

si Amashsai nga anak ni Azarel (si Azarel anak ni Azai; si Azai anak ni Meshilemot; kag si Meshilemot anak ni Imer);

14 ang mga kaupod ni Amashsai nga 128 ka lalaki nga may mga abilidad.

Ang ila pinakapangulo amo si Zabdiel nga anak ni Hagedolim.

15 Halin sa mga Levita:

si Shemaya nga anak ni Hashub (si Hashub anak ni Azrikam; si Azrikam anak ni Hashabia; kag si Hashabia anak ni Buni);

16 si Shabetai kag si Jozabad, nga amo ang duha nga gintugyanan nga magdumala sa mga buluhaton sang mga Levita sa guwa sang templo;

17 si Matania nga anak ni Mica (si Mica anak ni Zabdi, kag si Zabdi anak ni Asaf). Si Matania amo ang nagapanguna sa mga manugkanta sa pagkanta sang pangamuyo sang pagpasalamat;

si Bakbukia nga kaupod ni Matania;

si Abda nga anak ni Shamua (si Shamua anak ni Galal, kag si Galal anak ni Jedutun).

18 Ang kadamuon sang mga Levita nga nag-estar sa Jerusalem, ang balaan nga siyudad, 284 tanan.

19 Halin sa mga guwardya sang mga puwertahan sang templo:

si Akub kag si Talmon, kag ang ila mga kaupod nga mga guwardya nga 172 ka lalaki.

20 Ang iban nga mga Israelinhon, pati mga pari kag mga Levita, nag-estar sa mga duta nga ginpanubli nila sa ila mga katigulangan sa nagkalain-lain nga banwa sang Juda. 21 Pero ang mga suluguon sa templo nga ginadumalahan ni Ziha kag ni Gishpa didto nag-estar sa bulobukid sang Ofel.

22 Ang pinakapangulo sang mga Levita sa Jerusalem amo si Uzi nga anak ni Bani. (Si Bani anak ni Hashabia; si Hashabia anak ni Matania; kag si Matania anak ni Mica.) Si Uzi isa sa mga kaliwat ni Asaf, nga amo ang mga manugkanta sa templo sang Dios. 23 Ang hari ang nagmando sa mga manugkanta parte sa ila mga buluhaton kada adlaw.

24 Si Petahia nga anak ni Meshezabel, nga isa sa mga kaliwat ni Zera nga anak ni Juda, amo ang representante sang katawhan sang Israel sa hari sang Persia.

25 Ang iban nga mga katawhan sang Juda nag-estar sa mga banwa nga malapit sa ila mga uma. Ang iban sa ila nag-estar sa Kiriat Arba, Dibon, Jekabzeel, kag sa mga baryo sa palibot sang sini nga mga banwa. 26 Ang iban sa ila nag-estar sa Jeshua, Molada, Bet Pelet, 27 Hazar Shual, Beersheba kag sa mga baryo sa palibot sini. 28 May ara man sa ila nga nag-estar sa Ziklag, sa Mecona kag sa mga baryo sa palibot sini, 29 sa En Rimon, Zora, Jarmut, 30 Zanoa, Adulam, kag sa mga baryo sa palibot sang sini nga mga banwa. Ang iban pa gid sa ila nag-estar sa Lakish kag sa malapit nga mga uma, kag sa Azeka kag sa mga baryo sa palibot sini. Gani nag-estar ang katawhan sang Juda halin sa Beersheba hasta sa Pulopatag sang Hinom.

31 Ang iban nga mga katawhan sang Benjamin nag-estar sa Geba, Micmash, Aya, Betel kag sa mga baryo sa palibot sini. 32 Ang iban sa ila nag-estar sa Anatot, Nob, Anania, 33 Hazor, Rama, Gitaim, 34 Hadid, Zeboim, Nebalat, 35 Lod, Ono, kag sa Pulopatag sang mga Manug-obra. 36 Ang iban nga mga Levita nga nag-estar sa Juda ginpaestar upod sa katawhan sang Benjamin.

12

Ang mga Pari kag ang mga Levita

1-7 Amo ini ang lista sang mga pari kag sang mga Levita nga nagbalik halin sa pagkabihag kaupod ni Zerubabel nga anak ni Shealtiel kag ni Jeshua nga pangulo nga pari. Ang mga pari amo sila ni Seraya, Jeremias, Ezra, Amaria, Maluc, Hatush, Shecania, Rehum, Meremot, Iddo, Ginetoi,* Abia, Miamin,† Moadia, Bilga, Shemaya, Joyarib, Jedaya, Salu, Amok, Hilkia, kag Jedaya. Sila ang mga pangulo sang ila kapareho nga mga pari kag sang mga kaupod sini sang panahon ni Jeshua.

8 Ang mga Levita amo sila ni Jeshua, Binui, Kadmiel, Sherebia, Juda kag Matania. Si Matania kag ang iya mga kaupod amo ang gintugyanan sa pagkanta sang mga kanta sang pagpasalamat. 9 Kag si Bakbukia, Uni, kag ang ila mga kaupod amo ang gintugyanan sa pagsabat sa sadto nga kanta.

Ang mga Kaliwat sang Pangulo nga Pari nga si Jeshua

10 Si Jeshua amay ni Joyakim.

Si Joyakim amay ni Eliashib.

Si Eliashib amay ni Joyada.

11 Si Joyada amay ni Jonatan.

Kag si Jonatan amay ni Jadua.

Ang mga Pangulo sang mga Pamilya sang mga Pari

12 Sang si Joyakim ang pangulo nga pari amo ini ang mga pangulo sang mga pamilya sang mga pari:

Si Meraya ang pangulo sang pamilya ni Seraya.

Si Hanania ang pangulo sang pamilya ni Jeremias.

13 Si Meshulam ang pangulo sang pamilya ni Ezra.

Si Jehohanan ang pangulo sang pamilya ni Amaria.

14 Si Jonatan ang pangulo sang pamilya Maluc.

Si Jose ang pangulo sang pamilya ni Shebania.‡

15 Si Adna ang pangulo sang pamilya ni Harim.

Si Helkai ang pangulo sang pamilya ni Merayot.§

16 Si Zacarias ang pangulo sang pamilya ni Iddo.

Si Meshulam ang pangulo sang pamilya ni Gineton.

17 Si Zicri ang pangulo sang pamilya ni Abia.

Si Piltai ang pangulo sang pamilya ni Miniamin kag ni Moadia.

18 Si Shamua ang pangulo sang pamilya ni Bilga.

Si Jehonatan ang pangulo sang pamilya ni Shemaya.

19 Si Matenai ang pangulo sang pamilya ni Joyarib.

Si Uzi ang pangulo sang pamilya ni Jedaya.

20 Si Kalai ang pangulo sang pamilya ni Salu.

Si Eber ang pangulo sang pamilya ni Amok.

21 Si Hashabia ang pangulo sang pamilya ni Hilkia.

Si Netanel ang pangulo sang pamilya ni Jedaya.

Ang mga Pangulo sang mga Pamilya sang mga Levita

22 Sang panahon sang paghari ni Darius sa Persia, ginlista ang mga ngalan sang mga pangulo sang mga pamilya sang mga pari kag sang mga Levita, sadtong panahon sang mga pangulo nga pari nga sila ni Eliashib, Joyada, Johanan, kag Jadua. 23 Ang mga pangulo sang mga pamilya sang mga Levita nalista sa Libro sang Kasaysayan hasta sang panahon ni Johanan nga apo ni Eliashib.

24 Amo ini ang mga pangulo sang mga pamilya sang mga Levita: Si Hashabia, Sherebia kag si Jeshua nga anak ni Kadmiel,* kag ang iban pa nila nga mga kaupod nga nagatindog sa pihak nila sa tion sang pagkanta sa templo sang mga pagdayaw kag pagpasalamat sa Dios. Ini sila nagasabat sa kanta sang pihak nga grupo, suno sa sugo ni David nga alagad sang Dios. 25 Lakip na diri si Matania, Bakbukia, kag Obadias.

Ang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo nga nagabantay sa mga bodega nga ara sa mga puwertahan dampi amo sila ni Meshulam, Talmon, kag Akub. 26 Ini sila nag-alagad sang panahon ni Joyakim nga anak ni Jeshua kag apo ni Jozadak, kag sang panahon ni Nehemias nga gobernador kag ni Ezra nga pari kag manunudlo sang Kasuguan.

Gindedikar sa Dios ang Pader sang Jerusalem

27 Sang tion sang pagdedikar sang pader sang Jerusalem, ginpatawag ang mga Levita halin sa ila ginaestaran. Ginpakadto sila sa Jerusalem para magpartisipar sa malipayon nga selebrasyon sang pagdedikar sang templo paagi sa pagkanta sang mga kanta sang pagpasalamat kag pagtukar sang mga cymbals, arpa, kag lira. 28 Ginpakadto man ang mga manugkanta halin sa mga baryo sa palibot sang Jerusalem kag sa mga baryo sang mga Netofanhon. 29 May ara sa ila nga halin sa banwa sang Bet Gilgal, kag sa lugar sang Geba kag Azmavet. Kay ang mga manugkanta nagtukod sang ila kaugalingon nga mga baryo sa palibot sang Jerusalem. 30 Naghimo sang seremonya sa pagpakatinlo ang mga pari kag ang mga Levita para matinluan sila, kag amo man ang ila ginhimo para sa mga tawo, sa mga puwertahan sang siyudad kag sa pader sini.

31 Gindala ko ang mga pangulo sang Juda sa ibabaw sang pader, kag nagpatipon ako didto sang duha ka dako nga grupo sang mga manugkanta para magpasalamat sa Dios. Ang isa ka grupo nagmartsa didto sa ibabaw sang pader pakadto sa Puwertahan nga Ginahabuyan sang Basura. 32 Nagasunod sa ila si Hoshaya kag ang katunga sang mga pangulo sang Juda, 33 kaupod sila ni Azaria, Ezra, Meshulam, 34 Juda, Benjamin, Shemaya, Jeremias, 35 kag ang pila ka pari nga nagapatunog sang trumpeta. Nagasunod man si Zacarias nga anak ni Jonatan. (Si Jonatan anak ni Shemaya. Si Shemaya anak ni Matania. Si Matania anak ni Micaya. Kag si Micaya anak ni Zacur nga kaliwat ni Asaf.) 36 Nagasunod man kay Zacarias ang iya mga kaupod nga sila ni Shemaya, Azarel, Milalai, Gilalai, Maai, Netanel, Juda, kag Hanani. May dala sila nga mga instrumento pareho sang mga ginpangtukar sadto ni Haring David nga alagad sang Dios. Ini nga grupo ginapangunahan ni Ezra nga manunudlo sang Kasuguan. 37 Pag-abot nila sa Puwertahan nga Pakadto sa Tuburan, nagsaka sila sa hulu-hagdanan nga pakadto sa Banwa ni David.† Nag-agi sila sa palasyo ni David hasta nakaabot sila sa Puwertahan nga Pakadto sa Tubig, sa east sang siyudad.

38 Ang ikaduha nga grupo nagmartsa pawala sa ibabaw sang pader. Nagsunod ako sa sini nga grupo kaupod ang katunga sang katawhan.‡ Nag-agi kami sa kilid sang Tore nga May mga Hurno pakadto sa Malapad nga Pader. 39 Halin didto nag-agi kami sa Puwertahan ni Efraim, sa Daan nga Puwertahan,§ sa Puwertahan sang mga Isda, sa Tore ni Hananel, kag sa Tore sang Isa ka Gatos.* Dayon nag-agi kami sa Puwertahan sang mga Karnero kag nagpundo sa may Puwertahan sang Guwardya.

40 Ang duha ka grupo nga nagapasalamat sa Dios samtang nagamartsa nagderetso sa templo sang Dios. Nagderetso man ako didto kag ang katunga sang mga opisyal nga kaupod ko. 41 Didto man ang mga pari nga nagapatunog sang trumpeta nga sila ni Eliakim, Maasea, Miniamin, Micaya, Elioenai, Zacarias, kag Hanania, 42 kag ang mga manugkanta nga sila ni Maasea, Shemaya, Eleazar, Uzi, Jehohanan, Malkia, Elam, kag Ezer. Ini sila nga mga manugkanta ginapanguluhan ni Jezrahia. 43 Sadto nga adlaw, naghalad sila sang madamo gid nga mga halad kag nagsinadya, tungod kay ginlipay gid sila sang Dios. Pati mga babayi kag mga bata nagsinadya man. Gani ang gahod sang ila sinadya mabatian pa sa malayo.

44 Sang sadto man nga adlaw, nagbutang sila sang mga lalaki nga magdumala sang mga bodega nga bulutangan sang mga regalo, sang una nga patubas, kag sang ikanapulo. Sila ang magkolekta sang mga halad halin sa mga uma sa palibot nga mga banwa para sa mga pari kag sa mga Levita, suno sa Kasuguan. Kay nalipay ang katawhan sang Juda sa mga buluhaton sang mga pari kag sang mga Levita. 45 Ginhimo nila ang seremonya sa pagpakatinlo kag ang iban pa nga mga buluhaton nga ginapatuman sa ila sang ila Dios. Ginhimo man sang mga manugkanta kag sang mga guwardya sang mga puwertahan sang templo ang ila mga buluhaton suno sa mga sugo ni Haring David kag sang iya anak nga si Solomon. 46 Halin pa sang panahon ni Haring David kag ni Asaf, may ara na sang mga nagapangulo sa mga manugkanta sang pagdayaw kag pagpasalamat sa Dios. 47 Gani sang panahon ni Zerubabel kag ni Nehemias, ang tanan nga Israelinhon naghatag sang ila mga halad para sa mga manugkanta kag mga guwardya sang mga puwertahan sang templo, kag pati man sa mga Levita. Kag ginpartihan man sang mga Levita ang mga pari nga mga kaliwat ni Aaron halin sa ila mga nabaton.

13

Ang mga Pagbag-o nga Ginhimo ni Nehemias

1 Sang ginbasa ang Libro ni Moises sa mga tawo sa sina nga adlaw, nadiskobrehan nila nga ginabawalan ang mga Ammonhon kag mga Moabnon sa pag-impon sa komunidad sang Dios. 2 Kay wala nila paghatagi sang pagkaon kag ilimnon ang mga Israelinhon sang pagguwa nila sa Egypt. Sa baylo, ginsuhulan nila si Balaam nga pakamalauton ang mga Israelinhon. Pero ang pagpakamalaot kuntani nga ato ginhimo sang Dios nga pagpakamaayo. 3 Sang mabatian sang mga tawo ato nga kasuguan, wala nila ginpaimpon sa ila ang indi matuod nga mga Israelinhon.

4 Antes ato natabo, si Eliashib nga pari, nga manugdumala sang mga bodega sa templo sang amon Dios kag paryente ni Tobia, 5 nagtugot kay Tobia nga gamiton niya ang dako nga kuwarto sa templo. Ini nga kuwarto ginagamit sadto nga bodega para sa mga halad nga regalo, insenso, mga kagamitan sa templo, mga halad sa mga pari, mga ikanapulo sang mga uyas, duga sang ubas, kag lana, nga suno sa Kasuguan para sa mga Levita, sa mga manugkanta, kag sa mga guwardya sang mga puwertahan sang templo. 6 Wala ako sa Jerusalem sang natabo ato, tungod kay sang ika-32 nga tuig sang paghari ni Artaserkses sa Babilonia, nagkadto ako sa iya. Sang ulihi ginsugtan niya ako 7 nga magbalik sa Jerusalem. Kag pag-abot ko, nahibaluan ko ang malain nga ginhimo ni Eliashib nga amo ang pagpaestar kay Tobia sa kuwarto nga ara sa ugsaran sang templo sang Dios. 8 Sa akon puwerte nga kaakig, ginpanghaboy ko ang tanan nga kagamitan ni Tobia paguwa sa kuwarto. 9 Dayon nagmando ako nga tinluan ang kuwarto, kag pagkatapos ginpabalik ko didto ang mga kagamitan sang templo pati ang mga halad nga regalo kag ang insenso.

10 Nahibaluan ko man nga ang mga Levita wala na mahatagi sang parte nga para sa ila, gani sila kag ang mga manugkanta nga gintugyanan sa mga buluhaton sa templo nagpalauli na sa pagpanguma. 11 Gani ginsabdong ko ang mga opisyal kag ginsilingan, “Ngaa ginpabay-an ninyo ang templo sang Dios?” Ginpatawag ko dayon ang mga Levita kag ang mga manugkanta kag ginpabalik sa ila mga buluhaton sa templo. 12 Kag sa liwat ang tanan nga katawhan sang Juda nagdala sang ikanapulo sang ila mga uyas, duga sang ubas, kag lana didto sa mga bodega. 13 Ang ginpadumala ko sa mga bodega amo sila ni Shelemia nga pari, si Zadok nga manunudlo sang Kasuguan, kag si Pedaya nga Levita. Ginpabulig ko man sa ila si Hanan nga anak ni Zacur kag apo ni Matania. Sila ang akon ginpili tungod kay masaligan sila. Gintugyan ko man sa ila ang pagpanghatag sang mga parte sang ila kapareho nga mga manugpangabudlay sa templo.

14 Dayon nagpangamuyo ako, “O Dios ko, dumduma ako kag indi gid pagkalimti ang mga maayo nga ginhimo ko para sa imo templo kag sa mga buluhaton sini.”

15 Sadto nga tion, may nakita ako nga mga taga-Juda nga nagapuga sang ubas sa Adlaw nga Inugpahuway. Ang iban sa ila nagakarga sa mga donkey sang mga uyas, bino, ubas, higos,* kag iban pa nga mga butang para dal-on sa Jerusalem kag ibaligya. Gani ginpaandaman ko sila nga indi sila magbaligya sang ila mga produkto sa Adlaw nga Inugpahuway. 16 May ara man nga mga taga-Tyre nga nagaestar sa Jerusalem nga nagdala sang mga isda kag sang iban pa nga mga inugbaligya. Kag ginbaligya nila ini sa mga taga-Juda nga ara sa Jerusalem sa sina nga Adlaw nga Inugpahuway. 17 Gani ginsabdong ko ang mga pangulo sang Juda kag ginsilingan, “Ano bala ini nga kalautan nga inyo ginahimo? Wala ninyo ginapakabalaan ang Adlaw nga Inugpahuway! 18 Indi bala nga amo man ini ang ginhimo sang inyo mga katigulangan, gani kita kag ang ini nga siyudad ginsilutan sang aton Dios? Karon, ginapaakig pa gid ninyo tapat ang Dios sa inyo ginahimo, kay wala ninyo ginapakabalaan ang Adlaw nga Inugpahuway.”

19 Gani nagmando ako nga siradhan ang puwertahan sang siyudad kada Biyernes† sang hapon,‡ kag indi ini pagbuksan hasta indi matapos ang Adlaw nga Inugpahuway. Ginpabantayan ko sa akon mga tinawo ang mga puwertahan para wala sing bisan ano nga inugbaligya nga makasulod sa siyudad sa Adlaw nga Inugpahuway. 20 Kon kaisa, ang mga negosyante nagatulog sa guwa sang Jerusalem kon Biyernes sang gab-i. 21 Pero ginpaandaman ko sila. Siling ko, “Ngaa diri kamo nagatulog sa pader sang siyudad? Kon liwaton pa ninyo ini makatilaw gid kamo sa akon.” Gani halin sadto wala na sila magbalik sa Adlaw nga Inugpahuway. 22 Dayon ginmanduan ko ang mga Levita nga magpakatinlo sila§ kag magbantay sa mga puwertahan para kabigon sang mga tawo nga pinasahi nga adlaw ang Adlaw nga Inugpahuway.

Dayon nagpangamuyo ako, “O Dios ko, dumduma man ining ginhimo ko, kag kaluoyi ako suno sa imo dako nga gugma.”

23 Sadto man nga mga inadlaw, nakita ko nga may mga taga-Juda nga nagpangasawa sang mga babayi nga taga-Ashdod, taga-Ammon, kag taga-Moab. 24 Katunga sang ila mga anak nagahambal sa lingguahe sang Ashdod ukon sa lingguahe sang iban nga mga lugar, kag indi sila makahambal sa lingguahe sang Juda. 25 Gani ginsabdong ko kag ginpakamalaot ini nga mga taga-Juda. Ginhanot ko ang iban sa ila kag gin-gan-it ang ila mga buhok. Ginpasumpa ko sila sa ngalan sang Dios nga sila kag ang ila mga anak indi na gid magpangasawa ukon magpamana sang mga indi Israelinhon. 26 Dayon nagsiling ako sa ila, “Indi bala nga amo ini ang kabangdanan sang pagpakasala ni Haring Solomon sang Israel? Wala sing hari sa bisan diin nga nasyon nga pareho sa iya. Palangga siya sang iya Dios, kag ginhimo siya sang Dios nga hari sa bilog nga Israel. Pero sa pihak sini nagpakasala siya tungod nga gin-ganyat siya sang iya mga asawa nga indi Israelinhon. 27 Ti, pasugtan lang bala namon ining kalautan nga ginahimo ninyo nga amo ang pagluib sa aton Dios paagi sa pagpangasawa sang indi Israelinhon?”

28 Si Joyada nga anak sang pangulo nga pari nga si Eliashib may anak nga nakapangasawa sa anak ni Sanbalat nga taga-Horon, gani ginpahalin ko siya.

29 Dayon nagpangamuyo ako, “O Dios ko, indi pagkalimti nga silutan sila tungod nga ginbaliwala nila ang ila pagkapari kag ang ila panaad bilang mga pari kag mga Levita.”

30 Gani ginsiguro ko nga ang katawhan sang Israel hilway na sa bisan ano nga impluwensya sang mga indi Israelinhon. Kag ginhatagan ko sang obra ang mga pari kag ang mga Levita suno sa tagsa nila ka buluhaton. 31 Ginsiguro ko man nga ang mga gatong nga gamiton sa paghalad madala sa husto nga tion, pati ang mga nahauna nga patubas.

Dayon nagpangamuyo ako, “O Dios ko, dumduma ako kag pakamaayuha.”

* 1:2 nga nagbalalik halin sa pagkabihag sa Babilonia: ukon, nga nakaluwas sa pagkabihag sa Babilonia

† 1:4 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

‡ 1:6 Ginatuad: ukon, Ginasugid

* 2:4 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

† 2:13 Dragon: ukon, Man-og; ukon, Jackal

* 3:1 Tore sang Isa ka Gatos: Siguro ang “isa ka gatos” amo ang iya kataason ukon ang kadamuon sang halintang sang iya hagdanan.

† 3:3 Puwertahan sang mga Isda: Siguro diri ginapaagi ang mga isda nga ginadala sa siyudad.

‡ 3:6 Daan nga Puwertahan: ukon, Puwertahan ni Jeshana

§ 3:13 Basura: ukon, Ipot sang Sapat

* 3:15 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa man sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 8:1 kag 9:24.

† 3:16 lulubngan: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, mga lulubngan.

‡ 3:18 Binui: Amo ini sa duha ka kopya sang Hebreo, sa Septuagint, kag sa Syriac. Sa kalabanan nga kopya sang Hebreo, Bavai.

§ 3:31 Tilipunan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 4:5 gin-insulto: ukon, ginpaakig

† 4:12 sang ila plano nga pagsalakay: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 4:23 kag bisan…armas: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 5:10 pagkaon: sa literal, uyas. Amo man sa bersikulo 11.

† 5:10 indi ta na sila pagpabayaron sa ila mga utang: ukon, indi ta na pagpasakaan ang ila utang

‡ 5:13 wagkos: Ang mga bayo sang una wala sing bulsa, gani ang ginahimo nila nga bulsa amo ang wagkos sa ila hawak. Ang pagwaswas sini nagasimbolo sang pagkadula sang tanan.

§ 5:16 ako: Amo ini sa Syriac, sa Septuagint, kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, kami.

* 6:6 Geshem: ukon, Gashmu

† 6:10 tungod kay…balay: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 7:3 udtong-adlaw: Tion ini sang inugpahuway, gani posible nga ang kaaway gulpi nga magsalakay.

† 7:21 nga ginatawag man nga Hezekia: ukon, nga mga kaliwat ni Hezekia

‡ 7:24 Harif: ukon, Jora

§ 7:25 Gibeon: ukon, Gibar

* 7:59 Amon: ukon, Ami. Tan-awa sa Ezr. 2:5.

† 7:65 Urim kag Thumim: Duha ka butang nga ginagamit sa paghibalo sang kabubut-on sang Dios.

‡ 7:68 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

* 8:8 ginpaathag ang kahulugan sini: Siguro lakip na diri ang pagtranslate sang Kasuguan halin sa Hebreo pakadto sa Aramico.

* 9:7 Kaldeanhon: Mga katawhan nga nagaestar sang una sa south sang Babilonia. Sang ulihi nangin Kaldeanhon ang tawag sa mga taga-Babilonia.

† 9:10 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

‡ 9:20 manna: Tan-awa sa Exo. 16 parte sa sini nga pagkaon.

§ 9:38 ginpirmahan: sa literal, ginselyuhan

* 11:8 ang sunod kay Salu: ukon, ang mga paryente ni Salu

* 12:1-7 Ginetoi: ukon, Gineton

† 12:1-7 Miamin: ukon, Miniamin

‡ 12:14 Shebania: ukon, Shecania

§ 12:15 Merayot: ukon, Meremot

* 12:24 Jeshua nga anak ni Kadmiel: ukon, Jeshua, Binui, Kadmiel

† 12:37 Banwa ni David: Ini isa ka lugar nga parte sang Jerusalem. Tan-awa sa 2 Sam. 5:7 kag 1 Har. 8:1 kag 9:24.

‡ 12:38 katawhan: ukon, mga opisyal

§ 12:39 Daan nga Puwertahan: ukon, Puwertahan ni Jeshana

* 12:39 Tore sang Isa ka Gatos: Siguro ang “isa ka gatos” amo ang kataason sang tore ukon ang kadamuon sang halintang sang iya hagdanan.

* 13:15 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon, fig tree)

† 13:19 Biyernes: sa Hebreo, antes sang Adlaw nga Inugpahuway

‡ 13:19 hapon sang nagasalop na ang adlaw

§ 13:22 magpakatinlo sila: buot silingon, tumanon nila ang seremonya sang pagpakatinlo

Ester

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Ester

1

Gin-ilisan Bilang Rayna si Vashti

1-2 May isa ka hari sang Persia nga ang iya ngalan si Ahasuerus.* Nagaestar siya sa iya palasyo sa napaderan nga siyudad sang Susa. Ginadumalahan niya ang 127 ka probinsya nga halin sa India hasta sa Ethiopia.† 3 Sang ikatatlo nga tuig sang iya paghari, nagpapunsyon siya para sa iya mga opisyal kag iban pa nga mga alagad. Nagtambong man ang mga lider sang mga soldado sang Persia kag Media, pati ang mga dungganon nga mga tawo kag mga opisyal sang mga probinsya. 4 Anom ka bulan ang punsyon; kag sa sulod sang sini nga mga binulan ginpakita ni Ahasuerus kon daw ano kamanggaranon ang iya ginharian, kag kon daw ano siya kagamhanan kag kahalangdon.

5 Pagkatapos sadto, nagpapunsyon naman ang hari para sa tanan nga pumuluyo sang napaderan nga siyudad sang Susa, halin sa pinakadungganon hasta sa pinakakubos. Ginhiwat ini nga punsyon sa ugsaran sang palasyo sang hari sa sulod sang pito ka adlaw. 6 Gindekorahan ang hardin sang puti kag asol nga mga kurtina nga ginhigtan sang higot nga hinimo halin sa maayo nga klase nga linen nga granate,‡ kag ginpakabit sa mga sulosingsing nga pilak sa marmol nga mga haligi. Ang mga pulungkuan hinimo halin sa bulawan kag pilak, kag nabutang ini sa salog nga may mga desinyo nga kristal, marmol, nakar,§ kag iban pa nga malahalon nga mga bato. 7-8 Nag-inom ang mga bisita sa bulawan nga mga ilimnan nga may nagkalain-lain nga desinyo. Ginpagustuhan sila sang hari sang malahalon nga bino. Nagsugo ang hari sa iya mga suluguon nga pagustuhan lang ang mga bisita.

9 Samtang nagapunsyon ang mga lalaki nga mga bisita, nagpapunsyon man si Rayna Vashti para sa mga babayi didto sa palasyo ni Haring Ahasuerus.

10 Sang ikapito nga adlaw sang punsyon, malipayon ang hari kay nakainom siya. Ginpatawag niya ang iya pito ka mataas nga opisyal nga personal nga nagaalagad sa iya. Sila amo sanday Mehuman, Bizta, Harbona, Bigta, Abagta, Zetar, kag Carkas. Ginsugo niya sila 11 nga pakadtuon didto sa iya si Rayna Vashti nga nagasuksok sang iya korona para ipakita ang iya katahom sa mga opisyal kag sa tanan nga bisita, kay matahom gid siya. 12 Pero sang ginhambalan si Rayna Vashti sang mga alagad sang hari parte sa ginpasugo niya, nagpangindi siya nga magkadto didto. Gani nangakig gid ang hari.

13 Kinabatasan na sang hari nga magpangayo sang laygay sa mga maalamon nga mga tawo nga nakahibalo sang mga kasuguan kag mga kinabatasan sang ginharian. 14 Ang permi niya ginapangayuan sang laygay amo sila ni Carshena, Shetar, Admata, Tarshish, Meres, Marsena, kag Memucan. Ini sila amo ang pito ka pinakamataas nga mga opisyal sang ginharian sang Persia kag Media, kag dali lang sila makapalapit sa hari.

15 Nagpamangkot ang hari sa ila, “Suno sa kasuguan sang Persia, ano bala ang dapat himuon kay Rayna Vashti tungod nga wala siya nagtuman sang akon sugo nga ginpasiling ko sa akon mga alagad?” 16 Nagsabat si Memucan sa hari kag sa iya mga opisyal, “Nakasala si Rayna Vashti indi lang sa imo, Mahal nga Hari, kundi pati man sa tanan nga opisyal kag mga katawhan sang bilog mo nga ginharian. 17 Ang ginhimo ni Rayna Vashti sigurado gid nga mahibaluan sang tanan nga babayi sa ginharian, kag sundon man nila ina; indi man sila magtahod sa ila mga bana. Kay magarason sila nga si Rayna Vashti gani wala magtuman sang ginpatawag siya sang hari nga magkadto sa iya. 18 Sugod subong amo man ina ang himuon sang mga asawa sang mga opisyal sang Persia kag Media nga nakabati sang ginhimo sang rayna. Gani matabo permi nga ang mga asawa indi na magtahod sa ila mga bana, kag ang mga bana mangakig sa ila mga asawa.

19 “Gani kon gusto mo, Mahal nga Hari, maghimo ka sang isa ka sugo nga nagasiling nga indi na magpakita sa imo si Rayna Vashti, kag ang katungdanan bilang rayna ihatag na lang sa iban nga mas maayo pa sang sa iya. Ipasulat ini nga sugo kag ilakip sa mga kasuguan sang aton ginharian nga Persia kag Media para indi na maliwat. 20 Kag kon masugid na ini sa bilog mo nga ginharian nga puwerte kadako, tahuron sang mga asawa ang ila mga bana, halin sa pinakadungganon nga bana hasta sa pinakakubos.”

21 Nagustuhan sang hari kag sang iya mga opisyal ang ginsiling ni Memucan, gani ginsunod ini sang hari. 22 Nagpadala siya sang sulat sa tanan nga probinsya nga sakop sang iya ginharian, suno sa ila mga lingguahe. Kag nakasiling sa sini nga sulat nga ang tagsa ka bana amo ang dapat magdumala sa iya pamilya.

2

Ginhimo nga Rayna si Ester

1 Sang ulihi, sang naumpawan na si Haring Ahasuerus sa iya kaakig, nadumduman niya si Vashti kag ang ginhimo niya. Nadumduman man niya ang sugo nga iya ginhimo kontra kay Vashti. 2 Gani nagsiling sa iya ang iya personal nga mga alagad, “Mahal nga Hari, ngaa indi ka magpapangita sang guwapa kag bataon nga mga dalaga? 3 Magpili ka sang mga opisyal sa kada probinsya nga sakop sang imo ginharian para magpangita sang guwapa kag bataon nga mga dalaga kag magdala sa ila sa elistaran sang mga babayi diri sa napaderan nga siyudad sang Susa. Ipaatipan mo ang mga dalaga kay Hegai nga imo mataas nga opisyal, nga gintugyanan mo nga mag-atipan sa mga babayi sa palasyo. Kag siya ang bahala nga maghatag sa ila sang ila mga kinahanglanon sa pagpatahom. 4 Dayon ang magustuhan mo nga dalaga amo ang ibulos mo kay Vashti bilang rayna.” Nagustuhan sang hari ang ginsiling sa iya, gani ginsunod niya ini.

5 Karon, may isa ka Judio nga nagaestar sa napaderan nga siyudad sang Susa; ang iya ngalan amo si Mordecai. Ang iya amay amo si Jair, kag ang iya lolo amo si Shimei nga anak ni Kish nga halin sa tribo ni Benjamin. 6 Isa siya sa mga ginbihag sa Babilonia halin sa Jerusalem, kaupod ni Haring Jehoyakin* sang Juda. Ginbihag sila ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia. 7 May pakaisa si Mordecai nga dalaga nga guwapa kag nami sing lawas. Ang iya ngalan amo si Hadasa nga ginatawag man nga Ester. Sang napatay ang mga ginikanan ni Ester, ginsapupo siya ni Mordecai kag ginpadako bilang iya anak.

8 Sang ginsugid ang mando sang hari parte sa guwapa nga mga dalaga, madamo nga dalaga ang gindala sa palasyo sang hari didto sa napaderan nga siyudad sang Susa. Kag isa sa ila amo si Ester. Ginpaatipan sila kay Hegai nga gintugyanan sa pag-atipan sa mga babayi sa palasyo. 9 Nanamian si Hegai kay Ester, kag maayo ang pagtratar niya sa iya. Ginhatagan niya dayon si Ester sang pagkaon kag mga kinahanglanon sa pagpatahom. Ginhatagan man niya siya sang pito ka suluguon nga babayi nga halin mismo sa palasyo sang hari, kag ginpaestar niya siya kag ang iya mga suluguon sa pinakamaayo nga kuwarto.

10 Wala magsugid si Ester nga Judio siya tungod kay ginhambalan siya ni Mordecai nga indi gid magpanugid. 11 Adlaw-adlaw, nagalakat-lakat si Mordecai malapit sa ugsaran sang ginaestaran sang mga babayi sa paghibalo sang kahimtangan ni Ester, kag kon ano na ang nagakatabo sa iya.

12 Antes paatubangon ang isa ka babayi sa hari kinahanglan makompleto anay niya ang isa ka tuig nga pagpatahom: sa sulod sang anom ka bulan banyusan niya ang iya lawas sang lana sang mira, kag sa sulod sang anom pa gid ka bulan butangan niya ang iya lawas sang mga pahamot kag sang iban pa nga klase sang mga pangpatahom. 13 Kag antes siya magkadto sa hari, hatagan siya sang bisan ano nga bayo kag alahas nga gusto niya nga isul-ob sa pag-atubang sa hari. 14 Magakadto siya sa hari sa gab-i, kag pagkaaga dal-on siya sa lain nga elistaran nga sa diin nagaestar ang mga asawa sang hari. Ginaatipan sila ni Shaashgaz, ang opisyal sang hari nga gintugyanan sa pag-atipan sang mga asawa sang hari. Wala sing bisan sin-o sa ila nga makabalik sa hari luwas lang kon gusto siya sang hari kag ipatawag niya siya.

15-16 Sang ikanapulo nga bulan, nga amo ang bulan sang Tebet, sadtong ikapito nga tuig sang paghari ni Ahasuerus, nag-abot ang turno ni Ester† nga magkadto sa hari didto sa palasyo. Gintuman ni Ester ang ginlaygay sa iya ni Hegai, ang mataas nga opisyal sang hari nga gintugyanan sa pag-atipan sa mga babayi sa palasyo. Kon ano ang ginsiling sa iya ni Hegai nga isul-ob niya sa pagkadto sa hari amo lang ang iya ginsul-ob. Nagadayaw sa iya ang tanan nga nakakita sa iya.

17 Nagustuhan sang hari si Ester labaw sa tanan nga babayi nga gindala sa iya. Nalipay gid siya sa iya, kag gintratar niya siya sing maayo. Ginkoronahan niya siya kag ginhimo nga rayna sa baylo ni Vashti. 18 Naghiwat dayon sang dako nga punsyon ang hari para padunggan si Ester. Gin-imbitar niya ang tanan niya nga mga opisyal kag ang iban pa niya nga mga alagad. Kag gindeklarar niya sa bilog nga ginharian nga magpahuway ang mga tawo sa sadto nga adlaw. Kag sa iya kaalwan, nagpanghatag siya sang regalo sa mga tawo.

Ginluwas ni Mordecai ang Hari

19 Sang ikaduha nga pagtipon sang mga dalaga, si Mordecai isa na ka opisyal nga nakapuwesto sa puwertahan sang palasyo. 20 Wala pa gid sadto nagpanugid si Ester nga Judio siya, pareho sang ginbilin sa iya ni Mordecai. Ginatuman gihapon ni Ester si Mordecai pareho sang iya ginahimo sadto sang ginaatipan pa siya ni Mordecai.

21 Sang sadto nga tion nga si Mordecai isa na ka opisyal nga nakapuwesto sa puwertahan sang palasyo, may duha ka opisyal sang hari nga ang ila ngalan amo si Bigtana‡ kag si Teresh. Sila ang nagaguwardya sa puwertahan sang kuwarto sang hari. Karon, nangakig sila kay Haring Ahasuerus kag nagplano sila sa pagpatay sa iya. 22 Pero nahibaluan ni Mordecai ang ila plano, gani ginsugid niya ini kay Rayna Ester. Dayon ginsugid man ini ni Ester sa hari kag ginpahibalo nga si Mordecai ang nakadiskobre sini. 23 Ginpaimbistigar ini sang hari. Kag sang napamatud-an nga matuod gid man, ginpabitay§ niya si Bigtana kag si Teresh sa kahoy. Nagsugo ang hari nga isulat ini nga hitabo sa libro sang kasaysayan sang ginharian.

3

Nagplano si Haman sa Paglaglag sa mga Judio

1 Sang ulihi ginpataas ni Haring Ahasuerus ang posisyon ni Haman nga anak ni Hamedata nga Agagnon.* Ginhimo niya siya nga pinakamataas nga opisyal sa iya ginharian. 2 Ang tanan nga opisyal sang hari nga nakapuwesto sa puwertahan sang palasyo nagaluhod kay Haman bilang pagtahod sa iya, suno sa sugo sang hari. Pero si Mordecai iya wala nagaluhod. 3 Ginpamangkot siya sang iban nga mga opisyal kon ngaa wala siya nagatuman sa sugo sang hari. 4 Nagsabat siya nga isa siya ka Judio.† Adlaw-adlaw ginakombinsi siya sang iya kapareho nga mga opisyal pero indi gid siya magpamati. Gani ginsugid nila siya kay Haman para mahibaluan nila kon bala pabay-an lang siya ni Haman.

5 Sang mahibaluan ni Haman nga indi magluhod si Mordecai sa pagtahod sa iya, nangakig gid siya. 6 Kag sang mahibaluan pa gid niya nga isa ka Judio si Mordecai, nagplano siya nga indi lang si Mordecai ang iya ipapatay kundi pati man ang tanan nga Judio sa bilog nga ginharian ni Haring Ahasuerus.

7 Sang nahauna nga bulan, nga amo ang bulan sang Nisan, sadtong ika-12 nga tuig sang paghari ni Ahasuerus, nagsugo si Haman nga maggabot-gabot para mahibaluan kon ano ang husto nga adlaw kag bulan sa pagtuman sang iya plano. (Ang butang nga ginagamit nila sa paggabot-gabot ginatawag nga “pur.”) Ang nagabutan amo ang ika-13 nga adlaw‡sang ika-12 nga bulan, nga amo ang bulan sang Adar.

8 Karon, nagsiling si Haman kay Haring Ahasuerus, “May isa ka lahi sang katawhan nga nagaestar sa nagkalain-lain nga probinsya sang imo ginharian kag may kaugalingon sila nga kasuguan nga lain sang sa iban nga mga katawhan. Wala sila nagatuman sang imo mga kasuguan kag indi maayo para sa imo, Mahal nga Hari, nga pabay-an lang sila. 9 Kon gusto mo, Mahal nga Hari, magmando ka nga pamatyon sila. Kag magahatag ako sing 350 ka tonelada nga pilak sa mga administrador sang imo ginharian, para ibutang nila ini sa talaguan sang manggad sang ginharian.”

10 Ginkuha dayon sang hari ang iya singsing nga pangmarka§ kag ginhatag kay Haman nga kaaway sang mga Judio, nga anak ni Hamedata nga Agagnon. 11 Nagsiling ang hari sa iya, “Sa imo na lang ang imo nga kuwarta, pero himua ang gusto mo nga himuon sa mga Judio.”

12 Gani sang ika-13 nga adlaw sang nahauna nga bulan, ginpatawag ni Haman ang mga sekretaryo sang hari. Ginpahimo niya sila sang sulat para sa mga gobernador, mga pangulo, kag mga opisyal sang tagsa ka probinsya sang ginharian, sa ila nga mga lingguahe. Ginpahimo ang sulat sa ngalan ni Haring Ahasuerus, kag ginmarkahan sang iya singsing. 13 Ginpadala ini sa tanan nga probinsya sang ginharian paagi sa mga mensahero. Nagamando sa sini nga sulat nga pamatyon gid sa isa lang ka adlaw ang tanan nga Judio, bata man ukon tigulang, pati mga babayi kag mga kabataan, kag kuhaon ang tanan nila nga pagkabutang. Himuon ini sa ika-13 nga adlaw sang ika-12 nga bulan, nga amo ang bulan sang Adar.

14-15 Sa sugo sang hari naglakat ang mga mensahero kag ginpanghatagan nila ang kada probinsya sang kopya sang amo nga mando, kag ginpahibalo ini sa mga tawo para makahanda sila sa adlaw nga pamatyon ang tanan nga Judio. Ginpahibalo man ini nga mando sa napaderan nga siyudad sang Susa. Nagpungko ang hari kag si Haman sa pag-inom samtang ang mga tawo sa Susa nagakatingala kon ano ang nagakatabo.

4

Nagpangayo sang Bulig si Mordecai kay Ester

1 Sang mahibaluan ni Mordecai ang ginaplano kontra sa ila, gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. Dayon nagsuksok siya sang sako, nagbutang sang abo sa iya ulo, kag nagsulod sa siyudad nga nagahilibion sing tudo gid. 2 Pero hasta lang siya sa guwa sang puwertahan sang palasyo tungod kay wala sing bisan sin-o nga ginatugutan nga magsulod sa palasyo nga nagasuksok sang sako. 3 Ang mga Judio sa kada probinsya nga nakabati sang mando sang hari naghilibion sing tudo gid. Nagpuasa sila kag naghinibi nga nagapanalambiton. Madamo sa ila ang nagsuksok sang sako kag naghigda sa abo.

4 Sang ginsugiran si Ester sang iya mga suluguon nga babayi kag sang mga opisyal nga nagaatipan sa iya parte kay Mordecai, natublag gid siya. Gani ginpadal-an niya sang bayo si Mordecai para ilisan ang sako nga iya ginasuksok. Pero wala ini ginbaton ni Mordecai. 5 Tungod sadto, ginpatawag ni Ester si Hatac, nga isa sa mga opisyal sang hari nga gintugyanan sa pag-atipan sa iya. Ginsugo niya siya nga hibaluon kon ano ang problema ni Mordecai ngaa nagaamo siya sina.

6 Gani ginkadtuan ni Hatac si Mordecai sa may plasa sang siyudad, sa atubangan sang puwertahan sang palasyo. 7 Ginsugid ni Mordecai sa iya ang tanan nga natabo kag kon pila nga kuwarta ang ginpromisa ni Haman nga ihatag sa talaguan sang manggad sang ginharian, sa paglaglag sa mga Judio. 8 Ginhatagan siya ni Mordecai sang isa ka kopya sang mando sang hari nga ginsugid sa Susa, para ipakita kay Ester. Ginsilingan man siya ni Mordecai nga ipaathag kay Ester ang tanan nga natabo kag pangabayon si Ester nga magkadto sa hari sa pagpakitluoy nga kaluy-an ang iya mga kasimanwa.

9 Nagbalik si Hatac kay Ester kag ginsugid niya ang tanan nga ginsiling ni Mordecai. 10 Dayon ginpabalik ni Ester si Hatac kay Mordecai kag ginpasiling ini: 11 “Nahibaluan sang tanan nga opisyal sang hari kag sang tanan nga tawo sa bilog nga ginharian nga ang bisan sin-o nga magpalapit sa hari sa sulod nga ugsaran, lalaki man ukon babayi, nga wala ginpatawag pagapatyon, luwas lang kon untayon sang hari ang iya bulawan nga bulobaston sa sina nga tawo. Kag ako mismo isa na ka bulan nga wala ginpatawag sang hari.”

12 Sang ginsugiran si Mordecai sang ginpasiling ni Ester, 13 amo ini ang sabat nga ginpasiling niya: “Indi ka maghunahuna nga ikaw lang ang maluwas sa tanan nga Judio tungod kay dira ka nagaestar sa palasyo. 14 Kay bisan maghipos-hipos ka lang sa sini nga tion, may iban nga magbulig kag magluwas sa mga Judio, pero ikaw ya kag ang imo mga paryente malaglag. Pero basi pa lang nahimo ka nga rayna para maluwas mo ang imo kapareho nga mga Judio.”

15 Amo ini ang ginpasiling ni Ester kay Mordecai, 16 “Lakat ka, kag tipuna ang tanan nga Judio diri sa Susa kag magpuasa kamo para sa akon. Indi kamo magkaon ukon mag-inom adlaw-gab-i, sa sulod sang tatlo ka adlaw. Mapuasa man ako kag ang akon mga suluguon nga babayi. Pagkatapos makadto ako sa hari bisan pa nga kontra ini sa kasuguan. Bahala na kon patyon ako.”

17 Gani naglakat si Mordecai kag gintuman niya ang tanan nga ginsiling ni Ester.

5

Nagpangabay si Ester sa Hari

1 Sang ikatatlo nga adlaw, nagsuksok si Ester sang iya bayo nga pangrayna kag nagtindog sa sulod nga ugsaran sang palasyo, sa atubangan sang trono sang hari. Nagapungko sadto ang hari sa iya trono nga nagaatubang sa puwertahan. 2 Sang nakita sang hari si Ester, nalipay siya sa iya, kag gin-untay niya ang iya bulawan nga bulobaston kay Ester. Nagpalapit si Ester kag gintandog ang punta sang bulobaston.

3 Nagpamangkot ang hari sa iya, “Ano ang kinahanglan mo, Mahal nga Rayna? Isiling lang kay ihatag ko sa imo bisan ang katunga pa sang akon ginharian.” 4 Nagsabat si Ester, “Kon gusto mo, Mahal nga Hari, magkadto kamo karon ni Haman sa panyapon nga ginpreparar ko para sa inyo.” 5 Nagsiling ang hari sa iya mga suluguon, “Tawga gilayon si Haman para masunod namon ang gusto ni Ester.”

Gani nagkadto ang hari kag si Haman sa panyapon nga ginpreparar ni Ester. 6 Kag samtang nagaininom sila sang bino, nagpamangkot ang hari kay Ester, “Ano gid bala ang kinahanglan mo? Isiling lang kay ihatag ko sa imo bisan ang katunga pa sang akon ginharian.” 7 Nagsabat si Ester, “Amo ini ang akon pangabay: 8 Kon matuod nga maayo ka sa akon kag nalipay ka sa paghatag sang akon pangayuon, ginaimbitar ko kamo liwat ni Haman sa panyapon buwas nga ipreparar ko sa inyo. Kag dayon isiling ko ang akon pangabay sa imo.”

Nagplano si Haman nga Patyon si Mordecai

9 Sang sina nga adlaw, malipayon si Haman nga nagguwa sa palasyo. Pero nangakig gid siya sang makita niya si Mordecai sa puwertahan sang palasyo nga wala man lang nagtindog ukon nagpakita sang pagtahod sa iya. 10 Pero ginpunggan lang niya ang iya kaugalingon kag nagpuli.

Pag-abot niya sa ila, ginpatawag niya ang iya asawa nga si Zeresh kag ang iya mga abyan. 11 Ginpahambog niya sa ila ang iya madamo nga manggad kag kabataan, kag ang tanan nga pagpadungog sa iya sang hari kag ang paghatag sa iya sang mataas nga posisyon nga labaw sa tanan nga opisyal kag sa iban pa nga mga alagad sang hari. 12 Nagsiling pa siya, “Indi lang ina, kundi ako lang ang gin-imbitar ni Rayna Ester nga makaupod sa hari sa panyapon nga ginpreparar niya. Kag sa liwat gin-imbitar naman niya ako nga magpanyapon buwas kaupod sang hari. 13 Pero ini tanan indi gid makalipay sa akon kon makita ko pa gihapon inang Judio nga si Mordecai nga nagapungko sa may puwertahan sang palasyo.”

14 Nagsiling sa iya ang iya asawa kag mga abyan, “Ngaa indi ka magpahimo sang bilitayan nga mga 75 feet ang kataason. Kag buwas sa aga pangabaya ang hari nga ipabitay si Mordecai, para malipayon ka nga mag-upod sa hari sa panyapon.” Nagustuhan ato ni Haman, gani nagpahimo siya sang bilitayan.

6

Ginpadunggan si Mordecai

1 Sadto nga gab-i, indi makatulog si Haring Ahasuerus, gani ginpakuha niya ang libro sang kasaysayan sang iya ginharian kag ginbasa ini sa iya. 2 Nabasahan sa sini nga libro ang parte sa pagsugid ni Mordecai sang plano nila ni Bigtana kag Teresh nga pagpatay kay Haring Ahasuerus. Ining si Bigtana kag si Teresh mga opisyal sang hari nga nagaguwardya sadto sa puwertahan sang iya kuwarto.

3 Nagpamangkot ang hari, “Ano ang ginbalos ukon ginpadungog kay Mordecai tungod sining iya maayo nga ginhimo sa akon?” Nagsabat ang mga suluguon, “Wala gid, Mahal nga Hari.”

4 Sa sina mismo nga tion nagapasulod si Haman sa ugsaran sang palasyo sa pagpangabay sa hari nga bitayon si Mordecai sa bilitayan nga iya ginpahimo para kay Mordecai. Nagpamangkot ang hari, “Sin-o inang nagatindog sa ugsaran?” 5 Nagsabat ang mga suluguon, “Si Haman.” Dayon nagsiling ang hari, “Pasudla ninyo siya diri.”

6 Sang pagsulod ni Haman, nagpamangkot ang hari sa iya, “Ano ang maayo nga himuon ko sa tawo nga ginakalipay ko nga padunggan?” Abi ni Haman siya ang ginatumod sang hari, 7 gani nagsiling siya, “Amo ini, Mahal nga Hari, ang imo himuon: 8 Ipakuha ang isa sang imo harianon nga bayo nga nasuksok mo na, kag ang isa ka kabayo nga nasakyan mo na, nga may korokorona sa iya ulo. 9 Dayon sugua ang isa sang imo opisyal nga may mataas nga posisyon nga pasuksukan niya ang amo nga tawo sang harianon nga bayo kag pasakyon sa imo kabayo, kag dayon ilibot niya sa siyudad. Kag samtang nagalibot sila magsinggit ang mga nagaupod sa ila nga, ‘Amo ini ang ginahimo sa tawo nga ginakalipay sang hari nga padunggan.’ ”

10 Nagsiling ang hari kay Haman, “Sige, kuhaa gilayon ang akon bayo kag kabayo, kag himua ang tanan nga ginsiling mo kay Mordecai, ang Judio nga nagapungko sa may puwertahan sang akon palasyo. Siguraduhon mo nga matuman ang tanan nga ginsiling mo.”

11 Gani ginkuha ni Haman ang bayo kag ang kabayo, kag ginsuksukan niya si Mordecai kag ginpasakay sa kabayo. Dayon ginlibot niya siya sa siyudad samtang nagasinggit siya nga, “Amo ini ang ginahimo sa tawo nga ginakalipay sang hari nga padunggan.”

12 Pagkatapos nagbalik si Mordecai sa may puwertahan sang palasyo. Pero si Haman iya nagdali-dali puli nga nagapanabon sang iya guya tungod sa puwerte nga kahuya. 13 Dayon ginsugid niya sa iya asawa nga si Zeresh kag sa iya mga abyan ang tanan nga natabo. Nagsiling sa iya ang iya asawa kag ang iya mga abyan nga iya mga manuglaygay, “Amat-amat ka na nga nagakapierdi kay Mordecai. Indi ka makadaog sa iya tungod kay isa siya ka Judio. Sigurado gid nga mapierdi ka sa iya.” 14 Samtang nagaestoryahanay pa sila, nag-abot ang mga opisyal sang hari kag gindali-dali nila dala si Haman sa panyapon nga ginpreparar ni Ester.

7

Ginbitay si Haman

1 Nagpanyapon si Haring Ahasuerus kag si Haman upod kay Rayna Ester. 2 Kag samtang nagaininom sila sa sinang ikaduha nga panyapon, nagpamangkot liwat ang hari kay Rayna Ester, “Ano gid bala ang imo kinahanglan? Isiling lang kay ihatag ko sa imo bisan ang katunga pa sang akon ginharian.” 3 Nagsabat si Rayna Ester, “Kon matuod nga maayo ka sa akon kag nalipay ka sa akon, Mahal nga Hari, luwasa ako kag ang akon mga kasimanwa. Amo ini ang akon ginapangayo sa imo. 4 Kay may premyo nga ginapromisa sa kay bisan sin-o nga magpatay sa amon. Kon ginbaligya lang kami bilang mga ulipon, indi ko na ikaw pagtublagon pa tungod kay indi gid man ina importante para sa imo para disturbuhon ka pa.”

5 Nagsabat si Haring Ahasuerus sa iya, “Sin-o ang nangahas sa paghimo sina kag diin siya subong?” 6 Nagsabat si Ester, “Ang kaaway wala sing iban kundi ining malain nga si Haman.”

Puwerte ang kulba ni Haman sa atubangan sang hari kag sang rayna. 7 Nagtindog dayon ang hari sa puwerte nga kaakig. Ginbayaan niya ang iya ilimnon kag nagkadto sa hardin sang palasyo. Pero nagpabilin si Haman kag nagpakitluoy kay Rayna Ester tungod kay nahibaluan niya nga desidido ang hari nga silutan siya.

8 Nagahapa si Haman sa higdaan nga ginahilayan ni Ester samtang nagapakitluoy. Sang pagkakita sa iya sang hari nga nagbalik halin sa hardin, nagsiling ang hari, “Aba, buot mo pa nga luguson ang rayna diri sa palasyo bisan ara ako.”

Pagkatapos lang gid hambal sang hari, gintabunan sang mga suluguon ang ulo* ni Haman. 9 Dayon nagsiling si Harbona, nga isa sa mga personal nga alagad sang hari, “Nagpahimo si Haman sang bilitayan nga mga 75 feet ang kataason didto sa tupad sang iya balay. Ginpahimo niya ato para kay Mordecai, ang tawo nga nagsugid para maluwas ang imo kabuhi, Mahal nga Hari.”

Dayon nagmando ang hari, “Bitaya ninyo didto si Haman!” 10 Gani ginbitay nila si Haman sa bilitayan nga ginpahimo niya para kuntani kay Mordecai. Dayon nadula ang kaakig sang hari.

8

Ang Mando sang Hari para Mabuligan ang mga Judio

1 Sa sina mismo nga adlaw, ginhatag ni Haring Ahasuerus kay Rayna Ester ang tanan nga pagkabutang ni Haman, ang kaaway sang mga Judio. Dayon ginpakadto si Mordecai sa hari tungod kay ginsugid ni Ester nga magparyentihanay sila. 2 Ginhukas sang hari ang iya singsing nga pangmarka, nga iya ginbawi kay Haman, kag ginhatag kay Mordecai. Dayon ginhimo siya ni Ester nga manugdumala sang tanan nga pagkabutang ni Haman.

3 Sa liwat nagpangabay si Ester kay Haring Ahasuerus, nga nagaluhod sa iya tiilan kag nagahibi. Nagpakitluoy siya nga indi na lang pagdayunon ang malain nga plano ni Haman nga Agagnon kontra sa mga Judio. 4 Gin-untay sang hari ang iya bulawan nga bulobaston kay Ester. Dayon nagtindog si Ester sa atubangan sang hari kag nagsiling, 5 “Kon matuod nga maayo ka sa akon, Mahal nga Hari, kag nalipay ka sa akon, himua ini kon gusto mo kag kon husto para sa imo: Magpasulat ka sang isa ka sugo nga indi pagdayunon ang mando ni Haman nga anak ni Hamedata nga Agagnon. Ining mando nga ginpasulat ni Haman nagasiling nga pamatyon ang mga Judio sa bilog nga ginharian. 6 Indi ako makabatas nga makita nga magkalamatay ang akon mga kasimanwa kag mga paryente.”

7 Nagsiling si Haring Ahasuerus kay Rayna Ester kag kay Mordecai nga Judio, “Ginpabitay ko na si Haman tungod nga gintinguhaan niya nga laglagon kamo nga mga Judio. Kag ginhatag ko na sa imo, Ester, ang iya mga pagkabutang. 8 Karon, magsulat kamo sang isa ka sugo sa akon ngalan para sa mga Judio. Isulat ninyo kon ano ang maayo para sa inyo, kag markahi dayon ninyo sang akon singsing. Kay ang bisan ano nga kasulatan nga ginsulat sa ngalan sang hari kag ginmarkahan sang iya singsing indi na gid maliwat pa.”

9 Gani sang ika-23 nga adlaw sang ikatatlo nga bulan, nga amo ang bulan sang Sivan, ginpatawag ang mga sekretaryo sang hari. Ginsulat nila ang tanan nga gindikta ni Mordecai sa ila. Ang sulat para sa mga Judio, mga gobernador, mga pangulo, kag mga opisyal sang 127 ka probinsya halin sa India hasta sa Ethiopia.* Ginsulat ini sa tagsa ka lingguahe sang mga tawo sa bilog nga ginharian, lakip na ang lingguahe sang mga Judio. 10 Ginpasulat ini ni Mordecai sa ngalan ni Haring Ahasuerus, kag ginmarkahan sang singsing sang hari. Pagkatapos ginpadala dayon niya sa mga mensahero nga nagasakay sa madasig nga mga kabayo sang hari. 11 Paagi sa ato nga sulat, gintugutan ni Haring Ahasuerus ang mga Judio sa kada siyudad nga mag-ugyon sa pagdepensa sang ila kaugalingon. Puwede nila patyon ang bisan sin-o nga magsalakay sa ila halin sa bisan ano nga nasyon ukon probinsya, pati ang ila sini mga babayi kag mga kabataan.† Kag puwede man nila nga kuhaon ang mga pagkabutang sang ila mga kaaway. 12 Himuon ini sang mga Judio sa tanan nga probinsya nga sakop sang ginharian ni Haring Ahasuerus sa sulod lang sang isa ka adlaw, sa ika-13 nga adlaw sang ika-12 nga bulan nga amo ang bulan sang Adar. 13 Ini nga sulat ipadala sa kada probinsya bilang isa ka sugo, kag ipahayag sa tanan nga tawo, para makapreparar ang mga Judio sa pagbalos sa ila mga kaaway sa sina nga adlaw.

14 Gani sa sugo sang hari, naghalin ang mga mensahero nga nagasakay sa madasig nga mga kabayo sang hari. Ginpahibalo man ang mando sa napaderan nga siyudad sang Susa.

15 Nagguwa si Mordecai sa palasyo nga nagabayo sang harianon nga bayo nga asol kag puti, kag pangguwa nga bayo nga hinimo halin sa maayo nga klase nga linen nga granate. Kag may dako siya nga korona nga bulawan sa iya ulo. Naghinugyaw sa kalipay ang mga tawo sa siyudad sang Susa tungod sa sugo. 16 Nakahatag ini sang dako nga kalipay kag pagtahod sa mga Judio. 17 Sa kada siyudad ukon probinsya nga sa diin nakaabot ang sugo sang hari, ang mga Judio nagakalipay gid kag nagahiwat sang piesta sa pagselebrar. Kag madamo nga tawo ang nangin Judio tungod sang ila kahadlok sa mga Judio.

9

Nadaog sang mga Judio ang Ila mga Kaaway

1 Karon, nag-abot na ang ika-13 nga adlaw sang ika-12 nga bulan, nga amo ang bulan sang Adar. Amo na ini ang adlaw nga himuon ang mando sang hari. Sa sini nga adlaw nagalaom ang mga kaaway sang mga Judio nga malaglag nila ang mga Judio. Pero suli ang natabo; ang mga kaaway amo ang napierdi sa mga Judio. 2 Kay sang sina nga adlaw, nagtilipon ang mga Judio sa mga lugar nga ila ginaestaran, sa tanan nga probinsya nga sakop ni Haring Ahasuerus, para pamatyon ang bisan sin-o nga magsalakay sa ila. Wala sing may makabato sa ila tungod kay nahadlok sa ila ang tanan nga tawo. 3 Bisan gani ang tanan nga opisyal sang mga probinsya, pati ang ila mga gobernador, mga pangulo kag mga administrador, nagbulig sa mga Judio tungod kay nahadlok man sila kay Mordecai. 4 Kay si Mordecai isa na ka gamhanan nga tawo sa palasyo sang hari; bantog na siya sa bilog nga ginharian. Kag nagdugang pa gid ang iya pagkagamhanan.

5 Gani ginpamatay sang mga Judio ang tanan nila nga kaaway paagi sa espada. Ginhimo nila ang ila gusto sa sining mga nagakontra sa ila. 6 Sa siyudad lang sang Susa, 500 ang ila napatay. 7 Ginpatay man nila sila ni Parshandata, Dalfon, Aspata, 8 Porata, Adalia, Aridata, 9 Parmashta, Arisai, Aridai, kag Vayzata. 10 Sila amo ang napulo ka anak ni Haman nga kaaway sang mga Judio, nga anak ni Hamedata. Pero wala pagkuhaa sang mga Judio ang mga pagkabutang sang ila mga kaaway.

11 Sadto man nga adlaw, ginsugid sa hari ang kadamuon sang ginpamatay sa siyudad sang Susa. 12 Kag nagsiling ang hari kay Rayna Ester, “Sa Susa lang, 500 ang napatay sang mga Judio, kag ginpamatay man nila ang napulo ka anak ni Haman. Ano ayhan ang natabo sa iban nga mga probinsya? Karon, ano pa gid ang pangayuon mo kay ihatag ko sa imo.” 13 Nagsiling si Ester, “Kon gusto mo, Mahal nga Hari, tuguti ang mga Judio diri sa Susa sa pagdepensa liwat sang ila kaugalingon sa buwas, pareho sang ila ginhimo subong. Kag ipabitay sa kahoy ang mga bangkay sang napulo ka anak ni Haman.”

14 Gani nagsugo ang hari nga himuon ang pangabay ni Ester. Ginpahibalo sa Susa ang mando sang hari, kag ginpabitay ang mga bangkay sang napulo ka anak ni Haman. 15 Pagkaaga, ika-14 nga adlaw sang bulan sang Adar, nagtipon liwat ang mga Judio nga ara sa Susa, kag nakapatay sila sang 300 ka tawo. Pero wala nila pagkuhaa ang pagkabutang sang ila mga kaaway.

16-17 Sang nagligad nga adlaw, nagtilipon ang mga Judio nga ara sa nagkalain-lain nga parte sang ginharian para depensahan kag luwason ang ila kaugalingon sa ila mga kaaway. Nakapatay sila sing 75,000 ka tawo, pero wala nila pagkuhaa ang mga pagkabutang sang ila mga kaaway. Pagkasunod nga adlaw, ika-14 nga adlaw, nagpahuway sila kag naghiwat sang piesta nga may pagsinadya. 18 (Pero sa Susa ya, duha ka adlaw ang pagpamatay sang mga Judio sa ila mga kaaway, sang ika-13 kag sang ika-14 nga adlaw. Kag sang ika-15 nga adlaw, nagpahuway sila kag naghiwat man sang piesta nga may pagsinadya). 19 Amo ina nga ang mga Judio nga nagaestar sa mga baryo nagasaulog sang piesta kada ika-14 nga adlaw sang bulan sang Adar. Sa sina nga adlaw nagahinatagay sila sang regalo.*

Ang Piesta nga Ginatawag “Purim”

20 Ginsulat ni Mordecai ang tanan nga natabo, kag nagpadala siya sang sulat sa tanan nga Judio, malayo man ukon malapit, sa tanan nga probinsya nga sakop ni Haring Ahasuerus. 21 Sa sini nga sulat, ginhambalan ni Mordecai ang mga Judio nga saulugon nila kada tuig ang ika-14 kag ika-15 nga adlaw sang bulan sang Adar, 22 sa pagdumdom sang tion nga nakaluwas sila sa ila mga kaaway, kag ginbayluhan ang ila kasubo sang kalipay kag ang paghibi sang pagsinadya. Ginhambalan man sila ni Mordecai sa sulat nga saulugon nila ang piesta nga may pagsinadya, kag maghinatagay sila sang regalo,† kag hatagan man nila ang mga imol.

23 Ginsunod sang mga Judio ang mando ni Mordecai nga padayunon nila ang pagsaulog sang amo nga piesta kada tuig.

Ang Rason kon ngaa may Piesta nga Ginatawag “Purim”

24 Si Haman nga anak ni Hamedata nga Agagnon, nga kaaway sang tanan nga Judio, nagplano sa pagpatay sa mga Judio. Naggabot-gabot siya para mahibaluan niya kon san-o niya sila laglagon. Ang butang nga gin-gamit sa paggabot-gabot ginatawag nga “pur.” 25 Pero sang mabalitaan sang hari ang ato nga plano paagi kay Rayna Ester, nagpasulat siya sang mando nga ang malain nga plano ni Haman kontra sa mga Judio himuon sa iya. Kag ginbitay si Haman pati ang iya mga anak nga lalaki. 26 Gani ang pagsaulog sang sina nga tion ginatawag nga Purim,‡ halin sa pulong nga “pur.” Kag tungod sa sulat ni Mordecai kag tungod sa ila naeksperiensyahan, 27 nagsugtanay ang mga Judio nga saulugon nila sa husto nga tion kada tuig ang inang duha ka adlaw nga piesta sa pamaagi nga ginsiling ni Mordecai. Nagdesisyon sila nga himuon nila ini kag sang ila mga kaliwat, kag sang tanan nga nangin Judio. 28 Ining duha ka adlaw sang Purim dumdumon kag saulugon sang kada pamilya sang mga Judio sa kada henerasyon, sa tanan nga probinsya kag siyudad sang ginharian. Indi nila ini pag-untatan ukon pagkalimtan, bisan sang ila mga kaliwat.

29 Agod mapabakod ang sulat ni Mordecai parte sa Purim, nagsulat man si Rayna Ester nga anak ni Abihail, parte sa sini nga piesta. Kaupod niya si Mordecai sa pagsulat sini. 30 Ginpadala ini ni Mordecai sa 127 ka probinsya nga sakop sang ginharian ni Haring Ahasuerus. Nakahatag ini sang kalinong kag kabakod sa mga Judio, 31 kag nagasugo sa ila nga saulugon nila ang Purim sa husto nga tion, pareho sang ginmando ni Mordecai, nga ginmando man ni Rayna Ester. Sundon nila ini, subong nga ginasunod nila kag sang ila mga kaliwat ang pagsulundan parte sa pagpuasa kag pagpangasubo. 32 Ang mando ni Ester nga nagpabakod sa mga pagsulundan parte sa Purim ginsulat sa libro.

10

Ang Pagkagamhanan ni Haring Ahasuerus kag ni Mordecai

1 Ginpabayad ni Haring Ahasuerus sang buhis ang tanan nga tawo sa iya ginharian, bisan atong mga nagaestar sa mga isla.* 2 Ang tanan nga gamhanan nga binuhatan ni Haring Ahasuerus nasulat sa Libro sang Kasaysayan sang mga Hari sang Media kag Persia. Nasulat man diri ang kabug-usan sang estorya sang pagkabantog ni Mordecai, nga ginhatagan sang hari sang mataas nga posisyon. 3 Siya na ang ikaduha sa kay Haring Ahasuerus. Bantog gid siya sa iya kapareho nga mga Judio, kag ginatahod nila siya kay nagahimo siya sang mga butang nga para sa kaayuhan sang iya mga kasimanwa, kag nagapakighambal siya sa hari para sa ila.

* 1:1-2 Ahasuerus: isa pa ini ka ngalan ni Xerxes

† 1:1-2 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

‡ 1:6 granate: sa English, purple

§ 1:6 nakar: ukon, madreperla. Sa English, mother-of-pearl

* 2:6 Jehoyakin: ukon, Jeconia

† 2:15-16 Ester: sa Hebreo may sugpon pa nga, ang anak ni Abihail nga tiyo ni Mordecai, nga ginsapupo ni Mordecai bilang iya anak

‡ 2:21 Bigtana: ukon, Bigtan

§ 2:23 ginpabitay: ukon, ginpatuhog

* 3:1 Agagnon: Kaliwat ni Agag. Si Agag isa ka hari nga nagkontra sa mga Judio sang una. (Tan-awa ang 1 Sam. 15:1-33.)

† 3:4 Siguro indi magluhod si Mordecai kay Haman tungod kay ginakabig ni Haman ang iya kaugalingon nga dios, kag ang isa ka Judio nga matutom sa iya relihiyon indi magluhod sa tawo nga pareho sini.

‡ 3:7 ika-13 nga adlaw: Tan-awa sa bersikulo 13.

§ 3:10 singsing nga pangmarka: Ginhatag ini sang hari kay Haman para mamarkahan ni Haman ang mando nga ipasulat niya kag ipadala sa mga tawo. (Tan-awa sa bersikulo 12.)

* 7:8 gintabunan…ang ulo: Siguro tanda ini nga pagapatyon siya.

* 8:9 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

† 8:11 bisan sin-o…mga kabataan: ukon, bisan sin-o nga halin sa bisan ano nga nasyon ukon probinsya nga magsalakay sa ila kag sa ila mga babayi kag mga kabataan

* 9:19 regalo: ukon, regalo nga pagkaon

† 9:22 regalo: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 19.

‡ 9:26 Purim: Amo ini ang tawag sa sobra sa isa nga “pur.”

* 10:1 isla: ukon, lugar nga malapit sa dagat; ukon, malayo nga lugar

Job

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

Job

1

Ang Matarong nga Kabuhi ni Job

1 May isa ka tawo nga nagaestar sa duta sang Uz nga ang iya ngalan si Job. Matarong kag wala sing kasawayan ang iya kabuhi. Nagatahod siya sa Dios kag nagalikaw sa paghimo sang malain. 2 May pito siya ka anak nga lalaki kag tatlo ka babayi. 3 May 7,000 siya ka karnero, 3,000 ka camel, 500 ka paris sang mga baka, kag 500 ka donkey nga babayi. May madamo man siya nga mga suluguon. Siya ang pinakamanggaranon sa tanan nga tawo sa east sang Israel.

4 Kinabatasan na sang iya mga anak nga lalaki ang pagbulos-bulos hiwat sang punsyon sa ila mga balay kag ginaimbitar nila ang ila tatlo ka utod nga babayi sa pagtambong. 5 Kada tapos sang punsyon, nagahalad gid si Job para matinluan ang iya mga anak. Aga pa siya nagabugtaw kag nagahalad sang mga halad nga ginasunog para sa tagsa niya ka anak kay nagahunahuna siya nga basi nakasala ang iya mga anak kag nakahambal sang malain kontra sa Dios sa ila tagipusuon. Amo ina permi ang ginahimo ni Job.

Ang Una nga Pagtilaw kay Job

6 Isa ka adlaw, nagtipon ang mga anghel* sa presensya sang Ginoo, kag nag-upod sa ila si Satanas. 7 Nagsiling ang Ginoo kay Satanas, “Diin ka naghalin?” Nagsabat si Satanas sa Ginoo, “Naglibot-libot sa kalibutan.” 8 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Natalupangdan mo bala ang akon alagad nga si Job? Wala sing pareho sa iya sa kalibutan. Matarong kag wala sing kasawayan ang iya kabuhi. Nagatahod siya sa akon kag nagalikaw sa paghimo sang malain.” 9 Nagsabat si Satanas, “Ginatahod ka lang niya tungod kay ginapakamaayo mo siya. 10 Ginaprotektaran mo siya kag ang iya panimalay, pati ang tanan niya nga pagkabutang. Ginapakamaayo mo ang tanan niya nga ginahimo, gani nagdamo ang iya kasapatan sa bilog nga duta. 11 Pero kuhaa bala ang tanan nga ara sa iya, kag sigurado gid nga pakamalauton ka niya.” 12 Nagsiling ang Ginoo kay Satanas, “Sige, kuhaa ang tanan nga ara sa iya, pero indi lang siya pag-anha.” Gani naghalin si Satanas sa presensya sang Ginoo.

13 Isa ka adlaw, samtang nagapunsyon ang mga anak ni Job sa balay sang kamagulangan nila nga utod, 14 may nag-abot nga isa ka tawo kay Job kag nagbalita, “Samtang ginaarado namon ang imo mga baka kag nagahalab ang imo mga donkey nga babayi sa unhan lang, 15 gulpi lang nga ginsalakay kami sang mga Sabeanhon. Ginpangdala nila ang mga sapat, kag ginpamatay ang imo mga suluguon. Ako lang gid ang nakapalagyo sa pagsugid sa imo.”

16 Samtang nagahambal pa ang tawo, nag-abot ang isa naman ka tawo kag nagbalita, “Naigo sang kilat ang imo mga karnero kag ang mga manugbantay sini, kag nasunog sila. Ako lang gid ang nakapalagyo sa pagsugid sa imo.”

17 Samtang nagahambal pa ang tawo, nag-abot ang isa pa ka tawo kag nagbalita, “Ginsalakay kami sang tatlo ka grupo sang mga Kaldeanhon. Ginpamatay nila ang kaupod ko nga mga suluguon kag ginpangdala ang imo mga camel. Ako lang gid ang nakapalagyo sa pagsugid sa imo.”

18 Samtang nagahambal pa ang tawo, nag-abot pa gid ang isa ka tawo kag nagbalita, “Samtang nagapunsyon ang imo mga anak didto sa balay sang ila kamagulangan nga utod, 19 gulpi lang nag-abot ang mabaskog nga hangin halin sa desierto, kag nawasak ang bilog nga balay. Narumpagan ang imo mga anak kag nagkalamatay sila. Ako lang gid ang nakapalagyo sa pagsugid sa imo.”

20 Pagkabati sadto ni Job, nagtindog siya kag gin-gisi niya ang iya bayo sa kasubo. Dayon ginpakiskisan niya ang iya ulo kag naghapa siya sa duta sa pagsimba sa Ginoo. 21 Nagsiling siya, “Natawo ako nga wala sing dala kag mapatay man ako nga wala sing dala. Ang Ginoo ang naghatag sang tanan nga ara sa akon, kag siya man ang nagkuha sini. Dalayawon ang ngalan sang Ginoo!” 22 Sa pihak sang tanan nga natabo, wala makasala si Job paagi sa pagbasol sa Dios.

2

Ang Ikaduha nga Pagtilaw kay Job

1 Isa ka adlaw, nagtipon naman ang mga anghel* sa presensya sang Ginoo, kag nag-upod naman sa ila si Satanas. 2 Nagsiling ang Ginoo kay Satanas, “Diin ka naghalin?” Nagsabat si Satanas sa Ginoo, “Naglibot-libot sa kalibutan.” 3 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Natalupangdan mo bala ang akon alagad nga si Job? Wala sing pareho sa iya sa kalibutan. Matarong kag wala sing kasawayan ang iya kabuhi. Nagatahod siya sa akon kag nagalikaw sa paghimo sang malain. Kag nagpabilin gihapon siya nga matutom sa akon bisan gin-ganyat mo ako nga tugutan ka sa paghalit sa iya sa wala sing rason.” 4 Nagsabat si Satanas, “Batunon sang tawo nga madula ang tanan sa iya basta buhi lang siya. 5 Pero siya bala mismo ang haliti kag sigurado gid nga pakamalauton ka niya.” 6 Nagsiling ang Ginoo kay Satanas, “Sige, himua ang gusto mo nga himuon sa iya, pero indi lang siya pagpatya.” 7 Gani naghalin si Satanas sa presensya sang Ginoo kag ginhalitan niya si Job paagi sa mga hubag nga nagtubo halin sa iya dapadapa hasta sa ulo. 8 Nagkuha si Job sang buka nga kolon kag ginkagis ang iya panit samtang nagapungko siya sa abo. 9 Nagsiling ang iya asawa sa iya, “Matutom ka pa gihapon sa Dios? Pakamalauta siya para mapatay ka na!”

10 Nagsabat si Job, “Wala sing pulos ang imo ginahambal. Ang mga maayo lang bala nga mga butang ang aton batunon halin sa Dios, kag indi ang mga malain?”

Sa pihak sang natabo sa iya, wala makasala si Job paagi sa paghambal sing malain.

Ang Tatlo ka Abyan ni Job

11 May tatlo ka abyan si Job nga sila ni Elifaz nga taga-Teman, Bildad nga taga-Shua, kag Zofar nga taga-Naama. Sang mabatian nila ang tanan nga kalisod nga nag-abot kay Job, nagsugtanay sila nga kadtuan siya para ugyunan sa iya nga kasubo kag lipayon. 12 Sang medyo malayo pa sila, nakita na nila si Job, kag daw indi nila siya halos makilala. Naghibi sila sing tudo kag gin-gisi nila ang ila mga bayo kag ginwisikan sang yab-ok ang ila mga ulo sa pagpakita sang ila kasubo. 13 Dayon nagpungko sila sa duta upod kay Job sa sulod sang pito ka adlaw kag pito ka gab-i. Wala gid sila naghambal sa iya tungod nakita nila kon daw ano gid ang iya pag-antos.

3

Naghambal si Job

1 Sang ulihi naghambal si Job kag ginpakamalaot niya ang adlaw sang iya pagkatawo. 2 Nagsiling siya,

3 “Ginapakamalaot ko ang adlaw sang akon pagkatawo.

4 Nangin madulom kuntani ina nga adlaw kag wala na ginsilakan pa sang adlaw.

Wala na kuntani ina gindumdom pa sang Dios nga ara sa langit.

5 Natabunan na lang kuntani ina sang kadulom ukon sang madamol nga gal-om,

kag ginlikupan na lang kuntani sang kadulom ang iya kasanag. 6 Nangin madulom gid kuntani ina nga gab-i sang akon pagkatawo,

kag wala na lang kuntani ina ginlakip sa kalendaryo.

7 Wala na kuntani ako matawo sa sina nga gab-i,

kag wala na kuntani sing may nagkinalipay sadto nga tion.

8 Kabay pa nga pakamalauton ina nga gab-i sang mga manugpakamalaot

nga kahibalo magpukaw sa dragon nga Leviatan.

9 Wala na kuntani magsiga sa sina nga adlaw ang mga bituon sa kaagahon,

kag wala na kuntani mag-aga.

10 Ginapakamalaot ko ina nga adlaw kay wala niya ginpunggan ang akon pagkatawo

para indi ko maeksperiensyahan ini nga mga kalisod.

11 “Maayo pa kuntani nga napatay na lang ako sa tiyan sang akon iloy.

12 Ngaa bala ginsabak pa ako sang akon iloy kag ginpatiti?

13 Kon napatay lang ako sadto, malinong na kuntani ako subong,

nga nagakatulog kag nagapahuway

14 upod sa mga hari kag mga pangulo sang kalibutan nga nagpatindog sang mga palasyo* nga guba na subong.†

15 Nagapahuway man kuntani ako upod sa mga manugdumala

nga ang ila mga balay puno sang bulawan kag pilak.

16 Maayo pa kuntani nga pareho na lang ako sang mga bata

nga napatay sa ila pagkatawo kag ginlubong, nga wala na makakita sang kasanag.

17 Didto sa lugar sang mga patay, ang mga malain wala na nagahimo sing malain

kag ang mga kapoy nagapahuway na.

18 Kag didto, ang mga bihag nagapatawhay-tawhay na

kag indi na nila mabatian ang singgit sang mga tawo nga nagapilit sa ila sa pag-obra.

19 Ang tanan nga klase sang tawo ato didto, bantog man ukon indi.

Kag ang mga ulipon hilway na didto sa ila mga agalon.

20 “Ngaa ginatugutan pa nga mabuhi ang tawo nga nagaantos kag nagasakit ang ila buot?

21 Nagahandom sila nga mapatay, pero wala sila mapatay.

Ginapangita nila ang kamatayon nga sobra pa sa pagpangita sang tawo sang manggad nga natago.

22 Malipayon lang sila kon patay na sila kag malubong na.

23 Ngaa ginatugutan pa nga mabuhi ang tawo nga wala man lang siya kahibalo sang iya dangatan?

Ginbuot sang Dios nga indi niya mahibaluan ang iya palaabuton.

24 Indi ako makakaon sa sobra nga pagpangasubo, kag wala nagauntat ang akon pag-ugayong.

25 Ang ginakahadlukan ko natabo sa akon.

26 Wala ako sing kalinong kag katawhayan.

Kag wala ako sing kapahuwayan kundi kagamo lang.”

4

Naghambal si Elifaz

1 Dayon nagsabat si Elifaz nga taga-Teman,

2 “Mangakig ka bala kon maghambal ako?

Indi mahimo nga maghipos lang ako.

3 Sadto anay madamo nga tawo ang gintudluan mo nga magsalig sa Dios.

Ginpabakod mo ang mga tawo nga maluya.

4 Ang imo mga pulong nakapabakod sa nagakaluya kag nagakatumba.

5 Pero karon nga ikaw naman ang nagaantos,

nagakaluya ka kag nagakatublag.

6 Indi bala nga kon nagatahod ka sa Dios kag matarong ang imo kabuhi,

may pagsalig ka kag paglaom?

7 “Karon, hunahunaa bala sing maayo.

May tawo bala nga inosente ukon matarong nga nalaglag?

8 Suno sa akon naobserbaran, ang nagahimo sang kalautan kag kagamo,

kalautan kag kagamo man ang iya dangatan.

9 Nagakalaglag sila sa isa lang ka huyop sang Dios.

Sa iya kaakig, nagakawala sila.

10 Bisan pareho pa sila sa isa ka makusog kag mabangis nga leon,

bingawon gihapon sang Dios ang ila mga ngipon.

11 Magakalamatay sila tungod sa gutom,

kag ang ila mga anak magalalapta.

12 “May ginsugid sa akon sa sekreto. Ginhutik ini sa akon

13 sa damgo sang isa ka gab-i

samtang nagatulog sing mahamuok ang mga tawo.

14 Hinadlukan ako kag nagkurog ang bilog ko nga lawas.

15 May espiritu nga naglabay* sa akon guya

kag nagpalanindog ang akon mga balahibo.

16 Pagkauntat sini, may nakita dayon ako nga daw sa may nagatindog,

pero indi ini klaro sa akon.

Dayon may nabatian ako nga mahinay nga tingog nga nagasiling,

17 ‘May tawo bala nga matarong sa atubangan sang Dios?

May tawo bala nga matinlo sa atubangan sang iya Manunuga?

18 Kon wala gani nagasalig ang Dios sa mga anghel nga iya mga alagad,

kag makakita siya sang sala sa ila,

19 ano pa ayhan sa mga tawo nga hinimo lang halin sa duta, nga madali lang dugmukon pareho sa sapat-sapat!

20 Buhi sila sa aga, pero pagkagab-i patay na.

Indi na sila makita hasta san-o.

21 Daw sa mga tolda sila nga narumpag.

Napatay sila nga kulang sing kaalam.’

5

1 “Job, bisan magpangayo ka pa sang bulig, wala sing may magbulig sa imo.

Bisan ang mga anghel* indi magbulig sa imo.

2 Ang kaakig kag kaimon nagapatay sa buang-buang nga tawo, nga wala sing kaalam.

3 Sa akon naobserbaran, posible nga ang isa ka buang-buang nga tawo mag-uswag sa iya pangabuhi,

pero gulpi lang nga pakamalauton sang Dios ang iya panimalay. 4 Ang iya mga anak wala sing makadtuan nga makabulig sa ila,† kag wala sing may magpangapin sa ila sa korte.

5 Ang iya mga patubas, pati ang mga bunga sang iya mga tanom nga nagatubo sa tunukon nga mga kahoy-kahoy,

ginapanguha sang gutom nga mga tawo.

Kag ang iya manggad ginapanguha sang mga tawo nga uhaw sa mga pagkabutang.

6 Ang kalisod kag kabudlayan wala nagatubo sa duta.

7 Ang tawo amo ang nagadala sang kalisod sa iya kaugalingon,

pareho nga ang pisik sang kalayo nagalupad paibabaw.

8 “Kon ako sa imo, madangop ako sa Dios kag ipresentar ko ang akon kahimtangan sa iya.

9 Kay nagahimo siya sang makatilingala nga mga butang kag mga milagro nga indi matungkad kag indi maisip.

10 Nagapadala siya sang ulan sa kalibutan kag ginapatubigan niya ang mga uma.

11 Ginapataas niya ang mga kubos, kag ginaluwas ang mga nagakalisod.

12 Ginaguba niya ang mga plano sang madaya nga mga tawo, para indi sila magmadinalag-on.

13 Ginadakop niya ang mga maalam sa ila pagkadayaon,

kag ginatapna niya ang padihot sang mga dayaon.

14 Ginadulman sila bisan adlaw, kag nagapangapkap sila nga daw gab-i bisan udtong-adlaw.

15 Ginaluwas sang Dios ang mga imol sa kamatayon kag sa gamhanan nga mga tawo nga nagadaogdaog sa ila.

16 Gani may paglaom ang mga imol, pero ang mga malain ginatapna sang Dios.

17 “Bulahan ang tawo nga ginatadlong sang Dios ang iya pamatasan.

Gani indi pagpakalaina ang pagdisiplina sang Makagagahom nga Dios sa imo.

18 Kay ang iya ginapilas, iya man ginabulong;

ang iya ginasakit, iya man ginaayo.

19 Permi niya ikaw luwason sa kalamidad kag katalagman.

20 Luwason niya ikaw sa kamatayon sa tion sang gutom ukon inaway.

21 Protektaran niya ikaw sa pagpakalain sa imo sang iban,

kag wala ka sing kahadlukan kon mag-abot ang kalaglagan.

22 Kadlawan mo lang ang kalaglagan kag gutom, kag indi ka mahadlok sa talunon nga mga sapat,

23 kay indi na ini mag-ano sa imo. Kag indi ka na mabudlayan magtanom sa imo batuhon nga uma.

24 Makasiguro ka nga maayo ang kahimtangan sang imo panimalay, kag wala sing may madula sa imo kasapatan.

25 Magadamo ang imo mga kaliwat pareho kadamo sang hilamon sa duta.

26 Magakabuhi ka sing malawig, kag indi ka mapatay sa indi pa husto nga tion.

27 “Suno sa amon pag-usisa, matuod gid ini tanan. Gani pamatii ini kag iaplikar sa imo kabuhi.”

6

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Kon makilo lang ang akon mga pag-antos kag mga kalisod,

3 mas mabug-at pa ini sang sa balas sa baybayon.

Amo ina kon ngaa nagahambal ako sang mga pulong nga wala ko ginahunahuna sing maayo.

4 Kay daw sa ginpana ako sang Makagagahom nga Dios sang makahililo nga pana,*

kag ang hilo sini naglapta sa akon bilog nga lawas.

Ang makahaladlok nga mga pana sang Dios napuntirya sa akon.

5 Wala bala ako sing kinamatarong sa pagreklamo?

Bisan gani ang donkey kag baka nagaima† kon wala sing hilamon ukon kumpay.

6 Ang tawo nagareklamo man kon wala sing asin ang iya pagkaon,

labi na kon ang iya ginakaon puti sang itlog.

7 Bisan ako wala sing gana sa pagkaon sina.

8 “O kuntani ihatag sang Dios ang akon ginapangayo.

Kuntani mabaton ko ang akon ginahandom.

9 Ang akon ginahandom amo nga patyon na lang ako kuntani sang Dios.

10 Kag kon matabo ini, malipayon gihapon ako,

kay sa pihak sang akon mga pag-antos wala ko gid ginsikway ang mga pulong sang Balaan nga Dios.

11 “Wala na ako sing kusog nga maglaom pa.

Wala na man ako sing may ginalauman pa, ngaa magpadayon pa ako sa pagkabuhi?

12 May kabakod bala ako pareho sa bato?

Saway bala ang akon lawas? Indi!

13 Wala ako sing kusog sa pagluwas sa akon kaugalingon.

Wala na ako sing tsansa nga magmadinalag-on pa.

14 “Bilang mga abyan kuntani mag-unong kamo sa akon pag-antos,

bisan sa inyo pagtan-aw ginsikway ko ang Makagagahom nga Dios.

15 Pero kamo nga ginakabig ko nga mga utod indi masaligan;

pareho kamo sa ililigan sang tubig nga nagaawas

16 kon mapun-an sang natunaw nga yelo kag snow,

17 kag nagamala sa tion sang tig-ilinit.

18 Kon mag-agi sa sapa ang grupo sang mga tawo nga nagapanglakaton, wala sila sing tubig nga mainom didto,

gani pag-abot nila sa desierto nagakalamatay sila.

19 Ang mga negosyante nga taga-Tema kag taga-Sheba

nga nagapanglakaton nagalaom nga makainom sila sa sapa,

20 pero napaslawan sila. Naglaom sila nga may tubig didto,

pero pag-abot nila wala gali.

21 Huo, pareho gid kamo sa sapa.

Wala man kamo sing may mabulig sa akon.

Hinadlukan kamo sang makita ninyo ang akon makahaladlok nga kahimtangan.

22 Pero ngaa? Nangayo bala ako sa inyo sang regalo?

Nagpangabay bala ako sa inyo nga buligan ninyo ako halin sa inyo manggad,

23 ukon luwason ninyo ako sa kamot sang mapintas nga mga kaaway?

24 Wala! Ang ginapangabay ko lang amo nga

sugiran ninyo ako sing husto nga sabat sa natabo sa akon,

kag dayon mahipos na ako.

Paintiendiha ninyo ako, diin bala ako nakasala?

25 Wala kaso kon masakit ang inyo ginahambal basta matuod lang.

Pero ang inyo ginaakusar sa akon indi matuod, kag indi ninyo mapamatud-an.

26 Gusto ninyo nga tadlungon ang akon mga ginahambal,

kay para sa inyo ang akon ginahambal bilang desperado nga tawo wala sing pulos.

27 Ngaa, matarong gid bala kamo?

Mahimo gani ninyo nga ipaulipon ang isa ka ilo ukon ibaligya ang isa ka abyan!

28 Tuluka ninyo ako! Mabutig bala ako sa inyo?

29 Untati na ninyo ang inyo pag-akusar sa akon, kay wala ako sing sala.

30 Nagabutig bala ako? Indi bala ako makahibalo kon ano ang malain kag indi?

7

1 “Ang kabuhi sang tawo diri sa kalibutan mabudlay gid;

pareho kabudlay sa adlaw-adlaw nga obra sang isa ka trabahador,

2 ukon pareho sa ulipon nga nagahandom nga maghapon na para makapahuway na siya,

ukon pareho sa trabahador nga nagapaabot gid sang iya suweldo.

3 Pareho man sina ang akon kahimtangan.

Pila na ka bulan ang akon pag-antos nga wala man lang sing pulos.

Bisan gab-i nagaantos ako.

4 Kon maghigda ako kon gab-i nagahunahuna ako kon san-o pa mag-aga. Kahinay sang paglakat sang mga inoras.

Nagabulubaliswa lang ako hasta sang kaagahon.

5 Ang akon lawas puno sang ulod kag kugan.

Nagabuluswang ang akon mga hubag kag naganana.

Nagpanawag si Job sa Dios

6 “Nagaligad ang akon mga inadlaw nga wala sing paglaom.

Nagaligad ini nga mas madasig pa sa lansadera* sang manughabol.†

7 Dumduma, O Dios, nga ang akon kabuhi pareho lang sa hangin nga nagalabay,

kag indi na ako makaeksperiensya pa sang kalipay.

8 Makita mo pa ako subong pero sa ulihi indi na.

Kon mangita ka sa akon indi mo na ako makita.

9 Subong nga ang gal-om nagakadula kag indi na makita,

ang nagakapatay indi na magbalik pa.

10 Indi na siya makapuli sa iya balay,

kag malimtan na siya sang mga nakakilala sa iya.

11 “Gani indi mahimo nga maghipos lang ako; sugong gid ang akon pamatyag.

Ihambal ko ang kalain sang akon buot.

12 Ngaa ginabantayan mo gid ako, O Dios?

Dragon bala ako sa dagat?

13 Kon gusto ko maghigda kag magpahuway para maghaganhagan ang akon kasakit

14 ginapahadlok mo ako paagi sa mga damgo kag palanan-awon.

15 Gani maayo pa nga makuga na lang ako kag mapatay sang sa mabuhi sa sining lawas nakon.

16 Ginakaugtan ko ang akon kabuhi.

Indi ko gusto nga mabuhi pa.

Pabay-i na lang ako, kay wala na sing pulos ang akon kabuhi.

17 “Ano gid bala ang tawo nga imo ginakabalak-an kag ginahatagan sang importansya?

18 Kay ginausisa mo siya kada adlaw, kag ginatilawan sa tanan nga tion.

19 Pabay-i lang bala ako bisan dali lang.

20 Nakasala bala ako?

Ano nga sala ang nahimo ko sa imo, O Manugbantay sang tawo?

Ngaa ginapuntirya mo gid ako?

Mabug-at bala ako nga palas-anon sa imo?

21 Kon nakasala gid man ako, ngaa indi mo na lang ako pagpatawaron?

Sa indi madugay mapatay na ako, kag bisan pangitaon mo ako, indi mo na ako makita pa.”

8

Naghambal si Bildad

1 Dayon nagsabat si Bildad nga taga-Shua,

2 “San-o ka bala mag-untat sa imo mga ginahambal?

Kagahod sa imo kag wala sing pulos ang imo mga ginahambal.

3 Indi puwede nga lubagon sang Makagagahom nga Dios ang hustisya ukon tikuon ang husto.

4 Nakasala ang imo mga anak sa Dios, gani dapat lang nga silutan niya sila.

5 Pero kon magdangop ka sa Makagagahom nga Dios kag magpakitluoy sa iya,

6 kag magkabuhi nga matinlo kag matarong,

bisan karon dayon buligan ka niya

kag ibalik ang imo maayo nga kahimtangan.

7 Kag ang manggad nga mangin imo sa palaabuton

mas dako gid kon ikomparar sa manggad mo sang una.

8 “Pamangkuta bala ang nahauna nga mga henerasyon.

Hibalua kon ano ang natun-an* sang ila mga katigulangan.

9 Kay daw bag-o lang kita natawo kag diutay lang ang aton nahibaluan,

kag umalagi lamang kita sa kalibutan pareho sa landong nga wala nagadugay.

10 Pamatii sila, kay tudluan ka nila sang ila nahibaluan.

11 “Indi mabuhi ang tanom nga nagatubo sa tubig kon wala sing tubig.

12 Mapatay ini gilayon samtang nagatubo pa lang kag indi pa talapson.

13 Pareho man sina ang dangatan sang tanan nga tawo nga nagatalikod sa Dios.

Wala sing paglaom ang tawo nga indi diosnon.

14 Ang tanan nga ginasaligan niya matapok pareho sa lawa sang damang.

15 Kon sandigan niya, nagakabugto dayon;

kon uyatan niya, nagakahukas.

16 Kon tan-awon daw maayo ang iya kahimtangan,

pareho sa tanom nga nabunyagan sing maayo kag nasilakan sang adlaw.

Nagatubo ini sa katamnan

17 kag nagapanggamot sing maayo sa mga bato.

18 Pero kon magabot na ini, wala na sing may magsapak sini.

19 Amo ina ang katapusan sang iya kabuhi,

kag may magatubo naman nga tanom sa duta nga iya gintubuan.

20 “Sa pagkamatuod, wala ginasikway sang Dios ang tawo nga wala sing kasawayan ang iya kabuhi,

kag wala niya ginabuligan ang malain nga tawo.

21 Pakadlawon ka niya liwat, kag pahugyawon sa kalipay.

22 Pakahuy-an niya ang imo malain nga mga kaaway, kag laglagon ang ila mga panimalay.”

9

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Huo, matuod inang ginasiling mo.

Pero paano makapamatuod ang tawo nga inosente siya sa atubangan sang Dios?

3 Bisan baison pa niya ang Dios sa korte, wala siya sing may mahimo,

kay sa isa ka libo nga pamangkot sang Dios bisan isa indi niya masabat.

4 Maalam kag gamhanan gid ang Dios.

Sin-o bala ang nagkontra sa iya kag nagmadinalag-on?

5 “Sa wala sing paandam, ginauyog niya ang mga bukid kag nagakalatiphag ini sa iya kaakig.

6 Ginapalinog niya ang duta halin sa pundasyon sini.

7 Sa iya lang pagmando, puwede nga indi magbutlak ang adlaw kag indi magsiga ang mga bituon.

8 Siya lang ang nagahumlad sang kalangitan, kag siya lang ang nagapauntat sang balod.

9 Siya ang nagtuga sang mga grupo sang mga bituon nga ginatawag Bear, Orion, Pleades,

kag sang mga bituon sa south.

10 Nagahimo siya sang makatilingala nga mga butang kag mga milagro nga indi matungkad kag indi maisip.

11 Kon maglabay siya sa akon, indi ko siya makita kag mabatyagan.

12 Kon may gusto siya nga kuhaon, wala sing may makapugong sa iya.

Sin-o bala ang makareklamo sa iya ginahimo?

13 Wala ginapunggan sang Dios ang iya kaakig.

Bisan ang mga kabulig sang dragon nga si Rahab nagaluhod sa kahadlok sa iya.

14 Gani paano ko madepensahan ang akon kaugalingon sa Dios?

Ano ang ihambal ko para makipagbais sa iya?

15 Bisan inosente pa ako, indi ako makadepensa sang akon kaugalingon.

Ang mahimo ko lang amo ang pagpakitluoy sa Dios nga akon Manughukom.

16 Bisan pangabayon ko siya nga mag-atubangay kami kag magsugot siya, indi gihapon niya ako pagpamatian.

17 Kay ginapaantos niya ako nga daw sa ginasalakay sang bagyo,

kag ginadugangan niya ang akon mga kasakit sa wala sing rason. 18 Daw halos indi niya ako pagpaginhawaon sing maayo sa mga kasakit nga ginapaantos niya sa akon.

19 Kon sa pakusog lang, makusog gid siya!

Kag kon sa akusaray, sin-o ang makaakusar sa iya?

20 Bisan inosente pa ako, sentensyahan gihapon ako nga silutan

tungod sang akon ginapanghambal sa pagdepensa sa akon kaugalingon.

21 Bisan wala sing kasawayan ang akon kabuhi, baliwala na ini sa akon.

Ginakaugtan ko ang akon kabuhi.

22 Kay amo man lang gihapon; pareho lang nga laglagon sang Dios ang matarong kag ang malain.

23 Nagakadlaw lang siya kon mapatay gulpi ang matarong sa kalamidad.

24 Gintugyan niya ang kalibutan sa mga malain.

Ginatabunan niya ang mata sang mga manughukom.

Kon indi siya ang nagahimo sini, ti sin-o pa abi?

25 “Kadasig magligad sang mga inadlaw sang akon kabuhi;

daw mas madasig pa sang sa manugdalagan.

Nagaligad ini nga wala gid sing kalipay.

26 Huo, kadasig magligad sang akon kabuhi;

pareho kadasig sang madasig nga sakayan ukon sang agila nga nagasibad.

27 Bisan indi na ako magreklamo kag untatan ko na ang pagpangasubo, kag magyuhom na ako,

28 mahadlok gihapon ako sa mga pag-antos nga mag-abot sa akon.

Kay nahibaluan ko nga indi niya ako pagkabigon nga inosente.

29 Sanglit ginakabig niya ako subong nga nakasala,

ano pa ang pulos sa pagpaninguha ko nga depensahan ang akon kaugalingon?

30 Bisan pa habunan ko ang akon bilog nga lawas para mangin matinlo ako,

31 itum-oy niya gihapon ako sa lunangon nga buho,

agod bisan ang akon bayo mangil-aran sa akon.

32 Indi tawo ang Dios pareho sa akon,

gani indi ako makabais sa iya kag makaakusar sa iya sa korte.

33 Kuntani may makapatunga sa amon nga duha sa paghusay sa amon.

34 Kag mapauntat niya ang paghanot sang Dios sa akon, para indi na ako mahadlok.

35 Dayon makahambal na ako sa iya nga wala sing kahadlok, pero sa karon indi ko pa ini mahimo.

10

1 “Ginakangil-aran ko ang akon kabuhi,

gani pagusto ako sa pagreklamo.

Magahambal ako sa kalain sang akon buot.

2 Amo ini ang ihambal ko sa Dios:

‘Indi ako paghusgari nga malain ako,

kundi pahibalua ako kon ano ang imo akusasyon kontra sa akon.

3 Nalipay ka bala sa pagpaantos sa akon?

Ngaa ginasikway mo ako nga imo ginhimo

kag ginapaburan mo ang mga padihot sang mga malain?

4 Ang pagtan-aw mo bala pareho sa pagtan-aw sang tawo?

5 Pareho lang bala kalip-ot ang imo kabuhi sa tawo?

6 Ti, ngaa nagadali ka gid sa pagpangita sa akon sang sala?

7 Nahibaluan mo nga wala ako sing sala,

pero sin-o ang makadepensa sa akon sa imo?

8 “ ‘Ikaw ang nagporma kag naghimo sa akon, kag karon laglagon mo ako?

9 Dumduma nga ginporma mo ako halin sa duta,*

kag karon ibalik mo na ako sa duta?

10 Ikaw ang nagporma sa akon sa tiyan sang akon iloy,

nga daw pareho sa keso nga naporma halin sa gatas.

11 Ginporma mo ako nga may mga tul-an kag mga ugat kag ginputos sang unod kag panit.

12 Ginhatagan mo ako sang kabuhi kag ginpakitaan sang kaayo,

kag gintipigan mo man ang akon kabuhi.

13 Pero karon nahibaluan ko nga ang matuod mo nga plano sa akon

14 amo nga bantayan mo ako kon makasala ako,

kag dayon indi mo ako pagpatawaron.

15 Nakasala man ako ukon wala, pareho lang nga kaluluoy ako.

Kay nahuy-an gid ako kag natam-an sa akon mga pag-antos.

16 Ginatinguhaan ko nga magbangon, pero ginatiid mo ako pareho sa leon para laglagon.

Ginapakita mo ang imo gahom kontra sa akon.

17 Sige-sige ang imo pag-akusar sa akon,

kag nagadugang nga nagadugang ang imo kaakig sa akon.

Wala sing untat ang imo pagsalakay sa akon.

18 “ ‘Ngaa bala gintugutan mo pa nga matawo ako?

Kuntani napatay na lang ako sa wala pa sing may nakakita sa akon.

19 Kuntani wala na lang ako matuga.

Napatay na lang kuntani ako sa tiyan sang akon iloy

kag pagkabun-ag ginlubong deretso.

20 Diutay na lang nga tion ang nabilin sa akon,

gani pabay-i na lang ako agod sa bisan malip-ot lang nga tion malipay man ako

21 sa wala pa ako magkadto sa lugar nga masubo kag madulom, nga sa diin indi na ako makabalik diri.

22 Puwerte gid kadulom didto; puro lang gab-i kag wala gid sang kasanag,

kag wala didto sing kahusayan.’ ”

11

Naghambal si Zofar

1 Dayon nagsabat si Zofar nga taga-Naama,

2 “Dapat lang nga masabat inang imo mga ginapanghambal.

Indi mapamatud-an nga inosente ka paagi lang sa pagwakal.

3 Indi mo kami mapahipos sa imo mga ginapanghambal nga wala sing pulos.

Nagahunahuna ka bala nga indi ka namon pagsabdungon sa imo mga pagyaguta?

4 Nagasiling ka nga husto ang imo pagpati kag matinlo ka sa atubangan sang Dios.

5 Maayo kuntani nga maghambal ang Dios sa imo

6 kag sugiran ka niya sang mga butang nga wala mo pa mahibaluan.

May mga butang nga nahibaluan mo na kag may mga butang nga wala pa.

Nahibaluan mo na bala nga ang silot sang Dios sa imo kulang pa sa nagakabagay sa imo?

7 Matungkad mo bala ang tanan parte sa Makagagahom nga Dios?

8-9 Mas mataas pa ini sang sa langit kag mas madalom pa sang sa lugar sang mga patay.

Malapad pa ini sang sa kalibutan kag mas masangkad pa sang sa dagat.

Ti, maabot bala ini sang imo hunahuna?

10 “Halimbawa, dakpon ka sang Dios kag dal-on sa korte kag dayon prisohon,

sin-o ang makapugong sa iya?

11 Nahibaluan gid niya kon sin-o ang dayaon nga mga tawo

kag nakita niya ang ila kalautan.

12 Daw imposible na sa isa ka buang-buang nga magmaalamon,

subong nga imposible sa talunon nga donkey nga magbata sing tawo.*

13 “Job, kon maghinulsol ka lang kag magdangop sa Dios,

14 kag indi ka na magpakasala kag indi mo pagtugutan ang imo panimalay sa pagpakasala,

15 sigurado gid nga indi ka na mahuya kag magakabuhi ka nga mabakod kag wala sing ginakahadlukan.

16 Dayon malipatan mo na ang imo mga kasakit,

nga daw sa tubig lang ini nga naglabay.

17 Kag ang imo kabuhi mangin masanag pa sang sa silak sang adlaw sa udto.

Ang kadulom sang imo kabuhi magasanag pareho sa kaagahon.

18 Magakabuhi ka nga mabakod tungod kay may paglaom ka.

Protektaran ka sang Dios kag magapahuway nga wala sing ginakahadlukan.

19 Magahigda ka nga wala sing may nagapahadlok sa imo,

kag madamo ang magapangayo sang bulig sa imo.

20 Pero ang mga malain mapaslawan, kag wala na sing mapalagyuhan pa,

kag ang ila lang paglaom amo ang kamatayon.”

12

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Nagahunahuna kamo nga kamo lang ang maalam

kag wala na sing may mabilin pa nga maalam kon mapatay na kamo.

3 Pero maalam man ako pareho sa inyo; indi kamo labaw sa akon.

Nahibaluan ko man ining tanan nga inyo ginsiling.

4 Nangin kaladlawan ako sa akon mga abyan bisan matarong ako kag wala sing kasawayan,

kag bisan ginasabat sadto sang Dios ang akon mga pangamuyo.

5 Ang mga tawo nga pareho sa akon nga nagaantos kag daw sa matumba na,

ginainsulto sang mga tawo nga nagapatawhay-tawhay lang.

6 Pero ang mga tulisan kag ang mga tawo nga nagapaakig sa Dios nagakabuhi nga malinong

bisan ang ila ikasarang amo ang ila ginapakadios.*

7-8 “Magtuon ka bala sa bisan ano nga klase sang sapat—

ang nagalakat, ang nagalupad, ang nagakamang, kag ang nagalangoy.

9 Kay tanan sila nakahibalo sining ginhimo sang Ginoo.

10 Ara sa iya kamot ang kabuhi ukon ang ginhawa sang tanan nga tinuga, pati sang tawo.

11 Kon ang dila sang tawo makahibalo kon ano ang manamit ukon indi manamit nga pagkaon,

ang dulunggan sang tawo makahibalo man kon ano ang maayo ukon malain nga mga pulong.

12 Madamo sing nahibaluan ang tigulang nga tawo,

kay samtang nagalawig ang iya kabuhi, nagadamo pa gid ang iya nahibaluan.

13 “Pero ang Dios indi lamang may kaalam kundi may gahom pa,

kag sa iya lang ang matuod nga pag-intiendi kon ano ang dapat himuon.

14 Wala sing may makakay-o sa iya ginaguba,

kag wala sing may makahilway sa iya ginapriso.

15 Kon punggan niya ang ulan, nagamala ang duta,

kag kon pabay-an niya ang ulan, nagabaha kag nagakahalitan ang duta.

16 Makusog siya kag madinalag-on,

kag ara sa idalom sang iya gahom ang nagapangdaya kag ang ginadayaan.

17 Ginadula niya ang kaalam sang mga manuglaygay,

kag ginapabuang niya ang mga manughukom.

18 Ginapahalin niya ang mga hari sa ila trono kag ginapabihag.

19 Ginakuha niya ang mga pari kag ang mga tawo sa ila gamhanan nga posisyon.

20 Ginapahipos niya ang mga ginasaligan nga mga manuglaygay,

kag ginakuha niya ang husto nga pag-intiendi sang mga tigulang.

21 Ginainsulto niya ang dungganon nga mga tawo,

kag ginakuhaan niya sang gahom ang gamhanan nga mga tawo.

22 Ginapahayag niya ang mga sekreto,

kag ginapasanag ang madulom.

23 Ginapagamhanan niya kag ginapasangkad ang mga nasyon,

pero ginapierdi man niya ini kag ginalaglag.

24 Ginahimo niya nga mga buang-buang ang ila mga pangulo,

kag ginapatalang-talang sila sa kamingawan.

25 Nagapangapkap sila sa madulom kag nagaduling-duling pareho sa hubog.

13

1 “Nakita kag nabatian ko ang tanan nga ginsiling ninyo,

kag naintiendihan ko ini.

2 Kon ano ang inyo nahibaluan, nahibaluan ko man;

indi kamo labaw sa akon.

3 Pero indi ako magpakigbais sa inyo sang akon kaso

kundi sa Dios nga Makagagahom.

4 Kay ginatinguhaan ninyo nga bulngon ako sing mga binutig.

Tanan kamo pareho sa doktor nga wala sing pulos.

5 Mas maayo pa nga maghipos na lang kamo tanan.

Amo ina ang pinakamaayo ninyo nga himuon.

6 “Palihog pamatii ninyo ang akon mga rason.

7 Ginadepensahan bala ninyo ang Dios sa inyo nga pagbinutig?

8 Ginaapinan bala ninyo siya, nga daw sa ginadepensahan ninyo sa korte?

9 Kon usisaon kamo sang Dios, may maayo ayhan siya nga makita sa inyo?

Indi kamo maghunahuna nga madayaan ninyo siya pareho sang inyo pagdaya sa mga tawo.

10 Sigurado gid nga sabdungon kamo sang Dios bisan ginaapinan pa ninyo siya.

11 Wala bala kamo mahadlok sa iya gahom?

12 Ang inyo mga hulubaton wala sing pulos pareho sa abo;

ang inyo mga rason kapigaw pareho sa kolon.

13 “Hipos kamo samtang nagahambal ako,

kag pabay-i lang ninyo ako bisan ano ang matabo sa akon.

14 Handa ako sa pagtaya sang akon kabuhi.

15 Sigurado nga patyon ako sang Dios; wala na ako sing paglaom.*

Pero sa gihapon depensahan ko ang akon kaugalingon sa iya atubangan.

16 Basi pa lang paagi sini maluwas ako,

kay ang tawo nga indi diosnon indi gid makapalapit sa iya atubangan.

17 “Pamatii sing maayo ang akon mga ginahambal.

18 Karon nga preparado na ako sa pagdepensa sang akon kaugalingon,

nahibaluan ko nga ideklarar ako nga inosente.

19 Sin-o bala ang makaakusar sa akon nga nakasala ako?

Kon may ara gid man, mahipos na ako kag mapatay.

20 “O Dios, ihatag ining duha ka butang sa akon

kag indi na ako magpanago sa imo:

21 untati na ang pagpaantos mo sa akon,

kag indi na ako pagpahadluka sa imo makahaladlok nga ginahimo sa akon.

22 Karon, maghambal ka sa akon kag sabton ko ikaw,

ukon ako ang maghambal sa imo kag sabton mo ako.

23 Ano bala nga sala ang akon nahimo?

Ipakita sa akon ang akon mga paglapas kag mga sala.

24 Ngaa bala nagalikaw ka sa akon,

kag ginakabig mo ako nga imo kaaway?

25 Ngaa ginapahadlok kag ginalagas mo ako?

Pareho man lang ako sa dagami ukon sa dahon nga ginapalid sang hangin.

26 Nagasulat ka sang masakit nga mga akusasyon kontra sa akon,

kag ginapabayad mo ako sa mga sala nga nahimo ko sang bataon pa ako.

27 Daw pareho lang nga ginakadenahan mo ang akon mga tiil.

Ginabantayan mo ang tagsa ko ka tikang,

kag ginasunod mo ang agi sang akon mga tiil.

28 Gani pareho ako sa gabok nga butang nga nagakadunot ukon pareho sa bayo nga ginaut-ot sang sapat-sapat.

14

1 “Kami nga mga tawo malip-ot lang ang amon kabuhi,

kag madamo kami sang kalisod.

2 Pareho kami sa bulak nga nagabuskad kag sa indi madugay nagakalaya,

ukon pareho sa landong nga nagakadula gilayon.

3 Ti ngaa ginabantayan mo gid ang tawo, Ginoo?

Gusto mo pa siya* nga hukman.

4 May tawo bala nga makakabuhi nga matinlo gid? Wala!

Kay ang tanan natawo nga mahigko.

5 Ginpat-od mo na kon ano kalawig ang kabuhi sang tawo.

Kag indi siya makapasobra sa tion nga gintalana mo sa iya.

6 Gani indi na lang paghingabuta ang tawo,

pabay-i na lang siya para makapatawhay man siya

pareho sa isa ka trabahador pagkatapos sang obra.

7 “Kon utdon ang isa ka kahoy, may tsansa pa nga mabuhi ini kag magtubo liwat.

8 Bisan patay na ang puno sini kag gulang na ang mga gamot,

9 kon matubigan magapanalingsing pa ini pareho sa isa ka bag-o nga tanom.

10 Pero kon ang tawo ang mapatay, madula na ang tanan niya nga kusog.

Pagkabugto sang iya ginhawa amo na ina ang iya katapusan.

11 Subong nga nagabuhin ang tubig sa dagat kag nagahubas ang suba,

12 ang tawo nagakapatay,

kag indi na siya makabangon ukon makabugtaw sa iya pagkatulog

samtang may kalangitan pa.

13 “O Ginoo, kabay pa kuntani nga taguon mo na lang ako sa lugar sang mga patay hasta madula ang imo kaakig,

kag magtalana ka sang tion nga dumdumon mo ako didto.

14 Kon mapatay ang tawo mabuhi pa bala siya liwat?

Ti batason ko ang bilog nga tiyempo sang akon pag-antos hasta mag-abot ang tion nga matapos ini.

15 Sa tion nga magpanawag ka sa akon, Ginoo, magasabat ako.

Handumon mo ako nga imo tinuga.

16 Bisan sa sina nga tion bantayan mo ang akon mga ginahimo,

pero indi mo na pagdumdumon pa ang akon sala.

17 Daw pareho lang nga isulod mo ini sa bag para matabunan kag indi mo na makita pa.

18 Pero subong nga nagakatiphag ang bukid kag nagakahulog ang bato halin sa banglid,

19 kag subong man nga nagatais ang bato sa padayon nga pag-ilig sang tubig

kag nagaab-ab ang duta tungod sa madamol nga ulan,

ginaguba mo ang paglaom sang tawo.

20 Ginadaog mo siya permi kag nagakapatay siya,

kag ginabag-o mo ang iya hitsura kon magtaliwan na siya.

21 Indi siya makahibalo kon ang iya mga anak ginapadunggan ukon ginapakanubo.

22 Ang nabatyagan lang niya amo ang iya kaugalingon nga kasakit kag kasubo.”

15

Naghambal si Elifaz

1 Dayon nagsabat si Elifaz nga taga-Teman,

2 “Job, ang maalam nga tawo wala nagahambal sing wala sing pulos.

3 Wala siya nagapakigbais sa wala sing pulos nga mga pulong.

4 Pero ang imo ya mga ginapanghambal makatulod sa tawo

nga indi na magtahod kag magpangalagad sa Dios.

5 Ang imo mga ginapanghambal bunga sang imo kalautan.

Kag ginadayaan mo ang iban paagi sa imo mga pulong.

6 Indi na kinahanglan nga hukman ko pa ikaw.

Ang imo mismo ginapanghambal amo ang nagapamatuod kontra sa imo.

7 Nagahunahuna ka bala nga ikaw ang una nga natawo?

Natawo ka na bala antes gintuga ang mga bukid?

8 Nabatian mo na bala ang mga plano sang Dios?

Ikaw lang bala ang maalam?

9 Ano bala ang imo nahibaluan nga wala man namon nahibaluan?

Ano bala ang imo naintiendihan nga wala man namon naintiendihan?

10 Nakatuon kami sa mga tawo nga tigulang na,

mas tigulang pa sa imo amay!

11 Ginhambalan ka namon sang mga pulong nga halin sa Dios

nga makapabaskog kag makapalipay sa imo.

Kulang pa bala ina?

12 Ngaa nagapadala ka sa imo balatyagon?

Ano bala ang nagpabulag sa imo sa kamatuoran

13 nga nangakig ka gid sa Dios

kag naghambal sinang malain nga mga pulong kontra sa iya?

14 Mahimo bala sang tawo nga magkabuhi nga matinlo kag matarong?

15 Wala gani nagasalig ang Dios sa iya mga anghel!

Kon ining langitnon nga mga tinuga* indi gani matinlo sa iya panulok,

16 ang tawo pa ayhan, nga malain kag makasasala,

kag ginauhaw sa paghimo sang malain?

17 “Job, pamatii ako.

Sugiran ko ikaw kag paathagan sang akon naeksperiensyahan.

18 Makasugid man parte sini ang maalamon nga mga tawo

nga nakatuon sa ila mga katigulangan.

19 Mga maalamon gid sila,

kay sila lang ang nagapanag-iya sang ila duta,

kag wala sing mga taga-iban nga lugar nga nagsakop sa ila.

20 “Ang malain nga tawo nagaantos sa bilog niya nga kabuhi.

21 Permi siya ginakulbaan, kag bisan sa tion nga wala sing katalagman ginakulbaan siya

nga basi salakayon siya sang mga tulisan.

22 Nahadlok siya magkadto sa dulom kay basi patyon siya.

23 Nagatalang-talang siya sa pagpangita sang pagkaon bisan diin.†

Nahibaluan niya nga malapit na siya mapatay.‡

24 Puwerte ang iya kakulba, pareho sa hari nga manugsalakay sa inaway.

25 Nagakatabo ini sa iya, tungod nagarebelde siya§ sa Dios nga Makagagahom kag nagabato sa iya.

26 Daw pareho lang nga nagauyat siya sang mabakod nga taming

kag gusto gid nga kontrahon ang Dios.

27 Bisan manggaranon kag matambok siya subong,

28 magaestar siya sa guba nga mga banwa,

sa mga balay nga wala sing may nagaestar kag daw sa marumpag na.

29 Indi na siya padayon nga magamanggaranon.

Ang iya manggad indi magdugay, kag ang iya pagkabutang indi magdamo sa duta.

30 Indi siya makapalagyo sa kalaglagan.*

Mangin pareho siya sa kahoy nga ang mga salingsing sini masunog.

Madula ang tanan niya nga pagkabutang sa isa lang ka paghuyop sang Dios.

31 Indi niya pagdayaan ang iya kaugalingon paagi sa pagsalig sa mga butang nga wala sing pulos,

kay wala gid siya sing may makuha sa sini.

32 Sa wala pa mag-abot ang iya tion, mabaton niya ang iya silot

kag indi na siya mag-uswag pa.†

33 Mangin pareho siya sa ubas nga nagakapulak ang iya hilaw nga mga bunga,

ukon pareho sa kahoy nga olibo nga nagakapulak ang iya mga bulak.

34 Kay ang mga indi diosnon magakalamatay nga wala sing mga kaliwat.

Kag magakalasunog ang mga balay nga ginpatindog nila paagi sa pagpanguwarta.

35 Nagahunahuna sila permi sa pagpanggamo, paghimo sang malain, kag pagpangdaya.”

16

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Nabatian ko na ina sang una pa.

Imbes nga lipayon ninyo ako, ginapasubo pa gani ninyo ako tapat.

3 Indi na bala kamo mag-untat sa paghambal sing wala sing pulos?

Ano gid bala ang nagatublag sa inyo nga sagi kamo ka bais sa akon?

4 Kon kamo sa akon lugar, makahambal man ako pareho sa inyo ginahambal sa akon.

Waswasan ko man kamo hambal kag magalungo-lungo sang akon ulo sa inyo.

5 Pero indi ko ina paghimuon. Sa baylo, mahambal ako sang mga pulong

nga makapabaskog kag makalipay sa inyo.

6 Pero sa karon, ang akon kasakit nagapadayon bisan ano pa ang akon ihambal.

Kag kon maghipos man ako indi gihapon ini madula.

7 “O Dios, ginpakapuyan mo ako.

Ginlaglag mo ang bilog ko nga panimalay.

8 Ginpakurinot* mo ako; puwerte na sa akon kaniwang,

kag suno sa iban ini nagapamatuod nga nakasala ako.

9 Sa imo kaakig, O Dios, ginsalakay mo ako.

Daw pareho ka sa mabangis nga sapat nga naggus-ab sang akon unod.

Ginpabagrutan mo ako sang imo ngipon

kag gintulok sang masakit nga daw sa kaaway mo ako.

10 “Ginyaguta kag ginkadlawan ako sang mga tawo.

Gintampa nila ako sa guya sa pag-insulto sa akon.

Nag-isa sila kontra sa akon.

11 Gintugyan ako sang Dios sa kamot sang malain kag makasasala nga mga tawo.

12 Maayo ang akon kahimtangan sadto, pero ginlaglag niya ako.

Daw sa ginkuga niya ako kag gindugmok.

Ginhimo niya ako nga iya iliguon.

13 Ginlibutan ako sang iya mga manugpana,

kag ginpana nga wala sing luoy-luoy.

Natuhog ang akon batobato,

kag nag-awas ang akon apdo sa duta.

14 Wala untat ang pagpilas niya sa akon;

daw isa siya ka soldado nga nagasalakay sa akon.

15 Nagasuksok ako sang sako

kag nagapungko sa duta sa pagpangasubo.

16 Nagapalamula ang akon guya sa sobra nga hibi

kag nagapalamarok ang akon mata.

17 Wala gid ako sang may nahimo nga sala,

kag sinsero gid ako sa akon pagpangamuyo.

18 “Pareho ako sa tawo nga ginpatay nga nagapangabay sa duta

nga indi pagtabunan ang iya dugo sa wala pa niya maangkon ang hustisya.

19 Bisan karon ang akon saksi† ara sa langit.

Siya ang magasiling nga wala ako sing sala.

20 Ang akon mga abyan nagainsulto sa akon,

pero nagahibi ako sa Dios sa pagpangayo sang bulig.

21 Ang akon saksi amo ang magapakitluoy sa Dios para sa akon

pareho sa isa ka tawo nga nagapakitluoy para sa iya abyan.

22 Kay sa indi madugay magataliwan na ako kag indi na magbalik.

17

1 Madali na lang ako mapatay; daw sa mabugto na ang akon ginhawa.

Handa na ang lulubngan para sa akon.

2 Ginalibutan ako sang mga manug-insulto.

Bulgar gid ang ila pag-insulto sa akon.

3 “O Dios, buligi ako nga mahilway ako.

Wala na sang iban nga makabulig sa akon kundi ikaw lang.

4 Ginlipdan mo ang panghunahuna sang akon mga abyan para indi sila makaintiendi.

Gani indi sila pagtuguti nga magmadinalag-on sa ila nga pag-akusar sa akon.

5 Pareho sila sa tawo nga nagaluib sa iya mga abyan para makakuwarta,

nga amo ang kabangdanan sang pag-antos* sang iya kabataan.

6 “Ginhimo ako sang Dios nga kaladlawan sang mga tawo,

kag ginaduplaan nila ako sa guya.

7 Nagapalangdulom na ang akon panulok sa kasubo;

daw kalag na ako kaniwang.

8 Ang mga tawo nga nagakabig sang ila kaugalingon nga matarong

nagakatingala sa sining natabo sa akon.

Ginapakamalaot nila ako subong sa isa ka indi diosnon nga tawo.

9 Para sa ila ang matarong nga tawo mabakod sa iya nga pagkabuhi

kag nagabaskog pa gid.

10 “Pero ginahangkat ko sila sa pag-usisa liwat sa akon.

Sigurado nga masapwan ko nga wala sing bisan isa sa ila nga nakaintiendi.

11 Madali na lang matapos ang akon mga inadlaw.

Napaslawan ang akon mga plano kag mga handom.

12 Pero nagasiling sila nga basi mangin maayo man ang akon kahimtangan sa palaabuton.

Siling nila, ‘Sa pihak sang kadulom may magaabot nga kasanag.’

13 Kon maglaom gid man ako, ang akon lauman amo ang makaestar na sa lugar sang mga patay.

Gusto ko na iplastar ang akon hiligdaan sa sining madulom nga lugar.

14 Kabigon ko na ang lulubngan nga akon amay,

kag kabigon ko ang mga ulod nga magaut-ot sa akon nga akon iloy kag mga utod nga babayi.

15 May paglaom pa bala ako? Sin-o ang makasiling nga may paglaom pa ako?

16 Ang akon paglaom magaupod sa akon sa lugar sang mga patay.

Magaupod kami didto sa idalom sang duta.”

18

Naghambal si Bildad

1 Dayon nagsabat si Bildad nga taga-Shua,

2 “Job, san-o mo pa bala untatan inang imo ginapanghambal?

Kay-uha bala ang imo ginapanghambal kag maestorya kami sa imo.

3 Ginakabig mo bala kami nga pareho sa mga baka nga wala sing pag-intiendi?

4 Ginahalitan mo lang ang imo kaugalingon sa imo kaakig.

Nagahunahuna ka bala nga tungod lang sa imo,

pabay-an sang Dios ang kalibutan

ukon sayluhon niya ang mga bato sa ila sini nahamtangan?

5 “Sa pagkamatuod, ang malain nga tawo sigurado gid nga mapatay.

Pareho siya sang suga nga indi na magsiga.

6 Mangin madulom ang iya tolda kay mapatay ang suga sa iya tupad.

7 Sang una sigurado ang iya mga tikang,

pero subong nagakatumba na siya.

Ang iya mismo padihot amo ang nagalaglag sa iya.

8 Siya mismo ang naglakat pakadto sa siod, kag nasiod siya.

9 Indi na makahalin ang iya tiil.

10 Ginbutang ini nga siod sa iya alagyan,

kag natago ini sa duta.

11 Nalibutan siya sang mga butang nga nagapahadlok sa iya

kag daw sa nagalagas ini sa iya.

12 Ang kalamidad daw sa gutom nga tawo nga gusto maglamon sa iya.

Ang kalaglagan handa sa paglaglag sa iya.

13 Ang iya panit ginaut-ot sang makamamatay nga balatian

kag nagakadunot ang iya mga tiil kag kamot.

14 Ginapahalin siya sa iya elistaran* nga nagaprotektar sa iya,

kag ginadala siya sa makahaladlok nga hari.†

15 Madula ang iya elistaran tungod masunog ini sang nagadabadaba nga asupre.

16 Mangin pareho siya sang kahoy nga malaya ang mga gamot kag mga sanga sini.

17 Wala na sing may magdumdom sa iya diri sa kalibutan. Kalimtan na gid siya.

18 Tabugon siya sa sining kalibutan nga masanag

pakadto sa lugar sang mga patay nga madulom.

19 Wala siya sing mga anak ukon mga kaliwat,

kag wala gid sing may mabilin nga buhi sa iya pamilya.‡

20 Ang mga tawo sa bisan diin nga lugar§

nagakatingala kag nagakahadlukan sa natabo sa iya.

21 Matuod gid nga amo ina ang dangatan sang malain nga tawo, nga wala nagakilala sa Dios.”

19

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Hasta san-o pa ninyo ako paantuson kag sakiton sa inyo mga ginapanghambal?

3 Pila na ka beses* nga ginainsulto ninyo ako.

Wala kamo mahuya sa pagpakalain sa akon.

4 Kon nakasala gid man ako, akon na ina problema.

5 Nagahunahuna kamo nga matarong kamo sang sa akon,

kag ginakabig ninyo ang akon pag-antos nga pamatuod nga nakasala ako.

6 Pero ang Dios ang naghimo sini sa akon.

Siya ang nagbutang sang siod sa akon palibot.

7 “Nagapanawag ako sa pagpangayo sang bulig,

pero wala sing may nagasabat sa akon.

Nagapangayo ako sang hustisya,

pero wala sing may nagahatag sini sa akon.

8 Ginbalabagan sang Dios ang akon alagyan para indi ako makaagi.

Gintabunan niya sang kadulom ang akon alagyan.

9 Ginkuha niya ang akon kadungganan kag maayo nga reputasyon.

10 Ginapaantos niya ako bisan diin ako magliso hasta nga daw sa mapatay na ako.

Ginkuha niya ang akon paglaom nga daw sa kahoy nga gin-gabot.

11 Puwerte gid ang iya kaakig sa akon,

kag ginakabig niya ako nga isa sa iya mga kaaway.

12 Daw pareho lang nga ginpadal-an niya ako sang mga soldado sa pagsalakay sa akon.

Ginapalibutan nila ako sa akon tolda.

13 “Ginpapalagyo niya sa akon ang akon mga paryente.†

Ang akon mga kilala malayo na sa akon.

14 Wala na ang mga tawo nga malapit sa akon.

Ginkalimtan na ako sang akon mga kilala.

15 Ginkabig ako sang akon mga bisita kag kabulig nga mga babayi nga estranghero.

Ang pagtan-aw nila sa akon taga-iban nga lugar.

16 Kon magtawag ako sa akon suluguon, wala gid siya nagasabat,

bisan pa nga nagapakitluoy ako sa iya.

17 Nabahuan sang akon ginhawa ang akon asawa,

kag nangil-aran sa akon ang akon mga utod nga lalaki.

18 Bisan ang magagmay nga mga bata nagainsulto sa akon.

Kon makita nila ako,‡ ginakadlawan nila ako.

19 Ang tanan nga suod ko nga abyan nangil-aran sa akon.

Gintalikdan ako sang akon mga ginahigugma.

20 Daw sa tul-an na lang ako nga naputos sang panit,

kag daw halos mapatay na ako.

21 “Maluoy kamo mga abyan ko.

Kaluoyi ninyo ako, kay ginapaantos ako sang Dios.

22 Ngaa ginahingabot ninyo ako pareho sang ginahimo sang Dios sa akon?

Indi pa bala tuman ang inyo pagpaantos sa akon?

23 Maayo kuntani kon ginsulat ang mga ginpanghambal ko sa isa ka libro,

24 ukon gin-inggreb sing maayo sa bato para indi mapanas hasta san-o.

25 “Pero nahibaluan ko nga buhi ang akon manug-apin,§

kag sa ulihi magaabot siya sa duta sa pag-apin sa akon.

26 Kon madunot na ang akon panit kag maghalin na ako sa akon lawas, makita ko ang Dios.*

27 Makita ko siya mismo sang akon mga mata,

kag indi na siya mangin iban sa akon.

Dako gid ang akon handom nga makita siya.

28 “Kon padayunon ninyo ang pag-akusar sa akon nga nagaantos ako tungod sa akon sala,

29 magaabot gid sa inyo ang makahaladlok nga silot†sang Dios.

Huo, silutan gid niya kamo tungod sa iya kaakig.

Dayon mahibaluan ninyo nga ginasentensyahan kamo sang Dios.”

20

Naghambal si Zofar

1 Dayon nagsabat si Zofar nga taga-Naama,

2 “Kinahanglan nga magsabat ako kay indi ako mapahamtang.

3 Ginsabdong mo ako nga may pag-insulto,

kag karon may nagatulod sa akon panghunahuna nga magsabat ako sa imo.

4 Sigurado gid nga nahibaluan mo nga halin pa sang una, umpisa sang pagtuga sa tawo sa kalibutan,

5 ang kalipay sang malain nga mga tawo umalagi lang.

Huo, wala nagadugay ang kalipay sang mga tawo nga indi diosnon.

6 Bisan puwerte ang iya pagkamatinaas-taason,

nga daw lambot na ini sa mga panganod ukon sa langit,

7 madula siya hasta san-o pareho sang iya tai.

Ang mga nakakilala sa iya, mamangkot kon diin na siya.

8 Madula siya pareho sang damgo ukon sang palanan-awon sa kagab-ihon,

kag indi na gid siya makita.

9 Indi na siya makita sang nakakilala sa iya,

kag madula siya sa lugar nga iya anay ginaestaran.

10 Ang iya mga anak amo ang magabayad sa mga imol sa iya mga kinawat sa ila.

11 Mapatay siya kag ilubong nga bataon kag makusog pa.

12 “Ang paghimo sang kalautan pareho sa pagkaon nga matam-is sa iya baba,

13 kag ginaugom niya ini sing malawig para masaboran gid niya.

14 Pero pag-abot sini sa iya tiyan mangin mapait ini

kag magahilo sa iya pareho sa dalit sang man-og.

15 Isuka niya pareho sa pagkaon ang manggad nga iya ginkawat.

Bisan ara na ini sa iya tiyan ipasuka ini sang Dios sa iya.

16 Magasuyop siya sang dalit sang mga man-og nga amo ang magapatay sa iya.

17 Indi na niya matilawan ang bugana nga lana, gatas kag honey,

nga daw sa sapa ukon suba nga nagailig.

18 Indi siya makabaton sing balos sa iya pagpangabudlay.

Indi siya makapangalipay sa iya manggad.

19 Kay gindaogdaog niya ang mga imol kag ginpabay-an niya sila nga pigado.

Gin-agaw niya ang mga balay nga indi iya.

20 Wala siya nagakaayawan sa iya pagkadalok.

Ang tanan nga magustuhan niya indi makaluwas sa iya.

21 Pero wala na sing may mabilin sa iya nga iya makaon,

kay ang iya manggad madula.

22 Sa iya kabuganaan, magaabot sa iya ang kalisod.

Puwerte gid nga pag-antos ang magaabot sa iya.

23 Kon mabusog na niya ang iya kaugalingon,

ipaagom sang Dios sa iya ang iya puwerte nga kaakig,

kag paulanan siya sang silot.

24 Bisan makapalagyo man siya sa salsalon nga armas,

matuhog gihapon siya sang saway nga pana.

25 Matuhog ang iya apdo, kag magalapos ang pana sa iya lawas.

Magaabot sa iya ang kahadlok.

26 Madula ang iya manggad sa kadudulman.

Sunugon siya kag ang tanan nga nabilin sa iya elistaran*

sang kalayo nga indi tawo ang nagpasiga.

27 Ipahayag sang langit ang iya sala

kag magasaksi ang duta kontra sa iya.

28 Pagaanuron sang baha ang iya balay

sa adlaw nga ipaagom sang Dios ang iya kaakig.

29 Amo ina ang kapalaran sang malain nga tawo

nga gintalana sang Dios para sa iya.”

21

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Pamatii ninyo ako sing maayo para mapalipay man ninyo ako.

3 Pamati kamo samtang nagahambal ako,

kag kon makatapos na gani ako, yagutaa gihapon ninyo ako kon gusto ninyo.

4 Ang akon reklamo indi kontra sa tawo kundi sa Dios.

Amo ini ang rason kon ngaa dali ako mangakig.

5 Tan-awa bala ninyo ako kag makapanabon gid kamo sang inyo kamot sa inyo baba sa katingala,

nga indi makapati sa natabo sa akon.

6 Kon hunahunaon ko ang mga nagakatabo sa akon, nagakurog ako sa kahadlok.

7 “Ngaa padayon nga nagakabuhi ang mga malain?

Nagatigulang pa sila kag nagamauswagon.

8 Kag makita pa nila ang pagdako sang ila mga anak kag mga apo.

9 Nagaestar pa sila sa ila mga balay nga wala sing katalagman kag wala sing may ginakahadlukan.

Kag wala sila ginasilutan sang Dios.

10 Wala nagakapalyar sa pagpamata ang ila mga baka,

kag wala ini nagakahulugan.

11 Ang ila mga bata madamo pareho sa mga karnero.* Nagasinaot sila,

12 nagakinanta, kag nagakinalipay sa tukar sang tamborin, arpa kag plawta.

13 Nagakabuhi sila nga mainuswagon kag nagakalamatay nga malinong.

14 Pero nagasiling sila sa Dios, ‘Pabay-i lang kami!

Wala kami nagahandom nga mahibaluan ang imo mga pamaagi.

15 Sin-o gid bala ikaw nga ginatawag Makagagahom?

Ngaa dapat ka namon alagaron?

Kag ano gid ang amon makuha kon magpangamuyo kami sa imo?’

16 Pero ang matuod, ang ila pag-uswag wala naghalin sa ila kaugalingon nga pagpangabudlay.

Gani kon ano man ang ilaygay sining mga malain, indi gid ako magpamati.

17 “Diutay lang ang nagakapatay nga malain nga mga tawo.

Talagsa lang nagaabot sa ila ang kalisod ukon ang kasakit nga ginapadala sang Dios tungod sa iya kaakig.

18 Talagsa lang sila ginatabog nga daw sa dagami ukon upa nga ginapalid sang mabaskog nga hangin.

19 Nagasiling kamo nga kon indi sila pagsilutan sang Dios, ang ila mga kabataan amo ang iya silutan.

Pero nagasiling ako nga ang nakasala amo ang dapat silutan sang Dios, para maeksperiensyahan nila

20 kag makita nila mismo ang ila kalaglagan.

Pabay-i nga matilawan nila ang kaakig sang Makagagahom nga Dios.

21 Kay kon patay na sila wala na sila kalibutan sa nagakalatabo sa ila panimalay.

22 “Makatudlo bala ang tawo sa Dios, sanglit siya ang pinakamataas nga hukom?

23 May mga tawo nga nagakapatay nga bugana kag matawhay ang ila kahimtangan,

24 kag maayo ang ila lawas.

25 May mga tawo man nga nagakapatay nga mapait ang ila kahimtangan,

kag wala gid makatilaw sang maayo nga pangabuhi.

26 Pero pareho lang sila nga ilubong sa duta kag pagakaunon sang mga ulod.

27 “Nahibaluan ko gid kon ano ang inyo ginahunahuna.

Nahibaluan ko ang inyo mga padihot kontra sa akon.

28 Sugiran ninyo ako sang mga tawo nga manggaranon nga nagkalaguba ang ila mga balay tungod sa ila kalautan.

29 Pero pamangkuta ang mga nagaalagi,

kag pamatii ang ila mga ginasiling. Kay sugiran nila kamo

30 nga bisan ang malain nga mga tawo nagakaluwas sa adlaw nga mag-abot ang kalamidad

tungod sa kaakig sang Dios.

31 Wala gid sing may nagasabdong sing hayag sa malain nga tawo.

Wala gid sing may nagabalos sa iya ginhimo.

32 Kon ilubong na siya, may nagaguwardya pa sang iya lulubngan.

33 Madamo ang nagakumpanyar sa iya,

kag ang duta nagahatag sang kapahuwayan sa iya.

34 “Gani paano ninyo ako mapalipay sa inyo mga ginahambal nga wala sing pulos?

Wala gid sing kamatuoran ang inyo ginasiling.”

22

Naghambal si Elifaz

1 Dayon nagsabat si Elifaz nga taga-Teman,

2 “May mabulig bala ang tawo sa Dios, ukon bisan ang maalam nga tawo?

3 Mapalipay mo bala ang Makagagahom nga Dios kon matarong ka?

May makuha bala siya sa imo kon wala sing kasawayan ang imo kabuhi?

4 Ginasabdong ka sang Dios kag ginasentensyahan

indi tungod kay nagatahod ka sa iya,

5 kundi tungod kay puwerte na gid ang imo kalautan

kag wala na sang untat ang imo pagpakasala.

6 Kay ginakuha mo nga wala sing kaluoy ang bayo sang imo isigkatawo

bilang garantiya sa iya utang sa imo.

7 Wala mo ginahatagan sang tubig ang mga ginauhaw,

kag wala mo man ginahatagan sang pagkaon ang mga ginagutom.

8 Ginagamit mo ang imo pagkagamhanan kag pagkadungganon sa pag-angkon sang duta.

9 Kon magpangayo sa imo sang bulig ang mga balo nga babayi,

ginapapuli mo sila nga wala sing dala.

Pati ang mga ilo wala mo ginatratar sing maayo.

10 Amo ina kon ngaa ginalibutan ka sang mga siod,

kag nagaabot sa imo ang gulpi nga kahadlok.

11 Amo ina kon ngaa nadulman ka kag indi makakita,

kag ginalapawan sang baha.

12 “Ang Dios ara sa pinakaibabaw sang langit,

labaw pa sa pinakamataas nga mga bituon.

13 Amo ina kon ngaa nagasiling ka, ‘Wala nakahibalo ang Dios sa akon ginahimo.

Natabunan siya sang gal-om, paano siya makahukom?

14 Ginalikupan siya sang madamol nga mga panganod,

gani indi niya kita makita samtang nagalakat siya sa ibabaw sang langit.’

15 “Magpadayon ka bala sa pagsunod sa pagginawi

nga dugay na nga ginasunod sang malain nga mga tawo?

16 Nagkalamatay sila sa wala pa ang ila tion;

pareho sila sa pundasyon sang balay nga gin-anod sang baha.

17 Nagsiling sila sa Makagagahom nga Dios,

‘Pabay-i lang kami! Ano bala ang mahimo mo para sa amon?’

18 Pero ang Dios amo ang nagpuno sang ila mga balay sang maayo nga mga butang.

Gani kon ano man ang ilaygay sining malain nga mga tawo, indi gid ako magpamati.

19 “Kon makita sang matarong kag inosente nga mga tawo ang pagkalaglag sang malain nga mga tawo,

magakalipay sila kag magakadlaw sa ila.

20 Magasiling sila, ‘Nalaglag gid ang aton mga kaaway,

kag ginlamon sang kalayo ang ila pagkabutang.’

21 “Job, magpasakop ka sa Dios kag magpakighusay sa iya para pakamaayuhon niya ikaw.

22 Batuna ang iya mga pagpanudlo kag tipigi ang iya mga pulong sa imo tagipusuon.

23 Kon magbalik ka sa Makagagahom nga Dios, kag kuhaon mo ang kalautan sa imo panimalay,

ibalik niya ang imo maayo nga kahimtangan.

24 Indi paghatagi sang bili ang imo mga bulawan;

kabiga ina nga daw sa balas lang ukon daw sa mga bato lang sa suba.

25 Dayon ang Makagagahom nga Dios mangin pareho sang bulawan kag malahalon nga pilak sa imo.

26 Dayon masapwan mo ang kalipay nga nagahalin sa Makagagahom nga Dios,

kag indi ka mahuya sa pagpalapit sa iya.

27 Magapangamuyo ka sa iya kag pamatian ka niya,

kag pagatumanon mo ang imo mga promisa sa iya.

28 Ano man ang ginaplano mo nga himuon, matuman ini,

kag mangin masanag ang imo alagyan.

29 Kon may ara sang tawo nga nagakaluya, kag kon magpangamuyo ka sa Dios nga pabakuron siya,

buligan niya ang amo nga tawo.

30 Bisan ang tawo nga nakasala luwason niya paagi sa imo matarong nga kabuhi.”

23

Naghambal si Job

1 Dayon nagsiling si Job,

2 “Hasta subong puwerte gid ang akon reklamo.

Ginapaantos pa gid ako sang Dios sa pihak sang akon pag-ugayong.*

3 Kon nahibaluan ko lang kon diin ko siya pangitaon;

kon makakadto lang ako sa iya ginaestaran,

4 ihambal ko gid sa iya ang akon kaso kag ipresentar ko ang akon mga rason.

5 Gusto ko mahibaluan kon ano ang isabat niya sa akon,

kag gusto ko intiendihon ang isiling niya.

6 Baison ayhan niya ako paagi sa iya gahom? Siyempre indi!

Pamatian niya ang akon ihambal.

7 Ang matarong nga tawo nga pareho sa akon makarason sa atubangan sang Dios nga akon Manughukom,

kag hilwayon niya ako hasta san-o.

8-9 “Ginpangita ko ang Dios sa palibot—sa east, west, north, kag south—pero wala ko siya makita.

10 Pero nahibaluan niya ang akon ginahimo.

Sa tapos nga matilawan niya ako, masapwan niya nga matinlo ako pareho sa puro nga bulawan.

11 Ginsunod ko ang iya mga pamaagi, kag wala gid ako naglikaw sa sini.

12 Ginatuman ko permi ang iya sugo,

kag ginatipigan ko ini sa akon tagipusuon.†

13 Pero pagusto ang Dios sa iya ginahimo;

wala sing may makabalabag sa iya.

Ginahimo niya ang iya naluyagan.

14 Gani himuon niya ang iya ginplano nga himuon sa akon,

kag madamo ang iya plano sa akon.

15 Amo gani nga nahadlok ako sa iya.

Kon hunahunaon ko ini, puwerte ang akon kahadlok.

16 Ginpaluya kag ginpahadlok ako sang Dios nga Makagagahom.

17 Pero wala ako nag-untat sa pagreklamo bisan daw sa natabunan ako sang puwerte nga kadulom.

24

Nagpamangkot si Job Kon Ngaa Wala Ginasilutan sang Dios ang Malain nga mga Tawo

1 “Ngaa wala nagatalana ang Makagagahom nga Dios sang tion sa paghukom sa malain nga mga tawo?

Ngaa wala makita sang mga nagakilala sa iya inang tion sa paghukom?

2 Nagapanguha sang duta ang malain nga mga tawo paagi sa paghalin sang mga muhon.*

Nagapangawat sila sang mga sapat kag ginaimpon nila sa ila mga sapat.

3 Ginakawat nila ang mga donkey sang mga ilo,

kag ginakuha nila bilang garantiya sa utang ang baka sang balo nga babayi.

4 Ginadaogdaog† nila ang mga imol,

gani napilitan ini nga magpanago.

5 Nagapangita sila sang ila pagkaon sa kamingawan pareho sa talunon nga mga donkey.

Halos wala na sing iban nga lugar nga mapangitaan nila sang pagkaon para sa ila mga anak.

6 Nagapangsipot sila sang mga patubas sa uma,

pati sa talamnan sang ubas sang malain nga mga tawo.

7 Nagatulog sila kon gab-i nga ginatugnawan,

kay wala sila sing habol kag kulang ang ila bayo.

8 Nagakabasa sila sang ulan nga nagatupa sa mga kabukiran,

kag nagadasok sila sa higad sang mga bato tungod kay wala sila sing pasilungan.

9 “Ginakuha sang malain nga mga tawo ang bata sang balo kag imol nga babayi bilang bayad sa utang.

10 Nagalakat ang mga imol nga kulang sing bayo;

ginapapas-an sila sang mga inani nga uyas pero gutom sila.

11 Ginapapuga sila sang olibo kag ubas, pero indi sila makatilaw sini.

12 Mabatian sa siyudad ang mga pag-ugayong sang mga tagumatayon

kag ang pagpangayo sang bulig sang mga napilasan sing grabe,

pero wala gid pagbalusi sang Dios ang naghimo sing malain sa ila.

13 “May mga tawo nga nagakontra sa kasanag.

Wala sila nagalakat sa kasanag kag wala nila ini naintiendihan.

14 Ang manugpatay nagabangon aga pa sa pagpatay sang mga imol,

kag kon gab-i nagapangawat siya.

15 Ang nagapanginbabayi nagahulat magdulom para wala sing may makakita sa iya.

Ginatabunan niya ang iya nawong para wala sing may makakilala sa iya.

16 Kon gab-i nagasulod ang mga kawatan sa mga balay,

pero kon adlaw nagapanago sila, kay nagalikaw sila sa kasanag.

17 Ginakabig nila ang kadulom nga kasanag,

kay mas gusto nila ang makahaladlok nga kadulom.

Ang Sabat sang Abyan ni Job

18 “Pero indi magadugay ang malain nga mga tawo pareho sa bukal sang tubig.

Ang duta nga ila ginapanag-iyahan ginapakamalaot sang Dios.

Gani wala sing may nagakadto sa ila talamnan sang ubas.

19 Subong nga ang snow nagakatunaw kag nagakadula sa init,

ang mga makasasala madula man sa kalibutan.

20 Indi na sila pagdumdumon pa kundi kalimtan na sila bisan sang ila iloy.

Laglagon sila pareho sa kahoy nga gin-utod,

kag kaunon sila sang mga ulod.

21 Kay wala nila pagtratara sing maayo ang mga baw-as nga babayi.

Kag wala nila ginakaluoyan ang mga balo nga babayi.

22 “Ginalaglag sang Dios ang gamhanan nga mga tawo paagi sa iya gahom.

Bisan mabakod sila, wala sing kasiguruhan ang ila kabuhi.

23 Posible nga tugutan sila sang Dios nga magkabuhi nga wala sing katalagman,

pero ginabantayan gid sang Dios ang tanan nila nga hulag.

24 Sa malip-ot nga tion nagauswag sila,

pero sa indi madugay magakawala sila pareho sa bulak nga nagakalaya

ukon pareho sa uhay nga gin-garab.

25 Kon indi husto ang akon ginasiling, sin-o ang makapamatuod nga nagabutig ako?

Sin-o ang makasiling nga sala ako?”

25

Naghambal si Bildad

1 Dayon nagsabat si Bildad nga taga-Shua,

2 “Gamhanan kag talahuron ang Dios.

Ginapahari niya ang kalinong sa kalangitan.

3 Maisip bala ang iya mga soldado?

May lugar bala nga wala nasanagan sang iya kasanag?

4 Paano makasiling ang isa ka tawo nga matarong siya sa atubangan sang Dios?

May ara bala nga natawo nga matinlo?

5 Kon bisan ang bulan kag ang mga bituon indi masanag sa iya panulok,

6 ano pa ayhan ang tawo nga pareho lang sa isa ka ulod.”

26

Naghambal si Job

1 Dayon nagsabat si Job,

2 “Nagahunahuna ka nga nabuligan mo ako nga maluya kag wala sing ikasarang.

3 Nagahunahuna ka nga nalaygayan mo ako nga wala sing alam paagi sa imo puwerte nga kaalam.

4 Diin bala naghalin inang imo mga ginpanghambal?

Kay sin-o espiritu ang nagtudlo sa imo sa paghambal sina?

5 “Nagakurog sa kahadlok ang mga patay sa ila nahamtangan didto sa idalom sang tubig.

6 Hayag gid sa Dios ang lugar sang mga patay.

Wala sing may makatabon sa lugar sang kalaglagan.

7 Ginahumlad sang Dios ang sa north nga kalangitan sa mahawan nga lugar,

kag ginapakabit niya ang kalibutan sa kahawaan.

8 Ginaputos niya ang ulan sa mga gal-om,

pero ang gal-om wala nagakabusdik bisan mabug-at ini.

9 Ginatabunan niya sang iya gal-om ang ugsad nga bulan.*

10 Ginhimo niya ang daw tinabuan sang langit kag sang dagat,†

bilang dulunan sang kasanag kag sang kadulom.

11 Sa iya nga pagsabdong nagatay-og ang mga haligi sang langit.

12 Sa iya nga gahom ginalabugay niya ang dagat,

kag sa iya nga kaalam ginlaglag niya ang dragon nga si Rahab.

13 Sa iya nga paghuyop nagtin-aw ang langit,

kag sa iya nga gahom ginpatay niya ang nagasaog nga dragon.

14 Ini simple lang nga mga butang nga iya ginhimo.

Daw isa lang ini ka hutik nga aton nabatian.

Karon, sin-o bala ang makatungkad sang pagkagamhanan sang Dios?”

27

1 Nagpadayon si Job sa paghambal,

2 “Nagasumpa ako sa buhi nga Makagagahom nga Dios

nga wala naghatag sa akon sang hustisya kag nagpalain sang akon buot.

3 Samtang nagaginhawa pa ako, kag ginatugutan pa ako sang Dios nga mabuhi,

4 indi gid ako maghambal sang kalautan kag indi gid ako magbutig.

5 Indi ko gid pagbatunon nga husto kamo.

Iinsister ko gid nga inosente ako hasta nga mapatay ako.

6 Tindugan ko gid nga matarong ako, kag indi gid ako mag-untat.

Samtang buhi ako limpyo ang akon konsensya.

7 “Kabay pa nga ang mga nagakontra sa akon silutan sang Dios sang silot nga bagay sa malain nga mga tawo.

8 Kay ano bala ang paglaom sang indi diosnon nga tawo kon kuhaon na sang Dios ang iya kabuhi?

9 Magapamati bala ang Dios sa iya pagpangayo sang bulig kon ang katalagman magaabot sa iya?

10 Malipay ayhan siya sa Makagagahom nga Dios?

Magapanawag bala siya sa iya sa tanan nga tion?

11 “Tudluan ko kamo parte sa gahom sang Makagagahom nga Dios.

Isugid ko gid sa inyo kon ano ang iya mga pamaagi.

12 Pero kamo tanan nakakita sini.

Ti, ngaa nagahambal pa kamo sa akon sang wala sing pulos?

13 “Amo ini ang kapalaran nga gintalana sang Dios nga Makagagahom

sa malain kag mapintas nga mga tawo:

14 Bisan madamo pa ang iya mga anak, ang iban sa ila mapatay sa inaway ukon sa gutom.

15 Ang mabilin sa ila nga buhi mapatay sa balatian,

kag wala sing may magpangasubo sa ila kamatayon, bisan ang ila mga asawa.

16 “Bisan magtipon pa sang madamo gid nga pilak kag bayo ang malain nga tawo,

17 indi siya ang makapulos sini.

Ang matarong kag inosente nga mga tawo ang magasuksok sang iya mga bayo,

kag partidahon nila ang iya pilak.

18 Ang ginapatindog niya nga balay pareho kagabok sa lawa sang damang

ukon sang kamalig sang manugbantay sang talamnan.

19 Magahigda siya nga manggaranon, pero pagbugtaw niya wala na ang tanan niya nga manggad.

20 Magaabot sa iya ang kahadlok nga daw baha

kag paliron siya sang mabaskog nga hangin sa kagab-ihon.

21 Paliron siya sang hangin nga halin sa east, kag madula siya sa iya ginaestaran.

22 Magahuyop ini sa iya nga wala sing luoy-luoy samtang nagatinguha gid siya sa pagpalagyo.

23 May magapamalakpak kag magapanagitsit sa pagyaguta sa iya

tungod nga nadula siya sa iya ginaestaran.

28

Naghambal si Job Parte sa Kaalam kag Pag-intiendi

1 “May mga minahan nga sa diin makita ang mga pilak,

kag may mga lugar nga sa diin ginapapuraw ang mga bulawan.

2 Ang salsalon ginakuha sa duta, kag ang saway ginatunaw halin sa mga bato.

3 Nagagamit ang mga tawo sang suga

para indi madulom kon magkutkot sila sa idalom gid sang duta.

Nagakutkot sila sang mga bato sa kadadalman.

4 Nagakutkot sila sang alagyan sa minahan,

sa lugar nga wala ginaestaran ukon ginaagyan sang mga tawo.

Nagapanaog sila paagi sa mga lubid nga nagahabyog-habyog.

5 Sa ibabaw sang duta nagatubo ang mga tanom nga ginahalinan sang pagkaon,

pero sa idalom sang duta daw sa ginporma sang kalayo.

6 Ang mga bato sang duta may sapiro*

kag ang mga yab-ok sini may bulawan.

7 Ang mga alagyan sa minahan wala makita sang mga uwak ukon sang mga dapay,

8 kag wala maagyan sang mapintas nga mga sapat ukon sang leon.

9 Ginakutkot sang mga tawo ang pinakamatig-a nga mga bato

bisan pa ang idalom nga parte sang mga bukid.

10 Nagabuho sila sang alagyan sa dalagko nga mga bato,

kag makita nila ang nagkalain-lain nga malahalon nga mga bato.

11 Nagakutkot sila sa ginahalinan† sang mga suba,

kag ginakuha nila ang natago nga mga manggad kag ginadala sa kasanag.

12 “Pero diin bala makita ang kaalam ukon pag-intiendi?

13 Wala nakahibalo ang tawo kon diin ini makita.‡

Indi ini makita diri sa kalibutan.

14 Indi man ini makita bisan sa kadadalman sang dagat.

15 Indi ini mabakal sang puro nga bulawan ukon sang pilak.

16 Indi matupungan ang bili sini sang puro gid nga bulawan

ukon sang malahalon nga mga bato nga onix kag sapiro.

17 Labaw pa ini sa bulawan ukon kristal.

Indi ini mabaylo sa alahas nga bulawan.

18 Ang bili sini labaw pa sa bili sang coral, haspe, ukon rubi.

19 Indi ini matupungan sang topas nga halin sa Ethiopia§

kag indi ini mabakal sang puro nga bulawan.

20 “Ti, diin bala makita ang kaalam ukon ang pag-intiendi?

21 Wala sing buhi nga tinuga nga makakita sini bisan pa ang mga pispis.

22 Bisan ang lugar sang kalaglagan, nga amo ang lugar sang mga patay,

kuno-kuno lang ang ila nabatian parte sini.

23 Ang Dios lang gid ang nakahibalo kon sa diin makita ang kaalam.

24 Kay makita niya bisan pa ang pinakamalayo nga parte sang kalibutan,

kag makita niya ang tanan sa idalom sang langit.

25 Sang ginhuyop niya ang hangin, kag sang gintakos niya kon ano kadamol sang ulan nga magtupa,

26 kag sang gindesisyunan niya kon diin magtupa ang ulan kag kon diin mag-agi ang mga kilat nga may daguob,

27 amo ato nga tion nga ginpakita niya ang kaalam kag ang kabilidhon* sini.

Gintestingan niya ini kag gin-aprobahan.

28 Dayon nagsiling siya sa mga tawo,

‘May kaalam kamo kag pag-intiendi kon nagatahod kamo sa Ginoo kag nagalikaw sa kalautan.’ ”

29

Ang mga Pagpakamaayo nga Nabaton ni Job Sadto

1 Nagpadayon pa gid si Job sa paghambal,

2 “Kon mabalik lang kuntani ang mga nagligad nga mga inadlaw sang ginabantayan pa ako sang Dios,

3 sang ginasanagan pa niya ang akon dalanon samtang nagalakat ako sa madulom.

4 Sadtong tion nga maayo pa ang akon kahimtangan, ang Dios amo ang akon suod nga abyan,

kag ginapakamaayo niya ang akon panimalay.

5 Ginaupdan pa ako sadto sang Makagagahom nga Dios,

kag kaupod ko pa ang akon mga anak.

6 Sadto nga tion, ang akon mga baka nagahatag sang madamo gid nga gatas,

kag ang akon mga talamnan sang olibo nagahatag sang madamo gid nga lana.

7 “Kon magkadto gani ako sa puwertahan sang banwa,

kag mag-upod sa mga manugdumala sang banwa kon mag-meeting sila,

8 nagapahigad ang pamatan-on nga mga lalaki kon makita nila ako,

kag ang mga tigulang nagatindog sa pagtahod sa akon.

9 Nagahipos bisan ang mga pangulo 10 kag ang dungganon nga mga tawo pagkakita nila sa akon.

11 Ang bisan sin-o nga nakakita sa akon ukon nakabati sa akon maghambal, nagadayaw sa akon.

12 Kay ginabuligan ko ang mga imol nga nagapangayo sang bulig

kag ang mga ilo nga wala sing dalangpan.

13 Ginapakamaayo ako sang tagumatayon nga mga tawo nga akon ginbuligan,

kag nalipay gid ang mga balo nga babayi nga akon man ginbuligan.

14 Ginahimo ko permi ang matarong kag husto;

daw bayo kag turban ini nga akon ginasuksok.

15 Nangin pareho ako sang mata sa tawo nga bulag kag tiil sa tawo nga piang.

16 Nangin pareho ako sang isa ka amay sa mga imol,

kag bisan ang mga estranghero ginbuligan ko sa ila mga kaso.

17 Gindula ko ang gahom sang malain nga mga tawo kag ginluwas ang ila mga biktima.

18 “Naghunahuna ako nga magakabuhi ako sing malawig

kag mapatay nga ginalibutan sang akon pamilya.

19 Kay pareho ako sadto sang mabakod nga kahoy

nga nagapangalapkap ang mga gamot sa tubig kag permi ginatun-ogan ang mga sanga.

20 Ginadayaw ako permi sang mga tawo kag permi ako mabaskog.

21 “Nagahipos ang mga tawo kag nagapamati sing maayo sa akon mga laygay.

22 Pagkatapos ko hambal, wala na sila sang may idugang pa kay kontento sila sa akon ginhambal.

23 Ginahandom nila ang akon mga pulong pareho sang ila paghandom sa ulan.

Gusto gid nila ini nga pamatian.

24 Daw indi sila makapati kon magyuhom ako sa ila;*

ang akon malipayon nga nawong nakapabaskog sa ila.

25 Ginatudluan ko sila sang ila himuon pareho sa isa ka pangulo.

Ginadumalahan ko sila pareho sa isa ka hari nga nagadumala sa iya mga soldado.

Ginalipay ko sila kon nagakasubo sila.

30

1 “Pero karon ginayaguta ako sang mga tawo nga bata pa sang sa akon,

nga ang ila mga amay indi gid masaligan.

Mas masaligan pa gani ang akon mga ido nga nagabantay sang akon mga karnero.

2 Ano gid bala ang makuha ko sa sini nga mga tawo nga mga maluya kag wala sing kusog?

3 Puwerte sa ila kaniwang sa sobra nga kinawad-on kag kagutom.

Nagakitkit na lang sila sang mga kararuton* sa kamingawan bisan kon gab-i.

4 Ginapanggabot nila kag ginakaon ang mga tanom sa kamingawan,

bisan pa ang malas-ay nga gamot sang kahoy nga enebro.

5 Ginatabog sila palayo sa ila mga kasimanwa kag ginasinggitan nga daw sa mga kawatan.

6 Nagaestar na lang sila sa mamala nga mga ililigan sang tubig,

sa mga guhab sang mga bato, kag sa mga buho sa duta.

7 Daw sa mga sapat sila nga nagauwang sa kagulangan,

kag nagadas-ukanay sila sa puno sang mga kahoy-kahoy.

8 Wala sila sing pulos kag wala gani sing may nakakilala sa ila,

kag gintabog sila sa ila duta.

9 “Kag karon ginainsulto ako sang ila mga anak paagi sa kanta.

Nangin kaladlawan ako sa ila.

10 Ginakangil-aran nila ako kag nagalikaw sila sa akon.

Wala sila natahap sa pagdupla sa akon guya.

11 Karon nga ginapaluya kag ginapaantos ako sang Dios,

ginhimo nila ang ila gusto nga himuon sa akon.

12 Ginasalakay ako sang sining malain nga grupo.

Nagabutang sila sang siod sa akon dalanon,

kag ginatinguhaan gid nila ako nga laglagon.

13 Ginabalabagan nila ang akon alagyan sa paglaglag sa akon.

Nagmadinalag-on sila bisan wala sing may nagabulig sa ila.

14 Ginasalakay nila ako pareho sa mga soldado nga nagaagi sa dako nga buho sang pader nga gin-guba.

15 Puwerte ang akon kahadlok, kag nadula ang akon dungog kag manggad

pareho sa panganod nga ginpalid sang mabaskog nga hangin.

16 “Kag karon daw sa mapatay na ako; wala untat ang akon pag-antos.

17 Kon gab-i nagangutngot ang akon mga tul-an;

ang kasakit nga akon ginabatyag wala nagauntat.

18 Sa puwerte nga kusog sang Dios, ginliab niya ako.

Gin-uyatan niya ako sa kuwelyo

19 kag ginhaboy sa lunang.

Daw pareho na lang ako sa yab-ok kag abo.

20 “Nagapanawag ako sa imo, O Dios, pero wala ka nagasabat.

Nagatindog ako sa imo presensya, pero ginatulok mo lang ako.

21 Nangin mapintas ka sa akon.

Gin-gamit mo ang imo puwerte nga gahom sa pagpaantos sa akon.

22 Daw pareho lang nga ginapapalid mo ako sa hangin kag ginapabulubaliskad sa bagyo.

23 Nahibaluan ko nga ginadala mo ako sa lugar sang mga patay,

sa lugar nga gintalana mo nga kadtuan sang tanan nga tawo.

24 “Wala gid ako sing may ginhalitan nga tawo nga nagaantos kag nagapakitluoy tungod sa kalisod.

25 Naghibi gani ako sa mga tawo nga nalisdan.

Naluoy gid ako sa mga imol.

26 Pero sang naglaom ako nga himuan ako sang maayo, malain ang ginhimo sa akon.

Nagpangita ako sang kasanag, pero kadulom ang nag-abot sa akon.

27 Wala untat ang kasakit sang akon balatyagon.

Adlaw-adlaw nagaabot ang pag-antos sa akon.

28 Nag-ilitom ang akon panit indi tungod sa kainit sang adlaw kundi sa balatian.

Nagatindog ako sa komunidad kag nagapangayo sang bulig.

29 Ang akon tingog daw pareho sa uwang sang talunon nga ido ukon huni sang bukaw.

30 Nag-itom ang akon panit kag nagkalahulog ang kugan.

Puwerte gid ang akon hilanat.

31 Nangin masubo ang sunata sang akon arpa kag plawta.

31

1 “Nagpromisa ako sa akon kaugalingon

nga indi gid magtulok nga may kailigbon sa mga dalaga.

2 Kay ano nga balos ang ihatag sang Makagagahom nga Dios sa langit sa ginahimo sang tawo?

3 Indi bala kalaglagan kag kahalitan para sa mga nagahimo sang kalautan?

4 Nahibaluan sang Dios ang tanan ko nga ginahimo.

5 “Kon nagabinutig ako kag nagapangdaya,

6 kabay pa nga hukman ako sang Dios.

Kay siya ang nakahibalo kon nakasala ako.

7 Kon wala ako magsunod sa husto nga dalan kag ginsunod ko ang kailigbon sang akon mga mata,

kag gindagtaan ko ang akon kaugalingon,

8 kabay pa nga magkalapierdi ang akon mga tanom ukon kaunon ini sang iban.

9 “Kon naganyat ako sang babayi

ukon nagapangaluyag ako sa asawa sang akon tupad-balay,

10 kabay pa nga kuhaon ukon huliran sang iban nga lalaki ang akon asawa.

11 Kay ang pagpanginbabayi makahuluya nga sala,

kag dapat gid nga silutan ang nagahimo sina.

12 Pareho ini sa makahalalit nga kalayo

nga makalaglag sang tanan ko nga pagkabutang.

13 “Kon ginbaliwala ko ang kinamatarong sang akon mga suluguon sang magreklamo sila sa akon,

14 ano ang himuon ko kon hukman ako sang Dios?

Ano ang isabat ko kon usisaon niya ako?

15 Indi bala nga ang Dios nga naghimo sa akon amo man ang naghimo sa akon mga suluguon?

16 “Kon wala ako nagbulig sa mga imol kag sa mga balo nga babayi nga nalisdan,

17 kag kon gindalukan ko sang pagkaon ang mga ilo,

kabay pa nga silutan ako sang Dios.

18 Pero halin pa sang bataon ako ginaatipan ko na ang mga ilo;

sa bilog ko nga kabuhi wala ako nagpabaya sa mga balo nga babayi.

19 Kon may makita ako nga tawo nga nagaantos sa katugnaw tungod nga kulang siya sang bayo,

20 ginahatagan ko siya sang bayo nga pangtugnaw

nga hinimo halin sa bulbol sang akon mga karnero.

Dayon nagapasalamat siya sa akon sing tinagipusuon.

21 Kon ginsakit ko sang akon kamot ang ilo,

tungod kay nahibaluan ko nga may impluwensya ako sa korte,

22 kabay pa nga mautod ang akon butkon.

23 Indi ko mahimo ina nga mga butang kay nahadlok ako sa silot kag sa gahom* sang Dios.

24 “Wala ako nagsalig sa akon manggad

ukon naghunahuna nga makahatag ini sa akon sang seguridad.

25 Wala ako nagpabugal sa akon madamo nga manggad

kag sa tanan nga pagkabutang nga naangkon ko.

26 Wala ako nagsimba sa adlaw nga nagasilak sing masanag,

ukon sa bulan nga nagalakat sing matahom.

27 Wala man naganyat sing sekreto ang akon tagipusuon sa pagsimba sini.

28 Kon matuod nga ginhimo ko ini nga mga sala dapat ako silutan,

kay nagluib ako sa Dios nga ara sa langit.

29 “Wala ako nagkalipay sang nalaglag ang akon mga kaaway

ukon sang nag-abot sa ila ang kalisod.

30 Wala ako nagpakasala paagi sa pagpakamalaot sa ila.

31 Nahibaluan sang akon panimalay nga ginpakaon ko sing maayo ang mga nagbisita sa akon.

32 Wala ko ginpabay-an nga magtulog ang mga pangayaw bisan diin

kay permi bukas ang akon puwertahan para sa ila.

33 Wala ko gintago ang akon mga sala pareho sang ginahimo sang iban.

34 Wala ako naghipos-hipos lang

ukon nagpakuribong tungod sa kahadlok kon ano ang isiling sang mga tawo.

35 “Kon may magpamati lang kuntani sa akon!

Karon, handa ako sa pagpirma sa pagpamatuod nga wala ako sing sala.

Kon may iakusar ang Makagagahom nga Dios sa akon,

ginapangabay ko siya nga ihambal niya sa akon, kon indi gani isulat niya.

36 Kay ikabit ko ini sa akon abaga

ukon ibutang sa akon ulo nga daw sa korona

sa pagpakita nga handa ako sa pag-atubang sini.

37 Sugiran ko ang Dios sang tanan ko nga ginahimo.

Magaatubang ako sa iya pareho sa pangulo nga wala nahuya.

38 “Kon ginaabusuhan ko ang akon duta

ukon ginkawat ko ini sa iban,†

39 ukon ginpalain ko ang buot sang mga nagaobra sa akon duta

tungod nga ginkuha ko ang mga patubas nga wala sila pagbayari,

40 kabay pa nga magtubo sa akon duta ang tunukon nga mga kahoy-kahoy

kag ang mga hilamon sa baylo sang trigo kag barley.”

Diri natapos ang hambal ni Job.

32

Si Elihu

1 Sang ulihi nag-untat man sa pagsabat kay Job ang tatlo niya ka abyan, tungod kay nag-insister gid si Job nga wala siya sing sala.

2 Karon, may isa ka tawo didto nga ang iya ngalan si Elihu. Anak siya ni Barakel nga taga-Buz nga kaliwat sang pamilya ni Ram. Naakig gid siya kay Job kay wala ginabasol ni Job ang iya kaugalingon kundi ang Dios. 3 Naakig man siya sa tatlo ka abyan ni Job kay indi nila mapamatud-an nga nakasala si Job kag nagaguwa nga ang Dios amo ang may sala.* 4 Ginhulat ni Elihu nga makatapos sila tanan sa paghambal antes siya maghambal kay Job, tungod kay mas magulang sila sang sa iya. 5 Pero sang makita niya nga ang tatlo wala na sing ihambal, nangakig gid siya. 6 Gani nagsiling siya, “Bata pa ako kag kamo tigulang na, gani natahap ako maghambal. Wala ako nangahas sa paghambal sa inyo sang akon nahibaluan. 7 Naghunahuna ako nga kamo ang dapat magtudlo, kay mga tigulang na kamo kag madamo ang inyo nahibaluan. 8 Pero ang matuod, ang espiritu sang Makagagahom nga Dios nga ara sa tawo amo ang nagahatag sa iya sang pag-intiendi. 9 Ang pagkatigulang indi garantiya nga ang isa ka tawo maalam kag nakahibalo kon ano ang husto. 10 Gani magpamati kamo sa akon. Magahambal man ako sang akon nahibaluan. 11 Naghulat ako samtang nagahunahuna kamo kon ano ang inyo nagakadapat nga ihambal. Nagpamati ako sang inyo mga rason. 12 Ginpamatian ko gid kamo sing maayo, pero wala gid sing isa sa inyo nga nakapamatuod nga nakasala si Job; wala gid kamo makasabat sa iya mga rason. 13 Indi kamo magsiling, ‘Nasapwan namon nga mas maalam siya. Pabay-i nga ang Dios ang magsabat sa iya kag indi ang tawo.’ 14 Kon ako ang ginabais ni Job, indi ko siya pagsabton pareho sang inyo panabat. 15 Karon naurungan kamo kag wala na sang isabat. 16 Kinahanglan pa bala nga maghulat ako, karon nga naghipos na kamo kag wala na sing isabat? 17 May ihambal man ako; isugid ko man ang akon nahibaluan. 18 Kay madamo ako sang inughambal, kag daw indi ko na gid ini mapunggan. 19 Pareho ako sa bag-o nga panit nga suludlan sang bino nga daw mabusdik tungod nga indi makasungaw ang bino. 20 Kinahanglan nga maghambal gid ako para maumpawan ako. 21 Wala ako sing may apinan ukon dayaw-dayawon. 22 Indi ako kahibalo magdayaw-dayaw. Kon himuon ko ini, silutan ako gilayon sang Dios nga naghimo sa akon.

33

1 “Karon, Job, pamatii sing maayo ang tanan nga ihambal ko sa imo. 2 Handa na gid ako sa paghambal kag ara na sa punta sang akon dila ang akon inughambal. 3 Magahambal ako halin sa akon matarong nga tagipusuon. Ihambal ko sing sinsero ang akon nahibaluan. 4 Ang espiritu sang Makagagahom nga Dios amo ang naghimo sa akon kag naghatag sa akon sang kabuhi. 5 Sabta ako, kon mahimo mo. Ihanda ang imo mga rason kag atubanga ako. 6 Pareho lang ako sa imo sa atubangan sang Dios. Ginporma man ako halin sa duta. 7 Gani indi ka magkahadlok sa akon ukon maghunahuna nga daog-daugon ko ikaw.

8 “Nabatian ko gid ang mga ginpanghambal mo. Nagsiling ka, 9 ‘Wala ako sing sala; matinlo ako kag inosente. 10 Pero ginapangitaan sang Dios sang rason nga iya ako paantuson. Ginakabig niya ako nga iya kaaway. 11 Ginakadenahan niya ang akon mga tiil; ginabantayan niya ang tanan ko nga ginahimo.’

12 “Pero Job, sala ka gid sa imo ginsiling. Indi bala nga ang Dios labaw sang sa tawo? 13 Ti, ngaa ginaakusar mo siya nga wala niya ginasabat ang reklamo sang tawo? 14 Ang matuod, nagahambal permi* ang Dios, pero wala lang ini matalupangdan sang tawo. 15 Nagahambal siya paagi sa damgo samtang nagakatulog sing mahamuok ang tawo kon gab-i. 16 Nagahutik siya sa ila dulunggan sa pagpaandam sa ila, kag ini nakapahadlok sa ila. 17 Ginahimo niya ini para mag-untat ang tawo sa pagpakasala kag pagpabugal, 18 kag para maluwas siya sa kamatayon. 19 Kon kaisa ginadisiplina sang Dios ang tawo paagi sa balatian nga nagapaantos sa iya pareho sa sige-sige nga palanakit sang tul-an, 20 nga nagapadula sang iya gana sa pagkaon bisan sa pinakamanamit nga pagkaon. 21 Naganiwang siya, kag nagaguluwa na ang iya mga tul-an. 22 Dali na lang siya mapatay kag magkadto sa lugar sang mga patay.

23 “Pero kon may isa lang sa linibo nga mga anghel nga magpatunga sa iya kag sa Dios, kag magpadumdom sa iya kon ano ang husto nga dapat niya himuon,† 24 kaluoyan siya sang Dios.‡ Magasiling ang Dios, ‘Luwasa siya sa kamatayon. Nakakita ako sang inugtubos sa iya.’ 25 Dayon magabalik ang maayo niya nga lawas. Magabakod siya liwat pareho sang pamatan-on pa siya. 26 Kon magpangamuyo siya sa Dios sabton niya siya. Batunon siya sang Dios sing malipayon, kag ibalik sang Dios sa iya ang iya matarong nga pagkabuhi. 27 Dayon magasugid siya sa mga tawo, ‘Nakasala ako, kag naghimo sang indi husto, pero wala ko mabaton ang silot nga bagay kuntani sa akon. 28 Ginluwas niya ako sa kamatayon, kag padayon ako nga magkabuhi.’

29 “Huo, permi ini ginahimo sang Dios sa tawo. 30 Ginaluwas niya ang tawo sa kamatayon para mabuhi siya. 31 Job, pamatii ako sing maayo. Maghipos ka lang, kag pabay-i ako sa paghambal. 32 Kon may inughambal ka gid man, maghambal ka, kay gusto ko mahibaluan kon matuod nga wala ka sing sala. 33 Pero kon wala ka sing inughambal, maghipos ka kag magpamati sa akon kaalam.”

34

1 Dayon nagsiling si Elihu, 2 “Kamo nga nagasiling nga maalamon kamo kag madamo sang nahibaluan, pamatii ninyo ako sing maayo. 3 Kay subong nga ang dila makahibalo kon ano ang manamit kag ang indi manamit nga pagkaon, ang dulunggan makahibalo man kon ano ang husto ukon indi husto nga mga pulong. 4 Gani hibaluon ta kon ano ang husto; tun-an ta kon ano ang maayo. 5 Kay nagsiling si Job, ‘Inosente ako pero wala ako ginhatagan sang Dios sang hustisya. 6 Bisan matarong ako, ginakabig ako nga butigon. Bisan wala ako sing sala nga nahimo, ginhatagan niya ako sang balatian nga wala sing kaayuhan.’

7 “Wala sing tawo nga pareho kay Job nga ginauhaw sa pagpang-insulto. 8 Nanamian siya mag-upod sa malain kag makasasala nga mga tawo. 9 Kay nagasiling siya, ‘Wala sing makuha ang tawo kon magtinguha siya sa paglipay sa Dios.’ 10 Gani magpamati kamo sa akon, kamo nga nagasiling nga nakaintiendi kamo. Ang Makagagahom nga Dios wala nagahimo sing malain. 11 Ginabalusan niya ang tawo suno sa iya binuhatan; ginatratar niya siya suno sa nagakabagay sa iya pamatasan. 12 Imposible nga maghimo ang Makagagahom nga Dios sing malain. Indi niya mahimo nga tikuon ang hustisya. 13 May nagsugo bala sa iya sa pagdumala sa bilog nga kalibutan? Siyempre wala! 14 Kon pagbuot sang Dios nga kuhaon ang ginhawa nga ginhatag niya sa tawo, 15 magakalamatay ang tanan nga tawo kag magabalik sa duta.

16 “Kon may pag-intiendi ka, Job, pamatii ining akon ihambal: 17 Makadumala bala ang Dios kon indi niya gusto ang hustisya? Ti, ngaa ginapakalain mo ang matarong kag gamhanan nga Dios? 18 Indi bala nga kon malain kag wala sing pulos ang mga hari kag mga opisyal ginasabdong niya sila? 19 Wala siya sing may ginapasulabi sa mga pangulo, kag wala niya ginapaboran ang mga manggaranon sa mga imol, kay sila tanan pareho niya nga ginhimo. 20 Bisan ang gamhanan nga mga tawo mapatay gulpi sa kagab-ihon, nga wala sing may nagtandog sa ila. 21 Ginabantayan gid sang Dios ang tanan nga ginahimo sang tawo. 22 Wala gid sing madulom nga lugar nga sa diin makapanago ang mga malain. 23 Indi na kinahanglan nga tawgon pa sang Dios ang tawo nga magkadto sa iya atubangan para usisaon kag hukman. 24 Indi na kinahanglan nga mag-imbistigar pa siya kon pahalinon na niya ang gamhanan nga mga tawo sa ila posisyon kag buslan sang iban. 25 Tungod nga nahibaluan niya ang ila ginahimo, ginakuhaan niya sila sang gahom kag ginalaglag bisan sa kagab-ihon. 26 Ginasilutan niya sila sa atubangan sang mga tawo tungod sang ila kalautan. 27 Ginahimo niya ini tungod kay nag-untat sila sa pagsunod sa iya, kag wala nila ginasapak ang iya mga pamaagi. 28 Ginadaogdaog nila ang mga imol, kag nabatian sang Dios ang ila sini pagpangayo sang bulig. 29 Pero bisan maghipos kag magpanago ang Dios, wala sing may makasiling nga indi husto ang ginahimo niya. Pero ang matuod, nagabantay ang Dios sa mga tawo kag sa mga nasyon, 30 para matapna niya ang pagdumala sang indi diosnon nga mga tawo nga makahalit sa katawhan.

31 “Job, ngaa indi ka magpalapit sa Dios kag magsiling, ‘Nakasala ako, pero indi na ako magpakasala pa’ 32 ukon ‘Ipahayag sa akon ang akon sala. Kon nakasala ako, indi ko na ini paghimuon liwat.’ 33 Paano sabton sang Dios ang imo ginapangabay kon indi ka maghinulsol? Ara sa imo ang desisyon, indi sa akon. Gani sugiri ako kon ano ang masiling mo. 34 Ang mga tawo nga maalamon kag may pag-intiendi, nga nagapamati sa akon, 35 makasiling man nga ang imo ginahambal, Job, wala sing kaalam kag wala sing pulos. 36 Dapat tilawan ka gid man sing tudo tungod nga nagahambal ka pareho sa malain nga tawo. 37 Gindugangan mo pa ang imo sala paagi sa pagrebelde sa Dios. Ginayaguta kag ginainsulto mo ang Dios sa amon atubangan.”

35

1 Dayon nagsiling pa gid si Elihu, 2 “Nagahunahuna ka bala nga husto ikaw sa imo pagsiling nga wala ka sing sala sa atubangan sang Dios? 3 Pero nagapamangkot ka man, ‘Ano ang makuha ko kon indi ako magpakasala?’

4 “Sabton ko ikaw kag ang imo mga abyan. 5 Tangla sa langit kag tan-awa sing maayo kon daw ano kataas ang mga panganod. 6 Kon nakasala ka, indi ina makaapekto sa Dios, bisan sige-sige pa ang imo pagpakasala. 7 Kag kon matarong ka, ano nga kaayuhan ang mahatag mo sa Dios? 8 Ang maapektuhan lang sang imo maayo ukon malain nga ginahimo amo ang imo isigkatawo.

9 “Ang mga ginadaogdaog nagapangayo sang bulig nga luwason sila sa kamot sang gamhanan nga mga tawo. 10 Pero wala sila nagapanawag sa Dios nga naghimo sa ila kag nagahatag sa ila sang kusog sa tion sang kalisod.* 11 Wala sila nagadangop sa Dios nga naghimo sa ila nga mas maalam sang sa mga sapat kag mga pispis. 12 Kag kon magpanawag gid man sila, wala sila ginasabat sang Dios tungod mga bugalon sila kag malain nga mga tawo. 13 Huo, wala ginapamatian sang Makagagahom nga Dios ang ila pagpangayo sang bulig nga wala sing pulos. 14 Labi na gid nga indi niya pagpamatian ang imo pagpanawag, Job, kon magsiling ka nga wala mo makita ang iya pagbulig sa imo kaso nga gindala sa iya kag sagi ka lang hulat sa iya. 15 Nagasiling ka pa nga wala nagasilot ang Dios bisan akig na siya, kag wala gid niya ginasapak ang kalautan nga ginahimo sang tawo. 16 Job, wala sing pulos ang imo mga ginapanghambal. Maathag gid nga wala ka kahibalo kon ano ang imo mga ginapanghambal.”

36

1 Nagpadayon pa gid si Elihu sa paghambal: 2 “Agwantaha pa ako sing makadali, kay may ara pa ako nga inughambal sa pagdepensa sa Dios. 3 Madamo ako sang nahibaluan kag pamatud-an ko sa imo nga ang Dios nga nagtuga sa akon husto. 4 Ginasiguro ko sa imo nga wala ako nagabutig, kay ako nga imo ginaatubang maalam gid.

5 “Gamhanan gid ang Dios, pero wala siya sing may ginainsulto. Nahibaluan niya ang tanan nga butang. 6 Wala niya ginatugutan nga magkabuhi ang malain, kag ginahatagan niya sang hustisya ang ginadaogdaog nga mga imol. 7 Wala niya ginapabay-an ang mga matarong. Ginapadunggan niya sila upod sa mga hari hasta san-o. 8 Pero kon ginapabudlayan sila, nga daw sa ginakadenahan, 9 ginapahayag sang Dios ang sala nga ginhimo nila nga may pagpabugal. 10 Ginapapamati niya sila sa iya nga pagpaandam, kag ginasugo niya sila nga magbiya sa ila kalautan. 11 Kon magtuman sila kag mag-alagad sa iya, magakabuhi sila nga mainuswagon kag malipayon sa bilog nila nga kabuhi. 12 Pero kon indi sila magtuman, mapatay sila sa inaway nga kulang sing pag-intiendi. 13 Ang mga indi diosnon nagasupot sang kaakig sa ila tagipusuon, kag bisan ginasilutan sila sang Dios, wala sila nagapangayo sang bulig sa iya. 14 Nagakalamatay sila sa kahuy-anan* nga bataon pa. 15 Pero paagi sa mga pag-antos, ginatudluan sang Dios ang mga tawo. Nakatuon sila nga magpamati sa iya paagi sa mga kasakit.

16 “Ginalikaw ka sang Dios sa katalagman kag ginhatagan sang kahilwayan kag kabuganaan, kag mapuno liwat sang manamit nga pagkaon ang imo lamisa. 17 Pero karon ginaagom mo ang silot nga nagakabagay sa mga malain. Indi ka gid makalikaw sa hustisya. 18 Mag-andam ka nga indi ka maganyat sa manggad kag madala sa madamo nga kuwarta nga bilang lagay. 19 Makabulig bala ang imo manggad ukon ang imo ikasarang sa imo kalisod? 20 Indi paghanduma ang kagab-ihon,† ang tion nga magakalaglag ang mga nasyon. 21 Mag-andam ka nga indi ka maghimo sang kalautan. Ginapaantos ka para makalikaw ka sa paghimo sini.

22 “Hunahunaa bala kon daw ano kagamhanan sang Dios. Wala sing manunudlo nga pareho sa iya. 23 Wala sing may makatudlo sa iya kon ano ang iya himuon, kag wala sing may makasiling sa iya nga nakasala siya. 24 Indi pagkalimti ang pagdayaw sa iya binuhatan pareho sang ginahimo sang iban sa ila nga pagkanta. 25 Nakita sang tanan nga tawo ang iya binuhatan, pero sa malayo-layo.‡ 26 Gamhanan gid ang Dios, kag indi ta gid matungkad ang iya pagkagamhanan kag indi maisip kon pila na ang iya edad. 27 Ang Dios amo ang nagapasaka sang tubig halin sa duta kag ginahimo niya dayon ini nga ulan. 28 Nagabubo ang ulan halin sa mga panganod para sa mga tawo. 29 Wala sing may nakahibalo kon paano nagalapta ang mga panganod, kag kon paano nagadaguob ang langit nga sa diin nagaestar ang Dios. 30 Tan-awa kon paano niya ginapakilat sa iya palibot, kag kon paano ini nagakirab hasta sa punta sang dagat. 31 Paagi sining gahom sang Dios, ginadumalahan niya ang mga nasyon kag ginahatagan sang bugana nga pagkaon ang mga tawo. 32 Ginauyatan niya ang kilat kag ginasugo ini sa pag-igo sang iya iliguon. 33 Ang daguob nagapahibalo sang manug-abot nga bagyo, kag bisan ang mga baka nakahibalo nga may bagyo nga manug-abot.

37

1 “Nagakubakuba ang akon dughan tungod sa sina nga bagyo. 2 Pamatii ninyo ang tingog sang Dios nga nagadaguhob. 3 Ginpakilat niya sa kalangitan hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. 4 Dayon mabatian ang daguhob sang iya makusog nga tingog. Wala niya ginapunggan ang pagdaguhob sang iya tingog. 5 Makatilingala gid ang nagadaguhob nga tingog sang Dios. Nagahimo siya sang makatilingala nga mga butang nga indi ta matungkad. 6 Ginamanduan niya ang snow nga magtupa sa duta kag ang ulan nga mag-ulan sing mabaskog, 7 para makapahuway ang mga tawo sa ila obra kag makapamalandong sa mga ginahimo sang Dios. 8 Ang mga sapat nagapanago sa ila palanaguan kag nagapabilin sila didto sa panahon sang bagyo. 9 Ang bagyo kag ang matugnaw nga hangin nagahalin sa ila sini talaguan. 10 Sa ginhawa sang Dios nagaporma ang yelo;* nangin yelo ang malapad nga tubig. 11 Ginapuno niya sang tubig ang mga panganod, kag ginapakilat ini. 12 Nagalibot-libot ang mga panganod sa bilog nga kalibutan suno sa mando sang Dios. 13 Nagapadala ang Dios sang mabaskog nga ulan sa paghatag sang tubig sa duta, ukon sa pagdisiplina sa tawo, ukon sa pagpakita sang iya gugma.

14 “Pamatii ini, Job, kag pamalandungi ang makatilingala nga mga butang nga ginahimo sang Dios. 15 Nakahibalo ka bala kon paano ginakontrolar sang Dios ang mga panganod kag kon paano niya ginapakirab ang kilat? 16 Nakahibalo ka bala kon paano nagalutaw-lutaw ang mga panganod sa ibabaw? Buhat ini sang makatilingala nga Dios nga ang iya kaalam wala sing limitasyon. 17 Ikaw nga nagapalamalhas tungod sa mainit nga hangin halin sa south, 18 makabulig ka bala sa Dios sa paghumlad sang panganod kag himuon ini nga matig-a pareho sa espiho nga saway?† 19 Kon maalamon ka, sugiri kami kon ano ang dapat namon isiling sa Dios. Indi kami kahibalo kon paano namon ihambal ang amon rason kay nadulman ang amon panghunahuna. 20 Indi ako magsiling sa Dios nga magpakigbais ako sa iya, kay basi laglagon niya ako. 21 Wala sing tawo nga makatulok sa adlaw kay nagasilak ini sing masanag sa kalangitan kon mahawanan sang hangin ang mga panganod. 22 Halin sa north nagaguwa ang Dios nga nagabadlak pareho sa bulawan kag ang iya kasilaw makatilingala. 23 Indi ta matungkad ang Makagagahom nga Dios nga labaw sa tanan. Matarong gid siya kag wala nagapamigos, 24 gani ginatahod siya sang mga tawo. Wala niya ginasapak ang mga tawo nga nagakabig sang ila kaugalingon nga mga maalam.”

38

Naghambal ang Dios

1 Dayon nagsabat ang Ginoo kay Job halin sa buhawi, 2 “Sin-o ka nga magpangduhaduha sang akon kaalam? Ang imo mga ginapanghambal nagapakita lang nga wala ka sing may nahibaluan. 3 Karon, ihanda ang imo kaugalingon, kag sabta ang akon mga pamangkot. 4 Sa diin ka bala sang ginhimo ko ang pundasyon sang kalibutan? Sugiri ako kon may nahibaluan ka. 5 Nakahibalo ka bala kon sin-o ang nagbuot sang kadakuon sang sini nga pundasyon ukon ang nagtakos sini? Nakahibalo ka man bala! 6 Ano bala ang nagasuportar sa pundasyon sang kalibutan? Kag sin-o ang nagbutang sang sini nga pundasyon 7 samtang nagakinanta sing tingob ang mga bituon sa kaagahon kag nagahinugyaw sa kalipay ang tanan nga anghel?* 8 Sin-o bala ang nagpat-od sang dulunan sang dagat sang magsagawak ini halin sa kadadalman? 9 Ako ang nagtabon sa dagat sang mga panganod kag sang kadulom. 10 Ginbutangan ko sang dulunan ang dagat; daw pareho lang nga ginsiradhan ko ini kag gintrangkahan. 11 Ginsilingan ko ang dagat, ‘Hasta ka lang diri kag indi ka na maglapaw pa; hasta lang diri ang imo dalagko nga mga balod.’

12 “Job, sa bilog mo nga kabuhi, nakasugo ka bala sa adlaw nga magbutlak sa kaagahon, 13 para ang kasanag sini magasilak sa bilog nga kalibutan kag magapauntat sa kalautan nga ginahimo sa kagab-ihon? 14 Tungod sa kasanag sini, ang kalibutan maathag pareho sa marka sang selyo ukon sang pinil-an sang bayo. 15 Ang kasanag nagadisturbo sa mga malain, kay indi sila makahalit sa iban.

16 “Nakakadto ka na bala sa mga tuburan sa kadadalman sang dagat ukon sa pinakamadalom nga parte sang dagat? 17 Napakita na bala sa imo ang mga puwertahan pakadto sa madulom nga lugar sang mga patay? 18 Nakahibalo ka bala kon daw ano kadako sang kalibutan? Sugiri ako kon nahibaluan mo ini tanan! 19 Nakahibalo ka bala kon sa diin nagahalin ang kasanag ukon ang kadulom? 20 Kag mapabalik mo bala sila sa ila ginhalinan? 21 Nakahibalo ka man bala! Kay natawo ka man bala sang una pa kag dugay ka na sa kalibutan!

22 “Nakakadto ka na bala sa lugar nga ginahalinan sang snow ukon ulan nga yelo? 23 Ini nga mga yelo ginatigana ko para sa tion sang kagamo kag sa tion sang inaway. 24 Nakahibalo ka bala kon diin ang alagyan pakadto sa lugar nga ginahalinan sang kilat† ukon sa lugar nga ginahalinan sang hangin nga halin sa east? 25 Sin-o bala ang naghimo sang alagyan sang ulan kag sang bagyo? 26 Sin-o bala ang nagapadala sang ulan sa desierto, sa lugar nga wala sing may nagaestar nga tawo? 27 Sin-o bala ang nagapadala sang ulan sa kamingawan para magtubo ang mga hilamon? 28 Sin-o bala ang ginhalinan‡ sang ulan, sang tun-og, 29 kag sang yelo nga halin sa langit? 30 Nagayelo ang tubig pareho katig-a sang bato, pati ang ibabaw nga parte sang dagat. 31 Mahigot mo bala ukon mahubad ang grupo sang mga bituon nga ginatawag Pleades kag Orion? 32 Matuytuyan mo bala ang mga bituon sa pagguwa sa ila husto nga tion? Matuytuyan mo man bala ang grupo sang mga bituon nga ginatawag Dako kag Gamay nga mga Bear? 33 Nahibaluan mo bala ang mga sistema nga nagagahom sa kalangitan? Maplastar mo bala ina nga mga sistema diri sa kalibutan?§ 34 Makamando ka bala sa mga panganod nga paulanan ka sing madamol? 35 Makasugo ka bala sa kilat sa pagkirab? Mapatuman mo bala ini sa imo? 36 Sin-o ang nagahatag sang kaalam kag pag-intiendi sa tawo?* 37 Sin-o bala ang maalam nga makaisip sang mga panganod? Sin-o bala ang makaula sang tubig halin sa langit 38 nga makapabilog sang yab-ok?

39 “Ikaw bala ang nagapangita sang kalan-on sang mga leon kag nagabusog sa ila 40 samtang nagapahuway sila sa ila mga palanaguan ukon sa mga kahoy-kahoy? 41 Sin-o bala ang nagapakaon sa mga uwak kon ginagutom sila kag kon ang ila mga buto mangayo sang pagkaon sa akon?

39

1 “Nakahibalo ka bala kon san-o nagabata ang talunon nga mga kanding? Nakabantay ka bala sang pagbata sang mga usa? 2 Ginaisip mo bala ang mga binulan sang ila pagbusong hasta makabata sila? Kag nahibaluan mo bala kon san-o gid sila mabata? 3 Nagaluko sila kag nagapasakit hasta nga makabata. 4 Pagdako sang ila bata sa kamingawan, nagalakat ini kag wala na nagabalik. 5 Sin-o bala ang naghatag sang kahilwayan sa talunon nga donkey? 6 Ako ang naghatag sa iya sang kamingawan nga iya elistaran; ginapaestar ko siya sa duta nga ginpabay-an na. 7 Nagapalayo siya sa magahod nga siyudad kag indi niya gusto nga antaon. 8 Nagalibot-libot siya sa kabukiran sa pagpangita sang iya mahalab.

9 “Mapaobra mo bala ang talunon nga baka? Magpabilin bala siya sa ginapakan-an mo sa iya kon gab-i? 10 Mahigtan mo bala siya kag mapaarado sa imo uma? 11 Makasalig ka bala sa iya kusog para obrahon niya ang imo mabug-at nga ulobrahon? 12 Makasalig ka bala sa iya nga tipunon niya kag hakuton ang imo patubas pakadto sa linasan?

13 “Katahom tulukon sang pakpak sang ostrich kon magkapay-kapay ini, pero indi ini makatupong sa katahom sang pakpak sang tulabong. 14 Ginabayaan sang ostrich ang iya mga itlog sa duta para mainit-initan ini. 15 Wala siya nagakabalaka nga basi matapakan ini ukon matasak sang talunon nga sapat. 16 Mapintas siya sa iya mga piso, nga daw indi ini iya. Wala siya nagakabalaka kon ang iya pinangabudlayan mangin wala sing pulos. 17 Kay wala ko siya ginhatagan sang kaalam kag pag-intiendi. 18 Pero kon magdalagan na gani siya, ginakadlawan lang niya ang kabayo kag ang nagasakay sini.

19 “Ikaw bala, Job, ang nagahatag sang kusog sa kabayo? Ikaw bala ang naghatag sang bungay-bungay* sa iya liog? 20 Ikaw bala ang nagapalumpat sa iya pareho sa apan kag nagapahadlok sa mga tawo sang iya pusnga? 21 Nagapangahig siya nga may kapagsik,† nga nagapabugal sang iya kusog. Dayon nagadalagan siya pakadto sa inaway. 22 Wala siya sing may ginakahadlukan, kag wala siya nagapalagyo sa espada.‡ 23 Nagalinagatik kag nagabadlak ang mga armas sang nagasakay sa iya. 24 Puwerte ang tap-ok sang yab-ok sa kadasig sang iya pagdalagan. Indi siya mapunggan kon magtunog na ang budyong. 25 Nagahirihiri siya pagkabati niya sang tunog sang budyong. Makapanimaho siya sang inaway bisan malayo pa siya, kag mabatian niya ang mga sininggit sa inaway kag ang mga mando sang mga kumander.

26 “Ikaw bala ang nagatudlo sa dapay sa paglupad kag sa pagkadto sa south? 27 Ikaw bala ang nagamando sa agila sa paglupad kag sa paghimo sang iya pugad sa mataas nga lugar? 28 Didto nagaestar ang agila sa pil-as; ang mataas nga mga bato amo ang iya palanaguan. 29 Didto siya nagatan-aw sang iya mabiktima, kag makita niya ini bisan malayo siya. 30 Kon may makita siya nga bangkay ginakadtuan niya, kag ang iya mga buto nagasuyop sang dugo sang sini nga bangkay.”

40

1 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Job, 2 “Ako ang Dios nga Makagagahom. Pero nagapakigbais ka sa akon nga sala ako. Karon magsabat ka sa akon.” 3 Gani nagsabat si Job sa Ginoo, 4 “Indi ako takos nga magsabat sa imo. Ano ang isabat ko? Mahipos na lang ako.* 5 Madamo na ang akon ginhambal. Indi na ako magpadayon sa paghambal.”

6 Dayon nagsiling liwat ang Ginoo kay Job halin sa buhawi, 7 “Ihanda ang imo kaugalingon, kag sabta ang akon mga pamangkot. 8 Gusto mo bala pamatud-an nga indi ako matarong para magaguwa nga ikaw ang matarong? 9 Gamhanan ka bala pareho sa akon? Makadaguhob bala ang imo tingog pareho sa akon? 10 Kon makahimo ka sina, ipakita ang imo pagkagamhanan, pagkahalangdon, kag pagkadungganon. 11-12 Ipakita ang puwerte mo nga kaakig sa mga bugalon paagi sa pagpaubos sa ila. Kag dugmuka ang mga malain sa ila ginatindugan. 13 Ilubong sila tanan sa duta, sa lugar sang mga patay. 14 Kon mahimo mo ina, ako mismo ang magdayaw sa imo, kag batunon ko nga may ikasarang ka sa pagluwas sang imo kaugalingon.

15 “Tan-awa bala ang sapat nga Behemot,† nga gintuga ko man pareho sa imo. Nagahalab lang siya sang hilamon pareho sa baka, 16 pero tama siya kakusog. Ang iya lawas puwerte kabakod. 17 Ang iya ikog pareho sa kahoy nga sedro, kag ang iya mga paa maskulado. 18 Ang iya mga tul-an pareho kabakod sang tubo nga saway ukon kabilya. 19 Makatilingala siya sa tanan ko nga tinuga, pero ako nga nagtuga sa iya makapierdi sa iya. 20 Nagahalab siya sa mga kabukiran samtang nagahampang ang talunon nga mga sapat malapit sa iya. 21 Nagaluko siya sa puno sang tunukon nga mga tanom, nga natabunan sang matag-as nga mga hilamon. 22 Ang tunukon nga mga tanom kag ang iban pa nga mga tanom sa higad sang ililigan sang tubig nagahatag sa iya sang palasilungan. 23 Wala siya nahadlok sa nagahuganas nga suba. Kalma lang siya bisan daw matabunan na siya sang tubig sang Suba sang Jordan. 24 Sin-o bala ang makadakop sa iya paagi sa pagbulag sa iya? Sin-o bala ang makatuhog sang iya ilong paagi sa pagsiod sa iya?

41

1 “Job, mabunit mo bala ang dragon nga Leviatan? Ukon mahigtan mo bala ang iya baba* sang kalat? 2 Matuhog mo bala sang kalat ang iya ilong? Ukon makaw-itan mo bala sang taga ang iya sag-ang? 3 Magapakitluoy bala siya permi sa imo nga buy-an mo siya? Ukon magapangabay bala siya sa imo nga kaluoyan mo siya? 4 Magahimo bala siya sang kasugtanan sa imo nga magpaulipon siya sa imo sa bilog niya nga kabuhi? 5 Mahimo mo bala siya nga alaga pareho sa pispis ukon mahatag sa imo kabataan† nga babayi para ila hampangan? 6 Mabakal bala siya sang mga negosyante kag kihadkiharon para ibaligya? 7 Madutlan mo bala ang iya panit ukon ang iya ulo sang sibat? 8 Kon madakop mo siya, indi mo gid malipatan ang kabudlay sa pagdakop sa iya, kag indi mo na ini liwat paghimuon. 9 Wala sing pulos ang pagtinguha sa pagdakop sa iya. Pagkakita mo pa lang sa iya madulaan ka na sang kaisog. 10 Kon wala gani sing mangahas sa pagtublag sa iya, ti sin-o pa ayhan ang mangahas sa pagkontra sa akon? 11 Sin-o ang makasiling nga may utang nga kabalaslan ako sa iya? Ang tanan diri sa kalibutan akon.

12 “Sugiran ko pa gid ikaw parte sa lawas sang Leviatan kag kon ano siya kagamhanan kag kakusog. 13 Sin-o bala ang makakakas sang iya panit ukon makadulot sini? 14 Sin-o bala ang makapanganga sa iya? Kay ang iya mga ngipon makahaladlok! 15 Ang iya likod daw sa may nagaraya nga mga taming nga nagatapikanay; 16-17 ang kada isa lapitanay gid nga bisan ang hangin indi makalusot, kag wala sing may makakakas sini. 18 Kon magpusnga siya nagakirab, kag ang iya mga mata nagasiga pareho sang sanag sang kaagahon. 19 Nagabuga siya sang kalayo, 20 kag nagaguwa ang aso sa iya ilong pareho sang aso sa nagabukal nga kolon nga may nagadabadaba nga gatong. 21 Ang iya ginhawa makapabaga sang uling, kay kalayo ang nagaguwa sa iya baba. 22 Makusog ang iya liog, kag ang makakita sa iya nahadlok gid. 23 Bisan ang iya nagawilwig nga unod matibsol kag matig-a. 24 Matig-a ang iya tagipusuon pareho sa galingan nga bato. 25 Kon magbangon siya nagasalasala sa kahadlok ang gamhanan nga mga tawo.‡ 26 Wala sing espada, bangkaw, pana ukon sibat nga makahalit sa iya. 27 Para sa iya ang salsalon daw sa dagami lang kahumok, kag ang saway daw sa gabok nga kahoy. 28 Kon panaon siya wala siya nagapalagyo. Ang mga bato nga ginalabyog sa iya daw upa lang para sa iya. 29 Ang kahoy nga inugbakol daw dagami lang para sa iya. Kag ginakadlawan lang niya ang hagunos sang bangkaw nga ginahaboy sa iya. 30 Ang iya tiyan may mga himbis nga matalom nga daw sa buka nga botelya. Gani kon magkamang siya sa lunang, nagamarka ang iya inagyan nga daw sa inagyan sang tapi nga panglinas nga may mga ulounto. 31 Ginapaalimbukad niya ang dagat pareho sa nagaindakal nga tubig sa kolon ukon sang nagabukal nga lana sa kaldero. 32 Ang tubig nga iya maagyan nagabukal sing maputi, nga kon tan-awon daw maputi nga buhok. 33 Wala sing pareho sa iya diri sa kalibutan. Isa siya ka tinuga nga wala sing kahadlok. 34 Ginapakanubo niya ang tanan nga bugalon nga mga sapat. Ginaharian niya ang tanan nga matinaas-taason.”

42

1 Dayon nagsabat si Job sa Ginoo, 2 “Nahibaluan ko nga mahimo mo ang bisan ano nga butang, kag wala sing may makapugong sa imo. 3 Ginpamangkot mo ako kon ngaa nagapangduhaduha ako sa imo kaalam nga wala man lang ako sing may nahibaluan. Matuod nga naghambal ako sang mga butang nga wala ko maintiendihan, mga butang nga indi ko matungkad. 4 Nagpakighambal ka mismo sa akon kag nagsiling ka nga magpamati ako sa imo kag sabton ko ang imo mga pamangkot. 5 Sadto anay nabatian ko lang sa iban ang parte sa imo, pero subong nakita ko mismo ikaw. 6 Gani nahuya ako sang tanan ko nga ginhambal parte sa imo, kag ginahinulsulan ko ini paagi sa pagpungko sa yab-ok kag sa abo.”*

Ang Katapusan

7 Sa tapos mahambal sang Ginoo kay Job ini nga mga butang, nagsiling siya kay Elifaz nga taga-Teman, “Naakig ako sa imo kag sa imo duha ka abyan, kay wala kamo maghambal sing husto parte sa akon pareho sang ginhimo ni Job nga akon alagad. 8 Gani karon magkuha kamo sang pito ka turo nga baka kag pito ka karnero nga lalaki kag magkadto kamo kay Job, kag ihalad ninyo ini bilang halad nga ginasunog para sa inyo kaugalingon. Magapangamuyo si Job para sa inyo kag sabton ko ang iya pangamuyo kag indi ko kamo pagsilutan sang nagakabagay sa inyo kabuangan. Wala kamo maghambal sing husto parte sa akon pareho sang ginhimo ni Job nga akon alagad.”

9 Gani ginhimo ni Elifaz nga taga-Teman, ni Bildad nga taga-Shua, kag ni Zofar nga taga-Naama ang ginsugo sang Ginoo sa ila. Kag ginsabat sang Ginoo ang pangamuyo ni Job.

10 Sa tapos pangamuyo ni Job sa iya mga abyan, ginpauswag siya liwat sang Ginoo kag ginhatagan sing doble pa sang sa nabaton niya sang una. 11 Dayon ang tanan niya nga utod kag ang tanan niya nga abyan sadto nagkadto sa iya balay kag nagkinaon upod sa iya. Ginlipay nila si Job tungod sa tanan nga kalisod nga ginhatag sang Ginoo sa iya. Kag ang kada isa sa ila naghatag sa iya sang kuwarta kag bulawan nga singsing.

12 Gani ginpakamaayo sang Ginoo ang ulihi nga parte sang kabuhi ni Job sobra pa sang sa una. Ginhatagan niya siya sang 14,000 ka karnero, 6,000 ka camel, 1,000 ka paris sang mga baka, kag 1,000 ka donkey nga babayi. 13 Ginhatagan man niya siya sang pito pa ka anak nga lalaki kag tatlo pa ka anak nga babayi. 14 Ang kamagulangan niya nga anak nga babayi amo si Jemima, sunod si Kezia kag dayon si Keren Hapuc. 15 Wala sing babayi nga pareho sa ila kaguwapa sa bilog nila nga lugar.† Kag ginhatagan sila ni Job sang palanublion pareho sa ila utod nga mga lalaki.

16 Halin sadto, nagkabuhi si Job sing 140 pa ka tuig, kag nakita pa niya ang iya mga kaliwat hasta sa ikaapat nga henerasyon. 17 Tigulang na gid siya sang mapatay siya.

* 1:6 mga anghel: sa literal, mga anak sang Dios

* 2:1 mga anghel: sa literal, mga anak sang Dios

* 3:14 mga palasyo: ukon, mga building

† 3:14 nagpatindog…subong: ukon, nagpatindog liwat sang mga guba nga palasyo.

* 4:15 May espiritu nga naglabay: ukon, Naghuyop ang hangin.

* 5:1 mga anghel: sa literal, mga balaan

† 5:4 wala…ila: ukon, indi makaluwas sa katalagman

* 6:4 makahililo nga pana: Ang punta sang pana ginatusmog sa hilo para makapatay dayon.

† 6:5 nagaima: ukon, nagainga

* 7:6 lansadera: sa English, shuttle

† 7:6 manughabol: sa English, weaver

* 8:8 natun-an: ukon, nadiskobrehan; ukon, naeksperiensyahan

* 10:9 ginporma…duta: ukon, ginporma mo ako pareho sa pagporma sang lunang.

* 11:12 tawo: ukon, anta na nga donkey

* 12:6 bisan…ginapakadios: ukon, bisan ang ila dios-dios ginhimo lang sang ila mga kamot

* 13:15 Sigurado…paglaom: ukon, Bisan patyon gid man ako sang Dios, magasalig gihapon ako sa iya.

* 14:3 siya: Amo ini sa Septuagint, Latin Vulgate, kag Syriac. Sa Hebreo, ako.

* 15:15 ining langitnon nga mga tinuga: sa literal, ang langit

† 15:23 Nagatalang-talang…bisan diin: ukon, Natigana siya nga pagkaon para sa uwak.

‡ 15:23 malapit na siya mapatay: sa literal, malapit na ang adlaw sang kadulom

§ 15:25 nagarebelde siya: sa literal, nagaumol siya sang iya kamot

* 15:30 kalaglagan: sa literal, kadulom

† 15:32 indi na siya mag-uswag pa: sa literal, ang iya mga sanga indi na pagtubuan sang mga dahon.

* 16:8 Ginpakurinot: ukon, Gindakop

† 16:19 saksi: Posible isa ka langitnon nga tinuga.

* 17:5 pag-antos: sa literal, pagkabulag

* 18:14 elistaran: sa literal, tolda

† 18:14 makahaladlok nga hari: siguro ang buot silingon, ang kamatayon

‡ 18:19 pamilya: ukon, banwa

§ 18:20 sa bisan diin nga lugar: sa literal, sa east kag sa west

* 19:3 Pila na ka beses: sa literal, Napulo ka beses

† 19:13 mga paryente: ukon, mga utod

‡ 19:18 Kon makita nila ako: ukon, Kon magtindog ako sa paghambal

§ 19:25 manug-apin: ukon, manluluwas; ukon, manugdepensa

* 19:26 Ukon, Samtang ara pa ako sa akon lawas, makita ko ang Dios bisan pa nga nagakadunot ang akon panit tungod sa akon balatian.

† 19:29 silot: sa literal, espada

* 20:26 elistaran: sa literal, tolda

* 21:11 Ang ila…karnero: ukon, Ginapahampang nila ang ila mga bata nga daw sa mga karnero.

* 23:2 Ginapaantos…pag-ugayong: ukon, Indi ko gid mapunggan ang akon pag-ugayong.

† 23:12 ginatipigan…tagipusuon: ukon, ginapakamahal ko gid ini labaw pa sa akon adlaw-adlaw nga pagkaon.

* 24:2 muhon: Tanda ini sang border sang duta. Kon sa English, landmark ukon boundary markers.

† 24:4 Ginadaogdaog: sa literal, Ginatikwang sa dalan.

* 26:9 ugsad nga bulan: ukon, trono

† 26:10 daw tinabuan sang langit kag sang dagat: sa English, horizon

* 28:6 sapiro: isa ka klase sang malahalon nga bato

† 28:11 Nagakutkot sila sa ginahalinan: Amo ini sa iban nga dumaan nga mga teksto. Sa Hebreo, Ginatabunan nila ang.

‡ 28:13 kon diin ini makita: ukon, kon daw ano ini kamalahalon

§ 28:19 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* 28:27 kabilidhon: sa iban nga Bisaya, kabililhon; sa English, precious

* 29:24 Daw indi…sa ila: ukon, Kon nadulaan sila sang paglaom, ginayuhuman ko sila.

* 30:3 kararuton: sa iban nga Bisaya, kalaruton; ukon, kakaruton; ukon, kalalihon

* 31:23 gahom: ukon, pagkahalangdon

† 31:38 sa literal, Kon nagareklamo ang akon duta kontra sa akon kag ang gin-arado nga duta basa sang luha.

* 32:3 kay indi…may sala: ukon, kay indi sila makasabat kay Job pero gin-akusar nila siya nga nakasala.

* 33:14 permi: ukon, sa nagkalain-lain nga paagi

† 33:23 magpadumdom…himuon: ukon, magsugid nga matarong siya

‡ 33:24 Dios: ukon, anghel

* 35:10 kusog sa tion sang kalisod: sa literal, kanta sa kagab-ihon

* 36:14 sa kahuy-anan: sa literal, upod sa mga lalaki nga nagabaligya sang ila lawas sa mga templo

† 36:20 kagab-ihon: siguro ang buot silingon, ang tion sang pagsilot sang Dios

‡ 36:25 sa malayo-layo: Siguro ang buot silingon nga indi nila tuman nga natungkad ukon naintiendihan.

* 37:10 yelo: ang buot silingon diri, ice

† 37:18 panganod…saway: Siguro ang buot silingon diri nga ang panganod makabulig bilang proteksyon sa mainit nga hangin.

* 38:7 tanan nga anghel: sa literal, tanan nga anak sang Dios

† 38:24 kilat: ukon, kasanag

‡ 38:28 ginhalinan: sa literal, amay

§ 38:33 sistema…kalangitan: Ang buot silingon sini mga laws of nature.

* 38:36 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 39:19 bungay-bungay: sa English, mane

† 39:21 nga may kapagsik: ukon, sa may patag

‡ 39:22 espada: ukon, inaway

* 40:4 Mahipos na lang ako: sa literal, Tabunan ko na lang ang akon baba.

† 40:15 Behemot: posible, hippopotamus ukon elepante

* 41:1 baba: sa literal, dila

† 41:5 kabataan: ukon, mga suluguon

‡ 41:25 gamhanan nga mga tawo: ukon, mga dios

* 42:6 ginahinulsulan ko…abo: ukon, ginahinulsulan ko ang pagpungko sa yab-ok kag sa abo

† 42:15 sa bilog nila nga lugar: ukon, sa bilog nga kalibutan

Salmo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

Mga Salmo

UNA NGA LIBRO

1

Sal. 1–41

Bulahan ang Tawo nga Matarong

1 Bulahan ang tawo nga wala nagakabuhi sa laygay sang malain nga mga tawo,

wala nagasunod sa ginahimo sang mga makasasala,

kag wala nagaupod sa mga tawo nga nagapangyaguta.

2 Sa baylo, ginakalipay niya ang pagsunod sa mga pagpanudlo

nga halin sa Ginoo,

kag adlaw-gab-i ang iya pagpamalandong sini.

3 Pareho siya sa kahoy nga gintanom sa higad sang sapa

nga nagapamunga kon panahon sang tigbulunga,

kag wala nagakalaya ang iya mga dahon.

Ang tawo nga pareho sini magauswag sa iya mga ginahimo.

4 Pero indi subong sini ang malain nga mga tawo.

Sila ya wala sing pulos,

pareho sa upa nga ginapalid lang sang hangin.

5 Gani sa adlaw sang paghukom, silutan sila sang Dios

kag indi sila pag-isimpon sa komunidad sang mga matarong.

6 Kay ginatuytuyan sang Ginoo ang mga matarong,

pero ang pagkabuhi sang mga malain nagadala sa ila sa kalaglagan.

Salmo 2

Ang Hari nga Ginpili sang Dios

1 Ngaa bala nagaplano sing malain ang mga nasyon?

Ngaa bala nagaplano sila sang wala sing pulos?

2 Ang mga hari kag mga pangulo sa kalibutan nagtilipon

kag nagpreparar sa pagpakig-away kontra sa Ginoo

kag sa hari nga iya ginpili.

3 Nagasiling sila, “Indi kita magpadumala

ukon magpasakop sa ila.”

4 Pero ginakadlawan lang sila sang Ginoo

nga nagapungko sa iya trono didto sa langit.

5 Sa iya kaakig, ginapaandaman niya sila kag nagakahadlok sila.

6 Nagsiling siya, “Ginbutang ko na sa Zion,*

sa akon balaan† nga bukid, ang hari nga akon ginpili.”

7 Nagsiling ang hari nga ginpili sang Dios,

“Ipahayag ko ang ginsiling sa akon sang Ginoo nga,

‘Ikaw ang akon anak, kag subong ipakilala ko nga ako ang imo amay.‡

8 Pangabaya ako nga ihatag ko sa imo ang mga nasyon

hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan

para imo panag-iyahan, kag himuon ko ina.

9 Dumalahan mo sila,

kag wala gid sing may makakontra sa imo pagdumala.

Mangin pareho lang sila sa kolon nga imo pagadugmukon.’ ”

10 Gani, kamo nga mga hari kag mga manugdumala sa kalibutan,

intiendiha ninyo ini nga mga pulong,

kag pamatii ninyo ang mga paandam kontra sa inyo.

11 Alagara ninyo ang Ginoo nga may pagtahod

kag magkalipay kamo sa iya.

12 Tahura ninyo ang hari nga iya ginpili,§

kay kon indi gani, mangakig siya gilayon kag laglagon niya kamo.

Bulahan ang tagsa ka tawo

nga nagapangayo sang proteksyon sa Ginoo.

Salmo 3

Pangamuyo sa Tion sang Katalagman

Ang kanta nga ginsulat ni David sang nagpalagyo siya sa iya anak nga si Absalom.

1 Ginoo, kadamo sang akon kaaway;

kadamo sang nagakontra sa akon!

2 Nagasiling pa sila nga indi mo kuno ako pagluwason.*

3 Pero ang matuod, pareho ka sa taming nga nagaprotektar sa akon.

Ginapadaog mo ako kontra sa akon mga kaaway,

kag ginapabakod mo ako.

4 Nagapanawag ako sa imo, Ginoo,

kag ginasabat mo ako sa imo balaan† nga bukid.

5 Kag tungod kay ginabantayan mo ako,

makatulog ako kag makamata pa.

6 Bisan linibo pa ka kaaway ang nagalibot sa akon,

indi ako mahadlok.

7 Sige na Ginoo nga akon Dios, luwasa ako!

Kay sadto gani ginpakahuy-an mo‡ ang tanan ko nga kaaway nga malain;

ginkuha mo ang ila ikasarang sa paghalit sa akon.§

8 Ikaw, Ginoo, ang nagaluwas

kag nagapakamaayo sa imo katawhan.

Salmo 4

Pagsalig sa Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

1 O Dios nga akon manugpangapin,

sabta ako kon magpanawag ako sa imo.

Indi bala nga ginbuligan mo ako sa akon mga kalisod?

Gani karon, pamatii ang akon mga pangamuyo kag kaluoyi ako.

2 Kamo nga mga tawo nga nagakontra sa akon,

san-o pa bala kamo mag-untat sa pagpakahuya sang akon dungog?

San-o pa bala kamo mag-untat sa paghigugma sa mga butang nga wala sing pulos

kag sa pagsunod sa kabutigan?*,†

3 Dumduma ninyo nga ginpili sang Ginoo ang mga diosnon nga mangin iya.

Amo gani nga pamatian niya ako kon magpanawag ako sa iya.

4 Kon mangakig kamo,‡ indi kamo magpakasala.

Kag samtang nagahigda kamo, magpakalinong kamo kag magpamalandong.

5 Magsalig kamo sa Ginoo

kag maghalad sa iya sing husto nga mga halad.§

6 Madamo ang nagasiling,

“Ginoo, kabay pa nga mangin bugana ang amon pangabuhi.

Ipakita ang imo kaayo sa amon!”

7 Pero ang kalipay nga ginahatag mo sa akon,

mas labaw pa sa kalipay sang mga tawo

nga bugana ang ila mga uyas kag duga sang ubas.

8 Gani sa akon pagtulog indi ako mahadlok

tungod kay ginabantayan mo ako, Ginoo.

Salmo 5

Pangamuyo para sa Proteksyon sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang plawta.

1 Ginoo, pamatii ang akon pangamuyo nga may pag-ugayong.

2 Pamatii ang akon pagpangayo sang bulig sa imo, O Dios nga akon hari,

kay sa imo ako nagapangamuyo.

3 Sa kaagahon ginapreparar ko ang akon kaugalingon

sa pagpangamuyo sa imo.

Kag pagkatapos ko pangamuyo

nagahulat ako sang imo sabat.

4 Ikaw ang Dios nga wala malipay sa kalautan;

wala mo ginabaton ang malain nga mga tawo.

5 Indi makapalapit sa imo presensya ang mga matinaas-taason;

ginakaugtan mo ang tanan nga nagahimo sang malain.

6 Ginalaglag mo ang mga butigon

kag ginakangil-aran ang mga nagapamatay sang tawo kag ang mga traidor.

7 Pero ako ya, makasulod sa imo balaan nga templo

tungod sang imo dako nga gugma sa akon.

Kag didto simbahon ko ikaw nga may pagtahod.

8 Ginoo, tungod nga madamo ang akon mga kaaway,

tuytuyi ako suno sa imo pagkamatarong,

kag himua nga mahapos ang akon pagsunod sa imo pamaagi.

9 Indi masaligan ang ginasiling sang akon mga kaaway,

kay ang ila handom amo ang paglaglag sa iban.

Ang ila mga ginahambal*delikado pareho sang bukas nga lulubngan.

Ang ila mga ginasugid† puro pangdaya.

10 O Dios, siluti ang akon mga kaaway.

Kabay pa nga ang ila malain nga mga plano

amo mismo ang magalaglag sa ila.

Sikwaya sila tungod sang ila madamo nga sala,

kay nagrebelde sila sa imo.

11 Pero kabay pa nga magmalipayon ang tanan

nga nagapangayo sang proteksyon sa imo.

Kabay pa nga magkinanta sila sa kalipay.

Protektari sila nga nagahigugma sa imo

para magmalipayon sila tungod sang imo ginhimo para sa ila.

12 Kay ginapakamaayo mo, Ginoo, ang mga matarong.

Ang imo gugma nagaprotektar sa ila pareho sa taming.

Salmo 6

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David: Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may walo ka kuwerdas.

1 Ginoo, bisan nangakig ka sa akon, indi ako pagsiluti.

2 Kaluoyi ako kag ayuha, kay puwerte na sa akon kaluya.

3 Indi na ako mapahamtang, Ginoo.

San-o mo pa bala ako ayuhon?

4 Talupangda man ako, Ginoo, kag hilwaya.

Tungod sang imo gugma sa akon, luwasa ako sa kamatayon.

5 Kay kon mapatay ako indi na ako makadumdom sa imo;

indi na ako makadayaw sa imo sa lugar sang mga patay.

6 Kapoy na ako sa sobra nga pag-ugayong.

Kada gab-i basa ang akon ulunan sang luha.

7 Nagapalamarok ang akon mga mata sa hibi

tungod sang ginhimo sang tanan ko nga kaaway.

8 Palayo kamo sa akon, kamo nga nagahimo sang kalautan,

tungod kay nabatian sang Ginoo ang akon mga paghibi.

9 Nabatian niya ang akon pagpangayo sang bulig.

Kag sabton niya ang akon pangamuyo.

10 Mahuy-an kag mahadlok gid ang tanan ko nga kaaway.

Gulpi lang sila magpalalagyo sa kahuya.

Salmo 7

Husto Permi ang Ginahimo sang Dios

Ang shiggaion* ni David parte sa kay Cush nga miyembro sang tribo ni Benjamin, nga ginkanta niya sa Ginoo.

1 Ginoo nga akon Dios,

sa imo ako nagapangayo sang proteksyon.

Luwasa ako sa mga nagasalakay sa akon,

2 kay kon indi, basi patyon nila ako

pareho sang paggus-ab sang leon sa iya biktima,

kag wala sing may makaluwas sa akon.

3 Ginoo nga akon Dios,

kon nakahimo gid man ako sing malain sa akon isigkatawo,

4 ukon ginbalusan ko sing malain

ang maayo nga ginhimo sang akon abyan,

ukon gin-agawan ko sang mga pagkabutang ang akon mga kaaway

nga wala man lang sing kabangdanan,

5 pabay-i nga salakayon ako sang akon mga kaaway kag pierdihon.

Pabay-i nga tapak-tapakon nila ako hasta nga mapatay,

kag bayaan ang akon bangkay sa duta.†

6 Sige na, Ginoo nga akon Dios,

ipakita ang imo kaakig sa akon mga kaaway

nga naugot gid sa akon,

kay hustisya man ang ginapangita mo.

7 Tipuna sa imo palibot ang tanan nga katawhan,

kag dumalahan mo sila halin sa langit.

8 Ikaw, Ginoo, ang nagahukom sa mga katawhan.

Pamatud-i nga wala ako sing sala,

kay nakahibalo ka man nga matarong ako

kag wala ako sing may ginhimo nga malain.

9 Tapnaa ang kalautan nga ginahimo sang malain nga mga tawo,

kag pakamaayuha ang mga matarong,

kay matarong ka nga Dios,

kag ginausisa mo ang amon mga hunahuna kag tagipusuon.

10 Ikaw, O Dios, ang nagaprotektar sa akon.‡

Ginaluwas mo ang mga nagakabuhi sing husto.

11 Matarong ka nga manughukom,

kag adlaw-adlaw akig ka sa mga malain.

12-13 Kon indi sila magbiya sa ila mga sala

handa ka nga magsilot sa ila.

Daw pareho ka sa soldado

nga handa na ang iya makamamatay nga mga armas.

Nabaid na niya ang iya espada

kag ginabinat na niya ang pana nga may nagadabdab nga baslay.§

14 Ang malain nga mga tawo nagahunahuna sing malain kag kagamo,

amo gani nga nagapangdaya sila.

15-16 Pero tan-awa bala,

ang pagpanggamo kag pagpamintas nga ila ginahimo nagabalik sa ila.

Pareho lang nga nagakutkot sila sang buho para mahulog ang iban,

pero sila mismo ang mahulog.

17 Pasalamatan ko ikaw Ginoo,

tungod sang imo pagkamatarong.

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw, Labing Mataas nga Dios.

Salmo 8

Daw Ano Kahalangdon ang Dios sa Bug-os nga Kalibutan

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang “gittith.”*

1 Ginoo nga amon Agalon,

daw ano ka kahalangdon sa bilog nga kalibutan!

Ang pagdayaw sa imo sang mga tawo mabatian mo dira sa langit.†

2 Bisan gani ang magagmay nga mga bata

gintudluan mo nga magdayaw sa imo,

para mahuy-an ang imo mga kaaway,

ang mga kontra nga buot magbalos.

3 Kon magtan-aw ako sa langit nga imo ginhimo,

kag makita ko ang bulan kag ang mga bituon

nga imo ginbutang sa ila nahamtangan,

4 nagapamangkot ako kon ano gid bala ang tawo nga ginadumdom mo gid.

Ahaw tawo man lang siya, ngaa ginakabalak-an mo gid?

5 Ginhimo mo siya nga mas manubo sang sa mga anghel,‡

pero ginpadunggan mo siya pareho sa hari.

6 Ginhimo mo siya nga manugdumala sang imo mga tinuga;

ginpasakop mo sa iya ini tanan nga butang,

7 lakip na diri ang tanan nga sapat:

ang nagalakat, 8 ang nagalupad, kag ang nagalangoy.

9 Ginoo nga amon Agalon,

daw ano ka kahalangdon sa bilog nga kalibutan! *

Salmo 9

Nagahukom ang Dios sing Husto

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Ang Pagkapatay sang Anak.”

1 Pasalamatan ko ikaw, Ginoo,

sa bug-os ko nga tagipusuon.

Isugid ko ang tanan mo nga makatilingala nga mga binuhatan.

2 Labing Mataas nga Dios, magakalipay gid ako

kag magakanta sang mga pagdayaw tungod sa imo.

3 Kon atubangon mo na ang akon mga kaaway,

magapalagyo sila nga nagakalatumba,

kag magakalamatay sila.

4 Kay matarong ka nga manughukom

nga nagapungko sa imo trono;

ginhukman mo ako

kag napamatud-an mo nga wala ako sing sala.

5 Ginsentensyahan mo

kag ginlaglag ang malain nga mga nasyon

gani indi na gid sila madumduman hasta san-o.

6 Ginlaglag mo sing bug-os ang akon mga kaaway,

kag indi na gid sila makita hasta san-o.

Ginpangguba mo ang ila mga siyudad,

kag indi na gid sila madumduman pa.

7 Pero ikaw, Ginoo, nagahari hasta san-o;

handa na ang imo trono sa paghukom.

8 Pagahukman mo sing husto ang mga tawo sa kalibutan,

nga wala ka sing may pinilian.

9 Ginoo, ikaw ang dalangpan sang mga ginadaogdaog

sa tion sang kalisod.

10 Nagasalig sa imo ang mga tawo nga nakakilala sa imo.

Kay sila nga mga nagadangop sa imo wala mo ginasikway.

11 Kantahi ninyo sang mga pagdayaw

ang Ginoo nga nagahari sa Zion!†

Isugid ninyo sa mga nasyon ang iya mga binuhatan!

12 Wala niya ginakalimtan ang pagpanawag sang mga kubos;

ginabalusan niya ang mga nagapaantos sa ila.

13 Ginoo, tan-awa kon ano ang pagpaantos sa akon sang akon mga kaaway.

Kaluoyi ako kag luwasa sa kamatayon,

14 para masugid ko sa mga tawo didto sa mga puwertahan sang Zion‡ ang imo mga binuhatan,

nga nangin kabangdanan nga ginadayaw ko ikaw.

Magakalipay ako didto tungod kay ginluwas mo ako.

15 Natabo mismo sa mga nasyon

ang ila ginplano nga malain.

Pareho lang nga nahulog sila sa buho nga ila ginkutkot

ukon nasiod sila sa siod nga ila ginbutang.

16 Nagpakilala ang Ginoo kon sin-o gid siya

paagi sa iya matarong nga paghukom,

kag sila mismo nga malain nga mga tawo

ang nahalitan sang ila malain nga mga ginahimo.§

17 Mapatay ang malain nga mga tawo sa tanan nga nasyon,

kay ginasikway nila ang Dios.

18 Indi pagpabay-an sang Dios ang mga imol hasta san-o.

May paglaom gihapon ang mga kubos

nga luwason sila sang Dios.

19 Sige na Ginoo,

indi pagtuguti nga mangibabaw ang ikasarang sang mga tawo.

Hukmi ang mga nasyon sa imo presensya.

20 Pahadluka sila Ginoo,

kag ipareyalisar sa ila nga mga tawo lamang sila. *

Salmo 10

Pangamuyo para sa Bulig sang Ginoo

1 Ginoo, ngaa bala kalayo sa imo?

Ngaa bala nagapanago ka sa tion sang kalisod?

2 Tungod sang pagkamatinaas-taason sang mga malain,

ginapaantos nila ang mga kubos.

Kabay pa nga matabo sa ila mismo

ang ila ginaplano nga malain sa iban.

3 Kay ginapabugal nila ang ila malain nga mga handom.

Sila nga mga dalok nagapakamalaot kag nagayaguta sa imo, Ginoo.†

4 Tungod sang pagkahambog nila nga mga malain,

wala sila nagadangop sa imo.

Wala gid sila nagahunahuna parte sa imo.

5 Mauswagon sila permi,

kag ginabaliwala lang nila ang imo paghukom.

Ginahikayan pa nila ang tanan nila nga kaaway.

6 Nagahunahuna sila nga indi gid sila matublag,

kundi mangin malipayon sila permi

kag wala sing malain nga matabo sa ila.

7 Ang ila ginahambal puro pagpakamalaot, binutig, kag pamahog.

Nagahambal man sila sing malain nga mga pulong

nga makahalit sa iban.

8 Sa mga banwa nagahulat sila sa ila palanaguan

nga nagabantay sa mga inosente nga magaagi para patyon nila.

9 Nagahulat sila nga nagapalipod

pareho sa leon para dakpon ang mga kubos,

kag kon madakop na gani nila ginaguyod nila dayon.

10 Paagi sa ila kusog ginadugmok nila ang mga makaluluoy

hasta nga indi na ini makabangon.

11 Nagahunahuna sila nga wala nagasapak ang Dios

kag wala gid niya makita ang ila ginahimo.

12 Sige na Ginoong Dios,

siluti na ang mga malain!

Indi pagpabay-i ang mga kubos.

13 O Dios, ngaa nga ginayaguta ka sang mga malain?

Nagasiling pa sila nga indi mo kuno sila pagsilutan.

14 Pero nakita mo ang mga nagaantos kag ang mga nalisdan,

kag handa ka sa pagbulig sa ila.

Nagadangop sa imo ang mga makaluluoy nga pareho sa mga ilo,

kag ginabuligan mo sila.

15 Dulaa ang kusog sang malain nga mga tawo.

Siluti sila sa ila mga kalautan hasta nga untatan na nila ini.

16 Ginoo, hari ka hasta san-o.

Madula ang malain nga mga nasyon sa kalibutan

nga imo gintuga.

17 Nabatian mo, Ginoo, ang pangamuyo sang mga kubos.

Sabta ang ila pangamuyo kag palig-una sila.

18 Hatagi sang hustisya ang mga ilo kag mga ginadaogdaog,

para indi na sila pagpahugon sang tawo nga halin man lang sa duta.

Salmo 11

Pagsalig sa Dios

Ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Sa Ginoo ako nagapangayo sang proteksyon.

Gani ngaa nga nagasiling kamo sa akon,

“Palagyo ka sa mga bukid pareho sa pispis,*

2 kay ginabinat na sang mga malain ang ila mga pana

sa madulom nga lugar

para panaon ang mga nagakabuhi sing husto.

3 Ti, ano ang mahimo sang mga matarong

kon wala na sing kahusayan ang banwa?”

4 Ara ang Ginoo sa iya balaan nga templo;

didto sa langit ang iya trono.

Ginatan-aw niya kag ginausisa ang tanan nga tawo.

5 Ginausisa niya ang mga matarong kag ang mga malain.

Ginakaugtan niya ang mga mapintas.

6 Paulanan niya sang nagadabadaba nga mga baga kag asupre ang mga malain;

kag mabaton nila halin sa iya ang mainit nga hangin

nga magapaso sa ila.

7 Kay matarong ang Ginoo

kag luyag niya ang mga buhat nga matarong.

Gani ang mga nagakabuhi sing husto makapalapit sa iya presensya.†

Salmo 12

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may walo ka kuwerdas.

1 Ginoo, buligi ako,

kay wala na sing may nabilin nga matutom kag masaligan.

2 Halos ang tanan nagabutig sa ila isigkatawo.

Ginadayaw-dayaw nila ang iban para dayaan.

3 Ginoo, kabay pa nga pahipuson mo

ang mga nagadayaw-dayaw sa iban kag ang mga nagapahambog

4 nga nagasiling,

“Mangin madinalag-on kami paagi sa amon paghambal.

Pagusto kami kon ano ang amon ihambal,

kag wala sing may makapauntat sa amon.”

5 Nagasiling ang Ginoo,

“Buligan ko ang mga kubos tungod kay ginadaogdaog sila

kag nagaugayong sila sa pag-antos.

Protektaran ko sila kay amo ini ang ginahandom nila.”*

6 Masaligan gid ang mga promisa sang Ginoo.

Pareho ini sang pilak nga masaligan gid nga puro

tungod kay ginpapuraw sa kalayo sing makapito ka beses.

7 Ginoo, tipigi kami permi,

kag ilikaw kami sa mga malain sa tanan nga tion.

8 Kay bisan diin makita ang mga malain

kag ginadayaw pa sang mga tawo ang kalautan.

Salmo 13

Paghandom sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Hasta san-o pa bala, Ginoo, nga indi mo ako pagsapakon?

Hasta bala sa wala sing katapusan?

Hasta san-o pa bala nga magpanago ka sa akon?

2 Hasta san-o pa bala nga magpalibog ako?

Hasta san-o pa bala nga magpangasubo permi ang akon tagipusuon?

Kag hasta san-o pa bala nga pierdihon ako sang akon mga kaaway?

3 Talupangda man ako, Ginoo nga akon Dios;

sabta ang akon pangamuyo.

Ibalik ang akon kusog* para indi ako mapatay,

4 kag para indi makasiling ang akon mga kaaway nga napierdi nila ako.

Kay magakalipay gid sila kon malaglag ako.

5 Ginoo, nagasalig ako sa imo paghigugma sa akon.

Kag magakalipay gid ako tungod kay luwason mo ako.

6 Kantahan ko ikaw, Ginoo,

tungod kay halin pa sadto maayo ka sa akon.

Salmo 14

Ang Kalaot sang mga Tawo

(Sal. 53)

Ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Nagasiling ang mga buang-buang sa ila kaugalingon,

“Wala sing Dios!”

Malain sila tanan kag makangilil-ad ang ila mga ginahimo.

Wala sing bisan isa sa ila nga nagahimo sing maayo.

2 Halin sa langit nagatan-aw ang Ginoo sa mga tawo

sa pag-usisa kon bala may ara nga nakaintiendi sang kamatuoran

kag nagadangop sa iya.

3 Ang tanan nagsipak sa matuod nga dalan

kag palareho nga naglain ang ila kabuhi.

Wala gid sing bisan isa nga nagahimo sing maayo.

4 Wala bala nakahibalo ining malain nga mga tawo sang ila ginahimo?

Siyempre nakahibalo!

Ginakilkilan gani nila ang akon mga kasimanwa

nga daw sa nagalamon lang sila sang pagkaon,

kag wala sila nagapangamuyo sa Ginoo.

5 Pero mahadlukan gid sila,

kay pangapinan sang Dios ang mga matarong.

6 Ginapakahuy-an nila ang mga plano sang mga kubos,

pero ang Ginoo amo ang nagaprotektar sa mga kubos.

7 Kuntani magaabot na ang magaluwas sa Israel nga halin sa Zion.

Daw ano ayhan kamalipayon ang mga Israelinhon,

ang katawhan sang Ginoo,

kon ibalik na niya ang ila maayo nga kahimtangan.*

Salmo 15

Ang Gusto sang Dios sa Iya mga Manugsimba

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Ginoo, sin-o bala ang puwede nga makatiner* sa imo templo?

Sin-o bala ang puwede nga makapabilin† sa imo balaan‡ nga bukid?

2 Ang sabat sang Ginoo,

“Ang tawo nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan

kag nagahimo sing matarong.

Nagahambal siya sing matuod kag sinsero.

3 Wala siya nagabutang-butang sa iban,

kag wala siya nagahimo ukon nagahambal sing malain sa iya isigkatawo.

4 Ginapakawalay pulos niya ang mga tawo nga akon ginasikway

pero ginapadunggan niya ang mga nagatahod sa akon.

Ginatuman gid niya ang iya promisa

bisan ano kabudlay para sa iya.

5 Nagapautang siya sang kuwarta nga wala sing saka,

kag wala siya nagabaton sang lagay

para magsaksi kontra sa wala sing sala.”

Ang tawo nga nagahimo sini mangin mabakod

ang iya kahimtangan hasta san-o.

Salmo 16

Pangamuyo nga may Pagsalig sa Dios

Ang miktam* ni David.

1 O Dios, tipigi ako,

kay sa imo ako nagapangayo sang proteksyon.

2 Ikaw ang akon Ginoo,

kag sa imo lang naghalin

ang tanan nga maayo nga nabaton ko.

3 Kon parte sa imo pinili nga katawhan

sa duta sang Israel

nga mga maayo gid,

dako ang akon kalipay sa ila.

4 Pero ang mga nagadangop sa mga dios-dios

nagadamo ang ila mga kalisod.

Indi ako magpakig-upod sa ila nga paghalad

sang dugo sa mga dios-dios,

kag indi gid ako magmitlang sang mga ngalan

sang sina nga mga dios-dios.

5 Ginoo, ikaw ang tanan para sa akon.

Ginahatag mo ang tanan ko nga ginakinahanglan.

Ang akon kabuhi ara sa imo mga kamot.

6 Daw ano kanami sang imo mga ginhatag sa akon.

Huo, maayo gid ang akon mga nabaton sa imo.

7 Ginadayaw ko ikaw, Ginoo,

kay ginalaygayan mo ako.

Bisan kon gab-i ang akon konsensya nagatudlo sa akon.

8 Permi ko ikaw ginahunahuna, Ginoo.

Kag tungod nga ara ka sa akon tupad, indi ako matublag.

9 Amo ina nga malipayon ako;

ang akon kabuhi puno sang kalipay.

Kag magakabuhi ako nga luwas sa katalagman,

10 kay indi mo ako pagpabay-an

nga magkadto sa lugar sang mga patay.

Indi mo pagtugutan nga madunot sa lulubngan

ang imo matutom nga alagad.

11 Ginatudluan mo ako kon paano ko maangkon

ang padayon nga kabuhi.

Tungod sang imo presensya, malipayon gid ako;

wala sing katapusan ang akon kalipay sa tupad mo.

Salmo 17

Pangamuyo sang Tawo nga Matarong

Ang pangamuyo ni David.

1 Pamatii, Ginoo, ang akon nga pagpangayo sang hustisya.

Pamatii ang akon sinsero nga pangamuyo.

2 Nakahibalo ka kon ano ang husto,

gani ikaw ang makahukom nga wala ako sing sala.

3 Gin-usisa mo ang akon tagipusuon bisan kon gab-i.

Gintilawan mo ako kag wala ka sing may nakita nga sala sa akon.

Nagdesisyon ako nga indi maghambal sing malain

4 pareho sang ginahimo sang iban.

Paagi sa pagtuman ko sang imo mga sugo,

nalikawan ko ang pagpamintas.

5 Ginasunod ko permi ang imo pamaagi

kag wala ako magsipak sa sini.

6 O Dios, nagapangamuyo ako sa imo

kay nahibaluan ko nga pagasabton mo ako.

Pamatii ang akon pangamuyo.

7 Ipakita ang makatilingala mo nga gugma.

Paagi sa imo gahom, ginaluwas mo ang mga tawo

nga nagapangayo sang proteksyon sa imo tungod sang ila mga kaaway.

8 Halungi ako pareho sang paghalong sang tawo sa iya nga mata,

kag protektari ako pareho sang pagprotektar sang pispis sa iya mga buto

sa idalom sang iya mga pakpak.

9 Protektari ako sa akon mga kaaway

nga nagasalakay sa akon palibot para patyon ako.

10 Wala sila sing kaluoy,

kag matinaas-taason kon maghambal.

11 Ginpangita nila ako

kag karon ginalibutan na nila ako.

Nagahulat sila sang kahigayunan

nga laglagon ako.

12 Pareho sila sa leon nga nagapalipod,

nga handa sa paggus-ab sa iya mabiktima.

13 Sige na, Ginoo,

kontraha kag pierdiha ang akon malain nga mga kaaway.

Luwasa ako sa ila paagi sa imo gahom.*

14 Luwasa ako sa sini nga mga tawo

nga nagakabalaka lang sa mga butang diri sa kalibutan.

Siluti sila sang silot nga gintigana mo sa ila,

pati na ang ila mga kabataan.

Kag tigan-i man sang silot ang ila mga apo.†

15 Pero ako ya makakita sa imo

kay wala ako sing may nahimo nga sala.

Pagbugtaw ko malipay gid ako sa akon pagkakita sa imo.

Salmo 18

Ang Kanta ni David sa Iya nga Pagdaog

(2 Sam. 22:1-51)

Sa direktor sang mga manugkanta. Ang kanta nga ginsulat ni David nga alagad sang Ginoo. Ginkanta niya ini sa Ginoo sang ginluwas siya sang Ginoo sa kay Saul kag sa iban pa niya nga mga kaaway.

1 Ginahigugma ko ikaw, Ginoo. Ikaw ang akon kusog.

2 Ikaw, Ginoo, ang akon palalipdan nga bato,

ang akon mabakod nga palanaguan kag manughilway.

Bilang palalipdan nga bato,

makapanago ako sa imo.

Ikaw ang akon taming, gamhanan nga manluluwas,

kag dalangpan.

3 Dalayawon ka, Ginoo,

kay kon magpangayo ako sang bulig sa imo

ginaluwas mo ako sa akon mga kaaway.

4-5 Ang kamatayon daw pareho sa lubid nga nagburambod sa akon

kag pareho sa siod sa akon alagyan.

Ang kalaglagan daw pareho sa mabaskog nga baha

nga naglapaw sa akon.

6 Gani sa akon kalisod

nagpanawag ako sa imo,Ginoo.

Nagpangayo ako sang bulig sa imo nga akon Dios,

kag ginpamatian mo ang akon pangamuyo sa imo templo.

7 Dayon naglinog,

kag pati ang mga pundasyon sang mga bukid nag-uyog,

tungod kay nangakig ka, Ginoo.

8 Nagguwa ang aso sa imo ilong,

kag sa imo baba nagguwa ang makahalalit nga kalayo

kag nagadabadaba nga mga baga.

9 Ginbuksan mo ang langit,

kag nagpanaog ka nga nagatungtong sa madamol nga gal-om.

10 Nagsakay ka sa kerubin,

kag madasig ini nga naglupad samtang ginapalid sang hangin.

11 Ginhimo mo ang kadulom nga tabon sa imo palibot.

Nagpanago ka sa madamol nga gal-om.

12 Nagpangilat sa imo atubangan,

kag halin sa panganod nagguwa ang mga yelo

kag ang nagadabadaba nga mga baga.

13 Ang tingog mo Ginoo, nga Labing Mataas nga Dios,

nagdaguob sa langit.*

14 Ginpana mo sang kilat ang imo mga kaaway,

kag nagpalalagyo sila nga nagasalasala.

15 Sa imo nga pagsabdong kag puwerte nga kaakig

nagakahubas ang dagat

kag makita ang duta sa idalom sini,

kag makita man ang pundasyon sang kalibutan.

16 Halin sa langit gindawat mo ako

kag ginkuha sa madalom nga tubig.

17 Ginluwas mo ako sa akon gamhanan nga mga kaaway

nga indi ko masarangan.

18 Ginsalakay nila ako sang nalisdan ako,

pero gin-apinan mo ako, Ginoo.

19 Gindala mo ako sa lugar nga wala sing katalagman;

ginluwas mo ako kay nalipay ka sa akon.

20 Ginapakamaayo mo ako

tungod nga matarong ang akon kabuhi

kag wala ako sing may nahimo nga sala.

21 Kay ginasunod ko ang imo mga pamaagi

kag wala ako nagbiya sa imo Ginoo, nga akon Dios.

22 Ginatuman ko ang tanan mo nga sugo

kag wala ko ginalapas ang imo mga pagsulundan.

23 Nakahibalo ka nga wala sing kasawayan ang akon kabuhi

kag ginalikawan ko nga makasala.

24 Ginapakamaayo mo ako

tungod nga nakita mo nga matarong ang akon kabuhi

kag wala ako sing may nahimo nga sala.

25 Matutom ka sa mga matutom sa imo,

kag maayo sa mga tawo nga maayo man.

26 Sinsero ka sa mga sinsero sa imo,

kag maayo ka magpadihot sa mga malain.

27 Huo, ginaluwas mo ang mga mapainubuson,

pero ginapaubos mo ang mga matinaas-taason.

28 Ginoo nga akon Dios, ikaw ang akon kasanag.

Sa kadulom ikaw ang akon suga.

29 Sa imo bulig masarangan ko nga salakayon

ang panong sang mga soldado,

kag masarangan ko nga sakaon

ang pader nga nagapalibot sa siyudad.

30 Ang imo pamaagi, O Dios, wala sing sala.

Ang imo pulong masaligan gid.

Pareho ka sa taming

sa tanan nga nagapangayo sang proteksyon sa imo.

31 Ikaw lang, Ginoo, amo ang Dios;

ikaw lang ang amon palalipdan nga bato.

32 Ikaw ang nagahatag sa akon sang kusog

kag ang nagabantay sa akon dalanon.

33 Ginapabaskog mo ang akon tiil pareho sa tiil sang usa,

para maagwanta ko ang pagtaklad sa mataas nga mga lugar.

34 Ginahanas mo ako sa pagpakig-away

pareho abi sa pagbinat sang mabakod nga pana.

35 Ginaprotektaran mo ako pareho sa taming,

gani luwas ang akon kabuhi.

Ginatipigan mo ako paagi sa imo gahom,

kag paagi sa imo bulig nangin bantog ako.

36 Ginahatagan mo ako sang matawhay nga alagyan,

gani wala nagakasandad ang akon mga tiil.

37 Ginlagas ko ang akon mga kaaway

kag naabtan ko sila.

Kag wala gid ako magbalik hasta nga nalaglag ko sila.

38 Ginlaglag ko sila kag natumba sila sa akon tiilan

kag indi na sila makabangon pa.

39 Ginhatagan mo ako sang kusog sa pagpakig-away

kag ginpadaog sa akon mga kaaway.

40 Ginpatal-as mo ang akon mga kaaway

kag ginlaglag ko sila.

41 Nagpangayo sila sang bulig,

pero wala sing may nagluwas sa ila.

Nagpanawag sila sa imo,

pero wala mo sila ginsabat.

42 Gindugmok ko sila hasta nga daw pareho na lang sila sa yab-ok

nga ginapalid sang hangin.

Gintasak-tasak ko sila pareho sa lunang sa dalan.

43 Ginluwas mo ako sa rebelde nga katawhan.

Ginhimo mo ako nga pangulo sang mga nasyon.

Ang mga taga-iban nga lugar nagaalagad sa akon.

44 Pagkabati nila sa akon, nagatuman dayon sila sang akon mando.

Nagaluhod sila sa akon sa kahadlok.

45 Nadulaan sila sang kaisog,

gani nagaguwa sila sa ila mga palanaguan nga nagakurog sa kahadlok.

46 Buhi ka, Ginoo!

Dalayawon ka nga akon palalipdan nga bato!

Ginapakataas ko ikaw, O Dios nga akon manluluwas.

47 Ginabalusan mo ang akon mga kaaway,

kag ginapasakop mo ang mga nasyon sa akon.

48 Ginaluwas mo ako sa akon mapintas nga mga kaaway,

kag ginapadaog mo ako sa ila.

49 Gani padunggan ko ikaw sa mga nasyon, O Ginoo.

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw.

50 Ginahatagan mo sang dalagko nga mga kadalag-an

ang imo pinili nga hari.

Ginahigugma mo si David

kag ang iya mga kaliwat hasta san-o.

Salmo 19

Ang Pagkagamhanan sang Dios kag ang Iya Kasuguan

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ang kalangitan nagapahayag sang gahom sang Dios

kag nagapakita sang iya ginhimo.

2 Ang kada adlaw kag kada gab-i

daw sa nagasugid parte sa gahom sang Dios.

3 Wala sing pulong ukon tingog nga mabatian sa ila,

4 pero ang ila mensahi nagalambot sa bilog nga kalibutan;

nagalapnag ini sa bisan diin nga lugar.

Naghimo ang Dios sa kalangitan sang elistaran sang adlaw.

5 Kag halin didto nagaguwa ang adlaw kon aga

nga pareho sa nobyo nga malipayon

nga nagaguwa sa lugar nga sa diin siya ginkasal,

ukon pareho sa kampyon nga manugdalagan, nga handa sa pagdalagan.

6 Nagabutlak ini sa east kag nagasalop sa west.

Kag wala sing may makapanago sa iya nga init.

7 Ang kasuguan sang Ginoo wala sing sala.

Nagapabaskog ini sang aton kabuhi.

Ang mga pagpanudlo sang Ginoo masaligan

kag nagahatag sang kaalam sa mga wala sing alam.

8 Ang mga pagsulundan sang Ginoo husto

kag nagahatag sang kalipay.

Ang mga sugo sang Ginoo wala sing sala

kag nagapasanag sa hunahuna sang tawo.

9 Ang pagtahod sa Ginoo maayo,

kag dapat himuon ini hasta san-o.

Ang paghukom sang Ginoo sigurado kag matarong.

10 Ini nga mga butang mas malahalon pa

sang sa puro gid nga bulawan.

Kag mas matam-is pa sang sa puro gid nga honey.

11 Nagahatag man ini sang paandam

sa akon nga imo alagad, Ginoo.

Kag kon ginatuman ko ini makabaton ako sang dako nga balos.

12 Kon kaisa indi mahibaluan sang tawo nga nakasala siya.

Gani, Ginoo, tinlui ako sa mga sala

nga wala ko mahibalui!

13 Buligi man ako nga indi makahimo sing hungod nga sala

kag indi pag-itugot nga ulipunon ako sini,

para wala sing kasawayan ang akon kabuhi

kag hilway sa madamo nga klase sang mga sala.

14 Kabay pa nga ang akon mga ginahambal kag mga ginahunahuna

makapalipay sa imo, Ginoo,

nga akon palalipdan nga bato kag manunubos.

Salmo 20

Pangamuyo para sa Kadalag-an

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Kabay pa nga sabton ka sang Ginoo

kon ara ka sa kalisod.

Kabay pa nga protektaran ka sang Dios ni Jacob.

2 Kabay pa nga buligan niya ikaw halin sa templo didto sa Zion.

3 Kabay pa nga batunon niya ang imo mga halad,

pati na ang imo halad nga ginasunog.*

4 Kabay pa nga ihatag niya ang imo ginahandom,

kag mangin madinalag-on ka sa imo mga plano.

5 Magahinugyaw kami sa imo pagdaog

kag magaselebrar nga nagadayaw sa aton Dios.

Kabay pa nga ihatag sang Ginoo ang tanan mo nga ginapangayo.

6 Karon nahibaluan ko nga ginapadaog sang Ginoo ang iya pinili nga hari.

Ginasabat niya ang iya pangamuyo didto sa iya balaan nga langit,

kag permi niya siya ginapadaog paagi sa iya gahom.

7 Ang iban nagasalig sa ila mga karwahe

kag ang iban sa ila mga kabayo,

pero kami ya nagasalig sa Ginoo nga amon Dios.

8 Ina nga mga tawo malaglag,

pero kami ya magadaog kag magapabilin nga mabakod.

9 Padauga ang imo pinili nga hari, Ginoo,

kag sabta kami kon magpanawag kami†sa imo.

Salmo 21

Pagdayaw Tungod sang Pagdaog

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang manugkanta.

1 Nagakalipay ang hari, Ginoo,

tungod kay ginhatagan mo siya sang kusog.

Puwerte ang iya kalipay

tungod kay ginpadaog mo siya.

2 Ginhatag mo sa iya ang iya ginahandom;

wala mo siya pagdaluki sa iya ginapangayo.*

3 Ginbaton mo siya kag ginhatagan sang maayo nga mga butang.

Ginkoronahan mo siya sang korona nga puro gid bulawan.

4 Nangayo siya sa imo sang dugang nga kabuhi,

kag ginhatagan mo siya sang malawig gid nga kabuhi.†

5 Tungod sang imo pagpadaog sa iya

nangin bantog kag dungganon gid siya.

6 Ginhatagan mo siya sang mga pagpakamaayo

nga magapadayon hasta san-o.

Ginlipay mo gid siya sang imo presensya,

7 kay nagasalig siya sa imo, Ginoo,

nga Labing Mataas nga Dios.

Kag tungod sang imo paghigugma sa iya indi siya matay-og.

8 Ang imo gahom amo ang magapierdi sang tanan mo nga mga kaaway.

9 Kon magpakita ka na laglagon mo sila

kag mangin pareho sila sa nagadabadaba nga hurnohan.

Sa imo nga kaakig ipalamon mo sila sa kalayo.

10 Pamatyon mo ang tanan nila nga kaliwat,

kag wala gid sing may mabilin sa ila.

11 Nagaplano sila sing malain kontra sa imo,

pero indi gid sila magmadinalag-on.

12 Kay magapalalagyo sila kon makita nila

nga handa ka na sa pagsilot sa ila, nga daw ginabinat mo

kag ginapuntirya sa ila ang imo pana.

13 Dalayawon ka, Ginoo,

tungod sang imo kusog.

Magakanta kami sang mga pagdayaw

tungod sang imo gahom.

Salmo 22

Buligan sang Dios ang mga Nagaantos

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Usa sa Kaagahon.”

1 Dios ko, Dios ko, ngaa ginpabay-an mo ako?

Ngaa nga malayo ka sa akon?

Nagaugayong na ako sa pag-antos,

pero wala mo man lang gihapon ako ginabuligan.

2 Dios ko, adlaw-gab-i nagapanawag ako sa imo,

pero wala mo ako ginasabat,

gani wala ako sing kapahuwayan.

3 Pero balaan ka, kag nagapungko ka sa imo trono,

kag ginadayaw sang mga Israelinhon.

4 Nagsalig sa imo ang amon mga katigulangan kag ginluwas mo sila.

5 Nagpanawag sila sa imo kag ginbuligan mo sila.

Nagsalig sila sa imo kag wala sila mapaslawi.

6 Ginapakahuy-an ako kag ginapakalain sang mga tawo.

Nagasiling sila nga daw sa ulod* ako kag indi tawo.

7 Ang makakita sa akon nagayaguta kag nagainsulto sa akon,

kag nagalungo-lungo sila nga nagasiling,

8 “Nagasalig ka man bala sa Ginoo,

ti ngaa wala ka niya pagluwasa?

Kon matuod nga nalipay siya sa imo,

ti ngaa wala ka niya pagbuligi?”

9 Pero ikaw ang nagpaguwa sa akon sa tiyan sang akon iloy,

kag halin sang lapsag pa ako ginahalungan mo na ako.

10 Halin sang akon pagkatawo,

sa imo ako gintugyan kag ikaw lang ang akon Dios.

11 Gani indi ako pagbayai,

kay malapit na nga mag-abot ang kalisod

kag wala sing may magbulig sa akon.

12 Ginalibutan ako sang madamo nga kaaway;

pareho sila sa makusog nga mga turo nga baka sang Bashan.

13 Pareho man sila sang leon nga nagangurob kag naganganga,

nga handa na sa paggus-ab.

14 Nadulaan ako sang kusog;

pareho ako sa tubig nga ginaula,

kag ang tanan ko nga tul-an daw sa nagliw-as.

Nadulaan ako sang kaisog;

pareho ako sa kandila nga nagakatunaw.

15 Nadulaan ako sang kusog;

pareho ako sa nagabagtik nga duta,

kag ang akon dila nagapilit sa akon alingagngag.

Ginoo, ginapabay-an mo ako nga daw mapatay.

16 Ginlibutan ako sang grupo sang malain nga mga tawo

nga pareho sa mga ido.

Ginbuhuan nila ang akon mga kamot kag mga tiil.†

17 Nagaguluwa na ang akon mga tul-an,

kag ginatulok lang nila ako.

18 Ginpartida nila ang akon mga bayo

kag gin-gabot-gabutan nila ang akon pangsulod nga bayo.

19 Pero ikaw, Ginoo, indi magpalayo sa akon.

Ikaw nga akon kusog, buligi ako gilayon.

20 Luwasa ako sa espada sang akon mga kaaway;

luwasa ang akon kabuhi sa kamot sang sina nga mga ido.

21 Luwasa ako sa baba sang sina nga mga leon.

Sabta‡ ang akon pangamuyo

nga luwason mo ako sa mga sungay sinang turo nga mga baka.

22 Ipahayag ko sa akon mga kauturan§ ang imo mga ginhimo.

Dayawon ko ikaw sa ila mga pagtililipon.

23 Kamo nga nagatahod sa Ginoo, dayawa ninyo siya!

Kamo nga mga kaliwat ni Israel, nga amo si Jacob,

padunggi kag kahadluki ninyo ang Ginoo!

24 Kay wala niya ginabaliwala ukon ginapakalain

ang mga pag-antos sang mga kubos.

Wala niya sila ginatalikdan

kundi ginapamatian niya ang ila pagpangayo sang bulig.

25 Hatagan mo ako, Ginoo, sang inspirasyon

nga magdayaw sa imo sa mga pagtililipon sang imo katawhan.

Sa atubangan sang mga nagatahod sa imo

tumanon ko ang akon ginpromisa nga maghalad sa imo.

26 Magakaon ang mga kubos kag mabusog sila.

Ang mga nagadangop sa imo magadayaw sa imo.

Kabay pa nga mangin maayo kag malawig ang ila kabuhi.

27 Ang tanan nga katawhan hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan

magadumdom kag magabalik sa imo, Ginoo.

Simbahon ka sang tanan nga katawhan* sang mga nasyon.

28 Kay ikaw ang nagahari,

kag ikaw ang nagadumala sang mga nasyon.

29 Sigurado nga magasimba sa imo† ang tanan nga manggaranon sa kalibutan.

Bisan ang tanan nga tawo nga daw sa mapatay na magaluhod sa imo.

Kag atong mga nagkalamatay na,

30 ang ila mga kaliwat magaalagad sa imo.

Tudluan parte sa imo, Ginoo,

ang palaabuton nga mga henerasyon.

31 Sila nga wala pa matawo pagasugiran

nga ginluwas mo ang imo katawhan,

kag ikaw gid ang naghimo sini.

Salmo 23

Ang Dios Pareho sa Isa ka Manugbantay sang Karnero

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Ikaw, Ginoo, amo ang akon manugbantay,

gani indi ako pagkulangon.

2 Daw pareho ako sa karnero nga ginapapahuway mo

sa palahalban nga bugana sang hilamon

kag ginatuytuyan sa malinaw nga tubig.

3 Ginapabaskog mo ako.

Ginatuytuyan mo ako sa husto nga dalan para mapadunggan ka.

4 Bisan pa nga maglakat ako sa patag nga may katalagman sang kamatayon,*

indi ako mahadlok, tungod kay kaupod ko ikaw.

Ang imo proteksyon kag pagtuytoy† sa akon nagapalipay

kag nagapabaskog sa akon.

5 Ginapreparahan mo ako sang punsyon

samtang nagatulok ang akon mga kaaway.

Ginbubuan mo sang lana ang akon ulo sa pagpadungog sa akon.

Kag ginapagustuhan mo ako sang ilimnon.

6 Sigurado gid nga ang imo kaayo kag gugma sa akon magapadayon

samtang nagakabuhi ako.

Kag magapuyo‡ ako sa imo nga balay,§Ginoo, hasta san-o.

Salmo 24

Ang Dios Gamhanan nga Hari

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Ang kalibutan kag ang tanan nga ara sa sini iya sang Ginoo.

2 Kay siya ang nagtukod sang pundasyon sang kalibutan sa mga tubig.

3 Sin-o bala ang puwede nga makataklad sa bukid sang Ginoo?*

Sin-o bala ang puwede nga makasulod sa iya balaan nga templo?

4 Ang tawo nga may matinlo nga mga binuhatan kag hunahuna,

wala nagasimba sa mga dios-dios,

kag wala nagasumpa sing butig.

5 Pakamaayuhon siya kag pakamatarungon sang Ginoo,

ang Dios nga iya manluluwas.

6 Amo ina nga klase sang tawo ang nagadangop

kag nagasimba sa Dios ni Jacob.†,‡

7 Abrihi ang dugay na nga mga puwertahan sang templo

para makasulod ang gamhanan nga Hari!

8 Sin-o bala ining gamhanan nga Hari?

Siya amo ang Ginoo nga makusog kag mabakod sa inaway.

9 Abrihi ang daan nga mga puwertahan sang templo

para makasulod ang gamhanan nga Hari!

10 Sin-o bala ining gamhanan nga Hari?

Siya amo ang Ginoo nga makagagahom.

Huo, siya ang gamhanan nga Hari. *

Salmo 25

Pangamuyo para sa Proteksyon kag Pagtuytoy sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1-2 Ginoo nga akon Dios,

sa imo ako nagapangamuyo kag nagasalig.

Indi pagtuguti nga mahuy-an ako

ukon magkalipay ang akon mga kaaway sa akon pagkapierdi.

3 Ang nagasalig sa imo indi mahuy-an,

pero ang nagaluib sa imo nga wala man lang sing kabangdanan mahuy-an.

4 Ginoo, tudlui ako sang imo mga pamaagi.

5 Tudlui ako sa pagkabuhi nga suno sa imo kamatuoran,

kay ikaw ang Dios nga akon manluluwas.

Ikaw ang akon ginasaligan permi.

6 Dumduma, Ginoo, ang imo kaluoy kag gugma

nga imo ginpakita halin pa gid sang una.

7 Indi na pagdumduma ang mga sala nga nahimo ko sang pamatan-on pa ako.

Suno sa imo gugma dumduma ako, Ginoo,

para mapakita mo ang imo kaayo.

8 Maayo kag matarong ka, Ginoo,

gani ginatudluan mo ang mga makasasala sang imo pamaagi.

9 Ginatuytuyan mo ang mga mapainubuson sa paghimo sang husto.

Ginatudluan mo sila sang imo pamaagi.

10 Sa tanan mo nga ginahimo, ginapakita mo ang imo gugma kag katutom

sa mga nagasunod sa ginapatuman sang imo kasugtanan.

11 Bisan madamo ang akon mga sala, Ginoo, patawara ako,

para mapadunggan ka.

12 Ang mga nagatahod sa imo, Ginoo,

tudluan mo sang dalan nga dapat nila agyan.

13 Magakabuhi sila nga mainuswagon

kag ang ila mga kaliwat padayon nga magaestar sa duta†sang Israel.

14 Malapit ka, Ginoo, sa mga nagatahod sa imo

kag ginapadumdom mo sila sang imo kasugtanan.

15 Sa imo ako permi nagadangop,

kay ikaw ang nagaluwas sa akon sa katalagman.

16 Talupangda ako kag kaluoyi,

kay nagaisahanon ako kag ginadaogdaog.

17 Nagdamo na gid ang akon mga kalisod;

hilwaya ako sa akon mga pagpalibog.

18 Talupangda ang akon mga pag-antos,

kag patawara ang tanan ko nga sala.

19 Tan-awa kon daw ano kadamo ang akon mga kaaway

kag kon daw ano ang ila pagdumot sa akon.

20 Tipigi ang akon kabuhi kag luwasa ako!

Indi ako pagpakahuy-i, kay sa imo ako nagapangayo sang proteksyon.

21 Matarong ang akon kabuhi‡ kag wala sing kasawayan,

gani protektari ako.

Kay nagasalig ako sa imo.

22 Luwasa, O Dios, ang mga Israelinhon sa tanan nila nga kalisod.

Salmo 26

Pangamuyo sang Matarong nga Tawo

Ginsulat ni David.

1 Pamatud-i, Ginoo, nga wala ako sing sala,

kay nagakabuhi ako nga wala sing kasawayan

kag nagasalig ako sa imo nga wala gid sing pagpangduhaduha.

2 Usisaa ako, Ginoo;

usisaa ang akon hunahuna kag tagipusuon.

3 Kay permi ko madumduman ang imo gugma,

kag nagakabuhi ako nga matutom permi sa imo.

4 Wala ako nagaupod sa mga tawo nga dayaon kag hipokrito.

5 Kontra ko ang pagtililipon sang malain nga mga tawo.

Indi gid ako mag-upod sa ila.

6 Ginahinawan ko ang akon kamot

sa pagpakita nga wala ako sing sala.

Kag dayon nagalibot ako sa imo halaran

sa pagsimba sa imo,Ginoo,

7 samtang nagakanta ako sang mga kanta sa pagpasalamat

kag nagasugid sang tanan mo nga makatilingala nga mga binuhatan.

8 Ginahigugma ko ang templo nga ginapuy-an mo, Ginoo,

ang lugar nga sa diin ara ang imo gamhanan nga presensya.

9 Indi ako paglaglaga upod sa mga makasasala,

pareho sang mga manugpatay sang tawo.

10 Ini sila nagahimo permi sang kalautan

kag ginakuwartahan nila ang iban.

11 Pero ako ya nagakabuhi nga wala sing kasawayan,

gani luwasa ako kag kaluoyi.

12 Karon, indi na ako maano,*

gani dayawon ko ikaw, Ginoo,

sa pagtililipon sang imo katawhan.

Salmo 27

Pangamuyo nga may Pagdayaw

Ginsulat ni David.

1 Ang Ginoo amo ang akon kasanag, manluluwas,

kag mabakod nga dalangpan,

gani wala ako sing kahadlukan.

2 Sa tion nga salakayon ako sang akon malain nga mga kaaway para patyon,

sila ang mapierdi kag indi ako.

3 Bisan pa nga libutan ako sang madamo nga soldado,

indi ako mahadlok.

Bisan pa nga salakayon nila ako,

magasalig gihapon ako sa Dios.

4 Nagapangayo ako sa Ginoo sang isa ka butang

nga ginahandom ko gid.

Ini amo nga makapuyo ako sa iya templo

sa bilog ko nga kabuhi.

Kag didto magapamalandong ako sang iya kaayo

kag magapangayo sang iya pagtuytoy.

5 Kay sa tion sang katalagman

taguon niya ako kag protektaran sa iya templo.

Ipahamtang niya ako sa lugar nga luwas ako sa katalagman.*

6 Gani mangin madinalag-on ako kontra sa akon mga kaaway

nga nagalibot sa akon

kag magahalad ako sa templo sang Ginoo

nga may paghugyaw sa kalipay.

Magakanta ako sa iya!

7 Pamatii ako, Ginoo, kon magpanawag ako sa imo;

kaluoyi ako kag sabta ang akon pangamuyo.

8 Nagpanghikot ka sa akon tagipusuon nga magdangop ako sa imo,

gani nagdangop ako sa imo, Ginoo.

9 Indi ka magpanago sa akon!

Indi ako pagsikwaya sa imo kaakig sa akon, nga imo alagad.

Ikaw ang nagabulig sa akon,

gani indi ako pagpabay-i ukon pagsikwaya,

O Dios nga akon manluluwas.

10 Bisan pa nga sikwayon ako sang akon amay kag iloy,

tatapon mo ako, Ginoo.

11 Tudlui ako sang imo pamaagi.

Tuytuyi ako sa husto nga dalan

tungod kay ginabantayan ako sang akon mga kaaway.

12 Indi ako pag-itugyan sa ila,

kay ginaakusar nila ako sang indi matuod

kag gusto nila ako nga halitan.

13 Pero nagapati gid ako nga maeksperiensyahan ko ang imo kaayo

samtang nagakabuhi ako diri sa duta.

14 Magsalig kamo sa Ginoo!

Magpakabakod kamo kag indi madulaan sang paglaom.

Magsalig lang kamo sa Ginoo!

Salmo 28

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ginsulat ni David.

1 Ginoo, nga akon palalipdan nga bato,

nagapanawag ako sa imo.

Pamatii ang akon pangamuyo!

Kay kon indi ka magpamati mangin pareho ako sa mga nagkalamatay na.

2 Pamatii ang akon pagpakitluoy sa pagpangayo sang bulig sa imo,

samtang nagaatubang ako sa imo balaan nga templo

nga nagabayaw sang akon mga kamot.

3 Indi ako pagsiluti upod sa mga malain.

Nagapakuno-kuno sila nga mga abyan sila,

pero gali nagaplano sila sing malain.

4 Balusi sila suno sa ila mga binuhatan.

Siluti sila sa ila malain nga mga ginahimo.

5 Kay ginabaliwala nila ang imo mga ginahimo.

Gani laglagon mo sila kag pabay-an sa sina nga kahimtangan.

6 Dalayawon ka, Ginoo,

kay ginpamatian mo ang akon pagpakitluoy sa imo.

7 Ikaw ang nagahatag sa akon sang kusog kag nagaprotektar sa akon.*

Nagasalig ako sa imo kag ginabuligan mo ako.

Gani nagakalipay gid ako kag nagakanta sang pagpasalamat sa imo.

8 Ikaw, Ginoo, ang nagahatag sang kusog sa imo katawhan.

Ikaw ang mabakod nga dalangpan kag manluluwas sang imo pinili.†

9 Luwasa kag pakamaayuha ang katawhan nga imo ginapanag-iyahan.

Bantayi sila pareho sa ginahimo sang isa ka manugbantay sa iya mga karnero;

atipana sila hasta san-o.

Salmo 29

Ang Gamhanan nga Tingog sang Dios

Ginsulat ni David.

1 Dayawa ninyo ang Ginoo,

kamo nga langitnon nga mga tinuga.*

Dayawa ninyo ang iya gahom kag kusog.

2 Ihatag sa Ginoo ang pagpadungog nga nagakadapat sa iya.

Simbaha ninyo siya sa iya balaan nga presensya.

3 Ang tingog sang Ginoo, ang gamhanan nga Dios,

mabatian sa ibabaw sang tubig.

Nagadaguob ini sa ibabaw sang mabaskog nga dagat.

4 Ang iya tingog gamhanan kag halangdon,

5 kag makabali sang mga kahoy nga sedro sang Lebanon.

6 Ginatay-og sang Ginoo ang mga bukid sang Lebanon

kag ang bukid sang Hermon,†

kag daw pareho ini sang bataon nga talunon nga baka nga nagatumbo.

7 Ang tingog sang Ginoo nagapakilat

8 kag nagapatay-og sang kamingawan,

bisan pa ang kamingawan sang Kadesh.

9 Ang tingog sang Ginoo nagapabata sang usa‡

kag nagapataktak sang mga dahon sang kahoy.

Kag sa iya templo nagasinggit ang tanan,

“Gamhanan ang Dios!”

10 Ang Ginoo nagagahom sa mga baha.

Nagagahom siya bilang hari hasta san-o.

11 Ginapabaskog sang Ginoo ang iya katawhan

kag ginahatagan sang maayo nga kahimtangan.

Salmo 30

Pangamuyo nga Pagpasalamat

Ang kanta nga ginsulat ni David. Ang kanta sa pagdedikar sang templo.

1 Ginadayaw ko ikaw, Ginoo,

kay ginluwas mo ako sa katalagman

kag wala mo pagtuguti nga magkalipay ang akon mga kaaway

sa akon kahimtangan.

2 Ginoo nga akon Dios,

nagapangayo ako sang bulig sa imo,

kag gin-ayo mo ako.

3 Ginluwas mo ako sa kamatayon.

Wala mo pagtuguti nga mapatay ako.

4 Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa Ginoo,

kamo nga iya matutom nga katawhan.

Dayawa ninyo siya bilang pagdumdom sa iya pagkabalaan.

5 Kay ang iya kaakig wala nagadugay,

pero ang iya kaayo nagapadayon hasta san-o.

Ayhan nagakasubo kita sa kagab-ihon,

pero pag-abot sang kaagahon magakalipay kita.

6 Sang mabakod ang akon kahimtangan,

nagsiling ako nga indi gid ako maano.

7 Ini tungod sa kaayo mo, Ginoo.

Ginpabakod mo ako pareho sa isa ka bukid.

Pero sang nagpanago ka sa akon, hinadlukan ako.

8 Nagpanawag ako sa imo, Ginoo, nga nagapakitluoy.

Siling ko, 9 “Ano bala ang makuha mo kon mapatay ako?

Makadayaw bala sa imo ang patay nga tawo?

Makasugid bala siya sang imo katutom?

10 Ginoo, pamatii ako kag kaluoyi. Buligi ako!”

11 Gani, ginbayluhan mo ang akon pagpangasubo

sang malipayon nga pagsaot.

Ginpauba mo sa akon ang sako nga ginsul-ob ko

sang nagpangasubo ako,

kag ginhatagan mo ako sang kalipay,

12 para indi lang ako maghipos,

kundi magkanta ako sang mga pagdayaw sa imo.

Ginoo nga akon Dios, pasalamatan ko ikaw hasta san-o.

Salmo 31

Pangamuyo sang Tawo nga Nagasalig sa Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ginoo, sa imo ako nagapangayo sang proteksyon.

Indi pag-itugot nga mahuy-an ako.

Luwasa ako tungod kay matarong ka.

2 Pamatii ako kag luwasa gilayon.

Protektari ako pareho sa palalipdan nga bato;

depensahi ako pareho sa mabakod nga palanaguan.

3 Tungod kay ikaw ang akon palalipdan nga bato

kag mabakod nga palanaguan,

tuytuyi kag ubayi ako para mapadunggan ka.

4 Ilikaw ako sa siod nga ginbutang sang akon mga kaaway para sa akon,

kay ikaw ang akon mabakod nga dalangpan.

5 Ginatugyan ko sa imo ang akon espiritu.*

Luwasa ako, Ginoo, Dios nga masaligan.

6 Ginakaugtan ko ang mga nagasimba sa mga dios-dios

nga wala man lang sing pulos,

kay nagasalig ako sa imo, Ginoo.

7 Magakalipay gid ako tungod sang imo gugma,

kay nakita mo ang akon mga pag-antos,

kag nahibaluan mo ang akon mga kalisod.

8 Wala mo ako gintugyan sa akon mga kaaway;

ginluwas mo ako sa katalagman.

9 Ginoo, kaluoyi ako kay nalisdan ako.

Nagapalamarok ang akon mata sang hibi,

kag nagapalangluya na ako.

10 Puno sang kasubo ang akon kabuhi.

Pila na ka tuig nga nagahibi ako permi.

Nagapalangluya na ako tungod sang akon mga pag-antos,†

kag daw nagakamudmod na ang akon mga tul-an.

11 Ginapakahuy-an ako sang tanan ko nga kaaway,

labi na sang akon mga kasimanwa.

Bisan ang akon mga kilala nahadlok na nga magpalapit sa akon.

Kon makita nila ako sa dalan nagapalagyo sila.

12 Ginakalimtan na nila ako, nga daw sa napatay na ako.

Para sa ila pareho ako sa buka nga kolon

nga wala na sing pulos.

13 Mabatian ko ang paghinutikay sang madamo nga kaaway.

Bisan diin ako magkadto nahadlok ako,

kay nagaplano sila nga patyon ako.

14 Pero nagasalig ako sa imo, Ginoo.

Ikaw ang akon Dios.

15 Ang akon kapalaran ara sa imo;

luwasa ako sa akon mga kaaway

nga nagahingabot sa akon.

16 Ipakita ang imo kaayo sa akon nga imo alagad;

tungod nga ginahigugma mo ako, luwasa ako.

17 Indi pag-itugot nga mahuy-an ako, Ginoo,

kay nagapanawag ako sa imo.

Pakahuy-i ang mga malain kag pamatya sila

para magpakalinong sila sa lulubngan.‡

18 Pahipusa inang mga butigon,

nga nagapabugal kag nagainsulto sa mga matarong.

19 Daw ano kadako sang imo kaayo

nga ginatigana mo sa mga nagatahod sa imo.

Samtang nagatulok ang mga tawo,

ginapakitaan mo sang kaayo ang mga nagapangayo sang proteksyon sa imo.

20 Ginatago mo sila sa lugar nga ara ang imo presensya,

kag didto luwas sila sa pagpanglibak§ kag pagpang-insulto* sang mga tawo.

21 Dalayawon ka, Ginoo!

Kay makatilingala gid ang pagpakita mo sang imo gugma sa akon

sang didto ako sa ginasalakay nga siyudad.

22 Sa akon kahadlok naghunahuna ako

nga ginsikway mo na ako.

Pero ginpamatian mo ang akon pagpakitluoy

sang nagpangayo ako sang bulig sa imo.

23 Higugmaa ninyo ang Ginoo,

kamo nga iya matutom nga katawhan.

Ginatipigan sang Ginoo ang mga matutom sa iya,

pero ginasilutan niya sing puwerte gid ang mga matinaas-taason.

24 Magpakabakod kamo kag magpakaisog,

kamo nga nagalaom sa Ginoo.

Salmo 32

Pagtuad sang Sala kag Pagpangayo sang Patawad sa Dios

Ang maskil* nga ginsulat ni David.

1 Bulahan ang tawo nga ang iya mga paglapas ginpatawad,

nga ang iya mga sala wala na ginadumdom sang Dios.

2 Bulahan ang tawo nga ang iya mga sala indi na pag-isipon sang Ginoo kontra sa iya

kag wala sing sala nga natago sa iya tagipusuon.

3 Sang wala ko pa matuad ang akon mga sala,

nagapalangluya ako,

daw sa nagakamudmod ang akon mga tul-an,

tungod sang akon pag-ugayong sa bilog nga adlaw.

4 Kay adlaw-gab-i ginasilutan mo ako;

nawad-an na ako sang kusog,

pareho nga nabulad ako sa init sa tingadlaw.†

5 Dayon gintuad ko ang akon mga sala sa imo;

wala ko ini gintago.

Desidido ako sa pagtuad sang akon mga sala sa imo,

kag ginpatawad mo ako.

6 Gani ang tanan nga matutom

dapat magpangamuyo sa imo sa tion sang kalisod,‡

para kon mag-abot ang kalisod nga daw sa baha, indi sila maano.

7 Ikaw ang akon palanaguan;

tipigan mo ako sa tion sang kalisod,

kag palibutan mo ako sang mga nagahinugyaw sa kalipay

tungod sang imo pagluwas sa akon.

8 Nagsiling ka sa akon,

“Tudluan ko ikaw sang dalan nga dapat mo pagaagyan.

Laygayan ko ikaw samtang nagabantay ako sa imo.

9 Indi ka magpareho sa kabayo ukon mula

nga wala sing pag-intiendi,

nga kinahanglan pa anay nga busalan kag rendahan

para magtuman.”

10 Madamo ang mga kalisod sang mga malain,

pero ang nagasalig sa Ginoo higugmaon gid niya.

11 Gani kamo nga mga matarong,

magkalipay kamo sa Ginoo!

Kamo nga nagakabuhi sing husto,

maghinugyaw kamo sa kalipay!

Salmo 33

Kanta sa Pagdayaw

1 Kamo nga mga matarong,

maghinugyaw kamo sa kalipay

tungod sa ginhimo sang Ginoo sa inyo.

Kamo nga nagakabuhi sing husto,

nagakabagay nga dayawon ninyo siya!

2 Dayawa ninyo ang Ginoo paagi sa arpa.

Tukari ninyo ang Ginoo sang iban pa nga mga instrumento

nga may mga kuwerdas.

3 Kantahi ninyo siya sang bag-o nga kanta;

tukari ninyo siya sing maayo,

kag maghinugyaw kamo sa kalipay.

4 Kay ang pulong sang Ginoo husto,

kag masaligan ang tanan niya nga ginahimo.

5 Naluyag ang Ginoo maghimo sang* matarong kag husto.

Makita sa bilog nga kalibutan ang iya gugma.

6 Paagi sa pulong sang Ginoo, nahimo ang kalangitan;

kag sa iya ginhawa natuga ang tanan nga butang sa kalangitan.

7 Gintingob niya ang tubig sang dagat

nga daw sa ginsulod sa botelya† ukon ginbutang sa bodega.

8 Ang tanan nga tawo sa kalibutan

dapat magtahod sa Ginoo.

9 Kay sang paghambal lang niya, natuga ang kalibutan.

Nagmando lang siya kag nahimo ang tanan.

10 Ginaguba sang Ginoo ang mga plano sang mga nasyon.

Wala niya ginatuguti nga madayon ang ila mga katuyuan.

11 Pero ang iya mga plano nagapadayon hasta san-o;

ang iya mga katuyuan nagapabilin hasta san-o.

12 Bulahan ang nasyon nga ang iya Dios amo ang Ginoo.

Bulahan ang katawhan nga ginpili sang Ginoo nga mangin iya.

13 Ginatulok sang Ginoo sa langit

ang tanan nga tawo.

14 Ginatan-aw niya didto sa iya ginapuy-an

ang tanan nga nagapuyo sa kalibutan.

15 Siya ang naghatag sang hunahuna sa tanan nga tawo,

kag nahibaluan niya ang tanan nila nga ginahimo.

16 Ang isa ka hari wala nagadaog sa inaway

tungod lang sang iya madamo nga soldado.

Ang isa ka soldado wala nagakaluwas sa inaway

tungod lang sang iya puwerte nga kusog.

17 Ang mga kabayo indi masaligan nga makapadaog sa inaway.

Ang ila puwerte nga kusog indi makaluwas.

18 Nagabantay ang Ginoo sa mga nagatahod sa iya,

nga nagasalig sa iya gugma

19 nga magaluwas sa ila sa kamatayon

kag magatipig sang ila kabuhi sa tion sang gutom.

20 Nagahulat kita nga may pagsalig sa Ginoo.

Siya ang nagabulig kag nagaprotektar sa aton.‡

21 Nagakalipay kita tungod sa iya

kay nagasalig kita sa iya, ang balaan nga Dios.§

22 Ginoo, kabay pa nga ang imo gugma magpabilin sa amon,

subong nga nagasalig kami sa imo. *

Salmo 34

Ang Kaayo sang Dios

Ginsulat ini ni David sang nagpabuang-buang siya sa atubangan ni Abimelec, para tabugon siya ni Abimelec kag makahalin siya.

1 Dayawon ko permi ang Ginoo;

indi ako mag-untat sa pagdayaw sa iya.

2 Ipabugal ko ang Ginoo,

kag kamo nga mga ginadaogdaog magpamati kag magkalipay.

3 Mag-upod kamo sa akon sa pagdayaw sa Ginoo;

mag-isa kita sa pagdayaw sa iya.

4 Nagpangamuyo ako sa Ginoo kag ginsabat niya ako.

Ginkuha niya ang tanan ko nga kahadlok.

5 Nagakalipay ang mga nagasalig sa iya,

kag indi gid sila mahuy-an.

6 Nagpanawag ang kubos nga tawo sa Ginoo,

kag ginsabat niya siya.

Ginluwas niya siya sa tanan niya nga kalisod.

7 Ang anghel sang Ginoo nagabantay

sa mga nagatahod sa Ginoo,

kag ginaluwas niya sila sa katalagman.

8 Tilawi bala ninyo kag hibalua

kon daw ano kaayo sang Ginoo.

Bulahan ang tawo nga nagapangayo sang proteksyon sa iya.

9 Tahura ninyo ang Ginoo,

kamo nga iya pinili nga katawhan.

Kay ang mga nagatahod sa iya indi gid pagkulangon.

10 Ang leon mahimo nga kulangon sang kalan-on kag gutumon,

pero ang mga nagadangop sa Ginoo

indi gid pagkulangon sang maayo nga mga butang.

11 Dali kamo nga mga gusto magtuon sa akon,† pamatii ninyo ako.

Tudluan ko kamo sa pagtahod sa Ginoo.

12 Ang bisan sin-o nga luyag sang malawig kag malipayon nga kabuhi

13 indi siya dapat maghambal sing malain kag indi magbinutig.

14 Dapat likawan niya ang malain kag himuon ang maayo.

Tinguhaan niya nga mangin maayo permi

ang iya relasyon sa iya isigkatawo.

15 Ginabantayan sang Ginoo ang mga matarong,

kag ginapamatian niya ang ila pagpanawag.

16 Pero ginakontra niya ang mga nagahimo sang malain.

Laglagon niya sila hasta nga indi na sila madumduman pa

sang mga tawo sa kalibutan.

17 Nagapanawag sa iya ang mga matarong,

kag ginasabat niya sila.

Ginaluwas niya sila sa tanan nila nga kalisod.

18 Malapit ang Ginoo sa mga napaslawan.

Ginaluwas niya ang mga nadulaan sang paglaom.

19 Bisan madamo ang mga kalisod sang matarong nga tawo

ginaluwas siya sang Ginoo sa sining tanan.

20 Ginatipigan gid niya siya;

wala gid sing bisan isa ka tul-an nga mabali sa iya.

21 Ang malain nga mga buhat sang malain nga mga tawo

amo mismo ang magapatay sa ila.‡

Sila nga mga nagakontra sa mga matarong

pagasilutan sang Dios.

22 Luwason sang Ginoo ang iya katawhan nga iya mga alagad.

Wala sing bisan isa nga nagadangop sa iya nga pagasilutan niya.

Salmo 35

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ginsulat ni David.

1 Kontraha, Ginoo, ang mga nagakontra sa akon.

Awaya ang mga nagaaway sa akon.

2 Kuhaa ang imo dalagko kag magagmay nga mga taming,

kag buligi ako.

3 Ihanda ang imo gamay kag dako nga bangkaw

kontra sa mga nagalagas sa akon,

kag pasaliga ako nga luwason mo ako.

4 Kabay pa nga ang mga nagatinguha sa pagpatay sa akon mahuy-an.

Kabay pa nga ang mga nagaplano sang akon kalaglagan

magapalalagyo nga nagasalasala.

5 Kabay pa nga mangin pareho sila sa upa nga ginapalid sang hangin

samtang ginatabog sila sang imo anghel.

6 Kabay pa nga mangin madulom kag madanlog ang ila alagyan

samtang ginalagas sila sang imo anghel.

7 Bisan wala sing kabangdanan nagbutang sila sang siod sa tago

para madakpan ako

kag nagkutkot sila sang buho

para mahulog ako.

8 Kabay pa nga makibot sila sa kalaglagan nga magaabot sa ila.

Kabay pa nga sila mismo ang masiod sa siod nga ginbutang nila sa tago.

Kabay pa nga sila mismo ang mahulog sa buho nga ila ginkutkot.

9 Dayon magakalipay ako tungod sa pagluwas mo sa akon, Ginoo.

10 Ang kabug-usan sang akon kabuhi magasiling,

“Wala gid sing pareho sa imo, Ginoo.

Ginaluwas mo ang mga kubos kag mga imol

sa mga nagadaogdaog kag nagapamintaha sa ila.”

11 Ang mapintas nga mga tawo nagapanaksi kontra sa akon.

Ginaakusar nila ako sang mga sala nga wala ko mahimo.

12 Ginabalusan nila ako sang malain sa maayo nga ginahimo ko sa ila,

gani nasubuan gid ako.

13 Pero kon nagamasakit gani sila, nagapangasubo ako

paagi sa pagsuksok sang bayo nga sako kag pagpuasa.

Kag kon ang akon pangamuyo para sa ila wala ginasabat,*

14 nagalakat-lakat ako nga nagapangasubo

pareho nga daw nagapangasubo ako para sa akon utod ukon abyan.

Nagaduko ako nga nagapangasubo para sa ila

pareho sang pagpangasubo sang isa ka tawo sa iya iloy.

15 Pero sang ako na ang nalisdan, nagtipon sila nga nagakalipay.

Nagtipon sila nga mga manughalit kontra sa akon.

Bisan ang mga indi ko kilala nag-intra man,

kag wala untat ang ila pagpakalain sa akon.

16 Kaupod sang mga indi diosnon nga mahilig mangyaguta,†

ginakainitan nila ako.

17 Ginoo, hasta san-o pa bala nga magtulok lang ikaw?

Luwasa ako sa mga nagasalakay sa akon nga daw mga leon.

18 Dayon dayawon ko ikaw

kag pasalamatan sa pagtililipon sang imo madamo nga katawhan.

19 Indi pagtuguti nga magkalipay ang akon traidor nga mga kaaway

sa akon kapierdihan.

Indi pagtuguti nga magyaguta‡ sa akon sila nga mga nagadumot sa akon nga wala sing kabangdanan.

20 Wala sila nagahambal sang mga pulong nga makapaayo sa iban,

kundi nagahimo sila sang estorya nga wala sing kamatuoran

kontra sa mga tawo nga nagapuyo sing malinong sa sini nga lugar.

21 Nagasinggit sila sa akon, nga nagaakusar,

“Hala ka! Nakita namon ang imo ginhimo.”

22 Ginoo, nakita mo ini, gani indi ka magpabaya.

Indi ka magpalayo sa akon.

23 Sige na, Ginoo nga akon Dios,

depensahi ako sa mga nagaakusar sa akon.

24 Pamatud-i, Ginoo nga akon Dios,

nga wala ako sing sala suno sa imo pagpakamatarong.

Indi pagtuguti nga kadlawan nila ako.

25 Indi pagtuguti nga magsiling sila sa ila kaugalingon,

“Ti, natuman gid ang amon ginahandom. Nalaglag namon siya!”

26 Kabay pa nga ang mga nagakalipay sa akon mga pag-antos

mahuy-an kag magasalasala.

Kabay pa nga ang tanan nga nagapakanubo sa akon

mapaslawan kag mahuy-an.

27 Kabay pa nga ang mga nagakalipay sa akon pagkahilway sa mga akusasyon

maghinugyaw sa kalipay.

Kabay pa nga magsiling sila permi nga,

“Dalayawon ang Ginoo nga nagakalipay sa kaayuhan sang iya alagad.”

28 Isugid ko ang imo pagkamatarong,

kag dayawon ko ikaw permi.

Salmo 36

Ang Pagkamalaot sang Tawo kag ang Kaayo sang Dios

Ginsulat ni David nga alagad sang Ginoo. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ini ang mensahi nga ginatago ko sa akon tagipusuon

parte sa pagkamakasasala sang malain nga tawo:*

Ang malain nga tawo wala sing kahadlok sa Dios.

2 Tungod kay mataas ang pagtan-aw niya sa iya kaugalingon,

indi niya makita ang iya kalaot para kaugtan niya kuntani ini.

3 Malain kag kabutigan ang iya ginahambal.

Wala na niya ginahimo kon ano ang husto kag ang maayo.

4 Bisan nagahigda siya nagaplano siya sing malain.

Desidido siya nga maghimo sang indi maayo,

kag wala niya ginasikway ang malain.

5 Ang imo gugma kag katutom, Ginoo, indi matakos;

mas mataas pa ini sa kalangitan.

6 Ang imo pagkamatarong mabakod pareho sa mataas nga mga bukid.

Ang imo paghukom indi matungkad pareho sa kadadalman sang dagat.

Ginatatap mo, Ginoo, ang mga tawo kag mga sapat.

7 Daw ano kabilidhon sang imo gugma, O Dios.

Ginaprotektaran mo ang mga tawo

pareho sang pagprotektar sang pispis sa iya mga buto sa idalom sang iya pakpak.

8 Nagapaayaw sila sa kabugana sang pagkaon sa imo balay;

ginapainom mo sila sa imo manami nga tubig.

9 Kay ikaw ang ginahalinan sang kabuhi.

Ginapasanagan mo kami,

kag nagakasanagan ang amon hunahuna.

10 Padayuna ang imo paghigugma sa mga nagakilala sa imo.

Padayuna ang imo paghimo sang matarong sa mga nagakabuhi sang husto.

11 Indi pagtuguti nga pierdihon ako sang akon malain

kag bugalon nga mga kaaway.

12 Malaglag gid man inang malain nga mga tawo

kag indi na gid makabangon. *

Salmo 37

Ang Dangatan sang Malain kag sang Maayo

Ginsulat ni David.

1 Indi ka magpanginit sa malain nga mga tawo,

ukon magkahisa sa ila nga mga nagahimo sang malain.

2 Kay sa indi madugay mangin pareho sila sa hilamon nga magakalamatay

ukon pareho sa malagtom nga mga tanom nga magakalalaya.

3 Magsalig ka sa Ginoo kag maghimo sang maayo.

Magpuyo ka sa duta nga wala sing may ginakahadlukan nga katalagman.

4 Pangitaa ang imo kalipay sa Ginoo

kag ihatag niya sa imo ang imo ginahandom.

5 Itugyan ang bilog mo nga kabuhi sa Ginoo;

magsalig sa iya kag himuon niya ini:

6 Ipahayag niya sang klaro nga matarong ka kag wala sing sala,

pareho ka klaro sang adlaw nga nagasilak kon udto.

7 Magpakalinong ka sa presensya sang Ginoo

kag maghulat nga may pagpasensya sa iya nga himuon.

Indi ka magpanginit sa mga tawo nga mainuswagon,

nga madinalag-on sa ila malain nga mga plano.

8 Indi ka magpangakig ukon magkaugot sa ila.

Indi ka magpanginit, kay makapalain lang ina sa imo.

9 Kay ang malain nga mga tawo palayason sa duta sang Israel,

pero atong nagasalig sa Ginoo padayon nga magaestar† sa sina nga duta.

10 Sa indi madugay magakaladula ang mga malain.

Bisan pangitaon pa ninyo sila, indi na ninyo sila makita.

11 Pero ang mga mapainubuson padayon nga magaestar sa duta sang Israel

nga maayo gid ang ila kahimtangan.

12 Ang mga malain nagaplano sing malain sa mga matarong,

kag ginakainitan nila sila.

13 Pero nagakadlaw lang ang Ginoo sa mga malain,

kay nahibaluan niya nga madali na lang ang tion nga laglagon sila.

14 Ginagabot sang mga malain ang ila mga espada

kag ginabinat nila ang ila mga pana

para patyon ang mga kubos kag mga imol nga nagakabuhi sing husto.

15 Pero sila mismo ang matuhog sang ila mga espada,

kag ang ila mga pana pamalion.

16 Ang diutay nga iya sang matarong mas maayo pa sang sa madamo

nga manggad sang mga malain.

17 Kay kuhaon sang Ginoo ang ikasarang sang mga malain,

pero buligan niya ang mga matarong.

18 Nagakabalaka ang Ginoo sa mga pagkinahanglan sang mga tawo

nga ang ila kabuhi wala sing kasawayan.

Kag ang ila palanublion mangin ila hasta san-o.

19 Sa tion sang kalamidad indi sila maano,

bisan pa sa tion sang gutom may madamo sila nga pagkaon.

20 Pero ang mga malain magakalaglag.

Sila nga mga kaaway sang Ginoo magakalamatay pareho sa bulak.

Magakaladula sila nga daw aso.

21 Ang mga malain nagahulam kag wala nagabayad.

Pero ang mga matarong mahinatagon.

22 Ang mga ginapakamaayo sang Ginoo

padayon nga magaestar sa duta sang Israel.

Pero ang mga ginapakamalaot niya palayason sa sina nga duta.

23 Ginagiyahan sang Ginoo ang mga tikang sang tawo

nga ang iya pagkabuhi makapalipay sa iya.

24 Bisan masandad siya, indi siya matumba

tungod kay ginauyatan siya sang Ginoo.

25 Halin sang akon pagkabata hasta subong nga tigulang na ako,

wala pa ako makakita nga ang mga matarong ginpabay-an sang Ginoo

ukon ang ila mga kabataan nagapangayo-ngayo sang pagkaon.

26 Permi pa gani sila nagahatag kag nagapahulam,

kag ang ila mga kabataan nangin pagpakamaayo sa iban.

27 Likawi ang malain kag himua ang maayo

para makaestar kamo sa duta sang Israel hasta san-o.

28 Kay naluyag ang Ginoo sa hustisya

kag wala niya ginapabay-an ang mga matutom sa iya.

Pagatipigan niya sila hasta san-o,

pero ang mga kaliwat sang mga malain palayason sa duta sang Israel.

29 Ang mga matarong ya padayon nga magaestar sa sina nga duta hasta san-o.

30 Ang ginahambal sang matarong may kaalam kag husto.

31 Ginatipigan niya ang kasuguan sang iya Dios sa iya tagipusuon

kag wala niya ginalapas ini.

32 Ang mga malain nagahulat sa pagsalakay sa mga matarong,

kag nagatinguha sila sa pagpatay sa ila.

33 Pero indi pag-itugyan sang Ginoo ang mga matarong sa kamot sang mga malain.

Indi niya pag-itugot nga ang mga matarong sentensyahan

nga silutan kon dal-on sila sa korte.

34 Magsalig ka sa Ginoo kag sunda ang iya pamaagi,

kag padunggan niya ikaw kay padayon niya ikaw nga paestaron sa duta sang Israel.

Makita mo kon palayason na ang mga malain sa sina nga duta.

35 May nakita ako sadto nga malain nga tawo nga nagapamigos.

Ginakabig niya ang iya kaugalingon nga labaw sang sa iban;

pareho siya sa matag-as nga mga kahoy nga sedro sang Lebanon.‡

36 Pero sang ulihi napatay siya;§ wala na siya.

Ginpangita ko siya, pero wala ko na siya makita.

37 Tan-awa sing maayo ang tawo nga wala sing kasawayan kag nagakabuhi sing husto kag malinong.

May maayo siya nga palaabuton.*

38 Pero ang tanan nga makasasala pagalaglagon;

dulaon ang ila maayo nga palaabuton.†

39 Ang kaluwasan sang mga matarong nagahalin sa Ginoo.

Siya ang ila mabakod nga dalangpan sa tion sang kalisod.

40 Ginabuligan niya sila kag ginaluwas sa mga malain,

tungod kay nagapangayo sila sang proteksyon sa iya.

Salmo 38

Pangamuyo sang Tawo nga Nagaantos

Ang kanta nga ginsulat ni David nga ginakanta sa tion sang paghalad sang halad nga bilang pagdumdom sa Ginoo.

1 Ginoo, indi ako pagsabdunga ukon pagsiluti sa imo kaakig.

2 Kay daw sa ginpilas mo ako sang pana kag ginsumbag.

3 Indi maayo ang pamatyag sang akon lawas tungod sang imo kaakig sa akon mga sala.

4 Daw malumos na ako sa akon mga sala,

pareho ini sang mabug-at nga palas-anon nga indi ko masarangan.

5 Tungod sang akon kabuangan, ang akon mga pilas naghubag kag nagbaho.

6 Nagabarikutot ako sa puwerte nga kasakit,

kag nagapangasubo ako sa bilog nga adlaw.

7 Indi maayo ang pamatyag sang akon lawas kay nagangutngot ang akon hawak.

8 Puwerte na gid sa akon kaluya.

Nagaugayong ako sa kasakit sang akon balatyagon.

9 Ginoo, nahibaluan mo ang tanan ko nga ginahandom

kag nabatian mo ang akon pag-ugayong.

10 Nagakubakuba ang akon dughan; wala na ako sang kusog,

kag malubog na ang akon panulok.

11 Ang akon mga abyan kag mga kaupod nagalikaw sa akon tungod sang akon balatian.

Bisan ang akon mga paryente nagapalayo sa akon.

12 Ang mga tawo nga gusto magpatay sa akon nagabutang sang siod para dakpon ako.

Sila nga gusto magsakit sa akon nagaestoryahanay kon paano nila ako malaglag.

Sa bilog nga adlaw nagaplano sila sa pagtraidor sa akon.

13 Nagapabungol-bungol lang ako, nga kuno indi makabati.

Nagapaapa-apa lang ako, nga kuno indi makahambal.

14 Ginapabungol-bungulan ko lang ang ila malain nga ginaplano kag wala ako nagasabat,

15 kay nagasalig ako sa imo, Ginoo.

Ikaw, Ginoo nga akon Dios, ang magasabat sang akon pangamuyo.

16 Gani nagapangamuyo ako nga indi mo pagtugutan ang akon mga kaaway nga magkalipay

ukon magpabugal kon malaglag ako.

17 Daw malaglag na gani ako,

kag wala untat ang akon pag-antos.

18 Gani ginatuad ko ang akon mga sala nga nagapatublag sa akon.

19 Kon parte sa akon mga kaaway, mabakod kag madamo sila.

Ginakainitan nila ako nga wala sing kabangdanan.

20 Ginabalusan nila ako sing malain sa maayo nga ginahimo ko sa ila.

Kag ginakontra nila ako kay nagatinguha ako sa paghimo sang maayo.

21 Ginoo nga akon Dios, indi ako pagpabay-i;

indi ka magpalayo sa akon.

22 Buligi ako gilayon, Ginoo nga akon manluluwas.

Salmo 39

Pagtuad sang Sala sang Tawo nga Nagaantos

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta nga si Jedutun.

1 Nagsiling ako sa akon kaugalingon,

“Bantayan ko gid ang akon pamatasan,

kag likawan ko nga makasala sa akon paghambal.

Punggan ko gid ang akon baba nga magreklamo sa Dios

samtang ara sa akon tupad ang malain nga mga tawo.”

2 Gani naghipos lang ako; wala gid ako sing may ginhambal.

Pero wala ini nakabulig sa akon,*

kay nagdugang pa gid gani

ang kasakit sang akon buot.

3 Natublag gid ako katama.

Kag sa sagi ko nga hunahuna kon bala mahipos lang ako,

nagdugang pa gid gani ang akon pagkatublag.

Gani wala ko na mapunggan; nagsiling ako,

4 “Ginoo, padumduma ako nga may katapusan ang akon kabuhi

kag naisip na ang akon mga inadlaw.

Padumduma ako nga umalagi lang ang akon kabuhi.”

5 Kalip-ot sang kabuhi nga ginhatag mo sa akon.

Baliwala lang ini sa imo panulok.

Sa matuod, ang kabuhi sang tawo daw sa hangin lang nga nagaagi,†

6 ukon pareho lang sang landong nga nagakadula.

Masako ang tawo sa mga buluhaton nga wala sing pulos.

Nagatipon siya sang manggad,

pero indi siya makahibalo kon sin-o ang magapulos sini kon mapatay na siya.

7 Kag karon, Ginoo, wala na ako sing saligan pa.

Ang akon pagsalig ara sa imo.

8 Hilwaya ako sa tanan ko nga sala,

kag indi pagtuguti nga yagutaon ako sang mga buang-buang.

9 Mahipos na lang ako; indi na lang ako magreklamo,

kay ikaw ang nagapaantos sa akon.

10 Karon, indi na ako pagsiluti.

Daw sa mapatay na ako sa imo mga pagpaantos sa akon.

11 Ginadisiplina mo ang tawo paagi sa pagsaway sa iya, sa iya mga sala.

Kag pareho sa sapat-sapat nga nagapang-ut-ot, ginaubos mo ang iya malahalon nga mga pagkabutang.

Matuod gid man nga ang kabuhi sang tawo pareho sa hangin nga nagaagi lang.

12 Sabta ang akon pangamuyo, Ginoo;

pamatii ang akon pagpangayo sang bulig.

Indi ka magpabungol-bungol sa akon paghibi.

Kay isa man lang ako ka pangayaw nga bisita mo diri sa kalibutan,

pareho sa tanan ko nga mga katigulangan.

13 Indi ka na mangakig sa akon,

para magmalipayon man ako sa wala pa ako mapatay.

Salmo 40

Kanta sa Pagdayaw

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Naglaom* ako sa Ginoo nga may pagpasensya,

kag ginpamatian niya ang akon pagpangayo sang bulig.

2 Daw pareho lang nga ginbatak niya ako sa lunangon nga buho ukon lamawan.

Kag gintungtong niya ako sa bato para indi ako maano.

3 Gintudluan niya ako sang bag-o nga kanta,

kanta nga pagdayaw sa iya nga aton Dios.

Madamo nga tawo ang makakita sini,

kag magatahod sila kag magasalig sa Ginoo.

4 Bulahan ang tawo nga nagasalig sa Ginoo,

kag wala nagadangop sa mga matinaas-taason nga nagasunod sa kabutigan.†

5 Ginoo nga akon Dios, wala sing may makapareho sa imo.

Madamo nga makatilingala nga mga butang ang ginhimo mo,

kag madamo ang imo mga plano sa amon.

Indi ko ini masugid tanan kay puwerte kadamo.

6 Wala mo nagustuhan ang nagkalain-lain nga klase sang mga halad.

Wala ka nagpangayo sang mga halad nga ginasunog kag mga halad sa pagpakatinlo.

Sa baylo, ginhimo mo ako nga matinumanon sa imo.

7 Gani nagsiling ako,

“Ari ako, handa nga magtuman sang imo mga sugo

suno sa nasulat sa Kasulatan parte sa akon.‡

8 O Dios ko, luyag ko nga tumanon ang imo kabubut-on.

Ang imo kasuguan ginatipigan ko sa akon tagipusuon.”

9 Ginasugid ko ang imo pagluwas§sa akon sa pagtililipon sang imo katawhan.

Nahibaluan mo, Ginoo, nga indi ako mag-untat sa pagsugid sini.

10 Wala ko ginatago sa akon kaugalingon ang imo nga pagluwas sa akon.*

Ginasugid ko nga matutom ka kag nagapangluwas.

Wala ko ginahipsan ang imo gugma kag kamatuoran† kon magtilipon kami sang imo katawhan

11 Ginoo, indi pagpunggi ang imo kaluoy sa akon.

Kabay pa nga ang imo gugma kag kamatuoran magatipig permi sa akon.

12 Kay ginalibutan ako sang madamo nga kalisod nga indi maisip.

Daw sa natabunan na ako sang akon mga sala,

kag indi ako makakita.

Mas madamo pa ang akon mga sala sang sa akon buhok,

kag tungod sini nadulaan ako sang kaisog.

13 Ginoo, palihog luwasa ako kag buligi gilayon.

14 Kabay pa nga ang tanan nga nagatinguha sa pagpatay sa akon mahuy-an kag magasalasala.

Kabay pa nga ang tanan nga nagahandom sang akon kalaglagan magapalalagyo sa kahuya.

15 Kabay pa nga ang mga nagayaguta sa akon matingala gid nga nahuy-an sila.

16 Pero kabay pa nga ang tanan nga nagadangop sa imo magkalipay gid tungod sa imo.

Kabay pa nga ang mga naluyag sa kaluwasan nga halin sa imo magsiling permi,

“Dalayawon ang Ginoo.”

17 Kon parte sa akon, kubos kag imol ako.

Kabay pa nga hunahunaon mo ako, Ginoo.

Ikaw ang akon manugbulig kag manughilway.

O Dios ko, buligi ako gilayon.

Salmo 41

Pangamuyo sang Tawo nga Nagamasakit

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Bulahan ang tawo nga nagakabalaka sa mga kubos.

Buligan siya sang Ginoo sa tion sang kalisod.

2 Protektaran siya sang Ginoo kag tipigan ang iya kabuhi.

Pakamaayuhon siya sang Ginoo sa duta sang Israel;

indi siya pag-itugyan sa iya mga kaaway.

3 Buligan siya sang Ginoo sa iya masakit;

ayuhon niya siya sa iya ginabatyag.

4 Nagsiling ako, “Ginoo, kaluoyi ako.

Ayuha ako, kay nakasala ako sa imo.”

5 Nagahambal sing malain ang akon mga kaaway parte sa akon.

Siling nila, “San-o pa bala siya mapatay para malimtan na siya?”

6 Kon magbisita sila sa akon, nagapakuno-kuno sila nga maayo ang ila tuyo,

pero nagatipon lang gali sila sang indi maayo nga mga estorya parte sa akon.

Kag pagkaguwa nila ginakutsokutso nila ini sa iban.

7 Ang tanan nga akig sa akon nagahutikay kontra sa akon,

kag nagahunahuna sila sing malain kontra sa akon.

8 Nagasiling sila, “May malala siya nga balatian,

gani indi na gid siya makabangon pa.”

9 Bisan ang suod ko nga abyan nga ginasaligan ko gid

kag nagasalo sa akon sa pagkaon nagtraidor sa akon.

10 Pero ikaw, Ginoo, kaluoyi ako;

ayuha ako para makabalos ako sa akon mga kaaway.

11 Dayon mahibaluan ko nga nalipay ka sa akon, kay wala makadaog ang akon mga kaaway sa akon.

12 Tungod kay wala ako sing may ginahimo nga malain,

ginatipigan mo ang akon kabuhi hasta san-o.

13 Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel, hasta san-o.

Amen! Amen!

IKADUHA NGA LIBRO

42

Sal. 42–72

Ang Handom sang Isa ka Tawo nga Makapalapit sa Presensya sang Dios

Ang maskil* nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ginakahidlawan ko ikaw, O Dios,

pareho sa usa nga ginahidlaw sang tubig sa sapa.

2 Nauhaw ako sa imo, O Dios nga buhi.

San-o pa ako makakadto sa imo templo sa pagpalapit sa imo presensya?

3 Adlaw-gab-i permi na lang ako nagahibi kag halos mainom ko na ang akon mga luha

samtang sagi hambal ang mga tawo sa akon nga, “Diin na bala ang imo Dios?”

4 Nagalain ang akon buot kon madumduman ko

nga sadto anay ginapangunahan ko ang madamo nga tawo sa pagkadto sa imo templo.

Kag nagaselebrar kami nga may paghinugyaw sa kalipay kag pagpasalamat sa imo.

5 Ngaa bala nga nagapangasubo kag nagakatublag gid ako?

Dapat magsalig ako sa imo. Huo, dayawon ko ikaw liwat, ikaw nga akon manluluwas kag Dios.

6-7 Nasubuan gid ako; daw sa ginatabunan ako sang imo mga balod

nga nagaginahod pareho sa nagahuganas nga busay.

Gani ginadumdom ko ikaw diri sa duta sang Jordan kag Hermon, sa Bukid sang Mizar.

8 Kon adlaw ginapakita mo, Ginoo, ang imo gugma,

gani kon gab-i nagakanta ako bilang pangamuyo sa imo, O Dios sang akon kabuhi.

9 O Dios nga akon palalipdan nga bato, nagasiling ako sa imo,

“Ngaa nga ginakalimtan mo ako?

Ngaa nga kinahanglan pa nga magkasubo ako tungod sa pagpamigos sa akon sang mga kaaway?”

10 Daw sa nagakadugmok ang akon mga tul-an

tungod sang pagpakahuya sa akon sang akon mga kaaway.

Sagi sila hambal sa akon nga, “Diin na bala ang imo Dios?”

11 Ngaa bala nga nagapangasubo kag nagakatublag gid ako?

Dapat magsalig ako sa imo kag dayawon ko ikaw liwat, ikaw nga akon manluluwas kag Dios. *

Salmo 43

Pangamuyo sa Tion sang Kagamo

1 Pamatud-i, O Dios, nga wala ako sing sala,

kag apini ako kontra sa mga indi diosnon nga mga tawo.

Luwasa ako sa dayaon kag malain nga mga tawo.

2 Ikaw, O Dios, ang akon mabakod nga dalangpan.

Ngaa nga ginsikway mo ako?

Ngaa nga kinahanglan pa nga magkasubo ako tungod sa pagpamigos sa akon sang mga kaaway?

3 Pasanagi ako kag tudlui sang imo kamatuoran

para matuytuyan ako pabalik sa imo templo didto sa balaan nga bukid.

4 Dayon magapalapit ako sa imo halaran, O Dios,

ikaw nga nagahatag sa akon sang kalipay.

Nagadayaw ako sa imo paagi sa pagtukar sang arpa, O Dios ko.

5 Ngaa bala nga nagapangasubo kag nagakatublag gid ako?

Dapat magsalig ako sa imo. Huo, dayawon ko ikaw liwat, ikaw nga akon manluluwas kag Dios.

Salmo 44

Pangamuyo para sa Pagluwas sang Dios

Ang maskil* nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 O Dios, nabatian namon ang ginsugid sang amon mga katigulangan

parte sa imo mga ginhimo sang ila nga panahon, sang dugay na nga tiyempo,

2 nga gintabog mo ang mga katawhan nga wala nagatuo sa imo

kag ang amon mga katigulangan amo ang ginpaestar mo sa ila mga lugar.

Ginpaantos mo ato nga mga katawhan pero ginpauswag mo ang amon mga katigulangan.

3 Pero ang matuod, indi paagi sa armas kag ikasarang sang amon mga katigulangan

nga nagmadinalag-on sila kag naangkon nila ang duta,

kundi paagi sa imo gahom, ikasarang, kag kaayo,

tungod kay ginahigugma mo sila.

4 Ikaw ang akon Hari kag Dios nga nagadeklarar† sang kadalag-an sa amon nga mga kaliwat ni Jacob.

5 Paagi sa imo mapierdi namon ang amon mga kaaway.

6 Wala ako nagasalig sa akon pana ukon espada nga makapadaog sa akon.

7 Kay ikaw ang nagapadaog sa amon kontra sa amon mga kaaway.

Ginapakahuy-an mo ang mga nagakontra sa amon.

8 Ipabugal ka namon permi, O Dios,

kag dayawon namon hasta san-o.‡

9 Pero karon, ginsikway mo na kami kag ginpakanubo.

Wala mo na ginaupdi ang amon mga soldado.

10 Ginpapalagyo mo kami sa amon mga kaaway.

Kag ginpanguha nila ang amon mga pagkabutang.

11 Gintugot mo nga magkalamatay kami pareho sa mga karnero nga ginpang-ihaw.

Ginpalapta mo kami sa mga nasyon.

12 Kami nga imo katawhan ginbaligya mo sing barato.

Daw pareho lang nga wala kami sing pulos sa imo.§

13 Ginhimo mo kami nga makahuluya kag kaladlawan sa mga katupad namon nga mga nasyon.

14 May mga hulubaton pa sila nga nagainsulto sa amon,

kag nagalungo-lungo sila nga nagayaguta sa amon.

15 Permi lang ako ginapakahuy-an.

Kag wala na ako sing nawong nga iatubang,

16 tungod sang mga ginasiling sang mga nagapakahuya kag nagainsulto sa akon,

nga amo ang akon mga kaaway nga gusto magbalos sa akon.

17 Natabo ini tanan sa amon bisan pa nga wala kami magkalipat sa imo,

ukon maglapas sa imo kasugtanan.

18 Wala kami magtalikod sa imo kag wala kami magsipak sa imo pamaagi.

19 Pero gindugmok mo kami kag ginpabay-an sa madulom gid nga lugar

nga sa diin nagaestar ang talunon nga mga ido.*

20 Kon ginkalimtan ka na namon, O Dios,

kag nagapangamuyo kami sa iban nga dios,

21 indi mo ayhan ini mahibaluan,

sanglit nahibaluan mo man ang mga sekreto sa hunahuna sang tawo?

22 Pero tungod sa amon pagtuo sa imo, ara kami permi sa katalagman sang kamatayon.

Pareho kami sa mga karnero nga ilihawon.

23 Sige na, Ginoo, maghulag ka na!

Indi kami pagsikwaya hasta san-o.

24 Ngaa nagapanago ka sa amon kag ginakalimtan mo ang amon pag-antos

pati na ang pagpamigos sa amon?

25 Nagkalatumba kami sa duta kag indi na makabangon.

26 Sige na, buligi kami,

luwasa kami tungod sang imo gugma sa amon.

Salmo 45

Ang Kasal sang Hari

Ang maskil* nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Kanta ini sa kasal. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Mga Lily.”

1 Ang akon hunahuna napun-an sang matahom nga mga pulong

samtang ginahambal ko ang akon binalaybay sa hari.

Ang akon abilidad sa paghambal pareho sa abilidad sang isa ka maayo nga manunulat.

2 Mahal nga Hari, ikaw ang pinakaguwapo sa tanan nga lalaki,

kag nagahambal ka sang mga pulong nga makapaayo sa iban,

kay ginabendisyunan ka permi sang Dios.

3 Itaklos ang imo espada, maisog nga hari;

gamhanan ka kag halangdon.

4 Sa imo pagkahalangdon, magsalakay ka nga madinalag-on

para sa kamatuoran kag sa hustisya sang mga ginadaogdaog.†

Paagi sa imo gahom maghimo ka sang makatilingala nga mga buhat.

5 Pilasa sang imo matalom nga mga pana ang mga tagipusuon sang imo mga kaaway.

Mapierdi ang mga nasyon sa imo.

6 Ang imo ginharian, O Dios,‡ wala gid sing katapusan,

kag matarong ang imo pagdumala sa imo ginharian.

7 Naluyag ka sa matarong, pero naugot ka sa malain.

Gani ginpili ka sang Dios, nga imo Dios,

kag ginhatagan sang kalipay nga labaw sang sa ginhatag niya sa imo mga kaupdanan.

8 Ang imo bayo mahamot sang pahamot nga mira, aloe kag kasia.

Ginalipay ka sang huni sang mga instrumento sa imo palasyo nga may malahalon nga dekorasyon.§

9 Ang iban sang imo halangdon nga mga babayi mga anak sang mga hari.

Sa imo tuo ara nagatindog ang imo mangin rayna

nga nagasuksok sang alahas nga puro gid bulawan halin sa Ofir.

10 Palangasaw-on sang hari, pamatii ang akon isiling:

Kalimti ang imo mga kasimanwa kag mga paryente,

11 kay nabihag ang hari sa imo katahom.

Tahura siya kay agalon mo siya.

12 Ang mga pumuluyo sang Tyre magadala sang mga regalo sa imo para mangin maayo ka sa ila,

pati na ang mga pinakamanggaranon sa ila.

13 Daw ano katahom sa imo sa sulod sang imo kuwarto.

Ang imo bayo may borda nga bulawan.

14 Sa imo matahom nga bayo, dal-on ka sa hari.

Kag ang gindala sa imo nga mga dalaga magasunod sa imo bilang abay.

15 Malipayon gid kamo samtang nagasulod kamo sa palasyo sang hari.

16 Mahal nga Hari, ang imo kaliwat nga mga lalaki mangin mga hari man

pareho sang ila mga katigulangan.

Himuon mo sila nga mga pangulo sa bilog nga duta.

17 Ipadumdom ko ikaw sa tanan nga henerasyon.

Gani dayawon ka sang mga nasyon hasta san-o.

Salmo 46

Kaupod Naton ang Dios

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa mataas nga tingog.

1 Ang Dios amo ang nagaprotektar kag nagahatag sa aton sang kusog.

Handa gid siya permi nga magbulig sa tion sang kalisod.

2 Gani indi kita magkahadlok bisan pa matay-og ang duta kag magkalatiphag ang mga bukid

kag magkalahulog sa kadadalman sang dagat,

3 ukon bisan pa ang dagat maghuganas kag maglinagumba ang mga balod,

kag tungod sini ang mga bukid mag-uyog.*

4 May suba nga nagahatag sang kalipay sa siyudad sang Dios,

ang balaan nga puluy-an sang Labing Mataas nga Dios.

5 Ang Dios nagapuyo sa sini nga siyudad; gani indi ini malaglag.

Temprano pa magaabot ang Dios sa pagbulig sa sini nga siyudad.

6 Nagaginual ang mga nasyon; nagatay-og ang mga ginharian.

Sa singgit sang Dios daw matunaw sa kahadlok ang mga tawo sa kalibutan.

7 Ang Ginoo nga Makagagahom kaupod ta.

Ang Dios ni Jacob amo ang aton dalangpan.

8 Dali, tan-awa ang mga binuhatan sang Ginoo,

ang makatilingala nga mga butang nga iya ginahimo sa kalibutan.

9 Ginapauntat niya ang mga inaway hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.

Ginapamali niya ang mga pana kag mga bangkaw,

kag ginatutdan ang mga taming.

10 Nagasiling siya, “Untata na ninyo ang pag-ilinaway.

Kag kilalaha ninyo ako nga Dios.

Kamo nga mga nasyon sa bilog nga kalibutan magadayaw sa akon.”

11 Ang Ginoo nga Makagagahom kaupod ta.

Ang Dios ni Jacob amo ang aton dalangpan.

Salmo 47

Ang Dios ang Hari sa Bug-os nga Kalibutan

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Tanan nga nasyon,

magpalakpak kamo kag maghinugyaw sa Dios tungod sa kalipay.

2 Daw ano ka talahuron ang Ginoo, ang Labing Mataas nga Dios.

Gamhanan siya nga hari sa bilog nga kalibutan.

3 Ginapasakop niya sa amon nga mga Israelinhon ang mga nasyon.

4 Ginpili niya para sa amon ang duta nga amon panublion,

nga ginpabugal sang iya hinigugma nga si Jacob.*

5 Ang Dios nagapasaka sa iya trono

samtang nagahinugyaw ang mga tawo sa kalipay kag nagatunog ang mga budyong.

6 Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa Dios.

Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa aton hari.

7 Kay ang Dios amo ang hari sang bilog nga kalibutan.

Dayawa ninyo siya paagi sa mga kanta.

8 Nagapungko siya sa iya balaan nga trono nga nagagahom sa mga nasyon.

9 Nagatipon ang mga pangulo sang mga nasyon upod sa katawhan sang Dios ni Abraham.

Kay ang mga pangulo sa kalibutan iya sang Dios.

Dalayawon gid siya.

Salmo 48

Zion, ang Siyudad sang Dios

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora.

1 Gamhanan ang Ginoo nga aton Dios,

kag takos gid nga dayawon sa iya siyudad* nga ara sa iya balaan nga bukid.

2 Matahom ang kataason sini

kag nagahatag sang kalipay sa bilog nga kalibutan.

Ining balaan† nga Bukid sang Zion amo

ang siyudad sang Gamhanan nga Hari.

3 Ara ang Dios sa mabakod nga mga parte sang Jerusalem

kag napakita na niya sa mga pumuluyo sini nga siya ang ila dalangpan.

4 Nagtipon ang mga hari sa pagsalakay sa Jerusalem,

5 pero pagkakita nila sini, natingala gid sila kag nagpalalagyo sa kahadlok.

6 Nagkurog sila sa kahadlok pareho sa babayi nga nagapasakit.

7 Ginlaglag sila sang Dios‡ pareho sa mga barko sang Tarshish

nga ginwasak sang hangin nga halin sa east.

8 Nabatian namon sadto ang mga ginpanghimo sang Dios

kag karon nakita namon ini sa siyudad sang amon Dios, ang Ginoo nga Makagagahom.

Palig-unon niya ini nga siyudad hasta san-o.§

9 O Dios, nagapamalandong kami sa imo gugma sa sulod sang imo templo.

10 Bantog ikaw kag ginadayaw sang mga tawo hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan,

tungod kay madinalag-on ka paagi sa imo gahom.*

11 Nagakalipay ang mga pumuluyo sang Zion† kag ang mga pumuluyo sang iban nga mga banwa sang Juda,

tungod sang imo matarong nga paghukom.

12 Mga Israelinhon, libuta ninyo ang Zion‡ kag isipa ang mga tore sini.

13 Tan-awa ninyo sing maayo ang mga pader kag ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad,

para masugiran ninyo ang masunod nga mga henerasyon

14 nga ang Dios nga aton ginaalagad subong amo ang aton Dios hasta san-o.

Siya ang magatuytoy sa aton hasta san-o.§

Salmo 49

Ang Kabuangan sang Pagsalig sa Manggad

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Magpamati kamo, tanan kamo nga mga katawhan nga nagapuyo diri sa kalibutan,

2 dungganon man ukon kubos, manggaranon man ukon imol.

3 Magahambal ako nga may kaalam kag magahunahuna ako sing mga mapuslanon.

4 Mamati ako sang mga hulubaton

kag ipaathag ko ang ila kahulugan samtang ginatukar ko ang arpa.

5 Wala ako mahadlok kon mag-abot ang katalagman,

kon libutan ako sang malain kag dayaon nga mga tawo

6 nga nagasalig kag nagapabugal sa ila manggad.

7 Ang isa ka tawo indi gid makasarang sa pagbayad sa Dios

para sa kabuhi sang iban ukon para sa iya kabuhi.

8 Tungod kay puwerte kamahal sang kabuhi;

wala gid sing bayad nga makaigo

9 para mabuhi ang tawo hasta san-o kag indi na mapatay.

10 Kay makita sang tanan nga bisan ang mga maalam nagakalamatay,

amo man ang mga buang-buang kag mga balingag.

Kag ibilin lang nila ang ila manggad sa iban.

11 Ang ila lulubngan* amo ang ila mangin balay hasta san-o.

Dira sila magaestar hasta san-o bisan nga may ginapanag-iyahan sila nga mga duta.

12 Bisan nga manggaranon pa ang tawo, mapatay lang siya gihapon pareho sa mga sapat.

13 Amo ini ang dangatan sang mga tawo nga nagasalig sa ila kaugalingon,

kag amo man ang dangatan sang mga nagasunod kag nagapati sa ila ginasiling.†

14 Napat-od na nga mapatay sila pareho sa mga karnero.

Kag ang kamatayon amo ang magatuytoy sa ila sa lulubngan.‡

(Sa adlaw sang pagluwas sang Dios,§ magagahom sa ila ang mga nagakabuhi sing husto.)

Ang ila mga bangkay magakaladunot.

Ang lulubngan amo ang ila mangin elistaran.*

15 Pero ako luwason sang Dios sa gahom sang kamatayon, kay kuhaon niya ako.

16 Indi ka magkatublag† kon ang iban nagamanggaranon,

kon ang manggad sang ila pamilya nagadugang pa gid.

17 Kay indi nila ina madala kon mapatay sila;

ang ila manggad indi nila madala sa lulubngan.

18 Bisan pa sa ila nga pagkabuhi ginakabig nila ang ila kaugalingon nga ginpakamaayo sang Dios,

kag ginadayaw sila sang mga tawo tungod kay mainuswagon sila,

19 isimpon man sila gihapon sa ila mga katigulangan nga nagkalamatay na,

didto sa lugar nga indi nila makita ang kasanag.

20 Ang manggaranon nga tawo nga wala sing pag-intiendi sa kamatuoran

mapatay pareho sa mga sapat.

Salmo 50

Ang Matuod nga Pagsimba

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf.

1 Ang Ginoo, nga makagagahom nga Dios,

nagahambal kag nagapanawag sa mga tawo sa bisan diin nga parte sang kalibutan.

2 Nagasilak siya halin sa Zion,* ang siyudad nga wala gid deperensya ang iya katahom.

3 Magaabot ang Dios kag indi siya maghipos lang.

Sa una niya may makahalalit nga kalayo kag sa iya palibot may mabaskog nga bagyo.

4 Ginatawag niya ang kalangitan kag ang kalibutan

nga magsaksi sa iya nga paghukom sa iya katawhan.

5 Nagasiling siya, “Patipuna sa akon ang akon matutom nga katawhan

nga naghimo sing kasugtanan sa akon paagi sa paghalad.”

6 Nagapahayag ang kalangitan sang pagkamatarong sang Dios,

kay siya ang nagahukom.†

7 Nagasiling pa ang Dios, “Kamo nga akon katawhan, pamatii ninyo ang akon isiling.

Ako ang Dios, nga inyo Dios;

magasaksi ako kontra sa inyo nga mga taga-Israel.

8 Wala ko kamo ginasaway sa inyo mga paghalad,

ukon sa inyo mga halad nga ginasunog nga inyo permi ginahalad.

9 Pero wala ako nagakinahanglan sang inyo turo nga mga baka kag mga kanding,

10 kay akon ang tanan nga sapat:

ang mga sapat sa kagulangan,

ang mga baka sa linibo ka bukid,

11 ang tanan nga pispis sa mga bukid,

kag ang mga sapat sa latagon.

12 Kon gutumon ako indi ko kamo pagpangayuan sang pagkaon,

tungod kay akon ang kalibutan kag ang tanan nga ara sa sini.

13 Nagakaon bala ako sang karne sang turo nga baka

ukon nagainom sang dugo sang kanding? Siyempre wala.

14 Ang ihalad ninyo sa akon, nga Labing Mataas nga Dios, amo ang pagpasalamat,

kag tumana ninyo ang inyo mga promisa sa akon.

15 Magpanawag kamo sa akon sa tion sang kalisod,

kay luwason ko kamo,

kag dayawon ninyo ako.”

16 Pero sa mga malain amo ini ang ginasiling sang Dios,

“Wala kamo sang kinamatarong sa pagmitlang sang akon mga sugo kag kasugtanan.

17 Ginakaugtan ninyo ang akon pagdisiplina;

wala ninyo ginasapak ang akon mga ginahambal.

18 Kon may makita kamo nga makawat nagapakig-abyan kamo sa iya,

kag nagapakig-upod man kamo sa mga nagapanginbabayi kag nagapanginlalaki.

19 Nagahambal kamo sing malain

kag maabtik kamo maghambal sing binutig.

20 Ginapakalain ninyo permi ang inyo mga utod.

21 Sang ginhimo ninyo ini nga mga butang, naghipos lang ako,

kag naghunahuna kamo nga pareho lang ako sa inyo.

Pero sabdungon ko kamo kag ipakita ko sa inyo kon daw ano kamo kalaot.

22 “Pamatii ninyo ini, kamo nga nalipat sa Dios,

kay kon indi, laglagon ko kamo nga wala sing may makaluwas sa inyo.

23 Ang nagahalad sa akon sing pagpasalamat nagapadungog sa akon,

kag ang nagabantay sang iya pagginawi luwason ko.”

Salmo 51

Pangayo Patawad sa Dios

Sa direktor sang mga manugkanta. Ang kanta nga ginsulat ni David pagkatapos nga ginkadtuan siya ni Propeta Natan tungod sang iya pagpanginbabayi kay Batsheba.

1 Kaluoyi ako, O Dios, suno sa imo gugma.

Panasa ang akon mga sala suno sa imo dako nga pagkabalaka sa akon.

2 Hugasi ako sa akon kalautan;

tinlui ako sa akon mga sala.

3 Kay sa tanan nga tion ginahunahuna kag ginaako ko ang akon mga sala.

4 Sa imo lang gid ako nakasala.

Ginhimo ko ang mga butang nga ginakabig mo nga malain.

Gani husto ikaw sa imo mga ginhambal kontra sa akon.

Wala ka nagsala sa imo paghukom sa akon.

5 Malain ako kag nakasala halin pa sang akon pagkatawo.

6 Ang matinud-anon nga tagipusuon amo ang imo luyag;

tudlui ako nga mangin maalamon.

7 Tinlui ako sa akon mga sala para mangin matinlo ako.

Hugasi ako para mangin maputi gid ako.*

8 Pabatia ako sang kinalipay kag sinadya;

bisan pa ginadugmok mo ang akon mga tul-an kabay pa nga malipay ako liwat.

9 Kuhaa ang akon mga sala;

panasa ang tanan ko nga kalautan.

10 Himua nga matinlo ang akon tagipusuon, O Dios,

kag hatagi liwat ako sing matutom nga espiritu.

11 Indi ako pagtabuga sa imo presensya,

kag indi pagkuhaa ang imo Espiritu Santo sa akon.

12 Ibalik sa akon ang kalipay nga nabatyagan ko sang ginluwas mo ako,

kag hatagi ako sing matinumanon nga espiritu.

13 Dayon tudluan ko ang mga makasasala sang imo mga pamaagi para magbalik sila sa imo.

14 Luwasa ako sa akon sala nga amo ang pagpatay,† O Dios nga akon manluluwas,

kag isugid ko sing mabaskog ang imo nga pagluwas.‡

15 Ginoo, buligi ako nga maghambal sang mga pagdayaw sa imo,

kag dayawon ko ikaw.

16 Wala ka naluyag sa mga halad.

Bisan maghalad ako sa imo sang halad nga ginasunog, indi ka malipay.

17 Ang halad nga makapalipay sa imo, O Dios, amo ang kabuhi nga nagapaubos

kag nagahinulsol sa iya mga sala.

Ini nga klase sang halad indi mo pag-isikway.

18 O Dios, pakamaayuha ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem,

kay malipay ka nga himuon ina.

Patinduga liwat ang mga pader sini.

19 Dayon magakalipay ka sa husto nga mga halad,

lakip na ang mga halad nga ginasunog sing bug-os.

Kag igahalad ang turo nga mga baka sa imo halaran.

Salmo 52

Ang Paghukom kag ang Kaluoy sang Dios

Sa direktor sang mga manugkanta. Ang maskil* nga ginsulat ni David pagkatapos nga ginkadtuan ni Doeg nga Edomnon si Saul kag ginsugiran nga si David nagkadto sa balay ni Ahimelec.

1 Kamo nga mga gamhanan nga mga tawo,

ngaa nga ginapabugal ninyo ang inyo kalautan?

Indi bala nga ang Dios maayo permi sa inyo?

2 Nagaplano kamo sa paglaglag sa iban.

Ang inyo dila pareho sa matalom nga labaha.

Ang pagpangdaya amo ang inyo ginahimo.

3 Ginahigugma ninyo ang malain imbes ang maayo,

kag ang kabutigan imbes ang kamatuoran.†

4 Kamo nga mga dayaon, luyag ninyo nga pasakitan ang iban paagi sa inyo mga pulong.

5 Sigurado nga laglagon kamo sang Dios hasta san-o.

Dakpon niya kamo kag guyuron paguwa sa inyo mga balay.

Kag bawion niya ang inyo kabuhi.

6 Makita ini sang mga matarong kag matingala sila.

Kadlawan nila kamo kag magasiling sila,

7 “Tan-awa ninyo ang mga tawo nga wala nagasalig sa Dios bilang ila mabakod nga dalangpan.

Sa baylo nagasalig sila sa ila madamo nga manggad

kag naggamhanan pa gid sila paagi sa pagpanglaglag sa iban.”

8 Pero ako ya pareho sa kahoy nga olibo nga nagatubo sa templo sang Dios.

Nagasalig ako sa iya gugma hasta san-o.

9 O Dios, pasalamatan ko ikaw hasta san-o tungod sang imo ginhimo.

Magasalig ako sa imo kay maayo ka sa imo matutom nga katawhan.‡

Salmo 53

Ang Kalaot sang mga Tawo

(Sal. 14)

Ang maskil* nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang instrumento nga mahalat.

1 Nagasiling ang mga buang-buang sa ila kaugalingon, “Wala sing Dios!”

Malain sila tanan kag makangilil-ad ang ila mga ginahimo.

Wala sing bisan isa nga nagahimo sing maayo.

2 Didto sa langit nagatan-aw ang Dios sa mga tawo sa pag-usisa

kon bala may ara nga nakaintiendi sang kamatuoran kag nagadangop sa iya.

3 Ang tanan nagbiya sa Dios kag palareho nga naglain ang ila kabuhi.

Wala gid sing bisan isa nga nagahimo sing maayo.

4 Wala bala nakahibalo ining malain nga mga tawo sang ila ginahimo?

Siyempre nakahibalo!

Ginakilkilan gani nila ang akon mga kasimanwa nga daw sa nagalamon lang sila sang pagkaon,

kag wala sila nagapangamuyo sa Dios.

5 Pero magakurog sila sa kahadlok nga wala pa gid nila maagyi sang una,

kay laptahon sang Dios ang ila mga tul-an.

Sila nga mga nagasalakay sa inyo nga mga Israelinhon pakahuy-an ninyo

tungod kay ginsikway sila sang Dios.

6 Kuntani magaabot na ang magaluwas sa Israel nga halin sa Zion.

Daw ano ayhan kamalipayon ang mga Israelinhon, ang katawhan sang Dios,

kon ibalik na niya ang ila maayo nga kahimtangan.†

Salmo 54

Ang Dios amo ang Manugbulig

Ang maskil* nga ginsulat ni David pagkatapos nga ang mga taga-Zif nagkadto kay Saul kag nagsugid nga si David nagapanago sa ila lugar. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

1 O Dios, luwasa ako;

paagi sa imo gahom pamatud-i nga wala ako sing sala.

2 Pamatii ang akon mga pangamuyo,

3 kay ang mga taga-iban nga lugar nagasalakay sa akon para patyon ako.

Mga mapintas sila kag wala nagakilala sa imo.†

4 Pero sigurado ako nga ikaw, O Dios, amo ang nagabulig sa akon.

Ikaw, Ginoo, ang akon salandigan.

5 Kabay pa nga ang kalautan nga ginahimo sang akon mga kaaway magabalik sa ila.

Sa imo katutom, O Dios, laglaga sila.

6 Ginoo, magahalad ako sa imo sang halad nga kinabubut-on.

Dayawon ko ikaw kay maayo ikaw.

7 Kay hilwayon mo gid ako sa tanan ko nga kalisod,

kag makita ko gid ang pagkapierdi sang akon mga kaaway.

Salmo 55

Pangamuyo sang Tawo nga Ginluiban sang Iya Abyan

Ang maskil* nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

1 Pamatii ang akon pangamuyo, O Dios;

talupangda ang akon pagpangayo sang bulig.

2 Pamatii kag sabta ako.

Indi ako mapahamtang sa akon mga palaligban.

3 Nabalaka na ako sa mga pagpamahog kag pagpamigos sang akon malain nga mga kaaway.

Kay ginagamo nila ako kag ginadumtan sa ila kaakig.

4 Puwerte ang kubakuba sang akon dughan.

Ginakulbaan ako nga basi mapatay ako.

5 Nagakurog ako sa kahadlok, sa puwerte gid nga kahadlok.

6 Kon may pakpak lang kuntani ako pareho sa pating, malupad ako kag mangita sing palahuwayan.

7 Malupad ako pakadto sa malayo nga kamingawan kag didto magapuyo.†

8 Magadali-dali ako sa pagpangita sang akon palanaguan

para magpanago sa kaakig sang akon mga kaaway nga daw sa mabaskog nga hangin ukon bagyo.

9 Ginoo, laglaga ang akon mga kaaway;

himua nga indi sila mag-intiendihanay.

Kay nakita ko ang pagpamintas kag pag-ilinaway sa siyudad.

10 Adlaw-gab-i nagakatabo ini bisan diin sa siyudad.‡

Puno sang kalaot kag kagamo ang siyudad.

11 Ang pagpanglaglag bisan diin lang;

kag wala untat ang pagpamigos kag pagpangdaya sa mga karsada.

12 Kon ang kaaway ko ang nagainsulto sa akon mabatas ko ini.

Kon ang kontra ko ang nagapakanubo sa akon malikawan ko siya.

13 Pero ang akon mismo kapareho, kaupod,

kag suod nga abyan ang nagainsulto sa akon.

14 Malapit kami anay sa isa kag isa,

kag nagakadto kami sa templo sang Dios kaupod sang madamo nga tawo.

15 Kabay pa nga gulpi lang mapatay ang akon mga kaaway.

Kabay pa nga lamunon sila nga buhi sang lulubngan.

Kay ang kalautan ara sa ila kag sa ila mga puluy-an.

16 Pero ako ya nagapangayo sang bulig sa Ginoong Dios

kag ginaluwas niya ako.

17 Aga, udto, kag gab-i nagareklamo ako kag nagaugayong,

kag ginapamatian niya ako.

18 Luwason niya ako nga indi ako maano sa akon pagpakig-away,

bisan madamo ang nagakontra sa akon.

19 Ang Dios nga nagahari hasta san-o magapamati sa akon

kag paubuson niya ang akon mga kaaway.

Ini sila wala sing pagbag-o kag wala nagatahod sa Dios.

20 Ang akon abyan sadto nagkontra sa iya mga abyan;

wala niya gintuman ang iya mga ginpromisa.

21 Malulo kag manami siya maghambal,

pero may pagdumot sa iya tagipusuon,

kag ang iya mga ginahambal makapilas gali pareho sa matalom nga espada.

22 Itugyan sa Ginoo ang imo mga palaligban,

kay atipanon niya ikaw.

Indi niya pagpabay-an nga maano ang mga matarong hasta san-o.

23 Pero ang mga manugpatay kag mga dayaon ihaboy niya sa lugar sang mga patay,§ sa wala pa magtunga-tunga ang ila kabuhi.

Pero ako ya, magasalig sa Dios.*

Salmo 56

Pangamuyo nga may Pagsalig sa Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David pagkatapos nga gindakop siya sang mga Filistinhon sa Gat. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Ang Pating sa mga Terebinto nga sa Malayo nga Lugar.”

1 Kaluoyi ako, O Dios,

kay ginasalakay ako sang akon mga kaaway.

Wala untat ang pagpaantos nila sa akon.

2 Sige-sige ang pagsalakay sang akon mga kaaway.

Madamo ang nagakontra sa akon, Labing Mataas nga Dios.*

3 Kon nahadlok ako, magasalig ako sa imo.

4 O Dios, ginadayaw ko ikaw tungod sa imo promisa.

Indi ako mahadlok kay nagasalig ako sa imo.

Indi makahalit ang tawo sa akon.

5 Permi ginatiko sang akon mga kaaway ang akon ginasiling.

Ang ila lang permi nga ginaplano amo ang paghalit sa akon.

6 Nagatipon sila kag nagapanago,

kag ginabantayan nila ang tanan ko nga ginahimo sa tuyo nga patyon nila ako.

7 O Dios, indi sila pagpalikawa sa silot sang ila kalautan.

Sa imo kaakig laglaga ina nga mga katawhan.

8 Nahibaluan mo ang akon pagkatublag.

Ginatandaan mo ang akon mga paghibi.

Indi bala ginlista mo ini sa imo linukot nga kasulatan?

9 Kon magpanawag ako sa imo, O Dios, magapalagyo ang akon mga kaaway.

Ini naeksperiensyahan ko, tungod kay ikaw, O Dios, nagadampig sa akon.

10 Ginoong Dios, ginadayaw ko ikaw tungod sang imo promisa.

11 Indi ako mahadlok kay nagasalig ako sa imo.

Indi makahalit ang tawo sa akon.

12 Tumanon ko, O Dios, ang akon promisa sa imo.

Ihalad ko ang akon halad sang pagpasalamat sa imo.

13 Kay ginluwas mo ako sa kamatayon,

kag wala mo gintugot nga mapierdi ako,

para magkabuhi ako sa imo, O Dios, sa kabuhi nga masanag.

Salmo 57

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David pagkatapos nga nagpalagyo siya kay Saul sa kuweba. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Indi Paglaglaga.”

1 O Dios, kaluoyi ako kay sa imo ako nagapangayo sang proteksyon

pareho sa mga buto sang pispis nga nagapanago sa idalom sang mga pakpak sang ila iloy.

Magapangayo ako sang proteksyon sa imo hasta nga matapos ang mga katalagman.

2 Nagapanawag ako sa imo, Labing Mataas nga Dios,

sa imo nga nagatuman sang imo katuyuan sa akon.

3 Halin sa langit, magapadala ka sang bulig sa pagluwas sa akon.

Pakahuy-an mo ang mga nagasalakay sa akon.

Ipakita mo ang imo gugma kag katutom sa akon.*

4 Ginalibutan ako sang mga kaaway nga pareho sa mga leon nga handa sa paggus-ab.

Ang ila mga ngipon amo ang mga bangkaw kag mga pana.

Ang ila mga dila amo ang matalom nga mga espada.

5 Ipakita, O Dios, ang imo pagkagamhanan sa kalangitan kag sa bilog nga kalibutan.

6 Indi ako mapahamtang kay nagbutang ang akon mga kaaway sang siod sa akon mga alagyan.

Nagkutkot man sila sang buho sa akon alagyan,

pero sila man mismo ang nahulog sa sadto nga buho.

7 O Dios, nagasalig gid ako sa imo.

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw.

8 Magabugtaw ako sa kaagahon,

kag ihanda ko ang akon kaugalingon

kag ang akon instrumento nga may mga kuwerdas sa pagdayaw sa imo.

9 Ginoo, dayawon ko ikaw sa tunga sang mga katawhan.

Kantahan ko ikaw sa tunga sang mga taga-iban nga nasyon.

10 Kay ang imo gugma kag katutom indi gid matakos;

mas mataas pa ini sa kalangitan.

11 Ipakita, O Dios, ang imo pagkagamhanan sa kalangitan kag sa bilog nga kalibutan.

Salmo 58

Malaglag ang mga Malain

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Indi Paglaglaga.”

1 Kamo nga mga pangulo, matarong bala ang inyo paghukom sa mga tawo?

2 Indi! Kay ang inyo lang ginahunahuna amo ang paghimo sang malain.

Nagapanghalit kamo sa inyo lugar.

3 Ang mga malain nagapalayo sa Dios kag nagabutig halin pa sang ila pagkatawo.

4-5 Dalitan sila pareho sa mga man-og.

Pareho sila sa kobra nga indi magpamati sa tingog sang eksperto nga manug-anta.

6 Ginoong Dios, kuhaa ang ila ikasarang sa pagpanghalit

nga daw sa nagabingaw ka sang mga ngipon sang mga leon.

7 Madula kuntani sila pareho sa tubig nga nagakahubas,

kag kon magpana sila, indi kuntani sila makaigo.*

8 Mangin pareho kuntani sila sa taklong

nga daw sa nagakatunaw ang iya lawas samtang nagakamang,

ukon pareho sa bata nga natawo nga patay, nga wala nakakita sang kasanag.

9 Laglaga sila, bata man ukon tigulang.

Laglaga sila nga mas madasig pa sa pag-init sang kolon

nga ginadabukan sang tunukon nga mga kahoy-kahoy.†

10 Malipay ang mga matarong kon makita nila nga ginabalusan mo ang mga malain

kag nagaagay ang ila dugo.

11 Dayon magasiling ang mga tawo,

“Matuod gid man nga may padya para sa mga matarong;

kag may Dios nga nagahukom sa mga tawo sa kalibutan.”

Salmo 59

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios Batok sa mga Malain

Ang kanta nga ginsulat ni David pagkatapos nga nagpadala si Saul sang mga tinawo nga magbantay sa balay ni David para patyon siya. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Indi Paglaglaga.”

1 O Dios, luwasa ako sa akon mga kaaway;

protektari ako sa mga nagakontra sa akon.

2 Luwasa ako sa malain nga mga tawo nga manugpatay.

3 Ginoo, tan-awa kon paano sila nagahulat sa pagpatay sa akon

bisan wala ako nakasala sa ila.

4-5 Wala ako sing may nahimo nga sala, pero handa sila sa pagsalakay sa akon.

Sige na, Ginoong Dios nga Makagagahom, Dios sang Israel, talupangda ako kag buligi.

Siluti na ang mga katawhan nga wala nagatuo sa imo.

Indi pagkaluoyi ang malain nga mga traidor.*

6 Nagabalik sila kon gab-i nga nagangurob pareho sa ido samtang nagalibot sa siyudad.

7 Pamatii ang ila ginapanghambal;

makasakit ini pareho sa espada.

Nagasiling pa sila, “Wala sing may makabati sa amon.”

8 Pero ginakadlawan mo lang sila, Ginoo,

ginasuyaan mo sila tanan nga wala nagatuo sa imo.

9 O Dios, ikaw ang akon kusog;

magahulat ako sa imo kay ikaw ang akon dalangpan,

10 kag ikaw ang Dios nga nagahigugma sa akon.

Pangunahan mo ako kag ipakita mo sa akon ang pagkapierdi sang akon mga kaaway.

11 Pero indi sila pagpatya gulpi

para indi malipatan sang akon katawhan kon paano mo ginasilutan ang imo mga kaaway.

Ginoo nga amon manugprotektar, patalanga kag laglaga ang akon mga kaaway paagi sa imo gahom.

12 Nagapakasala sila sa ila ginahambal,

gani kabay pa nga masiod sila sa ila pagkabugalon.

Nagapakamalaot sila kag nagabinutig,

13 gani sa imo kaakig, laglaga sila hasta nga magakaladula sila.

Dayon mahibaluan hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan

nga ikaw, O Dios, nagahari sa Israel.

14 Nagabalik ang akon kaaway kon gab-i

nga nagangurob pareho sa ido samtang nagalibot sa siyudad.

15 Pareho sila sang ido nga nagalibot-libot

sa pagpangita sang pagkaon,

kag nagataghol kon indi mabusog.

16 Pero ako ya magakanta parte sa imo kusog.

Kada aga magakanta ako sing malipayon sa pagdayaw sa imo gugma.

Tungod kay ikaw ang akon dalangpan, ang nagaprotektar sa akon sa tion sang kalisod.

17 O Dios, ikaw ang akon kusog;

magakanta ako sang mga pagdayaw sa imo

kay ikaw ang akon dalangpan, ang Dios nga nagahigugma sa akon.

Salmo 60

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David pagkatapos sang iya pagpakig-away kontra sa mga taga-Aram Naharaim kag sa mga taga-Aram Zoba, kag pagkatapos nga nagpuli si Joab halin sa inaway kag nagpamatay sang mga 12,000 ka Edomnon sa kapatagan nga ginatawag Asin. Itudlo ini nga kanta. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Ang Lily para sa Kalig-unan sang Kasugtanan.”

1 O Dios, ginsikway mo kami kag ginpapierdi.

Naakig ka sa amon, pero karon talupangda kami.

2 Gintay-og mo kag ginpalitik ang duta sang Israel,

pero karon nagapangabay ako sa imo nga kay-uhon mo ini kay daw matiphag na ini.

3 Ginapaantos mo sing puwerte gid kami nga imo katawhan.

Nagadalang-dalang kami; daw pareho lang nga ginhubog mo kami sang bino.

4 Pero ginapaandaman mo man kami nga nagatahod sa imo

para makalikaw kami sa mga pana sang kaaway.*

5 Luwasa kami paagi sa imo gahom.

Sabta ang amon mga pangamuyo para maluwas kami nga imo mga hinigugma.

6 O Dios, nagsiling ka didto sa imo templo,

“Magadaog ako; partidahon ko ang Shekem kag ang Kapatagan sang Sucot sa akon katawhan.

7 Akon ang Gilead subong man ang Manase.

Ang Efraim amo ang akon manugdepensa,†

kag ang Juda amo ang akon manugdumala.‡

8 Ang Moab akon suluguon§

kag ang Edom akon ginapanag-iyahan.*

Nagasinggit ako sang kadalag-an kontra sa Filistia.”

9 Sin-o ang magadala sa akon sa Edom kag sa siyudad sini nga napalibutan sang mga pader?

10 Indi bala ikaw, O Dios, nga nagsikway sa amon kag wala na nagaupod sa amon mga soldado?

11 Buligi kami kontra sa amon mga kaaway,

kay wala sing pulos ang bulig sang tawo.

12 Magadaog kami paagi sa imo bulig, O Dios,

kay pierdihon mo ang amon mga kaaway.

Salmo 61

Pangamuyo para sa Proteksyon sang Dios

Ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

1 Pamatii ang akon pagpanawag, O Dios,

pamatii ang akon pagpangamuyo.

2 Diri sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan nagapanawag ako sa imo

tungod nga nadulaan ako sang paglaom.

Dal-a ako sa lugar nga wala sing peligro,*

3 kay ikaw amo ang nagaprotektar sa akon;

pareho ka sang tore nga nagaprotektar sang siyudad kontra sa mga kaaway.

4 Paestara ako sa imo templo hasta san-o kag protektari ako

pareho sang pagprotektar sang pispis sa iya mga buto sa idalom sang iya mga pakpak.†

5 Kay nabatian mo, O Dios, ang akon mga promisa sa imo

kag ginhatagan mo ako sang mga butang nga ginahatag mo sa mga nagatahod sa imo.

6 Palawiga ang kabuhi sang hari kag paharia siya hasta san-o

paagi sa iya mga kaliwat.

7 Kabay pa nga maghari siya hasta san-o nga ginaupdan mo, O Dios.

Protektari siya sang imo gugma kag katutom.

8 Dayon magakanta ako permi sang mga pagdayaw sa imo

kag tumanon ko permi ang akon promisa sa imo.

Salmo 62

Magsalig sa Proteksyon sang Dios

Ang Kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta nga si Jedutun.

1 Sa Dios lang ako may kapahuwayan;

ang akon kaluwasan nagahalin sa iya.

2 Siya lang ang akon palalipdan nga bato kag manluluwas.

Siya ang akon dalangpan, gani indi gid ako matublag.

3 Kamo tanan nga akon mga kaaway,

hasta san-o pa bala ang inyo pagsalakay sa akon para laglagon ako?

Pareho ako sa pader nga daw marumpag ukon sa kudal nga nagahilay.

4 Gusto lang ninyo nga pahalinon ako sa akon mataas nga posisyon.

Nagakalipay kamo sa pagbinutig.

Nagahambal kamo sing maayo sa akon pero sa sulod sang inyo tagipusuon ginapakamalaot ninyo ako.*

5 Sa Dios lang ako makaangkon sang kapahuwayan kay ginahatagan niya ako sang paglaom.

6 Siya lang ang akon palalipdan nga bato kag manluluwas.

Siya ang akon dalangpan, gani indi ako matublag.

7 Ara sa Dios ang akon kaluwasan kag kadungganan.

Siya ang akon mabakod nga palalipdan nga bato, ang akon manugprotektar.

8 Kamo nga mga katawhan sang Dios,

magsalig kamo sa iya sa tanan nga tion!

Isugid sa iya ang tanan ninyo nga palaligban

kay siya ang nagaprotektar sa aton.

9 Ang mga tawo, dungganon man ukon kubos, indi masaligan.

Palareho lang sila nga wala sing pulos; mamag-an pa sila sa hangin.

10 Indi kamo magsalig sa pagpanguwarta.

Indi kamo maglaom nga may makuha kamo paagi sa pagpangawat.

Bisan magdugang pa ang inyo manggad, indi ini pagsaligi.

11 Indi lang kaisa nga nabatian ko nga nagsiling ang Dios nga sa iya ang gahom

12 kag ang gugma. Sigurado nga magabalos ang Ginoo sa mga tawo suno sa ila mga binuhatan.

Salmo 63

Paghandom sa Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David sang didto siya sa kamingawan sang Juda.

1 O Dios, ikaw ang akon Dios.

Ginapangita ko gid ikaw.

Nauhaw ang akon bilog nga kabuhi sa imo,

pareho nga nauhaw ako samtang ara ako sa mamala nga duta nga wala gid sing tubig.

2 Nakita ko gid ang imo pagkagamhanan kag pagkahalangdon sa imo templo.

3 Dayawon ko ikaw tungod kay ang imo gugma mas bilidhon pa sang sa kabuhi.

4 Pasalamatan ko ikaw samtang nagakabuhi ako.

Bayawon ko ang akon mga kamot sa pagpangamuyo sa imo.*

5 Mangin kontento ako pareho sa tawo nga busog gid sa punsyon.

Kag magadayaw ako sa imo nga nagahugyaw sa kalipay.†

6 Samtang nagahigda ako ginadumdom ko ikaw.

Sa bilog nga gab-i nagapamalandong ako sa imo,

7 kay ikaw ang nagabulig sa akon.

Magahugyaw ako sa kalipay‡ samtang ginaprotektaran mo ako

pareho sang pagprotektar sang pispis sa iya mga buto sa idalom sang iya mga pakpak.

8 Nagapalapit ako sa imo,

kag ginauyatan mo ako para indi ako maano.

9 Ang mga nagatinguha sa pagpatay sa akon magakadto sa lugar sang mga patay.

10 Magakalamatay sila sa inaway,

kag ang ila mga bangkay kaunon sang talunon nga mga ido.§

11 Magakalipay ang hari tungod sa ginhimo sang Dios sa iya.

Magakalipay man ang tanan nga nagapromisa sa ngalan sang Dios.

Pero pahipuson sang Dios ang mga baba sang mga butigon.

Salmo 64

Silot sa mga Malain

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 O Dios, pamatii ang akon reklamo.

Tipigi ang akon kabuhi sa pagpamahog sang akon mga kaaway.

2 Protektari ako sa malain nga plano sang sinang grupo sang mga malain.

3 Masakit sila kon maghambal, daw pareho ini sa espada kag pana.

4 Maabtik sila maghambal sing masakit sa mga tawo nga wala sing kasawayan,

kag wala sila nahadlok maghambal sini.

5 Nagahangkatanay sila nga himuon nila ang ila malain nga mga plano.

Kag ginaplanohan nila kon diin nila ibutang ang ila mga siod.

Nagasiling sila, “Wala sing may makakita sini.”

6 Nagaplano sila sing malain

kag nagasiling sila, “Maayo gid ang aton plano!”

Indi gid matungkad ang hunahuna kag tagipusuon sang tawo!

7 Pero panaon sila sang Dios,

kag sa hinali lang mapilasan sila.

8 Pagalaglagon sila sang Dios tungod sang ila mga ginapanghambal.

Ang tanan nga makakita sa ila magalungo-lungo sa pagyaguta sa ila.

9 Dayon mahadlok ang tanan nga tawo.

Pamalandungan nila ang mga ginhimo sang Dios.

Kag isugid nila ini.

10 Magakalipay kag magadayaw sa Ginoo ang tanan nga matarong tungod sa ginhimo niya.

Kag magapangayo sila sang proteksyon sa iya.

Salmo 65

Ginasabat sang Dios ang Pangamuyo

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 O Dios, dapat ka namon dayawon sa Zion!

Kag tumanon namon ang amon promisa sa imo.

2 Ang tanan nga tawo magapalapit sa imo kay ginasabat mo ang mga pangamuyo.

3 Kon parte sa amon mga sala, bisan madamo ini, ginapatawad mo gihapon.

4 Bulahan ang tawo nga imo ginpili kag gin-imbitar nga magpuyo sa imo templo.

Maayawan kami sang maayo nga mga butang sa imo balay nga amo ang imo balaan nga templo.

5 O Dios nga amon manluluwas,

ginasabat mo kami paagi sa makatilingala nga pagluwas mo sa amon.

Ikaw ang paglaom sang tanan nga tawo,

bisan ang sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan kag sa pinakamalayo nga dagat.*

6 Gamhanan ka kag ginpahamtang mo ang mga bukid paagi sa imo gahom.

7 Ginapalinong mo ang huganas sang mga balod sa dagat kag ang girinual sang mga katawhan.

8 Nahadlok sa imo ang mga tawo bisan pa atong nagaestar sa malayo nga lugar

tungod sang imo mga milagro.

Ang imo hinimuan makapahugyaw sa mga tawo sa bilog nga kalibutan tungod sa kalipay.

9 Ginaatipan mo ang duta kag ginapadal-an sang ulan;

ginhimo mo ini nga mapinatubason.

Ang imo mga sapa, O Dios, wala nagakahubas,

kag ginahatagan mo sang patubas ang mga tawo.

Ginapreparar mo ang duta nga maghatag sang patubas.

10 Ginapaulanan mo sing maayo ang naarado nga duta hasta nga maghumok ini,

kag ginapakamaayo mo ang mga tanom nga nagatubo.

11 Ginapabugana mo ang mga patubas sa tion sang tig-alani.

Ang bisan diin nga lugar nga agyan mo makaangkon sang kabuganaan.

12 Ang mga palahalban sa kamingawan bugana sang hilamon;

ang mga bukid daw sa mga tawo nga nagakalipay.

13 Ang mga palahalban puno sang mga kasapatan;†

ang mga kapatagan natabunan sang mga uhay.

Ini nga mga lugar daw sa mga tawo nga nagahinugyaw kag nagakanta sa kalipay.

Salmo 66

Pagdayaw kag Pagpasalamat

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan,

maghinugyaw kamo sa Dios sa kalipay.

2 Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa iya.

Padunggi ninyo siya paagi sa inyo mga pagdayaw.

3 Hambali ninyo siya, “O Dios, daw ano ka makatilingala ang imo mga binuhatan.

Tungod sa imo dako nga gahom, ang imo mga kaaway nagaluhod sa imo sa kahadlok.

4 Ang tanan nga katawhan sa bilog nga kalibutan magasimba sa imo.

Magakanta sila sang mga pagdayaw sa imo.”*

5 Dali kamo, kag tan-awa ninyo ang makatilingala nga mga ginhimo sang Dios sa mga tawo.

6 Ginpamala niya ang dagat;

kag gintabok sang aton mga katigulangan ang suba nga nagalakat lang.

Sa sadtong ginhimo sang Dios magkalipay kita.

7 Nagahari siya hasta san-o paagi sa iya gahom,

kag ginapanilagan niya ang mga nasyon.

Dapat ang mga nagarebelde sa Dios indi magpabugal sang ila kaugalingon.

8 Mga katawhan, dayawa ninyo ang Dios!

Ipabati ang inyo pagdayaw sa iya.

9 Ginatipigan niya ang aton kabuhi;

kag wala siya magtugot nga malaglag kita.

10 Sa pagkamatuod, gintilawan mo kami, O Dios;

gintinluan mo kami pareho sa pilak nga ginpapuraw sa kalayo.

11 Ginpasiod mo kami kag ginpapas-an sang mabug-at nga mga karga.

12 Ginpatapakan mo kami sa amon mga kaaway;

daw sa nag-antos kami sa kalayo ukon baha.

Pero karon ginbutang mo kami sa maayo nga kahimtangan.

13 Magahalad ako sa imo templo sang mga halad nga ginasunog.

Tumanon ko ang akon mga promisa sa imo

14 nga ginsiling ko sang ara ako sa kalisod.

15 Magahalad ako sa imo

sang matambok nga mga sapat bilang halad nga ginasunog,

pareho sang karnero, turo nga baka, kag kanding.

16 Dali kamo kag pamati, tanan kamo nga nagatahod sa Dios,

kay sugiran ko kamo kon ano ang iya ginhimo sa akon.

17 Nagpangayo ako sang bulig sa iya kag gindayaw ko siya.

18 Kon ginpabay-an ko lang ang akon mga sala wala kuntani nagpamati ang Ginoo sa akon.

19 Pero nagpamati gid ang Dios sa akon;

ginpamatian niya ang akon pangamuyo.

20 Dalayawon ang Dios, kay wala niya pagsikwaya ang akon pangamuyo,

kag ginahigugma gid niya ako.

Salmo 67

Kanta sa Pagpasalamat

Isa ka ambahanon. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

1 O Dios, kaluoyi kag pakamaayuha kami.

Ipakita sa amon ang imo kaayo*

2 para mahibaluan sang tanan nga nasyon sa kalibutan ang imo pamaagi kag kaluwasan.

3 Kabay pa nga dayawon ka sang tanan nga katawhan, O Dios.

4 Kabay pa nga magsinadya kag magkinanta sa kalipay ang tanan nga katawhan sa kalibutan

tungod kay matarong ang imo paghukom sa ila kag ginatuytuyan mo sila.

5 Kabay pa nga dayawon ka sang tanan nga katawhan, O Dios.

6-7 Kabay pa nga magapatubas ang duta.

Kabay pa nga pakamaayuhon kita sang aton Dios.

Kag kabay pa nga ang tanan nga katawhan

hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan magatahod sa iya.

Salmo 68

Kanta Parte sa Kadalag-an

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Sige na, O Dios, laptaha ang imo mga kaaway;

kabay pa nga magpalalagyo sila.

2 Tabuga sila pareho sa aso nga ginapalid sang hangin.

Laglaga sila nga mga malain sa imo presensya,

pareho sa kandila nga nagakatunaw sa kalayo.

3 Pero ang mga matarong magahinugyaw sa kalipay sa imo presensya.

4 Kantahi ninyo ang Dios;

kantahi ninyo siya sang mga pagdayaw.

Dayawa ninyo siya* nga nagasakay sa panganod.

Ang iya ngalan amo ang Ginoo;

magkalipay kamo sa iya presensya.

5 Ang Dios, nga nagapuyo sa iya balaan nga templo, nagaatipan sa mga ilo

kag nagaprotektar sa mga balo nga babayi.

6 Ginahatagan niya sang pamilya ang mga nagaisahanon

kag ginahilway niya sing malipayon ang mga ginbihag.

Pero ang mga rebelde magaestar sa mamala kag mainit nga duta.

7 O Dios, sang ginpangunahan mo ang imo katawhan sa pagpanglakaton sa kamingawan,†

8 nagtay-og ang duta kag nag-ulan

tungod nga nag-abot ka, O Dios sang Israel, ikaw nga nagpahayag sa Sinai.

9 Nagpadala ka sang bugana nga ulan

kag naulanan ang mamala nga duta nga ginhatag mo sa imo katawhan.

10 Dira sila nag-estar, kag sa imo kaayo ginhatagan mo ang mga imol sang ila mga kinahanglanon.

11 Nagpadala ka, Ginoo, sang mensahi,

kag ginpamalita ini sang madamo nga babayi:

12 “Nagpalalagyo ang mga hari kag ang ila mga soldado,

kag ang ila mga pagkabutang ginpartida sang mga babayi sang Israel.

13 Bisan ang mga nagpabilin sa toril sang mga karnero

ginpartihan sang mga imahen sang pating

nga ang mga pakpak nahaklapan sang pilak

kag ang punta sang pakpak nahaklapan sang puro nga bulawan.”‡

14 Sang ginpalapta sang Dios nga Makagagahom ang mga hari,

daw sa ginpaulanan niya sang snow ang Bukid sang Zalmon.

15 Pagkatahom sang bukid sang Bashan; madamo ini sang mga bungtod.

16 Ngaa nahisa ini sa bukid nga ginpili sang Dios nga iya pagapuy-an hasta san-o?

17 Nag-abot ang Ginoong Dios sa iya templo

halin sa Sinai kaupod ang iya linibo ka karwahe.

18 Pagsaka niya sa mataas nga lugar§ madamo nga bihag ang iya gindala

kag nagbaton siya sang mga regalo halin sa mga tawo, bisan sa rebelde nga mga tawo.

Kag didto magapuyo ang Ginoong Dios.*

19 Dalayawon ang Ginoo, ang Dios nga aton manluluwas,

kay adlaw-adlaw ginabuligan niya kita sa aton mga problema.

20 Ang aton Dios, Dios nga nagaluwas.

Siya ang Ginoong Dios nga nagaluwas sa aton sa kamatayon.

21 Sigurado gid nga dugmukon sang Dios ang ulo sang iya mga kaaway

nga nagapadayon sa pagpakasala.

22 Nagsiling ang Ginoo, “Pabalikon ko ang akon mga kaaway halin sa Bashan;

pabalikon ko sila halin sa kadadalman sang dagat,

23 para pamatyon sila kag tasak-tasakon ninyo ang ila dugo

kag ang inyo mga ido makapaayaw sa pagdilap sang ila dugo.”

24 O Dios kag Hari ko, nakita sang tanan ang imo parada sang pagdaog pakadto sa imo templo.

25 Ara sa una ang mga manugkanta kag sa ulihi ang mga musikero;

sa tunga nila† amo ang mga dalaga nga nagapatunog sang ila mga tamborin.

26 Nagasinggit sila, “Dayawa ninyo ang Dios sa inyo mga pagtililipon!

Dayawa ninyo ang Ginoo, kamo nga mga kaliwat ni Israel!”

27 Nagauna ang gamay nga tribo ni Benjamin,

sunod amo ang mga pangulo sang Juda upod sang ila grupo,

kag sunod amo ang mga pangulo sang Zebulun kag Naftali.

28 O Dios, ipakita ang imo gahom‡ pareho sang ginhimo mo sang una sa amon.

29 Tungod sang imo templo sa Jerusalem magadala ang mga hari sang mga regalo sa imo.

30 Sabdunga inang nasyon§ nga pareho sa mabangis nga sapat sa matag-as nga mga hilamon.

Sabdunga man ang mga katawhan nga pareho sa turo nga mga baka nga kaupod sang bataon nga mga baka

hasta nga magsurender sila kag maghalad sang ila mga pilak sa imo.

Laptaha ang mga katawhan nga nalipay sa inaway.

31 Magapasakop ang mga taga-Egypt sa imo.

Ang mga taga-Ethiopia* magadali-dali hatag sang ila mga regalo sa imo.

32 Magkanta kamo sa Dios, kamo nga mga pumuluyo sang mga ginharian sa kalibutan.

Magkanta kamo sang pagdayaw sa Ginoo

33 nga nagasakay sa kalangitan nga ara na sadto pa.

Pamatii ninyo ang iya nagadaguob nga tingog.

34 Isugid ninyo ang pagkagamhanan sang Dios nga nagahari sa Israel.

Ang kalangitan nagapakita sang iya pagkagamhanan.

35 Makatilingala ang Dios sang Israel samtang nagapaguwa siya sa iya balaan nga puluy-an.

Ginahatagan niya sang gahom kag kusog ang iya katawhan.

Dalayawon ang Dios!

Salmo 69

Pangamuyo sang Tawo nga Ginahingabot

Ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Mga Lily.”

1 Luwasa ako, O Dios, kay pareho ako sa tawo nga daw malumos na.

2 Daw sa nagasalop ako sa madalom nga lutak kag wala ako sing may matungtungan.

Daw ara ako sa madalom nga tubig kag ginatabunan sang mga balod.

3 Nakapoy na ako sa pagpangayo sang bulig kag masakit na ang akon tutunlan.

Nagapalangdulom na ang akon panulok sa pagpaabot sang imo bulig, O Dios ko.

4 Madamo ang nagakontra kag luyag magpatay sa akon nga wala sing kabangdanan.

Mas madamo pa sila sa akon buhok.

Ginapilit nila ako sa pag-uli sang mga butang nga wala ko ginkawat.

5 Nahibaluan mo, O Dios, ang akon mga kabuangan;

ang akon mga sala wala matago sa imo.

6 O Ginoong Dios nga Makagagahom, ang Dios sang Israel,

kabay pa nga indi mahuy-an ang mga nagasalig kag nagadangop sa imo tungod sa akon.

7 Kay tungod sa imo ginainsulto kag ginapakahuy-an ako.

8 Pareho ako sang pangayaw sa akon mga kadugo;

daw estranghero ako sa akon mga utod.

9 Tungod sang akon pagpakamahal sa imo balay,* ginalaglag† ako.

Ang mga insulto sang mga tawo sa imo ginbatyag ko.

10 Kon nagahibi ako kag nagapuasa, ginapakahuy-an nila ako.

11 Kon nagasuksok ako sang sako sa pagpakita nga nagapangasubo ako,

ginayaguta nila ako.

12 Ginalibak ako sang mga tawo nga nagapulungko sa puwertahan sang siyudad,

kag ang mga hubog nagakumpuso sang mga pangyaguta nga mga kanta parte sa akon.

13 Pero nagapangamuyo ako sa imo, Ginoo.

Sa tion nga kaluoyan mo ako, sabta ang akon pangamuyo suno sa imo dako nga gugma sa akon.

Tungod nga matutom ka sa pagluwas,

14 buligi ako nga indi ako magsalop sa lutak.

Luwasa ako sa mga nagakontra sa akon nga daw sa ginaluwas mo ako sa madalom nga tubig.

15 Indi pagtuguti nga tabunan ako sang mga balod ukon mapatay ako.

16 Sabta ako, Ginoo, tungod sang imo kaayo kag gugma sa akon.

Talupangda ako suno sa imo dako nga kaluoy sa akon.

17 Indi ka magpanago sa akon nga imo alagad.

Sabta ako gilayon kay ara ako sa kalisod.

18 Palapit ka sa akon kag luwasa ako sa akon mga kaaway.

19 Nakahibalo ka mismo kon daw ano ang pagpakahuya kag pagpang-insulto nila sa akon.

Nakita mo ang tanan ko nga mga kaaway.

20 Nasakitan ako sang ila pagpakahuya sa akon

kag naglain ang akon buot.

Nagpaabot ako nga kaluoyan, pero wala gid sing may naluoy sa akon.

Nagpaabot ako nga lipayon, pero wala gid sing may naglipay sa akon.

21 Ginbutangan nila sang hilo ang akon pagkaon,

kag sang gin-uhaw ako ginhatagan nila ako sang langgaw.

22 Kabay pa nga ang ila mga punsyon magadala sang kalaglagan sa ila kag sa ila mga bisita.

23 Kabay pa nga mabulag sila kag magkurog‡ permi.

24 Ipakita ang imo kaakig sa ila, Ginoo.

Dakpa sila sa imo kaugot.

25 Kabay pa nga pabay-an na lang ang ila mga ginaestaran,

kag wala na sing may mag-estar sa ila mga tolda.

26 Kay ginahingabot nila ang mga tawo nga imo ginasilutan,

kag ginakutsokutso nila ang ila pag-antos.

27 Idugang pa gid ina sa ila mga sala kag indi sila pagluwasa.

28 Panasa ang ila mga ngalan sa libro sang mga buhi;§

indi sila paglistaha upod sa mga matarong.

29 Nasakitan ako kag nagaantos,

gani protektari ako, O Dios, paagi sa pagluwas sa akon.

30 Dayawon ko ang Dios paagi sa kanta.

Padunggan ko siya nga may pagpasalamat.

31 Mas makapalipay ini sa Ginoo sang sa mga halad nga baka.

32 Kon makita ini sang mga kubos, malipay sila;

ang mga nagadangop sa Dios magabakod.

33 Ginapamatian sang Ginoo ang mga kubos

kag wala niya ginakalimtan ang iya katawhan nga ginbihag.

34 Dayawa ninyo ang Dios, tanan kamo nga ara sa kalangitan, sa kalibutan, kag sa kadagatan.

35 Kay luwason sang Dios ang Zion,*

kag patindugon niya liwat ang mga banwa sang Juda.

Kag magaestar dira ang iya katawhan kag magapanag-iya sang sina nga duta.

36 Ang mga kaliwat sang iya mga alagad amo ang magapanubli sang sina nga duta;

ang mga nagahigugma sa iya magaestar dira.

Salmo 70

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

(Sal. 40:13-17)

Ang kanta nga ginsulat ni David nga ginakanta sa tion sang paghalad sang halad nga bilang pagdumdom sa Ginoo. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ginoong Dios, luwasa ako kag buligi gilayon.

2 Kabay pa nga ang nagatinguha sa pagpatay sa akon mahuy-an kag magasalasala.

Kabay pa nga ang tanan nga nagahandom sang akon kalaglagan magapalalagyo sa kahuya.

3 Kabay pa nga ang mga nagayaguta sa akon magaatras tungod nga nahuy-an sila.

4 Pero kabay pa nga ang tanan nga nagadangop sa imo magkalipay gid tungod sa imo.

Kabay pa nga ang mga naluyag sa kaluwasan nga halin sa imo magsiling permi, “Dalayawon ang Dios!”

5 Kon parte sa akon, kubos kag imol ako.

Palapit ka gilayon sa akon, O Dios!

Ikaw ang akon manugbulig kag manughilway.

Ginoo, buligi ako gilayon.

Salmo 71

Isugid ang mga Ginhimo sang Dios Hasta San-o

1 Ginoo, sa imo ako nagapangayo sang proteksyon.

Indi pag-itugot nga mahuy-an ako.

2 Buligi ako kag luwasa tungod kay matarong ka.

Pamatii ako kag luwasa.

3 Protektari ako kay pareho ka sa palalipdan nga bato;

sa imo ako permi magadangop.

Magsugo ka nga luwason ako, kay ikaw ang akon palalipdan nga bato

kag mabakod nga palanaguan.

4 O Dios ko, luwasa ako sa kamot sang malain kag mapintas nga mga tawo.

5 Kay ikaw ang akon paglaom, O Ginoong Dios.

Halin sang bata pa ako, nagasalig na ako sa imo.

6 Halin sang akon pagkatawo nagasalig ako sa imo kag ginaprotektaran mo ako.*

Dayawon ko ikaw hasta san-o.

7 Nangin halimbawa ang akon kabuhi sa madamo,

tungod kay ikaw ang akon mabakod nga manugprotektar.

8 Dayawon ko permi ang imo pagkagamhanan.

9 Indi ako pagsikwaya kon tigulang na ako.

Indi ako pagpabay-i kon maluya na ako.

10 Kay ang akon mga kaaway nagatipon kag nagaestoryahanay parte sa akon;

gusto nila ako nga patyon.

11 Nagasiling sila, “Ginpabay-an na siya sang Dios,

gani lagson ta siya kag dakpon

kay wala sing may magbulig sa iya.”

12 O Dios ko, indi ka magpalayo sa akon;

buligi ako gilayon.

13 Kabay pa nga ang mga nagaakusar sa akon mahuy-an kag malaglag.

Kabay pa nga ang gusto maghalit sa akon, mahuy-an kag yagutaon.

14 Pero ako ya, O Dios, magalaom permi sa imo,

kag dugangan ko pa gid ang pagdayaw sa imo.

15 Isugid ko permi ang imo matarong nga ginahimo

nga amo ang pagluwas sa imo katawhan,

bisan indi ko ini matungkad.

16 Magakadto ako sa imo templo, Ginoong Dios, kag magdayaw sa imo

tungod sang imo gamhanan nga mga ginhimo.

Isugid ko ang imo lamang pagkamatarong.

17 O Dios, halin sang bata pa ako,

gintudluan mo na ako parte sang imo makatilingala nga mga binuhatan,

kag hasta subong ginasugid ko ini.

18 Kag bisan tigulang na ako kag ubanon, indi ako pagpabay-i, O Dios,

samtang ginasugid ko ang imo gahom kag kusog sa masunod nga henerasyon.

19 Ang imo pagkamatarong, O Dios, indi matungkad.

Makatilingala ang imo mga ginhimo;

wala gid sing may pareho sa imo.

20 Bisan ginapaeksperiensya mo ako sang madamo nga pag-antos,

hatagan mo ako liwat sang bag-o nga kabuhi;

daw pareho ako sa patay nga buhion mo liwat.

21 Himuon mo ako nga labi pa ka dungganon,

kag lipayon mo ako liwat.

22 O Dios ko, tungod sang imo katutom dayawon ko ikaw paagi sa pagtukar sang arpa.

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw nga ginatukaran sang arpa,

O Balaan nga Dios sang Israel.

23 Magahugyaw ako sa kalipay samtang nagakanta ako sang mga pagdayaw sa imo

tungod kay ginluwas mo ako.

24 Isugid ko permi ang imo pagkamatarong,

kay ang mga gusto maghalit sa akon nahuy-an kag nagsalasala.

Salmo 72

Pangamuyo para sa Hari

Ginsulat ni Solomon.

1 O Dios, tudlui ang hari sang imo matarong nga paghukom,*

2 para hukman niya sing matarong ang imo katawhan, labi na ang mga kubos.

3 Kabay pa nga ang mga bukid maghatag sang pagpakamaayo sa imo katawhan

tungod nga nagakabuhi ang hari sing matarong.

4 Kabay pa nga depensahan kag buligan niya ang mga kubos,

kag pierdihon niya ang mga nagadaogdaog sa ila.

5 Kabay pa nga magpadayon ang iya paghari† hasta san-o paagi sa iya mga kaliwat, samtang may adlaw kag may bulan pa.

6 Kabay pa nga mangin pareho siya sa ulan nga nagahatag sang tubig sa duta.

7 Sa tion sang iya paghari, kabay pa nga mangibabaw ang pagkamatarong‡

kag mangin maayo ang kahimtangan sang mga tawo hasta san-o.

8 Kabay pa nga maghari siya halin sa isa ka dagat hasta sa isa pa gid ka dagat,§

kag halin sa Suba sang Euphrates hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.*

9 Kabay pa nga ang iya mga kaaway nga nagaestar sa kamingawan magapasakop sa iya.

10 Kabay pa nga ang mga hari sang Tarshish, sang mga isla, sang Sheba,

kag sang Seba magahatag sa iya sang mga regalo

sa pagpakita nga nagapasakop sila sa iya.

11 Kabay pa nga ang tanan nga hari magapasakop sa iya

kag ang tanan nga nasyon magaalagad sa iya.

12 Kay ginabuligan niya ang mga pinabay-an nga mga kubos, nga nagapangayo sang bulig sa iya.

13 Naluoy siya sa mga kubos kag mga imol,

kag ginabuligan niya sila.

14 Ginaluwas niya sila sa mga nagapamigos kag sa mga nagapamintas,

kay ang ila mga kabuhi bilidhon sa iya.

15 Kabay pa nga magkabuhi siya sing malawig.

Kabay pa nga hatagan siya sang bulawan halin sa Sheba.

Kabay pa nga pangamuyuan siya permi nga pakamaayuhon siya sang Dios.

16 Kabay pa nga magdamo ang mga patubas sa duta bisan sa putokputokan sang mga bukid,

pareho sang mga patubas sa Lebanon.

Kabay pa nga magdamo ang mga pumuluyo sang mga banwa,

pareho sang mga hilamon sa mga latagon.

17 Kabay pa nga indi malimtan ang ngalan sang hari hasta san-o, samtang may adlaw pa.

Kabay pa nga paagi sa iya, pakamaayuhon ang tanan nga nasyon,

kag ang mga nasyon magatawag sa iya nga bulahan.

18 Dalayawon ang Ginoong Dios, ang Dios sang Israel,

nga amo lang gid ang nagahimo sang sinang makatilingala nga mga butang.

19 Dalayawon ang iya pagkagamhanan hasta san-o.

Kabay pa nga makita sang mga tawo sa bilog nga kalibutan ang iya pagkagamhanan.

Amen! Amen!

20 Amo ini ang katapusan sang mga pangamuyo ni David nga anak ni Jesse.

IKATLO NGA LIBRO

73

Sal. 73–89

Ang Matarong nga Paghukom sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf.

1 Maayo gid ang Dios sa Israel,

labi na gid sa mga matinlo ang tagipusuon.

2 Pero ako, diutayan lang madulaan sang pagtuo,

3 kay nahisa ako sa bugalon kag malain nga mga tawo sang makita ko nga nagauswag sila.

4 Maayo ang ila lawas kag indi masakit ang ila kamatayon.

5 Wala sila nagaantos kag wala sila sing mga kalisod pareho sa iban nga mga tawo.

6 Gani ginapakita-kita nila ang ila pagkabugalon kag pagpamintas.*

7 Ang ila mga tagipusuon puno sang kalautan,†

kag ang ila lang permi nga ginahunahuna amo ang paghimo sang malain.

8 Ginayaguta nila kag ginahambalan sang malain ang iban.

Sa ila nga pagkabugalon nagapamahog sila sa pagpamigos sa iban.

9 Nagahambal sila sang malain sa Dios sa langit kag sa mga tawo sa kalibutan.

10 Bisan ang katawhan sang Dios nagasunod sa ila,

kag nagabaton lang sa ila ginahambal.‡

11 Nagasiling sila, “Paano makahibalo ang Dios?

Wala sing inalung-ong ang Labing Mataas nga Dios.”

12 Amo ina ang mga malain, wala sing palaligban kag nagamanggaranon pa gid.

13 Gani wala bala sing pulos ang pagkabuhi ko nga matinlo kag wala sing sala?

14 Kay permi mo ako ginapaantos, O Dios;

halos kada aga ginasilutan mo ako.

15 Kon ginyaguta ko man ikaw pareho sang ginhambal sang mga malain,

mahimo nga ginluiban ko ang imo katawhan.

16 Karon gintinguhaan ko gid nga intiendihon ini nga mga butang

pero binudlayan ako,

17 hasta nga nagkadto ako sa imo templo,

kag dayon naintiendihan ko kon ano ang matabo sa mga malain.

18 Matuod gid man nga ginabutang mo sila sa indi sigurado nga kahimtangan,

kag laglagon mo sila.

19 Gulpi lang sila nga malaglag;

magakalamatay sila tanan sa ila makahaladlok nga dangatan.

20 Pareho sila sa damgo nga pagkaaga wala na.

Indi na sila madumduman pa kon silutan mo na sila, O Ginoo.

21 Sang naglain sadto ang akon buot kag nasakitan ang akon balatyagon,

22 nangin pareho ako sa sapat sa imo panulok nga balingag kag wala nakaintiendi.

23 Pero sa gihapon nagapalapit ako sa imo kag ginatuytuyan mo ako.

24 Ginatuytuyan mo ako paagi sa imo mga paglaygay,

kag sa ulihi dal-on mo ako sa maayo gid nga kahimtangan.

25 Wala na sing iban pa sa langit nga akon ginakinahanglan kundi ikaw lang.

Tungod kay ikaw ari sa akon, wala na ako sing iban pa nga ginahandom sa kalibutan.

26 Bisan magluya ang akon lawas kag hunahuna, ikaw, O Dios, amo ang akon kusog.

Ikaw lang gid ang akon ginakinahanglan hasta san-o.

27 Sigurado gid nga magakawala ang mga tawo nga nagapalayo sa imo;

laglagon mo sila nga indi matutom sa imo.

28 Pero ako ya, kabigon ko nga maayo ang pagpalapit sa imo, O Dios.

Ikaw Ginoong Dios ang ginhimo ko nga akon manugprotektar,

para masugid ko ang tanan mo nga binuhatan.

Salmo 74

Pangamuyo para sa Nasyon sa Tion sang Kalisod

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf.

1 O Dios, ngaa bala nga padayon mo kami nga ginasikway?

Ngaa akig ka sa katawhan nga imo ginabantayan?

2 O Dios, dumduma ang imo katawhan nga ginpili mo sang una

nga mangin imo kag ginluwas mo para imo panag-iyahan.

Dumduma ang Bukid sang Zion nga sa diin nagapuyo ka.

3 Kadtui bala kag tan-awa ang padayon nga pagkaguba sang templo

tungod sang ginhimo sang mga kaaway.

4 Naghinugyaw ang imo mga kaaway sa imo templo*sa pagpakita nga nagdaog sila kontra sa imo katawhan.

Nagbutang sila dira sang tanda sang ila pagdaog.

5 Sa ila pagguba sa templo

daw pareho sila sa mga tawo nga nagapang-utod sang mga kahoy sa kakahuyan

paagi sa ila mga wasay.†

6 Ginwasak nila ang gin-inggreban nga mga kahoy sang templo

paagi sa ila mga wasay kag mga piko.

7 Ginsunog nila ang imo templo;

ginhigkuan nila ining imo ginapuy-an.

8 Nagsiling sila sa ila kaugalingon nga laglagon nila kami sing bug-os.

Ginsunog nila ang tanan nga ginatipunan sa pagsimba sa imo diri sa duta sang Israel.

9 Nadula na ang tanda sang imo presensya sa amon;

wala na sing propeta nga nabilin,

kag wala sing may nakahibalo sa amon kon hasta san-o pa matapos ining nagakalatabo sa amon.

10 O Dios, hasta san-o pa bala ang pagpakahuya sang amon mga kaaway sa imo?

Yagutaon ka na lang bala nila hasta san-o?

11 Ngaa wala mo pa sila pagsiluti?

Pareho lang nga gintago mo ang imo kamot.

Laglaga na sila!

12 Ikaw, O Dios, ang amon hari halin pa sang una,

kag madamo nga beses nga ginluwas mo ang mga tawo sa kalibutan.‡

13 Ikaw ang nagtunga sang dagat paagi sa imo gahom,

kag ikaw ang nagdunot sang mga ulo sang dalagko nga mga sapat sa tubig.

14 Ikaw ang nagdugmok sang mga ulo sang dragon nga Leviatan

kag nagpakaon sang iya bangkay sa mga sapat nga nagaestar sa kamingawan.

15 Ikaw ang nagpatubod sang mga tuburan kag mga ililigan sang tubig.

Ikaw ang nagpahubas sa mga suba nga wala nagakahubsan.

16 Ikaw ang naghimo sang adlaw kag sang gab-i,

kag ikaw ang nagpahamtang sang adlaw kag sang bulan sa ila nahamtangan.

17 Ikaw ang nagbutang sang tanan nga border sa kalibutan,

kag ikaw ang naghimo sang tig-ilinit kag sang tigtulugnaw.

18 Dumduma, Ginoo, kon paano ka ginpakahuy-an

kag ginyaguta sang buang-buang nga mga kaaway.

19 Ang imo katawhan nga daw pareho sa pating

indi pag-itugyan sa ila mga kaaway

nga daw pareho sa mabangis nga sapat.

Indi pagkalimti hasta san-o ang imo katawhan nga ginadaogdaog.

20 Dumduma ang imo kasugtanan sa amon,

kay madamo na nga pagpamintas ang ginahimo sa madulom nga mga lugar sa sini nga duta.

21 Indi pag-itugot nga mahuy-an ang mga ginadaogdaog.

Kabay pa nga dayawon ka sang mga kubos kag mga imol.

22 Sige na, O Dios, depensahi ang imo dungog.

Dumduma kon paano ka ginapakahuy-an permi sang mga buang-buang.

23 Indi pagpabay-i ang wala sing untat nga singgit sang imo mga kaaway

sa pagpakita sang ila kaakig.

Salmo 75

Ang Dios amo ang Manughukom

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Indi Paglaglaga.”

1 O Dios, nagapasalamat kami sa imo.

Nagapasalamat kami kay malapit ka sa amon.

Ginasugid sang mga tawo ang imo makatilingala nga mga binuhatan.

2 Nagsiling ka, “May gintalana ako nga tion sa paghukom,

kag magahukom ako sing matarong.

3 Kon magtay-og ang kalibutan kag magkurog sa kahadlok ang mga pumuluyo sini,

ako ang nagapabakod sang iya pundasyon.*

4 Nagasiling ako sa bugalon nga mga malain

nga indi sila magpabugal kag magpasikat sang ila ikasarang.

5 Nagasiling ako sa ila nga untatan na nila inang ila pagpadayaw-dayaw.”

6 Husto inang ginasiling sang Dios,

kay ang pagpataas sa tawo wala naghalin sa bisan diin†

7 kundi sa Dios lang.

Siya ang nagahukom;

paubuson niya ang iban kag pataason ang iban.

8 Kay nagauyat ang Ginoo sang kupa nga puno sang nagabula nga bino

nga tama kaisog nga amo ang iya kaakig.

Ginatagay niya ini, kag nagainom ang tanan nga malain sa kalibutan hasta nga maubos nila.

9 Pero ako ya, indi mag-untat sa pagsugid parte sa Dios ni Jacob,

kag kantahan ko siya sang mga pagdayaw.

10 Dulaon niya‡ ang ikasarang sang mga malain,

pero dugangan niya ang ikasarang sang mga matarong.

Salmo 76

Madinalag-on ang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

1 Kilala gid ang Dios sa Juda;

bantog siya sa Israel.

2 Nagapuyo siya sa Bukid sang Zion sa Jerusalem.*

3 Didto ginpangguba niya ang nagadabdab nga mga pana sang mga kaaway,

ang ila mga taming, mga espada, kag ang iban pa nila nga mga armas.†

4 O Dios, gamhanan kag halangdon ka samtang nagapadulhog ka halin sa mga bukid

nga sa diin ginpamatay mo ang imo mga kaaway.‡

5 Ginpang-agaw mo sa maisog nga mga soldado ang mga pagkabutang nga gin-agaw nila sa iban.

Kag nagkalamatay na sila tanan;

bisan ang ila mga kamot indi na nila maalsa.

6 O Dios ni Jacob, sa imo nga pagsabdong

nagkalamatay ang mga manugkabayo kag ang ila mga kabayo.

7 Ginakahadlukan ka, O Dios.

Sin-o bala ang makaagwanta sa imo kon mangakig ka?

8 Halin sa langit naghukom ka.

Nahadlok sa imo ang mga tawo sa kalibutan kag naghipos sila

9 sang naghukom ka, O Dios, sa pagluwas sa tanan nga ginadaogdaog sa kalibutan.

10 Sigurado nga ang imo kaakig sa mga tawo§ makahatag sang pagdayaw sa imo;

ginapunggan mo pa ang nabilin mo nga kaakig.*

11 Magpromisa kamo sa Ginoo nga inyo Dios kag tumana ninyo ina.

Ang tanan nga ara sa palibot sang Dios nga talahuron, dal-a ninyo ang inyo mga regalo sa iya.

12 Ginapaubos niya ang bugalon nga mga pangulo;

ginakahadlukan siya sang mga hari sa kalibutan.

Salmo 77

Kalipay sa Tion sang Kalisod

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf. Sa direktor sang mga manugkanta nga si Jedutun.

1 Nagapanawag ako sing mabaskog sa Dios.

Nagapanawag ako sa iya para mabatian niya ako.

2 Sa tion sang kalisod nagapangamuyo ako sa Ginoo.

Kag kon gab-i ginabayaw ko ang akon mga kamot sa pagpangamuyo, kag wala ako ginakapoy,

pero wala gihapon ako sang kalipay.

3 Kon magpamalandong ako sa Dios nagapanghayhay ako kag nagakadulaan sang paglaom.*

4 Wala niya ako ginapatulog;

indi ako kahibalo kon ano ang akon ihambal, tungod nga indi ako mapahamtang.

5 Ginahunahuna ko ang mga inadlaw nga nagliligad kag ang madugay na nga mga tinuig.

6 Ginadumdom ko ang mga tinion nga nagakanta ako sa kagab-ihon.†

Nagapamalandong ako kag amo ini ang ginapamangkot ko sa akon kaugalingon:

7 “Isikway na lang bala ako sang Ginoo hasta san-o?

Indi na gid bala siya malipay sa akon?

8 Nadula na gid bala ang iya gugma sa akon?

Indi na gid bala niya pagtumanon ang iya promisa?

9 Nalimtan na bala niya ang pagkaluoy?

Wala na bala siya sing kaluoy tungod sang iya kaakig?”

10 Dayon nagsiling ako, “Ang nalainan sang akon buot

amo nga ang Labing Mataas nga Dios wala na nagabulig.”

11 Ginoo, dumdumon ko ang imo mga binuhatan.

Huo, dumdumon ko ang mga milagro nga ginpanghimo mo sang una.

12 Hunahunaon ko kag pamalandungan ang tanan mo nga gamhanan nga mga binuhatan.

13 O Dios, ang imo pamaagi lain sang sa iban.

Wala na sing pareho sa imo kagamhanan.

14 Ikaw ang Dios nga nagahimo sang mga milagro.

Ginapakita mo ang imo gahom sa mga katawhan.

15 Paagi sa imo gahom ginluwas mo ang imo katawhan nga mga kaliwat ni Jacob kag ni Jose.

16 Sadto nga hitabo ang mga tubig, O Dios,

daw pareho sa tawo nga sang pagkakita sa imo hinadlukan kag nagkulurog.

17 Nag-ulan halin sa mga panganod;

nagdaguob sa langit kag nagpangilat sa bisan diin.

18 Mabatian ang daguob sa mga bagyo;

ang mga kilat nagpasanag sa kalibutan;

kag nagtay-og ang kalibutan.

19 Gintabok mo ang dagat nga may dalagko nga mga balod,

pero indi ka makita.‡

20 Paagi kay Moises kag kay Aaron gintuytuyan mo ang imo katawhan nga pareho sa mga karnero.

Salmo 78

Pagtuytoy sang Dios sa Iya Katawhan

Ang maskil* nga ginsulat ni Asaf.

1 Mga kasimanwa,† pamatii ninyo ang akon mga pagpanudlo.

2 Tudluan ko kamo paagi sa mga paanggid.‡

Sugiran ko kamo sang tinago nga mga kamatuoran sang una

3 nga nahibaluan na naton,

kay ginsugid ini sa aton sang aton mga katigulangan.

4 Indi ta ini pagtaguon sa aton mga kabataan;

isugid ta ini sa masunod nga mga henerasyon.

Sugiran ta sila sang gahom sang Ginoo

kag sang iya dalayawon kag makatilingala nga mga binuhatan.

5 Ginhatagan niya sang kasuguan ang katawhan sang Israel nga mga kaliwat ni Jacob.

Ginmanduan niya ang aton mga katigulangan nga itudlo ini sa ila mga kabataan,

6 para ang masunod nga henerasyon makahibalo man sini,

kag matudlo man nila ini sa ila mga kabataan.

7 Sa sini nga paagi magasalig sila sa Dios kag indi nila pagkalimtan ang iya mga ginhimo

kundi tumanon nila ang iya mga sugo.

8 Indi sila mangin pareho sa ila mga katigulangan nga mga matig-a sing ulo,

indi matinumanon, indi mabakod ang ila pagsalig sa Dios, kag indi matutom sa iya.

9 Ang mga soldado sang Efraim, bisan may armas sila nga mga pana,

nagpalalagyo sang tion sang inaway.

10 Wala nila gintuman ang ila kasugtanan sa Dios;

wala nila ginsunod ang iya kasuguan.

11 Ginkalimtan nila ang iya makatilingala nga mga binuhatan nga ginpakita sa ila.

12 Naghimo ang Dios sang milagro didto sa Zoan, sa duta sang Egypt

kag nakita ini sang aton§ mga katigulangan.

13 Gintunga niya ang dagat kag ginpaagi sila;

ginhimo niya ang tubig nga daw mga pader.

14 Kon adlaw, ginatuytuyan niya sila paagi sa panganod,

kag kon gab-i, paagi sa kasanag sang kalayo.

15 Ginpalitik niya ang mga bato sa kamingawan kag nagtubod ang tubig

kag ginpaayawan niya sila inom sang tubig nga daw halin sa kadadalman sang duta.

16 Ginpatubod niya ang tubig sa bato kag nag-ilig ang tubig nga daw sa suba.

17 Pero ang aton mga katigulangan nagpadayon sa pagpakasala sa iya.

Didto sa kamingawan nagrebelde sila sa Labing Mataas nga Dios.

18 Gintilawan nila sing hungod ang Dios paagi sa pagpangayo sang kalan-on nga gusto gid nila.

19 Gin-insulto nila ang Dios paagi sa pagsiling,

“Makapapunsyon bala ang Dios diri sa kamingawan?

20 Matuod nga ginpahampak niya ang bato kag nagsagawak ang tubig,

pero makahatag bala siya sang tinapay kag karne sa aton nga iya katawhan?”

21 Gani nangakig ang Ginoo sang mabatian niya sila.

Sa iya kaakig sa ila nga mga Israelinhon, nga mga kaliwat ni Jacob,

ginsalakay niya sila sang kalayo.

22 Kay wala sila sing pagtuo sa iya, kag wala sila magsalig nga luwason niya sila.

23 Pero bisan pa sina, ginmanduan niya ang langit nga mag-abri,

24 kag ginpaulanan niya sila sang pagkaon nga ginatawag manna.

Ginhatag niya sa ila ini nga pagkaon nga halin sa langit para ila kaunon.

25 Sila nga tawo nagkaon sang pagkaon sang mga anghel,

kag ginpagustuhan gid sila sang Dios sini.

26 Ginpahuyop niya ang hangin nga halin sa east kag sa south paagi sa iya gahom.

27 Kag ginpaulanan niya sila sang mga pispis nga daw pareho kadamo sa balas sa baybayon.

28 Ginpahugpa niya ini sa palibot sang ila mga tolda didto sa ila nga kampo.

29 Gani nagkaon sila kag nagkalabusog, kay ginhatag sang Dios sa ila ang gusto nila.

30 Pero samtang nagapagusto sila sang kaon,

31 nangakig ang Dios sa ila.

Ginpamatay niya ang makusog nga mga pamatan-on sang Israel.

32 Bisan pa sining tanan nga ginpanghimo niya, nagpadayon sila sa pagpakasala.

Bisan naghimo siya sang mga milagro, wala sila nagtuo sa iya.

33 Gani gulpi lang niya gintapos ang ila kabuhi paagi sa hinali nga kalaglagan.

34 Sang ginpatay niya ang iban sa ila,

ang nabilin nagdangop sa iya kag naghinulsol, nga nagahandom gid sa iya.

35 Nadumduman nila nga ang Labing Mataas nga Dios

amo ang ila palalipdan nga bato kag manunubos.

36 Pero nagadayaw-dayaw lang sila sa iya. Mga butigon sila.

37 Indi sila mainunungon sa iya;

indi sila matutom sa ila kasugtanan sa iya.

38 Pero bisan pa sini, maluluy-on gihapon ang Dios sa ila.

Ginpatawad niya ang ila mga sala kag wala niya sila paglaglaga.

Sa madamo nga tion ginpunggan niya ang iya kaakig bisan puwerte na gid ang iya kaugot.

39 Naisip niya nga sila mga tawo lang, nga pareho sa nagalabay nga hangin nga nagakadula lang.

40 Pila ka beses sila nga nagrebelde sa Dios kag nagpasubo sa iya didto sa kamingawan.

41 Liwat-liwat nila nga gintilawan ang Dios;

ginsakit nila ang balatyagon sang Balaan nga Dios sang Israel.

42 Ginkalimtan nila ang iya gahom nga ginpakita

sadtong tion nga ginluwas niya sila sa ila mga kaaway

43 kag sang tion nga ginhimo niya ang iya mga milagro kag makatilingala nga mga binuhatan

didto sa Zoan, sa duta sang Egypt.

44 Ginhimo niya nga dugo ang mga suba kag mga sapa sang mga Egyptohanon,

kag tungod sini wala na sila sing mainom.

45 Nagpadala siya sang panong sang mga sapat-sapat sa pagpaantos sa ila,

kag sang mga paka sa paghalit sang ila mga duta.

46 Ginpakaon niya sa mga apan ang ila mga tanom kag mga patubas.

47 Ginpamatay niya ang ila mga ubas kag mga kahoy nga sikomoro paagi sa ulan nga yelo.

48 Ginpamatay niya ang ila mga kasapatan paagi man sa ulan nga yelo kag sa kilat.

49 Tungod sa iya puwerte gid nga kaakig sa ila,

ginpadal-an niya sila sang mga anghel sa paglaglag sa ila.

50 Wala niya pagpunggi ang iya kaakig;

wala niya sila pagluwasa sa kamatayon,

kundi ginpamatay niya sila paagi sa mga kahalitan.

51 Ginpamatay niya ang tanan nga kamagulangan nga lalaki sa Egypt,

nga amo ang lugar sang mga kaliwat ni Ham.

52 Dayon ginpaguwa niya sa Egypt ang iya katawhan nga pareho sa mga karnero

kag gintuytuyan niya sila sa kamingawan.

53 Gin-ubayan niya sila, gani wala sila mahadlok.

Pero ang ila mga kaaway nagkalalumos sa dagat.

54 Gindala niya sila sa duta nga iya ginpili, didto sa bukid* nga gin-agaw niya paagi sa iya gahom.

55 Gintabog niya ang mga pumuluyo didto palayo sa iya katawhan,

kag ginbahin-bahin niya ang duta sa mga tribo sang Israel para ila panag-iyahan,

kag didto niya sila ginpaestar.

56 Pero gintilawan nila ang Labing Mataas nga Dios kag nagrebelde sila sa iya.

Wala nila gintuman ang iya mga sugo.

57 Nagpalayo sila kag nagluib sa Dios pareho sang ila mga katigulangan.

Indi sila masaligan pareho sa guba nga pana.

58 Ginpaimon kag ginpaakig nila ang Dios

tungod sang ila mga dios-dios sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar.

59 Nahibaluan† sang Dios ining ginhimo sang mga Israelinhon,

gani nangakig siya kag ginsikway niya sila sing bug-os.

60 Ginbayaan niya ang iya tolda sa Shilo nga iya ginpuy-an sa tunga sang katawhan.

61 Gintugutan niya nga agawon sang kaaway ang Kahon sang Kasugtanan

nga simbolo sang iya pagkagamhanan kag pagkahalangdon.

62 Naakig siya sa katawhan nga iya ginapanag-iyahan,

gani ginpapatay niya sila sa inaway.

63 Ginsunog ang ila bataon nga mga lalaki,

gani nawad-an sang palamanahon ang ila mga dalaga.

64 Nagkalamatay sa inaway ang ila mga pari,

kag ang ila mga balo nga wala makapangasubo para sa ila.‡

65 Dayon daw sa nakamata ang Ginoo;

pareho siya sa isa ka makusog nga tawo nga ginpaisog sang bino.

66 Ginpatal-as niya ang iya mga kaaway;

ginpakahuy-an niya sila hasta san-o.

67 Wala niya pagpilia ang tribo ni Efraim§ nga mga kaliwat ni Jose.

68 Sa baylo, ginpili niya ang tribo ni Juda kag ang Bukid sang Zion nga iya ginapakamahal.

69 Didto ginpatindog niya ang iya templo nga pareho kataas sa mga kabukiran,

kag magapabilin ini hasta san-o pareho sang duta.

70-71 Ginpili sang Dios si David nga mangin iya alagad.

Ginkuha niya siya sa iya trabaho nga manugbantay sang karnero

kag ginhimo nga hari sang Israel, ang katawhan nga iya ginapanag-iyahan.

Pareho si David sa isa ka manugbantay sang mga karnero,

72 gin-atipan niya ang mga Israelinhon sing sinsero

kag gindumalahan niya sila sing maayo.

Salmo 79

Pangamuyo para sa Kahilwayan sang Nasyon

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 O Dios, ginsalakay sang mga taga-iban nga nasyon ang duta nga imo ginapanag-iyahan.

Gindagtaan nila ang imo balaan nga templo kag ginlaglag ang Jerusalem.

2 Ginpakaon nila sa mga pispis kag sa mapintas nga mga sapat

ang mga bangkay sang imo matutom nga mga alagad.

3 Ginpaagay nila ang dugo sang imo katawhan pareho sa tubig nga nagbaha sa bilog nga Jerusalem,

kag wala sing may nabilin nga maglubong sa mga patay.

4 Ginapakahuy-an kami kag ginayaguta sang mga nasyon sa palibot namon.

5 Hasta san-o pa bala, Ginoo, ang imo kaakig sa amon?

Hasta bala sa wala sing katapusan?

Magadabdab na lang bala pareho sa kalayo ang imo kaimon?

6 Ipakita ang imo kaakig sa mga nasyon kag mga ginharian

nga wala nagakilala kag nagasimba sa imo.

7 Kay ginpamatay nila ang imo katawhan* kag ginlaglag ang ila nasyon.

8 Indi kami pagsiluti tungod sa mga sala sang amon mga katigulangan.

Sa baylo, kaluoyi kami gilayon kay wala na gid kami sing may mahimo.

9 Buligi kami, O Dios nga amon manluluwas, para madayaw ka.

Luwasa kami kag patawara sa amon mga sala para mapadunggan ka.

10 Indi pagtuguti nga magsiling sa amon ang iban nga mga nasyon, “Diin na bala ang inyo Dios?”

Samtang nagatulok kami ipareyalisar sa mga nasyon

nga balusan mo sila sa ila pagpamatay sang imo katawhan nga imo mga alagad.

11 Pamatii ang mga pag-ugayong sang imo katawhan nga ginbihag.

Mga palatyon sila, gani hilwaya sila paagi sa imo gahom.

12 Ginoo, balusi sing pito ka pilo ang amon katupad nga mga nasyon

sa ila nga pagpakahuya sa imo.

13 Kag kami nga imo katawhan, nga imo ginabantayan pareho sa mga karnero,

magapasalamat sa imo hasta san-o.

Dayawon ka namon permi hasta san-o.

Salmo 80

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios sa Nasyon

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf. Sa direktor sang mga manugkanta: Kantaha ini sa tuno sang kanta nga “Ang mga Lily para sa Kalig-unan sang Kasugtanan.”

1 Pamatii kami, O Manugbantay sang Israel,

nga manugtuytoy sang mga kaliwat ni Jose nga pareho sa mga karnero.

Ikaw nga nagapungko sa imo trono sa tunga sang mga kerubin, ipakita ang imo gahom

2 sa tribo ni Efraim, ni Benjamin, kag ni Manase.

Ipakita na ang imo gahom, kag kadtui kami kag luwasa.

3 O Dios, ibalik sa amon ang amon maayo nga kahimtangan.

Ipakita sa amon ang imo kaayo para maluwas kami.

4 Ginoong Dios nga Makagagahom,

hasta san-o pa bala ang imo kaakig sa mga pangamuyo namon nga imo katawhan?

5 Ginpuno mo kami sang kasubo, kag halos mainom na namon ang amon mga luha.

6 Gintugot mo nga awayon kami sang amon katupad nga mga nasyon,

kag sila nga amon mga kaaway nagayaguta sa amon.

7 O Dios nga Makagagahom, ibalik sa amon ang amon maayo nga kahimtangan.

Ipakita sa amon ang imo kaayo para maluwas kami.

8 Kami nga imo katawhan daw pareho sa tanom nga ubas nga ginkuha mo sa Egypt

kag gintanom sa duta nga ang mga katawhan sini gintabog mo.

9 Ginhawanan mo ini nga duta,

kag nagpanggamot sing maayo ang ubas kag nagpangalapkap ini sa bilog nga duta.

10 Ginhandungan* sang iya mga sanga ang mga bukid kag ang dalagko nga mga kahoy nga sedro.

11 Naglambot ang iya mga sanga hasta sa Dagat sang Mediteraneo

kag hasta sa Suba sang Euphrates.

12 Pero ngaa gin-guba mo, O Dios, ang mga pader sang sini nga tanom?

Gani ginakawat sang tanan nga nagaagi ang mga bunga sini.

13 Kag ginakaon ini sang talunon nga mga baboy kag sang iban pa nga talunon nga mga sapat.

14 Balikda kami, O Dios nga Makagagahom!

Halin sa langit, tan-awa kami sing maayo.

Dumduma kami nga imo katawhan nga

15 pareho sa tanom nga ubas nga gintanom mo paagi sa imo gahom.

Dumduma kami nga imo mga anak nga imo ginpabakod para sa imo kadayawan.

16 O Dios, daw sa gintapas kami nga ubas kag ginsunog.

Gintulok mo kami nga may kaakig kag ginlaglag mo kami.

17 Pero karon buligi kami nga imo ginpili nga mangin malapit sa imo

kag ginpabakod para sa imo kadayawan,

18 kag indi na kami magbiya sa imo.

Ibalik sa amon ang amon maayo nga kahimtangan,

kag simbahon ka namon.

19 Ginoong Dios nga Makagagahom, ibalik sa amon ang maayo nga kahimtangan!

Ipakita sa amon ang imo kaayo para maluwas kami.

Salmo 81

Pagdayaw sa Kaayo sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang “gittith.”*

1 Magkanta kamo sa kalipay sa Dios nga naghatag sa aton sang kusog.

Maghinugyaw kamo sa Dios ni Jacob!

2 Suguri ninyo ang pagkanta;

patunuga ninyo ang tamborin,

kag patukara ang manami pamatian nga mga instrumento nga may mga kuwerdas.

3 Patunuga ninyo ang budyong sa pagsaulog sang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag sang piesta† nga ginahiwat naton kon bilog ang bulan.

4 Kay amo ini ang pagsulundan para sa mga taga-Israel.

Sugo ini sang Dios ni Jacob.

5 Ginhatag niya ini nga pagpanudlo sa mga kaliwat ni Jose sang ginsalakay niya ang‡ Egypt.

Nakabati ako sang tingog nga wala ko makilal-i nga nagasiling,

6 “Ginhilway ko kamo sa pagkaulipon;

ginkuha ko ang mga mabug-at nga ginapas-an kag ginabitbit ninyo.

7 Sang ara kamo sa kalisod nagpanawag kamo sa akon kag ginluwas ko kamo.

Halin sa mga gal-om ginsabat ko kamo.

Gintilawan ko kamo didto sa tuburan sang Meriba.§

8 “Katawhan ko nga mga Israelinhon, pamatii ninyo ining akon paandam sa inyo.

Magpamati kuntani kamo sa akon!

9 Dapat wala kamo sing iban nga dios;

indi gid kamo magsimba sa ila.

10 Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt.

Magpangayo kamo sa akon kag hatagan ko kamo sang inyo mga kinahanglanon.

11 “Pero kamo nga mga Israelinhon nga akon katawhan, wala kamo magpamati kag magtuman sa akon.

12 Gani ginpabay-an ko kamo sa inyo pagkabatinggilan, kag ginhimo ninyo ang inyo gusto.

13 Kon magpamati lang kuntani kamo kag magsunod sa akon mga pamaagi,

14 silutan kag pierdihon ko gilayon ang inyo mga kaaway.

15 Ang mga nagakaugot sa akon, magaluhod sa akon sa kahadlok.

Ang ila silot wala sing katapusan.

16 Pero kamo nga akon katawhan pakaunon kag busgon ko sang labing maayo nga trigo kag honey.”

Salmo 82

Ang Dios Labaw sa Tanan nga Manugdumala

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf.

1 Ginapanguluhan sang Dios ang pagtilipon sang mga dios*

kag ginahukman niya sila.

2 Siling niya, “Hasta san-o pa bala kamo maghukom sang indi matarong?

Hasta san-o pa bala ninyo paboran ang mga malain?†

3 Hatagi ninyo sang hustisya ang mga wala sing ikasarang kag mga ilo.

Depensahi ninyo ang kinamatarong sang ginadaogdaog nga mga kubos.

4 Luwasa ang mga wala sing ikasarang kag ang mga imol sa gahom sang malain nga mga tawo!

5 “Wala kamo sing inalung-ong!

Wala kamo sing naintiendihan!

Nagakabuhi kamo sa kadulom, amo gani nga wala na sing kahusayan sa kalibutan.‡

6 Ako, ang Labing Mataas nga Dios, nagsiling sa inyo nga mga dios kamo

kag tanan kamo mga anak ko.

7 Pero mapatay kamo pareho sa tawo.

Madula ang inyo kabuhi pareho sa bisan sin-o nga pangulo sa kalibutan.”

8 Sige na, O Dios, hukmi ang tanan nga nasyon sa kalibutan, kay imo sila.

Salmo 83

Ang Malain nga mga Nasyon

Ang kanta nga ginsulat ni Asaf.

1 O Dios, indi ka lang magpahimuyong. Maghulag ka!

2 Kay tan-awa bala ang imo mga kaaway,

nagaginual sila sa pagsalakay kag nagapahambog sila nga magadaog sila.

3 Nagaplano sila sing tago kontra sa imo katawhan nga imo ginaatipan.

4 Nagasiling sila, “Dali kamo, laglagon ta ang nasyon sang Israel

para malimtan ini hasta san-o.”

5 Nagsugtanay sila sa ila malain nga plano.

Naghimo sila sang kasugtanan sa pagkontra sa imo.

6 Sila amo ang mga Edomnon, Ishmaelinhon, Moabnon, Hagarnon,

7 Gebalnon, Ammonhon, Amaleknon, Filistinhon, kag ang katawhan sang Tyre.

8 Nagbulig man sa ila ang Assyria nga isa ka makusog nga kaliwat ni Lot.*,†

9 Pierdiha sila, Ginoo, pareho sang imo ginhimo sa mga Midianhon

kag kay Sisera kag kay Jabin sa Kishon nga ililigan sang tubig.

10 Nagkalamatay sila sa Endor kag ang ila mga bangkay nagkaladunot kag nangin abuno sa duta.

11 Laglaga ang ila mga pangulo

pareho sang imo ginhimo kay Oreb kag kay Zeeb, kag kay Zeba kag kay Zalmuna.

12 Nagsiling sila, “Agawon ta ang duta sang Dios.”

13 O Dios ko, laptaha sila pareho sang yab-ok ukon sang upa nga ginapalid sang hangin.

14-15 Lagsa sila kag pahadluka sang imo bagyo

pareho sa kalayo nga nagasunog sang mga kakahuyan sa bukid.

16 Pakahuy-i sila, Ginoo, hasta nga magdangop sila sa imo.

17 Kabay pa nga mahuy-an sila kag mahadlok hasta san-o.

Kabay pa nga mapatay sila nga kahuluya!

18 Kabay pa nga mareyalisar nila nga ikaw, Ginoo,

amo lang ang Labing Mataas nga Dios sa bilog nga kalibutan.

Salmo 84

Handom sa Pagkadto sa Templo sang Dios

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang “gittith.”*

1 Ginoo nga Makagagahom, daw ano katahom sang imo templo.

2 Gusto ko gid nga magkadto didto!

Ginahidlaw ako sa pagsulod sa imo templo, O Ginoo.

Ang bilog ko nga pagkatawo magakanta nga may kalipay sa imo, O buhi nga Dios.

3 Ginoo nga Makagagahom, nga akon Hari kag Dios,

bisan ang mga maya kag mga salimbabatang may mga pugad malapit sa halaran,

nga sa diin ginabutang nila ang ila mga buto.

4 Bulahan ang mga tawo nga nagapuyo sa imo templo;

permi sila nagakanta sang mga pagdayaw sa imo.†

5 Bulahan ang mga tawo nga nagabaton sang kusog halin sa imo,

nga nagahandom gid nga magbisita sa imo templo.

6 Samtang nagaagi sila sa Kapatagan nga Mamala,‡ ginahunahuna lang nila nga may mga tuburan didto,

nga daw sa gin-ulanan ini nga lugar kag nagdanaw.

7 Nagabaskog pa gid sila samtang nagalakat sila,

hasta nga ang kada isa sa ila makita didto sa presensya sang Dios sa Zion.§

8 Ginoong Dios nga Makagagahom, Dios ni Jacob, pamatii ang akon pangamuyo!

9 Pakamaayuha, O Dios, ang amon manugprotektar* nga amo ang amon hari nga imo ginpili.

10 Ang isa ka adlaw nga pagtiner sa imo templo

mas maayo pa sang sa isa ka libo ka adlaw nga pagtiner sa bisan diin nga lugar.

Palabihon ko pa nga magtindog sa puwertahan sang imo templo, O Dios,

sang sa magpuyo sa balay sang mga malain.

11 Kay ikaw, Ginoong Dios,

pareho sang adlaw nga nagahatag sang kasanag,

kag sang taming nga nagaprotektar.

Nagahatag ka sang pagpakamaayo kag kadungganan.

Wala mo ginalikaw ang bisan ano nga maayo nga butang sa mga tawo

nga ang ila pagkabuhi wala sing kasawayan.

12 Ginoo nga Makagagahom, bulahan ang mga tawo nga nagasalig sa imo.

Salmo 85

Pangamuyo para sa Kaayuhan sang Nasyon

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ginoo, nangin maayo ka sa imo duta;

ginbalik mo ang maayo nga kahimtangan sang mga kaliwat ni Jacob.*

2 Ginpatawad mo ang kalautan sang imo katawhan;

ginkuha mo ang tanan namon nga mga sala.†

3 Gindula mo ang imo puwerte nga kaakig sa amon.

4 O Dios nga amon manluluwas, ibalik ang amon maayo nga kahimtangan.‡

Dulaa na ang imo kaakig sa amon.

5 Indi na gid bala mag-untat ang imo kaakig sa amon hasta san-o?

6 Indi mo na bala pag-ibalik liwat ang amon maayo nga kahimtangan para magkalipay kami sa imo?

7 Ginoo, ipakita sa amon ang imo gugma kag luwasa kami.

8 Pamatian ko ang isiling sang Ginoong Dios,

kay magapromisa siya sang maayo nga kahimtangan sa iya matutom nga katawhan;

ina kon indi kita magbalik sa aton nga kabuangan.

9 Matuod gid nga luwason niya ang mga nagatahod sa iya

sa pagpakita nga nagapabilin ang iya gahom sa aton duta.

10 Ang gugma kag ang katutom nagaupdanay,

kag amo man ang pagkamatarong kag ang kalinong.

11 Ang katutom sang tawo sa duta nahibaluan sang Dios sa langit.

Kag ang pagkamatarong sang Dios sa langit mabaton sang tawo sa duta.

12 Sigurado nga ihatag sa aton sang Ginoo ang maayo,

kag magapatubas ang aton duta.

13 Ang pagkamatarong daw sa mensahero nga magauna sa pag-abot sang Ginoo

kag magapreparar sang iya alagyan.

Salmo 86

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang pangamuyo ni David.

1 Ginoo, pamatii kag sabta ang akon pangamuyo kay kubos kag imol ako.

2 Tipigi ang akon kabuhi kay matutom ako sa imo.

Ikaw ang akon Dios; luwasa ako nga imo alagad nga nagasalig sa imo.

3 Kaluoyi ako, Ginoo, kay permi ako nagapanawag sa imo.

4 Lipaya ako, Ginoo, nga imo alagad kay sa imo ako nagapangamuyo.

5 Matuod nga maayo ka kag mapinatawaron,

kag puno ka sang paghigugma sa tanan nga nagapanawag sa imo.

6 Pamatii ang akon pangamuyo, Ginoo;

pamatii ang akon pagpakitluoy sa imo.

7 Nagapanawag ako sa imo sa tion sang kalisod kay ginasabat mo ako.

8 Wala sing dios nga pareho sa imo, Ginoo;

wala sing bisan sin-o nga makahimo sang imo mga ginpanghimo.

9 Ang tanan nga nasyon* nga imo ginhimo magasimba sa imo, Ginoo.

Pagadayawon ka nila.

10 Kay gamhanan ka, kag makatilingala ang imo mga binuhatan;

kag ikaw lang ang Dios.

11 Ginoo, tudlui ako sang imo pamaagi,

kag tumanon ko ini nga may katutom sa imo.†

Buligi ako nga mangin matinud-anon sa akon pagtahod sa imo.

12 Ginoo nga akon Dios, dayawon ko ikaw sa bug-os ko nga tagipusuon.

Dayawon ko ikaw hasta san-o.

13 Kay dako ang imo gugma sa akon;

ginluwas mo ako sa kamatayon.

14 O Dios, ginasalakay ako sang grupo sang bugalon nga mga tawo para patyon.

Mga mapintas sila kag wala nagakilala sa imo.

15 Pero ikaw, Ginoo, mabinalak-on kag maluluy-on nga Dios.

Mahigugmaon ka kag matutom, kag indi dali mangakig.

16 Talupangda ako kag kaluoyi;

hatagi ako sang imo kusog kag luwasa ako nga imo suluguon.

17 Hatagi ako sang tanda sang imo kaayo para makita ini sang akon mga kaaway kag mahuy-an sila.

Kay ikaw, Ginoo, ang nagabulig kag nagalipay sa akon.

Salmo 87

Pagdayaw sa Jerusalem

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora.

1-2 Gintukod sang Dios ang siyudad sang Zion* sa balaan nga mga bukid.

Ginahigugma niya ini nga siyudad labaw sa tanan nga lugar sa Israel.†

3 Maayo nga mga butang ang iya ginahambal parte sa sining iya siyudad.‡

4 Siling niya, “Kon listahon ko ang mga nasyon nga nagakilala sa akon,

ilakip ko ang Egypt§ kag ang Babilonia,

pati man ang Filistia, Tyre, kag Ethiopia.*

Kabigon ko ang ila mga katawhan nga mga tumandok sang Zion.”

5 Matuod nga isiling ini parte sa Zion,

nga madamo nga katawhan ang kabigon nga iya mga tumandok.

Kag ang Labing Mataas nga Dios mismo amo ang magapabakod sang sini nga siyudad.

6 Listahon sang Ginoo ang iya mga katawhan

kag ilakip niya ang mga katawhan nga kabigon niya nga mga tumandok sang Zion.

7 Sila tanan magasaot kag magakanta sang, “Nagahalin sa Zion ang tanan ta nga pagpakamaayo!”

Salmo 88

Pangamuyo sang Nagaantos

Ang kanta nga ginsulat sang mga anak ni Kora. Ang maskil* ni Heman nga Ezranhon. Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang instrumento nga mahalat leanot.

1 Ginoo, ikaw ang Dios nga akon manluluwas.

Adlaw-gab-i nagapanawag ako sa imo.

2 Pamatii ang akon pangamuyo;

sabta ang akon pagpanawag sa imo.

3 Kay madamo sang mga kalisod nga nagaabot sa akon

kag daw sa mapatay na gid ako.

4 Isa na ako sa mga tagumatayon.

Pareho ako sa tawo nga indi na matabangan.

5 Ginpabay-an na lang ako upod sa mga patay.

Pareho ako sa mga ginpatay nga nagahamyang sa ila lulubngan,

nga ginkalimtan mo na kag indi mo na mabuligan.

6 Daw sa ginhaboy mo ako sa puwerte kadalom kag kadulom nga buho.

7 Puwerte ang imo kaakig sa akon;

daw sa mga balod ini nga nagahampak sa akon.†

8 Ginpapalayo mo sa akon ang akon mga abyan.

Ginhimo mo ako nga makangilil-ad para sa ila.

Daw napriso ako kag indi na makapalagyo.

9 Tungod sa akon mga pag-antos, nagapalangdulom ang akon panulok.

Ginoo, adlaw-adlaw nagapanawag ako sa imo nga nagabayaw sang akon mga kamot.

10 Wala ka nagahimo sang mga milagro para sa mga patay,

kag wala sila nagabangon sa pagdayaw sa imo.

11 Ang imo gugma kag katutom wala ginahambalan sa lugar sang mga patay.

12 Indi makita ang imo mga milagro kag pagkamatarong

sa madulom nga lugar sang mga patay,

nga sa diin ang tanan indi na madumduman.

13 Gani, Ginoo, nagapangayo ako sang bulig sa imo.

Kada aga nagapangamuyo ako sa imo.

14 Pero ngaa bala nga ginasikway mo ako, Ginoo?

Ngaa bala nagapanago ka sa akon?

15 Halin sang pamatan-on pa ako, nagaantos ako kag diutayan lang mapatay.

Ginaantos ko ang mga makahaladlok nga ginahimo mo sa akon.

16 Ang imo kaakig daw sa mabaskog nga hangin nga nagahampas sa akon.

Ginalaglag mo ako sang imo makahaladlok nga ginahimo sa akon,

17 nga nagalikop permi sa akon pareho sa baha;

ginapalibutan nila ako sing bug-os.

18 Ginpalayo mo sa akon ang akon mga hinigugma kag mga abyan;

ang kadulom amo na lang ang akon kaupod.

Salmo 89

Ang Kasugtanan sang Dios kay David

Ang maskil* nga ginsulat ni Etan nga Ezranhon.

1 Ginoo, kantahon ko permi ang imo dako nga gugma.

Isugid ko ang imo katutom hasta san-o.

2 Ipahibalo ko nga mabakod ang imo gugma hasta san-o, kag magapadayon pareho sang langit.

3 Nagsiling ka, “Naghimo ako sang kasugtanan sa akon alagad nga si David,

nga akon ginpili nga mangin hari.

Kag amo ini ang akon ginpromisa sa iya:

4 Ang tagsa ka hari sang Israel magahalin sa imo mga kaliwat hasta san-o;

ang imo ginharian magapadayon hasta san-o.”†

5 Ginoo, ang mga langitnon nga tinuga

nagadayaw sa imo makatilingala nga mga binuhatan kag sa imo katutom.

6 Wala sing bisan isa sa langit nga pareho sa imo, Ginoo.

Wala sing langitnon nga tinuga nga makapareho sa imo.

7 Ginatahod ka sa pagtililipon sang langitnon nga mga tinuga.

Sila tanan nga nagapalibot sa imo may kahadlok gid sa imo.

8 Ginoong Dios nga Makagagahom, wala sing bisan sin-o nga pareho sa imo;

gamhanan ka kag matutom sa tanan mo nga ginahimo.

9 Ginagamhan mo ang mabalod nga dagat;

ginapalinaw mo ang iya dalagko nga mga balod.

10 Gindugmok mo ang dragon nga si Rahab kag napatay ini.

Paagi sa imo gahom ginpalapta mo ang imo mga kaaway.

11 Imo ang langit kag ang kalibutan;

gintuga mo ang kalibutan kag ang tanan nga ara sa sini.

12 Ginhimo mo ang north kag ang south.

Ang Bukid sang Tabor kag ang Bukid sang Hermon

daw sa mga tawo nga nagakanta sa imo sa kalipay.

13 Gamhanan ka gid! Puwerte ikaw kakusog!

14 Nagahari ka nga may pagkamatarong kag hustisya, nga ginapangunahan sang gugma kag katutom.

15 Ginoo, bulahan ang mga tawo nga nakaeksperiensya sang paghinugyaw sa imo sa kalipay,

nga nagakabuhi sa kaayo sang imo presensya.

16 Tungod sa imo‡ nagakalipay sila permi,

kag ginadayaw nila ang imo pagkamatarong.

17 Ikaw ang ginapabugal nila nga ila kusog.

Tungod sa imo kaayo nagmadinalag-on kami.

18 Ginoo, Balaan nga Dios sang Israel,

ikaw ang nagapanag-iya sang amon hari nga nagaprotektar sa amon.

19 Sang una nagpakighambal ka sa imo matutom nga mga alagad paagi sa palanan-awon.

Siling mo, “Ginbuligan ko ang isa ka soldado.

Ginpili ko siya halin sa akon katawhan para mangin hari.

20 Si David, nga akon alagad, amo ang akon ginpili nga hari

paagi sa paghaplas sa iya sang akon balaan nga lana.

21 Ang akon gahom magaupod sa iya kag magapabaskog sa iya.

22 Indi makaabuso sa iya ang iya mga kaaway;

indi makadaogdaog sa iya ang mga malain.

23 Samtang nagatulok siya dugmukon ko ang iya mga kaaway hasta nga magkalamatay sila.

24 Higugmaon ko siya kag unungan.

Kag paagi sa akon gahom magmadinalag-on siya.

25 Pagahumon ko siya halin sa Dagat sang Mediteraneo

hasta sa Suba sang Euphrates.§

26 Magasiling siya sa akon, ‘Ikaw ang akon Amay kag Dios;

ikaw ang palalipdan nga bato nga nagaluwas sa akon.’

27 Kabigon ko siya nga akon kamagulangan nga anak, ang labing gamhanan sa tanan nga hari.

28 Padayunon ko ang akon gugma sa iya hasta san-o,

kag ang akon kasugtanan sa iya indi gid magpalyar.

29 Ang tagsa ka hari sang Israel magahalin sa iya mga kaliwat hasta san-o;

ang iya ginharian magadugay pareho kadugay sang langit.

30-31 Pero kon ang iya mga kaliwat indi magtuman

sang akon kasuguan, mga pagsulundan, kag mga pagpanudlo,

32 silutan ko sila sing masakit tungod sang ila mga sala.

33 Pero higugmaon kag unungan ko gihapon si David.

34 Indi ko pagdulaon ang akon kasugtanan sa iya,

kag indi ko pagliwaton ang akon ginpromisa sa iya.

35 Sa akon balaan nga ngalan, nakapromisa na ako nga indi gid ako magbutig sa kay David.

36 Ang tagsa ka hari sang Israel magahalin sa iya mga kaliwat hasta san-o.

Ang iya ginharian magadugay sa akon panulok pareho kadugay sang adlaw;

37 magapadayon ini hasta san-o

pareho sang bulan nga ginakabig nga masaligan nga manugpamatuod sa langit.”

38 Pero, Ginoo, nangakig ka sa imo pinili nga hari;

gintalikdan mo siya kag ginsikway.

39 Gindula mo ang imo kasugtanan sa iya nga imo alagad,

kag ginkuha mo ang iya awtoridad bilang hari.

40 Ginrumpag mo ang mga pader sang iya siyudad.

Gin-guba mo ang iya napaderan nga mga siyudad.

41 Ang mga pagkabutang sang iya siyudad ginpanguha sang tanan nga nagaagi.

Ginpakahuy-an siya sang iya katupad nga mga nasyon.

42 Ginpadaog mo ang iya mga kaaway;

ginlipay mo sila tanan.

43 Ginhimo mo nga wala sing pulos ang iya mga armas

kag ginpapierdi mo siya sa inaway.

44 Ginkuha mo ang iya pagkagamhanan* kag ang iya awtoridad bilang hari.

45 Ginpatigulang mo siya dayon;†

kag ginpakahuy-an mo siya.

46 Hasta san-o pa bala, Ginoo, nga magpanago ka?

Hasta bala sa wala sing katapusan?

Hasta san-o pa bala ang imo kaakig nga daw sa kalayo?

47 Dumduma bala kon daw ano kalip-ot sang kabuhi sang tawo;

dumduma nga ginhimo mo ang tawo nga may kamatayon.

48 Sin-o bala ang tawo nga indi mapatay?

Makalikaw bala ang tawo sa kamatayon?

49 Ginoo, diin na bala ang imo gugma nga pareho sang una,

nga ginpromisa mo kay David sa imo katutom sa iya?

50 Dumduma, Ginoo, ang pagpakahuya sang madamo nga nasyon sa imo mga alagad,‡ nga ginaagwanta ko lang.

51 Sila nga imo mga kaaway, Ginoo,

amo ang nagayaguta sang imo pinili nga hari bisan diin siya magkadto.

52 Dalayawon ang Ginoo hasta san-o!

Amen! Amen!

IKAAPAT NGA LIBRO

90

Sal. 90–106

Ang Dios kag ang Tawo

Ang pangamuyo ni Moises nga alagad sang Dios.

1 Ginoo, ikaw ang amon puluy-an halin pa sang una.

2 Sa wala mo pa matuga ang mga bukid kag ang kalibutan, ikaw na ang Dios,

kag ikaw gihapon ang Dios hasta san-o.

3 Ikaw ang nagabuot sa kamatayon sang tawo;

ginabalik mo siya sa duta nga amo ang iya ginhalinan.

4 Ang isa ka libo ka tuig sa amon daw isa lang ka adlaw sa imo nga nagligad na,

ukon daw malip-ot lang nga oras sa kagab-ihon.

5 Ginabutangan mo sang katapusan ang amon kabuhi pareho sa damgo

6 ukon pareho sa hilamon nga nagaulhot kag nagatubo kon aga,

pero pagkahapon nagakalaya kag nagakapatay.

7 Ang imo kaakig sa amon nagapahadlok kag nagalaglag sa amon.

8 Nakita mo ang amon mga sala.

Bisan ang mga sala nga nahimo namon sa tago hayag sa imo presensya.

9 Matuod nga sa imo kaakig mapatay kami;

matapos ang amon kabuhi sa daw isa lang ka panghayhay.

10 Ang kalawigon sang amon kabuhi 70 ka tuig, ukon 80 ka tuig kon mabakod kami.

Pero bisan pa ang pinakamaayo namon nga mga tinuig madamo sang mga kagamo kag kalisod.

Matuod gid man nga sa indi madugay matapos ang amon kabuhi kag madula kami.

11 Wala sing may nakaeksperiensya sang imo bug-os nga kaakig.

Kag samtang nagadugang ang amon ihibalo sa imo kaakig nagadugang man ang amon pagtahod sa imo.

12 Paintiendiha kami nga kalip-ot lang sang amon kabuhi,

para mangin mainalamon kami sa amon pagkabuhi.

13 Ginoo, hasta san-o pa bala ang imo kaakig sa amon?

Talupangda kag kaluoyi kami nga imo mga alagad.

14 Kada aga ipakita ang imo gugma sa amon para magkanta kami sa kalipay

kag mangin malipayon kami sa bilog namon nga kabuhi.

15 Hatagi kami sang kalipay nga pareho kalawig sa mga tinuig

nga ginsilutan mo kami kag ginpaantos.

16 Ipakita sa amon nga imo mga alagad, kag sa amon mga kaliwat,

ang imo makatilingala nga binuhatan kag ang imo pagkagamhanan.

17 Ginoo nga amon Dios, kabay pa nga pakamaayuhon mo kami kag hatagan sang kadalag-an

sa tanan namon nga mga ginahimo.

Salmo 91

Ang Dios Aton nga Manugprotektar

1 Ang bisan sin-o nga magpaprotektar sa Labing Mataas nga Dios nga Makagagahom

protektaran niya.

2 Makasiling siya* sa Ginoo, “Ikaw ang akon dalangpan kag mabakod nga palanaguan.

Ikaw ang akon Dios nga akon ginasaligan.”

3 Sigurado gid nga ilikaw ka niya sa mga siod kag sa makamamatay nga mga balatian.

4 Protektaran ka niya pareho sang pagprotektar sang pispis sa iya mga buto

sa idalom sang iya mga pakpak.

Sa iya katutom, protektaran ka niya kag apinan.

5-6 Indi ka dapat mahadlok sa mga kalahadlukan, sa pana sang mga kaaway,

sa mga balatian, kag sa mga kahalitan nga nagaabot kon gab-i ukon adlaw.

7 Bisan linibo ka tawo ang magkalamatay sa imo palibot, indi ka maano.

8 Makita mo lang kon paano ginasilutan ang malain nga mga tawo.

9 Tungod kay ginhimo mo nga dalangpan ang Ginoo,

ang Labing Mataas nga Dios nga akon manugprotektar,

10 wala sing kalamidad ukon kahalitan nga magaabot sa imo ukon sa imo panimalay.

11 Kay suguon sang Dios ang iya mga anghel sa pagbantay sa imo bisan diin ka makadto.

12 Hakwaton† ka nila para indi mapilas ang imo tiil sa bato.‡

13 Tapakon mo ang mga leon kag ang dalitan nga mga man-og.

14 Nagsiling ang Dios, “Luwason ko kag protektaran

ang nagahigugma kag nagakilala sa akon.

15 Kon magpanawag siya sa akon, sabton ko siya;

kon ara siya sa kalisod, updan ko siya;

luwason ko siya kag padunggan.

16 Hatagan ko siya sang malawig nga kabuhi,

kag ipakita ko sa iya ang akon pagluwas sa iya.”

Salmo 92

Kanta sa Pagdayaw sa Dios

Ang kanta sa Adlaw nga Inugpahuway.

1 Ginoo nga Labing Mataas nga Dios,

maayo gid ang magpasalamat kag magkanta sang mga pagdayaw sa imo.

2 Maayo gid ang magsugid sang imo gugma kag katutom adlaw-gab-i,

3 nga ginatukaran sang mga instrumento nga may mga kuwerdas.

4 Kay ginlipay mo ako, Ginoo, paagi sa imo makatilingala nga mga binuhatan.

Tungod sang imo mga ginhimo nagakanta ako sa kalipay.

5 Daw ano ka gamhanan ang imo mga ginhimo, Ginoo!

Indi namon matungkad ang imo hunahuna.

6 Indi maintiendihan sang mga buang-buang ukon sang mga balingag

7 nga bisan mag-uswag ang mga malain pareho sa hilamon nga nagatubo, laglagon sila hasta san-o.

8 Pero ikaw, Ginoo, labaw sa tanan hasta san-o.

9 Sigurado gid nga ang tanan mo nga malain nga mga kaaway magalalapta kag magakalamatay.

10 Ginhatagan mo ako sang kusog pareho sa kusog sang talunon nga baka,

kag ginhatagan mo ako sang kalipay.*

11 Nabatian ko kag nakita mismo ang pagkapierdi sang akon malain nga mga kaaway.

12 Ang mga matarong magauswag pareho sa nagalambo nga palma

kag magabakod sila pareho sa kahoy nga sedro sang Lebanon.

13 Pareho sila sa mga kahoy nga gintanom sa templo sang Ginoo nga aton Dios,

nga nagalambo†

14 kag nagapamunga gihapon bisan tigulang na,

kag padayon nga malagtom kag mabakod.

15 Nagapakita lang ini nga matarong ang Ginoo nga akon palalipdan nga bato;

wala gid sing kalautan sa iya.

Salmo 93

Ang Dios Aton Hari

1 Hari ikaw, Ginoo;

ang imo pagkagamhanan kag pagkahalangdon amo ang imo harianon nga bayo.

Ginpahamtang mo sing mabakod ang kalibutan kag indi ini mauyog.

2 Hari ka na halin pa sang una,

kay ara ka na sadto pa.

3 Nagadinaguhob ang dagat, Ginoo,

kag nagalinagumba ang mga balod.

4 Pero mas gamhanan ka, Ginoo nga ara sa langit, sang sa dinaguhob sang dagat;

mas gamhanan ka sang sa mga balod sini.

5 Ginoo, ang imo mga sugo masaligan gid

kag ang pagkabalaan amo ang nagapatahom sa imo templo hasta san-o.

Salmo 94

Ang Dios amo ang Manughukom sang Tanan

1 Ginoo, Dios ikaw nga nagabalos;

ipakita na ang imo pagbalos.

2 Ikaw ang nagahukom sa tanan nga tawo;

gani, sige na, balusi ang mga bugalon sang nagakabagay sa ila.

3 Hasta san-o pa bala ang pagsinadya sang mga malain, Ginoo?

4 Sila tanan nga nagahimo sang malain puwerte magpahambog.

5 Ginadaogdaog nila ang katawhan nga imo ginapanag-iyahan.

6 Ginapamatay nila ang mga balo nga babayi, ang mga ilo, kag ang mga pangayaw.*

7 Nagasiling sila, “Indi makakita ang Ginoo sa aton mga ginahimo;

ang Dios ni Jacob wala nagasapak.”

8 Kamo nga mga balingag kag buang-buang nga mga tawo, san-o pa bala kamo makaintiendi?

Abi intiendiha ninyo ini:

9 Ang Dios nga naghimo sang aton mga dulunggan kag mga mata,

indi bala siya makabati kag makakita?

10 Siya nga nagadisiplina sa mga nasyon, indi bala siya magsilot?

Siya nga nagatudlo sa mga tawo, indi bala siya makahibalo?

11 Nahibaluan sang Ginoo nga ang mga ginahunahuna† sang mga tawo wala sing pulos.

12 Ginoo, bulahan ang tawo nga ginadisiplina mo

paagi sa pagtudlo sa iya sang imo kasuguan.

13 Ginatudluan mo siya para may kalinong siya sa tion sang kagamo

hasta sa tion nga silutan mo ang mga malain.

14 Kay indi mo gid pagsikwayon, Ginoo, ang katawhan nga imo ginapanag-iyahan.

15 Sigurado nga matabo liwat nga ang mga paghukom matarong,

kag suportaran ini sang tanan nga tawo nga nagakabuhi sing husto.

16 Wala sing iban nga nagabulig sa akon kontra sa malain nga mga tawo.

17 Kon wala mo ako ginabuligan siguro patay na ako subong.

18 Sang nagsiling ako sa imo, Ginoo, nga daw mapatay na ako,

ginbuligan mo ako sang imo gugma.

19 Sang nagakabalaka ako, ginpabakod mo ako kag nalipay ako.

20 Indi puwede nga kadampig ka sang malain nga mga manughukom,‡ nga nagahimo sang malain paagi§ sa kasuguan.

21 Nagaisa sila sa pagkontra sa mga matarong

kag ginasentensyahan nila sang kamatayon ang mga wala sing sala.

22 Pero ikaw, Ginoo nga akon Dios, amo ang akon dalangpan kag palalipdan nga bato.

23 Silutan mo sila kag laglagon tungod sang ila mga sala.

Laglagon mo gid sila, Ginoo nga amon Dios.

Salmo 95

Kanta sa Pagdayaw

1 Dali, magkanta kita sa kalipay

kag maghinugyaw kita sa Ginoo, ang palalipdan nga bato nga nagaluwas sa aton.

2 Magpalapit kita sa iya nga may pagpasalamat,

kag maghinugyaw kita nga nagakanta sang mga pagdayaw sa iya.

3 Kay ang Ginoo gamhanan nga Dios.

Gamhanan siya nga hari kag labaw sa tanan nga dios.

4 Siya ang nagapanag-iya sang mga kadadalman sang kalibutan

kag sang mga putokputokan sang mga bukid.

5 Siya man ang nagapanag-iya sang dagat kag sang duta nga iya ginpanghimo.

6 Dali, magluhod kita sa pagsimba sa Ginoo nga naghimo sa aton.

7 Kay siya ang aton Dios,

kag kita ang iya katawhan nga iya ginabantayan kag ginaatipan pareho sa mga karnero.

Kon mabatian ninyo subong ang tingog sang Dios,

8 indi pagpatig-aha ang inyo mga tagipusuon

pareho sang ginhimo sang inyo mga katigulangan sang una didto sa Meriba,

subong man sang didto sila sa Masa sa may kamingawan.

9 Nagsiling ang Dios, “Didto gintilawan nila ako

bisan nakita na nila ang akon ginhimo sa ila.

10 Sa sulod sang 40 ka tuig nangakig gid ako sa sina nga henerasyon.

Kag nagsiling ako nga katawhan sila nga nagatalang

kag wala nagasunod sa akon mga ginatudlo sa ila.

11 Gani sa akon kaakig nagpanumpa ako

nga indi gid nila mabaton ang kapahuwayan nga halin sa akon.”*

Salmo 96

Ang Dios ang Pinakagamhanan nga Hari

(1 Cro. 16:23-33)

1 Kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan,

magkanta kamo sang bag-o nga kanta sa Ginoo!

2 Magkanta kamo sa Ginoo kag dayawa ninyo siya.

Isugid ninyo adlaw-adlaw ang parte sa pagluwas niya sa aton.

3 Isugid ninyo sa tanan nga katawhan sang mga nasyon ang iya pagkagamhanan

kag ang iya makatilingala nga mga binuhatan.

4 Kay gamhanan ang Ginoo, kag takos gid nga dayawon.

Dapat siya nga tahuron labaw sa tanan nga dios,

5 kay ang tanan nga dios sang iban nga mga nasyon ginhimo man lang nila para ila simbahon,

pero ang Ginoo amo ang naghimo sang kalangitan.

6 Ara sa iya ang pagkagamhanan kag pagkahalangdon;

ang kusog kag katahom ara sa iya nga templo.

7 Dayawa ninyo ang Ginoo, kamo nga mga katawhan sang mga nasyon.

Dayawa ninyo ang iya gahom kag kusog.

8 Ihatag sa Ginoo ang pagpadungog nga nagakadapat sa iya,

kag magdala kamo sang halad sa inyo pagsulod sa iya templo.

9 Simbaha ninyo siya sa iya balaan nga presensya.

Magtahod kamo sa iya presensya, kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan.

10 Sugiri ninyo ang mga nasyon nga, “Nagahari ang Ginoo.”

Ginpahamtang niya sing mabakod ang kalibutan kag indi ini mauyog.

Pagahukman niya ang mga tawo nga wala sing may pinilian.

11-12 Magkalipay ang kalangitan kag ang kalibutan,

pati na ang kadagatan, mga latagon, kag ang tanan nga ara sa ila.

Ang tanan nga kahoy sa kagulangan magakanta sa kalipay

13 sa presensya sang Ginoo.

Kay sigurado nga magaabot siya sa paghukom sa mga tawo sa kalibutan.

Pagahukman niya sila nga may pagkamatarong kag suno sa iya kamatuoran.

Salmo 97

Ang Dios Labaw sa Tanan nga Pangulo

1 Nagahari ang Ginoo!

Gani magkalipay ang kalibutan, pati na ang mga isla.

2 Ginalibutan siya sang madamol nga gal-om,

kag nagahari siya nga may pagkamatarong kag hustisya.

3 Nagauna sa iya ang kalayo nga nagasunog sa iya mga kaaway sa palibot.

4 Ang iya kilat nagapasanag sa kalibutan.

Pagkakita sini sang mga tawo nagakulurog sila sa kahadlok.

5 Nagakalatunaw ang mga bukid pareho sa kandila sa presensya sang Ginoo,

ang Ginoo nga nagagahom sa bilog nga kalibutan.

6 Nagapahayag ang kalangitan nga matarong siya,

kag ang tanan nga katawhan nakakita sang iya pagkagamhanan.

7 Nagakahuy-an ang tanan nga nagasimba sa mga imahen, ang mga nagapabugal sa mga dios-dios.

Ang tanan nga dios nagaluhod sa pagsimba sa Dios.

8 Ginoo, nabatian sang mga pumuluyo sang Zion* kag sang iban pa nga mga banwa sang Juda nga silutan mo ang ila mga kaaway,

gani nagakalipay sila.

9 Kay ikaw, Ginoo, nga Labing Mataas nga Dios, nagagahom sa bilog nga kalibutan.

Mas labaw ka sang sa tanan nga dios.

10 Ang mga nagahigugma sa Ginoo dapat nga magkaugot sa malain.

Kay ginatipigan sang Ginoo ang kabuhi sang iya matutom nga katawhan

kag ginaluwas niya sila sa kamot sang mga malain.

11 Ang kaayo sang Dios daw sa adlaw nga nagasilak sa mga matarong

kag nagahatag ini sang kalipay sa ila.

12 Kamo nga mga matarong, magkalipay kamo tungod sang ginhimo sang Ginoo sa inyo.

Dayawa ninyo siya bilang pagdumdom kon ano siya ka balaan.

Salmo 98

Dayawa ang Dios nga Manughukom

Isa ka kanta.

1 Magkanta kita sang bag-o nga kanta sa Ginoo,

kay naghimo siya sang makatilingala nga mga butang!

Paagi sa iya kaugalingon nga gahom kag kusog napierdi niya ang aton mga kaaway.

2 Ginpakita sang Ginoo sa mga nasyon nga ginbuligan niya kita kag ginpadaog.

3 Wala niya ginkalimtan ang iya gugma kag katutom sa aton nga katawhan sang Israel.

Nakita sang tanan nga katawhan hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan

kon paano kita ginpadaog sang aton Dios.

4 Kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan,

maghinugyaw kamo sa Ginoo tungod sa kalipay.

Magkanta kamo sing malipayon sa pagdayaw sa iya.

5-6 Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa Ginoo

nga ginatukaran sang mga arpa, mga trumpeta, kag mga budyong.

Kag maghinugyaw kamo sa kalipay sa presensya sang Ginoo nga aton Hari.

7 Magkalipay ang kalibutan kag ang tanan nga nagapuyo sa iya,

pati na ang dagat kag ang tanan nga ara sa iya.

8 Magpalakpak ang mga suba kag magdulungan kanta sa kalipay ang mga bukid.

9 Magkalipay sila sa presensya sang Ginoo

kay magaabot siya sa paghukom sa mga tawo sa kalibutan.

Pagahukman niya sila sing husto, nga wala siya sing may pinilian.

Salmo 99

Ang Ginoo Balaan nga Hari

1 Nagahari ang Ginoo kag nagapungko sa iya trono sa tunga sang mga kerubin.

Gani nagakurog ang mga tawo sa pagtahod sa iya kag nagatay-og ang kalibutan.

2 Gamhanan ang Ginoo sa Zion;*

nagagahom siya sa tanan nga katawhan.

3 Magadayaw ang mga tawo sa iya tungod kay gamhanan kag talahuron siya.

Balaan siya!

4 Gamhanan siya nga Hari, kag luyag niya ang hustisya.

Wala siya sing may pinilian sa iya paghukom

kag matarong kag husto ang iya ginahimo sa Israel.†

5 Dayawa ang Ginoo nga aton Dios.

Simbaha siya sa iya templo.‡

Balaan siya!

6 Si Moises kag si Aaron ang duha sa iya mga pari,

kag si Samuel ang isa sa mga nagpangamuyo sa iya.

Nagpanawag sila sa iya kag ginsabat niya sila.

7 Nagpakighambal siya sa ila halin sa panganod nga daw haligi;

gintuman nila ang mga pagpanudlo kag pagsulundan nga ginhatag niya sa ila.

8 Ginoo nga amon Dios, ginsabat mo ang mga pangamuyo sang imo katawhan.§

Ginpakita mo sa ila nga mapinatawaron ka nga Dios bisan ginsilutan mo sila sa ila mga sala.

9 Dayawa ang Ginoo nga aton Dios.

Simbaha siya sa iya balaan nga bukid,

kay balaan ang Ginoo nga aton Dios.

Salmo 100

Kanta sa Pagdayaw

Kanta sa Pagpasalamat.

1 Kamo nga mga katawhan sa bilog nga kalibutan,

maghinugyaw kamo sa Ginoo sa kalipay.

2 Alagara ninyo ang Ginoo nga may kalipay.

Magpalapit kamo sa iya nga nagakanta sing malipayon.

3 Kilalaha ninyo nga ang Ginoo amo ang Dios!

Siya ang naghimo sa aton kag iya kita.*

Iya kita katawhan nga ginaatipan niya pareho sa mga karnero.

4 Magsulod kamo sa iya templo nga may pagdayaw kag pagpasalamat.

Dayawa ninyo siya kag pasalamati.

5 Kay maayo ang Ginoo;

ang iya gugma wala sing katapusan,

kag ang iya katutom nagapadayon hasta san-o.

Salmo 101

Ang Promisa sang Hari

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Ginoo, magakanta ako parte sa imo gugma kag hustisya.

Magakanta ako sang mga pagdayaw sa imo.

2 Magakabuhi ako nga wala sing kasawayan.

San-o mo bala ako palapitan?

Magakabuhi ako nga wala sing kasawayan sa akon panimalay,*

3 kag indi ko pagtugutan ang kalautan.

Kontra ko gid ang mga ginahimo sang mga tawo nga nagabiya sa Dios;

indi ako maghimo sina.†

4 Magapalayo ako sa mga tawo nga tiko ang ila nga panghunahuna;

indi ako mag-intra sa ila kalautan.‡

5 Pagalaglagon ko ang bisan sin-o nga nagapanugidsugid sing malain parte sa iya isigkatawo.

Indi ko pagtugutan ang mga buhat sang mga bugalon kag matinaas-taason.

6 Pero pakitaan ko sang kaayo ang akon mga kasimanwa nga matutom sa Dios

kag nagakabuhi nga wala sing kasawayan.

Mangin kaupod ko sila tungod kay tugutan ko sila nga mag-alagad sa akon.

7 Ang mga tawo nga dayaon kag butigon indi makatiner sa akon palasyo.

8 Kada adlaw laglagon ko ang akon mga kasimanwa nga malain.

Madula sila sa siyudad sang Ginoo.

Salmo 102

Pagpangayo sang Bulig sa Dios

Pangamuyo sang tawo nga nagaantos kag ginakapoy, kag ginpautwas niya ang iya mga reklamo sa presensya sang Ginoo

1 Ginoo, pamatii ang akon pangamuyo.

Pamatii ang akon pagpangayo sang bulig sa imo.

2 Indi ka magpanago sa akon sa tion sang akon kalisod.

Pamatii ako kon magpanawag ako sa imo,

kag sabta ako gilayon.

3 Kay ang akon kabuhi dali lang madula pareho sa aso;

ang akon lawas* daw sa ginasunog.

4 Nagahugos ako pareho sa hilamon nga nagakalaya.

Kag nadulaan ako sang gana magkaon

5 tungod sang akon mabaskog nga pag-ugayong.

Daw sa tul-an na lang ako nga ginputos sang panit.

6 Nagaisahanon ako pareho sa maila nga pispis

ukon pareho sa bukaw sa guba nga lugar nga wala sing may nagaestar nga tawo.

7 Indi ako makatulog; pareho ako sa pispis nga nagaisahanon sa atop sang balay.

8 Permi ako ginapakahuy-an sang akon mga kaaway.

Ginayaguta nila ako

kag ginagamit nila nga halimbawa ang akon malain nga kahimtangan sa pagsumpa sa iban.

9 Ginayaguta nila ako kay wala na ako kaon-kaon

kundi nagapungko na lang sa abo† kag nagahilibion

10 tungod sang imo puwerte nga kaakig sa akon.

Ginayaguta man nila ako

kay daw pareho ako sa basura nga ginpudyot mo kag ginhaboy.

11 Ang akon kabuhi pareho sa landong nga nagakadula.

Kag pareho ako sa hilamon nga nagakalaya.

12 Pero ikaw ya, Ginoo, nagahari hasta san-o;

dumdumon ka sang mga tawo hasta san-o.

13 Handa ka na nga kaluoyan ang Zion,‡

tungod kay nag-abot na ang natalana nga tion nga ipakita mo ang imo kaayo sa iya.

14 Kay ang ini nga siyudad, bisan wasak na, ginahigugma kag ginakabalak-an pa gihapon

sang imo katawhan nga imo mga alagad.

15 Ang mga nasyon magatahod sa Ginoo;

ang tanan nga hari sa kalibutan magatahod sa iya nga gamhanan nga presensya.

16 Kay patindugon liwat sang Ginoo ang Zion;

ipakita niya ang iya gamhanan nga presensya.

17 Pagasabton niya ang pangamuyo sang mga makaluluoy;

indi niya pag-ibaliwala ang ila pangamuyo.

18 Isulat ini para sa palaabuton nga mga henerasyon,

para magadayaw sila sa Ginoo:

19 Ginatulok sang Ginoo ang kalibutan didto sa iya balaan nga lugar sa langit,

20 para pamatian niya ang mga pag-ugayong sang iya katawhan nga ginbihag

kag para hilwayon niya ang iya katawhan nga palatyon.

21 Kag tungod sini, ang mga ginhimo§ sang Ginoo isugid sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem,

kag didto pagadayawon siya.

22 Matabo ini kon magtipon na ang mga katawhan

halin sa mga nasyon kag mga ginharian sa pagsimba sa Ginoo.

23 Wala pa gani matapos ang akon kabuhi ginapaluya na ako sang Ginoo;

ginapalip-ot niya ang akon kabuhi.

24 Gani nagsiling ako,

“O Dios ko nga nagakabuhi hasta san-o,

indi anay pagkuhaa ang akon kabuhi sa wala pa ako magtigulang.

25 Sang una gintuga mo ang kalibutan kag ang kalangitan.

26 Ini sila magakalawala, pero ikaw magapadayon sa gihapon.

Magagabok sila tanan pareho sa bayo.

Kag pareho man sa bayo, ilisan mo sila kag mawala sila.

27 Pero ikaw ya amo lang sa gihapon;

wala ka sing katapusan.

28 Ang mga kaliwat sang imo katawhan nga imo mga alagad

magakabuhi nga luwas sa katalagman kag bantayan mo sila.”

Salmo 103

Ang Gugma sang Dios

Ginsulat ni David.

1 Dapat dayawon ko gid ang Ginoo.

Dayawon ko ang iya pagkabalaan* sa bilog ko nga pagkatawo.

2 Dapat dayawon ko gid ang Ginoo,

kag dapat indi ko pagkalimtan kon ano ang iya kaayo.

3 Ginapatawad niya ang tanan ko nga sala,

kag ginaayo niya ang tanan ko nga balatian.

4 Ginaluwas niya ako sa kamatayon,

kag ginabendisyunan niya ako sang iya gugma kag kaluoy.

5 Ginahatagan niya ako sang maayo nga mga butang samtang nagakabuhi ako

sa bagay nga nagabataon ako kag makusog pareho sa agila.

6 Nagahukom ang Ginoo pabor sa tanan nga ginadaogdaog;

ginahatagan niya sila sang hustisya.

7 Ginpahayag niya ang iya pamaagi kay Moises

kag ginpakita niya sa katawhan sang Israel ang iya gamhanan nga mga binuhatan.

8 Mabinalak-on siya kag maluluy-on;

mahigugmaon siya kag indi dali mangakig.

9 Wala nagapadayon ang iya pagsabdong,

kag indi permanente ang iya kaakig.

10 Wala niya kita ginsilutan sang nagakabagay sa aton mga sala.

Wala siya nagbalos sa aton suno sa aton mga kalautan.

11 Kay subong nga dako ang distansya sang langit sa duta,

dako man ang iya paghigugma sa mga nagatahod sa iya.

12 Subong nga malayo ang east sa west,

malayo man ang pagseparar niya sang aton mga sala sa aton.

13 Subong nga ang amay maluluy-on sa iya mga anak,

ang Ginoo maluluy-on man sa mga nagatahod sa iya.

14 Kay nahibaluan niya kon paano kita ginhimo.

Ginadumdom niya nga ginhimo kita halin sa duta.

15 Kita nga mga tawo, ang aton kabuhi pareho sa hilamon.

Nagauswag kita pareho sa nagalambo nga bulak sa latagon.

16 Dayon nagahuyop ang hangin sa sini nga bulak,

kag nadula ini kag indi na makita.

17-18 Pero wala sing katapusan ang gugma sang Ginoo sa mga nagatahod sa iya,

sa mga nagatuman sang iya kasugtanan,

kag sa mga nagadumdom sa pagtuman sang iya mga sugo.

Kag ang iya matarong nga ginahimo magapadayon sa ila mga kaliwat.

19 Ginbutang sang Ginoo ang iya trono sa langit, kag nagahari siya sa tanan.

20 Dayawa ninyo ang Ginoo, kamo nga gamhanan niya nga mga anghel

nga nagapamati kag nagatuman sang iya mga pulong.

21 Dayawa ninyo ang Ginoo, tanan kamo nga iya langitnon nga mga tinuga

nga nagaalagad sa iya kag nagatuman sang iya kabubut-on.

22 Dayawa ninyo ang Ginoo, tanan kamo nga iya mga tinuga

sa tanan nga lugar nga iya ginagamhan.

Dapat dayawon ko gid ang Ginoo.

Salmo 104

Pagdayaw sa Dios nga Manunuga

1 Dapat dayawon ko gid ang Ginoo.

Ginoo nga akon Dios, gamhanan ka gid.

Ang imo pagkadungganon kag pagkahalangdon daw amo ang imo bayo.

2 Ginatabunan mo ang imo kaugalingon sang kasanag nga daw sa bayo

kag ginahumlad mo ang langit nga daw sa tolda.

3 Ginpatindog mo ang imo puluy-an sa ibabaw pa sang kahawaan.

Ginahimo mo ang mga panganod nga imo karwahe,

kag nagasakay ka nga ginapalid sang hangin.

4 Ginahimo mo ang hangin nga imo mga mensahero,

kag ang nagadabdab nga kalayo* nga imo mga suluguon.

5 Ginpahamtang mo ang kalibutan sa iya nga pundasyon,

kag indi ini mauyog hasta san-o.

6 Gintabunan mo ang kalibutan sang tubig nga daw sa panapton,

kag naglapaw ini sa mga bukid.

7 Sa imo nga pagsabdong nga nagadaguob, naghawa ang tubig.

8 Kag nag-ilig sila sa mga bukid kag sa mga patag,

kag sa iban pa nga mga lugar nga ginpreparar mo para sa ila.

9 Ginbutangan mo sila sang mga dulunan nga indi nila malapawan,

para indi nila liwat matabunan ang kalibutan.

10 Ginpailig mo ang mga tuburan sa mga ililigan sang tubig,

kag nag-ilig ang tubig sa gin-utlan sang mga bukid.

11 Gani ang tanan nga talunon nga mga sapat, pati ang talunon nga mga donkey, makainom.

12 Kag malapit didto sa tubig, nagapugad ang mga pispis,

kag sa mga sanga sang kahoy nagakanta sila.

13 Halin sa imo puluy-an sa langit, ginapaulanan mo ang mga bukid.

Kag tungod sa sining imo ginahimo, nagabaton sang pagpakamaayo ang kalibutan.

14 Ginapatubo mo ang mga hilamon para sa mga kasapatan,

kag ang mga tanom para sa mga tawo

agod may kalan-on sila halin sa mga patubas—

15 may bino nga makalipay sa ila,

may lana nga makapahining sang ila guya,

kag may tinapay nga makapabaskog sa ila.

16 Natubigan sing maayo ang imo mga kahoy nga sedro sa Lebanon nga imo mismo gintanom.

17 Nagapugad ang mga pispis sa sina nga mga kahoy;

ang mga pispis nga dugwak† nagapugad sa mga kahoy nga sipres.

18 Ang talunon nga mga kanding nagaestar sa mataas nga mga bukid,

kag ang mga sapat nga badier‡ nagapanago sa mga kabatuhan.

19 Gintuga mo ang bulan bilang palatandaan sang panahon;

kag ang adlaw ginapasalop mo sa husto nga oras.

20 Ginhimo mo ang kadulom;

kag kon gab-i nagaguluwa ang madamo nga sapat sa kagulangan.

21 Nagangurob ang mga leon samtang nagapangita sang ila pagkaon nga ginahatag mo sa ila.

22 Kag kon magbutlak na ang adlaw nagabalik sila sa ila palanaguan kag didto nagaluko.

23 Ang mga tawo ya nagaguwa sa ila mga balay sa pag-obra hasta magsirom.

24 Ginoo, kadamo sang imo mga ginhimo.

Ginhimo mo sila tanan suno sa imo nga kaalam.

Ang kalibutan puno sang imo mga ginhimo.

25 Ang dagat puwerte kalapad,

kag may madamo ini nga mga tinuga nga indi maisip, dalagko kag magagmay.

26 Ang mga barko nagapakadto-pakari dira,

kag dira man nagalangoy-langoy ang dragon nga Leviatan nga imo gintuga.

27 Ang tanan nga buhi nga tinuga nagasalig sa imo sang ila pagkaon

sa tion nga kinahanglan nila.

28 Ginahatagan mo sila sang pagkaon kag ginakaon nila,

kag nagakabusog sila.

29 Pero kon pabay-an mo sila, nagakahadlok sila;

kon kuhaon mo ang ila ginhawa, nagakapatay sila

kag nagabalik sila sa duta nga amo ang ila ginhalinan.

30 Nagakatuga sila kon hatagan mo sila sang ginhawa.

Sa sina nga paagi ginahatagan mo sang bag-o nga mga tinuga ang kalibutan.

31 Kabay pa nga ang imo gahom, Ginoo, magapadayon hasta san-o.

Kabay pa nga magkalipay ka sa imo mga ginhimo.

32 Kon tulukon mo ang kalibutan, nagatay-og ini.

Kon tandugon mo ang mga bukid, nagaaso ini.

33 Magakanta ako sa Ginoo sa bilog ko nga kabuhi.

Magakanta ako sang mga pagdayaw sa akon Dios samtang nagakabuhi ako.

34 Kabay pa nga malipay siya sa akon pagpamalandong.

Magakalipay ako sa Ginoo;

35 pero ang mga malain kag makasasala laglagon sa kalibutan kag indi na sila makita pa.

Dapat dayawon ko gid ang Ginoo.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 105

Ang Dios kag ang Iya Katawhan

(1 Cro. 16:8-22)

1 Pasalamati ninyo ang Ginoo;

simbaha ninyo siya!

Isugid sa mga katawhan ang iya mga binuhatan.

2 Kantahi ninyo siya sang mga pagdayaw;

isugid ang tanan nga makatilingala niya nga mga binuhatan.

3 Dayawa ninyo ang iya pagkabalaan.*

Magkalipay kamo nga mga nagadangop sa iya.

4 Magsalig kamo sa Ginoo kag sa iya nga kusog.

Magdangop kamo permi sa iya.

5-6 Kamo nga mga pinili sang Dios

kag mga kaliwat ni Abraham nga alagad sang Dios,

kag mga kaliwat man ni Jacob,

dumduma ninyo ang iya makatilingala nga mga binuhatan,

ang iya mga milagro, kag ang iya mga paghukom.

7 Siya ang Ginoo nga aton Dios,

kag nagahukom siya sa bilog nga kalibutan.

8 Indi gid niya pagkalimtan ang iya kasugtanan hasta san-o,

ang iya promisa hasta sa linibo ka henerasyon.

9 Ini nga kasugtanan ginhimo niya kay Abraham kag ginpromisa man niya kay Isaac.

10 Ginpadayon niya ini nga kasugtanan kay Jacob,

kag magapadayon ini nga kasugtanan sa Israel hasta san-o.

11 Kay siling niya,

“Ihatag ko sa imo ang duta sang Canaan bilang palanublion ninyo.”

12 Sadto anay diutay pa lang kaayo ang katawhan sang Dios,

kag mga pangayaw pa lang sila sa duta sang Canaan.

13 Nagsaylo-saylo sila sa mga nasyon kag sa mga ginharian.

14 Pero wala pagtuguti sang Dios nga daog-daugon sila sang iban.

Para maproteksyunan sila, ginsabdong niya ang mga hari nga nagkontra sa ila.

Siling niya,

15 “Indi ninyo pag-anha ang akon pinili nga mga alagad;

indi ninyo paghaliti ang akon mga propeta.”

16 Nagpadala ang Dios sang gutom sa duta sang Canaan.

Gin-ubos niya kuha ang tanan nila nga pagkaon.

17 Pero ginpauna na niya si Jose sa Egypt sa pagbulig sa ila.

Ginbaligya didto si Jose bilang isa ka ulipon.

18 Ginkadenahan ang iya mga tiil kag ginbutangan sang salsalon ang iya liog,

19 hasta nga natabo ang iya ginpropesiya.

Ang mensahi sang Ginoosa iya nga natuman

nagpamatuod nga matarong siya.

20 Ginbuy-an siya sang hari sang Egypt nga nagadumala sa madamo nga katawhan,

21 kag ginhimo niya siya nga manugdumala sang iya palasyo kag sang tanan niya nga pagkabutang.

22 Bilang manugdumala, may awtoridad siya sa pagdisiplina sa mga opisyal sang hari

kag sa pagtudlo sa iya mga manuglaygay.

23 Sang ulihi nagkadto si Jacob kag ang iya panimalay sa Egypt,

ang duta sang mga kaliwat ni Ham,

kag didto sila nag-estar bilang mga pangayaw.

24 Ginpadamo sang Ginoo ang iya katawhan;

mabudlay na sila pierdihon sang mga taga-Egypt nga ila mga kaaway.

25 Gintugutan sang Ginoo nga kontrahon kag tuntuhon sang mga taga-Egypt

ang iya katawhan nga iya mga alagad.

26 Dayon ginpadala niya si Moises nga iya alagad kag si Aaron nga iya pinili.

27 Ginpakita nila didto sa duta sang mga kaliwat ni Ham ang mga milagro sang Dios.

28 Ginpadulom sang Dios ang Egypt;

pero nagsupak gihapon† ang mga taga-Egypt sa iya mga sugo.

29 Ginhimo niya nga dugo ang ila mga tubig,

gani nagkalamatay ang mga isda.

30 Napuno sang paka ang ila duta, bisan ang mga kuwarto sang ila mga pangulo.

31 Sa pagmando sang Dios, napuno sang langaw kag lamok‡ ang ila duta.

32 Imbes ulan, yelo kag kilat ang ginpadala niya sa ila duta.

33 Ginpamierde niya ang ila mga tanom nga ubas kag ang mga kahoy nga higera,

kag ang iban pa nga mga kahoy.

34 Sa iya pagmando, nag-abot ang mga apan§ nga indi maisip.

35 Kag ginpangaon sini ang tanan nga tanom sa ila duta pati na ang ila mga patubas.

36 Ginpamatay sang Dios ang tanan nila nga kamagulangan nga lalaki.

37 Dayon ginpaguwa niya ang mga Israelinhon sa Egypt nga wala maano,

kag may dala pa sila nga mga pilak kag mga bulawan.

38 Nalipay ang mga taga-Egypt sa paghalin sang mga Israelinhon,

tungod kay nahadlok sila sa ila.

39 Sang paglakat sang mga Israelinhon,

nagbutang ang Dios sang panganod sa paghandong sa ila

kag sang kalayo sa paghatag sang kasanag sa ila sa kagab-ihon.

40 Nagpangayo sila*sang pagkaon,

kag ginpadal-an sila sang Dios sang mga pitaw,†

kag ginbusog niya sila sang pagkaon nga halin sa langit.

41 Ginbuka niya ang bato kag nagsagawak ang tubig.

Nag-ilig ini sa desierto nga daw sa suba.

42 Ginhimo ini tanan sang Dios

kay wala niya ginkalimtan ang iya mismo promisa kay Abraham nga iya alagad.

43 Ginpaguwa niya sa Egypt ang katawhan nga iya ginpili,

nga malipayon kag nagahinugyaw sa kalipay.

44 Kag ginhatag niya sa ila ang mga duta sang iban nga mga katawhan;

ginpanubli nila ang ginpangabudlayan sang iban.

45 Ginhimo ini sang Dios para tumanon nila ang iya mga pagsulundan kag mga kasuguan.

Dayawa ang Ginoo.

Salmo 106

Ang Kaayo sang Dios sa Iya Katawhan

1 Dayawa ang Ginoo!

Pasalamati siya kay maayo siya;

ang iya gugma wala sing katapusan.

2 Wala sing may makasugid ukon makadayaw sing bug-os

sang gamhanan nga mga binuhatan sang Ginoo.

3 Bulahan ang tawo nga nagahimo sing husto kag matarong sa tanan nga tion.

4 Ginoo, dumduma ako kon magbulig ka sa imo katawhan;

luwasa man ako kon magluwas ka sa ila,

5 para maagom ko man ang kauswagan sang imo pinili nga nasyon

kag para makaambit man ako sang ila kalipay

kag makaupod ako sa ila pagdayaw sa imo.

6 Nakasala kami pareho sang amon mga katigulangan;

malain gid ang amon ginhimo.

7 Sang didto sa Egypt ang amon mga katigulangan,

wala nila ginsapak ang imo makatilingala nga mga binuhatan.

Wala nila pagdumduma ang imo gugma nga ginpakita sa ila sing makapila ka beses,

kag nagrebelde sila sa imo sa Mapula nga Dagat.

8 Pero ginluwas mo sila para mapadunggan ka kag makita nila ang imo gahom.

9 Ginmanduan sang Ginoo ang Mapula nga Dagat nga magmala, kag nagmala ini;

kag gintuytuyan niya ang iya katawhan sa pagtabok sa dagat

nga daw sa nagalakat lang sila sa desierto.

10 Ginluwas niya sila sa kamot sang mga kaaway.

11 Gintabunan sang tubig ang ila mga kaaway

kag wala gid sing may nakaluwas sa ila.

12 Gani nagtuo sila sa iya mga promisa

kag nagkanta sila sang pagdayaw sa iya.

13 Pero nalimtan dayon nila ang iya ginhimo

kag wala sila maghulat sang iya laygay.

14 Didto sa kamingawan, gintilawan nila ang Dios tungod sang ila sobra nga handom sa pagkaon.

15 Gani ginhatag niya sa ila ang ila ginpangayo,

pero ginpadal-an man niya sila sang balatian nga nagpaluya sa ila.

16 Didto sa ila nga kampo sa kamingawan, nahisa sila kay Moises kag kay Aaron.

Si Aaron gindedikar nga mag-alagad sa Ginoo.

17 Gani nagbuka ang duta kag nahulog si Datan kag si Abiram kag ang ila mga pamilya.

18 Kag may kalayo pa gid nga nagsunog sa ila malain nga mga sumulunod.

19 Didto sa Horeb, naghimo ang mga Israelinhon sang bulawan nga bataon nga baka

kag ginsimba nila ini nga dios-dios.

20 Ginbayluhan nila ang ila dungganon nga Dios

sang imahen sang isa ka turo nga baka nga nagahalab sang hilamon.

21-22 Ginkalimtan nila ang Dios nga nagluwas sa ila

kag naghimo sang gamhanan kag makatilingala nga mga binuhatan didto sa Egypt,

ang duta sang mga kaliwat ni Ham, kag didto sa Mapula nga Dagat.

23 Ginlaglag na kuntani sang Dios ang iya katawhan

kon wala magpatunga si Moises nga iya alagad,

sa pagkombinsi sa iya nga punggan niya ang iya kaakig para indi niya sila malaglag.

24 Ginbaliwala pa gid nila ang maayo nga duta kay wala sila magtuo sa promisa sang Dios.

25 Nagkinumod sila sa ila mga tolda kag wala sila magtuman sa Ginoo.

26 Gani nagpanumpa ang Ginoo nga pamatyon niya sila sa kamingawan,

27 kag laptahon niya ang ila mga kaliwat sa iban nga mga nasyon nga sa diin magakalamatay sila.

28 Gintugyan nila ang ila kaugalingon sa dios-dios nga si Baal sang Peor

kag nagkaon sila sang mga halad nga ginhalad sa mga patay.*

29 Ginpaakig nila ang Ginoo tungod sang ila malain nga mga binuhatan,

gani nag-abot sa ila ang kahalitan.

30 Pero nagpatunga si Finehas,

gani nag-untat ang kahalitan.

31 Ang ginhimo ni Finehas ginakabig nga matarong,

kag dumdumon ini sang mga tawo hasta san-o.

32 Didto sa tuburan sang Meriba, ginpaakig sang mga Israelinhon ang Ginoo,

kag naglain gid ang buot ni Moises sa ila mga ginhimo.

33 Tungod nga ginpalain nila ang buot ni Moises,

nakahambal siya sang mga pulong nga wala niya paghunahunaa sing maayo.

34 Wala ginpamatay sang mga Israelinhon ang mga katawhan sa Canaan

suno sa ginsiling sa ila sang Ginoo.

35 Sa baylo, nagpakig-isa sila sa sini nga mga katawhan kag ginsunod nila ang ila pagginawi.

36 Ginsimba nila ang ila mga dios-dios kag nagdala ini sang kalaglagan sa ila.

37 Ginhalad nila ang ila mga kabataan sa mga demonyo

38 nga mga dios-dios sang Canaan.

Tungod sang ila pagpamatay sang ila inosente nga mga kabataan,

ginhigkuan nila ang duta sang Canaan

39 pati ang ila kaugalingon.

Tungod sang ila ginhimo, nagluib sila sa Dios pareho sa isa ka babayi nga nagpanginlalaki.

40 Gani nangakig ang Ginoo sa katawhan nga iya ginapanag-iyahan,

kag ginkangil-aran niya sila.

41 Gintugyan niya sila sa mga nasyon nga ila mga kaaway,

kag gin-gamhan sila sang sini nga mga nasyon.

42 Gindaogdaog sila sang ila mga kaaway kag gin-ulipon.

43 Madamo nga beses nga ginluwas sila sang Dios,

pero ginahungod pa gid nila nga magrebelde sa iya,

gani nalaglag sila tungod sang ila sala.

44 Pero kon magpanawag gani sila sa Dios, ginabuligan niya gihapon sila sa ila mga kalisod.

45 Gindumdom sang Dios ang iya kasugtanan sa ila,

kag tungod sa iya dako nga gugma sa ila

nagbaylo ang iya hunahuna nga indi na niya sila pagsilutan.

46 Ginbuot niya nga kaluoyan sila sang mga nagbihag sa ila.

47 Luwasa kami, Ginoo nga amon Dios,

kag tipuna kami liwat sa amon duta halin sa mga nasyon,

para makapasalamat kami kag makadayaw sa imo pagkabalaan.†

48 Dalayawon ang Ginoo, ang Dios sang Israel, hasta san-o.

Ang tanan nga katawhan magsabat sang, “Amen!”

Dayawa ang Ginoo!

Ikalima nga Libro

107

Sal. 107–150

Pagdayaw sa Kaayo sang Dios

1 Pasalamati ang Ginoo, kay maayo siya;

ang iya gugma wala sing katapusan.

2 Ihambal ninyo ina, kamo nga iya ginluwas sa kamot sang mga kaaway.

3 Kay gintipon niya kamo halin sa mga duta sa east, west, north, kag south.

4 May mga tawo nga nagpanglakaton sa kamingawan;

indi nila makita ang alagyan pakadto sa siyudad nga may nagaestar nga mga tawo.*

5 Gin-gutom sila kag gin-uhaw, kag daw mapatay na sila.

6 Sa ila nga kalisod, nagpanawag sila sa Ginoo,

kag ginluwas niya sila.

7 Gintuytuyan niya sila sa dalan nga deretso sa siyudad nga may nagaestar nga mga tawo.†

8 Dapat magpasalamat sila sa Ginoo tungod sang iya gugma

kag sang iya makatilingala nga mga binuhatan sa mga tawo.

9 Kay ginapainom niya ang mga ginauhaw kag ginapakaon ang mga ginagutom.

10 May mga tawo nga ginpriso nga ginakadenahan

kag nagapungko sila sa madulom gid nga prisohan.

11 Napriso sila kay nagpamatok sila sa mga ginsiling sang Labing Mataas nga Dios

kag ginbaliwala nila ang iya mga laygay.

12 Gani ginpabudlayan niya sila sa ila mabug-at nga mga trabaho.

Nagkalatumba sila pero wala sing may nagbulig sa ila.

13 Sa ila kalisod, nagpanawag sila sa Ginoo,

kag ginluwas niya sila.

14 Ginpamugto niya ang ila mga kadena

kag ginpanguha niya sila sa madulom gid nga prisohan.

15 Dapat magpasalamat sila sa Ginoo tungod sang iya gugma

kag sang iya makatilingala nga mga binuhatan sa mga tawo.

16 Kay ginapangguba niya ang mga puwertahan nga saway

kag ginapangbali ang mga rehas nga salsalon.

17 May mga buang-buang nga nagaantos tungod sang ila mga paglapas kag kalautan.

18 Nalainan sila sang tanan nga pagkaon kag dali na lang sila mapatay.

19 Sa ila kalisod, nagpanawag sila sa Ginoo,

kag ginluwas niya sila.

20 Nagmando siya sang kaayuhan kag nag-alayo sila.

Ginluwas niya sila sa kamatayon.

21 Dapat magpasalamat sila sa Ginoo tungod sang iya gugma

kag sang iya makatilingala nga mga binuhatan sa mga tawo.

22 Dapat maghalad sila bilang pasalamat sa Dios;

kag samtang nagakanta sila sa kalipay isugid nila ang iya mga binuhatan.

23 May mga tawo nga nagsakay sa mga barko kag nagbiyahe sa kadagatan,

nga amo ang ila palangabuhian.

24 Nakita nila ang makatilingala nga mga binuhatan sang Ginoo sa kadagatan.

25 Sa iya nga pagmando, naghangin sing mabaskog kag nagdalagko ang mga balod.

26 Gani nagpaibabaw ang ila sakayan kag dayon nagpaidalom.

Nadulaan sila sang kaisog sa sina nga katalagman.

27 Nagduling-duling sila pareho sa hubog

kag indi na sila makahibalo kon ano ang ila himuon.

28 Sa ila kalisod, nagpanawag sila sa Ginoo,

kag ginbuligan niya sila.

29 Ginpauntat niya ang mabaskog nga hangin kag naglinaw ang dagat.

30 Nalipay sila sang maglinaw na,

kag gintuytuyan sila sang Dios sa dulungkaan nga ginahandom nila.

31 Dapat magpasalamat sila sa Ginoo tungod sang iya gugma

kag sang iya makatilingala nga mga binuhatan sa mga tawo.

32 Dapat nga padunggan nila ang Dios sa ila pagtililipon

kag dayawon man nila siya sa pagtililipon sang ila mga manugdumala.

33 Ginahimo sang Ginoo ang mga suba nga desierto,

kag ginahimo niya ang mga tuburan nga mamala nga duta.

34 Ginahimo niya ang maayo nga duta nga wala sing pulos,

tungod sang mga kalautan sang mga nagaestar dira.

35 Ginahimo niya ang desierto nga mga katubigan,

kag ginahimo niya ang mamala nga mga duta nga mga tuburan.

36 Ginapaestar niya ang mga ginagutom sa sina nga lugar

kag nagatukod sila dira sang siyudad nga ila estaran.

37 Nagasab-og sila sa mga latagon kag nagatanom sang ubas,

kag bugana ang ila mga patubas.

38 Ginapakamaayo sila sang Dios, kag nagadamo gid sila.

Bisan ang ila mga kasapatan wala niya ginatugutan nga magdiutay.

39 Kon nagadiutay sila kag nagakahuy-an

tungod sang pagdaog-daog, pagsakit, kag pagpaantos sa ila,

40 ginapakalain sang Dios ang mga nagadaogdaog sa ila

kag ginapatalang sa desierto nga wala sing mga dalan.

41 Pero ginabuligan niya sila nga mga kubos sa ila mga pag-antos,

kag ginapadamo niya ang ila mga pamilya pareho sa mga panong sang kasapatan.

42 Nakita ini sang mga matarong kag nagakalipay sila,

pero ang tanan nga malain wala gid sing may masiling.

43 Ang mga maalamon dapat gid magtipig sang sini nga mga butang;

dapat hunahunaon nila ang dako nga gugma sang Ginoo.

Salmo 108

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

(Sal. 57:7-11; 60:5-12)

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 O Dios, nagasalig gid ako sa imo.

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw sa bug-os ko nga tagipusuon.

2 Magabugtaw ako sa kaagahon,

kag ihanda ko ang akon mga instrumento nga may mga kuwerdas sa pagdayaw sa imo.

3 Ginoo, dayawon ko ikaw sa tunga sang mga katawhan.

Kantahan ko ikaw sa tunga sang mga taga-iban nga nasyon.

4 Kay ang imo gugma kag katutom indi gid matakos;

mas mataas pa ini sa kalangitan.

5 Ipakita, O Dios, ang imo pagkagamhanan sa kalangitan kag sa bilog nga kalibutan.

6 Luwasa kami paagi sa imo gahom.

Sabta ang akon pangamuyo para maluwas kami nga imo mga hinigugma.

7 O Dios, nagsiling ka didto sa imo templo,

“Magadaog ako; partidahon ko ang Shekem kag ang Kapatagan sang Sucot sa akon katawhan.

8 Akon ang Gilead subong man ang Manase.

Ang Efraim amo ang akon manugdepensa*

kag ang Juda amo ang akon manugdumala.†

9 Ang Moab akon suluguon,‡

kag ang Edom akon ginapanag-iyahan.§

Nagasinggit ako sang kadalag-an kontra sa Filistia.”

10 Sin-o ang magadala sa akon sa Edom kag sa siyudad sini nga napalibutan sang mga pader?

11 Indi bala ikaw, O Dios, nga nagsikway sa amon kag wala na nagaupod sa amon mga soldado?

12 Buligi kami kontra sa amon mga kaaway, kay wala sing pulos ang bulig sang tawo.

13 Magadaog kami paagi sa imo bulig, O Dios,

kay pierdihon mo ang amon mga kaaway.

Salmo 109

Ang Reklamo sang Tawo nga Ara sa Kalisod

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 O Dios, nga akon ginadayaw, sabta ang akon pagpanawag sa imo.

2 Kay ginaakusar ako sang malain kag dayaon nga mga tawo.

Nagahambal sila sang binutig parte sa akon.

3 Permi nila ako ginahambalan sing malain bisan wala sing kabangdanan.

4 Bisan nagapakig-abyan ako sa ila, ginakontra nila ako;

pero ginapangamuyuan ko sila.

5 Ginabalusan nila ako sing malain sa maayo nga ginahimo ko sa ila,

kag ginabalusan nila ako sing kaakig sa akon pagpakig-abyan sa ila.

6 Nagasiling sila,* “Mangita kita sang malain nga tawo nga magkontra kag mag-akusar sa iya sa korte.

7 Kon hukman na siya, kabay pa nga magguwa nga may sala siya.

Kag kabay pa nga ang iya pangamuyo kabigon nga sala.

8 Kabay pa nga indi magdugay ang iya kabuhi kag ihatag na lang sa iban ang iya katungdanan.

9 Kabay pa nga mapatay na siya para mailo ang iya mga kabataan

kag mabalo ang iya asawa.

10 Kabay pa nga bisan diin na lang magkadto ang iya mga kabataan nga nagapakilimos,

kag kabay pa nga palayason† sila bisan sa ila guba nga elistaran.

11 Kabay pa nga kuhaon sang iya gin-utangan ang tanan niya nga pagkabutang,

kag kabay pa nga kuhaon sang mga pangayaw ang iya pinangabudlayan.

12 Kabay pa nga wala sing may maluoy sa iya kag sa iya ilo nga mga kabataan

kon mapatay na siya.

13 Kabay pa nga magkalamatay ang iya mga kaliwat

para malimtan na sila sa masunod nga henerasyon.

14-15 Kabay pa nga indi pagpatawaron kag indi pagkalimtan sang Ginoo

ang sala sang iya mga ginikanan kag mga katigulangan;

kag kabay pa nga itugot sang Ginoo nga malimtan na sila sa kalibutan.

16 Kay wala gid niya ginahunahuna ang paghimo sang maayo,

kundi ginahingabot niya kag ginapamatay ang mga kubos, mga imol, kag mga nadulaan sang paglaom.

17 Luyag niya nga pakamalauton ang iban—kabay pa nga sa iya ina matabo.

Wala siya naluyag magbendisyon sa iban—kabay pa nga wala man sing may magbendisyon sa iya.

18 Wala untat ang iya pagpakamalaot sa iban; daw bayo na ini nga iya ginasuksok.

Kabay pa nga ang iya pagpakamalaot magabalik sa iya pareho sang pagsulod sang tubig sa iya lawas

ukon pareho sang pagpanalupsop sang lana sa iya mga tul-an.

19 Kag kabay pa nga magpabilin ini sa iya nga daw sa bayo

nga nagatabon sa iya lawas ukon daw sa paha nga ginapaha niya permi.”

20 Ginoo, kabay pa nga amo ina ang imo isilot

sa mga nagaakusar kag nagahambal sing malain sa akon.

21 Pero buligi ako, Ginoong Dios, para mapadunggan ka.

Luwasa ako tungod sang imo kaayo kag gugma.

22 Kay kubos kag imol ako, kag nagasakit ang akon buot.

23 Nagaamat-amat na dula ang akon kabuhi pareho sa landong kon gab-i.

Daw pareho ako sa apan nga ginkahig.

24 Nagaluya ang akon tuhod tungod sa pagpuasa.

Puwerte na ako kaniwang.

25 Nangin talamayon ako sa akon mga kaaway.

Nagalungo-lungo sila kon makita nila ako.

26 Buligi ako, Ginoo, nga akon Dios;

luwasa ako suno sa imo gugma.

27 Kag mabal-an sang akon mga kaaway nga ikaw, Ginoo, ang nagluwas sa akon.

28 Ginapakamalaot nila ako, pero ikaw magabendisyon sa akon.

Mahuy-an sila kon salakayon nila ako, pero ako nga imo alagad magakalipay.

29 Sila nga nagaakusar sa akon matabunan sang kahuy-anan pareho sa bayo nga nagatabon sa lawas.

30 Pasalamatan ko gid ang Ginoo;

dayawon ko siya sa atubangan sang madamo nga katawhan.

31 Kay ginadepensahan niya ang mga tawo nga bululigan

para maluwas sila sa mga nagasentensya sa ila sang kamatayon.

Salmo 110

Ang Ginoo kag ang Pinili Niya nga Hari

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon Ginoo,*

“Pungko diri sa akon tuo hasta mapaidalom ko sa imo ang imo mga kaaway.”

2 Halin sa Zion,† palaparon sang Ginoo ang imo ginharian,

kag magagahom ka sa imo mga kaaway.

3 Sa adlaw nga magpakig-away ka sa imo mga kaaway,

magabulig sa imo sing kinabubut-on ang imo katawhan.

Ang imo pamatan-on nga mga katawhan magakadto sa imo sa balaan nga mga bukid

pareho sa tun-og sa kaagahon.‡

4 Nagsumpa ang Ginoo, kag indi gid magbaylo ang iya hunahuna,

nga pari ikaw hasta san-o, pareho sang pagkapari ni Melkizedek.§

5 Ang Ginoo ara sa imo tupad;

pagalaglagon niya ang mga hari sa tion nga ipakita niya ang iya kaakig.

6 Pagasilutan niya ang mga nasyon kag madamo ang iya pamatyon.

Pagalaglagon niya ang mga nagadumala sa bilog nga kalibutan.

7 Ikaw, Mahal nga Hari,* magainom sa ililigan sang tubig nga ara sa higad sang dalan,

gani magabalik ang imo kusog kag magamadinalag-on ka. *

Salmo 111

Pagdayaw sa Dios

1 Dayawa ang Ginoo! Pasalamatan ko ang Ginoo sa bug-os ko nga tagipusuon

sa pagtililipon sang matarong nga mga tawo.

2 Gamhanan ang mga binuhatan sang Ginoo;

ginapamalandungan ini sang tanan nga naluyag sini.

3 Gamhanan kag halangdon ang mga binuhatan sang Dios,

kag ang iya pagkamatarong nagapadayon hasta san-o.

4 Ginapadumdom gid niya sa aton ang iya makatilingala nga mga binuhatan.

Maluluy-on siya kag mabinalak-on;

5 ginahatagan niya sang pagkaon ang mga nagatahod sa iya,

kag ginadumdom niya permi ang iya kasugtanan.

6 Ginapakita niya sa iya katawhan kon ano kagamhanan ang iya mga binuhatan,

paagi sa paghatag sa ila sang mga duta sang iban nga mga nasyon.

7 Matutom kag matarong siya sa tanan niya nga ginahimo,

kag masaligan ang tanan niya nga mga sugo.

8 Ining iya mga sugo nagapadayon hasta san-o,

kag ginhatag niya ini nga may katutom kag pagkamatarong.

9 Ginluwas niya ang iya katawhan,

kag naghimo siya sang kasugtanan sa ila nga wala sing katapusan.

Balaan siya kag makatilingala.

10 Kon ang isa ka tawo gusto nga magmaalamon, dapat magtahod siya sa Ginoo.

Ang tanan nga nagatuman sang iya mga sugo may husto nga pag-intiendi.

Dalayawon siya hasta san-o. *

Salmo 112

Bulahan ang Tawo nga Nagatahod sa Ginoo

1 Dayawa ang Ginoo!

Bulahan ang tawo nga nagatahod sa Ginoo kag nagakalipay gid sa pagtuman sang iya mga sugo.

2 Mangin mauswagon ang iya mga anak,

kay ang mga kaliwat sang mga tawo nga nagakabuhi sing husto pakamaayuhon sang Dios.

3 Magamanggaranon ang iya pamilya,

kag ang iya kaayo dumdumon hasta san-o.

4 Bisan sa kadulom may kasanag gihapon para sa mga tawo

nga nagakabuhi sing husto, maluluy-on, mabinalak-on, kag matarong.

5 Pakamaayuhon ang tawo nga maalwan kag nagapahulam, kag wala nagadaya sa iya palangabuhian.

6 Sigurado nga mangin mabakod ang iya kahimtangan hasta san-o;

ang matarong nga tawo pareho sa iya indi malimtan hasta san-o.

7 Wala siya nahadlok sa malain nga mga balita,

kay mabakod ang iya balatyagon kag nagasalig siya sa Ginoo.

8 Wala siya nagakatublag kag nagakahadlok

kay sa ulihi makita niya nga mapierdi ang iya mga kaaway.

9 Nagapanagtag siya sa mga imol;

ang iya matarong nga ginahimo dumdumon hasta san-o

kag ang iya ikasarang dugangan sang Dios bilang pagpadungog sa iya.

10 Makita ini sang mga malain kag magabagrot ang ila mga ngipon sa kaakig,

kag daw matunaw sila sa kahuya.

Ang ila mga plano indi magmadinalag-on.

Salmo 113

Pagdayaw sa Kaayo sang Ginoo

1 Dayawa ang Ginoo!

Kamo nga mga katawhan sang Ginoo nga iya mga alagad, dayawa ninyo siya!

2 Kabay pa nga dayawon siya subong kag hasta san-o.

3 Halin sa east hasta sa west* ang tanan nga tawo magdayaw sa Ginoo.

4 Magagahom ang Ginoo sa tanan nga nasyon, ang iya pagkagamhanan indi matupungan.

5 Wala gid sing pareho sa Ginoo nga aton Dios

nga nagapungko sa iya trono didto sa kahitaasan.

6 Nagaduko siya sa pagtulok† sa kalangitan kag sa kalibutan.

7 Ginabuligan niya ang mga kubos kag mga imol sa ila kapigaduhon.

8 Kag ginapadunggan niya sila kaupod sang dungganon nga mga tawo sang iya katawhan.

9 Ginalipay niya ang baw-as nga babayi sa iya puluy-an paagi sa paghatag sa iya sang mga anak.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 114

Kanta Parte sa Pagguwa sang mga Israelinhon sa Egypt

1 Ang mga Israelinhon nga kaliwat ni Jacob nagaestar sadto sa Egypt,

nga sa diin lain ang lingguahe sang mga tawo didto.

2 Sang nagguwa na sila sa Egypt, ginhimo sang Dios ang Juda nga iya balaan nga lugar,

kag gindumalahan niya ang Israel.

3 Ang Mapula nga Dagat naghawa nga daw sa nagpalagyo nga tawo.

Ang tubig sang Suba sang Jordan daw sa tawo nga nag-isol.

4 Nag-uyog ang mga bukid

nga daw sa nagalukso nga mga kanding kag mga karnero.

5 Ngaa naghawa ang Mapula nga Dagat

kag daw sa nag-isol ang tubig sang Suba sang Jordan?

6 Ngaa nag-uyog ang mga bukid nga daw sa nagalukso nga mga kanding kag mga karnero?

7 Nagatay-og ang kalibutan sa presensya sang Ginoo nga Dios ni Jacob,

8 nga naghimo sang matig-a nga bato nga mangin punong sang tubig

kag mangin tuburan nga nagailig.

Salmo 115

Isa lang gid ang Matuod nga Dios

1 Ginoo, indi kami ang dapat padunggan kundi ikaw,

tungod sang imo gugma kag katutom.

2 Ngaa ginainsulto kami sang iban nga mga nasyon paagi sa pagsiling,

“Diin na bala ang inyo Dios?”

3 Ang amon Dios ara sa langit kag ginahimo niya ang bisan ano nga iya naluyagan.

4 Pero ang ila mga dios-dios hinimo man lang sang tawo halin sa pilak kag bulawan.

5 May mga baba ini, pero indi makahambal;

may mga mata, pero indi makakita.

6 May mga dulunggan, pero indi makabati;

may mga ilong, pero indi makapanimaho.

7 May mga kamot, pero indi makauyat;

may mga tiil, pero indi makalakat,

kag bisan tingog wala ka sing may mabatian.

8 Ang nagahimo sang sini nga mga dios-dios kag ang tanan nga nagasalig sa ila

mangin pareho man sa ila nga wala sing pulos.

9-10 Kamo nga katawhan sang Israel, pati na kamo nga mga kaliwat ni Aaron,

magsalig kamo sa Ginoo.

Siya ang inyo manugbulig kag manugprotektar.

11 Kamo nga mga nagatahod sa Ginoo, magsalig kamo sa iya.

Siya ang inyo manugbulig kag manugprotektar.

12 Ginadumdom kita sang Ginoo, kag pakamaayuhon niya kita.

Pakamaayuhon niya ang katawhan sang Israel pati na ang mga kaliwat ni Aaron.

13 Pakamaayuhon niya ang tanan nga nagatahod sa iya, bantog man ukon indi.

14 Kabay pa nga kamo kag ang inyo mga kaliwat padamuon sang Ginoo.

15 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang Ginoo

nga nagtuga sang kalangitan kag sang kalibutan.

16 Ang kalangitan iya sang Ginoo, pero ang kalibutan gintugyan niya sa mga tawo.

17 Indi ang mga patay ang magadayaw sa Ginoo, kay indi na gani sila makatingog,

18 kundi kita nga mga buhi amo ang magadayaw sa iya subong kag hasta san-o.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 116

Ang Dios Nagaluwas sa Tawo sa Kamatayon

1 Ginahigugma ko ang Ginoo,

kay ginapamatian niya ang akon pagpangayo sang bulig sa iya.

2 Tungod kay ginapamatian niya ako,

indi ako mag-untat sa pagpanawag sa iya samtang nagakabuhi ako.

3 Nahadlok ako kay nabatyagan ko nga daw dali na lang ako mapatay;

ang kamatayon daw sa lubid nga nagaburambod sa akon.

Natublag gid ako kag nabalaka,

4 gani nagpanawag ako sa Ginoo, “Ginoo, luwasa ako!”

5 Ang Ginoo nga aton Dios maluluy-on, matarong, kag mabinalak-on.

6 Ginaprotektaran niya ang mga wala sing alam.

Sang wala ako sing may mahimo ginluwas niya ako.

7 Dapat magpakabakod ako tungod kay maayo gid ang Ginoo sa akon,

8 kay ginluwas niya ako sa kamatayon, sa kasubo* kag sa kalaglagan.†

9 Gani magakabuhi ako nga malapit sa Ginoo diri sa kalibutan sang mga buhi.

10 Nagatuo gihapon ako, bisan pa nga nagsiling ako,‡ “Puwerte gid ang akon pag-antos.”

11 Sa akon kahadlok nagsiling ako, “Wala gid sing tawo nga masaligan.”

12 Ano bala ang maibalos ko sa Ginoo sa tanan niya nga kaayo sa akon?

13 Magasimba ako sa Ginoo kag magadala ako sang halad nga ilimnon

sa pagpasalamat sa iya sa pagluwas niya sa akon.

14 Tumanon ko ang akon mga promisa sa iya sa presensya sang tanan niya nga katawhan.

15 Nasakitan ang Ginoo kon may mapatay sa iya matutom nga katawhan.§

16 Ginoo, matuod nga suluguon mo ako.*

Ginhilway mo ako sa pagkabihag.

17 Magasimba ako sa imo

kag magahalad ako sang halad nga bilang pagpasalamat sa imo.

18 Tumanon ko ang akon mga promisa sa imo sa presensya sang tanan mo nga katawhan

19 didto sa ugsaran sang imo templo sa Jerusalem.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 117

Pagdayaw sa Ginoo

1 Tanan kamo nga nasyon, dayawa ninyo ang Ginoo!

Tanan kamo nga katawhan, padunggi ninyo siya!

2 Kay dako gid ang gugma sang Ginoo sa aton,

kag ang iya katutom wala sing katapusan.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 118

Pagpasalamat Tungod sang Pagdaog

1 Pasalamati ang Ginoo, kay maayo siya;

ang iya gugma wala sing katapusan.

2 Magsiling ang katawhan sang Israel, “Ang iya gugma wala sing katapusan.”

3 Magsiling ang mga kaliwat ni Aaron, “Ang iya gugma wala sing katapusan.”

4 Magsiling ang mga nagatahod sa Ginoo, “Ang iya gugma wala sing katapusan.”

5 Sa akon kalisod, nagpanawag ako sa Ginoo,

kag ginsabat niya ako paagi sa paghilway sa akon.

6 Kaupod ko ang Ginoo, gani indi ako mahadlok.

Ano ang mahimo sang tawo sa akon?

7 Kaupod ko ang Ginoo.

Siya ang nagabulig sa akon,

kag makita ko mismo ang pagkapierdi sang akon mga kaaway.

8 Mas maayo nga magdangop sa Ginoo kaysa magsalig sa tawo.

9 Mas maayo nga magdangop sa Ginoo kaysa magsalig sa gamhanan nga mga tawo.

10 Ginlibutan ako sang madamo nga nasyon nga akon kaaway,

pero ginpierdi ko sila paagi sa gahom sang Ginoo.

11 Matuod nga ginpalibutan nila ako,

pero ginpierdi ko sila paagi sa gahom sang Ginoo.

12 Ginsalakay nila ako pareho sa panong sang putyukan,

pero gintapna sila gilayon

pareho sa ginasunog nga dagami nga nagakapatay dayon.

Ginpierdi ko sila paagi sa gahom sang Ginoo.

13 Ginsalakay ako sing mabaskog

kag diutayan na lang ako madaog,

pero ginbuligan ako sang Ginoo.

14 Ang Ginoo amo ang nagahatag sa akon sang kusog

kag siya ang akon ginakanta.

Siya ang nagluwas sa akon.

15-16 Pamatii ang paghinugyaw sang katawhan sang Dios sa ila mga tolda tungod sang ila pagdaog:

“Ini nga kadaugan ginhimo sang Ginoo paagi sa iya gahom!

Ang gahom sang Ginoo amo ang nagpadaog sa aton!”

17 Indi ako mapatay, kundi magakabuhi,

kag ipanugid ko ang mga ginhimo sang Ginoo.

18 Bisan pa nga puwerte gid ang silot sang Ginoo sa akon,

wala niya pagtuguti nga mapatay ako.

19 Buksi ang mga puwertahan sang templo sang Ginoo* para sa akon, kay magasulod ako kag magapasalamat sa Ginoo.

20 Amo ini ang puwertahan sang Ginoo nga sa diin ang mga matarong lang ang makasulod.

21 Magapasalamat ako sa imo, Ginoo, kay ginsabat mo ang akon pangamuyo.

Ikaw ang nagluwas sa akon.

22 Ang bato nga ginsikway sang mga panday amo ang nangin pundasyon nga bato.

23 Ang Ginoo ang naghimo sini kag makatilingala ini sa aton.

24 Amo ini ang adlaw nga ginpadaog kita sang Ginoo,

gani magkalipay kag magsinadya kita.

25 Ginoo, nagapangabay kami nga padayon mo kami nga luwason.

Palihog hatagi kami sang kadalag-an sa amon mga ginahimo.

26 Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala.†

Kag kamo nga mga tawo, kabay pa nga pakamaayuhon man kamo sang Ginoo

halin diri sa iya templo.‡

27 Ang Ginoo, Dios; kag maayo gid siya sa aton.

Magdala kita sang mga sanga sang kahoy sa pagselebrar sang piesta, kag maglibot kita sa halaran.

28 Ginoo, ikaw ang akon Dios;

nagapasalamat ako kag nagadayaw sa imo.

29 Pasalamati ang Ginoo, kay maayo siya;

ang iya gugma wala sing katapusan. *

Salmo 119

Ang Kasuguan sang Dios

א Alef

1 Bulahan ang mga tawo nga wala sing kasawayan ang ila kabuhi,

nga nagakabuhi suno sa kasuguan sang Ginoo.

2 Bulahan ang mga tawo nga nagasunod sa mga pagpanudlo sang Dios,

nga nagatuman sa iya sa ila bug-os nga tagipusuon.

3 Wala sila nagahimo sang malain kundi nagasunod sila sa mga pamaagi sang Dios.

4 Ginoo, ginhatag mo sa amon ang imo mga pagsulundan

para tumanon namon ini nga may katutom.

5 Dako gid ang akon handom nga ang akon pagkabuhi permi matutom

sa pagtuman sang imo mga pagsulundan.

6 Kon tumanon ko ang tanan mo nga mga sugo, indi ako mahuy-an.

7 Dayawon ko ikaw nga may matinlo nga tagipusuon

samtang nagatuon ako sang imo matarong nga mga sugo.

8 Tumanon ko ang imo mga pagsulundan, gani indi gid ako pagpabay-i.

ב Bet

9 Ano bala ang himuon sang isa ka pamatan-on para mangin matinlo ang iya kabuhi?

Ang iya himuon amo ang pagsunod sa imo pulong.

10 Nagadangop ako sa imo sa bug-os ko nga tagipusuon,

gani indi pag-itugot nga talikdan ko ang imo mga sugo.

11 Ginatipigan ko ang imo pulong sa akon tagipusuon para indi ako makasala sa imo.

12 Dalayawon ikaw, Ginoo!

Tudlui ako sang imo mga pagsulundan.

13 Ginasulit-sulit ko hambal ang tanan nga sugo nga imo ginhatag.

14 Nagakalipay ako sa pagsunod sang imo mga pagpanudlo,

labaw pa sa kalipay nga ginahatag sang manggad.

15 Nagapamalandong ako sa imo mga pagsulundan

kag ginahunahuna ko sing maayo ang imo mga pamaagi.

16 Nagakalipay ako sa imo mga pagsulundan

kag indi ko pagkalimtan ang imo pulong.

ג Gimel

17 Magmaayo ka sa akon nga imo alagad

para padayon ako nga magkabuhi kag magtuman sang imo pulong.

18 Buksi ang akon hunahuna

para maintiendihan ko ang matahom nga mga kamatuoran sa imo kasuguan.

19 Pangayaw lang ako sa sining kalibutan,

gani ipahayag sa akon ang imo mga sugo.

20 Sa tanan nga tion nagahandom gid ako sa paghibalo sang imo mga sugo.

21 Ginasabdong mo ang mga bugalon, nga imo ginapakamalaot.

Ini sila nagatalikod sa imo mga sugo.

22 Ilikaw ako sa ila nga pagpakahuya kag pagyaguta,

kay ginatuman ko ang imo mga pagpanudlo.

23 Bisan pa magtipon ang mga manugdumala sa paglibak sa akon,

ako nga imo alagad magapamalandong sa imo mga pagsulundan.

24 Ang imo mga pagpanudlo nagahatag sa akon sang kalipay;

amo ini ang akon manuglaygay.

ד Dalet

25 Daw mapatay na ako, gani padayuna ang akon kabuhi suno sa imo promisa.

26 Ginsugid ko sa imo ang parte sa akon kabuhi kag ginpamatian mo ako.

Tudlui ako sang imo mga pagsulundan.

27 Paintiendiha ako sang imo mga pagsulundan

para mapamalandungan ko ang imo makatilingala nga mga binuhatan.

28 Daw malumos ako sa kasubo, gani pabaskuga ako suno sa imo promisa.

29 Buligi ako nga indi magkabuhi nga madaya;

kag kaluoyi ako nga matuman ko ang imo kasuguan.†

30 Ginpili ko ang husto nga dalan;

gusto ko gid nga magsunod sa imo mga sugo.

31 Ginasunod ko, Ginoo, ang imo mga pagpanudlo,

gani indi pag-itugot nga mahuy-an ako.

32 Ginatinguhaan ko gid ang pagkabuhi nga matinumanon sa imo mga sugo

tungod kay ginadugangan mo ang akon pag-intiendi.‡

ה He

33 Tudlui ako, Ginoo, sang imo mga pagsulundan,

kag pagatumanon ko ini hasta san-o.

34 Hatagi ako sang pag-intiendi sa imo kasuguan,

kag sundon ko ini kag tipigan sa bug-os ko nga tagipusuon.

35 Tuytuyi ako sa pagsunod sang imo mga sugo,

kay sa sini may kalipay ako.

36 Hatagi ako sang handom sa pagtuman sang imo mga pagpanudlo

sang sa paghandom nga magmanggaranon.

37 Ilikaw ako sa paghandom sang mga butang nga wala sing pulos.

Padayuna§ ang akon kabuhi suno sa imo promisa.

38 Tumana ang imo promisa sa akon nga imo alagad, nga ginapromisa mo sa mga nagatahod sa imo.

39 Kuhaa ang mga pagpakahuya sa akon nga akon ginakahadlukan

kay ginakabig ko nga maayo ang imo mga sugo.

40 Luyag ko nga magtuman sang imo mga pagsulundan.

Tungod nga ikaw matarong, padayuna* ang akon kabuhi.

ו Vav

41 Ginoo, ipakita ang imo paghigugma kag pagluwas sa akon, suno sa imo promisa.

42 Dayon masabat ko ang mga nagapakahuya sa akon,

kay nagasalig ako sa imo mga pulong.

43 Pahambala ako sang imo matuod nga mga pulong sa tanan nga tion,

kay ang akon paglaom ara lamang sa imo mga sugo.

44 Permi ko tumanon ang imo kasuguan hasta san-o.

45 Magakabuhi ako nga may kahilwayan,

kay nagatinguha gid ako sa pagtuman sang imo nga pagsulundan.

46 Indi ako magkahuya sa pagsugid sang imo mga pagpanudlo sa atubangan sang mga hari.

47 Nagakalipay gid ako sa pagsunod sa imo mga sugo nga akon ginahigugma.

48 Ginatahod ko ang imo mga sugo nga akon ginahigugma,

kag ginapamalandungan ko ang imo mga pagsulundan.

ז Zayin

49 Dumduma ang imo promisa sa akon nga imo alagad,

kay sa sina ginahatagan mo ako sang paglaom.

50 Ang imo promisa nagapabuhi sa akon kag nagahatag sa akon sang kalipay sa akon mga pag-antos.

51 Puwerte gid ang paghikay sa akon sang mga bugalon,

pero wala ako nagabiya sa imo kasuguan.

52 Ginoo, ginadumdom ko ang imo mga sugo nga dugay mo na nga ginhatag,

kay nagahatag ini sa akon sang kalipay.

53 Akig gid ako katama tungod sa mga malain, nga nagasikway sang imo kasuguan.

54 Nagakanta ako parte sa imo mga pagsulundan bisan diin ako mag-estar.†

55 Ginoo, sa kagab-ihon ginadumdom ko ikaw kag ang imo kasuguan,

kon paano ko ini matuman.

56 Amo ini ang akon kalipay: ang pagsunod sa imo mga pagsulundan.

ח Chet

57 Ikaw lang gid Ginoo ang akon kinahanglan.

Nagapromisa ako sa pagtuman sang imo mga pulong.

58 Ginapangabay ko ikaw sa bug-os ko nga tagipusuon nga kaluoyan mo ako suno sa imo promisa.

59 Ginhunahuna ko kon paano ako nagkabuhi,

kag nagdesisyon ako nga magsunod sa imo mga pagpanudlo.

60 Ginatuman ko gilayon ang imo mga sugo.

61 Bisan pa ginagapos ako sang mga malain, wala ko ginakalimtan ang imo kasuguan.

62 Bisan pa sa tungang gab-i nagamata ako sa pagpasalamat sa imo

tungod sang imo matarong nga mga sugo.

63 Abyan ako sang tanan nga nagatahod sa imo kag nagatuman sang imo mga pagsulundan.

64 Ginoo, ginahigugma mo ang tanan nga tawo sa kalibutan.

Tudlui ako sang imo mga pagsulundan.

ט Tet

65 Ginoo, magmaayo ka sa akon nga imo alagad, suno sa imo promisa.

66 Hatagi ako sang kaalam kag ihibalo

kay nagasalig ako sa imo mga sugo.

67 Sang una, sang wala mo pa ako pagdisiplinaha, nagbiya ako sa imo,

pero subong ginatuman ko na ang imo pulong.

68 Maayo ka gid kag maayo ang imo mga ginahimo.

Tudlui ako sang imo mga pagsulundan.

69 Bisan ginabutang-butangan ako sang mga bugalon,

ginatuman ko gihapon ang imo mga pagsulundan sa bug-os ko nga tagipusuon.

70 Ina nga mga bugalon wala sing pag-intiendi sa imo kasuguan,

pero ako ya nagakalipay sa pagsunod sini.

71 Maayo nga ginsilutan mo ako,

kay paagi sini nakatuon ako sang imo mga pagsulundan.

72 Para sa akon, ang kasuguan nga imo ginhatag mas bilidhon pa sang sa madamo gid nga manggad.

י Yod

73 Gintuga mo ako kag ginporma;

hatagi ako sang pag-intiendi para makatuon ako sang imo mga sugo.

74 Nagakalipay ang mga nagatahod sa imo kon makita nila ako,

kay nagasalig ako sa imo pulong.

75 Nakahibalo ako, Ginoo, nga matarong ang imo mga sugo.

Kag tungod nga matutom ka, gindisiplina mo ako.

76 Kabay pa nga lipayon mo ako sang imo gugma suno sa imo promisa sa akon nga imo alagad.

77 Kaluoyi ako para padayon ako nga magakabuhi,

kay nagakalipay ako sa pagsunod sa imo kasuguan.

78 Kabay pa nga mahuy-an ang mga bugalon tungod kay ginabutang-butangan nila ako.

Kon sa akon, magapamalandong ako sa imo mga pagsulundan.

79 Kabay pa nga magpalapit sa akon ang mga nagatahod sa imo

kag nakahibalo sang imo mga pagpanudlo.

80 Kabay pa nga tumanon ko sa bug-os ko nga tagipusuon ang imo mga pagsulundan

para indi ako mahuy-an.

כ Kaf

81 Ginakapoy na ako sa paghulat sang imo pagluwas sa akon,

pero nagasalig ako sa imo pulong.

82 Nagapalangdulom na ang akon panulok sing hulat sa imo promisa.

Nagapamangkot ako, “San-o mo pa bala ako pabaskugon kag lipayon?”

83 Bisan pa pareho na ako sa indi na mapuslan nga panit nga suludlan sang bino,

wala ko ginakalimtan ang imo mga pagsulundan.

84 Hasta san-o pa bala ang akon paghulat?

San-o mo pa bala silutan ang mga nagahingabot sa akon nga imo alagad?

85 Nagkutkot sang mga buho sa pagsiod sa akon

ang mga bugalon nga wala nagasunod sa imo kasuguan.

86 Masaligan gid ang tanan mo nga mga sugo.

Buligi ako, kay ginahingabot ako sang mga tawo bisan wala sing kabangdanan.

87 Diutayan na lang ako nila mapatay,

pero wala ko ginsikway ang imo mga pagsulundan.

88 Tipigi ang akon kabuhi suno sa imo gugma;

tumanon ko ang pagpanudlo nga ginhatag mo.

ל Lamed

89 Ginoo, ang imo pulong magapadayon hasta san-o;

mabakod ini pareho sa langit.

90 Ang imo katutom nagapadayon hasta san-o.

Ginpahamtang mo sing mabakod ang kalibutan, gani nagapabilin ini.

91 Ang tanan nga butang nagapabilin hasta subong tungod sa imo pagbuot.

Kay ini sila nagaalagad sa imo.

92 Kon ang imo kasuguan wala nagalipay sa akon,

kuntani napatay na ako tungod sang akon pag-antos.

93 Indi ko gid pagkalimtan ang imo mga pagsulundan,

kay paagi sini ginapadayon‡ mo ang akon kabuhi.

94 Imo ako, gani luwasa ako!

Kay nagatinguha gid ako sa pagtuman sang imo mga pagsulundan.

95 Nagahulat ang mga malain sa pagpatay sa akon,

pero pamalandungan ko ang imo mga pagpanudlo.

96 Nakita ko nga ang tanan nga butang may limitasyon,

pero ang imo mga sugo wala.

מ Mem

97 Daw ano ang paghigugma ko sang imo kasuguan.

Ginapamalandungan ko gid ini permi.

98 Kag tungod nga ari sa akon permi ang imo mga sugo,

mas maalam ako sang sa akon mga kaaway.

99 Madamo pa ang akon naintiendihan sang sa akon mga manunudlo,

kay ang imo pagpanudlo amo ang akon ginapamalandungan.

100 Labaw pa ang akon pag-intiendi sang sa mga tigulang,

kay ginatuman ko ang imo mga pagsulundan.

101 Ginalikawan ko ang tanan nga malain nga pagginawi para matuman ko ang imo pulong.

102 Wala ako nagbiya sa imo mga sugo,

kay ikaw ang nagatudlo sa akon.

103 Daw ano katam-is sang imo mga promisa, mas matam-is pa ini sang sa honey.

104 Nagakuha ako sing pag-intiendi halin sa imo mga pagsulundan,

gani ginakaugtan ko ang tanan nga malain nga pagginawi.

נ Nun

105 Ang imo pulong pareho sa suga nga nagahatag kasanag sa akon alagyan.

106 Tumanon ko gid ang akon ginsumpa nga magsunod sa imo matarong nga mga sugo.

107 Puwerte gid ang akon pag-antos;

padayuna ang akon kabuhi, Ginoo, suno sa imo promisa.

108 Batuna, Ginoo, ang akon kinabubut-on nga pagdayaw sa imo,

kag tudlui ako sang imo mga sugo.

109 Bisan pa ara ako permi sa peligro sang kamatayon, wala ko ginakalimtan ang imo kasuguan.

110 Nagbutang sang siod para sa akon ang mga malain,

pero wala ako magbiya sa imo mga pagsulundan.

111 Ang imo mga pagpanudlo amo ang akon bilidhon nga pagkabutang hasta san-o,

kay amo ini ang akon kalipay.

112 Nagdesisyon ako nga tumanon ko gid ang imo mga pagsulundan hasta san-o.

ס Samekh

113 Ginakaugtan ko ang mga tawo nga indi mainunungon sa imo,

pero ginahigugma ko ang imo kasuguan.

114 Ikaw ang akon palanaguan kag manugprotektar;

nagasalig ako sa imo pulong.

115 Palayo kamo sa akon, kamo nga mga nagahimo sing malain,

para matuman ko ang mga sugo sang akon Dios.

116 Hatagi ako sang kusog suno sa imo promisa

para padayon ako nga magakabuhi;

kag indi pag-itugot nga mapaslawan ako sa akon paglaom sa imo.

117 Buligi ako para maluwas ako;

kag isentro ko permi ang akon hunahuna sa imo mga pagsulundan.

118 Ginasikway mo ang tanan nga nagabiya sa imo mga pagsulundan.

Sa pagkamatuod, ang ila pagpanunto wala sing pulos.

119 Ginakabig mo nga pareho sa basura ang tanan nga malain nga mga tawo diri sa kalibutan.

Tungod sini ginahigugma ko ang imo pagpanudlo.

120 Nagakurog ako sa kahadlok sa imo;

nahadlok gid ako sa imo paghukom.§

ע Ayin

121 Ginhimo ko ang matarong kag husto,

gani indi ako pagpabay-i sa akon mga kaaway.

122 Magpromisa ka nga buligan mo ako nga imo alagad;

indi pag-itugot nga daog-daugon ako sang mga bugalon.

123 Nagapalangdulom na ang akon panulok sing hulat sa imo promisa nga luwason mo ako.

124 Himua sa akon nga imo alagad ang suno sa imo paghigugma,

kag tudlui ako sang imo mga pagsulundan.

125 Alagad mo ako, gani hatagi ako sing pag-intiendi

para maintiendihan ko ang imo mga pagpanudlo.

126 Ginoo, tion na ini nga maghulag ka,

kay wala na nagasunod ang mga tawo sa imo kasuguan.

127 Tungod nga ginahigugma ko ang imo mga sugo labaw pa sa bulawan,

bisan pa sa pinakapuraw nga bulawan,

128 kag tungod nga ginasunod ko ang tanan mo nga pagsulundan,

ginakaugtan ko ang tanan nga malain nga pagginawi.

פ Pe

129 Maayo gid ang imo mga pagpanudlo,

gani ginasunod ko ini sa bug-os ko nga tagipusuon.

130 Ang pagpahayag sang imo mga pulong nagahatag sang kasanag

sa hunahuna sang mga tawo

kag kaalam sa mga wala sing alam.

131 Puwerte gid ang akon handom sa imo mga sugo.

132 Talupangda ako kag kaluoyi, pareho sang imo ginahimo permi sa mga nagahigugma sa imo.

133 Tuytuyi ako paagi sa imo pulong;

indi pag-itugot nga gamhan ako sang kalautan.

134 Luwasa ako sa mga nagadaogdaog sa akon

para matuman ko ang imo mga pagsulundan.

135 Ipakita ang imo kaayo sa akon nga imo alagad,

kag tudlui ako sang imo mga pagsulundan.

136 Puwerte gid ang akon hilibion tungod kay wala nagtuman ang mga tawo sa imo kasuguan.

צ Tsadi

137 Matarong ka, Ginoo, kag husto ang imo mga sugo.

138 Matarong kag masaligan gid ang mga pagpanudlo nga ginhatag mo.

139 Puwerte gid ang akon kaakig kay ginasikway sang akon mga kaaway ang imo mga pulong.

140 Napamatud-an nga masaligan gid ang imo promisa,

kag ini ginahigugma ko nga imo alagad.

141 Bisan kubos ako kag ginahikayan, wala ko ginakalimtan ang imo mga pagsulundan.

142 Wala sing katapusan ang imo pagkamatarong

kag matuod ang imo kasuguan.

143 Nag-abot sa akon ang kalisod kag kasakit,

pero ang imo mga sugo naghatag sa akon sang kalipay.

144 Matarong ang imo mga pagpanudlo hasta san-o.

Hatagi ako sang pag-intiendi sa imo mga pagpanudlo para padayon ako nga magakabuhi.

ק Qof

145 Nagapanawag ako sa imo, Ginoo, sa bug-os ko nga tagipusuon;

sabta ako, kag pagatumanon ko ang imo mga pagsulundan.

146 Nagapanawag ako sa imo;

luwasa ako, kag pagatumanon ko ang imo mga pagpanudlo.

147 Nagabugtaw ako sa wala pa magbutlak ang adlaw

kag nagapangayo ako sang bulig sa imo.

Nagasalig ako sa imo promisa.

148 Nagapulaw ako sa bilog nga gab-i sa pagpamalandong sang imo mga promisa.

149 Pamatii ako, Ginoo, suno sa imo gugma;

padayuna ang akon kabuhi suno sa imo nga paghukom.*

150 Nagapalapit sa akon ang mga malain nga nagahingabot sa akon,

nga nagasikway sang imo kasuguan.

151 Pero malapit ka sa akon, Ginoo; kag masaligan† ang tanan mo nga mga sugo.

152 Sa akon nga pagtuon sang imo mga pagpanudlo, dugay na nga nahibaluan ko

nga ang ining imo mga pagpanudlo ginhimo mo nga magpadayon hasta san-o.

ר Resh

153 Tan-awa bala ang akon pag-antos kag luwasa ako,

kay wala ko ginkalimtan ang imo kasuguan.

154 Depensahi ako sa mga nagaakusar sa akon kag luwasa ako;

padayuna ang akon kabuhi suno sa imo promisa.

155 Indi maluwas ang mga malain,

kay wala sila nagatinguha sa pagtuman sang imo mga pagsulundan.

156 Dako ang imo kaluoy, Ginoo;

padayuna ang akon kabuhi suno sa imo nga paghukom.‡

157 Madamo nga kaaway ang nagahingabot sa akon,

pero wala gid ako magbiya sa imo mga pagpanudlo.

158 Ginakangil-aran ko ang mga indi matutom sa imo,

kay wala nila ginatuman ang imo pulong.

159 Tan-awa, Ginoo, kon daw ano ang akon paghigugma sa imo mga pagsulundan.

Padayuna ang akon kabuhi suno sa imo gugma.

160 Matuod ang tanan mo nga pulong,

kag wala sing katapusan ang tanan mo nga matarong nga mga sugo.

ש Sin and Shin

161 Ginahingabot ako sang mga manugdumala bisan wala sing kabangdanan,

pero ang akon tagipusuon nagatahod gid sa imo pulong.

162 Nagakalipay ako sa imo promisa pareho sa isa ka tawo nga nakakita sang dako nga manggad.

163 Ginakaugtan ko kag ginakangil-aran ang kabutigan,

pero ginahigugma ko ang imo kasuguan.

164 Makapila§ ako magdayaw sa imo sa isa ka adlaw, tungod sang imo matarong nga mga sugo.

165 Makaangkon sang maayo gid nga kahimtangan ang mga nagahigugma sang imo kasuguan,

kag wala sing may makalaglag sa ila.

166 Nagalaom ako nga imo ako luwason, Ginoo,

kag nagasunod ako sa imo mga sugo.

167 Dako gid ang akon paghigugma sa imo mga pagpanudlo,

gani ginatuman ko gid ini.

168 Nahibaluan mo ang tanan ko nga ginahimo,

gani ginatuman ko ang imo mga pagsulundan kag mga pagpanudlo.

ת Tav

169 Ginoo, kabay pa nga pamatian mo ang akon pagpanawag sa imo.

Hatagi ako sang pag-intiendi suno sa imo promisa.

170 Kabay pa nga pamatian mo ang akon pangamuyo.

Luwasa ako suno sa imo promisa.

171 Magadayaw ako permi sa imo,

kay gintudluan mo ako sang imo mga pagsulundan.

172 Magakanta ako parte sa imo pulong,

kay matarong ang tanan mo nga mga sugo.

173 Kabay pa nga handa ka permi sa pagbulig sa akon,

kay ginpili ko ang pagtuman sang imo mga pagsulundan.

174 Nagahandom ako nga luwason mo ako, Ginoo.

Ang imo kasuguan nagahatag sa akon sang kalipay.

175 Padayuna ang akon kabuhi para madayaw ko ikaw,

kag kabay pa nga magbulig sa akon ang imo mga sugo.

176 Nagtalang ako pareho sa nadula nga karnero,

gani pangitaa ako nga imo alagad

kay wala ko ginkalimtan ang imo mga sugo.

Salmo 120

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Sa akon kalisod, nagpanawag ako sa Ginoo

kag ginsabat niya ako.

2 Ginoo, luwasa ako sa mga butigon kag mga dayaon.

3 Kamo nga mga dayaon, ano ayhan ang isilot sang Dios sa inyo?

4 Silutan niya kamo sang taliwis nga pana sang soldado kag nagadabadaba nga mga baga.

5 Kaluluoy ako kay nagaestar ako upod sa inyo

nga pareho kalain sa mga pumuluyo sang Meshec kag sang Kedar.

6 Dugay na ang akon pag-estar upod sa inyo nga indi gusto sang kalinong.

7 Gusto ko ang kalinong pero kon maghambal gani ako parte sina ang inyo gusto inaway.

Salmo 121

Ang Ginoo ang Akon Manugtipig

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Nagatan-aw ako sa mga bukid;

diin bala nagahalin ang akon bulig?

2 Ang akon bulig nagahalin sa Ginoo, nga naghimo sang kalangitan kag sang kalibutan.

3 Indi niya pag-itugot nga matumba ka.

Siya nga nagatipig sa imo, wala nagakatulog.

4 Pamati! Ang manugtipig sang Israel wala nagapatuyo-tuyo ukon nagakatulog.

5 Ang Ginoo nagatipig sa imo;

ara siya sa imo tupad sa pagprotektar sa imo.

6 Ang init sang adlaw indi makahalit sa imo ukon ang siga sang bulan kon gab-i.*

7 Tipigan ka sang Ginoo sa tanan nga katalagman;

tipigan niya ang imo kabuhi.

8 Ang Ginoo magatipig sa imo subong kag hasta san-o, bisan diin ka makadto.†

Salmo 122

Pangamuyo para sa Jerusalem

Ang kanta samtang nagapasaka. Ginsulat ni David.

1 Nalipay ako sang ginhambalan ako nga, “Makadto kita sa templo sang Ginoo.”

2 Kag subong, ari na kami nagatindog sa mga puwertahan sang Jerusalem.

3 Ang Jerusalem isa ka siyudad nga ginpatindog sing maayo kag mapag-on.

4 Diri nagakadto ang mga tribo sang Israel

sa pagdayaw sa Ginoo suno sa iya gintudlo sa ila.

5 Diri sa Jerusalem nagahukom ang mga hari sang Israel nga kaliwat ni David.

6 Magpangamuyo kamo para sa maayo nga kahimtangan* sang Jerusalem paagi sa pagsiling,

“Kabay pa nga ang nagahigugma sa sini nga siyudad magmainuswagon.

7 Kabay pa nga malinong kag maayo ang kahimtangan

sa sulod sang Jerusalem kag sa mabakod nga mga parte sini.”

8 Para sa ikaayo sang akon mga paryente kag mga abyan, nagasiling ako,

“Kabay pa nga maayo lang ang kahimtangan sang Jerusalem.”

9 Para sa ikaayo sang templo sang Ginoo nga aton Dios,

nagapangamuyo ako nga mag-uswag ang Jerusalem.

Salmo 123

Pangamuyo para sa Kaluoy sang Dios

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Ginoo, nagapangamuyo* ako sa imo,

sa imo nga nagapungko sa trono dira sa langit.

2 Subong nga ang ulipon nagahulat nga hatagan siya sang iya amo ukon ama,

kami nagahulat man nga buligan mo, Ginoo nga amon Dios, hasta nga kaluoyan mo kami.

3 Kaluoyi kami, Ginoo, kay sobra na ang pag-insulto sa amon.

4 Sobra na ang pagyaguta sa amon sang mga tawo nga nagapatawhay-tawhay lang kag mga bugalon.

Salmo 124

Ang Dios Manugprotektar sang Iya Katawhan

Ang kanta samtang nagapasaka. Ginsulat ni David.

1 Kon wala magdampig ang Ginoo sa aton, ano ayhan ang natabo?

Magsabat kamo mga taga-Israel!

2 “Kon wala magdampig ang Ginoo sa aton sang ginsalakay kita sang mga tawo,

3 ginpatay na kuntani nila kita sa ila puwerte nga kaakig sa aton.

4-5 Daw pareho lang kuntani nga gin-anod kita sang baha kag gintabunan sang mabaskog nga tubig.

6 Dalayawon ang Ginoo, kay wala siya magtugot nga laglagon kita sang aton mga kaaway

nga pareho sa mapintas nga mga sapat.

7 Nakapalagyo kita pareho sa pispis nga nakabuhi sa siod nga naguba.

8 Ang aton bulig nagahalin sa Ginoo nga naghimo sang kalangitan kag sang kalibutan.”

Salmo 125

Ang Seguridad sang Katawhan sang Dios

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Ang mga nagasalig sa Ginoo pareho sa Bukid sang Zion nga indi matay-og,

kundi nagapabilin hasta san-o.

2 Subong nga ang mga bukid sa palibot sang Jerusalem nagaprotektar sa sini nga siyudad,

ang Ginoo nagaprotektar man sa iya katawhan subong kag hasta san-o.

3 Ang malain indi gid magpadayon sa pagdumala sa duta nga para sa mga matarong,

kay basi maghimo man sing malain ang mga matarong.

4 Ginoo, himua ang maayo sa mga tawo nga maayo, nga nagakabuhi sing husto.

5 Pero siluti kaupod sa mga malain ang imo katawhan nga nagasunod sa indi husto nga pagginawi.

Kabay pa nga maayo lang ang kahimtangan sang Israel!

Salmo 126

Pangamuyo para sa Kahilwayan

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Sang ginbalik sang Ginoo ang maayo nga kahimtangan sang Zion,* daw sa damgo lang ini.

2 Nagkinadlaw kita kag nagkinanta sa kalipay.

Dayon nagsiling ang iban nga mga nasyon,

“Naghimo ang Ginoo sang gamhanan nga mga butang sa ila.”

3 Matuod nga naghimo ang Ginoo sang gamhanan nga mga butang sa aton,

kag puwerte gid ang aton kalipay.

4 Sa liwat,Ginoo, ibalik ang amon maayo nga kahimtangan†

pareho sa mamala nga mga suba nga natubigan liwat.

5 Kabay pa nga ang nagsab-og nga nagahibi magaani nga nagakalipay.

6 Ang naglakat nga nagahibi, nga nagadala sang binhi nga inugsab-og,

sa ulihi magapuli nga nagakalipay, nga nagadala sang mga inani.

Salmo 127

Pagdayaw sa Kaayo sang Dios

Ang kanta samtang nagapasaka. Ginsulat ni Solomon.

1 Kon wala ang bulig sang Ginoo,

wala sing pulos ang pagpatindog sang balay ukon ang pagbantay sang siyudad,

2 kag wala man sing pulos ang pagbugtaw sing aga pa

kag ang pagtulog sing gab-i na sa pagtrabaho para may makaon.

Kay ang Ginoo amo ang nagahatag sang mga kinahanglanon sang iya mga ginahigugma,

bisan pa nga nagakatulog sila.

3 Ang mga anak grasya kag regalo halin sa Ginoo.

4 Ang mga anak nga natawo sang bataon pa ang ila amay

pareho sang mga pana sa kamot sang isa ka soldado.*

5 Bulahan ang tawo nga may madamo nga anak,†

kay mabuligan siya kon mag-atubangay sila sang iya mga kaaway sa hukmanan.

Salmo 128

Ang Padya sa Pagtuman sa Ginoo

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Bulahan kamo nga mga nagatahod sa Ginoo, nga nagakabuhi sa iya mga pamaagi.

2 Ang inyo mga kinabudlayan magasugata sang inyo mga kinahanglanon;

mangin malipayon kamo kag mainuswagon.

3 Ang inyo asawa nga nagatiner sa inyo mga balay

mangin pareho sa mabinungahon nga ubas,

kag ang inyo mga anak nga nagatipon sa palibot sang inyo mga lamisa

mangin pareho sa linghod nga mga kahoy nga olibo.

4 Pareho sini ang pagpakamaayo sa mga tawo nga nagatahod sa Ginoo.

5 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang Ginoo halin sa iya templo sa Zion,

ang siyudad sang Jerusalem.

Kabay pa nga makita ninyo nga nagauswag ini nga siyudad samtang nagakabuhi kamo.

6 Kag kabay pa nga makita ninyo ang inyo mga apo.

Kabay pa nga maayo lang ang kahimtangan sang Israel.

Salmo 129

Pangamuyo Batok sa mga Kaaway sang Israel

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Mga taga-Israel, ihambal ninyo kon daw ano ang pagpaantos sa inyo sang inyo mga kaaway

halin sang pagsugod sang inyo nga nasyon.

2 “Puwerte gid ang ila nga pagpaantos sa amon halin sang pagsugod sang amon nga nasyon.

Pero wala gid nila kami malaglag.

3 Ginpilasan nila sing madalom ang amon mga likod;

daw pareho ini sa inarado nga duta.

4 Pero matarong ang Ginoo,

kay ginhilway niya kami sa pag-ulipon sa amon sang mga malain.”

5 Kabay pa nga magpalalagyo sa kahuya ang tanan nga nagadumot sa Zion.*

6 Kabay pa nga mangin pareho sila sa hilamon nga nagatubo sa atop sang balay,

nga sang pag-ulhot nalaya dayon.

7 Wala sing may nagatipon sa sini nga hilamon ukon nagadala sini nga nabugkos.

8 Kabay pa nga wala sing may nagaagi nga magasiling sa ila,

“Kabay pa nga bendisyunan kamo sang Ginoo!

Ginabendisyunan namon kamo sa ngalan sang Ginoo.”

Salmo 130

Pagsalig sa Ginoo sa Tion sang Kalisod

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Sa puwerte nga kalisod nagapanawag ako sa imo, Ginoo.

2 Pamatii ang akon pagpakitluoy sa imo.

3 Ginoo, kon ginalista mo ang amon mga sala,

sin-o bala ang makapabilin sa imo presensya?*

4 Pero ginapatawad mo kami, gani ginatahod ka namon.

5 Nagahulat gid ako sa imo, Ginoo,

kag nagasalig ako sa imo pulong.

6 Nagahulat ako sa imo, Ginoo, labaw pa sa mga guwardya nga nagahulat sang kaagahon.

7 Mga taga-Israel, magsalig kamo sa Ginoo,

kay mahigugmaon siya kag handa permi nga magluwas.

8 Siya mismo ang magaluwas sa inyo sa tanan ninyo nga mga sala.

Salmo 131

Pangamuyo nga may Pagsalig

Ang kanta samtang nagapasaka. Ginsulat ni David.

1 Ginoo, indi ako bugalon kag matinaas-taason.

Wala ako nagahandom sang dalagko kag pinasahi nga mga butang nga indi ko masarangan.

2 Kundi kontento ako pareho sa nalutas na nga bata

nga wala na nagahandom nga magtiti sa iya iloy.

3 Mga taga-Israel, magsalig kamo sa Ginoo subong kag hasta san-o.

Salmo 132

Pagdayaw sa Templo sang Dios

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Ginoo, indi pagkalimti si David kag ang tanan nga kabudlayan nga ginbatas niya.

2 Dumduma ang iya promisa sa imo, Ginoo, ang Gamhanan nga Dios ni Jacob.

Nagpromisa siya nga,

3 “Indi ako magpuli ukon maghigda

4 ukon magtulog

5 hasta nga makakita ako sang lugar nga para puy-an sang Ginoo,

ang Gamhanan nga Dios ni Jacob.”

6 Sang didto kami sa Efrata* nakabati kami kon diin ang Kahon sang Kasugtanan,

kag nakita namon ini sa latagon sang Jaar.

7 Dayon nagsiling kami, “Makadto kita sa templo sang Ginoo

kag magsimba sa atubangan sang iya trono.”†

8 Sige na, Ginoo, kadto ka sa imo templo

upod sang Kahon sang Kasugtanan nga simbolo sang imo gahom.

9 Kabay pa nga magkabuhi permi sing matarong ang imo mga pari

kag magkanta sa kalipay ang imo matutom nga katawhan.

10 Tungod kay David nga imo alagad, indi pag-isikway ang imo pinili nga hari.

11 Nagpromisa ka sadto kay David,

kag sigurado nga tumanon mo kag indi pagbawion.

Siling mo: “Ang isa sang imo mga kaliwat pabuslon ko sa imo bilang hari.

12 Kon tumanon sang imo mga kaliwat nga mga hari ang akon kasugtanan

kag ang mga pagpanudlo nga gintudlo ko sa ila,

ang ila mga kaliwat magahari man hasta san-o.”

13 Matuod nga ginpili kag ginhandom sang Ginoo ang Zion‡ nga iya puy-an.

Siling niya,

14 “Amo ini ang akon puluy-an hasta san-o;

diri ako magapuyo§ kay ginhandom ko ini.

15 Hatagan ko ang Zion sang tanan niya nga kinahanglanon,

kag bisan ang iya mga pumuluyo nga mga imol busgon ko sang pagkaon.

16 Permi ko luwason ang iya mga pari,

kag ang iya matutom nga mga pumuluyo magakanta permi sa kalipay.

17 “Paharion ko sa Zion ang hari nga kaliwat ni David kag padayunon ko ang iya paggahom.*

18 Pakahuy-an ko ang iya mga kaaway, pero pauswagon ko ang iya ginharian.”

Salmo 133

Ang Pagpuyo nga may Pag-isa

Ang kanta samtang nagapasaka. Ginsulat ni David.

1 Daw ano kaayo kag kanami tan-awon kon ang katawhan sang Dios nagapuyo nga may pag-isa.

2 Pareho ini sang malahalon nga lana nga ginbubo sa ulo ni Aaron

kag nag-ilig sa iya burangos hasta sa kuwelyo sang iya bayo.

3 Ukon pareho ini sang tun-og sa Bukid sang Hermon

nga nag-abot sa mga Bukid sang Zion.*

Kag diri sa Zion nagpromisa ang Ginoo sang pagpakamaayo,

nga amo ang kabuhi nga wala sing katapusan.

Salmo 134

Panawagan sa Pagdayaw sa Dios

Ang kanta samtang nagapasaka.

1 Dayawa ninyo ang Ginoo,

tanan kamo nga nagaalagad sa iya templo kon gab-i.

2 Bayawa ninyo ang inyo mga kamot sa inyo pagpangamuyo sa sulod sang templo,

kag dayawa ninyo ang Ginoo.

3 Kabay pa nga bendisyunan kamo sang Ginoo nga ara sa Zion,

nga amo ang naghimo sang kalangitan kag sang kalibutan.

Salmo 135

Kanta sa Pagdayaw

1 Dayawa ang Ginoo! Dayawa ninyo siya, kamo nga iya mga alagad

2 nga nagaalagad sa templo sang Ginoo nga aton Dios.

3 Dayawa ang Ginoo kay maayo siya.

Magkanta kamo sang pagdayaw sa iya kay maayo ina nga himuon.

4 Dayawa ninyo siya

kay ginpili niya ang katawhan sang Israel nga mga kaliwat ni Jacob,

nga mangin iya espesyal nga katawhan.

5 Nakahibalo ako nga ang Ginoo gamhanan,

kag labaw sa tanan nga dios.

6 Ginahimo sang Ginoo ang bisan ano nga naluyagan niya sa langit,

sa duta, sa mga dagat kag sa mga kadadalman sini.

7 Ginadala niya paibabaw ang mga panganod halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan,

kag nagapadala siya sang mga kilat upod sa ulan.

Ginapaguwa niya ang hangin halin sa ila talaguan.

8 Ginpamatay niya ang mga kamagulangan nga lalaki sang mga Egyptohanon

kag pati ang mga kamagulangan sang ila mga sapat.

9 Didto sa Egypt, naghimo siya sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang

sa pagsilot sa hari sang Egypt* kag sa tanan niya nga opisyal.

10 Ginpanglaglag niya ang madamo nga nasyon

kag ginpamatay niya ang gamhanan nga mga hari

11 pareho kay Sihon nga hari sang mga Amornon,

kay Og nga hari sang Bashan, kag ang tanan nga hari sang Canaan.

12 Kag ginhatag niya ang ila duta sa iya katawhan nga mga Israelinhon para ila panag-iyahan.

13 Ginoo, ang imo ngalan kag pagkabantog dumdumon hasta san-o.

14 Kay pamatud-an mo, Ginoo, nga wala sing sala ang imo katawhan nga imo mga alagad,

kag kaluoyan mo sila.

15 Ang mga dios-dios sang iban nga mga nasyon

hinimo man lang sang tawo halin sa pilak kag bulawan.

16 May mga baba ini, pero indi makahambal;

may mga mata, pero indi makakita,

17 may mga dulunggan, pero indi makabati,

kag wala ini nagaginhawa.

18 Ang nagahimo sang sini nga mga dios-dios kag ang tanan nga nagasalig sa ila

mangin pareho man sa ila nga wala sing pulos.

19-20 Kamo nga katawhan sang Israel, pati kamo nga mga kaliwat ni Aaron

kag iban pa nga mga kaliwat ni Levi, dayawa ninyo ang Ginoo!

Kamo nga nagatahod sa Ginoo, dayawa ninyo siya!

21 Dayawa ang Ginoo nga ara sa Zion,

ang siyudad sang Jerusalem nga iya puluy-an.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 136

Kanta sa Pagpasalamat

1 Pasalamati ang Ginoo kay maayo siya.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

2 Pasalamati ang Dios nga labaw sa tanan nga dios.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

3 Pasalamati ang Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

4 Siya lang gid ang nagahimo sang makatilingala nga mga butang.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

5 Paagi sa iya kaalam, ginhimo niya ang kalangitan.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

6 Ginplastar niya ang duta sa ibabaw sang tubig.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

7 Ginhimo niya ang adlaw kag ang bulan.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

8 Ginhimo niya ang adlaw sa paghatag kasanag kon adlaw.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

9 Ginhimo niya ang bulan kag ang mga bituon sa paghatag kasanag kon gab-i.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

10 Ginpamatay niya ang mga kamagulangan nga lalaki sang mga taga-Egypt.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

11 Ginpaguwa niya ang mga Israelinhon sa Egypt.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

12 Ginpaguwa niya sila paagi sa iya dako nga gahom.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

13 Ginpahawa niya ang Mapula nga Dagat.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

14 Kag ginpatabok niya ang iya katawhan sa tunga sini.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

15 Pero ginlumos niya ang hari sang Egypt* kag ang iya sini mga soldado didto sa Mapula nga Dagat.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

16 Gintuytuyan niya ang iya katawhan sa kamingawan.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

17 Ginpanglaglag niya ang gamhanan nga mga hari.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

18 Ginpamatay niya ang bantog nga mga hari.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

19 Ginpatay niya si Sihon, ang hari sang mga Amornon.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

20 Ginpatay man niya si Og, ang hari sang Bashan.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

21 Ginhatag niya ang ila duta sa iya katawhan para ila panag-iyahan.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

22 Ini nga duta ginapanag-iyahan sang katawhan sang Israel nga iya mga alagad.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

23 Gindumdom niya kita sang indi maayo ang aton kahimtangan.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

24 Ginluwas niya kita sa aton mga kaaway.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

25 Ginhatagan niya sang pagkaon ang tanan niya nga tinuga.

Ang iya gugma wala sing katapusan.

26 Pasalamati ang Dios sang langit.†

Ang iya gugma wala sing katapusan.

Salmo 137

Panalambiton sang mga Israelinhon sa Ila Pagkabihag

1 Nagpungko kami sa higad sang mga suba sa Babilonia

kag naghilibion sang madumduman namon ang Zion.*

2 Ginsang-at na lang namon ang amon mga arpa sa mga sanga sang kahoy.

3 Ginapakanta kami sang mga nagbihag sa amon.

Ginasugo nila kami sa paglingaw sa ila.

Siling nila, “Kantahi ninyo kami sang kanta parte sa Zion!”

4 Paano kami makakanta sang mga kanta nga para sa Ginoo

sa duta sang mga nagbihag sa amon?

5 Kabay pa nga indi na maghulag ang akon tuo nga kamot kon kalimtan ko ang Jerusalem!

6 Kabay pa nga indi ako makahambal kon indi ko pagdumdumon

kag kabigon nga akon dako nga kalipay ang Jerusalem.

7 Dumduma, Ginoo, kon ano ang ginhimo sang mga Edomnon

sang gin-agaw sang Babilonia ang Jerusalem.

Nagsiling sila, “Gub-a ninyo ina sing bug-os.”

8 Kamo nga mga pumuluyo sang Babilonia, pagalaglagon kamo!

Bulahan ang mga tawo nga magalaglag sa inyo pareho sang inyo ginhimo sa amon.

9 Bulahan sila nga magakuha sang inyo magagmay nga mga bata kag magalampos sa ila sa mga bato.

Salmo 138

Pagpasalamat sa Dios

Ginsulat ni David.

1 Magapasalamat ako sa imo, Ginoo, sa bug-os ko nga tagipusuon.

Magakanta ako sang mga pagdayaw sa imo sa atubangan sang mga dios.*

2 Magaluhod ako nga nagaatubang sa imo templo

kag magadayaw sa imo tungod sang imo gugma kag katutom.

Kay ginpakita mo nga labaw ka kag ang imo pulong sa tanan nga butang.

3 Sang magpanawag ako sa imo, ginsabat mo ako;

ginpabakod mo ako paagi sa imo kusog.

4 Magadayaw sa imo, Ginoo, ang tanan nga hari sa bilog nga kalibutan

kay mabatian nila ang imo pulong.

5 Magakanta sila parte sa imo mga ginhimo,

kay dako ang imo gahom.

6 Bisan labaw ka sa tanan, Ginoo, nagakabalaka ka sa mga kubos;

bisan mataas ka nahibaluan mo ang tanan† dira sa malayo.

7 Bisan ara ako sa kalisod, ginatipigan mo ang akon kabuhi.

Ginasilutan mo ang akon akig nga mga kaaway.

Ginaluwas mo ako paagi sa imo gahom.

8 Tumanon mo, Ginoo, ang imo mga promisa sa akon.

Ang imo gugma wala sing katapusan.

Indi pagpabay-i ang imo mga ginhimo.

Salmo 139

Ang Bug-os nga Ihibalo kag Pag-atipan sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ginoo, gin-usisa mo ako gani kilala mo ako.

2 Nahibaluan mo kon nagapungko ako ukon nagatindog.

Bisan ara ka sa malayo nahibaluan mo ang tanan ko nga ginahunahuna.

3 Ginatan-aw mo ako sa akon pag-obra kag pagpahuway.

Nahibaluan mo ang tanan ko nga ginahimo.

4 Ginoo, bisan wala pa ako makahambal, nahibaluan mo na ang akon inughambal.

5 Ginalibutan mo ako,

kag ginaprotektaran mo ako sang imo gahom.

6 Ang imo nahibaluan parte sa akon tama gid ka makatilingala;

indi ko gid ini matungkad.

7 Diin bala ako makapalagyo sa imo Espiritu?*

Diin bala ako makakadto nga wala ikaw?

8 Kon magsaka man ako sa langit, didto ikaw;

kon magkadto man ako sa lugar sang mga patay, didto man ikaw.

9 Kon magkadto man ako pa-east ukon mag-estar sa pinakamalayo nga lugar sa west,

10 didto ka gihapon sa pagtuytoy kag sa pagbulig sa akon.

11 Halimbawa, pangabayon ko ang kadulom sa pagtabon sa akon,

ukon ang kasanag nga nagalibot sa akon nga mangin gab-i.

12 Pero bisan ang kadulom indi madulom para sa imo,

kag ang gab-i pareho lang kasanag sang adlaw.

Kay ang kadulom kag ang kasanag pareho lang sa imo.

13 Kilala mo ako kay ikaw ang naghimo sang akon bilog nga kabuhi.

Ikaw ang nagporma sa akon sa tiyan sang akon iloy.

14 Ginadayaw ko ikaw kay makatilingala gid ang paghimo mo sa akon.

Makatilingala ang imo mga binuhatan, kag nahibaluan ko gid ina.

15 Nakita mo ang akon mga tul-an sang ginporma ako sing tago sa sulod sang tiyan sang akon iloy.†

16 Nakita mo na ako bisan wala pa ako maporma.

Ang gintalana nga mga inadlaw nga magakabuhi ako nasulat na sa imo libro,

bisan wala pa ini magsugod.

17 O Dios, indi ko matungkad ang imo ginahunahuna;‡

puwerte ini kadamo.

18 Kon isipon ko ini, madamo pa ini sang sa balas.

Kon magbugtaw ako ang akon hunahuna ara gihapon sa imo.

19 O Dios, kabay pa nga pamatyon mo ang mga malain!

Kabay pa nga magpalagyo sa akon ang mga manugpatay sang tawo.

20 Nagahambal sila sing malain parte sa imo.

Sila nga imo mga kaaway nagamitlang sang imo ngalan sa wala sing pulos.

21 Ginoo, ginakainitan ko ang mga nagakainit sa imo.

Ginakangil-aran ko ang mga nagakontra sa imo.

22 Puwerte gid ang akon kainit sa ila;

ginakabig ko sila nga akon mga kaaway.

23 Usisaa ako, O Dios, para mahibaluan mo ang akon tagipusuon.

Tilawi ako, para mahibaluan mo ang akon ginahunahuna.

24 Tan-awa kon may malain ako nga pagginawi

kag tuytuyi ako sa dalan nga dapat nakon agyan hasta san-o.

Salmo 140

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David. Sa direktor sang mga manugkanta.

1 Ginoo, luwasa ako sa malain kag mapintas nga mga tawo.

2 Nagaplano sila sing malain

kag permi lang nila ginapaaway ang mga tawo.

3 Ang ila dila pareho sa dalitan nga man-og;

ang ila mga pulong*makahalalit pareho sang dalit sang man-og.†

4 Protektari ako, Ginoo, sa kamot sang malain kag mapintas nga mga tawo,

nga nagaplano sa paglaglag sa akon.

5 Nagbutang ang mga bugalon sang siod para sa akon;

naghumlad sila sang ila mga lambat para masiod nila ako sa akon alagyan.

6 Ginoo, ikaw ang akon Dios.

Pamatii, Ginoo, ang akon pagpakitluoy sa imo.

7 Ginoong Dios, ikaw ang akon mabakod nga manluluwas;

ginaprotektaran mo ako sa tion sang inaway.

8 Ginoo, indi pag-ihatag sa mga malain ang ila mga handom.

Indi pag-itugot nga magmadinalag-on ang ila mga plano,

kay basi kon magpabugal sila.

9 Kabay pa nga ang malain nga mga plano sang nagapalibot sa akon matabo mismo sa ila.

10 Kabay pa nga mahulugan sila sang nagadabadaba nga mga baga

kag ihulog sila sa mga buho, nga indi na sila makabangon pa.

11 Kabay pa nga indi magdugay sa duta ang mga tawo nga nagabutang-butang sa iban.

Kabay pa nga mag-abot ang kahalitan sa mapintas nga mga tawo, nga magalaglag sa ila.

12 Ginoo, nahibaluan ko nga ginaprotektaran mo ang kinamatarong sang mga kubos;

ginahatagan mo sang hustisya ang mga imol.

13 Sigurado gid nga dayawon ikaw sang mga matarong kag magakabuhi sila upod sa imo.

Salmo 141

Pangamuyo para sa Proteksyon sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Ginoo, nagapanawag ako sa imo; buligi ako gilayon.

Pamatii ang akon pagpanawag sa imo.

2 Batuna ang akon pangamuyo bilang insenso.

Batuna ang pagbayaw sang akon mga kamot

sa pagpangamuyo

bilang pangsirom nga halad.*

3 Ginoo, buligi ako nga indi ako makahambal sing malain.

4 Ilikaw ako sa paghimo sing malain kag sa pag-intra sa mga ginahimo sang mga malain.

Ilikaw ako sa pagpakigbahin sa ila mga punsyon.

5 Batunon ko kon magsabdong ukon magsaway sa akon ang matarong nga tawo;

indi ko ina pagbalibaran kay ginahimo niya ina

sa pagpakita sang iya paghigugma kag pagbaton sa akon.†

Pero sa malain nga mga tawo permi ako nagapangamuyo kontra sa ila malain nga ginahimo.

6 Kon ihaboy na ang ila mga manugdumala sa pil-as,

magapati sila nga ang akon mga pulong matuod.

7 Magasiling sila, “Magalalapta sa lulubngan ang aton mga tul-an

pareho sa mga bato nga nagguluwa sang pag-arado sa duta.”‡

8 Ginoong Dios, sa imo gid ako nagadangop;

sa imo ako nagapangayo sang proteksyon,

gani indi pag-itugot nga mapatay ako.

9 Ilikaw ako sa mga siod nga ginbutang sang mga malain para sa akon.

10 Kabay pa nga sila mismo ang masiod sa ila kaugalingon nga mga siod,

samtang ako makalikaw sini.

Salmo 142

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang maskil* nga ginsulat ni David sang didto siya sa kuweba. Isa ini ka pangamuyo.

1 Nagapanawag ako sing mabaskog sa imo, Ginoo.

Nagapangamuyo ako nga kaluoyan mo ako.

2 Ginasugid ko sa imo ang akon mga reklamo kag mga kalisod.

3 Kon nadulaan ako sang paglaom, ara ka nga nagabantay sa mga nagakalatabo sa akon.

Sa akon alagyan may siod nga ginbutang ang akon mga kaaway para sa akon.

4 Tan-awa bala sa akon palibot, wala gid sing may nagabulig sa akon.

Wala sing may nagaprotektar kag nagakabalaka sa akon.

5 Nagapanawag ako sa imo, Ginoo;

ikaw ang akon manugprotektar,

ikaw lang gid ang akon kinahanglan diri sa kalibutan.

6 Pamatii ang akon pagpangayo sang bulig,

kay wala na gid ako sing may mahimo.

Luwasa ako sa mga nagahingabot sa akon,

kay makusog sila para sa akon.

7 Hilwaya ako sa pagkapriso

para madayaw ko ikaw.

Dayon magatipon sa akon ang mga matarong

tungod kay maayo ka sa akon.

Salmo 143

Pangamuyo para sa Bulig sang Dios

Ang kanta nga ginsulat ni David.

1 Ginoo, pamatii ang akon pangamuyo;

pamatii ang akon pagpakitluoy.

Tungod nga matarong kag matutom ikaw, buligi ako.

2 Indi ako paghukmi nga imo alagad,

kay wala sing bisan isa nga matarong sa imo atubangan.

3 Ginahingabot gid ako sang akon mga kaaway.

Ginpierdi nila ako kag ginbutang sa madulom nga prisohan;

daw pareho ako sa tawo nga dugay na nga napatay.

4 Gani nadulaan ako sang paglaom kag napuno sang kahadlok ang akon tagipusuon.

5 Nadumduman ko ang mga ginhimo mo sang una;

ginapamalandungan ko ang tanan mo nga binuhatan.

6 Ginabayaw ko ang akon mga kamot sa imo sa akon pagpangamuyo;

nauhaw ako sa imo pareho sa mamala nga duta nga nauhaw sa tubig.*

7 Sabta ako gilayon, Ginoo.

Nadulaan na ako sang paglaom.

Indi ka magpanago sa akon, kay basi mapatay ako.

8 Kada aga, ipadumdom sa akon ang imo gugma,

kay sa imo ako nagasalig.

Ipakita sa akon ang husto nga dalan nga akon pagaagyan,

kay sa imo ako nagapangamuyo.

9 Luwasa ako sa akon mga kaaway, Ginoo,

kay sa imo ako nagapangayo sang proteksyon.

10 Tudlui ako sa pagsunod sang imo kabubut-on,

kay ikaw ang akon Dios.

Kabay pa nga ang imo maayo nga Espiritu magatuytoy sa akon

sa kahimtangan nga wala sing katalagman.

11 Luwasa ako, Ginoo, para mapadunggan ka.

Tungod nga matarong ka, luwasa ako sa kalisod.

12 Tungod sa imo gugma sa akon, pamatya ang akon mga kaaway,

kay ako imo alagad.

Salmo 144

Pagpasalamat sang Hari sa Dios Tungod sang Iya Pagdaog

Ginsulat ni David.

1 Dalayawon ang Ginoo nga akon palalipdan nga bato.

Ginahanas niya ako sa pagpakig-away.

2 Siya ang akon mahigugmaon nga Dios kag mabakod nga palanaguan.

Siya ang akon dalangpan kag manughilway.

Siya ang akon taming kag sa iya ako nagapangayo sang proteksyon.

Ginapasakop niya sa akon ang mga nasyon.*

3 Ginoo, ano gid bala ang tawo nga ginakabalak-an mo gid?

Ahaw tawo man lang siya, ngaa ginahunahuna mo gid?

4 Pareho man lang siya sa hangin nga nagalabay

kag ang iya mga inadlaw pareho sa landong nga umalagi lang.

5 Ginoo, abrihi ang langit kag magpanaog ka.

Tanduga ang mga bukid para mag-alaso.

6 Magpadala ka sang kilat nga daw sa pana para magpalalagyo ang akon mga kaaway kag maglalapta.

7 Halin sa langit, dawata ako kag luwasa sa gahom sang mga kaaway nga taga-iban nga lugar,

nga pareho sa mabaskog nga tubig.

8 Ini sila wala nagasugid sing matuod kag nagabutig bisan sa ila pagsumpa.

9 Kantahan ko ikaw, O Dios, sang bag-o nga kanta nga ginatukaran sang arpa.

10 Ikaw ang nagpadaog sa mga hari kag nagluwas kay David nga imo alagad halin sa kamatayon.

11 Luwasa ako sa gahom sang mga kaaway nga taga-iban nga lugar,

nga wala nagasugid sing matuod kag nagabutig bisan sa ila pagsumpa.

12 Kabay pa nga ang amon mga anak nga lalaki, samtang pamatan-on pa sila,

mangin pareho sa mga tanom nga nagatubo nga mabakod,

kag ang amon mga anak nga babayi mangin pareho sa matahom nga mga haligi sang palasyo.

13 Kabay pa nga mapuno ang amon bodega sang tanan nga klase sang patubas.

Kabay pa nga magdamo sing linibo ang amon mga karnero sa latagon,

14 kag ang amon mga baka magkarga sing madamo nga produkto.†

Kabay pa nga indi na kami pagsalakayon sang mga kaaway

kag indi na kami pagbihagon.‡

Kag kabay pa nga wala na sing paghinibi sa kasubo sa amon mga dalan.

15 Bulahan ang mga tawo nga may kahimtangan nga pareho sina.

Bulahan ang mga tawo nga ang ila Dios amo ang Ginoo. *

Salmo 145

Kanta sa Pagdayaw

Kanta sa pagdayaw nga ginsulat ni David.

1 Dayawon ko ikaw, akon Dios nga Hari.

Dayawon ko ikaw hasta san-o.

2 Adlaw-adlaw dayawon ko ikaw,

kag himuon ko ina hasta san-o.

3 Gamhanan ka, Ginoo, kag takos gid nga dayawon.

Ang imo pagkagamhanan indi gid matungkad.

4 Ang kada henerasyon magasugid sa masunod nga henerasyon sang imo gamhanan nga mga binuhatan.

5 Pamalandungan ko ang imo pagkahalangdon kag pagkagamhanan,

kag ang imo makatilingala nga mga binuhatan.

6 Ipanugid sang mga tawo ang pagkagamhanan sang imo makatilingala nga mga binuhatan,

kag isugid ko man ang imo pagkagamhanan.

7 Ipanugid nila ang pagkabantog sang imo dako nga kaayo,

kag magakanta sila parte sa imo pagkamatarong.

8 Ginoo, maluluy-on ka kag mabinalak-on;

mahigugmaon ka kag indi dali mangakig.

9 Maayo ka, Ginoo, sa tanan;

mabinalak-on ka sa tanan mo nga ginhimo.

10 Pasalamatan ka, Ginoo, sang tanan mo nga ginhimo;

dayawon ka sang imo matutom nga katawhan.

11 Ipanugid nila ang pagkagamhanan sang imo paghari kag ang imo gahom,

12 para mahibaluan sang tanan nga katawhan ang imo gamhanan nga mga binuhatan

kag ang pagkagamhanan sang imo paghari.

13 Ang imo paghari wala sing katapusan.

Matutom ka gid, Ginoo, sa imo mga promisa,

kag mahigugmaon ka sa tanan mo nga ginhimo.†

14 Ginabuligan mo ang tanan nga ara sa kalisod

kag ginapabakod ang tanan nga maluya.

15 Ang tanan nga buhi nga tinuga nagasalig sa imo,

kag ginahatagan mo sila sang ila pagkaon sa tion nga kinahanglan nila.

16 Ginahatagan mo sila sing husto kag nagakabusog sila.

17 Matarong ka, Ginoo, sa tanan mo nga pamaagi,

kag mahigugmaon ka sa tanan mo nga ginahimo.

18 Malapit ka, Ginoo, sa tanan nga nagapanawag sa imo sing sinsero.

19 Ginahatag mo ang ginahandom sang mga nagatahod sa imo;

ginapamatian mo ang ila pagpanawag,

kag ginaluwas mo sila.

20 Ginabantayan mo ang tanan nga nagahigugma sa imo,

pero ang tanan nga malain laglagon mo.

21 Dayawon ko ikaw, Ginoo.

Ang tanan nga tinuga magdayaw sa imo hasta san-o.

Salmo 146

Pagdayaw sa Dios nga Manluluwas

1 Dayawa ang Ginoo!

Dapat dayawon ko gid ang Ginoo.

2 Dayawon ko siya sa bilog ko nga kabuhi.

Kantahan ko ang akon Dios sang mga pagdayaw samtang nagakabuhi ako.

3 Indi kamo magsalig sa gamhanan nga mga tawo kag sa kay bisan sin-o,

kay indi sila makaluwas sa inyo.

4 Kon mapatay na sila nagabalik sila sa duta,

kag sa sina nga adlaw ang ila mga plano nangin wala sing pulos.

5 Bulahan ang tawo nga ang nagabulig sa iya amo ang Dios ni Jacob,

nga ang iya pagsalig ara sa Ginoo nga iya Dios,

6 nga amo ang naghimo sang kalangitan kag sang duta, sang dagat kag sang tanan nga ara sa ila.

Masaligan gid ang Ginoo hasta san-o.

7 Nagahukom siya pabor sa mga ginadaogdaog,

kag nagahatag siya sang pagkaon sa mga ginagutom.

Ginahilway niya ang mga ginbihag,

8 ginaayo niya ang mga bulag para makakita,

ginapabakod niya ang mga maluya,

ginahigugma niya ang mga matarong,

9 ginabantayan niya ang mga pangayaw,*

ginabuligan niya ang mga ilo kag mga balo nga babayi,

pero ginaguba niya ang mga pamaagi sang mga malain.

10 Mga pumuluyo sang Zion,† ang Ginoo nga inyo Dios nagahari hasta san-o!

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 147

Pagdayaw sa Dios nga Makagagahom

1 Dayawa ang Ginoo!

Daw ano kanami ang magkanta sang mga pagdayaw sa aton Dios.

Maayo gid kag nagakabagay nga dayawon siya.

2 Ginatukod liwat sang Ginoo ang Jerusalem,

kag ginatipon niya ang mga Israelinhon nga nabihag.

3 Ginaayo niya ang mga tagipusuon nga napaslawan;

ginabulong niya ang ila mga pilas.

4 Ginpat-od niya ang kadamuon sang mga bituon

kag ginhatagan niya ang kada isa sa ila sang ngalan.*

5 Gamhanan gid ang aton Ginoo;

ang iya kaalam wala sing limitasyon.

6 Ginabuligan sang Ginoo ang mga kubos,

pero ginalaglag niya sing bug-os ang mga malain.

7 Magkanta kamo nga may pagpasalamat sa Ginoo.

Magtukar kamo sang arpa para sa aton Dios.

8 Ginatabunan niya ang kalangitan sang mga panganod,

ginapaulanan niya ang kalibutan,

kag ginapatubo ang mga hilamon sa mga bukid.

9 Ginahatagan niya sang pagkaon ang mga kasapatan

kag ang mga buto sang uwak kon magpangayo sila sang pagkaon.

10 Ang iya kalipay indi sa makusog nga mga kabayo ukon sa madasig nga mga soldado,

11 kundi sa mga nagatahod sa iya, nga nagasalig sa iya nga gugma.

12 Dayawa ninyo ang Ginoo nga inyo Dios,

kamo nga mga pumuluyo sang Zion, ang siyudad sang Jerusalem.

13 Kay ginapabakod niya ang mga puwertahan sang inyo siyudad,

kag ginapakamaayo niya kamo.

14 Ginahatagan niya sang kalinong ang inyo lugar,

kag ginabusog niya kamo sang pinakamaayo nga trigo.

15 Ginamanduan niya ang kalibutan,

kag nagapati ini gilayon.

16 Ginatabunan niya ang duta sang snow nga daw sa delana nga puti,

kag ginalapta niya ang mapino nga yelo† nga daw sa abo.

17 Nagapadala siya sang ulan nga yelo pareho sang magagmay nga mga bato.

Wala sing may makaagwanta sang katugnaw sini.

18 Nagmando siya kag nagkalatunaw ang yelo;

ginpahangin niya kag nag-ilig ang tubig.

19 Ginpahayag niya ang iya mga pulong, mga pagsulundan,

kag mga sugo sa mga taga-Israel nga mga kaliwat ni Jacob.

20 Wala niya ini ginhimo sa iban nga mga nasyon;

wala sila kahibalo sang iya mga sugo.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 148

Ang Panawagan sa Pagdayaw sa Ginoo

1 Dayawa ang Ginoo!

Dayawa ninyo ang Ginoo, kamo nga ara sa kalangitan.

2 Dayawa ninyo siya, tanan kamo nga iya mga anghel, nga iya langitnon nga mga tinuga.

3 Dayawa ninyo siya, adlaw, bulan, kag mga bituon.

4 Dayawa ninyo siya, pinakamataas nga langit kag tubig sa ibabaw.

5 Magdayaw sila tanan sa Ginoo!

Kay sa iya pagmando, natuga sila tanan.

6 Ginpahamtang niya sila sa ila mga lugar hasta san-o,

kag wala sing may makalapas sining mando niya.

7 Dayawa ninyo ang Ginoo, kamo nga ara sa kalibutan,

dalagko nga mga sapat sa tubig, kag tanan nga kadadalman sang dagat.

8 Dayawa ninyo ang Ginoo, mga kilat, ulan nga yelo,

snow, mga panganod, kag mabaskog nga hangin nga nagatuman sa iya sugo.

9 Dayawa ninyo ang Ginoo, tanan nga mga bukid,

mga kahoy nga nagapamunga, kag tanan nga mga sedro,

10 tanan nga sapat: anta ukon indi, mga sapat nga nagakamang, kag mga nagalupad.

11 Dayawa ninyo ang Ginoo, kamo nga mga hari,

mga opisyal, mga manugdumala, kag tanan nga katawhan sa kalibutan,

12 mga pamatan-on, mga tigulang kag mga bata.

13 Magdayaw sila tanan sa Ginoo, kay labaw siya sa tanan.

Mas gamhanan siya sang sa tanan nga ara sa kalibutan kag kalangitan.

14 Ginapabaskog niya kag ginapadunggan ang iya matutom nga katawhan,

ang Israel nga palangga gid niya.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 149

Ang Kanta sa Pagdayaw

1 Dayawa ang Ginoo!

Magkanta kamo sang bag-o nga kanta sa Ginoo.

Dayawa siya sa pagtililipon sang iya matutom nga katawhan.

2 Magkalipay ang mga taga-Israel tungod sang ila Manunuga.

Magsinadya ang katawhan sang Zion* tungod sang ila Hari.

3 Magdayaw sila sa iya nga may pagsinaot;

kag magtukar sila sang tamborin kag mga arpa sa pagdayaw sa iya.

4 Kay nagakalipay ang Ginoo sa iya katawhan;

ginapadunggan niya sila nga mga kubos paagi sa pagpadaog sa ila.

5 Magkalipay sila nga matutom sa iya tungod sang ila pagdaog;

magkanta sila sa kalipay bisan sa ila mga hiligdaan.

6 Magdayaw sila sing mabaskog sa Dios samtang nagauyat sila sang matalom nga mga espada,

7 sa pagpanimalos kag pagsilot sa mga katawhan sang mga nasyon,

8 sa pagkadena sang ila mga hari kag mga pangulo,

9 sa pagsilot sa ila suno sa ginsugo sang Dios.

Ini para sa kadayawan sang tanan nga iya matutom nga katawhan.

Dayawa ang Ginoo!

Salmo 150

Dayawa ang Ginoo

1 Dayawa ang Ginoo!

Dayawa ninyo ang Dios sa iya templo.

Dayawa ninyo siya sa langit, ang iya mabakod nga lugar.

2 Dayawa ninyo siya tungod sang iya gamhanan nga mga binuhatan.

Dayawa ninyo siya tungod sang iya indi matupungan nga pagkagamhanan.

3 Dayawa ninyo siya paagi sa pagpatunog sang mga budyong.

Dayawa ninyo siya paagi sa mga arpa kag mga lira.

4 Dayawa ninyo siya paagi sa mga tamborin kag pagsinaot.

Dayawa ninyo siya paagi sa mga instrumento nga may mga kuwerdas kag mga plawta.

5 Dayawa ninyo siya paagi sa matunog nga mga cymbals.

6 Ang tanan nga nagakabuhi magdayaw sa Ginoo.

Dayawa ang Ginoo!

* Salmo 2:6 Zion: ukon, Jerusalem

† Salmo 2:6 balaan: ukon, pinili

‡ Salmo 2:7 ipakilala ko nga ako ang imo amay: ukon, ako nangin imo amay

§ Salmo 2:12 kag magkalipay…ginpili: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* Salmo 3:2 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 4 kag 8.

† Salmo 3:4 balaan: ukon, pinili

‡ Salmo 3:7 ginpakahuy-an mo: sa literal, ginhampak mo sa sag-ang

§ Salmo 3:7 ginkuha…akon: sa literal, ginbingaw mo ang ila mga ngipon

* Salmo 4:2 sa paghigugma…kabutigan: Siguro ang buot silingon amo ang pagsimba sa mga dios-dios.

† Salmo 4:2 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 4.

‡ Salmo 4:4 Kon mangakig kamo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ Salmo 4:5 maghalad…halad: ukon, maghalad sa iya nga husto ang inyo kabuhi

* Salmo 5:9 ginahambal: sa literal, tutunlan

† Salmo 5:9 ginasugid: sa literal, dila

* Salmo 7: shiggaion: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 7:5 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

‡ Salmo 7:10 nagaprotektar sa akon: sa literal, akon taming

§ Salmo 7:12-13 pana…baslay: sa English, bow…arrows

* Salmo 8: gittith: Posible isa ini ka instrumento o tuno.

† Salmo 8:1 Ang pagdayaw…langit: Indi klaro ang buot silingon sini sa Hebreo.

‡ Salmo 8:5 mga anghel: ukon, Dios

* Salmo 9: Ang Salmo 9 kag Salmo 10 posible isa lang anay ka binalaybay nga sa diin ang mga bulos-bulos nga linya sini nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 9:11 Zion: ukon, Jerusalem

‡ Salmo 9:14 sa mga puwertahan sang Zion: sa Hebreo, sa mga puwertahan sang anak nga babayi sang Zion

§ Salmo 9:16 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 20.

* Salmo 10: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bulos-bulos nga linya sini nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 10:3 Sila…Ginoo: ukon, Ginapakamaayo nila ang mga dalok, pero ginayaguta ka nila, Ginoo.

* Salmo 11:1 Palagyo…pispis: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, Palagyo sa inyo mga bukid, pispis.

† Salmo 11:7 makapalapit sa iya presensya: sa literal, makakita sang iya nawong

* Salmo 12:5 kay amo ini…nila: ukon, sa mga nagapakalain sa ila

* Salmo 13:3 Ibalik ang akon kusog: sa literal, pasanaga ang akon mga mata

* Salmo 14:7 ibalik…kahimtangan: ukon, pabalikon na niya sila sa ila duta halin sa pagkabihag.

* Salmo 15:1 makatiner: ukon, makaestar

† Salmo 15:1 makapabilin: ukon, makapuyo

‡ Salmo 15:1 balaan: ukon, pinili

* Salmo 16: miktam: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

* Salmo 17:13 gahom: sa literal, espada

† Salmo 17:14 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* Salmo 18:13 Ang ini nga bersikulo sa Hebreo may sugpon pa, “nga may mga yelo kag nagadabadaba nga mga baga.” Pero wala ini sa iban nga mga kopya sang Hebreo kag sa Septuagint.

* Salmo 20:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

† Salmo 20:9 kag sabta…kami: Amo ini sa Septuagint kag sa Targum. Sa Hebreo, Sabton niya (Dios ukon hari) kami kon magpanawag kami.

* Salmo 21:2 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

† Salmo 21:4 malawig gid nga kabuhi: ukon, kabuhi nga wala sing katapusan

* Salmo 22:6 daw sa ulod: siguro ang buot silingon, makaluluoy; ukon, wala sing pulos

† Salmo 22:16 Ginbuhuan nila ang akon mga kamot kag mga tiil: Amo ini sa Septuagint, sa Syriac, kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa iban pa gid nga dumaan nga mga teksto, Ginhigtan nila ang akon mga kamot kag mga tiil. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, Pareho sang leon ang akon mga kamot kag mga tiil.

‡ Salmo 22:21 Sabta: ukon, Ginasabat mo

§ Salmo 22:22 mga kauturan: buot silingon, mga kasimanwa

* Salmo 22:27 katawhan: ukon, pamilya

† Salmo 22:29 Sigurado nga magasimba sa imo: sa Hebreo, Nagkaon sila kag magasimba.

* Salmo 23:4 may katalagman sang kamatayon: ukon, madulom gid

† Salmo 23:4 proteksyon kag pagtuytoy: Ang literal sini amo ang duha ka galamiton sang manugbantay sang karnero nga ginagamit niya sa pagprotektar kag sa pagtuytoy sa mga karnero.

‡ Salmo 23:6 magapuyo: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, magabalik.

§ Salmo 23:6 balay: siguro ang buot silingon, ang templo; ukon, ang puluy-an sang Dios sa langit

* Salmo 24:3 bukid sang Ginoonga sa diin nagatindog ang templo

† Salmo 24:6 nagasimba sa Dios ni Jacob: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, nagasimba, Jacob.

‡ Salmo 24:6 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 10.

* Salmo 25: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 25:13 padayon…sa duta: sa literal, magapanubli sang duta

‡ Salmo 25:21 ang akon kabuhi: ukon, ikaw

* Salmo 26:12 indi na ako maano: sa literal, nagatindog ako sa matapan nga duta.

* Salmo 27:5 lugar nga luwas ako sa katalagman: sa literal, sa mataas nga bato

* Salmo 28:7 nagaprotektar sa akon: sa literal, akon taming

† Salmo 28:8 pinili nga hari ukon katawhan

* Salmo 29:1 langitnon nga mga tinuga: ukon, mga anak sang makagagahom nga Dios

† Salmo 29:6 bukid sang Hermon: sa Hebreo, Sirion

‡ Salmo 29:9 nagapabata sang usa: ukon, nagapauyog sang mga kahoy nga terebinto

* Salmo 31:5 espiritu: ukon, kabuhi

† Salmo 31:10 pag-antos: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, kalautan.

‡ Salmo 31:17 lulubngan: ukon, lugar sang mga patay

§ Salmo 31:20 pagpanglibak: ukon, malain nga plano

* Salmo 31:20 pagpang-insulto: ukon, pagpang-akusar

* Salmo 32: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 32:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 5 kag 7.

‡ Salmo 32:6 sa tion sang kalisod: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* Salmo 33:5 maghimo sang: ukon, sa mga nagahimo sang

† Salmo 33:7 nga daw sa ginsulod sa botelya: Amo ini sa Septuagint, pero sa Hebreo, nga daw sa tinumpok nga duta. Siguro ang buot silingon sini amo ang tubig sa mga panganod.

‡ Salmo 33:20 nagaprotektar sa aton: sa literal, aton taming

§ Salmo 33:21 sa iya, ang balaan nga Dios: sa literal, sa iya balaan nga ngalan

* Salmo 34: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 34:11 kamo nga mga gusto magtuon sa akon: sa literal, mga anak

‡ Salmo 34:21 Ang malain…sa ila: ukon, Ang mga malain mapatay sa malain nga matabo sa ila.

* Salmo 35:13 Kag kon…ginasabat: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† Salmo 35:16 Kaupod…mangyaguta: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ Salmo 35:19 magyaguta: ukon, magdaya. Sa literal, magpangilay.

* Salmo 36:1 Ini ang mensahi…malain nga tawo: ukon, Nagapanghikot ang sala sa tagipusuon sang malain nga tawo.

* Salmo 37: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga stanza nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 37:9 padayon nga magaestar: sa literal, magapanubli; ukon, magapanag-iya. Amo man sa mga bersikulo 11, 22, 29, 34.

‡ Salmo 37:35 Ginakabig…Lebanon: Amo ini sa Septuagint, pero sa Hebreo indi klaro.

§ Salmo 37:36 napatay siya: sa Septuagint, paglabay ko

* Salmo 37:37 May maayo siya nga palaabuton: ukon, May mga kaliwat siya.

† Salmo 37:38 maayo nga palaabuton: ukon, mga kaliwat

* Salmo 39:2 Pero…akon: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† Salmo 39:5 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 11.

* Salmo 40:1 Naglaom: ukon, Naghulat

† Salmo 40:4 kabutigan: ukon, butigon nga mga dios-dios

‡ Salmo 40:7 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ Salmo 40:9 pagluwas: ukon, pagkamatarong

* Salmo 40:10 ang imo nga pagluwas sa akon: ukon, ang imo pagkamatarong

† Salmo 40:10 kamatuoran: ukon, pagkamasaligan. Amo man sa bersikulo 11.

* Salmo 42: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

* Salmo 43: Sa madamo nga kopya sang Hebreo, ang Salmo 42 kag 43 isa lang ka salmo.

* Salmo 44: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 44:4 kag Dios nga nagadeklarar: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, O Dios; ideklarar.

‡ Salmo 44:8 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

§ Salmo 44:12 Daw…imo: ukon, Kag wala ka nakaganansya.

* Salmo 44:19 talunon nga mga ido: sa English, jackals

* Salmo 45: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 45:4 hustisya sang mga ginadaogdaog: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ Salmo 45:6 ginharian, O Dios: ukon, ginharian nga halin sa Dios

§ Salmo 45:8 malahalon nga dekorasyon: sa literal, dekorasyon nga hinimo halin sa bangkil sang elepante

* Salmo 46:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 7 kag 11.

* Salmo 47:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 48:1 siyudad nga amo ang Jerusalem

† Salmo 48:2 balaan: sa Hebreo, Zafon. Ini nga bukid ginakabig sang indi mga Judio nga puluy-an sang mga dios.

‡ Salmo 48:7 sang Dios: sa Hebreo, mo

§ Salmo 48:8 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 48:10 madinalag-on ka paagi sa imo gahom: ukon, matarong ang imo paggahom

† Salmo 48:11 pumuluyo sang Zion: sa literal, Bukid sang Zion. Ang Zion amo ang tawag kon kaisa sa Jerusalem.

‡ Salmo 48:12 libuta ninyo ang Zion: Siguro ang katuyuan sini amo nga makita nila nga wala maano ang Zion sa pihak nga ginsalakay ini.

§ Salmo 48:14 hasta san-o: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* Salmo 49:11 lulubngan: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, hunahuna.

† Salmo 49:13 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 15.

‡ Salmo 49:14 lulubngan: ukon, lugar sang mga patay

§ Salmo 49:14 Sa adlaw sang pagluwas sang Dios: sa literal, Sa kaagahon

* Salmo 49:14 Ang lulubngan…elistaran: ukon, sa lulubngan nga malayo sa ila elistaran

† Salmo 49:16 magkatublag: ukon, mahisa

* Salmo 50:2 Zion: ukon, Jerusalem

† Salmo 50:6 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 51:7 Tinlui ako…maputi gid ako: sa literal, Tinlui ako sang isopo…maputi pa ako sang sa snow.

† Salmo 51:14 Luwasa…pagpatay: ukon, Luwasa ako sa kamatayon.

‡ Salmo 51:14 pagluwas: ukon, pagkamatarong

* Salmo 52: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 52:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 5.

‡ Salmo 52:9 kay maayo…katawhan: ukon, kay maayo ikaw. Dayawon ko ikaw sa atubangan sang imo matutom nga katawhan.

* Salmo 53: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 53:6 ibalik…kahimtangan: ukon, pabalikon na niya sila sa ila duta halin sa pagkabihag

* Salmo 54: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 54:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 55: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 55:7 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 19.

‡ Salmo 55:10 nagakatabo…siyudad: sa literal, nagalibot-libot sila sa mga pader sini

§ Salmo 55:23 sa lugar sang mga patay: sa literal, sa madalom gid nga buho

* Salmo 55:23 Dios: sa Hebreo, iya

* Salmo 56:2 Labing Mataas nga Dios: ukon, sa ila nga pagkabugalon

* Salmo 57:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 6.

* Salmo 58:7 kag kon…makaigo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† Salmo 58:9 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* Salmo 59:4-5 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 13.

* Salmo 60:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

† Salmo 60:7 manugdepensa: sa literal, helmet

‡ Salmo 60:7 manugdumala: sa literal, sungkod sang hari

§ Salmo 60:8 suluguon: sa literal, palanghinawan

* Salmo 60:8 akon ginapanag-iyahan: ukon, akon ulipon. Sa literal, ginahabuyan ko sang akon sandalyas.

* Salmo 61:2 sa lugar nga wala sing peligro: sa literal, sa bato nga mas mataas pa sa akon

† Salmo 61:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 62:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 8.

* Salmo 63:4 sa imo: sa literal, sa imo ngalan

† Salmo 63:5 nagahugyaw sa kalipay: ukon, nagakanta sing malipayon

‡ Salmo 63:7 Magahugyaw ako sa kalipay: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 5.

§ Salmo 63:10 talunon nga mga ido: sa English, jackals

* Salmo 65:5 dagat: ukon, mga dagat

† Salmo 65:13 puno sang mga kasapatan: ukon, madabong sang hilamon

* Salmo 66:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 7 kag 15.

* Salmo 67:1 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 4.

* Salmo 68:4 Dayawa ninyo siya: ukon, ipreparar ninyo ang pagaagyan niya

† Salmo 68:7 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 19 kag 32.

‡ Salmo 68:13 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

§ Salmo 68:18 mataas nga lugar: ukon, langit

* Salmo 68:18 kag nagbaton…Dios: sa Syriac, naghatag siya sang mga regalo sa mga tawo; pero ang mga rebelde nga mga tawo indi magapuyo sa presensya sang Dios.

† Salmo 68:25 sa tunga nila: ukon, sa palibot sang mga musikero

‡ Salmo 68:28 O Dios…gahom: Amo ini sa Septuagint, sa Syriac, kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, Ginhatagan kamo sing kusog​gahom sang inyo nga Dios.

§ Salmo 68:30 nasyon: posible amo ang Egypt

* Salmo 68:31 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* Salmo 69:9 balay: buot silingon, templo

† Salmo 69:9 ginalaglag: ukon, malaglag

‡ Salmo 69:23 magkurog: Amo ini sa Hebreo. Sa Septuagint, magbuluktot.

§ Salmo 69:28 sang mga buhi: ukon, sang mga may kabuhi nga wala sing katapusan

* Salmo 69:35 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 71:6 ginaprotektaran mo ako: Amo ini sa Septuagint, pero sa Hebreo indi klaro.

* Salmo 72:1 matarong nga paghukom: ukon, paghukom kag pagkamatarong

† Salmo 72:5 magpadayon ang iya paghari: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, tahuron nila.

‡ Salmo 72:7 mangibabaw ang pagkamatarong: ukon, mag-uswag ang mga matarong

§ Salmo 72:8 halin…dagat: siguro ang buot silingon, halin sa Patay nga Dagat hasta sa Dagat sang Mediteraneo

* Salmo 72:8 kalibutan: ukon, duta sang Israel

* Salmo 73:6 ginapakita-kita…pagpamintas: sa literal, nagapangulintas sila sang bugal kag nagabayo sang kapintas

† Salmo 73:7 Ang ila…kalautan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ Salmo 73:10 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* Salmo 74:4 templo: sa literal, sa lugar nga sa diin nagapakigkita ka sa amon

† Salmo 74:5 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

‡ Salmo 74:12 kalibutan: ukon, duta sang Israel

* Salmo 75:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

† Salmo 75:6 sa bisan diin: sa literal, sa east ukon sa west ukon sa kamingawan

‡ Salmo 75:10 niya: sa Hebreo, ko

* Salmo 76:2 Jerusalem: sa Hebreo, Salem, nga isa pa ka ngalan sang Jerusalem. Ang buot silingon sini, “Maayo nga kahimtangan” ukon, “Kalinong.”

† Salmo 76:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 9.

‡ Salmo 76:4 samtang…kaaway: sa Septuagint, sang sa mga bukid nga dugay na

§ Salmo 76:10 ang imo kaakig sa mga tawo: ukon, ang kaakig sang mga tawo

* Salmo 76:10 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* Salmo 77:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 9 kag 15.

† Salmo 77:6 Ginadumdom…kagab-ihon: sa Septuagint kag sa Syriac, Kon gab-i nagahunahuna ako sing madalom

‡ Salmo 77:19 indi ka makita: sa literal, indi makita ang agi sang imo mga tiil

* Salmo 78: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 78:1 Mga kasimanwa: ukon, Katawhan ko

‡ Salmo 78:2 paanggid: ukon, estorya; ukon, hulubaton

§ Salmo 78:12 aton: sa Hebreo, ila

* Salmo 78:54 bukid: ukon, kabukiran

† Salmo 78:59 Nahibaluan: sa literal, Nabatian

‡ Salmo 78:64 Tan-awa ang 1 Sam. 4:17-22.

§ Salmo 78:67 Wala…Efraim: Siguro ang buot silingon wala niya pagpilia ang ila lugar nga mangin sentro sang pagsimba kag sa diin magahari ang iya pinili nga hari.

* Salmo 79:7 imo katawhan: sa literal, si Jacob

* Salmo 80:10 Ginhandungan: sa iban nga Bisaya, Ginlandungan

* Salmo 81: gittith: Posible isa ini ka instrumento o tuno.

† Salmo 81:3 kag sang piesta: ukon, ang piesta

‡ Salmo 81:5 ginsalakay niya ang: ukon, nagguwa sila sa

§ Salmo 81:7 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 82:1 mga dios: Posible mga langitnon nga mga tinuga, ukon mga dios sang mga nasyon, ukon mga manugdumala sa kalibutan.

† Salmo 82:2 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

‡ Salmo 82:5 wala na…kalibutan: sa literal, nagatay-og ang tanan nga pundasyon sang kalibutan

* Salmo 83:8 nga kaliwat ni Lot: Siguro amo ang mga Moabnon kag mga Ammonhon.

† Salmo 83:8 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 84: gittith: Posible isa ini ka instrumento o tuno.

† Salmo 84:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

‡ Salmo 84:6 Kapatagan nga Mamala: ukon, Kapatagan nga may Mga Kahoy nga Balsam; ukon, Kapatagan nga may Paghinibi

§ Salmo 84:7 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 84:9 manugprotektar: sa literal, taming

* Salmo 85:1 ginbalik…Jacob: ukon, ginpabalik mo ang mga kaliwat ni Jacob sa ila duta halin sa pagkabihag.

† Salmo 85:2 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

‡ Salmo 85:4 ibalik…kahimtangan: ukon, ibalik kami sa amon duta halin sa pagkabihag.

* Salmo 86:9 nasyon: ukon, katawhan

† Salmo 86:11 ini nga may katutom sa imo: ukon, ang imo kamatuoran

* Salmo 87:1-2 Zion: ukon, Jerusalem. Amo man sa bersikulo 4, 5, 6.

† Salmo 87:1-2 Israel: sa Hebreo, Jacob

‡ Salmo 87:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 6.

§ Salmo 87:4 Egypt: sa Hebreo, Rahab. Amo ini ang tawag sa dako nga sapat nga nagarepresentar sang Egypt.

* Salmo 87:4 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* Salmo 88: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 88:7 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 10.

* Salmo 89: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

† Salmo 89:4 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 45 kag 48.

‡ Salmo 89:16 Tungod sa imo: sa literal, Sa imo ngalan

§ Salmo 89:25 halin sa…Euphrates: ukon, sa mga duta sa pihak sang mga dagat kag mga suba

* Salmo 89:44 pagkagamhanan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† Salmo 89:45 Ginpatigulang mo siya dayon: ukon, Ginpalip-ot mo ang iya kabuhi.

‡ Salmo 89:50 mga alagad: siguro ang buot silingon, ang katawhan sang Israel. Sa iban nga mga kopya sang Hebreo makita ang “alagad” nga siguro ang buot silingon, ang hari sang Israel.

* Salmo 91:2 siya: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Hebreo, ako.

† Salmo 91:12 Hakwaton: ukon, Saluon

‡ Salmo 91:12 Hakwaton…bato: buot silingon, Protektaran ka nila para indi ka maano.

* Salmo 92:10 ginhatagan…kalipay: sa literal, ginhaplasan ako sang maayo nga klase sang lana.

† Salmo 92:13 nagalambo: sa English, flourish

* Salmo 94:6 mga pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel

† Salmo 94:11 ginahunahuna: ukon, ginarason

‡ Salmo 94:20 manughukom: ukon, manugdumala

§ Salmo 94:20 paagi: ukon, nga kontra

* Salmo 95:11 kapahuwayan nga halin sa akon: Siguro ang buot silingon, ang duta nga ginpromisa sang Dios nga ihatag sa ila.

* Salmo 97:8 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 99:2 Zion: ukon, Jerusalem

† Salmo 99:4 Israel: sa Hebreo, Jacob

‡ Salmo 99:5 iya templo: sa literal, tulungtungan sang iya tiil

§ Salmo 99:8 sang imo katawhan: sa Hebreo, nila; posible man nga amo sila ni Moises, Aaron, kag Samuel sa bersikulo 6.

* Salmo 100:3 kag iya kita: ukon, kag indi ang aton kaugalingon

* Salmo 101:2 panimalay: ukon, ginharian

† Salmo 101:3 maghimo sina: ukon, magsapak sa ila

‡ Salmo 101:4 Magapalayo…kalautan: ukon, Indi ako maghunahuna sang tiko; indi ako maghimo sang kalautan.

* Salmo 102:3 lawas: sa literal, mga tul-an

† Salmo 102:9 nagapungko na lang sa abo: Nagapakita ini sang pagpangasubo.

‡ Salmo 102:13 Zion: ukon, Jerusalem

§ Salmo 102:21 mga ginhimo: sa literal, ngalan

* Salmo 103:1 pagkabalaan: sa literal, balaan nga ngalan

* Salmo 104:4 nagadabdab nga kalayo: ukon, kilat

† Salmo 104:17 dugwak: sa English, stork

‡ Salmo 104:18 badier: Tan-awa ang footnote sa Lev. 11:4-8.

* Salmo 105:3 pagkabalaan: sa literal, balaan nga ngalan

† Salmo 105:28 pero nagsupak gihapon: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Hebreo, kag wala nagsupak.

‡ Salmo 105:31 lamok: ukon, kuto. Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ Salmo 105:34 mga apan: ukon, mga apan kag mga tibakla

* Salmo 105:40 sila: sa Hebreo, siya, nga posible si Moises

† Salmo 105:40 pitaw: sa English, quail

* Salmo 106:28 mga patay: ukon, patay nga mga dios-dios

† Salmo 106:47 pagkabalaan: sa literal, balaan nga ngalan

* Salmo 107:4 may nagaestar nga mga tawo: ukon, puwede nila estaran

† Salmo 107:7 may nagaestar nga mga tawo: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 4.

* Salmo 108:8 manugdepensa: sa literal, helmet

† Salmo 108:8 manugdumala: sa literal, sungkod sang hari

‡ Salmo 108:9 suluguon: sa literal, palanghinawan

§ Salmo 108:9 akon ginapanag-iyahan: ukon, akon ulipon; sa literal, ginahabuyan ko sang akon sandalyas

* Salmo 109:6 Nagasiling sila: Ang bersikulo 6-19 posible pulong sang mga kaaway kontra sa amo nga tawo ukon pulong sang tawo kontra sa iya mga kaaway.

† Salmo 109:10 palayason: Amo ini sa Septuagint, pero sa Hebreo, mangita.

* Salmo 110:1 Ginoo: ukon, agalon (nga amo ang hari). Ini nga bersikulo gin-aplikar sa kay Cristo sa Bag-o nga Kasugtanan (tan-awa ang Mat. 22:41-44; Mar. 12:35-37).

† Salmo 110:2 Zion: ukon, Jerusalem

‡ Salmo 110:3 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

§ Salmo 110:4 Tan-awa sa Gen. 14:17-20.

* Salmo 110:7 Ikaw, Mahal nga Hari, magainom: sa Hebreo, magainom siya. Suno sa iban nga mga eksperto sa Biblia, ang “siya” amo ang Ginoo (tan-awa sa bersikulo 6). Pero ang kalabanan sa ila nagasiling nga ang “siya” amo ang hari nga ginasiling sang bersikulo 1-5b.

* Salmo 111: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga linya nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

* Salmo 112: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga linya nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

* Salmo 113:3 Halin sa east hasta sa west: ukon, Halin sa pagbutlak sang adlaw hasta sa pagsalop sini.

† Salmo 113:6 Nagaduko siya sa pagtulok: Siguro ang buot silingon nga mas mataas pa ang iya nahamtangan sang sa kalangitan, ukon nagakabalaka gid siya sa iya mga tinuga.

* Salmo 116:8 kasubo: ukon, kasakit. Sa literal, paghibi.

† Salmo 116:8 kalaglagan: sa literal, pagkasandad

‡ Salmo 116:10 Nagatuo…nagsiling ako: ukon, Nagtuo ako, gani nagsiling ako

§ Salmo 116:15 Nasakitan…katawhan: ukon, Bilidhon sa panulok sang Ginoo ang kamatayon sang iya matutom nga katawhan.

* Salmo 116:16 matuod nga suluguon mo ako: ukon, matuod nga suluguon mo ako pareho sa akon iloy nga suluguon mo man

* Salmo 118:19 puwertahan sang templo sang Ginoo: sa literal, puwertahan sang pagkamatarong

† Salmo 118:26 ang iya pinadala: sa literal, ang nagakari sa ngalan sang Ginoo

‡ Salmo 118:26 Suno sa mga eksperto sa Biblia ang mga pari sa templo amo ang nagahambal sa bersikulo 26 kag 27.

* Salmo 119: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga stanza nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 119:29 nga matuman ko ang imo kasuguan: ukon, paagi sa imo kasuguan

‡ Salmo 119:32 ginadugangan…pag-intiendi: ukon, ginapalipay mo ako

§ Salmo 119:37 padayuna: ukon, bag-uha

* Salmo 119:40 padayuna: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 37.

† Salmo 119:54 bisan…mag-estar: ukon, diri sa kalibutan nga sa diin umalagi lang ako

‡ Salmo 119:93 ginapadayon: ukon, ginabag-o

§ Salmo 119:120 nahadlok…paghukom: ukon, nagatahod ako sa imo mga sugo

* Salmo 119:149 paghukom: ukon, mga sugo

† Salmo 119:151 masaligan: ukon, matuod

‡ Salmo 119:156 paghukom: ukon, mga sugo

§ Salmo 119:164 Makapila: sa literal, Pito ka beses

* Salmo 121:6 Sang una nga panahon, nahibaluan na sang mga tawo nga ang sobra nga init sang adlaw makahalit, kag nagapati sila nga ang siga sang bulan makahatag sang balatian.

† Salmo 121:8 bisan…makadto: ukon, sa imo paglakat kag pagbalik

* Salmo 122:6 maayo nga kahimtangan: Ang Hebreo sini amo ang “shalom,” nga nagakahulugan sang kalinong, kauswagan, maayo nga relasyon, kalipay, ukon kadalag-an.

* Salmo 123:1 nagapangamuyo: sa literal, nagatan-aw

* Salmo 126:1 Sang ginbalik…Zion: ukon, Sang ginpabalik sang Ginoo ang katawhan sang Zion sa ila duta halin sa pagkabihag.

† Salmo 126:4 ibalik…kahimtangan: ukon, ibalik kami sa amon duta halin sa pagkabihag

* Salmo 127:4 Ang buot silingon, bintaha para sa amay nga may mga kabataan siya sang bataon pa siya sang sa tigulang na siya.

† Salmo 127:5 anak: sa literal, pana

* Salmo 129:5 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 130:3 makapabilin sa imo presensya: ukon, makapalagyo sa imo silot

* Salmo 132:6 Efrata: Siguro amo ini ang Betlehem.

† Salmo 132:7 trono: sa literal, tulungtungan sang tiil

‡ Salmo 132:13 Zion: ukon, Jerusalem

§ Salmo 132:14 magapuyo: ukon, magahari

* Salmo 132:17 padayunon…paggahom: ukon, himuon ko siya nga suga para sa akon katawhan. Sa literal, ibutang ko ang suga para sa pinili ko nga hari.

* Salmo 133:3 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 135:9 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* Salmo 136:15 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

† Salmo 136:26 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

* Salmo 137:1 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 138:1 mga dios: Tan-awa ang footnote sa 82:1.

† Salmo 138:6 bisan…tanan: ukon, kag ang mga bugalon nahibaluan mo ang ila ginahimo

* Salmo 139:7 Espiritu: ukon, espiritu; ukon, gahom

† Salmo 139:15 sa sulod…iloy: sa literal, sa kadadalman sang duta

‡ Salmo 139:17 indi…ginahunahuna: ukon, daw ano kabilidhon para sa akon ang imo ginahunahuna

* Salmo 140:3 pulong: sa literal, bibig

† Salmo 140:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 5 kag 8.

* Salmo 141:2 pangsirom nga halad: Ginahimo ini sang pagsalop na sang adlaw.

† Salmo 141:5 pagbaton sa akon: sa literal, daw sa ginabutangan niya sang lana ang akon ulo

‡ Salmo 141:7 pareho sa mga bato…duta: ukon, pareho sa kahoy nga ginbial kag ginpang-utod-utod

* Salmo 142: maskil: Posible ini nga pulong may kaangtanan sa musika ukon sa estilo sang pagsulat.

* Salmo 143:6 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon.

* Salmo 144:2 mga nasyon: ukon, mga katawhan. Amo ini sa Syriac, sa Targum, kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, akon katawhan.

† Salmo 144:14 magkarga sing madamo nga produkto: ukon, magpamata sing madamo

‡ Salmo 144:14 indi na kami pagsalakayon…pagbihagon: ukon, wala sing may mahar-asan ukon mapatyan sa pagpamata

* Salmo 145: Ini nga salmo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo (pati bersikulo 13b) nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† Salmo 145:13 Matutom…ginhimo: Wala ini sa kalabanan nga kopya sang Hebreo, pero makita sa isa ka kopya sang Hebreo, sa Dead Sea Scrolls, kag sa Syriac.

* Salmo 146:9 mga pangayaw: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel

† Salmo 146:10 Zion: ukon, Jerusalem

* Salmo 147:4 ginhatagan…ngalan: ukon, ginatawag niya ang kada isa sa ila sa ila nga ngalan

† Salmo 147:16 mapino nga yelo: ang buot silingon diri, frost

* Salmo 149:2 Zion: ukon, Jerusalem

Hulubaton

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Mga Hulubaton

Ang Kapuslanan sang mga Hulubaton

1

1 Amo ini ang mga hulubaton ni Solomon, nga anak ni David kag hari sang Israel.

2 Paagi sa sini nga mga hulubaton, matun-an mo ang parte sa kaalam* kag pagtadlong sa imo pamatasan, kag maintiendihan mo ang mga pulong nga nagahatag sang kaalam. 3 Makapatadlong ini sa imo pamatasan para mangin maalamon ka, nga nagakabuhi sing husto, matarong, kag nagakabagay. 4 Makahatag ini sang kaalam sa mga wala sing alam, kag makahatag ini sang ihibalo sa mga pamatan-on kon paano magdesisyon sing husto. 5 Paagi sa pagpamati sini, madugangan pa gid ang kaalam sang mga maalamon kag matuytuyan ang mga may tinun-an, 6 para maintiendihan nila ang kahulugan sang mga hulubaton, mga paanggid, kag mga paktakon† sang mga maalamon.

7 Kon ang isa ka tawo gusto nga magmaalamon dapat magtahod siya sa Ginoo. Ang tawo nga buang-buang‡ indi gusto sang kaalam kag indi niya gusto nga matadlong ang iya pamatasan.

Panugod: Pagpanghangkat nga Batunon ang Kaalam

Laygay sa Paglikaw sa Malain nga mga Tawo

8 Anak,§ pamatii ang mga pagtadlong sang imo ginikanan sa imo pamatasan, 9 kay makapaayo ina sa imo pamatasan pareho sa korokorona nga mga bulak ukon kulintas nga makapaayo sa imo hitsura kag makahatag sa imo sang kadungganan.

10 Anak, indi ka magpadala-dala sa mga temtasyon sang makasasala nga mga tawo 11 kon magsiling sila nga, “Dali, upod ka sa amon; mamangga kita sang mga inosente nga tawo kag patyon ta sila. 12 Buhi sila subong kag maayo ang lawas pero tudason ta sila; mangin pareho sila sa mga nagkaladto na sa lugar sang mga patay. 13 Makakuha kita sa ila sang malahalon nga mga pagkabutang, kag pun-on ta ang aton mga balay sang aton mga inagaw. 14 Sige na, upod sa amon, kay partidahon ta dayon ang aton mga inagaw.”

15 Anak, indi ka gid mag-upod sa ila; maglikaw ka sa ila. 16 Kay maabtik sila magpakasala kag magpatay sang tawo. 17 Wala sing pulos ang pagbutang sang siod kon ang pispis nga imo dalakpon nagatan-aw. 18 Nakahibalo ang pispis nga masiod siya, pero ining malain nga mga tawo wala nakahibalo nga sila mismo ang mabiktima sa ila nga pagpamangga sa iban. Nagahulat sila sa pagpatay pero sila mismo ang mapatay. 19 Amo ina ang dangatan sang mga tawo nga nagaangkon sang pagkabutang sa malain nga paagi. Mapatay sila sa sina nga buluhaton.

Resulta sang Pagsikway sang Kaalam

20-21 Ang kaalam pareho sa tawo nga nagawali sing mabaskog sa mga karsada, mga plasa, mga merkado, kag sa mga puwertahan sang mga siyudad. Nagasiling siya,

22 “Kamo nga mga wala sing alam, hasta san-o pa bala kamo nga magpabilin nga pareho sina?

Kamo nga mga nagapangyaguta, hasta san-o pa bala nga indi kamo nga magkalipay sa pagpangyaguta?

Kamo nga mga buang-buang, hasta san-o pa bala kamo nga indi magkagusto sa kaalam?

23 Magpamati kamo sa akon pagsabdong sa inyo.

Karon, isugid ko sa inyo ang akon ginahunahuna;*

ipahibalo ko sa inyo ang akon inughambal kontra sa inyo:

24 Tungod nga wala kamo magsapak sang pagtawag ko sa inyo nga magpalapit kamo sa akon,

25 kag tungod nga ginbaliwala ninyo ang tanan ko nga mga laygay kag pagsabdong sa inyo,

26-27 kadlawan ko kamo kon mag-abot sa inyo ang kalaglagan nga daw sa buhawi;

yagutaon ko kamo kon mag-abot sa inyo ang kalisod

kag ang makahaladlok nga mga hitabo nga daw sa bagyo.

28 Dayon magapanawag kamo sa akon, pero indi ko kamo pagsabton.

Pangitaon ninyo ako, pero indi ninyo ako makita.

29 Kay indi kamo gusto tudluan kag wala ninyo ginpili ang pagtahod sa Ginoo.

30 Ginabaliwala ninyo ang akon mga laygay kag ginapakalain ninyo ang akon pagsabdong sa inyo.

31 Gani pagaanihon ninyo ang bunga sang inyo mga ginahimo kag ginaplano nga malain.

32 Kay ang pagkamalinapason sang mga wala sing alam magapatay sa ila,

kag ang pagpatawhay-tawhay sang mga buang-buang magalaglag sa ila.

33 Pero ang nagapamati sa akon magakabuhi nga luwas sa katalagman.

Indi siya maano kag wala siya sing kahadlukan.”

2

Ang mga Kaayuhan sang Kaalam

1 Anak, batuna kag tipigi sa imo tagipusuon ang akon mga ginatudlo kag ginasugo sa imo. 2 Pamatii ang parte sa kaalam kag pag-intiendi. 3 Tinguhai gid nga makaangkon ka sang pag-intiendi, 4 pareho nga daw nagapangita ka sang pilak ukon sang tinago nga manggad. 5 Kon himuon mo ini, mahibaluan mo kon ano ang pagtahod sa Ginoo, kag maintiendihan mo ang parte sa iya. 6 Kay ang Ginoo amo ang nagahatag sang kaalam. Sa iya man nagahalin ang ihibalo kag pag-intiendi. 7 Ginaprotektaran niya kag ginatigan-an sang kadalag-an* ang mga nagakabuhi sing husto kag wala sing kasawayan. 8 Ginabantayan niya kag ginatipigan ang mga ginahimo sang mga matarong kag matutom sa iya.

9 Kon mamati ka sa akon, mahibaluan mo kon ano ang maayo nga himuon: ang husto, matarong, kag nagakabagay. 10 Kay mangin maalamon ka, kag makahatag ini sa imo sang kalipay. 11 Kon kahibalo ka magdesisyon sing husto, makaprotektar ini sa imo. Kon may pag-intiendi ka, makatipig ini sa imo 12 kag makapalikaw sa imo sa malain nga pagginawi kag sa mga tawo nga nagahambal sing sala. 13 Ini nga mga tawo nagbiya sa husto nga pagginawi kag nagasunod sa pagginawi sang kadulom. 14 Nagakalipay sila sa paghimo sang malain. Nasadyahan sila sa kalain sang ila ginahimo. 15 Indi husto ang ila pagginawi; indi tadlong ang ila ginalaktan.

16 Ang kaalam makapalikaw man sa imo sa malain nga babayi nga gusto magtentar sa imo paagi sa matam-is niya nga mga pulong. 17 Ini nga babayi nagbiya sa lalaki nga iya ginpamana sang bataon pa siya; ginkalimtan niya ang iya promisa sa Dios sang ginkasal siya. 18 Sa pagkamatuod, kon magkadto ka sa iya balay pareho lang nga nagapakadto ka sa kamatayon. Ang dalan pakadto sa iya balay nagapadulong sa lugar sang mga patay. 19 Ang bisan sin-o nga magkadto sa iya indi na makapuli; indi na niya matultulan pa ang dalan pakadto sa lugar sang mga buhi. 20 Gani sunda ang pagkabuhi sang maayo nga mga tawo; magkabuhi ka nga matarong. 21 Kay ang tawo nga nagakabuhi sing husto kag wala sing kasawayan padayon nga magaestar diri sa aton duta. 22 Pero ang mga malain kag maluibon palayason. Panggabuton sila pareho sa mga hilamon.

3

Dugang nga Kaayuhan sang Kaalam

1 Anak, indi gid pagkalimti ang ginatudlo ko sa imo; tipigi sa imo tagipusuon ang mga ginasugo ko sa imo, 2 kay makapalawig ini kag makapauswag sang imo kabuhi. 3 Magpabilin ka nga maayo kag matutom; indi ina pagdulaa kundi tipigan mo gid sa imo tagipusuon.* 4 Kon himuon mo ini, maluyag sa imo ang Dios kag ang mga tawo, kag mangin maayo ang pagtulok nila sa imo.

5 Magsalig ka sa Ginoo sa bug-os mo nga tagipusuon, kag indi ka magsalig sa imo kaugalingon nga kaalam. 6 Dumduma ang Ginoo sa tanan mo nga ginahimo, kag tuytuyan niya ikaw sa husto nga dalan. 7 Indi ka maghunahuna nga maalam ka na gid kundi magtahod ka sa Ginoo, kag indi ka maghimo sang malain. 8 Kay makapaayo kag makapabaskog ina sa imo lawas. 9 Padunggi ang Ginoo sa imo mga pagkabutang, pareho halimbawa sa paghalad sa iya sang una nga parte sang tanan mo nga patubas. 10 Kon himuon mo ini, magasulubra ang mga patubas sa imo mga bodega kag ang duga sang ubas sa imo mga pulugaan.

11 Anak, indi pagpakalaina ang pagdisiplina sang Ginoosa imo.† Indi maglain ang imo buot kon ginasabdong ka niya. 12 Kay ginadisiplina sang Ginoo ang iya mga ginapalangga pareho sang ginahimo sang isa ka amay sa iya anak nga iya ginakalipay.

13 Bulahan ang tawo nga nakaangkon sang kaalam kag pag-intiendi. 14 Kay mas mapuslanon pa ini sang sa pilak kag bulawan, 15 kag mas malahalon pa sang sa mga alahas.‡ Kag wala gid sing bisan ano nga butang nga imo ginahandom nga makatupong sini. 16 Makapalawig kag makapauswag ini sang imo kabuhi, kag makahatag man sa imo sang kadungganan. 17 Makabulig gid ini sa imo kabuhi kag makapaayo sang imo kahimtangan. 18 Bulahan ang tawo nga nagapabilin nga maalamon; ang kaalam makapaayo kag makapalawig sang iya kabuhi.§

19-20 Paagi sa kaalam kag ihibalo, gintuga sang Ginoo ang kalibutan kag ang kalangitan, kag nagkalabukas ang mga tuburan kag naghatag ang mga panganod sang ulan.

21 Anak, tipigi gid ang imo kaalam kag ihibalo sa pagdesisyon sing husto. Indi pagpabay-i nga madula ini sa imo. 22 Kay makahatag ini sa imo sang malawig kag matahom nga kabuhi. 23 Kag magakabuhi ka nga luwas sa katalagman kag indi ka maano. 24 Makatulog ka nga mahamuok, nga wala sing may ginakahadlukan. 25 Gani indi ka dapat mahadlok kon gulpi lang nga mag-abot ang makahaladlok nga mga hitabo, ukon kon laglagon na ang mga malain, 26 kay makasalig ka nga bantayan ka sang Ginoo; ilikaw niya ikaw sa katalagman.

27 Buligi ang mga dapat buligan kon masarangan mo man lang. 28 Indi na pagpabuwasi ang pagbulig sa imo isigkatawo kon mabuligan mo man lang siya subong.

29 Indi ka magplano sing malain kontra sa imo isigkatawo nga nagasalig sa imo bilang iya tupad-balay.

30 Indi ka magpakigbais sa imo isigkatawo sa wala sing kabangdanan, labi na kon wala man lang siya sing may nahimo nga malain sa imo.

31 Indi ka magkahisa sa mapintas nga tawo ukon magsunod sa iya mga ginahimo. 32 Kay ginakangil-aran sang Ginoo ang mga balingag, pero nagasalig siya sa nagakabuhi sing husto.

33 Ginapakamalaot sang Ginoo ang panimalay sang mga malain, pero ginapakamaayo niya ang panimalay sang mga matarong.

34 Ginayaguta niya ang nagapangyaguta, pero ginakaluoyan niya ang mapainubuson.

35 Ang mga maalamon padunggan, pero ang mga buang-buang pakahuy-an.

4

1 Mga anak, pamatii ninyo sing maayo ang mga pagtadlong sang inyo amay sa inyo pamatasan, para may matun-an kamo. 2 Maayo ang akon ginatudlo, gani indi ninyo ini pag-ibaliwala. 3 Sang bata pa gid ako sa poder sang akon amay, paborito* ako sang akon iloy. 4 Gintudluan ako sang akon amay. Siling niya sa akon, “Hupti sa imo tagipusuon ang mga ginatudlo ko sa imo. Tumana ang mga sugo ko sa imo para padayon ka nga magakabuhi. 5 Tinguhai nga makaangkon ka sang kaalam kag pag-intiendi. Indi pagkalimti ang mga ginasiling ko sa imo, kag indi ka magbiya sa sini. 6 Indi pag-isikwaya ang kaalam, kundi hatagi ini sing importansya, kay magatipig ini sa imo. 7 Ang kaalam ukon ang pag-intiendi amo ang pinakaimportante sa tanan, gani tinguhaan mo gid nga maangkon mo ini bisan maubos ang tanan mo nga pagkabutang.† 8 Pakamahala kag batuna ang kaalam, kay makahatag ini sa imo sang kadungganan. 9 Pareho ini sa korokorona nga mga bulak nga makapatahom sa imo.”

10 Anak, pamatii kag batuna ang mga ginasiling ko sa imo, para magalawig ang imo kabuhi. 11 Gintudluan ko na ikaw sang kaalam, kon paano ka magkabuhi sing husto. 12 Gani kon sundon mo ini, wala sing may makasablag sa imo pagkabuhi, kag indi ka maano. 13 Indi gid pagkalimti ang mga pagtadlong ko sa imo pamatasan; tipigi ini sa imo tagipusuon kay magakabuhi ka sa sini.

14 Indi pagsunda ang ginahimo sang mga malain. 15 Likawi gid ina kag magpadayon ka sa imo pagkabuhi nga matarong. 16 Kay indi sila makatulog kon indi sila makahimo sang malain ukon makapanglaglag sa iban. 17 Ang kalautan kag ang pagpamintas daw pagkaon kag ilimnon para sa ila.

18 Ang pagkabuhi sang mga matarong pareho sa pagbutlak sang adlaw nga nagasanag pa gid hasta mag-udto. 19 Pero ang pagkabuhi sang mga malain pareho sa kadulom, kag indi nila mahibaluan kon ano ang kabangdanan sang ila pagkalaglag.

20 Anak, pamatii sing maayo ang mga ginatudlo ko sa imo; 21 indi gid ini pagkalimti, kundi tipigi ini sa imo tagipusuon. 22 Kay nagahatag ini sang maayo nga lawas kag malawig nga kabuhi sa mga nagabaton sini.

23 Bantayi sing maayo ang imo hunahuna, kay kon ano ang imo ginahunahuna amo man ang imo kabuhi. 24 Indi ka maghambal sing dinaya ukon binutig. 25 Isintro ang imo panulok sa maayo. 26 Hunahunaa gid sing maayo ang tanan mo nga pagahimuon para mangin maayo ang resulta sini. 27 Magkabuhi ka sing tadlong; likawi ang paghimo sang malain.

5

Paandam Batok sa Pagpanginbabayi

1 Anak, pamatii sing maayo ang akon mga pulong nga may kaalam, 2 para makahibalo ka magdesisyon sing husto kag maghambal nga may kaalam. 3 Dumdumon mo nga ang pulong sang malain nga babayi matam-is pareho sa honey, kag manami pareho sa lana sang olibo. 4 Pero sa ulihi ang ibilin niya sa imo kapait kag kasakit. 5 Kon magsunod ka sa iya, dal-on niya ikaw sa lugar sang mga patay; ang dalan nga iya ginalaktan nagapakadto sa kamatayon. 6 Wala siya nagasapak sa dalan nga nagapakadto sa kabuhi. Indi tadlong ang iya ginalaktan kag wala siya makatalupangod sini.

7 Gani mga anak, pamatii ninyo ako kag tumana. 8 Palayo kamo sa babayi nga pareho sina. Indi kamo magpalapit sa iya balay. 9 Kay kon himuon ninyo ina, madula ang inyo dungog kag angkunon lang ini sang iban, kag mapatay kamo sa kamot sang mga tawo nga mapintas.* 10 Kag ang tanan ninyo nga manggad kag iban pa nga ginpangabudlayan kuhaon lang sang mga taga-iban nga lugar. 11 Magaugayong kamo kon nagahimumugto na kamo, nga hugos na gid ang bilog ninyo nga lawas. 12 Kag magasiling kamo, “Ano abi kay wala ko ginsapak ang mga pagtadlong sa akon pamatasan. 13 Wala ako mamati sa akon mga manunudlo. 14 Gani karon, ari ako sa bibi sang kamatayon sa atubangan sang komunidad.”

15 Dapat sa imo ka lang asawa maghulid. Kon sa tubig pa, magkuha ka lang sang imo ilimnon sa imo kaugalingon nga bubon. 16 Kay basi kon magluib man ang imo asawa.† 17 Dapat imo lang siya; indi siya dapat maghulid sa iban nga lalaki. 18 Magkalipay ka sa imo asawa, kag kabay pa nga pakamaayuhon siya sang Dios. 19 Matahom siya kag maanyag pareho sa usa, gani kabay pa nga mawili ka sa iya‡ permi kag mabihag sa iya gugma.

20 Anak, indi ka magpadala-dala sa malain nga babayi. Indi ka dapat magpakigrelasyon sa asawa sang iban. 21 Kay nakita sang Ginoo ang tanan mo nga ginahimo; kag bisan diin ka magkadto nagatan-aw siya. 22 Ang malain nga mga ginahimo sang malain nga tawo pareho sa siod nga magasiod mismo sa iya. 23 Magatalang siya tungod sang iya kabuangan, kag mapatay siya tungod kay indi siya magpatadlong sang iya pamatasan.

6

Dugang pa nga mga Pagpaandam

1 Anak, kon nagpromisa ka nga ikaw ang mabayad sang utang sang iban, 2 nasiod ka sa imo promisa, 3 kag may obligasyon ka sa iban. Pero amo ini ang himua nga mahilway ka sa imo obligasyon sa iya: Kadtui siya kag magpakitluoy ka nga hilwayon ka niya sa imo obligasyon. 4 Indi pagtulugi ukon pagpahuwayi 5 hasta nga mahilway ka, pareho sa pispis ukon usa nga nakapalagyo sa mangangayam.

6 Kamo nga mga matamad, tan-awa ninyo kag tun-i kon paano magkabuhi ang mga subay, para mangin maalamon kamo. 7 Bisan wala sing pangulo ukon manugdumala nga nagasugo sa ila, 8 nagatipon sila sang ila pagkaon kon tig-ilinit kag kon tig-alani, para may pagkaon sila kon tig-ululan. 9 Kamo nga mga matamad magsagi na lang bala kamo katulog? San-o pa bala kamo magbugtaw? 10 Pahuway-huway kag piyong-piyong ka pa gamay 11 kag magaabot gulpi sa inyo ang kinawad-on nga pareho sa armado nga tulisan.

12 Ang wala sing pulos kag malain nga mga tawo nagapanugidsugid sing kabutigan. 13 Nagapangilay pa sila kag nagasinyas paagi sa ila kamot kag tiil sa pagdaya sa iban. 14 Sa ila nga pagkadayaon, permi sila nagaplano sa paghimo sang malain, kag nagapaumpisa sila sang gamo. 15 Gani sa hinali lang laglagon sila, kag indi na gid sila matabangan.

16 May anom ukon pito pa gani ka klase sang tawo nga ginakaugtan kag ginakangil-aran sang Ginoo:

17 ang mga bugalon,

ang mga butigon,

ang mga nagapamatay sang tawo,

18 ang mga nagaplano sing malain,

ang mga maabtik maghimo sing malain,

19 ang mga nagasaksi sing butig,

kag ang mga nagapaaway sang iya kapareho.

20 Anak, sunda ang mga ginasugo kag ginatudlo sang imo ginikanan sa imo. 21 Itanom ini sa imo hunahuna para indi mo gid malimtan. 22 Ini magatuytoy, magatipig, kag magapadumdom sa imo pagkabuhi, bisan ano man ang imo ginahimo.* 23 Kay ining ila mga ginasugo kag ginatudlo pareho sa suga nga magapasanag sa imo. Kag ang pagsaway nila sa imo, sa pagtadlong sang imo pamatasan, makapaayo kag makapalawig sang imo kabuhi. 24 Makapahilayo man ini sa imo sa malain nga babayi nga makagalanyat kon maghambal. 25 Indi ka magpatintar† sa iya kaguwapa. Indi ka magpadala-dala sa iya pagpangilay.‡ 26 Ang pagpakighilawas sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas puwede mabayaran sa bili sang tinapay, pero ang pagpakighilawas sa asawa sang iban bayaran mo sang imo mismo kabuhi.§

27 Kon ipalapit mo ang kalayo sa imo dughan masunog ang imo bayo. 28 Kon maglakat ka sa baga mapaso ang imo tiil. 29 Gani kon magpakighilawas ka sa asawa sang iban magaantos ka.

30 Masami wala ginapakalain ang kawatan* nga nagapangawat tungod kay gutom siya. 31 Pero kon madakpan siya, pabayaron siya sing pito ka pilo sang iya ginkawat, bisan maubos pa ang tanan niya nga pagkabutang.

32 Ang tawo nga nagapakigrelasyon sa asawa sang iban wala sing pag-intiendi. Ginaguba lang niya ang iya kaugalingon. 33 Pagasakiton siya, kag mahuy-an siya hasta san-o. 34 Kay ang bana nga nagapangimon puwerte mangakig, kag magabalos siya nga wala sing luoy-luoy. 35 Indi siya magbaton sang bayad, bisan ano pa ini ka dako.

7

1 Anak, tipigi sa imo tagipusuon ang akon mga ginatudlo kag ginasugo sa imo. 2 Tumana ang mga ginasugo ko sa imo, para magalawig ang imo kabuhi. Tipigi sing maayo ang mga ginatudlo ko sa imo pareho sang pagtipig mo sang imo mata. 3 Itanom ini sa imo hunahuna para indi mo gid malimtan. 4 Kabiga ang kaalam subong imo utod nga babayi kag ang pag-intiendi subong imo suod nga abyan. 5 Kay makapahilayo ini sa imo sa malain nga babayi nga makagalanyat kon maghambal.

Ang Malain nga Babayi

6 Isa ka adlaw, nagpamintana ako sa balay, 7 kag nakita ko ang mga pamatan-on nga mga lalaki nga wala sing may nahibaluan sa kabuhi. Ang isa sa ila wala sing pag-intiendi. 8 Nagalakat siya sa dalan pakadto sa kanto nga sa diin ara ang balay sang isa ka malain nga babayi. 9 Sirom na sadto kag nagadulom na. 10 Dayon ginsugata siya sang babayi nga ang iya bayo pareho sa bayo sang babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Nakaplano na siya nga daan kon ano ang iya himuon sa sadto nga lalaki. 11 Ini nga babayi palawakal kag wala sing huya. Wala siya nagapahimuyong sa iya balay. 12 Nagaistambay siya sa higad sang mga dalan ukon sa mga kanto, kag kon kaisa sa mga plasa. 13 Pagkakita niya sa lalaki, ginhakos niya siya kag ginhalukan. Kag nagsiling siya nga wala sing huya-huya, 14 “Gintuman ko subong ang akon promisa nga maghalad, kag may mga karne didto sa balay halin sa sapat nga ginhalad ko. 15 Gani ginpangita ko ikaw, kag maayo kay nakita ko ikaw. 16 Nahapinan ko na ang akon hiligdaan sang dekolor nga tela nga halin pa sa Egypt. 17 Ginbutangan ko ini sang mga pahamot nga mira, aloe, kag sinamon. 18 Gani dali, maghulid kita; magpaayaw-ayaw kita sa kalipay hasta mag-aga, 19 kay wala diri ang akon bana. Naglakat siya sa malayo. 20 Madamo nga kuwarta ang iya gindala kag mga duha pa ka semana antes siya magabalik.”

21 Gani nadala niya ang lalaki paagi sa iya matam-is kag makagalanyat nga mga pulong. 22 Sa gilayon nagsunod ang lalaki sa iya pareho sa baka nga ginaguyod sa ilihawan ukon pareho sa usa* nga nagapadulong sa siod 23 nga sa diin patyon siya sa pana. Pareho man siya sa isa ka pispis nga nagadali-dali pakadto sa siod nga wala kahibalo nga kamatayon gali ang iya padulungan.

24 Gani, mga anak, pamatii ninyo sing maayo ang akon mga ginasiling. 25 Indi kamo magpadala-dala sa sini nga klase sang babayi; indi kamo magpatalang sa iya. 26 Madamo na nga mga lalaki ang nalaglag tungod sa iya. 27 Kon magkadto kamo sa iya balay, pareho lang nga nagapadulong kamo sa lugar sang mga patay.

8

Ginadayaw ang Kaalam

1 Ang kaalam kag pag-intiendi pareho sa tawo nga nagawali. 2 Nagatindog siya sa mataas nga mga lugar sa kilid sang dalan, sa mga ginsang-an sang mga dalan, 3 sa mga puwertahan sang siyudad, kag sa mga alagyan. Kag nagawali siya sing mabaskog,

4 “Tanan kamo nga katawhan, nagapakighambal ako sa inyo.

5 Kamo nga mga wala sing alam, magmaalamon kamo.

Kamo nga mga buang-buang, maghangop kamo.

6 Pamati kamo sa akon ginahambal, kay mapuslanon ini kag husto.

7 Matuod gid ang akon ginahambal kag ginakangil-aran ko ang maghambal sing malain.

8 Matarong ang tanan ko nga ginahambal kag wala ako nagahambal sang binutig ukon dinaya.

9 Maathag ini tanan kag wala sing sala sa mga tawo nga may pag-intiendi.

10 Palabiha ang kaalam kag ang pagtadlong ko sa imo pamatasan sang sa pilak kag bulawan.

11 Kay ang kaalam mas bilidhon pa sang sa malahalon nga mga bato

kag wala gid sing bisan ano nga butang nga imo ginahandom nga makatupong sini.

12 Ako, nga amo ang kaalam, nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi,

kag nahibaluan ko magdesisyon sing husto.

13 Ang nagatahod sa Ginoo nagakaugot sa malain.

Ginakaugtan ko ang pagpabugal, ang pagpakamatinaas-taason,

ang malain nga pagginawi, kag ang pagbinutig.

14 Maayo ako maglaygay kag may husto nga kaalam. May pag-intiendi ako kag gahom.

15 Paagi sa akon makadumala ang mga hari,

kag makahimo ang mga pangulo sang matarong nga mga kasuguan.

16 Paagi sa akon makadumala ang mga manugdumala

kag mga opisyal—ang tanan nga nagadumala sing matarong.*

17 Ginahigugma ko ang mga nagahigugma sa akon;

ang mga nagapangita sa akon makakita sa akon.

18 Makahatag ako sang manggad, dungog, kauswagan kag kadalag-an nga nagapadayon.

19 Ang makuha sa akon mas malahalon pa sang sa puro gid nga bulawan ukon pilak.

20 Ginasunod ko ang matarong kag husto.

21 Ang nagahigugma sa akon hatagan ko sang manggad;

pun-on ko ang ginataguan nila sang manggad.

22 Sang una pa nga daan, kaupod† na ako sang Ginoo antes niya gintuga ang tanan.

23-26 Ginbuot niya nga ara na ako halin pa sang una.‡

Ara na ako sang wala pa ang kalibutan: ang dagat, ang mga tuburan,

ang mga bukid, ang mga kaumahan, kag bisan pa ang mga yab-ok.

27 Ara na ako sang pagtuga niya sang langit,

sang pagbutang niya sang daw tinabuan sang langit kag sang duta,§

28 sang pagtuga niya sang mga panganod,

sang pagpatubod niya sang mga tuburan sa kadadalman,

29 sang pagbutang niya sang dulunan sang dagat para indi ini maglapaw,

kag sang pagbutang niya sang mga pundasyon sang kalibutan.

30 Pareho ako sa isa ka arkitekto* sa tupad sang Ginoo.

Ako ang iya kalipayan adlaw-adlaw, kag malipayon ako permi sa iya presensya.

31 Nagakalipay ako sa kalibutan nga iya gintuga kag sa mga katawhan.

32 Gani karon mga anak, pamatii ninyo ako,

kay bulahan ang mga nagasunod sa akon mga ginasiling.

33 Pamatii ninyo ang mga pagtadlong ko sa inyo pamatasan para mangin maalamon kamo;

kag indi gid ninyo ini pagkalimti.

34 Bulahan ang tawo nga permi nagabantay kag nagahulat sa pagpamati sa akon.

35 Kay ang tawo nga nagapangita sa akon makaangkon sang maayo kag malawig nga kabuhi,

kag pakamaayuhon siya sang Ginoo.

36 Pero ang tawo nga wala nagapangita sa akon, ginahalitan lang niya ang iya kaugalingon.

Ang tanan nga akig sa akon naluyag sang kamatayon.”

9

Ang Kaalam kag ang Kabuangan

1 Ang kaalam pareho sa isa ka tawo nga nagpatindog sang dako kag matahom nga balay.* 2 Nagpapunsyon siya. Ginpreparar niya ang mga pagkaon kag mga ilimnon. 3 Dayon ginsugo niya ang iya mga suluguon nga babayi sa pagkadto sa mataas nga mga lugar sang siyudad para ipahibalo ini: 4 “Kamo nga mga wala sing alam kag pag-intiendi, imbitado kamo sa punsyon. 5 Kadto kamo kag magkaon sang pagkaon kag mag-inom sang ilimnon nga akon ginpreparar. 6 Dulaa na ninyo ang inyo pagkaignorante para padayon kamo nga magakabuhi. Magkabuhi kamo nga may pag-intiendi.”

7 Kon sawayon mo ang tawo nga nagapangyaguta, insultuhon ka niya. Kon sabdungon mo ang malain nga tawo, sakiton ka niya. 8 Indi pagsawaya ang tawo nga nagapangyaguta kay kainitan ka niya. Sawaya ang maalamon nga tawo kag higugmaon ka niya. 9 Kon tudluan mo ang maalamon, madugangan pa gid ang iya kaalam. Kon tudluan mo ang matarong nga tawo, madugangan pa gid ang iya natun-an.

10 Kon gusto mo nga magmaalamon, dapat magtahod ka sa Ginoo. Kon ginakilala mo ang Balaan nga Dios, may pag-intiendi ka. 11 Paagi sa kaalam, magalawig ang imo kabuhi. 12 Kon maalamon ka, makahatag ini sa imo sang kaayuhan, pero kon ginahikayan mo ang kaalam, ginapaantos mo lang ang imo kaugalingon.

13 Ang kabuangan pareho sa isa ka babayi nga magahod, wala sing alam, kag wala sing may nahibaluan. 14 Nagapungko siya sa puwertahan sang iya balay ukon sa mataas nga mga lugar sang siyudad, 15 kag nagapanawag sa mga nagaalagi, nga nagapakadto sa ila mga trabaho. 16 Siling niya, “Dali kamo diri, kamo nga mga wala sing alam.” Kag siling pa niya sa mga wala sing pag-intiendi, 17 “Mas manami ang tubig nga kinawat kag mas manamit ang pagkaon kon kaunon sa tago.”† 18 Pero wala kahibalo ini nga mga tawo nga ang mga nagakadto sa iya nagakapatay. Ang mga nakakadto na sa iya ara na subong sa lugar sang mga patay.

Ang mga Hulubaton ni Solomon

10

1 Amo ini ang mga hulubaton ni Solomon:

Ang anak nga maalamon nagahatag sang kalipay sa iya ginikanan,

pero ang anak nga buang-buang nagahatag sang kasubo sa ila.

2 Ang manggad nga nakuha sa malain nga paagi indi makahatag sang kaayuhan,

pero ang matarong nga pagkabuhi makahatag sing kaayuhan kay

makaluwas ini sa imo sa kamatayon.

3 Indi pagpabay-an sang Ginoo nga magutuman ang mga matarong,

pero ang mga malain ya indi niya pagtugutan

nga matuman ang ila malain nga mga handom.

4 Ang pagkatamad makapaimol sa tawo, pero ang pagkapisan makapamanggaranon sa iya.

5 Ang nagatipon sang pagkaon kon tig-alani maalamon nga tawo,* pero ang nagasagi lang katulog makahuluya.

6 Ginapakamaayo ang matarong nga tawo; ang ginahambal sang malain nga tawo makahalit.

7 Ang matarong nga tawo mangin pagpakamaayo sa iban kag dumdumon siya hasta san-o,

pero ang malain nga tawo kalimtan.

8 Ang maalamon nga tawo nagatuman sang mga sugo.

Ang tawo nga nagahambal sing kabuangan malaglag.

9 Ang tawo nga nagakabuhi nga matarong indi maano,

pero ang tawo nga nagakabuhi sing indi husto mahibaluan ang iya ginahimo.

10 Ang tawo nga nagapangdaya makahatag sing gamo,

kag ang tawo nga nagahambal sang kabuangan malaglag.

11 Ang ginahambal sang matarong nga tawo makapaayo sa kabuhi sang iban,† pero ang ginahambal sang malain nga tawo makahalit.

12 Ang kaugot makapaumpisa sang gamo, pero ang gugma makapatawad sang tanan nga sala.

13 Ang tawo nga may pag-intiendi nagahambal sang mga pulong nga may kaalam,

pero ang tawo nga wala sing pag-intiendi nagahambal sang mga pulong

nga mangin kabangdanan nga silutan siya.

14 Ginadugangan pa gid sang mga maalamon ang ila nahibaluan,

pero ang mga buang-buang sagi hambal sang mga pulong

nga makapalaglag mismo sa ila sa indi madugay.

15 Ang manggad sang manggaranon makaprotektar sa iya,

pero ang kaimulon sang imol makalaglag sa iya.

16 Ang balos sa matarong nga tawo amo ang maayo kag malawig nga kabuhi,

pero ang balos sa malain nga tawo amo ang silot.

17 Ang tawo nga nagapamati sa mga pagtadlong sa iya pamatasan magaayo

kag magalawig ang iya kabuhi,

pero ang tawo nga wala nagapamati magatalang.

18 Butigon ang tawo nga nagatago sang iya kaakig, kag buang-buang ang mga nagapanglibak.

19 Ang tawo nga palahambal madali makasala.

Maalamon ang tawo nga makahibalo magpugong sang iya baba.

20 Ang mga pulong sang matarong nga tawo bilidhon pareho sa pilak,

pero ang hunahuna sang malain nga tawo wala sing pulos.

21 Ang pulong sang matarong nga tawo makahatag sang kaayuhan sa madamo nga tawo

luwas sa mga buang-buang nga magakalamatay tungod kay wala sila sing pag-intiendi.

22 Nagamanggaranon ang tawo tungod sa pagpakamaayo sang Ginoo,

kag indi ini madugangan paagi sa tudo nga pagpangabudlay.‡

23 Ang kalipayan sang buang-buang amo ang paghimo sang malain,

pero ang kalipayan sang tawo nga may pag-intiendi amo ang pagkabuhi nga mainalamon.

24 Subong nga ang ginakahadlukan sang malain nga tawo matabo sa iya,

ang ginahandom sang matarong nga tawo mabaton niya.

25 Kon mag-abot sa kabuhi ang pagtilaw nga pareho sang bagyo,

malaglag ang malain nga tawo, pero ang matarong nga tawo magapabilin nga mabakod.

26 Subong nga ang langgaw makapangilo sa ngipon kag ang aso makapapait sa mata,

ang matamad nga tawo makapaugtas sa nagasugo sa iya.

27 Ang nagatahod sa Ginoo magakabuhi sing malawig,

pero ang malain nga tawo magakabuhi sing malip-ot.

28 Ang paglaom sang mga matarong makahatag sa ila sang kalipay,

pero ang paglaom sang mga malain wala sing katumanan.

29 Ang pagsunod sang mga matarong sa pamaagi sang Ginoo makaprotektar sa ila,

pero ang pagsupak sini sang mga malain makapalaglag sa ila.

30 Ang mga matarong indi pagpahalinon sa aton duta, pero ang mga malain pahalinon.

31 Ang mga ginahambal sang matarong nga tawo may kaalam,

pero ang mga ginahambal sang dayaon nga tawo makapalaglag sa iya.

32 Ang matarong nga tawo nakahibalo kon ano ang husto nga ihambal,

pero ang malain nga tawo, ang iya lang nahibaluan nga ihambal amo ang sala.

11

1 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga nagapangdaya sa pagkilo, pero ginakalipay niya ang mga wala nagapangdaya.

2 Ang nagapabugal mahuy-an, pero ang nagapaubos mangin maalamon.

3 Ang tawo nga matarong makahibalo kon ano ang iya himuon tungod nga husto ang iya nga pagkabuhi, pero ang maluibon nga tawo malaglag tungod nga indi husto ang iya nga pagkabuhi.

4 Ang manggad indi makabulig kon silutan na sang Dios ang tawo sing kamatayon, pero ang matarong nga pagkabuhi makaluwas sa iya sa kamatayon.

5 Ang matarong nga pagkabuhi sang tawo nga wala sing kasawayan makapahapos sang iya pagpangabuhi, pero ang malain nga pagkabuhi sang malain nga tawo amo ang makapalaglag sa iya.

6 Ang matarong nga pagkabuhi sang tawo nga nagakabuhi sing husto makaluwas sa iya, pero ang malain nga mga handom sang maluibon nga tawo makahalit sa iya mismo.

7 Kon mapatay ang mga malain, madula ang ila paglaom; ang ila mga ginahandom mangin wala sing pulos.

8 Ginaluwas sang Dios sa kalisod ang mga matarong pero ang mga malain ya wala.

9 Ginahalitan sang mga indi diosnon ang ila isigkatawo paagi sa ila ginahambal.

Nagakaluwas ang mga matarong paagi sa ila kaalam.

10 Nagahinugyaw sa kalipay ang mga pumuluyo sang isa ka siyudad kon nagauswag ang mga matarong kag amo man kon nagakalamatay ang mga malain.

11 Nagauswag ang siyudad paagi sa pagbendisyon sang mga matarong, pero nagakalaglag ini paagi sa pagpakalain sang mga malain.

12 Ang tawo nga wala sing pag-intiendi nagayaguta sa iya isigkatawo, pero ang tawo nga may pag-intiendi wala nagayaguta.

13 Ang palakutsokutso nagapanugid sang sekreto, pero ang masaligan nga tawo makatago sang sekreto.

14 Malaglag ang isa ka nasyon kon wala ini sing mga manuglaygay, pero kon may madamo ini nga mga manuglaygay, may kabakod ini.

15 Delikado kon magpromisa ka nga magbayad sang utang sang iban. Gani kon indi mo gusto magkaproblema indi ina paghimua.

16 Ang mabuot nga babayi nagaani sang pagpadungog, pero ang mapintas nga tawo hasta lang sa pag-angkon sang manggad.

17 Kon maayo ka sa iban, makapaayo ini sa imo, pero kon mapintas ka, makahalit ini sa imo.

18 Ang malain nga tawo indi makabaton sang matuod nga balos, pero ang nagahimo sang matarong makabaton sang matuod nga balos.

19 Ang tawo nga nagahimo sang matarong padayon nga magakabuhi, pero ang nagahimo sang malain mapatay.

20 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga tawo nga tiko ang ila panghunahuna, pero ginakalipay niya ang mga tawo nga ang ila pagkabuhi wala sing kasawayan.

21 Sigurado gid nga pagasilutan ang mga malain, pero ang mga matarong ya indi.

22 Ang kaguwapa sang babayi nga indi maalamon pareho lang sang bulawan nga singsing sa sungad sang baboy.

23 Ang mga ginahandom sang mga matarong makapaayo, pero ang mga ginahandom sang mga malain makapaakig.

24 May mga tawo nga mahinatagon pero nagadugang pa gid ang ila manggad; may ara man nga mga dalok pero nagaimol pa gani.

25 Ang mahinatagon nga tawo magauswag. Ang tawo nga nagabulig sa iban pagabuligan man.

26 Ginapakamalaot sang mga tawo ang nagatago sang iya baligya para ibaligya ini kon magtaas na ang presyo, pero ginadayaw sang mga tawo ang wala nagatago.

27 Ang tawo nga nagahandom sang maayo pakitaan sang kaayo, pero ang tawo nga nagapangita sing gamo makita niya ini.

28 Mapaslawan ang tawo nga nagasalig sa manggad, pero ang matarong magauswag pareho sa nagalambo* nga tanom.

29 Ang mga buang-buang nga nagadala sang gamo sa ila panimalay wala gid sing may mapanubli sa ulihi. Mangin ulipon lang sila sang mga maalamon.

30 Ang mga binuhatan sang matarong nga tawo makabulig sa iban nga mag-ayo kag maglawig ang ila kabuhi.† Kag madala niya ang mga tawo sa iya kaalam.‡

31 Kon ang mga matarong sa kalibutan nagabaton sang balos sa ila mga ginahimo, labi na gid nga balusan ang mga malain kag mga makasasala.

12

1 Ang tawo nga gusto magpatadlong sang iya pamatasan gusto magmaalamon, pero ang tawo nga indi gusto sawayon balingag.

2 Ginakaluoyan sang Ginoo ang maayo nga tawo, pero ginasilutan niya ang nagapadihot sing malain.

3 Ang nagahimo sang kalautan wala gid sing kalig-unan, pero ang matarong nga tawo may kalig-unan pareho sa kahoy nga madalom ang gamot.

4 Ang maayo nga asawa bugal kag kalipay sang iya bana, pero ang makahuluya nga asawa pareho sa balatian nga nagaut-ot sa mga tul-an sang iya bana.

5 Ang ginahunahuna sang matarong nga tawo husto; ang ginalaygay sang malain nga tawo puro pangdaya.

6 Makapatay ang mga pulong sang mga malain,* pero ang mga pulong sang mga matarong makaluwas.

7 Pagalaglagon ang mga malain kag madula sila, pero ang mga matarong kag ang ila mga kaliwat magapadayon sa gihapon.

8 Ginapadunggan ang maalamon nga tawo, pero ginahikayan ang tawo nga tiko ang panghunahuna.

9 Mas maayo pa ang tawo nga simple lang, nga makasarang magsagod sang kabulig, sang sa tawo nga nagapasin-o-sin-o nga wala man lang gali sang kalan-on.

10 Ang matarong nga tawo nagaatipan sing maayo sa iya mga sapat, pero ang malain nga tawo mapintas kag wala sing kaluoy sa iya mga sapat.

11 Ang mapisan nga mangunguma may bugana nga pagkaon. Ang nagausik sang iya tiyempo sa wala sing pulos nga mga buluhaton wala sing husto nga pag-intiendi.

12 Ang gusto lang permi himuon sang mga malain amo ang kalainan, gani indi mabakod ang ila kahimtangan, pero ang mga matarong iya mabakod pareho sa kahoy nga madalom ang iya gamot.†

13 Ang malain nga ginahambal sang malain nga tawo amo mismo ang nagahatag sa iya sang gamo, pero ang matarong nga tawo nagalikaw sa gamo.

14 Pagabalusan kita sang maayo nga mga butang suno sa aton ginapanghambal kag ginapanghimo.

15 Ang buang-buang nga tawo nagahunahuna nga husto siya permi, pero ang maalamon nga tawo nagapamati sang laygay.

16 Ginapakita gilayon sang buang-buang nga tawo ang iya kaakig kon insultuhon siya, pero ang maalamon nga tawo wala nagasapak kon insultuhon siya.

17 Ang masaligan nga saksi nagasugid sing matuod, pero ang indi masaligan nagabutig.

18 Ang mga pulong nga wala ginhunahuna sing maayo antes ihambal makasakit pareho sa espada, pero ang mga pulong nga ginhunahuna sing maayo antes ihambal makapaayo.

19 Ang mga pulong nga matuod nagapadayon hasta san-o, pero ang mga pulong nga binutig indi magdugay.

20 Pagpangdaya ang ara sa tagipusuon sang tawo nga nagaplano sang malain, pero kalipay ang ara sa tagipusuon sang tawo nga nagaplano sang maayo.

21 Wala sing may malain nga matabo‡ sa mga matarong, pero sa mga malain, madamo gid sing malain nga matabo.

22 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga butigon, pero ginakalipay niya ang mga indi butigon.

23 Ang maalamon nga tawo wala nagapahambog sang iya nahibaluan, pero ang buang-buang nga tawo ginapakita gid niya ang iya pagkabuang-buang.

24 Ang mapisan nga tawo makaangkon sang mataas nga posisyon, pero ang matamad ya makaangkon sang manubo nga posisyon.§

25 Ang pagpalibog makakuha sang kalipay sang tawo; ang maayo nga mga pulong makalipay sa iya.

26 Ang matarong nga tawo makatuytoy sa iya abyan, pero ang malain nga tawo makapatalang.

27 Ang matamad nga tawo indi gid makalambot sang iya ginahandom, pero ang mapisan nga tawo nagamanggaranon.*

28 Kon magkabuhi ka nga matarong, padayon ka nga magakabuhi, kag maluwas ka sa kamatayon.

13

1 Ang maalamon nga anak nagapamati kon ginatadlong sang iya amay ang iya pamatasan, pero ang nagayaguta nga anak wala nagapamati kon ginasaway.

2 Ang tawo nga maayo ang iya mga ginahambal balusan sing maayo nga mga butang, pero ang maluibon nga tawo balusan sing pagpamintas.

3 Ang nagabantay sa iya ginahambal nagahalong sang iya kabuhi, pero ang nagapataka lang kahambal ginalaglag niya ang iya kaugalingon.

4 Kon matamad ang isa ka tawo, bisan ano pa ang iya ginahandom, indi gid niya ini maangkon, pero kon mapisan siya, maangkon niya ang sobra pa sa iya ginahandom.

5 Ang matarong nga tawo indi gusto sang binutig, pero ang malain nga tawo nagahimo sang makahuluya nga mga butang.

6 Ang tawo nga wala sing kasawayan indi maano tungod sang iya matarong nga pagkabuhi, pero ang makasasala nga tawo malaglag tungod sang iya kalautan.

7 May mga tawo nga nagapakuno-kuno nga manggaranon, pero imol gali. Kag may mga tawo man nga nagapakuno-kuno nga imol, pero manggaranon gali.

8 Ang manggaranon nagabayad para magawad ang iya kabuhi sa mga nagapahog sa iya, pero ang imol, wala sing may nagapahog sa iya.

9 Ang kabuhi sang matarong nga tawo pareho sa suga nga nagasiga gid sing masanag, pero ang kabuhi sang malain nga tawo pareho sa suga nga napatay.

10 Sa sobra nga bugal, may mga tawo nga indi magpamati sang laygay, kag ini nagapaumpisa sing gamo. Kon gusto nila nga magmaalamon dapat magpamati sila sang laygay.

11 Ang manggad nga nakuha sa malain nga paagi madali lang madula, pero ang manggad nga ginpangabudlayan nagadugang pa gid.

12 Ang handom sang tawo nga wala matuman nagapaluya sa iya, pero ang iya handom nga natuman nagapabaskog kag nagapalipay sang iya kabuhi.*

13 Ang tawo nga nagasikway sa mga ginatudlo kag ginasugo sa iya magaantos, pero ang tawo nga nagatuman sini hatagan sang balos.

14 Ang ginatudlo sang mga maalamon makapaayo kag makapalawig sang imo kabuhi,† kag makapalikaw sa imo sa kamatayon.

15 Ginatahod ang tawo nga may maayo nga panghunahuna. Ang maluibon nga tawo nagapadulong sa kalaglagan.‡

16 Ang tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi nagahunahuna anay antes niya himuon ang isa ka butang, pero ang buang-buang iya wala nagahunahuna, gani ginapakita gid niya ang iya pagkabuang-buang.

17 Ang malain nga mensahero nagapagamo sa mga tawo, pero ang masaligan nga mensahero nagapaayo sang ila relasyon.

18 Ang tawo nga indi magpatadlong sang iya pamatasan magaimol kag mahuy-an, pero ang nagapatadlong sang iya pamatasan padunggan.

19 Daw ano kanami ang mabatyagan sang tawo kon matuman ang iya ginahandom; amo gani nga ang mga buang-buang indi man mag-untat sa paghimo sang kalautan.

20 Kon mag-upod ka sa mga maalamon, mangin maalamon ka man, pero kon mag-upod ka sa mga buang-buang, magaantos ka.

21 Magaabot ang kalaglagan sa mga makasasala bisan diin man sila magkadto, pero ang mga matarong ya balusan sang maayo nga mga butang.

22 Ang manggad sang maayo nga tawo panublion sang iya mga kaapuhan, pero ang manggad sang makasasala panublion sang mga matarong.

23 Bisan makapatubas sing bugana ang duta sang mga imol, indi sila makapulos sini tungod sa indi matarong nga ginahimo sang iban.

24 Wala mo ginahigugma ang imo bata kon wala mo siya ginadisiplina. Kon ginahigugma mo siya, ginatadlong mo ang iya pamatasan.

25 Ang mga matarong magakaon nga busog gid, pero ang mga malain gutumon.

14

1 Ang maalamon nga asawa nagapabakod sang iya panimalay, pero ang buang-buang iya nagaguba sang iya panimalay.

2 Ang tawo nga nagakabuhi sing husto nagatahod sa Ginoo, pero ang wala nagakabuhi sing husto nagainsulto sa iya.

3 Ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makahalit sa iya, pero ang mga ginahambal sang maalamon nga tawo makatipig sa iya.

4 Kon wala ka sing sapat nga inug-arado wala ka sing anihon, pero kon may sapat ka, kag makusog pa, madamo ang imo anihon.

5 Ang masaligan nga saksi wala nagabutig, pero ang indi masaligan puro kabutigan ang iya ginahambal.

6 Ang tawo nga nagapangyaguta indi gid makaangkon sang kaalam bisan ano pa niya katinguha, pero ang tawo nga may pag-intiendi dali lang makatuon.

7 Likawi ang mga buang-buang kay wala ka sing may matun-an nga maayo sa ila.

8 Ang kaalam sang tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi amo ang nagahatag sa iya sang ihibalo kon ano ang iya himuon, pero ang kabuangan sang buang-buang nga tawo nagapatalang sa iya.

9 Daw sa wala lang sa mga buang-buang kon makasala sila, pero sa mga matarong nga tawo nga nagakabuhi sing husto, gusto nila nga batunon sila sang Dios.*

10 Ikaw lang ang nakahibalo kon ano ka gid kamalipayon ukon kamasinulub-on.

11 Pagalaglagon ang panimalay sang mga malain, pero pauswagon ang panimalay sang mga nagakabuhi sing husto.

12 Mahimo nga nagahunahuna ka nga ara ka sa husto nga dalan, pero gali ang padulungan sini amo ang kamatayon.

13 Puwede mo matago ang imo kasubo sa imo nga pagkadlaw, pero kon tapos ka na kadlaw ang kasubo ara man gihapon.

14 Ang tawo pagabalusan sang nagakabagay gid sa iya nga mga ginhimo, maayo man ukon malain.

15 Ang tawo nga wala sing alam nagapati sang bisan ano; ang tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi nagabantay gid sang iya mga tikang.

16 Ang maalamon nga tawo nagahalong sang iya kaugalingon kag nagalikaw sa gamo, pero ang buang-buang nga tawo wala nagahalong kundi nagapadasodaso.

17 Ang tawo nga dali lang mangakig nagahimo sang kabuangan. Ang tawo nga nagapadihot sing malain ginakaugtan.

18 Makita ang kabuangan sa tawo nga wala sing alam, pero makita ang kaalam sa tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi.

19 Magasaludo kag magapakitluoy ang mga malain sa mga matarong.

20 Wala kaayo sing may nagapakig-abyan sa mga imol, bisan ang ila mga kasilingan, pero ang mga manggaranon ya madamo sing mga abyan.

21 Makasasala ang tawo nga nagainsulto sa iya isigkatawo nga imol, pero bulahan ang tawo nga maayo sa imol.

22 Makasala ka lang kon magplano ka sing malain sa imo isigkatawo, pero kon magplano ka sing maayo, may mga tawo nga magahigugma kag magaunong sa imo.

23 Ang pagtrabaho sing tudo may pulos, pero ang pagsagi wakal magapaimol lang sa tawo.

24 Ang balos sa mga maalamon amo ang ila manggad, pero ang balos sa mga buang-buang sa ila nga kabuangan amo ang dugang nga kabuangan.

25 Ang saksi nga nagasugid sang matuod makaluwas sa kabuhi sang tawo. Traidor ang saksi nga nagabutig.

26 Ang pagtahod sa Ginoo nagahatag sang sigurado nga kabakod kag proteksyon sa tawo kag sa iya mga anak.

27 Ang pagtahod sa Ginoo makapaayo kag makapalawig sang imo kabuhi,† kag makapalikaw sa imo sa kamatayon.

28 Ang pagkagamhanan sang hari nagadepende sa kadamuon sang iya katawhan; kon wala ang iya katawhan malaglag ang hari.

29 Ang mapinasensyahon nga tawo maalamon gid, pero ang tawo nga dali mangakig nagapakita sang iya pagkabuang-buang.

30 Ang malinong nga panghunahuna makapaayo sa lawas, pero ang kahisa‡ pareho sa sakit nga nagaut-ot sa mga tul-an.

31 Ang nagadaogdaog sa mga imol nagainsulto sa Dios nga naghimo sa ila, pero ang nagakaluoy sa mga imol nagapadungog sa Dios.

32 Ginalaglag sang Dios ang mga malain tungod sang ila malain nga mga binuhatan, pero ginaprotektaran niya ang mga matarong tungod sang ila pagkadiosnon.§

33 Ang kaalam ara sa hunahuna sang tawo nga may pag-intiendi, pero ang mga buang-buang wala sing* may nahibaluan parte sa kaalam.

34 Magauswag ang isa ka nasyon kon ang mga pumuluyo sini magkabuhi sing matarong, pero kon magpakasala sila, mahuy-an ang ila nasyon.

35 Nagakalipay ang hari sa maalamon nga suluguon, pero ginakaugtan niya ang suluguon nga nagapakahuya sa iya.

15

1 Ang mahinay nga sabat makapahaganhagan sang kaakig, pero ang matigdas nga sabat makapaibwal sang kaakig.

2 Ang mga ginahambal sang maalamon nga tawo makahatag sing kaalam, pero ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo puro kabuangan.

3 Makita sang Ginoo ang tanan, bisan sa diin nga lugar. Ginatan-aw niya ang mga ginahimo sang mga malain kag sang mga matarong.

4 Ang malulo nga mga pulong makapaayo sa kabuhi sang tawo,* pero ang masakit nga mga pulong makapasakit sa iya tagipusuon.

5 Ang buang-buang nga tawo wala nagasapak kon ginatadlong sang iya amay ang iya pamatasan, pero ang maalamon iya nagasapak.

6 Magadamo† ang manggad sang mga matarong, pero ang iya sang mga malain madula.‡

7 Ginapalapnag sang mga maalamon ang kaalam; indi ini mahimo sang mga buang-buang.

8 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga halad sang mga malain, pero nalipay siya sa mga pangamuyo sang mga matarong.

9 Ginakangil-aran sang Ginoo ang tawo nga ang iya pagginawi malain, pero ginahigugma niya ang tawo nga nagatinguha sa paghimo sang matarong.

10 Ang pagtadlong sa pamatasan ginakabig nga malain sang§ tawo nga nagapalayo sa husto nga dalan. Ang tawo nga indi gusto sawayon mapatay.

11 Kon nahibaluan sang Ginoo ang nagakalatabo sa lugar sang mga patay, mas labi na gid nga nahibaluan niya ang ara sa tagipusuon sang tawo.

12 Ang tawo nga nagapangyaguta indi gusto sawayon; indi siya magpalaygay sa mga maalamon.

13 Kon malipayon ang tawo, nagayuhom-yuhom siya, pero kon nagakasubo siya, masinulub-on ang iya guya.

14 Ang tawo nga may pag-intiendi gusto gid nga magtuon, pero ang buang-buang nga tawo gusto pa gid sang kabuangan.

15 Mabudlay permi ang kabuhi sang mga imol, pero kon magkontento lang sila mangin malipayon gid sila permi.

16 Mas maayo pa ang imol nga nagatahod sa Ginoo sang sa manggaranon nga puno sang kagamo ang iya kabuhi.

17 Mas maayo pa nga magsud-an lang sang utan nga may paghigugmaanay sang sa magsud-an sang karne nga may pagdinumtanay.

18 Ang pagkamainiton sang ulo nagapaumpisa sang inaway, pero ang pagkamapinasensyahon nagapauntat sang inaway.

19 Kon matamad ka, mabudlayan ka gid sa imo kabuhi, pero kon mapisan ka, matawhay ang imo kabuhi.

20 Ang maalamon nga anak nagahatag sang kalipay sa iya ginikanan. Buang-buang ang anak nga nagapakalain sa iya ginikanan.

21 Ang tawo nga wala sing pag-intiendi nagakalipay sa kabuangan, pero ang tawo nga may pag-intiendi nagakabuhi nga matarong.

22 Kon indi ka magpangayo sang laygay parte sa imo mga plano, indi ka magmadinalag-on, pero kon magpangayo ka sang madamo nga laygay, magmadinalag-on ang imo mga plano.

23 Nagakalipay ang tawo kon makahatag siya sang nagakabagay nga sabat. Daw ano pa gid kanami kon makasabat siya sa husto nga tion.

24 Ginasunod sang maalamon nga tawo ang dalan nga nagapadulong sa kabuhi para malikawan niya ang kamatayon.

25 Gub-on sang Ginoo ang mga balay sang mga bugalon,* pero protektaran niya ang mga duta sang mga balo nga babayi.

26 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga ginahunahuna sang mga malain, pero ginakalipay niya ang mga ginahunahuna† sang mga matinlo ang tagipusuon.

27 Ang tawo nga nagaangkon sang manggad sa malain nga paagi nagadala sang kalisod sa iya panimalay. Ang tawo nga wala nagabaton sang lagay padayon nga magakabuhi.

28 Ang matarong nga tawo nagahunahuna anay antes siya maghambal, pero ang malain nga tawo nagapataka lang kahambal sing malain.

29 Malayo ang Ginoo sa mga malain, pero malapit siya sa mga matarong kay ginapamatian niya ang ila pangamuyo.

30 Makahatag kalipay ang manayanaya‡ nga guya, kag makapabaskog ang maayo nga balita.

31 Ang nagapamati sa pagsabdong nga makapaayo sang kabuhi mangin maalamon.

32 Ginapakalain sang tawo ang iya kaugalingon kon wala niya ginasapak ang pagsaway sa iya sa pagtadlong sa iya pamatasan, pero kon magpamati siya, makaangkon siya sang pag-intiendi.

33 Ang pagtahod sa Ginoo makatudlo sa tawo nga magmaalamon, kag ang pagpaubos makahatag sa iya sang dungog.

16

1 Nagaplano ang tawo, pero ang Ginoo ang nagabuot kon matuman ina nga plano ukon indi.*

2 Mahimo nga nagahunahuna kita nga husto na gid ang tanan ta nga ginahimo, pero ang Ginoo ang makahukom kon ano gid ang aton motibo.

3 Itugyan sa Ginoo ang tanan nga ginaplano mo nga himuon, kag mangin madinalag-on ka.

4 Ginhimo sang Ginoo ang tanan nga may katuyuan,† bisan ang mga malain nga gintalana niya nga malaglag.

5 Ginakangil-aran sang Ginoo ang tanan nga bugalon, kag sigurado gid nga pagasilutan sila.

6 Kon ginahigugma ta ang Ginoo nga may katutom, patawaron niya ang aton mga sala. Kon ginatahod ta siya, makalikaw kita sa kalautan.

7 Kon nalipay ang Ginoo sa aton pagginawi, nagahimo siya sang paagi nga ang aton mga kaaway magpakig-abyan sa aton.

8 Mas maayo pa ang gamay nga manggad nga ginpangabudlayan sing husto sang sa madamo nga manggad nga ginkuha sa malain nga paagi.

9 Nagaplano ang tawo, pero ang Ginoo ang nagapatigayon sa sina nga plano.

10 Kon maghukom ang hari nga ginatuytuyan sang Dios, husto permi ang iya paghukom.‡

11 Indi luyag sang Ginoo nga magpangdaya kita sa aton negosyo.

12 Ginakangil-aran sang mga hari ang paghimo sang malain, kay ang ila pagdumala makapadayon lamang kon maghimo sila sing matarong.

13 Nalipay ang mga hari sa mga tawo nga wala nagabutig; palangga nila ang mga tawo nga nagasugid sing matuod.

14 Kon mangakig ang hari mahimo nga may patyon siya, gani ang maalamon nga tawo nagatinguha gid nga indi mangakig ang hari.

15 Kon nalipay ang hari sa isa ka tawo, indi niya siya pagpatyon; pakitaan niya siya sing kaayo nga pareho sa ulan sa tion sang tigtulubo sang mga tanom.§

16 Mas labing maayo ang pag-angkon sang kaalam kag pag-intiendi sang sa pag-angkon sang bulawan kag pilak.

17 Ang tawo nga nagakabuhi sing husto nagalikaw sa malain, kag ang nagabantay sang iya kaugalingon layo sa katalagman.

18 Ang pagpabugal kag pagkamatinaas-taason sang tawo makalaglag sa iya.

19 Mas maayo pa nga magkabuhi nga mapainubuson kaupod sa mga imol sang sa magpartidahay sang mga inagaw kaupod sa mga bugalon.

20 Ang tawo nga nagapamati kon tudluan magauswag. Bulahan ang tawo nga nagasalig sa Ginoo.

21 Ang maalamon nga tawo ginakilala nga may husto nga pag-intiendi, kag kon manami siya maghambal makatuon ang iban sa iya.

22 Kon may kaalam ka, makapaayo kag makapalawig ina sa imo kabuhi,* pero kon buang-buang ka, silutan ka tungod sang imo pagkabuang-buang.

23 Ang maalamon nga tawo nagabantay gid sang iya ginahambal, gani makatuon ang iban sa iya.

24 Ang matam-is nga mga pulong pareho sa honey; makapalipay kag makapabaskog ini sa kabuhi sang tawo.

25 Mahimo nga nagahunahuna ka nga ara ka sa husto nga dalan, pero gali ang padulungan sini amo ang kamatayon.

26 Ang kagutom nagatulod sa tawo nga mag-obra.

27 Ang malain nga tawo nagaplano sing malain, kag ang iya mga ginahambal makahalit nga daw sa kalayo nga makapaso.

28 Ang manuglibak nga tawo nagapaumpisa sang inaway kag nagaguba sang pag-abyanay.

29 Ginaganyat sang mapintas nga tawo ang iya isigkatawo nga maghimo sang malain.

30 Mag-andam kamo sa mga tawo nga nagayuhom-yuhom kag nagapulupangilay kay basi may malain sila nga plano.

31 Ang katigulangon isa ka kadungganan† nga maangkon sang tawo nga may matarong nga kabuhi.

32 Mas maayo pa ang tawo nga mapinasensyahon sang sa tawo nga gamhanan. Mas maayo pa ang tawo nga makakontrolar sang iya kaugalingon sang sa tawo nga makakontrolar sang isa ka siyudad.

33 Nagagabot-gabot ang mga tawo para mahibaluan nila kon ano ang ila himuon, pero ang Ginoo ang nagabuot sa resulta sini.

17

1 Mas maayo pa nga magkaon sang tinapay lang nga may kalinong sa sulod sang balay sang sa magpunsyon nga may ilinaway.

2 Ang maalamon nga suluguon magagahom sa makahuluya nga anak sang iya amo, kag hatagan siya sang palanublion kaupod sa iban pa nga mga anak sang iya amo.

3 Ginatilawan sang Ginoo ang aton tagipusuon pareho sa bulawan kag pilak nga ginatilawan sa kalayo kon bala puro ukon indi.

4 Ang malain nga tawo gusto magpamati sa kapareho niya nga malain,* kag ang butigon gusto magpamati sa kapareho niya nga butigon.†

5 Ang nagayaguta sa imol nagainsulto sa Dios nga naghimo sa iya. Pagasilutan ang tawo nga nagakalipay sa malain nga natabo sa iban.

6 Bugal sang mga tigulang ang ila mga apo, subong nga bugal man sang mga anak ang ila mga ginikanan.

7 Wala nagakabagay nga maghambal ang buang-buang sing maayo nga mga pulong, kag mas labi na gid nga wala nagakabagay nga magbinutig ang isa ka pangulo.

8 Nagapati ang iban nga ang lagay pareho sa madyik nga sarang makahimo sang bisan ano.

9 Kon patawaron mo ang imo abyan nga nakasala sa imo, magapabilin ang inyo pag-abyanay, pero kon liwat-liwaton mo kahambal ang iya sala, maguba ang inyo pag-abyanay.

10 Ang maalamon nga tawo makatuon sa isa lang ka pagsaway, pero ang buang-buang nga tawo indi gid makatuon bisan kapila pa siya hanuton.

11 Ang malain nga tawo gusto lang permi magpangita sang gamo, gani padal-an siya sang mapintas nga tawo nga magsilot sa iya.

12 Mas delikado kon masugat-an mo ang buang-buang nga tawo nga nagabinuang sang sa masugat-an mo ang bear nga nadulaan sang mga bata.

13 Kon malain ka sa mga maayo sa imo, permi lang may malain nga magaabot sa imo panimalay.

14 Ang nagaumpisa pa lang nga binaisay pareho sa lusbot sa tangke sang tubig. Tapnaa ina sa wala pa magdako.

15 Ginakangil-aran sang Ginoo ang tawo nga nagasentensya nga silutan ang wala sing sala ukon nagasentensya nga hilwayon ang may sala.

16 Wala sing pulos ang paggasto sa pagpaeskwela sa buang-buang nga tawo kay wala man siya sing gana magtuon.

17 Ang isa ka abyan nagahigugma sa imo sa tanan nga tion, kag ang katuyuan nga may paryente ka amo nga para may magbulig sa imo sa tion sang kalisod.

18 Wala sing pag-intiendi ang tawo nga nagapromisa nga magbayad sang utang sang iban.

19 Ang tawo nga luyag sang sala luyag sang gamo, kag ang bugalon nga tawo nagapangita lang sang iya kalaglagan.

20 Indi gid magmauswagon ang tawo nga tiko ang iya panghunahuna, kag ang butigon nga tawo makaangkon sang kalaglagan.

21 Kasubo kag kasakit ang mabatyagan sang isa ka ginikanan sa iya buang-buang nga anak.

22 Kon malipayon ka, makapaayo ini sa imo lawas, pero kon masinulub-on ka, makapalain ini sa imo.

23 Ang malain nga tawo nagabaton sang lagay para indi mahatag ang hustisya.

24 Ang tawo nga may pag-intiendi nagahunahuna permi kon paano pa gid siya magmaalamon, pero ang buang-buang nga tawo wala kahibalo kon ano ang iya himuon.

25 Nagahatag sang kasubo kag kasakit ang buang-buang nga anak sa iya ginikanan.

26 Indi maayo nga silutan ang inosente nga tawo ukon ang dungganon nga tawo nga nagahimo sing husto.

27 Ang tawo nga maalamon kag may pag-intiendi indi palawakal kag indi dasodaso.

28 Bisan ang buang-buang masal-an nga maalamon kag may pag-intiendi kon maghipos siya.

18

1 Ang tawo nga gusto lang permi mag-isahanon nagahunahuna lang sang iya kaugalingon, kag ginakontra niya ang husto nga ginaisip sang iban.

2 Ang buang-buang nga tawo wala gid sing handom nga makatuon; ang iya lang gusto amo ang pagpahayag sang iya kaugalingon nga opinyon.

3 Ang paghimo sang malain kag makahuluya nga butang makahatag sang kahuy-anan.

4 Ang pulong sang maalamon nga tawo makahatag sang kaalam sa iban; pareho ini sa nagailig nga tubig nga halin sa madalom nga tuburan.

5 Indi maayo ang pag-apin sa nakasala kag ang indi paghatag sang hustisya sa wala sing sala.

6 Ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makapaumpisa sang inaway kag makahatag sa iya sang kasakitan.

7 Ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makahalit sa iya mismo.

8 Ang kutsokutso daw pareho sa pagkaon nga namit usapon kag tunlon.

9 Ang matamad nga tawo pareho lang kalain sa tawo nga gusto magpanglaglag.

10 Ang Ginoo pareho sa mabakod nga tore, kag sa iya nagadangop ang mga matarong para indi sila maano.

11 Nagahunahuna ang mga manggaranon nga ang ila manggad makaprotektar sa ila pareho sa mataas nga mga pader nga nagapalibot sa siyudad.

12 Ang pagpabugal sang tawo makalaglag sa iya, pero ang pagpaubos makapadungog sa iya.

13 Balingag kag makahuluya ang tawo nga nagasabat nga wala anay nagapamati.

14 Ang determinasyon sang tawo nga mabuhi makapabakod sa iya kon nagamasakit siya, pero kon madula ini wala na sing may makabulig pa sa iya.

15 Ang tawo nga maalamon kag may pag-intiendi nagatinguha pa gid nga madugangan ang iya kaalam.

16 Madali ka nga makapakigkita sa isa ka dungganon nga tawo kon may dala ka nga regalo para sa iya.

17 Ang una nga magpamatuod sa korte daw amo na ang husto, hasta nga ang iya kontra naman ang mag-usisa sa iya.

18 Ang paggabot-gabot makapauntat sang binaisay, kag makahusay sang kaso sang duha ka gamhanan nga tawo.

19 Mabudlayan ka nga magpakig-uli sa imo utod* nga naglain ang iya buot sa imo. Daw mas mabudlay pa ini himuon sang sa magsalakay sa napaderan nga siyudad.

Subong nga mabudlay gub-on ang mga trangka sang puwertahan sang palasyo, mabudlay man untaton ang pag-inaway sang duha ka tawo.

20 Pagaanihon mo ang bunga sang imo mga ginahambal.†

21 Ang imo mga ginahambal makaluwas sang kabuhi ukon makapatay. Gani kon palahambal ka, magbantay ka kay pagaanihon mo ang bunga sang imo mga ginahambal.

22 Kon nakapangasawa ka, nakabaton ka sing maayo nga butang, kag nagapakita ina nga maayo ang Ginoo sa imo.

23 Nagapakitluoy ang imol, pero nagasabat sing matigdas ang manggaranon.

24 May pag-abyanay nga wala nagadugay, pero may pag-abyanay man nga mas malapit pa sang sa mag-ulutod.

19

1 Mas maayo ang imol nga nagakabuhi sing matarong sang sa buang-buang nga butigon.

2 Indi maayo nga mapisan ka nga wala ka sing may nahibaluan. Indi man maayo nga magpadasodaso ka kay dali ka makahimo sing sala.

3 May mga tawo nga ginahalitan nila ang ila kaugalingon tungod sang ila kabuangan, kag ang Ginoo pa ang ila ginabasol.

4 Ang manggaranon madamo sing abyan, pero ang imol ginabayaan sang iya mga abyan.

5 Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig indi makaluwas sa silot.

6 Madamo ang nagapakig-abyan sa mga kilala nga mga tawo para ayuhan sila, kag ang tanan nagapakig-abyan sa mga mahinatagon.

7 Kon imol ka, wala ka ginasapak sang imo mga paryente, kag mas labi na gid sang imo mga abyan. Kon ginakinahanglan mo sila, indi mo sila makita.

8 Ang tawo nga nagatinguha nga magmaalamon nagakabalaka sa iya kaugalingon, kag ini nga tawo magauswag.

9 Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig malaglag.

10 Indi bagay sa buang-buang nga tawo nga magkabuhi nga manggaranon, kag mas labi na gid nga indi bagay sa ulipon nga maggahom sa mga manugdumala.

11 Kon mapinasensyahon ka, nagapakita lang nga maalamon ka. Kag kon nagapatawad ka sa nakasala sa imo, makahatag ini sang kadungganan sa imo.

12 Ang kaakig sang hari pareho sa ngurob sang leon, pero ang iya kaayo pareho sa tun-og nga nagahatag sang tubig sa mga tanom.

13 Ang buang-buang nga anak makadala sang kalaglagan sa iya amay. Ang asawa nga permi lang nagabais sa iya bana makaulugot pareho sa nagatinulo nga atop.

14 Mapanubli sa ginikanan ang balay kag ang iban pa nga pagkabutang, pero ang Ginoo lang ang makahatag sang maalamon nga asawa.

15 Kon matamad ka kag sagi lang katulog, magutman ka.

16 Ang tawo nga nagatuman sa mga sugo sang Dios padayon nga magakabuhi, pero ang wala nagatuman mapatay.

17 Kon maghatag ka sa mga imol, pareho lang nga nagapahulam ka sa Ginoo, kay magabayad ang Ginoo sa imo.

18 Disiplinaha ang imo mga bata samtang may panahon pa. Kon wala mo sila ginadisiplina, ginaguba mo ang ila kabuhi.

19 Pabay-i nga manabat sa iya ginahimo ang tawo nga dali mangakig, kay kon buligan mo siya, liwat-liwaton lang niya ang iya ginahimo.

20 Pamatii ang mga laygay sa imo kag batuna ang mga pagtadlong sa imo pamatasan para sa ulihi mangin maalamon ka.

21 Madamo kita sang mga plano, pero ang kabubut-on sang Ginoo amo ang matuman.

22 Ang gusto ta sa tawo, maayo siya.* Mas maayo pa ang imol nga tawo sang sa butigon.

23 Tahura ang Ginoo kag magakabuhi ka sing malawig, kontento, kag malayo sa katalagman.

24 May mga tawo nga tama gid katamad nga bisan gani magkaon natamaran pa.

25 Dapat silutan ang mga nagapangyaguta para ang pareho nila nga mga wala sing alam makatuon nga magmaalamon. Ang maalamon nga tawo nagamaalamon pa gid kon ginasaway siya.

26 Makahuluya kag talamayon ang anak nga nagapamintas sa iya amay kag nagatabog sa iya iloy.

27 Anak, kon indi ka magpamati sa mga pagtadlong sa imo pamatasan, ginasikway mo ang mga panudlo nga nagahatag sang kaalam.

28 Ang butigon nga saksi nagabaliwala sa hustisya, kag ang malain nga tawo nanamian gid nga maghimo sang kalautan.

29 Sigurado gid nga pagasilutan ang mga buang-buang nga nagapangyaguta.

20

1 Ang sobra nga pag-inom sang makahulubog nga mga ilimnon nagapamaoy sa tawo. Ang tawo nga nagapahubog indi maalamon.

2 Kon mangakig ang hari pareho siya sa nagangurob nga leon. Gani kon paakigon mo siya, patyon ka gid niya.

3 Ginapadunggan ang tawo nga nagalikaw sa gamo; ang buang-buang lang ang naluyag sang gamo.

4 Ang matamad mag-arado sa tion sang tigtalanom wala gid sing may makuha sa tion sang tig-alani.

5 Mahimo nga ang panghunahuna sang isa ka tawo pareho sa tubig nga madalom, pero kon maalamon ka, matungkad mo ini.

6 Madamo ang nagasiling nga maayo sila, pero may ara bala sa ila nga masaligan?

7 Ang matarong nga tawo nagakabuhi nga wala sing kasawayan. Bulahan ang iya mga anak nga nagasunod sa iya pamatasan.

8 Kon maghukom ang hari sang kaso, ginasiguro gid niya nga mahibaluan ang naghimo sang malain.

9 Wala sing may makasiling nga matinlo na gid ang iya tagipusuon, nga wala na gid siya sing sala.

10 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga nagapangdaya sa pagkilo ukon pagtakos.

11 Ang mga binuhatan sang isa ka pamatan-on nagapakita sang iya matuod nga batasan, kon bala matarong siya ukon indi.

12 Ginhatagan kita sang Ginoo sang mata para makakita kag sang dulunggan para makabati.

13 Kon magsagi ka lang katulog, pagagutumon ka, pero kon magbangon ka kag magtrabaho, magadamo ang imo kalan-on.

14 Ginahikayan sang manugbakal ang ginabaligya para makaayo siya. Pero kon mabakal na niya, wala na niya ginahikayan, kundi ginapabugal pa gani niya.

15 Madamo ang bulawan kag ang malahalon nga mga bato, pero diutay lang ang mga tawo nga nagahambal nga may kaalam.

16 Kon nagpromisa ang isa ka tawo nga siya ang mabayad sa imo sang utang sang tawo nga indi niya kilala, siguraduha nga makakuha ka sa iya sang garantiya, bisan bayo niya, para masiguro mo nga mabayad siya.

17 Nanamitan ang tawo sa pagkaon nga nakuha niya sa pagpangdaya, pero sa ulihi mangin pareho ini sa balas sa iya baba.

18 Magpangayo ka sang laygay sa imo nga pagplano ukon antes ka magkadto sa inaway.

19 Ang palakutsokutso nagapanugid sang sekreto, gani likawi ang tawo nga pareho sina.

20 Ang anak nga nagapakamalaot sa iya ginikanan mapatay pareho sa suga nga napatay sa kadulom.

21 Ang palanublion nga gindali-dali mo kuha sa indi pa husto nga tion indi makahatag sa imo sang kaayuhan sa ulihi.

22 Indi ka magbalos. Magsalig ka lang sa Ginoo, kag buligan ka niya.

23 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga nagapangdaya sa pagkilo. Indi ina maayo nga himuon.

24 Ang Ginoo amo ang nagabuot sang aton kabuhi, gani indi ta mahibaluan kon ano ang aton palaabuton.*

25 Delikado kon magpadasodaso ka sa pagpromisa nga ihalad mo ang isa ka butang sa Ginoo. Dapat hunahunaon mo anay antes ka magpromisa.

26 Kon maghukom ang maalamon nga hari, ginasiguro gid niya nga mahibaluan ang naghimo sang malain, kag dayon ginasilutan niya.

27 Ang aton konsensya† ginagamit sang Ginoo nga magpasanag sang aton kabuhi, kag paagi sini mausisa ta ang aton pagkatawo.

28 Kon maayo kag matutom ang isa ka hari, indi siya maano kag magapadayon ang iya paghari.

29 Bugal sang mga pamatan-on ang ila kusog, kag dungog sang mga tigulang ang ila katigulangon.‡

30 Kon kaisa maayo nga masilutan kita para magbag-o kita.

21

1 Ang hunahuna sang mga hari pareho sa suba nga ginakontrolar sang Ginoo ang pag-ilig sini. Ginakontrolar niya ini suno sa iya gusto.

2 Mahimo nga nagahunahuna kita nga husto na gid ang tanan ta nga ginahimo, pero ang Ginoo lang ang makahukom kon ano gid ang aton motibo.

3 Mas nalipay pa ang Ginoo kon maghimo sang husto kag matarong ang isa ka tawo sang sa maghalad siya sang mga halad.

4 Sala ang pagpabugal kag ang pagkamatinaas-taason. Makilala mo ang malain nga mga tawo sa sina nga pamatasan.

5 Kon magplano ka sing maayo kag magmapisan, sigurado nga magauswag ka. Kon magpadasodaso ka, sigurado nga magaimol ka.

6 Ang manggad nga nakuha sa pagpangdaya dali lang madula, kag magadala ini sang kamatayon sa tawo.

7 Ang kapintas sang mga malain amo ang makapalaglag sa ila, kay indi sila gusto maghimo sang matarong.

8 Indi tadlong ang pagginawi sang tawo nga may sala, pero tadlong ang pagginawi sang tawo nga wala sing sala.

9 Mas maayo pa nga mag-estar sa ibabaw sang atop sang balay* sang sa mag-estar sa sulod sang balay upod sa asawa nga palaaway.

10 Ang mga malain gusto lang gid permi maghimo sang malain; wala sila sing kaluoy sa ila isigkatawo.

11 Kon silutan ang mga nagapangyaguta, ang pareho nila nga mga wala sing alam makatuon nga magmaalamon. Ang maalamon nga tawo nagamaalamon pa gid kon ginatudluan siya.

12 Nahibaluan sang matarong nga Dios ang ginahimo sang panimalay sang mga malain, kag pagasilutan niya sila.

13 Kon wala mo ginasapak ang mga imol kon magpangayo sila sang bulig, indi ka man pagsapakon kon magpangayo ka sang bulig.

14 Kon regaluhan mo sa sekreto ang tawo nga akig sa imo, madula ang iya kaakig.

15 Kon mangibabaw ang hustisya, nagakalipay ang mga matarong, pero ginakulbaan ang mga malain.

16 Kamatayon ang dangatan sang tawo nga nagalikaw sa kaalam.

17 Ang tawo nga ang gusto niya lang amo ang pagpangalipay, indi gid magmanggaranon kundi magaimol pa gani.

18 Ginasilutan ang mga malain kag maluibon para maluwas ang mga matarong.

19 Mas maayo pa nga mag-estar sa desierto sang sa mag-estar sa balay upod sa palaaway kag mainiton nga asawa.

20 Ang maalamon nga tawo nagatigana gid para sa palaabuton, pero ang buang-buang nga tawo nagapagusto lang kagasto.

21 Ang tawo nga nagatinguha gid nga magkabuhi nga maayo kag matarong magakabuhi sing malawig kag madinalag-on, kag padunggan siya sang mga tawo.

22 Ang kumander nga maayo sa taktika makaagaw sang siyudad nga may madamo nga soldado, kag makaguba sang mga pader sini nga ginasaligan sang sadto nga mga soldado.

23 Ang tawo nga nagahalong sa iya mga ginahambal makalikaw sa gamo.

24 Ang bugalon kag matinaas-taason nga tawo makilala mo kay nagapangyaguta siya, kag puwerte siya magpahambog.

25 Kon madamo ang imo ginahandom pero matamad ka mag-obra, makalaglag ina sa imo.

26 Ang matamad nga tawo permi lang nagahandom nga makabaton, pero ang matarong nga tawo nagahatag nga wala sing hawid-hawid.

27 Ginakangil-aran sang Ginoo ang mga halad sang mga malain, labi na gid kon ginahalad nila ini nga may malain nga motibo.

28 Ang butigon nga saksi indi na pagpahambalon,† pero ang saksi nga nagasugid sang matuod‡ padayon nga pahambalon.

29 Ang malain nga tawo wala nagakabalaka sa iya mga ginahimo, pero ang matarong iya ginahunahuna niya sing maayo ang iya mga ginahimo.

30 Wala sing kaalam, pag-intiendi, ukon laygay nga makatupong sa Ginoo.

31 Bisan preparado na ang mga kabayo sa inaway, ang Ginoo lang ang makapadaog.

22

1 Mas maayo nga pilion ang maayo nga reputasyon sang sa madamo nga manggad. Ang pagtahod sang mga tawo sa imo mas bilidhon pa sang sa bulawan kag pilak.

2 Ang manggaranon kag ang imol pareho lang nga ginhimo sang Ginoo.

3 Nagalikaw ang maalamon nga tawo kon masugata niya ang katalagman, pero wala nagalikaw ang tawo nga wala sing alam, gani nagaantos siya.

4 Ang pagtahod sa Ginoo kag ang pagpaubos makahatag sa imo sang manggad, dungog, kag malawig nga kabuhi.

5 Nagalakat ang mga malain sa dalan nga tunukon kag may mga siod. Maglikaw ka sa sina nga dalan kon ginatipigan mo ang imo kabuhi.

6 Tudlui ang bata sang husto nga pagginawi, kag dumdumon niya ina bisan tigulang na siya.

7 Ang mga imol ginadumalahan sang mga manggaranon, kag ang mga nagautang ulipon sang mga nagapautang.

8 Ang nagapanggas sang kalautan magaani sang kalaglagan, kag mauntat na ang iya pagpanghalit sa iban.

9 Pakamaayuhon sang Dios ang mga mahinatagon nga nagahatag sang pagkaon sa mga imol.

10 Kon palayason ang mga tawo nga nagapangyaguta, madula na ang pagbinaisay, pag-ilinaway, kag pag-insultuhanay.

11 Mangin amigo sang hari ang tawo nga sinsero kag malulo maghambal.

12 Ginabantayan maayo sang Ginoo ang mga maalamon, pero ginaguba niya ang mga plano sang mga maluibon.

13 Ang matamad nga tawo indi magguwa sa balay kay kuno may leon sa guwa kag basi tukbon siya.

14 Ang mga ginahambal sang malain nga babayi makahalit sa imo pareho sa madalom nga buho, kag sa sini nga buho nagakahulog ang mga ginakaugtan sang Ginoo.

15 Batasan na sang mga bata ang pagbinuang, pero matadlong ini nga batasan kon disiplinahon sila.

16 Magaimol ang tawo nga nagahatag sa mga manggaranon ukon nagadaogdaog sa mga imol para magmanggaranon siya.

Ang 30 ka Importante nga mga Hulubaton

‒1‒

17 Pamatii ang ginasiling sang maalamon nga mga tawo. Pamatii ini sing maayo samtang ginatudlo ko ini sa imo, 18 kay magmalipayon ka gid kon mahibaluan mo kag masaulo ini. 19 Ginatudlo ko ini subong sa imo para magsalig ka sa Ginoo.

20 Nagsulat ako sang 30 ka hulubaton nga makalaygay kag makahatag sa imo sang kaalam. 21 Paagi sini mahibaluan mo kon ano ang kamatuoran, kag makahatag ka sing masaligan nga sabat sa tawo nga magpamangkot sa imo.*

‒2‒

22 Indi ka magpamintaha sa mga imol, kag indi sila pagdaog-dauga sa korte, 23 kay ang Ginoo amo ang magadepensa sa ila. Kag kon ano ang inyo himuon sa ila nga indi maayo amo man ang himuon sang Ginoo sa inyo.

‒3‒

24 Indi ka magpakig-abyan sa tawo nga dali mangakig, 25 kay basi kon magpareho ka man sa iya, kag masiod ka sa sina nga batasan.

‒4‒

26 Indi ka magpromisa nga ikaw ang magbayad sang utang sang iban. 27 Kay kon indi ka makabayad, kuhaon nila bisan ang imo hiligdaan.

‒5‒

28 Indi mo paghalinon ang muhon† nga ginbutang sang una sang imo mga katigulangan.

‒6‒

29 Ang tawo nga maayo mag-obra magaalagad sa mga hari kag indi sa ordinaryo nga mga tawo.

23

‒7‒

1 Kon magkaon ka upod sa isa ka pangulo, magbantay ka gid sa imo hulag. 2 Kon palakaon ka, punggi ang imo kaugalingon. 3 Indi paghanduma ang manamit nga pagkaon nga ginhanda niya, kay basi kon ginatilawan lang niya ang imo pagginawi.

‒8‒

4 Indi pagpakapuyi ang imo kaugalingon sa sobra nga pagpaninguha nga magmanggaranon. Sa baylo, punggi ang imo kaugalingon kag hunahunaa kon ano ang husto. 5 Ang kuwarta madula sa isa lang ka pamisok, nga daw sa may pakpak kag nagalupad palayo pareho sa agila.

‒9‒

6 Indi ka magkaon ukon maghandom sa pagkaon nga ginhanda sang kuripot nga tawo, bisan manamit pa ini. 7 Kay ang tawo nga pareho sina nagabantay kon ano kadamo ang imo ginakaon.* Nagasiling siya, “Sige, kaon pa.” Pero ato gali indi tinagipusuon ang iya pagsiling. 8 Gani iluad mo ang imo kinaon kag mangin wala sing pulos ang imo mga pagdayaw sa iya.

‒10‒

9 Indi ka magpakig-estorya sa mga buang-buang, kay bisan may kaalam pa ang imo ginahambal wala lang gihapon ini sing pulos para sa ila.

‒11‒

10 Indi mo pag-agawon ang duta sang mga ilo paagi sa paghalin sang mga muhon sini nga dugay na. 11 Kay ang Ginoo amo ang ila gamhanan nga manugdepensa. Siya ang magaapin sa ila kontra sa imo.

‒12‒

12 Magpamati ka kon ginatadlong ang imo pamatasan para makatuon ka.

‒13‒

13-14 Indi ka magpabaya sa pagdisiplina sang imo bata. Ang paghanot indi makapatay sa iya, kundi makaluwas pa gani sa iya sa kamatayon.

‒14‒

15-16 Anak, malipay gid ako kon mangin maalamon ka kag nagahambal sing husto.

‒15‒

17 Indi ka magkahisa sa mga makasasala kundi magtahod ka permi sa Ginoo. 18 Kag sigurado gid nga may maayo ka nga palaabuton, kag indi mapaslawan ang imo mga ginahandom.

‒16‒

19 Anak, magpamati ka sa mga ginatudlo ko sa imo. Magmaalamon ka kag sunda ang husto nga dalan. 20-21 Indi ka magpareho† sa mga palahubog kag palakaon, kay ina nga klase sang mga tawo dali mag-imol. Sagi lang sila katulog, gani sa ulihi magabayo na lang sila sang lapat.

‒17‒

22 Magpamati ka sa imo ginikanan nga naghatag sa imo sang kabuhi, kag indi sila pagpakalaina kon tigulang na sila. 23 Tinguhai nga makabaton ka sang kamatuoran, kaalam, pagtadlong sa imo pamatasan, kag pag-intiendi. Kag indi mo gid ini pag-ibaylo sa bisan ano nga butang. 24-25 Magakalipay gid ang imo ginikanan kon matarong kag maalamon ka. Igakalipay nila nga sila ang imo amay kag iloy.

‒18‒

26 Anak, pamatii ako sing maayo, kag sunda ang akon pagkabuhi. 27 Kay ang babayi nga nagabaligya sang iya lawas makahalit sa imo pareho sa madalom kag makitid nga buho. 28 Pareho siya sa tulisan nga nagahulat sang mabiktima, kag siya ang kabangdanan sang pagluib sang madamo nga bana sa ila mga asawa.

‒19‒

29 Sin-o ang tawo nga miserable, nagapangaway, nagareklamo, nagakapilasan nga sarang niya kuntani malikawan, kag nagapalamula ang iya mata? 30 Siya amo ang tawo nga palahubog, nga mahilig magtilaw sang sari-sari nga ilimnon. 31 Indi ka magpaganyat sa maisog nga bino, nga kanami tulukon sa baso kag suwabe imnon. 32 Kay kon mahubog ka na, magalain ang imo pamatyag, nga daw sa ginkagat ka sang dalitan nga man-og. 33 Kag bisan ano na lang ang imo makita, kag indi ka makahunahuna sing maayo. 34 Ang pamatyag mo daw ara ka sa tunga sang lawod nga nagahigda sa ibabaw sang palo‡ sang barko. 35 Magasiling ka, “May naglampos kag nagsumbag sa akon, pero wala lang ako kabatyag. San-o pa ako maumpawan para makainom ako liwat?”

24

‒20‒

1 Indi ka magkahisa sa mga malain ukon maghandom nga magpakig-abyan sa ila. 2 Kay ang ila lang ginahunahuna kag ginahambal amo ang pagpamintas sa iban.

‒21‒

3-4 Kon maalamon ka, mapundar kag mapauswag mo ang imo panimalay.

‒22‒

5 Dako gid ang mabulig sang maalamon nga mga tawo sa pagdugang sang ikasarang sang mga mangangaway, 6 kay kinahanglan ang ila mga laygay sa pagpakig-away. Kag mas dako ang tsansa nga magdaog kon madamo ang mga manuglaygay.

‒23‒

7 Indi matungkad sang buang-buang nga tawo ang kaalam. Wala siya sing may mahambal kon importante na nga mga butang ang ginaestoryahan.

‒24‒

8 Ang tawo nga nagaplano permi sang malain kilalahon nga manugpadihot sing kalainan. 9 Sala ang bisan ano nga ginapadihot sang buang-buang nga tawo, kag ginakangil-aran sang mga tawo ang nagapangyaguta.

‒25‒

10 Kon madulaan ka sang paglaom sa tion sang kalisod, nagapakita lang nga maluya ka.

11 Indi ka magpabaya sa pagluwas sa mga tawo nga wala sing sala nga ginsentensyahan nga patyon. 12 Mahimo nga magsiling ka nga wala ka nakahibalo parte sini. Pero nahibaluan sang Dios kon nagasugid ka sang matuod ukon wala, kay nagabantay siya sa imo kag nakahibalo siya kon ano gid ang ara sa imo hunahuna. Pagabalusan ka niya suno sa imo binuhatan.

‒26‒

13-14 Anak, subong nga ang honey matam-is kag maayo para sa imo, amo man ang kaalam. Kay kon maalamon ka, may maayo ka nga palaabuton kag indi mapaslawan ang imo mga ginahandom.

‒27‒

15 Indi ka magpareho sa malain nga tawo, nga nagatiid sa pagsalakay sa elistaran sang matarong nga tawo. 16 Kay bisan makapito pa malaglag ang matarong nga tawo, makabangon man siya gihapon. Pero kon ang malain ang malaglag, indi na siya makabangon pa.

‒28‒

17 Indi ka magkalipay kon malaglag ang imo kaaway. 18 Makita sang Ginoo kon nagakalipay ka, kag indi niya maluyagan ina; kag untatan na lang niya ang pagsilot sa imo kaaway.

‒29‒

19 Indi ka mag-ugtas ukon magkahisa sa malain nga mga tawo, 20 kay wala sila sing maayo nga palaabuton kag mangin pareho sila sa suga nga napatay.

‒30‒

21 Anak, tahura ang Ginoo kag ang hari. Indi ka magpakig-upod sa mga tawo nga nagarebelde sa ila, 22 kay wala ka kahibalo kon ano nga kalaglagan ang himuon gilayon sang Ginoo ukon sang hari sa ila.

Dugang pa nga mga Hulubaton

23 Ari pa gid ang iban nga mga hulubaton sang maalamon nga mga tawo:

Indi maayo nga may pinilian ka sa paghukom. 24 Kon hilwayon mo ang nakasala, sumpaon ka kag kaugtan sang mga tawo. 25 Pero kon silutan mo ang nakasala, pakamaayuhon ka kag magauswag ka pa.

26 Ang indi binutig nga sabat tanda sang matuod-tuod nga pag-abyanay.

27 Preparaha anay ang imo palangabuhian, pareho abi sang imo talamnan, antes ka magpundar sang pamilya.*

28 Indi ka magsaksi kontra sa imo isigkatawo sa wala sing kabangdanan, ukon magsugid sang indi matuod parte sa iya. 29 Indi ka magsiling, “Balusan ko siya sa iya ginhimo sa akon. Himuon ko man sa iya ang iya ginhimo sa akon.”

30 Nag-agi ako sa talamnan sang ubas sang isa ka matamad nga tawo nga wala sing pag-intiendi. 31 Puno na ini sang mga hilamon kag tunukon nga mga kahoy-kahoy, kag guba ang pulopader sini. 32 Sang makita ko ini, ginhunahuna ko sing maayo, kag nakuha ko ini nga leksyon: 33 Pahuway-huway kag piyong-piyong ka pa gamay, 34 kag magaabot gulpi sa imo ang kinawad-on nga pareho sa armado nga tulisan.

Ang Iban pa nga mga Hulubaton ni Solomon

25

1 Ari pa gid ang iban nga mga hulubaton ni Solomon nga ginkopya sang mga tinawo ni Haring Hezekia sang Juda:

2 Ginapadunggan ta ang Dios tungod sa mga butang nga wala niya ginapahayag sa aton; pero ginapadunggan ta ang mga hari tungod sa mga butang nga ginapahayag nila sa aton.

3 Subong nga indi matakos ang kataason sang langit kag ang kadalumon sang duta, indi man matungkad ang hunahuna sang mga hari.

4 Kinahanglan nga kuhaon anay ang mga nagasimbog sa pilak antes ini pormahon sang platero. 5 Kinahanglan nga pahalinon ang malain nga mga katawhan* sang hari, kag magapadayon ang iya ginharian nga may pagkamatarong.

6 Kon ara ka sa atubangan sang hari, indi pagkabiga ang imo kaugalingon nga daw si sin-o ka na gid paagi sa pagpungko upod sa dungganon nga mga tawo. 7 Mas maayo kon hambalan ka sang hari nga magpungko didto sang sa hambalan ka niya nga maghalin, kag mahuy-an ka sa atubangan sang dungganon nga mga tawo.

8 Indi ka magpadasodaso sa pagsugid sa korte sang imo nakita. Kay kon mapamatud-an sang isa ka saksi nga sala ikaw, ano na lang ang imo himuon?

9 Kon may ginabaisan kamo sang imo kilala, baisi lang ninyo, pero indi ninyo pag-ipanugid ang sekreto sang kada isa sa inyo. 10 Kay kon mahibaluan ini sang iban, basi pakahuy-an nila kamo, kag ang inyo reputasyon maguba hasta san-o.

11 Kon ang imo ginahambal nagakabagay sa okasyon, matahom ini pareho sa bulawan nga mga mansanas sa pilak nga suludlan.

12 Ang pagsabdong sang maalamon nga tawo sa isa ka tawo nga luyag magpamati mas bilidhon pa sang sa mga alahas nga bulawan.

13 Ang masaligan nga mensahero makapanami sang balatyagon sang nagsugo sa iya, pareho sa mabugnaw nga tubig kon tig-ilinit.

14 Ang tawo nga wala nagatuman sa iya promisa pareho sa gal-om kag hangin nga wala nagadala sang ulan.

15 Ang pagpasensya kag ang malulo nga paghambal makakombinse sa mga manugdumala kag bisan sa mga matig-a sang tagipusuon.

16 Indi ka magpatama sing kaon sang honey kay basi kon magsululuka ka. 17 Pareho man kon magsagi ka bisita sa imo tupad-balay, basi kon matak-an siya kag maugot sa imo.

18 Ang tawo nga nagasaksi sing butig kontra sa iya isigkatawo makahalit pareho sa espada, inuglampos, kag pana.

19 Ang pagsalig sa tawo nga indi masaligan sa tion sang kalisod wala sing pulos pareho sa guba nga ngipon ukon bali nga tiil.

20 Kon ginakantahan mo sing malipayon ang tawo nga ara sa puwerte nga kalisod, pareho lang nga ginaubahan mo siya sang bayo sa panahon sang tigtulugnaw ukon ginabutangan mo sang langgaw ang iya pilas.

21 Kon ang imo kaaway ginagutom, pakauna; kon ginauhaw, paimna. 22 Kay kon himuon mo ini mahuya siya sa iya ginahimo sa imo,† kag ang Ginoo magabalos sa imo.

23 Subong nga ang habagat nagadala sang ulan, ang kutsokutso nagadala sang kaakig.

24 Mas maayo pa nga mag-estar sa atop sang balay‡ sang sa mag-estar sa sulod sang balay upod sa asawa nga palaaway.

25 Ang maayong balita halin sa malayo nga lugar pareho sa mabugnaw nga tubig nga makapaumpaw sa tawo nga ginauhaw.

26 Ang matarong nga tawo nga nagapasugot sa malain nga tawo pareho sa malubog nga tuburan ukon mahigko nga bubon.

27 Indi maayo ang sobra nga pagkaon sang honey, amo man ang pagtinguha nga dayawon ka lang permi sang mga tawo.

28 Ang tawo nga indi makapugong sang iya kaugalingon dali lang malaglag pareho sa isa ka siyudad nga wala sing pader.

26

1 Subong nga wala nagakabagay nga magtupa ang snow kon tig-ilinit ukon ang ulan kon tig-alani, wala man nagakabagay nga dayawon ang buang-buang.

2 Ang sumpa indi makahalit sa imo kon wala ka sing sala. Pareho ini sa pispis nga nagalabay lang kag wala nagahapon.

3 Kinahanglan nga hanuton ang kabayo kag busalan ang donkey. Amo man ang buang-buang, kinahanglan nga silutan siya para magtuman.

4 Indi pagsabta ang buang-buang kon nagaestorya siya sa imo sang binuang, kay basi kon magpareho ka man sa iya. 5 Pero kon kaisa maayo man kon sabton mo siya, para mahibaluan niya nga indi siya maalamon pareho sang iya ginahunahuna.

6 Kon ginapadala mo ang imo mensahi paagi sa buang-buang, pareho lang nga ginautod mo ang imo mga tiil; nagapangita ka lang sang kasakitan.

7 Ang hulubaton nga ginahambal sang mga buang-buang wala sing pulos pareho sa tiil sang tawo nga piang.

8 Kabuangan ina kon ihigot mo sa tirador ang bato nga imo ibala; amo man kon padunggan mo ang buang-buang.

9 Ang hulubaton nga ginahambal sang mga buang-buang makahalit pareho sa tunukon nga kahoy-kahoy nga ginauyatan sang hubog.

10 Kabuangan ina kon panaon mo ang bisan sin-o lang; amo man kon paobrahon mo ang bisan sin-o lang nga buang-buang nga nagaagi.*

11 Subong nga ginakaon sang ido ang iya suka, ginaliwat sang buang-buang ang iya kabuangan.

12 Mas maayo pa ang dangatan sang buang-buang nga tawo sang sa tawo nga nagakabig sang iya kaugalingon nga maalamon siya.

13 Ang matamad nga tawo indi magguwa sa balay kay kuno may leon sa guwa.

14 Ang matamad nga tawo nagaliso-liso lang sa iya katre pareho sa puwertahan nga nagaliso-liso sa iya bisagra.

15 May mga tawo nga tama gid katamad nga bisan magkaon natamaran pa.

16 Nagahunahuna ang matamad nga tawo nga mas maalam pa siya sang sa pito ka tawo nga makahatag sang husto nga rason.

17 Delikado kon magpasilabot ka sa inaway sang iban; pareho lang nga nagdakop ka sang ido sa dulunggan.

18-19 Ang tawo nga nagadaya sa iya isigkatawo, kag dayon nagasiling siya nga lango-lango lang niya ato, pareho siya sa lain-ulo nga tawo nga nagapaniro sang nagadabadaba nga pana nga makamamatay.

20 Subong nga nagakapatay ang kalayo kon wala sing gatong, nagauntat man ang inaway kon wala sing kutsokutso.

21 Subong nga ang uling makapabaga, kag ang gatong makapasiga sang kalayo, ang palaaway makapaumpisa sang gamo.

22 Ang kutsokutso daw pareho sa pagkaon nga namit usapon kag tunlon.

23 Kon ginatago mo ang malain mo nga panghunahuna paagi sa manami nga paghambal, pareho ka sang kolon nga ginhaklapan sang pilak nga indi puro.†

24 Ang kaaway manami maghambal-hambal, pero gali nagahunahuna siya sa pagpangdaya. 25 Bisan makagalanyat siya kon maghambal, indi ka magpati sa iya, kay makangilil-ad gid ang iya mga ginahunahuna. 26 Mahimo nga magpakuno-kuno siya para matago niya ang iya kaakig, pero makita gihapon sang tanan ang malain niya nga mga binuhatan.

27 Ang nagakutkot sang buho para mahulog ang iban, siya mismo ang mahulog. Ang nagapaligid sang bato para maligidan ang iban, siya mismo ang maligidan.

28 Ginakainitan sang butigon nga tawo ang mga tawo nga biktima sang iya kabutigan.

Ang tawo nga nagadayaw-dayaw sa imo makalaglag sa imo.

27

1 Indi ka magpabugal parte sa imo himuon buwas, kay wala ka kahibalo kon ano ang matabo sa imo buwas.

2 Indi pagdayawa ang imo kaugalingon; pabay-i nga ang iban ang magdayaw sa imo.

3 Mabug-at ang bato kag ang balas, pero mas mabug-at batyagon kon paakigon ka sang buang-buang nga tawo.

4 Delikado ang tawo nga akig, pero mas delikado ang tawo nga nagapangimon.

5 Mas maayo pa nga sawayon mo sing prangka ang isa ka tawo sang sa magsiling ka nga ginahigugma mo siya pero ginapabay-an mo lang siya.

6 Ang masakit nga pagsabdong sang isa ka abyan may maayo nga katuyuan, pero ang halok sang kaaway indi masaligan.

7 Kon ang isa ka tawo busog na, bisan ang honey daw wala na sing sabor para sa iya; pero kon gutom siya, bisan ang mapait nga pagkaon matam-is para sa iya.

8 Ang tawo nga naglayas sa iya balay pareho sa pispis nga naglayas sa iya pugad.

9 Subong nga ang pahamot kag ang insenso makapalipay sa tawo, ang sinsero nga laygay sang isa ka abyan makapalipay man.*

10 Indi pagkalimti ang imo abyan, ukon ang abyan sang imo amay. Kag kon ara ka sa kalisod, indi ka na magpangayo sang bulig sa imo utod†nga didto sa malayo. Ang malapit nga kasilingan mas maayo pa sang sa malayo nga utod.

11 Anak, magmaalamon ka para malipay man ako, kag para may isabat ako sa nagapakahuya sa akon.

12 Nagalikaw ang maalamon nga tawo kon masugata niya ang katalagman, pero wala nagalikaw ang tawo nga indi maalamon, gani nagaantos siya.

13 Kon magpromisa ang isa ka tawo nga siya ang mabayad sa imo sang utang sang tawo nga indi niya kilala,‡ siguraduha nga makakuha ka sa iya sang garantiya, bisan bayo niya, para masiguro mo nga mabayad siya.

14 Kon disturbuhon mo aga pa ang imo tupad-balay sang imo magahod nga bendisyon,§ kabigon niya ina nga pagpakamalaot.

15 Ang asawa nga permi lang nagabais sa iya bana makaulugot pareho sa nagatinulo nga atop kon tig-ululan. 16 Indi mo siya mapahipos, pareho sang hangin nga indi mo mapunggan ukon sang lana nga indi mo makaptan.

17 Subong nga ang salsalon mapatalom sang salsalon man, ang tawo makatuon sa iya kapareho nga tawo.

18 Kon tatapon mo ang kahoy nga higera, makakaon ka sang iya bunga. Pareho man kon tatapon mo ang imo amo, padunggan ka niya.

19 Subong nga makita ang imo hitsura sa tubig, makita mo man ang imo pagkatawo sa imo tagipusuon.

20 Wala nagakaayawan ang kamatayon; amo man ang handom sang tawo.

21 Subong nga ang bulawan kag ang pilak matestingan kon puro ukon indi paagi sa kalayo, ang aton kabuhi matestingan paagi sa pagdayaw sang iban nga tawo sa aton.

22 Bisan anhon mo ka silot ang buang-buang nga tawo, indi mo gid makuha ang iya pagkabuang-buang.

23 Bantayi kag tatapa sing maayo ang imo kasapatan, 24 kay ang manggad kag dungog wala nagadugay. 25 Pang-utda ang mga hilamon; kag samtang nagatubo ini liwat, pang-utda naman ang mga hilamon sa mga bukid, para may kalan-on permi ang imo kasapatan. 26 Makahimo ka sang mga bayo halin sa bulbol sang mga karnero, kag puwede mo ibaligya ang iban mo nga mga kanding para makabakal ka sang duta. 27 Makakuha ka man sang madamo nga gatas halin sa imo mga kanding para sa imo pamilya pati na sa imo mga suluguon nga babayi.

28

1 Ang malain nga tawo nagapalagyo bisan wala sing may nagalagas sa iya, pero ang matarong nga tawo maisog pareho sa leon.

2 Kon ang isa ka nasyon nagapakasala, ang pangulo sini permi ginailisan. Pero magapadayon nga mabakod ang isa ka nasyon kon ang pangulo sini maalamon.

3 Ang imol nga tawo nga nagapamigos sa iya kapareho nga imol pareho sa mabaskog nga ulan nga nagapierdi sang mga tanom.

4 Ang mga wala nagatuman sa Kasuguan nagadayaw sa mga malain, pero ang mga nagatuman, nagakontra sa mga malain.

5 Ang malain nga mga tawo indi makaintiendi sang hustisya, pero ang mga nagadangop sa Ginoo nakaintiendi gid sini sing maayo.

6 Mas maayo pa ang imol nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan sang sa manggaranon nga indi husto ang iya pagginawi.

7 Maalamon ang anak nga nagatuman sa Kasuguan, pero ang anak nga nagapakig-barkada sa mga burara* nagapakahuya sa iya ginikanan.

8 Kon nagamanggaranon ka paagi sa pagpasaka sang kuwarta, ang imo manggad magakadto sa tawo nga mabinuligon sa mga imol.

9 Ang bisan sin-o nga indi magtuman sa Kasuguan, kangil-aran sang Dios bisan ang iya pangamuyo.

10 Ang tawo nga nagapadihot nga magpakasala ang matarong nga tawo mabiktima sa iya kaugalingon nga padihot. Pero ang tawo nga ang iya kabuhi wala sing kasawayan magauswag.

11 Nagahunahuna ang mga manggaranon nga mga maalamon na gid sila, pero ang imol nga tawo nga may pag-intiendi nakahibalo kon ano gid sila nga klase sang tawo.

12 Kon ang mga matarong ang magdumala, nagakalipay ang mga tawo, pero kon ang mga malain na gani, nagapalanago sila.

13 Indi ka gid magmauswagon kon indi mo pag-ituad ang imo mga sala, pero kon ituad mo ini kag talikdan, kaluoyan ka sang Dios.

14 Bulahan ang tawo nga nagatahod permi sa Ginoo, pero ang tawo ya nga matig-a sang tagipusuon malaglag.

15 Ang malain nga tawo nga nagadumala sa mga imol kaangay sang nagangurob nga leon ukon bear nga nagapangita sang mabiktima.

16 Ang manugdumala nga wala sing pag-intiendi puwerte kapintas.

Ang manugdumala nga indi gusto magmanggaranon sa malain nga paagi magalawig ang iya kabuhi.

17 Ang tawo nga ginakonsensya† tungod sa iya nga pagpatay sa isa ka tawo magapalagyo sa bisan diin hasta mapatay siya. Indi ninyo siya pagbuligi.

18 Ang tawo nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan indi maano, pero ang tawo nga indi husto ang iya pagginawi malaglag gulpi.

19 Ang mapisan nga mangunguma may bugana nga pagkaon, pero ang nagausik sang iya tiyempo sa wala sing pulos nga mga buluhaton magaimol.

20 Pakamaayuhon gid sang Dios ang masaligan nga tawo, pero ang tawo nga nagadali nga magmanggaranon pagasilutan.

21 Indi maayo kon may pinilian ka. Pero may mga tawo nga nagahimo sini tungod kay nadala sila sa lagay, bisan gamay lang ini.

22 Ang tawo nga dalok sa kuwarta nagadali gid nga magmanggaranon, pero wala siya kahibalo nga magaimol gali siya.

23 Pasalamatan ka pa sa ulihi sang tawo kon sabdungon mo siya sang sa dayaw-dayawon mo siya.

24 Ang tawo nga nagapangawat sa iya ginikanan kag nagasiling nga indi ina sala, kaupod siya sang mga kriminal.

25 Ang maiyaiyahon nga tawo nagapaumpisa lang sang gamo, pero ang tawo nga nagasalig sa Ginoo magauswag.

26 Ang tawo nga nagasalig lang sa iya kaugalingon buang-buang.

Ang tawo nga nagakabuhi nga maalamon indi maano.

27 Ang tawo nga mahinatagon sa mga imol indi gid mawad-an, pero ang wala nagabulig sa mga imol makabaton sang madamo nga pagpakamalaot.

28 Nagapalanago ang mga tawo kon ang mga malain ang magdumala. Pero kon malaglag sila, ang mga matarong naman ang magadumala.

29

1 Ang tawo nga nagapatig-a pa gid sang iya tagipusuon bisan kapila na siya sabdungon malaglag gulpi kag indi na makabangon pa.

2 Kon ang mga matarong ang magdumala, nagakalipay ang mga tawo; pero kon ang mga malain na gani, nagakasubo gid sila.

3 Ang tawo nga luyag sang kaalam nagahatag kalipay sa iya amay.

Ang tawo nga nagasagi upod sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas nagausik lang sang iya kuwarta.

4 Kon ang ginakabalak-an sang hari amo ang hustisya, ginapabakod niya ang iya ginharian, pero kon ang ginakabalak-an niya amo ang lagay, ginalaglag niya ang iya ginharian.

5 Ang tawo nga nagadayaw-dayaw sa iya isigkatawo nagaplano sing malain sa iya.

6 Ang malain nga tawo masiod sa iya kaugalingon nga sala, pero ang matarong nga tawo magakanta sing malipayon.

7 Nagakabalaka ang matarong nga tawo sa kinamatarong sang mga imol. Indi ini maintiendihan sang malain nga tawo.

8 Ang mga tawo nga nagapangyaguta nagapaumpisa sang gamo sa isa ka siyudad, pero ang maalamon nga mga tawo nagapauntat sini.

9 Wala gid sing padulungan kon iakusar sang maalamon nga tawo ang isa ka buang-buang, kay magasagi lang wakal ang buang-buang kag magpangyaguta.

10 Ginakaugtan kag ginatinguhaan nga patyon sang mga manugpatay ang mga tawo nga nagakabuhi sing husto kag wala sing kasawayan.

11 Ang buang-buang nga tawo indi makapugong sang iya kaakig, pero ang maalamon nga tawo makapugong sang iya kaugalingon.

12 Kon ang isa ka pangulo nagapati sa mga kabutigan, ang tanan niya nga mga opisyal mangin malain.

13 Ang imol kag ang nagadaogdaog sa iya pareho lang nga ginhatagan sang Ginoo sang mata.*

14 Kon matarong ang paghukom sang isa ka hari sa mga imol, magapadayon ang iya pagdumala.

15 Ang paghanot sa bata sa pagdisiplina sa iya makatudlo sa iya nga magmaalamon, pero kon pabay-an lang siya, makahatag siya sang kahuy-anan sa iya ginikanan.

16 Kon ang mga malain ang magdumala, nagadugang ang mga kalautan. Pero ini sila malaglag, kag makita ini sang mga matarong.

17 Disiplinaha ang imo anak, kag hatagan niya ikaw sang kalinong kag kalipay.

18 Kon wala sing mensahi sang Dios nga magtuytoy sa katawhan, nagapinagusto ini. Bulahan ang mga tawo nga nagatuman sa mga ginatudlo† sang Dios.

19 May ara nga suluguon nga indi mo matudluan paagi lang sa paghambal sa iya, kay bisan naintiendihan niya ikaw, indi siya magpamati.

20 Mas maayo pa ang dangatan sang buang-buang nga tawo sang sa tawo nga nagapataka lang kahambal.

21 Kon ginapagustuhan mo lang ang imo suluguon halin sang bata pa siya, sa ulihi mangin problema mo siya.‡

22 Ang tawo nga dali mangakig nagapaumpisa sang gamo, kag permi lang siya makasala.

23 Ang pagpabugal sang tawo makahatag sa iya sang kahuy-anan, pero ang pagpaubos sang tawo makahatag sa iya sang kadungganan.

24 Ang tawo nga kasabwat sang makawat nagahalit sang iya kaugalingon. Bisan ginpasumpa siya nga magsugid sang matuod, indi gid siya magsugid.

25 Delikado kon mahinadlukon kita.§ Pero kon magsalig lang kita sa Ginoo, indi gid kita maano.

26 Madamo ang nagapangayo sang pabor sa isa ka pangulo, pero ang Ginoo gid lang ang makahatag sang hustisya.

27 Ginakangil-aran sang mga matarong ang mga malain, kag ginakangil-aran sang mga malain ang mga matarong.

Ang mga Hulubaton ni Agur

30

1 Amo ini ang mga hulubaton ni Agur nga anak ni Jake nga taga-Masa. Iya ini ginsiling kay Itiel kag kay Ucal:*

2 “Ako ang pinakabalingag sa tanan nga tawo.

Ang akon panghunahuna daw indi iya sang tawo.

3 Wala gid ako magtuon nga magmaalamon,

kag wala ako sing may nahibaluan parte sa Dios.

4 May tawo bala nga nakasaka sa langit kag nakapanaog sa kalibutan?

May tawo bala nga nakadakop sang hangin ukon nakaputos sang tubig sa iya bayo?

May tawo bala nga nakabutang sang mga dulunan sang kalibutan?

Kon may kilala ka, sugiri ako sang iya ngalan kag sang ngalan sang iya mga anak.

5 Ang tagsa ka pulong sang Dios masaligan gid.

Pareho siya sa taming sa mga nagapangayo sang proteksyon sa iya.

6 Indi pagdugangi ang iya mga pulong,

kay kon himuon mo ini, sabdungon ka niya kag ipakita niya nga butigon ka.”

7 Ginoo, may duha ako ka butang nga pangayuon sa imo. Kon mahimo ihatag ini sa akon sa wala pa ako mapatay. 8 Una, buligi ako nga indi ako magbutig. Ikaduha, indi ako pagpamanggaruna ukon pagpaimula, kundi hatagi lang ako sang akon ginakinahanglan. 9 Kay kon manggaranon ako, basi kon indi ko ikaw pagkilalahon; kag kon imol ako, basi kon mangawat ako kag mapahuy-an ko ikaw.

Dugang pa nga mga Hulubaton

10 Indi pagpakalaina ang isa ka ulipon sa atubangan sang iya amo, kay pakamalauton ka niya kag magaantos ka.

11 May mga kabataan nga wala nagapangamuyo nga pakamaayuhon sang Dios ang ila mga ginikanan kundi ginapakamalaot pa gani nila.

12 May mga tawo nga ang pagtan-aw nila sang ila kaugalingon perpekto na gid, pero ang matuod mahigko ang ila kabuhi.

13 May mga tawo nga tama gid ka bugalon, nga kon magtulok daw si sin-o gid.

14 May mga tawo man nga daw buaya, nga puwerte kapintas sa ila nga pagpamintaha sa mga imol.

15 Ang tawo nga dalok-dalok pareho sa linta.† Permi lang siya nagasiling, “Hatagi ako!”‡

May tatlo ukon apat pa gani ka butang nga wala nagakaayawan:

16 ang lugar sang mga patay,§

ang baw-as nga babayi,

ang duta nga wala sing tubig,

kag ang kalayo.

17 Ang tawo nga nagayaguta kag wala nagatuman sa iya ginikanan tuhakon sang mga uwak ang iya mga mata, kag kaunon sang mga agila ang iya bangkay.

18 May tatlo ukon apat pa gani ka butang nga makatilingala para sa akon kag indi ko maintiendihan:

19 Kon paano nga ang agila makalupad sa kahawaan,

kon paano nga ang man-og makakamang sa kabatuhan,

kon paano nga ang barko makalutaw sa dagat,

kag kon paano nga ang lalaki makapangaluyag sa babayi.

20 Amo ini ang ginahimo sang babayi nga nagapanginlalaki: Nagapakighilawas siya sa iban nga lalaki, pagkatapos siya nga maligo, nagasiling siya nga wala siya sing may nahimo nga malain.

21 May tatlo ukon apat pa gani ka butang nga indi maagwantahan sang mga tawo sa kalibutan:

22-23 Ang ulipon nga nangin hari,

ang buang-buang nga may bugana nga pagkaon,

ang makaulugot nga babayi nga nakapamana,

kag ang ulipon nga babayi nga nagbulos sa iya ama.

24 May apat ka sapat diri sa kalibutan nga magagmay pero tama kaalam:

25 Ang mga subay, nga bisan maluya sila, nagatipon sila sang ila pagkaon kon tig-ilinit,

26 ang mga badier,* nga bisan indi sila makusog, nagahimo sila sang ila puluy-an sa mga bato,

27 ang mga apan, nga bisan wala sila sing pangulo, nagatingob sila kon maglupad,

28 ang mga tiki, nga bisan puwede mo sila dakpon sang imo kamot, makita sila sa mga palasyo.

29 May tatlo ukon apat pa gani ka tinuga nga daw si sin-o kon maglakat:

30 ang leon, nga pinakamakusog sa tanan nga sapat kag wala sing may ginakahadlukan,

31 ang sulog nga manok,

ang lalaki nga kanding,

kag ang hari nga nagapanguna sa iya mga soldado.†

32 Kon sa imo pagkabuang-buang nagapabugal ka kag nagaplano sang malain, untata na ina! 33 Indi bala nga kon sige mo kalugay ang malapuyot nga gatas‡ mahimo ini nga butter? Kag indi bala nga kon sumbagon mo ang ilong sang isa ka tawo madugo ini? Amo man kon paakigon mo ang isa ka tawo, makapaumpisa ina sang gamo.

Ang mga Hulubaton ni Haring Lemuel

31

1 Amo ini ang mga hulubaton ni Haring Lemuel nga taga-Masa,* nga gintudlo sa iya sang iya iloy:

2 Anak ko, natawo ka bilang sabat sa akon mga pangamuyo. Nagasiling ako sa imo nga indi mo 3 pag-usikan ang imo tiyempo kag kuwarta sa mga babayi, kay sila ang kabangdanan nga nalaglag ang mga hari. 4 Lemuel, indi dapat mag-inom ang mga hari sang bino. Indi dapat maghandom ang mga manugdumala sang makahulubog nga mga ilimnon. 5 Kay kon mahubog na gani sila, nagakalipat sila sa mga kasuguan, kag ginalapas nila ang kinamatarong sang mga imol. 6-7 Pabay-i nga mag-inom ang mga tawo nga nadulaan na sang paglaom† kag nagasakit ang ila buot, para malimtan nila ang ila kaimulon kag mga kalisod.

8 Depensahi ang kinamatarong sang mga tawo nga makaluluoy, nga indi makadepensa sang ila kaugalingon. 9 Maghukom ka nga wala sing may pinilian, kag depensahi ang kinamatarong sang mga imol.

Ang Maayo nga Asawa

10 ‡ Mabudlay pangitaon ang maayo nga asawa. Mas bilidhon pa siya sang sa malahalon nga mga bato.

11 Nagasalig gid ang iya bana sa iya, kag wala na sing pangitaon pa ang iya bana sa iya.

12 Samtang nagakabuhi siya, puro kaayuhan ang ginahimo niya sa iya bana kag indi kalainan.

13 Mapisan siya maghimo sang mga tela nga delana kag linen.

14 Pareho siya sa barko sang mga negosyante; nagadala siya sang pagkaon bisan halin pa siya sa malayo nga lugar.

15 Aga pa gid siya nagabugtaw para magpreparar sang pagkaon para sa iya pamilya, kag para hambalan ang iya mga suluguon nga babayi kon ano ang ila ulobrahon.

16 Makahibalo siya magpili sang duta, kag ginabakal niya ini. Dayon ginapatamnan niya ini sang ubas halin sa kuwarta nga iya natipon.

17 Mabakas siya, mapisan, kag mabaskog.

18 Maayo siya magnegosyo, kag nagaobra siya hasta sa gab-i.

19 Siya lang mismo ang nagahimo sang tela para himuon nga bayo.

20 Maalwan siya sa mga imol kag mga bululigan.

21 Kon tigtulugnaw, wala siya nagakabalaka kay may madamol siya nga mga panapton para sa iya pamilya.

22 Siya lang mismo ang nagahimo sang inughapin sa ila mga katre. Kag ang iya mga bayo matahom kag malahalon.

23 Kilala ang iya bana bilang isa sa mga opisyal sa ila lugar.

24 Nagapanghimo siya sang mga bayo kag mga paha, kag ginabaligya niya ini sa mga negosyante.

25 Mabakod siya kag ginatahod, kag wala siya mahadlok sa palaabuton.

26 Nagahambal siya nga may kaalam, kag nagatudlo siya nga may kaayo.

27 Mapisan siya, kag ginatatap gid niya sing maayo ang iya panimalay.

28 Ginadayaw siya sang iya mga anak, kag amo man sang iya bana nga nagasiling, 29 “Madamo ang maayo nga mga asawa, pero ikaw ang pinakamaayo sa ila tanan!”

30 Ang pagkaingganyusa makadaya, kag ang kaguwapa umalagi lang. Pero ang babayi nga nagatahod sa Ginoo amo ang dapat nga dayawon.

31 Dapat balusan siya sa iya maayo nga mga binuhatan kag padunggan sa publiko.

* 1:2 kaalam: Ang ini nga klase sang kaalam, nga ginasiling permi diri sa Hulubaton, amo ang kaalam sa maayo kag husto nga pagginawi.

† 1:6 paktakon: sa iban nga Bisaya, papakot. Sa English, riddle.

‡ 1:7 buang-buang: Ang ini nga pulong nga makita permi diri sa Hulubaton nagakahulugan sang tawo nga wala sing pagkilala sa Dios kag sa iya mga sugo.

§ 1:8 Anak: Amo ini ang tawag sang manunudlo sa iya nga ginatudluan.

* 1:23 isugid ko sa inyo ang akon ginahunahuna: sa literal, ibubo ko sa inyo ang akon Espiritu.

* 2:7 kadalag-an: ukon, husto nga kaalam

* 3:3 indi…tagipusuon: sa literal, ihigot ina sa imo liog kag isulat sa imo tagipusuon.

† 3:11 pagdisiplina sang Ginoo sa imo: ukon, pagtadlong sang Ginoo sa imo pamatasan

‡ 3:15 alahas: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 3:18 makapaayo…kabuhi: sa literal, kahoy nga nagahatag sang kabuhi

* 4:3 paborito: ukon, bugtong nga anak

† 4:7 gani tinguhaan mo…pagkabutang: ukon, gani bisan ano man ang imo ginaangkon, tinguhaan mo gid nga maangkon ang kaalam kag ang pag-intiendi.

* 5:9 mapintas: ukon, wala sing kaluoy

† 5:16 sa literal, Basi mag-awas ang imo tuburan sa mga karsada ukon sa mga plasa.

‡ 5:19 mawili ka sa iya: sa literal, maayawan ka sa iya titi

* 6:22 bisan ano man ang imo ginahimo: sa literal, sa imo paglakat, pagtulog, kag pagbugtaw

† 6:25 magpatintar: sa iban nga Bisaya, magpatintal

‡ 6:25 pagpangilay: ukon, matahom nga mata

§ 6:26 bayaran mo sang imo mismo kabuhi tungod nga ang silot sini amo ang kamatayon.

* 6:30 Masami…kawatan: ukon, Wala ginahilway ang kawatan.

* 7:22 usa: Amo ini sa Syriac (tan-awa man sa Septuagint). Sa Hebreo, buang-buang.

* 8:16 mga opisyal…matarong: sa Septuagint kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo, mga opisyal nga nagadumala sa kalibutan.

† 8:22 kaupod: ukon, gintuga

‡ 8:23-26 Ginbuot…una: ukon, Ginporma niya ako sang dugay na.

§ 8:27 daw tinabuan sang langit kag sang duta: sa English, horizon

* 8:30 arkitekto: ukon, gamay nga bata; ukon, masaligan nga abyan

* 9:1 dako kag matahom nga balay: sa literal, balay nga may pito ka haligi

† 9:17 Siguro ang buot silingon nga ang ginadumilian amo pa ang nami himuon.

* 10:5 tawo: sa literal, anak. Tan-awa ang footnote sa 1:8.

† 10:11 makapaayo…sang iban: sa literal, tuburan nga nagahatag sang kabuhi

‡ 10:22 kag…pagpangabudlay: ukon, kag wala nagahatag ang Ginoo sang kalisod sa iya pagmanggaranon.

* 11:28 nagalambo: sa English, flourish

† 11:30 makabulig…kabuhi: sa literal, kahoy nga nagahatag sang kabuhi

‡ 11:30 Kag…kaalam: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 12:6 Makapatay ang mga pulong sang mga malain paagi sa ila pagsaksi sing butig.

† 12:12 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

‡ 12:21 Wala…matabo: ukon, Indi madamo ang malain nga matabo.

§ 12:24 makaangkon…posisyon: sa literal, mangin ulipon lang

* 12:27 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 13:12 nagapabaskog…kabuhi: sa literal, kahoy nga nagahatag sang kabuhi

† 13:14 makapaayo…kabuhi: sa literal, tuburan nga nagahatag sang kabuhi

‡ 13:15 nagapadulong sa kalaglagan: Amo ini sa Septuagint. Pero sa Hebreo, ang iya pagginawi magapadayon.

* 14:9 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

† 14:27 makapaayo…kabuhi: sa literal, tuburan nga nagahatag sang kabuhi

‡ 14:30 kahisa: ukon, kaimon

§ 14:32 tungod sang ila pagkadiosnon: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, sa ila kamatayon.

* 14:33 wala sing: Wala ini sa Hebreo, pero ara sa Septuagint kag sa Syriac.

* 15:4 makapaayo…tawo: sa literal, kahoy nga nagahatag sang kabuhi

† 15:6 magadamo: ukon, madamo

‡ 15:6 madula: ukon, magahatag sa ila sing gamo

§ 15:10 Ang pagtadlong…sang: ukon, disiplinahon gid sing tudo ang

* 15:25 mga bugalon nga luyag mag-agaw sang duta sang mga balo nga babayi.

† 15:26 ginahunahuna: ukon, ginahambal

‡ 15:30 manayanaya: ukon, malipayon

* 16:1 ukon, Ang tawo nagaplano kon ano ang iya ihambal, pero ang Ginoo ang nagabuot kon ano gid ang iya ihambal.

† 16:4 nga may katuyuan: ukon, sa iya katuyuan

‡ 16:10 ukon, Nagahukom ang hari nga may awtoridad halin sa Dios, kag husto permi ang iya paghukom.

§ 16:15 tion sang tigtulubo sang mga tanom: sa English, spring

* 16:22 makapaayo…kabuhi: sa literal, tuburan ini nga nagahatag sang kabuhi.

† 16:31 Ang katigulangon isa ka kadungganan: sa literal, ang mga uban korona sang pagpadungog.

* 17:4 kapareho niya nga malain: ukon, malain nga mga estorya

† 17:4 kapareho niya nga butigon: ukon, mga binutig

* 18:19 utod: ukon, paryente; ukon, isigkatawo

† 18:20 ukon, Kon maayo ka maghambal, mabuhi ka.

* 19:22 Ang gusto ta…siya: ukon, Ang pagkadalok sa tawo makahuluya.

* 20:24 indi ta mahibaluan kon ano ang aton palaabuton: ukon, indi ta gid matungkad ang mga nagakalatabo sa aton.

† 20:27 konsensya: ukon, espiritu

‡ 20:29 katigulangon: sa literal, mga uban

* 21:9 Matapan ang atop sang mga balay sang mga Israelinhon, kag puwede ini patindugan sang payag-payag.

† 21:28 indi na pagpahambalon: sa literal, pagalaglagon

‡ 21:28 saksi nga nagasugid sang matuod: sa literal, ang tawo nga nakabati. Siguro ang buot silingon nga kon ano ang iya nabatian amo gid ang iya ginasugid.

* 22:21 magpamangkot sa imo: sa literal, nagpadala sa imo

† 22:28 muhon: Tanda ini sang border sang duta. Kon sa English, “landmark” ukon “boundary marker.”

* 23:7 Kay…ginakaon: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 23:20-21 magpareho: ukon, mag-upod

‡ 23:34 palo: Malaba ini nga kahoy nga sa diin naangot ang layag sang barko.

* 24:27 magpundar sang pamilya: ukon, magpatindog sang balay

* 25:5 mga katawhan: ukon, mga opisyal; ukon, mga manuglaygay

† 25:22 mahuya siya sa iya ginahimo sa imo: sa literal, magatumpok ka sang baga sa iya ulo.

‡ 25:24 Tan-awa ang footnote sa 21:9.

* 26:10 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

† 26:23 ginhaklapan sang pilak nga indi puro: ukon, ginsilakan

* 27:9 ang sinsero…man: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 27:10 utod: ukon, paryente

‡ 27:13 Tan-awa ang footnote sa 20:16.

§ 27:14 bendisyon: ukon, pagpangamusta

* 28:7 burara: ukon, palakaon

† 28:17 ginakonsensya: ukon, ginahingabot

* 29:13 Ang buot silingon, pareho lang sila nga gintuga sang Dios.

† 29:18 mga ginatudlo: ukon, Kasuguan

‡ 29:21 mangin problema mo siya: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 29:25 mahinadlukon kita: ukon, nahadlok kita sa tawo

* 30:1 nga taga-Masa…Ucal: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 30:15 linta: sa iban nga Bisaya, alimatok

‡ 30:15 sa literal, Ang linta may duha ka anak nga babayi nga pareho nga ginatawag, “Hatagi ako!”

§ 30:16 lugar sang mga patay: ukon, lulubngan; ukon, kamatayon

* 30:26 badier: Tan-awa ang footnote sa Lev. 11:4-8.

† 30:31 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

‡ 30:33 malapuyot nga gatas: sa English, cream

* 31:1 nga taga-Masa: ukon, Isa ini ka mensahi

† 31:6-7 nadulaan na sang paglaom: ukon, tagumatayon

‡ 31:10 Ang Hul. 31:10-31 isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang tagsa ka bersikulo nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

Manugwali

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Ang Manugwali

1

Wala sing Pulos ang Tanan

1 Amo ini ang mga ginsiling sang isa ka manugwali* nga anak ni David kag hari sang Jerusalem:

2 Wala sing pulos! Wala gid sing pulos ang tanan! 3 Ano bala ang makuha sang tawo sa iya pagpangabudlay diri sa kalibutan? 4 Nagataliwan ang isa ka henerasyon kag nagabulos naman ang isa, pero ang kalibutan amo lang gihapon. 5 Nagabutlak ang adlaw, kag dayon nagasalop; nagabalik-balik lang ini sa iya ginahalinan. 6 Nagahuyop ang hangin sa south kag dayon sa north; nagalibot-libot lang ini kag nagabalik-balik. 7 Ang tanan nga suba nagailig sa dagat, pero wala ini nagakapuno bisan sige-sige ang ilig sang suba.† 8 Ina tanan nga butang makatalaka—ang pagkatalaka nga indi maeksplikar. Wala nagakaayawan ang aton mga mata kag mga dulunggan sa aton makita kag mabatian. 9 Ang mga natabo sang una matabo man liwat. Ang mga ginhimo sang una himuon man liwat. Wala gid sing bag-o nga nagakatabo sa kalibutan. 10 May butang bala nga masiling mo nga bag-o naman? Pero ara na ina sang una pa, bisan sang wala pa kita matawo. 11 Wala ginadumdom sang mga tawo ang mga nagligad; amo man ang palaabuton, indi man ini pagdumdumon sang mga tawo sa ulihi.

Ang Kaalam sang Tawo Wala sing Pulos

12 Ako nga isa ka manugwali naghari sa Israel, kag sa Jerusalem ako nag-estar. 13 Sa akon kaalam, gintun-an ko gid sing maayo ang tanan nga nagakalatabo diri sa kalibutan. Isa ini ka makatalaka nga buluhaton nga ginhatag sang Dios nga kabalak-an sang tawo. 14 Nakita ko ang tanan nga ginahimo diri sa kalibutan, kag ini tanan wala sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ako sa hangin. 15 Ang tiko indi mo mapatadlong, kag ang wala indi mo maisip.

16 Nagsiling ako sa akon kaugalingon, “Mas maalam gid ako sang sa tanan nga naghari sa Jerusalem antes sa akon. Madamo gid ako sang nahibaluan.” 17 Gintun-an ko sing maayo ang kinalain sang kaalam kag kabuangan, pero nareyalisar ko nga ini wala man sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ako sa hangin. 18 Kay sang nagdugang ang akon nahibaluan, nagdugang man ang kalain sang akon buot.

2

Ang Pagpangalipay Wala sing Pulos

1 Gintilawan ko nga magpangalipay para mahibaluan ko kon ano ang maayo sa kabuhi. Pero nareyalisar ko nga ini wala man gihapon sing pulos. 2 Ang pagkadlaw kag pagpangalipay kabuangan lang kag wala sing pulos. 3 Gintilawan ko nga lipayon ang akon kaugalingon paagi sa pag-inom sang bino. Sa pihak sang akon pagkamaalamon, gintilawan ko nga maghimo sang kabuangan. Naghunahuna ako nga basi amo ini ang pinakamaayo nga himuon sang tawo sa iya malip-ot nga pagkabuhi diri sa kalibutan.

4 Naghimo ako sang dalagko nga mga butang: nagpatindog ako sang akon mga balay kag nagtanom sang mga ubas. 5 Nagpahimo ako sang mga talamnan kag ginpatamnan ko ini sang nagkalain-lain nga klase sang mga prutas. 6 Nagpahimo ako sang mga irigasyon sa pagpatubig sini. 7 Nagbakal ako sang mga ulipon nga lalaki kag babayi, kag may mga ulipon man ako nga natawo sa akon panimalay. Kag ako ang may pinakamadamo nga kasapatan sa tanan nga nakaestar sa Jerusalem. 8 Madamo ang akon natipon nga mga bulawan kag mga pilak kag iban pa nga mga manggad halin sa mga hari kag sa mga lugar nga akon ginagamhan. Madamo ang akon mga manugkanta, lalaki kag babayi, kag madamo man ang akon mga asawa*—ang kalipayan sang mga lalaki. 9 Ako ang pinakamanggaranon nga tawo nga nakaestar sa Jerusalem, kag padayon ako nga maalamon.

10 Ginkuha ko ang bisan ano nga gusto ko. Ginhimo ko ang bisan ano nga makalipay sa akon. Nalipay gid ako sa tanan ko nga ginhimo, kag amo ina ang balos sa tanan ko nga pagpangabudlay. 11 Pero sang ginhunahuna ko sing maayo ang tanan ko nga ginhimo, nareyalisar ko nga ini tanan wala sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ako sa hangin. Wala gid sing pulos ang pagpangabudlay diri sa kalibutan. 12 Ano pa ang mahimo sang masunod nga mga hari? Ano pa kundi ang mga nahimo na sang una.

Gintilawan ko man nga ikomparar ang kaalam kag ang kabuangan. 13 Kag nakita ko nga maayo ang kaalam sang sa kabuangan, subong nga ang kasanag maayo sang sa kadulom. 14 Ang maalamon nga tawo nakahibalo kon diin siya nagapakadto, pero ang buang-buang ya wala. Pero nareyalisar ko nga pareho man lang sila nga duha nga mapatay. 15 Gani nagsiling ako sa akon kaugalingon, “Kon ano ang matabo sa buang-buang amo man ang matabo sa akon. Gani ano ang makuha ko nga kaayuhan sa akon pagkamaalamon? Wala man ini sing pulos! 16 Kita tanan, maalam man ukon buang-buang, mapatay sa ulihi, kag palareho nga malimtan.”

17 Gani ginkaugtan ko ang kabuhi, kay ang mga buluhaton diri sa kalibutan nagadala lang sa akon sang kalisod. Ini tanan wala sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ako sa hangin. 18 Ginkaugtan ko ang tanan nga ginpangabudlayan ko diri sa kalibutan, kay ibilin ko man lang ini sa tawo nga magabulos sa akon. 19 Kag sin-o ang nakahibalo kon maalamon ina nga tawo ukon buang-buang? Pero bisan ano pa siya, siya gihapon ang magapanag-iya sang tanan ko nga ginpangabudlayan sa bug-os ko nga kusog kag kaalam. Wala man ini sing pulos! 20 Gani desperado ako sa tanan nga ginpangabudlayan ko diri sa kalibutan. 21 Kay bisan magpangabudlay ka pa sa bug-os mo nga kaalam kag abilidad, ibilin mo man lang ang tanan nga ginpangabudlayan mo sa tawo nga wala nagpangabudlay sini. Wala man ini sing pulos, kag tama kalain. 22 Ano bala ang makuha sang tawo sa iya pagpangabudlay kag paghimakas diri sa kalibutan? 23 Ang tanan nga ginahimo niya sa bilog niya nga kabuhi nagapalain lang sang iya buot. Bisan kon gab-i indi makapahuway ang iya hunahuna. Wala man ini sing pulos!

24 Ang labing maayo nga himuon sang tawo amo ang pagkaon kag pag-inom, kag ang pagpangalipay sa iya ginpangabudlayan. Kag nareyalisar ko nga bisan ini halin sa Dios, 25 kay paano kita makakaon kag makapangalipay sa aton ginpangabudlayan kon indi ini pag-ihatag sang Dios?† 26 Sa pagkamatuod, ginahatagan sang Dios sang kaalam, ihibalo kag kalipay ang tawo nga nagahatag sang kalipay sa iya. Pero ang mga makasasala ginapapangabudlay niya sa pagtipon sang manggad, para ang ila matipon ihatag niya sa mga tawo nga nagahatag sang kalipay sa iya. Ang pagpangabudlay sang mga makasasala wala man sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas sila sa hangin.

3

May Tagsa ka Tion ang Tanan nga Buluhaton

1 May tagsa ka tion ang tanan nga buluhaton diri sa kalibutan:

2 May tion sa pagkatawo kag may tion man sa pagkapatay,

may tion sa pagtanom kag may tion man sa pag-ani,

3 may tion sa pagpatay kag may tion man sa pagbulong,

may tion sa pagguba kag may tion man sa pagpatindog,

4 may tion sa paghibi kag may tion man sa pagkadlaw,

may tion sa pagpangasubo kag may tion man sa pagsinaot,

5 may tion sa paglapta sang mga bato kag may tion man sa pagtipon sini,

may tion sa pagkitaay,* kag may tion man sa pagbulagay,

6 may tion sa pagpangita kag may tion man sa pagdula,

may tion sa pagtago kag may tion man sa pagpilak,

7 may tion sa paggisi kag may tion man sa pagtahi,

may tion sa paghipos kag may tion man sa paghambal,

8 may tion sa paghigugma kag may tion man sa pagkaugot,

may tion sa pag-inaway kag may tion man sa pag-abyanay.

9 Kon ang ini nga mga tion gintalana na sang Dios, ano bala ang pulos sang pagpangabudlay sang tawo? 10 Nakita ko ang mga buluhaton nga ginhatag sang Dios nga kabalak-an sang tawo. 11 Kag ini tanan gintalana sang Dios nga matabo sa husto nga tion. Ginhatagan niya kita sang handom nga mahibaluan ang palaabuton, pero indi gid naton matungkad ang iya mga ginhimo halin sang umpisa hasta sa katapusan. 12 Nahibaluan ko nga ang labing maayo nga himuon sang tawo samtang buhi pa siya amo ang pagkalipay, ang paghimo sang maayo, 13 ang pagkaon kag pag-inom, kag ang pagpangalipay sa iya ginpangabudlayan. Ini nga mga butang grasya sang Dios. 14 Nahibaluan ko nga ang tanan nga ginahimo sang Dios magapadayon hasta san-o, kag indi ini maliwat. Ginahimo ini sang Dios para magtahod ang tawo sa iya. 15 Ang nagakatabo subong kag ang matabo sa ulihi natabo na sang una. Ginaliwat-liwat lang sang Dios ang mga nagakatabo.

16 Nakita ko man diri sa kalibutan nga ang kalautan amo ang nagagahom imbes ang hustisya kag pagkamatarong. 17 Nagsiling ako sa akon kaugalingon, “Hukman sang Dios ang matarong kag ang malain nga mga tawo, kay may gintalana siya nga tion sa tagsa ka buluhaton. 18 Ginatestingan sang Dios ang mga tawo para ipakita sa ila nga pareho lang sila sa sapat. 19 Pareho man lang ang dangatan sang tawo kag sang sapat; pareho sila nga mapatay. Pareho man lang sila nga may ginhawa, gani ang tawo wala sing bintaha sa sapat. Matuod gid man nga ang tanan wala sing pulos. 20 Pareho lang ang padulungan sang tanan nga buhi nga tinuga. Sila tanan halin sa duta, kag sa duta man sila magabalik. 21 Wala sing may nakahibalo kon ang espiritu sang tawo† nagasaka paibabaw kag ang espiritu sang sapat‡ nagapanaog sa idalom sang duta.” 22 Gani nareyalisar ko nga ang labing maayo nga himuon sang tawo amo ang pagpangalipay sa iya ginpangabudlayan, kay para gid man ina sa iya. Wala sing may makasugid sa tawo kon ano ang matabo sa tapos siya mapatay.§

4

1 Nakita ko pa gid ang mga pagpamigos diri sa kalibutan. Nakita ko ang mga paghibi sang mga ginadaogdaog, kag wala sing may nagalipay kag nagapabakod sa ila. Gamhanan ang mga nagapamigos sa ila. 2 Gani nakasiling ako nga mas maayo pa ang mga patay sang sa mga buhi. 3 Pero mas maayo pa gid ang mga wala pa matawo, nga wala makakita sang mga kalautan diri sa kalibutan.

4 Nakita ko man nga ang tawo nagapangabudlay kag nagahimo gid sa iya masarangan kay nahisa siya sa iya isigkatawo. Wala man ini sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ka sa hangin.

5 Ang buang-buang nga tawo nagatinamad, kag tungod sini ginaguba niya ang iya kaugalingon. 6 Mas maayo pa nga diutay lang ang imo pagkaon nga may kalinong ka sang sa madamo ang imo pagkaon nga nagpangabudlay ka gid, nga wala man lang sing pulos. Daw pareho lang nga nagalagas ka sa hangin.

7 May nakita pa ako diri sa kalibutan nga wala sing pulos: 8 May isa ka tawo nga nagaisahanon lang. Wala siya sing anak ukon utod, pero wala sing untat ang iya pagpangabudlay, kag indi siya kontento sa iya manggad. Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Indi na ako makapangalipay sa sobra nga pagpangabudlay. Pero wala man ako sing may bilinan sang akon pinangabudlayan.” Wala ini sing pulos! Masubo ini nga klase sang pagpangabuhi!

9 Mas maayo kon may upod ka sang sa isa ka lang, kay amo ini ang maayo nga mahimo kon may upod ka: 10 kon ara ka sa kalisod, mabuligan ka sang imo upod. Pero makaluluoy ka kon ara ka sa kalisod nga wala sing may magbulig sa imo. 11 Kag kon matugnaw, makahuliray kamo sang imo upod kag makapainit-init. Pero paano ka makapainit-init kon ikaw lang isa? 12 Mahapos ka pierdihon kon ikaw lang isa, pero kon may upod ka mabudlay kamo pierdihon. Pareho bala sang lubid; kon tatlo ini ka doble, mabudlay ini bugtuon.

13 Mas maayo pa ang pamatan-on nga imol nga maalamon sang sa tigulang nga hari nga buang-buang, nga indi gusto laygayan. 14 Kag mahimo nga ang ato nga pamatan-on mangin hari bisan napriso siya, kag ang ato nga hari mangin imol bisan natawo siya sa harianon nga pamilya.* 15 Pero nareyalisar ko nga bisan madamo gid nga mga tawo diri sa kalibutan ang magsunod sa sadto nga pamatan-on nga nagbulos sa hari, 16 kag indi maisip ang mga tawo nga iya dumalahan, mahimo nga indi malipay sa iya ang ulihi nga mga henerasyon. Ini wala man sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ka sa hangin.

5

Indi Ka Magpadasodaso sa Pagpromisa sa Dios

1 Maghalong ka sa imo ginahimo kon magkadto ka sa templo sang Dios. Mas maayo pa nga magpalapit ka didto nga handa nga magtuman sa Dios* sang sa maghalad ka pareho sang paghalad sang mga buang-buang nga wala kahibalo nga sala ang ila ginahimo. 2 Indi ka magpadasodaso sa paghambal. Hunahunaa anay sing maayo antes ka magpromisa sa Dios. Dumduma nga ang Dios ara sa langit kag ikaw ya diri lang sa duta, gani indi ka magpataka sing hambal. 3 Subong nga dali ka magdamgo kon magsagi ka palibog, dali ka man makahambal sing kabuangan kon magpataka ka lang sing hambal. 4 Kon magpromisa ka sa Dios, indi pagpadugaya ang pagtuman sini. Tumana gid ang imo ginpromisa sa iya kay wala siya nagakalipay sa mga buang-buang nga wala nagatuman sang ila promisa. 5 Mas maayo pa nga indi ka na lang magpromisa sang sa magpromisa ka nga indi mo man lang pagtumanon. 6 Indi ka magpakasala sa imo paghambal, kag indi ka magsiling sa pari†sa templo nga indi mo ini hungod, kay mangakig ang Dios kon isiling mo ina kag gub-on niya ang imo ginpangabudlayan. 7 Ang sobra mo nga damgo kag hambal wala gid sing pulos. Gani magtahod ka sa Dios.

Ang Manggad Wala sing Pulos

8 Indi ka matingala kon makita mo sa inyo lugar ang mga imol nga ginadaogdaog, nga wala ginahatagan sang hustisya kag ginabaliwala ang ila kinamatarong. Kay ang opisyal nga nagadaogdaog sa ila protektado sang mas mataas pa nga opisyal, kag ining duha protektado sang mas mataas pa gid nga opisyal. 9 Pero mas labaw nga makabintaha ang hari sa duta sang mga imol sang sa ila tanan nga opisyal.‡

10 Ang bisan sin-o nga nagahigugma sa kuwarta kag sa iban pa nga manggad indi makontento sini. Ini wala man sing pulos. 11 Kon nagadugang ang imo manggad, nagadugang man ang nagaubos sini, kag indi ka makapulos sang imo manggad. 12 Ang trabahador makatulog sing maayo bisan gamay ukon madamo ang iya pagkaon, pero ang manggaranon iya, sa sobra nga manggad, indi makatulog sing maayo.

13 May nakita ako nga indi gid maayo diri sa kalibutan: Ang manggad nga natipon sang tawo makahalit sa iya 14 ukon madula ini sa indi maayo nga negosyo, kag wala na sing may mabilin para sa iya mga kabataan. 15 Natawo kita nga wala sing dala, kag mapatay kita nga wala man sing dala. Wala gid kita sing may madala sa aton nga ginpangabudlayan. 16 Indi gid ini maayo! Mapatay kita nga wala sing dala pareho sang aton pagkatawo. Ti ano ang makuha ta sa aton pagpangabudlay nga wala man lang sing pulos? 17 Ang aton kabuhi puno sang kalisod,§ pagkatublag, balatian, kag kaakig.

18 Gani nareyalisar ko nga ang labing maayo nga himuon sang tawo sa iya malip-ot nga kabuhi nga ginhatag sang Dios sa iya amo ang pagkaon, pag-inom, kag pagpangalipay sa iya ginpangabudlayan diri sa kalibutan, kay para gid man ina sa iya. 19 Ginhatagan sang Dios ang tawo sang pagkabutang kag sang iban pa nga manggad, kag gintugutan niya siya nga makapulos sini, para mabaton niya ang para sa iya kag makapangalipay siya sa iya ginpangabudlayan. Regalo ini sang Dios sa iya. 20 Kag tungod nga ginapasako permi sang Dios ang tawo sa pagkalipay, wala nagakabalaka ang tawo sa kalip-ot sang iya kabuhi.

6

1 May nakita pa gid ako nga indi maayo diri sa kalibutan nga nagapabug-at sa tawo: 2 May mga tawo nga ginhatagan sang Dios sang tanan nila nga ginahandom: dungog, pagkabutang kag iban pa nga manggad. Pero wala sila pagtuguti sang Dios nga makapulos sini kundi ang iban nga tawo. Wala ini sing pulos, kag indi gid maayo. 3 Mahimo nga ang isa ka tawo madamo gid sing kabataan kag malawig ang iya pagkabuhi, pero bisan malawig ang iya pagkabuhi, kon wala man lang siya sing kalipay sa maayo nga mga butang nga nabaton niya kag wala siya ginlubong sang napatay siya, mas maayo pa ang bata nga natawo nga patay sang sa iya. 4 Bisan wala sing pulos ang pagkatawo sang bata, kag bisan nagkadto siya sa lugar sang mga patay* nga sa diin indi na siya madumduman pa, 5 kag bisan wala siya makakita sang kasanag sang adlaw ukon makahibalo sang kabuhi, may kalinong pa siya sang sa ato nga tawo 6 nga wala sing kalipay sa maayo nga mga butang nga nabaton niya kag bisan magkabuhi pa siya sing puwerte kalawig. Indi bala nga ang tanan pareho lang sing lugar nga padulungan?

7 Ang tawo nagapangabudlay para may kaunon, pero indi siya gihapon makontento. 8 Gani ano bala ang bintaha sang maalamon nga tawo sa buang-buang nga tawo? Ano bala nga kaayuhan ang makuha sang imol nga tawo kon kahibalo siya mag-atubang sang kabuhi? 9 Wala ini sing pulos; daw pareho lang nga nagalagas ka sa hangin. Gani mas maayo pa nga magkontento ka na lang kon ano ang ara sa imo sang sa magsagad ka handom sang iban pa.

10 Napat-od na sang Dios ang tanan sang una pa, kag nahibaluan na niya kon mangin ano kita. Gani indi kita makalalis sa Dios parte sa aton kapalaran, kay mas makusog siya sang sa aton. 11 Kon nagasagi pa kita kalalis, nagadugang pa gid gani ang aton paghambal sang wala sing pulos, kag wala ini nagahatag sang kaayuhan sa aton. 12 Wala sing may nakahibalo kon ano gid ang maayo para sa tawo sa iya malip-ot kag wala sing pulos nga kabuhi nga umalagi lang pareho sa landong. Wala sing may makasugid sa iya kon ano ang matabo sa kalibutan sa tapos siya mapatay.

7

Mga Laygay sa Kabuhi

1 Subong nga ang maayo nga reputasyon mas maayo sang sa malahalon nga pahamot, ang adlaw sang pagkapatay mas maayo sang sa adlaw sang pagkatawo.

2 Mas maayo pa nga magkadto sa balay nga may nagapangasubo sa patay sang sa magkadto sa balay nga may punsyon, kay ang dangatan sang tanan amo ang kamatayon. Dapat dumdumon ini permi sang mga buhi.

3 Ang kasubo mas maayo pa sang sa kalipay tungod kay ang kasubo makapatadlong sa kabuhi sang tawo.

4 Ang maalamon nga tawo nagahunahuna permi parte sa kamatayon, pero ang buang-buang nga tawo nagahunahuna permi parte sa kalipayan.

5 Mas maayo pa nga magpamati ka sa pagsaway sa imo sang maalamon nga tawo sang sa magpamati ka sa pagdayaw sa imo sang buang-buang nga tawo.

6 Ang kadlaw sang buang-buang nga tawo pareho sa mga tunok nga nagabitibiti sa kalayo. Wala ini sing pulos.

7 Sigurado nga mangin pareho sa buang-buang ang maalamon nga tawo kon magpanguwarta* siya. Kon magbaton ka sang lagay ginaguba mo lang ang imo kaugalingon.

8 Mas maayo pa ang katapusan sang isa ka butang sang sa umpisa sini. Ang pagpasensya mas maayo pa sang sa pagpabugal.

9 Indi ka magdali-dali pangakig, kay ang kaakig amo ang kinaandan nga ginahimo sang buang-buang nga tawo.

10 Indi ka magpamangkot, “Ngaa mas maayo sang una sang sa subong?” Kay indi ina husto nga pamangkot.

11 Ang kaalam maayo nga butang pareho sa palanublion. Makabulig gid ini sa mga nagakabuhi diri sa kalibutan, 12 kag makaprotektar ini pareho sa kuwarta. Gani makabulig gid ang kaalam; makatipig ini sa kabuhi sang tawo nga may ara sini.

13 Hunahunaa bala kon ano ang ginhimo sang Dios. Sin-o bala ang makatadlong sa ginpatiko sang Dios?

14 Kon maayo ang imo kahimtangan, magkalipay ka. Pero kon ara ka sa kalisod, dumduma nga ang Dios indi lamang nagahatag sang maayo nga kahimtangan kundi sang kalisod man. Gani indi ta mahibaluan kon ano ang matabo sa palaabuton.

15 Sa sining akon kabuhi nga wala sing pulos, nakita ko ini tanan: ang mga matarong nga nagakalamatay sa pihak sang ila matarong nga kabuhi kag ang mga malain nga nagakabuhi sing malawig sa pihak sang ila malain nga kabuhi.

16 Indi ka magsobra kaayo ukon kaalam. Kon himuon mo ina, ginaguba mo lang ang imo kaugalingon. 17 Indi ka man magsobra kalaot, kag indi ka magbinuang-buang. Kon himuon mo ina, mapatay ka sa wala pa ang imo tion. 18 Indi ka magpasobra sa sadto nga mga butang; dapat sa tunga-tunga ka lang, kay ang nagatahod sa Dios wala nagapasobra.

19 Dako ang mahimo sang kaalam sa isa ka tawo sang sa mahimo sang napulo ka pangulo sa isa ka siyudad.

20 Wala gid sing tawo diri sa kalibutan nga nagahimo permi sang matarong kag wala nagakasala.

21 Indi pagpamatii ang tanan nga ginasiling sang tawo, kay basi kon mabatian mo nga ginapakamalaot ka sang imo suluguon. 22 Kay nahibaluan mo mismo nga kadamo nga beses nga ginpakamalaot mo man ang iban.

23 Gintestingan ko nga intiendihon ang tanan nga nagakalatabo diri sa kalibutan paagi sa akon kaalam. Naghunahuna ako nga maintiendihan ko, pero ato gali indi. 24 Indi ko matungkad ang mga nagakalatabo; mabudlay gid ini intiendihon. Wala gid sing may makaintiendi sini. 25 Pero padayon ako nga nagtuon kag nag-usisa, para makaangkon ako sang kaalam kag sabat sa akon mga pamangkot, kag para mahibaluan ko kon daw ano gid ka buang-buang ang tawo nga nagahimo sang malain kag daw ano kalain sing ulo ang tawo nga nagabinuang.

26 Nasapwan ko nga ang babayi nga nagapangtentar mapait pa sang sa kamatayon. Ang iya gugma pareho sa siod, kag ang iya mga kamot nga nagahakos sa imo pareho sa kadena. Makapalagyo sa iya ang tawo nga maayo sa panulok sang Dios, pero ang makasasala iya masiod niya. 27-28 Ako nga manugwali nagsiling, “Ginahunahuna ko gid sing maayo ang tagsa ka butang sa akon nga pagpangita sang sabat sa akon mga pamangkot. Sa gihapon wala ko makita ang mga sabat. Pero amo ini ang akon nasapwan: sa 1,000 ka lalaki isa lang ang matarong,† pero sa 1,000 ka babayi wala gid sing matarong. 29 Labaw sa tanan, nasapwan ko nga ginhimo sang Dios ang tawo nga matarong pero madamo sang ginapadihot ang tawo nga indi matarong.”

8

1 Wala sing may makapareho sa maalamon nga tawo, nga nakahibalo magpaathag sang mga butang. Ang kaalam sang tawo nagapanayanaya sa iya guya, kag nagakuha sang iya pagkurisong.

Tumana ang Hari

2 Tumana ang sugo sang hari tungod nga ginpromisa mo sa Dios nga himuon mo ini. 3 Indi pagpabay-i ang imo katungdanan sa hari, kag indi ka mag-upod sa mga nagaplano sing malain kontra sa iya,* kay mahimo sang hari ang bisan ano nga luyag niya. 4 May awtoridad ang mga sugo sang hari, kag wala sing may makapamatok sini. 5 Indi maano ang bisan sin-o nga nagatuman sini. Ang maalamon nga tawo nakahibalo kon san-o kag paano niya himuon ang isa ka butang. 6 Kay ang tagsa ka butang may husto nga tion kag pamaagi sa paghimo sini sa pihak sang madamo nga kalisod nga ginaatubang sang tawo.

7 Tungod nga wala sing tawo nga nakahibalo sang palaabuton, wala sing may makasugid sa kay bisan sin-o kon ano ang matabo. 8 Subong nga indi mapunggan sang tawo ang hangin,† indi man niya mapunggan ang iya kamatayon. Pareho ini sa inaway nga indi siya makapalagyo. Kag ang iya kalautan indi gid makaluwas sa iya sa kamatayon.

9 Nakita ko ini tanan samtang ginahunahuna ko ang parte sa mga butang nga ginahimo diri sa kalibutan, pareho kon ang isa ka tawo may gahom sa paghalit sang iya isigkatawo. 10 Nakita ko man ang mga malain nga ginlubong. Ini sila permi nagasulod sadto sa balaan nga siyudad sang Jerusalem nga sa diin naghimo sila sang kalautan. Kag sa sini mismo nga lugar ginadayaw‡ sila sang mga tawo. Wala man ini sing pulos.

11 Kon indi dayon masentensyahan ang tawo nga nakasala, nagahunahuna ang iban sa paghimo sang malain. 12 Bisan makasala ang tawo sing madamo gid,§ mahimo nga magakabuhi siya gihapon sing malawig. Pero nahibaluan ko nga maayo ang dangatan sang tawo nga nagatahod sa Dios, 13 kag malain ang dangatan sang malain nga tawo nga wala nagatahod sa Dios, kag indi maglawig ang iya kabuhi kundi mangin pareho ini sa landong nga dali lang madula. 14 Ang problema lang diri sa kalibutan, kon kaisa ang matarong nga mga tawo amo ang nagabaton sang silot nga para kuntani sa mga malain, kag ang malain nga mga tawo amo ang nagabaton sang padya nga para kuntani sa mga matarong. Makasiling ako nga wala man ini sing pulos.

15 Gani para sa akon, mas maayo pa sa tawo nga magkalipay siya sa iya kabuhi. Wala sing iban nga maayo sa iya diri sa kalibutan kundi ang magkaon, mag-inom kag magkalipay samtang nagatrabaho siya sa bilog niya nga kabuhi nga ginhatag sang Dios sa iya diri sa kalibutan.

16 Adlaw-gab-i wala ako nagatulog sa pagpaninguha nga makaangkon sang kaalam para maintiendihan ko ang mga nagakalatabo sa kalibutan. 17 Nakita ko ang tanan nga ginahimo sang Dios diri sa kalibutan, kag wala gid sing tawo nga makaintiendi sini. Bisan ano pa ang pagpaninguha sang tawo nga intiendihon ini, indi niya maintiendihan. Bisan magsiling pa ang maalamon nga tawo nga naintiendihan niya, ang matuod indi gid niya maintiendihan.

9

1 Ginpamalandungan ko gid ato tanan nga butang kag nareyalisar ko nga ara sa pagbuot sang Dios ang ginahimo sang matarong kag maalamon nga tawo. Pero wala nakahibalo ang ini nga tawo kon gugma ukon kaugot ang nagahulat sa iya. 2 Pareho lang ang dangatan sang tanan nga klase sang tawo—ang matarong kag ang malaot, ang maayo kag ang malain,* ang matinlo kag ang mahigko,† kag ang nagahalad kag ang wala nagahalad. Pareho lang ang maayo nga tawo kag ang makasasala, kag pareho lang ang nagapanumpa kag ang wala nagapanumpa. 3 Amo ini ang indi maayo sa tanan nga nagakalatabo sa kalibutan: pareho lang ang dangatan sang tanan. Indi lang ina, kundi puro lang kalautan kag kabuangan ang ginahunahuna sang tawo samtang nagakabuhi siya; kag sa ulihi mapatay man siya. 4 Subong nga ang buhi nga ido mas maayo sang sa patay nga leon, ang buhi nga tawo mas maayo sang sa patay nga tawo. Kay ang buhi may paglaom pa, 5 kag nahibaluan niya nga mapatay siya. Pero ang patay wala sing may nahibaluan kag wala na siya sing balos pa nga batunon, kag nalimtan na siya. 6 Ang iya gugma, kaugot kag kaimon nadula na. Wala na siya sing labot hasta san-o sa tanan nga nagakalatabo diri sa kalibutan.

7 Sige, magkaon ka kag mag-inom sang bino nga may kalipay, kay ginbuot na sang Dios sang una pa nga himuon mo ini. 8 Magmasinadyahon kag magmalipayon ka permi.‡ 9 Magpangalipay ka upod sa imo hinigugma nga asawa sa bilog mo nga kabuhi nga wala sing pulos, nga ginhatag sang Dios sa imo diri sa kalibutan. Kay para ina sa imo, sa imo pagpangabudlay diri sa kalibutan. 10 Himua ang bisan ano nga imo ginahimo sa imo masarangan, kay didto sa lugar sang mga patay, nga sa diin ikaw nagapakadto, wala na sing trabaho. Wala na man sing pagplano didto, kag wala man sing kaalam ukon ihibalo.

11 May nakita pa gid ako diri sa kalibutan: Indi tanan nga madasig magdalagan nagadaog sa palumba, kag indi tanan nga makusog nagadaog sa inaway. Indi tanan nga maalamon makakita sang palangabuhian, indi tanan nga maalam nagamanggaranon, kag indi tanan nga may abilidad ginapaboran. Kay nagaabot sa tagsa ka tawo ang iya kapalaran. 12 Indi lang ina, kundi wala man siya nakahibalo kon san-o magaabot ang iya tion.§ Pareho siya sa pispis nga nasiod ukon sa isda nga napukot; nagakabiktima siya sa malain nga tion nga gulpi lang nagaabot sa iya.

Ang Kaalam mas Maayo pa sang sa Kabuangan

13 Nakita ko man diri sa kalibutan ang isa ka halimbawa sang kaalam nga nanamian ko gid: 14 May isa ka gamay nga siyudad, kag gamay lang ang mga pumuluyo sini. Ginpalibutan ini sang isa ka gamhanan nga hari kaupod ang iya mga soldado. Naghimo sila sang dalagko nga pangwasak sa pader, kag dayon ginsalakay nila ang siyudad. 15 Didto sa amo nga siyudad may isa ka tawo nga imol pero maalamon, nga sarang kuntani makaluwas sa sini nga siyudad paagi sa iya kaalam. Pero wala gid sing may nakadumdom sa iya.* 16 Nagsiling ako nga mas maayo pa ang kaalam sang sa kusog, pero ang kaalam sang imol nga tawo wala ginahatagan sang importansya kag wala sing may nagasapak sa iya ginahambal. 17 Mas maayo pa nga magpamati sa hinay nga hambal sang maalamon nga tawo sang sa magpamati sa singgit sang buang-buang nga pangulo.† 18 Ang kaalam mas maayo pa sang sa mga armas sa inaway. Pero ang isa ka makasasala makaguba sa madamo nga kaayuhan.

10

1 Subong nga ang patay nga mga langaw makapabaho sa pahamot, ang gamay nga kabuangan makaguba sa kaalam kag dungog.

2 Ang maalamon nga tawo gusto maghimo sang maayo, pero ang buang-buang nga tawo gusto maghimo sang malain. 3 Bisan sa paglakat sang buang-buang makita nga wala siya sing pag-intiendi. Ginapakita gid niya sa tanan ang iya pagkabuang-buang.

4 Kon akig sa imo ang isa ka manugdumala indi pagbayai ang imo katungdanan. Kay kon madula na ang iya kaakig basi pa lang patawaron ka niya bisan dako pa nga sala ang imo nahimo.

5 May isa pa ka indi maayo nga butang nga nakita ko diri sa kalibutan, kag ini ginahimo sang mga pangulo: 6 Ang mga buang-buang ginahatagan sang mataas nga posisyon, pero ang mga manggaranon* ya ginahatagan sang manubo nga posisyon. 7 Nakita ko man nga ang mga ulipon nagasakay sa kabayo samtang ang dungganon nga mga tawo nagalakat lang pareho sa mga ulipon.

8 Kon magkutkot ka sang buho, basi kon mahulog ka. Kon maglusot ka sa buho sang pader, basi kon kadton ka sang man-og. 9 Kon maglukat ka sang bato ukon magbial sang kahoy, basi kon mapilas ka. 10 Kon mahabol ang imo wasay kag wala mo ini ginabaid, magpangusog ka gid sing tudo sa paggamit sini. Bintaha kon maalamon ka kay paagi sini magmadinalag-on ka.

11 Wala sing pulos ang abilidad mo sa pag-anta sang man-og kon makagat ka man lang niya. 12 Ang mga ginahambal sang maalamon nga tawo makahatag sa iya sang kaayuhan, pero ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makalaglag sa iya. 13 Sa umpisa pa lang kabuangan na ang iya mga ginahambal, kag sa ulihi malain na gid, nga daw wala na siya sa iya kaugalingon. 14 Kag wala siya nagauntat hambal.

Wala gid sing may nakahibalo sang palaabuton, kag wala sing may makasugid sa aton kon ano ang matabo sa tapos kita mapatay.

15 Ginakapoy ang buang-buang sa iya trabaho, gani nagahunahuna siya nga indi na lang siya magkadto sa banwa sa pagtrabaho.†

16 Kaluluoy ang nasyon nga ang hari sini ulipon sadto anay, kag ang mga pangulo sini nagapunsyon lang sa bilog nga adlaw. 17 Pero bulahan ang nasyon nga ang hari sini natawo sa dungganon nga pamilya kag ang mga pangulo sini nagapunsyon sa husto nga tion nga may pagpugong sa ila kaugalingon kag wala sila nagapahubog.

18 Kon tamad ang isa ka tawo sa pagkay-o sang atop sang iya balay, magatulo ini kag marumpag.

19 Ang pagkinaon kag pag-ininom makahatag sing kalipay sa tawo; kag ang kuwarta makahatag sang tanan niya nga kinahanglanon.

20 Indi pagpakamalauta ang hari bisan sa hunahuna mo lang, ukon ang manggaranon bisan sa tago lang, kay basi kon may makasugid sini sa ila.‡

11

Ang Ginahimo sang Maalamon nga Tawo

1 Inegosyo ang imo kuwarta kay sa ulihi may maganansya ka.* 2 Ibutang ang imo kuwarta sa nagkalain-lain† nga negosyo,‡ kay wala ka kahibalo kon ano nga kalamidad ang magaabot sa kalibutan.

3 Kon ang gal-om madamol na, nagaulan. Kag kon diin matumba ang kahoy, didto ini nagapabilin.§

4 Kon ang panahon lang ang imo ginabantayan, indi ka gid makatanom kag wala ka sing patubas.

5 Subong nga indi mo mahibaluan kon paano nagasugod ang kabuhi sang bata* sa tiyan sang iya iloy, indi mo man maintiendihan ang mga ginahimo sang Dios nga manughimo sang tanan nga butang.

6 Magtanom ka sa bilog nga adlaw, kay wala ka kahibalo kon ang tanan magatubo sing maayo ukon ang iban lang.

7 Maayo gid kon buhi ka pa. 8 Bisan ano man kalawig ang imo kabuhi, magkalipay ka sa bilog mo nga kabuhi. Dumdumon mo nga ang kamatayon magaabot kag magadugay ini. Wala sing pulos ang tanan nga matabo sa palaabuton.

9 Ikaw nga pamatan-on, magkalipay ka sa imo kabuhi samtang bataon ka pa. Himua ang gusto mo nga himuon, pero dumdumon mo nga pagahukman ka sang Dios sa tanan mo nga ginahimo. 10 Indi ka magpalibog ukon magkalisod kay ang pagkabataon umalagi lang.

12

1 Dumduma ang imo Manunuga samtang bataon ka pa, sa wala pa mag-abot ang mga tion sang kalisod nga magasiling ka, “Wala ako nalipay sa akon kabuhi.” 2 Dumduma siya sa wala pa magdulom sa imo ang kasanag sang adlaw, bulan kag mga bituon, kag sa wala pa magdulom sa imo ang imo palibot nga daw sa nadulman permi sang gal-om. 3 Magaabot ang adlaw nga ang imo mga butkon* magakulurog kag ang imo mga tiil† magaluya. Ang imo mga ngipon‡ indi na makausang tungod kay pila na lang ini ka bilog, kag ang imo mga mata§ indi na makakita sing maayo. 4 Ang imo mga dulunggan* indi na kaayo makabati, bisan sang gahod sang galingan ukon huni sang mga pispis ukon sang sunata. 5 Mahadlok ka na magsaka sa mataas nga lugar ukon maglakat-lakat sa karsada. Magaputi na ang imo mga buhok kag madula ang imo kapagros kag mga handom. Sa ulihi magakadto ka sa lugar nga imo puy-an hasta san-o, kag madamo ang magapangasubo para sa imo sa mga karsada.

6 Gani dumduma ang Dios sa wala ka pa mapatay, sa wala pa mabugto ang kadena nga pilak kag mabuka ang suludlan nga bulawan, ukon sa wala pa mabugto ang higot sang tibod nga ginatimba sa bubon, kag mawasak ang tibod. 7 Magabalik ka sa duta nga amo ang imo ginhalinan, kag ang imo espiritu† magabalik sa Dios nga amo ang naghatag sini.

8 Ako nga manugwali‡ nagasiling, “Wala gid sing pulos! Wala gid sing pulos ang tanan!”

Tahura kag Tumana ang Dios

9 Wala labot nga maalamon ang amo nga manugwali, ginatudluan man niya ang mga tawo parte sa iya nahibaluan. Gintun-an niya sing maayo ang madamo nga hulubaton nga iya ginplastar diri. 10 Gintinguhaan niya nga magamit ang ensakto nga mga pulong, kag ang iya mga ginsulat diri husto kag matuod. 11 Ang mga pulong sang maalamon nga tawo pareho sa taliwis nga baston nga ginagamit sa pagtuytoy sa mga sapat, kag pareho man ini sang lansang nga nagadulot sing maayo. Ginhatag ini sang isa ka Manugbantay.

12 Anak, mag-andam ka sa sining isa pa ka butang: Ang pagsulat sang mga libro wala sing katapusan, kag ang sobra nga pagtuon makapakapoy sa imo.

13 Karon nga nabasahan§ mo ini tanan, amo ini ang akon masiling sa katapusan: Magtahod ka sa Dios kag tumana ang iya mga sugo, kay amo ini ang katungdanan sang tagsa ka tawo. 14 Kay hukman sang Dios ang tanan ta nga ginahimo, maayo man ukon malain, pati ang mga ginahimo ta sa tago.

* 1:1 manugwali: ukon, manunudlo; ukon, maalamon nga tawo

† 1:7 bisan sige-sige ang ilig sang suba: ukon, dayon nagabalik ang tubig sa iya ginahalinan kag nagailig ini liwat sa dagat

* 2:8 mga asawa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 2:25 kay paano…Dios: ukon, Wala gid sing may makalabaw sa akon sa pagkaon kag pagpangalipay.

* 3:5 pagkitaay: sa literal, paghaksanay

† 3:21 espiritu sang tawo: siguro ang buot silingon, ang ginhawa nga nagapabuhi sa tawo

‡ 3:21 espiritu sang sapat: siguro ang buot silingon, ang ginhawa nga nagapabuhi sa sapat

§ 3:22 kon ano ang matabo sa tapos siya mapatay: Siguro ang buot silingon, ang matabo diri sa kalibutan ukon ang matabo sa iya sa tapos siya mapatay.

* 4:14 kag ang ato nga hari…pamilya: ukon, kag natawo siya nga imol sa ginharian sang sadto nga hari

* 5:1 magtuman sa Dios: ukon, magpamati

† 5:6 pari: sa literal, mensahero ukon anghel. Sa Septuagint kag Syriac, Dios.

‡ 5:9 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

§ 5:17 kalisod: sa literal, kadulom

* 6:4 sa lugar sang mga patay: sa literal, sa kadulom

* 7:7 magpanguwarta: ukon, magpangdaya

† 7:27-28 matarong: ukon, maalam

* 8:3 Indi…iya: ukon, Maghalin ka sa presensya sang hari; indi ka magtiner sa sining delikado nga lugar.

† 8:8 ang hangin: ukon, ang iya espiritu kon maghalin na

‡ 8:10 ginadayaw: Amo ini sa Septuagint kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, ginakalimtan.

§ 8:12 madamo gid: sa literal, isa ka gatos

* 9:2 kag ang malain: Wala ini sa Hebreo, pero makita sa iban nga dumaan nga mga teksto.

† 9:2 matinlo kag ang mahigko: Ang takos kag ang indi takos nga magpartisipar sa mga seremonya sang relihiyon sang mga Israelinhon.

‡ 9:8 Magmasinadyahon…permi: sa literal, magsuksok ka sang bayo nga puti kag haplasan mo ang imo ulo sang lana.

§ 9:12 ang iya tion sang kamatayon ukon​kag kalisod.

* 9:15 nga sarang…sa iya: ukon, kag ginluwas niya ang ato nga siyudad paagi sa iya kaalam. Pero pagkatapos sadto, wala na siya pagdumduma sang mga tawo.

† 9:17 buang-buang nga pangulo: ukon, pangulo sang mga buang-buang

* 10:6 manggaranon: ukon, dungganon

† 10:15 gani…pagtrabaho: ukon, indi siya makatultol magkadto sa banwa.

‡ 10:20 basi…ila: sa literal, basi kon may pispis nga magsugid sini

* 11:1 Ukon, Magmahinatagon ka, kay sa ulihi pagabalusan ka.

† 11:2 sa nagkalain-lain: sa literal, sa pito kag sa walo man

‡ 11:2 Ibutang…negosyo: ukon, Maghatag ka sa madamo nga tawo.

§ 11:3 Siguro ang buot silingon sini nga bersikulo nga ang mga nagakalatabo diri sa kalibutan, labi na ang mga kalamidad, indi makontrolar sang tawo.

* 11:5 kon paano…bata: ukon, kon diin nagapakadto ang hangin, kag paano maporma ang bata

* 12:3 mga butkon: sa literal, mga manugtipig sang balay

† 12:3 mga tiil: sa literal, mga makusog nga mga tawo

‡ 12:3 mga ngipon: sa literal, mga babayi nga nagagaling

§ 12:3 mga mata: sa literal, mga babayi nga nagapamintana

* 12:4 mga dulunggan: sa literal, mga puwertahan malapit sa karsada

† 12:7 espiritu: ukon, ginhawa. Tan-awa sa Sal. 104:29 kag Job 12:10.

‡ 12:8 manugwali: ukon, manunudlo; ukon, maalamon nga tawo

§ 12:13 nabasahan: sa Hebreo, nabatian. Sadto anay nagatuon ang mga Israelinhon sang kasulatan paagi sa pagpamati sa manunudlo.

Kanta

1

2

3

4

5

6

7

8

Ang Kanta ni Solomon

1

1 Ang pinakamatahom nga kanta ni Solomon.*

Babayi

2 Paligui ako sang mga halok, kay ang imo gugma mas matam-is pa sang sa manamit nga ilimnon. 3 Mahamot gid ang imo mga pahamot, kag daw ano kanami sang imo ngalan. Indi makatilingala nga ang mga dalaga naluyag sa imo. 4 Dal-a ako, kag magdali-dali kita lakat. Ikaw ang hari ko. Dal-a ako sa imo kuwarto.

Mga Babayi sang Jerusalem

Nagakalipay gid kami sa imo!† Mas gusto namon ang imo gugma sang sa bino.

Babayi

Dapat lang nga maluyag sila sa imo! 5 Mga babayi sang Jerusalem, maitom ako pareho sa mga tolda sa Kedar, pero guwapa ako pareho sa mga kurtina sa palasyo ni Solomon. 6 Indi ninyo paghikayi‡ ang akon kaitom sa sobra nga painit. Naakig sa akon ang akon mga utod nga lalaki, kag ginpaobra nila ako sa talamnan sang ubas. Gani wala na ako sang tion sa pag-atipan sang akon kaugalingon.§

7 Sugiri ako, palangga ko, sa diin mo bala pahalbon ang imo mga karnero? Sa diin mo bala sila papahuwayon sa udto? Sugiri ako para indi na ako magpangita pa sa imo didto sa imo mga abyan nga nagapahalab man sang mga karnero. Kay basi masal-an pa nila ako nga isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas.*

Lalaki

8 Kon wala ka kahibalo, O pinakaguwapa nga babayi, sunda ang agi sang akon mga karnero pakadto sa mga tolda sang mga manugbantay sang mga karnero, kag didto pahalba ang imo mga kanding. 9 O palangga ko, pareho ka sa babayi nga kabayo nga nagustuhan sang lalaki nga kabayo nga nagaguyod sang karwahe sang hari sang Egypt.† 10 Kaguwapa sang imo hitsura, nga ginpaanyag pa gid sang imo mga aritos. Katahom sang imo liog nga may kulintas. 11 Himuan ka namon sang aritos nga bulawan nga may tampok nga pilak.

Babayi

12 Nagahilay ang hari sa iya sofa, kag napanimahuan niya ang akon pahamot. 13 Ang akon hinigugma mahamot pareho sa mira samtang nagaulon siya sa akon dughan. 14 Pareho siya sa pinungpong nga mga bulak nga henna, nga nagapamukadkad sa mga talamnan sang ubas sa En Gedi.

Lalaki

15 Daw ano gid kaguwapa sa imo, palangga ko. Mapungay ang imo mga mata pareho sa mata sang mga pating.

Babayi

16 Daw ano gid ka guwapo sa imo, palangga ko. Makawiwili ka gid samtang nagahigda kita sa malagtom nga hilamon 17 nga ginahandungan sang mga kahoy nga sedro kag sipres.

2

Babayi

1 Daw bulak ako sang Sharon kag daw lily sa mga kapatagan.

Lalaki

2 Huo, kon ikomparar sa iban nga mga babayi, ang akon palangga pareho sa lily sa tunga sang tunukon nga mga kahoy-kahoy.

Babayi

3 Kon ikomparar sa iban nga bataon nga mga lalaki, ang akon hinigugma pareho sa puno sang mansanas sa tunga sang mga kahoy sa kagulangan. Nanamian ako magpasilong sa iya handong kag matam-is ang iya bunga. 4 Gindala niya ako sa punsyon para makita sang tanan kon daw ano ang iya paghigugma sa akon. 5 Pabaskuga ninyo ako sang mga pasas kag mga mansanas, kay nagapalangluya ako tungod sa gugma. 6 Ang iya wala nga kamot akon ginaunlan, kag ang iya tuo nagahakos sa akon.

7 Kamo nga mga babayi sang Jerusalem, magsumpa kamo paagi sa mga usa kag mga gasela nga indi ninyo pagpukawon ang gugma sa wala pa ang husto nga tion.

8 Nabatian ko ang tingog sang akon hinigugma. Nagapadulong siya nga nagalukso-lukso sa kabukiran 9 pareho sa usa. Tan-awa, ara siya sa guwa nga nagatindog sa kilid sang amon dingding kag nagalingling sa akon sa bintana. 10 Nagsiling siya sa akon, “Dali na, palangga ko. Upod ka sa akon, O guwapa ko nga nobya. 11 Tapos na ang tigtulugnaw kag ang tingulan. 12 Nagapamukadkad na ang mga bulak sa latagon, kag tion na ini sang pagkanta. Mabatian na ang huni sang mga pating sa kaumahan. 13 Bagnas* na ang mga higera kag nagapaninghamot na ang nagapamukadkad nga mga ubas. Dali na, palangga ko. Upod ka sa akon, O guwapa ko nga nobya.”

Lalaki

14 Pareho ka sang pating nga nagapanago sa guhab sang banglid. Ipakita sa akon ang imo guwapa nga hitsura kag ipabati sa akon ang imo malulo nga tingog.

Mga Babayi sang Jerusalem

15 Dali! Dakpa ang magagmay nga mga fox nga nagaguba sang amon mga talamnan sang ubas nga nagapamukadkad.

Babayi

16 Akon lang ang akon hinigugma, kag ako iya lang. Ginapahalab niya ang iya kasapatan sa may mga lily. 17 Sa wala pa magsanag sa kaagahon kag wala pa madula ang kadulom, magbalik ka sa akon, palangga ko. Magbalik ka nga daw pareho kadasig sang usa sa nalupyakan sang duha ka bukid.

3

1 Sa gab-i, samtang nagahigda ako, ginkahidlawan ko ang akon hinigugma. Nahidlaw ako sa iya, pero wala siya. 2 Gani nagbangon ako kag ginlibot ko ang siyudad, ang mga dalan, kag mga plasa. Ginpangita ko ang akon hinigugma pero wala ko siya makita. 3 Nakita ako sang mga guwardya samtang nagaronda sila sa siyudad. Ginpamangkot ko sila, “Nakita bala ninyo ang akon hinigugma?”

4 Wala lang dugay sang maghalin ako sa mga guwardya, nakita ko ang akon hinigugma. Ginhakos ko siya sing tudo, kag wala ko na siya ginbuy-an hasta nga nadala ko siya sa balay sang akon iloy, didto sa kuwarto nga sa diin ako ginbusong. 5 Kamo nga mga babayi sang Jerusalem, magsumpa kamo paagi sa mga usa kag mga gasela nga indi ninyo pagpukawon ang gugma sa wala pa ang husto nga tion.

Mga Babayi sang Jerusalem

6 Sin-o bala ining nagapadulong halin sa kamingawan nga daw sa madamol nga aso nga may kahamot sang mira kag insenso—mga pahamot nga ginabaligya sang negosyante? 7 Ina ang karwahe ni Solomon nga ginalibutan sang 60 ka pinakamaayo nga mga soldado sang Israel. 8 Nagataklos sila tanan sang espada, kag eksperiensyado sila sa inaway. Preparado sila kon may magsalakay, bisan sa kagab-ihon. 9 Ini nga karwahe nga ginpahimo ni Haring Solomon hinimo halin sa mga kahoy nga halin sa Lebanon. 10 Ang mga hulohaligi sini nahaklapan sang pilak kag ang tabon sini ginbordahan sang bulawan. Ang kotson sang pulungkuan naputos sang tela nga granate.* Ang sulod sang karwahe ginpatahom sang mga babayi sang Jerusalem.

Babayi

11 Guwa kamo mga babayi sang Jerusalem,† kag tan-awa ninyo si Haring Solomon nga nagasuksok sang korona. Ginkorona ini sang iya iloy sang adlaw nga puno siya sang kalipay—ang adlaw sang iya kasal.

4

Lalaki

1 Daw ano kaguwapa sa imo, palangga ko. Ang imo mga mata nga natabunan sang imo belo daw pareho sa mata sang pating. Ang imo buhok daw pareho sa panong sang mga kanding nga nagapadulhog halin sa Bukid sang Gilead. 2 Ang imo mga ngipon daw pareho kaputi sa karnero nga bag-o lang naguntingan kag napaliguan. Kompleto ini kag maayo ang pagkaplastar. 3 Ang imo bibig daw pareho sa mapula nga laso. Daw ano ini katahom. Ang imo guya nga natabunan sang belo daw pareho sa prutas nga pomegranata nga mapula-pula. 4 Ang imo liog daw pareho sa tore ni David nga ginpatindog sing matahom. May kulintas ini nga daw sa linibo ka taming sang mga soldado. 5 Ang imo duha ka titi daw pareho sa kapid nga bata sang usa nga nagahalab sa may mga lily. 6 Sa wala pa magsanag sa kaagahon kag wala pa madula ang kadulom, magapabilin ako sa imo dughan nga daw sa mga bukid nga mahamot sang mira kag insenso. 7 Daw ano kaguwapa sa imo, palangga ko. Wala ka gid sang deperensya.

8 Upod ka sa akon halin sa Lebanon, nobya ko. Madulhog kita halin sa putokputokan sang mga bukid sang Amana, Senir, kag Hermon, nga ginaestaran sang mga leon kag mga leopard. 9 O palangga ko nga nobya, ginbihag mo ang akon tagipusuon sa isa mo lang ka pagtulok kag sa isa lang ka bato sang imo kulintas. 10 Daw ano katam-is sang imo paghigugma, palangga ko nga nobya. Mas matam-is pa ini sang sa manamit nga ilimnon. Ang imo pahamot mas mahamot pa sang sa bisan ano nga klase sang pahamot. 11 Daw honey katam-is sang imo mga halok, nobya ko. Huo, ang imo dila daw may honey kag gatas. Ang kahamot sang imo bayo daw pareho kahamot sang kahoy nga sedro sang Lebanon. 12 O palangga ko nga nobya, daw pareho ka sa ginsiradhan nga katamnan nga may tuburan. 13 Nagapamunga ini sang mga pomegranata kag iban pa nga maayo nga mga bunga. Bugana ini sang mga pahamot nga henna, nardo, 14 asapran, kalamo, sinamon, nagkalain-lain nga klase sang insenso, mira, aloe, kag iban pa nga malahalon nga mga pahamot. 15 Huo, daw pareho ka sa katamnan nga may tuburan nga nagailig halin sa mga kabukiran sang Lebanon.

Babayi

16 Kamo nga south kag north nga hangin, maghuyop kamo sa akon katamnan para maglapta ang kahamot sini. Pakadtua ang akon hinigugma sa iya katamnan kag magkaon sang pinakamaayo nga mga bunga sini.

5

Lalaki

1 Nagsulod ako sa akon katamnan, sa palangga ko nga nobya. Gintipon ko ang akon mira kag mga pahamot. Nagkaon ako sang akon honey kag nag-inom sang akon bino kag gatas.

Mga Babayi sang Jerusalem

Kamo nga nagahigugmaanay, magkaon kamo kag mag-inom.

Babayi

2 Samtang nagakatulog ako nagdamgo ako. Nabatian ko nga nagapanuktok ang akon hinigugma. Nagsiling siya, “Buksi ako, O palangga ko nga guwapa gid. Kay basa na ang akon ulo sang tun-og.” 3 Pero nagsiling ako, “Nauba ko na ang akon bayo, sul-ubon ko pa bala ini liwat? Nakapanghinaw na ako sang akon tiil, higkuan ko pa bala ini liwat?” 4 Ginkuot sang akon hinigugma ang trangka sang puwertahan, kag daw maano ako sa kalipay. 5 Nagbangon ako sa pagpasulod sa iya. Kag sang gin-uyatan ko ang pintal sang puwertahan, nagtulo sa akon kamot ang mira. 6 Ginbuksan ko ang akon hinigugma, pero wala na siya. Gusto ko gid mabatian ang iya tingog. Gani gintawag ko siya, pero wala siya magsabat. Ginpangita ko siya, pero wala ko siya makita. 7 Nakita ako sang mga guwardya samtang nagaronda sila sa siyudad. Ginlampusan nila ako, kag napilasan ako. Ginkuha* nila ang akon pangtabon nga panapton. 8 Kamo nga mga babayi sang Jerusalem, magsumpa kamo nga kon makita ninyo ang akon hinigugma sugiri ninyo siya nga nagapalangluya ako tungod sa gugma.

Mga Babayi sang Jerusalem

9 O pinakaguwapa nga babayi, ano gid bala ang maayo sa imo hinigugma nga ginapasumpa mo gid kami? Mas maayo gid bala siya sang sa iban?

Babayi

10 Guwapo kag mapula-pula ang akon hinigugma. Isa lang siya sa mga napulo ka libo. 11 Mas bilidhon pa ang iya ulo sang sa bulawan. Kulong-kulongon ang iya buhok kag daw pareho kaitom sa uwak. 12 Ang iya mata daw pareho katahom sa mata sang pating nga daw gatas kaputi, nga ara sa higad sang suba. Kag pareho man ini katahom sa malahalon nga mga bato. 13 Ang iya guya mahamot pareho sa katamnan nga puno sang mga tanom nga ginahimo nga pahamot. Ang iya mga bibig daw pareho sa mga lily nga nagailig ang mira. 14 Ang iya mga butkon daw kabilya nga bulawan nga may malahalon nga mga bato. Ang iya lawas daw pareho sa ginpahining nga bangkil sang elepante nga nadekorasyunan sang mga bato nga sapiro. 15 Ang iya mga paa daw pareho sa mga haligi nga marmol nga nagatindog sa pundasyon nga puro bulawan. Katahom sa iya tan-awon, pareho sa mga kahoy nga sedro sa Lebanon. 16 Manami halukan ang iya bibig, kag guwapo gid siya katama. Siya ang akon hinigugma, O mga babayi sang Jerusalem. Siya ang akon amigo.

6

Mga Babayi sang Jerusalem

1 O pinakaguwapa nga babayi, diin na bala ang imo hinigugma? Sa diin bala siya nagkadto kay buligan ka namon sa pagpangita sa iya?

Babayi

2 Nagkadto ang akon hinigugma sa iya katamnan, nga puno sang mga tanom nga ginahimo nga pahamot. Nagapahalab siya didto sang iya kasapatan, kag nagatipon sang mga lily. 3 Akon lang ang akon hinigugma, kag ako iya lang. Ginapahalab niya ang iya kasapatan sa may mga lily.

Lalaki

4 Katahom sa imo, palangga ko. Daw pareho ka katahom sang siyudad sang Tirza kag sang Jerusalem. Nagakatingala ako sa imo katahom pareho sa mga soldado nga may mga bandera. 5 Indi ako pagtuluka kay daw maano ako sa imo. Ang imo buhok daw pareho sa panong sang mga kanding nga nagapadulhog halin sa Bukid sang Gilead. 6 Ang imo mga ngipon daw pareho kaputi sa karnero nga bag-o lang napaliguan. Kompleto ini kag maayo ang pagkaplastar. 7 Ang imo guya nga natabunan sang belo daw pareho sa prutas nga pomegranata nga mapula-pula.

8 Bisan may ara pa ako sang 60 ka asawa nga mga rayna, 80 ka ordinaryo nga mga asawa, kag madamo nga dalaga nga ipakasal sa akon, 9 isa lang gid ang akon palangga. Matahom gid siya kag wala gid sing deperensya. Isa lang siya nga anak nga babayi sang iya iloy kag paborito siya sang iya iloy. Kon makita siya sang mga babayi ginapadunggan nila siya, kag bisan ang mga rayna kag mga asawa nagadayaw sa iya. 10 Nagasiling sila, “Sin-o bala ini nga kon tan-awon daw pareho sa kaagahon ang iya katahom? Ang iya katahom daw pareho sa bulan, kag ang iya kaanyag daw pareho sa adlaw. Makakulunyag gid siya pareho sa mga bituon.”*

11 Nagdulhog ako sa talamnan sang kahoy nga almendro sa pagtan-aw sang bag-o nga mga tanom nga nagtubo sa may ililigan sang tubig, kag sa pagtan-aw kon nagpanalingsing na ang mga ubas kag kon nagpamulak na ang mga pomegranata. 12 Wala ko matalupangdan nga ara na gali ako sa harianon nga hiligdaan kaupod sang akon pinalangga.†

Mga Babayi sang Jerusalem

13 Magbalik ka, dalaga sang Shulam, magbalik ka para makita ka namon.‡

Lalaki

Ngaa gusto gid ninyo makita ang dalaga sang Shulam nga nagasaot sa tunga sang mga tumalan-aw?

7

1 O babayi nga dungganon, daw ano katahom sang imo mga tiil nga may sandalyas. Maayo gid ang korte sang imo mga paa. Daw pareho ini sa mga alahas nga ginhimo sang eksperto nga manug-obra. 2 Ang imo pusod daw pareho sa kupa nga wala nagakawad-an sang manamit nga bino. Ang imo hawak daw pareho sa binugkos nga trigo nga napalibutan sang mga lily. 3 Ang imo duha ka titi daw pareho sa kapid nga bata sang usa. 4 Ang imo liog daw pareho sa tore nga hinimo halin sa mga bangkil sang elepante. Ang imo mga mata daw pareho katin-aw sa palaligusan sang Heshbon, sa may puwertahan sang Bat Rabim. Ang imo ilong daw pareho katahom sa tore sang Lebanon nga nagaatubang sa Damascus. 5 Ang imo ulo daw pareho katahom sa Bukid sang Carmel. Ang imo buhok daw pareho kahining sa harianon nga panapton nga granate. Nabihag ang hari sa katahom sini.

6 Daw ano kaguwapa sa imo, palangga ko, daw ano ka kamakawiwili. 7 Ang imo tindog daw pareho sa kahoy nga palma, kag ang imo mga titi daw pareho sa pinungpong nga bunga sini. 8 Nagsiling ako, “Masaka ako sa palma kag magauyat sa iya mga bunga.” O, ang imo mga titi daw pareho sa pinungpong nga ubas kag ang kahamot sang imo ginhawa daw pareho sa mansanas. 9 Ang imo halok pareho katam-is sa pinakamaayo nga bino. Ini nga bino nagailig sing hinay-hinay sa mga bibig kag ngipon sang akon hinigugma.

Babayi

10 Iya ako sang akon hinigugma kag ako lang ang iya ginahandom. 11 Dali, palangga ko, makadto kita sa uma, kag didto kita matulog sa may mga bulak nga henna.* 12 Aga pa kita mabangon kag magkadto sa talamnan sang ubas, kag tan-awon ta kon nagapamukol kag nagapamukadkad na ang ubas. Tan-awon ta man kon nagapamulak na ang pomegranata. Kag didto ipabatyag ko sa imo ang akon gugma. 13 Mapanimahuan ang kahamot sang tanom nga mandragora, kag malapit sa aton puwertahan ara ang tanan nga maayo nga mga prutas, ang daan kag ang bag-o. Kay gintigana ko ini sa imo, palangga ko.

8

1 Kon utod ko lang kuntani ikaw nga ginpatiti sang akon iloy, halukan ko ikaw bisan diin nga lugar kag wala sing may magmalisya sa akon. 2 Dal-on ko ikaw sa balay sang akon iloy, kag didto tudluan mo ako sang gugma. Paimnon ko ikaw sang mahamot nga bino nga halin sa duga sang akon prutas nga pomegranata. 3 Unlan ko ang imo wala nga kamot kag ang imo tuo ihakos sa akon.

4 Kamo nga mga babayi sang Jerusalem, magsumpa kamo nga indi ninyo pagpukawon ang gugma sa wala pa ang husto nga tion.

Mga Babayi sang Jerusalem

5 Sin-o bala ining nagapadulong halin sa kamingawan nga nagasandig sa iya hinigugma?

Babayi

Ginpukaw ko ang imo balatyagon sa idalom sang puno sang mansanas, nga sa diin ka natawo. 6 Ako lang ang higugmaon sang imo tagipusuon, kag ako lang ang hakson sang imo mga butkon. Kay ang gugma pareho kagamhanan sa kamatayon; ang mainit nga balatyagon indi mapunggan pareho sa pag-abot sang kamatayon. Ang gugma daw pareho sa nagadabadaba kag nagaibwal nga kalayo. 7 Indi ini mapatay bisan sang madamo nga tubig. Bisan bahaan pa, indi gihapon ini mapatay. Indi ini mabakal bisan ibayad pa sang tawo ang tanan niya nga manggad.

Mga Utod nga Lalaki sang Babayi

8 May utod kami nga babayi nga bataon pa kag gamay pa ang iya titi. Kon may magpangaluyag sa iya ano ang amon himuon? 9 Birhen man siya ukon indi, protektaran namon siya.*

Babayi

10 Birhen ako kag ang akon titi daw pareho sa mga tore. Kag kontento ang akon nobyo sa akon.

11 May talamnan sang ubas si Solomon sa Baal Hamon nga ginpaarkilahan niya sa mga mangunguma didto. Ang kada isa sa ila nagahatag kay Solomon sang 1,000 ka bilog nga pilak bilang iya parte halin sa produkto sang talamnan. 12 Pagusto ka, Solomon, kon ang imo parte 1,000 ka bilog nga pilak kag ang parte sang mga mangunguma 200 ka bilog nga pilak. Pero pagusto ako sang akon talamnan.

Lalaki

13 Pabatia ako sang imo tingog, palangga ko, subong nga nagapamati sang imo tingog ang imo mga abyan samtang nagalagaw-lagaw kamo sa hardin.

Babayi

14 Magdali-dali ka diri sa akon, palangga ko, nga daw pareho kadasig sang usa nga nagalukso-lukso sa mga bukid nga puno sang mga tanom nga ginahimo nga pahamot.

* 1:1 ni Solomon: ukon, para kay Solomon; ukon, parte kay Solomon

† 1:4 sa imo: buot silingon, sa lalaki

‡ 1:6 paghikayi: ukon, pagtuluka

§ 1:6 sang akon kaugalingon: sa literal, sang akon kaugalingon nga talamnan sang ubas

* 1:7 Sugiri ako para…lawas: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 1:9 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 2:13 Bagnas: ukon, Nagapamunga

* 3:10 granate: sa English, purple

† 3:11 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 5:7 Ginkuha: ukon, Gin-gisi

* 6:10 mga bituon: ukon, mga soldado nga may mga bandera

† 6:12 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

‡ 6:13 Ukon, Magtiyog ka, dalaga sang Shulam, magtiyog ka. Patan-awa kami sang imo pagsaot.

* 7:11 may mga bulak nga henna: ukon, mga baryo

* 8:9 sa literal, Kon pader siya, patindugan namon siya sang mga tore nga pilak. Kon puwertahan siya, himuan namon siya sang sira halin sa tapi nga sedro.

Isaias

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

Isaias

1

1 Ini nga libro parte sa ginpahayag sang Dios kay Isaias nga anak ni Amoz. Ini parte sa Juda kag Jerusalem sadtong panahon nga naghari sa Juda si Uzia, dayon si Jotam, si Ahaz, kag si Hezekia.

Ang Makasasala nga Nasyon

2 Pamati, langit kag duta, kay nagsiling ang Ginoo, “Ginsagod ko kag ginpadako ang mga Israelinhon nga akon mga anak, pero nagbato sila sa akon. 3 Bisan gani ang mga baka nakakilala sang ila amo, ang mga donkey nakatultol sang ginapakan-an sa ila sang ila amo, pero ang Israel nga akon katawhan wala nakakilala sa akon.”

4 Kaluluoy ining makasasala nga nasyon, katawhan nga puno sang kalautan, kaliwat sang mga manughimo sang malain kag manughalit. Ginsikway nila kag ginyaguta ang Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel, kag nagtalikod sila sa iya.

5 Mga taga-Israel, ngaa nagapadayon kamo sa pagrebelde? Gusto pa bala ninyo nga silutan? Pareho kamo sa tawo nga ang iya ulo puro na lang pilas kag ang iya tagipusuon puno sang kasakit. 6 Halin sa ulo hasta sa dapadapa wala gid sang parte nga maayo, puro na lang pilas, lagob kag hubag. Wala ini nahugasan, ukon nabugkusan, ukon nabulong.

7 Nangin mamingaw ang inyo nga nasyon; ang inyo mga banwa nagkalasunog. Samtang nagatulok kamo, ginapanguha sang taga-iban nga lugar ang mga bunga sang mga tanom sa inyo mga uma. Ginalaglag nila ang inyo duta hasta nga indi na ini mapuslan. 8 Wala sing may nabilin kundi ang Zion.* Pareho siya sa palasilungan sa talamnan sang ubas ukon sang payag-payag sa talamnan sang pipino nga amo lang ang nagatindog. Pareho man siya sang siyudad nga ginapalibutan sang mga kaaway. 9 Kon ang Ginoo nga Makagagahom wala sing may ginbilin sa aton nga buhi, pareho na kuntani kita sa Sodom kag Gomora.

10 Kamo nga mga manugdumala kag mga katawhan sang Jerusalem, nga pareho sa mga taga-Sodom kag Gomora, pamatii ninyo ang mensahi ukon kasuguan sang Ginoo nga aton Dios. 11 Nagasiling siya, “Baliwala sa akon ang madamo ninyo nga mga halad. Natak-an na ako sang inyo mga halad nga ginasunog— ang mga karnero kag ang tambok sang mga sapat nga inyo ginpatambok. Wala ako nalipay sa dugo sang mga turo nga baka, mga karnero, kag mga kanding. 12 Sin-o bala ang nagsugo sa inyo nga dal-on ninyo ini tanan kon magsimba kamo sa akon? Sin-o bala ang nagsugo sa inyo nga maglapak sa akon templo? 13 Mag-untat na kamo sa pagdala sang mga halad nga wala sing pulos. Ginakangil-aran ko ang inyo insenso. Indi ko na maagwanta ang inyo mga pagtilipon kon Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag kon Adlaw nga Inugpahuway, kay bisan nagatipon kamo nagahimo kamo sang kalainan. 14 Ginakaugtan ko ang inyo mga Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan kag iban pa ninyo nga natalana nga mga piesta. Nangin pabug-at ini sa akon; indi ko ini maagwanta.

15 “Kon magpangamuyo kamo indi ako magsapak sa inyo. Indi ako mamati bisan makapila pa kamo magpangamuyo, tungod kay madamo kamo sang ginpamatay nga tawo. 16 Magpakatinlo kamo! Mag-untat na kamo sa paghimo sang malain sa akon atubangan. 17 Magtuon kamo sa paghimo sang maayo, kag paluntara ninyo ang hustisya. Sabdunga ninyo ang mga nagapangdaogdaog,† kag depensahi ninyo ang kinamatarong sang mga ilo kag mga balo nga babayi.” 18 Nagasiling pa ang Ginoo, “Dali kamo, husayon ta ini. Bisan ano kahigko sang inyo mga sala, limpyuhan ko ina para mangin matinlo kamo. 19 Kon magtuman lang kamo sa akon, pakamaayuhon ko gid kamo.‡ 20 Pero kon magsupak kamo kag magrebelde, sigurado gid nga magkalamatay kamo. Kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Makasasala nga Siyudad

21 Tan-awa bala ninyo ang siyudad sang Jerusalem. Sadto anay matutom, pero subong pareho na sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Sang una matarong nga mga tawo ang nagaestar dira, pero subong mga manugpatay. 22 Jerusalem, sang una malahalon ka pareho sa pilak, pero subong wala na sing pulos. Sadto anay pareho ka sang puro nga bino, pero subong nasimbugan na sang tubig. 23 Ang imo mga pangulo mga rebelde kag kaupod sang mga makawat. Gusto nila permi nga may lagay, kag nagapangayo sila sang mga regalo. Wala nila ginadepensahan ang kinamatarong sang mga ilo kag wala nila ginapamatian ang reklamo sang mga balo nga babayi.

24 Gani nagasiling ang Ginoo, ang Makagagahom nga Ginoo sang Israel: “Magabalos ako sa inyo nga mga taga-Jerusalem, nga akon mga kaaway, para indi na ako matublag sa inyo ginahimo. 25 Silutan ko kamo para malimpyuhan kamo, pareho sa pilak nga ginapapuraw sa kalayo. 26 Hatagan ko kamo liwat sang mga pangulo kag mga manuglaygay nga pareho sang una. Kag sa ulihi ang inyo siyudad pagatawgon nga siyudad sang mga matarong kag matutom nga mga tawo.”

27 Paagi sa matarong nga paghukom sang Dios, luwason niya ang Jerusalem§ kag ang mga pumuluyo sini nga nagahinulsol. 28 Pero pagalaglagon niya ang mga malinapason kag mga makasasala, nga nagasikway sa Ginoo.

29 Mahuy-an kamo nga mga taga-Jerusalem tungod sa inyo pagsimba sa mga kahoy nga terebinto kag sa mga pinili ninyo nga mga katamnan. 30 Mangin pareho kamo sa kahoy nga terebinto nga nagakalaya, kag sa katamnan nga wala mabunyagi. 31 Ang mga gamhanan sa inyo mangin pareho sa mamala nga kahoy nga madali lang masunog, kag ang ila malain nga mga binuhatan mangin pareho sa igrab nga amo ang magasunog sa ila, kag wala sing may makapauntat sina nga kalayo.

2

Kalinong sa Kalibutan

(Mic. 4:1-3)

1 Amo ini ang ginpahayag sang Dios kay Isaias nga anak ni Amoz parte sa Juda kag Jerusalem:

2 Sa palaabuton nga mga inadlaw, ang bukid nga ginatindugan sang templo sang Ginoo mangin pinakaimportante sa tanan nga bukid. Kag magadagsa sa sini nga bukid ang madamo nga tawo nga halin sa tanan nga nasyon. 3 Magasiling sila, “Dali, mataklad kita sa bukid sang Ginoo, didto sa templo sang Dios ni Jacob. Kay tudluan niya kita sang iya mga pamaagi para tumanon ta ini.” Gani magapuli ang mga tawo halin sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem, nga dala ang kasuguan ukon mensahi sang Ginoo.

4 Kag paagi sa iya nga kasuguan, husayon niya ang mga pagbinais-bais sang madamo nga nasyon. Gani indi na mag-ilinaway ang mga nasyon, kag indi na man sila maghanas sang mga tawo sa pagpakig-away. Himuon na lang nila nga tagad ang ila mga espada, kag himuon na lang nila nga mga inughagbas ang ila mga bangkaw. 5 Dali, kamo nga mga kaliwat ni Jacob, magkabuhi kita sa kamatuoran* nga ginahatag sang Ginoo sa aton.

Ang Adlaw nga Magasilot ang Dios

6 Matuod nga ginsikway mo, Ginoo, ang imo katawhan, ang mga kaliwat ni Jacob, kay nagapati sila sa mga pagtuluohan nga halin sa east kag sa mga manugpakot pareho sang mga Filistinhon. Nagasunod sila sa mga pagginawi sang mga taga-iban nga lugar. 7 Madamo gid ang ila duta sang pilak kag bulawan, kag wala nagakaubos ang ila manggad. Madamo gid ang ila mga kabayo, kag wala nagakaubos ang ila mga karwahe. 8 Madamo sila sang mga dios-dios. Nagasimba sila sa sini nga mga butang nga ginhimo lang nila. 9 Gani paubuson mo ang tagsa-tagsa sa ila kag pakahuy-an. Indi sila pagpatawara, Ginoo!

10 Mga Israelinhon, magpalagyo kamo pakadto sa mga kuweba ukon sa mga buho para magpanago sa kaakig sang Ginoo kag sa iya puwerte nga gahom. 11 Magaabot ang adlaw nga ang Ginoo lang gid ang pagadayawon. Paubuson niya ang mga bugalon kag matinaas-taason. 12 Kay may adlaw nga gintalana ang Ginoo nga Makagagahom sa pagpaubos sa tanan nga bugalon, matinaas-taason, kag nagakabig sang ila kaugalingon nga gamhanan. 13 Tapson niya ang tanan nga mataas nga kahoy nga sedro sang Lebanon, kag ang tanan nga kahoy nga terebinto sang Bashan. 14 Tapanon niya ang tanan nga mataas nga mga bukid, 15 kag rumpagon niya ang tanan nga mataas nga mga tore kag mga pader. 16 Lunuron niya ang tanan nga barko sang Tarshish kag ang matahom nga mga sakayan. 17 Sa sina nga adlaw, ang Ginoo lang gid ang pagadayawon. Paubuson niya ang mga bugalon kag mga matinaas-taason. 18 Kag madula sing bug-os ang mga dios-dios.

19 Magapalagyo ang mga tawo pakadto sa mga kuweba sa banglid kag sa mga buho sa duta para magpanago sa kaakig sang Ginoo kag sa iya puwerte nga gahom kon uyugon na niya ang kalibutan. 20 Sa sina nga adlaw, ipanghaboy nila sa mga ilaga kag sa mga kabog ang mga dios-dios nga pilak kag bulawan nga ila ginhimo para simbahon. 21 Magapalagyo sila pakadto sa mga kuweba sa banglid kag sa dalagko nga mga bato para magpanago sa kaakig sang Ginoo kag sa iya gahom kon uyugon na niya ang kalibutan.

22 Indi kamo magsalig sa tawo nga mapatay man lang. Ano gid bala ang iya mabulig?

3

Ang Silot sa Jerusalem kag Juda

1 Pamati! Kuhaon sang Ginoo, ang Makagagahom nga Ginoo, ang tanan nga ginasaligan sang mga tawo sa Jerusalem kag Juda: ang ila kalan-on kag tubig, 2 ang ila bantog nga mga tawo, mga soldado, mga manughukom, mga propeta, mga manugpakot, mga manugdumala, 3 mga pangulo sang ila mga soldado, mga dungganon nga mga tawo, mga manuglaygay, kag ang ila eksperto nga mga madyikero* kag mga babaylan. 4 Pagamhan sila sang Ginoo† sa mga pamatan-on. 5 Daog-daugon sang tagsa ka tawo ang iya isigkatawo. Ang mga bata magabato sa mga tigulang kag ang mga kubos sa mga dungganon.

6-7 Sa sina nga tion kadtuan sang isa ka tawo ang iya paryente kag silingon, “Tungod nga maayo pa man ang bayo mo, ikaw na lang ang magpangulo sa amon sa sining tion nga guba ang aton lugar.” Pero magasabat siya, “Indi ko kamo mabuligan. Wala man gani sing kalan-on ukon bayo ang akon panimalay, gani indi ninyo ako paghimua nga pangulo.”

8 Sigurado nga malaglag ang Jerusalem kag ang Juda, tungod kay ang ila mga ginahimo kag ginahambal kontra sa Ginoo. Nagarebelde sila sa gamhanan nga presensya sang Ginoo. 9 Ang ila hitsura nagasaksi kontra sa ila. Nagapakasala sila sing hayag pareho sang ginhimo sang taga-Sodom. Wala nila ini ginatago. Kaluluoy sila! Sila mismo ang nagdala sang kalaglagan sa ila kaugalingon.

10 Hambali ninyo ang mga matarong nga masuwerte sila, kay anihon nila ang bunga sang ila maayo nga mga binuhatan. 11 Pero kaluluoy ang mga malain, kay magaabot sa ila ang kahalitan. Balusan sila sa ila mga ginhimo.

12 Ginadaogdaog sang mga pamatan-on ang akon kasimanwa. Ginagamhan sila sang mga babayi. Mga kasimanwa ko, ginapatalang kamo sang inyo mga pangulo. Ginatuytuyan nila kamo sa indi husto nga dalan. 13 Handa na ang Ginoo nga maghukom sa iya katawhan.‡ 14 Hukman niya ang mga manugdumala kag mga pangulo sang iya katawhan. Amo ini ang iya akusasyon sa ila, “Gin-guba ninyo ang akon talamnan sang ubas nga amo ang akon katawhan. Ang inyo mga balay puno sang mga butang nga ginpanguha ninyo sa mga imol. 15 Ngaa ginapabudlayan ninyo ang akon katawhan kag ginadaogdaog ang mga imol?” Amo ini ang ginsiling sang Ginoong Dios nga Makagagahom.

16 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Bugalon ang mga babayi sa Jerusalem.§ Daw si sin-o sila kon maglakat, kag ginapakalas pa nila ang mga alahas sa ila tiil. Kag kon magtulok sila dala pangilay. 17 Gani hatagan ko sila sang katol sa ulo, kag makalbo sila.”

18 Sa sina nga tion, kuhaon sang Ginoo ang ila mga alahas sa ila tiil, ulo, kag liog. 19 Kuhaon man sa ila ang ila mga aritos, pulseras, bandana, 20 turban, alahas sa butkon, wagkos, pahamot, kag anting-anting. 21 Kuhaon pa gid ang ila mga singsing sa tudlo kag sa ilong, 22 ang ila malahalon nga mga bayo, ang ila kapa, pangtabon nga panapton, kahita, 23 espiho, bayo nga linen, turban, kag belo. 24 Sa baylo nga mahamot sila, magabaho sila. Lubid ang ila ipaha, kag kalbuhon ang matahom nila nga buhok. Ang malahalon nila nga bayo ilisan sang sako, kag madula ang ila katahom.

25 Magakalamatay sa inaway ang mga lalaki sang Jerusalem bisan pa ang maisog nila nga mga soldado. 26 May pagpangasubo kag paghinibi sa mga puwertahan sang siyudad. Kag ang siyudad mismo mangin pareho sa isa ka babayi nga nagalumpiga sa duta, nga nadula ang tanan niya nga pagkabutang.

4

1 Sa sina nga tion, pito ka babayi ang magaagaway sa isa ka lalaki kag magasiling sila, “Kami na ang bahala sa amon pagkaon kag bayo, asawaha lang kami para indi kami mahuy-an nga wala kami sing bana.”

Pakamaayuhon Liwat ang Jerusalem

2 Magaabot ang adlaw nga pabuganaon kag patahumon sang Ginoo ang mga tanom* sa Israel, kag ang mga patubas sang duta mangin dungog kag kalipay sang mga nagkalabilin nga mga tawo sa Israel. 3 Pagatawgon nga balaan ang mga tawo nga nagkalabilin nga buhi sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem. 4 Limpyuhan sang Ginoo ang mahigko nga buhat sang mga babayi sa Jerusalem kag ang pagpamatay didto. Himuon niya ini paagi sa iya nagadabdab nga silot. 5 Dayon magatuga ang Ginoo sang panganod nga magahandong sa Jerusalem† kag sa mga nagatipon didto. Kag magatuga man siya sang nagadabadaba nga kalayo nga magapasanag kon gab-i. Magatabon ini sila sa Jerusalem pareho sa isa ka malapad nga tolda. 6 Kag pareho ini sa payag-payag nga magahatag sang handong sa init sang adlaw kag palasilungan kon may bagyo kag ulan.

5

Ang Kanta Parte sa Talamnan sang Ubas

1 Magakanta ako para sa akon hinigugma, parte sa iya talamnan sang ubas:

May talamnan sang ubas ang akon hinigugma

sa bukid nga ang duta maayo.

2 Gin-arado niya ini kag ginkuhaan sang mga bato,

kag gintamnan sang maayo gid nga mga ubas.

Nagpatindog siya sang isa ka balantayan sa tunga sang sini nga talamnan

kag nagpabuho sa bato para pulugaan sang ubas.

Nagpaabot siya nga magbunga ini sing matam-is,

pero nagbunga ini sing maaslom.

3 Amo ini ang ginsiling sang tag-iya sang talamnan sang ubas:

“Kamo nga mga pumuluyo sang Jerusalem kag Juda,

husgari ninyo ako kag ang akon talamnan.

4 Ano pa bala ang nalimtan ko nga himuon sa akon talamnan? Nagpaabot ako nga magbunga ini sing matam-is, pero nagbunga ini sing maaslom.

5 Karon sugiran ko kamo kon ano ang akon himuon sa akon talamnan.

Kuhaon ko ang mga tanom sa palibot sini nga nagaserbi nga kudal

kag panggub-on ang mga pulopader sini

para halbon ini sang mga sapat kag tasakon.

6 Pabay-an ko na lang ini nga talamnan.

Indi ko ini pagpang-utdan sang mga sanga ukon kultibahon.

Tubuan na lang ini sang mga hilamon kag tunukon nga mga kahoy-kahoy.

Kag manduan ko ang mga panganod

nga indi ini pag-ulanan.”

7 Ang talamnan sang ubas sang Ginoo nga Makagagahom nga iya gin-atipan

kag kalipay niya amo ang katawhan sang Israel kag sang Juda.

Nagpaabot siya nga paluntaron nila ang hustisya,

pero sa baylo, nagpamatay sila.

Nagpaabot siya nga himuon nila ang matarong,

pero sa baylo, nagpamigos sila.

Ang Kalautan nga Ginhimo sang mga Tawo

8 Kaluluoy kamo nga nagapadamo sang balay kag nagapalapad sang inyo duta hasta nga wala na sing lugar ang iban kag kamo na lang ang nabilin nga nagaestar sa sini nga duta. 9 Nabatian ko nga nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Inang dalagko kag matahom nga mga balay indi na pag-estaran. 10 Ang duha ka hektarya nga talamnan sang ubas magapatubas lang sang mga anom ka galon nga bino. Kag ang napulo ka gantang nga binhi magapatubas lang sang isa ka gantang.”

11 Kaluluoy kamo nga aga pa nga nagabangon para magsugod sa pag-inom, kag hasta sa gab-i ang inyo pagpahubog. 12 Sa inyo mga punsyon may mga banda kamo kag bino. Pero wala ninyo ginasapak ang mga ginahimo sang Ginoo. 13 Gani kamo nga akon katawhan pagabihagon tungod nga wala kamo nakaintiendi sa akon mga ginahimo. Magakalamatay kamo kag ang inyo mga pangulo tungod sa kagutom kag kauhaw.

14 Nagaabri na sing dako ang lulubngan. Nagapaabot na ini nga isulod ang dungganon nga mga tawo sang Jerusalem pati ang mga pumuluyo sini nga nagahinugyaw kag nagakinalipay.

15 Gani paubuson ang tanan nga tawo, labi na ang mga bugalon. 16 Pero ang Ginoo ya nga Makagagahom pagadayawon sa iya nga paghukom. Paagi sa iya matarong nga paghukom, ginapakita niya nga balaan siya nga Dios. 17 Ang naguba nga mga siyudad, sa diin nag-estar ang mga manggaranon, mangin palahalban* sang mga karnero.

18 Kaluluoy kamo nga mga nagahimo sang sala kag kalautan paagi sa pagbinutig. 19 Nagayaguta pa kamo, “Dali-dalion sang Balaan nga Dios sang Israel ang iya pagsilot suno sa iya ginsiling nga iya himuon, para makita namon. Matabo na kuntani ang iya plano para mahibaluan namon ini.”

20 Kaluluoy kamo nga mga nagakabig sang malain nga maayo kag sang maayo nga malain. Ang kadulom ginatawag ninyo nga kasanag kag ang kasanag ginatawag ninyo nga kadulom. Ang mapait ginahimo ninyo nga matam-is kag ang matam-is ginahimo ninyo nga mapait.

21 Kaluluoy kamo nga mga nagahunahuna nga maalam kamo kag mautak.

22 Kaluluoy kamo nga puwerte paimnon sang bino, kag sagad magtimpla sang mga ilimnon. 23 Ginahilway ninyo ang mga may sala tungod sa lagay, pero wala ninyo ginahatagan sing hustisya ang mga wala sing sala. 24 Gani pareho sang dagami kag laya nga hilamon nga madali lang maduktan kag maupos sang kalayo, malaglag kamo gilayon. Mangin pareho kamo sa tanom nga ang iya mga gamot nadunot kag ang iya mga bulak ginpalid nga daw sa yab-ok, tungod kay ginsikway ninyo ang Kasuguan sang Ginoo nga Makagagahom, ang Balaan nga Dios sang Israel. 25 Gani tungod sa puwerte nga kaakig sang Ginoo sa inyo nga iya katawhan, silutan niya kamo. Magkalatay-og ang mga bukid kag maglalapta sa karsada ang inyo mga bangkay pareho sa mga basura. Pero ang kaakig sang Ginoo indi pa gid mag-untat. Handa pa gihapon siya sa pagsilot sa inyo.

26 Sinyasan niya ang mga nasyon sa malayo; magapanihol siya sa pagtawag sa mga nagaestar sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan, kag sa gilayon magaabot sila sa pagsalakay sa inyo. 27 Wala sing isa sa ila nga kapuyon ukon makadusmo, kag wala sing isa nga tuyuhon ukon magtulog. Wala sing paha nga mahukas sa ila, ukon higot sang sandalyas nga mabugto. 28 Taliwis ang ila mga baslay† kag preparado ang ila mga pana. Ang kuko sang ila mga kabayo pareho sa matig-a gid nga bato, kag ang pagtiyog sang rueda sang ila mga karwahe pareho sa buhawi. 29 Sa ila nga pagsalakay nagasinggit sila pareho sa nagangurob nga leon. Ang ila mabiktima ginadala nila palayo kag wala sing may makaluwas sini sa ila.

30 Sa tion nga magsalakay sila sa Israel magasinggit sila nga daw sa huganas sang dagat. Kag kon magtan-aw ang tawo sa duta sang Israel, ang makita niya amo ang kadulom kag kalisod. Ang kasanag magadulom kay tabunan sang madamol nga mga panganod.

6

Ang Pagtawag kay Isaias

1 Sang tuig nga napatay si Haring Uzia, nakita ko ang Ginoo nga nagapungko sa mataas gid nga trono. Ang iya malaba nga bayo naglikop sa templo. 2 May mga langitnon nga tinuga* sa iya uluhan. Ang kada isa sini may anom ka pakpak: ang duha ka pakpak nagatabon sa ila guya, ang duha nagatabon sa ila mga tiil, kag ang duha pa ginagamit nila sa paglupad. 3 Nagasiling sila sa isa kag isa:

“Balaan, balaan, balaan ang Ginoo nga Makagagahom!

Ang iya gamhanan nga presensya nagalikop sa bilog nga kalibutan.”

4 Sa ila nga tingog, nag-uyog ang mga pundasyon sang templo kag napuno sang aso ang templo. 5 Nagsiling ako, “Kaluluoy ako! Sigurado gid nga laglagon ako, tungod kay malain ang akon ginapanghambal kag nagapuyo ako kaupod sa mga tawo nga malain man ang ila ginapanghambal. Kag karon, nakita ko gid ang Hari, ang Ginoo nga Makagagahom.”

6 Dayon ang isa sa mga langitnon nga tinuga naglupad pakadto sa akon nga nagadala sang baga nga ginkimpit niya sa halaran. 7 Ginpatandog niya ang baga sa akon baba kag nagsiling, “Gintandog sini ang imo bibig, kag wala ka na sing sala kay ginpatawad ka na.” 8 Dayon nabatian ko ang tingog sang Ginoo nga nagasiling, “Sin-o bala ang akon ipadala? Sin-o bala ang malakat para sa amon?” Nagsabat ako, “Ari ako! Ako ang ipadala.”

9 Nagsiling siya, “Lakat kag hambali ang katawhan sang Israel, ‘Sige lang kamo pamati, pero indi kamo makaintiendi. Sige lang kamo tulok, pero indi kamo makakita.’ ”

10 Dayon nagsiling pa gid siya, “Patig-aha ang tagipusuon sang sini nga mga tawo. Pabungula sila kag bulaga, kay basi makakita sila kag makabati, kag makaintiendi sila kag magbalik sa akon, kag mag-ayo sila.”

11 Nagpamangkot ako, “Ano kadugay, Ginoo?” Nagsabat siya, “Hasta magkalaguba ang mga banwa sang Israel kag wala na sing tawo. Hasta wala na sing may mag-estar sa mga balay, kag ang duta malaglag sing bug-os. 12 Hasta nga palayason ko ang mga Israelinhon kag ang ila duta daw pinabay-an na. 13 Bisan mabilin pa ang ikanapulo nga parte sang mga Israelinhon sa duta sang Israel, laglagon gihapon sila. Pero may ginpili ako sa ila nga mabilin. Pareho sila sa tuod sang kahoy nga terebinto nga gintapas.”

7

Ang Mensahi para kay Haring Ahaz

1 Sang si Ahaz nga anak ni Jotam kag apo ni Uzia ang hari sang Juda, ginsalakay ang Jerusalem. Ang nagsalakay amo si Haring Rezin sang Aram* kag si Haring Peka sang Israel, nga anak ni Remalia. Pero wala nila maagaw ang Jerusalem.

2 Sang nabalitaan sang hari sang Juda† nga nag-isa ang Aram kag ang Israel,‡ nagkurog siya kag ang iya mga tawo sa kahadlok. Nagkulurog sila pareho sa mga kahoy nga ginauyog sang hangin.

3 Nagsiling ang Ginoo kay Isaias, “Upda ang imo anak nga si Shear Jashub§ kag sugataa ninyo si Ahaz sa may punta sang ililigan sang ibabaw nga punong, didto dampi sa dalan pakadto sa lugar nga ginapanglabhan. 4 Amo ini ang isiling mo sa iya: ‘Maghanda ka! Magkalma ka lang kag indi magkahadlok. Indi ka magpakulba tungod lang sa puwerte nga kaakig ni Haring Rezin sang Aram kag ni Haring Peka nga anak ni Remalia. Ini sila pareho lang sa duha ka tuod sang kahoy nga nagaaso pero wala sing kalayo. 5 Nagplano sila sa paglaglag sa imo. Nagsiling sila, 6 “Salakayon ta ang Juda kag pierdihon. Pamartidahon ta ang kadutaan sini kag himuon dayon naton nga hari didto ang anak ni Tabeel.”

7 “ ‘Pero nagasiling ang Ginoong Dios: Indi gid ini matabo. 8-9 Kay ang Damascus amo lang ang kapital sang Aram, kag si Rezin nagahari lang sa Damascus. Kag ang Samaria amo lang ang kapital sang Israel, kag si Peka nga anak ni Remalia nagahari* lang sa Samaria. Malaglag ang Israel sa sulod sang 65 ka tuig, gani indi na ini matawag nga isa ka nasyon. Kon indi mabakod ang inyo pagtuo malaglag gid kamo. ’ ”

10 Karon, nagsiling liwat ang Ginoo kay Ahaz, 11 “Magpangayo ka sang tanda sa akon, ang Ginoo nga imo Dios, sa pagpamatuod nga tumanon ko ang akon promisa. Bisan pa maghalin man ini sa idalom, didto sa lugar sang mga patay, ukon sa ibabaw, didto sa langit.” 12 Nagsabat si Ahaz, “Indi ako magpangayo sang tanda. Indi ko pagtilawan ang Ginoo.”

13 Nagsiling si Isaias, “Pamati kamo, kaliwat ni David! Indi pa bala tuman ang pagpaugtas ninyo sa mga tawo? Kag karon ang akon Dios naman ang inyo ginapaugtas! 14 Gani ang Ginoo mismo ang maghatag sa inyo sang tanda. Kag amo ini ang tanda: Magabusong ang isa ka bataon nga babayi† kag magabata sing lalaki. Kag pagatawgon niya ang bata nga ‘Emmanuel.’‡ 15 Sa tion nga matubuan na sing buot ang bata, magakaon siya sing keso§ kag honey. 16 Pero antes siya matubuan sang buot, ang duta sang duha ka hari nga ginakahadlukan mo, Ahaz, malaglag kag pabay-an na lang. 17 Sa ulihi, ikaw kag ang imo katawhan, pati ang imo harianon nga pamilya, ipasalakay sang Ginoo sa hari sang Assyria. Kag maagyan ninyo ang kalisod nga wala pa ninyo maagyan halin sang nagseparar ang Israel sa Juda.

18 “Sa sina nga tion, magapanihol ang Ginoosa pagtawag sa mga taga-Egypt kag taga-Assyria. Kag magaabot ang mga taga-Egypt nga daw sa mga langaw halin sa malayo nga mga suba sang Egypt, kag magaabot man ang mga taga-Assyria nga daw sa mga putyukan. 19 Magaabot ini sila kag magaestar sa bisan diin: sa madalom nga mga ililigan sang tubig, sa mga buho sang dalagko nga mga bato, sa tunukon nga mga kahoy-kahoy, kag sa mga palahalban.

20 “Sa sina nga tion, gamiton sang Ginoo ang hari sang Assyria sa paglaglag sing bug-os sa inyo duta. Pareho siya sa barbero nga halin sa tabok sang Suba sang Euphrates nga ginsuhulan sa pagkiskis sang inyo buhok, balahibo, kag pati sang inyo mga burangos.

21 “Sa sina nga tion, ang masagod sang mga tawo tig-isa lang ka bataon nga babayi nga baka kag duha ka kanding, 22 nga amo lang ang ila kuhaan sang ila gatas. Gatas kag honey ang mangin pagkaon sang tanan nga mabilin sa Juda. 23 Sa sina man nga tion, ang talamnan sang ubas nga may 1,000 ka puno nga nagabili sing 1,000 ka pilak mapuno sang tunukon nga mga kahoy-kahoy kag mangin masiot na. 24 Magapangayam ang mga tawo didto dala ang ila mga pana kag bangkaw, tungod kay masiot na ini kag puno sang tunukon nga mga kahoy-kahoy. 25 Wala na sing may magkadto sa mga bukid didto nga sang una anay ginatamnan, tungod sa kahadlok nga masiot na ini kag puno sang tunukon nga mga kahoy-kahoy. Mangin palahalban na lang ini sang mga baka, karnero kag kanding.”

8

Natawo ang Isa ka Bata nga Lalaki ni Isaias

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Magkuha ka sang isa ka malapad nga sululatan, kag isulat ini nga mga pulong nga mabasahan: ‘Maher Shalal Hash Baz.’* 2 Dayon nagkuha ako sang duha ka masaligan nga saksi nga magtestigo nga ginsulat ko ini. Sila amo si Uria nga pari kag si Zacarias nga anak ni Jeberekia.”

3 Karon, naghulid ako sa akon asawa nga propeta, kag nagbusong siya kag nagbata sing lalaki. Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ngalani ang bata nga Maher Shalal Hash Baz. 4 Antes makahibalo ang bata magtawag ‘tatay’ ukon ‘nanay,’ ang manggad sang Damascus kag ang mga ginpang-agaw sang Samaria pagakuhaon sang hari sang Assyria.”

5 Nagsiling pa gid liwat ang Ginoo sa akon, 6 “Tungod kay ginsikway sang sini nga katawhan ang tubig sang Shiloa nga nagailig sing mahinay,† kag nagakalipay sila sa pagpakigdampig kay Haring Rezin kag kay Haring Peka, 7 ipasalakay ko sila sa hari sang Assyria kag sa iya mga soldado nga pareho sa baha sang Suba sang Euphrates nga nagapalanglapaw sa iya mga pangpang. 8 Magahagunos sila sa Juda pareho sa baha nga ang tubig nagataas hasta sa liog kag nagatabon sa bilog nga duta.”

Pero sa gihapon ang Dios kaupod namon!‡ 9 Kamo nga mga nasyon, bisan magtipon man kamo, maglalapta gihapon kamo. Pamati kamo nga ara sa mga malayo! Bisan maghanda pa kamo sa pagpakig-away, mapierdi gihapon kamo. 10 Kon ano man ang inyo ginaplano kontra sa amon, indi ini mangin madinalag-on, tungod kay ang Dios kaupod namon.§

Panawagan sa Pagsalig sa Dios

11 Ginpaandaman gid ako sang Ginoo nga indi ako magsunod sa pagginawi sang akon mga kasimanwa. Nagsiling pa gid siya, 12 “Indi pagpatihi ang ginasiling nila nga mga traidor kamo.* Indi kamo magkahadlok sa ila ginakahadlukan, kag indi kamo magpakulba. 13 Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, dapat kilalahon ninyo nga balaan. Ako ang dapat ninyo kahadlukan. 14 Ako ang inyo mangin dalangpan. Pero para sa Israel kag Juda, pareho ako sa bato nga nagapasandad kag nagapadasma sa ila, kag para sa katawhan sang Jerusalem, pareho ako sa siod. 15 Madamo sa ila ang masandad, matumba, kag malaglag. Masiod sila kag madakpan.”

16 Kamo nga akon mga sumulunod, tipigi ninyo ang akon mga pagpanudlo. 17 Magalaom ako sa Ginoo bisan pa nga nagtalikod siya sa mga kaliwat ni Jacob. Magasalig gid ako sa iya. 18 Ari ako kag ang mga anak nga ginhatag sang Ginoo sa akon. Mga tanda kami para sa Israel† halin sa Ginoo nga Makagagahom nga nagaestar sa Bukid sang Zion. 19 Kon may magsiling sa inyo nga magpangayo kamo sang mensahi halin sa mga patay paagi sa mga babaylan kag espiritista, indi ninyo paghimuon. Magpamangkot kamo sa inyo Dios. Ina sila nagakutib-kutib lang sang ila baba. Kag ngaa mamangkot kamo sa mga patay para sa mga buhi? 20 Dapat ang kasuguan kag pagpanudlo sang Ginoo amo ang inyo pamatian. Kon may mga tawo nga maghambal sang mga butang nga kontra sa mga ginatudlo sang Ginoo, ina nga mga tawo wala nasanagan ang ila hunahuna.

21 Magalakat sila nga ginabudlayan kag gutom. Kag tungod sa ila kagutom, mangakig sila kag pakamalauton nila ang ila hari kag ang ila Dios. Magtangla man sila sa langit 22 ukon magtan-aw sa duta, wala sila sing may makita kundi kalisod kag kadulom. Kag didto sila dal-on sa makahaladlok nga kadulom.

9

Ang Palaabuton nga Hari

1 Pero magaabot ang tion nga madula na ang kadulom sa sina nga duta nga ara sa kalisod. Sang una ginpakahuy-an sang Ginoo ang duta sang Zebulun kag Naftali, pero sa ulihi padunggan niya ini nga mga lugar nga alagyan pakadto sa dagat* kag ara sa tabok sang Suba sang Jordan. Ini nga mga lugar sakop sang Galilea nga ginaestaran sang mga indi Judio. 2 Ang mga tawo dira nga nadulman makakita sang puwerte nga kasanag. Ang mga nadulman nga ginahadlukan nga mapatay masanagan.

3 Ginoo, hatagan mo sila sing dako gid nga kalipay. Magakalipay sila sa imo presensya pareho sa mga tawo nga nagakalipay kon tig-alani ukon pareho sa mga tawo nga nagakalipay sa ila nga pagpartida sang mga pagkabutang nga naagaw nila sa inaway. 4 Kay hilwayon mo sila sa mga nagadaogdaog sa ila. Pareho sila sa sapat nga balion mo ang gota nga iya ginapas-an kag ang baston nga ginahanot sa iya. Ang imo himuon sa ila pareho sa imo ginhimo sadto anay sang napierdi ang mga taga-Midian.† 5 Magakalipay man sila kay mauntat na ang pag-ilinaway. Pagasunugon ang mga uniporme sang mga soldado nga nabulit sang dugo, pati na ang ila mga botas.

6 Matawo ang isa ka bata nga lalaki kag magahari siya sa amon. Pagatawgon siya, “Makatilingala nga Manuglaygay,‡ Makagagahom nga Dios, Wala sing Katapusan nga Amay, kag Pangulo sang Kalinong!” 7 Wala sing katapusan ang pag-uswag sang iya pagdumala, kag permi lang ini may kalinong. Magapanubli siya sang ginharian ni David. Palig-unon niya ini kag pagaharian nga may hustisya kag pagkamatarong hasta san-o. Siguraduhon gid sang Ginoo nga Makagagahom nga matuman ini.

Ang Kaakig sang Dios sa Israel

8 Nagsiling ang Ginoo nga silutan niya ang Israel, ang mga kaliwat ni Jacob. 9 Kag nahibaluan§ ini sang tanan nga tawo sa Israel,* pati na sa Samaria nga iya kapital. Karon nagapabugal pa sila kag nagapahambog nga nagasiling, 10 “Nagkalarumpag ang amon mga balay nga hinimo halin sa tisa† kag kahoy nga sikomoro, pero ilisan namon ini sang mabakod kag matahom nga mga balay nga hinimo halin sa bato nga binasbasan kag kahoy nga sedro.”

11 Gani ipasalakay sila sang Ginoo sa mga taga-Assyria, nga mga kaaway ni Haring Rezin. 12 Laglagon sila sang mga Arameanhon‡ sa east kag sang mga Filistinhon sa west, nga pareho sa mabangis nga sapat nga handa na sa paglamon. Pero ang kaakig sang Ginoo indi pa gid mag-untat. Handa pa gihapon siya sa pagsilot sa ila.

13 Pero ang katawhan sang Israel indi gihapon magbalik sa Ginoo nga Makagagahom nga nagsilot sa ila. 14 Gani sa hinali lang§ silutan sang Ginoo ang bilog nga Israel. Mangin pareho sila sa sapat nga utdan sang ikog kag ulo. 15 Ang ulo amo ang mga manugdumala kag mga dungganon nga mga tawo, kag ang ikog amo ang butigon nga mga propeta. 16 Ang mga nagapangulo sa katawhan sang Israel nagapatalang sa ila, kag ini nga katawhan nagatalang-talang. 17 Gani indi malipay ang Ginoo sa ila pamatan-on nga mga lalaki, kag indi niya pagkaluoyan ang ila mga ilo kag mga balo nga babayi. Kay ang tanan malain kag indi diosnon; puro makahuluya ang ila ginapanghambal.

Pero ang kaakig sang Ginoo indi pa gid mag-untat. Handa pa gihapon siya sa pagsilot sa ila. 18 Kay ang ila kalautan pareho sa kalayo nga nagasunog sang tunukon nga mga kahoy-kahoy. Nagadabadaba ini pareho sa kalayo nga nagasunog sang kakahuyan, kag ang madamol nga aso nagatub-ok paibabaw. 19 Tungod sa kaakig sang Ginoo nga Makagagahom, masunog ang ila duta, kag mangin gatong sila nga lamunon sang kalayo.

Indi nila pagkaluoyan bisan ang ila kapareho nga Israelinhon. 20 Bisan ano nga pagkaon ang ila makita sa palibot kuhaon nila kag kaunon, pero indi gihapon sila mabusog. Pagakaunon nila pati ang ila mga kabataan.* 21 Magaaway ang Manase kag ang Efraim, kag dayon sila nga duha magasalakay sa Juda. Pero ang kaakig sang Ginoo indi pa gid mag-untat. Handa pa gihapon siya sa pagsilot sa ila.

10

1-2 Kaluluoy kamo nga nagahimo sang indi husto nga mga kasuguan nga nagadaogdaog sa mga imol ko nga kasimanwa, kag nagabaliwala sang ila kinamatarong kag nagakuha sang hustisya sa ila. Paagi man sa sini nga mga kasuguan ginakuha ninyo ang pagkabutang sang mga balo nga babayi kag mga ilo. 3 Ano ang himuon ninyo sa adlaw nga silutan kamo? Ano ang himuon ninyo pag-abot sang katalagman halin sa malayo? Sin-o ang pangayuan ninyo sang bulig? Kag sa diin ninyo taguon ang inyo manggad? 4 Wala sing may mabilin sa inyo kundi mabihag kamo ukon magakalamatay. Pero ang kaakig sang Ginoo indi pa gid mag-untat. Handa pa gihapon siya sa pagsilot sa inyo.

Ang Silot sang Dios sa mga Taga-Assyria

5 Nagsiling ang Ginoo, “Kaluluoy ang mga taga-Assyria. Sila ang gamiton ko nga balakol sa pagsilot sa mga ginakaugtan ko. 6 Suguon ko sila nga magsalakay sa indi diosnon nga nasyon nga ginakaugtan ko, para laglagon ini pareho sa lutak sa karsada nga ginatasak-tasak, kag para kuhaon nila ang tanan nga pagkabutang sang sini nga nasyon.”

7 Pero indi makahibalo ang hari sang Assyria nga ginagamit lang sila sang Ginoo. Abi niya ginalaglag lang niya ang madamo nga nasyon. 8 Nagapahambog siya, “Ang mga kumander sang akon mga soldado daw sa mga hari. 9 Ano bala ang kinalain sang Carkemish sa Calno, sang Arpad sa Hamat, kag sang Damascus sa Samaria? Palareho lang nga naagaw ko ini nga mga siyudad. 10 Ari na sa kamot ko ang mga ginharian nga nagasimba sa mga dios-dios, nga labaw pa* sang sa mga dios-dios sa Jerusalem kag sa Samaria. 11 Ginlaglag ko na ang Samaria kag ang mga dios-dios sini. Amo man ang himuon ko sa Jerusalem kag sa mga dios-dios sini.”

12 Pero amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga matabo kon matapos na niya ang iya himuon kontra sa Bukid sang Zion kag sa Jerusalem: “Silutan ko ang hari sang Assyria tungod sa iya pagkamatinaas-taason kag pagkabugalon! 13 Kay nagasiling siya, ‘Nahimo ko ini tungod sa akon kusog kag kaalam: Ginpang-agaw ko ang madamo nga nasyon, kag ang ila mga manggad. Pareho ako sa turo nga baka; ginpangpierdi ko ang ila mga hari. 14 Ginpanguha ko ang manggad sang mga nasyon pareho nga daw nagapanguha lang ako sang mga itlog sa ginbayaan nga pugad. Wala sing may nagpalakpalak ukon may nag-iyagak.’ ”

15 Mas labaw pa bala ang wasay ukon ang lagari sa nagagamit sa iya? Makaalsa bala ang balakol sa nagakapot sa iya? 16 Gani ang Ginoo, ang Makagagahom nga Ginoo, magapadala sang balatian nga makapaluya sa mga soldado sang hari sang Assyria, nga mga maayo sing lawas. Sunugon sang Ginoo ang iya manggad sa nagadabadaba nga kalayo. 17 Ang Ginoo, nga amo ang suga sang Israel kag ila balaan nga Dios, mangin pareho sa nagadabadaba nga kalayo. Sunugon niya sa hinali lang† ang ini nga tunukon nga mga kahoy-kahoy. 18 Kon paano ginaguba sang balatian ang lawas sang tawo, gub-on man sang Ginoo ang mga kagulangan kag mga kaumahan sang hari sang Assyria. 19 Diutay lang ang mabilin nga mga kahoy sa iya kagulangan. Bisan ang bata gani sarang makaisip sini.

Paglaom Para sa Katawhan sang Dios

20-21 Magaabot ang adlaw nga ang nagkalabilin nga mga kaliwat ni Israel, nga amo si Jacob, indi na magsalig sa Assyria nga nagpaantos sa ila, kundi sa Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel. Magabalik sila sa Makagagahom nga Dios. 22-23 Bisan matuod nga daw pareho sa balas sa baybayon ang kadamuon sang mga kaliwat ni Israel, pero diutay lang sa ila ang magabalik. Natalana na nga laglagon ang ila nga duta. Indi na mapunggan ang matarong nga pagsilot sang Ginoong Dios nga Makagagahom. Tumanon gid niya ini.

24 Gani nagsiling ang Ginoong Dios nga Makagagahom, “Kamo nga akon katawhan nga nagaestar sa Jerusalem,‡ indi kamo magkahadlok sa mga taga-Assyria bisan pa nga ginapaantos nila kamo pareho sang ginhimo sang mga taga-Egypt sa inyo. 25 Tungod kay sa indi madugay matapos na ang kaakig ko sa inyo kag sa ila ko na man ipakita ang akon kaakig hasta magkalamatay sila.” 26 Silutan sila sang Ginoo pareho sa iya ginhimo sa mga taga-Midian didto sa Bato sang Oreb kag sa mga taga-Egypt sang ginlunod niya sila sa dagat. 27 Sa sina nga adlaw, hilwayon niya kamo sa gahom sang Assyria nga daw sa mabug-at nga dala sa inyo abaga kag daw sa gota nga nagapabug-at sa inyo liog. Mahilway kamo sa iya gahom tungod nga mangin gamhanan kamo.§

Nagsalakay ang Assyria

28 Ginsalakay sang mga taga-Assyria ang Ayat. Didto sila nag-agi sa Migron kag ginbilin nila sa Micmash ang ila mga dala. 29 Nag-agi sila sa talabukan, kag didto nagtulog sa Geba. Hinadlukan ang mga taga-Rama, kag nagpalagyo ang mga pumuluyo sang Gibea nga amo ang banwa ni Haring Saul. 30 Magsinggit kamo, mga taga-Galim! Magpamati kamo nga mga taga-Laish kag kamo nga mga taga-Anatot nga mga kaluluoy! 31 Nagpalagyo na ang mga pumuluyo sang Madmena kag Gebim. 32 Sa sini nga adlaw, maabot ang mga taga-Assyria sa Nob. Kag magasenyas sila sa pagsalakay sa bukid sang Zion,* ang Bukid sang Jerusalem. 33 Pamati! Ang Ginoo, ang Makagagahom nga Ginoo, magalaglag sa mga taga-Assyria paagi sa iya puwerte nga gahom, pareho sang pagpang-utod sang mga sanga sa puno. Paubuson niya sila nga mga bugalon pareho sang pagpang-utod sang mataas nga mga kahoy. 34 Panglaglagon niya sila pareho sang pagpang-utod sang mga kahoy sa kagulangan paagi sa wasay. Sila nga pareho sang mga kahoy sa Lebanon, laglagon sila sang gamhanan nga Dios.

11

Ang Malinong nga Ginharian

1 Ang harianon nga mga kaliwat ni David* pareho sa kahoy nga gin-utod. Pero subong nga nagapanalingsing ang puno sang kahoy nga gin-utdan, magaabot man ang isa ka bag-o nga hari halin sa kaliwat ni David. 2 Magagahom sa iya ang Espiritu sang Ginoo sa paghatag sa iya sang kaalam, pag-intiendi, abilidad sa pagplano, gahom, ihibalo, kag pagtahod sa Ginoo. 3 Kag igakalipay niya ang pagtahod sa Ginoo. Indi siya maghukom suno lang sa iya nakita ukon sa mga sugid-sugid lang. 4 Hatagan niya sang matarong nga paghukom ang mga imol kag apinan niya sila sa ila kinamatarong. Paagi sa iya pagmando, silutan niya ang kalibutan kag magakalamatay ang malain nga mga tawo. 5 Ara permi sa iya ang pagkamatarong kag pagkamasaligan† pareho sang wagkos ukon paha nga ginasuksok.

6 May kalinong sa iya nga paghari. Magapuyo ang wolf upod sa karnero. Magaluko ang leopard upod sa kanding. Magaupod ang bata sang baka kag ang bata sang leon, kag isa ka gamay nga bata ang magaatipan‡ sa ila. 7 Magaupod kaon ang baka kag ang bear, kag ang ila mga bata magaupdanay sa pagluko. Ang leon magaharab sang dagami pareho sa baka. 8 Bisan maghampang ang lapsag malapit sa buho sang dalitan nga man-og, ukon bisan pa igulo sang bata ang iya kamot sa buho sang man-og, indi siya maano. 9 Wala na sing may magpanghalit ukon magpangguba sa akon balaan nga bukid. Kay ang mga tawo sa kalibutan mapun-an sang ihibalo parte sa Ginoo, subong nga ang dagat puno sang tubig.

10 Magaabot ang adlaw nga ang bag-o nga hari nga kaliwat ni David§ mangin pareho sa isa ka bandera nga tanda sa mga nasyon nga magtipon sila. Magatipon sila sa iya, kag mangin bantog ang iya ginaestaran. 11 Sa sina man nga adlaw, gamiton liwat sang Ginoo ang iya gahom sa pagpabalik sang mga nabilin niya nga katawhan sa Assyria, Egypt, Patros, Ethiopia,* Elam, Babilonia, Hamat, kag sa mga isla.†

12 Bayawon sang Ginoo ang isa ka bandera sa pagpakita sa mga nasyon nga ginatipon na niya ang katawhan sang Israel kag Juda halin sa nagkalain-lain nga parte sang kalibutan. 13 Madula na ang kahisa sang Israel sa Juda kag ang kainit sang Juda sa Israel. 14 Magaisa sila sa pagsalakay sa mga Filistinhon sa west. Salakayon man nila ang mga nasyon sa east kag panguhaon ang mga pagkabutang sini. Sakupon nila ang Edom kag Moab, kag ang mga Ammonhon magapasakop man sa ila. 15 Pamalahon sang Ginoo ang Dagat sang Egypt, kag padal-an niya sang mainit nga hangin ang Suba sang Euphrates para mahimo na lang ini nga pito ka magagmay nga mga ililigan sang tubig nga puwede matabok sang tawo nga ginaubog lang. 16 Subong nga may malapad nga dalan nga gin-agyan ang katawhan sang Israel sang paghalin nila sa Egypt, may malapad man nga dalan para sa mga nabilin niya nga katawhan sa Assyria.

12

Kanta sa Pagpasalamat

1 Pag-abot sang sina nga adlaw, magakanta kamo:

“Ginoo, ginadayaw* ko ikaw.

Naakig ka sa akon,

pero karon nadula na ang imo kaakig,

kag ginalipay mo ako.

2 Ikaw, O Dios, amo ang akon manluluwas.

Magasalig ako sa imo kag indi magkahadlok.

Ikaw, Ginoo, amo ang nagahatag sa akon sang kusog,

kag ikaw ang akon ginakanta.

Ikaw ang nagluwas sa akon.”

3 Subong nga ang mabugnaw nga tubig nagahatag kalipay sa ginauhaw, magakalipay kamo kon luwason na kamo sang Ginoo. 4 Pag-abot sang sina nga adlaw, magakanta kamo:

“Dayawa† ninyo ang Ginoo!

Simbaha ninyo siya!

Isugid sa mga katawhan ang iya mga binuhatan.

Ipanugid ninyo nga dalayawon siya.

5 Kantahi ninyo ang Ginoo

tungod kay makatilingala ang iya mga ginhimo.

Ipahibalo ninyo ini sa bilog nga kalibutan.

6 Maghinugyaw kamo kag magkanta sa kalipay,

kamo nga katawhan sang Jerusalem.‡

Kay gamhanan ang Balaan nga Dios sang Israel nga inyo kaupod.”

13

Ang Mensahi Parte sa Babilonia

1 Amo ini ang mensahi parte sa Babilonia nga ginpahayag sang Ginoo kay Isaias nga anak ni Amoz:

2 Bayawa ang isa ka bandera didto sa putokputokan sang mahawan nga bukid. Dayon magsinggit kamo sing mabaskog sa mga soldado kag magsenyas sa ila para salakayon nila ang mga puwertahan sang siyudad sang dungganon nga mga tawo. 3 Ginsugo ko na ang akon pinili nga mga soldado sa pagsilot sa mga tawo nga akon ginakaugtan. Ini nga mga soldado nagakalipay kay nagasalig gid sila nga himuon ko ini nga pagsilot.

4 Pamatii ninyo ang ginahod sa mga bukid sang puwerte kadamo nga mga tawo. Pamatii ninyo ang ginahod sang mga ginharian kag mga nasyon nga nagatilipon. Ginatipon sang Ginoo nga Makagagahom ang iya mga soldado para sa inaway. 5 Nagahalin sila sa malayo gid nga mga lugar. Laglagon sang Ginoo kag sang iya mga soldado ang bilog nga duta.

6 Maghibi kamo tungod kay malapit na lang ang adlaw sang Ginoo, ang adlaw sang pagpanglaglag sang Makagagahom nga Dios. 7 Sa sina nga tion, magaluya ang tanan nga kamot. Madulaan sing kaisog ang tanan nga tawo. 8 Magakurog sila sa kahadlok. Mabatyagan nila ang puwerte nga kasakit pareho sang pagpasakit sang babayi nga manugbata. Magatinulukay sila sa isa kag isa, kag ang ila mga guya mamula sa kahuya. 9 Pamati! Magaabot na ang adlaw sang Ginoo, ang adlaw sang kapintas kag puwerte nga kaakig. Laglagon ang duta hasta nga indi na maestaran, kag pati ang mga makasasala dira laglagon. 10 Indi na magsiga ang mga bituon. Magaguwa ang adlaw nga madulom, kag pati ang bulan indi na magsanag.

11 Nagasiling ang Ginoo, “Silutan ko ang kalibutan tungod sang iya kalautan, kag ang mga makasasala tungod sang ila mga sala. Tapnaon ko ang mga bugalon, kag pauntaton ko ang pagkamatinaas-taason sang mga tawo nga wala sing kaluoy. 12 Diutay lang ang mabilin nga mga tawo. Mas mabudlay pa sila pangitaon sang sa puro nga bulawan nga halin sa Ofir. 13 Uyugon ko ang langit kag ang kalibutan. Himuon ko ini sa sina nga adlaw nga ipakita ko ang akon puwerte nga kaakig.”

14 Ang mga pangayaw sa Babilonia magapalagyo pabalik sa ila tagsa-tagsa ka lugar nga pareho sa usa nga ginalagas. Magapuli sila nga daw sa karnero nga wala sing manugbantay. 15 Ang kada madakpan patyon paagi sa espada hasta mapatay. 16 Dugmukon ang ila magagmay nga mga bata sa ila atubangan. Kuhaon ang ila mga pagkabutang sa ila mga balay kag luguson ang ila mga asawa.

17 Pamati! Ipasalakay ko ang Babilonia sa mga taga-Media nga wala nagasapak sa pilak kag bulawan. 18 Pamatyon nila paagi sa pana ang pamatan-on nga mga lalaki sang Babilonia. Indi nila pagkaluoyan ang mga kabataan pati ang mga lapsag. 19 Pagalaglagon ko pareho sang Sodom kag Gomora ang Babilonia, ang labing matahom nga ginharian sa tanan, ang bugal kag dungog sang mga pumuluyo sini.* 20 Indi na gid ini pag-estaran pa hasta san-o. Wala sing Arabo nga magpatindog didto sang iya tolda. Kag wala man sing manugbantay sang karnero nga magpaharab sang iya mga karnero didto. 21 Estaran na lang ini sang talunon nga mga sapat. Ang ila mga balay estaran sang mga bukaw kag sang iban pa nga mga sapat. Magalukso-lukso didto ang talunon nga mga kanding. 22 Ang mga sapat nga daw mga ido magauwang sa mga tore kag mga palasyo sang Babilonia. Dali na lang ang katapusan sang Babilonia; indi na ini magdugay.

14

Magabalik ang mga Israelinhon Halin sa Pagkabihag

1 Sa pagkamatuod, kaluoyan sang Ginoo ang Israel kag pilion niya liwat sila bilang iya katawhan. Paestaron niya liwat sila sa ila kaugalingon nga duta, kag may mga pangayaw nga magaestar upod sa ila. 2 Buligan sang iban nga mga nasyon ang katawhan sang Israel para makabalik sila sa lugar nga ginhatag sang Ginoo sa ila. Kag mangin ulipon nila didto ang taga-iban nga nasyon. Mangin bihag nila ang mga nagbihag sa ila sang una, kag sakupon nila ang mga nagdaogdaog sa ila.

Mapatay ang Hari sang Babilonia

3 Mga taga-Israel, sa adlaw nga papahuwayon kamo sang Ginoo sa inyo mga pag-antos, kabudlayan, kag pagkaulipon, 4 yagutaon ninyo ang hari sang Babilonia. Amo ini ang inyo isiling:

“Nalaglag na ang nagapamigos nga hari. Natapos na ang iya pagpabugal.* 5 Gindula na sang Ginoo ang awtoridad sang malain nga mga pangulo, 6 nga sa ila kaakig wala untat ang ila pagpaantos sa mga tawo, kag wala pugong-pugong ang ila paghingabot sa mga nasyon. 7 Sa katapusan, malinong na ang bilog nga kalibutan, kag ang mga tawo nagakanta sa kalipay. 8 Bisan ang mga kahoy nga sipres kag sedro sang Lebanon nagakalipay tungod sa natabo sa hari. Daw sa tawo sila nga nagasiling, ‘Karon nga wala ka na, wala na sing may mag-utod sa amon!’

9 “Ang lugar sang mga patay daw maano na sa imo pag-abot; handa na ini para sugataon ka. Ang mga kalag sang mga tawo nga gamhanan sang una sa kalibutan nagaginual sa pag-abiabi sa imo. Nagtindog ang mga kalag sang mga hari sa ila mga trono sa pagsugata sa imo. 10 Magasiling sila tanan sa imo: ‘Maluya ka na karon pareho sa amon. Palareho na kita. 11 Karon nga patay ka na, ang imo pagkagamhanan nadula na pati ang tinukar sang imo mga arpa. Ulod ang imo hiligdaan kag ulod man ang imo habol.’

12 “Nahulog ka halin sa langit, ikaw nga ginatawag bituon sa kaagahon. Ginpilak ka sa duta, ikaw nga nagpanglaglag sa mga nasyon. 13 Nagsiling ka sa imo kaugalingon, ‘Masaka ako sa langit, kag ibutang ko ang akon trono sa ibabaw sang mga bituon sang Dios. Mapungko ako sa ibabaw sang bukid nga ginatipunan sang mga dios didto sa north. 14 Masaka ako sa ibabaw sang mga panganod; tupungan ko ang Labing Mataas nga Dios.’

15 “Pero ang matabo sa imo, pagadal-on ka sa lugar sang mga patay, sa kadadalman sang buho. 16 Himutaran ka sang mga patay kag magahunahuna sila, ‘Indi bala nga amo ini ang tawo nga nagpakurog sa mga tawo sa kalibutan kag nagpahadlok sa mga ginharian? 17 Kag indi bala nga siya ang nagguba sang mga siyudad kag naghimo sang kalibutan nga daw desierto, kag wala naghilway sang iya mga ginbihag?’

18 “Ang tanan nga hari sa kalibutan nagahamyang nga may dungog sa ila kaugalingon nga lulubngan. 19 Pero ikaw ya, indi pag-ilubong sa imo lulubngan kundi ihaboy ang imo bangkay pareho sa sanga nga wala sing pulos. Tabunan ka sang mga bangkay sang mga soldado nga napatay sa inaway, kag ihulog ka kaupod nila sa buho kag tampukan sang mga bato. Mangin pareho ka sa bangkay nga ginatasak-tasak lang. 20 Indi ka pag-ilubong pareho sang iban nga mga hari, kay ginlaglag mo ang imo nasyon kag ginpamatay ang imo katawhan. Wala sing may mabilin nga buhi sa imo malain nga pamilya.

21 “Preparaha na ang lugar nga pagapatyan sang iya mga anak tungod sa mga sala sang ila mga katigulangan! Indi na sila dapat magpanakop sang mga duta ukon magpatindog sang mga siyudad sa bilog nga kalibutan.”

22 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Salakayon ko kag laglagon ang Babilonia. Wala ako sing may ibilin nga buhi sa sini nga lugar. Wala gid sing may mabilin sa ila mga kaliwat. 23 Himuon ko ini nga kamingawan, nga madamo sang danaw. Laglagon ko ini pareho nga daw silhigon ko. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

Ang Mensahi Parte sa Assyria

24 Nagpanumpa ang Ginoo nga Makagagahom, “Matuman gid ang akon plano kag tinutuyo. 25 Laglagon ko ang mga taga-Assyria kon ara sila sa Israel nga akon duta. Tasak-tasakon ko sila sa akon mga bukid. Indi na nila pag-ulipunon ang akon katawhan. 26 Amo ini ang plano nga himuon ko sa bilog nga kalibutan. Amo ini ang silot nga ipakita ko sa tanan nga nasyon.” 27 Sin-o bala ang makaliwat sa plano sang Ginoo nga Makagagahom? Sin-o bala ang makapugong sa iya pagsilot?

Ang Mensahi Parte sa mga Filistinhon

28 Ang ini nga mensahi ginpahayag sang Dios sadtong tuig nga napatay si Haring Ahaz:

29 Mga Filistinhon, indi kamo magkalipay tungod nga napatay ang hari nga nagsalakay sa inyo.† Kay magabulos sa iya ang iya anak nga mas makahalalit sang sa iya, pareho sa isa ka man-og nga natawo sa iya ang mas dalitan pa nga man-og nga daw nagalupad. 30 Ang akon katawhan nga mga imol atipanon ko kag papahuwayon nga wala sing may mag-ano sa ila. Pero pamatyon ko ang inyo mga kaliwat sa gutom. Kag ang mabilin sa ila pamatyon ko man. 31 Maghibi kamo sing tudo, kamo nga mga pumuluyo sang mga banwa sang Filistia. Kay magasalakay sa inyo ang inyo kaaway nga daw sa aso nga halin sa north. Tanan sila maisog.

32 Ano ang isabat ta sa mga mensahero sang sina nga nasyon? Sugiran ta sila nga ang Ginoo amo ang nagtukod sang Jerusalem‡ kag dalangpan ini sang iya katawhan nga nagaantos.

15

Ang Mensahi Parte sa Moab

1 Ini nga mensahi parte sa Moab:

Sa isa lang ka gab-i naguba ang mga banwa sang Ar kag Kir nga sakop sang Moab. 2 Nagtaklad ang mga taga-Dibon sa ila templo kag sa ila mga simbahan sa mataas nga mga lugar para maghibi didto. Ginahibian sang mga taga-Moab ang Nebo kag Medeba. Kada isa sa ila nagpakalbo kag nagpabarbas sang ila mga burangos sa pagpakita sang ila pagpangasubo. 3 Nagasuksok sila sang sako samtang nagalakat sa karsada. Nagahinibi sila sing tudo sa atop sang ila mga balay kag sa mga plasa. 4 Nagahinibi ang mga taga-Heshbon kag ang mga taga-Eleale, kag mabatian ini hasta sa Jahaz. Gani ang mga soldado sang Moab nagasinggit sa kahadlok.

5 Nasubuan gid ako sa natabo sa Moab. Nagpalalagyo ang iya katawhan sa Zoar hasta sa Eglat Shelishiya. Nagahinibi sila nga nagataklad sa Luhit. Ang iban sa ila nagagurahab pakadto sa Horonaim tungod sa ila nga nadangatan. 6 Nagmala ang sapa* sang Nimrim kag nalaya ang mga hilamon. Wala na sing may nagatubo nga tanom. 7 Gani gindala nila sa tabok sang ililigan sang tubig sang Arabim ang mga pagkabutang nga ila ginpangabudlayan kag ang ila mga natipon. 8 Mabatian ang ila paghinibi sa border sang Moab hasta sa Eglaim kag sa Beer Elim. 9 Nagpula sa dugo ang tubig sang Dibon,† pero may ipadala pa ako nga sobra pa gid sa sina: isa ka leon nga magatukob sa mga nagpalalagyo halin sa Moab kag sa mga nagkalabilin dira.

16

1 Ang mga taga-Moab nga nagpalalagyo sa Sela, nga isa ka banwa sa kamingawan, nagpadala sang bataon nga mga karnero sa nagahari sa bukid sang Zion* bilang regalo. 2 Ang mga babayi sang Moab nga ara sa talabukan sang Arnon pareho sa mga pispis nga gintabog sa ila nga pugad.

3 Nagsiling ang mga taga-Moab sa mga taga-Juda: “Laygayi ninyo kami kon ano ang amon himuon. Protektari ninyo kami, pareho sang paghandong sang kahoy kon udtong-adlaw. Nagpalalagyo kami sa amon lugar kag wala na kami sang amon kaugalingon nga elistaran. Tagua ninyo kami kag indi ninyo kami pagpabay-i. 4 Paestara ninyo kami nga mga taga-Moab sa inyo duta. Protektari ninyo kami sa gusto maglaglag sa amon.”

Magauntat ang pagpamigos kag ang pagpanglaglag. Madula na ang nagapamigos sa duta sang Israel. 5 Kag magahari ang isa ka kaliwat ni David nga may katutom kag paghigugma. Sa iya nga paghukom, gusto niya gid nga maghatag sang hustisya. Kag maabtik siya maghimo sang matarong.

6 Nabalitaan namon kon daw ano ka bugalon ang mga taga-Moab. Mga hambog sila kag matinaas-taason, pero wala ini sing pulos. 7 Gani hibian nila ang ila nasyon. Magahibi sila tanan tungod sa pagkadula sang ila manamit nga pagkaon sa Kir Hareset. 8 Nagkalaguba ang mga uma sa Heshbon kag pati ang mga talamnan sang ubas sa Sibma. Gin-guba sang mga pangulo sang mga nasyon ining mga talamnan sang ubas† nga nagalambot sa Jazer, pakadto sa desierto, kag nagalambot pa gid hasta sa Patay nga Dagat. 9 Gani nagahibi ako, subong nga nagahibi ang taga-Jazer, tungod sang talamnan sang ubas sang Sibma. Ginahibian ko ang Heshbon kag Eleale kay indi na mabatian ang paghinugyaw sa kalipay sa ila mga patubas. 10 Nadula ang kalipay kag ang kasadya sa mapatubason nga mga uma. Wala na sing may nagakanta ukon nagahinugyaw sa mga talamnan sang ubas. Wala na sing may nagapuga sang ubas para himuon nga bino. Ginpauntat na sang Ginoo‡ ang ila paghinugyaw. 11 Gani nagakasubo ako sa nadangatan sang Moab pareho sa masubo nga tunog sang arpa. Nagakasubo man ako sa nadangatan sang Kir Hareset. 12 Kapuyon lang ang mga taga-Moab sa ila pagbalik-balik sa ila mga simbahan sa mataas nga mga lugar. Wala sing pulos ang ila pagkadto sa templo sa pagpangamuyo.

13 Amo ato ang ginsiling sang una sang Ginoo parte sa Moab. 14 Kag karon, amo naman ini ang iya ginasiling, “Sa sulod sang tatlo gid ka tuig, madula ang manggad sang Moab kag mahuy-an ang iya katawhan. Diutay lang ang mabilin nga buhi sa iya katawhan kag ini sila mga maluya pa.”

17

Ang Mensahi Parte sa Damascus

1 Ini nga mensahi parte sa Damascus:*

“Pamati! Indi na mangin isa ka siyudad ang Damascus tungod kay maguba ini. 2 Wala na gid sing may mag-estar sa mga banwa sang Aroer. Mangin palahalban na lang ini sang mga sapat, kag wala sing may magatabog sini sa ila. 3 Magakalaguba ang napaderan nga mga banwa sang Israel,† kag madula ang pagkagamhanan sang Damascus. Ang dangatan sang mga nagkalabilin nga mga taga-Aram‡ mangin pareho sa gindangatan sang mga Israelinhon. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.

4 “Pag-abot sang sina nga adlaw, mauntat na ang pagkagamhanan sang Israel, kag ang iya pagkamanggaranon pagabayluhan sang kaimulon. 5 Mangin pareho siya sa talamnan nga ang mga uhay gin-garab sang manug-ani, pareho sa talamnan sa Kapatagan sang Refaim matapos nga gin-anihan. 6 Diutay lang ang mabilin sa iya katawhan. Pareho bala sa kahoy nga olibo pagkatapos nga gindugos ang mga bunga sini: duha ukon tatlo lang ka bunga ang mabilin sa pinakamataas nga mga sanga; apat ukon lima lang ka bunga sa iban nga mga sanga. Ako, ang Ginoo nga Dios sang Israel, ang nagasiling sini.”

7 Sa sina nga adlaw, magadangop ang mga tawo sa nagtuga sa ila, sa Balaan nga Dios sang Israel. 8 Indi na sila magdangop sa mga halaran nga sila man lang mismo ang naghimo. Indi na nila pagsapakon ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, kag ang mga halaran nga ginasunugan nila sang insenso, nga ginhimo man lang nila.

9 Sa sina nga adlaw, ang ila napaderan nga mga banwa maguba kag bayaan na lang nila. Pareho sa mga banwa sang mga Amornon kag Hivhanon§ nga ginbayaan nila sang nag-abot ang mga Israelinhon.

10 Matabo ini sa inyo mga taga-Israel, kay ginkalimtan ninyo ang Dios nga inyo manluluwas kag ang inyo palalipdan nga bato. Gani bisan magtanom kamo sang maayo nga klase sang mga tanom, pareho sang ubas nga halin pa sa iban nga lugar, 11 kag bisan magtubo man ini kag mamulak sa sina mismo nga adlaw nga gintanom ninyo, wala kamo sing bunga nga makuha kundi puro lang kabudlayan kag wala untat nga kasakit.

12 Abaw! Ang girinual sang madamo nga katawhan daw sa huganas sang dalagko nga mga balod. 13 Pero bisan pareho pa sila sa dalagko nga mga balod nga nagahuganas, magapalagyo sila kon sabdungon sila sang Dios. Pareho sila sa upa sa bukid nga ginapalid sang hangin, kag pareho sang dagami nga ginapalid sang buhawi. 14 Sa gab-i nagadala sila sang kahadlok, pero pagkaaga nagakalaglag sila. Amo ina ang matabo sa mga nagasalakay sa aton, ang dangatan sang nagapanguha sang aton pagkabutang.

18

Ang Mensahi Parte sa Ethiopia

1 Kaluluoy ang lugar nga ara dampi sa mga suba sang Ethiopia,* nga mabatian ang huni sang mga pakpak sang mga sapat-sapat.† 2 Halin sa sini nga lugar, may mga mensahero nga ginasugo nga nagasakay sa sakayan nga hinimo halin sa tigbaw kag nagaagi sa Suba sang Nilo.

Kamo nga madasig nga mga mensahero, magbalik na kamo sa inyo duta nga nabahin-bahin sang mga suba. Magbalik kamo sa inyo mga katawhan nga mga mataas kag mapino sing supat,‡ mga katawhan nga gamhanan kag ginakahadlukan bisan diin.

3 Kamo tanan nga nagaestar sa kalibutan, bantayi ninyo ang pagbayaw sang bandera sa ibabaw sang bukid, kag pamatii ninyo ang tunog sang budyong. 4 Kay amo ini ang ginsiling sang Ginoo sa akon: “Halin sa akon ginapungkuan, nagabantay lang ako kag nagahulat sing malinong pareho sang pagsilak sang adlaw kon udto kag sang pagporma sang tun-og sa magin-ot nga panahon sang tig-alani.”

5 Sa wala pa ang tig-alani, sa tion pa lang sang pagpamulak sang ubas kag nagaamat-amat pa lang luto ang mga bunga sini, tapson sang Dios ang mga sanga sini gamit ang inughagbas. 6 Huo, laglagon niya ang mga taga-Ethiopia, kag pabay-an ang ila mga bangkay sa mga pispis kag sa mapintas nga mga sapat. Mangin kalan-on sila sang mga pispis sa tion sang tingadlaw kag sang mapintas nga mga sapat sa tion sang tigtulugnaw. 7 Pero magaabot ang tion nga magabaton ang Ginoo nga Makagagahom sang regalo halin sa sini nga duta nga nabahin-bahin sang mga suba. Ang mga katawhan sini mga mataas, mapino sing supat, gamhanan kag ginakahadlukan bisan diin. Pagadal-on nila ang ila mga regalo sa Bukid sang Zion, nga sa diin ginapadunggan ang Ginoo nga Makagagahom.

19

Ang Mensahi Parte sa Egypt

1 Ini nga mensahi parte sa Egypt:

Pamati! Nagasakay ang Ginoo sa panganod kag madasig nga nagapakadto sa Egypt. Sa iya pag-abot, nagakurog sa kahadlok ang mga dios-dios sang Egypt, kag ginakulbaan ang mga Egyptohanon.

2 Nagsiling ang Ginoo, “Paawayon ko ang mga Egyptohanon: utod kontra sa utod, kasilingan kontra sa kasilingan, banwa kontra sa banwa, kag ginharian kontra sa ginharian. 3 Madulaan sang kaisog ang mga Egyptohanon, kag pasalahon ko sila sa ila mga plano. Magadangop sila sa mga dios-dios, sa mga kalag sang mga patay, sa mga babaylan kag sa mga espiritista. 4 Ipasakop ko sila sa gahom sang isa ka mapintas nga hari.” Amo ini ang ginsiling sang Ginoo, ang Makagagahom nga Ginoo.

5 Magahubas ang Suba sang Nilo hasta nga magmala ini. 6 Ang mga ginailigan sang suba magalang-og kag magamala. Magakalalaya ang mga matag-as nga mga hilamon, 7 pati ang mga tanom sa higad sang Suba sang Nilo. Magabagtik ang tanan nga uma malapit sa Suba sang Nilo, kag magakalamatay ang mga tanom sini. 8 Magahibi, magapanalambiton, kag magapalangluya ang mga manugpangisda sa Suba sang Nilo, 9 kag magapangasubo ang mga manughimo sang tela nga linen. 10 Masubuan gid ang mga manughabol* kag ang iban pa nga mga trabahador.

11 Mga buang-buang ang mga opisyal sang Zoan! Ginakilala sila nga mga pinakamaalam sa mga manuglaygay sang hari sang Egypt, pero ang ila mga ginalaygay wala sing pulos. Paano sila makasiling sa hari sang Egypt,† “Mga kaliwat kami sang mga maalamon nga mga tawo kag sang mga hari sang una nga panahon.”

12 Hari sang Egypt, diin na karon ang imo maalamon nga mga tawo? Kon maalamon gid man sila, pasugira sila kon ano ang plano sang Ginoo nga Makagagahom sa Egypt. 13 Mga buang-buang gid man ang mga opisyal sang Zoan, kag ang mga opisyal sang Memfis‡ mga ilintuon. Sila nga mga pangulo amo kuntani ang magatuytoy sa katawhan sang Egypt, pero sila pa ang nagapatalang. 14 Daw sa ginapalingin sang Ginoo ang ulo sang mga taga-Egypt. Nagatalang-talang sila sa tanan nila nga ginahimo. Pareho sila sa hubog nga nagaduling-duling kag nagasuluka. 15 Wala sing bisan sin-o sa Egypt nga makabulig sang iya nasyon, manggaranon man ukon imol, dungganon man ukon kubos.

16 Sa sina nga tion, ang mga Egyptohanon mangin maluya pareho sa babayi. Magakurog sila sa kahadlok sa silot sang Ginoo nga Makagagahom sa ila. 17 Mahadlok sila sa Juda, bisan mamitlang lang ang ngalan sini. Matabo ini sa ila tungod sang plano sang Ginoo nga Makagagahom kontra sa ila.

18 Sa sina man nga tion, lima ka banwa sang Egypt magasunod sa Ginoo nga Makagagahom, kag magahambal sila sa lingguahe nga Hebreo.§ Ang isa sa sini nga mga banwa pagatawgon, Banwa sang Adlaw.*

19 Sa sina nga tion, patindugon ang isa ka halaran para sa Ginoo sa tunga sang duta sang Egypt, kag patindugon man ang isa ka handumanan nga bato sa border sini. 20 Mangin tanda ini kag pamatuod sang presensya sang Ginoo nga Makagagahom sa duta sang Egypt. Kon magpangayo sang bulig ang mga Egyptohanon sa Ginoo tungod nga ginapaantos sila sang mga nagapamigos sa ila, padal-an niya sila sang magaluwas kag magadepensa sa ila. 21 Ipakilala sang Ginoo ang iya kaugalingon sa ila, kag sa sina nga tion kilalahon nila ang Ginoo. Simbahon nila siya paagi sa nagkalain-lain nga halad. Magapromisa sila sa Ginoo, kag tumanon nila ang ila mga promisa. 22 Silutan sang Ginoo ang mga Egyptohanon sang kahalitan, pero ayuhon niya sila. Magadangop sila sa iya, kag pamatian niya ang ila mga pangamuyo kag ayuhon niya sila.

23 Sa sina nga tion, may ara sang malapad nga dalan halin sa Egypt pakadto sa Assyria. Ang mga Egyptohanon kag mga Assyrians magapakadto-pakari sa Egypt kag sa Assyria, kag magasimba sila sing tingob. 24 Sa sina nga tion, magaisa ang Israel sa Egypt kag sa Assyria, kag ining tatlo ka nasyon mangin pagpakamaayo sa kalibutan. 25 Bendisyunan sila sang Ginoo nga Makagagahom nga nagasiling, “Ginapakamaayo ko ang Egypt nga akon katawhan, ang Assyria nga akon gintuga, kag ang Israel nga akon ginapanag-iyahan.”

20

Ang Mensahi Parte sa Egypt kag sa Ethiopia

1 Suno sa sugo ni Haring Sargon sang Assyria, ginsalakay sang kumander sang mga soldado sang Assyria ang Ashdod, kag gin-agaw ini. 2 Antes ini natabo, nagsiling ang Ginoo kay Isaias nga anak ni Amoz, “Ubaha ang imo bayo nga sako pati ang imo sandalyas.” Gintuman ini ni Isaias, kag naglakat-lakat siya nga wala sing bayo kag nagatiniil.

3 Sang ulihi nagsiling ang Ginoo, “Ang akon alagad nga si Isaias naglakat-lakat nga wala sing bayo kag nagatiniil sa sulod sang tatlo ka tuig. Ini isa ka simbolo nga nagapaandam sa Egypt kag sa Ethiopia.* 4 Kay pagabihagon sang hari sang Assyria ang mga taga-Egypt kag taga-Ethiopia,† bata man ukon tigulang. Pagabihagon sila, nga wala sing bayo kag nagatiniil. Makita ang ila mga buli, kag mahuy-an gid ang Egypt. 5 Ang mga nagasalig sa Ethiopia kag nagapabugal sa Egypt matublag kag mahuy-an. 6 Sa tion nga matabo ini, magasiling ang mga Filistinhon,‡ ‘Tan-awa ang natabo sa mga nasyon nga ginsaligan ta kag ginpangayuan sang bulig sa pagluwas sa aton sa hari sang Assyria. Ti, paano na kita maluwas?’ ”

21

Ang Mensahi Parte sa Babilonia

1 Ini nga mensahi parte sa Babilonia:*

Magasalakay ang mga kaaway nga daw sa buhawi nga nagaagi sa Negev.

Magahalin ini sa kamingawan, sa makahaladlok nga duta.

2 Nakita ko ang isa ka terible nga palanan-awon

parte sa pagtraidor kag pagpanglaglag.

Kamo nga mga taga-Elam kag taga-Media,

libuti ninyo ang Babilonia kag salakaya.

Pauntaton sang Dios ang pagpaantos niya sa iban nga mga nasyon.

3 Ining nakita kag nabatian ko sa palanan-awon,

nakapahadlok gid sa akon kag nakapasakit sang akon lawas,

pareho sang pagpasakit sang babayi nga manugbata.

4 Nagakubakuba ang akon dughan,

kag nagakurog ako sa kahadlok.

Indi ako makapahuway sa kagab-ihon,

kay ginakulbaan gihapon ako.

5 Nagapreparar sang punsyon ang mga opisyal.

Nagabutang sila sang mga hapin para makapungko sila.

Nagakaon sila kag nagainom, kag sa hinali may nagsinggit sa ila,

“Dali, magpreparar kamo sa inaway!”

6 Nagsiling ang Ginoo sa akon,

“Magbutang ka sang guwardya sa siyudad,

kag pasugira siya sang iya makita.

7 Dapat magbantay gid siya sing maayo

kag kon makakita siya sang mga karwahe nga ginaguyod sang duha ka kabayo,

kag sang mga soldado nga nagasakay sa mga donkey kag mga camel,

magpahibalo siya dayon.”

8 Nagsinggit ang guwardya,

“Sir, adlaw-gab-i ang akon pagbantay sa tore.

9 Kag karon, tan-awa!

May nagaabot nga mga karwahe kag mga manugkabayo nga paris-paris.”

Dayon nagsiling pa ang guwardya,

“Nalaglag na ang Babilonia!

Ang tanan nga imahen sang iya mga dios-dios ara sa duta kag puro wasak.”

10 Dayon nagsiling ako,

“Mga kasimanwa ko nga mga Israelinhon,

nga pareho sa trigo nga ginlinas,†

ginasugid ko sa inyo ang mga butang nga akon nabatian sa Ginoo

nga Makagagahom, ang Dios sang Israel.”

Ang Mensahi Parte sa Edom

11 Ini nga mensahi parte sa Edom:‡

May tawo nga halin sa Edom§ nga nagasagi pamangkot sa akon,

“Guwardya, san-o pa bala mag-aga?”

12 Nagsabat ako, “Sa indi madugay magaaga na,

pero magagab-i naman dayon.

Kon gusto mo magpamangkot liwat,

magbalik ka kag magpamangkot.”

Ang Mensahi Parte sa Arabia

13 Ini nga mensahi parte sa Arabia:

Kamo nga katawhan sang Dedan,

nga ang inyo mga grupo sang mga negosyante

nga nagapanglakaton nagakampo sa kamingawan sang Arabia,

14 maghatag kamo sang tubig sa mga ginauhaw.

Kamo nga nagaestar sa Tema,

maghatag kamo sang pagkaon sa mga tawo nga nagpalalagyo sa ila lugar.

15 Nagpalalagyo sila sa puwerte nga inaway;

ginalagas sila sang ila mga kaaway sang espada kag pana.

16 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Sa sulod gid sang isa ka tuig, ang pagkagamhanan sang Kedar madula. 17 Diutay lang ang mabilin sa iya maisog nga mga manugpana. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo nga Dios sang Israel, ang nagasiling sini.”

22

Ang Mensahi Parte sa Jerusalem

1 Ini nga mensahi parte sa pulopatag nga sa diin makita ang mga palanan-awon:* Ano ang nagakatabo? Ngaa nagasalaka kamo tanan sa mga atop? 2 Nagasinalasala kag nagasininggit ang mga tawo sa bilog nga siyudad. Ang mga nagkalamatay sa inyo wala napatay sa inaway. 3 Nagpalalagyo ang tanan ninyo nga pangulo, kag nadakpan sila nga wala sing gamo. Ang iban sa inyo nagtinguha nga magpalagyo, pero nadakpan man sila. 4 Karon, pabay-i ninyo ako nga maghibi sa akon mga kasimanwa nga nagkalamatay. Indi ninyo ako pag-uloulohi. 5 Kay gintalana sang Ginoong Dios nga Makagagahom ang ini nga tion sang paggirinual, pagdinalagan, kag pagsinalasala sang mga tawo sa pulopatag nga sa diin makita ang mga palanan-awon. Ang mga pader sini nagakalaguba, kag ang pagsininggit sang mga tawo mabatian hasta sa mga bukid. 6 Nagasalakay ang mga soldado sang Elam nga may mga pana kag nagasakay sa mga kabayo. Ang mga soldado sang Kir nagasalakay man nga may ginauyatan nga mga taming. 7 Ginalikupan nila ang inyo mapatubason nga mga kapatagan, kag nagatipon sila sa mga puwertahan sang inyo siyudad. 8 Naagaw nila ang mga depensa sang Juda. Nagkuha kamo sang inyo mga armas sa talaguan sini. 9 Gintan-aw ninyo ang mga pader sang Banwa ni David para mahibaluan ninyo kon diin ang mga guba sini. Nagtipon kamo sang tubig halin sa punong sa ubos. 10 Gintan-aw ninyo ang mga balay sa Jerusalem kag gin-guba ang iban sini para gamiton ang mga bato sa pagkay-o sa pader sang siyudad. 11 Naghimo kamo sang pulunduhan sang tubig sa tunga sang duha ka pader, kag ginpuno ninyo ini sang tubig halin sa daan nga punong. Pero wala kamo nagsalig kag nagsapak sa Dios nga amo ang nagplano sini sang una pa, kag nagbuot nga matabo ini.

12 Nagtawag sa inyo ang Ginoong Dios nga Makagagahom nga magpangasubo kag maghibi kamo. Ginhambalan niya kamo nga magpakalbo kag magsuksok sang sako sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. 13 Sa baylo, nagsinadya kag nagselebrar kamo. Nag-ihaw kamo sang mga baka kag mga karnero, kag nagkinaon sang karne kag nag-ininom sang bino. Kay ang inyo rason, “Magpagusto kita, magkaon kita kag mag-inom, kay basi kon mapatay na kita buwas.” 14 Nagsiling sa akon ang Ginoo, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, nga ining sala ninyo indi gid niya pagpatawaron hasta nga mapatay kamo.

Ang Mensahi para kay Shebna

15 Ginsugo ako sang Ginoong Dios nga Makagagahom nga kadtuan ko si Shebna, ang administrador sang palasyo, kag ihambal ini sa iya: 16 “Sin-o ka gid bala nga magguhab sa banglid kag maghimo sang imo lulubngan upod sa mga dungganon? Sin-o ang nagtugot sa imo sa paghimo sini? 17 Mag-andam ka! Bisan gamhanan ka pa, dakpon ka sang Ginoo kag ihaboy. 18 Tipulunon niya ikaw nga daw sa bola kag ihaboy sa isa ka malapad nga lugar. Didto ka mapatay, kag didto man magkalaguba ang ginapabugal mo nga mga karwahe. Nagahatag ka sang kahuy-anan sa panimalay sang imo agalon.” 19 Nagasiling ang Ginoo sa imo, “Pahalinon ko ikaw sa imo obra!

20 “Sa sina nga adlaw, ipatawag ko ang akon alagad nga si Eliakim nga anak ni Hilkia. 21 Ipasuksok ko sa iya ang imo pang-opisyal nga bayo kag wagkos, kag ihatag ko sa iya ang imo awtoridad. Mangin pareho siya sa isa ka amay sa mga taga-Jerusalem kag mga taga-Juda. 22 Itugyan ko sa iya ang yabi sang ginharian ni David. Kon abrihan niya ang puwertahan, wala sing may makasirado; kag kon siradhan niya, wala sing may makaabri. 23 Palig-unon ko siya sa iya posisyon pareho sang kalabitan sa dingding. Kag magahatag siya sang dungog sa iya pamilya. 24 Ang iya mga kabataan kag mga paryente magadepende sa iya. Pareho siya sa kalabitan nga may nagakalabit nga nagkalain-lain nga suludlan nga magagmay, halin sa mga yahong hasta sa mga tibod.

25 “Sa sina nga tion nga damo na ang nagakalabit sa iya, mahulog siya kag magakalawasak ang tanan nga nagakabit sa iya. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

23

Ang Mensahi Parte sa Tyre kag Sidon

1 Ini nga mensahi parte sa Tyre:

Maghibi kamo nga mga nagasakay sa mga barko sang Tarshish! Kay naguba na ang inyo pantalan sa Tyre. Ginsugid na ini sa inyo sang mga naghalin sa Cyprus.* 2 Maghipos kamo nga mga nagaestar sa isla† pati na kamo nga mga negosyante sang Sidon. Ang inyo mga negosyante nga nagapamanggaranon sa inyo nagabiyahe 3 sa mga kadagatan sa pagbakal kag pagbaligya sang mga patubas sang Shihor nga sakop sang Suba sang Nilo. Kag nagapakignegosyo sa inyo ang mga nasyon. 4 Mahuya ka, Sidon, nga dalangpan sang mga tawo nga nagaestar malapit sa dagat. Ginasikway ka na sang kadagatan nga nagasiling, “Wala na ako sing bata; wala ako sing may ginasagod nga bata nga lalaki ukon babayi.”

5 Masakitan ang mga Egyptohanon kon mabatian nila ang natabo sa Tyre. 6 Maghinibi kamo nga mga nagaestar sa isla. Tabok kamo sa Tarshish! 7 Sadto anay malipayon ining siyudad sang Tyre nga gintukod sang una nga panahon, nga ang iya katawhan nakaabot sa malayo nga mga lugar kag nagsakop sang sini nga mga lugar. Pero karon ano na ang natabo sa iya? 8 Sin-o bala ang nagplano sini sa Tyre, ang siyudad nga nagpanakop sang mga lugar, nga ang mga dungganon niya nga mga negosyante bantog sa kalibutan? 9 Ang Ginoo nga Makagagahom amo ang nagplano sini para paubuson ang nagapabugal sa iya pagkagamhanan kag ang mga ginakilala nga bantog sa kalibutan. 10 Kamo nga mga pumuluyo sang Tarshish, mag-agi kamo sing hilway sa Tyre pareho sa Suba sang Nilo nga nagailig sing hilway, tungod kay wala na sing may magpugong sa inyo. 11 Gin-untay sang Ginoo ang iya kamot sa dagat sa paglaglag sini, gani nagakulurog sa kahadlok ang mga ginharian. Nagmando siya nga gub-on ang mabakod nga depensa sang Fenicia.‡ 12 Nagsiling ang Ginoo, “Mga pumuluyo§ sang Sidon, tapos na ang inyo pagpangalipay. Nalaglag na kamo! Bisan magpalagyo kamo sa Cyprus, wala gihapon kamo sing kapahuwayan didto.”

13 Tan-awa bala ninyo ang duta sang mga taga-Babilonia.* Diin na karon ang katawhan sini? Ginhimo sang Assyria ang Babilonia nga elistaran sang talunon nga mga sapat. Kay ginsalakay nila ini, ginwasak ang mabakod nga mga parte sini, kag ginpabay-an nga guba. 14 Maghibi kamo nga mga nagabiyahe sa Tarshish, kay naguba na ang siyudad nga inyo dalangpan. 15 Pagakalimtan ang Tyre sa sulod sang 70 ka tuig, ang kalawigon sang kabuhi sang hari. Pero pagkatapos sina, mangin pareho siya sa isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas nga ginasambit sa sini nga kanta: 16 “Ikaw nga babayi nga nagabaligya sang imo lawas, ginkalimtan ka na. Gani kuhaa ang imo arpa, kag tukara ini sing maayo samtang nagalibot ka sa siyudad. Damua ang imo kanta, para madumduman ka.”

17 Pagkatapos sang 70 ka tuig, dumdumon sang Ginoo ang Tyre. Pero himuon liwat sang Tyre ang ginhimo niya sang una, nga pareho sang ginahimo sang babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Himuon niya ang malain para makakuwarta siya sa tanan nga ginharian sang kalibutan. 18 Pero sa ulihi ang iya maginansya indi pagtaguon kundi ihalad niya sa Ginoo para ibakal sang madamo nga pagkaon kag sang maayo nga klase sang mga bayo para sa mga tawo nga nagaalagad sa Ginoo.

24

Pagasilutan sang Dios ang Kalibutan

1 Pamati! Laglagon sang Ginoo ang kalibutan* hasta nga indi na ini mapuslan, kag laptahon niya ang mga pumuluyo sini. 2 Isa lang ang dangatan sang tanan—pari ukon pumuluyo, agalon ukon ulipon, manugbaligya ukon manugbakal, manugpautang ukon manug-utang. 3 Malaglag gid sing bug-os ang kalibutan kag magakalaubos ang mga butang diri. Matabo gid ini, kay ang Ginoo mismo ang nagsiling sini.

4 Magamala kag magatig-a ang duta. Magaluya ang mga tawo sa bilog nga kalibutan, pati ang dungganon nga mga tawo. 5 Ginhigkuan ang kalibutan sang mga pumuluyo sini, tungod nga wala nila gintuman ang mga kasuguan kag mga pagsulundan sang Dios. Ginlapas nila ang wala sing katapusan nga kasugtanan sang Dios sa ila. 6 Gani pakamalauton sang Dios ang kalibutan, kag magapanabat ang mga pumuluyo sini tungod sa ila mga sala. Sunugon sila, kag diutay lang ang mabilin sa ila.

7 Magakalaya ang mga ubas, kag maubos ang duga sang ubas. Magapangasubo ang mga nagakalipay, 8 kag indi na mabatian ang masadya nga tinukar sang mga tamborin kag mga arpa, kag ang paghinugyaw sang mga tawo nga nagaselebrar. 9 Wala na sing kinanta sa ila pag-ininom, kag ang ilimnon mangin mapait.

10 Mawasak ang siyudad kag indi na mapuslan. Siraduhon ang puwertahan sang kada balay para wala sing may makasulod. 11 Magasininggit ang mga tawo sa karsada, nga nagapangayo sang bino. Ang ila kalipay bayluhan sang kasubo. Wala na sing kinalipay sa kalibutan. 12 Ang siyudad magapabilin nga guba, nga wasak ang mga puwertahan sini. 13 Diutay na lang nga tawo ang mabilin sa tanan nga nasyon sa kalibutan, pareho sa olibo ukon ubas matapos nga gindugos.

14 Ang mga tawo nga magkalabilin magahinugyaw sa kalipay. Ang ara sa west magasugid sang pagkagamhanan sang Ginoo. 15 Gani ang mga tawo sa east kag sa mga lugar nga malapit sa dagat† dapat magdayaw sa Ginoo, ang Dios sang Israel. 16 Mabatian bisan sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan nga nagakanta sang, “Dayawon ang Matarong nga Dios!”

Pero kaluluoy ako! Nagapalangluya na ako! Kay padayon gihapon ang pagluib sang mga traidor nga tawo. 17 Kamo nga mga katawhan sang kalibutan, nagahulat sa inyo ang kahadlok, buho, kag siod. 18 Ang magapalagyo sa kahadlok mahulog sa buho, kag ang magguwa sa buho masiod.

Magaulan sing mabaskog, kag magatay-og ang pundasyon sang kalibutan. 19 Magalitik ang duta, kag mapihak ini. 20 Daw sa magaduling-duling ini pareho sa hubog. Magauyog-uyog ini pareho sa payag nga ginahuyop sang hangin. Mabug-atan ini tungod sa sala, kag malaglag kag indi na makabangon liwat.

21 Sa sina nga tion, silutan sang Ginoo ang langitnon nga mga tinuga,‡ kag ang mga hari sa kalibutan. 22 Tipunon sila tanan sa buho pareho sa mga priso. Prisohon sila, kag sa ulihi silutan. 23 Magadulom ang adlaw kag bulan kay magahari ang Ginoo nga Makagagahom sa Bukid sang Zion, sa Jerusalem. Kag didto mapahayag ang iya gahom sa atubangan sang mga manugdumala sang iya katawhan.

25

Dalayawon ang Dios

1 Ginoo, ikaw ang akon Dios! Dayawon kag padunggan ko ikaw, kay makatilingala gid ang imo mga ginhimo. Gintuman mo gid ang imo mga ginplano sang una nga panahon. 2 Gin-guba mo ang napaderan nga mga banwa sang mga taga-iban nga nasyon. Ginwasak mo ang mabakod nga mga parte sang ila mga banwa, kag indi na ini mapatindog liwat. 3 Gani padunggan ka sang gamhanan nga mga katawhan, kag tahuron sang mapintas nga mga nasyon.

4 Ikaw ang mabakod nga dalangpan sang mga imol sa tion sang kalisod. Palasilungan ka sa mabaskog nga ulan kag init. Kay ang pagsalakay sang mapintas nga mga tawo pareho sang bagyo nga nagahampak sa pader, 5 kag pareho sang init sa desierto. Pero ginpahipos mo ang pagsininggit sang mga taga-iban nga nasyon. Ginpauntat mo ang pagkinanta sang mapintas nga mga tawo, pareho sang init nga nadula kay gintabunan sang panganod.

6 Diri sa Bukid sang Zion, magapreparar ang Ginoo nga Makagagahom sang isa ka punsyon para sa tanan nga katawhan. Mga manamit nga pagkaon kag ilimnon ang iya ipreparar. 7 Kag sa sini man nga bukid, pagakuhaon niya ang kasubo* sang mga katawhan sa tanan nga nasyon. 8 Dulaon sang Ginoong Dios ang kamatayon kag pahiran niya ang mga luha sang tanan nga tawo. Kuhaon niya ang kahuy-anan sang iya katawhan sa bilog nga kalibutan. Matabo gid ini, kay ang Ginoo mismo ang nagsiling sini.

9 Kon matabo na ini, magasiling ang mga tawo: “Siya ang aton Dios! Nagsalig kita sa iya, kag ginluwas niya kita. Siya ang Ginoo nga aton ginsaligan. Magkalipay kita kag magsinadya kay ginluwas niya kita.” 10 Sa pagkamatuod, buligan sang Ginoo ining Bukid sang Zion, pero silutan niya ang Moab. Tasakon niya ini pareho sa dagami nga ginatasak sa ipot. 11 Tinguhaan nila nga makaluwas sa sina nga kahimtangan pareho sa tawo nga nagakapaykapay sa tubig. Pero bisan maayo pa sila maglangoy, lumsan gihapon sila sang Ginoo; paubuson sila sang Ginoo sa ila pagkabugalon. 12 Rumpagon niya ang ila mataas kag mabakod nga mga pader hasta nga maglalapta ini sa duta.

26

Kanta sa Pagdayaw sa Dios

1 Sa sina nga tion, ini nga kanta pagakantahon sa Juda:

Mapag-on na ang aton siyudad.

Ang kaluwasan sang Dios pareho sa pader nga nagapalibot sa aton.

2 Abrihi ang mga puwertahan sang siyudad

para makasulod ang matarong nga nasyon,

ang nasyon nga matutom sa Ginoo.

3 Hatagan mo, Ginoo, sang kompleto nga kalinong

ang tawo nga ang iya hunahuna nasintro sa imo,

kay nagasalig siya sa imo.

4 Magsalig kamo permi sa Ginoo

kay ang Ginoo amo ang aton palalipdan nga bato hasta san-o.

5 Sa pagkamatuod, ginpaubos niya ang mga bugalon.

Ginlaglag niya ang ila siyudad hasta nga nagkalarumpag ini sa duta.

6 Gintapak-tapak ini sang gindaogdaog nga mga imol.

7 Matapan ang dalanon sang mga matarong,

kag ikaw, Matarong nga Dios, ang nagtapan sini.

8 Ginoo, ginasunod namon ang imo mga sugo,

kag nagasalig kami sa imo.

Ang amon handom amo nga mapadunggan ka.

9 Ginahandom ko gid ikaw kon gab-i,

sa bug-os ko nga tagipusuon.

Matuod nga kon maghukom ka sa mga tawo sa kalibutan,

makatuon sila nga magkabuhi nga matarong.

10 Bisan ginakaluoyan mo ang malain nga mga tawo,

wala gihapon sila nagatuon sa pagkabuhi nga matarong.

Bisan nagaestar sila sa duta sang mga matarong,

padayon gihapon sila sa paghimo sang malain,

kag wala nila ginakilala ang imo pagkagamhanan.

11 Ginoo, handa ka na nga magsilot sa ila,

pero wala sila kahibalo.

Pahibalua sila, Ginoo!

Pakahuy-i sila paagi sa pagpakita sa ila kon daw ano ang imo paghigugma sa imo katawhan.

Sila nga imo mga kaaway laglaga sang imo kalayo.

12 Ginoo, hatagan mo kami sang maayo nga kahimtangan.

Kay ang tanan nga hinimuan namon nahimo namon tungod sa imo bulig.

13 Ginoo, nga amon Dios,

gin-gamhan kami sang iban,

pero ikaw lang gid ang amon ginasimba.

14 Patay na sila subong kag indi na mabuhi liwat.

Ginsilutan mo sila kag ginlaglag;

kag ginkalimtan na sila.

15 Ginoo, ginpadako mo ang amon nasyon;

ginpasangkad mo ang mga border sini,

kag naghatag ini sang kadungganan sa imo.

16 Ginoo, gindisiplina mo ang imo katawhan,

kag sa ila kalisod nagdangop sila kag nagpanawag* sa imo.

17 Nakita mo, Ginoo, ang amon pag-antos.

Pareho kami sa babayi nga manugbata,

nga nagasinggit tungod sa puwerte nga kasakit.

18 Nag-ugayong kami sa kasakit,

pero wala man kami sing may ginbata.

Wala kami sing may nahimo para luwason ang amon duta,†

kag wala man namon nalaglag ang mga katawhan sa kalibutan nga amon mga kaaway.‡

19 Pero mabanhaw ang imo mga katawhan nga nagkalamatay.

Magabangon ang ila mga bangkay kag magakanta sa kalipay.

Subong nga ang tun-og sa kaagahon nagapabugnaw sang duta,

ikaw Ginoo magabanhaw sang mga patay.

20 Mga kasimanwa, magsulod kamo sa inyo mga balay kag siraduhi ninyo ang inyo mga puwertahan. Panago anay kamo hasta madula ang kaakig sang Ginoo. 21 Kay nagaabot na siya halin sa iya ginaestaran para silutan ang mga pumuluyo sang kalibutan tungod sa ila mga sala. Ipahayag na sang duta ang mga tawo nga ginpamatay; indi na niya ini pagtaguon pa.

27

Ang Paluwas sang Israel

1 Sa sina nga tion, gamiton sang Ginoo ang iya matalom kag gamhanan nga espada sa pagpatay sa Leviatan, ang nagasaog nga dragon sa dagat.

2 Sa sina man nga tion, magakanta kamo parte sa mabungahon nga talamnan sang ubas. 3 Ako, ang Ginoo, ang nagaatipan sining talamnan sang ubas. Ginabunyagan ko ini permi. Ginabantayan ko ini adlaw-gab-i para wala sing may makahalit. 4 Wala na ako nangakig sa sini nga talamnan. Pero sa tion nga may makita ako sa iya nga tunukon nga mga kahoy-kahoy, kontrahon ko siya kag sunugon. 5 Pero maluwas lang siya kon magpakig-abyan siya sa akon, kag magpangayo sang proteksyon sa akon.

6 Magaabot ang adlaw nga ang katawhan sang Israel, ang mga kaliwat ni Jacob, magapanggamot pareho sa tanom. Magapanalingsing ini kag magapamulak. Magapamunga ini sang madamo nga bunga nga magapuno sang bilog nga kalibutan. 7 Wala ginsilutan kag ginpamatay sang Ginoo ang Israel pareho sang pagsilot kag pagpamatay niya sa mga kaaway sini. 8 Ginpabihag sang Ginoo ang iya katawhan bilang silot sa ila. Gintabog niya sila paagi sa mabaskog nga hangin halin sa east.* 9 Mapatawad lang sila kon gub-on nila ang ila mga halaran nga bato kag pudpuron nila ini sing mapino, kag dulaon nila ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera, kag ang mga halaran nga ginasunugan nila sang insenso.

10 Nawasak na ang napaderan nga siyudad. Pareho na ini sang kamingawan; wala na sing may nagaestar diri. Nangin palahalban kag palahuwayan na lang ini sang mga baka. Ginaubos halab sang mga baka ang mga dahon sang mga sanga. 11 Kag sang nagkalalaya kag nagkalabali ang mga sanga, ginapangtipon ini sang mga babayi para igatong. Tungod kay ang mga katawhan sini wala sing pag-intiendi, indi sila pagkaluoyan sang Dios nga nagtuga sa ila. 12 Sa sina nga tion, tipunon sang Ginoo ang mga Israelinhon halin sa Suba sang Euphrates hasta sa ililigan sang tubig sang Egypt pareho sang pagtipon sang ginlinas nga trigo. 13 Pagtunog sang budyong sing mabaskog, magabalik sa Jerusalem ang mga Israelinhon nga nagaantos sa pagkabihag sa Assyria kag Egypt. Kag simbahon nila ang Ginoo, sa balaan nga bukid sa Jerusalem.

28

Ang Mensahi Parte sa Samaria

1 Kaluluoy ang Samaria, nga pareho sa korokorona nga bulak, nga dungog sang palahubog nga mga pangulo sang Israel.* Ini nga siyudad nahamtang sa mapatubason nga patag, pero ang iya katahom madula pareho sa bulak nga nagakalaya. 2 Pamati! May ginapreparar ang Ginoo nga isa ka makusog kag gamhanan nga nasyon nga magalaglag sa Samaria. Pareho ini sa makahalalit nga bagyo kag nagahuganas nga baha. 3 Pagatasakon niya ang Samaria, nga pareho sa korokorona nga bulak, nga dungog sang palahubog nga mga pangulo sang Israel. 4 Ini nga siyudad nahamtang sa mapatubason nga patag, pero ang iya katahom madula pareho sa bulak nga nagakalaya. Malaglag ini gilayon pareho sa nahauna nga mga bunga sang higera nga ginakuha kag ginakaon dayon sang kada may makakita.

5 Sa sina nga tion, ang Ginoo nga Makagagahom mangin pareho sa matahom nga korokorona nga bulak sa iya nagkalabilin nga mga katawhan. 6 Hatagan niya sang handom ang mga manughukom nga paharion nila ang hustisya. Kag hatagan niya sang kaisog ang mga soldado nga nagaguwardya sa siyudad kontra sa mga kaaway.

7 Pero karon nagaduling-duling sa kahubog ang mga pari kag mga propeta kag wala na sa husto nga paminsaron. Ang mga propeta sala na ang ila pag-intiendi sa palanan-awon, kag ang mga pari indi na husto ang ila desisyon. 8 Ang ila mga lamisa puno sang ila mga suka. Wala gid sing parte sang lamisa nga matinlo. 9 Nagareklamo pa sila nga nagasiling, “Ano bala ang hunahuna niya sa aton, mga bata nga bag-o lang nalutas? Ngaa amo ina ang panudlo niya sa aton? 10 Kon magtudlo siya, litra por litra, linya por linya, leksyon por leksyon.”

11 Tungod nga indi sila magpamati, magapakighambal ang Ginoo sa sini nga mga tawo paagi sa mga taga-iban nga lugar nga lain ang lingguahe. 12 Amo ini ang iya ihambal: “Makaangkon kuntani kamo sang kapahuwayan sa inyo duta. Pero indi kamo gusto magpamati sa akon.” 13 Gani tudluan sila sang Ginoo litra por litra, linya por linya, leksyon por leksyon. Kag matumba sila sa ila paglakat, mapilasan, masiod, kag madakpan.

14 Gani kamo nga mga nagapangyaguta nga mga manugdumala sang katawhan sang Jerusalem, pamatii ninyo ang ginasiling sang Ginoo! 15 Kay nagapabugal kamo nga nagasiling, “Nakahimo kami sang kasugtanan sa kamatayon nga indi ini mag-ano sa amon, kag nagsugtanay kami sang lugar sang mga patay nga indi kami pagdal-on didto. Gani indi kami maano bisan mag-abot man ang katalagman nga daw sa baha, kay nagasalig kami nga ang amon pagbinutig kag pagpangdaya makaprotektar sa amon.”

16 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: “Pamati! Mabutang ako sa Zion† sang bato nga pundasyon; isa ka bato nga masaligan, mabakod, kag malahalon. Ang nagatuo sa iya indi magpadasodaso‡ sa ila mga ginahimo. 17 Himuon ko nga inugtakos kag inugtunton ang hustisya kag pagkamatarong. Ipapalid ko sa bagyo kag ipaanod sa baha ang kabutigan nga inyo ginasaligan nga makaprotektar sa inyo. 18 Mangin wala sing pulos ang inyo kasugtanan sa kamatayon, kag ang inyo ginkasugtan sang lugar sang mga patay. Kay kon mag-abot ang katalagman nga daw sa baha, malaglag kamo. 19 Magaabot ini permi kada adlaw, aga kag gab-i, kag magalaglag gid ini sa inyo.”

Mahadlok gid kamo kon maintiendihan ninyo ini nga mensahi. 20 Kay pareho kamo sa tawo nga kabos ang iya ginahigdaan kag makitid ang iya habol.§ 21 Sa pagkamatuod, magasalakay ang Ginoo pareho sa iya ginhimo sa Bukid sang Perazim kag sa Kapatagan sang Gibeon. Himuon niya ang butang nga wala ginapaabot sang iya katawhan. 22 Gani karon indi na kamo magyaguta, kay basi kon dugangan pa niya ang iya silot sa inyo. Kay nabatian ko gid mismo ang ginmando sang Ginoong Dios nga Makagagahom nga laglagon niya ang inyo bilog nga duta.

23 Pamatii ninyo sing maayo ang akon ginasiling. 24 Magsagi na lang bala arado ang mangunguma, kag indi magtanom? 25 Indi bala nga kon handa na ang duta, ginasab-ugan niya ini sang nagkalain-lain nga binhi sa tagsa ka talamnan sini, pareho sang binhi sang mga panakot, trigo, barley kag espelta?* 26 Nahibaluan niya kon ano ang husto nga himuon kay ginatudluan siya sang Dios. 27 Wala niya ginagamitan sang tapi nga panglinas nga may mga ulounto ang mga inani nga mga panakot kundi ginahampas niya ini sang lipak. 28 Ang uyas nga ginahimo nga tinapay madali madugmok, gani wala niya ini ginasagi linas. Ginagamitan niya ini sang karo nga may mga kabayo sa paglinas, pero ginasiguro niya nga indi ini magkaladugmok. 29 Ini nga kaalam halin sa Ginoo nga Makagagahom. Maayo gid ang iya laygay kag puwerte gid ang iya kaalam.

29

Ang Mensahi Parte sa Jerusalem

1 Nagsiling ang Ginoo, “Kaluluoy ang Jerusalem,* ang siyudad nga ginpuy-an ni David! Sige, magselebrar ini nga siyudad sang iya mga piesta kada tuig. 2 Pero salakayon ko ini, kag magahinibi kag magapanalambiton ang iya sini mga pumuluyo. Kag para sa akon, ang bilog nga siyudad mangin pareho sa halaran nga nabulit sang dugo.† 3 Kibunon ko ang siyudad sang Jerusalem. Palibutan ko ini sang mga tore-tore sa pagsalakay sini, kag magatumpok ako sang mga duta sa kilid sang pader para mataklas ini. 4 Malaglag ini, kag mangin pareho sa isa ka murto nga nagapanawag halin sa idalom sang duta, nga ang iya tingog hungaw. 5 Pero sa ulihi ang iya madamo nga kaaway nga mapintas mangin pareho sa yab-ok ukon upa nga palidon sang hangin. Gulpi lang ini matabo sa ila. 6 Dumdumon sang Ginoo nga Makagagahom ang Jerusalem, kag magaabot siya nga may daguob, linog, ginahod, buhawi, bagyo, kag nagadabadaba nga kalayo. 7-8 Madula pareho sa isa ka damgo ang madamo nga nasyon nga nagasalakay sa Jerusalem‡ kag nagaguba sang mga pader sini. Pareho sila sa tawo nga nagadamgo nga nagakaon, pero pagbugtaw niya gutom siya, ukon pareho sa tawo nga nagadamgo nga nagainom, pero pagbugtaw niya uhaw siya.” 9 Kamo nga mga taga-Juda, buanga ninyo ang inyo kaugalingon kag magpakabuang kamo. Bulaga ninyo ang inyo kaugalingon kag magpakabulag kamo. Hubog kamo kag nagaduling-duling pero indi tungod sa bino. 10 Kay daw sa ginpatulog kamo sang Ginoo sing mahamuok. Gintabunan niya ang inyo mga ulo kag mga mata nga wala sing iban kundi ang inyo mga propeta.

11 Para sa inyo, ini tanan nga ginpahayag sa inyo daw sa linukot nga kasulatan nga sirado. Kon ipabasa mo ini sa tawo nga kahibalo magbasa, masiling siya, “Indi ko ina mabasa tungod kay sirado.” 12 Kag kon ipabasa mo sa indi kahibalo magbasa, masiling siya, “Indi ako kahibalo magbasa.”

13 Nagasiling ang Ginoo, “Ini nga katawhan nagadayaw kag nagapadungog sa akon sa baba lang, pero ang ila tagipusuon malayo sa akon. Kag ang ila pagsimba sa akon suno lang sa mga pagsulundan sang tawo. 14 Gani patingalahon ko liwat ang ini nga katawhan sang sunod-sunod nga makatilingala nga mga butang. Kag dulaon ko ang kaalam sang mga tawo nga maalam kag ang pag-intiendi sang mga may tinun-an.” 15 Kaluluoy kamo nga mga nagatago sang inyo mga plano sa Ginoo. Nagahimo kamo sang inyo mga buluhaton sa madulom, kag nagasiling kamo, “Wala sing may makakita ukon makahibalo sang aton ginahimo.” 16 Mga balingag kamo! Ginakabig ninyo nga daw sa kolon ang manughimo sang kolon.§ Makasiling bala ang hinimo nga butang sa naghimo sa iya, “Indi ikaw ang naghimo sa akon?” Makasiling bala ang kolon sa nagporma sa iya, “Wala ikaw sang may nahibaluan?” 17 Sa indi madugay ang kagulangan sang Lebanon mangin mapatubason nga latagon, kag ang mapatubason nga latagon mangin kagulangan. 18 Sa sina nga tion, ang bungol makabati sa ginabasa halin sa linukot nga kasulatan. Kag ang bulag, nga ang iya lang makita amo ang kadulom, makakita. 19 Magakalipay liwat ang mga mapainubuson kag ang mga imol tungod sa Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel. 20 Tungod kay madula ang mga mapintas kag nagapangyaguta nga mga tawo. Magakalamatay ang tanan nga mahilig sa pagpakasala 21 pati ang tanan nga nagaakusar sang indi matuod, ang mga nagapadihot para makombinsi ang mga hukom, kag ang mga nagabinutig nga saksi para indi mahatagan sang hustisya ang mga inosente.

22 Gani ang Ginoo, ang Dios nga nagluwas kay Abraham nagsiling parte sa mga kaliwat ni Jacob, “Sugod karon, wala na sila sing dapat ikahuya ukon kahadlukan. 23 Kay kon makita nila nga mga kaliwat ni Jacob ang akon mga binuhatan sa ila, tahuron nila ako, ang Balaan nga Dios ni Jacob, kag kilalahon nila ang akon pagkabalaan. Kahadlukan nila ako nga Dios sang Israel. 24 Ang mga nalibugan makaintiendi na sang kamatuoran, kag ang mga nagareklamo magakalipay na kon tudluan.”

30

Wala sing Pulos ang Kasugtanan sang Juda sa Egypt

1 Nagsiling ang Ginoo, “Kaluluoy ang akon mga anak nga mga rebelde. Nagahimo sila sang mga plano nga indi halin sa akon. Nagahimo sila sang kasugtanan nga wala ko ginatuguti. Gani nagadugang pa gid ang ila sala. 2 Nagkadto sila sa Egypt para magpangayo sang proteksyon sa hari, nga wala man lang sila nagpamangkot sa akon. 3 Pero mahuy-an lang sila sa ila pagpangayo sang proteksyon sa hari sang Egypt. 4 Kay bisan nagagahom ang hari sang Egypt hasta sa Zoan kag Hanes, 5 mahuy-an lang ang Juda tungod nga ang katawhan sang Egypt wala gid sing may ibulig sa ila kundi nagadala lang sang kahuy-anan.”

6 Amo ini ang mensahi sang Dios parte sa mga sapat sa Negev: Gilatas sang mga taga-Juda ang kamingawan nga mabudlay agyan, nga may mga leon, kag dalitan nga mga man-og, nga ang iban daw nagalupad. Ginakarga nila ang ila mga manggad sa mga donkey kag mga camel para iregalo sa nasyon nga indi man lang makabulig sa ila. 7 Ini nga nasyon amo ang Egypt, nga ang iya bulig wala sing pulos. Gani ginatawag ko ini nga “Dragon* nga Nagaluko.”

8 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Dali, isulat sa malapad nga bato ukon sa linukot nga sululatan ang akon akusasyon kontra sa mga Israelinhon para permanente ini nga magapamatuod sa palaabuton nga panahon kon ano kalaot sa ila. 9 Kay mga rebelde sila, mga butigon, kag indi nila gusto nga magpamati sa akon mga ginatudlo. 10 Nagasiling sila sa mga propeta, ‘Indi na ninyo kami pagsugiri sang mga ginpahayag sang Dios sa inyo. Indi na ninyo kami pagsugiri sang husto. Sugiri kami sang mga butang nga makapalipay sa amon kag mga palanan-awon nga indi matabo. 11 Halin kamo sa amon alagyan; indi ninyo kami paglambayi. Indi na kami pagsugiri parte sa Balaan nga Dios sang Israel.’ ”

12 Gani nagasiling ang Balaan nga Dios sang Israel, “Tungod nga ginsikway ninyo ang akon mensahi kag nagsalig sa pagpamigos kag pagpangdaya, 13 malaglag kamo gilayon. Ang inyo sala pareho sa litik nga makaparumpag gulpi sa mataas nga pader. 14 Madugmok kamo pareho sa kolon, nga tungod sa puwerte nga pagkadugmok wala gid sing parte nga mabutangan sang baga ukon magamit para isandok sang tubig.”

15 Nagasiling pa gid ang Ginoong Dios, ang Balaan nga Dios sang Israel, “Magbalik kamo sa akon kag magkalma kay luwason ko kamo. Magpakalinong kamo kag magsalig sa akon kay pabaskugon ko kamo. Pero indi ninyo gusto himuon ini. 16 Nagsiling kamo, ‘Magapalagyo kami sa amon mga kaaway paagi sa madasig nga mga kabayo.’ Huo, magapalagyo kamo, pero mas madasig pa gid ang magalagas sa inyo. 17 Ang isa lang sa ila makapatal-as sa isa ka libo ninyo nga mga soldado. Kag ang lima sa ila makapatal-as sa inyo tanan. Mangin pareho kamo sa tukon sang bandera nga nagaisahanon sa putokputokan sang bukid.” 18 Pero nagahulat ang Ginoo nga magpalapit kamo sa iya para kaluoyan niya kamo. Handa siya nga ipakita ang iya pagkabalaka sa inyo. Kay ang Ginoo matarong nga Dios, kag bulahan ang tanan nga nagasalig sa iya.

19 Kamo nga katawhan sang Zion, nga mga pumuluyo sang Jerusalem, indi na kamo maghibi liwat! Kaluoyan gid kamo sang Ginoo, kon magpangayo kamo sang bulig sa iya. Kon mabatian niya ang inyo pangamuyo, sabton niya kamo. 20 Bisan ginhatagan kamo sang Ginoo sang kasakit kag kabudlayan nga daw inyo kalan-on kag ilimnon, siya nga inyo manunudlo indi na magpanago sa inyo. Makita ninyo siya 21 kag mabatian ninyo ang iya tingog nga nagatuytoy sa inyo sa husto nga dalan, bisan diin pa kamo. 22 Kahigkuan ninyo ang inyo mga dios-dios, nga nahaklapan sang pilak kag bulawan. Ihaboy ninyo ini nga daw mahigko nga panapton kag magsiling, “Indi ko gusto nga makita pa kamo!”

23 Hatagan kamo sang Ginoo sang ulan sa tion sang tigtalanom, kag magabugana ang inyo patubas. Sa sina nga tion, magahalab ang inyo mga sapat sa malapad nga mga palahalban. 24 Ang inyo mga baka kag mga donkey nga ginaarado magahalab sang manami nga kumpay. 25 Sa sina nga tion nga pamatyon ang inyo mga kaaway kag panggub-on ang ila mga tore, magailig ang tubig halin sa tagsa ka mataas nga bukid. 26 Magasanag ang bulan pareho sang adlaw, kag ang adlaw naman magasanag sing pito ka pilo, pareho sang sanag sa pito ka adlaw nga gintingob sa isa lang ka adlaw. Matabo ini sa tion nga bulngon kag ayuhon sang Ginoo ang pilas nga ginhatag niya sa inyo nga iya katawhan.

27 Pamati! Nagaabot ang Ginoo halin sa malayo nga puwerte ang iya kaakig kag nalikupan siya sang aso. Ang iya mga pulong nga may kaakig daw sa nagadabadaba nga kalayo. 28 Ang iya ginhawa daw sa baha nga nagalab-ot sa liog. Ginalaglag niya ang mga nasyon nga daw ginaayag nga trigo. Pareho sila sa sapat nga ginbusalan kag gin-guyod. 29 Pero kamo nga katawhan sang Dios magakanta pareho sang ginahimo ninyo sa gab-i nga nagasaulog kamo sang piesta sa pagpadungog sa Ginoo. Magakalipay kamo pareho sang mga tawo nga nagamartsa sa tunog sang plawta samtang nagapakadto sila sa Bukid sang Ginoo sa pagsimba sa iya nga amo ang palalipdan nga bato sang Israel. 30 Ipabati sang Ginoo ang iya nagadaguhob nga tingog, kag ipakita niya ang iya kamot nga handa na nga magsilot sa sobra nga kaakig. Pagaupdan ini sang nagadabadaba nga kalayo, hinali nga pagbundak† sang ulan, daguob kag pangilat, kag pag-ulan sang yelo nga daw mga bato. 31 Sigurado nga mahadlukan ang mga taga-Assyria kon mabatian nila ang tingog sang Ginoo. Silutan niya sila sing puwerte gid. 32 Salakayon niya sila sa inaway. Kag sa kada hampak sang Ginoo sa ila, dungan ini sa tunog sang tamborin kag arpa. 33 Dugay na nga napreparar ang lugar nga pagasunugan para sa hari sang Assyria. Malapad kag madalom ini nga lugar, kag natangkas na sing mataas ang mga gatong. Ang ginhawa sang Ginoo nga daw sa nagadabadaba nga asupre amo ang magapadabdab sa mga gatong.

31

Kaluluoy ang mga Nagasalig sa Egypt

1 Kaluluoy kamo nga nagapangayo sang bulig sa Egypt. Nagasalig kamo sa madasig nila nga mga kabayo, sa madamo nila nga mga karwahe, kag sa makusog nila nga mga manugkabayo. Pero wala kamo nagasalig sa Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel, kag wala kamo nagapangayo sang bulig sa iya. 2 Sa kaalam sang Ginoo magapadala siya sang kalaglagan; indi niya gid pagbawion ang iya ginhambal. Silutan niya ang panimalay sang malain nga mga tawo kag ang mga nagabulig sa ila. 3 Ang mga Egyptohanon mga tawo lang kag indi Dios. Ang ila mga kabayo indi mga espiritu kundi pareho man sa iban nga mga kabayo. Kon magsilot na gani ang Ginoo, malaglag ang Egypt pati ang mga nasyon nga ginabuligan sini. Pareho sila nga malaglag.

4 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo sa akon, “Wala sing may makapugong sa leon sa pagtukob sang iya mabiktima bisan magsinggit pa ang mga manugbantay sang sapat. Pareho man sa akon, wala sing may makapugong sa akon sa pagprotektar sa Jerusalem.* 5 Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, magabantay sini pareho sa pispis nga nagabantay sang iya pugad. Protektaran kag luwason ko ang Jerusalem.”

6 Mga Israelinhon, magbalik na kamo sa Ginoo nga ginkontra gid ninyo. 7 Kay magaabot ang tion nga isikway ninyo ang inyo mga dios-dios nga pilak kag bulawan, nga ginhimo ninyo sa inyo pagkamakasasala.

8 Magakalamatay ang mga taga-Assyria, pero indi paagi sa espada sang tawo. Magapalagyo sila sa inaway, kag mangin ulipon ang ila mga pamatan-on. 9 Magapalagyo ang ila mga soldado† sa kahadlok kag magasalasala ang ila mga opisyal kon makita nila ang bandera sang ila mga kaaway. Amo ini ang ginsiling sang Ginoo, nga ang iya kalayo nagadabadaba sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem.‡

32

Ang Matarong nga Hari

1 May isa ka hari nga magahari sing matarong, kag ang iya mga opisyal magadumala sing husto. 2 Ang tagsa sa ila pareho sang palalipdan sa makusog nga hangin kag bagyo. Pareho man sila sa sapa nga nagailig sa desierto, kag sa handong sang dako nga bato sa mainit kag mamala nga lugar. 3 Magapangita kag magapamati ang mga tawo sa Dios. 4 Ang nagapadasodaso magahunahuna sing maayo para mahibaluan niya kon ano ang iya himuon. Ang tawo nga indi makahibalo kon ano ang iya ihambal, makahambal sing maayo kag klaro. 5 Ang mga buang-buang indi na pagtawgon nga dungganon, kag ang mga dayaon indi na pagtahuron. 6 Kay kabuangan ang ginahambal sang buang-buang, kag ang malain niya nga hunahuna nagaplano sa paghimo sang mga indi diosnon nga mga buluhaton.Nagasugid siya sang kabutigan parte sa Ginoo, kag ginapabay-an niya ang mga ginagutom kag ginauhaw. 7 Malain ang mga pamaagi sang dayaon nga tawo. Nagapadihot siya sa paglaglag sang mga imol paagi sa pagbinutig, bisan sa tion nga magpangayo sang hustisya ang mga imol. 8 Pero ang matuod nga dungganon nga tawo nagaplano sa paghimo sang dungganon nga mga butang, kag ginahimo gid niya ini permi. 9-10 Kamo nga mga babayi nga nagapatawhay-tawhay lang kag wala sing may ginakabalak-an, pamatii ninyo ang akon ihambal sa inyo! Sa wala pa matapos ang isa ka tuig,* matublag kamo tungod kay indi na magpamunga ang ubas, kag wala gid kamo sing may maharvest. 11 Magkurog kamo sa kahadlok, kamo nga mga babayi nga nagapatawhay-tawhay lang kag wala sing may ginakabalak-an. Ubaha ninyo ang inyo mga bayo kag magtampi kamo sang sako. 12 Pukpuka ninyo ang inyo mga dughan sa kasubo tungod sa matabo sa inyo mapatubason nga uma kag talamnan sang ubas. 13 Ang duta sang akon katawhan pagatubuan sang mga tunukon nga mga kahoy-kahoy kag mga hilamon. Kag madula ang malipayon nga mga panimalay kag masadya nga siyudad. 14 Ang masako nga siyudad indi na pag-estaran kag ang mabakod nga parte sini pabay-an na lang. Ang bulobukid kag tore sini mangin pareho sa kamingawan hasta san-o. Magalagaw-lagaw diri ang mga donkey kag magahalab ang mga kasapatan. 15 Matabo ini hasta nga ipadala sa aton ang Espiritu halin sa langit. Dayon ang kamingawan mangin mapatubason nga latagon, kag ang mapatubason nga latagon mangin kagulangan. 16 Magapabilin ang hustisya kag pagkamatarong sa kamingawan kag sa mapatubason nga latagon. 17 Ang bunga sang pagkamatarong amo ang maayo nga kahimtangan, kalinong, kag kasiguruhan hasta san-o. 18 Kamo nga mga katawhan sang Dios magaestar sa malinong nga mga puluy-an, nga wala sing katalagman. Kag wala sing may magtublag sa inyo. 19 Bisan magkalaguba ang kagulangan kag ang mga siyudad tungod sang mga yelo nga daw mga bato, 20 pakamaayuhon kamo sang Dios. Mangin bugana ang tubig para sa inyo mga tanom, kag hilway ang inyo mga kasapatan sa paghalab bisan diin.

33

Pagabuligan sang Dios ang Iya Katawhan

1 Kaluluoy kamo nga mga manuglaglag nga wala pa makaagi nga ginlaglag. Kaluluoy kamo nga mga traidor, nga wala pa makaagi nga gintraiduran. Kon matapos na ang inyo pagpanglaglag kag pagpangtraidor, kamo na man ang laglagon kag traiduran.

2 Ginoo, kaluoyi kami. Nagasalig kami sa imo. Pabaskuga kami adlaw-adlaw, kag luwasa kami sa tion sang kalisod. 3 Nagapalalagyo ang mga tawo sa imo tingog nga nagadaguhob. Kon magtindog ka sa pagsilot nagalalapta ang mga nasyon. 4 Panguhaon ang ila mga pagkabutang; mangin pareho sila sa tanom nga ginsalakay sang apan.

5 Ang Ginoo labaw sa tanan! Nagapuyo siya sa langit. Paluntaron niya ang hustisya kag pagkamatarong sa Jerusalem.* 6 Palig-unon niya kamo† sa inyo nga panahon. Permi niya kamo luwason kag hatagan sang kaalam kag ihibalo. Ang inyo bilidhon nga manggad amo ang pagtahod sa Ginoo.

7 Pamati! Ang inyo maisog nga mga tawo nagasinggit sa pagpangayo sang bulig sa mga karsada; nagahilibion ang inyo mga embahador nga nagatinguha nga mapahari ang kalinong. 8 Wala na sing may nagaagi sa karsada; wala na sing mga tawo nga nagalakat dira. Ginalapas na ang kasugtanan kag ginabaliwala ang mga saksi sini.‡ Wala na sing tawo nga ginatahod. 9 Kaluluoy ang duta sang Israel. Nagkalalaya ang kakahuyan sa Lebanon, kag nahuy-an ini. Nangin kamingawan ang kapatagan sang Sharon. Nagkaladagas ang mga dahon sang mga kahoy sa Bashan kag Carmel. 10 Nagasiling ang Ginoo, “Amo na ini ang tion nga magahulag ako, kag padunggan ako sang mga tawo. 11 Kamo nga mga taga-Assyria, wala sing pulos ang inyo mga ginaplano kag ginahimo. Ang inyo kaakig§ nga daw sa kalayo amo ang magalaglag sa inyo. 12 Masunog kamo hasta nga mangin pareho kamo sa apog. Mangin pareho kamo sa tunukon nga mga kahoy-kahoy nga ginpang-utod kag ginsunog. 13 Kamo nga mga nasyon sa malayo kag sa malapit, pamatii ninyo ang akon mga ginhimo kag kilalaha ninyo ang akon pagkagamhanan.”

14 Nagakulurog sa kahadlok ang mga makasasala sa Jerusalem.* Nagasiling sila, “Ang Dios pareho sa nagadabadaba nga kalayo nga indi mapatay. Sin-o sa aton ang makaestar diri sa presensya sang Dios?” 15 Ang makaestar diri amo lang ang mga tawo nga nagakabuhi sing matarong kag nagasugid sing matuod. Wala sila nagapanguwarta, kag wala nagabaton sang lagay. Wala sila nagapartisipar sa plano sa pagpatay kag sa paghimo sang iban pa nga malain nga butang. 16 Amo ini nga klase sang mga tawo ang mahilway sa katalagman, nga daw magaestar sila sa mataas nga mga lugar, nga ang ila palalipdan amo ang mga dalagko nga mga bato. Indi sila mawad-an sang pagkaon kag tubig.

17 Mga Israelinhon, makita ninyo† ang isa ka hari nga gamhanan, nga ang iya ginharian puwerte kalapad. 18 Madumduman ninyo ang makahaladlok nga tion nga nagkadto sa inyo ang mga opisyal sang Assyria kag nag-isip kon pila ang inyo mga tore kag kon pila ang makuha nila nga mga pagkabutang sa inyo. 19 Pero indi na ninyo makita inang bugalon‡ nga mga tawo, nga ang ila lingguahe indi ninyo maintiendihan. 20 Tan-awa ninyo ang Zion, ang Jerusalem, ang siyudad nga ginahiwatan ta sang aton natalana nga mga piesta. Makita ninyo ini nga malinong kag mabakod. Pareho ini sa tolda nga ang iya mga palpal indi magabot kag ang mga higot indi mabugto. 21 Sa sini nga lugar ipakita sang Ginoo sa aton nga gamhanan siya. Ang Jerusalem mangin pareho sa isa ka lugar nga may malapad nga mga suba kag mga sapa nga indi matabok sang sakayan sang mga kaaway. 22 Himuon ini sang Ginoo tungod kay siya amo ang aton manughukom, manughimo sang kasuguan,§ kag hari. Siya ang magaluwas sa aton.

23 Karon ang Jerusalem pareho sa sakayan nga halog ang mga higot kag halog ang palo,* kag indi mahumlad ang mga layag. Pero magaabot ang tion nga madamo gid nga pagkabutang ang maagaw sang Jerusalem sa iya mga kaaway. Bisan gani ang mga piang mapartihan. 24 Wala sing pumuluyo sa Jerusalem nga magasiling, “Masakiton ako.” Patawaron sang Dios ang ila mga sala.

34

Silutan sang Dios ang Iya mga Kaaway

1 Kamo nga mga nasyon, palapit kamo kag magpamati sing maayo. Magpamati ang bilog nga kalibutan kag ang tanan nga ara sa iya. 2 Kay akig ang Ginoo sa tanan nga nasyon, naugot siya sa ila mga soldado. Gani laglagon niya sila sing bug-os.* Pamatyon gid niya sila tanan. 3 Indi pag-ilubong ang ila mga bangkay, gani magasungaw ang baho sini, kag ang mga bukid magapula sang ila mga dugo. 4 Matunaw ang tanan nga butang sa kalangitan, kag madula mismo ang kalangitan nga daw sa linukot nga papel. Magakalahulog ang mga bituon pareho sa mga dahon sang ubas ukon higera nga nagkalalaya kag nagkaladagas. 5 Pagkatapos gamit sang Ginoo sang iya espada sa kalangitan, matupa naman ini sa Edom, ang katawhan nga iya laglagon sa pagsilot sa ila. 6 Ang espada sang Ginoo mabulit sang dugo kag tambok, nga daw sa gin-gamit sa pag-ihaw sang mga halad nga kanding kag karnero. Ini tungod kay pamatyon sang Ginoo ang mga tawo sa Bozra bilang halad. Damo ang iya pamatyon sa iban pa nga mga banwa sang Edom. 7 Pamatyon man ang ila gamhanan nga mga tawo nga pareho sa talunon nga mga baka kag makusog nga turo nga baka. Ang ila duta mapuno sang dugo kag tambok. 8 Kay may ginatigana nga tion ang Ginoo nga magabalos siya sa iya mga kaaway sa pagbulig sa Jerusalem.† 9 Ang mga sapa sa Edom mangin alkitran kag ang duta mangin asupre. Ang bilog nga nasyon mangin alkitran nga nagadabadaba. 10 Indi ini mapatay adlaw-gab-i. Ang aso sini magatub-ok sa wala sing katapusan. Wala na sing may mag-estar kag mag-agi sa Edom hasta san-o. 11 Pagaestaran ini sang mga bukaw kag mga uwak.‡ Nagplano na ang Ginoo nga himuon niya ang Edom nga wala sing porma kag mahawan. 12 Pagatawgon ini nga “Wala sing Pulos nga Ginharian.” Madula ang tanan niya nga mga manugdumala. 13 Magatubo ang mga tunukon nga mga kahoy-kahoy sa ila napaderan nga mga banwa kag sa mabakod nga mga parte sini. Kag dira magaestar ang mga bukaw kag ang talunon nga mga ido.§ 14 Ang talunon nga mga sapat kag ang mga hyena magakilita didto. Ang maila nga mga kanding didto magatawag sa ila mga kaupod, kag ang demonyo nga nagaguwa kon gab-i magakadto didto sa pagpahuway. 15 Ang mga bukaw magapugad didto, magaitlog, magabuto, kag protektaran nila ang ila mga buto sa idalom sang ila mga pakpak. Ang mga uwak magatipon man didto nga nagaparis-paris.

16 Tan-awa ninyo sa linukot nga kasulatan sang Ginoo kag basaha. Wala sing bisan isa sa mga ginhambal ko nga indi matuman. Wala sing isa sa sadto nga mga sapat nga madula, kag wala sing isa sa ila nga wala sing pares. Kay ginbuot ini sang Ginoo, kag siya mismo* amo ang magatipon sa ila. 17 Siya ang magapartida sang duta sa mga sapat. Panag-iyahan nila ini hasta san-o, kag didto sila magaestar sa wala sing katapusan.

35

Ang Kalipay sang mga Ginluwas

1 Magakalipay ang desierto nga daw sa tawo. Magapamuskad* ang mga bulak sa kamingawan. 2 Magakanta kag magahugyaw sa kalipay ang kamingawan nga daw sa tawo, kag magapamuskad sing madamo ang mga bulak sini. Mangin matahom ini pareho sa Bukid sang Lebanon. Kag mangin mapatubason pareho sa latagon sang Carmel kag Sharon. Makita dira ang gahom kag pagkahalangdon sang Ginoo nga aton Dios.

3 Gani pabaskuga ninyo ang mga nagakaluya. 4 Hambali ang mga ginahadlukan nga, “Magpakabakod kamo kag indi magkahadlok. Nagaabot ang inyo Dios sa pagbalos sa inyo mga kaaway, kag luwason niya kamo.” 5 Dayon makakita na ang bulag kag makabati ang bungol. 6 Magatumbo-tumbo ang piang pareho sa usa, kag magasinggit sa kalipay ang apa. Magasagawak ang tubig sa desierto, kag magailig ang mga sapa sa kamingawan. 7 Ang mainit nga balas mangin katubigan, kag ang mamala nga duta mangin tuburan. Magatubo ang sari-sari nga mga hilamon sa mga lugar nga ginaestaran sadto sang talunon nga mga ido.†

8 Pagabutangan sang malapad nga dalan sa sadto nga desierto, kag pagatawgon ini nga dalan nga “Balaan nga Dalan.” Wala sing makasasala kag buang-buang nga makaagi didto. Ang mga tawo lang nga nagasunod sa mga pamaagi sang Dios ang makaagi. 9 Wala sing mga leon ukon sang bisan ano nga klase sang mapintas nga mga sapat nga makaagi didto. Ang mga ginluwas‡ lang sang Ginoo ang makaagi didto. 10 Ini sila magabalik sa Jerusalem§ nga nagakinanta. Magakalipay gid sila permi; madula na ang ila mga kasubo kag paghibi.

36

Ginsalakay sang Assyria ang Juda

(2 Har. 18:13-27; 2 Cro. 32:1-19)

1 Sang ika-14 nga tuig sang paghari ni Hezekia sa Juda, ginsalakay ni Haring Senakerib sang Assyria ang tanan nga napaderan nga mga banwa sang Juda, kag gin-agaw niya ini. 2 Kag samtang didto si Senakerib sa Lakish, ginsugo niya ang iya kumander upod sa madamo nga soldado nga magkadto sa Jerusalem sa pagpakigkita kay Haring Hezekia. Sang didto na ang kumander sa guwa sang Jerusalem, nagpundo siya kag ang iya mga soldado malapit sa ililigan sang ibabaw nga punong, didto dampi sa dalan pakadto sa lugar nga ginapanglabhan. 3 Nagkadto sa iya si Eliakim nga anak ni Hilkia, nga administrador sang palasyo, si Shebna nga sekretaryo, kag si Joa nga anak ni Asaf, nga manugdumala sang mga kasulatan sang ginharian. 4 Nagsiling sa ila ang kumander, “Hambala ninyo si Hezekia, nga amo ini ang ginasiling sang gamhanan nga hari sang Assyria:

“Ano bala ang imo ginasaligan? 5 Nagahunahuna ka bala nga madaog mo ang inaway sa pulong lamang kag indi sa abilidad kag kusog sang imo mga soldado? Sin-o bala ang imo ginasaligan nga nagrebelde ka sa akon? 6 Ang Egypt bala? Ini nga nasyon kag ang iya hari pareho lang sa bali nga baston nga kon gamiton mo nga panukod makapilas sang imo kamot. 7 Pero basi kon magsiling ka sa akon nga nagasalig kamo sa Ginoo nga inyo Dios. Pero indi bala nga ginpaguba mo gani ang iya mga simbahan sa mataas nga mga lugar pati ang mga halaran sini, kag ginhambalan mo ang mga taga-Juda kag taga-Jerusalem nga dapat magsimba sila sa isa lang ka halaran?”

8 Nagsiling pa gid ang kumander, “Karon, silinga ninyo si Hezekia nga may ginatanyag sa iya ang akon agalon, ang hari sang Assyria. Hatagan siya namon sang 2,000 ka kabayo, ina kon may 2,000 man siya ka manugkabayo! 9 Wala gid siya padaog bisan sa pinakanubo nga opisyal sang akon agalon. Nagasalig man lang siya sa Egypt nga maghatag sa iya sang mga karwahe kag mga manugkabayo. 10 Nagahunahuna bala siya nga wala ako pagsugua sang Ginoo sa pagkadto diri sa paglaglag sang sini nga nasyon? Ang Ginoo mismo ang nagsugo sa akon sa pagsalakay kag sa paglaglag sang sini nga nasyon.”

11 Nagsiling si Eliakim, Shebna, kag Joa sa kumander, “Palihog maghambal ka sa amon sa lingguahe nga Aramico, kay naintiendihan namon ini. Indi ka maghambal sa Hebreo kay mabatian ka sang mga tawo nga ara sa mga pader sang siyudad.” 12 Pero nagsabat ang kumander, “Ginsugo ako sang akon agalon nga ipahibalo ini nga mga butang sa tanan nga pumuluyo sang Jerusalem, indi lang sa inyo kag sa inyo hari. Kamo tanan gutumon kag uhawon sa tion nga salakayon namon kamo. Gani kaunon ninyo ang inyo tai kag imnon ninyo ang inyo ihi.”

13 Dayon nagtindog ang kumander kag nagsinggit sa lingguahe nga Hebreo, “Pamatii ninyo ang mensahi sang gamhanan nga hari sang Assyria! 14 Amo ini ang iya ginasiling: Indi kamo magpatunto kay Hezekia. Indi siya makaluwas sa inyo! 15 Indi kamo magpaganyat sa iya nga magsalig sa Ginoo kon magsiling siya, ‘Sigurado gid nga luwason kita sang Ginoo; ini nga siyudad indi pag-itugyan sa kamot sang hari sang Assyria.’

16 “Indi kamo magpamati kay Hezekia! Amo ini ang ginasiling sang hari sang Assyria: Indi na kamo magkontra sa akon; magsurender na lang kamo! Dayon tugutan ko kamo nga makakaon sang bunga sang inyo ubas kag higera, kag makainom sa inyo mga pulunduhan sang tubig, 17 hasta nga magabalik ako kag dal-on ko kamo sa duta nga pareho sang inyo duta—ang duta nga may mga talamnan sang ubas nga makahatag sa inyo sang bino, kag may mga uyas nga mahimo ninyo nga tinapay. 18 Indi kamo magpatalang kay Hezekia kon magsiling siya nga luwason kamo sang Ginoo. May mga dios bala sa bisan diin nga nasyon nga nakaluwas sa ila nasyon sa kamot sang hari sang Assyria? 19 May nahimo bala ang mga dios sang Hamat, Arpad kag Sefarvaim? Naluwas bala sang mga dios* sang Samaria ang ila duta sa akon mga kamot? 20 Sin-o sa mga dios sang sini nga mga nasyon ang nakaluwas sa ila nasyon sa akon? Gani paano maluwas sang Ginoo ang Jerusalem sa akon mga kamot?”

21 Pero wala nagsabat ang mga tawo, kay nagmando si Haring Hezekia nga indi sila magsabat. 22 Dayon gin-gisi ni Eliakim nga anak ni Helkia, Shebna nga sekretaryo, kag Joa ang ila mga bayo sa kasubo, kag nagkadto sila kay Hezekia kag ginsugid ang mga ginsiling sang kumander.

37

Nagpalaygay si Haring Hezekia kay Isaias

(2 Har. 19:1-7)

1 Sang pagkabati ni Haring Hezekia sa ginbalita sa iya, gin-gisi niya ang iya bayo kag nagsuksok sang sako sa pagpakita sang iya pagpangasubo, kag nagkadto siya sa templo sang Ginoo. 2 Ginpakadto niya kay Isaias nga anak ni Amoz sila ni Eliakim nga administrador sang palasyo, si Shebna nga sekretaryo, kag ang mga nagapangulo nga mga pari. Tanan sila nagasuksok sang sako.

3 Pag-abot nila kay Isaias, nagsiling sila sa iya, “Amo ini ang ginasiling ni Hezekia: Nagaantos kita sa sini nga tion; ginasilutan* kag ginapakahuy-an kita. Pareho kita sa manugbata nga wala na sing kusog sa pagbun-a sang iya bata. 4 Ginsugo sang hari sang Assyria ang iya kumander sa pagyaguta sa buhi nga Dios. Basi pa lang talupangdon sang Ginoo nga imo Dios ang ginsiling sang kumander kag silutan siya sa iya mga ginhambal. Gani magpangamuyo ka para sa aton nga nagkalabilin.”

5 Pagkatapos hambal sang mga opisyal nga ginpadala ni Haring Hezekia, 6 nagsiling si Isaias sa ila, “Hambali ninyo ang inyo agalon nga si Haring Hezekia nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Indi ka magkahadlok sa imo nabatian nga pagyaguta sa akon sang mga bata-bata sang hari sang Assyria. 7 Pamati! Patalangon ko† ang hari sang Assyria. Makabati siya sang balita nga makapabalik sa iya sa iya nasyon. Kag didto ipapatay ko siya paagi sa espada.”

Nagpamahog Liwat ang Assyria

(2 Har. 19:8-19)

8 Karon, sang mabatian sang kumander sang mga soldado sang Assyria nga naghalin na sa Lakish ang ila hari kag nagpakig-away sa Libna, nagkadto siya didto. 9 Nabalitaan ni Haring Senakerib sang Assyria nga si Haring Tirhaka sang Ethiopia‡ nagapadulong sa pagpakig-away sa iya. Pagkabati niya sini, nagpadala siya sang mga mensahero kay Hezekia sa pagsiling sini: 10 “Indi ka magpatunto sa dios nga imo ginasaligan kon magsiling siya, ‘Ang Jerusalem indi pag-itugyan sa kamot sang hari sang Assyria.’ 11 Pamati! Ikaw mismo ang nakabati kon ano ang ginhimo sang mga hari sang Assyria sa halos tanan nga nasyon. Ginlaglag nila sila sing bug-os. Kag ikaw, nagahunahuna ka bala nga makaluwas ka? 12 Ginpanglaglag sang akon mga katigulangan ang mga banwa sang Gozan, Haran, Rezef, kag ang katawhan sang Eden nga ara sa Telasar. Naluwas bala sila sang ila mga dios? 13 May nahimo bala ang mga hari sang Hamat, Arpad, Sefarvaim, Hena, kag Iva.”

Ang Pangamuyo ni Hezekia

14 Pagkatapos basa ni Hezekia sa sulat nga ginhatag sa iya sang mga mensahero, nagkadto siya sa templo sang Ginoo kag ginhumlad ang sulat sa presensya sang Ginoo. 15 Dayon nagpangamuyo siya, 16 “Ginoo nga Makagagahom, Dios sang Israel nga nagapungko sa trono sa tunga-tunga sang mga kerubin, ikaw lang ang Dios nga nagadumala sa tanan nga ginharian diri sa kalibutan. Ginhimo mo ang kalangitan kag ang kalibutan. 17 Ginoo, pamatii kag tan-awa ang nagakalatabo. Pamatii ang tanan nga ginsiling ni Senakerib sa pagyaguta sa imo, O buhi nga Dios. 18 Matuod, Ginoo, nga ginpanglaglag sang mga hari sang Assyria ang madamo nga nasyon, 19 pati ang ila sini mga dios-dios paagi sa paghaboy sini sa kalayo. Kay indi ini matuod nga mga dios kundi mga bato lang kag mga kahoy nga ginhimo sang tawo. 20 Gani karon, Ginoo nga amon Dios, luwasa kami sa kamot sang Assyria, para ang tanan nga ginharian diri sa kalibutan makahibalo nga ikaw lang, Ginoo, ang Dios.”

Ang Pagkalaglag ni Haring Senakerib sang Assyria

(2 Har. 19:20-37)

21 Dayon nagpadala si Isaias nga anak ni Amoz sang sini nga mensahi kay Hezekia: Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Tungod kay nagpangamuyo ka parte kay Haring Senakerib sang Assyria, 22 amo ini ang ginasiling sang Ginoo kontra sa iya: “Ginakadlawan kag ginainsulto ka sang mga pumuluyo sang Zion,§ ang siyudad sang Jerusalem. Nagalungo-lungo sila sa pagyaguta sa imo samtang nagapalagyo ka. 23 Sin-o bala ang imo gin-insulto kag ginyaguta? Sin-o bala ang ginpataasan mo sang imo tingog kag ginpabugalan? Indi bala ako, ang Balaan nga Dios sang Israel? 24 Paagi sa imo mga alagad, ginyaguta mo ako. Nagsiling ka pa, ‘Paagi sa akon madamo nga karwahe nasaka ko ang mataas nga mga bukid, ang putokputokan sang mga bukid sang Lebanon. Ginpangtapas ko ang iya pinakamataas nga sedro kag pinakamaayo nga sipres.* Nakaabot ako sa putokputokan sini nga may madabong nga kakahuyan. 25 Nagpakutkot ako sang mga bubon sa iban nga mga lugar,† kag nag-inom halin sa sini nga mga bubon. Sa akon nga pag-agi, nagmala ang mga sapa sa Egypt.’

26 “Matuod nga ginpangguba mo ang napaderan nga mga banwa. Pero wala ka bala nakahibalo nga madugay ko na ini nga ginpat-od? Dugay ko na ini nga ginplano nga matabo, kag karon ginatuman ko na ini. 27 Ang mga pumuluyo sang mga banwa nga ginpangguba mo nadulaan sang kusog; nahadlok sila kag nahuy-an. Pareho sila sa mga hilamon sa latagon ukon sa mga hilamon nga nagatubo sa atop sang balay, nga sang pag-ulhot nalaya dayon.

28 “Pero nahibaluan ko kon diin ka nagatiner, ukon diin ka nagahalin ukon nagakadto, kag kon ano ang imo kaakig sa akon. 29 Tungod kay nabatian ko ang imo kaakig sa akon kag ang imo pagpabugal, kaw-itan ko ang imo ilong kag busalan ang imo baba, kag guyuron pabalik sa imo ginhalinan, sa dalan nga imo gin-agyan.”

30 Dayon nagsiling si Isaias kay Hezekia, “Amo ini ang tanda nga proteksyunan sang Ginoo ang Jerusalem sa mga taga-Assyria: Karon nga tuig ang inyo kaunon amo ang mga bunga sang mga tanom nga nagtubo lang, kag sa sunod nga tuig amo ang mga bunga naman sang mga tanom nga nagtubo sa gintubuan man sadto. Pero sa ikatatlo nga tuig makatanom na kamo sang uyas kag makaani. Makatanom man kamo sang mga ubas kag makakaon sang bunga sini. 31 Sa liwat, ang mga nagkalabilin nga buhi sa Juda magauswag pareho sa tanom nga nagapanggamot sing madalom kag nagapamunga. 32 Kay may magakalabilin nga buhi nga magalalapta halin sa Jerusalem, ang mga naluwas halin sa Bukid sang Zion. Siguraduhon gid sang Ginoo nga Makagagahom nga matuman ini.

33 “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa hari sang Assyria: Indi siya makasulod sa siyudad sang Jerusalem ukon makapana sini. Indi siya makapalapit nga may taming ukon makatumpok sang duta sa kilid sang pader sang siyudad para mataklas ini. 34 Magabalik siya sa iya ginhalinan, sa dalan nga iya gin-agyan. Ako, ang Ginoo, nagasiling nga indi gid siya makasulod sa sini nga siyudad. 35 Protektaran kag luwason ko ini nga siyudad para sa akon kadungganan kag tungod sa akon promisa kay David nga akon alagad.”

36 Dayon nagkadto ang anghel sang Ginoo sa kampo sang mga taga-Assyria kag ginpatay niya ang 185,000 ka soldado. Pagkaaga, pagbugtaw sang mga nagkalabilin nga buhi, nakita nila ang madamo nga bangkay. 37 Tungod sini, nagpuli si Senakerib sa Nineve kag didto nagtiner.

38 Isa ka adlaw, samtang nagasimba si Senakerib sa templo sang iya dios nga si Nisroc, ginpatay siya paagi sa espada sang iya duha ka anak nga lalaki nga sila ni Adramelec kag Sharezer, kag dayon nagpalagyo sila sa Ararat. Ang isa niya ka anak nga si Esarhadon amo ang nagbulos sa iya bilang hari.

38

Ang Pagmasakit ni Hezekia

(2 Har. 20:1-11; 2 Cro. 32:24-26)

1 Sadto nga tion, nagmasakit si Hezekia kag daw mapatay na siya. Nagkadto sa iya si Propeta Isaias nga anak ni Amoz kag nagsiling, “Nagasiling ang Ginoo nga himuon mo na ang nagakadapat mo nga himuon kay indi ka na mag-ayo kundi mapatay ka.”

2 Pagkabati sini ni Hezekia, nag-atubang siya sa dingding kag nagpangamuyo sa Ginoo. 3 Siling niya, “Ginoo, dumduma kon paano ako nagkabuhi nga matutom sa imo kag nag-alagad sing tinagipusuon, kag kon paano ako naghimo sing maayo sa imo panulok.” Kag naghilibion siya sing tudo.

4 Nagsiling ang Ginoo kay Isaias 5 nga magbalik siya kay Hezekia kag ihambal ini: “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang imo katigulangan nga si David: Nabatian ko ang imo pangamuyo kag nakita ko ang imo mga luha. Dugangan ko pa sang 15 ka tuig ang imo kabuhi. 6 Luwason ko ikaw kag ang ini nga siyudad sa kamot sang hari sang Assyria. Protektaran ko ini nga siyudad. 7 Amo ini ang tanda nga akon ihatag sa pagpamatuod nga tumanon ko ining akon promisa: 8 Pabalikon ko sing napulo ka gutlo ang landong sang adlaw sa orasan nga ginpahimo ni Ahaz.” Kag natuman ini.

9 Amo ini ang ginsulat ni Haring Hezekia sang Juda sang nag-ayo na siya sa iya sakit: 10 Abi ko nga mapatay na ako nga bataon pa, kag magpabilin sa lugar sang mga patay. 11 Abi ko indi ko na makita ang Ginoo diri sa kalibutan sang mga buhi, ukon indi ko na makita ang mga tawo sa sini nga kalibutan. 12 Diutayan lang madula ang akon kabuhi pareho sa tolda sang manugbantay sang karnero nga ginpalid. Abi ko mautod na ang akon kabuhi pareho sa tela nga gin-utod sa teral.* Halin sa aga hasta sa gab-i naghulat ako nga tapuson mo na ang akon kabuhi. 13 Naghulat ako nga mapainubuson hasta sa kaagahon, nga nagahunahuna nga mapatay ako nga daw sa ginadugmok sang leon ang akon mga tul-an. Halin sa aga hasta sa gab-i naghulat ako nga tapuson mo na ang akon kabuhi. 14 Nagpangayo ako sang bulig nga ang akon tingog daw sa huni sang salimbabatang ukon dugwak. Nag-ugayong ako nga daw sa huni sang pating. Ginkapoy ang akon mga mata sa pagtangla sa langit. Ginoo, buligi ako sa sini nga kalisod.

15 Pero ano pa ang masiling ko? Kay ginsabat na niya ako kag siya mismo ang nag-ayo sa akon. Magakabuhi ako sing mapainubuson tungod sa mapait nakon nga inagyan. 16 Paagi sini, Ginoo, nagabaskog ang kabuhi sang tawo, kag ako mismo nagbaskog. Gin-ayo mo ako kag gintugutan nga mabuhi. 17 Matuod nga ang akon gin-antos para sa akon kaayuhan. Tungod sa imo gugma, ginluwas mo ako sa kalaglagan kag ginpatawad mo ang akon mga sala. 18 Kay paano pa ako makadayaw sa imo kon patay na ako? Ang mga patay indi na makadayaw sa imo ukon makalaom sang imo pagkamatutom. 19 Ang mga buhi amo lang ang makadayaw sa imo pareho sang akon ginahimo subong. Ang tagsa ka henerasyon magasugid sa masunod nga henerasyon sang imo katutom. 20 Ginoo, ikaw ang akon manluluwas, gani sa bilog namon nga kabuhi, magakanta kami sa imo templo nga nagatukar sang mga instrumento.

21 Sang wala pa mag-ayo si Hezekia, ginsilingan siya ni Isaias nga pahampulan niya sa iya mga suluguon ang iya hubag sang gindunot nga higos† para mag-ayo siya. 22 Nagpamangkot si Hezekia, “Ano bala ang tanda nga magapamatuod nga magaayo ako kag makakadto sa templo sang Ginoo?”

39

Ang mga Mensahero Halin sa Babilonia

1 Sang sadto nga tion, ang hari sang Babilonia nga si Merodac Baladan, nga anak ni Baladan, nakabalita nga nag-ayo na si Hezekia sa iya sakit. Gani nagpadala siya sang mga sulat kag regalo kay Hezekia paagi sa mga mensahero. 2 Gin-abiabi ni Hezekia ang mga mensahero kag ginpakita niya sa ila ang tanan nga butang sa iya talaguan sang manggad—ang mga pilak, mga bulawan, mga panakot, mga maayo nga klase sang lana, ang iya mga armas, kag ang iban pa niya nga mga manggad. Wala sing bisan ano nga ara sa iya palasyo ukon ginharian nga wala niya ginpakita sa ila.

3 Karon, nagkadto si Propeta Isaias kay Haring Hezekia kag nagpamangkot, “Diin bala naghalin ina nga mga tawo, kag ano ang ila kinahanglan?” Nagsabat si Hezekia, “Halin sila sa malayo nga lugar, sa Babilonia.” 4 Nagpamangkot pa gid ang propeta, “Ano ang ila nakita sa imo palasyo?” Nagsabat si Hezekia, “Nakita nila ang tanan sa akon palasyo. Wala gid sing bisan ano sa akon manggad nga wala ko ginpakita sa ila.” 5 Dayon nagsiling si Isaias kay Hezekia, “Pamatii ining mensahi sang Ginoo nga Makagagahom: 6 Magaabot gid ang tion nga dal-on sa Babilonia ang tanan nga pagkabutang sa imo palasyo, ang tanan nga natipon sang imo mga katigulangan nga ara pa hasta subong. Wala gid sing may mabilin, siling sang Ginoo. 7 Kag ang iban sa imo palaabuton nga mga kaliwat, pagabihagon kag mangin mga alagad sila sa palasyo sang hari sang Babilonia.” 8 Naghunahuna si Hezekia nga may kalinong kag wala sing katalagman samtang buhi pa siya. Gani nagsiling siya kay Isaias, “Maayo inang mensahi sang Ginoo nga ginhambal mo sa akon.”

40

Ang Paglipay sa mga Katawhan sang Dios

1 Nagsiling ang Dios, “Lipaya ninyo kag pabaskuga ang akon katawhan. 2 Hambali ninyo sing malulo ang katawhan sang Jerusalem. Ibalita sa ila nga tapos na ang ila pag-antos, kag ang ila mga sala napatawad na. Kay ginsilutan ko sila sing tuman sa tanan nila nga mga sala.”

3 May nagawali sing mabaskog sa kamingawan. Siling niya, “Ipreparar ninyo ang alagyan para sa Ginoo. Tadlunga ang dalan nga pagaagyan sang aton Dios. 4 Ang tagsa ka nalupyakan tampukan, kag ang tagsa ka bukid tapanon, pati ang mga lugar nga kudolkudol. 5 Dayon igapahayag ang gamhanan nga presensya sang Ginoo, kag makita ini sang tanan nga tawo. Matabo gid ini, kay ang Ginoo mismo ang nagsiling sini.”

6 May nagsiling sa akon, “Magwali ka!” Nagsabat ako, “Ano ang akon iwali?” Nagsiling siya, “Iwali nga ang tanan nga tawo pareho sang hilamon, kag ang ila pagkabantog pareho sang iya bulak. 7 Ang hilamon nagakalaya kag ang iya bulak nagakahulog tungod kay ginahuyop ini sang hangin nga ginapadala sang Ginoo. Matuod nga ang tawo pareho sang hilamon. 8 Ang hilamon nagakalaya kag ang iya bulak nagakahulog, pero ang pulong sang aton Dios nagapadayon sa gihapon.”

9 Kamo nga nagadala sang maayong balita sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem, magsaka kamo sa mataas nga bukid, kag isugid ninyo sing mabaskog ang maayong balita. Indi kamo magkahadlok sa pagsugid. Hambali ninyo ang mga banwa sang Juda nga ara na ang ila Dios. 10 Huo, nagaabot na ang Ginoong Dios nga may gahom, kag magahari siya nga gamhanan. Nagaabot siya nga dala ang balos nga para sa iya katawhan. 11 Atipanon niya ang iya katawhan pareho sa pag-atipan sang manugbantay sa mga karnero: ginakugos niya ang mga bata sang mga karnero kag ginatuytuyan niya sing mahinalungon ang ila mga iloy.

12 Sin-o bala ang makasukob sang tubig sa dagat paagi sa iya kamot, ukon makatakos sang langit paagi sa iya pagdangaw sini? Sin-o bala ang makasulod sang tanan nga duta sa suludlan ukon makakilo sang mga bukid? 13 Sin-o bala ang nakahibalo sang hunahuna sang Ginoo? Sin-o bala ang makatudlo sa iya kon ano ang iya dapat himuon? 14 Sa kay sin-o bala siya nagpalaygay para paintiendihon siya kag sin-o bala ang nagtudlo sa iya sang husto nga dalan? Sin-o bala ang nagtudlo sa iya sang kaalam ukon nagtuytoy sa iya sa pag-intiendi? Wala gid! 15 Ang matuod, ang mga nasyon pareho gid lang sang isa ka tulo sa timba, ukon yab-ok sa kilohan. Para sa Dios, ang mga isla daw pareho lang kamag-an sa mga yab-ok. 16 Ang mga kasapatan sa Lebanon indi makaigo nga ihalad para sa iya, kag ang mga kahoy sini indi makaigo nga igatong sa mga halad. 17 Wala gid ang mga nasyon kon ikomparar sa iya. Para sa iya, baliwala ang mga nasyon. 18 Gani sa kay sin-o bala ninyo ikomparar ang Dios? Ukon sa ano bala ninyo siya ipaanggid? 19 Sa dios-dios bala nga ginahimo lang sang platero, kag ginahaklapan sang bulawan kag ginadekorasyunan sang pilak nga mga kadena? 20 Ukon sa dios-dios bala nga kahoy nga matig-a nga indi dali maggabok, nga ginapahimo sang imol nga tawo bilang halad? Ginapahimo niya ini sa isa ka maayo nga panday para indi matumba.

21 Wala bala kamo makahibalo ukon makabati? Wala bala sing may nagsugid sa inyo halin sang ginsuguran? Wala gid bala ninyo maintiendihan kon paano ginhimo ang kalibutan? 22 Ginhimo ini sang Dios nga nagapungko sa trono sa ibabaw sang kalibutan, kag ang katawhan sa idalom daw pareho lang kagagmay sa mga tibakla sa iya panulok. Ginhumlad niya ang langit nga daw sa kurtina. Ginhumlad niya ini nga daw sa tolda para puy-an. 23 Ginakuhaan niya sang gahom ang mga pangulo sa kalibutan kag ginpakawalay pulos sila. 24 Pareho sila sa tanom nga bag-o lang gintusok, nga halos wala pa gani makapanggamot. Kag ginhuyop sila sang Ginoo kag nalaya sila, dayon ginpalid sila sang buhawi pareho sa upa.

25 Nagsiling ang Balaan nga Dios, “Sa kay sin-o bala ninyo ako ipaanggid? May ara bala sang pareho sa akon?” 26 Tangla bala kamo! Sin-o ang nagtuga sinang mga butang sa kalangitan? Ang nagtuga sina amo ang Dios nga nagapaguwa sa kada isa sa ila samtang ginatawag niya sila sa ila mga ngalan. Sa iya pagkagamhanan wala sing isa sa ila nga nadula. 27 Kamo nga katawhan sang Israel nga mga kaliwat ni Jacob, ngaa bala nga nagareklamo kamo nga ang inyo mga plano* kag kinamatarong ginabaliwala sang Dios? 28 Wala bala kamo makahibalo ukon makabati nga ang Ginoo amo ang wala sing katapusan nga Dios nga nagtuga sang dulunan sang kalibutan? Wala siya ginakapoy ukon nagakaluya, kag wala sing may makatungkad sang iya hunahuna. 29 Ginahatagan niya sang kusog ang mga maluya kag ang mga ginakapoy. 30 Bisan ang mga pamatan-on ginakapoy, ukon nagakaluya, kag nagakatumba sila, 31 pero ang mga nagasalig sa Ginoo makaangkon liwat sang kusog. Daw sa magalupad sila pareho sa agila; kon magdalagan sila indi sila pagkapuyon; kon maglakat sila indi sila pagluyahon.

41

Buligan sang Dios ang Israel

1 Nagsiling ang Ginoo, “Kamo nga mga katawhan sa malayo nga mga lugar,* maghipos kamo kag magpamati sa akon. Kamo nga mga nasyon, magpakabakod kamo kag magpalapit sa akon, kag ihambal ninyo ang inyo mga reklamo. Magtipon kita kag husayon ta ini. 2 Sin-o bala ang nagtawag sa matarong nga mandadaog halin sa east para ini siya mag-alagad sa iya? Sin-o bala ang nagapasakop sang mga nasyon kag mga hari sa sini nga mandadaog? Ginalaglag niya sila paagi sa iya espada kag pana; pareho sila sa yab-ok ukon upa nga ginpalid sang hangin. 3 Ginalagas niya sila kag wala sing may nagabalabag sa iya, bisan sa lugar nga wala pa niya makadtui. 4 Sin-o bala ang naghimo sining tanan? Sin-o bala ang nagbuot sang tanan nga nagakalatabo halin pa sa una nga henerasyon? Kundi ako, ang Ginoo nga ara na sa pag-umpisa sang kalibutan kag ara man ako gihapon sa katapusan sini.”

5 Ang mga tawo sa malayo nga mga lugar, bisan sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan, nakakita sang akon binuhatan, kag nagkurog sila sa kahadlok. Nagtipon sila, 6 kag ang kada isa nagabuligay kag nagapabakod sa isa kag isa. 7 Ang mga panday, platero, kag iban pa nga mga trabahador† nga nagahimo sang mga dios-dios nagapabakod sa isa kag isa, nga nagasiling, “Maayo gid ang aton obra.” Dayon ginalansang nila ang dios-dios sa iya sini bulutangan para indi matumba.

8 “Pero ikaw, Israel nga akon alagad kag pinili, nga ang imo katawhan mga kaliwat ni Abraham nga akon abyan, 9 gintawag ko ikaw kag ginkuha halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. Ginsilingan ko ikaw, ‘Ikaw ang akon alagad.’ Ginpili ko ikaw kag wala ko ikaw pagsikwaya. 10 Indi ka magkahadlok kay kaupod mo ako. Indi ka magkabalaka kay ako ang imo Dios. Pabaskugon ko ikaw kag buligan. Proteksyunan ko ikaw paagi sa akon gahom nga magaluwas sa imo. 11 Ang tanan nga nagakaakig sa imo sigurado gid nga mahuy-an kag magasalasala. Magakalawala ang mga nagakontra sa imo. 12 Bisan pangitaon mo ang imo mga kaaway indi mo na sila makita. Sila nga nagapakig-away sa imo mangin wala sing pulos. 13 Kay ako, ang Ginoo nga imo Dios, nagapabakod sa imo kag nagasiling sa imo nga indi ka magkahadlok kay buligan ko ikaw. 14 Bisan gamay ka lang kag maluya,‡ indi ka magkahadlok kay ako mismo ang magabulig sa imo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. Ako ang imo Manluluwas, ang balaan nga Dios sang Israel. 15 Pamati! Himuon ko ikaw nga pareho sa tapi nga panglinas nga bag-o kag may matalom nga mga ulounto. Linason kag dugmukon mo ang mga bukid kag himuon nga daw sa mga upa. 16 Pahanginan mo sila kag mapalid sila; laptahon sila sang buhawi. Pero ikaw magakalipay sa Ginoo; magadayaw ka sa Balaan nga Dios sang Israel.

17 “Kon magpangita sang tubig ang akon katawhan nga mga imol, kag wala sila sing may makita kag magmala ang ila tutunlan sa kauhaw, ako nga Ginoo magabulig sa ila; ako nga Dios sang Israel indi magsikway sa ila. 18 Pailigon ko ang mga suba sa mahawan nga mga bukid kag ang mga tuburan sa mga patag. Himuon ko ang desierto nga katubigan, kag ang mamala nga duta nga mga tuburan. 19 Patubuon ko sa desierto ang mga kahoy nga sedro, akasya, mirto, olibo, pino, enebro, kag sipres, 20 para makita, mahibaluan, kag maintiendihan sang katawhan nga ako, ang Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel, amo ang naghimo sini.”

Wala sing Pulos ang mga Dios-dios

21 Nagsiling ang Ginoo, ang Hari sang Israel,§sa mga dios-dios, “Sige, magreklamo kag magrason kamo! 22-23 Palapit kamo kag singgana kami kon ano ang matabo sa palaabuton. Isugid sa amon ang ginhambal ninyo sadto nga matabo para mabinagbinag namon kon bala natuman ini. Isugid sa amon kon ano ang matabo sa palaabuton para mahibaluan namon nga mga dios kamo. Maghimo kamo sing maayo ukon malain para matingala kag mahadlok kami sa inyo. 24 Pero ang matuod, wala kamo sing pulos, kag wala gid kamo sing may nahimo. Ang mga nagapili sa pagsimba sa inyo makangilil-ad. 25 Ginpili ko nga magdumala ang isa ka tawo halin sa north. Nagadangop siya sa akon; kag karon nagaabot siya halin sa east. Laglagon niya ang mga manugdumala pareho sang pagtasak sang manughimo sang kolon sa lunang nga pormahon niya.

26 “Sin-o bala sa inyo ang nagsugid sang una pa nga matabo ini para makahibalo kami kag makasiling nga husto siya? Wala gid sing isa nga may nagsugid sa inyo, kag wala sing may nakabati nga may ginhambal kamo. 27 Ako, ang Ginoo, amo ang una nga nagsugid sini sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem. Nagpadala ako sa sini nga siyudad sang isa ka mensahero sa pagsugid sang maayong balita nga ara na ang magabulig sa ila. 28 Gintan-aw ko kon may ara nga dios-dios nga makalaygay, pero wala gid ako sing may nakita. Wala gid sing isa sa ila nga makasabat sa akon mga pamangkot. 29 Tanan sila wala sing pulos, kag wala gid sila sing may mahimo. Pareho sila sa hangin nga umalagi lang.”

42

Ang Alagad sang Ginoo

1 Nagsiling ang Ginoo, “Ari ang akon alagad nga akon ginapabaskog. Ginpili ko siya kag nalipay ako sa iya. Gamhan ko siya sang akon Espiritu, kag paharion niya ang hustisya sa mga nasyon. 2 Indi siya magsinggit ukon maghambal sing mabaskog sa mga dalan. 3 Indi niya pagpabay-an ang mga maluya sa pagtuo* ukon pagtalikdan ang mga nadulaan na sang paglaom. Sa iya katutom paharion gid niya ang hustisya. 4 Indi gid siya magkaluya ukon madulaan sang paglaom hasta nga mapahari niya ang hustisya sa kalibutan. Bisan ang mga tawo sa malayo nga mga lugar† magalaom sa iya mga pagpanudlo.” 5 Amo ini ang ginasiling sang Dios, ang Ginoo nga nagtuga sang kalangitan nga daw sa tela nga iya ginhumlad. Ginporma niya ang kalibutan kag ang tanan nga ara sa sini. Siya man ang naghatag sang ginhawa sa mga tawo kag sa tanan nga tinuga nga nagakabuhi sa kalibutan. 6 Nagsiling siya sa iya nga alagad, “Ako, ang Ginoo, amo ang nagtawag sa imo sa pagpakita sang akon pagkamatarong. Buligan kag protektaran ko ikaw kag paagi sa imo mahimo ako sang kasugtanan sa mga tawo. Himuon ko ikaw nga pareho sa suga nga magapasanag sa mga nasyon, 7 para magpamuklat sa mga bulag kag maghilway sa mga nabihag, nga napriso sa madulom nga prisohan. 8 Ako ang Ginoo, amo ina ang akon ngalan! Indi ko pag-ihatag ang akon kadungganan sa kay bisan sin-o ukon ang pagdayaw nga para sa akon sa mga dios-dios. 9 Ang akon mga ginpropesiya natuman, kag karon ipahayag ko ang mga bag-o nga mga butang antes ini matabo.”

Kanta sa Pagdayaw sa Dios

10 Magkanta kamo sang bag-o nga kanta sa Ginoo! Magkanta kamo sang mga pagdayaw sa iya, bisan kamo nga ara sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. Dayawa ninyo siya, kamo nga nagapanakayon kag tanan kamo nga mga tinuga sa dagat, kag kamo nga nagaestar sa malayo nga mga lugar. 11 Dayawa ninyo siya, kamo nga ara sa mga banwa sang kamingawan kag kamo nga mga pumuluyo sang Kedar. Magkanta kamo sa kalipay, kamo nga katawhan sang Sela. Maghinugyaw kamo sa putokputokan sang mga bukid. 12 Padunggi ninyo kag dayawa ang Ginoo, kamo nga ara sa malayo nga mga lugar. 13 Magapakig-away ang Ginoo pareho sa isa ka soldado nga handa na gid sa pagpakig-away. Magasinggit siya bilang tanda sa pagsalakay, kag magadaog siya kontra sa iya mga kaaway. 14 Nagasiling siya, “Sa malawig nga tion naghipos lang ako kag ginpunggan ko ang akon kaugalingon. Pero subong, ipakita ko ang akon kaakig. Masinggit ako nga nagahangos pareho sa manugbata nga ginasakitan. 15 Laglagon ko ang mga bukid, kag palayaon ang mga tanom. Himuon ko ang mga suba nga mamala nga duta kag pamalahon ko ang mga katubigan. 16 Tuytuyan ko ang akon katawhan nga mga bulag sa kamatuoran sa dalan nga wala pa nila maagyan. Pasanagan ko ang ila madulom nga alagyan, kag tapanon ko ang mga kudolkudol nga mga lugar nga ila pagalaktan. Himuon ko ini nga mga butang, kag indi ko sila pag-isikway. 17 Pero ang mga nagasalig sa mga dios-dios, nga nagakabig sa mga imahen nga ila dios-dios, magapalagyo sa kahuya.”

Ang Israel Pareho sang Bungol kag Bulag

18 Nagsiling ang Ginoo sa iya katawhan, “Kamo nga pareho sa bungol kag bulag, pamati kamo kag magtulok! 19 Alagad ko kamo kag akon pinili. Ginapadala ko kamo bilang akon mensahero, pero wala sing may makapareho sa inyo sa pakabulag kag pagkabungol. 20 Madamo na ang inyo nakita pero wala ninyo ini ginasapak. Makabati kamo kuntani pero wala kamo nagapamati.” 21 Luyag gid sang Ginoo nga padunggan ang iya kasuguan para mapakita niya ang iya pagkamatarong.‡ 22 Pero karon ang iya katawhan ginkawatan, gin-agawan sang mga pagkabutang, ginpriso sa buho ukon sa prisohan, kag wala gid sing may nagbulig sa ila. 23 May ara bala sa inyo nga luyag magpamati ukon magsapak sining inyo nabatian halin karon? 24 Sin-o bala ang nagtugot nga kawatan kag agawan sang pagkabutang ang Israel? Indi bala ang Ginoo, nga sa iya nakasala kita? Kay wala ta pagsunda ang iya mga pamaagi kag wala ta pagtumana ang iya kasuguan. 25 Gani ginpakita sang Ginoo ang iya puwerte nga kaakig sa aton paagi sa pagpaantos sa aton sa inaway. Ang iya kaakig pareho sa kalayo nga naglikop kag nagsunog sa aton, pero wala ta ini ginhunahuna kag ginsapak.

43

Nagpromisa ang Dios sa Pagluwas sa Israel

1 Pero karon amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga nagtuga sa imo, O Israel: “Indi ka magkahadlok kay luwason ko gid ikaw;* gintawag ko ikaw sa imo ngalan, kag akon ikaw. 2 Kon mag-agi ka sa tubig, magaupod ako sa imo. Kon magtabok ka sa mga suba indi ka malumos. Kon mag-agi ka sa kalayo, indi ka mapaso; ang dabdab sini indi makaano sa imo. 3 Kay ako ang Ginoo nga imo Dios, ang Balaan nga Dios sang Israel, nga imo Manluluwas. Itugyan ko sa iban nga nasyon ang Egypt, Ethiopia,† kag Seba sa baylo mo. 4 Itugyan ko ang iban nga mga katawhan sa baylo mo, tungod kay bilidhon kag dungganon ka sa akon panulok, kag tungod kay ginahigugma ko ikaw. 5 Indi ka magkahadlok kay kaupod mo ako. Tipunon ko ang imo mga kaliwat halin sa east kag west. 6 Hambalan ko ang mga nasyon sa north kag sa south nga pabay-an ang imo mga kaliwat nga magbalik sa ila duta, nga papulion sila halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. 7 Sila ang mga katawhan nga akon gintawag; gintuga ko sila para sa akon kadungganan.”

8 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Tawga ang akon katawhan nga may mga mata pero indi makakita, nga may mga dulunggan pero indi makabati! 9 Patipuna sing tingob ang tanan nga katawhan sang nasyon. Sin-o sa ila mga dios-dios ang makapropesiya sang palaabuton? Sin-o sa ila ang nagsugid sang una sang mga nagakalatabo subong? Padal-a sila sang mga saksi sa pagpamatuod nga husto sila para makabati sini ang iban kag magsiling nga matuod gid man. 10 Mga katawhan sang Israel, kamo ang akon mga saksi. Ginpili ko kamo nga akon alagad para makilala ninyo ako kag magtuo kamo sa akon, kag maintiendihan ninyo nga ako lang ang Dios. Wala na sing iban pa nga Dios nga nag-una sa akon ukon magsunod pa sa akon. 11 Ako lang gid ang Ginoo kag luwas sa akon wala na sing iban pa nga Manluluwas. 12 Nagpahibalo ako nga luwason ko kamo, kag gintuman ko ini. Wala sing iban nga dios nga naghimo sini sa inyo; kamo ang akon mga saksi.”

Nagsiling pa ang Ginoo, “Ako ang Dios. 13 Halin pa sang una ako na ang Dios. Wala sing may makapalagyo sa akon mga kamot. Wala sing may makaliwat sang akon mga ginahimo.”

Nagpromisa ang Dios nga Buligan Niya ang Iya Katawhan

14 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang inyo Manluluwas, ang Balaan nga Dios sang Israel, “Agod maluwas kamo, ipasalakay ko ang Babilonia sa mga soldado sang isa ka nasyon, kag magapalalagyo ang mga taga-Babilonia‡ sa mga barko nga ila ginapabugal.§ 15 Ako ang Ginoo, ang inyo Balaan nga Dios, ang manunuga sang Israel, ang inyo Hari. 16 Ako ang Ginoo nga naghimo sang alagyan sa tunga sang dagat. 17 Gintipon ko ang mga karwahe, mga kabayo, kag mga soldado sang Egypt, kag ginlaglag sila didto sa dagat, kag indi na gid sila makabangon pa. Pareho sila sa suga nga napatay. 18 Pero indi na ninyo sagi paminsar ang mga nagligad, 19 kay bag-o naman nga butang ang akon himuon. Nagakalatabo na gani ini. Wala bala ninyo ini nakita? Magahimo ako sang dalan kag mga tuburan sa desierto. 20 Bisan ang talunon nga mga sapat magapadungog sa akon pati ang talunon nga mga ido* kag ang mga bukaw, kay magahatag ako sang mga tuburan sa desierto, para may mainom ang akon pinili nga katawhan. 21 Sila ang katawhan nga akon gintuga para mangin akon, kag para magdayaw sa akon.

22 “Pero wala ka magpangayo sang bulig sa akon, Israel, kundi gintak-an ka na sa akon. 23 Wala ka maghalad sa akon sang mga karnero bilang halad nga ginasunog. Wala mo ako ginpadunggan sang imo mga halad bisan wala ko ikaw ginpabudlayan kag ginpatak-an sa akon pagpangayo sa imo sang mga halad nga regalo kag mga insenso. 24 Wala mo ako pagbakli sang insenso ukon pagpaayawi sang tambok sang imo mga halad. Sa baylo, ginpabudlayan kag ginpatak-an mo ako sang imo mga sala.

25 “Ako mismo amo ang nagapanas sang imo sala para sa akon kadungganan, kag indi ko na ini pagdumdumon pa. 26 Hunahunaon ta ang mga nagliligad; maghusayay kita. Ipahayag ang imo kaso sa pagpamatuod nga inosente ka. 27 Nakasala ang imo nahauna nga katigulangan, kag nagrebelde sa akon ang imo mga pangulo. 28 Gani ginpakahuy-an ko ang imo mga pari kag gintugyan ko ikaw, Israel, sa kalaglagan kag kahuy-anan.

44

Ang Promisa sang Dios sa Israel

1 “Pero karon, pamati, O Israel nga akon alagad, ang katawhan nga akon pinili, nga mga kaliwat ni Jacob. 2 Ako, ang Ginoo, amo ang naghimo kag nagbulig sa imo. Indi ka magkahadlok, ikaw nga akon alagad kag pinili ko nga katawhan. 3 Kay hatagan ko ikaw sang tubig nga magapaumpaw sang imo kauhaw kag magabasa sang imo mamala nga duta. Gamhan ko sang akon Espiritu ang imo mga kaliwat kag pakamaayuhon ko sila. 4 Magauswag sila pareho sa nagalambo nga tanom nga bugana sang tubig ukon mga kahoy sa higad sang mga sapa. 5 May ara nga magasiling, ‘Ako iya sang Ginoo,’ kag may iban nga magasiling, ‘Kaliwat ako ni Jacob.’ May ara man nga magasulat sa ila kamot sang ngalan sang Ginoo, kag magakabig sang ila kaugalingon nga sakop sila sang katawhan sang Israel.

Wala sing Pulos ang mga Dios-dios

6 “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Hari kag Manluluwas sang Israel, ang Makagagahom nga Ginoo: Ako amo ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan. Luwas sa akon wala na sing iban pa nga Dios. 7 Sin-o bala ang pareho sa akon? Isugid niya sa akon atubangan kon ano ang nagkalatabo halin sang gintukod ko nga isa ka nasyon ang akon katawhan sang una nga panahon. Kag isugid man niya kon ano ang magakalatabo sa palaabuton. 8 Indi kamo magkahadlok ukon magpakulba. Indi bala nga ginpahibalo ko na sang una pa ang akon katuyuan sa inyo? Kamo mismo ang akon mga saksi. May iban pa bala nga Dios luwas sa akon? Wala gid! Wala na ako sing may nahibaluan pa nga palalipdan nga bato luwas sa akon.”

9 Wala sing pulos ang tanan nga nagahimo sang mga dios-dios. Kag ining mga dios-dios nga ila ginapakamahal wala sing bili. Sila mismo makapamatuod nga wala ini sing bili. Kay indi ini makakita kag wala sing may nahibaluan. Amo gani nga nagakahuy-an ang mga nagasimba sini. 10 Buang-buang ang tawo nga nagahimo sang mga dios-dios nga indi man lang niya mapuslan. 11 Pamati! Mahuy-an ang tanan nga nagasimba sa mga dios-dios, kay ang naghimo sini mga tawo man lang. Patipuna sila tanan sa pagdepensa sang ila kaugalingon. Mahadlok gid sila kag mahuy-an.

12 Ang panday sang metal nagabutang sang metal sa baga. Dayon ginamaso niya ini sing tudo para pormahon nga dios-dios. Nagaluya siya sa kagutom kag daw malipong sa kauhaw. 13 Ang panday sang kahoy nagatakos sang isa ka utod nga kahoy. Ginakuritan niya sa dagway sang dios-dios, kag dayon ginakurtihan niya paagi sa iya mga gamit. Ginaporma niya ini sa matahom nga dagway sang tawo para ibutang sa isa ka templo. 14 Agod may gamiton siya nga kahoy, nagautod siya sang sedro, ukon sipres, ukon terebinto. Ini nga mga kahoy ginapatubo niya sa kagulangan. Nagatanom man siya sang kahoy nga pino, kag paagi sa ulan nagatubo ini. 15 Ginagamit niya ang iban nga mga kahoy nga gatong, para makapainit siya kag makaluto sang tinapay. Kag ang iban nga mga kahoy ginahimo niya nga dios-dios, kag ginaludhan niya kag ginasimba. 16 Ginasunog niya ang iban nga mga kahoy kag nagasugba siya sang karne sa baga sini. Dayon nagakaon siya sang sinugba kag nagakabusog. Nagapainit-init man siya sa kalayo kag nagasiling, “Hay, maayo kay nainitan ako.” 17 Kag ang iban nga mga kahoy, ginahimo niya nga dios-dios. Nagaluhod siya kag nagasimba sa sini nga mga dios-dios, kag nagapangamuyo nga nagasiling, “Luwasa ako, kay ikaw ang akon dios.” 18 Ini nga mga tawo wala makahibalo ukon makaintiendi sa ila ginahimo. Ang ila mga mata natabunan kag indi sila makakita. Ang ila mga hunahuna natakpan, kag indi sila makaintiendi. 19 Wala gid sila nagapamalandong kag nagahunahuna sa pagsiling, “Gin-gatong ko ang iban nga mga kahoy, kag nagluto ako sang tinapay kag nagsugba sang karne sa baga sini, kag ginkaon ko ini. Kag karon himuon ko bala nga makangilil-ad nga butang ang nabilin nga kahoy? Magasimba bala ako sa isa ka utod nga kahoy?” 20 Daw pareho lang nga nagkaon siya sang abo. Ang nadulman niya nga hunahuna nagpatalang sa iya, kag indi niya maluwas ang iya kaugalingon. Indi niya mabaton nga ang dios-dios nga ara sa iya indi matuod nga dios.

21 Nagsiling ang Ginoo, “Dumduma ini nga mga butang, O Israel, kay alagad ko ikaw. Ginhimo ko ikaw para mag-alagad sa akon, kag indi ko gid ikaw pagkalimtan. 22 Dulaon ko na ang imo mga sala pareho sang gal-om ukon ambon. Balik ka sa akon, kay luwason ko gid ikaw.”

23 Magkanta ka sa kalipay, O kalangitan! Singgit sing matunog, O kalibutan! Magkanta kamo nga mga bukid, kag mga kahoy sa kagulangan. Kay himuon gid ini sang Ginoo. Luwason niya ang mga kaliwat ni Jacob; ipakita niya ang iya pagkagamhanan sa Israel.

24 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga inyo Manluluwas, nga nagtuga sa inyo: Ako ang Ginoo nga naghimo sang tanan nga butang. Ako lang gid ang naghumlad sang kalangitan kag nagtuga sang kalibutan. 25 Ginpaslaw ko ang mga propesiya sang butigon nga mga propeta. Kag ginapabuang ko ang mga manugpakot. Ginabaliskad ko ang mga ginahambal sang mga maalamon, kag ginahimo nga wala sing pulos ang ila nahibaluan. 26 Ginatuman ko ang mga propesiya sang akon alagad* kag mga mensahero. Nagasiling ako nga ang Jerusalem pagaestaran liwat, kag ang iban pa nga mga banwa sang Juda nga nagkalaguba patindugon liwat. 27 Kon magmando ako nga magmala ang suba, nagamala ini. 28 Nagasiling ako kay Cyrus, “Ikaw ang manugbantay sang akon katawhan, kag himuon mo ang tanan ko nga naluyagan. Magamando ka nga patindugon liwat ang Jerusalem kag ang templo sini.”

45

Ginpili sang Dios si Cyrus

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Cyrus nga iya pinili, nga ang awtoridad sini iya ginpabakod, “Sakupon mo ang mga nasyon kag pierdihon mo ang mga hari. Buksan mo ang mga puwertahan sang ila mga banwa sa pag-agaw sini kag indi na ini pagsiradhan. 2 Ako ang magapreparar sang imo alagyan, kag tapanon ko ang mga bukid. Gub-on ko ang mga puwertahan nga saway kag ang mga trangka sini nga salsalon. 3 Ihatag ko sa imo ang mga tinago nga mga manggad, para mahibaluan mo nga ako amo ang Ginoo, ang Dios sang Israel nga nagtawag sa imo. 4 Gintawag ko ikaw para buligan mo ang Israel nga akon alagad, ang katawhan nga akon ginpili. Ginpadunggan ko ikaw bisan wala ka makakilala sa akon. 5 Ako amo ang Ginoo, kag wala na sing iban pa; luwas sa akon wala na sing iban pa nga Dios. Hatagan ko ikaw sang kusog bisan wala ka makakilala sa akon, 6 para ang mga katawhan sa bilog nga kalibutan makahibalo nga wala na sing iban pa nga Dios luwas sa akon. Ako amo ang Ginoo, kag wala na sing iban pa. 7 Ako ang naghimo sang kasanag kag sang kadulom. Ako ang nagadala sang kaayuhan kag sang katalagman. Ako, ang Ginoo, ang naghimo sini tanan.

8 “Magahatag ako sang kadalag-an nga may pagkamatarong, pareho sang paghatag sang kalangitan ukon sang gal-om sang ulan. Kag batunon ini sang mga tawo sa kalibutan. Magalapnag ang kaluwasan kag ang kadalag-an nga may pagkamatarong pareho sang tanom nga nagatubo. Ako, ang Ginoo, ang magahimo sini. 9 Kaluluoy ang nagapakigbais sa Dios nga iya Manunuga. Pareho man lang siya sa kolon. Makareklamo bala ang lunang sa manughimo sang kolon kon ano ang iya himuon? Ukon makareklamo bala siya nga pigaw ang manughimo sang kolon? 10 Kaluluoy ang anak nga nagasiling sa iya ginikanan, ‘Ngaa ginbata ninyo ako sing subong sini?’ ”

11 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel kag ang iya Manunuga, “Nagareklamo bala kamo sa akon mga ginahimo? Ginamanduan bala ninyo ako sa dapat ko himuon? 12 Ako ang naghimo sang kalibutan, kag nagtuga sang tawo sa pag-estar sa kalibutan. Ang akon mga kamot amo ang naghumlad sang kalangitan, kag ako ang nagmando nga magguwa ang mga butang sa kalangitan. 13 Ako mismo ang nagpadumala kay Cyrus sa pagtuman sang akon matarong nga tinutuyo. Himuon ko nga husto ang tanan niya nga mga pamaagi. Patindugon niya liwat ang akon siyudad kag hilwayon niya ang akon katawhan nga ginbihag. Himuon niya ini indi tungod nga ginsuhulan ukon ginpremyuhan siya. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

14 Nagsiling ang Ginoosa Israel, “Mangin sakop mo ang mga taga-Egypt kag taga-Ethiopia,* pati ang mga taga-Seba nga ang ila mga lalaki matag-as. Magapalapit sila sa imo nga dala ang ila mga manggad kag mga produkto. Mangin bihag mo sila. Magaluhod sila sa imo kag magapakitluoy nga nagasiling, ‘Matuod nga ang Dios nagaupod sa imo kag siya lang ang Dios!’ ” 15 O Dios kag Manluluwas sang Israel, matuod nga wala mo ginapakita ang imo kaugalingon. 16 Mahuy-an gid ang tanan nga nagahimo sang mga dios-dios. 17 Pero luwason mo, Ginoo, ang Israel, kag ang ila kaluwasan wala sing katapusan. Kag indi na gid sila mahuy-an hasta san-o.

18 Ikaw, Ginoo, amo ang Dios. Gintuga mo ang kalangitan kag ang kalibutan. Wala mo ginhimo ang kalibutan nga mahawan, kundi ginhimo mo ini para puy-an. Nagasiling ka, “Ako amo ang Ginoo, kag wala na sing iban pa. 19 Wala ako naghambal sa tago, nga wala sing may nakahibalo. Wala ako nagsiling sa mga kaliwat ni Jacob nga magdangop sila sa akon nga wala man lang sila sing may mabaton. Ako, ang Ginoo, nagahambal sang kamatuoran. Ginapahayag ko kon ano ang husto.” 20 Nagsiling pa ang Ginoo, “Magtipon kamo sing tingob kag magpalapit sa akon, kamo nga mga nakapalagyo halin sa mga nasyon. Wala gid sing may nahibaluan ang mga nagadala sang ila mga dios-dios nga kahoy. Nagapangamuyo sila sa sini nga mga dios-dios nga indi makaluwas sa ila. 21 Magkonsultahanay kamo, kag ipahayag ninyo ang inyo kaso. Sin-o bala ang nagpropesiya sang una sa mga butang nga matabo? Indi bala ako, ang Ginoo? Wala na sing iban nga Dios kundi ako lang—ang matarong nga Dios kag Manluluwas.

22 “Magdangop kamo sa akon, tanan kamo nga ara sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan para maluwas kamo, kay ako Dios, kag wala na sing iban pa. 23 Nagsumpa ako sa akon kaugalingon, kag ang akon mga ginpanghambal masaligan kag indi na maliwat: Magaluhod ang tanan nga tawo sa akon kag magasumpa sila nga magaunong sila sa akon. 24 Magasiling sila, ‘Paagi lang gid sa Ginoo makaangkon ang tawo sang kusog kag kadalag-an nga may pagkamatarong.’ ” Ang tanan nga nagadumot sa Ginoo magapalapit sa iya kag mahuy-an. 25 Sa bulig sangGinoo ang tanan nga kaliwat ni Israel makaangkon sang kadalag-an nga may pagkamatarong kag magadayaw sila sa iya.

46

Ang mga Dios-dios sang Babilonia

1 Ang mga dios-dios sang Babilonia nga sila ni Bel kag Nebo nagahamyang samtang ginakarga sa karwahe nga ginaguyod sang mga donkey. Mabug-at sila nga karga sa ginakapoy nga mga donkey. 2 Nagahamyang sila, kag indi nila masarangan nga luwason ang nagadala sa ila. Pati sila ginbihag.

3 Pamati kamo sa akon, kamo nga mga kaliwat ni Jacob, kamo tanan nga nagkalabilin sa katawhan sang Israel. Gin-atipan ko kamo halin sang inyo pagkatawo. 4 Bisan magtigulang na kamo kag mag-ubanon, ako ang magaatipan sa inyo. Ginhimo ko kamo kag tatapon ko gid kamo. Buligan ko kamo kag luwason. 5 Sa kay sin-o bala ninyo ako ipaanggid? May ara bala nga pareho sa akon? 6 Ang iban nga mga tawo nagapaguwa sang ila bulawan ukon pilak kag nagasuhol sang platero para himuon ini nga dios-dios kag ila dayon simbahon. 7 Ginapas-an nila ini, kag dayon ginatungtong sa iya bulutangan, kag nagapabilin ini didto. Indi na ini makahalin didto. Kon may magpangamuyo sa sini, indi ini makasabat; indi ini makaluwas sa iya mga kalisod. 8 Kamo nga mga rebelde, tandai ninyo ini kag itanom gid sa inyo hunahuna. 9 Dumduma man ninyo ang akon mga ginhimo sang una nga panahon. Ako lang ang Dios, kag wala na sing iban pa nga pareho sa akon. 10 Sa umpisa pa lang ginpahayag ko na ang palaabuton. Halin sang una, ginpropesiya ko na kon ano ang matabo. Matuman gid ang akon mga plano; himuon ko ang tanan nga akon nagustuhan. 11 Magatawag ako sang isa ka tawo halin sa east sa isa ka malayo nga lugar, kag tumanon niya ang akon plano. Magasulip siya pareho sa pispis nga nagapangdagit. Kon ano ang akon ginhambal kag ginplano tumanon ko ini. 12 Pamati kamo sa akon, kamo nga mga matig-a sing ulo. Indi gid kamo makaangkon sang kadalag-an nga may pagkamatarong.* 13 Sa indi madugay, hatagan ko na sang kadalag-an nga may pagkamatarong ang Jerusalem.†Huo, malapit ko na ini nga luwason, kag padunggan ko ang Israel.

47

Ang Pagkalaglag sang Babilonia

1 Nagsiling ang Ginoo, “Magapungko ka sa duta, Babilonia.

Magapungko ka nga wala sing trono.

Ikaw nga pareho sa birhen nga babayi indi na pagtawgon nga mahinhin kag maluming.

2 Ulipon ka na subong, gani magkuha ka sang galingan kag maggaling sang trigo.

Huksa ang imo belo, kag alsaha ang imo bayo

para makita ang imo paa samtang nagatabok ka sa suba.

3 Makita ang imo pagkahublas kag mahuy-an ka.

Magabalos ako sa imo kag indi ko ikaw pagkaluoyan.”*

4 Ang aton Manluluwas, nga ang iya ngalan Ginoo nga Makagagahom,

amo ang Balaan nga Dios sang Israel.

5 Nagsiling pa gid ang Ginoo,

“Babilonia, magpungko ka sing malinong sa madulom nga lugar.

Indi ka na pagtawgon nga rayna sang mga ginharian.

6 Naakig ako sa katawhan nga akon ginpanag-iyahan, kag ginsikway ko sila.

Gani gintugyan ko sila sa imo kamot, kag wala mo sila pagkaluoyi.

Bisan gani ang mga tigulang sa ila ginpintasan mo.

7 Nagsiling ka pa nga ang imo pagkarayna wala sing katapusan!

Pero wala mo paghunahunaa ining imo mga ginhimo kag kon ano ang mangin resulta sini sa imo.

8 Gani karon pamatii ini, ikaw nga mahilig sa pagpangalipay kag nagahunahuna nga indi ka maano.

Nagasiling ka sa imo kaugalingon nga ikaw ang Dios, kag wala na sing iban pa.

Nagahunahuna ka nga indi ka gid mabalo ukon madulaan sang mga anak.†

9 Pero sa hinali lang matabo ini sa imo:

Mabalo ka kag madulaan sang mga anak.

Matabo gid ini tanan sa imo bisan madamo ka pa sang nahibaluan nga madyik ukon binabaylan.

10 Nagasalig ka nga indi ka maano sa imo pagkamalaot,

kay nagahunahuna ka nga wala sing may nakakita sa imo.

Ang imo kaalam kag ihibalo nagapatalang sa imo,

kag nagatulod sa imo sa pagsiling, ‘Ako ang Dios, kag wala na sing iban pa.’

11 Gani magaabot sa imo ang katalagman

kag indi ka makahibalo kon paano mo ini matabog sang imo nga madyik.

Magaabot sa imo ang kalamidad nga indi mo mabayaran para mag-untat.

Hinali lang nga magaabot sa imo ang kalaglagan nga wala mo ginahunahuna.

12 Sige, padayuna ang imo mga madyik kag mga binabaylan

nga imo ginahimo halin sang bata ka pa.

Basi pa lang magmadinalag-on ka, ukon basi pa lang kulbaan ang imo mga kaaway.

13 Ginakapoy ka na sa imo madamo nga padihot.

Pabuliga sa imo ang imo mga tinawo nga nagatuon parte sa mga bituon

kag nagapropesiya kada bulan sang mga butang nga matabo sa imo.

14 Sa pagkamatuod, pareho lang sila sa dagami nga dali lang masunog.

Indi gani sila makaluwas sang ila kaugalingon sa kalayo.

Indi puwede makapainit-init sa sini nga kalayo, kay puwerte ini kainit.

15 Ti ano ang mahimo sang mga tawo nga ginapangayuan mo sang laygay halin sang bata ka pa?

Ang kada isa sa ila nagtalang kag indi sila makaluwas sa imo.

48

Matig-a sing Ulo ang mga Israelinhon

1 “Pamati kamo nga mga kaliwat ni Jacob, kamo nga ginatawag Israel, kag naghalin sa tribo ni Juda. Nagasumpa kamo sa ngalan sang Ginoo, kag nagatawag kamo sa Dios sang Israel. Pero indi ini sinsero, kay indi matarong ang inyo kabuhi. 2 Ginatawag pa ninyo ang inyo kaugalingon nga mga pumuluyo sang balaan nga siyudad kag nagasiling kamo nga nagasalig kamo sa Dios sang Israel, nga ang iya ngalan Ginoo nga Makagagahom.” 3 Nagasiling siya sa inyo, “Ginpropesiya ko na sang una kon ano ang matabo sa palaabuton. Kag sa hinali lang gintuman ko ini. 4 Nahibaluan ko kon ano katig-a sang inyo ulo. Ang inyo liog daw pareho katig-a sang salsalon kag ang inyo agtang daw pareho katig-a sa saway. 5 Amo gani nga ginsugid ko na nga daan sa inyo ang akon himuon. Sa wala pa ini matabo ginpahibalo ko na ini sa inyo para indi kamo makasiling nga ang inyo mga dios-dios nga hinimo halin sa kahoy kag metal amo ang nagpropesiya kag nagtuman sini. 6 Nabatian ninyo ang akon mga ginpropesiya kag nakita ninyo ang katumanan sini, pero indi ninyo pagbatunon nga ako ang naghimo sini. Sugod subong sugiran ko kamo sang bag-o nga mga butang nga wala ko pa ginpahayag sa inyo; wala pa ninyo mahibaluan. 7 Karon ko pa lang ini ginahimo kag wala pa sang una, para indi kamo makasiling nga nahibaluan na ninyo ini. 8 Wala kamo makabati ukon makaintiendi sini nga mga butang kay halin pa sang una nagpabungol-bungol kamo. Nahibaluan ko kon ano kamo ka maluibon, kay halin pa sang inyo pagkatawo mga rebelde na kamo. 9 Para sa akon kadungganan, punggan ko ang akon kaakig sa inyo, agod indi kamo malaglag. 10 Pamati! Tinluan ko kamo, pero indi pareho sa ginahimo sa pilak, kay tinluan ko kamo paagi sa pag-antos. 11 Himuon ko ini para sa akon kadungganan. Indi gid ako magtugot nga mahuy-an ako kag mapadunggan ang iban nga dios.

12 “Pamati kamo sa akon, kamo nga taga-Israel nga akon ginpili. Ako ang Dios; ako ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan. 13 Ako mismo ang nagbutang sang pundasyon sang kalibutan kag naghumlad sang kalangitan. Kon magmando ako sa ila, ginatuman nila.

14 “Magtipon kamo tanan kag magpamati: Sin-o bala sa mga dios-dios ang nagpropesiya nga salakayon sang akon abyan* ang Babilonia sa pagtuman sang akon plano kontra sa sini nga nasyon? Wala gid! 15 Ako mismo ang naghambal kag nagtawag sa iya. Suguon ko siya kag magmadinalag-on siya sa iya himuon. 16 Magpalapit kamo sa akon kag pamatii ini: Halin sang ginsuguran wala ako naghambal sa tago, kag sang tion nga natabo ang akon mga ginhambal, ara ako.”

Kag karon ang Ginoong Dios kag ang iya Espiritu nagpadala sa akon sa pagsugid sini nga mensahi: 17 Nagasiling ang Ginoo nga inyo Manluluwas, ang Balaan nga Dios sang Israel: “Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagtudlo sa inyo kon ano ang maayo para sa inyo kag nagtuytoy sa inyo sa husto nga dalan. 18 Kon nagpati lang kamo sa akon mga sugo, kuntani nag-ilig pareho sa suba ang mga kaayuhan sa inyo, kag nagsinunod-sunod lang kuntani ang inyo mga kadalag-an† pareho sa mga balod nga nagadapya sa higad. 19 Ang inyo mga kaliwat mangin pareho kuntani kadamo sa balas nga indi maisip, kag indi gid sila malaglag sa akon atubangan.”

20 Maghalin kamo sa Babilonia! Isugid ninyo sing malipayon hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan nga ginluwas sang Ginoo ang iya alagad, ang katawhan sang Israel.‡ 21 Wala sila pag-uhawa sang ginpangunahan sila sang Dios sa mga kamingawan, kay ginpatubod niya ang tubig sa bato para sa ila. Ginbuka niya ang bato kag nagsagawak ang tubig. 22 Pero nagasiling ang Ginoo nga ang mga malain indi makaangkon sang maayo nga kahimtangan.

49

Ang Buluhaton sang Alagad sang Ginoo

1 Pamati kamo sa akon, kamo nga ara sa malayo nga mga lugar.* Sa wala pa ako matawo gintawag na ako sang Ginoo nga mag-alagad sa iya. 2 Ginhimo niya ang akon mga pulong nga pareho katalom sang espada. Ginprotektaran niya ako sang iya gahom. Ginhimo niya ako nga pareho sa mahining nga pana nga handa na nga gamiton. 3 Nagsiling siya sa akon, “Israel, ikaw ang akon alagad. Paagi sa imo, padunggan ako sang mga tawo.” 4 Pero nagsiling ako, “Ang akon pagpangabudlay wala man lang sing pulos; gin-usikan ko ang akon kusog sa wala sing kapuslanan.” Pero ginatugyan ko lang ini sa Ginoo nga akon Dios; siya ang magabalos sa akon mga ginhimo.

5 Ang Ginoo amo ang naghimo sa akon nga mangin iya alagad para pabalikon kag tipunon ko ang mga Israelinhon sa iya. Ginpadunggan ako sang Ginoo kag siya nga akon Dios amo ang nagahatag sa akon sang kusog. 6 Nagsiling siya, “Ikaw nga akon alagad, may dako pa ako nga buluhaton nga ipabuhat sa imo, luwas sa pagpabalik mo sa mga Israelinhon nga akon ginaprotektaran. Himuon ko pa ikaw† nga pareho sa suga nga magapasanag sa mga nasyon, agod paagi sa imo makaabot ang akon kaluwasan hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.”

7 Nagsiling ang Ginoo, ang Manluluwas kag Balaan nga Dios sang Israel, sa tawo nga ginainsulto kag ginakangil-aran sang mga nasyon, kag alagad sang mga pangulo, “Makita sang mga hari kon sin-o ka gid kag magatindog sila sa pagtahod sa imo. Ang mga pangulo magasaludo sa pagpadungog sa imo. Matabo ini tungod sa akon, angGinoo nga matutom, ang Balaan nga Dios sang Israel. Ako ang nagpili sa imo.”

Patindugon Liwat ang Jerusalem

8 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo: “Sa husto nga tion‡ nga luwason ko ikaw, sabton kag buligan ko ikaw. Protektaran ko ikaw kag paagi sa imo mahimo ako sang kasugtanan sa mga tawo. Tukuron mo liwat ang duta sang Israel nga naguba, kag ihatag mo ini liwat sa akon katawhan. 9 Magasiling ka sa mga Israelinhon nga ginbihag kag ginpriso sa madulom nga lugar, ‘Guwa kamo! Hilway na kamo!’

“Mangin pareho sila sa mga karnero nga magahalab sa higad sang mga alagyan ukon sa mga bukid nga mahawan sadto. 10 Indi na sila paggutumon ukon pag-uhawon. Indi sila maano sang init sang adlaw ukon sang mainit nga hangin sang desierto. Kay ako nga nagakabalaka sa ila magatuytoy sa ila sa mga tuburan. 11 Himuon ko nga dalan nila ang tanan ko nga mga bukid. Ang mataas nga mga lugar mangin karsada. 12 Magaabot ang akon katawhan halin sa malayo—ang iban halin sa north, ang iban sa west, kag ang iban pa gid halin sa Sinim.”§

13 Magkanta ka sa kalipay, O kalangitan!

Magkalipay ka O kalibutan!

Magkanta kamo nga mga bukid!

Kay kaluoyan kag lipayon sang Ginoo

ang iya katawhan nga nagaantos.

14 Pero nagsiling ang katawhan sang Jerusalem,* “Ginsikway na kami sang Ginoo; ginkalimtan na niya kami.”

15 Pero nagsabat ang Ginoo, “Malipat bala ang isa ka iloy sa iya anak? Indi niya bala pagkabalak-an ang iya ginbata? Bisan malipat siya, indi gid ako malipat sa inyo! 16 O Jerusalem indi ko gid ikaw malimtan. Ginsulat ko ang imo ngalan sa akon mga palad. Ginahunahuna ko permi nga mapatindog liwat ang imo mga pader. 17 Madali na lang mag-abot ang magapatindog liwat sa imo,† kag ang mga naglaglag sa imo magahalin na sa imo. 18 Tan-awa sa imo palibot, ang imo katawhan nagatipon na kag nagapalapit sa imo. Ako, ang Ginoo nga buhi, nagasumpa nga ipabugal mo sila pareho sang pagpabugal sang kalaslon nga babayi sa mga alahas nga iya ginasuksok.

19 “Nalaglag ka kag nangin mamingaw, pero karon puy-an ka na sang imo katawhan, kag halos indi sila makaigo sa imo. Kag atong mga naglaglag sa imo magapalayo. 20 Ang imo katawhan nga natawo sang panahon sang imo pagpangasubo‡ magasiling sa imo, ‘Tama ini kagamay nga lugar para sa amon. Kinahanglan namon ang mas dako pa nga lugar.’ 21 Dayon masiling ka sa imo kaugalingon, ‘Sin-o bala ang nagbata sini sa ila para sa akon? Nagkalamatay ang kadam-an sang akon katawhan,§ kag tungod sini nagpangasubo ako. Ang iban sa ila ginbihag sa iban nga lugar, kag nag-isahanon na lang ako. Gani diin ini sila naghalalin? Sin-o ang nagsagod sa ila?’ ”

22 Amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: “Pamati! Sinyasan ko ang mga nasyon, kag ibalik nila sa imo ang imo katawhan nga daw sa mga bata nga ginakugos.* 23 Magaalagad sa imo ang mga hari kag mga rayna; sila ang magaatipan sa imo. Magaluhod sila sa imo bilang pagtahod, kag magapasakop gid sila sa imo.† Dayon mahibaluan mo nga ako amo ang Ginoo, kag ang mga nagasalig sa akon indi gid mapaslawan.”

24 Makuha mo bala ang mga ginpang-agaw sang mapintas‡ nga mga soldado? Maluwas mo bala ang mga ginpangbihag nila?

25 Pero amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Huo, maluwas mo ang mga ginpangbihag sang mapintas nga mga soldado kag makuha mo ang mga ginpang-agaw nila. Kay magapakig-away ako sa mga nagapakig-away sa imo kag luwason ko ang imo katawhan.§ 26 Ipakaon ko sa mga nagadaogdaog sa imo ang ila kaugalingon nga lawas, kag daw sa mahubog sila sa ila kaugalingon nga dugo. Dayon mahibaluan sang tanan nga tawo nga ako amo ang Ginoo, ang imo Manluluwas kag Manughilway, ang Makagagahom nga Dios ni Jacob.”

50

1 Nagsiling ang Ginoosa iya katawhan, “Ginsikway ko bala ang Jerusalem* pareho sang isa ka bana nga nagbulag sa iya asawa? Pamatud-i ninyo!† Ginpabihag ko bala kamo pareho sang isa ka tawo nga ginpaulipon niya ang iya mga anak sa iya gin-utangan bilang bayad sa iya utang? Wala! Ginbihag kamo tungod sang inyo mga sala; ginsikway ang Jerusalem tungod sang inyo mga paglapas. 2 Ngaa bala wala kamo magsapak sang pag-abot ko? Ngaa wala kamo magsabat sang nagpanawag ako? Indi bala ako makasarang sa pagluwas sa inyo? Masarangan ko gani nga pamalahon ang dagat sa isa lang ka pagmando kag himuon nga desierto ang mga suba, nga mangin kabangdanan sang pagkalamatay sang mga isda. 3 Masarangan ko man nga padulmon ang langit pareho kaitom sang bayo sa paglalaw.”

Ang Matinumanon nga Alagad sang Ginoo

4 Gintudluan ako sang Ginoong Dios kon ano ang akon ihambal para mapabaskog ko ang mga ginakapoy. Ginapukaw niya ako kada aga sa pagpamati sang iya itudlo sa akon. 5 Naghambal ang Ginoong Dios sa akon kag nagpamati ako. Wala ako magsupak ukon magpalagyo sa iya. 6 Ginataya ko ang akon likod sa mga nagahanot sa akon kag ang akon guya sa mga nagagabot sang akon bungot. Ginapabay-an ko sila sa pagpakahuya sa akon kag sa pagdupla sa akon guya. 7 Pero wala ako nakabatyag sang kahuya, kay ginabuligan ako sang Ginoong Dios. Gani nagpakatig-a lang ako pareho sa matig-a gid nga bato,‡ kay nahibaluan ko nga indi ako mahuy-an. 8 Malapit sa akon ang Dios nga nagapamatuod nga inosente ako. Ti sin-o ang mangahas sa pag-akusar sa akon? Magpakita siya kag mag-atubang sa akon! 9 Pamati! Ang Ginoong Dios amo ang nagabulig sa akon. Sin-o bala ang makasiling nga nakasala ako? Mangin pareho sila sa panapton nga magagabok, nga ut-uton sang mga sapat-sapat.

10 Sin-o bala sa inyo ang nagatahod sa Ginoo kag nagatuman sang mga ginatudlo sang iya alagad? Dapat magsalig siya sa Ginoo nga iya Dios bisan nagalakat man siya sa kadulom nga wala gid sing kasanag. 11 Pero mag-andam kamo nga nagapadihot sa paglaglag sa iban; malaglag kamo sa inyo kaugalingon nga padihot!§ Ang Ginoo mismo amo ang magasilot sa inyo; magakalamatay kamo sa puwerte nga silot.

51

Panawagan sa Pagsalig sa Dios

1-2 Nagsiling ang Ginoo, “Magpamati kamo sa akon, kamo nga gusto maluwas* kag nagadangop sa akon. Dumduma ninyo si Abraham kag si Sara nga inyo mga katigulangan. Pareho sila sa bato nga sa diin gintiphag kamo ukon sa guhab nga sa diin ginkali kamo. Sang gintawag ko si Abraham, isa lang siya, pero ginbendisyunan ko siya kag ginhatagan sang madamo nga kaliwat. 3 Kaluoyan ko gid ang Jerusalem† nga naguba. Ang mga desierto sini himuon ko nga pareho sa Eden nga akon katamnan. Makita ang kalipay kag kasadya sa Jerusalem kag may pagpasalamat kag mga pagkinanta man.

4 “Pamati kamo sa akon, O katawhan ko. Talupangda ninyo ako, O nasyon ko. Ihatag ko ang akon kasuguan kag magapasanag ini sa mga nasyon. 5 Madali ko na lang kamo hatagan sang kadalag-an nga may pagkamatarong. Sa indi madugay luwason ko kamo. Pagadumalahan ko ang mga nasyon. Ang ara sa malayo nga mga lugar‡ magahulat sa akon kag magalaom sang akon gahom. 6 Tan-awa ninyo ang kalangitan kag ang kalibutan. Madula ang kalangitan pareho sa aso, kag magagabok ang kalibutan pareho sa panapton, kag magakalamatay ang mga pumuluyo sini pareho sa mga sapat-sapat. Pero ang kaluwasan nga ihatag ko magapadayon sa wala sing katapusan. Ang kadalag-an nga may pagkamatarong nga halin sa akon mangin inyo hasta san-o.

7 “Pamatii ninyo ako, kamo nga nakahibalo kon ano ang husto kag nagatuman sang akon kasuguan! Indi kamo magkahadlok sa mga pagpakahuya ukon mga pagyaguta sang mga tawo sa inyo. 8 Kay mangin pareho sila sa panapton nga gin-ut-ot sang mga sapat-sapat. Pero ang kadalag-an nga may pagkamatarong nga ihatag ko magapadayon sa wala sing katapusan. Ang kaluwasan nga halin sa akon mangin inyo hasta san-o.”

9 Sige na, Ginoo, buligi kami. Gamita ang imo gahom sa pagluwas sa amon. Buligi kami pareho sa imo ginhimo sang una. Indi bala ikaw ang nag-utod-utod sa dragon nga si Rahab?§ 10 Indi bala nga ikaw man ang nagpamala sang dagat sa paghimo sang alagyan sa tunga sini para makatabok ang imo katawhan nga imo ginluwas sa Egypt? 11 Magabalik sa Jerusalem ang imo mga ginluwas nga nagakinanta, nga wala untat ang ila kalipay. Madula na ang ila kasubo, kag magaawas ang ila kalipay.

12 Nagsabat ang Ginoo, “Ako amo ang nagapabakod kag nagapalipay sa inyo. Gani ngaa mahadlok kamo sa inyo kapareho nga tawo nga mapatay man lang pareho sa hilamon? 13 Ginkalimtan na bala ninyo ako nga naghimo sa inyo? Ako ang naghumlad sang kalangitan kag nagbutang sang mga pundasyon sang kalibutan. Ngaa nagakabuhi kamo nga permi lang nahadlok sa kaakig sang mga nagadaogdaog sa inyo kag gusto maglaglag sa inyo? Ang ila kaakig indi na makaano sa inyo. 14 Sa indi madugay buy-an ang mga ginbihag sa inyo. Indi sila mapatay sa ginprisohan sa ila, kag indi sila mawad-an sang pagkaon. 15 Kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, ang nagalabugay sang dagat kag nagapalinagumba sang mga balod. Makagagahom nga Ginoo ang akon ngalan. 16 Gintudlo ko sa inyo kon ano ang akon ipahambal, kag ginaprotektaran ko kamo sang akon gahom. Ako ang nagpahamtang sang kalangitan kag ang nagbutang sang mga pundasyon sang kalibutan, kag ako ang nagsiling sa Jerusalem, ‘Ikaw ang akon katawhan.’ ”

17 Magbangon ka, Jerusalem! Ang kaakig sang Ginoo pareho sa ilimnon nga gin-ubos mo inom hasta nga nagduling-duling ka sa kahubog. 18 Wala sing isa sa imo katawhan* nga magatuytoy sa imo; wala sing isa sa ila nga magabulig sa imo. 19 Natabo sa imo ining duha ka kalamidad: naguba ka tungod sa inaway kag nag-antos sa kagutom ang imo katawhan. Wala sing may nabilin sa imo katawhan nga mag-uloulo kag maglipay sa imo. 20 Nagkalalipong sila kag nagahamyang sa eskina sang tagsa ka dalan. Pareho sila sa usa nga nasiod sa lambat. Naaguman nila ang puwerte nga kaakig sang Ginoo; ginsabdong sila sang imo Dios.

21 Gani pamatii ninyo ini, kamo nga mga nagaantos kag nagkalahubog indi tungod sang bino. 22 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga inyo Dios nga nagaapin sa inyo: “Pamati! Ginkuha ko na ang akon kaakig nga pareho sa ilimnon nga nakapahubog sa inyo. Indi ko na kamo pagpaimnon sini liwat. 23 Ihatag ko ini sa mga nagapaantos sa inyo, nga nagsugo sa inyo nga maghapa para tapakan ang inyo mga likod nga daw sa nagaagi sila sa dalan.”

52

Luwason sang Dios ang Jerusalem

1 Magbangon ka, O Zion, kag magpakabakod! Ipakita ang imo pagkagamhanan, O balaan nga siyudad sang Jerusalem. Kay ang imo mga kaaway nga mga indi Israelinhon,* nga ginakabig nga mga mahigko, indi na liwat makasulod sa imo. 2 Indi ka na magpangasubo pareho sang tawo nga masinulub-on nga nagapungko sa duta, kundi magbangon ka kag magdumala liwat. Kag kamo nga mga pumuluyo sang Zion,† hilwaya ang inyo kaugalingon sa pagkabihag.

3-4 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios, “Ginbihag kamo pareho sa tawo nga ginbaligya nga ulipon nga wala sing bayad, gani tubuson ko kamo nga wala man sing bayad. Sang una nagkadto kamo sa Egypt para didto mag-estar, kag gindaogdaog kamo didto. Sang ulihi ang Assyria naman ang nagdaogdaog sa inyo. 5 Kag karon ano naman ang natabo sa inyo? Ginbihag kamo sang Babilonia nga wala man lang sing kapuslanan. Ginadumalahan nila kamo kag ginayaguta. Permi pa nila ginainsulto ang akon ngalan. 6 Pero magaabot ang tion nga mahibaluan ninyo kon sin-o gid ako, kay ako mismo ang nagahambal sa inyo. Huo, ako gid mismo.”

7 Daw ano kanami kon makita mo ang mga mensahero nga nagalatas sa mga bukid sa pagsugid sang maayong balita nga may kalinong na ang Jerusalem kag mangin maayo na ang kahimtangan sini tungod nga luwason ini sang Dios. Nagasiling sila sa mga taga-Jerusalem, “Nagahari ang inyo Dios!”

8 Magasinggit sa kalipay ang mga guwardya sang siyudad kay makita gid nila ang pagbalik sang Ginoo sa Jerusalem. 9 Magsinggit sa kalipay ang Jerusalem nga naguba, kay lipayon kag pabaskugon sang Ginoo ang iya katawhan. Luwason niya ang Jerusalem! 10 Ipakita sang Ginoo ang iya pinasahi‡ nga gahom sa tanan nga nasyon, kag makita sang tanan nga ara sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan ang pagluwas sa aton sang aton Dios.

11 Kamo nga mga nagadala sang mga kagamitan sang templo sangGinoo, maghalin na kamo sa Babilonia! Magguwa na kamo dira! Indi kamo magtandog sa mga ginakabig nga mahigko. Magguwa na kamo sa Babilonia, kag magpakabalaan. 12 Pero sa sini nga tion indi na kinahanglan nga magdali-dali kamo sa paghalin, nga daw sa nagapalagyo kamo, kay magauna ang Ginoo sa inyo. Ang Dios sang Israel amo ang magaprotektar sa inyo.

Ang Nagaantos nga Alagad sang Ginoo

13 Nagsiling ang Ginoo, “Pamati! Magmauswagon ang akon alagad, mangin bantog siya kag padunggan. 14 Madamo ang natingala sa iya, kay naguba gid ang iya hitsura kag daw indi na ini hitsura sang tawo. 15 Pati mga nasyon matingala sa iya. Indi makahambal ang mga hari tungod sa iya, kay makita nila ang mga butang nga wala ginsugid sa ila, kag maintiendihan nila ang mga butang nga wala pa nila mabatian.”

53

1 Sin-o bala ang nagpati sa amon mensahi? Sin-o bala sa mga ginpakitaan sang Ginoo sang iya gahom ang nagtuo? 2 Kabubut-on sang Ginoo nga ang iya alagad mangin pareho sa tanom nga nagatubo, nga nagapanggamot sa mamala nga duta. Wala siya sing katahom ukon kaambong nga manamian kita sa iya. 3 Ginyaguta siya kag ginsikway sang mga tawo. Madamo ang iya mga kasakit kag mga pag-antos. Gintalikdan ta siya, gin-insulto, kag ginbaliwala. 4 Sa pagkamatuod, siya ang nag-antos sang mga kasakit kag mga pag-antos nga para kuntani sa aton.* Abi ta ginsilutan siya sang Dios tungod sa iya mga sala. 5 Ang matuod, ginpilas siya tungod sa aton mga paglapas; ginhanot siya tungod sa aton mga kalautan. Ang silot nga iya gin-antos amo ang nakahatag sa aton sang maayo nga kahimtangan kag paagi sa iya mga pilas gin-ayo kita. 6 Tanan kita pareho sa mga karnero nga nagtalang; kada isa sa aton nagpagusto kon ano ang iya luyag himuon. Pero siya ang ginpaantos sang Ginoo sang silot nga para kuntani sa aton tanan. 7 Gindaogdaog siya kag ginsakit, pero wala gid siya nagreklamo. Pareho siya sang karnero nga ginadala sa ilihawan para ihawon, ukon sang karnero nga samtang ginaguntingan wala gid nagatingog. 8 Gindakop siya, ginhukman, kag ginpatay. Wala gid sa iya henerasyon ang nakatalupangod nga ginpatay siya tungod sang ila mga sala, nga gin-antos niya ang silot nga para kuntani sa ila. 9 Bisan wala siya sing sala nga nahimo kag bisan wala siya nagpangdaya,† ginlubong siya nga daw isa ka kriminal; ginlubong siya upod sa mga manggaranon.

10 Pero kabubut-on sang Ginoo nga sakiton kag paantuson siya. Bisan ginhimo sang Ginoo ang iya kabuhi bilang halad nga bayad sa sala, makita niya ang iya mga kaliwat kag makabaton siya sing malawig nga kabuhi, kag paagi sa iya matuman ang kabubut-on sang Ginoo. 11 Kon makita niya ang mga nahimo sang iya mga pag-antos, malipay siya. Nagsiling ang Ginoo, “Paagi sa kaalam sang akon matarong nga alagad madamo ang iya pakamatarungon; magaantos siya para sa ila mga sala. 12 Gani ihatag ko sa iya ang kadungganan nga para sa bantog kag gamhanan nga mga tawo, kay ginhatag niya ang iya kabuhi: Ginkabig siya nga isa sa mga makasasala.‡ Nag-antos siya para sa madamo nga makasasala kag nagpangamuyo siya nga patawaron ko sila.”

54

Ang Gugma sang Dios sa Jerusalem

1 Nagsiling ang Ginoo, “Magkalipay ka, baw-as nga babayi. Maghugyaw ka sa kalipay, ikaw nga wala pa gid makaagi sing pasakit sa pagbata. Tungod nga bisan ginbayaan ka sang imo bana, mas madamo pa ang imo mabata sang sa babayi nga nagapuyo upod sa iya bana. 2 Pasangkara kag pabakura* ang imo puluy-an.† Indi pagpunggi ang pagpalapad sini. 3 Kay magasangkad ang imo mga border, sakupon sang imo katawhan ang iban nga mga nasyon, kag puy-an nila ang mga banwa sini nga ginpabay-an na.

4 “Indi ka magkahadlok, kay indi ka mahuy-an. Sigurado nga malipatan mo na ang kahuy-anan sang imo pagkabataon kag subong man sang imo pagkabalo. 5 Kay ako nga imo Manunuga mangin pareho sa isa ka bana sa imo. Makagagahom nga Ginoo ang akon ngalan. Ako, ang Balaan nga Dios sang Israel, amo ang imo Manluluwas. Ginatawag ako nga ‘Dios sang bilog nga kalibutan.’ 6 Jerusalem, pareho ka sa bataon pa nga asawa nga nagapangasubo tungod nga ginbayaan siya sang iya bana. Pero karon ginatawag ko ikaw nga magbalik sa akon. 7 Sa malip-ot nga tion ginbayaan ko ikaw, pero sa dako ko nga kaluoy kuhaon ko ikaw liwat. 8 Tungod sa puwerte ko nga kaakig sa imo gintalikdan ko ikaw sa malip-ot nga tion, pero tungod sa akon wala sing katapusan nga gugma, kaluoyan ko ikaw. Ako, ang Ginoo nga imo Manluluwas, ang nagasiling sini.

9 “Para sa akon, pareho ini sang panahon‡ ni Noe sang nagpromisa ako nga indi na gid pagtabunan sang baha ang kalibutan. Karon, nagapromisa ako nga indi na gid ako mangakig ukon magsilot sa imo, O Jerusalem. 10 Bisan magkalatiphag pa ang mga bukid, ang akon gugma indi gid madula, subong man ang akon kasugtanan sa imo nga hatagan ko ikaw sang maayo nga kahimtangan. Ako, ang Ginoo nga naluoy sa imo, ang nagasiling sini.

11 “O Jerusalem, daw ginbagyuhan ka. Nag-antos ka kag wala gid sing may naglipay kag nagpabaskog sa imo. Pero tukuron ko liwat ikaw sa mga pundasyon nga halin sa mga bato nga sapiro kag gamiton ko ang malahalon nga mga bato sa paghimo sang mga dingding sang imo mga balay. 12 Gamiton ko ang mga bato nga rubi sa paghimo sang imo mga tore, kag gamiton ko ang matahom nga mga bato sa paghimo sang imo mga puwertahan kag mga pader. 13 Ako mismo ang magatudlo sa imo katawhan,§ kag mangin maayo gid ang ila kahimtangan. 14 Mangin mabakod ka tungod nga magakabuhi sing matarong ang imo katawhan. Magapalagyo sa imo ang imo mga kaaway, gani wala ka sing kahadlukan. Indi na makapalapit sa imo ang imo mga kaaway nga nagapahadlok sa imo. 15 Kon may magsalakay sa imo, indi ina akon kagustuhan. Magasurender sa imo ang magasalakay sa imo.

16 “Pamati! Ako mismo ang naghimo sang mga panday sang metal, nga nagadabok sang kalayo kag nagahimo sang armas. Kag ako man ang naghimo sang mga manuglaglag nga nagagamit sang sini nga mga armas sa pagpanglaglag. 17 Wala sing armas nga ginhimo nga magadaog sa imo, kag masabat mo ang mga akusasyon kontra sa imo. Amo ina ang maangkon sang akon mga alagad. Mabaton nila ang kadalag-an nga may pagkamatarong halin sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

55

Ang Kaluoy nga Ginatanyag sang Dios

1 Nagsiling ang Ginoo, “Palapit kamo, tanan kamo nga ginauhaw, ari ang tubig! Bisan wala kamo sing kuwarta, magbakal kamo kag magkaon! Dali kamo, magbakal kamo sang bino kag gatas nga wala sing bayad! 2 Ngaa nagagasto kamo sang inyo kuwarta sa indi kalan-on? Ngaa ginagasto ninyo ang inyo mga suweldo sa indi man lang makabusog sa inyo? Pamati kamo sa akon kag makakaon kamo sang manamit nga pagkaon kag mabusog gid kamo. 3 Magpalapit kamo kag magpamati sa akon para magkabuhi kamo. Magahimo ako sang wala sing katapusan nga kasugtanan sa inyo. Ipakita ko sa inyo ang akon dako nga gugma kag katutom nga ginpromisa ko kay David. 4 Ginhimo ko siya nga pangulo sang mga nasyon, kag paagi sa iya ginpakita ko ang akon gahom sa ila. 5 Tawgon ninyo ang mga nasyon nga indi ninyo kaupod, kag magadali-dali sila kadto sa inyo tungod kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, ang Balaan nga Dios sang Israel, nagpadungog sa inyo.”

6 Magdangop kamo sa Ginoo kag magpanawag sa iya samtang ara pa siya nga magbulig sa inyo. 7 Magbiya na ang mga malain sa ila kalainan kag magbaylo na sa ila malain nga panghunahuna. Magbalik na sila sa Ginoo nga aton Dios kay kaluoyan niya sila kag patawaron.

8 Nagsiling ang Ginoo, “Ang akon panghunahuna indi pareho sa inyo panghunahuna, kag ang akon pagginawi indi pareho sa inyo pagginawi. 9 Subong nga layo ang distansya sang langit sa duta, layo man ang akon pagginawi kag panghunahuna sa inyo. 10 Ang ulan kag ang snow nagahalin sa langit, kag wala ini nagabalik didto kon indi ini anay makahatag sang tubig sa kalibutan kag makapatubo sang mga tanom para maghatag ini sang binhi sa mga manugpanggas kag kalan-on sa mga tawo. 11 Amo man ang mga pulong nga akon ginahambal, indi ini mangin wala sing pulos, kundi magahimo ini sang akon nga plano; magatuman ini sang akon katuyuan sa pagpadala sini. 12 Mga Israelinhon, magahalin kamo sa Babilonia nga malipayon, kag pagatuytuyan ko kamo nga indi kamo maano. Daw sa magakanta sa kalipay ang mga bukid, kag daw sa magapalakpak ang tanan nga kakahuyan. 13 Magatubo ang mga kahoy nga sipres kag mirto sa ginatubuan karon sang tunukon nga mga kahoy-kahoy. Ang ini nga mga hitabo magahatag sang kadungganan sa akon; mangin tanda ini hasta san-o sang akon pagkagamhanan.”

56

Ang Pagpakamaayo sa Tanan nga Nasyon

1 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Ipakita ninyo ang hustisya kag maghimo kamo sing matarong, kay sa indi madugay luwason ko na kamo kag hatagan sang kadalag-an nga may pagkamatarong. 2 Bulahan ang tawo nga nagahimo sini kag ang nagatuman sa ginapahimo ko sa Adlaw nga Inugpahuway kag wala nagabaliwala sini. Kag bulahan man ang tawo nga wala nagahimo sang malain.”

3 Ang mga indi Israelinhon nga nagtugyan sang ila kabuhi sa Ginoo indi dapat maghunahuna nga indi gid sila pag-isimpon sang Ginoo sa iya katawhan. Kag ang mga tawo nga ginkapon indi man dapat maghunahuna nga tungod indi sila makabata*indi sila puwede nga mangin parte sang katawhan sang Dios. 4 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Pakamaayuhon ko ang mga tawo nga ginkapon nga nagatuman sa akon mga ginapahimo sa mga Adlaw nga Inugpahuway, kag nagahimo sang mga butang nga makapalipay sa akon kag nagatuman sang akon kasugtanan. 5 Tugutan ko sila nga magsulod sa akon templo kag hatagan ko sila sang kadungganan nga labaw pa sa kadungganan nga mabaton nila kon may mga kabataan sila. Tugutan ko nga dumdumon sila sang mga tawo hasta san-o. 6 Pakamaayuhon ko man ang mga indi Israelinhon nga nagtugyan sang ila kabuhi sa akon para alagaron ako, higugmaon, kag simbahon, kag nagatuman sila sa akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway kag wala nagabaliwala sini, kag matutom sila sa akon kasugtanan. 7 Dal-on ko sila sa akon balaan nga bukid, kag lipayon ko sila didto sa akon balay nga palangamuyuan.† Batunon ko sa akon halaran ang ila mga halad nga ginasunog kag iban pa nga mga halad; kay ang akon balay tawgon nga balay nga palangamuyuan para sa tanan nga nasyon.” 8 Nagsiling pa ang Ginoong Dios nga nagtipon sang mga ginbihag nga mga Israelinhon, “Tipunon ko pa gid ang iban, wala labot sadtong natipon ko na.”

Ang Akusasyon sang Dios Batok sa mga Pangulo sang Israel

9 Palapit kamo, tanan kamo nga mga nasyon nga pareho sa mapintas nga mga sapat, kag laglaga ninyo ang katawhan sang Israel. 10 Kay ang mga pangulo sang Israel nga manugbantay kuntani sang sini nga nasyon daw mga bulag kag wala sila sing may nahibaluan. Pareho sila sa mga bantay nga mga ido nga wala nagataghol. Gusto lang nila nga magligid, magtulog, kag magdamgo. 11 Pareho sila sa mga ido nga dalok-dalok nga wala sing kabulusgan. Sila nga mga manug-atipan sang Israel wala sing pag-intiendi. Ang kada isa sa ila nagapagusto kon ano ang iya luyag himuon kag nagapangita sang iya kaugalingon nga kaayuhan. 12 Nagasiling pa sila, “Dali, makuha kita sang ilimnon kag magpahubog! Mas madamo pa ini buwas sang sa subong.”

57

Ginpakalain ang mga Dios-dios sang Israel

1 Kon mapatay ang isa ka matarong nga tawo, wala kaayo sing may nagapamangkot kon ngaa. Wala kaayo sing may nakaintiendi nga ginakuha sang Dios ang mga diosnon nga mga tawo para makalikaw sila sa mga malain. 2 Kay kon mapatay ang isa ka matarong nga tawo, may kalinong kag kapahuwayan na siya.

3 Pero kamo nga mga kaliwat sang mga babaylan, sang mga nagapanginbabayi, kag sang mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas, palapit kamo para masentensyahan kamo. 4 Ginayaguta ninyo ang mga matarong; ginapakiwian kag ginapadiwalan ninyo sila. Mga kaliwat kamo sang mga rebelde kag mga butigon. 5 Ginasimba ninyo ang inyo mga dios-dios paagi sa pagpakighilawas sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy. Ginahalad pa ninyo ang inyo mga bata sa mga ililigan sang tubig sa idalom sang mga banglid. 6 Ang mahining nga mga bato sa mga ililigan sang tubig amo ang inyo mga dios. Ginasimba ninyo ini paagi sa paghalad sang mga halad nga ilimnon kag mga halad nga regalo. Malipay bala ako sa sining ginahimo ninyo? 7 Nagataklad kamo sa mataas nga bukid kag maghalad sang inyo mga halad didto kag magpakighilawas. 8 Ginabutang pa ninyo ang mga imahen sang inyo mga dios-dios sa puwertahan dampi sang inyo mga balay. Ginasikway ninyo ako; pareho kamo sa babayi nga nagapanginlalaki nga nagsaka sa malapad nga katre, nga nagapasugot nga maghulid sila sang iya kerido. Nanamian gid siya nga magpakighilawas sa iya lalaki; ginapagustuhan niya ang iya kailigbon.

9 Nagkadto kamo sa inyo dios-dios nga si Molec nga may dala nga lana kag madamo nga pahamot. Nagpasugo pa kamo nga magpangita sang mga dios-dios sa malayo nga mga lugar para inyo simbahon. Bisan ang lugar sang mga patay daw pakadtuan pa ninyo. 10 Bisan ginakapuyan na kamo sa pagpangita sang mga dios-dios, wala gihapon kamo nagakadulaan sang paglaom. Ginapabaskog ninyo ang inyo kaugalingon, gani wala gid kamo nagaluya.

11 Nagasiling ang Ginoo, “Sin-o bala ining mga dios-dios nga inyo ginakahadlukan nga nagbutig kamo sa akon? Ginkalimtan ninyo ako kag wala nagasapak sa akon. Ano bala ang rason kon ngaa wala na kamo nagatahod sa akon? Tungod bala nga daw sa naghipos lang ako sa sulod sang malawig nga tion? 12 Nagahunahuna kamo nga matarong na gid ang inyo mga ginahimo, pero ipakita ko kon ano gid kamo nga klase sang tawo. Kag indi makabulig sa inyo ang inyo mga dios-dios. 13 Huo, indi gid makabulig ang mga dios-dios kon magpangayo kamo sang bulig sa ila. Palidon sila tanan sang hangin; mapalid sila sa isa lang ka huyop. Pero ang mga nagasalig sa akon magapuyo sa duta* kag magasimba sa akon sa balaan nga bukid. 14 Magasiling ako, ‘Kay-uha ang dalan. Kuhaa ang mga nagasablag sa dalan nga pagaagyan sang akon katawhan.’ ”

15 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Labing Mataas nga Dios, ang Balaan nga Dios nga nagakabuhi hasta san-o: “Nagapuyo ako sa mataas kag balaan nga lugar, pero nagapuyo man ako upod sa mga tawo nga mapainubuson kag mahinulsulon, para mapabaskog ko sila. 16 Sa pagkamatuod, indi ako magkontra ukon magkaakig hasta san-o, kay kon himuon ko ini, magkalamatay ang mga tawo nga akon ginhimo. 17 Naakig ako tungod sa sala kag pagkadalok sang Israel, gani ginsilutan ko sila kag gintalikdan. Pero padayon gihapon sila sa pagpakasala. 18 Nakita ko ang ila pagginawi, pero ayuhon ko sila. Tuytuyan ko sila, kag lipayon ko ang mga nagapangasubo sa ila. 19 Kag dayon magadayaw sila sa akon. Hatagan ko sila sang maayo nga kahimtangan, bisan sa malayo sila ukon sa malapit. Ayuhon ko gid sila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 20 Pero ang mga malain wala sing kalinong; pareho sila sa mabalod nga dagat nga nagadala sang mga sagbot kag higko sa higad. 21 Indi gid makaangkon ang mga malain sang maayo nga kahimtangan.” Amo ini ang ginasiling sang akon Dios.

58

Ang Matuod-tuod nga Pagpuasa

1 Nagasiling ang Ginoo, “Magsinggit kamo sing tudo nga daw pareho katunog sa budyong! Indi ninyo ini pagpunggi! Ipahibalo sa akon katawhan nga mga kaliwat ni Jacob ang ila mga sala kag mga paglapas. 2 Nagadangop sila sa akon adlaw-adlaw, kag daw gusto gid nila nga makahibalo sang akon mga pamaagi. Kon tan-awon daw matarong sila nga nasyon kag wala nagasikway sang akon mga sugo. Ginapakita nila nga daw gusto gid nila nga magpalapit sa akon kag magpangayo sang matarong nga paghukom. 3 Nagasiling pa sila sa akon, ‘Nagpuasa kami, pero wala mo man lang ginsapak. Nagpenetensya kami, pero wala mo ini gintalupangod.’

“Amo ini ang akon sabat: Ang matuod, samtang nagapuasa kamo, ang inyo kaugalingon lang nga kalipayan ang ginahunahuna ninyo; kag ginaabuso pa ninyo ang inyo mga trabahador. 4 Nagapuasa kamo matuod, pero nagailinaway kag nagabinaisay kamo, kag nagasumbaganay pa gani. Indi kamo maghunahuna nga ang pagpuasa nga ginahimo ninyo subong makabulig para pamatian ko ang inyo mga pangamuyo. 5 Kon magpuasa kamo, nagapenetensya kamo. Nagaduko ang inyo mga ulo nga daw sa mga kugon, kag nagahigda kamo sa abo nga nagasuksok sang sako. Amo bala ina ang ginatawag ninyo nga puasa? Nagahunahuna bala kamo nga makapalipay ina sa akon?

6 “Ang klase sang puasa nga luyag ko amo ang puasa nga ginaupdan sining matarong nga mga pagginawi: Ginauntatan ninyo ang pagpang-abuso kag ang pagpangpriso sa mga inosente, kag ginahilway ninyo ang mga ginadaogdaog. 7 Ginahatagan ninyo sang pagkaon ang mga ginagutom, ginapaestar ninyo sa inyo mga balay ang mga wala sing elistaran, ginapabayuan ninyo ang mga wala sing bayo, kag ginabuligan ninyo ang inyo mga paryente. 8 Kon himuon ninyo ini, magaabot sa inyo ang kaluwasan* pareho sang nagabutlak nga adlaw, kag ayuhon ko kamo gilayon. Ako, nga inyo matarong nga Dios, magauna sa inyo kag protektaran ko kamo sang akon gamhanan nga presensya. 9 Kon magpanawag kamo sa akon sa pagpangayo sang bulig, sabton ko kamo.

“Kon untatan na ninyo ang pagpamigos, ang pag-akusar sang indi matuod, kag ang paghambal sang malain, 10 kag kon pakaunon ninyo ang mga ginagutom kag hatagan ang mga imol sang ila mga kinahanglanon, magaabot sa inyo ang kaluwasan nga magapasanag sang inyo madulom nga kahimtangan subong udtong-adlaw. 11 Tuytuyan ko kamo permi, kag hatagan ko kamo sang kabulusgan bisan mabudlay ang inyo kahimtangan.† Pabaskugon ko kamo, kag mangin pareho kamo sa katamnan nga bugana ang tubig, ukon pareho sa tuburan nga wala nagakahubas. 12 Patindugon liwat sang inyo mga kaliwat ang inyo mga banwa nga dugay na nga nagkalaguba, kag kay-uhon nila ang daan na nga mga pundasyon. Kilalahon kamo nga katawhan nga nagkay-o sang ila nagkalaguba nga mga pader kag mga balay.

13 “Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway. Indi ninyo paghunahunaa ang inyo kaugalingon lang nga kalipayan sa sinang pinasahi nga adlaw. Ikalipay ninyo ang Adlaw nga Inugpahuway, kag padunggi ninyo ini paagi sa pagpugong sang inyo kaugalingon nga gusto kag kalipayan, kag sa pag-untat sa paghambal sang mga wala sing pulos. 14 Kon himuon ninyo ini, mangin malipayon kamo sa inyo pagpangalagad sa akon. Padunggan ko pa kamo sa bilog nga kalibutan. Busgon ko kamo sang mga patubas sang duta nga ginpanubli sang inyo katigulangan nga si Jacob. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

59

Mga Paandam Batok sa mga Makasasala

1 Pamati! Indi maluya ang Ginoo nga indi siya makaluwas sa inyo, ukon indi siya bungol nga indi siya makabati kon magpanawag kamo sa iya. 2 Ang inyo mga sala amo ang nagapaseparar sa inyo sa Dios kag amo ang kabangdanan nga nagtalikod siya sa inyo kag indi na magpamati sang inyo mga pangamuyo. 3 Kay nagapamatay kamo sang tawo, kag nagahimo sang iban pa nga kalautan. Nagabutig kamo kag nagahambal sang malain. 4 Wala kamo nagahunahuna sang hustisya; ang inyo mga akusasyon sa inyo isigkatawo wala sing kamatuoran. Nagasalig kamo sa kabutigan kag nagabinutig mismo. Nagaplano kamo sing malain, kag dayon ginahimo ninyo ini. 5-6 Ang inyo malain nga mga plano pareho sa itlog sang dalitan nga man-og, nga ang magkaon sini mapatay. Pareho man ini sa lawa sang damang nga indi puwede mahimo nga bayo, gani wala sing pulos ang inyo malain nga mga plano. Malain ang inyo mga ginahimo, kag nagapamintas kamo. 7 Nagadali kamo sa paghimo sang sala kag maabtik kamo nga magpatay sang mga inosente. Malain ang inyo mga ginahunahuna, kag bisan diin kamo magkadto nagapanglaglag kamo. 8 Wala kamo sing may nahibaluan parte sa kalinong.* Ginabaliwala ninyo ang hustisya kag ginatiko pa gani ninyo ini. Ang nagasunod sa sining ginahimo ninyo indi man makaeksperiensya sang kalinong. 9 Amo ina nga wala pa pagsiluti sang Dios ang aton mga kaaway, kag wala pa niya kita ginhatagan sang kadalag-an nga may pagkamatarong. Naghulat kita sang kasanag, pero kadulom ang nag-abot. Amo ina nga nagalakat kita sa kadulom. 10 Nagapangapkap kita pareho sa bulag, kag nagakasandad kita bisan udtong-adlaw nga daw sa nagalakat kita sa kadulom. Pareho man kita sa mga bangkay kon ikomparar sa makusog nga mga tawo. 11 Nagaugayong kita sa kasubo pareho sa nagauwang nga bear kag pareho sa huni sang pating. Nagapaabot kita nga silutan sang Dios ang aton mga kaaway kag luwason niya kita, pero wala gihapon natabo. 12 Kay madamo na ang aton mga sala sa atubangan sang Dios, kag amo ini ang nagapamatuod nga dapat kita silutan. Huo, nakahibalo kita nga permi kita nagapakasala. 13 Nagrebelde kita kag nagluib sa Ginoo; nagtalikod kita sa aton Dios. Nagplano kita sang pagpang-abuso kag pagrebelde. Ginahunahuna ta sing maayo kon paano naton himuon ang aton pagbinutig. 14 Amo ina nga wala pa pagsiluti sang Dios ang aton mga kaaway kag wala pa niya kita ginhatagan sang kadalag-an nga may pagkamatarong. Kay indi na makita ang kamatuoran bisan diin; ang mga tawo indi na masaligan. 15 Huo, nadula na ang kamatuoran, kag ang mga nagalikaw sa paghimo sang malain ginahingabot.

Nakita ini sang Ginoo, kag wala siya malipay nga wala na sing hustisya. 16 Natingala siya sa iya nakita nga wala gid sing bisan isa nga nagbulig sa mga ginadaogdaog. Gani paagi sa iya nga gahom ginluwas niya sila, kag ang iya pagkamatarong nakabulig sa iya. 17 Gin-gamit niya bilang panagang sa dughan ang pagkamatarong kag bilang helmet ang kaluwasan. Ginsuksok niya bilang bayo ang pagbalos kag ang puwerte nga kaakig. 18 Balusan niya ang iya mga kaaway suno sa ila binuhatan; pati atong sa malayo nga mga lugar.† Maagom gid nila ang iya kaakig. 19 Bisan diin tahuron kag padunggan siya sang mga tawo, kay magaabot siya pareho sa nagahuganas nga tubig, nga ginahuyop sang mabaskog nga hangin.‡

20 Nagsiling ang Ginoo, “Magaabot sa Zion§ ang magaluwas sa inyo nga mga kaliwat ni Jacob, kag luwason niya ang nagabiya sa ila mga sala. 21 Kag amo ini ang akon kasugtanan sa inyo: Indi gid madula ang akon Espiritu nga ara sa inyo kag ang akon mga pulong nga akon ginpahambal sa inyo. Isugid ninyo ini sa inyo mga kabataan, kag dayon isugid man nila ini sa ila mga kabataan hasta sa palaabuton nga henerasyon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

60

Ang Palaabuton nga Kagamhanan sang Jerusalem

1 “Magbangon ka, O Jerusalem, kag magsilak, kay nag-abot na ang imo kaluwasan;* magasilak sa imo ang gamhanan nga presensya sang Ginoo. 2 Pagatabunan sang puwerte nga kadulom ang mga nasyon sa kalibutan, pero ikaw ya pagasilakan sang gamhanan nga presensya sang Ginoo. 3 Magapalapit sa imo kasanag ang mga nasyon kag ang ila mga hari.

4 “Tan-awa sa imo palibot; nagatipon na ang imo katawhan sa pagpuli halin sa malayo; pareho sila sa mga bata nga ginakugos.† 5 Kon makita mo na ini mangin malipayon ka, kag magaawas gid ang imo kalipay, kay ang mga manggad sang mga nasyon pagadal-on sa imo. 6 Mapuno ang imo duta sang mga camel sang mga taga-Midian kag sang mga taga-Efa. Magaabot sila sa imo halin sa Sheba nga may dala nga mga bulawan kag mga insenso para magsimba sa Ginoo. 7 Dal-on sang taga-Kedar kag sang taga-Nebayot ang ila mga karnero sa imo, kag ihalad ini sa halaran sang Ginoo para malipay siya. Himuon pa gid sang Ginoo ang iya templo nga halangdon.

8-9 “Magabiyahe ang mga barko nga daw sa mga panganod nga nagalupad, kag daw sa mga pating nga nagapadulong sa ila mga pugad. Ini nga mga barko iya sang mga tawo nga nagaestar sa malayo nga mga lugar,‡ nga nagalaom sa Ginoo.§ Pangunahan sila sang mga barko sang Tarshish sa pagdala sang imo katawhan pabalik sa imo halin sa malayo nga mga lugar. Magadala pa sila sang mga bulawan kag mga pilak para sa Ginoo nga imo Dios, ang Balaan nga Dios sang Israel, kay ginapadunggan ka niya.”

10 Nagasiling ang Ginoo sa imo, “Patindugon sang mga taga-iban nga lugar ang imo mga pader, kag ang ila mga hari magaalagad sa imo. Bisan ginsilutan ko ikaw sa akon kaakig, kaluoyan ko ikaw tungod sa akon kaayo. 11 Permi lang nga mangin bukas ang imo puwertahan adlaw-gab-i, sa pagbaton sang mga manggad sang mga nasyon. Magaparada ang mga hari pasulod sa imo. 12 Kay malaglag gid sing bug-os ang mga nasyon ukon ginharian nga indi mag-alagad sa imo.

13 “Ang manggad sang Lebanon mangin imo—ang ila mga kahoy nga sipres, enebro, kag pino*—para mapatahom ang templo nga akon ginapuy-an. 14 Ang mga kaliwat sang mga nagadaogdaog sa imo magapalapit sa imo nga nagasaludo. Magaluhod sa imo tiilan ang mga nagainsulto sa imo, kag tawgon ka nila nga ‘Siyudad sang Ginoo,’ ukon ‘Zion nga Siyudad sang Balaan nga Dios sang Israel.’

15 “Bisan ginsikway ka kag gindumtan, kag wala sing may nagsapak sa imo, himuon ko ikaw nga halangdon hasta san-o, kag igakalipay ka sang tanan nga henerasyon. 16 Tatapon ka sang mga nasyon kag sang ila mga hari pareho sa isa ka bata nga ginapatiti sang iya iloy. Dayon mahibaluan mo nga ako amo ang Ginoo, ang imo Manluluwas kag Manughilway, ang Makagagahom nga Dios ni Jacob. 17 Bayluhan ko ang mga materyales sang imo templo: ang mga saway bayluhan ko sang bulawan, ang mga salsalon bayluhan ko sang mga pilak, ang mga kahoy bayluhan ko sang saway, kag ang mga bato bayluhan ko sang salsalon. Kag mangibabaw sa inyo ang kalinong kag pagkamatarong. 18 Wala na sing pagpamintas nga mabatian sa imo duta. Wala na sing mga kalaglagan nga magaabot sa imo. Magapalibot sa imo ang kaluwasan nga daw sa mga pader, kag magadayaw sa akon ang magasulod sa imo mga puwertahan.

19 “Ang adlaw kag ang bulan indi na mangin kasanag sa imo kon adlaw kag gab-i, kay ako, ang Ginoo, amo na ang imo kasanag hasta san-o. Ako nga imo Dios amo na ang imo katahom. 20 Ako ang imo mangin adlaw kag bulan nga indi na magsalop; ako ang imo kasanag hasta san-o. Kag mauntat na ang imo mga pag-antos. 21 Ang tanan mo nga katawhan mangin matarong, kag panag-iyahan nila ang duta sang Israel hasta san-o. Ginhimo ko sila; pareho sila sa tanom nga akon gintanom para sa akon kadungganan. 22 Diutay lang sila, pero magadamo gid sila. Mga kubos sila, pero mangin gamhanan sila nga nasyon. Ako, ang Ginoo, ang magahimo sini gilayon sa husto nga tion.”

61

Pagaluwason sang Dios ang Iya Katawhan

1 Ang Espiritu sang Ginoong Dios ari sa akon. Kay ginpili niya ako nga magwali sang maayong balita sa mga imol. Ginpadala niya ako sa paglipay sa mga nasakitan kag sa pagsugid sa mga bihag kag mga priso nga hilway na sila. 2-3 Ginpadala man niya ako sa pagsugid nga amo na ini ang tion nga luwason sang Ginoo ang iya katawhan kag silutan ang ila mga kaaway. Ginpadala pa niya ako sa paglipay sa mga nagapangasubo sa Jerusalem,* para imbes nga magbutang sila sang abo sa ila ulo sa pagpakita nga nagapangasubo sila, magbutang sila sang korokorona nga bulak sa ila ulo ukon haplasan nila sang lana ang ila ulo, sa pagpakita nga malipayon sila. Mangin pareho sila sa mabakod nga kahoy nga terebinto, nga gintanom sang Ginoo. Pagatawgon sila nga mga matarong para sa kadungganan sang Ginoo. 4 Patindugon nila liwat ang ila mga banwa nga dugay na nga nagkalaguba.

5 Mga katawhan sang Dios, magaalagad sa inyo ang mga taga-iban nga lugar. Bantayan nila ang inyo mga kasapatan, kag magatrabaho sila sa inyo mga uma kag mga talamnan sang ubas. 6 Tawgon kamo nga mga pari sang Ginoo, mga alagad sang aton Dios. Mabusog kamo sa manggad sang mga nasyon, kag malipay kamo nga maangkon ninyo ini. 7 Sa baylo nga mahuy-an kamo, madoble pa ang pagpakamaayo nga mabaton ninyo sa inyo duta, kag malipay gid kamo sa inyo mabaton. Ang inyo kalipay magapadayon hasta san-o.

8 “Kay ako, ang Ginoo, naluyag sang hustisya. Ginakaugtan ko ang pagpangawat kag ang iban pa nga kalautan. Sa akon katutom hatagan ko sang balos ang akon katawhan kag mahimo ako sang wala sing katapusan nga kasugtanan sa ila. 9 Mangin bantog ang ila mga kaliwat sa mga nasyon. Ang tanan nga makakita sa ila magakilala nga katawhan sila nga akon ginapakamaayo.”

10 Nagakalipay gid ako sa Ginoo nga akon Dios, kay pareho lang nga ginpabayuan niya ako sang kaluwasan kag kadalag-an nga may pagkamatarong. Pareho ako sa nobyo nga may matahom nga turban pareho sang pari ukon nobya nga may mga alahas. 11 Kay subong nga ang duta nagapatubo sang binhi, ang Ginoong Dios nagahatag sang kadalag-an nga may pagkamatarong, kag dayawon siya sang mga nasyon.

62

1 Tungod nga palangga ko ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem, indi ako maghipos hasta nga mag-abot sa iya ang kadalag-an nga may pagkamatarong, nga daw sa nagabutlak nga adlaw, kag hasta nga maangkon niya ang iya kaluwasan nga daw sa nagadabdab nga sulo. 2 O Jerusalem, makita sang mga nasyon kag sang ila mga hari ang imo kadalag-an nga may pagkamatarong kag ang imo pagkagamhanan. Hatagan ka sang Ginoo sang bag-o nga ngalan. 3 Mangin pareho ka sang isa ka matahom nga korona sa kamot sang Ginoo nga imo Dios. 4 Indi ka na pagtawgon nga “Sinikway” ukon “Pinabay-an,” kundi tawgon ka na nga “Kalipay sang Dios” ukon “Ginkasal sa Dios,” kay nalipay ang Ginoo sa imo kag daw pareho lang nga kaslon ka sa iya. 5 Siya nga naghimo sa imo* magapangasawa sa imo pareho sang isa ka bataon nga lalaki nga nagpangasawa sang isa ka birhen. Kag subong nga ang nobyo nalipay sa iya nobya, ang imo Dios malipay man sa imo.

6 Nagbutang ako sang mga guwardya sa imo mga pader, O Jerusalem. Indi gid sila mag-untat adlaw-gab-i sa pagpaandam sa imo katawhan.

Kamo nga nagapangamuyo sa Ginoo, indi gid kamo mag-untat sa pagpangamuyo. 7 Indi ninyo pag-untati ang Ginoo hasta nga patindugon niya liwat ang Jerusalem kag himuon niya ini nga dalayawon nga lugar sa kalibutan. 8 Nagsumpa ang Ginoo nga himuon niya ini nga butang paagi sa iya gahom: “Indi ko na gid pag-ipakaon ang inyo mga uyas sa inyo mga kaaway nga taga-iban nga lugar. Indi na nila pag-imnon ang duga sang inyo mga ubas nga inyo ginpangabudlayan. 9 Kamo nga mga nag-ani sang trigo amo ang magakaon sini, kag magadayaw kamo sa akon. Kamo nga mga nagpangharvest sang mga ubas amo ang magainom sang duga sini didto sa akon templo.”

10 Mga katawhan sang Jerusalem, magguwa kamo sa mga puwertahan sang inyo siyudad, kag ipreparar ninyo ang alagyan para sa iban pa ninyo nga kasimanwa. Hawani ninyo ini; kuhaa ninyo ang mga bato, kag patinduga ang bandera nga tanda sa mga tawo nga ginapabalik na sang Ginoo ang iya katawhan. 11 Pamati! Nagpadala ang Ginoo sang sini nga mensahi hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan: “Sugiri ang mga pumuluyo sang Zion† nga ang ila Manluluwas nagaabot na, kag may dala siya nga padya. 12 Pagatawgon sila nga ‘Pinili nga Katawhan’ kag ‘Mga Ginluwas sang Ginoo,’ kag ang Jerusalem pagatawgon nga ‘Ginahandom nga Siyudad’ kag ‘Wala na Ginasikway nga Siyudad.’ ”

63

Balusan sang Dios ang Iya mga Kaaway

1 Sin-o bala ining nagaabot halin sa Bozra nga sakop sang Edom, nga ang iya matahom nga bayo may mga mantsa nga pula? Nagapadulong siya nga may puwerte nga gahom.

Siya amo ang Ginoo nga nagasugid nga maangkon na sang iya katawhan ang kadalag-an nga may pagkamatarong. May gahom siya sa pagluwas. 2 Ngaa tama kapula ang iya bayo pareho sa bayo sang tawo nga nagalinas sa pulugaan sang ubas? 3 Nagsabat ang Ginoo, “Sa akon kaakig ginlinas ko ang mga nasyon nga daw sa mga ubas. Ako lang ang naglinas; wala sing may nag-upod sa akon. Ang ila dugo nag-agsik sa akon bayo; amo ina nga namantsahan ang akon bayo. 4 Ginhimo ko ini kay nag-abot na ang adlaw nga balusan ko ang akon mga kaaway kag luwason ko ang akon katawhan. 5 Natingala ako sang makita ko nga wala gid sing bisan isa nga nagbulig sa akon. Gani ako lang ang nagluwas sa akon katawhan paagi sa akon gahom. Ang akon kaakig amo ang nagtulod sa akon sa pagsilot sa akon mga kaaway. 6 Sa akon kaakig, gintapak-tapak ko ang mga nasyon, kag ginpaduling-duling ko sila pareho sa hubog. Ginpaagay ko ang ila dugo sa duta.”

Ang Kaayo sang Dios

7 Isugid ko ang gugma sang Ginoo. Dayawon ko siya sa tanan niya nga ginhimo sa aton. Madamo nga maayo nga mga butang ang iya ginhimo sa aton nga mga katawhan sang Israel tungod sa iya dako nga kaluoy kag gugma.

8 Nagsiling ang Ginoo, “Matuod gid nga sila ang akon katawhan; mga anak ko sila nga indi magluib sa akon.” Gani ginluwas niya sila. 9 Sa tanan nila nga mga pag-antos, nagaantos man siya, kag ginluwas niya sila paagi sa anghel nga nagpahayag sang iya presensya. Sa iya gugma kag kaluoy ginluwas niya sila; gin-atipan niya sila sa tanan nga adlaw sang una nga panahon. 10 Pero nagrebelde sila kag ginpasubo nila ang iya Espiritu Santo. Gani ginkontra sila sang Ginoo, kag nangin kaaway nila siya. 11 Pero sang ulihi nadumduman nila ang mga nagligad nga panahon nga ginpaguwa ni Moises ang iya katawhan sa Egypt. Nagpamangkot sila, “Diin na bala ang Ginoo nga nagpatabok sa aton sa dagat upod sa aton pangulo nga si Moises nga pareho sang isa ka manugbantay sang mga karnero? Diin na bala ang Ginoo nga nagpadala sa aton* sang iya Espiritu Santo? 12 Diin na bala ang Ginoo nga naghatag sang gahom kay Moises, kag nagpihak sang dagat sa aton atubangan, para mabantog siya hasta san-o. 13 Diin na bala siya nga nagtuytoy sa aton sa pagtabok sa dagat? Wala gid kita masandad pareho sa mga kabayo nga nagaagi sa mahawan nga lugar. 14 Ginhatagan kita sang Espiritu sang Ginoo sang kapahuwayan pareho sang mga baka nga nagadulhog sa palahalban sa patag.”

Ginoo, gintuytuyan mo kami nga imo katawhan, para padunggan ka. 15 Tan-awa kami halin sa langit, ang balaan kag dungganon mo nga puluy-an. Diin na bala ang imo pagkabalaka sa amon kag ang imo gahom nga ginpakita mo sadto sa amon? Diin na bala ang imo gugma kag kaluoy? 16 Kay ikaw ang amon Amay bisan indi kami pagkilalahon ni Abraham kag ni Jacob†nga ila mga kaliwat. Huo, ikaw, Ginoo, ang amon Amay. Ikaw ang amon Manluluwas halin pa sang una.

17 Ginoo, ngaa bala ginatugot mo nga indi kami magsunod sa imo mga pamaagi? Ngaa ginapatig-a mo ang amon mga tagipusuon, nga tungod sini nadula ang amon pagtahod sa imo? Talupangda kami liwat, kay mga alagad mo kami kag imo kami ginapanag-iyahan. 18 Malip-ot lang nga tion nga ginpanag-iyahan sang imo balaan nga katawhan‡ ang imo templo; kag karon gin-guba ini sang amon mga kaaway. 19 Imo kami halin pa sang una. Pero ginakabig mo kami nga daw indi imo, nga daw wala mo ginadumalahan.

64

1 Pihaka ang langit, Ginoo, kag magpanaog ka, kag magatay-og ang mga bukid sa imo presensya. 2 Subong nga ang kalayo nagapadukot sang mga sanga nga laya kag nagapabukal sang tubig, ang imo pag-abot magapakurog sa mga nasyon nga imo mga kaaway, kag makilala nila kon sin-o ka. 3 Sang nagpanaog ka sang una kag naghimo sang makatilingala nga mga butang nga wala namon ginpaabot, nagkurog ang mga bukid sa imo presensya. 4 Halin sang una hasta subong wala pa gid sing may nakabati ukon may nakakita sang Dios nga pareho sa imo nga nagabulig sa mga nagasalig sa iya. 5 Ginabaton mo ang nagakalipay sa paghimo sang matarong kag nagasunod sang imo mga pamaagi. Pero nangakig ka sa amon kay padayon kami nga nagasupak sa imo mga pamaagi. Gani paano kami maluwas? 6 Nangin pareho kami tanan sa mahigko nga butang, kag ang tanan namon nga maayo nga mga binuhatan daw pareho lang sa mahigko nga panapton. Pareho kami tanan sa dahon nga nalaya, kag ang amon kalautan pareho sa hangin nga nagapalid sa amon. 7 Wala gid sing bisan isa sa amon nga nagadangop sa imo kag nagapaninguha sa pagkapot sa imo. Kay nagtalikod ka sa amon, kag ginpabay-an mo kami nga magkalamatay* tungod sa amon mga sala. 8 Pero sa gihapon ikaw ang amon Amay, Ginoo. Pareho ka sa manughimo sang kolon, kag kami pareho sa lunang. Ikaw ang naghimo sa amon tanan. 9 Ginoo, indi pagpatam-i ang imo kaakig sa amon; indi pagdumduma ang amon mga sala hasta san-o. Nagapangabay kami sa imo nga talupangdon mo kami, kay kami tanan imo katawhan. 10 Ang imo balaan nga mga banwa, pati ang Jerusalem, nangin pareho sa kamingawan nga wala sing may nagaestar. 11 Nasunog ang amon balaan kag matahom nga templo, nga sa diin ginasimba ka sang amon mga katigulangan. Naguba ang tanan nga butang nga amon ginpakamahal. 12 Bisan pa sa sining tanan, indi mo pa gihapon kami pagbuligan, Ginoo? Maghipos ka na lang bala, kag patam-an mo na lang bala kami sang silot?

65

Silot kag Kaluwasan

1 Nagsiling ang Ginoo, “Nagpakilala ako sa mga tawo nga wala nagpamangkot parte sa akon. Nakita nila ako bisan wala sila nagpangita sa akon. Ginpahayag ko ang akon kaugalingon bisan wala sila nagpanawag sa akon. 2 Sige ang akon paabot nga magbalik sa akon ang akon katawhan nga mga matig-a sing ulo, nga wala nagasunod sa maayo nga pagginawi, kundi ang ila lang hunahuna ang ila ginasunod. 3 Ginapaakig nila ako; ginapakita gid nila sa akon atubangan ang ila wala untat nga pagsimba sa ila mga dios-dios paagi sa paghalad sa mga katamnan kag pagsunog sang insenso sa atop sang ila mga balay. 4 Kon gab-i nagapungko sila sa mga lulubngan kag sa mga tago nga lugar para magpakig-estorya sa mga kalag sang mga patay. Nagakaon pa sila sang karne sang baboy kag sang iban pa nga pagkaon nga ginadumilian sa ila nga kaunon. 5 Nagasiling sila sa iban, ‘Indi ka magpalapit sa akon kay basi kon mahigkuan mo ako. Mas balaan ako sang sa imo!’ Ini nga mga tawo nagapaugot sa akon permi. Ang akon kaakig sa ila pareho sa kalayo nga nagadabadaba sa bilog nga adlaw.”

6-7 Nagsiling pa ang Ginoo, “Pamati! Nasulat na ang akon sentensya kontra sa akon katawhan. Indi lang ako maghipos, kundi magbalos ako. Balusan ko gid sila sing nagakadapat sa ila mga sala kag sa mga sala sang ila mga katigulangan. Kay nagsunog sila sang insenso kag nagyaguta sa akon sa mga bukid. Gani balusan ko gid sila sing nagakadapat sa ila mga ginhimo.” 8 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Wala ginapierdi ang pinungpong nga mga ubas nga may malain nga mga bunga kay ang maayo nga mga bunga mapuslan pa. Amo man sina ang himuon ko sa akon katawhan, indi ko sila paglaglagon tanan; luwason ko ang mga nagaalagad sa akon. 9 May ibilin ako nga mga buhi sa mga kaliwat ni Jacob pati na sa tribo ni Juda, kag sila ang magapanubli sang akon duta nga may madamo nga bukid. Sila nga akon mga pinili kag mga alagad magaestar sa sini nga duta. 10 Pakamaayuhon ko sila nga nagadangop sa akon. Ang kapatagan sang Sharon kag sang Acor mangin palahalban sang ila mga kasapatan.

11 “Pero silutan ko kamo nga nagasikway sa akon kag wala nagasapak sa akon balaan nga bukid kundi nagahalad sa mga dios-dios nga ginapatihan ninyo nga nagahatag sa inyo sang suwerte kag maayo nga kapalaran. 12 Ang inyo kapalaran amo ang kamatayon, kag magakalaubos kamo patay. Kay sang nagpanawag ako wala kamo nagsabat; sang naghambal ako wala kamo nagpamati. Naghimo kamo sang kalautan sa akon atubangan; kag kon ano ang indi ko nagustuhan, amo ang inyo ginahimo.

13 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga ang akon mga alagad magakaon kag magainom, pero kamo ya gutumon kag uhawon. Magakalipay sila, pero kamo ya pakahuy-an. 14 Magakanta sila sa kalipay, pero kamo ya magahibi sa kasubo kag kalain sang buot. 15 Sila nga akon mga pinili magagamit sang inyo ngalan sa pagpakamalaot, kag ako, ang Ginoong Dios, magapatay sa inyo. Pero sila nga akon mga alagad pagahatagan ko sang bag-o nga ngalan. 16 Ang bisan sin-o sa duta sang Israel nga magbendisyon ukon magsumpa, magahimo sini sa akon ngalan—ang Dios nga masaligan.* Kay kalimtan ko na ang nagligad nga mga kalisod; dulaon ko na ini sa akon panulok.

17 “Pamati! Mahimo ako sang bag-o nga langit kag bag-o nga duta. Ang daan nga langit kag duta malimtan na. 18 Gani magkalipay kamo kag magsinadya hasta san-o sa akon himuon. Kay himuon ko ang Jerusalem nga kalipayan sang mga tawo, kag ang iya katawhan magahatag man sing kalipay. 19 Magakalipay ako sa Jerusalem kag sa iya katawhan. Indi na mabatian ang mga paghinibi didto ukon ang pagpangayo sang bulig.

20 “Wala na didto sang mapatay nga lapsag pa ukon bataon pa. Ang mapatay nga 100 ka tuig ang iya edad kabigon nga bataon pa, kag ang mapatay nga wala makaabot sa 100 kabigon nga ginsilutan ko. 21 Sa sina nga tion magapatindog ang akon katawhan sang ila balay kag estaran nila ini. Magatanom sila sang mga ubas kag kaunon nila ang mga bunga sini. 22 Indi na ang ila mga kaaway ang makapulos sang ila mga balay kag mga tanom. Kay subong nga nagakabuhi sing malawig ang kahoy, magakabuhi man sing malawig ang akon katawhan, kag makapulos gid sila sa ila mga ginpangabudlayan. 23 Indi sila magpangabudlay sa wala sing pulos, ukon magbata sang mga bata nga dimalason sa ulihi. Kay sila nga katawhan kag ang ila mga kaliwat ginpakamaayo ko. 24 Sa wala pa sila makapangayo ukon samtang nagapangayo pa lang sila, sabton ko na sila. 25 Magakaon ang wolf upod sa karnero. Ang leon magaharab sang dagami pareho sa baka. Kag ang man-og indi na magpangagat. Wala na sing may magpanghalit ukon magpangguba sa akon balaan nga bukid. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

66

Hukman sang Dios ang mga Nasyon

1 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Ang langit amo ang akon trono, kag ang duta amo ang tulungtungan sang akon mga tiil. Gani ano nga klase sang balay ang patindugon ninyo para sa akon? Diin bala ang lugar nga inyo papahuwayan sa akon? 2 Indi bala ako ang naghimo sang tanan nga butang?

“Ako, ang Ginoo, nagasiling: Ginahatagan ko sang pagtalupangod ang mga tawo nga mapainubuson, mahinulsulon, kag nagakahadlok sa akon pulong. 3 Pero amo ini ang akon pagtratar sa mga tawo nga nagasunod sa ila lang gusto kag nagakalipay sa mga ginahimo nila nga makangilil-ad: Kon magpatay sila sang baka para ihalad, kabigon ko ini nga daw sa nagpatay sila sang tawo. Kon maghalad sila sang karnero, kabigon ko ini nga daw sa nagpatay sila sang ido. Kon maghalad sila sang halad nga regalo, kabigon ko ini nga daw sa naghalad sila sang dugo sang baboy. Kag kon magsunog sila sang insenso bilang pagdumdom sa akon, kabigon ko ini nga daw sa nagbendisyon sila sa dios-dios. 4 Wala labot sina, padal-an ko sila sang silot nga makapahadlok gid sa ila. Kay sang nagpanawag ako, wala sila nagsabat; sang naghambal ako, wala sila nagpamati. Naghimo sila sang kalautan sa akon atubangan, kag kon ano ang indi ko nagustuhan amo ang ila ginahimo.”

5 Kamo nga nagakahadlok sa mensahi sang Ginoo, pamatii ninyo ang iya pulong: “Tungod nga matutom kamo sa akon, ang iban ninyo nga mga kasimanwa nagadumot kag nagasikway sa inyo. Nagayaguta sila sa inyo nga nagasiling, ‘Magpakita ang Ginoo sang iya gahom para makita namon ang inyo kalipay!’ ” Pero pakahuy-an sila. 6 Nabatian bala ninyo ang ginahod sa siyudad kag sa templo? Gahod ina sang Ginoo samtang ginabalusan niya ang iya mga kaaway.

7 Nagasiling pa ang Ginoo, “Ang Jerusalem mangin pareho sa isa ka manugbata nga wala pa gani siya masakiti nagbata na siya. 8 Sin-o bala ang nakabati kag nakakita sang pareho sini? Mahimo bala ang isa ka pungsod ukon nasyon sa malip-ot lang gid nga tiyempo? Pero sang manugsugod pa lang ang pagpasakit sang Jerusalem,* matawo ang iya katawhan.† 9 Ginbuot ko nga malapit na lang sila matawo. Kag karon, indi ko bala sila pagtugutan nga matawo? Siyempre tugutan! Indi ko gid pagpunggan nga matawo sila. Ako, ang Ginoo nga inyo Dios, ang nagasiling sini.”

10 Kamo tanan nga nagahigugma sa Jerusalem kag nagapangasubo tungod sa iya, magkalipay kamo kag magsinadya upod sa iya, 11 para makatilaw kamo sang iya kauswagan pareho sang bata nga nagatiti sa iya iloy kag nabusog. 12 Kay nagasiling ang Ginoo: “Pauswagon ko ang Jerusalem; pagadal-on sa iya ang mga manggad sang mga nasyon pareho sang nagaawas nga ililigan sang tubig. Sagudon kag atipanon kamo sang Jerusalem pareho sa bata nga ginakugos, ginapatiti, kag ginasabak sang iya iloy. 13 Lipayon ko kamo sa Jerusalem pareho sa iloy nga nagalipay sa iya anak.”

14 Kon makita na ninyo ini, magakalipay gid kamo, kag magabaskog kamo pareho sa nagalambo nga tanom. Ipakita sang Ginoo ang iya gahom sa iya mga alagad, pero ipakita niya ang iya kaakig sa iya mga kaaway. 15 Pamati! Magaabot ang Ginoo nga may kalayo. Magasakay siya sa iya mga karwahe nga daw buhawi. Ipakita niya ang iya kaakig sa iya mga kaaway, kag silutan niya sila sang nagadabadaba nga kalayo. 16 Kay paagi sa kalayo kag sa iya espada, silutan sang Ginoo ang tanan nga tawo nga makasasala, kag madamo ang iya pamatyon.

17 Nagsiling ang Ginoo, “Magakalamatay sing tingob ang mga nagapakabalaan kag nagapakatinlo sang ila kaugalingon sa ila pagsimba sa mga dios-dios sa katamnan. Magakalamatay gid sila nga nagakaon sang baboy, sang ilaga, kag sang iban pa nga pagkaon nga makangilil-ad.

18 “Nahibaluan ko ang ila mga ginahimo kag ginahunahuna. Gani magaabot ako kag tipunon ko ang mga katawhan sang tanan nga nasyon, kag makita nila ang akon gahom. 19 Magapakita ako sang milagro sa ila. Kag ang magkalabilin sa ila ipadala ko bilang mensahero sa mga nasyon sang Tarshish, Pul, Lud (nga ang mga katawhan sini bantog nga mga manugpana), Tubal, Greece‡ kag sa iban pa nga malayo nga mga lugar nga wala makabati sang akon pagkabantog kag wala makakita sang akon gahom. Isugid nila ang akon gahom sa mga nasyon. 20 Kag dal-on nila pabalik halin sa mga nasyon ang tanan ninyo nga mga kasimanwa, nga nagasakay sa mga kabayo, mga mula§ kag mga camel, kag sa mga karwahe kag karo. Dal-on nila sila sa akon balaan nga bukid sa Jerusalem bilang halad sa akon, pareho sang ginahimo sang mga Israelinhon nga nagahalad sa akon templo sang mga halad nga regalo nga nasulod sa matinlo nga suludlan. 21 Kag himuon ko ang iban sa ila nga mga pari kag mga Levita. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

22 Nagsiling pa ang Ginoo, “Subong nga ang bag-o nga langit kag ang bag-o nga duta nga akon himuon magapadayon hasta san-o, ang inyo mga kaliwat magapadayon man hasta san-o, kag indi gid kamo malipatan. 23 Sa kada umpisa sang bulan kag sa kada Adlaw nga Inugpahuway magasimba ang tanan nga tawo sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 24 Kag samtang nagapaguwa sa Jerusalem ang mga nagsilimba didto, makita nila ang mga bangkay sang mga tawo nga nagrebelde kontra sa akon. Ang mga ulod nga nagakaon sa ila indi mapatay, kag ang kalayo nga nagasunog sa ila indi man mapatay. Kag kangil-aran sila sang tanan nga tawo.”

* 1:8 Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion. Ang Zion amo man ang Jerusalem.

† 1:17 Sabdunga ninyo ang mga nagapangdaogdaog: ukon, Buligi ninyo ang mga ginadaogdaog.

‡ 1:19 pakamaayuhon ko gid kamo: ukon, makakaon kamo sang pinakamaayo nga mga produkto sang duta.

§ 1:27 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 2:5 kamatuoran: sa literal, kasanag

* 3:3 madyikero: ukon, panday

† 3:4 Pagamhan sila sang Ginoo: sa Hebreo, Pagamhan ko sila

‡ 3:13 iya katawhan: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac; pero sa Hebreo, mga katawhan

§ 3:16 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 4:2 mga tanom: sa literal, sanga

† 4:5 Jerusalem: sa Hebreo, Bukid sang Zion

* 5:17 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

† 5:28 baslay: sa English, arrow

* 6:2 mga langitnon nga tinuga: sa Hebreo, serafim

* 7:1 Aram: ukon, Syria

† 7:2 hari sang Juda: sa literal, panimalay ni David

‡ 7:2 Israel: sa Hebreo, Efraim. Isa ka tawag sa ginharian sang Israel.

§ 7:3 Shear Jashub: buot silingon sa Hebreo, ang nagkalabilin magabalik

* 7:8-9 kapital…nagahari: sa literal, ulo…ulo

† 7:14 bataon nga babayi: sa Septuagint, birhen

‡ 7:14 Emmanuel: buot silingon, ang Dios kaupod naton

§ 7:15 keso: o, yogurt

* 8:1 Maher Shalal Hash Baz: buot silingon, abtik-kuha, dasig-agaw. Amo man sa bersikulo 3.

† 8:6 ang tubig sang Shiloa nga nagailig sing mahinay: Siguro ang buot silingon sini amo ang proteksyon sang Dios.

‡ 8:8 ang Dios kaupod namon: sa Hebreo, Emmanuel

§ 8:10 ang Dios kaupod namon: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 8.

* 8:12 Indi pagpatihi ang ginasiling nila nga mga traidor kamo tungod nga indi kamo gusto nga magpakigdampig ang Juda sa Assyria.

† 8:18 Mga tanda kami para sa Israel: Ang buot silingon, may kahulugan ang ila mga ngalan para sa Israel.

* 9:1 alagyan pakadto sa dagat: ukon, malapit sa dagat

† 9:4 sang napierdi ang mga taga-Midian: Tan-awa ang estorya sa Huk. 7–8.

‡ 9:6 Makatilingala nga Manuglaygay: ukon, Makatilingala, Manuglaygay

§ 9:9 nahibaluan: ukon, mahibaluan

* 9:9 Israel: Tan-awa ang footnote sa 7:2.

† 9:10 tisa: sa English, brick

‡ 9:12 Arameanhon: ukon, Syrianhon

§ 9:14 sa hinali lang: sa literal, sa sulod sang isa ka adlaw

* 9:20 kabataan: ukon, mga butkon. Sa iban nga mga kopya sang Septuagint, utod ukon paryente. Sa Targum, isigkatawo.

* 10:10 nga labaw pa: ukon, mas madamo pa

† 10:17 sa hinali lang: sa literal, sa sulod sang isa ka adlaw

‡ 10:24 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

§ 10:27 tungod nga mangin gamhanan kamo: sa literal, tungod sa katambok

* 10:32 Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

* 11:1 David: sa Hebreo, Jesse, nga amo ang amay ni David

† 11:5 pagkamasaligan: ukon, pagkamatutom

‡ 11:6 magaatipan: ukon, magatuytoy

§ 11:10 David: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 1.

* 11:11 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

† 11:11 isla: ukon, lugar nga malapit sa dagat; ukon, malayo nga lugar

* 12:1 ginadayaw: ukon, ginapasalamatan

† 12:4 Dayawa: ukon, Pasalamati

‡ 12:6 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 13:19 sang mga pumuluyo sini: sa literal, sang mga Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

* 14:4 pagpabugal: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 14:29 napatay…sa inyo: sa literal, nabali ang baston nga ginhampak sa inyo

‡ 14:32 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 15:6 sapa: ukon, mga sapa

† 15:9 Dibon: ukon, Dimon

* 16:1 Zion: sa literal, anak nga babayi sang Zion

† 16:8 Gin-guba…ubas: ukon, nga ang bino sini naghubog sa mga pangulo sang mga nasyon

‡ 16:10 Ginpauntat na sang Ginoo: sa Hebreo, Ginpauntat ko na. Nagahambal diri ang Ginoo paagi kay Isaias.

* 17:1 Damascus: Ang Damascus amo ang kapital sang Syria kag nagarepresentar sang bilog nga nasyon sang Syria.

† 17:3 Israel: sa Hebreo, Efraim. Isa ka tawag sa ginharian sang Israel.

‡ 17:3 Aram: ukon, Syria

§ 17:9 mga banwa sang mga Amornon kag Hivhanon: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, sa kakahuyan kag mga kahoy-kahoy.

* 18:1 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

† 18:1 mabatian…sapat-sapat: ukon, ang ila mga sakayan may katig

‡ 18:2 mapino sing supat: sa iban nga Bisaya, mapino sing panit

* 19:10 manughabol: sa English, weaver

† 19:11 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

‡ 19:13 Memfis: sa Hebreo, Nof

§ 19:18 sa lingguahe nga Hebreo: sa Hebreo, sa lingguahe sang Canaan

* 19:18 Banwa sang Adlaw: Amo ini sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo. Sa iban nga mga kopya sang Hebreo kag sa Latin Vulgate, Banwa sang Kalaglagan.

* 20:3 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

† 20:4 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

‡ 20:6 Filistinhon: sa literal, nagaestar sa mga lugar nga malapit sa dagat

* 21:1 Babilonia: sa literal, kamingawan malapit sa baybay

† 21:10 pareho sa trigo nga ginlinas: buot silingon, nag-antos sing puwerte gid

‡ 21:11 Edom: sa Hebreo, Duma

§ 21:11 Edom: sa Hebreo, Seir. Ini isa ka ngalan sang Edom.

* 22:1 pulopatag nga sa diin makita ang mga palanan-awon: Siguro amo ang Jerusalem.

* 23:1 Cyprus: sa Hebreo, Kitim

† 23:2 isla: ukon, lugar nga malapit sa dagat; ukon, malayo nga lugar. Amo man sa bersikulo 6.

‡ 23:11 Fenicia: sa Hebreo, Canaan

§ 23:12 Mga pumuluyo: sa literal, Birhen nga anak nga babayi

* 23:13 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

* 24:1 ang kalibutan: ukon, ang duta sang Canaan kag ang mga lugar sa palibot sini

† 24:15 mga lugar nga malapit sa dagat: ukon, mga isla; ukon, malayo nga mga lugar

‡ 24:21 langitnon nga mga tinuga: ukon, mga soldado sa mataas nga mga lugar

* 25:7 kasubo: sa literal, tabon, nga ginasuksok sang mga tawo sang una nga panahon sa tion sang pagpangasubo.

* 26:16 nagpanawag: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 26:18 ang amon duta: ukon, ang kalibutan

‡ 26:18 wala man…kaaway: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 27:8 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 28:1 Israel: Tan-awa ang footnote sa 7:2.

† 28:16 Zion: ukon, Jerusalem

‡ 28:16 indi magpadasodaso: sa Septuagint, indi mahuy-an

§ 28:20 Siguro ang buot silingon nga ang kasugtanan sang Juda sa Egypt indi makahatag sang seguridad kontra sa mga kaaway.

* 28:25 espelta: Ang Hebreo sini nagatumod sa isa ka klase sang uyas.

* 29:1 Jerusalem: sa Hebreo, Ariel

† 29:2 halaran nga nabulit sang dugo: sa Hebreo, Ariel

‡ 29:7-8 Jerusalem: sa Hebreo, Bukid sang Zion

§ 29:16 Ginakabig…kolon: buot silingon, ginakabig nila nga daw sa tinuga ang Dios nga Manunuga.

* 30:7 Dragon: sa Hebreo, Rahab

† 30:30 pagbundak: sa iban nga Bisaya, pagbukbok ukon pagbunok

* 31:4 Jerusalem: sa Hebreo, Bukid sang Zion

† 31:9 mga soldado: sa literal, bato

‡ 31:9 ang iya kalayo…Jerusalem: Siguro ang kalayo diri amo ang kalayo sa halaran sa Jerusalem. Posible man nga ang kalayo diri nagasimbolo sang iya kaakig.

* 32:9-10 Sa wala pa matapos ang isa ka tuig: ukon, Sa mga isa ka tuig ukon sulosobra sa isa ka tuig.

* 33:5 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

† 33:6 kamo: sa Hebreo, ikaw

‡ 33:8 ang mga saksi sini: Amo ini sa Dead Sea Scrolls. Sa Masoretic Text, ang mga banwa. Ukon sa iban nga mga translations, ang mga nasulat sini.

§ 33:11 kaakig: sa literal, ginhawa ukon, espiritu

* 33:14 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

† 33:17 ninyo: sa Hebreo, mo

‡ 33:19 bugalon: ukon, mapintas

§ 33:22 manughimo sang kasuguan: ukon, manugdumala

* 33:23 palo: Ang mataas nga tukon nga sa diin naangot ang layag.

* 34:2 laglagon niya sila sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

† 34:8 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

‡ 34:11 mga bukaw kag mga uwak: Indi klaro sa Hebreo kon ano gid ini nga mga sapat.

§ 34:13 talunon nga mga ido: sa English, jackals

* 34:16 siya mismo: ukon, ang iya Espiritu

* 35:1 Magapamuskad: sa iban nga Bisaya, Magapamuskag

† 35:7 talunon nga mga ido: sa English, jackals

‡ 35:9 ginluwas: ukon, gintubos

§ 35:10 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 36:19 sang mga dios: ukon, sang sina nga mga dios

* 37:3 ginasilutan: ukon, ginainsultuhan

† 37:7 Patalangon ko: sa literal, Pasudlan ko sang espiritu

‡ 37:9 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

§ 37:22 mga pumuluyo sang Zion: sa literal, birhen nga anak nga babayi sang Zion

* 37:24 sedro…sipres: mga klase ini sang mga kahoy

† 37:25 sa iban nga mga lugar: Ara ini sa Dead Sea Scrolls, pero wala sa Masoretic Text.

* 38:12 teral: ukon, hablanan (sa English, loom). Ginagamit ini sa paghimo sang tela.

† 38:21 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon, fig tree)

* 40:27 plano: ukon, kabudlayan

* 41:1 malayo nga mga lugar: ukon, mga isla; ukon, mga lugar nga malapit sa dagat. Amo man sa bersikulo 5.

† 41:7 iban pa nga mga trabahador: Indi klaro sa Hebreo kon ano ini nga klase sang mga trabahador.

‡ 41:14 maluya: sa literal, daw ulod

§ 41:21 Hari sang Israel: sa literal, Hari ni Jacob

* 42:3 mga maluya sa pagtuo: ukon, mga ginadaogdaog

† 42:4 malayo nga mga lugar: ukon, mga isla; ukon, mga lugar nga malapit sa dagat. Amo man sa bersikulo 10 kag 12.

‡ 42:21 mapakita niya ang iya pagkamatarong: ukon, luwason niya ang iya katawhan

* 43:1 luwason ko gid ikaw: ukon, ginluwas ko na ikaw

† 43:3 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

‡ 43:14 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

§ 43:14 kag magapalalagyo…ginapabugal: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 43:20 talunon nga mga ido: sa English, jackals

* 44:26 alagad: ukon, mga alagad

* 45:14 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* 46:12 Indi…pagkamatarong: ukon, Indi gid kamo maghimo sang matarong.

† 46:13 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 47:3 indi ko ikaw pagkaluoyan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 47:8 Nagahunahuna…anak: Siguro ang buot silingon, nagahunahuna siya nga indi siya madulaan sang manugprotektar ukon manugbulig.

* 48:14 abyan: Siguro si Haring Cyrus.

† 48:18 kadalag-an: ukon, pagkamatarong

‡ 48:20 ang katawhan sang Israel: sa Hebreo, nga si Jacob

* 49:1 malayo nga mga lugar: ukon, mga isla; ukon, mga lugar nga malapit sa dagat

† 49:6 Himuon ko pa ikaw: ukon, Ginhimo ko ikaw

‡ 49:8 Sa husto nga tion: ukon, Sa tion nga ipakita ko ang akon kaayo

§ 49:12 Sinim: sa iban nga mga kopya sang Hebreo, Aswan, nga isa ka lugar sa south sang Egypt

* 49:14 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

† 49:17 magapatindog liwat sa imo: Amo ini sa iban nga dumaan nga mga teksto. Sa Hebreo, ang imo mga anak (ukon kaliwat).

‡ 49:20 panahon sang imo pagpangasubo: Ang buot silingon, ang panahon sang pagkalaglag sang Jerusalem kag pagkabihag sang katawhan sini.

§ 49:21 katawhan: sa literal, mga anak. Amo man sa bersikulo 22.

* 49:22 nga daw sa mga bata nga ginakugos tungod nga buligan sila sang mga taga-Persia sa ila nga pagpuli.

† 49:23 magapasakop gid sila sa imo: sa literal, dilapan nila ang yab-ok sa imo mga tiil

‡ 49:24 mapintas: Amo ini sa Dead Sea Scrolls, Syriac, kag Latin Vulgate. Sa Masoretic Text, matarong.

§ 49:25 katawhan: sa literal, mga anak

* 50:1 Jerusalem: sa literal, ang inyo iloy

† 50:1 Pamatud-i ninyo: sa literal, Diin na ang kasulatan sang pagbulagay?

‡ 50:7 matig-a gid nga bato: sa iban nga Bisaya, bato bantiling

§ 50:11 kamo nga nagapadihot…padihot: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 51:1-2 gusto maluwas: ukon, gusto nga mangin matarong

† 51:3 Jerusalem: sa Hebreo, Zion. Amo man sa bersikulo 11 kag 16.

‡ 51:5 malayo nga mga lugar: ukon, mga isla; ukon, mga lugar nga malapit sa dagat

§ 51:9 Rahab: Ang dako nga sapat nga nagarepresentar sang Egypt.

* 51:18 katawhan: sa literal, kabataan

* 52:1 mga indi Israelinhon: sa literal, mga wala matuli

† 52:2 mga pumuluyo sang Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

‡ 52:10 pinasahi: ukon, balaan

* 53:4 siya…aton: ukon, siya ang nagkuha sang aton mga masakit kag nagbatyag sang aton mga pag-antos.

† 53:9 nagpangdaya: ukon, nagbutig

‡ 53:12 makasasala: ukon, rebelde; ukon, kriminal

* 54:2 pabakura: sa literal, palabaa ang imo mga banting kag papag-una ang imo mga palpal.

† 54:2 puluy-an: sa literal, tolda

‡ 54:9 panahon: Amo ini sa iban nga dumaan nga mga teksto. Sa Hebreo, tubig.

§ 54:13 katawhan: sa literal, mga anak

* 56:3 indi sila makabata: sa literal, pareho sila sa patay nga kahoy

† 56:7 balay nga palangamuyuan: buot silingon, ang templo

* 57:13 duta: siguro ang buot silingon, duta sang Israel

* 58:8 kaluwasan: sa literal, suga. Amo man sa bersikulo 10.

† 58:11 bisan mabudlay ang inyo kahimtangan: sa literal, sa mainit nga lugar

* 59:8 kalinong: ukon, maayo nga pag-inupdanay

† 59:18 malayo nga mga lugar: ukon, mga isla; ukon, mga lugar nga malapit sa dagat

‡ 59:19 mabaskog nga hangin: ukon, Espiritu sang Dios; ukon, hangin nga halin sa Dios

§ 59:20 Zion: ukon, Jerusalem

* 60:1 kaluwasan: sa literal, suga

† 60:4 pareho sila sa mga bata nga ginakugos tungod nga ginabuligan sila sang mga taga-Persia sa ila nga pagpuli.

‡ 60:8-9 malayo nga mga lugar: ukon, mga isla; ukon, mga lugar nga malapit sa dagat

§ 60:8-9 sa Ginoo: sa Hebreo, sa akon

* 60:13 pino: sa English, pine tree

* 61:2-3 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 62:5 Siya nga naghimo sa imo: sa Hebreo, Ang imo mga anak nga lalaki

† 62:11 mga pumuluyo sang Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

* 63:11 sa aton: ukon, sa kay Moises

† 63:16 Jacob: sa Hebreo, Israel

‡ 63:18 imo balaan nga katawhan: ukon, katawhan nga ginseparar mo para sa imo

* 64:7 magkalamatay: sa literal, magkalatunaw

* 65:16 Dios nga masaligan: ukon, Dios nga nagasugid sang matuod

* 66:8 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

† 66:8 matawo ang iya katawhan: buot silingon, tukuron liwat sang Dios ang nasyon sang Israel

‡ 66:19 Greece: sa Hebreo, Javan

§ 66:20 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

Jeremias

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

Jeremias

1

1 Amo ini ang mga mensahi ni Jeremias nga anak ni Hilkia. Si Hilkia isa sa mga pari sa Anatot nga ara sa duta ni Benjamin. 2 Ginhatagan sang Ginoo sang mensahi si Jeremias sang ika-13 nga tuig sang paghari ni Josia sa Juda. Ining si Josia anak ni Amon. 3 Padayon nga ginhatagan sang Ginoo sang mensahi si Jeremias hasta sang panahon sang paghari ni Jehoyakim nga anak ni Josia, hasta pa gid sang ika-11 nga tuig sang paghari ni Zedekia nga anak man ni Josia. Sang ikalima nga bulan sang sini nga tuig ginbihag ang katawhan sang Jerusalem.

Ang Pagtawag kay Jeremias

4 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 5 “Sa wala ko pa ikaw maporma sa tiyan sang imo iloy ginpili* ko na ikaw. Sa wala ka pa matawo, ginseparar ko na ikaw. Ginpili ko ikaw bilang isa ka propeta sa mga nasyon.”

6 Nagsabat ako, “O Ginoong Dios, indi ako maayo maghambal; bataon pa ako.” 7 Pero nagsiling ang Ginoo sa akon, “Indi ka maghambal nga bataon ka pa. Kinahanglan nga maglakat ka bisan diin ko ikaw ipadala, kag maghambal ka sang bisan ano nga ipahambal ko sa imo. 8 Indi ka magkahadlok sa mga tawo kay kaupod mo ako kag buligan ko ikaw. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

9 Dayon gintandog sang Ginoo ang akon baba kag nagsiling, “Ginahatag ko sa imo subong ang akon mga pulong nga imo igahambal. 10 Ginpili ko ikaw subong nga adlaw sa paghambal nga may awtoridad sa mga nasyon kag mga ginharian. Hambalan mo sila nga ang iban sa ila malaglag gid, kag ang iban sa ila magabangon kag magatindog liwat.”

11 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Jeremias, ano bala ang nakita mo?” Nagsabat ako, “Sanga sang kahoy nga almendro.” 12 Nagsiling ang Ginoo, “Husto ang imo nakita, kag nagakahulugan ina nga nagabantay† ako nga ang akon pulong matuman.” 13 Nagpamangkot liwat ang Ginoo sa akon, “Ano pa ang nakita mo?” Nagsabat ako, “Isa ka kolon nga nagabukal, kag daw sa maula ini halin sa north.” 14 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Tama, kay halin sa north may katalagman nga magaabot sa tanan nga nagaestar sa sini nga duta. 15 Pamati! Ipadala ko ang mga soldado sang mga ginharian halin sa north sa pagsalakay sa Jerusalem. Ang ila mga hari magabutang sang ila mga trono sa mga puwertahan sang Jerusalem. Salakayon nila ang mga pader sa palibot sini kag ang iban pa nga mga banwa sang Juda. 16 Silutan ko ang akon katawhan tungod sa ila kalautan. Ginsikway nila ako paagi sa paghalad sang insenso sa mga dios-dios. Huo, ginsimba nila ang mga dios-dios nga ila ginhimo.

17 “Karon, ipreparar ang imo kaugalingon. Maglakat ka kag ihambal sa ila ang tanan nga isugo ko sa imo. Indi ka magkahadlok sa ila. Kay kon mahadlok ka, pahadlukon ko pa gid ikaw sa ila atubangan. 18 Pamati! Pabakuron ko ikaw subong nga adlaw pareho sang isa ka napaderan nga siyudad ukon salsalon nga haligi ukon saway nga pader. Wala sing mga hari, mga opisyal, mga pari, ukon katawhan sang Juda nga makadaog kontra sa imo. 19 Kontrahon ka nila, pero indi ka nila madaog, tungod kay kaupod mo ako kag buligan ko ikaw. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

2

Ginsikway sang Israel ang Dios

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Lakat ka kag ihambal ini sa mga taga-Jerusalem: Nadumduman ko kon daw ano ang inyo katutom kag pagpalangga sa akon sang una pareho sang isa ka bataon nga babayi nga bag-o lang ginkasal. Nagsunod kamo sa akon bisan pa sa kamingawan nga wala sing mga tanom. 3 Kamo nga mga Israelinhon ginseparar para sa akon. Kaangay kamo sa nahauna nga parte sang patubas nga ginahatag sa akon. Ang mga naghalit sa inyo ginsilutan ko, kag nalaglag sila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

4 Kamo nga katawhan sang Israel nga mga kaliwat ni Jacob, pamatii ninyo ang ginasiling sang Ginoo. 5 Amo ini ang iya ginasiling: “Ano bala nga sala ang nakita sang inyo mga katigulangan sa akon nga nagpalayo gid sila sa akon? Nagsunod sila sa mga dios-dios nga wala sing pulos, kag tungod sini nangin wala man sila sing pulos. 6 Wala na sila nagpangita sa akon bisan ako pa ang nagpaguwa sa ila sa Egypt kag nagpanguna sa ila sa kamingawan nga wala sing mga tanom—ang duta nga desierto, may mga buho, mamala, delikado, kag wala sing tawo nga nagaestar ukon nagaagi. 7 Gindala ko kamo sa maayo nga duta sa pagpulos sang maayo nga mga patubas sini. Pero pag-abot ninyo didto, ginhigkuan ninyo ang duta nga akon ginapanag-iyahan, kag ginhimo ninyo ini nga makangilil-ad. 8 Bisan ang mga pari wala nagpangita sa akon. Ang mga nagatudlo sang kasuguan wala makakilala* sa akon. Ang mga pangulo nagrebelde kontra sa akon. Kag ang mga propeta naghambal sang mga mensahi sa ngalan ni Baal, kag nagsunod sa mga dios-dios nga wala sing pulos. 9 Gani akusaron ko kamo liwat kag ang inyo mga kaliwat sa palaabuton. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

10 “Magkadto kamo sa west, sa mga isla sang Kitim, kag magkadto man kamo sa east, sa duta sang Kedar. Usisaa ninyo kon may natabo nga pareho sini: 11 May nasyon bala nga nagbaylo sang iya dios, bisan pa nga indi ini matuod nga dios? Pero ang akon katawhan ginbaylo nila ako nga ila dungganon nga Dios sa mga dios nga wala sing pulos. 12 Naurungan ang kalangitan sa ginhimo sang akon katawhan; daw sa nagkurog ini tungod sa puwerte nga kahangawa. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

13 “Ang akon katawhan nakahimo sang duha ka sala: Ginsikway nila ako, ang tuburan nga nagahatag sang kabuhi, kag ginsimba nila ang iban nga mga dios, nga daw pareho lang nga nagbuho sila sang pulunduhan sang tubig nga nagakahubas. 14 Ang Israel wala natawo nga ulipon. Ngaa nga ginabiktima siya sang mga kaaway? 15 Ang iya mga kaaway daw leon nga nagangurob sa iya. Ginlaglag nila ang iya duta, kag ginsunog ang iya mga banwa, kag wala na ini ginaestaran. 16 Ang mga tawo sang Memfis kag Tapanhes ang naglaglag sa iya.†

17 “Kamo mismo nga mga Israelinhon ang nagdala sang sini nga kalaglagan sa inyo. Kay ginsikway ninyo ako, ang Ginoo nga inyo Dios, sang ginpangunahan ko kamo sa dalanon. 18 Karon, ano ang inyo nakuha sa pagdangop ninyo sa Egypt kag sa Assyria? Ngaa nagakadto pa kamo sa Suba sang Nilo‡ kag sa Suba sang Euphrates? 19 Tungod sa inyo kalautan kag pagtalikod sa akon, silutan ko kamo. Hunahunaa ninyo sing maayo kon daw ano kalain kag kapait nga sikwayon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag indi pagtahuron. Ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, ang nagasiling sini.

20 “Sadto anay, sang gin-ulipon kamo, pareho kamo sa baka nga may gota ukon sa priso nga may kadena, pero sang ginhilway ko na kamo, indi kamo mag-alagad sa akon. Sa baylo, nagsimba kamo sa mga dios-dios sa tagsa ka mataas nga bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy. Pareho kamo sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas. 21 Gintanom ko kamo pareho sang isa ka maayo gid nga klase sang ubas. Pero ngaa nangin isa kamo ka dunot kag wala sing pulos nga ubas? 22 Bisan magpaligo pa kamo kag magpanghabon sing tudo makita ko man gihapon ang higko sang inyo sala. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

23 “Paano kamo makasiling nga wala kamo mahigkui kag wala kamo nagsimba sa mga imahen ni Baal? Hunahunaa ninyo kon ano nga pagpakasala ang ginhimo ninyo sa pulopatag sang Hinom. Talupangda ang sala nga inyo nahimo. Pareho kamo sa isa ka babayi nga camel nga nagapahigal,§ nga wala nagapahimunong. 24 Pareho man kamo sa isa ka babayi nga donkey nga talunon nga nagaaliwasa kay gusto na gid magpakasta. Kon magpahigal siya wala sing may makapugong sa iya. Indi na mabudlayan sa pagpangita sa iya ang lalaki nga donkey sa tion sang tigkalasta.

25 “Mga Israelinhon, nagkalaupod na ang inyo mga sandalyas, kag nagmalala na ang inyo mga tutunlan sa pagsunod sa iban nga mga dios. Pero nagsiling kamo, ‘Indi mahimo nga talikdan namon ang iban nga mga dios. Ginahigugma namon sila kag magasunod kami sa ila.’

26 “Pareho sang isa ka kawatan nga mahuy-an kon siya madakpan, mahuy-an man kamo nga katawhan sang Israel. Huo, mahuy-an kamo kag ang inyo mga hari, mga opisyal, mga pari, kag mga propeta. 27 Nagasiling kamo nga ang kahoy inyo amay kag ang bato inyo iloy. Nagtalikod kamo sa akon, pero kon ara kamo sa kalisod nagapangayo kamo sing bulig sa akon. 28 Diin na ang mga dios nga inyo ginhimo para sa inyo kaugalingon? Palapita sila kon matuod nga maluwas nila kamo sa inyo kalisod. Kadamo gid sang inyo mga dios, pareho kadamo sang mga banwa sa Juda. 29 Ngaa magreklamo kamo sa akon? Indi bala nga kamo ang nagrebelde sa akon? 30 Ginsilutan ko ang inyo mga anak, pero wala ini sang maayo nga nahimo sa ila. Indi sila gusto nga disiplinahon. Kamo mismo ang nagpamatay sang inyo mga propeta, pareho sang pagpatay sang gutom nga leon sa iya biktima.

31 “Kamo nga katawhan sa sini nga henerasyon, pamatii ang akon ginasiling. Pareho bala ako sang isa ka desierto sa inyo nga mga taga-Israel, ukon pareho sang isa ka lugar nga tama kadulom? Ti, ngaa nagasiling kamo, ‘Pagusto na kami sa amon himuon. Indi na kami magpalapit sa Dios.’

32 “Malimtan bala sang isa ka dalaga ang iya alahas, ukon ang iya bayo sa kasal? Pero kamo nga akon katawhan, ginkalimtan ninyo ako sa malawig nga tion. 33 Maayo gid kamo maglagas sa inyo mga ginapalangga nga mga dios-dios. Bisan ang babayi nga eksperiensyado sa pagbaligya sang iya lawas makatuon sa inyo. 34 Ang inyo mga bayo may mantsa sang dugo sang inosente nga mga imol. Ginpamatay ninyo sila bisan wala sila nadakpan nga nagsulod sa inyo balay sa pagpangawat. Pero bisan ginhimo ninyo ini, 35 nagsiling pa kamo, ‘Wala kami sing sala. Ang Ginoo indi akig sa amon.’ Pero pagasilutan ko gid kamo tungod nga nagsiling kamo nga wala kamo sing sala.

36 “Ordinaryo lang sa inyo ang pagbaylo-baylo sang mga kadampig nga nasyon. Pero pakahuy-an gid kamo sang Egypt nga inyo kadampig pareho sang pagpakahuya sa inyo sang Assyria. 37 Pahalinon kamo sa sini nga duta* nga ang inyo mga kamot nagatungtong sa inyo mga ulo sa dako nga kasubo. Kay ginsikway ko ang mga nasyon nga inyo ginasaligan. Ini nga mga nasyon indi makabulig sa inyo.

3

1 “Kon bulagan sang bana ang iya asawa kag magpamana liwat ang iya asawa, indi niya siya pagbawion, kay makapahigko gid ini sa inyo duta. Kamo nga mga Israelinhon nagakabuhi pareho sang babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Madamo ang inyo mga ginahigugma nga mga dios-dios. Pero sa pihak sini, ginatawag ko gihapon kamo sa pagbalik sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

2 “Tan-awa ang mahawan nga mga bukid nga ginasimbahan ninyo. May lugar pa bala didto nga wala ninyo mahigkuan? Ginhigkuan ninyo ang duta sa inyo kalautan. Pareho kamo sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas, nga nagapungko sa higad sang dalan nga nagahulat sang lalaki. Pareho man kamo sang hurong* nga nagahulat sang iya mabiktima sa kamingawan. 3 Amo ini kon ngaa wala mag-ulan sa tion sang tig-ululan. Kay pareho na gid kamo sa isa ka babayi nga nagabaligya sang iya lawas, nga wala na gid sing huya. 4 Kag karon nagasiling kamo sa akon, ‘Amay ko, kaupod† ko ikaw halin sang bata pa ako. 5 Permi ka na lang bala akig sa akon? Ang imo bala kaakig magpadayon hasta san-o?’ Amo ina ang inyo ginahambal, pero ginahimo ninyo ang tanan nga malain nga inyo mahimo.”

Ginsunod sang Juda ang Israel

6 Sang panahon sang paghari ni Josia, nagsiling ang Ginoo sa akon, “Nakita mo bala ang ginhimo sang indi matutom nga Israel? Nagsimba siya sa mga dios-dios sa tagsa ka mataas nga bukid kag sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy. Pareho siya sa babayi nga nagpanginlalaki. 7 Abi ko pagkatapos nga nahimo niya ini tanan magabalik siya sa akon, pero wala siya magbalik. Kag nakita ini sang iya maluibon nga utod nga amo ang Juda. 8 Ginbulagan ko ang Israel kag ginpalakat tungod sang iya pagpanginlalaki nga amo ang pagsimba sa mga dios-dios. Pero nakita ko nga ang iya maluibon nga utod nga amo ang Juda wala mahadlok sa pihak sini. Nagpanginlalaki man siya 9 paagi sa pagsimba sa mga dios-dios nga bato kag kahoy, gani ginhigkuan niya ang duta. Ginsunod niya ini kay wala man lang sing kaso sa iya ang pagsimba sa mga dios-dios. 10 Sa pihak sina tanan, wala nagbalik sa akon sing sinsero ang maluibon nga Juda. Nagpakuno-kuno lang siya nga nagbalik sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

11 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Bisan indi matutom ang Israel sa akon mas maayo pa sila sang sa maluibon nga Juda. 12 Karon, lakat ka, kag isugid ini nga mensahi sa Israel:‡Ako, ang Ginoo, nagasiling: Magbalik ka, Israel nga indi matutom, kay maluluy-on ako. Indi ako mangakig sa imo hasta san-o. 13 Akuon mo lang ang imo sala nga nagrebelde ka sa Ginoo nga imo Dios kag nagsunod sa iban nga mga dios paagi sa pagsimba sa ila sa idalom sang tagsa ka madabong nga kahoy. Akuon mo nga wala ka magtuman sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

14 Nagsiling pa ang Ginoo, “Magbalik kamo, mga anak nga indi matutom, kay akon kamo.§ Kuhaon ko ang isa ukon duha sa inyo halin sa kada banwa ukon tribo, kag dal-on sa Israel.* 15 Dayon, hatagan ko kamo sang mga pangulo nga akon naluyagan nga magapangulo sa inyo nga may ihibalo kag may pag-intiendi. 16 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga kon mag-abot na ang tion nga magdamo na gid kamo sa sina nga duta, indi na ninyo paghandumon pa ang Kahon sang Kasugtanan sang Ginoo. Indi na ninyo ini paghunahunaon ukon pagdumdumon. Indi na ninyo ini pagkahidlawan, kag indi na kamo maghimo liwat sang sini nga kahon. 17 Sa sina nga tion, pagatawgon ninyo ang Jerusalem nga ‘Trono sang Ginoo’ kag ang tanan nga nasyon magatipon sa Jerusalem sa pagpadungog sa ngalan sang Ginoo. Indi na nila pagpasundan ang katig-a sang ila malain nga tagipusuon. 18 Sa sina nga mga inadlaw, ang katawhan sang Juda kag sang Israel magaupod sa pagbalik halin sa pagkabihag sa north pakadto sa duta nga ginhatag ko sa ila mga katigulangan bilang palanublion. 19 Ako mismo ang nagsiling, ‘Malipayon gid ako nga kabigon kamo nga akon mga anak kag hatagan sang maayo nga duta, nga amo ang pinakamatahom nga palanublion sa bilog nga kalibutan.’ Abi ko tawgon ninyo ako nga ‘Amay’ kag indi na kamo magbiya sa akon. 20 Pero, pareho sang isa ka asawa nga maluibon sa iya bana, amo man kamo sa akon, katawhan sang Israel. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

21 Mabatian ang ginahod sa ibabaw sang mahawan nga mga bukid. Nagahilibion kag nagapakitluoy ang katawhan sang Israel. Kay malain na ang ila pagginawi kag ginkalimtan nila ako, ang Ginoo nga ila Dios.

22 “Katawhan nga indi matutom, magbalik kamo sa akon kay ayuhon ko ang inyo pagkabalingag.”

Nagsabat sila, “Huo, magapalapit kami sa imo kay ikaw ang Ginoo nga amon Dios. 23 Matuod gid nga ang amon pagsimba sa mga dios-dios sa mga bukid sala gid. Sa imo gid lang ang kaluwasan sang Israel, O Ginoo nga amon Dios. 24 Halin sang pamatan-on pa kami ang makahuluya nga mga dios-dios amo ang nagpulos sang bunga sang kinabudlayan sang amon mga katigulangan, nga amo ang ila mga kasapatan kag mga kabataan. 25 Dapat kami magpanago sa kahuya kay kami kag ang amon mga katigulangan nakasala kontra sa imo, O Ginoo nga amon Dios. Halin sang pamatan-on pa kami hasta subong, wala kami nagsunod sa imo.”

4

1 Nagsiling ang Ginoo, “O Israel, kuntani magbalik ka na sa akon. Kon isikway mo ang imo makangilil-ad nga mga dios-dios kag indi ka na magbiya sa akon, 2 kag kon magsumpa ka sa akon lang ngalan kag magkabuhi nga masaligan, husto kag matarong, mangin pagpakamaayo ka sa mga nasyon, kag padunggan ka nila.”*

3 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa katawhan sang Juda kag Jerusalem: “Bag-uha ninyo ang inyo kaugalingon, pareho bala nga daw mag-arado kamo sang inyo duta nga wala pa maarado. Kag indi pag-isabwag ang inyo maayo nga binhi sa tunukon nga mga hilamon. 4 Bag-uha ninyo ang inyo tagipusuon sa atubangan sang Ginoo, kamo nga katawhan sang Juda kag Jerusalem, kay kon indi, maagom ninyo ang akon kaakig pareho sang kalayo nga indi mapatay tungod sa kalautan nga inyo ginpanghimo.

Ang Silot nga Magaabot sa Juda

5 “Silinga ang Juda kag Jerusalem nga patunugon nila ang budyong sa bilog nga duta! Isinggit sing mabaskog nga magpalagyo sila kag mapanago sa napaderan nga mga banwa. 6 Magpahibalo ka sa mga taga-Jerusalem† nga magpalagyo sila gilayon, kay magapadala ako sang puwerte nga kalaglagan halin sa north.”

7 Nagguwa na sa pagsalakay ang manuglaglag sang mga nasyon pareho sang isa ka leon nga nagguwa sa iya palanaguan. Nakahalin na siya sa iya lugar sa paglaglag sang inyo duta. Ang inyo mga banwa magakalaguba hasta nga indi na ini maestaran. 8 Gani magsuksok kamo sang sako sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. Maghilibion kamo kay ara pa gihapon ang puwerte nga kaakig sang Ginoo sa aton. 9 Nagsiling ang Ginoo, “Sa sina nga adlaw, ang hari kag ang iya mga opisyal madulaan sang kaisog, ang mga pari maurungan, kag ang mga propeta matingala gid.” 10 Dayon nagsiling ako, “O Ginoong Dios, nadayaan gid ang mga tawo sa imo ginsiling sadto, kay nagpromisa ka sang kalinong sa Jerusalem. Pero ang espada gali handa na sa pagpatay sa ila.”

11 Magaabot ang tion nga magasiling ang Ginoo sa katawhan sang Jerusalem, “Magahuyop ang mainit nga hangin halin sa mahawan nga mga bukid sa desierto pakadto sa akon katawhan. Pero indi para makapahangin sila sang ila trigo. 12 Ining tama kabaskog nga hangin naghalin sa akon. Karon, ihambal ko na ang akon silot sa ila.”

13 Tan-awa! Ang aton kaaway nagapadulong nga daw sa mga panganod. Ang iya mga karwahe daw sa buhawi, kag ang iya mga kabayo madasig pa sang sa mga agila. Kaluluoy kita! Malaglag gid kita.

14 “Mga taga-Jerusalem, tinlui ang inyo tagipusuon sa kalautan para maluwas kamo. Hasta san-o kamo maghunahuna sang malain? 15 Ang inyo kalaglagan ginpahibalo sang mga mensahero halin sa Dan kag sa mga kabukiran sang Efraim. 16 Ginsugo sila nga paandaman ang mga nasyon kag ang Jerusalem nga may nagasalakay nga mga soldado halin sa malayo nga lugar nga nagapanghangkat sang inaway kontra sa mga banwa sang Juda. 17 Ginalibutan nila ang Jerusalem pareho sang mga tawo nga nagabantay sang uma, tungod kay kamo nga mga taga-Jerusalem nagrebelde sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 18 Ang inyo mismo pagginawi kag pamatasan amo ang nagdala sini sa inyo. Amo ini ang inyo silot. Daw ano ini kasakit! Daw ginbuno ang inyo tagipusuon.”

Naghibi si Jeremias para sa Iya Kasimanwa

19 Puwerte ang akon kasakit. Indi ko ini maagwanta! Puwerte gid ang akon pag-ugayong. Ang dughan ko nagakubakuba kag indi ako mapahamtang. Kay nabatian ko ang tunog sang budyong kag ang singgit sang inaway. 20 Nagasulunod-sunod lang ang kalaglagan. Ang bilog nga duta nagkalaguba. Bisan ang akon mga tolda naguba gilayon, kag ang mga kurtina sini nagkalagisi. 21 Hasta san-o ko pa bala makita ang bandera sang inaway kag mabatian ang tunog sang budyong?

22 Nagsiling ang Ginoo, “Buang-buang ang akon katawhan; wala sila makakilala sa akon. Mga balingag sila nga mga kabataan; indi sila makaintiendi. Sagad sila maghimo sang kalautan, pero indi sila makahibalo maghimo sang maayo.”

Ang Palanan-awon ni Jeremias Parte sa Manug-abot nga Kalaglagan

23 Nakita ko ang kalibutan kag wala na ini sing porma kag mahawan na. Nakita ko man ang kalangitan kag wala na ini sing kasanag. 24 Nakita ko nga ang mga bukid nagauyog. 25 Nakita ko man nga wala sing mga tawo, kag ang tanan nga pispis naglulupad palayo. 26 Nakita ko nga ang mapatubason nga duta nangin desierto. Ang tanan nga banwa nalaglag tungod sa puwerte nga kaakig sang Ginoo. 27 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Ang bilog nga duta magakalaguba, pero indi ko ini paglaglagon sing bug-os. 28 Ang kalibutan magapangasubo kag ang kalangitan magadulom, kay nahambal ko na ang silot, kag indi ko na ini pagbawion pa. Nakadesisyon na ako kag indi na magbaylo ang akon hunahuna.”

29 Sa gahod sang mga manugkabayo kag mga manugpana, nagpalalagyo sa kahadlok ang mga pumuluyo sang tagsa ka banwa. Ang iban nagpalalagyo sa kakahuyan, kag ang iban nagsaka sa mga kabatuhan. Ginbayaan ang tanan nga banwa kag wala na sing may nagaestar sa sini. 30 Ano ang ginahimo mo, Jerusalem, nga malapit na nga laglagon? Ngaa nagasuksok ka pa sang matahom nga bayo kag sang alahas? Ngaa nagapamutang ka pa sang kolorete sa imo mga mata? Ang imo pagpatahom wala na sing pulos. Ang imo mga hinigugma nga mga nasyon nga imo kadampig nagsikway na sa imo kag gusto ka nila nga patyon.

31 Nabatian ko ang hibi kag ugayong, pareho sang isa ka babayi nga nagabata sang iya kamagulangan nga anak. Ini hibi sang mga pumuluyo sang Zion‡ nga daw nagalagas sang ila pagginhawa. Nagabayaw sila sang ila mga kamot kag nagasiling, “Kaluluoy sa amon; daw malipong na kami. Kay ara na ang amon mga kaaway nga magapatay sa amon.”

5

Ang mga Sala sang Jerusalem

1 Nagsiling ang Ginoo, “Mga pumuluyo sang Jerusalem, kadto kamo sa inyo mga dalan! Tan-awa ang mga plasa! Kon may makita kamo bisan isa lang ka tawo nga matarong kag masaligan, patawaron ko ang inyo siyudad. 2 Bisan nagasumpa kamo sa akon ngalan, nagabutig gihapon kamo.”

3 O Ginoo, indi bala nga nagapangita ka sang tawo nga masaligan? Ginsakit mo ang imo katawhan pero wala sila masakitan. Ginsilutan mo sila, pero indi sila gusto disiplinahon. Nagkabalan na ang ila mga guya, kag indi na sila magbiya sa ila mga sala.

4 Nakasiling ako sadto, “Abi ko mga imol lang ini sila nga wala makatuon, gali mga buang-buang sila. Kay wala sila makahibalo sang mga pamaagi sang Ginoo nga ila Dios nga ginapatuman sa ila. 5 Gani makadto ako sa ila mga pangulo kag magpakighambal sa ila. Sigurado nga nakahibalo sila sang mga pamaagi sang Ginoo nga ila Dios nga ginapatuman sa ila.” Pero bisan sila nagsikway man sa mga ginapatuman sang Dios.* 6 Gani salakayon sila sang ila mga kaaway nga pareho sang leon nga halin sa kagulangan ukon pareho sang wolf nga halin sa kamingawan, ukon pareho sang leopard nga nagabantay malapit sa ila mga banwa sa paggus-ab sa kay bisan sin-o nga magguwa. Matabo ini sa ila kay puwerte na ang ila pagrebelde sa Dios kag madamo na nga beses nga nagtalikod sila sa iya.

7 Nagsiling ang Ginoo, “Ngaa patawaron ko kamo? Kay bisan ang inyo mga kabataan nagsikway sa akon kag nagsumpa sa ngalan sang indi matuod nga mga dios. Ginhatag ko ang ila mga kinahanglanon pero nahimo pa nila ang pagpanginbabayi kag ang pagdinas-ok sa mga balay sang mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas. 8 Pareho sila sa mga mapagros nga kabayo nga lalaki, nga ginsagod sing maayo. Kada isa sa ila nagahandom sa asawa sang iban. 9 Indi bala nga dapat lang nga silutan ko sila tungod sini? Indi bala nga dapat lang nga balusan ko ang nasyon nga pareho sini? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

10 “Kamo nga mga kaaway sang mga Israelinhon, laglaga ninyo ang ila mga talamnan sang ubas, pero indi lang pag-ubusa. Pangtapsa ninyo ang mga sanga sini, kay ang ini nga katawhan indi na akon. 11 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga ang mga katawhan sang Israel kag sang Juda indi na gid matutom sa akon. 12 Wala sila naghambal sing matuod parte sa akon. Siling nila, ‘Indi kita pag-anhon sang Ginoo! Wala sing katalagman nga magaabot sa aton. Indi kita makaeksperiensya sang inaway ukon gutom. 13 Wala sing pulos ang mga ginahambal sang mga propeta kay ang ila mga mensahi wala naghalin sa Dios. Kabay pa nga matabo sa ila ang mga kalaglagan nga ila ginpropesiya.’ ”

14 Gani amo ini ang ginsiling sa akon sang Ginoong Dios nga Makagagahom: “Tungod kay amo ini ang ginhambal sang sini nga mga tawo, hatagan ko ikaw sang mensahi nga pareho sang kalayo nga magasunog sa ila. Mangin pareho sila sa kahoy nga nasunog.”

15 Nagsiling ang Ginoo, “Mga katawhan sang Israel, magapadala ako sang mga tawo halin sa malayo nga nasyon sa pagsalakay sa inyo. Ini isa ka madugay na gid nga nasyon, nga ang ila lingguahe indi ninyo maintiendihan. 16 Ang ila mga armas makamamatay, kag sila tanan mga mangangaway. 17 Ubuson nila ang inyo mga patubas, mga pagkaon, pati ang inyo mga ubas kag mga higera. Pamatyon nila ang inyo mga kasapatan kag mga kabataan. Gub-on nila ang inyo napaderan nga mga banwa, nga ginasaligan ninyo nga makadepensa sa inyo. 18 Pero bisan sa sina nga mga inadlaw, indi ko kamo paglaglagon sing bug-os. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 19 Kon mamangkot ang mga tawo, ‘Ngaa ginhimo ini tanan sa aton sang Ginoo nga aton Dios?’ Silinga sila, ‘Kay ginsikway ninyo ang Ginoo kag nag-alagad kamo sa iban nga mga dios sa inyo mismo duta. Gani karon magaalagad kamo sa mga taga-iban nga lugar sa duta nga indi inyo.’

20 “Ipahibalo ini sa mga katawhan sang Israel† kag sang Juda: 21 Pamatii ninyo ini, kamo nga mga buang-buang kag balingag nga mga katawhan. May mga mata kamo pero indi makakita, may mga dulunggan pero indi makabati. 22 Ako, ang Ginoo, nagasiling: Wala bala kamo sang kahadlok sa akon? Ti ngaa wala kamo nagakurog sa akon atubangan? Ginhimo ko ang baybayon nga border sang dagat. Ini permanente nga border nga indi malapawan. Mahampak ini sang mga balod pero indi nila ini malapawan. 23 Pero ini nga mga katawhan matig-a sing ulo kag mga rebelde. Nagtalikod sila kag nagpalayo sa akon. 24 Wala gid sila nagahambal halin sa ila tagipusuon nga, ‘Tahuron ta ang Ginoo nga aton Dios nga nagahatag sang ulan sa husto nga tion kag nagahatag sa aton sang patubas sa tion sang tig-alani.’ 25 Ang inyo mga kalautan amo ang nagpalayo sang sini nga mga butang sa inyo. Ang inyo mga sala amo ang kabangdanan nga indi ninyo mabaton ini nga mga pagpakamaayo.

26 “May malain nga mga tawo sa akon katawhan nga nagahulat sang ila mabiktima pareho sang tawo nga nagapaniod sang pispis. Nagabutang sila sang mga siod para sa iban nga mga tawo. 27 Pareho sang hawla nga puno sang mga pispis, ang balay sining malain nga mga tawo puno man sang manggad halin sa ila pagpanunto. Gani nagmanggaranon sila kag nangin gamhanan. 28 Nagtalambok sila kag nagbalakod ang ila mga lawas. Wala sing pugong-pugong ang ila paghimo sang mga kalautan. Wala nila ginahatagan sang hustisya ang mga ilo, kag wala nila ginapangapinan ang kinamatarong sang mga imol. 29 Ako, ang Ginoo, nagasiling: Indi bala nga dapat lang nga silutan ko sila tungod sini? Indi bala nga dapat lang nga balusan ko ang nasyon nga pareho sini? 30 Makahaladlok kag makakulugmat nga butang ang natabo sa sini nga duta: 31 Ang mga propeta nagpanagna sing butig. Ang mga pari nagadumala sa ila lang kaugalingon nga awtoridad. Kag gusto ini sang akon katawhan. Pero ano ang ila himuon kon mag-abot na ang katapusan?

6

Ginpalibutan ang Jerusalem sang Iya mga Kaaway

1 “Mga kaliwat ni Benjamin, magpalagyo kamo kag magpanago! Maghalin kamo sa Jerusalem! Patunuga ang budyong sa Tekoa kag maghatag sang senyales sa Bet Hakerem. Kay magaabot ang puwerte nga kalaglagan halin sa north. 2 Gub-on ko ang matahom nga siyudad sang Zion.* 3 Palibutan ini sang mga kumander kag sang ila mga soldado.† Magapatindog sila sang ila mga tolda sa palibot sini kag didto sila magapuwesto. 4 Magasiling ang mga kumander, ‘Magpreparar kamo sa pagsalakay sa Jerusalem. Salakayon ta sila sa udto.’ Pero sang hapon na, magasiling ang mga kumander, ‘Sayang, nagahinunod na ang adlaw kag nagadulom na. 5 Gani magsalakay na lang kita sa gab-i kag gub-on ta ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad.’ ”

6 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom: “Mag-utod kamo sang mga kahoy nga pangwasak sa mga pader sang Jerusalem, kag magtumpok kamo sang duta sa kilid sang pader para mataklas ninyo ini. Dapat silutan na ini nga siyudad, kay lapnag na sa sini nga lugar ang pagpamigos. 7 Pareho sang isa ka tuburan nga padayon ang pag-ilig sang tubig, padayon man ang iya paghimo sang kalautan. Permi mabatian sa sini nga siyudad ang pagpamintas kag pagpanglaglag. Ang iya balatian kag mga pilas amo permi ang akon makita. 8 Paandam ini sa imo, Jerusalem, kag kon indi ka pa magpamati, magatalikod gid ako sa imo; kag himuon ko ang imo duta nga mamingaw, nga wala na sing may mag-estar dira.”

9 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom: “Ang mabilin nga buhi sa Israel ipasipot ko sa mga kaaway, pareho sang pagsipot sang manugharvest sang ubas. Ginatan-aw niya liwat ang mga sanga sini kag ginakuha ang nabilin nga mga bunga.”

10 Pero sin-o bala, Ginoo, ang akon paandaman? Sin-o ang mamati sa akon? Gintakpan nila ang ila mga dulunggan para indi sila makabati. Ginakangil-aran nila ang pulong sang Ginoo, gani indi sila luyag magpamati. 11 Puwerte man ang akon kaakig pareho sa Ginoo kag indi ko na gid mapunggan.

Nagsiling ang Ginoo, “Ipaagom ang akon kaakig bisan sa mga kabataan nga nagahampang sa dalan, sa mga pamatan-on nga lalaki nga nagatilipon, sa mga bana kag mga asawa, kag pati sa mga tigulang na gid. 12 Ang ila mga balay igahatag sa iban, pati ang ila mga uma kag mga asawa. Matabo ini kon silutan ko na ang mga katawhan nga nagaestar sa sini nga duta. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

13 “Halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon, nagapangdaya sila para makakuwarta. Bisan mga propeta kag mga pari nagapangdaya man. 14 Wala nila ginabulong sing seryuso ang pilas sang akon katawhan, bisan grabe na ini. Nagasiling sila nga maayo ang tanan bisan pa nga indi maayo. 15 Nahuya bala sila sa ila makangilil-ad nga batasan? Wala! Kay wala na sila sing huya! Wala na gani sila nagapanghilaw-hilaw. Gani malaglag sila pareho sa iban. Madugmok sila sa tion nga silutan ko sila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

16 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo: “Magtindog kamo sa ginsang-an sang mga dalan kag mag-usisa sing maayo. Magpamangkot kamo kon diin ang daan kag maayo nga alagyan, kag didto kamo mag-agi. Kag makaangkon kamo sang kalinong. Pero nagsiling kamo, ‘Indi kami mag-agi dira.’ 17 Nagpili ako sang mga manugbantay sa pagsiling sa inyo, ‘Pamatii ninyo ang pagtunog sang budyong bilang paandam.’ Pero nagsiling kamo, ‘Indi kami mamati.’

18 “Gani magpamati kamo nga mga nasyon. Panilagi ninyo ang akon katawhan kon ano ang matabo sa ila. 19 Pamati, O kalibutan! Magapadala ako sang kalaglagan sa sini nga mga tawo bilang silot sa ila malain nga mga plano. Kay wala sila nagpamati sa akon mga pulong kag ginsikway nila ang akon kasuguan. 20 Baliwala sa akon ang ginahalad nila nga insenso nga halin pa sa Sheba, ukon ang mga pahamot nga naghalin pa sa malayo nga lugar. Indi ko pagbatunon ang ila mga halad nga ginasunog. Ang ila mga halad wala makapalipay sa akon. 21 Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga magabutang ako sang makapalaglag sa sini nga mga tawo. Tungod sini, malaglag ang mga amay kag mga bata nga lalaki, pati mga mag-abyan kag magkaingod.”

22 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo: “Tan-awa, may mga soldado nga nagapadulong halin sa duta sa north, isa ka gamhanan nga nasyon halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan nga handa sa pagsalakay. 23 Armado sila sang mga pana kag mga bangkaw. Mga mapintas sila kag wala sing kaluoy. Ang ila gahod pareho sang mabaskog nga balod samtang nagasakay sila sa ila mga kabayo. Magaabot sila nga handa sa pagsalakay sa inyo nga mga pumuluyo sang Zion.”‡

24 Nakabati kami sang balita parte sa sina nga mga soldado kag nagpalamuypoy ang amon mga kamot. Kahadlok kag kasakit ang amon nabatyagan pareho sang pagpasakit sang babayi nga manugbata. 25 Indi kamo magkadto sa mga uma ukon maglakat sa mga dalan, kay may mga kaaway nga handa sa pagpatay sa aton. Makahaladlok bisan diin sa palibot ta. 26 Mga kasimanwa, magsuksok kamo sang sako kag magligid sa abo sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. Magpangasubo kamo sing tudo nga daw sa napatay ang inyo bugtong nga anak nga lalaki. Kay gulpi lang nga magsalakay ang manuglaglag sa aton.

27 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ginhimo ko ikaw nga daw manugtesting sang metal para matestingan mo ang pagginawi sang akon katawhan. 28 Tanan sila mga rebelde kag mga matig-a sing ulo, pareho katig-a sang saway kag salsalon. Ang ila ginahimo amo ang pagpakalain kag pagpanunto sa iban. 29 Ginapainit sing tudo ang hurnohan para mapapuraw ang pilak. Pero wala sing pulos ang pagpapuraw sa akon katawhan, kay ang mga malain wala gihapon makuha. 30 Pagatawgon sila nga ‘Ginsikway nga Pilak’ kay ginsikway ko sila.”

7

Nagwali si Jeremias

1 Amo pa gid ini ang ginsiling sang Ginoo kay Jeremias: 2 “Magtindog ka sa puwertahan sang akon templo kag ihambal ini nga mensahi: ‘Kamo nga katawhan sang Juda nga nagasulod diri sa pagsimba sa Ginoo, magpamati kamo. 3 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Bag-uha na ninyo ang inyo pagginawi kag pamatasan, para padayon ko kamo nga paestaron sa sini nga lugar. 4 Indi kamo magpadaya sa mga tawo nga nagasulit-sulit hambal nga indi kamo kuno maano tungod ari sa aton ang templo sang Ginoo.

5 “ ‘Bag-uha na gid ninyo ang inyo pagginawi kag pamatasan. Tratara ninyo sing husto ang isa kag isa, 6 kag indi na ninyo pagdaog-daugon ang mga ilo, mga balo nga babayi, kag ang mga pangayaw. Indi ninyo pagsentensyahan nga patyon ang mga inosente, kag indi ninyo pagsimbahon ang iban nga mga dios nga makahalit lang sa inyo. 7 Kon tumanon ninyo ini, padayon ko kamo nga paestaron sa sini nga lugar, sa duta nga ginhatag ko sa inyo mga katigulangan hasta san-o.

8 “ ‘Pero tan-awa, nagasalig kamo sa butig nga mga pulong nga wala sing pulos. 9 Nagapangawat kamo, nagapamatay, nagapanginbabayi ukon nagapanginlalaki, nagasaksi sing butig, nagasunog sang insenso kay Baal, kag nagasimba sa iban pa nga mga dios nga wala gani ninyo makilal-i. 10 Kag dayon, nagapalapit kamo kag nagatindog sa akon presensya sa sini nga templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako, kag nagasiling kamo, “Wala kita maano.” Kag pagkatapos, padayon ninyo nga ginahimo atong makangilil-ad nga mga butang. 11 Nagahunahuna bala kamo nga ining templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako palanaguan sang mga tulisan? Nakita ko ang mga ginahimo dira. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

12 “ ‘Kadto kamo sa Shilo nga amo ang una nga lugar nga akon ginpili para padunggan ako, kag tan-awa ninyo kon ano ang akon ginhimo sa sadto nga lugar tungod sa kalautan sang akon katawhan nga mga Israelinhon. 13 Samtang ginahimo ninyo ining malain nga mga butang, ginsulit-sulit ko ang pagpaandam sa inyo, pero wala kamo magpamati. Nagpanawag ako sa inyo, pero wala kamo magsabat. 14 Gani kon ano ang akon ginhimo sa Shilo amo man ang akon himuon subong sa templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako, ang templo nga inyo ginasaligan, nga ginhatag ko sa inyo kag sa inyo mga katigulangan. 15 Pahalinon ko kamo sa inyo lugar palayo sa akon presensya pareho sa ginhimo ko sa inyo mga paryente, ang katawhan sang Israel.*’

16 “Gani ikaw, Jeremias, indi ka magpangamuyo para sa sini nga mga tawo. Indi ka gid magpakitluoy ukon magpangabay sa akon para sa ila, kay indi ko ikaw pagpamatian. 17 Wala mo bala nakita kon ano ang ila ginahimo sa mga banwa sang Juda kag sa mga dalan sang Jerusalem? 18 Ang mga kabataan nagapangahoy, ang mga amay nagadabok sang kalayo, kag ang mga babayi nagamasa sang harina, para maghimo sang tinapay para sa Rayna sang Langit.† Nagahalad man sila sang ilimnon sa iban nga mga dios sa pagpaakig sa akon. 19 Pero ako bala ang ila ginahalitan? Indi! Ang ila kaugalingon ang ila ginahalitan kag ginapakahuy-an. 20 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Ipaagom ko ang akon puwerte nga kaakig sa sini nga lugar—sa mga tawo kag mga kasapatan, sa mga kahoy kag sa mga patubas. Ang akon kaakig pareho sang kalayo nga indi mapatay.”

21 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, “Kuhaa na lang ninyo ang inyo mga halad nga ginasunog kag ang iban pa ninyo nga mga halad. Kamo na lang ang magkaon sang karne sina! 22 Sang ginpaguwa ko ang inyo mga katigulangan sa Egypt wala lang ako nagsugo sa ila nga maghalad sang mga halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad, 23 kundi nagsugo man ako sini sa ila: ‘Tumana ninyo ako, kag mangin Dios ako ninyo kag mangin katawhan ko kamo. Magkabuhi kamo sa mga pamaagi nga ginsugo ko sa inyo para mangin maayo ang inyo kahimtangan.’

24 “Pero wala sila magtuman ukon magsapak sa akon ginsiling. Sa baylo, ginsunod nila ang dikta sang ila matig-a kag malain nga tagipusuon. Imbes nga magpalapit sila sa akon, nagtalikod pa gani sila. 25 Halin sang pagguwa sang inyo mga katigulangan sa Egypt hasta subong padayon ako nga nagapadala sa inyo sang akon mga alagad nga mga propeta. 26 Pero wala kamo magpamati ukon magsapak sa ila. Mas matig-a pa ang inyo mga ulo kag mas malain pa gid ang inyo ginhimo sang sa inyo mga katigulangan.

27 “Jeremias, kon ihambal mo ini tanan sa ila, indi sila mamati sa imo. Kon tawgon mo sila nga magpalapit sa akon, indi sila magsabat. 28 Gani isiling ini sa ila: Amo ini ang nasyon nga ang iya katawhan indi magtuman sa Ginoo nga ila Dios, kag indi magpadisiplina. Wala na sa ila ang kamatuoran; indi na sila maghambal sing matuod. 29 Mga taga-Jerusalem, magpakiskis kamo sang inyo ulo kag ihaboy dayon ang inyo buhok sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. Magpanalambiton kamo didto sa mahawan nga mga bukid, kay ginsikway kag ginpabay-an sang Ginoo ang inyo henerasyon nga nagpaakig sa iya.”

Ang Pulopatag nga Palatyan

30 Nagsiling ang Ginoo, “Naghimo sang kalautan ang katawhan sang Juda. Didto nila ginbutang ang ila makangilil-ad nga mga dios-dios sa templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako, kag tungod sini nadagtaan ini. 31 Nagpatindog man sila sang simbahan sa Tofet, sa Pulopatag sang Ben Hinom, para didto nila sunugon ang ila mga anak bilang mga halad. Wala gid ako magsugo sini sa ila; wala gani ini magsulod sa akon hunahuna. 32 Gani mag-andam kamo, kay ako, ang Ginoo, nagasiling nga magaabot ang tion nga ang mga tawo indi na magtawag sa sini nga lugar nga Tofet ukon Pulopatag sang Ben Hinom kundi Pulopatag nga Palatyan. Kay didto ipanglubong ang madamo gid nga mga patay hasta wala na sing lugar nga malubngan. 33 Ang mga bangkay sang sini nga katawhan pagakaunon sang mga pispis kag talunon nga mga sapat, kag wala sing may magtabog sa ila. 34 Pauntaton ko na ang pagkinalipay kag pagsinadya sa mga dalan sang Jerusalem. Ang malipayon nga tingog sang bag-ong kasal indi na mabatian sa mga banwa sang Juda. Kay ini nga duta mangin mamingaw.”

8

1 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “Sa sina nga tion, panguhaon sa mga lulubngan ang mga tul-an sang mga hari kag sang mga opisyal sang Juda, pati ang mga tul-an sang mga pari, sang mga propeta, kag sang katawhan sang Jerusalem. 2 Dayon laptahon ini sa duta, sa atubang sang adlaw, bulan, kag sang iban pa nga mga butang sa kalangitan nga ila ginhigugma, gin-alagad, ginsunod, ginpamangkutan, kag ginsimba. Indi na pagtipunon liwat ang ila mga tul-an kag ilubong, kundi laptahon na lang sa duta nga daw mga ipot. 3 Ang nabilin nga buhi sa sining malain nga nasyon laptahon ko sa iban nga mga nasyon, kag didto gustuhon pa nila nga mapatay sang sa mabuhi. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

Ang Sala kag ang Silot

4 Nagsiling ang Ginoo sa akon nga ihambal ko ining iya mensahi sa mga tawo: “Kon matumba ang tawo, indi bala nga nagabangon siya? Kon magtalang siya, indi bala nga nagabalik siya? 5 Ti, ngaa kamo nga taga-Jerusalem padayon na lang nga nagtalikod sa akon? Ngaa nga indi ninyo mabayaan ang mga dios-dios nga nagadaya sa inyo kag magbalik sa akon? 6 Ginpamatian ko sing maayo ang inyo mga ginhambal kag wala kamo naghambal sing husto. Wala sing bisan isa sa inyo nga nagbiya sa iya kalautan. Wala sing may nagsiling, ‘Ano ining akon ginhimo?’ Sa baylo, ang kada isa sa inyo madasig nga nagapakasala, pareho sang kabayo nga nagapakadto sa inaway. 7 Ang tulabong, ang pating, ang salimbabatang, kag ang dugwak nakahibalo kon san-o maglupad pakadto sa iban nga mga lugar kag kon san-o sila magbalik, pero kamo ya nga akon katawhan wala kahibalo kon ano ang akon mga pagsulundan.

8 “Paano bala kamo makasiling, ‘Maalamon kami tungod kay nahibaluan namon ang kasuguan sang Ginoo,’ kon ang matuod, ginliwat ini sang inyo mga manunudlo? 9 Mahuy-an gid ang mga nagakabig sang ila kaugalingon nga maalamon. Mahadlok gid sila kay bihagon sila, tungod nga ginsikway nila ang akon mga pulong. Ti, maalamon gid bala sila? 10 Gani ihatag ko sa iban nga mga tawo ang ila mga asawa kag mga uma. Tungod kay halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon, nagapangdaya sila para makakuwarta. Bisan mga propeta kag mga pari nagapangdaya man. 11 Wala nila ginabulong sing seryuso ang pilas sang akon katawhan, bisan grabe na ini. Nagasiling sila nga maayo ang tanan bisan pa nga indi maayo. 12 Nahuya bala sila sa ila makangilil-ad nga batasan? Wala! Kay wala na sila sing huya! Wala na gani sila nagapanghilaw-hilaw. Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga malaglag sila pareho sa iban. Paubuson sila sa tion nga silutan sila. 13 Kuhaon ko ang ila mga patubas* nga mga ubas kag mga higos.† Bisan ang mga dahon sini magakalaya. Ang mga ginhatag ko sa ila pagakuhaon sa ila.

14 “Dayon magasiling sila, ‘Ti, ano pa ang aton ginahulat? Dali malagyo kita sa napaderan nga mga banwa, kag didto kita magpakamatay. Kay ginsentensyahan na kita nga patyon sang Ginoo nga aton Dios. Daw pareho lang nga ginhatagan niya kita sang tubig nga may hilo para imnon ta, tungod kay nakasala kita sa iya. 15 Naghandom kita sang kalinong, pero wala sing kalinong nga nag-abot. Naghandom kita sang kaayuhan, pero kahadlok ang nag-abot. 16 Ang pusnga sang mga kabayo sang mga kaaway mabatian halin sa Dan. Sa hirihiri lang sang ila mga kabayo nagakurog na sa kahadlok ang bilog nga duta. Nag-abot sila sa paglaglag sang sini nga duta kag sa tanan nga ara dira—ang mga banwa kag ang tanan nga pumuluyo sini.’ ”

17 Nagsiling ang Ginoo, “Pamati! Ipadala ko ining mga kaaway sa inyo nga daw sa dalitan nga mga man-og nga wala sing may makaanta, kag kadton nila kamo.”

18 Nagsiling si Jeremias: Indi gid makuha ang akon kasubo. Nagasakit gid ang akon balatyagon. 19 Pamatii ang paghinibi sang akon kasimanwa; mabatian ini sa bilog nga duta. Nagasiling sila, “Wala na bala ang Ginoo sa Jerusalem?‡ Wala na bala dira ang Dios nga Hari sang Jerusalem?” Nagsabat ang Ginoo, “Ngaa nga ginpaakig ninyo ako paagi sa pagsimba sa mga dios-dios nga wala sing pulos?” 20 Nagreklamo ang mga tawo, “Tapos na ang tig-alani kag ang tig-ilinit, pero wala gihapon kami maluwas.”

21 Nagasakit ang akon balatyagon tungod sa mga kasakit sang akon mga kasimanwa. Nagapangasubo ako kag naurungan gid. 22 Wala bala sing bulong sa Gilead? Wala bala sing manugbulong didto? Ngaa bala wala mag-ayo ang pilas sang akon mga kasimanwa?

9

1 Kuntani ang akon mga mata tuburan sang mga luha para makahibi ako adlaw-gab-i tungod sa akon mga kasimanwa nga ginpamatay. 2 Kuntani may dalayunan ako didto sa kamingawan para makapalayo ako sa akon mga kasimanwa, kay tanan sila mga maluibon sa Ginoo pareho sang mga babayi nga nagapanginlalaki.

3 Nagsiling ang Ginoo, “Handa sila permi nga magbutig pareho sang pana nga handa nga ipana. Kabutigan ang nagapangibabaw sa sini nga duta kag indi kamatuoran. Nagalala na gid ang ila pagpakasala, kag wala nila ako ginakilala.

4 “Mag-andam kamo sa inyo mga kapareho, kag indi magsalig bisan sa inyo paryente, kay ang kada isa dayaon kag nagabutang-butang sang estorya. 5 Ang kada isa nagadaya sa iya kapareho, kag wala sing isa nga nagasugid sang matuod. Naanad na ang ila mga dila nga magbinutig, kag ginapakapuyan nila ang ila kaugalingon sa pagpakasala. 6 Puro na lang pangdaya ang ila ginahimo, kag sa ila pagkadayaon wala na sila nagakilala sa akon. 7 Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling nga purawon ko ang akon katawhan pareho sang metal, kag testingan ko sila. Ano pa ang mahimo ko sa ila? 8 Kay ang ila dila pareho sang makamamatay nga pana, nga puro lang pangdaya ang ila ginahambal. Nagahambal sila sing maayo sa ila kapareho, pero sa sulod sang ila tagipusuon nagaplano sila sa paghalit sa ila. 9 Ti, indi ko bala sila pagsilutan tungod sini? Indi ko bala pagbalusan ang nasyon nga pareho sini? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

10 Nagsiling si Jeremias: Magahibi ako sing tudo para sa mga bukid; magapanalambiton ako para sa mga palahalban.* Kay mamingaw na ini kag wala na sing may nagaagi. Indi na mabatian ang ima sang mga baka, kag nagpalalagyo na ang mga pispis kag mga sapat. 11 Kay nagsiling ang Ginoo, “Laglagon ko ang Jerusalem, kag mangin puluy-an na lang ini sang talunon nga mga ido.† Himuon ko nga mamingaw ang mga banwa sang Juda kag wala na sing may magaestar dira.”

12 Nagpamangkot ako sa Ginoo, “Sin-o bala nga maalamon nga tawo ang makaintiendi sini nga mga hitabo? Sin-o bala ang ginsugiran mo parte sini nga makapaathag sini? Ngaa nalaglag ang ini nga duta kag nangin pareho sang kamingawan nga wala na ginaagyan?”

13 Nagsabat ang Ginoo, “Natabo ini tungod kay wala nila pagtumana ang akon kasuguan nga akon ginhatag sa ila. Wala sila magtuman sa akon ukon magsunod sa akon kasuguan. 14 Sa baylo, ginsunod nila ang katig-a sang ila tagipusuon. Nagsimba sila sa mga imahen ni Baal pareho sang gintudlo sang ila mga katigulangan sa ila. 15 Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling nga pakan-on ko ini nga mga tawo sang mapait nga pagkaon kag paimnon sang tubig nga may hilo. 16 Laptahon ko sila sa iban nga mga nasyon nga wala nila makilal-i ukon sang ila mga katigulangan. Ipasalakay ko sila sa ila mga kaaway hasta nga magkalaubos sila pamatay.”

17 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Hunahunaa ninyo kon ano ang nagakatabo! Tawga ninyo ang mga babayi nga manughibi, labi na gid atong maayo gid maghibi. 18 Padalia gid sila sa pagkadto sa paghibi para sa akon katawhan hasta nga magtululo gid ang ila mga luha.‡ 19 Pamatii ang mga paghinibi sa Jerusalem.§Nagasiling ang mga tawo, ‘Nalaglag kita! Makahuluya ining natabo sa aton! Kinahanglan nga bayaan ta ang aton duta kay nagkalaguba na ang aton mga balay.’ ”

20 Karon, kamo nga mga babayi, pamatii ninyo ang ginasiling sang Ginoo. Pamatii gid ninyo ini sing maayo. Tudlui ninyo ang inyo mga anak nga babayi kag ang inyo isigkatawo sa pagpanalambiton kag sa pagkanta sang mga ambahanon sa patay. 21 Nag-abot ang kamatayon sa aton panimalay kag sa mabakod nga mga parte sang aton siyudad. Ginpamatay ang mga kabataan nga nagahampang sa mga dalan kag ang mga pamatan-on nga lalaki nga nagatilipon sa mga plasa. 22 Kag nagsiling ang Ginoo, “Magalalapta ang mga bangkay pareho sang mga ipot sa palahalban, ukon pareho sang mga uhay nga nabilin sang mga manug-ani, nga wala na sing may magpanguha sini.” 23 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Indi dapat magpabugal ang maalamon sang iya kaalam, ukon ang makusog sang iya kusog, ukon ang manggaranon sang iya manggad. 24 Kon gusto niya magpabugal, dapat ipabugal lamang niya nga naintiendihan kag nakilal-an niya ako, nga ako ang Ginoo nga mahigugmaon, nga nagahimo sang husto kag matarong diri sa kalibutan, kay amo ini ang akon kalipay. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

25 Nagsiling pa ang Ginoo, “Magaabot ang tion nga silutan ko ang tanan nga natuli nga ang ila kabuhi wala nagbag-o— 26 ang mga katawhan sang Egypt, Juda, Edom, Ammon, Moab, kag ang tanan nga nagaestar sa kamingawan sa malayo nga mga lugar.* Sa matuod lang, ini tanan nga nasyon kag pati ang bilog nga katawhan sang Israel daw pareho lang nga wala matuli.”

10

Nagadala sang Kalaglagan ang Pagsimba sa mga Dios-dios

1 Kamo nga katawhan sang Israel, pamatii ninyo ang ginasiling sang Ginoo. 2 Nagasiling siya, “Indi ninyo pagsunda ang pagginawi sang iban nga mga nasyon. Ini sila nahadlok sa mga palatandaan sa langit. Pero kamo ya indi magkahadlok sa sini nga mga palatandaan. 3 Wala gid sing pulos ang kinabatasan sang sina nga mga tawo. Nagatapas sila sang kahoy sa kagulangan kag ginapakortihan nila ini sa panday. 4 Ginadekorasyunan dayon ini sang pilak kag bulawan, kag ginalansangan sing maayo para indi matumba. 5 Ini nga mga dios-dios pareho sang tawo-tawo sa tunga sang talamnan sang pipino nga indi makahambal. Kinahanglan pa ini nga hakwaton kay indi ini makalakat. Indi kamo magkahadlok sa sini nga mga dios-dios kay indi ini makahalit. Indi man ini makahimo sing maayo.”

6 O Ginoo, wala gid sing pareho sa imo. Gamhanan ka kag halangdon ang imo ngalan. 7 Sin-o ang indi magtahod sa imo, O Hari sang mga nasyon? Kay takos ka gid nga tahuron. Wala gid sing pareho sa imo sa tanan nga maalamon sa nagkalain-lain nga nasyon, ukon sa tanan nila nga mga hari. 8 Mga balingag sila tanan kag buang-buang. Ang mga pagpanudlo parte sa ila mga dios-dios nga kahoy wala sing pulos. 9 Nagpahimo sila sa mga panday kag platero sang mga dios-dios nga ginhaklapan sang pilak nga halin sa Tarshish kag sang bulawan nga halin sa Ufaz. Dayon ginpabayuan nila ini sang asol kag granate* nga mga panapton nga gintahi sang eksperto nga mga manugtahi. 10 Pero ang Ginoo amo ang matuod nga Dios. Siya ang buhi nga Dios kag wala sing katapusan nga Hari. Kon mangakig siya, nagatay-og ang kalibutan kag wala sing nasyon nga makaagwanta sang iya kaakig. 11 Isiling ini sa mga nagasimba sa iban nga mga dios: “Ang inyo mga dios nga wala nagtuga sang kalibutan kag kalangitan madula sa kalibutan.”

12 Pero ang Dios amo ang naghimo sang kalangitan kag kalibutan paagi sa iya gahom kag kaalam. 13 Sa iya pagmando nagahagunos ang tubig sa langit. Siya ang nagapaguwa sang mga panganod halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. Ginapakilat niya samtang nagaulan, kag nagapadala siya sang hangin halin sa talaguan sini. 14 Ang tanan nga tawo nga nagasimba sa mga dios-dios mga balingag kag wala sing kaalam. Mahuy-an lang ang mga platero sang ila mga dios-dios, kay indi ini matuod. Wala ini sing kabuhi. 15 Wala ini sing pulos kag talamayon. Magaabot ang tion nga malaglag sila tanan. 16 Pero ang Dios ni Jacob† indi pareho sina. Siya ang naghimo sang tanan nga butang, pati sang Israel, ang katawhan nga iya ginapanag-iyahan. Ginoo nga Makagagahom ang iya ngalan.

Ang Palaabuton nga Kalaglagan

17 Mga katawhan sang Jerusalem, himusa ninyo ang inyo mga gamit kag maghalin, kay malapit na nga kibunon ang inyo siyudad. 18 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Pamati! Pahalinon ko kamo sa sini nga duta. Paantuson ko kamo para makita ninyo ang akon kaakig.”‡

19 Kaluluoy kita tungod sa sining aton kalaglagan. Indi na ini maumpawan. Pero kinahanglan nga batason ta ini. 20 Guba na ang aton mga tolda; nagkalabugto na ang tanan nga higot sini. Wala na ang aton mga anak; wala na sing may nabilin nga magpatindog liwat sang aton mga tolda nga aton ginaestaran.

21 Natabo ini sa aton kay mga balingag ang aton mga pangulo; wala sila nagadangop sa Ginoo. Gani wala sila nagauswag, kag ang tanan nila nga tinawo naglalapta. 22 Pamatii ninyo ang puwerte nga ginahod sang mga soldado halin sa north! Pagalaglagon nila ang mga banwa sang Juda, kag mangin puluy-an na lang ini sang talunon nga mga ido.§

Ang Pangamuyo ni Jeremias

23 O Ginoo, nahibaluan ko nga ang kabuhi sang tawo indi iya. Indi siya makabuot sang iya palaabuton. 24 Disiplinaha kami,* O Ginoo, pero ang ensakto lang. Himua ini indi tungod sa kaakig kay basi wala sing may mabilin sa amon. 25 Ipaagom ang imo kaakig sa mga nasyon nga wala nagakilala sa imo, sa mga tawo nga wala nagadangop sa imo. Kay ginlaglag gid nila ang mga kaliwat ni Jacob kag ginpangguba ang ila mga puluy-an.

11

Wala Gintuman sang Juda ang Kasugtanan

1 Nagsiling liwat ang Ginoo kay Jeremias, 2 “Padumduma ang mga taga-Juda kag taga-Jerusalem sang mga tulumanon sang amon kasugtanan. 3 Silinga sila nga ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nagasiling nga pakamalauton ko ang tawo nga indi magtuman sa mga tulumanon sa sini nga kasugtanan. 4 Ini nga mga tulumanon ginpatuman ko sa inyo mga katigulangan sang ginpaguwa ko sila sa Egypt, ang lugar nga pareho sa nagadabadaba nga hurnohan nga tunawan sang salsalon. Nagsiling ako sa ila, ‘Kon tumanon ninyo ako kag ang tanan ko nga mga sugo, mangin katawhan ko kamo kag ako mangin Dios ninyo. 5 Dayon tumanon ko ang akon ginsumpa sa inyo mga katigulangan nga hatagan ko sila sang maayo kag mapatubason nga duta*—ang duta nga inyo ginapanag-iyahan subong.’ ”

Nagsabat ako, “Kabay pa, Ginoo.”

6 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, “Isugid ini nga mga mensahi sa mga banwa sang Juda kag sa mga dalan sang Jerusalem: ‘Dumduma ninyo kag tumana ang mga tulumanon sa sini nga kasugtanan. 7 Halin pa sang tion nga ginpaguwa ko ang inyo mga katigulangan sa Egypt hasta subong, liwat-liwat ko sila nga ginpaandaman nga tumanon nila ako. 8 Pero wala gid sila magpamati ukon magsapak. Sa baylo, ginsunod nila ang katig-a sang ila malain nga tagipusuon. Ginsugo ko sila nga tumanon nila ang kasugtanan, pero wala gid nila pagtumana. Gani ginpadal-an ko sila sang tanan nga pagpakamalaot nga nasulat sa sini nga kasugtanan.’ ”

9 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, “May nagplano kontra sa akon sa mga pumuluyo sang Juda kag Jerusalem. 10 Ginsunod nila ang mga sala sang ila mga katigulangan nga indi gid magpamati sa akon mga pulong. Nagsimba sila sa mga dios-dios. Pareho nga ginlapas sang katawhan sang Israel kag sang Juda ang kasugtanan nga ginhimo ko sa ila mga katigulangan. 11 Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga padal-an ko sila sang kalaglagan nga indi nila malikawan. Bisan magpangayo pa sila sang bulig sa akon indi ko sila pagpamatian. 12 Magapangayo na lang sila sang bulig sa mga dios-dios nga ila ginasunugan sang insenso, pero indi gid ini makabulig sa ila kon mag-abot na ang kalaglagan.

13 “Kamo nga mga taga-Juda, kadamo gid sang inyo mga dios, pareho kadamo sang inyo mga banwa. Kag kon ano kadamo ang mga dalan sa Jerusalem amo man kadamo ang mga halaran nga inyo ginpatindog para sunugan sang insenso para sa makangilil-ad nga dios-dios nga si Baal.

14 “Gani Jeremias, indi ka magpangamuyo para sa sini nga mga tawo. Indi ka magpakitluoy sa akon para sa ila, kay indi ko sila pagpamatian kon magpanawag sila sa akon sa tion sang ila kalisod. 15 Ang katawhan nga akon ginhigugma naghimo sang madamo nga malain nga mga butang. Ti, ano ang ila kinamatarong sa pagkadto sa akon templo? Makapugong bala ang ila mga halad sa kalaglagan nga magaabot sa ila? Kon maghimo sila sang kalautan nagakalipay pa sila!”

16 Sang una anay ginapaanggid kamo sang Ginoo sa madabong nga kahoy sang olibo nga madamo sang maayo nga mga bunga. Pero sa singgit sang mabaskog nga tingog, sunugon niya kamo, kag ang inyo mga sanga indi na gid mapuslan. 17 Ang Ginoo nga Makagagahom amo ang nagtukod sang Juda kag Israel, pero karon nagmando siya nga laglagon ini tungod sa malain nga inyo ginhimo. Ginpaakig ninyo siya paagi sa pagsunog ninyo sang insenso kay Baal.

Ang Plano Batok kay Jeremias

18 Ginsugiran ako sang Ginoo sang plano sang mga kaaway kontra sa akon. 19 Pareho ako sa isa ka mahagop nga karnero nga wala kahibalo nga ginadala na sa ilihawan. Wala ako kahibalo nga may plano gali sila sa pagpatay sa akon. Nagasiling sila, “Patyon ta siya pareho sang pagtapas sang kahoy nga may mga bunga, para madula siya sa kalibutan kag malimtan na.”

20 Pero nagpangamuyo ako, “O Ginoo nga Makagagahom, matarong ang imo paghukom, kag nahibaluan mo ang hunahuna kag tagipusuon sang tawo. Ipakita sa akon ang imo pagbalos sa ila, kay gintugyan ko sa imo ang akon kaso.”

21-22 Gusto sang katawhan sang Anatot nga patyon ako kon indi ako mag-untat sa pagsugid sang mensahi sang Ginoo. Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, “Pagasilutan ko sila. Magakalamatay sa inaway ang ila mga pamatan-on nga mga lalaki, kag magakalamatay sa gutom ang ila mga kabataan. 23 Wala gid sing may mabilin nga buhi sa mga taga-Anatot, kay padal-an ko sila sang kalaglagan sa tion nga silutan sila.”

12

Ang mga Reklamo ni Jeremias

1 O Ginoo, kon may reklamo ako kontra sa imo, nagaguwa nga husto ka. Pero karon may pamangkot ako parte sa imo hustisya: Ngaa bala nga nagauswag ang mga malain? Ngaa nagakabuhi nga matawhay ang mga tawo nga nagaluib sa imo? 2 Ginpakamaayo mo sila pareho sang kahoy nga nakapanggamot, nga nagtubo kag nagpamunga. Ginadayaw ka nila sa ila lang baba kag indi halin sa ila tagipusuon. 3 Pero kilala mo ako, O Ginoo. Nakita mo ang akon mga ginahimo kag nahibaluan mo kon ano ang akon pagkilala sa imo. Guyura ini nga mga tawo pareho sang mga karnero nga ilihawon. Paina sila para ihawon. 4 Hasta san-o pa bala ang pagmala sang duta kag ang pagkalaya sang mga hilamon? Nagakalamatay ang mga sapat kag ang mga pispis tungod sa kalautan sang mga katawhan nga nagaestar sa sini nga duta. Nagasiling pa sila, “Wala nagapahilabot ang Dios sa aton madangatan.”

Ang Sabat sang Dios

5 Nagsabat ang Ginoo, “Jeremias, kon ginakapuyan ka gani sa pagpalumba sa mga tawo, ano pa ayhan sa mga kabayo? Kon nagakadasma ka gani sa mahawan nga lugar, ano pa ayhan sa kagulangan nga malapit sa Suba sang Jordan? 6 Bisan ang imo mga utod nga lalaki kag mga paryente nagluib sa imo. Nagreklamo sila kag nagplano sing malain kontra sa imo. Indi ka magsalig sa ila bisan maayo pa ang ila ihambal sa imo.

7 “Sikwayon ko ang akon katawhan, ang nasyon nga akon ginapanag-iyahan. Itugyan ko ang akon hinigugma nga katawhan sa kamot sang ila mga kaaway. 8 Nagbato sila sa akon pareho sang nagangurob nga leon sa kagulangan, gani ginakaugtan ko sila. 9 Nangin makangilil-ad sila sa akon pareho sang pispis nga nagapangdagit. Kag sila mismo ginalibutan sang mga pispis nga nagapangdagit. Ipatipon ko ang tanan nga mapintas nga mga sapat sa pagkaon sa ila. 10 Laglagon sang madamo nga pangulo ang Juda nga ginakabig ko nga akon talamnan sang ubas. Tasak-tasakon nila ining matahom ko nga duta kag himuon nga kamingawan. 11 Himuon nila ini nga isa ka mamingaw nga lugar kag wala na sing pulos sa akon atubangan. Mangin kamingawan ini, kay wala na sing may magakabalaka sini. 12 Magaabot ang mga manuglaglag sa mahawan nga mga bukid sa desierto sa paglaglag sang bilog nga duta, kag wala gid sing may makapalagyo. 13 Magatanom ang akon katawhan sang trigo, pero magaani sila sang mga tunok. Magapangabudlay sila sing tudo-tudo, pero wala sila sing may makuha. Magaani sila sang kahuy-anan tungod sa akon puwerte nga kaakig.”

14 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Amo ini ang himuon ko sa tanan nga malain nga nasyon sa palibot sang Israel, nga nagahingabot sa duta nga ginhatag ko sa akon katawhan bilang ila palanublion: Pahalinon ko sila sa ila duta, subong nga pahalinon ko ang mga taga-Juda sa ila duta. 15 Pero sa ulihi kaluoyan ko liwat ini nga mga nasyon kag ibalik ko sila sa ila kaugalingon nga duta. 16 Kag kon batunon nila sing tinagipusuon ang pagtuluohan sang akon katawhan kag magsumpa sa akon ngalan, subong nga gintudluan nila sadto ang akon katawhan sa pagsumpa sa ngalan ni Baal, mangin parte man sila sang akon katawhan. 17 Pero kon may ara nga nasyon nga indi magtuman sa akon, pahalinon ko gid sila sa ila duta kag laglagon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

13

Ang Paanggid Parte sa Linen nga Wagkos

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Lakat kag bakal sang linen nga wagkos, kag iwagkos ini sa imo hawak. Pero indi mo ini paglabhan.” 2 Gani nagbakal ako sang wagkos kag ginwagkos ini sa akon hawak, suno sa ginsiling sang Ginoo.

3 Dayon nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, 4 “Huksa ang wagkos nga imo ginbakal kag maglakat ka sa may Suba sang Euphrates* kag tagua didto ang wagkos sa may guhab sang bato.” 5 Gani nagkadto ako sa Suba sang Euphrates kag gintago ko ini didto suno sa ginsiling sang Ginoo sa akon.

6 Pagkaligad sang malawig nga tion, nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, “Magkadto ka sa Suba sang Euphrates kag kuhaa ang wagkos nga ginpatago ko sa imo didto.” 7 Gani nagkadto ako sa Suba sang Euphrates kag ginkuha ko ang wagkos sa gintaguan ko sini, pero gabok na ini kag indi na gid mapuslan. 8-9 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Pareho man sina ang matabo sa bugal sang Juda kag sa dako nga bugal sang Jerusalem. 10 Ining malain nga mga tawo indi magtuman sa akon mga pulong. Ginasunod nila ang katig-a sang ila tagipusuon, kag nagaalagad kag nagasimba sila sa iban nga mga dios. Gani mangin pareho gid sila sa wagkos nga indi na gid mapuslan. 11 Subong nga ang wagkos nagahugot sa hawak sang isa ka tawo, gusto ko man nga ang bilog nga katawhan sang Israel kag Juda mag-uyat sing hugot sa akon. Ginhimo ko sila nga akon katawhan para sa akon kadayawan kag kadungganan, pero indi sila magpamati sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

Ang Paanggid Parte sa Panit nga Suludlan sang Bino

12 “Jeremias, silinga ang katawhan sang Israel nga ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel nagasiling, ‘Ang tanan ninyo nga panit nga suludlan sang bino mapuno sang bino.’ Kag kon magsiling sila sa imo, ‘Nahibaluan na namon nga mapuno sang bino ang tanan namon nga panit nga suludlan,’ 13 sabton mo sila nga amo ini ang buot ko silingon: ‘Silutan ko ang tanan nga pumuluyo sang sini nga duta pareho nga daw hubugon ko sila sang bino. Huo, silutan ko, ang mga hari nga kaliwat ni David, mga pari, mga propeta kag ang tanan nga pumuluyo sang Jerusalem. 14 Bungguon ko sila sa isa kag isa, ginikanan kag kabataan. Indi gid ako maluoy sa pagpamatay sa ila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

Paandam Batok sa Pagpabugal

15 Magpamati kamo sing maayo, kag indi kamo magpabugal, kay naghambal ang Ginoo. 16 Padunggi ninyo ang Ginoo nga inyo Dios samtang wala pa niya mapadala ang kadulom, kag samtang wala pa kamo masandad sa madulom nga mga bukid. Ang kasanag nga inyo ginalauman himuon niya nga puwerte nga kadulom. 17 Kon indi pa gid gani kamo magpamati, magahibi ako sa tago tungod sa inyo bugal. Magahibi ako sing tudo nga nagatululo ang akon mga luha, kay pagabihagon kamo nga katawhan sang Ginoo.

18 Ginsugo ako sang Ginoo nga silingon ang hari kag ang iya iloy nga magpanaog sa ila trono kay madali na lang kuhaon sa ila ulo ang ila matahom nga mga korona. 19 Pagasiradhan ang mga puwertahan sang mga banwa sang Negev; wala na sing may makasulod ukon makaguwa didto. Pagabihagon ang tanan nga katawhan sang Juda kag maubos sila.

20 Tan-awa ang mga kaaway nga nagapadulong halin sa north. Jerusalem, diin na bala ang imo mga pumuluyo nga imo ginapabugal, nga gintugyan ko sa imo nga imo tatapon? 21 Ano ang batyagon mo kon ang imo kadampig nga nasyon magagahom sa imo? Indi ayhan magabatyag ka sing kasakit pareho sa isa ka babayi nga manugbata? 22 Kon magpamangkot ka sa imo kaugalingon kon ngaa ginlaglag ka pareho sang babayi nga gin-gisi ang iya bayo kag ginhimuslan, ini tungod sa imo madamo nga sala. 23 Mailisan bala sang isa ka maitom nga tawo† ang kolor sang iya panit? Mailisan man bala sang leopard ang iya mga pintok-pintok? Siyempre indi! Gani kamo man, mga taga-Jerusalem, indi kamo makahimo sing maayo, kay nangin batasan na ninyo ang paghimo sing malain.

24-25 Nagsiling ang Ginoo, “Laptahon ko kamo pareho sang upa nga ginapalid sang hangin nga halin sa desierto. Amo ini ang inyo kapalaran nga ginbuot ko para sa inyo, tungod kay ginkalimtan ninyo ako, kag nagsalig kamo sa indi matuod nga mga dios. 26 Ubahan ko kamo para pakahuy-an. 27 Nakita ko ang inyo makangilil-ad nga mga buhat nga amo ang pagsimba sa mga dios-dios sa mga bukid kag sa mga uma. Pareho kamo sa babayi nga nagpanginlalaki nga puwerte ang kailigbon, ukon pareho sa makahuluya nga babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Kaluluoy kamo, mga taga-Jerusalem! Hasta san-o pa bala kamo magpabilin nga mahigko?”

14

Ang Puwerte nga Tingadlaw sa Juda

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo sa akon parte sa malawig nga tingadlaw: 2 “Nagapangasubo gid ang Juda; ang iya sini mga banwa nagapalangluya. Nagapungko ang mga pumuluyo sini sa duta nga nagapangasubo, kag mabatian ang mga paghinibi sa Jerusalem. 3 Ginasugo sang mga manggaranon ang ila mga suluguon sa pagsag-ob. Nagakadto sila sa mga buho nga pulunduhan sang tubig pero wala sing tubig. Gani nagabalik sila nga wala sing sulod ang ila suludlan. Tungod sa puwerte nga kahuya, ginatabunan nila ang ila mga ulo. 4 Naglitik ang duta kay wala sing ulan. Kag tungod sa kahuya, ginatabunan sang mga mangunguma ang ila mga ulo. 5 Bisan ang usa ginbayaan niya ang iya bag-o lang natawo nga bata kay wala na sing hilamon. 6 Ang talunon nga mga donkey nagatindog sa mahawan nga mga bukid kag nagahangos pareho sang ginauhaw nga talunon nga mga ido.* Nagapalangdulom ang ila panulok tungod kay wala na sila sing halalbon.”

7 Nagsiling ang mga tawo, “O Ginoo, nakasala kami sa imo. Permi kami nagatalikod sa imo, kag takos kami nga silutan. Pero buligi kami para sa imo kadungganan. 8 O Ginoo, ikaw lang ang paglaom sang Israel. Ikaw ang iya manluluwas sa tion sang kalisod. Ngaa nga daw sa pangayaw ka lang sa amon? Ngaa nga daw sa nagaagi ka lang sing isa ka gab-i sa amon nasyon? 9 Pareho bala ikaw sa tawo nga wala sing may mahimo?† Pareho man bala ikaw sa isa ka soldado nga wala sing ikasarang sa pagbulig? Kaupod ka namon, O Ginoo, kag imo kami katawhan; gani indi kami pagpabay-i.”

10 Amo ini ang sabat sang Ginoo sa mga tawo: “Luyag gid ninyo nga magpalayo sa akon; ginapagustuhan lang ninyo ang inyo kaugalingon. Gani indi ko na kamo pagbatunon bilang akon katawhan. Dumdumon ko ang inyo mga kalautan kag silutan ko kamo.”

11 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Indi ka magpangamuyo para sa kaayuhan sang sini nga mga tawo. 12 Bisan magpuasa pa sila, indi ko sila pagpamatian sa ila pagpangayo sang bulig sa akon. Bisan maghalad pa sila sang halad nga ginasunog kag halad nga regalo, indi ko ina pagbatunon. Sa baylo, pamatyon ko sila paagi sa inaway, sa gutom, kag sa mga kahalitan.”

13 Pero nagsiling ako, “O Ginoong Dios, nahibaluan mo nga permi sila ginahambalan sang mga propeta nga wala kuno sing magaabot nga inaway ukon gutom, tungod kay nagsiling ka nga hatagan mo sila sang kalinong sa ila nasyon.” 14 Nagsabat ang Ginoo, “Ina nga mga propeta nagapanagna sing butig sa akon ngalan. Wala ko sila ginpadala ukon ginsugo, kag wala ako nagpakighambal sa ila. Ang ginasugid nila sa inyo nga mga palanan-awon wala naghalin sa akon; ang ila mga ginapropesiya wala sing pulos nga halin lang sa ila madaya nga tagipusuon. 15 Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga silutan ko ining butigon nga mga propeta nga nagapanagna sa akon ngalan bisan wala ko sila ginsugo. Nagasiling sila nga wala kuno sing inaway ukon gutom nga magaabot sa sini nga nasyon. Ina nga mga propeta malaglag paagi sa inaway kag gutom. 16 Kag kon parte sa mga tawo nga ila ginasugiran sang ila mga mensahi, ang ila mga bangkay ipanghaboy sa mga dalan sang Jerusalem. Magakalamatay sila tungod sa inaway kag gutom. Wala sing may maglubong sa ila, sa ila mga asawa, kag sa ila mga kabataan. Ipaagom ko sa ila ang silot nga nagakabagay sa ila.

17 “Jeremias, isiling ini sa mga tawo: ‘Adlaw-gab-i wala untat ang akon paghibi kay grabe ang pilas sang akon katawhan nga ginakabig ko nga akon birhen nga bata, kag nasakitan gid sila. 18 Kon magkadto ako sa mga uma kag mga banwa, makita ko ang mga bangkay sang nagkalamatay sa inaway kag sa gutom. Ang mga propeta kag mga pari nagapadayon sa ila buluhaton, pero wala sila nakahibalo kon ano ang ila ginabuhat.‡’ ”

Nagdangop ang mga Tawo sa Dios

19 O Ginoo, ginsikway mo na gid bala ang Juda? Ginakaugtan mo gid bala ang Jerusalem?§ Ngaa bala nga ginpilasan mo kami sing tama gid, sa bagay nga indi na kami mag-ayo? Naglaom kami nga hatagan mo kami sang kalinong, pero wala nag-abot. Naglaom kami nga ayuhon mo kami, pero kahadlok ang nag-abot sa amon. 20 O Ginoo, ginaako namon ang amon kalautan kag ang sala sang amon mga katigulangan. Nakasala gid kami kontra sa imo. 21 Para sa kadungganan sang imo ngalan indi kami pag-isikway. Indi pagpakahuy-i ang imo halangdon nga trono. Dumduma ang imo kasugtanan sa amon, kag indi paggub-a. 22 Wala sing bisan isa nga dios-dios sang mga nasyon nga makapaulan. Bisan ang langit mismo indi makapaulan kundi ikaw lang gid, Ginoo nga amon Dios. Ikaw lang ang makahimo sini, gani sa imo kami nagalaom.

15

Ang Silot para sa Katawhan sang Juda

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Bisan si Moises kag si Samuel pa ang magpakitluoy sa akon para sa sini nga mga tawo, indi ko gid sila pagkaluoyan. Gani ipalayo sila sa akon presensya. Pahalina sila! 2 Kon magpamangkot sila kon sa diin sila pakadto, silinga sila nga amo ini ang akon ginasiling: Ang natalana nga mapatay, mapatay gid. Ang iban natalana nga mapatay sa inaway, kag ang iban sa gutom. Ang iban natalana nga bihagon. 3 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga padal-an ko sila sang apat ka klase sang manuglaglag: Pamatyon sila sa inaway, tabanon sang mga ido ang ila mga bangkay, kag ubuson sila kaon sang mga pispis, kag sang talunon nga mga sapat. 4 Himuon ko sila nga makangilil-ad sa tanan nga ginharian sa kalibutan tungod sa ginhimo ni Manase (nga anak ni Hezekia) sa Jerusalem, sang siya ang hari sa Juda.

5 “Kamo nga katawhan sang Jerusalem, sin-o ayhan ang maluoy sa inyo? Sin-o ayhan ang magpangasubo para sa inyo? Kag sin-o ayhan ang magpamangkot kon ano na ang inyo kahimtangan? 6 Ginsikway ninyo ako; permi kamo nagatalikod sa akon. Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga iuntay ko ang akon mga kamot sa paglaglag sa inyo. Natak-an na ako sa pagkaluoy sa inyo. 7 Silutan ko kamo nga daw sa mga upa nga ginpahanginan sa mga puwertahan sang siyudad. Laglagon ko kamo kag ang inyo mga kabataan, tungod kay wala kamo magbiya sa inyo malain nga pagginawi. 8 Padamuon ko ang inyo mga balo nga babayi, nga daw mas madamo pa sang sa balas sa baybayon. Sa udtong-adlaw padal-an ko sang manuglaglag ang mga iloy sang inyo mga kabataan nga lalaki. Sa hinali magaabot sa ila ang kasubo kag kahadlok. 9 Malipong kag haluson na makaginhawa ang iloy nga mapatyan sang pito ka anak nga lalaki. Ang iya mga anak pareho sang adlaw nga nagsalop sang temprano pa. Mahuy-an gid siya kay mawad-an siya sang mga anak. Kag ang mabilin nga buhi ipapatay ko pa sa ila mga kaaway. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Nagreklamo si Jeremias

10 Kaluluoy gid sa akon! Kuntani wala na lang ako gintawo sang akon iloy. Ginakontra ako bisan diin sa bilog nga Juda. Wala ako sing may gin-utangan ukon ginpautang, pero ginapakamalaot ako sang tanan. 11 Nagsiling ang Ginoosa akon, “Sa pagkamatuod, mangin maayo ang tanan para sa imo. Magapangabay ang imo mga kaaway nga pangamuyuan mo sila sa tion sang kalisdanan kag kahalitan.

12 “Subong nga wala sing may makabali sang kabilya nga salsalon ukon saway, wala man sing may makapierdi sang mga kaaway nga halin sa north. 13 Ipaagaw ko sa mga kaaway ang inyo mga manggad kag mga pagkabutang tungod sa tanan ninyo nga sala nga nahimo sa bilog nga nasyon. 14 Ipaulipon ko kamo sa inyo mga kaaway sa lugar nga wala ninyo mahibalui, kag ipaagom ko sa inyo ang akon kaakig nga pareho sang nagadabadaba nga kalayo.”

15 Nagsiling si Jeremias, “O Ginoo, nahibaluan mo ang tanan! Dumduma kag buligi ako. Balusi ang mga nagahingabot sa akon. Nakahibalo ako nga indi ka dali mangakig, gani indi pagkuhaa ang akon kabuhi. Dumduma kon paano ako nag-antos sa kahuy-anan tungod sa imo. 16 Sang naghambal ka sa akon, ginpamatian ko ikaw. Ang imo mga pulong amo ang akon kalipay, kay imo ako, O Ginoong Dios nga Makagagahom. 17 Wala ako mag-upod sa iban sa pagpangalipay kag pagsinadya. Nag-isahanon lang ako tungod nga nagpakighambal ka sa akon, kag ginsugiran mo ako sang imo kaakig. 18 Ngaa bala nga wala sing katapusan ang akon kasakit? Ngaa bala nga indi na mag-ayo ang akon pilas? Indi na bala ini mabulong? Paslawon mo bala ako pareho sang sapa nga nagamala kon tingadlaw?”

19 Gani nagsiling ang Ginoosa akon, “Kon magbiya ka sa imo sala, pabalikon ko ikaw sa akon para padayon ka nga makaalagad sa akon. Kon maghambal ka sang mapuslanon nga mga butang kag indi mga butang nga wala sing pulos, mangin manughambal ko ikaw. Kinahanglan nga sila ang magdangop sa imo, kag indi ikaw ang magdangop sa ila. 20 Himuon ko ikaw nga pareho sang mapag-on nga pader nga saway sa sini nga mga tawo. Magapakig-away sila sa imo, pero indi sila makadaog sa imo, kay kaupod mo ako, kag protektaran kag luwason ko ikaw. 21 Luwason ko gid ikaw sa mga kamot sang malain kag mapintas nga mga tawo.”

16

Wala Gintugutan si Jeremias sa Pagpangasawa

1 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, 2 “Indi ka gid magpangasawa ukon magpamata sa sini nga lugar. 3 Kay sugiran ko ikaw kon ano ang matabo sa mga bata nga natawo sa sini nga lugar kag sa ila sini mga ginikanan. 4 Magakalamatay sila sa grabe nga balatian. Wala sing may magpangasubo ukon maglubong sa ila. Maglalapta ang ila mga bangkay pareho sang mga ipot sa palahalban. Ang iban sa ila magakalamatay sa inaway kag sa gutom, kag ang ila mga bangkay kaunon sang mga pispis kag talunon nga mga sapat.”

5 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Indi ka magsulod sa balay nga may nagapangasubo sa patay. Indi ka magpangasubo ukon magpakita sang imo kaluoy para kay bisan sin-o. Kay ginbawi ko na ang akon pagpakamaayo, paghigugma, kag kaluoy sa sini nga mga tawo. 6 Magakalamatay ang bisan sin-o sa sini nga duta, manggaranon man ukon imol, kag wala sing may maglubong sa ila. Wala sing may magpilas sang iya kaugalingon ukon magpakiskis sang iya ulo sa pagpakita sang iya pagpangasubo sa napatay. 7 Wala sing may maghatag sang pagkaon ukon ilimnon para lipayon ang mga nagapangasubo sa patay, bisan pa gani sa namatyan sang amay ukon iloy. 8 Indi ka man magsulod sa balay nga may punsyon kag magkaon kag mag-inom didto. 9 Kay ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling: ‘Makita mo mismo sa imo tiyempo nga untaton ko ang pagkinalipay kag pagsinadya sa sini nga lugar, pati ang pagkinalipay sang bag-ong kasal.’

10 “Kon isugid mo ini nga mga butang sa mga tawo kag magpamangkot sila, ‘Ano bala nga sala ang aton nahimo sa Ginoo nga aton Dios nga ginpaandaman niya kita nga magaabot sa aton ining puwerte nga kalaglagan?’ 11 silingon mo sila nga amo ini ang akon sabat: Tungod kay ginsikway ako sang inyo mga katigulangan. Nag-alagad sila kag nagsimba sa iban nga mga dios. Ginsikway nila ako kag wala nila pagtumana ang akon kasuguan. 12 Kag kamo mas malain pa sang sa inyo mga katigulangan. Ginsunod ninyo ang katig-a sang inyo malain nga tagipusuon imbes nga magsunod kamo sa akon. 13 Gani palayason ko kamo sa sini nga duta pakadto sa duta nga wala ninyo mahibalui ukon sang inyo mga katigulangan. Kag didto pagusto kamo sa pag-alagad sa iban nga mga dios; kag indi ko gid kamo pagkaluoyan.

14 “Pero magaabot ang tion nga ang mga tawo indi na magsumpa sing pareho sini: ‘Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga nagpaguwa sa mga Israelinhon sa Egypt.’ 15 Sa baylo, magasiling sila, ‘Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga nagpaguwa sa mga Israelinhon halin sa nasyon sa north kag sa tanan nga nasyon nga sa diin ginpalapta niya sila.’ Kay ibalik ko sila sa duta nga ginhatag ko sa ila mga katigulangan.

16 “Pero karon padal-an ko sila anay sang madamo nga kaaway nga pareho sang mangingisda nga magadakop sa ila. Ang ila mga kaaway pareho man sa mga mangangayam nga magapangita sa ila sa mga bukid kag sa mga kuweba. 17 Nakita ko ang tanan nila nga pagginawi. Wala gid sing may natago sa akon. Nakita ko ang ila mga sala. 18 Gani pabayaron ko sila sing doble sa ila kalautan kag sala, tungod kay gindagtaan nila ang duta nga akon ginapanag-iyahan paagi sa pagsimba sa ila makangilil-ad kag patay nga mga dios-dios.”

19 Nagsiling ako, “O Ginoo, ikaw ang akon kusog kag mabakod nga dalangpan sa tion sang kalisod. Magapalapit sa imo ang mga nasyon halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan kag magasiling, ‘Wala sing pulos ang mga dios-dios sang amon mga katigulangan. Wala gid ini sing may nahimo nga kaayuhan sa ila. 20 Makahimo bala ang tawo sang iya dios? Kon makahimo, indi ina matuod nga dios!’ ”

21 Nagsiling ang Ginoo, “Gani karon ipakita ko sa ila ang akon gahom kag ikasarang para mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

17

Ang Sala sang Juda kag ang Silot sa Iya

1 Nagsiling ang Ginoo, “Kamo nga katawhan sang Juda, ang inyo mga sala gin-inggreb sa inyo matig-a nga mga tagipusuon, pareho sang mga pulong nga gin-inggreb sa malapad nga bato ukon sa mga sulosungay sa mga corner sang inyo mga halaran. 2 Bisan ang inyo mga kabataan nagasimba sa inyo mga halaran kag sa mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera sa idalom sang madabong nga mga kahoy kag sa ibabaw sang mga bukid, 3 pati na sa mga bukid sa uma. Gani ipakuha ko sa inyo mga kaaway ang inyo mga manggad kag mga pagkabutang, pati na ang inyo mga simbahan sa mataas nga mga lugar, tungod sa sala nga nahimo sang bilog ninyo nga nasyon. 4 Madula sa inyo ang duta nga ginhatag ko sa inyo. Ipaulipon ko kamo sa inyo mga kaaway sa duta nga wala ninyo mahibalui, tungod kay ginpaakig gid ninyo ako pareho sang nagadabadaba nga kalayo nga indi mapatay.”

5 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Pakamalauton ko ang tawo nga nagabiya sa akon kag nagasalig sa tawo lang. 6 Pareho siya sa kahoy-kahoy sa desierto nga wala sing maayo nga palaabuton. Magaestar siya sa mamala kag maasin nga duta nga wala sing may nagaestar.

7 “Pero bulahan ang tawo nga nagasalig sa akon, nga ang iya paglaom ara lang sa akon. 8 Pareho siya sa kahoy nga gintanom sa higad sang sapa, nga nagapangalapkap ang iya mga gamot pakadto sa tubig. Ini nga kahoy wala mahadlok kon mag-abot ang tig-ilinit ukon ang malawig nga tingadlaw. Ang iya mga dahon permi lang berde kag wala untat ang iya pagpamunga.

9 “Dayaon gid ang tagipusuon sang tawo kag puwerte gid kalaot. Wala sing may makatungkad kon daw ano gid ini kalaot. 10 Pero ako, ang Ginoo, nakahibalo kon ano ang ara sa tagipusuon kag hunahuna sang tawo. Balusan ko ang kada isa suno sa iya pagginawi kag mga binuhatan.”

11 Ang tawo nga nakaangkon sang manggad sa malain nga paagi pareho siya sang pispis nga naglumlom sa itlog nga indi iya. Sa ulihi, sa tunga-tunga sang iya pagpangabuhi, madula ang iya manggad kag magaguwa nga buang-buang siya.

12 O Ginoo, ang imo templo amo ang imo matahom nga trono halin pa sang una. 13 Ikaw Ginoo, ang paglaom sang Israel. Mahuy-an gid ang tanan nga nagabiya sa imo. Ilubong gid sila sa idalom sang duta, kay ginsikway nila ikaw, ang tuburan nga nagahatag sang kabuhi.

14 O Ginoo, ayuha ako kag magaayo ako; luwasa ako kag maluwas ako. Kay ikaw ang akon ginadayaw. 15 Nagasiling ang mga tawo sa akon, “Diin na atong ginasiling sang Ginoo? Ngaa nga wala pa ini matabo?” 16 O Ginoo, wala ako magpatumbaya sa akon buluhaton bilang manugbantay sang imo katawhan. Wala gid ako nagpilit sa imo nga padal-an sila sang kalaglagan. Nahibaluan mo ang akon mga ginsiling. 17 Indi ako pagpahadluka, kay ikaw ang akon dalangpan sa tion sang kalaglagan. 18 Pakahuy-i kag pahadluka ang mga nagahingabot sa akon, pero ako ya indi. Padal-i sila sang kalaglagan para malaglag sila sing bug-os.

Ang Adlaw nga Inugpahuway

19 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Magtindog ka sa mga puwertahan sang Jerusalem. Didto ka mag-una tindog sa puwertahan nga ginaagyan sang mga hari sang Juda, kag dayon sa iban pa nga puwertahan. 20 Kag silinga ang mga tawo, ‘Pamatii ninyo ang mensahi sang Ginoo, kamo nga mga hari kag katawhan sang Juda, kag kamo tanan nga nagaestar sa Jerusalem nga nagaagi sa sini nga mga puwertahan. 21 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Kon ginahatagan ninyo sang bili ang inyo kaugalingon, indi kamo magdala sang inyo mga balaligya sa puwertahan sang Jerusalem sa Adlaw nga Inugpahuway. 22 Huo, indi gid kamo mag-obra ukon magdala sang inyo mga balaligya halin sa inyo nga balay sa sini nga adlaw. Kabiga ninyo ini nga isa ka pinasahi nga adlaw. Ginmando ko ini sa inyo mga katigulangan, 23 pero wala gid sila magpamati sa akon. Mga matig-a sila sang ulo! Indi nila pagbatunon ang akon pagdisiplina sa ila. 24 Pero kon magtuman lang kamo sa akon, nga indi kamo mag-obra ukon magdala sang inyo mga balaligya sa mga puwertahan sang Jerusalem sa Adlaw nga Inugpahuway, kundi kabigon ninyo ini nga isa ka pinasahi nga adlaw, 25 pakamaayuhon ko kamo. May ara gid permi nga hari nga magagahom diri sa Jerusalem nga kaliwat ni David. Magasakay ang hari kag ang iya mga opisyal sa mga karwahe kag mga kabayo kag magaparada pasulod sa mga puwertahan sang siyudad, kaupod sang katawhan sang Juda kag Jerusalem. Kag ini nga siyudad sang Jerusalem pagaestaran hasta san-o. 26 Magasimba ang mga tawo sa templo sang Ginoo halin sa mga lugar sa palibot sang Jerusalem kag sa mga banwa sang Juda kag Benjamin, kag halin sa mga bulobukid sa west,* sa mga kabukiran, kag sa Negev. Magadala sila sa templo sang mga halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad, pareho sang halad nga regalo, halad sa pagpasalamat, kag mga insenso. 27 Pero kon indi kamo magsunod sa akon kag indi ninyo pagkabigon nga pinasahi nga adlaw ang Adlaw nga Inugpahuway, kag magdala kamo sang inyo mga balaligya sa mga puwertahan sang Jerusalem sa sina nga adlaw, pagasunugon ko ang mga puwertahan sang Jerusalem pati ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad, kag wala gid sing may makapatay sa sini nga kalayo.’ ”

18

1 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, 2 “Magkadto ka sa balay sang manughimo sang kolon, kag didto ko ihambal sa imo ang akon mensahi.” 3 Gani nagkadto ako sa balay sang manughimo sang kolon kag nakita ko nga nagahimo siya sang kolon. 4 Kon indi gani maayo ang korte sang kolon nga iya ginahimo, ginaliwat niya ini hasta nga maluyagan niya.

5 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, 6 “Kamo nga katawhan sang Israel, indi bala nga mahimo ko sa inyo ang pareho sa ginhimo sang manughimo sang kolon sa lunang? Subong nga ang lunang ara sa kamot sang manughimo sang kolon, kamo ara man sa akon mga kamot. 7 Kon gindeklarar ko na nga ang isa ka nasyon ukon ginharian magabot, marumpag, kag malaglag, 8 kag ina nga nasyon ukon ginharian magbiya sa iya kalautan, indi ko na pagdayunon ang kalaglagan nga akon ginplano para sa iya. 9 Kag kon gindeklarar ko na nga magabangon kag magatindog liwat ang isa ka nasyon ukon ginharian, 10 kag ina nga nasyon ukon ginharian maghimo sang kalautan kag indi magtuman sa akon, indi ko na pagdayunon ang kaayuhan nga akon ginplano para sa iya.

11 “Gani silinga ang katawhan sang Juda kag sang Jerusalem nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Pamati! May kalaglagan ako nga ginapreparar kag ginaplano kontra sa inyo. Gani magbiya na kamo sa inyo malain nga pagginawi. Magbag-o na ang kada isa sa inyo sa iya mga pagginawi kag mga ginahimo.’ 12 Pero magasabat* ang mga tawo, ‘Indi ina mahimo! Padayunon namon ang amon ginahimo; sundon namon ang katig-a sang amon malain nga tagipusuon.’ ”

13 Gani amo ini ang ginsiling sang Ginoo: “May ara bala sa iban nga mga nasyon nga nagsiling sang pareho sina? Ang Israel nga pareho sa isa ka birhen nga babayi naghimo sang makangilil-ad nga butang. 14 Nagakatunaw bala ang snow sa batuhon nga mga bukid sang Lebanon? Nagakahubsan bala ang iya sini matugnaw nga mga sapa? Wala! 15 Pero ang akon katawhan nalipat na sa akon. Nagasunog sila sang insenso sa wala sing pulos nga mga dios-dios. Ginbayaan nila ang husto kag dugay na nga dalan kag naglakat sa indi maayo nga dalan nga sa diin nasandad sila. 16 Mangin mamingaw ang ila duta kag talamayon hasta san-o. Ang tanan nga magaagi maurungan gid kag magalungo-lungo. 17 Laptahon ko sila sa atubangan sang ila mga kaaway, pareho sang yab-ok nga ginapalid sang hangin nga halin sa east. Talikdan ko sila kag indi pagbuligan sa tion sang ila kalaglagan.”

18 Dayon nagsiling ang mga tawo, “Dali, mangita kita sang paagi nga mapauntat si Jeremias! May mga pari man kita nga magtudlo sa aton sang kasuguan, kag may maalamon kita nga mga tawo nga maglaygay sa aton, kag may mga propeta man kita nga magpahayag sa aton sang mensahi sang Dios. Gani maghimo-himo kita sang estorya kontra sa iya kag indi na kita magpamati sa iya mga ginahambal.”

19 Gani nagpangamuyo ako, O Ginoo, buligi ako! Pamatii kon ano ang ginaplano sang akon mga kaaway kontra sa akon. 20 Maayo ang ginahimo ko sa ila, pero ginabalusan nila ako sing malain. Nagkutkot sila sang buho para mahulog ako, bisan nagdangop ako sa imo kag nagpakitluoy para sa ila agod indi mo sila pagsilutan tungod sa imo kaakig sa ila. 21 Pero karon, pabay-i nga magkalamatay ang ila kabataan sa gutom kag sa inaway. Pabay-i nga mabalo ang ila mga babayi kag madulaan sang kabataan. Pabay-i nga magkalamatay ang ila mga lalaki sa balatian kag ang ila mga pamatan-on sa inaway. 22 Pasiyagita sila sa kahadlok kon ipasalakay mo gulpi sa mga kaaway ang ila mga balay. Kay nagkutkot sila sang buho para mahulog ako, kag nagbutang sang siod para masiod ako. 23 Pero nahibaluan mo, O Ginoo, ang tanan nila nga plano sa pagpatay sa akon. Gani indi sila pagpatawara sa ila mga sala kag kalautan. Ipapierdi sila sa ila mga kaaway samtang nagatulok ka. Siluti sila tungod sa imo kaakig.

19

Ang Buka nga Banga

1 Nagsiling ang Ginoosa akon, “Magbakal ka sang banga sa manughimo sang kolon. Dayon maghagad ka sang mga manugdumala sang katawhan kag mga manugdumala sang mga pari, 2 kag magkadto kamo sa Pulopatag sang Ben Hinom, malapit sa Puwertahan sang Ginahabuyan sang mga Buka nga mga Kolon. Kag didto isugid ang akon ginasiling sa imo. 3 Magsiling ka, ‘Mga hari sang Juda kag katawhan sang Jerusalem, pamatii ninyo ang mensahi sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel. Amo ini ang iya ginasiling: Magapadala ako sang kalaglagan sa sini nga lugar nga ang bisan sin-o nga makabati parte sini maurungan gid. 4 Himuon ko ini, kay ginsikway ako sang akon katawhan, kag ini nga pulopatag ginhimo nila nga halaran sang mga halad nga ginasunog para sa iban nga mga dios. Ini nga mga dios wala gani nila makilala ukon sang ila mga katigulangan ukon sang mga hari sang Juda. Nagpamatay pa sila sang mga inosente nga mga kabataan sa sini nga lugar. 5 Nagpatindog sila sang mga simbahan para kay Baal, nga sa diin ginsunog nila ang ila mga kabataan bilang halad para sa iya. Wala gid ako magsugo sini sa ila; wala gani ini magsulod sa akon hunahuna. 6 Gani, mag-andam kamo, kay ako, ang Ginoo, nagasiling nga magaabot ang tion nga ang mga tawo indi na magtawag sa sini nga lugar nga Tofet ukon Pulopatag sang Ben Hinom, kundi Pulopatag nga Palatyan. 7 Diri mismo sa sini nga lugar gub-on ko ang plano sang Juda kag Jerusalem. Ipapatay ko sila sa ila mga kaaway paagi sa inaway, kag ipakaon ko ang ila mga bangkay sa mga pispis kag talunon nga mga sapat. 8 Ipalaglag ko ini nga siyudad kag mangin talamayon ini. Maurungan gid ang tanan nga nagaagi, kag magapanagutsot sila tungod sa natabo sini. 9 Kibunon ini nga siyudad sang mga kaaway hasta nga maubusan ang mga pumuluyo sang pagkaon. Gani kaunon na lang nila ang ila isigkatawo, bisan ang ila mismo kabataan.’ ”

10 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Buk-a ang banga samtang nagatan-aw ang mga tawo nga nag-upod sa imo. 11 Silinga sila nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling, ‘Laglagon ko ang nasyon sang Juda kag ang siyudad sang Jerusalem pareho sang pagkadugmok sang sini nga banga nga indi na makay-o pa. Ipanglubong nila ang madamo gid nga mga patay sa Tofet hasta nga wala na sing lugar nga malubngan. 12 Amo ina ang himuon ko sa Jerusalem kag sa iya sini mga pumuluyo. Kabigon ini nga siyudad nga mahigko pareho sang Tofet. 13 Huo, ang mga balay sa Jerusalem, pati ang mga palasyo sang mga hari sang Juda, kabigon nga mahigko pareho sang Tofet. Sa atop sang sini nga mga balay nagsunog ang mga tawo sang mga insenso sa pagsimba sa tanan nga butang sa kalangitan, kag naghalad sang mga halad nga ilimnon para sa iban pa nga mga dios.’ ”

14 Dayon naghalin si Jeremias sa Tofet, nga sa diin ginpadala siya sang Ginoo para maghambal sang iya mensahi. Nagkadto siya sa ugsaran sang templo sang Ginoo kag nagsiling sa mga tawo, 15 “Pamati kamo, kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Ipadala ko sa sini nga siyudad kag sa mga baryo sa palibot sini ang mga kalaglagan nga akon ginsiling kontra sa ila, tungod kay matig-a ang ila ulo kag wala nagapamati sa akon mga pulong.”

20

Si Jeremias kag si Pashur

1 Ang pari nga si Pashur, nga anak ni Imer, amo sadto ang pinakamataas nga opisyal sa templo sang Ginoo. Sang mabatian niya ang mga ginpanghambal ni Jeremias, 2 ginpahanot niya siya kag ginpapriso didto sa puwertahan sang templo sang Ginoo nga ginatawag Puwertahan ni Benjamin. 3 Pagkaaga, ginpaguwa ni Pashur si Jeremias. Nagsiling si Jeremias sa iya, “Pashur, gin-ilisan na sang Ginoo ang imo ngalan. Tawgon ka na subong nga Magor Misabib.* 4 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Kahadlukan mo ang imo kahimtangan kag ang kahimtangan sang tanan mo nga abyan. Makita mo mismo sila nga pamatyon sang ila mga kaaway sa inaway. Itugyan ko ang bilog nga Juda sa hari sang Babilonia. Ang iban nga mga pumuluyo sini iya pamatyon kag ang iban pagabihagon. 5 Ipaagaw ko sa mga kaaway ang tanan nga manggad sang sini nga siyudad sang Jerusalem—ang tanan nila nga pinangabudlayan, ang tanan nga malahalon nga mga butang pati ang tanan nga manggad sang mga hari sang Juda. Dal-on ini tanan sang mga kaaway sa Babilonia. 6 Kag pati ikaw, Pashur, kag ang bilog mo nga panimalay, pagadal-on sa Babilonia. Didto ka mapatay kag ilubong, pati ang tanan mo nga abyan nga imo gintagnaan sing butig.”

Nagreklamo si Jeremias sa Dios

7 O Ginoo, gindayaan kag gindaog mo ako. Nangin kaladlawan ako sa mga tawo, kag wala sing untat ang ila pagyaguta sa akon. 8 Kon maghambal ako ginasinggit ko gid ang mensahi parte sa pagpamintas kag pagpanglaglag. Kag ining imo mensahi amo ang naghimo sa akon nga kaladlawan kag talamayon permi. 9 Kon kaisa nagasiling ako nga indi na ako maghambal parte sa imo ukon magsugid sang imo mga mensahi. Pero indi ko mapunggan, kay ang imo pulong daw sa kalayo nga nagadabdab sa akon tagipusuon kag mga tul-an. Ginakapoy na ako sa pagpugong sini. 10 Nabatian ko ang mga pagyaguta sang mga tawo. Ginasunod-sunod nila ang akon mga ginahambal nga, “Makahaladlok ang nagapalibot sa aton!” Nagasiling pa sila, “Isugid ta siya sa iya nga pagtraidor.” Bisan ang tanan ko nga abyan nagahulat sang akon pagkalaglag. Nagasiling sila, “Basi kon madayaan siya. Dayon madaog ta siya kag mabalusan.”

11 Pero kaupod ko ikaw, Ginoo. Pareho ka sa maisog nga soldado, gani ang mga nagahingabot sa akon malaglag kag indi magdaog. Mahuy-an gid sila kag indi magmadinalag-on, kag indi gid malimtan ang ila kahuy-anan hasta san-o. 12 O Ginoo nga Makagagahom, nahibaluan mo kon sin-o ang matarong. Nahibaluan mo ang tagipusuon kag hunahuna sang tawo. Ipakita sa akon ang imo pagbalos sa ila, kay gintugyan ko sa imo ang akon kaso.

13 Magkanta kita kag magdayaw sa Ginoo! Kay ginaluwas niya ang mga bululigan sa kamot sang malain nga mga tawo.

14 Ginapakamalaot ko ang adlaw nga natawo ako! Wala ko ginapakamaayo ang adlaw nga ginbata ako sang akon iloy! 15 Ginapakamalaot ko ang tawo nga nagbalita sa akon amay nga, “Lalaki ang imo anak!” nga nakapalipay gid sa akon amay. 16 Kabay pa nga ina nga tawo mangin pareho sang mga banwa nga ginlaglag sang Ginoo nga wala sing luoy-luoy. Kabay pa nga mabatian niya ang mga singgit kag pag-ugayong sang mga tawo sa inaway sa bilog nga adlaw. 17 Kay wala niya ako pagpatya sang ara pa ako sa tiyan sang akon iloy. Kuntani ang tiyan sang akon iloy amo na lang ang akon lulubngan, ukon ginbusong na lang niya kuntani ako hasta san-o. 18 Ngaa nga natawo pa ako? Agod lang bala makita ko ang kagamo kag kalisod, kag mapatay ako sa kahuya?

21

Ginpropesiya ang Kapierdihan sang Jerusalem

1 Naghambal ang Ginoo paagi kay Jeremias sang ginpadala ni Haring Zedekia kay Jeremias si Pashur nga anak ni Malkia kag ang pari nga si Zefanias nga anak ni Maasea. Ini sila nagsiling kay Jeremias, 2 “Palihog pangabaya ang Ginoo sa pagbulig sa amon, kay ginasalakay kami ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia. Basi pa lang maghimo sang milagro ang Ginoo pareho sang iya ginhimo sang una, para mauntat ang pagsalakay ni Nebucadnezar.”

3 Pero nagsabat si Jeremias, 4 “Silinga ninyo si Zedekia nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel: Himuon ko nga wala sing pulos ang inyo mga armas nga inyo ginagamit sa pagpakig-away kay Nebucadnezar kag sa iya mga soldado* nga ara sa guwa sang pader nga nagapalibot sa inyo. Tipunon ko sila† sa sini nga siyudad. 5 Ako mismo ang magpakig-away kontra sa inyo paagi sa akon gahom, tungod sa akon puwerte nga kaakig. 6 Pamatyon ko ang tanan nga nagaestar sa sini nga siyudad, tawo man ukon sapat. Magakalamatay sila sa grabe nga balatian. 7 Dayon, ikaw Haring Zedekia sang Juda, kag ang imo mga opisyal, kag ang mga tawo nga nabilin nga wala nagkalamatay sa balatian, sa inaway, kag sa gutom, itugyan ko kay Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag sa iban pa ninyo nga kaaway nga gusto magpatay sa inyo. Pamatyon kamo ni Nebucadnezar nga wala gid sing luoy-luoy. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

8 “Silinga man ninyo ang katawhan sang Jerusalem nga amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Pamati! Magpili kamo sa kabuhi ukon kamatayon. 9 Ang bisan sin-o nga magapabilin sa sini nga siyudad mapatay sa inaway, sa gutom ukon sa balatian. Pero ang magsurender sa mga taga-Babilonia‡ nga nagapalibot sa siyudad ninyo magakabuhi. Huo, maluwas sang magsurender ang iya kabuhi. 10 Nakadesisyon na ako nga padal-an ini nga siyudad sang kalaglagan kag indi kaayuhan. Itugyan ko ini sa hari sang Babilonia, kag sunugon niya ini. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

11-12 “Silinga man ninyo ang harianon nga pamilya sang Juda, nga mga kaliwat ni David, nga pamatian nila ining ginasiling sang Ginoo: Paharion ninyo permi ang hustisya. Buligi ninyo ang mga ginkawatan; luwasa ninyo sila sa mga nagadaogdaog sa ila. Kay kon indi, magadabadaba ang akon kaakig pareho sang kalayo nga wala sing may makapatay tungod sa inyo malain nga mga ginahimo. 13 Kontra ko kamo, mga taga-Jerusalem, kamo nga nagaestar sa mabakod nga lugar sa patag sa ibabaw sang bukid. Nagapabugal kamo nga nagasiling, ‘Indi kita maano diri! Wala sing may makasalakay sa aton mabakod nga lugar!’ 14 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga silutan ko kamo suno sa inyo mga binuhatan. Sunugon ko ang inyo mga kagulangan hasta nga magkalasunog ang tanan sa palibot sini.”

22

Ang Silot sang Dios sa mga Hari sang Juda

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Magpanaog ka sa templo kag magkadto sa palasyo sang hari sang Juda kag ihambal ini nga mensahi: 2 ‘Hari sang Juda, nga kaliwat ni David, pamatii ining mensahi sang Ginoo. Magpamati man ang imo mga opisyal kag katawhan nga nagaagi sa sini nga puwertahan. 3 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Maghimo kamo sang matarong kag husto. Buligi ninyo ang mga ginkawatan; luwasa ninyo sila sa mga nagadaogdaog sa ila. Indi ninyo paghimui sing malain ukon pagpintasi ang mga ilo, mga balo nga babayi, kag ang mga pangayaw. Kag indi ninyo pagsentensyahan nga patyon ang mga inosente. 4 Kay kon tumanon lang ninyo ini nga mga sugo, may ara gid permi nga hari nga kaliwat ni David nga magagahom sa inyo diri sa Jerusalem. Magasakay ang hari sa mga karwahe kag mga kabayo, kag magaparada pasulod sa puwertahan sang palasyo kaupod sang iya mga opisyal kag katawhan. 5 Pero kon indi gani ninyo pagtumanon ini nga mga sugo, magasumpa ako sa akon kaugalingon nga malaglag ini nga palasyo.’ ”

6 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa palasyo sang hari sang Juda:

“Pareho ka katahom sang Gilead ukon sang putokputokan sang bukid sang Lebanon para sa akon. Pero sigurado gid nga himuon ko ikaw nga isa ka desierto, pareho sang isa ka banwa nga wala sing may nagaestar. 7 Padal-an ko ikaw sang mga tawo nga magaguba sa imo. Ang kada isa sa ila may mga gamit sa pagpang-utod sang imo mga haligi nga sedro, kag dayon ihaboy nila ini sa kalayo. 8 Ang mga tawo nga naghalin sa nagkalain-lain nga nasyon nga mag-agi sa sini nga siyudad magapamangkot sa isa kag isa, ‘Ngaa ginhimo ini sang Ginoo sa sining bantog nga siyudad?’ 9 Kag amo ini ang sabat, ‘Tungod kay ginsikway nila ang kasugtanan sang Ginoo nga ila Dios, kag nagsimba sila kag nag-alagad sa iban nga mga dios.’ ”

Ang Mensahi Parte kay Jehoahaz

10-11 Mga katawhan sang Juda, indi kamo maghibi kay Haring Josia nga patay na, kundi maghibi kamo sing tudo para sa iya anak nga si Jehoahaz nga nagbulos sa iya bilang hari sang Juda. Kay ginbihag siya kag indi na gid siya makabalik. Indi na niya makita liwat ang duta nga iya natawhan. Kay nagsiling mismo ang Ginoo nga indi na gid siya makabalik. 12 Mapatay siya sa lugar nga sa diin siya ginbihag. Indi na niya makita liwat ini nga duta.

Ang Mensahi Parte kay Jehoyakim

13 “Kaluluoy ka, Jehoyakim, nga nagapatindog sang imo palasyo sa indi matarong nga paagi. Ginapaobra mo ang imo isigkatawo nga wala sing bayad. 14 Nagasiling ka, ‘Magapatindog ako sang palasyo nga may malapad nga mga kuwarto sa ibabaw. Pabutangan ko ini sang dalagko nga mga bintana kag padingdingan sang sedro, kag dayon papintahan sang pula.’

15 “Nagahunahuna ka bala nga mangin bantog ka nga hari kon sedro ang imo palasyo? Ngaa indi ka magsunod sa imo amay? Husto kag matarong ang iya mga ginhimo, gani nagmainuswagon siya kag maayo ang iya pagkabuhi. 16 Ginprotektaran niya ang kinamatarong sang mga imol, gani nangin maayo gid ang tanan sa iya. Amo ina ang husto nga pagkilala sa akon. 17 Pero ikaw ya, ang imo handom amo lang ang pagpangdaya, pagpamatay sang mga inosente, pagpamigos kag pagpanguwarta.”

18 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte kay Haring Jehoyakim sang Juda, nga anak ni Josia: “Wala sing may magpangasubo sa iya kon mapatay siya. Ang iya pamilya, mga opisyal, kag mga tinawo indi magpangasubo sa iya. 19 Ilubong siya pareho sa paglubong sang patay nga donkey; guyuron siya kag ihaboy sa guwa sang puwertahan sang Jerusalem.”

20 “Kamo nga katawhan sang Juda, magsinggit kamo sa kahadlok kay wala na ang inyo kadampig nga mga nasyon. Pangitaa ninyo sila sa Lebanon. Tawga ninyo sila sa Bashan kag sa Abarim. 21 Ginpaandaman ko kamo sang maayo pa ang inyo kahimtangan, pero indi kamo magpamati. Amo na gid ina ang inyo batasan halin sang bata pa kamo; indi gid kamo magtuman sa akon. 22 Laptahon ko ang tanan ninyo nga pangulo pareho sang upa nga ginapalid sang hangin, kag ang inyo kadampig nga mga nasyon pagabihagon. Mahuy-an gid kamo tungod sang tanan ninyo nga kalautan.

23 “Kamo nga nagaestar sa palasyo sang Jerusalem nga hinimo halin sa mga kahoy nga sedro nga halin sa Lebanon, magaugayong kamo kon mag-abot na ang mga kasakit sa inyo, pareho sang pag-ugayong sang isa ka babayi nga manugbata.

Ang Mensahi Parte kay Jehoyakin

24 “Ako, ang buhi nga Ginoo, nagasumpa nga sikwayon ko ikaw, Haring Jehoyakin sang Juda, nga anak ni Jehoyakim. Bisan pareho ka sa singsing sa akon tuo nga kamot* husluon ko gid ikaw. 25 Itugyan ko ikaw sa mga nagatinguha sa pagpatay sa imo nga imo ginakahadlukan. Huo, itugyan ko ikaw kay Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag sa iya mga soldado.† 26 Itapok ko ikaw kag ang imo iloy sa iban nga lugar nga indi ninyo natawhan, kag didto kamo mapatay. 27 Indi na gid kamo makabalik sa duta nga inyo ginahandom nga balikan. 28 Jehoyakin, pareho ka sang buka nga kolon nga ginhaboy kay indi na mapuslan. Amo ina kon ngaa ikaw kag ang imo kabataan itapok sa lugar nga wala ninyo mahibalui.”

29 O duta sang Juda, pamatii gid ang pulong sang Ginoo. 30 Kay amo ini ang iya ginasiling: “Isulat nga ang ini nga tawo nga si Jehoyakin daw wala sing anak, kay wala sing bisan isa sa iya mga anak nga magapungko sa trono ni David bilang hari sang Juda. Ini nga tawo indi gid magmauswagon sa iya kabuhi.”

23

Ang Paglaom sa Palaabuton

1-2 Nagsiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel, “Kaluluoy kamo nga mga pangulo sang akon katawhan! Pareho kamo sa mga manugbantay sang karnero nga nagapamatay kag nagapalapta sang mga karnero. Gani tungod nga ginpalapta ninyo ang akon katawhan kag wala gin-atipan, silutan ko kamo. Oo, silutan ko kamo tungod sa kalautan nga inyo ginhimo. 3 Ako mismo ang magatipon sa mga nabilin ko nga katawhan halin sa nagkalain-lain nga lugar nga sa diin ginpalapta ko sila, kag dal-on ko sila pabalik sa ila duta, kag didto magadamo gid sila. 4 Hatagan ko sila sang mga pangulo nga mag-atipan sa ila, kag indi na sila mahadlok ukon makulbaan, kag wala na sing may madula sa ila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

5 Nagsiling pa ang Ginoo, “Magaabot ang tion nga paharion ko ang isa ka matarong nga hari nga kaliwat ni David. Magahari siya nga may kaalam, kag himuon niya ang matarong kag husto sa sini nga duta. 6 Amo ini ang ngalan nga itawag sa iya: ‘Ang Ginoo amo ang Nagahatag sa Aton sang Pagkamatarong.*’ Kag sa sina nga tion maluwas ang Juda kag makaangkon sang kalinong ang Israel.

7 “Kag sa sina man nga tion ang mga tawo indi na magsumpa nga nagasiling, ‘Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga nagpaguwa sa mga Israelinhon sa Egypt.’ 8 Sa baylo, magasiling sila, ‘Nagasumpa ako sa buhi nga Ginoo nga nagpaguwa sa mga kaliwat sang Israel halin sa nasyon sa north kag sa tanan nga nasyon nga sa diin ginpalapta niya sila.’ Dayon magaestar sila sa ila kaugalingon nga duta.”

Ang Silot sa Butigon nga mga Propeta

9 Daw sa mabuka ang akon tagipusuon tungod sa butigon nga mga propeta. Nagapalangurog ang akon mga tul-an, kag daw sa hubog ako tungod sa balaan nga mensahi sang Ginookontra sa ila. 10 Puno na gid ang duta sang mga tawo nga nagasimba sa mga dios-dios,† kay ang mga propeta nagahimo sang kalautan kag nagaabuso sang ila gahom. Tungod sini ginsumpa sang Ginoo ang duta, gani nagmala ini kag nagkalalaya ang mga tanom. 11 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo: “Ang mga pari pareho man sa mga propeta. Indi sila diosnon kag nagahimo sila sang kalautan bisan sa akon templo mismo. 12 Gani mangin madanlog kag madulom ang ila dalan. Magakalasandad kag magakalatumba sila, kay padal-an ko sila sang kalaglagan sa tion nga silutan ko sila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

13 “Nakita ko nga puwerte kalaot sang mga propeta sang Samaria, kay nagapanagna sila sa ngalan ni Baal kag ginpatalang nila ang akon katawhan nga mga Israelinhon. 14 Pero nakita ko nga mas malain pa gid ang mga propeta sang Jerusalem, kay nagasimba sila sa mga dios-dios kag nagabutig pa. Ginaganyat nila ang mga malain sa paghimo pa gid sang malain, gani wala sila nagabiya sa ila kalautan. Ang katawhan sang Jerusalem pareho kalaot sa katawhan sang Sodom kag Gomora.

15 “Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling parte sa sini nga mga propeta: Pakan-on ko sila sang mapait nga pagkaon kag paimnon sang tubig nga may hilo; kay tungod sa ila naglapta ang kalautan sa bilog nga duta.”

16 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom sa katawhan sang Jerusalem, “Indi kamo magpamati sa ginasiling sang sining butigon nga mga propeta. Ginapasalig lang nila kamo sang indi matuod. Ang ginasugid nila sa inyo nga mga palanan-awon wala naghalin sa akon kundi halin lang sa ila hunahuna. 17 Amo ini ang ila ginahambal permi sa mga tawo nga nagainsulto sa akon kag nagasunod sa ila matig-a nga mga tagipusuon: ‘Mangin maayo gid ang inyo kahimtangan, siling sang Ginoo. Wala sing malain nga matabo sa inyo.’ 18 Pero sin-o sa sining mga propeta ang nakahibalo sa akon hunahuna? Wala gani sila nagpamati sa akon pulong ukon nagsapak sa akon ginsiling. 19 Pamati! Ang akon kaakig pareho sang bagyo ukon buhawi nga magahampas sa ulo sang sining malain nga mga tawo. 20 Indi gid madula ang akon kaakig hasta mahimo ko ang akon luyag nga himuon. Kag sa palaabuton nga mga inadlaw, maintiendihan ninyo ini sing maayo. 21 Wala ko ginpadala ini nga mga propeta, pero naglakat gihapon sila. Wala ako magpakighambal sa ila, pero nagpanagna sila. 22 Pero kon nahibaluan lang nila kon ano ang ara sa akon hunahuna, ginsugid kuntani nila ang akon mga pulong sa akon katawhan, para magbiya sila sa ila malain nga mga pagginawi kag mga binuhatan. 23 Dios ako nga ara sa bisan diin kag indi lang sa isa ka lugar. 24 Wala sing may makapanago sa sekreto nga mga lugar nga indi ko makita. Wala bala kamo kahibalo nga ara ako bisan diin sa langit kag sa duta? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

25 “Nabatian ko kon ano ang ginpanghambal sang mga propeta nga nagahambal sang kabutigan sa akon ngalan. Nagasiling sila nga kuno ginhatagan ko sila sang mensahi sa damgo. 26 Hasta san-o pa bala sila maghambal sang kabutigan nga halin sa ila madaya nga tagipusuon? 27 Paagi sa pagsugid nila sang sini nga mga damgo, ginatulod nila ang akon katawhan nga kalimtan ako, subong nga ginkalimtan ako sang ila mga katigulangan paagi sa pagsimba kay Baal. 28 Pabay-i nga magsugid ini nga mga propeta sang ila damgo, pero atong mga propeta nga nakabati sang akon pulong dapat magsugid sini nga may katutom. Kay may kinalain ang ila damgo sa akon pulong, subong nga ang dagami lain sang sa uyas. 29 Indi bala nga gamhanan ang akon pulong? Pareho ini sa kalayo nga makasunog ukon sa martilyo nga makadugmok sang bato.

30 “Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga kontra ko ang mga propeta nga nagakuha lang sang ila mensahi halin sa iban nga mga propeta kag nagasiling nga halin kuno ina sa akon. 31-32 Kontra ko man inang mga propeta nga nagahambal lang sang ila kaugalingon nga mga mensahi kag nagasiling nga ako kuno ang naghambal. Nagasugid sila sang mga damgo nga indi matuod, kag ginapatalang nila ang akon katawhan sa ila mga kabutigan nga ginahambal nila sing padasodaso. Wala ko gid sila pag-ipadala ukon pagsugua sa paghambal. Gani wala gid sila sing may mahatag nga kaayuhan sa katawhan. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

33 “Jeremias, kon may magpamangkot sa imo nga pumuluyo ukon propeta ukon pari kon ano ang akon mensahi, silinga sila nga sikwayon ko sila. 34 Kon may propeta ukon pari ukon bisan sin-o nga magsiling nga may mensahi siya kuno halin sa akon, silutan ko ina nga tawo kag ang iya panimalay. 35 Mas maayo pa nga ang tagsa-tagsa magpamangkot na lang sa iya mga abyan ukon mga paryente kon ano ang akon mensahi 36 sang sa magsiling nga, ‘May mensahi ako halin sa Ginoo.’ Kay ginagamit lang ini sang iban para mapapati nila ang ila isigkatawo, gani ginapatiko nila ang mga mensahi sang buhi nga Dios, ang Ginoo nga Makagagahom.

37 “Jeremias, halimbawa magpamangkot ka sa isa ka propeta kon may mensahi siya halin sa akon 38 kag magsiling siya, ‘Huo, may mensahi ako halin sa Ginoo.’ Dapat hambalan mo siya nga amo ini ang akon ginasiling: ‘Tungod nga nagsiling ka nga may mensahi ka halin sa akon, bisan gindumilian ko ikaw sa pagmitlang sini, 39 kalimtan ko gid ikaw kag tabugon sa akon presensya. Kag pabay-an ko ini nga siyudad nga ginhatag ko sa inyo mga katigulangan. 40 Pakahuy-an ko gid kamo hasta san-o, nga indi gid malimtan.’ ”

24

Ang Duha ka Basket nga Higos

1 May ginpakita ang Ginoo sa akon nga palanan-awon sa tapos nga ginbihag ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia si Haring Jehoyakin sang Juda, nga anak ni Jehoyakim. Gindala si Jehoyakin sa Babilonia pati ang iya mga opisyal kag ang eksperto nga mga panday kag mga trabahador. Ang nakita ko sa akon palanan-awon duha ka basket nga higos* nga ara sa atubangan sang templo sang Ginoo. 2 Ang mga higos sa isa ka basket maayo gid kag luto, nga bag-o lang ginharvest. Pero ang mga higos sa isa ka basket kalain gid kag indi gid makaon.

3 Dayon nagpamangkot ang Ginoo sa akon, “Jeremias, ano ang imo nakita?” Nagsabat ako, “Mga higos. Ang iban maayo gid, pero ang iban kalain gid kag indi gid makaon.”

4 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, 5 “Ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nagasiling nga kabigon ko nga pareho sa maayo nga mga higos ang mga Israelinhon nga ginpabihag ko sa mga taga-Babilonia.† 6 Bantayan ko sila para maayo ang ila kahimtangan, kag dal-on ko sila pabalik sa sini nga duta. Pabangunon ko sila liwat kag indi paglaglagon. Palig-unon ko sila kag indi paggabuton. 7 Hatagan ko sila sang handom nga kilalahon nila ako nga amo ang Ginoo. Mangin katawhan ko sila, kag ako mangin ila Dios, kay magabalik sila sa akon sa bug-os nila nga tagipusuon.

8 “Pero kabigon ko nga pareho sa malain nga mga higos nga indi makaon si Haring Zedekia sang Juda kag ang iya mga opisyal, pati ang tanan nga Israelinhon nga nabilin nga buhi sa Jerusalem ukon sa Egypt. 9 Himuon ko sila nga makangilil-ad sa tanan nga ginharian sa kalibutan. Insultuhon sila kag hikayan, yagutaon kag pakamalauton sa tanan nga lugar nga sa diin tabugon ko sila. 10 Padal-an ko sila sang inaway, gutom, kag balatian hasta nga malaglag sila sing bug-os sa duta nga ginhatag ko sa ila kag sa ila mga katigulangan.”

25

Ang 70 ka Tuig nga Pagkabihag

1 Ini nga mensahi nga para sa katawhan sang Juda ginhatag sang Ginoo kay Jeremias sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Jehoyakim nga anak ni Josia sa Juda. Ini amo ang nahauna nga tuig sang paghari ni Nebucadnezar sa Babilonia.

2 Nagsiling si Propeta Jeremias sa tanan nga katawhan sang Juda kag sa tanan nga nagaestar sa Jerusalem: 3 Sa sulod sang 23 ka tuig—halin sang ika-13 nga tuig sang paghari ni Josia nga anak ni Amon sa Juda hasta subong—nagapakighambal ang Ginoo sa akon. Kag padayon ko nga ginasugid sa inyo ang iya ginasiling, pero wala gid kamo magpamati. 4 Kag bisan padayon nga ginpadala sang Ginoo sa inyo ang tanan niya nga alagad nga mga propeta, wala gihapon kamo magsapak ukon magpamati. 5 Nagsiling ang Ginoo paagi sa sini nga mga propeta, “Magbiya na kamo sa inyo malain nga pagginawi kag mga binuhatan para padayon kamo nga makaestar hasta san-o sa duta nga ginhatag ko sa inyo kag sa inyo mga katigulangan. 6 Indi kamo mag-alagad kag magsimba sa mga dios-dios. Indi ninyo ako pagpaakiga sa mga dios-dios nga inyo lang ginhimo, para indi ko kamo pagsilutan.”

7 Pero wala gid kamo magpamati sa Ginoo. Ginpaakig gid ninyo siya paagi sa inyo ginhimo nga mga dios-dios. Gani kamo mismo ang nagdala sang silot sa inyo kaugalingon. 8 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom: “Tungod wala kamo magpamati sa akon mga mensahi, 9 ipasalakay ko kamo sa mga katawhan sa north nga ginapanguluhan sang akon suluguon nga si Haring Nebucadnezar sang Babilonia. Salakayon nila ini nga duta kag ang tanan nga pumuluyo sini, pati ang tanan nga nasyon sa palibot sini. Laglagon ko kamo sing bug-os, kag maurungan gid ang mga tawo sa matabo sa inyo kag insultuhon nila kamo. Huo, malaglag gid kamo hasta san-o. 10 Indi na kamo magsinadya ukon magkinalipay. Indi na mabatian ang pagsinadya sang bag-ong kasal. Wala na sing may maggaling sang trigo ukon magpasiga sang suga kon gab-i. 11 Mangin mamingaw ining bilog nga duta. Ini nga nasyon kag ang mga nasyon sa palibot sini magaalagad sa hari sang Babilonia sa sulod sang 70 ka tuig.

12 “Pero pagkatapos sang 70 ka tuig, silutan ko ang hari sang Babilonia kag ang iya katawhan tungod sa ila sala. Himuon ko man nga mamingaw ang ila nasyon hasta san-o. 13 Ipaagom ko sa ila nasyon ang tanan nga butang nga ginhambal ko kontra sa ila kag sa iban nga mga nasyon, nga ginpanghambal ni Jeremias kag nasulat sa sini nga libro. 14 Ulipunon sila sang madamo nga nasyon kag sang gamhanan nga mga hari. Silutan ko sila suno sa ila mga ginhimo.”

Ang Kupa nga Puno sang Kaakig sang Dios

15 Nagsiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel sa akon, “Kuhaa sa akon kamot ining kupa nga puno sang akon kaakig kag ipainom sa tanan nga nasyon nga sa diin ginapadala ko ikaw. 16 Kon makainom sila sini, magaduling-duling sila nga daw sa buang tungod sa inaway nga ipadala ko sa ila.”

17 Gani ginkuha ko ang kupa sa kamot sang Ginoo kag ginpainom sa tanan nga nasyon nga sa diin ginpadala niya ako. 18 Ginpainom ko ang Jerusalem, kag ang mga banwa sang Juda, pati ang ila mga hari kag mga opisyal, para malaglag sila. Maurungan gid ang mga tawo sa matabo sa ila. Insultuhon sila kag pakamalauton, subong man sang ginahimo karon sa ila. 19 Ginpainom ko man ang Faraon nga hari sang Egypt, ang iya mga opisyal, mga pangulo kag ang tanan niya nga katawhan, 20 pati ang tanan nga indi Egyptohanon nga nagaestar didto. Ginpainom ko man ang mga hari kag mga katawhan sang masunod nga mga lugar: Uz, mga banwa sang Filistia (nga ang mga hari sini nagdumala sa Ashkelon, Gaza, Ekron, kag Ashdod), 21 Edom, Moab, Ammon, 22 Tyre, Sidon, mga lugar sa tabok sang dagat, 23 Dedan, Tema, Buz, mga malayo nga lugar,* 24 Arabia, mga tribo sa desierto, 25 Zimri, Elam, Media, 26 mga lugar sa north, malayo man ukon malapit—ang tanan nga ginharian sa kalibutan. Kag ang katapusan nga ginpainom amo ang Babilonia.†

27 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ihambal sa sini nga mga nasyon nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling: Sige, mag-inom kamo sa kupa sang akon kaakig hasta nga magkalahubog kamo, magsululuka, magkalatumba kag indi na makabangon pa, tungod kay padal-an ko kamo sang inaway.

28 “Pero kon indi gani sila mag-inom, silinga sila nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling: Kinahanglan nga mag-inom kamo! 29 Tan-awa ninyo! Ginasuguran ko na ang pagpadala sang kalaglagan sa Jerusalem, ang siyudad nga akon ginpili para padunggan ako. Karon nagahunahuna bala kamo nga indi ko kamo pagsilutan? Silutan ko gid kamo! Kay paawayon ko ang tanan nga nasyon sa bilog nga kalibutan. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.

30 “Jeremias, isugid sa ila ang tanan ko nga ginsiling, kag silinga sila: Magangurob ang Ginoo halin sa langit; ang iya tingog magadaguob halin sa iya balaan nga puluy-an. Magangurob siya sing mabaskog sa iya katawhan. Magasinggit siya sa tanan nga nagaestar sa kalibutan pareho sang tawo nga nagasinggit samtang nagalinas sang ubas. 31 Ang iya tingog mabatian hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan, kay iakusar niya ang mga nasyon. Sentensyahan niya ang tanan nga katawhan, kag pamatyon ang mga malain sa inaway. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

32 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo nga Makagagahom: “Mag-andam kamo! Ang kalaglagan magaabot sa nagkalain-lain nga nasyon pareho sang mabaskog nga bagyo nga halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.”

33 Sa sina nga adlaw madamo ang pamatyon sang Ginoo, sa bagay nga ang mga bangkay magalalapta sa punta kag punta sang kalibutan. Wala gid sing may magpangasubo ukon magtipon ukon maglubong sa ila. Pabay-an lang sila pareho sang mga ipot sa palahalban.

34 Kamo nga mga pangulo, maghibi kamo sing tudo kag magligid sa yab-ok sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. Kay nag-abot na ang tion sa pagpatay sa inyo pareho sang pag-ihaw sang karnero. Malaglag kamo pareho sang espesyal nga kolon nga nabuka. 35 Wala gid kamo sing lugar nga mapalagyuhan ukon madalaganan. 36 Mabatian ang inyo mga paghibi kag pag-ugayong, kay ginlaglag sang Ginoo ang inyo katawhan. 37 Ang mabuganaon nga palahalban mangin desierto tungod sa puwerte nga kaakig sang Ginoo. 38 Pareho siya sang leon nga nagguwa sa iya palanaguan sa pagpangita sang tulukbon. Mangin mamingaw ang inyo duta tungod sa pagsalakay sang kaaway, kag tungod sa puwerte nga kaakig sang Ginoo.

26

Nakaluwas si Jeremias sa Kamatayon

1-2 Sang bag-o pa lang naghari si Jehoyakim nga anak ni Josia sa Juda, nagsiling ang Ginoo sa akon, “Magtindog ka sa ugsaran sang akon templo kag maghambal sa tanan nga katawhan sang mga banwa sang Juda nga nagakadto diri sa akon templo sa pagsimba. Isugid sa ila ang tanan nga isugo ko sa imo, kag indi mo gid ini pagbuhinan. 3 Basi pa lang mamati sila sa imo kag magbiya sa ila malain nga pagginawi. Kon himuon nila ina, indi ko pagpadayunon ang kalaglagan nga ginplano ko nga himuon sa ila tungod sa ila malain nga mga ginahimo. 4 Silinga sila nga amo ini ang akon ginasiling: Kon indi kamo magpamati sa akon kag magtuman sa akon kasuguan nga ginhatag ko sa inyo, 5 kag kon indi kamo magpamati sa ginasiling sang akon mga alagad nga mga propeta, nga permi ko ginapadala sa inyo pero wala ninyo ginapamatii, 6 laglagon ko ini nga templo, subong nga ginlaglag ko ang Shilo. Kag ini nga siyudad pakamalauton sang tanan nga nasyon sa bilog nga kalibutan.”

7 Ang mga pari, mga propeta, kag ang tanan nga tawo nakabati sining mga ginhambal ni Jeremias sa templo sang Ginoo. 8 Pero pagkatapos hambal ni Jeremias sini, ginpalibutan siya sang mga pari, mga propeta kag mga tawo, kag ginsilingan, “Dapat ka nga mapatay! 9 Ngaa nagsiling ka sa ngalan sang Ginoo nga ining templo laglagon pareho sang Shilo, kag ining siyudad mangin mamingaw kag indi na pag-estaran?” Gani gindakop nila si Jeremias didto sa templo sang Ginoo.

10 Sang mabatian ini sang mga opisyal sang Juda, naghalin sila sa palasyo kag nagkadto sa templo. Nagpungko sila didto sa alagyan sang Bag-o nga Puwertahan sang templo sa paghukom. 11 Dayon nagsiling ang mga pari kag mga propeta sa mga opisyal kag sa tanan nga tawo didto, “Ini nga tawo dapat nga sentensyahan sang kamatayon tungod kay naghambal siya kontra sa sini nga siyudad. Kamo mismo ang nakabati sa iya!”

12 Nagsiling si Jeremias sa tanan nga opisyal kag sa tanan nga tawo didto: “Ginpadala ako sang Ginoo sa paghambal kontra sa sini nga templo kag siyudad, pareho sang inyo nabatian. 13 Gani magbag-o na kamo sa inyo pagginawi kag pamatasan, kag magtuman sa Ginoo nga inyo Dios. Kay kon himuon ninyo ina, indi pagpadayunon sang Ginoo ang kalaglagan nga iya ginsiling kontra sa inyo. 14 Kon parte sa akon, wala ako sing may mahimo. Himua ninyo sa akon kon ano ang maayo kag husto para sa inyo. 15 Pero tandai ninyo ini: kon patyon ninyo ako, may salabton kamo kag ang mga tawo sa sini nga siyudad tungod sa inyo pagpatay sa tawo nga wala sing sala, kay sa pagkamatuod ginpadala ako sang Ginoo sa paghambal sining tanan nga butang nga inyo nabatian subong.”

16 Dayon nagsiling ang mga opisyal kag ang mga tawo sa mga pari kag mga propeta, “Ini nga tawo indi dapat sentensyahan sang kamatayon, kay naghambal siya sa aton sa ngalan sang Ginoo nga aton Dios.”

17 May pila ka manugdumala nga nagtindog sa atubangan kag nagsiling sa bilog nga komunidad, 18 “Sang si Hezekia ang hari sang Juda, si Micas nga taga-Moreshet nagsugid sang mensahi sang Ginoo sa tanan nga katawhan sang Juda. Siling niya, ‘Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom nga pagalaglagon ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem. Mangin pareho ini sa gin-arado nga uma, kag mangin tinumpukan sang mga nagkalaguba. Kag mangin kagulangan ang bukid nga ginatindugan sang templo.’ 19 Ginpatay bala siya ni Hezekia ukon sang bisan sin-o sa Juda? Wala! Sa baylo, nagtahod si Hezekia sa Ginoo kag nagdangop sa iya. Gani wala pagpadayuna sang Ginoo ang kalaglagan nga iya ginsiling kontra sa ila. Karon, kon patyon ninyo si Jeremias, kamo mismo ang magadala sang grabe nga silot sa inyo kaugalingon.”

20 Sadto nga tion, may isa man ka tawo nga nagasugid sang mensahi sang Ginoo. Ang iya ngalan si Uria nga anak ni Shemaya nga taga-Kiriat Jearim. Naghambal man siya kontra sa sini nga siyudad kag nasyon pareho sang ginsiling ni Jeremias. 21 Sang mabatian ni Haring Jehoyakim kag sang tanan niya nga mga opisyal kag mga pangulo ang ginsiling ni Uria, gintinguhaan nila nga patyon siya. Pero nabalitaan ini ni Uria, gani nagpalagyo siya sa Egypt tungod sa kahadlok. 22 Pero ginsugo ni Haring Jehoyakim si Elnatan nga anak ni Acbor kag ang iban pa nga mga tawo sa pagkadto sa Egypt. 23 Ginkuha nila si Uria didto kag gindala kay Haring Jehoyakim, kag ginpapatay siya ni Haring Jehoyakim paagi sa espada kag ginpahaboy ang iya bangkay sa pampubliko nga lulubngan.

24 Pero si Jeremias ya ginbuligan ni Ahikam nga anak ni Shafan, gani wala siya gintugyan sa mga tawo para patyon.

27

Nagtakod si Jeremias sang Gota sa Iya Liog

1-2 Sang bag-o pa lang naghari si Zedekia nga anak ni Josia sa Juda, nagsiling ang Ginoo sa akon, “Jeremias, maghimo ka sang gota kag tabang* nga panit kag itakod sa imo liog. 3 Dayon isugid ini nga mensahi sa mga hari sang Edom, Moab, Ammon, Tyre, kag Sidon paagi sa ila mga embahador nga nagkadto sa Jerusalem sa pagpakigkita kay Haring Zedekia sang Juda. 4 Ihatag sa ila ini nga mensahi para sa ila mga hari: ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: 5 Paagi sa akon puwerte nga gahom gintuga ko ang kalibutan, ang mga katawhan, kag ang mga kasapatan, kag pagusto ako kon sin-o ang akon padumalahon sini. 6 Gani karon itugyan ko ang inyo mga nasyon sa akon alagad nga si Haring Nebucadnezar sang Babilonia. Bisan ang talunon nga mga sapat ipasakop ko sa iya pagdumala. 7 Magaalagad ang tanan nga nasyon sa iya, sa iya anak, kag sa iya apo, hasta sa tion nga malaglag ang Babilonia. Kag sa sina nga tion, ang Babilonia naman ang magaalagad sa madamo nga nasyon kag sa gamhanan nga mga hari.

8 “ ‘Pero kon may nasyon ukon ginharian nga indi mag-alagad ukon magpasakop kay Haring Nebucadnezar sang Babilonia, silutan ko ina nga nasyon paagi sa inaway, gutom, kag balatian hasta nga mapasakop ko sila kay Nebucadnezar. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 9 Gani indi kamo magpamati sa inyo mga propeta, mga manugpakot, mga nagapaathag sang kahulugan sang mga damgo, mga manugbabaylan ukon espiritista, nga nagasiling nga indi kamo pagsakupon sang hari sang Babilonia. 10 Kabutigan ang ila ginasiling sa inyo. Kag kon patihan ninyo, pahalinon ko kamo sa inyo duta. Tabugon ko kamo kag laglagon. 11 Pero ang nasyon nga magpasakop kag mag-alagad sa hari sang Babilonia magapabilin sa ila kaugalingon nga duta, kag magapadayon sila sa pag-estar dira kag sa pagpanguma. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

12 Amo man nga mensahi ang ginsiling ko kay Haring Zedekia sang Juda. Nagsiling ako, “Magpasakop kamo sa hari sang Babilonia. Mag-alagad kamo sa iya kag sa iya katawhan kag magakabuhi kamo. 13 Kay kon indi, ikaw kag ang imo katawhan mapatay sa inaway, sa gutom, kag sa balatian, pareho sang ginsiling sang Ginoo nga matabo sa nasyon nga indi mag-alagad sa hari sang Babilonia. 14 Indi kamo magpamati sa ginasiling sang mga propeta nga indi kamo pagsakupon sang hari sang Babilonia, kay kabutigan ang ila ginasiling sa inyo. 15 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: ‘Wala ko ginpadala ina nga mga propeta. Nagahambal sila sing butig sa akon ngalan. Gani kon magpati kamo sa ila, tabugon ko kamo kag laglagon, pati ang ina nga mga propeta.’ ”

16 Dayon nagsiling ako sa mga pari kag sa tanan nga tawo, “Nagasiling ang Ginoo nga indi kamo magpamati sa mga propeta nga nagasiling nga sa indi madugay ibalik na ang mga kagamitan sang templo halin sa Babilonia. Kabutigan ang ila ginasiling sa inyo. 17 Indi kamo magpamati sa ila, kundi mag-alagad kamo sa hari sang Babilonia, kag magakabuhi kamo. Indi na lang kuntani malaglag ini nga siyudad! 18 Kon matuod nga mga propeta sila kag ang ila ginahambal halin sa Ginoo, magpakitluoy sila sa Ginoo nga Makagagahom nga ang mga kagamitan nga nabilin sa templo, sa palasyo sang hari sang Juda, kag sa Jerusalem indi na pagdal-on sa Babilonia. 19 Kay nagasiling ang Ginoo nga Makagagahom nga ang saway nga mga haligi sang templo, ang suludlan sang tubig nga ginatawag nga Dagat, mga karo nga ginagamit sa paghakot sang tubig, kag ang iban pa nga mga kagamitan sa sini nga siyudad pagadal-on sa Babilonia. 20 Ini nga mga kagamitan wala ginpangdala ni Haring Nebucadnezar sa Babilonia sang ginbihag niya halin sa Jerusalem si Haring Jehoyakin sang Juda nga anak ni Jehoyakim, kaupod ang mga opisyal sang Juda kag Jerusalem. 21-22 Pero karon, amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, ‘Ini nga mga kagamitan pagadal-on sa Babilonia kag magpabilin didto hasta sa tion nga kuhaon ko kag dal-on pabalik sa Jerusalem.’ ”

28

Si Jeremias kag si Propeta Hanania

1 Sa amo gihapon nga tuig, sa ikalima nga bulan sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Zedekia sa Juda, may ginsiling sa akon si Propeta Hanania nga anak ni Azur nga taga-Gibeon. Natabo ini didto sa templo sang Ginoo, sa atubangan sang mga pari kag sang tanan nga tawo didto. Siling niya, 2 “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Dulaon ko na ang gahom sang hari sang Babilonia. 3 Sa sulod sang duha ka tuig ibalik ko sa sini nga lugar ang tanan nga kagamitan sang akon templo nga ginpanguha ni Haring Nebucadnezar kag gindala sa Babilonia. 4 Pabalikon ko man diri si Haring Jehoyakin sang Juda nga anak ni Jehoyakim, kag ang tanan nga taga-Juda nga ginbihag sa Babilonia, kay dulaon ko na ang gahom sang hari sang Babilonia. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

5 Dayon nagsabat si Propeta Jeremias kay Propeta Hanania didto sa atubangan sang mga pari kag sang mga tawo nga nagatindog sa templo sang Ginoo. 6 Nagsiling siya, “Amen! Kabay pa nga himuon ina sang Ginoo! Kabay pa nga tumanon sang Ginoo ang imo ginsiling nga dal-on niya pabalik diri ang mga kagamitan sang templo kag ang tanan nga ginbihag sa Babilonia. 7 Pero pamatii ining akon isiling sa imo kag sa tanan nga tawo nga nagapamati. 8 Ang mga propeta nga nahauna sa aton nagpanagna sadto nga may magaabot nga inaway, gutom kag balatian sa madamo nga nasyon kag sa gamhanan nga mga ginharian. 9 Ang propeta nga magpanagna sang kalinong dapat pamatud-an. Kon matabo ang iya ginsiling, kilalahon siya nga matuod nga ginpadala sang Ginoo.”

10 Dayon ginkuha ni Propeta Hanania ang gota sa liog ni Jeremias kag ginbali ini. 11 Nagsiling dayon siya sa mga tawo didto: “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Ang mga nasyon nga ginsakop ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia daw pareho lang nga gintakdan niya sang gota. Pero gub-on ko ang gota sa sulod sang duha ka tuig.” Dayon naglakat si Jeremias.

12 Wala madugay, pagkatapos nga ginbali ni Propeta Hanania ang gota sa liog ni Jeremias, nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 13 “Lakat, silinga si Hanania nga amo ini ang akon ginasiling: Ginbali mo ang gota nga kahoy pero ilisan ko ini sang gota nga salsalon. 14 Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel nagasiling: Ipapas-an ko ining gota nga salsalon sa tanan nga nasyon, para mag-alagad sila kay Haring Nebucadnezar sang Babilonia. Bisan ang talunon nga mga sapat ipasakop ko sa iya pagdumala.”

15 Dayon nagsiling si Propeta Jeremias kay Propeta Hanania, “Hanania, pamati! Ang Ginoo wala nagpadala sa imo, pero ginapapati mo ini nga nasyon sang kabutigan. 16 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Dulaon ko ikaw sa kalibutan. Karon mismo nga tuig mapatay ka kay gintudluan mo ang mga tawo nga magrebelde sa akon.”

17 Kag sang ikapito nga bulan sadto nga tuig, napatay si Propeta Hanania.

29

Ang Sulat ni Jeremias sa mga Ginbihag

1 Didto sa Jerusalem, nagsulat si Jeremias para sa mga manugdumala, mga pari, mga propeta, kag sa iban pa nga ginbihag ni Nebucadnezar sa Babilonia halin sa Jerusalem. 2 Ginsulat niya ini pagkatapos nga ginbihag si Haring Jehoyakin, ang iya iloy, ang mga opisyal sang palasyo, ang mga pangulo sang Juda kag Jerusalem, kag ang eksperto nga mga panday kag mga trabahador. 3 Ginhatag ni Jeremias ang sulat kay Elasa nga anak ni Shafan kag kay Gemaria nga anak ni Hilkia. Ini sila ginpadala ni Haring Zedekia sang Juda kay Nebucadnezar sa Babilonia. Amo ini ang iya sulat:

4 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, sa tanan nga taga-Jerusalem nga iya ginpabihag sa Babilonia: 5 “Magpatindog kamo sang mga balay kag dira mag-estar. Magpananom kamo kag magkaon sang inyo patubas. 6 Magpangasawa kag magpamana kamo, kag magpamata. Paasawaha ukon papamanaha man ninyo ang inyo mga anak para magpamata man sila. Magmuad kag magdamo kamo. 7 Buligi ninyo nga magmaayo kag magmainuswagon ang siyudad nga sa diin ginpabihag ko kamo. Pangamuyui ninyo ini, kay kon mag-uswag ini, mag-uswag man kamo.”

8 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: “Indi kamo magpatalang sa mga propeta ukon sa mga manugpakot nga kaupod ninyo. Indi man kamo magpamati sa ila mga damgo, 9 kay nagasugid sila sang kabutigan sa akon ngalan. Wala ko sila ginpadala. 10 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga pagkatapos sang 70 ka tuig nga pagpanakop sang Babilonia, balikan ko kamo kag tumanon ko ang akon ginpromisa nga dal-on kamo pabalik sa inyo nga lugar. 11 Nahibaluan ko kon paano ko tumanon ang akon mga plano para sa inyo—plano sa pagpauswag sa inyo kag indi sa paghalit, plano sa paghatag sa inyo sang paglaom nga may maayo kamo nga palaabuton. 12 Dayon magapanawag kamo kag magapangamuyo sa akon, kag pamatian ko kamo. 13 Kon magadangop kamo sa akon sing tinagipusuon, buligan ko kamo. 14 Huo, buligan ko gid kamo kag pabalikon ko kamo sa inyo duta halin sa pagkabihag.* Tipunon ko kamo halin sa nagkalain-lain nga nasyon nga sa diin ginpalapta ko kamo, kag ibalik sa inyo kaugalingon nga duta. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

15 “Basi masiling kamo nga ginpadal-an ko kamo sang mga propeta dira sa Babilonia. 16 Pero amo ini ang ginasiling ko parte sa hari nga naghalin sa kaliwat ni David kag sa tanan ninyo nga mga kasimanwa nga nabilin sa siyudad sang Jerusalem, nga wala mabihag kaupod ninyo: 17 Padal-an ko sila sang inaway, gutom kag balatian. Mangin pareho sila sa dunot nga higos nga indi gid makaon. 18 Huo, lagson ko sila sang inaway, gutom kag balatian, kag mangin makangilil-ad sila sa tanan nga ginharian. Tabugon ko sila sa bisan diin nga nasyon, kag didto pakamalauton sila, kangil-aran, insultuhon, kag yagutaon. 19 Kay wala sila magpamati sa akon mga pulong nga permi ko ginahambal sa ila paagi sa akon mga alagad nga mga propeta. Kag bisan kamo nga mga ginbihag wala man magpamati. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

20 Gani pamati kamo sa ginasiling sang Ginoo, kamo nga mga ginpabihag niya halin sa Jerusalem pa-Babilonia. 21 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, parte kay Ahab nga anak ni Kolaya kag kay Zedekia nga anak ni Maasea, “Ini nga mga tawo nagasugid sa inyo sang kabutigan sa akon ngalan. Gani itugyan ko sila kay Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag ipapatay niya sila sa inyo mismo atubangan. 22 Ang ila dangatan gamiton sang mga taga-Juda nga ginbihag sa Babilonia sa pagpakamalaot sa iban. Magasiling sila, ‘Kabay pa nga patyon ka sang Ginoo pareho kay Zedekia kag kay Ahab nga ginsunog sang hari sang Babilonia.’ 23 Matabo ini sa ila kay nakahimo sila sang makahuluya nga butang sa Israel. Nagpanginbabayi sila sa asawa sang iban kag naghambal sang kabutigan sa akon ngalan, nga wala ko gid ginsugo nga himuon nila. Nahibaluan ko gid ining ila mga ginhimo kag makapamatuod ako kontra sa ila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Mensahi para kay Shemaya

24 Ginsugo ako sang Ginoo nga ihambal ini nga mensahi kay Shemaya nga taga-Nehelam: 25 “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Nagpadala ka sang sulat sa imo lang awtoridad kay Zefanias nga anak ni Maasea nga pari, kag nagpadala ka sang mga kopya sa iban pa nga mga pari, kag sa tanan nga katawhan sang Jerusalem. Amo ini ang imo sulat kay Zefanias, 26 ‘Ginpili ka sang Ginoo sa pagbulos kay Jehoyada bilang pari nga manugdumala sang templo. Katungdanan mo ang pagdakop kag pagkadena sa kay bisan sin-o nga buang-buang nga nagapakapropeta. 27 Ti ngaa wala mo pagtapnaa si Jeremias nga taga-Anatot, nga nagapakapropeta dira sa inyo? 28 Nagsulat pa gani siya sa amon diri sa Babilonia nga madugay pa kami kuno diri. Suno sa iya, magpatindog kami sang mga balay kag diri mag-estar, kag magpananom kag magkaon sang amon patubas.’ ”

29 Sang mabaton ni Zefanias nga pari ang sulat ni Shemaya, ginbasa niya ini kay Propeta Jeremias. 30 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 31 “Ipadala ining akon mensahi sa tanan nga ginbihag. Silinga sila nga amo ini ang akon ginasiling parte kay Shemaya nga taga-Nehelam: Wala ko ginpadala si Shemaya nga maghambal sa inyo. Ginpapati niya kamo sa iya kabutigan. 32 Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga silutan ko gid siya kag ang iya mga kaliwat. Wala gid sing bisan isa sa iya mga kaliwat nga mabilin ukon makakita sang maayo nga mga butang nga akon pagahimuon sa inyo, kay gintudluan niya kamo nga magrebelde sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

30

Ang mga Promisa sang Dios sa Iya Katawhan

1-2 Nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, “Ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nagasiling nga isulat mo sa libro ang tanan nga ginsiling ko sa imo. 3 Kay magaabot ang tion nga pabalikon ko ang akon katawhan nga taga-Israel kag taga-Juda sa ila duta halin sa pagkabihag.* Huo, pabalikon ko sila sa duta nga ginhatag ko sa ila mga katigulangan nga ila panag-iyahan. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

4-5 Amo pa gid ini ang ginsiling sang Ginoo parte sa Israel kag Juda: “Mabatian ang pagsininggit sang mga tawo sa kahadlok. Puwerte ang ila kakulba kag wala sila sang kalinong. 6 Karon may pamangkot ako sa inyo. Makabata bala ang mga lalaki? Ti, ngaa nakita ko ang mga lalaki nga nagapalanglapsi kag nagauyat sa ila tiyan pareho sang babayi nga nagapasakit? 7 Daw ano ka makahaladlok ang ina nga adlaw kon mag-abot na! Wala gid sing may makapareho sa sina nga adlaw. Tion ina sang kalisod sa mga kaliwat ni Jacob, pero sa ulihi maluwas sila sa sina nga kahimtangan. 8 Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling nga sa sina nga tion, indi na sila pag-ulipunon sang mga taga-iban nga lugar. Daw pareho lang nga balion ko ang gota sa ila mga liog kag panghukson ang ila mga kadena. 9 Magaalagad na sila sa akon, angGinoo nga ila Dios, kag sa ila hari nga kaliwat ni David nga akon ipadala sa ila.

10 “Gani indi kamo magkahadlok ukon magpakulba, kamo nga mga kaliwat ni Jacob nga akon alagad. Ako, ang Ginoo, nagasiling nga kuhaon ko gid kamo dira sa malayo nga lugar nga sa diin ginbihag kamo. Dayon magakabuhi kamo nga may kalinong. Indi na kamo maano kag wala na sing may magpahadlok sa inyo. 11 Kay kaupod ninyo ako kag luwason ko kamo. Laglagon ko sing bug-os ang tanan nga nasyon nga sa diin ginpalapta ko kamo, pero indi ko ini paghimuon sa inyo. Pero wala nagakahulugan nga indi ko na kamo pagsilutan. Disiplinahon ko kamo sing nagakaigo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

12-13 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa iya katawhan: “Ang inyo mga pilas indi na mag-ayo kay grabe na gid ini. Wala gid sing may makabulig ukon makabulong sa inyo. Wala gid sing bulong para sa inyo. 14 Ginkalimtan na kamo sang inyo kadampig nga mga nasyon; wala na sila nagasapak sa inyo. Ginsalakay ko kamo pareho sang pagsalakay sang kaaway. Puwerte gid ang akon pagsilot sa inyo tungod kay grabe ang inyo mga sala kag puwerte kadamo. 15 Ngaa nagareklamo kamo nga ang inyo pilas wala nagaayo? Ginhimo ko ina sa inyo tungod kay grabe ang inyo mga sala kag puwerte kadamo.

16 “Pero ang tanan nga maglaglag sa inyo laglagon man; ang tanan ninyo nga mga kaaway pagabihagon. Ang tanan nga nagsalakay kag nagpanguha sang inyo mga pagkabutang salakayon kag panguhaon man ang ila mga pagkabutang. 17 Pero kamo ayuhon ko, kag bulngon ko ang inyo mga pilas, tungod kay nagasiling ang iban nga kamo nga mga taga-Jerusalem† ginsikway kag ginpabay-an. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

18 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Pabalikon ko ang mga kaliwat ni Jacob sa ila mga banwa halin sa pagkabihag.‡ Kaluoyan ko ang ila mga banwa. Patindugon nila liwat ang ila mga banwa§ kag ang mabakod nga mga parte sini didto mismo sa ginpatindugan sadto. 19 Dayon magakanta sila sang mga pagpasalamat kag magahinugyaw sa kalipay. Padamuon ko sila kag padunggan. 20 Ang ila mga kabataan magauswag pareho sang una. Palig-unon ko sila sa akon presensya, kag silutan ko ang bisan sin-o nga magdaogdaog sa ila. 21 Ang ila pangulo magahalin mismo sa ila. Papalapiton ko siya sa akon, kag magapalapit siya. Kay wala sing tawo nga mangahas nga magpalapit sa akon kon indi ko papalapiton. Ako, ang Ginoo, nagasiling nga 22 mangin katawhan ko sila kag ako mangin ila Dios.”

23 Pamati! Ang kaakig sang Ginoo pareho sang bagyo ukon buhawi nga magahampas sa ulo sang malain nga mga tawo. 24 Indi gid madula ang iya puwerte nga kaakig hasta mahimo niya ang iya luyag nga himuon. Kag sa ulihi maintiendihan ninyo ini.

31

Ang Pagbalik sang mga Israelinhon

1 Nagpadayon ang Ginoo sa pagsiling, “Sa sina nga tion, mangin Dios ako sang tanan nga pamilya sang Israel, kag mangin katawhan ko sila. 2 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga tatapon ko ang mga nagkalabilin sa ila nga buhi sa inaway samtang nagapanglakaton sila sa kamingawan. Magabalik ako sa paghatag sang kapahuwayan sa Israel.”

3 Sang una* nagpakita ang Ginoo sa mga Israelinhon kag nagsiling, “Ginahigugma ko gid kamo sang wala sing katapusan nga gugma. Sa akon kaayo, ginpapalapit ko kamo sa akon. 4 Patindugon ko kamo liwat, O katawhan sang Israel nga pareho sa isa ka birhen nga babayi. Sa liwat magasaot kamo sa kalipay nga nagatukar sang inyo mga tamborin. 5 Magatanom kamo liwat sang mga ubas sa mga bukid sang Samaria, kag magapulos sa mga bunga sini. 6 Magaabot ang tion nga ang mga manugbantay didto sa mga bukid sang Efraim magasinggit, ‘Dali kamo, mataklad kita sa Jerusalem† sa pagsimba sa Ginoo nga aton Dios.’ ”

7 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Magkanta kamo kag maghinugyaw sa kalipay para sa Israel,‡ ang labaw sa tanan nga nasyon. Magdayaw kamo kag magsinggit, ‘O Ginoo, luwasa ang imo katawhan, ang nabilin nga buhi sa mga Israelinhon.’ 8 Pamati! Ako mismo ang magakuha kag magatipon sa ila halin sa duta sa north kag sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. Pati ang mga bulag kag mga piang magaupod sa ila, subong man ang mga nagabulusong kag ang mga manugbata. Isa ka dako nga grupo ang magapauli. 9 Magahibi sila kag magapangamuyo samtang ginadala ko sila puli. Dal-on ko sila sa mga ililigan sang tubig, kag magaagi sila sa maayo nga dalan nga indi sila makasandad. Kay ako ang amay sang Israel, kag si Efraim§ ang akon kamagulangan nga anak.

10 “O mga nasyon, pamatii ninyo ang akon ginasiling, kag isugid ini sa malayo nga mga lugar: Ginpalapta ko ang mga Israelinhon, pero tipunon ko sila, kag bantayan ko sila pareho sang manugbantay sang mga karnero. 11 Luwason ko sila nga mga kaliwat ni Jacob sa kamot sang mga tawo nga mas gamhanan sang sa ila. 12 Magakadto sila sa Bukid sang Zion kag magahinugyaw sa kalipay. Magakalipay sila tungod sa mga pagpakamaayo ko sa ila. Mangin bugana ang ila uyas, duga sang ubas, lana, kag mga kasapatan. Mangin pareho sila sa katamnan nga permi ginabunyagan, kag indi na gid sila magkasubo pa. 13 Magasaot sa kalipay ang ila mga dalaga kag mga soltero pati ang mga tigulang. Bayluhan ko ang ila paghinibi sang kalipay. Imbes nga magpangasubo sila, lipayon ko sila. 14 Hatagan ko ang mga pari sang bugana nga mga halad. Pun-on ko ang akon katawhan sang mga pagpakamaayo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

15 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoo, “May nabatian nga paghinibi kag pagpanalambiton sa Rama. Nagahibi si Raquel tungod sa iya mga kabataan. Nagahibi siya kag indi na gid maulo-ulohan tungod kay ang iya mga kabataan nagkalamatay.”

16 Pero karon nagasiling ang Ginoo, “Indi ka na maghibi kay balusan ko ikaw sa imo mga binuhatan. Magabalik ang imo mga anak halin sa duta sang mga kaaway. 17 Gani may paglaom sa imo palaabuton. Kay magabalik gid ang imo mga anak sa ila kaugalingon nga duta. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

18 Nabatian ko gid ang paghilibion sang mga taga-Efraim. Nagasiling sila, “O Ginoo, pareho kami sang bataon nga baka nga wala maanad sang gota, pero gintudluan mo kami nga magtuman sa imo. Ikaw ang Ginoo nga amon Dios, gani ibalik kami sa amon duta. 19 Nagbiya kami sadto sa imo, pero karon nagahinulsol na kami. Sang nakamarasmas kami nga nakasala kami ginpukpok namon ang amon dughan sa paghinulsol. Nahuya gid kami sa amon mga ginhimo sang bataon pa kami.”

20 Nagsabat ang Ginoo, “Kamo katawhan sang Efraim akon gid pinalangga nga anak. Bisan permi ako nagahambal kontra sa inyo, palangga ko gihapon kamo. Ginakahidlawan ko kamo kag naluoy gid ako sa inyo.

21 “Magbutang kamo sang mga tanda sa dalan. Tandai ninyo sing maayo ang dalan nga inyo ginaagyan kay diri man kamo magaagi sa inyo pagbalik. O Israel nga pareho sa isa ka birhen nga babayi, magbalik na kamo sa inyo mga banwa. 22 San-o pa kamo mabalik sa akon, O mga anak ko nga nagtalang. Magahimo ako sang bag-o nga butang sa kalibutan, pareho bala nga ang babayi amo na ang nagapangaluyag* sa lalaki.”

Ang Palaabuton nga Kauswagan sang Israel

23 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, “Kon pabalikon ko na ang katawhan sang Juda sa ila duta halin sa pagkabihag,† magasiling sila liwat, ‘Kabay pa nga pakamaayuhon sang Ginoo ang balaan nga bukid sang Jerusalem, nga sa diin siya nagaestar.’ 24 Magaestar ang mga tawo sa Juda kag sa mga banwa sini, pati ang mga mangunguma kag ang mga bakiro. 25 Kay papahuwayon ko ang mga ginakapoy kag busgon ko ang tanan nga nagakaluya sa kagutom. Gani magasiling sila,‡ 26 ‘Nakabugtaw ako, kag manami gid ang akon tulog.’ ”

27 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “Magaabot ang tion nga padamuon ko ang katawhan sang Israel kag Juda pati ang ila mga kasapatan. 28 Sang una ginsiguro ko gid nga magabot sila, marumpag, mawasak, kag malaglag, pero sa ulihi tukuron kag patindugon ko sila liwat. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 29 Sa sina nga tion ang mga tawo indi na magsiling nga, ‘Nagkaon ang ginikanan sang maaslom nga ubas, kag ang kaaslom sini matilawan sang ila mga kabataan.’ 30 Sa baylo, kon sin-o ang nagkaon sang maaslom nga ubas, siya lang mismo ang makatilaw sang kaaslom sini. Ang tawo lang nga nakasala amo ang mapatay.”

31 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoo, “Magaabot ang tion nga magahimo ako sang bag-o nga kasugtanan sa katawhan sang Israel kag sang Juda, 32 kag ini indi na pareho sang una nga kasugtanan nga akon ginhimo sa ila mga katigulangan sadtong gintuytuyan ko sila paguwa sa Egypt. Bisan tuod pareho ako sang bana sa ila, wala gid sila magtuman sang akon una nga kasugtanan. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

33 Nagsiling pa ang Ginoo, “Ang bag-o nga kasugtanan nga akon himuon sa katawhan sang Israel sa palaabuton nga mga inadlaw amo ini: Ibutang ko ang akon mga sugo sa ila hunahuna, kag isulat ko ini sa ila tagipusuon. Ako mangin ila Dios, kag sila mangin akon katawhan. 34 Wala na sing may magsiling pa sa iya kasimanwa ukon sa iya utod nga dapat kilalahon niya ang Ginoo. Tungod kay sila tanan magakilala sa akon, halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon. Kay patawaron ko sila sa ila mga malain nga nahimo, kag indi ko na pagdumdumon ang ila mga sala. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

35 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Ako amo ang nagamando sa adlaw nga magsanag kon adlaw, kag sa bulan kag mga bituon nga magsanag kon gab-i. Kag ako ang nagalabugay sa dagat kag nagapalinagumba sang mga balod. Ginoo nga Makagagahom ang akon ngalan. 36 Samtang nagapabilin ang langit kag ang kalibutan, magapabilin man ang katawhan sang Israel hasta san-o. 37 Subong nga indi matakos ang langit kag indi matungkad ang pundasyon sang kalibutan, indi ko man mahimo nga sikwayon ang tanan nga kaliwat sang Israel tungod sa mga sala nga ila ginhimo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

38 Nagsiling pa ang Ginoo, “Magaabot ang tion nga ang siyudad sang Jerusalem pagatukuron liwat halin sa Tore ni Hananel pakadto sa Pamusod nga Puwertahan. 39 Halin sa sina nga mga lugar, ang border magapadayon sa bukid sang Gareb dayon paliko sa Goa. 40 Ang bilog nga pulopatag nga ginahabuyan sang mga bangkay kag mga basura, mangin balaan para sa akon, kag pati man ang tanan nga uma sa Kidron nga ililigan sang tubig sa east kag hasta sa Puwertahan sang mga Kabayo. Indi na gid malaglag ukon maguba liwat ang ini nga siyudad.”

32

Nagbakal si Jeremias sang Uma

1 May ginhambal ang Ginoo kay Jeremias sang ika-10 nga tuig sang paghari ni Zedekia sa Juda, nga amo ang ika-18 nga tuig sang paghari ni Nebucadnezar sa Babilonia. 2 Sadto nga tion, ginapalibutan sang mga soldado sang Babilonia ang Jerusalem, kag si Propeta Jeremias napriso sa ugsaran sang mga guwardya sa palasyo sang hari sang Juda. 3 Ginpapriso siya ni Haring Zedekia tungod sa iya ginhambal. Kay nagsiling si Jeremias, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo: Itugyan ko ini nga siyudad sa hari sang Babilonia, kag maagaw niya ini. 4 Indi makapalagyo si Haring Zedekia sa mga taga-Babilonia,* kundi itugyan gid siya sa hari sang Babilonia kag magaatubang sa iya para sentensyahan. 5 Dal-on si Zedekia sa Babilonia, kag magapabilin siya didto hasta nga matapos ang pagsilot ko sa iya. Bisan magpakig-away kamo sa mga taga-Babilonia indi gihapon kamo magdaog. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

6 Nagsiling si Jeremias, “Ginhambalan ako sang Ginoo nga 7 si Hanamel nga anak ni Shalum nga akon tiyo magakadto sa akon kag magasiling, ‘Bakla ang akon uma sa Anatot. Tungod nga ikaw ang pinakamalapit ko nga paryente, may kinamatarong ka kag katungdanan sa pagbakal sini.’

8 “Kag suno sa ginsiling sang Ginoo, nagkadto sa akon si Hanamel nga akon pakaisa didto sa ugsaran sang mga guwardya. Nagsiling siya, ‘Bakla ang akon uma sa Anatot sa kadutaan sang tribo ni Benjamin. May kinamatarong ka kag katungdanan sa pagpanag-iya sini, gani bakla ini.’

“Nahibaluan ko nga ang Ginoo gid ang nagsiling sadto, 9 gani ginbakal ko ato nga uma kay Hanamel sa bili nga 17 ka bilog nga pilak. 10 Ginpirmahan ko kag ginselyuhan ang papeles sa pagbakal sa atubangan sang mga saksi. Ginkilo ko dayon ang pilak kag ginbayad kay Hanamel. 11 Dayon ginkuha ko ang papeles nga naselyuhan kag ang kopya sini nga wala naselyuhan, nga sa diin nasulat ang mga kasugtanan sang pagbakal. 12 Kag ginhatag ko ini kay Baruc nga anak ni Neria kag apo ni Masea, sa presensya ni Hanamel kag sang mga saksi nga nagpirma sang sini nga papeles, kag sa presensya sang tanan nga Judio nga nagapungko didto sa ugsaran sang mga guwardya.

13 “Kag sa atubangan nila ginsilingan ko si Baruc, 14 ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Kuhaa inang papeles nga naselyuhan kag ang wala naselyuhan, kag isulod ini sa bulobanga para mapreserbar ini sa malawig nga panahon. 15 Kay magaabot ang tion nga magaangkon liwat sang mga pagkabutang ang mga tawo sa sini nga lugar. Magabinaklanay sila sang mga balay, mga uma, kag mga talamnan sang ubas. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, ang nagasiling sini.’ ”

16 Pagkatapos ko hatag sang papeles kay Baruc nga anak ni Neria, amo ini ang akon pangamuyo: 17 “O Ginoong Dios, gintuga mo ang kalangitan kag ang kalibutan paagi sa imo puwerte nga gahom. Wala gid sing butang nga indi mo mahimo. 18 Ginapakita mo ang imo gugma sa madamo nga henerasyon, pero ginasilutan mo man ang mga anak tungod sa sala sang ila mga ginikanan. Daw ano ikaw ka makagagahom nga Dios, nga ang ngalan Ginoo nga Makagagahom. 19 Maayo gid ang imo mga plano kag makatilingala ang imo mga binuhatan. Makita mo ang tanan nga ginahimo sang mga tawo, kag ginabalusan mo sila suno sa ila pagginawi kag mga binuhatan. 20 Naghimo ka sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang didto sa Egypt kag ginapadayon mo ini hasta subong diri sa Israel kag sa iban nga mga nasyon. Kag paagi sini nangin bantog ka sa gihapon. 21 Paagi sa mga milagro kag makatilingala nga mga butang, kag sa imo gahom nga nakapahadlok sa mga Egyptohanon, ginpaguwa mo ang imo katawhan nga mga Israelinhon sa Egypt. 22 Ginhatag mo sa ila ining maayo kag mapatubason nga duta† nga imo ginpromisa nga ihatag sa ila mga katigulangan. 23 Ginpanag-iyahan nila ini, pero wala sila magtuman sa imo ukon magsunod sa imo kasuguan. Wala sila maghimo sang imo ginpahimo sa ila. Gani ginpadal-an mo sila sang kalaglagan. 24 Kag karon nagatumpok ang mga taga-Babilonia sang duta sa kilid sang pader sang Jerusalem para mataklas nila ini kag maagaw ang siyudad. Kag tungod sa inaway, gutom, kag balatian, maagaw sang mga taga-Babilonia ang siyudad suno gid sa imo ginsiling. 25 Pero sa pihak sini, O Ginoong Dios, ginsugo mo ako sa pagbakal sang uma sa atubangan sang mga saksi, bisan madali na lang maagaw sang mga taga-Babilonia ang ini nga siyudad.”

26 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 27 “Ako ang Ginoo, ang Dios sang tanan nga katawhan. May butang bala nga indi ko mahimo? 28 Gani, itugyan ko ini nga siyudad sa mga taga-Babilonia kag sa ila hari nga si Nebucadnezar, kag maagaw nila ini. 29 Sunugon nila ini, pati ang mga balay nga ang mga atop sini ginasunugan sang mga insenso kay Baal kag ginahalaran sang halad nga ilimnon para sa iban nga mga dios, nga nakapaakig gid sa akon.

30 “Ako, ang Ginoo, nagasiling nga halin pa gid sang una, wala sing iban nga ginahimo ang katawhan sang Israel kag Juda kundi puro lang pagpakasala. Ginpaakig nila ako paagi sa ila mga ginpanghimo. 31 Halin sang pagtukod sang sini nga siyudad hasta subong, ginapaakig ako sang mga pumuluyo sini. Gani laglagon ko gid ini. 32 Ginapaakig ako sang katawhan sang Israel kag Juda tungod sa tanan nga malain nga ila ginahimo—tanan gid sila: ang ila mga hari kag mga opisyal, ang ila mga pari kag mga propeta, kag ang katawhan sang Juda kag Jerusalem. 33 Nagtalikod sila sa akon bisan sige-sige ang akon pagtudlo sa ila. Indi sila magpamati kag indi gusto tudluan. 34 Gindagtaan nila ang templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako paagi sa pagbutang sang makangilil-ad nga mga dios-dios didto. 35 Nagpatindog sila sang mga simbahan para kay Baal didto sa Pulopatag sang Ben Hinom, kag didto man nila ginahalad ang ila mga anak kay Molek. Wala gid ako magsugo sini sa ila; wala gani ini magsulod sa akon hunahuna nga himuon nila ining makangilil-ad nga mga butang nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang katawhan sang Juda.

36 “Nagasiling kamo nga paagi sa inaway, gutom, kag balatian itugyan ini nga siyudad sa hari sang Babilonia. Pero karon nagasiling ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nga 37 pagatipunon ko ang akon katawhan halin sa tanan nga lugar nga sa diin ginpalapta ko sila tungod sa puwerte ko nga kaakig sa ila. Dal-on ko sila liwat sa sini nga lugar kag magakabuhi sila nga malinong. 38 Mangin katawhan ko sila kag mangin Dios nila ako. 39 Himuon ko nga mangin isa sila sa tinutuyo kag pagkabuhi, agod magtahod sila permi sa akon para sa ila kaugalingon nga kaayuhan kag sa kaayuhan man sang ila mga kaliwat. 40 Magahimo ako sa ila sang kasugtanan nga wala sing katapusan, nga indi ako mag-untat sa paghimo sang maayo sa ila. Hatagan ko sila sang handom sa pagtahod sa akon, para indi sila magbiya sa akon. 41 Magakalipay ako sa paghimo sang maayo sa ila, kag paestaron ko sila sa sini nga duta nga hugot gid sa akon tagipusuon.”

42 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Subong nga ginpadal-an ko sang puwerte nga kalaglagan ini nga katawhan, padal-an ko man sila sang mga kaayuhan nga akon ginpromisa sa ila. 43 Sa liwat magbinaklanay sang mga uma sa sini nga duta nga sa karon mamingaw kag wala sing may nagaestar, tawo man ukon sapat, kay gintugyan ini sa mga taga-Babilonia.

44 “Huo, magbinaklanay liwat sang mga uma. Pirmahan, selyuhan, kag saksihan ang mga papeles sang pagbakal sini. Pagahimuon ini sa kadutaan ni Benjamin, sa mga baryo sa palibot sang Jerusalem, sa mga banwa sang Juda, sa mga banwa nga ara sa kabukiran, sa mga banwa sa bulobukid sa west, kag sa mga banwa sa Negev. Matabo ini tungod nga pabalikon ko ang akon katawhan sa ila duta halin sa pagkabihag.‡Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

33

Mga Promisa sang Pagpakamaayo

1 Samtang didto pa si Jeremias sa prisohan sa ugsaran sang mga guwardya sang palasyo, nagsiling ang Ginoo sa iya sa ikaduha nga beses. 2 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga nagtuga sang kalibutan, nagporma sini kag nagbutang sa iya nahamtangan—Ginoo ang iya ngalan:

3 “Magpanawag ka sa akon kay buligan ko ikaw, kag ipahayag ko sa imo ang makatilingala kag sekreto nga mga butang nga wala mo pa mahibaluan. 4 Kay ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nagasiling: Bisan ginpangguba pa ang mga balay sa Jerusalem kag ang palasyo sang hari sang Juda para himuon nga mga pamakod sa mga pader agod indi masulod sang mga kaaway, 5 sudlon gihapon ini sang mga taga-Babilonia.* Madamo ang mapatay sa sini nga siyudad tungod kay laglagon ko ini sa akon puwerte nga kaakig sa inyo. Isikway ko ini nga siyudad tungod sa tanan nga kalautan sini.

6 “Pero magaabot ang tion nga ayuhon ko ini nga siyudad kag ang mga pumuluyo sini. Dayon magakabuhi sila nga mauswagon kag malinong. 7 Pabalikon ko ang mga taga-Israel kag taga-Juda sa ila duta halin sa pagkabihag,† kag patindugon ko liwat ang ila mga banwa pareho sang una. 8 Tinluan ko sila kag patawaron sa tanan nila nga sala nga nahimo kontra sa akon. 9 Kon matabo na ini, ang siyudad sang Jerusalem magahatag sa akon sang kadungganan, kalipay, kag kadayawan. Kag ang tagsa ka nasyon sa kalibutan magakurog sa kahadlok kon mabatian nila ang maayo nga mga butang nga akon ginahimo sa sini nga siyudad, pati ang pagpauswag ko sini kag paghatag sang kalinong.”

10 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “Nagasiling kamo nga mamingaw kag wala sing mga tawo kag mga kasapatan ang Juda kag Jerusalem. Pero sa ulihi mabatian liwat sa sini nga mga lugar 11 ang mga pagkinalipay kag pagsinadya. Mabatian ang pagkinalipay sang bag-ong kasal, kag sang mga tawo nga nagadala sang mga halad sang pagpasalamat sa templo sang Ginoo. Magasiling sila,

“ ‘Magpasalamat sa Ginoo nga Makagagahom,

kay maayo gid siya.

Ang iya gugma wala sing katapusan.’

Huo, magakinalipay ang mga tawo kay ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang sini nga duta pareho sang una. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

12 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, “Bisan mamingaw ini nga duta subong kag wala sing mga tawo kag mga kasapatan, sa ulihi may mga palahalban na sa tanan nga banwa nga pagadal-an sang mga manugbantay sang ila mga karnero. 13 Sa liwat magadamo ang ila mga kasapatan sa mga banwa nga ara sa kabukiran, sa mga bulobukid sa west, sa Negev, sa kadutaan ni Benjamin, sa mga baryo sa palibot sang Jerusalem, kag sa mga banwa sang Juda. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

14 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Magaabot ang tion nga tumanon ko gid ang akon maayo nga promisa sa katawhan sang Israel kag Juda. 15 Sa sina nga tion, padumalahon ko ang isa ka matarong nga hari nga kaliwat ni David. Himuon niya ang matarong kag husto sa bilog nga duta. 16 Sa sina man nga tion maluwas ang Juda kag makaangkon sang kalinong ang Jerusalem. Ang Jerusalem pagatawgon nga, ‘Ang Ginoo amo ang Nagahatag sa Aton sang Pagkamatarong.‡’ ”

17 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “May ara permi si David sang kaliwat nga maghari sa katawhan sang Israel. 18 Kag may ara man permi sang pari sa mga kaliwat ni Levi nga magaalagad sa akon kag magahalad sang mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, kag iban pa nga mga halad.”

19 Dayon nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 20 “Subong nga indi na maliwat ang akon kasugtanan sa adlaw kag sa gab-i nga magguwa sila sa husto nga tion, 21 indi na man maliwat ang akon kasugtanan kay David nga akon alagad nga may ara siya permi sang kaliwat nga magahari. Kag amo man sa mga pari nga mga kaliwat ni Levi, nga magaalagad sa akon sa gihapon. 22 Padamuon ko ang mga kaliwat ni David kag ni Levi pareho kadamo sa mga bituon sa langit kag sa mga balas sa baybayon nga indi maisip.”

23 Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Jeremias, 24 “Wala ka bala makabati nga ginainsultuhan sang mga tawo ang akon katawhan? Nagasiling sila, ‘Ginsikway sang Ginoo ang duha ka ginharian nga iya ginpili.’ Gani ginainsulto nila ang akon katawhan kag wala na nila ini ginakabig nga nasyon. 25 Pero nagasiling ako nga subong indi na maliwat ang akon kasugtanan sa adlaw kag sa gab-i kag ang akon mga sistema nga nagagahom sa langit kag sa duta, 26 indi man maliwat ang akon kasugtanan sa mga kaliwat ni Jacob kag kay David nga akon alagad. Magapili gid ako halin sa mga kaliwat ni David sang magahari sa mga kaliwat ni Abraham, Isaac, kag Jacob. Kaluoyan ko gid ang akon katawhan kag pabalikon ko sila sa ila duta halin sa pagkabihag.”§

34

Ang Paandam kay Zedekia

1-2 Ginsalakay ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia ang Jerusalem kag ang mga banwa sa palibot sini. Kaupod niya sa pagsalakay ang tanan niya nga soldado pati ang mga soldado halin sa tanan nga ginharian nga sakop niya. Sadto nga tion nagsiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel, kay Jeremias: “Magkadto ka kay Haring Zedekia sang Juda kag silinga siya nga ako, ang Ginoo, nagasiling: Itugyan ko ini nga siyudad sa hari sang Babilonia kag pagasunugon niya ini. 3 Indi ka gid makapalagyo sa iya, kundi madakpan ka kag itugyan sa iya. Magaatubang ka sa iya para sentensyahan, kag dayon bihagon ka pa-Babilonia. 4 Pero Haring Zedekia, pamatii ining akon promisa sa imo: Indi ka mapatay sa inaway, 5 kundi mapatay ka nga malinong. Magasunog ang imo katawhan sang insenso sa pagpadungog sa imo, pareho sa ila ginhimo sang paglubong sang imo mga katigulangan nga naghari antes sa imo. Magapangasubo sila sa imo kag magasiling, ‘Abaw, patay na ang amon hari!’ Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

6 Ginhambal ini tanan ni Jeremias kay Haring Zedekia sang Juda didto sa Jerusalem. 7 Nagasalakay na sadto ang mga soldado sang hari sang Babilonia sa Jerusalem, Lakish, kag Azeka. Amo na lang ini ang nabilin nga mga banwa sang Juda nga napalibutan sang pader.

Ang Paghilway sa mga Ulipon

8 May ginsiling pa gid ang Ginoo kay Jeremias sadtong tion nga naghimo sang kasugtanan si Haring Zedekia sa tanan nga katawhan sang Jerusalem nga hatagan niya sang kahilwayan ang mga ulipon. 9 Nagsugo si Zedekia nga ang bisan sin-o nga may mga ulipon nga Hebreo, lalaki man ukon babayi, kinahanglan nga hatagan nila sang kahilwayan. Wala sing kapareho nila nga mga Judio nga magapabilin nga ulipon. 10 Gani ang tanan nga tawo, pati ang mga opisyal, nagsugot sa sini nga kasugtanan kag ginhilway nila ang ila mga ulipon, lalaki man ukon babayi. 11 Pero sang ulihi nagbaylo ang ila hunahuna kag gin-ulipon nila liwat ang mga ulipon nga ila ginhilway.

12-13 Gani nagsiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel, kay Jeremias, “Naghimo ako sang kasugtanan sa inyo mga katigulangan sang ginpaguwa ko sila sa duta sang Egypt nga sa diin gin-ulipon sila. Nagsiling ako sa ila, 14 ‘Sa kada pito ka tuig kinahanglan nga hilwayon ninyo ang inyo kapareho nga Hebreo nga ginbaligya sa inyo bilang ulipon. Pagkatapos nga nakaalagad siya sa inyo sing anom ka tuig, kinahanglan nga hilwayon gid ninyo siya.’ Pero wala gid magtuman ukon magpamati ang inyo mga katigulangan sa akon. 15 Sang nagligad nga mga inadlaw nagbiya kamo sa inyo mga sala kag ginhimo ninyo ang husto sa akon panulok. Nagsugot kamo sa paghilway sang inyo mga kasimanwa nga gin-ulipon ninyo. Naghimo pa gani kamo sang kasugtanan sa akon parte sini didto mismo sa templo nga akon ginpili nga lugar para padunggan ako. 16 Pero nagbaylo ang inyo hunahuna kag wala ninyo ako pagtahura. Gin-ulipon ninyo liwat ang mga ulipon nga inyo ginhilway. Gusto gid nila ang kahilwayan, pero ginpilit ninyo sila nga mangin ulipon ninyo liwat.

17 “Gani ako, ang Ginoo, nagasiling nga tungod nga wala ninyo ako pagtumana kag wala ninyo paghatagi sang kahilwayan ang inyo mga kasimanwa nga gin-ulipon ninyo, hatagan ko kamo sang kahilwayan—kahilwayan nga mapatay sa inaway, gutom kag balatian. Himuon ko kamo nga makangilil-ad sa tanan nga ginharian sa kalibutan. 18-19 Ang mga opisyal sang Juda kag Jerusalem kag ang mga opisyal sang palasyo, pati ang mga pari kag ang tanan nga pumuluyo naghimo sang kasugtanan sa akon paagi sa ila nga paglakat sa tunga sang ginpihak nga bataon nga baka. Pero wala nila pagtumana ang ila kasugtanan sa akon, gani himuon ko man sa ila ang ila ginhimo sa bataon nga baka. 20 Itugyan ko sila sa ila mga kaaway nga gusto magpatay sa ila. Kag ang ila mga bangkay mangin kalan-on sang mga pispis kag talunon nga mga sapat.

21 “Itugyan ko gid si Haring Zedekia sang Juda kag ang iya mga opisyal sa mga soldado sang hari sang Babilonia nga ila kaaway nga gusto magpatay sa ila. Bisan nag-untat na sila sa pagsalakay sa inyo, 22 manduan ko sila sa pagsalakay liwat sa inyo siyudad. Salakayon nila ini kag agawon, kag dayon sunugon. Himuon ko nga mamingaw ang mga banwa sang Juda kag wala na sing may mag-estar sa sini. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

35

Ang mga Recabnon

1 Sang si Jehoyakim nga anak ni Josia ang hari sang Juda, nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 2 “Magkadto ka sa mga pamilya sang mga Recabnon kag hambala sila nga magkadto sa isa sa mga kuwarto sang templo kag paimna sila didto sang bino.”

3 Gani ginkadtuan ko si Jaazania, nga anak sang akon tukayo nga si Jeremias nga anak ni Habazinia, kag ang tanan niya nga mga utod kag mga anak. Ini sila tanan ang mga pamilya sang mga Recabnon. 4 Gindala ko sila sa templo sang Ginoo, didto sa kuwarto sang mga anak nga lalaki ni Hanan nga anak ni Igdalia nga alagad sang Dios. Ini nga kuwarto tupad sang kuwarto sang mga opisyal kag ara sa ibabaw sang kuwarto ni Maasea nga anak ni Shalum, nga manugbantay sang puwertahan sang templo. 5 Dayon nagbutang ako sang mga pitsil nga may bino kag mga kupa sa atubangan sang mga Recabnon kag ginsilingan sila nga mag-inom.

6 Pero nagsabat sila, “Wala kami nagainom sang bino. Ang amon katigulangan nga si Jonadab nga anak ni Recab nagmando sa amon kag sa amon mga kaliwat nga indi gid mag-inom sang bino. 7 Kag amo pa gid ini ang iya ginmando sa amon: ‘Indi kamo magpatindog sang mga balay ukon magpanguma ukon magtanom sang ubas; indi gid kamo magpanag-iya sang sini nga mga butang. Kinahanglan nga sa mga tolda lang kamo maestar. Kag kon tumanon ninyo ini, magakabuhi kamo sing malawig sa bisan diin nga duta nga inyo estaran.’ 8 Gintuman namon ang tanan nga ginsugo sa amon sang amon katigulangan nga si Jonadab. Kami kag ang amon mga asawa kag mga kabataan wala gid mag-inom sang bino, 9 ukon magpatindog sang mga balay para estaran, ukon magpanag-iya sang mga talamnan sang ubas kag mga uma. 10 Nag-estar kami sa mga tolda kag gintuman gid namon ang tanan nga ginsugo sa amon ni Jonadab. 11 Pero sang ginsalakay ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia ang ini nga nasyon, hinadlukan kami sa mga soldado sang Babilonia kag sang Aram,* gani nagdesisyon kami nga magpalagyo diri sa sulod sang Jerusalem. Amo ina kon ngaa ari kami diri.”

12-13 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, kay Jeremias, “Maglakat ka kag silinga ang katawhan sang Juda kag Jerusalem: Ngaa nga indi kamo magpamati kag magtuman sa akon mga pulong? 14 Si Jonadab nga anak ni Recab nagmando sa iya mga kaliwat nga indi sila mag-inom sang bino, kag nagtuman sila. Hasta subong wala sila nagainom sang bino kay ginatuman nila ang sugo sang ila katigulangan. Pero kamo ya wala gid magtuman sa akon bisan kapila ako maghambal sa inyo 15 paagi sa mga propeta nga akon mga alagad. Nagasiling sila sa inyo, ‘Magbiya na kamo sa inyo malain nga pagginawi kag bag-uha na ninyo ang inyo pamatasan kag indi na kamo magsimba ukon mag-alagad sa mga dios-dios. Dayon magakabuhi kamo sa duta nga ginhatag ko sa inyo kag sa inyo mga katigulangan.’ Pero wala gid kamo magtuman ukon magpamati sa akon. 16 Ang mga kaliwat ni Jonadab nga anak ni Recab nagtuman sa ginsugo sa ila sang ila katigulangan, pero kamo ya wala gid magtuman sa akon. 17 Gani ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling: Pamati! Kamo nga katawhan sang Juda kag Jerusalem padal-an ko sang mga kalaglagan nga akon ginsiling kontra sa inyo. Nagpakighambal ako sa inyo pero wala kamo magpamati; nagpanawag ako sa inyo pero wala kamo magsabat.”

18 Dayon ginsilingan ni Jeremias ang mga pamilya sang mga Recabnon parte sa ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: “Ginsunod gid ninyo ang tanan nga ginsugo sang inyo katigulangan nga si Jonadab. 19 Gani nagapromisa ako nga si Jonadab nga anak ni Recab indi madulaan sang kaliwat nga nagaalagad sa akon. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, ang nagasiling sini.”

36

Ginbasa ni Baruc ang Mensahi sang Dios

1 Sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Jehoyakim nga anak ni Josia sa Juda, nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 2 “Magkuha ka sang linukot nga sululatan* kag isulat ang tanan nga ginsiling ko sa imo parte sa Israel, Juda kag sa tanan nga nasyon. Isulat ang tanan nga ginsiling ko halin sang nahauna nga tion nga nagpakighambal ako sa imo, sang si Josia pa ang hari sang Juda, hasta subong. 3 Basi pa lang magbiya sa ila malain nga pagginawi ang katawhan sang Juda kon mabatian nila ang mga kalaglagan nga ginplano ko nga himuon kontra sa ila. Kon matabo ini, patawaron ko sila sa ila mga kalautan kag mga sala.”

4 Gani ginpatawag ni Jeremias si Baruc nga anak ni Neria kag gindikta sa iya ang tanan nga ginsiling sang Ginoo, kag ginsulat ini ni Baruc sa linukot nga sululatan. 5 Nagsiling dayon si Jeremias kay Baruc, “Ginabawalan ako sa pagkadto sa templo sang Ginoo. 6 Gani ikaw na lang ang magkadto sa templo sa adlaw sang pagpuasa. Magatipon didto ang katawhan sang Juda halin sa ila mga banwa. Basahon mo sa ila ang mensahi sang Ginoo sa sini nga kasulatan nga ginsulat mo samtang ginadikta ko sa imo. 7 Basi pa lang paagi sini magdangop sila sa Ginoo, kag magbiya na sila sa ila malain nga pagginawi. Kay ginpaandaman na sila sang Ginoo nga silutan sila sa iya puwerte nga kaakig.”

8 Gani gintuman ni Baruc ang tanan nga ginsugo sa iya ni Jeremias. Ginbasa niya didto sa templo ang mensahi sang Ginoo sa linukot nga kasulatan. 9 Natabo ini sang adlaw sang pagpuasa sa presensya sang Ginoo, sadtong ikasiyam nga bulan sang ikalima nga tuig sang paghari ni Jehoyakim nga anak ni Josia sa Juda. Nagtipon didto sa templo ang mga pumuluyo sang Jerusalem kag sang mga banwa sang Juda. 10 Ginbasa ni Baruc sa mga tawo ang mensahi ni Jeremias nga nasulat sa linukot nga kasulatan. Ginhimo ini ni Baruc didto sa templo, sa may kuwarto ni Gemaria nga sekretaryo nga anak ni Shafan. Ining kuwarto ni Gemaria ara sa ibabaw nga ugsaran sang templo, malapit sa alagyan sang Bag-o nga Puwertahan.

11 Sang mabatian ni Micaya nga anak ni Gemaria kag apo ni Shafan ang mensahi sang Ginoo nga nasulat sa linukot nga kasulatan, 12 nagkadto siya sa palasyo, didto sa kuwarto sang sekretaryo nga sa diin nagatipon ang tanan nga opisyal. Ato didto si Elishama nga sekretaryo, si Delaya nga anak ni Shemaya, si Elnatan nga anak ni Acbor, si Gemaria nga anak ni Shafan, si Zedekia nga anak ni Hanania, kag ang iban pa nga mga opisyal. 13 Ginsugid sa ila ni Micaya ang tanan nga iya nabatian nga ginbasa ni Baruc sa mga tawo halin sa linukot nga kasulatan. 14 Dayon ginsugo sang mga opisyal si Jehudi nga anak ni Netania kag apo ni Shelemia kag apo sa tuhod ni Cushi sa pagkadto kay Baruc kag sa pagsiling, “Dal-a ang kasulatan nga imo ginbasa sa katawhan kag magkadto ka diri sa amon.” Gani nagkadto didto si Baruc dala ang kasulatan.

15 Pag-abot ni Baruc, nagsiling ang mga opisyal sa iya, “Pungko kag basaha sa amon ang linukot nga kasulatan.” Gani ginbasa ato ni Baruc sa ila. 16 Pagkabati nila sini tanan nagtinulukay sila sa kahadlok kag nagsiling kay Baruc, “Kinahanglan nga ibalita ta ini sa hari.” 17 Dayon ginpamangkot nila si Baruc, “Abi sugiri kami kon paano mo ini ginsulat. Gindiktahan ka bala ni Jeremias?”

18 Nagsabat si Baruc, “Huo, gindikta ini tanan sa akon ni Jeremias, kag ginsulat ko ini sa tinta sa sini nga kasulatan.” 19 Dayon nagsiling ang mga opisyal kay Baruc, “Magpanago kamo ni Jeremias kag indi kamo magsugid sa kay bisan sin-o kon diin kamo.”

20 Ginbutang sang mga opisyal ang linukot nga kasulatan didto sa kuwarto ni Elishama nga sekretaryo kag nagkadto dayon sila sa hari didto sa ugsaran sang palasyo, kag ginbalita ang tanan. 21 Ginsugo dayon sang hari si Jehudi nga kuhaon ang linukot nga kasulatan. Ginkuha ini ni Jehudi didto sa kuwarto ni Elishama kag ginbasa sa hari kag sa tanan nga opisyal nga nagatindog sa iya tupad. 22 Tigtulugnaw sadto, kag ang hari didto sa iya kuwarto nga para sa tigtulugnaw, kag nagapungko siya nga nagaatubang sa kalayo. 23 Kada makatapos basa si Jehudi sing tatlo ukon apat ka column, ginautod dayon sang hari ang ato nga parte paagi sa kutsilyo kag ginahaboy sa kalayo, hasta nga naubos sunog ang bilog nga kasulatan. 24 Wala gid mahadlok ang hari kag ang iya mga opisyal sang mabatian nila ang mensahi sang kasulatan. Wala gani nila paggisia ang ila mga bayo bilang tanda sang pagpangasubo. 25 Bisan pa nagpangabay sila ni Elnatan, Delaya, kag Gemaria sa hari nga indi pagsunugon ang kasulatan, wala gid magpamati ang hari. 26 Sa baylo, ginmanduan sang hari si Jerameel nga iya anak, si Seraya nga anak ni Azriel, kag si Shelemia nga anak ni Abdeel sa pagdakop kay Baruc nga sekretaryo kag kay Propeta Jeremias. Pero gintago sila sang Ginoo.

27 Sa tapos masunog sang hari ang linukot nga kasulatan nga may mensahi nga gindikta ni Jeremias kay Baruc, nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 28 “Magkuha ka sang isa pa ka sululatan kag isulat liwat ang tanan nga nasulat sa nahauna nga kasulatan nga ginsunog ni Haring Jehoyakim sang Juda. 29 Silinga dayon ang hari nga amo ini ang akon ginasiling, ‘Ginsunog mo ang linukot nga kasulatan kay nagasiling didto nga laglagon gid sang hari sang Babilonia ang ini nga duta kag pamatyon ang mga tawo kag mga kasapatan. 30 Gani amo ini ang akon ginasiling parte sa imo, Haring Jehoyakim sang Juda: Wala ka sing kaliwat nga maghari sa ginharian ni David. Patyon ka, kag ang imo bangkay ihaboy lang nga mainitan kon adlaw kag matun-ugan kon gab-i. 31 Silutan ko ikaw kag ang imo mga anak, pati ang imo mga opisyal tungod sa inyo kalautan. Ipaagom ko sa inyo kag sa katawhan sang Jerusalem kag Juda ang tanan nga kalaglagan nga akon ginsiling kontra sa inyo tungod kay wala kamo magpamati sa akon.’ ”

32 Gani nagkuha si Jeremias sang isa pa ka sululatan kag ginhatag ini kay Baruc nga anak ni Neria, kag ginsulat ni Baruc ang tanan nga gindikta sa iya ni Jeremias, pareho sang ginhimo nila sa nahauna nga kasulatan nga ginsunog ni Haring Jehoyakim sang Juda. Pero madamo pa sang gindugang si Jeremias nga mensahi nga pulopareho sa una nga ginsulat.

37

Ginpatawag ni Zedekia si Jeremias

1 Si Zedekia nga anak ni Josia ginhimo ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia nga hari sang Juda bilang bulos kay Jehoyakin nga anak ni Jehoyakim. 2 Pero si Zedekia kag ang iya mga opisyal, kag ang mga tawo nga iya ginadumalahan, wala magpamati sa mensahi sang Ginoo nga ginhambal ni Propeta Jeremias.

3 Karon, ginsugo ni Haring Zedekia si Jehucal nga anak ni Shelemia kag ang pari nga si Zefanias nga anak ni Maasea nga magkadto kay Propeta Jeremias sa pagpangabay sa iya nga magpangamuyo siya sa Ginoo nga ila Dios para sa ila. 4 Sadto nga tion wala pa si Jeremias napriso, gani hilway siya sa pagkadto bisan diin. 5 Sa sina man nga tion nagasalakay ang mga taga-Babilonia* sa Jerusalem, pero sang mabatian nila nga nagapadulong na ang mga soldado sang hari sang Egypt,† nag-untat sila sa pagsalakay.

6-7 Dayon nagsiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel, kay Jeremias, “Silinga si Haring Zedekia sang Juda nga nagsugo sa imo sa pagpamangkot sa akon kon ano ang matabo, ‘Nagapadulong ang mga soldado sang hari sang Egypt sa pagbulig sa inyo, pero magabalik sila sa Egypt. 8 Dayon magabalik ang mga taga-Babilonia sa sini nga siyudad. Sakupon nila ini kag dayon sunugon. 9 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo: Indi ninyo pagdayai ang inyo kaugalingon paagi sa paghunahuna nga indi na magbalik ang mga taga-Babilonia. Kay magabalik gid sila. 10 Bisan mapierdi pa ninyo ang bilog nga soldado sang Babilonia nga nagasalakay sa inyo, kag ang nabilin lang sa ila amo ang pilason nga ara sa ila mga tolda, magasalakay gihapon sila sa inyo kag sunugon nila ini nga siyudad.’ ”

Ang Pagpriso kay Jeremias

11 Sang magpalagyo ang mga soldado sang Babilonia halin sa Jerusalem tungod sa mga soldado sang hari sang Egypt, 12 naghalin si Jeremias sa Jerusalem kag nagkadto sa duta ni Benjamin sa pagkuha sang iya parte sa duta sang iya pamilya. 13 Pero pag-abot niya sa Puwertahan ni Benjamin, gindakop siya sang kapitan sang mga guwardya nga si Iria nga anak ni Shelemia kag apo ni Hanania. Ginsilingan siya sang kapitan, “Nagaapin ka sa mga taga-Babilonia!” 14 Nagsabat si Jeremias, “Indi ina matuod! Wala ako nagaapin sa mga taga-Babilonia.” Pero indi gid magpati si Iria, gani gindakop niya si Jeremias kag gindala sa mga opisyal. 15 Naakig sila kay Jeremias, kag ginpahanot nila siya kag dayon ginpriso didto sa balay ni Jonatan nga sekretaryo. Ato nga balay ginhimo nila nga prisohan. 16 Ginsulod nila si Jeremias sa selda nga ara sa idalom sang duta kag dugay siya didto.

17 Sang ulihi ginpakuha siya ni Haring Zedekia kag gindala sa palasyo. Nagpamangkot si Zedekia sa iya sa sekreto, “May mensahi ka bala halin sa Ginoo?” Nagsabat si Jeremias, “Huo, may ara. Itugyan ka sa hari sang Babilonia.”

18 Dayon nagpamangkot si Jeremias sa hari, “Ano bala ang sala nga akon nahimo sa imo, sa imo mga opisyal, kag sa mga tawo nga ginpapriso mo ako? 19 Diin na bala ang inyo mga propeta nga nagpanagna nga indi pagsalakayon sang hari sang Babilonia ang ini nga siyudad? 20 Mahal nga Hari, kon mahimo pamatii man ako. Nagapakitluoy ako sa imo nga indi na ako pag-ibalik didto sa balay ni Jonatan nga sekretaryo, kay mapatay gid ako didto.”

21 Gani nagmando si Haring Zedekia nga ibutang na lang si Jeremias didto sa ugsaran sang mga guwardya sang palasyo. Nagmando man ang hari nga hatagan si Jeremias sang tinapay kada adlaw samtang may nabilin pa nga tinapay sa siyudad. Gani nagpabilin nga priso si Jeremias didto sa ugsaran sang mga guwardya.

38

Ginhulog si Jeremias sa Buho nga Pulunduhan sang Tubig

1 Nakabati sila ni Shefatia nga anak ni Matan, si Gedalia nga anak ni Pashur, si Jehucal nga anak ni Shelemia, kag si Pashur nga anak ni Malkia sa ginsiling ni Jeremias sa mga tawo. Amo ini ang ginsiling ni Jeremias, “Nagasiling ang Ginoo nga 2 ang bisan sin-o nga magpabilin sa sini nga siyudad mapatay sa inaway, gutom, kag balatian. Pero ang bisan sin-o nga magsurender sa mga taga-Babilonia* indi mapatay kundi maluwas kag mabuhi. 3 Nagasiling man ang Ginoo nga sigurado gid nga maagaw ini nga siyudad sang mga taga-Babilonia kag sakupon nila ini.”

4 Gani ato nga mga opisyal nagsiling sa hari, “Dapat patyon ini nga tawo. Ginapaluya lang niya ang mga soldado nga nabilin sa sini nga siyudad, pati ang tanan nga tawo, tungod sang iya ginapanghambal sa ila. Wala siya nagahandom sang kaayuhan sang mga tawo kundi sang ila kalaglagan.” 5 Nagsabat si Haring Zedekia, “Pagusto kamo kon ano ang himuon ninyo sa iya. Indi ako makapamalabag.”

6 Gani ginkuha nila si Jeremias kag gintunton sa buho nga pulunduhan sang tubig didto sa ugsaran sang mga guwardya. Ini nga pulunduhan sang tubig ginapanag-iyahan ni Malkia nga anak sang hari. Wala ini sing tubig pero may lunang, kag halos nalubong didto si Jeremias.

7-8 Pero sang mabatian ni Ebed Melec nga taga-Ethiopia†, nga isa sa mga opisyal sang palasyo, nga ginsulod si Jeremias sa buho nga pulunduhan sang tubig, nagkadto siya sa hari didto sa palasyo. Nagapungko sadto ang hari sa Puwertahan ni Benjamin. Nagsiling siya sa hari, 9 “Mahal nga Hari, malain ang ginhimo sang sina nga mga tawo kay Jeremias. Ginhulog nila siya sa buho, kag mapatay gid siya didto sa gutom kon maubos na ang pagkaon sa siyudad.” 10 Dayon nagmando ang hari kay Ebed Melec, “Upda ang 30 sa akon mga tinawo kag kuhaa ninyo si Jeremias sa buho para indi siya mapatay.”

11 Gani gin-upod ni Ebed Melec ang mga tawo kag nagkadto sila sa bodega sang palasyo. Nagkuha si Ebed Melec didto sang mga lapat kag gintunton dayon nila ini upod sa lubid didto kay Jeremias sa buho. 12 Nagsiling si Ebed Melec kay Jeremias, “Ihapin sa imo ilok ang mga lapat para indi ka masakitan sang lubid.” Ginhimo ato ni Jeremias, 13 kag dayon ginbatak nila siya paguwa sa buho. Kag nagpabilin nga priso si Jeremias didto sa ugsaran sang mga guwardya.

Ginpatawag Liwat ni Haring Zedekia si Jeremias

14 Karon, ginpatawag ni Haring Zedekia si Jeremias didto sa ikatatlo nga puwertahan sang templo sang Ginoo. Nagsiling si Zedekia kay Jeremias, “May ipamangkot ako sa imo, kag gusto ko nga sugiran mo ako sing matuod.”

15 Nagsiling si Jeremias kay Zedekia, “Kon sugiran ko ikaw sing matuod, ipapatay mo ako. Bisan laygayan ko pa ikaw, indi ka gihapon magpamati sa akon.” 16 Pero nagsumpa sing sekreto si Haring Zedekia kay Jeremias. Siling niya, “Nagasumpa ako sa Ginoo nga buhi, nga naghatag sa aton sang kabuhi, nga indi ko ikaw pagpatyon ukon pag-itugyan sa gusto magpatay sa imo.”

17 Nagsiling si Jeremias kay Zedekia, “Amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Kon magsurender ka sa mga opisyal sang hari sang Babilonia, maluwas mo ang imo kabuhi kag indi pagsunugon ini nga siyudad. Ikaw kag ang imo panimalay mabuhi. 18 Pero kon indi ka gani magsurender, itugyan ini nga siyudad sa mga taga-Babilonia, kag sunugon nila ini kag indi ka gid makapalagyo sa ila.” 19 Nagsiling si Haring Zedekia, “Nahadlok ako sa mga Judio nga nagadampig sa mga taga-Babilonia. Basi kon itugyan ako sang mga taga-Babilonia sa ila kag sakiton nila ako.”

20 Nagsabat si Jeremias, “Indi ka pag-itugyan sa ila kon tumanon mo lang ang Ginoo. Kon sundon mo ang akon ginasiling, maluwas ang imo kabuhi, kag wala sing may matabo sa imo. 21 Pero kon indi ka gani magsurender, amo ini ang ginpahayag sang Ginoo sa akon nga matabo sa imo: 22 Ang tanan nga babayi nga nabilin sa imo palasyo pagadal-on sang mga opisyal sang hari sang Babilonia. Ini nga mga babayi magasiling sa imo: ‘Gintunto ka lang sang imo suod nga mga abyan. Karon nga ang imo mga tiil nagalubong sa lunang, ginbayaan ka nila.’

23 “Ang tanan mo nga asawa kag kabataan pagabihagon sang mga taga-Babilonia. Ikaw mismo indi makapalagyo sa ila; bihagon ka sang hari sang Babilonia, kag pagasunugon ini nga siyudad.”

24 Dayon nagsiling si Zedekia kay Jeremias, “Indi ka gid magpanugid sang aton gin-estoryahan para indi ka mapatay. 25 Basi kon mabalitaan sang mga opisyal nga nag-estoryahanay kita kag mamangkot sila sa imo, ‘Ano ang inyo gin-estoryahan sang hari? Kon indi ka manugid patyon ka namon.’ 26 Kon matabo ini, silingon mo sila, ‘Nagpakitluoy ako sa hari nga indi niya ako pag-ibalik sa balay ni Jonatan para mapatay didto.’ ”

27 Nagkadto matuod ang mga opisyal kay Jeremias kag ginpamangkot siya. Ginsabat niya sila suno sa ginsiling sang hari sa iya. Gani wala na sila magsagi pangusisa, kay wala man sing may nakabati sang pag-estoryahanay ni Jeremias kag sang hari.

28 Nagpabilin nga priso si Jeremias didto sa ugsaran sang mga guwardya hasta sang adlaw nga naagaw ang Jerusalem.

Ang Pagkasakop sang Jerusalem

Amo sini ang pagkasakop sang Jerusalem:

39

1 Sang ikanapulo nga bulan sang ikasiyam nga tuig sang paghari ni Zedekia sa Juda, nagsalakay si Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag ang iya bilog nga soldado sa Jerusalem. 2 Kag sang ikasiyam nga adlaw sang ikaapat nga bulan sang ikaonse nga tuig sang paghari ni Zedekia, naguba sang mga taga-Babilonia ang mga pader sang siyudad. 3 Sang masulod na nila ang Jerusalem, nagpungko ang mga opisyal sang hari sang Babilonia sa Tunga nga Puwertahan.* Sila amo si Nergal Sharezer nga taga-Samgar, si Nebo Sarsekim nga isa ka pangulo nga opisyal, kag ang isa pa ka Nergal Sharezer nga isa man ka mataas nga opisyal, kag ang iban pa nga mga opisyal sang hari sang Babilonia.

4 Sang makita ini ni Haring Zedekia kag sang tanan niya nga soldado nagpalagyo sila. Naghalin sila sa siyudad sang kagab-ihon, kag didto sila nag-agi sa hardin sang hari, sa may puwertahan sa tunga sang duha ka pader, kag nagderetso sila sa Kapatagan sang Jordan.† 5 Pero ginlagas sila sang mga soldado sang Babilonia, kag naabtan sila sa kapatagan sang Jerico. Gindakop nila si Zedekia kag gindala kay Haring Nebucadnezar sa Ribla sa duta sang Hamat, kag didto ginsentensyahan siya ni Nebucadnezar. 6 Didto sa Ribla, ginpapatay ni Nebucadnezar ang mga anak nga lalaki ni Zedekia sa iya mismo atubangan. Ginpapatay man niya ang tanan nga opisyal sang Juda. 7 Ginpalukat niya ang mga mata ni Zedekia kag ginpakadenahan siya kag gindala sa Babilonia.

8 Sa pihak nga bahin, ginsunog sang mga taga-Babilonia ang palasyo sang hari kag ang mga balay sa Jerusalem, kag ginpangguba nila ang mga pader sang siyudad. 9 Sa pagpangulo ni Nebuzaradan nga pangulo sang mga guwardya, ginpangdala sa Babilonia ang mga tawo nga nabilin sa siyudad, pati atong mga nagdampig kay Nebuzaradan. 10 Pero ginbilin ni Nebuzaradan sa Juda ang pila ka imol gid nga mga tawo nga wala sing duta, kag ginhatagan niya sila sang mga talamnan sang ubas kag mga uma.

11 Karon, si Haring Nebucadnezar sang Babilonia nagmando kay Nebuzaradan nga pangulo sang mga guwardya parte kay Jeremias. Siling niya, 12 “Tatapa si Jeremias, kag indi siya pag-anha. Himua ang bisan ano nga iya ginapangabay.” 13 Gani gintuman ini ni Nebuzaradan nga pangulo sang mga guwardya, ni Nebushazban nga pangulo nga opisyal, ni Nergal Sharezer nga isa man ka mataas nga opisyal, kag sang iban pa nga mga opisyal sang hari sang Babilonia. 14 Ginpakuha nila si Jeremias didto sa ugsaran sang mga guwardya kag gintugyan kay Gedalia nga anak ni Ahikam kag apo ni Shafan, nga amo ang nagdala sa iya puli sa iya balay. Gani nagpabilin si Jeremias sa Juda upod sang iban niya nga mga kasimanwa.

15 Sang didto pa si Jeremias sa prisohan sa ugsaran sang mga guwardya, nagsiling ang Ginoo sa iya: 16 “Magkadto ka kay Ebed Melec nga taga-Ethiopia kag silinga siya nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling, ‘Tumanon ko na ang akon ginsiling kontra sa sini nga siyudad. Indi ko ini pagpauswagon kundi laglagon. Makita mo gid mismo ini nga matabo. 17 Pero luwason ko ikaw sa sina nga tion. Indi ka pag-itugyan sa mga tawo nga imo ginakahadlukan. 18 Luwason ko gid ikaw. Indi ka mapatay sa inaway kundi maluwas ka, tungod kay nagasalig ka sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

40

Ginbuy-an si Jeremias

1 May ginhambal ang Ginoo kay Jeremias pagkatapos nga ginbuy-an siya ni Nebuzaradan nga pangulo sang mga guwardya didto sa Rama. Nakadenahan sadto si Jeremias upod sa mga bihag nga mga taga-Jerusalem kag taga-Juda nga pagadal-on sa Babilonia. 2 Sang makita ni Nebuzaradan si Jeremias, nagsiling siya kay Jeremias, “Ang Ginoo nga imo Dios nagsiling nga laglagon niya ang Jerusalem. 3 Kag karon natabo ini; ginhimo gid sang Ginoo ang iya ginsiling. Natabo ini tanan tungod kay nagpakasala ang imo mga kasimanwa sa Ginoo kag wala sila magtuman sa iya. 4 Pero karon, hukason ko ang imo mga kadena kag buy-an ko ikaw. Kon gusto mo, upod ka sa akon sa Babilonia kag tatapon ko ikaw. Pero kon indi ka, wala sing kaso. Pili ka lang sa bilog nga lugar kag pagusto ka kon diin ka makadto. 5 Kon magpabilin ka gid man, magbalik ka kay Gedalia nga anak ni Ahikam kag apo ni Shafan. Ginhimo siya sang hari sang Babilonia nga manugdumala sa mga banwa sang Juda. Mag-estar ka upod sa iya kag sa iya mga katawhan, ukon pagusto ka kon diin ka makadto.”

Dayon ginhatagan siya ni Nebuzaradan sang mga pagkaon kag regalo kag ginpalakat. 6 Kag nagkadto si Jeremias kay Gedalia didto sa Mizpa, kag nag-estar siya didto upod sa mga tawo nga nagkalabilin.

Ang Pagdumala ni Gedalia sa Juda

(2 Har. 25:22-24)

7 May pila ka opisyal sang mga soldado sang Juda kaupod sang ila mga tinawo nga wala magsurender sa Babilonia. Didto sila sa kaumahan nagtiner. Nakabalita sila nga ginhimo sang hari sang Babilonia si Gedalia nga gobernador sang tanan nga tawo sa Juda nga wala ginbihag pa-Babilonia, nga puwerte kaimol. 8 Gani nagkadto ini nga mga opisyal kay Gedalia sa Mizpa. Ini nga mga opisyal amo sila ni Ishmael nga anak ni Netania, Johanan kag Jonatan nga mga anak ni Karea, Seraya nga anak ni Tanhumet, ang mga anak nga lalaki ni Efai nga taga-Netofa, kag si Jaazania nga taga-Maaca. Nag-upod man sa ila ang ila mga tinawo. 9 Nagsumpa si Gedalia sa ila kag sa ila mga tinawo, “Indi kamo mahadlok sa pagpasakop sa mga taga-Babilonia.* Mag-estar lang kamo sa sini nga duta kag mag-alagad sa hari sang Babilonia, kag mangin maayo ang tanan sa inyo. 10 Ako mismo magatiner diri sa Mizpa sa pagrepresentar sa inyo sa mga taga-Babilonia kon mag-abot sila diri sa aton. Mag-estar kamo sa bisan diin nga banwa nga naagaw ninyo, kag magpangharvest kamo sang mga ubas, mga olibo, kag iban pa nga mga prutas, kag tagua ninyo ini sa inyo mga suludlan.”

11 Nabalitaan man sang tanan nga Judio nga nagpalagyo sa Moab, Ammon, Edom, kag sa iban nga mga nasyon nga may ginbilin si Haring Nebucadnezar nga mga tawo sa Juda kag ginhimo niya nga gobernador nila si Gedalia nga anak ni Ahikam kag apo ni Shafan. 12 Gani nagbalik sila tanan sa Juda halin sa nagkalain-lain nga lugar nga sa diin sila naglalapta, kag nagkadto sila kay Gedalia sa Mizpa. Dayon nagpangharvest sila sang madamo gid nga mga ubas kag iban pa nga mga prutas. 13 Sang ulihi si Johanan nga anak ni Karea kag ang iban pa nga mga opisyal sang mga soldado nga wala magsurender sa Babilonia nagkadto kay Gedalia sa Mizpa 14 kag nagsiling, “Wala ka bala makahibalo nga si Haring Baalis sang Ammon nagsugo kay Ishmael nga anak ni Netania sa pagpatay sa imo?” Pero indi magpati si Gedalia sa ila.

15 Pagkatapos sadto, nagpakigkita si Johanan kay Gedalia sa sekreto kag nagsiling, “Patyon ko si Ishmael nga wala sing may makahibalo. Ngaa pabay-an ta lang siya sa pagpatay sa imo? Amo ina ang mangin kabangdanan nga maglalapta kag magkaladula ang mga Judio nga nagkalabilin diri sa Juda nga ginadumalahan mo.” 16 Pero nagsiling si Gedalia kay Johanan, “Indi ina paghimua. Indi matuod ang imo ginasiling parte kay Ishmael.”

41

Ginpatay si Gedalia

1 Ining si Ishmael anak ni Netania kag apo ni Elishama. Miyembro siya sang harianon nga pamilya kag isa sa mga opisyal sang hari sadto anay. Karon, sang ikapito nga bulan sang sadto nga tuig, nagkadto si Ishmael kay Gedalia didto sa Mizpa kaupod sang napulo ka tawo. Kag samtang nagakaon sila, 2 nagtindog si Ishmael kag ang napulo ka tawo nga kaupod niya kag ginpatay nila si Gedalia paagi sa espada. Gani napatay ang ginhimo sang hari sang Babilonia nga gobernador sa Juda. 3 Ginpamatay man nila ni Ishmael ang tanan nga opisyal sang mga Judio didto sa Mizpa, pati ang mga soldado nga taga-Babilonia.*

4 Pagkaaga, sa wala pa sing may nakahibalo nga ginpatay si Gedalia, 5 may 80 ka tawo nga nagapakadto sa Mizpa halin sa Shekem, Shilo, kag Samaria. Ginbarbasan nila ang ila mga burangos, gin-gisi ang mga bayo, kag ginpilas ang ila mga lawas, tungod kay nagapangasubo sila. May dala sila nga mga halad nga regalo kag insenso para ihalad sa templo sang Ginoo. 6 Ginsugata sila ni Ishmael nga nagahilibion halin sa Mizpa. Nagsiling si Ishmael sa ila, “Dali kamo, tan-awa ninyo ang natabo kay Gedalia.”

7 Pag-abot nila sa siyudad, ang iban sa ila ginpamatay ni Ishmael kag sang iya mga kaupod, kag pagkatapos ginhulog ang ila mga bangkay sa buho nga pulunduhan sang tubig. 8 Ang napulo sa ila wala ginpamatay kay nagsiling sila kay Ishmael, “Indi kami pagpatya! Ihatag namon sa imo ang amon mga trigo, barley, lana kag honey nga natago sa uma.” 9 Ang buho nga ginhulugan ni Ishmael sang mga bangkay nga iya ginpamatay upod sa bangkay ni Gedalia ginpakutkot sadto ni Haring Asa sang ginasalakay sila ni Haring Baasha sang Israel. Ginpuno ini ni Ishmael sang mga bangkay.

10 Ginpamihag dayon ni Ishmael ang mga tawo nga nabilin sa Mizpa—ang mga anak nga babayi sang hari kag ang mga katawhan nga gintugyan ni Nebuzaradan kay Gedalia nga iya tatapon. Dayon naglakat si Ishmael pabalik sa Ammon dala ini nga mga bihag.

11 Karon, nabalitaan ni Johanan nga anak ni Karea kag sang mga kaupod niya nga mga opisyal sang mga soldado ang pagpamatay ni Ishmael. 12 Gani gintipon nila ang tanan nila nga tinawo kag naglakat sa pagpakig-away kay Ishmael. Naabtan nila siya malapit sa dako nga punong sa Gibeon. 13 Pagkakita sang mga bihag ni Ishmael kay Johanan kag sa kaupod niya nga mga opisyal, nalipay sila. 14 Tanan sila nga ginbihag ni Ishmael halin sa Mizpa nagdalagan pakadto kay Johanan. 15 Pero si Ishmael kag ang iya walo ka tinawo nagpalagyo sa Ammon.

16 Dayon gintipon ni Johanan kag sang kaupod niya nga mga opisyal ang tanan nga ginbihag ni Ishmael halin sa Mizpa pagkatapos sang pagpatay niya kay Gedalia nga anak ni Ahikam. Halin didto sa Gibeon, 17 nagkadto sila sa Gerut Kimham malapit sa Betlehem, nga sa diin nagpreparar sila sa pagkadto sa Egypt. 18 Kay nahadlok sila sa mga taga-Babilonia tungod kay ginpatay ni Ishmael si Gedalia nga ginhimo sang hari sang Babilonia nga gobernador sang Juda.

42

Nagpangabay ang Katawhan kay Jeremias nga Magpangamuyo Siya para sa Ila

1 Karon, nagpalapit kay Jeremias si Johanan nga anak ni Karea, si Jezania nga anak ni Hoshaya, kag ang mga kaupod nila nga mga opisyal sang mga soldado, pati ang tanan nga tawo halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon. 2 Nagsiling sila kay Jeremias, “Nagapangabay kami sa imo nga magpangamuyo ka sa Ginoo nga imo Dios para sa amon nga mga nabilin. Nakita mo nga madamo kami sang una, pero subong diutay na lang. 3 Magpangamuyo ka sa Ginoo nga imo Dios nga ipahayag niya sa amon kon diin kami makadto kag kon ano ang dapat namon himuon.” 4 Nagsabat si Jeremias, “Sige, mangamuyo ako sa Ginoo nga inyo Dios para sa inyo ginapangabay, kag sugiran ko kamo kon ano ang iya isiling. Wala gid ako sing itago sa inyo.”

5 Dayon nagsiling sila kay Jeremias, “Kabay pa nga ang Ginoo nga imo Dios mangin matuod kag masaligan nga saksi kontra sa amon kon indi namon pagtumanon ang tanan nga isiling niya sa amon paagi sa imo. 6 Bisan magustuhan man namon ini ukon indi, tumanon gid namon ang Ginoo nga aton Dios, para mangin maayo ang tanan para sa aton.”

7 Pagkaligad sang napulo ka adlaw, naghambal ang Ginoo kay Jeremias. 8 Gani ginpatawag ni Jeremias si Johanan kag ang tanan nga kaupod niya nga mga opisyal sang mga soldado, pati ang tanan nga katawhan halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon. 9 Nagsiling si Jeremias sa ila, “Ginpangabay ninyo ako sa pagpakighambal sa Ginoo, ang Dios sang Israel, kag amo ini ang iya sabat: 10 ‘Kon magpabilin kamo sa sini nga duta pabangunon ko kamo kag patindugon liwat kag indi ko kamo paglaglagon. Kay nagkasubo gid ako sa kalaglagan nga ginpadala ko sa inyo. 11 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga indi na kamo magkahadlok sa hari sang Babilonia kay kaupod ninyo ako kag luwason ko kamo sa iya. 12 Kaluoyan ko kamo. Hikuton ko siya nga kaluoyan niya kamo, nga tugutan niya nga magpabilin kamo sa inyo duta.’

13 “Pero kon indi kamo magtuman sa Ginoo nga inyo Dios kag magsiling kamo nga, ‘Indi kami magpabilin sa sini nga duta 14 kundi makadto kami sa Egypt kag didto mag-estar kay wala gid didto sang inaway ukon gutom,’ 15 amo ini ang isiling sa inyo sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: ‘Kamo nga mga nabilin nga katawhan sang Juda, kon desidido gid man kamo nga didto mag-estar sa Egypt, 16 ang inaway kag gutom nga inyo ginakahadlukan magasunod sa inyo, kag didto mapatay kamo. 17 Huo, ang tanan nga gusto mag-estar sa Egypt mapatay sa inaway, gutom, kag balatian. Wala gid sing bisan isa sa ila nga makaluwas ukon makapalagyo sa kalaglagan nga ipadala ko sa ila.’

18 “Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, ‘Subong nga ang akon puwerte nga kaakig ginpaagom ko sa katawhan sang Jerusalem, ipaagom ko man ang akon kaakig sa inyo kon magkadto kamo sa Egypt. Pakamalauton kamo kag kangil-aran sang mga tawo. Pakalainon nila kamo kag yagutaon, kag indi na gid kamo makabalik sa inyo duta.’

19 “Kamo nga mga nabilin nga katawhan sang Juda, nagasiling ang Ginoo nga indi gid kamo magkadto sa Egypt. Tandai gid ninyo ining ginapaandam ko sa inyo subong. 20 Indi gid maayo ining inyo ginhimo! Nagpangabay kamo sa akon nga magdangop ako sa Ginoo nga inyo Dios para sa inyo kag nagsiling pa kamo nga tumanon gid ninyo ang tanan nga isiling niya sa inyo. 21 Pero karon nga ginsugid ko sa inyo ang tanan nga ginsiling sang Ginoo nga inyo Dios, wala ninyo ini pagtumana. 22 Gani ginasiguro ko sa inyo nga mapatay gid kamo sa inaway, gutom, kag balatian didto sa Egypt, nga sa diin gusto ninyo mag-estar.”

43

Gindala si Jeremias sa Egypt

1 Pagkatapos hambal ni Jeremias sa tanan nga tawo sang ginsiling sang Ginoo nga ila Dios parte sa ila, 2 nagsiling sa iya si Azaria nga anak ni Hoshaya, si Johanan nga anak ni Karea, kag ang iban pa nga mga hambog nga tawo, “Nagabutig ka! Ang Ginoo nga aton Dios wala nagpadala sa imo sa pagsiling sa amon nga indi kami magkadto sa Egypt sa pag-estar didto. 3 Si Baruc nga anak ni Neria nagasulsol sa imo nga itugyan kami sa mga taga-Babilonia, para patyon nila kami ukon bihagon pa-Babilonia.”

4 Gani si Johanan kag ang mga kaupod niya nga mga opisyal sang mga soldado, kag ang tanan nga tawo, wala magtuman sa sugo sang Ginoo nga magpabilin sa Juda. 5 Sa baylo, gindala ni Johanan kag sang mga kaupod niya nga mga opisyal ang mga tawo pakadto sa Egypt. Ini nga mga tawo amo anay ang nagbalik sa Juda halin sa nagkalain-lain nga nasyon nga sa diin sila naglalapta. 6 Lakip sa ila amo ang mga lalaki, babayi, kabataan, mga anak nga babayi sang hari sang Juda, kag iban pa nga gintugyan ni Nebuzaradan nga pangulo sang mga guwardya kay Gedalia nga anak ni Ahikam kag apo ni Shafan. Gindala man nila si Propeta Jeremias kag si Baruc nga anak ni Neria. 7 Wala nila pagtumana ang Ginoo kag nagkadto gid sila sa Egypt, hasta sa Tapanhes.

8 Didto sa Tapanhes, nagsiling ang Ginoo kay Jeremias, 9 “Samtang nagatan-aw ang katawhan sang Juda, magkuha ka sang dalagko nga mga bato kag ilubong sa duta, sa tunga sang alagyan* pasulod sa palasyo sang hari sang Egypt† sa Tapanhes. 10 Magsiling ka dayon sa ila nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling, ‘Ipadala ko ang akon alagad nga si Haring Nebucadnezar sang Babilonia, kag iplastar ko ang iya trono kag harianon nga tolda sa sini nga mga bato nga ginpalubong ko sa tunga sang alagyan. 11 Salakayon niya ang Egypt kag patyon ang mga natalana nga patyon kag bihagon ang mga natalana nga bihagon. Patyon sa inaway ang natalana nga mapatay sa inaway. 12 Sunugon niya ang mga templo sang mga dios-dios sang Egypt, kag ang mga dios-dios mismo magakalasunog. Dayon bihagon niya ang mga tawo pa-Babilonia. Limpyuhan niya ang duta sang Egypt sang mga tawo pareho sang paglimpyo sang manugbantay sang karnero sang iya bayo nga may mga kuto. Kag magahalin si Nebucadnezar nga indi maano. 13 Panggub-on niya ang ginapakabalaan nga mga haligi sa Heliopolis‡ sa Egypt. Sunugon gid niya ang mga templo sang mga dios-dios sa Egypt.’ ”

44

Ang Mensahi sang Dios sa mga Israelinhon sa Egypt

1 Nagsiling ang Ginoo kay Jeremias parte sa tanan nga Judio nga nagaestar sa north sang Egypt—sa mga banwa sang Migdol, Tapanhes, kag Memfis—kag pati ang sa south sang Egypt. 2 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: “Kamo mismo nakakita sang grabe nga kalaglagan nga ginpadala ko sa Jerusalem kag sa tanan nga banwa sang Juda. Guba na ini subong kag wala na sing may nagaestar 3 tungod sa kalautan nga ginhimo sang ila mga pumuluyo. Ginpaakig nila ako paagi sa pagsunog sang insenso kag pagsimba sa mga dios-dios nga wala gani nila makilal-i ukon sang ila mga katigulangan. 4 Permi ko sila ginapadal-an sang mga propeta nga akon mga alagad sa pagpaandam sa ila nga indi nila paghimuon inang makangilil-ad nga butang nga akon ginakaugtan. 5 Pero wala gid sila magpamati ukon magtuman sa mga propeta. Wala sila magbiya sa ila kalautan ukon mag-untat sa pagsunog sang insenso sa iban nga mga dios. 6 Gani ginpaagom ko sa ila ang akon puwerte nga kaakig. Daw sa kalayo ini nga naglamon sa mga banwa sang Juda kag sa Jerusalem, kag nangin mamingaw ini nga mga lugar kag guba hasta subong.

7 “Gani ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagapamangkot: Ngaa ginalaglag ninyo ang inyo kaugalingon? Gusto bala ninyo nga maubos ang mga tawo sang Juda—ang mga lalaki, babayi, kabataan kag mga lapsag? 8 Ngaa nga ginapaakig gid ninyo ako sa inyo ginhimo nga mga dios-dios? Ginasunugan pa ninyo ini sang insenso diri sa Egypt, nga inyo ginaestaran subong. Ginalaglag lang ninyo ang inyo kaugalingon kag ginahimo nga kangil-aran kag kahuy-anan sa tanan nga nasyon sa kalibutan. 9 Nalimtan na bala ninyo ang mga kalautan nga ginhimo sang inyo mga katigulangan kag sang mga hari kag mga rayna sang Juda, kag ang mga kalautan nga ginhimo ninyo kag sang inyo mga asawa sa Juda kag Jerusalem? 10 Hasta subong wala kamo magpaubos sang inyo kaugalingon kag magtahod sa akon. Wala man kamo magtuman sa akon kasuguan kag mga pagsulundan nga akon ginhatag sa inyo kag sa inyo mga katigulangan.

11 “Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, handa na sa paglaglag sa inyo kag sa bilog nga Juda. 12 Kamo nga mga nabilin nga buhi sa Juda nga nagpamilit gid nga magkadto kag mag-estar diri sa Egypt, mapatay kamo tanan halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon. Huo, mapatay kamo diri sa inaway ukon gutom. Pakamalauton kamo, kangil-aran, pakalainon, kag yagutaon. 13 Himuon ko sa inyo diri sa Egypt ang akon ginhimo sa Jerusalem. Silutan ko man kamo paagi sa inaway, gutom, kag balatian. 14 Mapatay kamo tanan, kamo nga mga nabilin nga buhi sa Juda nga nag-estar diri sa Egypt. Indi na kamo makabalik pa sa Juda, nga sa diin gusto ninyo makabalik liwat kag makaestar. Wala sing may makabalik sa inyo luwas sa pila lang nga makapalagyo.”

15 Madamo gid nga mga Judio ang nagtipon sa pagpamati kay Jeremias. Ini sila nagaestar sa north kag sa south sang Egypt. Karon, ang tanan nga lalaki nga nakahibalo nga ang ila mga asawa nagasunog sang insenso sa iban nga mga dios, kag ang tanan nga babayi nga nagatipon didto, nagsiling kay Jeremias, 16 “Indi kami magpamati sa ginasiling mo sa amon sa ngalan sang Ginoo! 17 Himuon gid namon ang tanan nga gusto namon himuon: Magasunog kami sang insenso sa amon diosa nga ‘Rayna sang Langit’ kag magahalad kami sa iya sang halad nga ilimnon pareho sang ginhimo namon sa mga banwa sang Juda kag sa mga dalan sang Jerusalem. Amo man ini ang ginhimo sang amon mga katigulangan kag sang amon mga hari kag mga opisyal. Sadto nga tion maayo ang amon kahimtangan; madamo kami sang pagkaon kag wala sing may malain nga natabo sa amon. 18 Pero sang mag-untat kami sunog sang insenso sa Rayna sang Langit kag wala na maghalad sang halad nga ilimnon sa iya, nawad-an kami sang tanan, kag nagakalamatay sa inaway kag gutom.”

19 Nagsiling man ang mga babayi, “Sang nagsunog kami sang insenso sa Rayna sang Langit kag naghalad sang halad nga ilimnon sa iya, kag nagluto sang tinapay sa iya dagway, nahibaluan ini sang amon bana.”

20 Dayon nagsiling si Jeremias sa ila tanan, sa mga lalaki kag mga babayi nga nagabulos-bulos sabat sa iya, 21 “Nagahunahuna bala kamo nga ang Ginoo wala nakahibalo nga kamo kag ang inyo mga katigulangan, ang inyo mga hari kag mga opisyal, kag ang tanan nga pumuluyo nagsunog sang insenso sa mga banwa sang Juda kag sa mga dalan sang Jerusalem? 22 Kag sang indi na mabatas sang Ginoo ang inyo kalautan kag ang inyo makangilil-ad nga mga binuhatan, ginhimo niya ang inyo duta nga talamayon kag mamingaw, nga wala na sing may nagaestar, pareho sang natabo subong. 23 Natabo ini nga kalaglagan sa inyo tungod kay nagsunog kamo sang insenso kag nagpakasala sa Ginoo. Wala kamo magtuman sa iya kasuguan ukon magsunod sa iya mga pagsulundan kag mga pagpanudlo.”

24 Nagsiling pa si Jeremias sa tanan nga tawo didto, pati sa mga babayi, “Pamatii ninyo ang mensahi sang Ginoo, kamo nga katawhan sang Juda nga nagaestar diri sa Egypt. 25 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: ‘Gintuman gid ninyo kag sang inyo mga asawa ang inyo ginpromisa nga magsunog sang insenso kag maghalad sang halad nga ilimnon sa Rayna sang Langit. Sige, padayuna ninyo ang inyo ginahimo. Tumana gid ninyo ang inyo ginpromisa. 26 Pero pamatii ninyo ang akon ginasiling, kamo nga katawhan sang Juda nga nagaestar diri sa Egypt. Ginasumpa ko sa akon kaugalingon nga wala na sing may makagamit sa inyo sang akon makagagahom nga ngalan. Wala na sing may makasumpa sing pareho sini: “Nagasumpa ako sa ngalan sang buhi nga Ginoong Dios.” 27 Kay imbes nga bantayan ko kamo para sa inyo kaayuhan, halitan ko kamo. Magakalamatay kamo diri sa Egypt paagi sa inaway ukon gutom hasta nga wala sing may mabilin sa inyo. 28 Kon may mabilin gid man sa inaway kag makabalik sa Juda, diutay gid lang. Dayon mahibaluan sang mga nabilin nga katawhan sang Juda nga nagaestar subong diri sa Egypt kon kay sin-o pulong ang natuman—ang akon ukon ang ila. 29 Amo ini ang tanda nga silutan ko gid kamo sa sini nga lugar, para mahibaluan ninyo nga matuman gid ang kalaglagan nga ginsiling ko kontra sa inyo: 30 Itugyan ko si Faraon Hofra nga hari sang Egypt sa iya mga kaaway nga gusto magpatay sa iya, subong nga gintugyan ko si Haring Zedekia sang Juda sa iya kaaway nga si Haring Nebucadnezar sang Babilonia nga gusto man magpatay sa iya.’ ”

45

Ang Mensahi kay Baruc

1 Sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Jehoyakim nga anak ni Josia sa Juda, ginsulat ni Baruc sa linukot nga sululatan ang gindikta sa iya ni Propeta Jeremias. 2 Siling ni Jeremias, “Baruc, amo ini ang ginasiling sang Ginoo, ang Dios sang Israel, sa imo: 3 ‘Nagsiling ka nga kaluluoy ka, kay ginadugangan sang Ginoo ang imo kasakit. Ginakapoy ka na sa pag-ugayong kag wala sing kapahuwayan.’

4 “Baruc, nagasiling pa gid ang Ginoo, ‘Gub-on ko ang ini nga nasyon nga akon ginpatindog. Gabuton ko ang akon gintanom. Himuon ko ini sa bilog nga duta. 5 Ti, magahandom ka pa sang dalagko nga mga butang para sa imo kaugalingon? Indi na lang, kay padal-an ko sang kalaglagan ang tanan nga katawhan, pero ikaw ya luwason ko bisan diin ka makadto. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

46

Ang Mensahi para sa mga Nasyon

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Propeta Jeremias parte sa mga nasyon:

2 Ang Mensahi Parte sa Egypt:

Amo ini ang mensahi kontra sa mga soldado ni Faraon Neco nga hari sang Egypt. Ini sila ginpierdi ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia didto sa Carkemish malapit sa Suba sang Euphrates, sang ikaapat nga tuig sang paghari ni Jehoyakim nga anak ni Josia sa Juda:

3 “Ipreparar ninyo ang inyo mga taming, dalagko kag gagmay, kag maglakat kamo sa inaway! 4 Ipreparar man ninyo ang inyo mga kabayo kag sakyi ninyo. Isuksok ang inyo mga helmet, baira ang inyo mga bangkaw, kag itakod ang inyo mga panaming. 5 Pero ano ining akon nakita? Nahadlok kamo kag nagaisol. Napierdi kamo kag nagpalalagyo sing madasig nga wala sing bulobalikid tungod sa kahadlok. 6 Makusog kamo kag madasig magdalagan, pero indi gihapon kamo makapalagyo. Malaglag gid kamo malapit sa Suba sang Euphrates.

7 “Ano ina nga nasyon nga nagagamhanan, pareho sang Suba sang Nilo nga nagaawas ang tubig hasta sa pangpang? 8 Ina amo ang Egypt; nagagamhanan ini pareho sang Suba sang Nilo nga nagataas ang tubig hasta sa pangpang. Nagsiling ang Egypt, ‘Nagagamhanan ako kag mangin pareho sa baha nga magatabon sa kalibutan. Laglagon ko ang mga siyudad kag mga katawhan sini.’

9 “Sige, mga taga-Egypt, padalagana na ninyo ang inyo mga kabayo kag mga karwahe! Magsalakay na kamo pati ang tanan ninyo nga kadampig halin sa Ethiopia,* Put, kag Lydia, nga mga sagad sa paggamit sang mga taming kag mga pana. 10 Pero magadaog ang Ginoong Dios nga Makagagahom sa sini nga inaway. Sa sini nga adlaw magabalos siya sa iya mga kaaway. Ang iya espada daw sa gutom nga sapat nga magalamon sa ila kag magainom sang ila dugo hasta nga mabusog. Ang ila mga bangkay daw sa mga halad para sa Ginoong Dios nga Makagagahom didto sa kadutaan sa north, malapit sa Suba sang Euphrates.

11 “Kamo nga mga pumuluyo† sang Egypt, bisan magkadto pa kamo sa Gilead sa pagpangita sang bulong, ang tanan ninyo nga bulong wala sing pulos kag indi makaayo sa inyo. 12 Mahibaluan sang mga nasyon sa bilog nga kalibutan ang inyo kahuy-anan kag paghibi. Ang inyo mga soldado magakalatumba nga nagasinampawanay.”

13 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Propeta Jeremias parte sa pagsalakay ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia sa Egypt:

14 “Jeremias, isugid ini sa Egypt. Isugid ini sa Migdol, sa Memfis kag sa Tapanhes: Magpreparar kamo kay ang espada handa na sa paglaglag sa inyo. 15 Ngaa bala nga nagpalalagyo ang inyo maisog nga mga soldado?‡ Nagpalalagyo sila tungod kay gintabog sila sang Ginoo. 16 Ang inyo mga soldado magakalatumba nga nagasinampawanay. Magasiling sila, ‘Dali na, mapuli kita sa aton mga kasimanwa, sa duta nga aton natawhan, para makalikaw kita sa espada sang aton kaaway.’ 17 Kag didto magasiling sila, ‘Ang Faraon nga hari sang Egypt palawakal lang, kag ginpaligad niya ang iya kahigayunan.’

18 “Ako, ang buhi nga Hari, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasumpa nga may magasalakay sa Egypt nga labaw gid sang sa iya, pareho sang Bukid sang Tabor sa tunga sang kabukiran, ukon sang Bukid sang Carmel sa higad sang baybay. 19 Kamo nga mga pumuluyo sang Egypt, maghimos na kamo sang inyo dalal-on, kay bihagon kamo. Malaglag ang Memfis kag mangin mamingaw ini kag wala sing may mabilin nga tawo. 20 Ang Egypt pareho sang bataon nga babayi nga baka, pero may sapat-sapat nga magasalakay sa iya halin sa north. 21 Bisan ang iya ginbayaran nga mga soldado magaisol kag magapalalagyo. Daw pareho lang sila sa bataon nga mga baka nga ginpatambok para ihawon. Matabo ini kay tion na nga silutan kag laglagon ang mga taga-Egypt. 22 Magapalagyo ang mga taga-Egypt nga daw sa man-og nga nagasagirit samtang nagasalakay ang mga kaaway. Ini sila magasalakay nga may mga wasay pareho sang mga tawo nga nagapanapas sang kahoy. 23 Pamatyon nila ang mga taga-Egypt nga daw sa nagapanapas sila sang mga kahoy nga madabong. Madamo pa sila sang sa mga apan; indi sila maisip. 24 Mahuy-an gid ang mga taga-Egypt. Itugyan sila sa mga kamot sang mga katawhan sa north.”

25 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, “Silutan ko na si Amon, ang dios-dios sang Tebes, kag ang iban pa nga dios-dios sang Egypt. Silutan ko man ang hari sang Egypt§ kag ang iya mga pangulo, pati ang mga nagasalig sa iya. 26 Itugyan ko sila kay Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag sa iya mga opisyal nga gusto magpatay sa ila. Pero sa ulihi pagaestaran liwat ang Egypt pareho sang una. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

27 “Pero kamo nga mga Israelinhon nga mga kaliwat sang akon alagad nga si Jacob, indi kamo magkahadlok ukon magpakulba. Kay luwason ko gid kamo halin sa malayo nga lugar nga sa diin ginbihag kamo. Magkabuhi kamo liwat nga malinong kag wala sing katalagman, kag wala na sing may magpahadlok sa inyo. 28 Gani indi gid kamo mahadlok, kamo nga mga kaliwat sang akon alagad nga si Jacob, kay kaupod ninyo ako. Laglagon ko sing bug-os ang tanan nga nasyon nga sa diin ginpalapta ko kamo, pero kamo indi ko paglaglagon sing bug-os. Disiplinahon ko kamo, pero suno sa nagakabagay sa inyo. Indi puwede nga indi ko kamo pagsilutan. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

47

Ang Mensahi Parte sa Filistia

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Propeta Jeremias parte sa Filistia sa wala pa ginsalakay sang hari sang Egypt* ang Gaza:

2 “May nasyon nga magasalakay halin sa north nga daw sa nagaawas nga ililigan sang tubig. Lapawan niya ang duta kag ang tanan nga ara sa sini, gani malaglag ang mga banwa kag ang mga pumuluyo sini. Magasinggit ang mga tawo sa kahadlok, kag magahibi sila sing mabaskog. 3 Mabatian nila ang paglinagapak sang tiil sang mga kabayo kag ang gahod sang mga karwahe. Ang mga amay indi na magbalikid sa pagbulig sa ila kabataan. Magahuyhoy na lang ang ila mga abaga.† 4 Kay nag-abot na ang tion nga laglagon ang tanan nga Filistinhon kaupod ang ila mga kadampig halin sa Tyre kag Sidon. Laglagon gid sang Ginoo ang mga Filistinhon, ang katawhan nga naghalin sa isla sang Caftor.‡ 5 Ang mga taga-Gaza magapakalbo sa pagpakita sang ila pagpangasubo, kag ang mga taga-Ashkelon magahipos sing masinulub-on. Kamo nga mga pumuluyo sa kapatagan, hasta san-o pa bala ang pagpilas ninyo sang inyo kaugalingon sa pagpakita sang inyo pagpangasubo? 6 Nagapamangkot kamo kon san-o pa ako mag-untat sa pagsilot sa inyo paagi sa akon espada? Ginasilingan ninyo ako nga ibalik ko ini sa iya tagob kag pabay-an lang kamo. 7 Pero paano ini mag-untat kay ginamanduan ko ini sa pagsalakay sa Ashkelon kag sa katawhan nga nagaestar malapit sa dagat?”

48

Ang Mensahi Parte sa Moab

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, parte sa Moab:

“Kaluluoy ang Nebo kay pagalaglagon ini. Mahuy-an kag agawon ang Kiriataim, kag ang iya dalangpan sa mataas nga lugar magakalarumpag. 2 Indi na pagdayawon ang Moab. Didto sa Heshbon nagaplano ang kaaway sa paglaglag sang Moab. Nagasiling sila, ‘Dali, laglagon ta ang Moab.’ Ang banwa sang Madmen salakayon man sang mga kaaway kag mangin mamingaw ini. 3 Pamatii ninyo ang pagsinggit sa Horonaim tungod sa puwerte nga inaway kag kalaglagan. 4 Malaglag gid ang Moab, kag magahinibi ang mga kabataan. 5 Ang mga pumuluyo sang Moab magahinibi sing tudo samtang nagapataklad sila sa Luhit kag nagapadulhog sa Horonaim. Huo, mabatian ang ila paghinibi tungod sa kalaglagan.

6 “Luwasa ang inyo kaugalingon! Magpalagyo kamo sa kamingawan. 7 Kamo nga mga taga-Moab, nagasalig kamo sa inyo abilidad kag manggad, gani bihagon kamo pati ang inyo dios-dios nga si Kemosh kag ang iya sini nga mga pari kag mga opisyal.

8 “Magaabot ang manuglaglag sa kada banwa kag wala sing banwa nga makaluwas. Malaglag pati ang mga banwa sa kapatagan kag sa pulopatag sa ibabaw sang bukid. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 9 May pakpak lang kuntani ang Moab para makalupad siya palayo,* kay indi na pag-estaran ang mga banwa sini kag mangin mamingaw na ini. 10 Pakamalauton ang tawo nga nagapatumbaya sa paghimo sang buluhaton sang Ginookontra sa Moab. Pakamalauton ang tawo nga wala nagapatay sa mga taga-Moab. 11 Matawhay ang pagkabuhi sang Moab halin sang una. Wala gid ini mabihag. Pareho ini sa bino nga wala pagtanduga ukon pag-ihuwad halin sa isa ka suludlan pakadto sa isa. Gani ang iya sabor amo gihapon.

12 “Pero magaabot ang tion nga magapadala ako sang mga kaaway nga magaula sang Moab halin sa iya suludlan kag magadugmok sini. 13 Dayon ikahuya sang Moab ang dios-dios nga si Kemosh, subong nga ginkahuya sang katawhan sang Israel ang ila pagsalig sa dios-dios sa Betel. 14 Nagapabugal ang mga taga-Moab nga mga maisog ang ila mga soldado sa inaway. 15 Pero malaglag gid ang Moab kag ang mga banwa sini. Pamatyon ang pinakamaayo nila nga mga pamatan-on. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom nga Hari, ang nagasiling sini.

16 “Madali na lang ang kalaglagan sang Moab. 17 Magpangasubo kamo, tanan kamo nga kadampig sang Moab!† Magsiling kamo, ‘Tapos na ang Moab! Nabali na ang iya baston, ang baston nga simbolo sang iya pagkagamhanan kag pagkabantog.’

18 “Kamo nga mga pumuluyo sang Dibon, magpaubos kamo kag magpungko sa yab-ok, kay ang manuglaglag sang Moab magasalakay man sa inyo kag panggub-on niya ang inyo napaderan nga mga banwa. 19 Kamo nga nagaestar sa Aroer, magtindog kamo sa higad sang dalan kag magbantay. Magpamangkot kamo sa mga nakapalagyo kon ano ang natabo. 20 Magasabat sila, ‘Nalaglag kag nahuy-an ang Moab. Gani magpangasubo kamo kag maghibi. Isinggit ninyo sa Arnon nga nalaglag ang Moab.’

21 “Pagasilutan man ang mga banwa sa pulopatag sa ibabaw sang bukid: ang Holon, Jaza, Mefaat, 22 Dibon, Nebo, Bet Diblataim, 23 Kiriataim, Bet Gamul, Bet Meon, 24 Keriot kag Bozra. Magaabot na ang silot sa tanan nga banwa sang Moab, sa malayo man ukon sa malapit. 25 Wala na sing gahom ang Moab, gani maluya na ini subong. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

26 “Hubuga ang Moab, kay nagrebelde siya sa akon. Magaligid siya sa iya kaugalingon nga suka kag mangin kaladlawan siya. 27 Kamo nga mga pumuluyo sang Moab, indi bala nga ginyaguta ninyo ang Israel? Ngaa, nadakpan bala siya sa pagpangawat? Ti, ngaa nagalungo-lungo gid kamo sa pagyaguta sa iya? 28 Maghalin na kamo sa inyo mga banwa kag mag-estar sa pil-as,‡ pareho sa mga pating nga nagapugad sa mga pangpang. 29 Puwerte gid kamo ka bugalon. Nabatian ko kon daw ano kamo ka bugalon kag matinaas-taason. 30 Ako, ang Ginoo, nakahibalo kon daw ano kamo kahambog, pero wala ini sing pulos. 31 Gani magahibi ako para sa Moab kag sa mga taga-Kir Hareset.§ 32 Magahibi man ako para sa katawhan sang Sibma, sobra pa sa paghibi ko sa mga taga-Jazer. Sibma, pareho ka sang tanom nga ubas nga ang imo mga sanga naglambot sa tabok sang Patay nga Dagat hasta sa Jazer. Pero karon gin-ubos panguha sang manuglaglag ang imo mga bunga. 33 Wala na sing may mabatian nga kinalipay kag sinadya sa mga uma kag sa mga talamnan sang ubas sa duta sang Moab. Wala na nagailig ang bino sa pulugaan sang ubas. Wala na sing may nagalinas sang ubas nga nagasininggit sa kalipay. May pagsininggit matuod pero indi pagsininggit sa kalipay. 34 Ang paghinibi sang mga taga-Heshbon mabatian hasta sa Eleale kag sa Jahaz. Ang paghinibi sang mga taga-Zoar mabatian hasta sa Horonaim kag sa Eglat Shelishiya. Kay bisan ang sapa sang Nimrim nagmala na. 35 Pauntaton ko sa Moab atong mga nagahalad sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar kag nagasunog sang insenso sa ila mga dios-dios. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

36 “Gani nagapangasubo gid ako para sa Moab kag sa mga taga-Kir Hareset, pareho sang masubo nga sunata sang plawta sa patay. Wala na ang manggad nga ila naangkon. 37 Ang tagsa-tagsa nagapakita sang pagpangasubo paagi sa pagpakalbo, pagpamarbas, pagpilas sang ila mga kamot, kag pagsuksok sang sako. 38 Nagahinibi ang mga tawo sa atop sang ila mga balay kag sa mga plasa, kay ginlaglag ko ang Moab nga daw sa banga nga ginbuka kay wala na sing may naluyag. 39 Daw ano ang pagkalaglag sang Moab! Pamatii ang paghinibi sang iya mga pumuluyo. Nahuy-an gid ang Moab, kag ginayaguta ini kag ginakangil-aran sang tanan nga nasyon sa palibot sini.”

40 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoo, “Tan-awa! Ang kaaway sang Moab pareho sang agila nga nagalupad sa pagdagit sini. 41 Maagaw ang mga banwa* kag ang mabakod nga mga kuta sang Moab. Sa sina nga tion ang mga soldado sang Moab makulbaan pareho sang isa ka babayi nga manugbata. 42 Malaglag gid ang Moab tungod sa iya pagrebelde sa akon. 43 Ang dangatan sang mga taga-Moab amo ang kahadlok, buho, kag siod. 44 Ang bisan sin-o nga magpalagyo sa kahadlok mahulog sa buho. Ang bisan sin-o nga magguwa sa buho madakpan gihapon sa siod, kay silutan ko gid ang Moab sa gintalana nga tion. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 45 Ang makaluluoy nga mga nakapalagyo gusto magpanago sa Heshbon. Pero ining Heshbon nga gin-gamhan anay ni Haring Sihon nagadabadaba sa kalayo. Ginalamon sang kalayo ang mga bukid nga ginapanaguan sang mga taga-Moab nga gusto sang inaway.

46 “Kaluluoy gid kamo, mga taga-Moab! Nalaglag kamo nga nagasimba sa dios-dios nga si Kemosh, kag ginbihag ang inyo kabataan. 47 Pero sa ulihi ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang Moab. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.” Amo ato ang mensahi parte sa Moab.

49

Ang Mensahi Parte sa Ammon

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo parte sa mga Ammonhon:

“Kamo nga mga tawo nga nagasimba sa dios-dios nga si Molec, ngaa ginaestaran ninyo ang mga banwa sang duta ni Gad? Wala bala sing mga kaliwat si Israel nga magpanubli sang sini nga duta? 2 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga magaabot ang tion nga ipasalakay ko sa mga kaaway ang Raba. Ining inyo siyudad pagagub-on kag ang mga baryo sa palibot sini pagasunugon. Sa sini nga paagi mapalayas sang mga Israelinhon ang mga nagpalayas man sa ila.

3 “Maghibi kamo sing tudo, kamo nga taga-Heshbon, kay nalaglag ang Ai. Maghibi man kamo nga taga-Raba! Magsuksok kamo sang sako kag magpakadto-pakari sa kilid sang pader sa pagpakita sang inyo pagpangasubo. Kay bihagon ang inyo dios-dios nga si Molec upod sa iya mga pari kag mga opisyal. 4 Kamo nga mga maluibon, ngaa ginapabugal gid ninyo ang inyo mapatubason nga mga kapatagan? Nagasalig kamo sa inyo manggad kag nagasiling nga wala sing may magsalakay sa inyo. 5 Ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, magapadala sa inyo sang mga kaaway halin sa mga nasyon sa palibot ninyo sa pagpahadlok sa inyo. Palayason nila kamo sa inyo duta, kag wala gid sing may magbulig sa inyo nga mga nagpalagyo. 6 Pero sa ulihi ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang mga Ammonhon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Mensahi Parte sa Edom

7 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom parte sa Edom:

“Diin na bala ang mga maalamon sang Teman? Wala na bala sing may nabilin nga maayo maglaygay? 8 Kamo nga nagaestar sa Dedan magpalagyo kamo kag magpanago sa madalom nga mga kuweba. Kay padal-an ko sang kalaglagan ang mga kaliwat ni Esau sa tion nga silutan ko sila. 9 Indi bala nga ang mga nagapangharvest sang ubas wala nila ginaubos kuha ang mga bunga kundi ginabilinan nila? Kag indi bala nga ang mga kawatan ginakuha lang nila ang ila kinahanglan? 10 Pero ubuson gid kuha ang tanan nga pagkabutang sang mga kaliwat ni Esau. Kuhaan ko sang tabon ang ila palanaguan para wala sila sing panaguan. Magakalamatay ang ila kabataan, mga paryente, kag mga kasilingan. Wala sing may mabilin sa ila. 11 Pero ibilin sa akon ang inyo mga ilo kay tatapon ko sila. Kag ang inyo mga balo nga babayi makasalig gid sa akon.”

12 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoo, “Kon ang mga inosente gani magaantos, kamo pa ayhan? Silutan gid kamo! 13 Ginasumpa ko gid sa akon kaugalingon nga ang Bozra malaglag. Maurungan gid ang mga tawo sa kahimtangan sini kag yagutaon nila ini kag pakamalauton. Ang tanan nga banwa sini mangin guba hasta san-o. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

14 Nabatian ko ang balita halin sa Ginoo, nga nagpadala siya sang mensahero sa mga nasyon sa pagpreparar sa ila sa inaway kag sa paghangkat sa ila sa pagsalakay sa nasyon sang Edom. 15 Kay siling sang Ginoosa mga taga-Edom, “Himuon ko kamo nga mas kubos sang sa iban nga mga nasyon, kag pakalainon nila kamo. 16 Nagapabugal kamo nga nagaestar kamo sa batuhon kag mataas nga lugar. Pero sa inyo nga pagpabugal nga ina kag sa inyo pagpamahog sa iban, ginadayaan lang ninyo ang inyo kaugalingon. Kay bisan nga parehuon ninyo kataas sa pugad sang agila ang inyo ginaestaran, laglagon ko gihapon kamo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

17 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Maurungan gid ang mga tawo sa kahimtangan sang Edom. Ang tanan nga magaagi matingala nga daw sa indi makapati sa natabo sa sini nga nasyon. 18 Subong nga nalaglag ang Sodom kag Gomora kag ang mga banwa sa palibot sini, laglagon man ang Edom. Kag wala na gid sing tawo nga may mag-estar didto. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 19 Salakayon ko gulpi ang Edom pareho sang leon nga halin sa kakahuyan sang Suba sang Jordan nga nagapakadto sa palahalban nga may madamo nga karnero. Magapalalagyo sila kag padumalahan ko ang Edom sa tawo nga akon ginpili. Sin-o ang mapaanggid sa akon? Sin-o ang mangahas sa pagkontra sa akon? Sin-o ang pangulo nga magpamatok sa akon? 20 Gani pamatii ninyo ang ginaplano ko nga himuon kontra sa Edom, lakip na sa mga pumuluyo sang Teman: Ang ila mga kabataan bihagon, kag ang ila duta laglagon tungod sang ila ginhimo.* 21 Sa puwerte nga pagkalaglag sang Edom magatay-og ang duta, kag ang ila paghinibi mabatian hasta sa Mapula nga Dagat. 22 Tan-awa! Ang kaaway pareho sang agila nga nagalupad sa pagdagit sa Bozra. Sa sina nga tion ang mga soldado sang Edom makulbaan pareho sang isa ka babayi nga manugbata.”

Ang Mensahi Parte sa Damascus

23 Amo ini ang mensahi parte sa Damascus: “Kinulbaan ang mga taga-Hamat kag taga-Arpad sa malain nga balita nga ila nabatian. Natublag sila kag indi mapahamtang pareho sang mabalod nga dagat. 24 Nagluya ang mga taga-Damascus kag nagpalagyo tungod sa kahadlok. Kakulba kag kasakit ang ila nabatyagan pareho sang isa ka babayi nga manugbata. 25 Ang bantog kag masinadyahon† nga siyudad sang Damascus ginsikway! 26-27 Ang iya pamatan-on nga mga lalaki magakalamatay sa mga karsada, pati ang tanan niya nga mga soldado. Sunugon ko ang mga pader sang Damascus kag ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad ni Haring Ben Hadad. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

Ang Mensahi Parte sa Kedar kag Hazor

28 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo parte sa Kedar kag sa mga ginharian sang Hazor nga ginsalakay ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia:

“Magpreparar kamo kag salakaya ninyo ang Kedar! Laglaga ninyo ini nga katawhan sa east! 29 Pagaagawon ang ila mga tolda, mga pagkabutang kag mga kasapatan, pati mga camel. Magasinggit sila, ‘Ginalibutan kita sang aton makahaladlok nga mga kaaway.’

30 “Mga taga-Hazor, magdali-dali kamo sa pagpalagyo! Ako, ang Ginoo, nagasiling nga magpanago kamo sa mga kuweba. Nagplano sang malain kontra sa inyo si Haring Nebucadnezar sang Babilonia. 31 Ako, ang Ginoo, nagsugo sa ila, ‘Salakaya ang katawhan nga nagapatawhay-tawhay lang kag wala sing libog. Ang ila siyudad wala sing mga puwertahan ukon mga trangka kag nagakabuhi sila nga sila-sila lang. 32 Ang ila mga camel kag ang tanan nila nga kasapatan mangin inyo. Palaptahon ko bisan diin ini nga katawhan nga nagaestar sa malayo nga mga lugar‡ kag padal-an ko sila sang kalaglagan halin sa bisan diin lang. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 33 Mangin mamingaw nga lugar ang Hazor hasta san-o kag wala sing tawo nga mag-estar didto kundi ang talunon nga mga ido.§’ ”

Ang Mensahi Parte sa Elam

34 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Propeta Jeremias parte sa Elam sadtong mag-umpisa sa paghari si Zedekia sa Juda. 35 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Pamatyon ko ang mga manugpana sang Elam—ang pinakamaayo nila nga mga soldado. 36 Salakayon ang Elam sang mga kaaway halin sa tanan nga direksyon, kag palaptahon ko ang iya mga pumuluyo bisan diin. Pagabihagon sila sa tanan nga nasyon sa kalibutan. 37 Laglagon ko sila paagi sa ila mga kaaway nga gusto magpatay sa ila. Huo, laglagon ko sila sa akon puwerte nga kaakig. Ako, ang Ginoo, nagasiling nga ipasalakay ko sila sa mga kaaway hasta nga madula sila tanan. 38 Laglagon ko ang hari kag mga opisyal sang Elam, kag pagaharian ko ina nga lugar. 39 Pero sa ulihi ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang Elam. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

50

Ang Mensahi Parte sa Babilonia

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo kay Jeremias parte sa Babilonia kag sa katawhan sini:

2 “Isugid sa mga nasyon ang balita nga wala sing lipod-lipod! Kag ibayaw ang bandera bilang tanda nga maagaw ang Babilonia! Magakaladugmok kag mahuy-an gid ang iya mga dios-dios pati na si Bel kag si Marduk. 3 Kay salakayon ang Babilonia sang isa ka nasyon halin sa north, kag mangin mamingaw ini nga lugar. Wala sing may mag-estar diri kay magpalalagyo ang mga tawo kag mga sapat.

4 “Ako, ang Ginoo, nagasiling nga sa sina nga tion, ang katawhan sang Israel kag Juda magahibi sa pagdangop sa akon, ang Ginoo nga ila Dios. 5 Magapamangkot sila sang dalan pakadto sa Jerusalem* kag magakadto sila didto. Kag magahimo sila sang wala sing katapusan nga kasugtanan sa akon, kag indi gid nila ini pagkalimtan.

6 “Ang akon katawhan pareho sang nadula nga mga karnero. Ginpabay-an sila sang ila mga manugbantay didto sa kabukiran kag indi na sila makatultol magpuli. 7 Ginasalakay sila sang makakita sa ila. Nagasiling ang ila mga kaaway, ‘Nakasala sila sa Ginoo nga amo ang ila matuod nga palahuwayan kag ang paglaom sang ila mga katigulangan, gani wala kita sing sala sa aton pagsalakay sa ila.’

8 “Magpalagyo kamo halin sa Babilonia! Bayai ninyo ina nga nasyon! Mag-una kamo sa pagpalagyo! 9 Kay ipasalakay ko ang Babilonia sa grupo sang gamhanan nga mga nasyon halin sa north. Salakayon nila ang Babilonia kag maagaw nila ini. Matanda sila nga mga manugpana nga nagaigo gid sa ila ginapana. 10 Agawon nila ang mga pagkabutang sang Babilonia, kag makapagusto gid sila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

11 “Kamo nga katawhan sang Babilonia, ginpanguhaan ninyo sang mga pagkabutang ang katawhan nga akon ginapanag-iyahan. Nagakalipay kamo kag nagasinadya pareho sang bataon nga babayi nga baka sa palahalban ukon sang kabayo nga nagahirihiri. 12 Pero pakahuy-an ko gid ang inyo nasyon.† Mangin pinakakubos ini sa tanan nga nasyon, kag mangin isa ka mamingaw kag desierto nga nasyon. 13 Tungod sa akon kaakig, wala gid sing may mag-estar sa Babilonia kag mangin mamingaw gid ini nga lugar. Ang tanan nga magaagi maurungan gid kag magapanagutsot tungod sa tanan nga natabo sa sini nga nasyon.

14 “Kamo nga mga manugpana, magposisyon na kamo sa palibot sang Babilonia. Pan-a ninyo siya kay nakasala siya sa Ginoo. 15 Magsinggit kamo kontra sa iya sa tanan nga direksyon. Tan-awa! Nagsurender na ang Babilonia! Nagkalarumpag na ang iya mga tore kag nagkalaguba ang iya mga pader. Pagbalos ini sang Ginoo sa iya, gani balusi ninyo siya kag himua sa iya ang ginhimo niya sa iban. 16 Dulaa sa Babilonia ang mga manugtanom kag mga manug-ani. Luwasa ang mga bihag sa espada sang mga kaaway kag papalagyuha sila puli sa ila kaugalingon nga mga lugar.

17 “Ang mga Israelinhon pareho sang naglalapta nga mga karnero nga ginlagas sang mga leon. Una, gintukob sila sang hari sang Assyria, kag dayon ginkitkit ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia ang ila mga tul-an.

18 “Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, nagasiling, ‘Silutan ko ang hari sang Babilonia, subong nga ginsilutan ko ang hari sang Assyria. 19 Pero pabalikon ko ang mga Israelinhon sa ila nasyon. Mangin pareho sila sa mga karnero nga magahalab sa Carmel, sa Bashan, kag sa mga kabukiran sang Efraim kag Gilead, kag mabusog gid sila. 20 Sa sina nga tion, indi na makita ang mga sala kag paglapas sang mga nabilin nga katawhan sang Israel kag Juda, kay patawaron ko sila. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

Ang Silot sang Dios sa Babilonia

21 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Salakaya ninyo ang Merataim kag ang Pekod. Pamatya sila kag laglaga sing bug-os.‡ Himua ang tanan nga ginasugo ko sa inyo. 22 Mabatian ang singgit sang inaway kag ang gahod sang puwerte nga kalaglagan. 23 Ang Babilonia pareho sang martilyo nga nagpangdugmok sa mga nasyon, pero karon nadugmok na ini. Naurungan gid ang mga nasyon sang makita nila ang pagkalaglag sang Babilonia!

24 “Babilonia, nasiod ka sa ginbutang ko nga siod sa imo. Nadakpan ka tungod kay nagkontra ka sa akon. 25 Ginbuksan ko ang talaguan sang akon mga armas kag ginpaguwa ko ang mga armas sa akon kaakig. Kay ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, may pagahimuon sa imo, Babilonia.

26 “Mga kaaway sang Babilonia nga halin sa malayo nga lugar, salakaya na ninyo ang Babilonia! Buksi ninyo ang iya mga bodega. Tumpuka ninyo ang inyo mga nakuha pareho sang pagtumpok sang uyas. Laglaga ninyo sing bug-os ang mga taga-Babilonia kag wala gid kamo sing ibilin. 27 Pamatya ninyo ang tanan nila nga mga soldado nga pareho sa bataon nga baka. Ihawa ninyo sila. Kaluluoy sila kay nag-abot na ang tion nga silutan sila.

28 “Pamatii ang mga tawo nga nakapalagyo halin sa Babilonia. Nagasugid sila sa Jerusalem§ kon daw ano ang pagbalos sang Ginoo nga aton Dios tungod sa ginhimo sang mga taga-Babilonia sa iya templo.

29 “Ipatawag ninyo ang mga manugpana sa pagsalakay sa Babilonia! Libuti ninyo ini para wala sing may makapalagyo. Balusi ninyo siya sa iya ginhimo. Himua ninyo sa iya ang iya ginhimo sa iban, kay ginkontra niya ang Ginoo, ang Balaan nga Dios sang Israel. 30 Gani ang iya pamatan-on nga mga lalaki magakalamatay sa mga karsada. Sa sina nga tion, malaglag ang tanan niya nga soldado.

31 “Ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, nagasiling nga kontra ko ikaw, Babilonia nga bugalon! Nag-abot na ang tion nga silutan ko ikaw. 32 Ikaw nga bugalon malaglag gid kag wala sing may magbulig sa pagpabangon sa imo. Sunugon ko ang imo mga banwa kag ang tanan nga baryo sa palibot sini.”

33 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, “Gindaogdaog ang katawhan sang Israel kag Juda. Ginbihag sila kag ginbantayan gid sing maayo nga indi makabalik sa ila lugar. 34 Pero gamhanan ako nga ila Manunubos; Ginoo nga Makagagahom ang akon ngalan. Apinan ko sila kag hatagan sang kalinong, pero gamuhon ko ang mga pumuluyo sang Babilonia.

35 “Ako, ang Ginoo, nagasiling nga ang espada sang kalaglagan magatupa sa katawhan sang Babilonia, pati sa iya mga opisyal kag maalamon nga mga tawo! 36 Magatupa man ini sa iya butigon nga mga propeta, kag magabuang-buang sila. Kag amo man sa iya mga soldado, kag mahadlukan gid sila! 37 Magatupa pa gid ini sa iya mga kabayo kag mga karwahe, kag sa tanan nga pangayaw nga kadampig niya. Kag magaluya sila pareho sa babayi! Magatupa man ini sa iya mga manggad, kag panguhaon ini. 38 Magamala ang tanan niya nga katubigan. Tungod kay ang Babilonia lugar nga may madamo gid nga mga makahaladlok nga dios-dios nga nagapabuang sa mga tawo.

39 “Pagaestaran na lang ang Babilonia sang talunon nga mga sapat, sang mga hyena, kag sang mga bukaw. Indi na gid mag-estar liwat ang mga tawo didto hasta san-o. 40 Subong nga ginlaglag ko ang Sodom kag Gomora, kag ang mga banwa sa palibot sini, laglagon ko man ang Babilonia. Wala na gid sing tawo nga may mag-estar didto. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

41 “Tan-awa! May mga soldado nga nagapadulong halin sa duta sa north. Isa ka gamhanan nga nasyon kag madamo nga hari halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan ang magakontra sa Babilonia. 42 Armado sila sang mga pana kag mga bangkaw. Mga mapintas sila kag wala sing kaluoy. Ang ila gahod pareho sang mabaskog nga balod samtang nagasakay sila sa ila mga kabayo. Magaabot sila nga handa sa pagsalakay sa inyo nga mga pumuluyo sang Babilonia. 43 Nabalitaan ini sang hari sang Babilonia, kag nagpalamuypoy ang iya mga kamot. Kahadlok kag kasakit ang iya nabatyagan pareho sang pagpasakit sang babayi nga manugbata.

44 “Salakayon ko gulpi ang Babilonia pareho sang leon nga halin sa kakahuyan sang Jordan nga nagapakadto sa palahalban nga may madamo nga karnero. Magapalalagyo sila kag padumalahan ko ang Babilonia sa tawo nga akon ginpili. Sin-o ang mapaanggid sa akon? Sin-o ang mangahas sa pagkontra sa akon? Sin-o ang pangulo nga magpamatok sa akon? 45 Gani pamatii ang ginaplano ko nga himuon kontra sa Babilonia. Bisan ang ila mga kabataan bihagon kag ang ila duta malaglag.* 46 Sa puwerte nga pagkalaglag sang Babilonia magatay-og ang duta, kag ang ila paghinibi mabatian sa iban nga mga nasyon.”

51

Dugang nga Silot sa Babilonia

1 Amo pa gid ini ang ginsiling sang Ginoo parte sa Babilonia: “Hangkaton ko ang manuglaglag sa pagsalakay sa Babilonia kag sa iya katawhan.* 2 Padal-an ko ang Babilonia sang mga taga-iban nga lugar sa pagsalakay kag paglaglag sa iya, pareho sang upa nga ginpapalid sa hangin. Salakayon nila ang Babilonia sa tanan nga direksyon sa sina nga tion sang kalaglagan. 3 Indi na nila paghatagan sang kahigayunan ang mga manugpana sang Babilonia nga makagamit sang ila mga pana ukon sang ila mga taming. Wala gid sila sing may ibilin nga pamatan-on nga mga lalaki. Laglagon gid nila sing bug-os ang mga soldado sang Babilonia. 4 Magahamyang ang ila mga bangkay nga pilason sa mga dalan. 5 Kay ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, ang Balaan nga Dios sang Israel, wala nagsikway sa Israel kag Juda bisan ang ila mga duta puno sang kalautan.

6 “Palagyo kamo halin sa Babilonia! Luwasa ninyo ang inyo kabuhi! Indi pagpabay-i ang inyo kaugalingon nga mapatay tungod sang sala sang Babilonia. Tion na nga balusan ko siya suno sa nagakabagay sa iya ginhimo. 7 Pareho siya sa kupa nga bulawan sa akon kamot nga puno sang bino. Ginpainom niya ang mga nasyon sa bilog nga kalibutan kag nagkalahubog sila kag nagbuluang. 8 Malaglag gulpi ang Babilonia! Magpangasubo kamo sa iya! Magkuha kamo sang bulong para sa iya mga pilas kay basi pa lang mag-ayo siya.”

9 Nagsiling ang mga Israelinhon nga nagaestar didto, “Gintinguhaan namon nga bulngon ang Babilonia pero indi na gid ini mabulong. Bayaan ta na lang siya kag magpuli kita sa tagsa-tagsa ta ka lugar. Kay lambot na sa langit ang iya mga sala; gani silutan na siya sang Ginoo. 10 Nagbalos ang Ginoo para sa aton. Dali kamo, makadto kita sa Jerusalem† kag isugid ta ang ginhimo sang Ginoo nga aton Dios.”

11 Magabalos ang Ginoo sa Babilonia tungod sa pagguba nila sa iya templo. Ginhangkat sang Ginoo ang mga hari sang Media sa paglaglag sa Babilonia kay amo ini ang iya tuyo. Siling niya, “Baira ninyo ang inyo mga pana kag ihanda ang inyo mga taming. 12 Ibayaw ang bandera bilang tanda sa pagsalakay sa Babilonia. Dugangi pa gid ninyo ang mga guwardya kag ibutang na sa ila mga puwesto ang mga manugbantay. Kibuna ninyo ang siyudad! Tion na nga himuon sang Ginoo ang iya ginplano kontra sa katawhan sang Babilonia.”

13 Babilonia, madamo ang imo katubigan kag puwerte ang imo manggad. Pero nag-abot na ang imo katapusan, ang tion sang imo kalaglagan. 14 Nagsumpa ang Ginoo nga Makagagahom sa iya kaugalingon nga nagasiling, “Ipasalakay ko gid kamo sa madamo nga kaaway nga pareho kadamo sa mga apan, kag magasinggit sila sing kadaugan kontra sa inyo.”

Mga Pagdayaw sa Dios

15 Ginhimo sang Dios ang kalangitan kag ang kalibutan paagi sa iya gahom kag kaalam. 16 Sa iya pagmando, nagadaguob ang langit. Siya ang nagapaguwa sang mga gal-om halin sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. Ginapakilat niya kon mag-ulan, kag nagapadala siya sang hangin halin sa iya mga talaguan.

17 Ang tanan nga tawo nga nagasimba sa mga dios-dios mga balingag kag wala sing kaalam. Mahuy-an lang ang mga platero sang ila mga dios-dios, kay indi ini matuod. Wala ini sing kabuhi. 18 Wala ini sing pulos, kag talamayon. Magaabot ang tion nga malaglag sila tanan. 19 Pero ang Dios ni Jacob‡ indi pareho sina. Siya amo ang naghimo sang tanan, pati sang katawhan nga iya ginapanag-iyahan. Ginoo nga Makagagahom ang iya ngalan.

Ang Martilyo sang Dios

20 Nagsiling ang Ginoo, “Ikaw§ ang akon panglampos, ang akon armas sa inaway. Paagi sa imo laglagon ko ang mga nasyon kag mga ginharian, 21 ang mga kabayo kag mga manugkabayo, ang mga karwahe kag mga manugkarwahe. 22 Laglagon ko man paagi sa imo ang mga lalaki kag mga babayi, mga tigulang kag mga bata, kag mga soltero kag mga dalaga. 23 Laglagon ko pa gid paagi sa imo ang mga kasapatan kag ang mga manugbantay sini, ang mga mangunguma kag ang mga baka, kag ang mga pangulo kag mga opisyal.

24 “Mga katawhan ko, ipakita ko sa inyo ang pagbalos ko sa Babilonia kag sa iya katawhan sa tanan nila nga malain nga ginhimo sa Jerusalem.*Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

25 “Kontra ko ikaw, Babilonia, ikaw nga ginatawag Bukid nga Manuglaglag! Ginalaglag mo ang bilog nga kalibutan. Gamiton ko ang akon gahom sa pagkakas sa imo kag sunugon ko ikaw. 26 Wala gid sing bato nga makuha sa imo nga gamiton sa pagpatindog sang building. Mangin mamingaw ka hasta san-o. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

27 Ibayaw ang bandera bilang senyales sa pagsalakay! Patunuga ang budyong sa mga nasyon! Preparaha sila sa pagsalakay sa Babilonia. Pasalakaya ang mga soldado sang Ararat, Mini kag Ashkenaz. Magpili kamo sang pangulo sa pagsalakay sa Babilonia. Magpadala kamo sang mga kabayo nga pareho kadamo sa mga apan. 28 Papreparaha ang mga hari sang Media sa pagsalakay sa Babilonia, pati ang ila mga manugdumala kag mga opisyal, kag ang tanan nga nasyon nga sakop nila.

29 Ang Babilonia mangin pareho sa tawo nga nagakurog kag nagapamilipit sa kasakit tungod kay himuon sang Ginoo ang iya ginplano kontra sa iya, nga wala na sing may mag-estar sa sini nga lugar kag mangin mamingaw na.

30 Magauntat ang mga soldado sang Babilonia sa pagpakig-away kag magapabilin na lang sila sa ila mga kuta. Madulaan sila sang kusog kag daw sa mga babayi na lang sila nga maluya. Masunog ang mga balay sa Babilonia kag maguba ang mga trangka sang iya mga puwertahan. 31 Magasunod-sunod ang mga mensahero sa pagsugid sa hari sang Babilonia nga ang iya bilog nga siyudad naagaw na. 32 Naagaw ang mga talabukan sang suba. Nasunog ang mga palanaguan, kag nahadlok ang mga soldado.

33 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, “Ang Babilonia pareho sang trigo nga madali na lang anihon kag linason.”

34-35 Nagsiling ang mga taga-Jerusalem, “Si Haring Nebucadnezar sang Babilonia daw sa dragon nga naglamon sa amon. Ginbusog niya ang iya tiyan sang amon mga manggad. Ginbayaan niya ang amon siyudad nga wala na gid sing nabilin pareho sang banga nga wala sing unod. Gintabog niya kami kag nagsalasala kami. Kabay pa nga himuon man sa Babilonia ang iya ginhimo sa amon kag sa amon kabataan. Kabay pa nga sukton ang mga pumuluyo sang Babilonia sa ila pagpamatay.”

36 Gani nagsiling ang Ginoo, “Mga katawhan sang Jerusalem, apinan ko gid kamo, kag magabalos gid ako para sa inyo. Pamalahon ko ang dagat kag ang mga tuburan sang Babilonia. 37 Mangin guba ini nga nasyon! Mangin makangilil-ad kag talamayon ina nga lugar, kag wala sing may mag-estar dira luwas lang sa talunon nga mga ido.† 38 Ang mga taga-Babilonia magangurob pareho sang mga leon. 39 Kag sanglit gutom sila, papunsyonan ko sila. Hugbon ko sila, lipayon kag patulugon nga indi na makabugtaw pa. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 40 Dal-on ko sila sa ilihawan para ihawon pareho sa mga karnero kag mga kanding. 41 Daw ano ang pagkalaglag sang Babilonia,‡ ang nasyon nga ginadayaw sa bilog nga kalibutan! Maurungan gid ang mga nasyon sa matabo sa iya! 42 Lapawan sang nagalinagumba nga mga balod ang Babilonia. 43 Mangin mamingaw ang iya mga banwa, pareho sang desierto nga wala sing may nagaestar ukon bisan may nagaagi. 44 Silutan ko si Bel nga dios-dios sang Babilonia. Ipasuka ko sa iya ang iya mga ginpanglamon.§ Indi na magdagsa ang mga nasyon sa pagsimba sa iya. Kag ang mga pader sang Babilonia magkalarumpag.

45 “Mga katawhan ko, magpalagyo kamo halin sa Babilonia! Luwasa ninyo ang inyo kabuhi antes ko ipaagom ang akon kaakig. 46 Pero indi kamo magkahadlok ukon magkaluya kon mag-abot na ang mga balita parte sa inaway. Kay ang balita parte sa pag-ilinaway sang mga hari magaabot kada tuig. 47 Magaabot gid ang tion nga silutan ko ang mga dios-dios sang Babilonia. Mahuy-an gid ang bilog nga Babilonia, kag magahalamyang ang tanan nga bangkay sang iya katawhan. 48 Dayon magasinggit sa kalipay ang langit kag ang kalibutan, kag ang tanan nga ara sa sini, sa pagkalaglag sang Babilonia. Kay salakayon ini sang mga manuglaglag halin sa north. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

49 “Kinahanglan gid nga laglagon ang Babilonia tungod sa iya nga pagpamatay sa mga Israelinhon kag sa iban pa nga mga tawo sa kalibutan. 50 Kamo nga nagkalabilin nga buhi, magpalagyo na kamo halin sa Babilonia kag indi kamo magpundo-pundo! Dumduma ninyo ang Ginoo kag ang Jerusalem bisan dira kamo sa malayo nga lugar. 51 Nagasiling kamo, ‘Nahuya kami. Gin-insulto kami kag ginpakahuy-an tungod kay ang templo sang Ginoo gindagtaan sang mga indi Israelinhon.’ 52 Pero magaabot gid ang tion nga silutan ko ang mga dios-dios sang Babilonia. Kag ang mga pag-ugayong sang mga napilasan nga mga taga-Babilonia mabatian sa bilog nila nga lugar. 53 Bisan lab-ot pa ang mga pader sang Babilonia sa kahawaan, kag bisan pag-unon pa niya ini, padal-an ko gihapon siya sang mga manuglaglag. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

54 “Mabatian sa Babilonia ang mga paghinibi tungod sa pagkalaglag sini. 55 Laglagon ko ang Babilonia, kag magahipos ini. Magasalakay sa iya ang mga kaaway nga daw sa nagahuganas nga mga balod. Mabatian ang pagsininggit sang ila pagsalakay. 56 Magaabot ang manuglaglag sang Babilonia kag madakpan ang iya mga soldado, kag magakalabali ang ila mga pana. Kay ako, ang Ginoo, amo ang Dios nga nagasilot sa malain. Kag silutan ko gid ang Babilonia sa nagakabagay sa iya. 57 Hugbon ko ang iya mga opisyal, mga maalamon nga mga tawo, mga manugdumala, mga kumander, kag ang iya mga soldado. Matulugan sila kag indi na makabugtaw pa. Ako, ang Hari, ang nagasiling sini. Ginoo nga Makagagahom ang akon ngalan.”

58 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, “Pagarumpagon ang madamol nga mga pader sang Babilonia, kag pagasunugon ang mataas niya nga mga puwertahan. Ang tanan nga ginpangabudlayan sang iya katawhan mangin wala sing pulos, kay masunog man lang ini.”

Ang Mensahi ni Jeremias para sa Babilonia

59 Amo ini ang mensahi nga ginsiling ni Jeremias kay Seraya nga isa sa mataas nga opisyal ni Haring Zedekia. Si Seraya anak ni Neria kag apo ni Masea. Ini nga mensahi ginsiling ni Jeremias sang nagkadto si Seraya sa Babilonia upod kay Haring Zedekia. Ikaapat sadto nga tuig sang paghari ni Zedekia sa Juda. 60 Ginsulat ni Jeremias sa linukot nga sululatan ang tanan nga kalaglagan nga magaabot sa Babilonia—ang tanan gid nga matabo sa Babilonia. 61 Amo ini ang ginsiling ni Jeremias kay Seraya, “Kon mag-abot ka sa Babilonia, siguruha nga mabasa mo sing mabaskog sa mga tawo ang nasulat sa sini nga kasulatan. 62 Dayon magpangamuyo ka, ‘O Ginoo, nagsiling ka nga laglagon mo ini nga lugar, para wala sing bisan sapat ukon tawo nga mag-estar diri kag mangin mamingaw ini hasta san-o.’ 63 Pagkatapos mo basa sini, tabiri ini sang bato kag ihaboy dayon sa Suba sang Euphrates. 64 Dayon magsiling ka, ‘Amo sina ang matabo sa Babilonia—malugdang ini kag indi na gid makabutwa tungod sang kalaglagan nga ipaagom sang Ginoo sa iya. Magakalamatay gid ang iya katawhan.’ ”

Diri natapos ang mensahi ni Jeremias.

52

Ang Pagkalaglag sang Jerusalem

(2 Har. 24:18–25:30; 2 Cro. 36:11-21)

1 Nagaedad si Zedekia sang 21 ka tuig sang nangin hari siya. Sa Jerusalem siya nag-estar, kag naghari siya sa sulod sang 11 ka tuig. Ang iya iloy amo si Hamutal nga anak ni Jeremias nga taga-Libna. 2 Malain ang iya ginhimo sa panulok sang Ginoo, pareho sa ginhimo ni Jehoyakim. 3 Gani sang ulihi ginpahalin sang Ginoo ang mga taga-Jerusalem kag taga-Juda sa ila lugar palayo sa iya presensya. Natabo ini tungod sa kaakig sang Ginoo sa ila.

Karon, nagrebelde si Zedekia sa hari sang Babilonia. 4 Gani sang ikasiyam nga tuig sang iya paghari, sang ikanapulo nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, nagsalakay si Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag ang iya bilog nga soldado sa Jerusalem. Nagkampo sila sa guwa sang siyudad kag naghimo sang mga tore-tore sa palibot sini. 5 Ginpalibutan nila ang siyudad hasta sang ikaonse nga tuig sang paghari ni Zedekia.

6 Sang ikasiyam nga adlaw sang ikaapat nga bulan sang amo nga tuig, puwerte na gid ang gutom sa siyudad kag wala na sing pagkaon ang mga tawo. 7 Karon, ginrumpag sang mga taga-Babilonia* ang isa ka parte sang pader sang siyudad, gani nagplano si Zedekia kag ang tanan niya nga mga soldado sa pagpalagyo. Pero tungod nga napalibutan sang mga taga-Babilonia ang siyudad, naghulat anay sila hasta maggab-i. Dayon nag-agi sila sa puwertahan, sa tunga sang duha ka pader malapit sa hardin sang hari. Nagpalagyo sila pakadto sa Kapatagan sang Jordan†, 8 pero ginlagas sila sang mga soldado sang Babilonia, kag naabtan sila sa kapatagan sang Jerico. Nagbululag kay Zedekia ang tanan niya nga soldado, 9 kag nadakpan siya. Gindala siya sa hari sang Babilonia sa Ribla, sa duta sang Hamat, kag didto ginsentensyahan. 10 Didto sa Ribla, ginpapatay sang hari sang Babilonia ang mga anak nga lalaki ni Zedekia sa iya mismo atubangan. Ginpapatay man niya ang tanan nga opisyal sang Juda. 11 Ginpalukat niya ang mga mata ni Zedekia kag ginpakadenahan siya kag gindala sa Babilonia. Didto siya ginpriso hasta nga napatay.

Gin-guba ang Templo kag Ginbihag ang Katawhan sang Juda

(2 Har. 25:8-21)

12 Sang ikanapulo nga adlaw sang ikalima nga bulan, sadtong ika-19 nga tuig sang paghari ni Nebucadnezar sa Babilonia, nagkadto sa Jerusalem si Nebuzaradan nga kumander sang mga guwardya sang hari sang Babilonia. 13 Ginsunog niya ang templo sang Ginoo, ang palasyo, ang tanan nga balay sa Jerusalem, kag ang tanan nga importante nga mga building. 14 Sa iya nga pagdumala gin-guba sang mga soldado sang Babilonia ang mga pader nga nagapalibot sa Jerusalem. 15 Kag ginbihag niya ang nabilin nga mga tawo sa siyudad, pati ang iban nga pinakaimol nga mga tawo kag ang mga tawo nga nagdampig sa hari sang Babilonia. 16 Pero ginbilin niya ang iban sa pinakaimol nga mga tawo para mag-atipan sa talamnan sang mga ubas kag sa mga uma.

17 Gin-guba sang mga taga-Babilonia ang ini nga mga butang sa templo sang Ginoo: ang saway nga mga haligi, ang saway nga mga karo nga ginagamit sa paghakot sang tubig, kag ang dako nga suludlan sang tubig nga saway nga ginatawag Dagat. Kag gindala nila ang mga saway sa Babilonia. 18 Ginkuha man nila ang mga kalaha, mga pala, mga pang-utod sa pabilo, mga yahong, mga tasa,‡ kag ang iban pa nga saway nga kagamitan sa templo. 19 Ginkuha man ni Nebuzaradan ang mga labador, mga bulutangan sang baga, mga yahong, mga kolon, mga bulutangan sang suga, mga tasa, mga yahong nga ginagamit sa pag-ula sang mga halad nga ilimnon, kag ang iban pa nga bulawan kag pilak nga mga kagamitan. 20 Daw halos indi makilo ang mga saway nga halin sa duha ka haligi, sa dako nga suludlan sang tubig nga ginatawag Dagat, sa dose ka turo-turo nga baka nga tulungtungan sini, kag sa mga karo nga ginagamit sa paghakot sang tubig. Ini nga mga butang ginpahimo sadto ni Solomon para sa templo sang Ginoo. 21 Ang kataason sang kada haligi 27 feet kag ang palibot nga takos 18 feet. Guhab ini sa sulod, kag ang kadamulon sang saway mga 4 inches. 22 Ang kataason sang saway nga ulo-ulo sang kada haligi 7 feet kag 6 inches. Ini nga mga ulo-ulo nadekorasyunan sang mga kulokadena nga nagatinabid kag napalibutan sang mga puloprutas nga pomegranata nga saway. 23 Sa kilid sang kada haligi may 96 ka puloprutas nga pomegranata, kag may isa ka gatos tanan ka puloprutas nga pomegranata nga nagapalibot sa kulokadena nga nagatinabid sa ulo-ulo sang haligi.

24 Ginbihag man ni Nebuzaradan si Seraya nga pangulo nga pari, si Zefanias nga sunod sa rangko ni Seraya, kag ang tatlo ka manugbantay sa puwertahan sang templo. 25 Kag amo pa gid ini ang iya mga nakita kag ginbihag sa siyudad: ang opisyal sang mga soldado sang Juda, ang pito sa mga manugdumala sang hari, ang kumander nga nagapanguha sa mga tawo nga mangin soldado, kag ang 60 pa ka pumuluyo didto. 26 Gindala sila tanan ni Nebuzaradan sa hari sang Babilonia didto sa Ribla, 27 nga sakop sang Hamat. Kag didto ginpapatay sila sang hari.

Gani ang katawhan sang Juda gindala palayo sa ila duta bilang mga bihag. 28-30 Amo ini ang kadamuon sang mga Israelinhon nga ginbihag ni Haring Nebucadnezar:

Sang ika-7 nga tuig sang iya paghari, 3,023 ka tawo.

Sang ika-18 nga tuig sang iya paghari, 832 ka tawo.

Sang ika-23 nga tuig sang iya paghari, 745 ka tawo. (Si Nebuzaradan nga kumander sang mga guwardya sang hari ang nagbihag sa ila.)

4,600 tanan ka tawo ang ginbihag.

Ginbuy-an si Jehoyakin

(2 Har. 25:27-30)

31 Sang ika-37 nga tuig sang pagkabihag ni Haring Jehoyakin sang Juda, nangin hari sang Babilonia si Evil Merodac. Ginbuy-an niya si Jehoyakin sang ika-25 nga adlaw sang ika-12 nga bulan sadto nga tuig. 32 Maayo siya kay Jehoyakin, kag ginpadunggan niya siya labaw sang sa iban nga mga hari nga ginbihag man didto sa Babilonia. 33 Gani wala na nagbayo si Jehoyakin sang bayo nga iya sang priso, kag halin sadto nagakaon siya upod sa hari. 34 Kag kada adlaw ginahatagan siya sang hari sang Babilonia sang iya mga kinahanglanon hasta sa tion nga napatay siya.

* 1:5 ginpili: ukon, kilala

† 1:12 nagabantay: Ang Hebreo sini daw pareho sa pulong nga almendro.

* 2:8 makakilala: ukon, malapit nga relasyon

† 2:16 naglaglag sa iya: sa Syriac, nagbuka sang iya ulo

‡ 2:18 Nilo: sa Hebreo, Shihor, nga isa ka parte sang Suba sang Nilo.

§ 2:23 nagapahigal: buot silingon, gusto magpakasta

* 2:37 Pahalinon kamo sa sini nga duta: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 3:2 hurong: sa Hebreo, Arabo

† 3:4 kaupod: ukon, abyan

‡ 3:12 Israel: sa Hebreo, north

§ 3:14 akon kamo: sa literal, ako inyo agalon

* 3:14 Israel: ukon, Jerusalem; sa Hebreo, Zion

* 4:2 mangin pagpakamaayo…nila: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 4:6 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

‡ 4:31 mga pumuluyo sang Zion: sa literal, anak nga babayi sang Zion

* 5:5 nagsikway man sa mga ginapatuman sang Dios: sa literal, ginbali nila ang gota kag ginbugto ang mga gapos.

† 5:20 katawhan sang Israel: sa Hebreo, balay ni Jacob

* 6:2 siyudad sang Zion: sa literal, anak nga babayi sang Zion

† 6:3 mga kumander kag sang ila mga soldado: sa literal, mga manugbantay kag sang ila mga kasapatan

‡ 6:23 mga pumuluyo sang Zion: sa literal, anak nga babayi sang Zion

* 7:15 Israel: sa Hebreo, Efraim, nga nagarepresentar sang ginharian sang Israel.

† 7:18 Rayna sang Langit: Isa sa mga diosa nga ginasimba sang una nga panahon.

* 8:13 Kuhaon…patubas: ukon, Laglagon ko sila pati ang ila mga patubas.

† 8:13 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon “fig tree”)

‡ 8:19 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 9:10 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

† 9:11 talunon nga mga ido: sa English, jackals

‡ 9:18 sa akon katawhan…ang ila mga luha: sa Hebreo, sa amon…ang amon mga luha

§ 9:19 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 9:26 sa malayo nga mga lugar: sa literal, nga nagapautod sang ila patilya

* 10:9 granate: sa English, purple

† 10:16 Dios ni Jacob: sa literal, Parte ni Jacob

‡ 10:18 para…kaakig: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 10:22 talunon nga mga ido: sa English, jackals

* 10:24 kami: sa Hebreo, ako. Nagahambal diri si Jeremias para sa iya mga kasimanwa.

* 11:5 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

* 13:4 Suba sang Euphrates: sa Hebreo, Perath. Amo man sa bersikulo 5, 6, 7.

† 13:23 maitom nga tawo: sa Hebreo, taga-Cush; ukon, taga-Ethiopia

* 14:6 talunon nga mga ido: sa English, jackals

† 14:9 wala sing may mahimo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 14:18 nagapadayon…ginabuhat: ukon, gindala sa duta nga wala nila mahibaluan

§ 14:19 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 17:26 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

* 18:12 magasabat: ukon, nagsabat

* 20:3 Magor Misabib: buot silingon sa Hebreo, napalibutan sang kahadlok

* 21:4 iya mga soldado: sa literal, mga Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 9.

† 21:4 sila: ukon, ang inyo mga armas

‡ 21:9 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon

* 22:24 singsing sa akon tuo nga kamot: Tanda ini nga ang hari representante sang Dios.

† 22:25 iya mga soldado: sa literal, mga Kaldeanhon

* 23:6 Pagkamatarong: ukon, Kaluwasan; ukon, Kadalag-an

† 23:10 nagasimba sa mga dios-dios: sa literal, nagapanginbabayi ukon nagapanginlalaki

* 24:1 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon “fig tree”)

† 24:5 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon

* 25:23 mga malayo nga lugar: sa literal, ang mga nagapautod sang ila patilya

† 25:26 Babilonia: sa Hebreo, Sheshac.

* 27:1-2 tabang: lubid nga ginatakod sa gota.

* 29:14 pabalikon…pagkabihag: ukon, ibalik ko ang inyo maayo nga kahimtangan.

* 30:3 pabalikon…pagkabihag: ukon, ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang akon katawhan nga taga-Israel kag taga-Juda.

† 30:17 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

‡ 30:18 Pabalikon…pagkabihag: ukon, Ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang mga banwa sang mga kaliwat ni Jacob.

§ 30:18 ang ila mga banwa: ukon, ang Jerusalem

* 31:3 Sang una: ukon, Halin sa malayo

† 31:6 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

‡ 31:7 Israel: sa Hebreo, Jacob

§ 31:9 Efraim: Ang nagapanguna nga tribo sang ginharian sang Israel sa north kag nagarepresentar sang sini nga ginharian.

* 31:22 nagapangaluyag: ukon, nagaprotektar

† 31:23 pabalikon…pagkabihag: ukon, ibalik ko na ang maayo nga kahimtangan sang katawhan sang Juda.

‡ 31:25 Gani magasiling sila: ukon, Dayon nagsiling si Jeremias.

* 32:4 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 5, 24, 25, 28 kag 43.

† 32:22 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey

‡ 32:44 pabalikon…pagkabihag: ukon, ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang akon katawhan.

* 33:5 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon

† 33:7 Pabalikon…pagkabihag: ukon, Ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang mga taga-Israel kag taga-Juda.

‡ 33:16 Pagkamatarong: ukon, Kaluwasan; ukon, Kadalag-an

§ 33:26 pabalikon…pagkabihag: ukon, ibalik ko ang ila maayo nga kahimtangan.

* 35:11 Aram: ukon, Syria

* 36:2 linukot nga sululatan: sa English, scroll

* 37:5 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 8, 9, 11, 13 kag 14.

† 37:5 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon. Amo man sa bersikulo 6 kag 11.

* 38:2 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 18, 19 kag 23.

† 38:7-8 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

* 39:3 nagpungko…sa Tunga nga Puwertahan sa pagpakita nga naagaw na nila ang siyudad kag sila na ang nagakontrolar sini.

† 39:4 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

* 40:9 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 10.

* 41:3 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 18.

* 43:9 sa duta, sa tunga sang alagyan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 43:9 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon.

‡ 43:13 Heliopolis: sa literal, balay sang adlaw

* 46:9 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

† 46:11 mga pumuluyo: sa literal, birhen nga anak nga babayi

‡ 46:15 maisog nga mga soldado: ukon, gamhanan nga dios nga si Apis

§ 46:25 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 47:1 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

† 47:3 abaga: sa literal, kamot

‡ 47:4 Caftor: ukon, Crete

* 48:9 May pakpak lang…palayo: ukon, Asini ang Moab para wala sing may magtubo nga mga tanom.

† 48:17 kadampig sang Moab: ukon, nagaestar sa palibot sang Moab.

‡ 48:28 pil-as: ukon, kabatuhan

§ 48:31 Kir Hareset: ukon, Kir Heres

* 48:41 mga banwa: ukon, Keriot

* 49:20 Ang ila…ginhimo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 49:25 masinadyahon: ukon, akon ginakalipay

‡ 49:32 nagaestar sa malayo nga mga lugar: sa literal, nagautod sang ila patilya

§ 49:33 talunon nga mga ido: sa English, jackals

* 50:5 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

† 50:12 nasyon: sa literal, iloy

‡ 50:21 laglaga sing bug-os: Ang Hebreo nga pulong sini nagakahulugan sang mga gintugyan sa Ginoo paagi sa paghalad ukon paglaglag sini.

§ 50:28 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

* 50:45 Bisan…malaglag: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 51:1 iya katawhan: sa Hebreo, sa katawhan sang Leb Kamai, nga isa pa ka ngalan sang Babilonia.

† 51:10 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

‡ 51:19 Dios ni Jacob: sa literal, Parte ni Jacob

§ 51:20 Ikaw: Posible si Cyrus, nga gin-gamit sang Ginoo sa paglaglag sa Babilonia.

* 51:24 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

† 51:37 talunon nga mga ido: sa English, jackals

‡ 51:41 Babilonia: sa Hebreo, Sheshac

§ 51:44 ang iya mga ginpanglamon: Siguro ang buot silingon, ang mga tawo nga ginbihag sang Babilonia kag ang mga pagkabutang nga iya ginpanguha.

* 52:7 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo man sa bersikulo 8, 14 kag 17.

† 52:7 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

‡ 52:18 mga tasa: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

Panalambiton

1

2

3

4

5

Mga Panalambiton

1

Kasubo sa Jerusalem*

1 Daw ano kamingaw sang Jerusalem, nga sang una madamo sang tawo. Bantog ini anay sa bilog nga kalibutan, pero subong pareho na sa isa ka balo nga babayi. Sang una amo ini ang nagapanguna nga siyudad, pero subong pareho na ini sa ulipon. 2 Pareho siya sa babayi nga nagahibubun-ot sa bilog nga gab-i; ang iya mga luha nagaililig sa iya guya. Wala gid sang bisan isa sa iya mga nobyo nga naglipay sa iya. Gintraiduran siya sang tanan niya nga abyan kag nangin kaaway niya sila.

3 Ginpaantos ang Juda kag ginbihag ang iya katawhan. Didto na sila nagaestar sa iban nga mga nasyon nga sa diin mabudlay ang ila kahimtangan. Ginlagas sila sang ila mga kaaway kag wala sila sang palagyuhan.

4 Ang mga dalan pakadto sa Jerusalem† masubo, tungod kay wala na sing may nagakadto didto sa pagsimba sa natalana nga mga piesta. Mamingaw ang tanan nga puwertahan sini. Ang mga pari nagaugayong kag ang mga dalaga nagapangasubo gid. Daw ano kasubo sang Jerusalem.

5 Ang iya mga kaaway amo na ang nagapangulo sa iya, kag ini sila nagmainuswagon. Ginpaantos sang Ginoo ang Jerusalem tungod sa iya madamo nga sala. Ang iya mga pumuluyo ginbihag sang iya mga kaaway. 6 Nadula na ang katahom sang Jerusalem.‡ Ang iya mga pangulo daw pareho sa gutom nga usa nga nagapangita sang halalbon pero wala sila sing may makita. Wala na sila sang kusog samtang nagapalagyo sila sa mga nagalagas sa ila. 7 Karon nga ara sa kalisod ang Jerusalem kag nagatalang-talang, nadumduman niya ang tanan niya nga manggad sang una. Sang nahulog siya sa kamot sang iya mga kaaway, wala sing may nagbulig sa iya. Ginyaguta siya kag ginkadlawan sang iya mga kaaway sa iya pagkalaglag.

8 Dako gid ang sala sang Jerusalem, gani nangin mahigko ini. Ang tanan nga nagpadungog sa iya sadto nagainsulto na sa iya, tungod nakita nila ang iya kahuy-anan.§ Nagaugayong siya kag nagtalikod sa kahuya. 9 Ang iya pagkahigko nakita sang tanan. Wala niya ginhunahuna ang iya dangatan. Puwerte gid ang iya pagkalaglag, kag wala gid sing may nagbulig sa iya. Gani nagsiling siya, “O Ginoo, talupangda ang akon pag-antos, kay nadaog ako sang kaaway.”

10 Ginpanguha sang kaaway ang tanan niya nga manggad. Nakita niya nga nagsulod ang mga indi Israelinhon sa iya templo—mga tawo nga ginbawalan sang Ginoo nga magsulod sa templo. 11 Ang iya katawhan nagaugayong samtang nagapangita sila sang pagkaon. Ginbaylo nila sang pagkaon ang ila manggad para mabuhi lang sila. Nagsiling ang Jerusalem, “O Ginoo, talupangda ako, kay ginapakahuy-an ako.” 12 Nagsiling man siya sa mga tawo nga nagalabay, “Baliwala lang bala ini sa inyo? Tan-awa ninyo kon may makita kamo nga nagaantos pareho sa akon. Ini nga pag-antos ginhatag sang Ginoo sa akon sa tion sang iya puwerte nga kaakig. 13 Halin sa langit nagpadala siya sang kalayo nga daw sa nagsunog sa akon mga tul-an. Ginbutangan niya sang siod ang akon alagyan kag nasiod ako. Ginhimo niya ako nga mamingaw, nga nagaantos sa bilog nga adlaw. 14 Gintipon niya ang akon mga sala kag daw sa ginhimo nga higot. Kag ini ang nagguyod sa akon sa pagkabihag. Daw pareho lang nga ginbutangan ako sang gota sa liog. Ginpaluya ako sang Ginoo kag gintugyan sa akon mga kaaway nga indi ko masarangan. 15 Ginsikway sang Ginoo ang tanan ko nga soldado. Nagtipon siya sang mga soldado sa paglaglag sang akon pamatan-on nga mga lalaki. Ang mga pumuluyo* sang Juda daw sa mga ubas lang nga gintasak-tasak sang Ginoo sa pulugaan sang ubas. 16 Amo ina nga nagatululo ang akon mga luha sa paghibi. Wala gid sing may nagalipay kag nagapabaskog sa akon. Kaluluoy ang mga pumuluyo kay ginpierdi sila sang kaaway.”

17 Nagpangayo sang bulig ang Jerusalem, pero wala gid sing may nagbulig sa iya. Ginbuot sang Ginoo nga ang mga nasyon sa palibot sang mga kaliwat ni Jacob mangin ila kaaway. Kabigon nila ang Jerusalem nga isa ka mahigko nga butang.

18 Nagsiling ang Jerusalem,† “Matarong ang Ginoo; pero ginsupak ko ang iya sugo. Tanan kamo nga katawhan, pamati kamo kag tan-awa ninyo ang akon pag-antos. Ginbihag ang akon pamatan-on nga mga babayi kag lalaki. 19 Nagpangayo ako sang bulig sa akon mga kadampig pero gintraiduran nila ako. Nagkalamatay ang akon mga pari kag mga manugdumala sa siyudad samtang nagapangita sila sang pagkaon para mabuhi lang sila.

20 “Tan-awa, Ginoo, kon daw ano ang akon kasubo! Puwerte gid ang akon kasakit nga daw sa ginakumos ang akon tagipusuon, tungod kay nangin masinupakon gid ako sa imo. May pagpamatay sa akon mga karsada, kag bisan sa sulod sang balay may nagakapatay. 21 Nabatian sang mga tawo ang akon pag-ugayong, pero wala gid sing isa nga nagalipay sa akon. Nabatian sang tanan ko nga kaaway ang akon pag-antos, kag nagkinalipay sila sa sining imo ginhimo sa akon. Kabay pa nga mag-abot na ang adlaw nga imo ginpromisa nga silutan mo sila, para mangin pareho man sila sa akon. 22 Tan-awa ang ila malain nga ginahimo, kag siluti sila pareho sang pagsilot mo sa akon tungod sang tanan ko nga sala. Wala untat ang akon pag-ugayong kag nagasakit ang akon balatyagon.”

2

Ang Kaakig sang Ginoo sa Sala*

1 Sa kaakig sang Ginoo gintabunan niya sang gal-om ang Jerusalem†. Ginpaubos niya ang dungganon nga Israel nga daw sa ginhaboy niya sa duta halin sa langit. Tungod sa iya kaakig ginpabay-an niya bisan pa ang iya templo. 2 Ginlaglag niya nga wala sing luoy-luoy ang tanan nga balay sang mga kaliwat ni Jacob. Sa iya kaakig ginpangguba niya ang napaderan nga mga banwa sang mga pumuluyo‡ sang Juda. Ginpaubos niya kag ginpakahuy-an ang ini nga ginharian kag ang mga pangulo sini. 3 Sa puwerte niya nga kaakig gindula niya ang tanan nga gahom sang Israel. Wala niya ini pagbuligi sang ginsalakay sang kaaway. Pareho siya sa kalayo nga naglamon sa mga kaliwat ni Jacob kag sa tanan nga butang sa ila palibot.

4 Ginapuntirya niya ang iya pana sa iya katawhan, subong nga kaaway niya. Ginpamatay niya ang tanan nga ginapakamahal sang iya katawhan. Ginpaagom niya ang iya puwerte nga kaakig nga daw sa kalayo sa mga pumuluyo sang Jerusalem.§ 5 Ginlaglag sang Ginoo ang Israel nga daw pareho siya sa kaaway. Gin-guba niya ang napaderan nga mga banwa sang Israel kag ang tanan nga mabakod nga parte sini. Gindugangan pa gid niya ang kasubo kag paghinibi sa Juda. 6 Gin-guba niya ang iya templo nga daw sa payag lang sa uma. Ginbuot niya nga kalimtan sang katawhan sang Jerusalem ang natalana nga mga piesta kag mga Adlaw nga Inugpahuway. Sa iya puwerte nga kaakig ginsikway niya ang mga hari kag mga pari. 7 Ginsikway sang Ginoo ang iya halaran kag ang iya templo. Ginpaguba niya sa mga kaaway ang mga pader sang mabakod nga mga parte sang Jerusalem. Nagsininggit ini nga mga kaaway sa templo sang Ginoo nga daw nagasaulog sila sang piesta.

8 Determinado ang Ginoo sa pagguba sang mga pader sa palibot sang Jerusalem. Ginplano niya sing maayo ang pagguba sini, kag ginhimo gid niya ini. Gani nagkalaguba ang mga depensa kag mga pader. 9 Natabunan sang duta ang mga puwertahan sang siyudad. Nagkalaguba ang mga trangka sini, kay ginpangbali ini sang Ginoo. Ginpangbihag ang hari kag ang dungganon nga mga tawo sang Jerusalem. Wala na ginatudlo ang kasuguan. Kag wala na sing mensahi ang mga propeta halin sa Ginoo. 10 Ang mga manugdumala sang Jerusalem nagapungko sa duta nga wala gid nagahambal. Ginbutangan nila sang mga yab-ok ang ila mga ulo kag nagsuksok sila sang sako sa pagpakita sang ila pagpangasubo. Ang pamatan-on nga mga babayi sang Jerusalem nagaduko sa kahuya.

11 Nagapalamarok ang akon mga mata sa paghibi. Nagasakit ang akon balatyagon. Daw sa mabuka ang akon dughan tungod sa kalaglagan sang akon kasimanwa. Nagakalalipong sa mga karsada sang siyudad ang mga kabataan kag mga lapsag. 12 Nagahinibi sila nga nagapangayo sang pagkaon kag ilimnon sa ila mga iloy. Nagakalipong sila sa mga karsada sang siyudad pareho sang mga soldado nga napilasan. Kag amat-amat sila nga nagakalamatay sa sabak sang ila iloy. 13 Mga pumuluyo sang Jerusalem*, ano bala ang masiling ko sa inyo? Sa ano ko ikomparar ang inyo pag-antos? Ang inyo pilas daw pareho kadalom sa dagat. Paano ko ikaw mapabaskog? Sin-o bala ang makaayo sa inyo? 14 Ang mga mensahi sang inyo mga propeta indi matuod, wala sing pulos kag nagapatalang sa inyo. Wala nila ginpahayag ang inyo mga sala para indi kuntani kamo mabihag.

15 Ang tanan nga nagaagi sa inyo nagapamalakpak, nagapanagutsot, kag nagalungo-lungo sa pagyaguta sa Jerusalem. Siling nila, “Amo bala ini ang siyudad nga ginatawag ‘Pinakamatahom’ kag ‘Kalipay sang Bug-os nga Kalibutan?’ ” 16 Ang tanan ninyo nga kaaway nagayaguta sa inyo. Nagapanagutsot sila kag nagabagrot sang ila ngipon kag nagasiling, “Nalaglag na naton ang Jerusalem! Amo na ini ang adlaw nga aton ginahulat; kag karon nakita gid naton!”

17 Ginhimo sang Ginoo ang iya ginplano nga himuon. Gintuman gid niya ang iya ginsiling sang una. Ginlaglag niya kamo nga wala sing luoy-luoy. Ginpalipay niya ang inyo mga kaaway sa inyo kalaglagan kag gintugutan niya nga magpabugal sila sa ila ikasarang. 18 Mga pumuluyo sang Jerusalem,† magpanawag kamo sa Ginoo. Pailiga ang inyo mga luha pareho sang suba nga nagailig adlaw-gab-i. Indi kamo mag-untat sa paghibi. 19 Magbangon kamo sa gab-i kag magpangayo sang bulig sa Ginoo. Ipautwas ang tanan ninyo nga balatyagon sa iya, nga daw sa nagabubo kamo sang tubig. Ibayaw ang inyo mga kamot sa pagpangamuyo para sa kabuhi sang inyo mga kabataan nga nagakalipong sa gutom sa mga karsada.

20 O Ginoo, tan-awa kami. Hunahunaa bala kon sin-o ang ginpaantos mo nga pareho sini. Sa puwerte nga kagutom, ginkaon sang mga iloy ang ila mga kabataan nga ila gin-atipan. Ang mga pari kag mga propeta ginpamatay sa imo templo. 21 Nagahalamyang sa mga karsada ang mga bangkay sang mga bata kag tigulang. Nagkalamatay sa inaway ang mga pamatan-on nga mga lalaki kag babayi. Ginpamatay mo sila nga wala sing luoy-luoy tungod sa imo kaakig. 22 Gin-imbitar mo ang mga kaaway sa pagsalakay sa akon palibot nga daw sa nagaimbitar ka lang sa punsyon. Sa adlaw nga ginpakita mo ang imo kaakig, wala gid sing may nakapalagyo ukon nabuhi. Ginpamatay sang akon mga kaaway ang akon mga kabataan nga gin-atipan kag ginpadako.

3

Pagsalig sa Katutom sang Ginoo*

1 Isa ako nga nakaeksperiensya sang pagsilot sang Ginoo tungod sa iya kaakig. 2 Gintabog niya ako palayo kag ginpalakat sa kadulom imbes sa kasanag. 3 Ginsilutan niya ako nga wala sing untat adlaw-gab-i. 4 Ginpaluya niya ang bilog ko nga lawas, kag ginbali ang akon mga tul-an. 5 Ginsalakay niya ako kag puwerte ang akon kasakit kag kabudlayan. 6 Ginpaestar niya ako sa kadudulman pareho sadtong madugay na nga napatay. 7 Ginpakadenahan niya ako kag ginpalibutan sang pader para indi ako makapalagyo. 8 Bisan magpangayo pa ako sang bulig, wala niya ako ginapamatian. 9 Ginbalabagan niya sang mga bato nga binasbasan ang akon alagyan, kag ginpaliko-liko niya ang akon ginaagyan. 10 Pareho siya sa bear ukon leon nga nagapanago kag nagahulat sa pagtukob sa akon. 11 Gin-guyod niya ako palayo sa dalan, dayon ginus-ab kag ginbayaan. 12 Ginbinat niya ang iya pana kag ginpuntirya sa akon. 13 Ginpana niya ako kag naglapos gid sa akon tagipusuon.

14 Nangin kaladlawan ako sa akon mga kasimanwa. Ginayaguta nila ako sa bilog nga adlaw paagi sa kanta. 15 Puro lang kasakit ang ginhatag niya sa akon. 16 Nagkalabingaw ang akon mga ngipon tungod ginpakaon niya ako sang graba, kag ginlapak-lapak niya ako sa duta. 17 Ginkuha niya sa akon ang maayo nga kahimtangan, kag wala ko na maeksperiensyahan ang kabuganaan.

18 Nadula na ang akon kadungganan kag ang tanan nga ginlauman ko sa Ginoo. 19 Mapait panumdumon ang akon pag-antos kag pagtalang-talang. 20 Kon panumdumon ko ini permi, nagapalangluya ako. 21 Pero nagabalik ang akon paglaom kon madumduman ko nga 22 ang gugma kag kaluoy sang Ginoo wala sing katapusan. Amo ina nga wala kita malaglag sing bug-os.† 23 Matutom gid ang Ginoo. Ginapakita niya ang iya kaluoy kada adlaw. 24 Nagasiling ako sa akon kaugalingon, “Ang Ginoo amo ang tanan sa akon, gani magalaom ako sa iya.” 25 Ang Ginoo maayo sa mga nagalaom kag nagadangop sa iya. 26 Maayo nga maghulat kita nga may pagbatas sa pagluwas sang Ginoo sa aton. 27 Maayo para sa isa ka tawo ang magpadisiplina samtang bataon pa siya. 28 Kon ginadisiplina kita sang Ginoo magpungko kita nga nagaisahanon kag magpamalandong. 29 Magpaubos kita sang aton kaugalingon sa atubangan sang Ginoo kag indi madulaan sang paglaom. 30 Kon may magtampa sa imo, itaya ang imo guya. Kag batuna ang pag-insulto sang imo mga kaaway. 31 Kay ang Ginoo indi magsikway sa aton hasta san-o. 32 Bisan tuod nagahatag siya sang kalisod, ginapakita niya gihapon ang kaluoy tungod sa iya dako nga gugma nga wala sing katapusan. 33 Kay wala siya nagakalipay sa pagpaantos kag sa pagsakit sa aton.

34-35 Indi gusto sang Labing Mataas nga Dios nga pintasan ang mga priso ukon ibaliwala ang kinamatarong sang tawo. 36 Indi man gusto sang Ginoo nga indi paghatagan sang hustisya si bisan sin-o. Nakita niya ini tanan nga butang.

37 Wala sing may makasiling nga matabo ang isa ka butang kon indi ini pag-itugot sang Ginoo. 38 Indi bala nga ang Labing Mataas nga Dios ang nagabuot kon matabo ang isa ka malain ukon maayo nga butang? 39 Ngaa bala nagareklamo kita kon ginasilutan kita tungod sang aton mga sala? 40 Dapat usisaon ta ang aton pagginawi kag magbalik sa Ginoo. 41 Buksan ta ang aton mga tagipusuon kag ibayaw ang aton mga kamot sa Dios sa langit kag magsiling, 42 “Nakasala kami kag nagrebelde, Ginoo, kag wala mo kami pagpatawara. 43 Naakig ka gid kag ginlagas mo kami kag ginpamatay nga wala sing luoy-luoy. 44 Nagpanabon ka sang panganod, para indi mo mabatian ang amon pangamuyo. 45 Ginhimo mo kami nga daw basura sa panulok sang iban nga mga nasyon. 46 Ginyaguta kami sang tanan namon nga kaaway. 47 Nag-antos kami sa kahadlok, katalagman, kapierdihan, kag kalaglagan.”

48 Nagaililig ang akon mga luha tungod nalaglag ang akon mga kasimanwa. 49 Padayon nga magailig ang akon luha 50 hasta talupangdon kita sang Ginoo halin sa langit. 51 Nagasakit ang akon balatyagon sa gindangatan sang mga babayi sa amon‡ siyudad.

52 Daw pareho ako sa pispis nga ginlagas sang akon mga kaaway bisan wala ako sing may nahimo nga sala sa ila. 53 Gintinguhaan nila ako nga patyon paagi sa paghulog sa akon sa buho kag pagbato sa akon. 54 Daw sa malumos ako sa tubig, kag abi ko mapatay na ako.

55 Halin sa kadadalman sang buho nagpanawag ako sa imo, O Ginoo. 56 Ginpamatian mo ang akon pagpakitluoy kag ang pagpangayo sang bulig. 57 Nag-abot ka sang nagpanawag ako sa imo, kag nagsiling ka nga indi ako magkahadlok. 58 Ginoo, ginbuligan mo ako sa akon kaso kag ginluwas mo ang akon kabuhi. 59 Nakita mo, Ginoo, ang kalautan nga ginhimo sa akon sang akon mga kaaway, gani hatagi ako sang hustisya. 60 Nahibaluan mo kon daw ano ang ila pagbalos sa akon kag ang tanan nila nga plano kontra sa akon. 61 O Ginoo, nabatian mo ang pagpang-insulto nila sa akon. Nahibaluan mo ang tanan nila nga plano kontra sa akon— 62 ang mga padihot nga ila ginaestoryahan sa bilog nga adlaw kontra sa akon. 63 Tan-awa sila! Ginayaguta nila ako paagi sa kanta, nagapungko man sila ukon nagatindog. 64 Siluti sila, Ginoo, suno sa nagakabagay sa ila ginhimo. 65 Patig-aha ang ila tagipusuon kag pakamalauta sila. 66 Lagsa sila kag laglaga sa imo kaakig para madula sila sa kalibutan.

4

Ginpaagom sang Dios ang Iya Kaakig*

1-2 Ang mga pumuluyo sang Zion daw pareho sa puro nga bulawan nga naglubad ukon sa malahalon nga mga bato nga naglalapta sa mga karsada. Pareho sila sadto sa malahalon nga bulawan, pero subong ginakabig sila nga daw mga kolon nga hinimo lang sang mga manughimo sang kolon. 3 Bisan ang talunon nga mga ido† nagapatiti sang ila mga bata, pero ang akon ya katawhan nagapabaya sa ila mga bata pareho sang mga ostrich‡ sa desierto. 4 Tungod sa kauhaw ang dila sang ila mga lapsag nagapilit sa ila mga alingagngag. Nagapangayo ang mga kabataan sang pagkaon, pero wala gid sing may nagahatag sa ila. 5 Ang mga tawo nga nagakaon anay sang manamit nga pagkaon, nagapangayo na lang subong sang pagkaon sa mga tawo sa dalan. Atong mga nagdako nga manggaranon, nagaukay na lang subong sang pagkaon sa basurahan. 6 Ang silot sa akon mga kasimanwa mas sobra pa sa silot sang Sodom, nga gulpi lang nga ginlaglag sang Dios nga wala gid sing may nagbulig sa ila. 7 Sadto anay, ang mga pangulo sang Jerusalem maayo gid ang lawas. Masilaw ang ila kaputi pareho sang snow ukon gatas. Mapula-pula ang ila supat pareho sang rubi; ang ila hitsura pareho sang malahalon nga mga bato. 8 Pero karon mas maitom pa sila sang sa uling, kag indi na sila makilala sa mga dalan. Daw sa mga tul-an na lang sila nga naputos sang panit, kag daw sa laya nga kahoy. 9 Mas maayo pa ang mga nagkalamatay sa inaway sang sa nagkalamatay sa gutom. Amat-amat sila nga nagkalamatay sa gutom tungod nga wala gid sing pagkaon. 10 Pag-abot sang kalaglagan sa akon mga kasimanwa, bisan ang mabinalak-on nga mga iloy nagluto sang ila kaugalingon nga mga anak para kaunon tungod sa puwerte nga kagutom.

11 Ginpaagom sang Ginoo ang iya bug-os nga kaakig sa Zion. Gani ginsunog niya ini hasta ang mga pundasyon sini. 12 Indi makapati ang mga hari sa bilog nga kalibutan kag ang ila mga katawhan nga makasulod ang mga kaaway sa mga puwertahan sang Jerusalem. 13 Pero natabo ini tungod sa mga sala sang ila mga propeta kag mga pari, nga nagpamatay sang inosente nga mga tawo. 14 Kag karon nagapangapkap sila sa mga karsada pareho sang bulag. Nabulit sang dugo ang ila mga bayo, gani wala sing may nagapangahas nga magtandog sa ila. 15 Ginasinggitan sila sang mga tawo, “Palayo kamo! Mga mahigko kamo! Indi ninyo kami pagtanduga.” Gani nagpalagyo sila kag bisan diin na lang sila nga nasyon nagkadto; pero wala gid sang may nagbaton sa ila. 16 Ang Ginoo mismo ang nagpalapta sa ila, wala na sila ginasapak sang Ginoo. Wala na ginarespeto kag ginapakitaan sang kaayo ang mga pari kag mga manugdumala.

17 Nagapalangdulom na ang amon mga panulok sa paghulat sang bulig sang amon kadampig nga mga nasyon, pero wala gid sila nagbulig sa amon. Nagbantay kami sa amon mga tore sa pag-abot sang nasyon nga indi man lang makaluwas sa amon. 18 Ginabantayan sang mga kaaway ang amon mga hulag. Indi kami makalakat sa mga dalan. Dali na lang ang amon katapusan. Naisip na ang amon mga inadlaw. 19 Mas madasig pa sang sa mga agila ang amon mga kaaway nga nagalagas sa amon. Ginalagas nila kami hasta sa mga bukid. Kag bisan sa kamingawan kami didto man sila nagahulat sa pagsalakay sa amon. 20 Nadakpan nila sa ila patibong ang amon hari nga ginpili sang Ginoo, nga ginasaligan namon nga magprotektar sa amon kontra sa mga kaaway nga mga nasyon.

21 Sige, magkalipay kamo kag magsinadya, kamo nga katawhan sang Edom nga nagaestar sa duta sang Uz. Pero ipainom man sa inyo ang kupa sang silot sang Ginoo, kag mahubog kamo kag mahublasan. 22 Mga pumuluyo sang Jerusalem,§ matapos na ang inyo silot. Madali na lang kamo papulion sang Ginoo halin sa pagkabihag. Pero kamo nga katawhan sang Edom silutan sang Ginoo tungod sa inyo mga sala kag ipahayag niya ang inyo kalautan.

5

Pangamuyo nga Ibalik ang Maayo nga Kahimtangan

1 O Ginoo, dumduma kon ano ang natabo sa amon. Tan-awa ang amon kahuy-anan. 2 Ang amon mga duta kag mga balay ginkuha sang mga taga-iban nga lugar. 3 Nangin ilo kami, kag ang amon mga iloy nangin balo. 4 Kinahanglan pa namon nga baklon ang tubig nga amon ginainom kag ang kahoy nga amon ginagatong. 5 Ginapaobra kami nga daw sa mga sapat nga ginagutahan. Kag wala gid kami ginapapahuwaya. 6 Nagpasakop kami sa mga taga-Egypt kag taga-Assyria para lang may pagkaon kami. 7 Nagpakasala ang amon mga katigulangan nga patay na subong, kag kami ang nagaantos tungod sang ila sala. 8 Ginadumalahan kami sang mga ulipon kag wala sing may makahilway sa amon sa ila mga kamot. 9 Sa amon pagpangita sang pagkaon nabutang sa peligro ang amon kabuhi sa mga armado nga mga tawo sa kamingawan. 10 Ginahilanat kami sa puwerte nga kagutom, kag ang amon lawas daw hurnohan kainit. 11 Ginpanglugos ang amon mga asawa kag mga anak nga babayi sa Zion kag sa mga banwa sang Juda. 12 Ginbitay sa kamot ang amon mga pangulo, kag wala pagtahura ang amon mga tigulang. 13 Ang amon mga pamatan-on nga mga lalaki ginpilit nga maggaling nga daw mga ulipon, kag ang mga kabataan nagakaladusmo sa pagpas-an sang mabug-at nga mga kahoy. 14 Ang mga tigulang wala na nagapungko sa puwertahan sang siyudad sa paghatag sang laygay, kag ang pamatan-on nga mga lalaki wala na nagatukar sang sunata. 15 Wala na kami sang kalipay. Imbes nga magsinaot kami, nagapangasubo kami. 16 Wala na ang amon kadungganan. Kaluluoy kami, tungod kay nakasala kami. 17 Tungod sini nagasakit ang amon balatyagon kag nagapalangdulom ang amon panulok. 18 Kay mamingaw na ang Bukid sang Zion, kag ginalagawan na lang ini sang talunon nga mga ido.*

19 O Ginoo, nagahari ka sa wala sing katapusan. Ang imo paghari nagapadayon hasta san-o. 20 Ngaa permi mo kami ginakalimtan? Ngaa ginsikway mo kami sing malawig? 21 O Ginoo, pabalika kami sa imo kag magabalik kami. Ibalik sa amon ang amon maayo nga kahimtangan sang una. 22 Sobra na bala ang imo kaakig sa amon nga ginsikway mo na gid kami?

* 1: Ini nga kapitulo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo sini nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† 1:4 Jerusalem: sa Hebreo, Zion

‡ 1:6 Jerusalem: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

§ 1:8 kahuy-anan: sa literal, pagkahublas

* 1:15 Ang mga pumuluyo: sa literal, Ang birhen nga anak nga babayi

† 1:18 Jerusalem: sa Hebreo, Bukid sang Zion

* 2: Ini nga kapitulo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo sini nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† 2:1 Jerusalem: sa literal, anak nga babayi sang Zion. Amo man sa bersikulo 8 kag 10.

‡ 2:2 mga pumuluyo: sa literal, anak nga babayi

§ 2:4 mga pumuluyo sang Jerusalem: sa Hebreo, sa tolda sang anak nga babayi sang Zion

* 2:13 Mga pumuluyo sang Jerusalem: sa literal, anak nga babayi sang Jerusalem…birhen nga anak nga babayi sang Zion.

† 2:18 Mga pumuluyo sang Jerusalem: sa Hebreo, pader sang anak nga babayi sang Zion

* 3: Ini nga kapitulo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo sang kada stanza nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† 3:22 Amo…bug-os: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 3:51 amon: sa Hebreo, akon

* 4: Ini nga kapitulo isa ka klase sang binalaybay nga sa diin ang mga bersikulo sini nagasugod sa mga letra sang alpabeto sang Hebreo.

† 4:3 talunon nga mga ido: sa English, jackals

‡ 4:3 ostrich: Tan-awa ang Job 39:13-18 parte sa kinaiya sang sini nga pispis.

§ 4:22 Mga pumuluyo sang Jerusalem: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

* 5:18 talunon nga mga ido: sa English, jackals

Ezekiel

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

Ezekiel

1

Ang Una nga Palanan-awon ni Ezekiel

1-3 Ako si Ezekiel nga pari nga anak ni Buzi, kag isa ako sa mga ginbihag sa Babilonia. Isa ka adlaw, sang nagaestar ako sa higad sang Suba sang Kebar kaupod sang iban nga mga bihag, nag-abri ang langit kag gin-gamhan ako sang Ginoo, kag dayon ginpakitaan niya ako sang mga palanan-awon. Natabo ini sang ikalima nga adlaw sang ikaapat nga bulan sang ika-30 nga tuig.* Ikalima ini nga tuig sang pagkabihag kay Haring Jehoyakin.

4 Samtang nagatulok ako, may nakita ako nga bagyo nga halin sa north. Nagapangilat halin sa madamol nga gal-om, gani nagsanag ang palibot. Ang kilat sa tunga sang gal-om nagasiga nga daw sa nagabadlak nga metal. 5 May nakita man ako sa tunga sang gal-om nga apat ka buhi nga mga tinuga nga daw sa mga tawo, 6-8 pero ang kada isa sa ila may apat ka guya kag apat ka pakpak. Tadlong ang ila mga paa, kag ang ila mga tiil daw sa tiil sang bataon nga baka kag nagaidlak pareho sang ginpahining nga saway. May ara sang kamot sang tawo sa idalom sang tagsa nila ka pakpak, 9 kag ang ila mga pakpak nagatanduganay. Nagalupad sila sing dungan sa bisan diin nga direksyon, nga wala nagaliso-liso.

10 Amo ini ang hitsura sang ila mga guya: sa atubangan, hitsura sang tawo; sa tuo, hitsura sang leon; sa wala, hitsura sang turo nga baka; kag sa likod, hitsura sang agila. 11 Ang duha nila ka pakpak nagahumlad kag nagatanduganay, kag ang duha pa gid nila ka pakpak nagatabon sa ila mga lawas. 12 Nagalupad sila sing dungan sa bisan diin nga direksyon, nga wala nagaliso-liso. Kon diin sila dal-on sang espiritu† didto man sila nagakadto. 13 Ang ila hitsura pareho sang nagadabadaba nga mga baga, kag may nagalabay-labay sa ila tunga nga daw sa nagasiga nga sulo. Ini nga sulo tama kasanag, kag halin sa sini nga sulo may nagakirab nga kilat. 14 Ining buhi nga mga tinuga nagapakadto-pakari nga daw sa kilat.

15 Samtang nagatan-aw ako sa apat ka buhi nga mga tinuga, may nakita ako sa idalom‡ nila nga apat ka rueda—isa ka rueda sa tagsa sa ila. Kag ini nga mga rueda nagatungtong sa duta. 16 Amo ini ang hitsura sang mga rueda: nagaidlak ini pareho sang malahalon nga bato nga krisolito, kag palareho ang ila hitsura. Ang kada rueda may ara pa gid sang isa ka rueda sa sulod nga nagakrus, 17 gani makakadto ini kag ang buhi nga mga tinuga sa bisan diin nga direksyon nga indi na kinahanglan nga magliso pa. 18 Ang palibot sang kada rueda malapad kag makahaladlok, kay puno ini sang mga mata.

19 Kon maglakat gani ang buhi nga mga tinuga nagaupod man sa ila ang mga rueda, kag kon magpaibabaw gani sila, nagapaibabaw man ang mga rueda. 20 Ang espiritu sang buhi nga mga tinuga ara sa mga rueda. Gani kon diin magkadto ang espiritu, didto man nagakadto ang buhi nga mga tinuga kag ang mga rueda. 21 Kon maglakat gani ang buhi nga mga tinuga, nagaupod man sa ila ang mga rueda, kag kon magpundo gani sila, nagapundo man ang mga rueda. Kag kon magpaibabaw sila, nagapaibabaw man ang mga rueda, kay ang ila espiritu ara sa mga rueda.

22 May nagatabon sa ibabaw sang buhi nga mga tinuga nga daw sa mga kristal nga nagabadlak, kag makatilingala ini tan-awon. 23 Sa idalom sini nagahumlad ang duha ka pakpak sang kada buhi nga tinuga, kag nagatanduganay ang ila mga pakpak. Ang duha pa gid nila ka pakpak nagatabon sa ila mga lawas. 24 Kon maglakat gani ang buhi nga mga tinuga, ang gahod sang ila mga pakpak daw sa huganas sang tubig, ukon daw sa tingog sang Makagagahom nga Dios, ukon daw sa ginahod sang madamo nga soldado. Kag kon magpundo sila, ginakipot nila ang ila mga pakpak.

25 Samtang nagakipot ang ila mga pakpak, may tingog nga halin sa ibabaw sadtong nagatabon sa ila. 26 Kag may ara didto nga daw sa trono nga hinimo halin sa bato nga sapiro, kag may nagapungko sa sini nga trono nga daw sa tawo. 27 Halin sa iya hawak paibabaw, pareho siya sang nagabadlak nga metal nga daw sa nagasiga nga kalayo. Kag halin sa iya hawak paidalom, pareho siya sang nagadabadaba nga kalayo, kag napalibutan siya sang kasanag nga puwerte kasilaw. 28 Ang kasanag sa iya palibot daw sa balangaw sa panahon nga maulan.

Pareho sadto ang gamhanan nga presensya sang Ginoo. Pagkakita ko sadto nagluhod ako kag may nabatian ako nga tingog nga nagapakighambal sa akon.

2

Ang Pagtawag kay Ezekiel nga Mangin Propeta

1 Nagsiling ang tingog sa akon, “Anak sang tawo,* tindog ka kay may isiling ako sa imo.” 2 Sang naghambal siya sa akon gin-gamhan ako sang Espiritu kag ginpatindog. Nagpamati ako sa tingog nga nagahambal sa akon. 3 Siling niya, “Anak sang tawo, ipadala ko ikaw sa katawhan sang Israel, sa nasyon nga nagarebelde sa akon. Ang ila mga katigulangan nagrebelde sa akon sang una, kag hasta subong nagarebelde pa sila sa akon. 4 Mga matig-a sila sing ulo kag mga batinggilan. Ginapadala ko ikaw sa ila sa pagsugid sa ila sang mensahi nga halin sa akon, ang Ginoong Dios. 5 Magpamati man ini nga mga rebelde ukon indi, mahibaluan nila nga may propeta gali dira sa ila. 6 Kag ikaw nga anak sang tawo, indi ka magkahadlok sa ila. Indi ka magkahadlok bisan pa nga ang ila mga ginapanghambal masakit pareho sang tunok sang kahoy-kahoy ukon kinadtan sang iwi-iwi. Indi ka gid magkahadlok sa ila kag sa ila mga ginapanghambal. Mga rebelde gid man sila nga katawhan. 7 Ihambal mo gid ang akon mensahi sa ila, mamati man ini nga mga rebelde ukon indi.

8 “Pero ikaw nga anak sang tawo, pamatii ang akon ginasiling sa imo. Indi ka magrebelde sa akon pareho sa ila. Nganga kag kauna ang akon ginahatag sa imo.” 9 Dayon nakita ko ang isa ka kamot nga nagaduhol sa akon sang isa ka linukot nga kasulatan. 10 Ginhumlad niya ini sa akon atubangan, kag may sulat ini nga mga pulong sang pagpangasubo kag mga panalambiton sa atubang kag sa likod.

3

1 Nagsiling pa gid ang tingog sa akon, “Anak sang tawo, kauna ining linukot nga kasulatan, kag maglakat ka kag maghambal sa katawhan sang Israel.” 2 Gani nagnganga ako, kag ginpakaon niya sa akon ang linukot nga kasulatan. 3 Nagsiling siya sa akon, “Anak sang tawo, kauna ina hasta nga mabusog ka.” Kag sang ginkaon ko na, pareho ini katam-is sang honey.

4 Nagsiling siya dayon sa akon, “Anak sang tawo, lakat na sa katawhan sang Israel kag ihambal ang akon mensahi para sa ila. 5 Wala ko ikaw ginapadala sa katawhan nga lain ang ila lingguahe kag mabudlay intiendihon, kundi sa katawhan sang Israel. 6 Kon ipadala ko ikaw sa katawhan nga lain ang ila lingguahe kag mabudlay intiendihon, sigurado nga mamati sila sa imo. 7 Pero ang katawhan sang Israel indi magpamati sa imo, kay indi sila gusto magpamati sa akon. Tanan sila mga matig-a sing ulo kag batinggilan. 8 Pero himuon ko ikaw nga mas matig-a kag mas kabalan sang sa ila, 9 pareho sa matig-a gid nga bato.* Gani indi ka gid magkahadlok sa ila. Mga rebelde gid man sila nga katawhan.”

10 Nagsiling pa gid siya sa akon, “Anak sang tawo, pamatii sing maayo kag hupti sa imo tagipusuon ang tanan nga ginasiling ko sa imo. 11 Karon, magkadto ka sa imo mga kasimanwa nga kaupod mo nga mga bihag, kag isugid sa ila ang mensahi nga halin sa akon, ang Ginoong Dios. Himua ini bisan mamati man sila ukon indi.”

12 Dayon gin-alsa ako sang Espiritu, kag may nabatian ako sa akon likod nga tingog nga nagadaguhob nga nagasiling, “Dalayawon ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa langit!” 13 Kag nabatian ko man ang huni sang mga pakpak sang buhi nga mga tinuga nga nagasag-iranay, kag ang gahod sang mga rueda sa tupad sini nga daw sa nagadaguhob. 14 Gin-alsa ako sang Espiritu kag gindala palayo. Akig ako kag nagalain ang akon buot, pero ginkontrolar ako sang Ginoo.

15 Nakaabot ako sa Tel Aviv, sa higad sang Suba sang Kebar nga sa diin nagaestar ang mga bihag. Nagpabilin ako didto sa ila sa sulod sang pito ka adlaw. Indi ako mapahamtang sa sadtong mga butang nga akon nakita.

Ginhimo sang Dios si Ezekiel nga Manugbantay sang Israel

(Eze. 33:1-9)

16 Pagkaligad sang pito ka adlaw, nagsiling ang Ginoo sa akon, 17 “Anak sang tawo, ginpili ko ikaw nga manugbantay sang katawhan sang Israel. Gani kon ano man nga paandam ang mabatian mo sa akon isiling mo sa ila. 18 Kon magsiling ako nga ang isa ka malain nga tawo mapatay gid pero wala mo siya ginpaandaman nga magbiya sa iya malain nga pagginawi para maluwas siya, mapatay ang amo nga tawo tungod sa iya sala, kag sukton ko ikaw sa iya kamatayon. 19 Pero kon ginpaandaman mo ang ato nga malain nga tawo kag wala siya magbiya sa iya malain nga pagginawi, mapatay siya tungod sa iya sala, pero wala ka sing salabton sa akon. 20 Kon ang matarong nga tawo magtalikod sa matarong nga kabuhi kag pabay-an ko lang siya sa paghimo sina, mapatay siya. Kon wala mo siya ginpaandaman, mapatay siya tungod sa iya sala, kag indi ko pagdumdumon ang maayo niya nga mga binuhatan. Pero sukton ko ikaw sa iya kamatayon. 21 Pero kon ginpaandaman mo siya nga indi na magpakasala, kag nag-untat siya sa pagpakasala, indi siya mapatay kag wala ka sing salabton sa akon.”

22 Gin-gamhan ako sang Ginoo kag nagsiling siya sa akon, “Magkadto ka gilayon sa patag, kay didto may ihambal ako sa imo.” 23 Gani nagkadto ako gilayon sa patag, kag nakita ko ang gamhanan nga presensya sang Ginoo nga pareho sang nakita ko sa higad sang Suba sang Kebar, kag nagluhod ako. 24 Dayon gin-gamhan ako sang Espiritu kag ginpatindog, kag ginsilingan, “Pauli ka kag magpanirado sa imo balay! 25 Didto, gapuson ikaw nga anak sang tawo sang lubid para indi ka makapakig-upod sa imo mga kasimanwa. 26 Paapaon ko ikaw para indi ka makapaandam sa sining rebelde nga katawhan. 27 Pero sa tion nga magpakighambal ako sa imo, makahambal ka na. Kag isugid mo sa ila ang mensahi nga halin sa akon, ang Ginoong Dios. Ang iban sa ila mamati, pero ang iban indi, kay mga rebelde sila nga katawhan.”

4

Ginpakita ni Ezekiel Kon Paano Kibunon ang Jerusalem

1 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, “Karon, ikaw nga anak sang tawo, magkuha ka sang tisa* kag ibutang ini sa imo atubangan, kag idrowing dira ang Jerusalem. 2 Dayon himua ini nga daw sa ginapalibutan sang mga kaaway. Butangi ini sang mga pangsalakay: mga tore-tore, talaklasan sa pader, tinumpok nga duta para mataklas ang pader, kag sang mga kahoy nga pangwasak sa pader. Kag palibuti ini sang mga kampo. 3 Dayon magkuha ka sang malapad nga salsalon kag ibutang ini sa tunga mo kag sang siyudad bilang pader. Mag-atubang ka sa siyudad nga daw ginasalakay mo ini. Mangin tanda ini sa katawhan sang Israel.

4 “Pagkatapos maghigda ka nga nagatakilid sa wala bilang simbolo nga ginapas-an mo ang sala sang katawhan sang Israel. Pas-anon mo ang ila sala suno sa kadamuon sang mga adlaw sang imo paghigda. 5 Ang isa ka adlaw nagarepresentar sang isa ka tuig. Gani sa sulod sang 390 ka adlaw pas-anon mo ang ila sala. 6 Pagkatapos magliso ka sa tuo kag pas-ana naman ang sala sang katawhan sang Juda sa sulod sang 40 ka adlaw; ang isa ka adlaw nagarepresentar man gihapon sang isa ka tuig. 7 Tuluka liwat ang larawan sang Jerusalem nga ginapalibutan sang kaaway, kag maghambal ka kontra sa Jerusalem nga nagakalukos ka sang pako† sang imo bayo. 8 Gapuson ko ikaw sang lubid para indi ka makaliso-liso hasta nga matapos ang pagpakita mo nga ginapalibutan ang siyudad sang kaaway.

9 “Karon, kuha ka sang trigo, barley, mga liso nga ulutanon, balatong, dawa kag espelta,‡ kag ibutang ini tanan sa isa ka suludlan kag amo ina ang himuon mo nga tinapay. Amo ina ang kaunon mo sa sulod sang 390 ka adlaw nga nagahigda ka nga nagatakilid sa wala. 10 Mga 1​4 kilo lang nga pagkaon ang imo kaunon kada adlaw sa natalana nga mga oras. 11 Kag mga tunga sa litro lang nga tubig ang imo imnon kada adlaw sa natalana man nga mga oras. 12 Magluto ka sang tinapay kada adlaw samtang nagatulok ang mga tawo. Lutua ina pareho sa pagluto sang tinapay nga barley. Gamita nga panggatong ang mamala nga tai sang tawo. Kag dayon kauna ang tinapay. 13 Kay pareho man sini ang matabo sa katawhan sang Israel, magakaon sila sang mga pagkaon nga ginakabig nga mahigko sa mga lugar nga sa diin ipabihag ko sila.”

14 Pero nagsiling ako, “O Ginoong Dios, wala ko gid paghigkui ang akon kaugalingon halin sang bata pa ako hasta subong. Wala gid ako makakaon sang sapat nga napatay lang ukon ginpatay sang iban nga sapat. Wala man ako makakaon sang sapat nga ginakabig nga mahigko.” 15 Nagsabat ang Ginoo, “Sige, ipot na lang sang baka ang gamiton mo nga panggatong sa baylo sang tai sang tawo.”

16 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Anak sang tawo, paiwaton ko ang pagkaon sa Jerusalem. Takson sang mga pumuluyo sang Jerusalem ang ila pagkaon kag tubig kag magakaon sila kag magainom nga nagapalibog kag nagapangasubo 17 tungod sa kaiwat sang pagkaon kag tubig. Magatinulukay sila nga nagakaurungan, kag amat-amat sila nga magakalamatay tungod sa ila sala.”

5

Ang Palaabuton nga Kalaglagan sang Jerusalem

1 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, kuha ka sang matalom nga espada kag gamita nga pangkiskis sa imo buhok kag burangos. Dayon kiluha ang imo buhok kag burangos sa pagpartida sini sa tatlo ka parte. 2 Ibutang ang isa ka parte sa tisa nga gindrowingan mo sang Jerusalem, kag sunuga ini dira sa tunga sang siyudad pagkatapos sang pagpakita mo nga ginapalibutan ini sang kaaway. Ibutang ang isa pa ka parte sa palibot sang siyudad kag pang-utda-utda ini sang imo espada. Ang nabilin nga parte isabwag sa kahanginan, kay laptahon ko ang akon katawhan paagi sa espada. 3 Pero magbilin ka sang diutay lang nga buhok kag putsa ini sa imo bayo. 4 Dayon kuhai ini sang pila ka bilog kag ihaboy sa kalayo para masunog. Halin sa sini magalapta ang kalayo kag magasunog sa bilog nga Israel.

5 “Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga amo ato ang dangatan sang Jerusalem, ang siyudad nga ginhimo ko nga pinakaimportante nga lugar sa kalibutan. 6 Ginlapas niya ang akon mga sugo, kag mas malain pa siya sang sa iban nga mga nasyon sa iya palibot. Ginsikway niya ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. 7 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kamo nga mga taga-Jerusalem, mas malain pa kamo sang sa iban nga mga nasyon sa inyo palibot. Wala ninyo pagtumana ang akon mga sugo kag mga pagsulundan, kag wala man gani ninyo pagtumana* ang mga pagsulundan sang mga nasyon sa inyo palibot. 8 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagakontra sa inyo. Silutan ko kamo nga makita sang mga nasyon. 9 Tungod sa inyo makangilil-ad nga mga ginahimo, himuon ko sa inyo ang wala ko pa mahimo kag ang indi ko na paghimuon pa. 10 Kaunon sang mga ginikanan ang ila mga anak, kag kaunon sang mga anak ang ila mga ginikanan. Silutan ko gid kamo, kag ang mga mabilin sa inyo laptahon ko sa bilog nga kalibutan. 11 Ako, ang buhi nga Ginoong Dios, nagasumpa nga laglagon ko kamo nga wala sing luoy-luoy tungod nga ginhigkuan ninyo ang akon templo paagi sa pagsimba sa mga dios-dios kag sa paghimo sang makangilil-ad nga mga butang. 12 Partihon ko kamo sa tatlo ka parte. Ang isa ka parte magakalamatay paagi sa gutom kag mga balatian dira sa siyudad. Ang isa pa ka parte magakalamatay paagi sa espada sa guwa sang siyudad. Kag ang mabilin nga parte laptahon ko sa bilog nga kalibutan kag padayon ko sila nga hingabuton.†

13 “Kon matabo na ini maumpawan na ako sa akon puwerte nga kaakig sa inyo, kag makabalos na ako. Kon mapatilaw ko na kamo sang akon kaakig, mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo, nagpakighambal sa inyo tungod sa akon puwerte nga balatyagon sa inyo. 14 Gub-on ko ang inyo siyudad kag pakahuy-an kamo sang mga nasyon sa inyo palibot kag sang mga nagaalagi sa inyo lugar. 15 Pakahuy-an, yagutaon, kag kangidlisan kamo sang mga nasyon sa inyo palibot. Mangin paandam kamo sa ila sa tion nga silutan ko kamo sa akon puwerte nga kaakig. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 16 Padal-an ko kamo sang gutom nga pareho sang pana nga magalaglag sa inyo. Magagrabe nga magagrabe ang gutom hasta nga wala na kamo sang may makaon. 17 Wala labot sa gutom padal-an ko man kamo sang mapintas nga mga sapat kag pamatyon nila ang inyo mga anak. Magakalamatay man kamo sa mga balatian kag sa inaway. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

6

Ang Mensahi Batok sa mga Bukid sang Israel

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa mga bukid sang Israel kag magsiling kontra sa ila: 3 O mga bukid sang Israel, mga ililigan sang tubig kag mga patag, pamatii ninyo ang ginasiling sang Ginoong Dios: Padal-an ko kamo sang inaway, kag panggub-on ko ang inyo mga simbahan sa mataas nga mga lugar. 4 Magakalaguba ang inyo mga halaran pati ang mga halaran nga ginasunugan sang mga insenso, kag pamatyon ko ang inyo mga pumuluyo sa atubangan sang inyo mga dios-dios. 5 Ihal-id ko ang mga bangkay ninyo nga mga Israelinhon sa atubangan sang inyo mga dios-dios kag laptahon ko ang inyo mga tul-an sa palibot sang inyo mga halaran. 6 Ang tagsa ninyo ka banwa pagalaglagon. Magakaladugmok ang inyo mga simbahan sa mataas nga mga lugar, mga dios-dios, mga halaran, pati ang mga halaran nga ginasunugan sang mga insenso, kag ang iban pa nga pareho sini nga inyo ginpanghimo. 7 Magakalamatay ang inyo mga pumuluyo, kag mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.

8 “Pero indi ko kamo pag-ubuson pamatay. Kay ang iban sa inyo makaluwas sa inaway kag magalalapta sa iban nga mga nasyon 9 bilang mga bihag. Didto dumdumon nila ako, kag mareyalisar nila nga ginpasubo nila ako sang ila pagluib kag pagpasulabi sa mga dios-dios. Kangil-aran nila ang ila kaugalingon tungod sa ila malain kag makangilil-ad nga ginpanghimo. 10 Kag mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo, kag seryuso ako sa akon paandam nga himuon ko ini nga katalagman sa ila.”

11 Dayon nagsiling ang Ginoong Diossa akon, “Isumbag ang imo inumol sa imo palad, magpudag-pudag ka, kag magsinggit, ‘Abaw!’* sa katawhan sang Israel, tungod sa tanan nga malain kag makangilil-ad nga ginpanghimo nila. Amo ini ang kabangdanan nga magakalamatay sila paagi sa inaway, gutom kag balatian. 12 Atong ara sa malayo mapatay sa balatian. Ang ara sa malapit mapatay sa inaway. Kag ang mabilin mapatay sa gutom. Sa sini nga paagi mabatyagan nila ang akon kaakig sa ila. 13 Kag mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo kon ang mga bangkay sang ila mga kasimanwa maglalapta upod sa ila mga dios-dios sa palibot sang ila mga halaran, sa mga bukid, sa putokputokan sang mga bukid, sa puno sang dalagko nga mga kahoy, kag sa puno sang madabong nga mga kahoy nga terebinto, sa diin nagahalad sila sang mahamot nga insenso sa ila mga dios-dios. 14 Silutan ko sila bisan diin sila mag-estar, kag himuon ko nga mamingaw ang ila duta halin sa desierto pakadto sa Dibla. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

7

Malapit na ang Katapusan sang Israel

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa nasyon sang Israel, ‘Amo na ini ang katapusan sang bilog nga duta sang Israel. 3 Tapos na kamo, kay ipaagom ko na ang akon kaakig sa inyo. Hukman ko kamo suno sa inyo mga pagginawi. Balusan ko kamo sa tanan ninyo nga makangilil-ad nga binuhatan. 4 Indi ko gid kamo pagkaluoyan. Balusan ko gid kamo sa inyo mga pagginawi kag sa inyo makangilil-ad nga mga binuhatan, para mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.’

5 “Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling pa gid: Magaabot ang sunod-sunod nga kalaglagan. 6 Amo na ini ang katapusan! Tapos na gid kamo, 7 kamo nga mga nagaestar sa duta sang Israel. Amo na ini ang inyo kalaglagan. Malapit na gid ang tion nga magasalasala kamo. Tapos na ang malipayon ninyo nga adlaw sa kabukiran. 8 Sa indi madugay ipaagom ko na sa inyo ang puwerte ko nga kaakig. Hukman ko kamo suno sa inyo mga pagginawi. Balusan ko kamo sa tanan ninyo nga makangilil-ad nga binuhatan. 9 Indi ko gid kamo pagkaluoyan. Balusan ko kamo sa inyo pagginawi kag sa inyo makangilil-ad nga mga binuhatan. Dayon mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo, amo ang nagasilot sa inyo.

10 “Malapit na gid ang adlaw sang kalaglagan! Puwerte na gid ang kalautan kag ang pagpabugal sang mga tawo. 11 Ang ila pagpamintas magabalik sa ila bilang silot sa ila kalautan. Wala sing may mabilin sa ila, kag ang tanan nila nga manggad madula. 12 Huo, malapit na gid ang tion sang pagsilot. Indi na magkalipay ang mga nagapamakal nga nakaayo sila, kag indi naman magkasubo ang mga nagapamaligya nga napierdi sila, kay ang akon kaakig maagom sang tanan. 13 Kon may mga negosyante pa nga mabilin indi na sila makabalik sa ila negosyo, kay ang akon ginsiling parte sa matabo sa bilog nga katawhan sang Israel indi na maliwat. Ang bisan sin-o nga nagahimo sang kalautan indi makaluwas sang iya kabuhi. 14 Bisan patunugon pa nila ang trumpeta sa pagpreparar sa tanan sa pagpakig-away, wala sing may mag-upod sa pagpakig-away, kay ang akon kaakig maagom sang tanan.

15 “Ang mga tawo sa guwa sa siyudad mapatay sa inaway. Ang magpabilin sa sulod sang siyudad mapatay sa balatian kag gutom. 16 Ang mga makaluwas sa kamatayon kag makapalagyo sa mga bukid magahibi pareho sang huni sang mga pating, tungod sa ila mga sala. 17 Magapalamuypoy ang ila mga kamot kag magapalangluya ang ila mga tuhod. 18 Magasuksok sila sang sako kag kiskisan nila ang ila mga ulo sa pagpakita sang ila pagpangasubo. Mahadlok gid sila kag mahuy-an. 19 Ipanghaboy nila ang ila mga pilak kag mga bulawan sa mga karsada pareho sa isa ka mahigko nga butang. Indi ini makaluwas sa ila sa adlaw nga ipakita ko ang akon kaakig. Indi ini makabusog sa ila kay amo ini ang kabangdanan nga nagpakasala sila. 20 Nagpabugal pa sila sang ila matahom nga mga alahas, kag gin-gamit nila ini sa paghimo sang makangilil-ad nila nga mga dios-dios. Gani himuon ko ang ila mga manggad nga mahigko nga mga butang para sa ila. 21 Ipaagaw ko ini sa malain nga mga tawo halin sa iban nga lugar, kag ila ini nga dagtaan. 22 Pabay-an ko lang sila samtang ginadagtaan kag ginaagawan nila sang mga pagkabutang ang akon ginapakamahal nga lugar.

23 “Pagabihagon ang akon katawhan kay permi lang may pinatyanay kag kinagamo sa ila siyudad. 24 Ipaagaw ko ang ila mga balay sa pinakamalaot nga mga nasyon. Pauntaton ko ang pagpabugal sang ila gamhanan nga mga tawo,* kag padagtaan ko ang ila mga simbahan. 25 Magaabot sa ila ang kahadlok kag mangita sila sang kalinong, pero indi nila ini maangkon. 26 Magaabot sa ila ang sunod-sunod nga mga katalagman kag malain nga mga balita. Magapangayo sila sang mensahi sa mga propeta pero wala sila sing may mabaton. Indi sila pagtudluan sang mga pari parte sa kasuguan, kag indi man sila paglaygayan sang mga manugdumala. 27 Magapangasubo ang hari kag madulaan siya sang paglaom, kag magakulurog ang mga tawo sa kahadlok. Hukman ko sila suno sa ila mga pagginawi kag suno man sa ila paghukom sa iban. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

8

Ang Pagsimba sa mga Dios-dios sa Jerusalem

1 Sang ikalima nga adlaw sang ikaanom nga bulan, sadtong ikaanom nga tuig sang amon pagkabihag, gin-gamhan ako sang Ginoong Dios. Nagapungko ako sadto sa akon balay kag nagapakig-estorya sa akon ang mga manugdumala sang Juda. 2 May nakita ako nga daw sa tawo. Halin sa iya hawak paidalom pareho siya sang kalayo, kag halin sa iya hawak paibabaw pareho siya sang nagabadlak nga metal. 3 Gin-untay niya ang iya daw kamot kag ginkaptan niya ako sa buhok. Gin-alsa ako sang Espiritu sa kahanginan kag gindala sa Jerusalem paagi sa palanan-awon nga ginhatag sang Dios. Didto ako gindala sa puwertahan sa north, sa sulod nga ugsaran sang templo, nga sa diin nabutang ang isa ka dios-dios nga nakapaakig gid sa Dios. 4 Dayon nakita ko didto ang gamhanan nga presensya sang Dios sang Israel, pareho sang nakita ko sa patag.

5 Dayon nagsiling ang Dios sa akon, “Anak sang tawo, magtan-aw ka sa north.” Gani nagtan-aw ako, kag nakita ko sa tupad sang puwertahan malapit sa halaran ang dios-dios nga nakapaakig gid sa Dios. 6 Nagsiling ang Dios sa akon, “Anak sang tawo, nakita mo bala ang ginahimo sang katawhan sang Israel? Nakita mo bala ang makangilil-ad gid nga ginahimo nila diri, sa pagtabog sa akon palayo sa akon templo? Pero makita mo pa gid ang mas sobra pa ka makangilil-ad.”

7 Dayon gindala niya ako sa puwertahan sang ugsaran sang templo, kag pagtan-aw ko, may nakita ako nga buho sa pader. 8 Nagsiling siya sa akon, “Anak sang tawo, padakua ang buho sang pader.” Gani ginpadako ko ini, kag nakita ko ang isa ka puwertahan. 9 Nagsiling naman siya sa akon, “Sulod kag tan-awa ang makangilil-ad gid nga ila ginahimo.” 10 Gani nagsulod ako kag nakita ko nga ang pader palibot puno sang nagkalain-lain nga larawan sang sapat nga nagakamang kag sang iban pa nga mga sapat nga ginakabig nga mahigko. Nakita ko man didto ang tanan nga dios-dios sang katawhan sang Israel. 11 Nagatindog didto ang 70 ka manugdumala sang Israel, kag isa sa ila amo si Jaazania nga anak ni Shafan. Ang kada isa may ginauyatan nga suludlan sang insenso, kag ang aso sang insenso nagatub-ok.

12 Dayon nagsiling ang Dios sa akon, “Anak sang tawo, ti nakita mo na kon ano ang ginahimo sang mga manugdumala sang Israel sa sekreto? Kada isa sa ila ara sa kuwarto sang iya dios-dios. Nagasiling sila, ‘Wala nagatulok ang Ginoo sa aton; ginsikway na niya ang Israel.’ ”

13 Nagsiling pa gid ang Dios, “Makita mo pa gid ang mas sobra pa ka makangilil-ad nga ginahimo nila.” 14 Dayon gindala niya ako sa puwertahan sang templo sang Ginoo sa north, kag didto nakita ko ang mga babayi nga nagapungko kag nagahibi para sa dios nga si Tamuz. 15 Nagsiling siya sa akon, “Anak sang tawo, nakita mo bala ina? Makita mo pa gid ang mas sobra pa dira ka makangilil-ad.”

16 Dayon gindala niya ako sa sulod nga ugsaran sang templo sang Ginoo. Kag didto sa puwertahan sang templo, sa tunga-tunga sang balkon kag halaran, may mga 25 ka tawo. Nagatalikod sila sa templo kag nagaatubang sa east kag nagaluhod sa nagabutlak nga adlaw.

17 Dayon nagsiling ang Dios sa akon, “Anak sang tawo, nakita mo na bala ina? Ordinaryo lang bala para sa katawhan sang Juda ang paghimo sinang makangilil-ad nga mga butang diri? Wala labot sina ginahimo pa nila ang pagpamintas sa bilog nga nasyon, gani ginapaakig gid nila ako. Tan-awa kon daw ano ang ila pagyaguta sa akon!* 18 Gani matilawan nila ang akon kaakig. Indi ko gid sila pagkaluoyan. Bisan magsinggit pa sila sing tudo sa akon, indi ko sila pagpamatian.”

9

Ginpamatay ang mga Nagasimba sa mga Dios-dios

1 Dayon nabatian ko ang Dios nga naghambal sa mabaskog nga tingog, “Dali kamo sa Jerusalem, kamo nga mga tawo nga magasilot sa sini nga siyudad kag dal-a ang inyo armas.” 2 Dayon may anom ka tawo nga nagsulod sa puwertahan sang templo sa north, nga ang kada isa may dala nga armas. May upod sila nga tawo nga nagabayo sang linen kag nagataklos sang gamit nga inugsulat. Nagtindog sila sa kilid sang halaran nga saway. 3 Halin sang una ang gamhanan nga presensya sang Dios sang Israel ara sa ibabaw sang mga kerubin sa sulod sang templo, pero subong naghalin ini didto kag nagsaylo sa puwertahan sang templo. Dayon gintawag sang Ginoo ang tawo nga nagabayo sang linen kag nagataklos sang gamit nga inugsulat, 4 kag ginsilingan, “Libuta ang Jerusalem kag markahi ang agtang sang mga nagapangasubo tungod sang tanan nga makangilil-ad nga ginahimo sa siyudad.”

5 Dayon nabatian ko ang Dios nga nagsiling sa anom ka tawo, “Sunda ninyo siya sa siyudad kag pamatya ang mga tawo nga wala sing marka sa agtang. Indi gid sila pagkaluoyi. 6 Pamatya ninyo ang mga tigulang, mga bataon nga mga lalaki kag mga babayi, mga iloy, kag mga bata, pero indi pag-anha ang may mga marka. Mag-umpisa kamo sa akon templo.” Gani gin-una nila pamatay ang mga manugdumala nga ara sa atubangan sang templo.

7 Dayon nagsiling ang Dios sa ila, “Higkui ninyo ang templo paagi sa pagtumpok sang mga bangkay sa mga ugsaran, kag maglakat dayon kamo.” Gani naglakat sila kag nagpamatay sa bilog nga siyudad. 8 Samtang nagapamatay sila, nabilin ako nga nagaisahanon. Naghapa ako kag nagpanawag, “O Ginoong Dios, ubuson mo bala pamatay ang mga nabilin sa Israel tungod sa imo kaakig sa Jerusalem?” 9 Nagsabat siya sa akon, “Puwerte na gid ang sala sang katawhan sang Israel kag Juda. Puwerte na ang pagpinatyanay kag wala na sing hustisya sa siyudad. Nagasiling pa sila, ‘Wala nagatulok ang Ginoo sa aton; ginsikway na niya ang Israel.’ 10 Gani indi ko gid sila pagkaluoyan kundi himuon ko man sa ila ang ila ginhimo sa iban.”

11 Dayon ang tawo nga nagabayo sang linen kag nagataklos sang gamit nga inugsulat nagbalik kag nagsiling sa Ginoo, “Natuman ko na ang imo ginsugo sa akon.”

10

Naghalin ang Gamhanan nga Presensya sang Dios sa Templo

1 Samtang nagatan-aw ako, may nakita ako nga daw isa ka trono nga hinimo halin sa bato nga sapiro. Ara ini sa ibabaw sang tabon nga kristal sa ibabaw sang ulo sang mga kerubin. 2 Nagsiling ang Ginoo sa tawo nga nagabayo sang linen, “Magkadto ka sa tunga sang mga rueda sa idalom sang mga kerubin, kag maghakop ka didto sang mga baga kag isabwag ini sa siyudad.” Kag nakita ko nga nagkadto siya.

3 Ang mga kerubin nagatindog sa south sang templo sang magsulod ang tawo, kag may panganod nga naglikop sa sulod nga ugsaran sang templo. 4 Dayon naghalin ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa ibabaw sang mga kerubin kag nagsaylo sa puwertahan sang templo. Ginlikupan sang panganod ang templo, kag ang ugsaran nagsanag tungod sa gamhanan nga presensya sang Ginoo. 5 Ang huni sang mga pakpak sang mga kerubin pareho sa tingog sang Makagagahom nga Dios, kag mabatian ini hasta sa guwa nga ugsaran.

6 Sang ginsugo sang Ginoo ang tawo nga nagabayo sang linen nga magkuha sang baga sa tunga sang mga rueda sa idalom sang mga kerubin, nagkadto siya didto kag nagtindog sa kilid sang isa ka rueda. 7 Dayon ang isa sa mga kerubin nagkuha sang baga sa kalayo kag ginbutang ini sa kamot sang tawo nga nagabayo sang linen. Gindala ini sang tawo kag nagguwa. 8 Ang tagsa ka kerubin may ara sang daw kamot sang tawo sa idalom sang ila mga pakpak.

9 May nakita man ako nga apat ka rueda sa kada kilid sang apat ka kerubin. Nagaidlak ini pareho sang malahalon nga bato nga krisolito, 10 kag palareho ang ila hitsura. Ang kada rueda may ara pa gid sang isa ka rueda sa sulod nga nagakrus, 11 gani makakadto ini kag ang kerubin sa bisan diin nga direksyon nga indi na kinahanglan nga magliso pa. 12 Ang bilog nga lawas sang mga kerubin, ang ila likod, kamot, kag pakpak, puno sang mata, kag amo man ang mga rueda. 13 Kag nabatian ko nga ginatawag ang ini nga mga rueda nga “nagatiyog nga mga rueda.” 14 Ang kada kerubin may apat ka guya. Ang hitsura sang nahauna nga guya kerubin, ang ikaduha tawo, ang ikatatlo leon, kag ang ikaapat agila.

15 Dayon nagpaibabaw ang mga kerubin. Amo ini sila ang mga buhi nga tinuga nga akon nakita sa Suba sang Kebar. 16 Kon maglakat gani ang mga kerubin, nagaupod man sa ila ang mga rueda, kag kon maglupad sila, nagaupod man ang mga rueda. 17 Kon magpundo gani sila, nagapundo man ang mga rueda, kag kon magpaibabaw sila, nagapaibabaw man ang mga rueda, kay ang ila espiritu ara sa mga rueda. 18 Dayon ang gamhanan nga presensya sang Ginoo naghalin sa puwertahan sang templo kag nagsaylo sa ibabaw sang mga kerubin. 19 Kag samtang nagatan-aw ako, naglupad ang mga kerubin, kag nag-upod man sa ila ang mga rueda. Nagpundo sila sa puwertahan sang templo sang Ginoo sa east, kag ang gamhanan nga presensya sang Dios sang Israel ara sa ibabaw nila.

20 Amo ato ang buhi nga mga tinuga nga nakita ko sa idalom sang Dios sang Israel didto sa Suba sang Kebar. Kag nahibaluan ko nga ang ini nga mga tinuga mga kerubin. 21 Ang kada isa sa ila may apat ka guya kag apat ka pakpak, kag sa idalom sang ila pakpak may daw kamot sang tawo. 22 Ang ila hitsura pareho man sang hitsura sang buhi nga mga tinuga nga nakita ko sa Suba sang Kebar. Ang kada isa nagalakat sing deretso.

11

Silutan sang Dios ang Jerusalem

1 Gin-alsa ako sang Espiritu kag gindala sa puwertahan sang templo sang Ginoo nga nagaatubang sa east. Didto sa puwertahan may 25 ka tawo, kag ang duha sa ila amo si Jaazania nga anak ni Azur kag si Pelatia nga anak ni Benaya, nga mga pangulo sang katawhan. 2 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, sila amo ang mga nagaplano sing malain kag nagalaygay sang indi maayo sa mga tawo sa sini nga siyudad. 3 Nagasiling sila, ‘Maayo ini nga tion nga magpatindog sang mga balay.*Wala sing may mag-ano sa aton. Ang aton siyudad pareho sang kaldero kag kita pareho sang karne sa sulod sini nga indi masunog sang kalayo.’ 4 Gani, anak sang tawo, maghambal ka kontra sa ila.”

5 Dayon gin-gamhan ako sang Espiritu sang Ginoo kag ginsilingan niya ako nga ihambal ko ini: “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa inyo nga katawhan sang Israel: Nahibaluan ko kon ano ang inyo ginasiling kag ginahunahuna. 6 Madamo ang inyo ginpamatay sa sini nga siyudad kag naglalapta lang ang mga bangkay sa karsada. 7 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sini sa inyo: Matuod nga ini nga siyudad pareho sang kaldero, pero ang mga bangkay nga ginlapta ninyo sa siyudad amo ang karne.† Kag kamo ya palayason ko sa sini nga siyudad. 8 Nahadlok kamo sa inaway,‡ pero ipasalakay ko kamo sa inyo nga kaaway. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 9 Palayason ko kamo sa sini nga siyudad kag ipabihag sa mga taga-iban nga lugar kag ipasilutan ko kamo sa ila. 10 Mapatay kamo sa inaway hasta sa border sang Israel. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. 11 Ining siyudad indi mangin pareho sang kaldero para sa inyo, kag kamo indi mangin pareho sang karne sa sulod sini. Kay silutan ko kamo hasta sa border sang Israel. 12 Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. Himuon ko ini kay wala kamo nagtuman sa akon mga sugo kag mga pagsulundan. Ang inyo gintuman amo ang mga pagsulundan sang mga nasyon sa palibot ninyo.”

13 Samtang nagasugid ako sang mensahi sang Dios, napatay si Pelatia nga anak ni Benaya. Naghapa dayon ako kag nagsinggit sing mabaskog, “O Ginoong Dios, ubuson mo gid bala kalaglag ang nabilin nga mga Israelinhon?” 14 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 15 “Anak sang tawo, ang mga katawhan nga nabilin sa Jerusalem nagahambal parte sa ila mga kadugo nga ginbihag, kag amo ini ang ila ginasiling, ‘Malayo sila sa Ginoo; kag ang ini nga duta ginhatag na sang Ginoo sa aton nga aton panag-iyahan.’

16 “Gani silinga ang kaupod mo nga mga bihag nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘Ginpabihag ko kamo kag ginpalapta sa iban nga mga nasyon, pero bisan paano ara ang akon presensya sa inyo sa sina nga mga lugar. 17 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga tipunon ko kamo halin sa mga nasyon nga sa diin naglalapta kamo, kag ihatag ko liwat sa inyo ang duta sang Israel. 18 Sa inyo pagbalik sa inyo lugar, kuhaon ninyo ang tanan nga makangilil-ad nga mga dios-dios didto. 19 Bag-uhon ko ang inyo tagipusuon kag ang inyo panghunahuna. Indi na mangin matig-a ang inyo mga ulo kundi mangin matutom na kamo sa akon. 20 Tumanon na ninyo ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. Mangin katawhan ko kamo, kag ako mangin inyo Dios. 21 Pero atong nagasimba sa ila makangilil-ad nga mga dios-dios, silutan ko sila suno sa ila binuhatan. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.’ ”

22 Dayon naglupad ang mga kerubin upod ang mga rueda sa kilid nila, kag ang gamhanan nga presensya sang Dios sang Israel ara sa ibabaw nila. 23 Dayon nagpaibabaw ang gamhanan nga presensya sang Ginoo halin sa siyudad, kag nagpundo sa bukid sa east sang siyudad. 24 Dayon nakita ko sa palanan-awon nga ginhatag sa akon sang Espiritu sang Dios nga gin-alsa niya ako kag gindala pabalik sa mga bihag sa Babilonia. Kag nadula ang palanan-awon nga akon nakita. 25 Dayon ginsugiran ko ang mga bihag sang tanan nga ginpakita sang Ginoo sa akon.

12

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, nagaestar ka upod sa mga rebelde nga katawhan. May mga mata sila pero indi makakita, may mga dulunggan sila pero indi makabati, kay mga rebelde sila nga katawhan. 3 Gani, anak sang tawo, magpakita ka nga daw sa ginabihag ka. Maghimos ka sang imo dalal-on kag maglakat sa isa ka lugar. Himua ini sa adlaw para makita sang mga tawo. Basi pa lang nga sa sini nga paagi mareyalisar nila nga mga rebelde sila nga katawhan. 4 Samtang adlaw pa maghimos ka sang imo dalal-on para makita nila. Kag pagkagab-i, samtang nagatan-aw sila, maglakat ka nga daw isa ka bihag. 5 Busluti ang dingding sang imo balay samtang nagatan-aw sila, kag dira ka mag-agi kag ang imo dala. 6 Samtang nagatan-aw sila, pas-ana ang imo dala kag maglakat sa kagab-ihon. Tabuni ang imo guya para indi mo makita ang duta. Ang imo himuon isa ka paandam sa katawhan sang Israel.”

7 Gani gintuman ko ang iya ginsugo. Sang adlaw, naghimos ako sang akon dalal-on, kag pagkagab-i ginbuslutan ko ang dingding paagi sa akon kamot. Kag samtang nagatan-aw sila, ginpas-an ko ang akon dala kag naglakat sa kagab-ihon.

8 Pagkaaga nagsiling ang Ginoo sa akon, 9 “Anak sang tawo, karon nga nagapamangkot ang mga rebelde nga katawhan sang Israel parte sa imo ginhimo, 10 silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, may mensahi para sa pangulo sang Jerusalem kag sa tanan nga katawhan sang Israel. 11 Silinga sila nga ang imo ginhimo isa ka paandam para sa ila nga mabihag sila. 12 Bisan ang ila pangulo magaagi sa dingding nga ginbuslutan para sa iya kag magapas-an siya sang iya dala kag magalakat sa kagab-ihon. Magapanabon siya para indi niya makita ang duta. 13 Siuron ko siya sang lambat nga daw sapat kag dal-on sa Babilonia sa duta sang mga Kaldeanhon. Pero indi niya ini makita,* kag mapatay siya didto. 14 Laptahon ko sa bisan diin ang tanan niya nga tinawo—ang iya mga alagad kag mga guwardya—kag bisan diin sila magkadto ipapatay ko sila. 15 Kag kon laptahon ko na sila sa mga nasyon, mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo. 16 Pero tugutan ko ang pila sa ila nga maluwas sa inaway, sa gutom, kag sa mga balatian para isugid nila sa mga nasyon nga ila pagakadtuan ang ila makangilil-ad nga mga ginhimo. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

17 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 18 “Anak sang tawo, magkurog ka sa kahadlok samtang nagakaon ka kag nagainom. 19 Kag silinga ang mga pumuluyo sang Jerusalem kag sang bilog nga Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga magapalibog sila kag magakurog sa kahadlok samtang nagakaon sila kag nagainom, kay agawon ang mga pagkabutang sang ila nasyon tungod sang ila pagpamintas. 20 Laglagon ang ila mga banwa kag mangin mamingaw ini. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

21 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, 22 “Anak sang tawo, ngaa may hulubaton sa Israel nga nagasiling, ‘Nagaligad ang mga tinion, pero wala man nagakatuman ang mga propesiya’? 23 Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, magapauntat sini nga hulubaton kag indi na gid nila ini pag-imitlang sa Israel. Silinga sila nga madali na lang gani matuman ang mga propesiya. 24 Sigurado nga madula na sa Israel ang indi matuod nga mga palanan-awon ukon binutig nga mga propesiya. 25 Kay kon ako, ang Ginoo, maghambal matuman gid ini. Sa labing madali matuman na ang akon ginsiling kontra sa mga rebelde nga katawhan. Matabo ini sa inyo panahon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

26 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, 27 “Anak sang tawo, nagasiling ang katawhan sang Israel nga ang imo mga palanan-awon kag mga propesiya madugay pa nga matabo. 28 Gani isiling ini sa ila: ‘Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga sa labing madali matuman na ang akon ginsiling. Huo, matabo na ini.’ ”

13

Silutan ang Indi Matuod nga mga Propeta

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, maghambal ka kontra sa indi matuod nga mga propeta sang Israel nga nagapanagna sang ila-ila lang. Silinga sila nga magpamati sining akon mensahi: 3 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kaluluoy ang buang-buang nga mga propeta nga nagahimo-himo lang sang ila mga propesiya, kag wala man sila sing nakita nga palanan-awon. 4 O Israel, ang imo mga propeta pareho sang talunon nga mga ido* nga ara sa guba nga mga lugar. 5 Wala nila ginapaandaman ang mga tawo. Daw pareho lang nga wala nila pagkay-uha ang naguba nga mga pader sang Israel para mangin mabakod ini pag-abot sang inaway, sa adlaw nga magsilot ang Ginoo. 6 Indi matuod ang ila palanan-awon kag binutig ang ila mga propesiya. Nagasiling sila nga halin sa Ginoo ang ila ginapanghambal, pero ang matuod wala ko sila ginpadala. Kag nagapaabot pa sila nga matuman ang ila ginpanghambal. 7 Indi matuod ang ila palanan-awon kag binutig ang ila mga propesiya. Nagasiling sila nga amo ato ang akon ginsiling, pero wala ako naghambal sadto.

8 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kontrahon ko sila, kay binutig ang ila mga propesiya kag indi matuod ang ila palanan-awon. 9 Silutan ko ini nga mga propeta nga ang ila palanan-awon indi matuod kag ang ila ginapropesiya binutig. Indi sila pagkabigon nga sakop sang akon katawhan kag ang ila mga ngalan indi pag-isulat sa listahan sang katawhan sang Israel, kag indi man sila makasulod sa duta sang Israel. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoong Dios.

10 “Ini nga mga propeta nagapatalang sa akon katawhan paagi sa pagsiling nga maayo ang tanan, pero indi gali maayo. Daw pareho lang nga nagapatindog ang mga tawo sang pigaw nga pader, kag ginapulupintahan lang ini sang mga propeta sang apog. 11 Silinga inang mga nagapulupinta nga ang ila pader marumpag, kay magapadala ako sing mabaskog nga ulan. Ang ulan nga yelo nga daw mga bato magatupa sa sina nga pader, kag waswasan ini sang mabaskog nga hangin. 12 Kag kon marumpag na gani ini mamangkot ang mga tawo sa ila, ‘Ano bala ang nabulig sang inyo ginpulupinta nga apog?’

13 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Sa akon puwerte nga kaakig, rumpagon ko ang mga pader paagi sa mabaskog nga hangin, ulan nga yelo nga daw mga bato, kag mabaskog nga ulan. 14 Huo, rumpagon ko ang pader nga inyo ginpulupintahan lang sang apog. Rumpagon ko gid ini hasta nga magguluwa ang pundasyon sini. Kag kon marumpag na gani, mapilpilan kamo kag magakalamatay. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. 15 Ipaagom ko ang akon kaakig sa pader kag sa mga nagpulupinta sini. Dayon ipahibalo ko nga wala na ang pader pati ang mga nagpulupinta sini 16 nga amo ang mga propeta sang Israel nga nagapanagna kag may mga palanan-awon nga mangin maayo kuno ang kahimtangan sang Jerusalem, bisan indi gali. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

17 “Karon, ikaw nga anak sang tawo, maghambal ka man kontra sa mga babayi nga nagapanagna nga ila-ila lang. 18 Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kaluluoy kamo nga mga babayi nga nagapangbiktima sa akon katawhan, bata man ukon tigulang, paagi sa mga anting-anting. Ginabutangan ninyo sila sang bendahi sa ila mga butkon kag belo sa ila mga ulo bilang mga anting-anting. Gusto ninyo nga biktimahon ang kabuhi sang akon katawhan para sa inyo kaugalingon nga kaayuhan. 19 Wala ninyo ako ginarespeto sa atubangan sang akon katawhan tungod lang sa pila ka hakop nga barley kag pila ka bilog nga tinapay. Paagi sa inyo pagbinutig, ginadeklarar ninyo nga mapatay ang indi dapat mapatay, kag ginadeklarar man ninyo nga indi mapatay ang dapat mapatay. Kag nagapati ang akon katawhan sa inyo binutig.

20 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga akig gid ako sa inyo mga anting-anting nga inyo ginagamit sa pagbiktima sa mga tawo, nga daw sa mga pispis nga ginsiod. Lalason ko ini nga mga anting-anting sa inyo mga butkon, kag buy-an ko ang mga tawo nga daw sa mga pispis nga ginsiod ninyo. 21 Lalason ko man ang inyo mga belo, kag luwason ko ang akon katawhan halin sa inyo mga kamot, kag indi na ninyo sila mabiktima liwat. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.

22 “Ginapasubo ninyo ang mga matarong paagi sa inyo binutig, nga bisan ako gani mismo wala nagpasubo sa ila. Ginakombinsi ninyo ang mga malain nga indi sila magbiya sa ila malain nga pagginawi paagi sa pagpromisa sa ila nga maluwas sila sa kamatayon.† 23 Gani madula na ang inyo indi matuod nga palanan-awon kag ang inyo pagpangbabaylan. Luwason ko ang akon katawhan halin sa inyo mga kamot. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.”

14

Ang Pagsimba sang mga Manugdumala sang Israel sa mga Dios-dios

1 Isa ka tion, nagkadto sa akon ang mga manugdumala sang Israel kag nagpungko sa akon atubangan sa pagpangayo sang mensahi halin sa Ginoo. 2 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 3 “Anak sang tawo, ina sila nagapakamahal sang ila mga dios-dios nga amo ang nagadala sa ila sa pagpakasala, gani ngaa tugutan ko sila nga magpangayo sang mensahi halin sa akon? 4 Karon, silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Ang bisan sin-o nga Israelinhon nga magpakamahal sang iya mga dios-dios nga magadala sa iya sa pagpakasala kag magpangayo sang mensahi sa propeta, ako, ang Ginoo, amo mismo ang magsabat sa iya paagi sa silot suno sa kadamuon sang iya mga dios-dios. 5 Himuon ko ini para magbalik sa akon ang tanan nga Israelinhon nga nagpalayo sa akon tungod sa ila mga dios-dios.

6 “Gani karon, silinga ang katawhan sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Maghinulsol kamo kag isikway ang inyo mga dios-dios, kag bayai ang tanan ninyo nga makangilil-ad nga mga binuhatan. 7 Ang bisan sin-o nga Israelinhon ukon pangayaw nga nagaestar sa Israel, nga magbiya sa akon kag magpakamahal sang iya mga dios-dios nga magadala sa iya sa pagpakasala, kag magpangayo siya sang mensahi sa akon paagi sa propeta, ako, ang Ginoo, amo mismo ang magsabat sa iya paagi sa silot. 8 Kontrahon ko siya kag himuon nga isa ka paandam sa mga tawo, kag pagaestoryahan nila siya. Iseparar ko siya sa akon katawhan. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.

9 “Pero kon ang isa ka propeta naganyat nga maghatag sa sina nga tawo sang mensahi halin sa akon, ini tungod kay ako, ang Ginoo, amo ang nagganyat sa iya. Silutan ko siya kag dulaon sa akon katawhan nga mga Israelinhon. 10 Pareho nga silutan ang ina nga propeta kag ang tawo nga nagapangayo sa iya sang mensahi. 11 Himuon ko ini para indi na magbiya sa akon ang mga Israelinhon, kag indi na nila paghigkuan ang ila kaugalingon paagi sa pagpakasala. Mangin akon sila nga katawhan, kag ako mangin ila Dios. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

12 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 13 “Anak sang tawo, kon makasala gani sa akon ang mga pumuluyo sang isa ka nasyon paagi sa pagluib sa akon, silutan ko sila, kag kuhaon ko ang ginahalinan sang ila pagkaon. Padal-an ko sila sang gutom para magkalamatay sila kag ang ila mga kasapatan. 14 Bisan ara pa dira si Noe, si Daniel, kag si Job, sila lang ang maluwas tungod sang ila pagkamatarong. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

15 “Ukon halimbawa, padal-an ko sang mapintas nga mga sapat ang ina nga nasyon sa pagpamatay sang iya mga pumuluyo, kag mangin mamingaw ina nga lugar kag wala na sing may mag-agi dira tungod sa kahadlok sa mapintas nga mga sapat. 16 Bisan ara pa dira atong tatlo ka tawo, ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga indi nila maluwas bisan ang ila mga anak, kundi ang ila lang kaugalingon. Kag ang amo nga nasyon mangin mamingaw.

17 “Ukon halimbawa, padal-an ko sang inaway ang ina nga nasyon sa pagpamatay sang iya mga pumuluyo kag mga kasapatan. 18 Bisan ara pa dira atong tatlo ka tawo, ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga indi gid nila maluwas bisan ang ila mga anak, kundi ang ila lang kaugalingon.

19 “Ukon halimbawa, sa akon kaakig padal-an ko sang balatian ang ina nga nasyon sa pagpamatay sang iya mga pumuluyo kag mga kasapatan. 20 Bisan ara pa dira si Noe, si Daniel kag si Job, ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga indi gid nila maluwas bisan ang ila mga anak, kundi ang ila lang kaugalingon tungod sang ila pagkamatarong.

21 “Sa pagkamatuod, ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kaluluoy ang Jerusalem kon padal-an ko na ini sang apat ka mabug-at nga mga silot—inaway, gutom, mapintas nga mga sapat, kag mga balatian—nga magapatay sa iya mga pumuluyo kag mga kasapatan. 22 Pero may mabilin nga buhi sa ila, kag pagadal-on sila diri sa Babilonia para isimpon sa inyo bilang mga bihag. Makita ninyo kon daw ano kalaot ang ila pagginawi kag ang ila mga ginahimo, kag madula ang kalain sang inyo buot sa akon pagsilot sa Jerusalem. 23 Huo, madula ang kalain sang inyo buot kon makita ninyo ang ila pagginawi kag ang ila mga ginahimo, kag mareyalisar ninyo nga may rason gali kon ngaa ginhimo ko ato sa Jerusalem. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

15

Ang Jerusalem Pareho sang Sanga sang Ubas nga Wala sing Pulos

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, mas maayo bala ang sanga sang ubas sang sa sanga sang iban nga mga kahoy? 3 Puwede bala mahimo ang iya sanga nga bisan ano? Mahimo bala ini nga salab-itan? 4 Siyempre indi! Puwede lang ini nga igatong; pero bisan pa gani madali lang ini maupos. 5 Gani wala ini sing pulos sa wala pa masunog kag labi na kon nasunog na!

6 “Karon, ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga ang mga pumuluyo sang Jerusalem pareho sang ubas nga nagatubo upod sa mga kahoy sa kagulangan. Tungod nga wala sila sing pulos, sunugon ko sila. 7 Huo, silutan ko gid sila, kag bisan makapalagyo sila sa isa ka kalayo, lamunon gihapon sila sang lain nga kalayo. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo. 8 Himuon ko nga mamingaw nga lugar ang ila nasyon tungod kay nagluib sila sa akon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

16

Ang Jerusalem Pareho sang Babayi nga Nagapanginlalaki

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, pahibalua ang Jerusalem sa iya makangilil-ad nga mga binuhatan. 3 Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa iya: ‘Isa ikaw ka Canaanhon! Ang imo amay isa ka Amornon, kag ang imo iloy isa ka Hithanon. 4 Kag sang imo pagkatawo wala sing may nag-atipan sa imo. Wala sing may nag-utod sang imo pusod, wala sing may naghugas sa imo, ukon naghaplas sa imo sang asin, ukon nagputos sa imo sang lampin. 5 Wala gid sing may nagkabalaka sa paghimo sini nga mga butang sa imo; wala gid sing may naluoy sa imo. Sa baylo, ginhaboy ka sa latagon, kag ginpakamalaot ka halin sang adlaw sang imo pagkatawo.

6 “ ‘Pero sang maagyan ko ikaw nga nagaligid sa imo dugo, ginsilingan ko ikaw nga mabuhi ka gid. 7 Ginpadako ko ikaw pareho sa isa ka tanom sa latagon. Nagdako ka kag nangin dalaga.* Nagdako ang imo mga titi kag nagtubo ang imo balahibo,† pero hublas ka lang gihapon.

8 “ ‘Sang maagyan ko ikaw liwat, nakita ko nga puwede ka na pangasaw-on. Gani gintabunan ko sang akon pangtabon nga panapton ang imo pagkahublas, kag nagpromisa ako sa imo nga palanggaon ko ikaw. Naghimo ako sang kasugtanan sa imo, kag nangin akon ikaw. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

9 “ ‘Dayon ginhugasan ko ang mga dugo sa imo lawas, kag ginhaplasan ko ikaw sang lana. 10 Dayon ginpabayuan ko ikaw sang malahalon nga bayo nga linen kag seda nga binordahan, kag ginpasuksukan sang panit nga sandalyas. 11 Ginpasuksukan ko ikaw sang mga alahas: mga pulseras kag kulintas. 12 Ginpasuksukan ko man ikaw sang singsing para sa ilong, mga aritos, kag korona. 13 Gani ginpatahom ko ikaw sang bulawan kag pilak. Ang imo bayo linen kag seda nga binordahan, kag ang imo pagkaon halin sa maayo nga klase nga harina, honey, kag lana sang olibo. Puwerte sa imo katahom, kag daw sa rayna ka. 14 Nangin bantog ka sa mga nasyon tungod sa imo puwerte nga katahom nga akon ginhatag sa imo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

15 “ ‘Pero nagsalig ka sa imo katahom, kag gin-gamit mo ang imo pagkabantog sa imoral nga pagpakigrelasyon. Nagpagamit ka sa bisan sin-o lang nga lalaki nga nagaagi, kag nagpaayaw sila sa imo.‡ 16 Gin-gamit mo ang iban mo nga mga bayo sa pagpatahom sa mga simbahan sa mataas nga mga lugar, nga sa diin ginahimo mo ang imo imoral nga pagpakigrelasyon. Indi kuntani ina dapat matabo. 17 Gin-gamit mo man ang mga bulawan kag pilak nga mga alahas nga ginhatag ko sa imo sa pagpahimo sang mga dios-dios nga lalaki kag ginsimba mo ini. Pareho lang nga nagpanginlalaki ka! 18 Ginpabayuan mo ini nga mga dios-dios sang imo mga bayo nga binordahan, kag ginhalad mo sa ila ang akon lana kag insenso. 19 Ginhalad mo man sa ila ang pagkaon nga ginhatag ko sa imo halin sa maayo nga klase nga harina, honey, kag lana sang olibo. Ginhalad mo ini bilang halad nga mahamot. Huo, amo gid ina ang natabo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

20 “ ‘Ginkuha mo man ang imo mga anak nga lalaki kag babayi nga imo ginbata sa akon kag ginhalad mo bilang pagkaon sa mga dios-dios. Indi ka pa bala kontento sa imo imoralidad? 21 Ginpamatay mo ang akon mga anak kag ginhalad sa mga dios-dios. 22 Sa tanan mo nga makangilil-ad nga ginahimo kag imoralidad wala mo gid gindumdom kon daw ano ang pagtatap ko sa imo sang bataon ka pa, sadtong tion nga hublas ka pa kag nagaligid sa imo dugo.

23 “ ‘Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kaluluoy ka gid! Wala labot sining tanan nga kalautan nga imo ginhimo, 24 nagpatindog ka pa sang mga simbahan para sa imo mga dios-dios sa mga plasa 25 kag sa mga kanto sang mga dalan. Kag didto gindagtaan mo ang imo katahom, kag nagpagamit ka sa kay bisan sin-o lang nga lalaki nga nagaagi didto. Nagadugang nga nagadugang ang imo imoralidad. 26 Nagpakigrelasyon ka sa mga Egyptohanon, ang imo kasilingan nga makihilawason. Nakapaakig gid sa akon ang imo padayon nga imoralidad. 27 Gani ginsilutan ko ikaw kag ginpagamay ang imo teritoryo. Gintugyan ko ikaw sa imo mga kaaway nga mga Filistinhon, kag bisan sila natingala sang imo binastos nga pagginawi.

28 “ ‘Nagpakigrelasyon ka man sa mga taga-Assyria, kay wala ka pa gid maayawi. Kag pagkatapos sina, wala ka pa gihapon maayawi. 29 Nagdugang pa gid ang imo imoralidad kay nagpakigrelasyon ka man sa mga taga-Babilonia, ang lugar sang mga negosyante, pero wala ka pa gid maayawi.

30 “ ‘Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kadali sa imo madala. Amo gani nga nahimo mo ato nga mga butang pareho sang isa ka lampingasan nga babayi nga nagabaligya sang iya lawas. 31 Nagpatindog ka sang mga simbahan para sa imo mga dios-dios, sa mga kanto sang mga dalan kag sa mga plasa. Sobra ka pa kalain sang sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas tungod kay wala ka nagapabayad sa paghulid sa imo. 32 Isa ikaw ka babayi nga nagapanginlalaki! Mas gusto mo pa nga maghulid sa iban nga lalaki sang sa imo bana. 33 Nagapabayad ang mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas, pero ikaw ya amo pa ang nagahatag sang regalo sa imo mga kerido para maganyat mo sila nga magpalapit sa imo sa pagpakighilawas. 34 Lain ka sang sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas. Wala sing may nagahagad sa imo sa pagpakighilawas; ikaw mismo ang nagapanghagad. Wala ka nagapabayad; ikaw pa gani ang nagabayad. Gani lain ka gid ya.

35 “ ‘Gani, ikaw nga imoral, pamatii ang akon mensahi. 36 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Ginpakita mo ang imo pagkahublas kag ginhatag mo ang imo lawas sa imo mga kerido tungod sa imo imoralidad. Ginsimba mo ang imo makangilil-ad nga mga dios-dios, kag ginpamatay mo ang imo mga anak bilang halad sa ila. 37 Tungod sining imo mga ginhimo, tipunon ko ang tanan mo nga mga kerido nga imo ginkawilihan—ang imo ginhigugma pati man ang imo ginkainitan. Tipunon ko sila halin sa bisan diin sa pagkontra sa imo, kag ubahan ko ikaw sa ila atubangan kag makita nila ang imo pagkahublas. 38 Silutan ko ikaw sa imo pagpanginlalaki kag pagpamatay. Kag sa akon puwerte nga kaakig, patyon ko ikaw. 39 Itugyan ko ikaw sa mga kamot sang imo mga kerido, kag panggub-on nila ang imo mga simbahan nga para sa imo mga dios-dios. Ubahan ka nila kag panguhaon ang matahom mo nga mga alahas, kag bayaan ka nila nga hublas. 40 Ipasalakay ka nila sa grupo sang mga tawo nga magabato sa imo kag magatadtad sa imo sang espada. 41 Sunugon nila ang imo mga balay kag silutan ka nila sa atubangan sang madamo nga babayi. Untaton ko ang imo imoral nga pagpakigrelasyon kag ang imo pagbayad sa imo mga kerido. 42 Dayon maumpawan na ako sa akon puwerte nga kaakig sa imo, kag indi na ako mangakig sa imo.

43 “ ‘Ginkalimtan mo kon daw ano ang pagtatap ko sa imo sang bataon ka pa. Sa baylo, ginpaakig mo ako sa imo mga ginhimo. Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga silutan ko gid ikaw suno sa imo mga ginhimo. Indi bala naghimo ka sang binastos nga buhat dugang sa tanan mo nga makangilil-ad nga mga binuhatan?

44 “ ‘May mga tawo nga nagasiling sini nga hulubaton sa imo: “Kon ano ang iloy amo man ang anak.” 45 Pareho ka gid sa imo iloy nga nag-insulto sa iya bana kag mga anak. Kag pareho ka man sa imo mga utod nga babayi nga nag-insulto sa ila mga bana kag mga anak. Ang imo iloy isa ka Hithanon kag ang imo amay isa ka Amornon. 46 Ang magulang mo nga babayi amo ang Samaria nga ara nagaestar sa north upod sa iya mga anak nga babayi.§ Ang imo manghod nga babayi amo ang Sodom, nga ara nagaestar sa south upod sa iya mga anak nga babayi. 47 Ginsunod mo ang ila pagginawi kag ang ila makangilil-ad nga mga binuhatan. Kag sa malip-ot lang nga tion sobra pa ang imo ginhimo sang sa ila. 48 Ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasugid sing matuod nga ang Sodom nga imo utod kag ang iya mga anak nga babayi wala makahimo sang pareho sang ginhimo mo kag sang imo mga anak nga babayi. 49 Ang sala sang Sodom nga imo utod amo ang pagkamatinaas-taason. Siya kag ang iya mga anak nga babayi bugana sang pagkaon kag matawhay ang pangabuhi, pero wala gid sila nagbulig sa mga kubos kag imol. 50 Sa ila pagkamatinaas-taason naghimo sila sang makangilil-ad nga mga butang sa akon panulok, gani ginlaglag ko sila sang makita ko ang ila ginhimo.

51 “ ‘Bisan ang Samaria wala makahimo sang katunga sang imo mga sala. Mas madamo nga makangilil-ad nga mga butang ang imo ginhimo sang sa imo mga utod nga babayi, gani daw mas matarong pa sila sang sa imo tungod sa tanan nga kalautan nga imo ginhimo. 52 Dapat mahuya ka tungod nga ang imo sala puwerte kalain sang sa sala sang imo nga utod nga babayi. Kon ikomparar, daw mas matarong pa sila sang sa imo. 53 Pero magaabot ang tion nga ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang Sodom kag sang Samaria, pati sang ila mga anak nga babayi. Ibalik ko man ang imo maayo nga kahimtangan, pero kaupod nila, 54 para mahuya ka sa tanan mo nga ginhimo, kay tungod sining mga malain nga ginhimo mo nagguwa nga daw mas maayo sila sang sa imo. 55 Huo, ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang imo mga utod nga babayi—ang Sodom kag Samaria, pati ang ila mga anak nga babayi. Kag amo man ini ang matabo sa imo kag sa imo mga anak nga babayi. 56 Ginhikayan mo sadto ang Sodom sang bugalon ka pa 57 kag sang wala pa mabuyagyag ang imo pagkamalaot. Pero karon pareho ka na sa iya; ginahikayan ka man sang mga pumuluyo sang Edom* kag sang mga lugar sa palibot sini, kag sang mga pumuluyo sang Filistia. Ini sila nga ara sa imo palibot nagayaguta sa imo. 58 Pagaantuson mo ang silot tungod sa imo binastos kag makangilil-ad nga mga binuhatan. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

59 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: “Silutan ko ikaw sing bagay sa imo, kay ginbaliwala mo ang akon ginpanumpa paagi sa paglapas sang aton kasugtanan. 60 Pero tumanon ko ang kasugtanan nga akon ginhimo sa imo sang bataon ka pa, kag magahimo ako sa imo sang kasugtanan nga magapadayon hasta san-o. 61 Dayon madumduman mo kon daw ano ang imo pagginawi sang una kag mahuya ka, labi na kon himuon ko ang imo mga utod nga babayi, ang Samaria kag Sodom, nga mangin imo mga anak, bisan tuod indi sila sakop sang akon kasugtanan sa imo. 62 Palig-unon ko ang akon kasugtanan sa imo, kag mahibaluan mo nga ako amo ang Ginoo. 63 Dumdumon mo ang imo mga sala kag mahuya ka, kag daw indi ka na maghambal sa puwerte nga kahuya kon patawaron ko na ang tanan mo nga ginhimo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

17

Ang Paanggid Parte sa mga Agila kag sa Ubas

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, isugid ini nga paanggid sa katawhan sang Israel, 3 kag silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, ang nagpasugid sini: May isa ka dako nga agila nga naglupad pa-Lebanon. Malapad ang iya mga pakpak kag madamol ang iya mga bulbol nga lain-lain sing kolor. Naghapon ini sa ibabaw sang kahoy nga sedro, 4 kag gin-utod niya ang ugbos sang pinakaibabaw nga sanga. Dayon gindala niya ini sa lugar sang mga negosyante kag gintanom didto.

5 “Pagkatapos nagkuha ang agila sang liso sa duta sang Israel kag gintanom ini sa matambok nga duta sa higad sang suba nga sa diin magatubo ini sing madasig. 6 Nagtubo ini nga isa ka manubo nga tanom nga nagagapa. Ang mga sanga sini nagakalap pakadto sa agila, kag nagapanggamot ini sang madalom. Nagpananga pa gid ini kag nagpanalingsing.

7 “Pero may isa ka dako nga agila nga nag-abot. Malapad man ang iya sini nga mga pakpak kag madamol sing bulbol. Ang mga gamot kag mga sanga sang sadto nga tanom naggapa pakadto sa sini nga agila para mapatubigan siya sang agila labaw pa sa tubig sang duta nga gintamnan sa iya. 8 Ginhimo ini sang tanom bisan nga natanom na siya sa maayo nga duta, nga sa diin may bugana nga tubig nga makapatubo, makapabunga, kag makapatahom sa iya.

9 “Karon, ako, ang Ginoong Dios nagapamangkot: Padayon bala ini nga magtubo? Indi! Gabuton ini kag panguhaon ang iya mga bunga, kag pabay-an nga malaya. Indi na kinahanglan ang makusog nga tawo ukon ang madamo nga tawo sa paggabot sini. 10 Bisan itanom pa ini liwat sa lain nga lugar indi na ini magtubo. Malaya ini sing bug-os kon huyupon sang mainit nga hangin halin sa east. Huo, malaya ini sa iya ginatubuan.”

Ang Kahulugan sang Paanggid

11 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, 12 “Pamangkuta ining rebelde nga katawhan sang Israel kon nahibaluan nila kon ano ang kahulugan sang sadto nga paanggid. Silinga sila nga amo ini ang kahulugan: Nagkadto ang hari sang Babilonia sa Jerusalem kag ginbihag niya ang hari sini kag ang mga opisyal, kag gindala niya sila pa-Babilonia. 13 Nagpili siya sang isa ka kaliwat sang hari sang Juda kag naghimo siya sang kasugtanan sa iya kag ginpasumpa niya siya nga mag-alagad sa iya. Ginbihag man niya ang mga dungganon nga mga tawo sang Juda 14 para ini nga ginharian indi na makabangon liwat kag indi na makabato sa iya. Makapabilin lang ini nga ginharian kon padayunon niya ang iya kasugtanan sa Babilonia. 15 Pero nagrebelde ang hari sang Juda sa hari sang Babilonia paagi sa pagpadala sang mga tinawo sa Egypt sa pagkuha sang mga kabayo kag madamo nga soldado. Magmadinalag-on bala siya? Makapalagyo bala siya kag makaluwas sa silot sa paglapas niya sa iya kasugtanan sa Babilonia? 16 Indi! Kay ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga ining hari sang Juda sigurado gid nga mapatay sa Babilonia, kay ginlapas niya ang kasugtanan nga iya ginsumpaan sa hari sang Babilonia nga naghimo sa iya nga hari. 17 Indi makabulig sa iya sa inaway ang hari sang Egypt* kag ang iya gamhanan kag madamo nga soldado kon magsalakay na† ang mga taga-Babilonia sa pagpamatay sang madamo nga kabuhi. 18 Ginlapas sang hari sang Juda ang kasugtanan nga iya ginsumpaan nga tumanon sa hari sang Babilonia, gani indi gid siya makaluwas.

19 “Ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga silutan ko gid siya tungod kay ginlapas niya ang akon kasugtanan nga iya ginsumpaan sa akon ngalan. 20 Dakpon ko siya sang lambat kag dal-on sa Babilonia, kag didto silutan ko siya tungod kay indi siya matutom sa akon. 21 Magakalamatay ang iya mga soldado nga nagapalalagyo, kag ang mga mabilin sa ila magalalapta sa bisan diin nga lugar. Dayon mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo, ang nagsiling sini.”

Ang Maayo nga Palaabuton nga Ginpromisa sang Dios

22-23 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Makuha ako sang ugbos sang pinakaibabaw nga sanga sang sedro kag itanom ko ini sa putokputokan sang mataas nga bukid sang Israel. Magapananga ini kag magapamunga, kag mangin isa ka matahom nga sedro. Magapugad sa sini nga kahoy ang tanan nga klase sang pispis, kag makapasilong sila sa mga sanga sini. 24 Kag ang tanan nga kahoy sa duta makahibalo nga ako amo ang Ginoo nga nagautod sa matag-as nga mga kahoy kag nagapataas sa manubo nga mga kahoy. Ako man ang nagapalaya sa malagtom nga mga kahoy kag nagabuhi sa mga laya nga kahoy. Ako, ang Ginoo, ang nagpromisa sini, kag tumanon ko gid ini.”

18

Mapatay ang Nagapakasala

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Ngaa bala ginahambal ninyo ini nga hulubaton sa Israel: ‘Nagkaon ang ginikanan sang maaslom nga ubas, kag ang kaaslom sini matilawan pati sang ila mga kabataan?’

3 “Ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga indi na ninyo pag-ihambal ini nga hulubaton sa Israel. 4 Pamatii ninyo ini! Ang tanan nga kabuhi akon—ang kabuhi sang ginikanan kag sang kabataan. Ang tawo lang nga nakasala amo ang mapatay. 5 Halimbawa, may isa ka tawo nga matarong kag husto ang iya mga ginahimo. 6 Wala siya nagasimba sa mga dios-dios sang Israel ukon nagakaon sang mga halad sa mga simbahan sa mga bukid. Wala siya nagahulid sa asawa sang iban ukon sa babayi nga ginaregla. 7 Wala siya nagapamigos, kag ginauli niya ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Wala siya nagapangawat, kundi ginapakaon niya ang mga ginagutom kag ginahatagan sang bayo ang mga wala sing bayo. 8 Wala siya nagapasaka kon magpautang siya. Wala siya nagahimo sang malain, kag wala siya sang may ginapaboran sa iya nga paghukom. 9 Ginasunod niya sing maayo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Matarong ina nga tawo kag padayon siya nga mabuhi. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

10 “Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki nga mapintas kag nagapamatay ukon ginahimo niya ini nga mga butang 11 nga wala ginahimo sang iya amay: Nagakaon siya sang mga halad sa mga simbahan sa mga bukid, kag nagahulid siya sa asawa sang iban. 12 Ginadaogdaog niya ang mga kubos kag imol. Nagapangawat siya, kag wala niya ginauli ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Nagasimba siya sa mga dios-dios, kag nagahimo sang makangilil-ad nga mga butang. 13 Nagapautang siya nga may saka. Ti, mabuhi ayhan siya? Indi! Mapatay gid ini nga tawo tungod sa tanan nga makangilil-ad nga mga butang nga iya ginhimo. Siya ang responsable sa iya kamatayon.

14 “Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki, kag nakita sang sini nga anak ang tanan nga sala nga ginhimo sang iya amay, pero wala niya pagsunda. 15 Wala siya nagasimba sa mga dios-dios sang Israel ukon nagakaon sang mga halad sa mga simbahan sa mga bukid. Wala siya nagahulid sa asawa sang iban. 16 Wala siya nagapamigos, kag wala siya nagakuha sang garantiya sang mga nakautang sa iya. Wala siya nagapangawat kundi ginapakaon niya ang mga ginagutom kag ginahatagan sang bayo ang mga wala sing bayo. 17 Wala siya nagahimo sang malain, kag wala siya nagapasaka kon magpautang siya. Ginatuman niya ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. Ini nga tawo indi mapatay tungod sa sala sang iya amay kundi padayon siya nga mabuhi. 18 Pero ang iya amay mapatay tungod sa iya sala, kay nagpanguwarta siya, nagpangawat kag naghimo sing malain sa iya kasimanwa.

19 “Pero basi mamangkot kamo, ‘Ngaa bala indi dapat silutan ang anak tungod sa sala sang iya amay?’ Kon ang anak nagahimo sing matarong kag husto, kag ginasunod niya sing maayo ang akon mga pagsulundan, padayon siya nga mabuhi. 20 Ang tawo lang nga nakasala amo ang mapatay. Ang anak indi dapat silutan tungod sa sala sang iya amay, kag ang amay indi dapat silutan tungod sa sala sang iya anak. Ang matarong nga tawo pagabalusan sa iya matarong nga mga ginahimo, kag ang malain nga tawo pagasilutan sa iya malain nga mga ginahimo.

21 “Pero kon ang malain maghinulsol sa tanan nga sala nga iya nahimo kag magtuman sang akon pagsulundan kag maghimo sing matarong kag husto, sigurado nga mabuhi siya; indi siya mapatay. 22 Indi na siya pagsukton sa tanan nga sala nga iya nahimo, kag tungod sa iya matarong nga ginahimo, padayon siya nga mabuhi. 23 Ako, ang Ginoong Dios, wala nalipay kon mapatay ang isa ka malain nga tawo. Malipay ako kon maghinulsol siya kag padayon nga magkabuhi.

24 “Pero kon ang isa ka matarong nga tawo magbiya sa iya matarong nga kabuhi kag magpakasala, kag maghimo sang makangilil-ad nga mga butang nga ginahimo sang mga malain, padayon bala siya nga mabuhi? Siyempre indi! Kalimtan na ang iya matarong nga mga ginhimo. Kag tungod sa iya pagluib sa akon kag sa mga sala nga iya nahimo, mapatay siya.

25 “Pero basi magsiling kamo, ‘Indi matarong ang pamaagi sang Ginoo.’ Pamati kamo, katawhan sang Israel: Ang akon bala pamaagi ang indi matarong ukon ang inyo? 26 Kon ang matarong nga tawo magbiya sa iya matarong nga kabuhi kag maghimo sang malain, mapatay siya tungod sa iya sala. 27 Kag kon ang malain nga tawo magbiya sa iya kalainan kag maghimo sing husto kag matarong, maluwas niya ang iya kabuhi. 28 Indi siya mapatay kundi padayon siya nga mabuhi tungod kay nareyalisar niya ang tanan niya nga sala kag ginbayaan niya ini. 29 Pero basi magsiling kamo mga katawhan sang Israel, ‘Indi matarong ang pamaagi sang Ginoo.’ Katawhan sang Israel, ang akon bala mga pamaagi ang indi matarong ukon ang inyo?

30 “Gani nagasiling ako sa inyo, katawhan sang Israel, nga ako, ang Ginoong Dios, magahukom sa kada isa sa inyo suno sa iya binuhatan. Karon, maghinulsol na kamo kag bayai na ang tanan ninyo nga mga sala para indi kamo malaglag. 31 Katawhan sang Israel, ngaa gusto ninyo nga mapatay? Untati na ninyo ang pagpakasala kag bag-uha na ninyo ang inyo kabuhi. 32 Wala ako nalipay kon may mapatay. Gani maghinulsol na kamo para padayon kamo nga mabuhi. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

19

Ang Panalambiton Parte sa mga Pangulo sang Israel

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Kantaha ining panalambiton parte sa mga pangulo sang Israel:

2 “Ang imo iloy pareho sa isa ka leon nga nagasagod sang iya mga bata kaupod sang iban nga mga leon. 3 Gin-atipan niya ang isa niya ka bata kag nangin makusog nga leon. Nakatuon ini magpanukob, kag nagapangaon sang tawo. 4 Sang mahibaluan ini sang iban nga mga nasyon ginsiod nila siya kag gindala sa Egypt nga nakaw-itan.

5-6 “Sang mareyalisar sang iloy sang sini nga leon nga ang iya handom para sa iya bata napaslawan, ginpadako niya naman ang isa niya ka bata kag nangin makusog man ini nga leon. Nag-upod ini sa iban nga mga leon kag nakatuon ini magpanukob, kag nagapangaon sang tawo. 7 Ginpangguba niya ang mabakod nga mga lugar sang mga kaaway* kag ginlaglag ang ila mga banwa. Hinadlukan ang mga pumuluyo sini sang mabatian nila ang iya pagngurob.

8 “Nagtipon ang mga nasyon sa pagpakig-away sa iya, kag ginpalibutan nila siya. Ginladlad nila ang ila lambat kag ginsiod siya. 9 Ginkaw-itan nila siya kag gin-guyod pasulod sa hawla, kag gindala sa hari sang Babilonia. Ginpriso nila siya, gani indi na mabatian ang iya pagngurob sa kabukiran sang Israel.

10 “Ang imo iloy pareho man sa ubas nga gintanom sa higad sang tubig. Madamo ini sang sanga kag bunga tungod kay bugana ang tubig. 11 Mabakod ang iya sini nga mga sanga kag daw puwede himuon nga bulubaston sang hari. Nagtaas gid ang ubas, labaw pa sang sa madabong nga mga tanom. Kitaon ini tungod sa iya kataason kag sa kadabong sang iya mga sanga. 12 Pero may naggabot sini tungod sa kaakig, kag ginhaboy sa duta. Nahuyos ang iya mga bunga tungod sang mainit nga hangin halin sa east. Nalaya ang iya mabakod nga mga sanga kag dayon gintutdan ini. 13 Karon gintanom ini liwat sa desierto, sa lugar nga mamala kag wala sing tubig. 14 Nasunog ang isa sang iya mga sanga kag naglapta ang kalayo sa iban pa nga mga sanga, kag nasunog man ang mga bunga sini. Gani wala na sing mabakod nga sanga nga nabilin nga puwede himuon nga bulubaston sang hari.

“Ini nga panalambiton dapat nga kantahon sa sini nga panahon.”

20

Ang mga Rebelde nga mga Israelinhon

1 Sang ikanapulo nga adlaw sang ikalima nga bulan, sang ikapito nga tuig sang amon pagkabihag, may pila ka manugdumala sang Israel nga nagkadto sa akon kag nagpungko sa akon atubangan sa pagpangayo sang mensahi halin sa Ginoo. 2 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 3 “Anak sang tawo, silinga ang mga manugdumala sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: ‘Nagkadto bala kamo sa pagpangayo sang mensahi sa akon? Ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga indi ko kamo paghatagan sang mensahi.’

4 “Anak sang tawo, sige na, sentensyahi sila. Ipareyalisar sa ila ang makangilil-ad nga mga butang nga ginhimo sang ila mga katigulangan. 5 Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: ‘Sang tion nga ginpili ko ang Israel nga mga kaliwat ni Jacob kag ginpakilala ko ang akon kaugalingon sa ila didto sa Egypt, nagsumpa ako sa ila nga nagasiling, “Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.” 6 Sadto nga tion nagsumpa ako nga paguwaon ko sila sa Egypt kag dal-on sa duta nga ginpili ko para sa ila—isa ka maayo kag mapatubason nga duta,* ang labing maayo nga duta sa tanan. 7 Dayon nagsiling ako sa ila, “Isikway na ninyo ang inyo makangilil-ad nga mga dios-dios. Indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa pagsimba sa mga dios-dios sang Egypt, kay ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.”

8 “ ‘Pero nagrebelde sila sa akon, kag wala sila nagpamati. Wala nila ginsikway ang makangilil-ad nga mga dios-dios sang Egypt. Gani nagsiling ako nga ipaagom ko sa ila ang akon puwerte nga kaakig didto sa Egypt. 9 Pero wala ko ini paghimua, tungod kay mahuy-an ang akon ngalan sa mga nasyon sa palibot sang Israel nga nakahibalo nga nagpahayag ako sa mga Israelinhon nga paguwaon ko sila sa Egypt. 10 Gani ginpaguwa ko sila sa Egypt kag gindala sa kamingawan. 11 Didto, ginhatag ko sa ila ang akon mga sugo kag mga pagsulundan agod nga ang bisan sin-o nga magtuman sini magakabuhi. 12 Ginpatuman ko man sa ila ang mga Adlaw nga Inugpahuway bilang tanda sang amon kasugtanan. Ini magapahanumdom sa ila nga ako, ang Ginoo, ang nagpili sa ila bilang akon katawhan.

13 “ ‘Pero nagrebelde gihapon sila sa akon didto sa kamingawan. Wala nila pagtumana ang akon mga sugo kag mga pagsulundan, nga ang bisan sin-o nga magtuman sini magakabuhi. Kag wala gid nila ginpakabalaan ang mga Adlaw nga Inugpahuway nga ginpatuman ko sa ila. Gani nagsiling ako nga ipaagom ko sa ila ang akon kaakig para malaglag sila sing bug-os didto sa kamingawan. 14 Pero wala ko ini paghimua tungod kay mahuy-an ang akon ngalan sa mga nasyon nga nakahibalo nga ginpaguwa ko ang mga Israelinhon sa Egypt. 15 Pero nagsumpa ako sa ila didto sa kamingawan nga indi ko sila pagdal-on sa duta nga ginhatag ko sa ila—ang duta nga maayo kag mapatubason, ang labing maayo nga duta sa tanan. 16 Ginsumpa ko ini sa ila tungod kay wala nila pagtumana ang akon mga sugo kag mga pagsulundan, kag wala nila ginpakabalaan ang mga Adlaw nga Inugpahuway nga akon ginpatuman sa ila. Ginpasulabi pa nila ang pagsimba sa ila mga dios-dios.

17 “ ‘Pero bisan pa sining ila ginhimo, ginkaluoyan ko gihapon sila, kag wala ko sila paglaglaga sing bug-os didto sa kamingawan. 18 Ginsilingan ko ang ila mga anak didto sa kamingawan, “Indi ninyo pagsunda ang mga pagsulundan kag pagginawi sang inyo mga ginikanan, kag indi ninyo paghigkui ang inyo kaugalingon paagi sa pagsimba sa ila mga dios-dios. 19 Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios. Sunda ninyo sing maayo ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. 20 Pakabalaana ninyo ang mga Adlaw nga Inugpahuway kay tanda ini sang aton kasugtanan, kag nagapahanumdom ini sa inyo nga ako amo ang Ginoo nga inyo Dios.”

21 “ ‘Pero ang ila mga kabataan nagrebelde man sa akon. Wala nila pagtumana ang akon mga sugo kag mga pagsulundan, nga ang bisan sin-o nga magtuman sini magakabuhi. Kag wala nila pagpakabalaana ang Adlaw nga Inugpahuway nga ginpatuman ko sa ila. Gani nagsiling ako nga ipaagom ko ang akon puwerte nga kaakig sa ila didto sa kamingawan. 22 Pero wala ko ini paghimua tungod kay mahuy-an ang akon ngalan sa mga nasyon nga nakahibalo nga ginpaguwa ko ang mga Israelinhon sa Egypt. 23 Pero nagsumpa ako sa ila didto sa kamingawan nga laptahon ko sila sa nagkalain-lain nga nasyon, 24 tungod kay wala nila pagtumana ang akon mga sugo kag mga pagsulundan, kag wala nila pagpakabalaana ang mga Adlaw nga Inugpahuway nga akon ginpatuman sa ila. Ginpasulabi pa nila ang pagsimba sa mga dios-dios sang ila mga katigulangan. 25 Ginpabay-an ko sila nga tumanon nila ang mga sugo kag mga pagsulundan nga indi maayo kag indi makahatag sa ila sang maayo nga kabuhi. 26 Ginpabay-an ko man sila nga higkuan nila ang ila kaugalingon paagi sa ila mga halad sa mga dios-dios lakip na diri ang paghalad nila sang ila kamagulangan nga mga anak nga lalaki. Gintugutan ko ini para maurungan kag mahadlukan gid sila kag mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.’

27 “Gani, anak sang tawo, silinga ang katawhan sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: ‘Ang inyo mga katigulangan padayon nga nag-insulto kag nagluib sa akon. 28 Kay sang gindala ko sila sa duta nga akon ginpromisa nga ihatag sa ila, naghalad sila sang mga halad, mga mahamot nga insenso, kag mga ilimnon sa mataas nga mga lugar kag sa madabong nga mga kahoy nga ila makita. Gani nangakig gid ako sa ila. 29 Nagpamangkot ako sa ila, “Ano gid bala inang mataas nga lugar nga inyo ginakadtuan?” ’ (Hasta subong ato nga lugar ginatawag nga ‘simbahan sa mataas nga lugar’.)

30 “Karon, silinga ang katawhan sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: ‘Higkuan man bala ninyo ang inyo kaugalingon pareho sang ginhimo sang inyo mga katigulangan, kag magsimba man bala kamo sa ila makangilil-ad nga mga dios-dios? 31 Karon gani ginahigkuan ninyo ang inyo kaugalingon paagi sa paghalad sa inyo mga dios-dios lakip na diri ang paghalad ninyo sa inyo mga anak nga lalaki sa kalayo. Gani, katawhan sang Israel, ako, ang Ginoong Dios nga buhi, indi gid maghatag sang mensahi sa inyo bisan magpangayo pa kamo.

32 “ ‘Indi gid matabo ang ara sa inyo hunahuna nga mangin pareho kamo sa iban nga mga nasyon nga ang ila katawhan nagasimba sa dios-dios nga hinimo halin sa bato kag kahoy. 33 Ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga magagahom ako sa inyo paagi sa akon puwerte nga gahom kag kaakig. 34 Huo, sa akon puwerte nga gahom kag kaakig, kuhaon ko kamo halin sa nagkalain-lain nga nasyon nga sa diin naglalapta kamo, 35 kag dal-on sa kamingawan sang mga katawhan. Kag didto, atubangon ko kamo kag hukman. 36 Hukman ko kamo, subong nga ginhukman ko ang inyo mga katigulangan sa kamingawan sang Egypt. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 37 Painon ko ang mga malain sa inyo, kag palig-unon ko ang akon kasugtanan sa inyo. 38 Iseparar ko sa inyo ang mga nagarebelde sa akon. Bisan paguwaon ko pa sila sa nasyon nga sa diin sila nabihag, indi gihapon sila makabalik sa duta sang Israel. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.’ ”

39 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios sa katawhan sang Israel, “Sige, padayon kamo sa pag-alagad sa inyo mga dios-dios kon indi kamo gusto magtuman sa akon. Pero magaabot ang tion nga indi na gid ninyo pagpakahuy-an ang akon ngalan paagi sa paghalad sa inyo mga dios-dios. 40 Kay didto sa akon balaan nga bukid, sa mataas nga bukid sang Israel, ang tanan nga katawhan sang Israel magaalagad sa akon. Didto pagabatunon ko kamo kag pangabayon nga maghalad sang nagkalain-lain nga halad kag espesyal nga mga regalo. 41 Kon makuha ko na kamo sa nagkalain-lain nga nasyon nga sa diin naglalapta kamo, batunon ko kamo pareho sang mahamot nga halad. Ipakita ko sa inyo ang akon pagkabalaan samtang nagatulok ang iban nga mga nasyon. 42 Kag kon madala ko na kamo sa duta sang Israel nga akon ginsumpa nga ihatag sa inyo mga katigulangan, mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. 43 Kag didto madumduman ninyo ang inyo mga ginhimo nga nakapahigko sa inyo, kag kaugtan ninyo ang inyo kaugalingon tungod sa tanan ninyo nga malain nga mga binuhatan. 44 Mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo, O katawhan sang Israel, kon trataron ko kamo sing maayo tungod sa akon ngalan sa pihak sang inyo malain kag mahigko nga mga binuhatan. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

Ang Mensahi sang Dios Batok sa South sang Juda

45 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 46 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa south kag maghambal kontra sa sini nga lugar nga may mga kakahuyan. 47 Ihambal sa sini nga lugar nga ako, ang Ginoong Dios, magadabok sang kalayo nga magasunog sang iya kakahuyan laya man ukon hilaw. Indi gid mapatay ang nagadabadaba nga kalayo. Sunugon sini ang tanan nga butang halin sa south hasta sa north. 48 Makita sang tanan nga ako, ang Ginoo, amo ang nagtutod sini, kag indi gid ini mapatay.”

49 Dayon nagsiling ako, “O Ginoong Dios, ang mga tawo nagasiling nga nagahambal lang ako sang mga paanggid.”

21

Ang Babilonia Gamiton sang Dios Bilang Espada sa Pagsilot sa Israel

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa Jerusalem kag maghambal kontra sa Israel kag sa mga simbahan sini. 3 Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kontra ko kamo! Gabuton ko ang akon espada kag pamatyon ko kamo tanan, maayo man ukon malain. 4 Huo, pamatyon ko kamo tanan sang akon espada halin sa south hasta sa north. 5 Dayon mahibaluan sang tanan nga ako amo ang Ginoo. Gin-gabot ko ang akon espada, kag indi ko ini pag-ibalik sa iya tagob hasta nga indi matapos ang pagpamatay sini.

6 “Gani, anak sang tawo, mag-ugayong ka sa puwerte nga kasubo kag kasakit sang tagipusuon. Mag-ugayong ka sa ila atubangan. 7 Kon mamangkot sila kon ngaa nagaugayong ka, silinga sila nga tungod sa balita nga makapakurog, makapaluya, makapahadlok kag makapalipong sa ila. Matabo gid ini nga mga butang sa indi madugay. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

8 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, 9-10 “Anak sang tawo, ihambal ang akon mensahi sa mga tawo. Silinga sila nga ako, ang Ginoo, nagasiling: Ginbaid ko ang akon espada para sa pagpamatay sa inyo. Ginpahining ko gid ini para mag-igrab pareho sang kilat. Ti magakalipay pa bala kamo? Yagutaon pa bala ninyo ang akon mga pagdisiplina sa inyo?* 11 Ginbaid ko ang akon espada kag ginpahining, kag handa na ini nga gamiton sa pagpamatay.

12 “Anak sang tawo, maghibi ka sing tudo kag pukpuka ang imo dughan sa kasubo kay ina nga espada magapatay sa akon katawhan nga mga Israelinhon kag sa ila mga pangulo. 13 Ini isa ka pagtilaw sa akon katawhan. Indi sila maghunahuna nga indi ko pagpadayunon ang akon pagdisiplina nga ginayaguta nila. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 14 Gani, anak sang tawo, magsugid ka sang akon mensahi. Isumbag ang imo inumol sa imo palad sa kaakig, kag magkuha ka sang espada kag ilabo ini sing duha ukon tatlo ka beses bilang simbolo nga madamo ang magakalamatay sa ila sa inaway. 15 Magakurog sila sa kahadlok kag madamo ang malaglag sa ila. Ginbutang ko na ang espada sa mga puwertahan sang ila siyudad sa pagpatay sa ila. Nagaigrab ini pareho sang kilat kag handa sa pagpamatay. 16 O espada, magpanglabo ka sa wala kag sa tuo. Magpanglabo ka bisan diin ka magliso. 17 Isumbag ko man ang akon inumol sa akon palad sa kaakig, kag dayon madula ang akon kaakig. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

18 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 19 “Anak sang tawo, maghimo ka sang mapa kag markahi ini sang duha ka dalan nga pagaagyan sang hari sang Babilonia nga may dala nga espada. Ining duha ka dalan magaumpisa sa Babilonia. Magbutang ka sang karatula sa ginsang-an sang duha ka dalan para mahibaluan kon diin pakadto ining duha ka dalan. 20 Ang isa ka dalan pakadto sa Raba, ang kapital sang Ammon, kag ang isa pakadto sa Jerusalem, ang napaderan nga kapital sang Juda. 21 Kay ang hari sang Babilonia magatindog sa ginsang-an sang duha ka dalan kag hibaluon niya kon sa diin siya nga dalan maagi paagi sa paggabot-gabot sang pana,† pagpamangkot sa mga dios-dios, kag pagtan-aw sing maayo sa atay sang sapat nga ginhalad. 22 Ang iya magabot nga pana amo ang may marka nga Jerusalem. Dayon magasinggit siya sa pagsalakay sa Jerusalem kag sa pagpamatay sang mga pumuluyo sini. Magabutang siya sang dalagko nga mga kahoy nga pangwasak sa puwertahan sang Jerusalem. Magahimo siya sang tore-tore kag magatumpok sang duta sa kilid sang pader sang siyudad para mataklas ini. 23 Indi makapati ang mga taga-Jerusalem nga matabo ini sa ila tungod kay may kasugtanan sila sa Babilonia. Pero ang hari sang Babilonia magapadumdom sa ila sang ila mga sala, kag dayon pagabihagon niya sila.

24 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa ila: Ang inyo mga sala nabuyagyag, kag ginapakita gid ninyo kon daw ano kamo ka rebelde kag makasasala. Tungod nga ginahimo ninyo ini, ipabihag ko kamo.

25 “Ikaw nga malain kag makasasala nga pangulo sang Israel, nag-abot na ang tion nga silutan ka! 26 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kuhaa ang imo turban kag korona, kay ang tanan lain na. Ang mga kubos mangin dungganon, kag ang mga dungganon mangin kubos. 27 Laglagon ko gid ang Jerusalem! Indi ini pagpatindugon liwat hasta nga mag-abot ang akon pinili nga magahukom sa sini nga siyudad; kay siya ang akon gintugyanan sini.

28 “Kag ikaw nga anak sang tawo, silinga ang mga Ammonhon nga nagainsulto sa Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa ila: Handa na ang espada sa pagpamatay. Ginpahining gid ini para mag-igrab pareho sang kilat. 29 Indi matuod ang mga palanan-awon kag mga propesiya nga nabaton ninyo parte sa espada. Ang matuod, handa na ang espada sa pag-utod sang mga liog sang mga malain nga tawo. Ang tion sang pagsilot sa ila nag-abot na. 30 Ibalik ko bala ang espada sa tagob? Indi! Sentensyahan ko kamo sa inyo mismo nasyon, sa lugar nga sa diin kamo natawo. 31 Ipaagom ko sa inyo ang akon puwerte nga kaakig, kag itugyan ko kamo sa mapintas nga mga tawo, nga hanas sa pagpamatay. 32 Mangin gatong kamo, kag ang inyo dugo magaagay sa inyo duta. Wala sing may magdumdom sa inyo. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

22

Ang mga Sala sang Jerusalem

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, handa ka na bala sa pagsentensya sa Jerusalem? Handa ka na bala sa pagsentensya sa sini nga siyudad sang mga kriminal? Pahibalua siya sa tanan niya nga makangilil-ad nga binuhatan, 3 kag silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Siyudad sang mga kriminal, magaabot sa imo ang kalaglagan. Ginadagtaan mo ang imo kaugalingon paagi sa paghimo sang mga dios-dios. 4 May salabton ka tungod sang imo pagpamatay kag tungod sa pagdagta mo sang imo kaugalingon paagi sa paghimo sang mga dios-dios. Nag-abot na ang imo katapusan. Gani kadlawan ka kag yagutaon sang mga nasyon. 5 Siyudad nga bantog sa kalautan kag puwerte nga kagamo, yagutaon ka gid sang mga nasyon nga ara sa malayo kag sa malapit. 6 Tan-awa bala ang tagsa ka pangulo sang Israel nga nagaestar sa imo, ginagamit nila ang ila gahom sa pagpamatay. 7 Dira sa imo wala na ginatahod ang mga ginikanan. Ang mga pangayaw nga nagaestar sa imo ginapanguwartahan, kag ang mga ilo kag mga balo nga babayi wala ginatratar sing maayo. 8 Wala mo ginatahod ang akon balaan nga mga butang kag wala mo ginapakabalaan ang mga Adlaw nga Inugpahuway nga ginapatuman ko. 9 May mga tawo dira sa imo nga nagabinutig para ipapatay ang iban. May ara man nga nagakaon sang mga halad sa mga dios-dios sa mga simbahan sa mga bukid kag nagahimo sang binastos nga mga buluhaton. 10 May ara man dira nga nagapakighilawas sa asawa sang ila amay ukon nagapanglugos sa babayi nga ginaregla. 11 May ara man nga nagapakighilawas sa asawa sang iban, ukon sa iya umagad nga babayi, ukon sa iya utod nga babayi. 12 Ang iban nagabaton sang suhol sa pagpatay sang tawo, nagapautang sang sakaan nga sobra-sobra, kag nagamanggaranon paagi sa pagpanguwarta. Nalimtan na gid nila ako. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

13 “Mga taga-Jerusalem, isumbag ko ang akon inumol sa akon palad sa kaakig tungod sa inyo pagpanguwarta kag pagpamatay. 14 Ano, makapadayon bala ang inyo kaisog kag kabaskog sa tion nga silutan ko kamo? Ako, ang Ginoo, ang nagasiling nga silutan ko gid kamo, kag himuon ko gid ini. 15 Palaptahon ko kamo sa nagkalain-lain nga nasyon, kag pauntaton ko ang inyo mga ginahimo nga nagapahigko sa inyo. 16 Pakahuy-an kamo sang iban nga mga nasyon, kag dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.”

17 Nagsiling naman ang Ginoo sa akon, 18 “Anak sang tawo, ang katawhan sang Israel nangin wala sing pulos para sa akon. Pareho sila sa saway, lata, salsalon, ukon tingga nga nabilin sa hurnohan matapos mapapuraw ang pilak. 19 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Tungod kay nangin wala kamo sing pulos, pagatipunon ko kamo sa Jerusalem, 20-21 pareho sang tawo nga nagatipon sang pilak, saway, salsalon, tingga ukon lata para tunawon sa nagadabadaba nga hurnohan. Huo, pagatipunon ko kamo sa Jerusalem sa akon puwerte nga kaakig, kag didto silutan ko kamo nga daw sa mga metal nga ginatunaw. 22 Subong nga ang pilak ginatunaw sa hurnohan, daw pareho man sina ang himuon ko sa Jerusalem, kag dayon mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo, nagpaagom sang akon kaakig sa inyo.”

23 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, 24 “Anak sang tawo, silinga ang mga Israelinhon nga tungod nga indi sila magtugot nga tinluan ko sila indi ko gid sila pagkaluoyan* sa adlaw nga ipakita ko sa ila ang akon kaakig. 25 Ang ila mga pangulo nagaplano sing malain. Pareho sila sa nagangurob nga leon nga nagagus-ab sang iya biktima. Nagapamatay sila sang mga tawo, nagapanguha sang manggad kag malahalon nga mga butang, kag madamo nga babayi ang nabalo tungod sang ila pagpamatay. 26 Ang ila mga pari wala nagatuman sang akon kasuguan, kag gindagtaan nila ang akon balaan nga mga butang. Para sa ila, pareho lang ang balaan kag ang indi balaan, ang matinlo kag ang mahigko, kag wala nila ginasunod ang akon mga ginapatuman sa mga Adlaw nga Inugpahuway. Gani wala nila ako ginatahod. 27 Ang ila mga opisyal pareho sang mabangis nga mga ido† nga nagagus-ab sang ila mga biktima. Nagapamatay sila para lang nga makapanguwarta. 28 Ang ila mga propeta nagatabon-tabon pa sang ila mga sala paagi sa indi matuod nga mga palanan-awon kag mga panagna. Nagasiling sila nga amo kuno ato ang ginsiling sang Ginoong Dios bisan wala magsiling ang Ginoo. 29 Ang mga tawo nagapanguwarta kag nagapangawat. Ginadaogdaog nila ang mga imol kag ang mga pangayaw. Wala nila sila ginahatagan sang hustisya.

30 “Nagpangita ako sang isa ka tawo nga makadepensa sang siyudad kag makapatunga sa akon kag sa mga tawo para indi ko paggub-on ini nga siyudad, pero wala ako sing may nakita. 31 Gani ipaagom ko sa ila ang akon puwerte nga kaakig. Laglagon ko sila tungod sang ila mga ginhimo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

23

Ang Duha ka Mag-utod nga Babayi nga mga Malain

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, sadto anay may duha ka mag-utod nga babayi. 3 Sang bataon pa sila, nagabaligya sila sang ila lawas sa Egypt. Ginapabay-an lang nila ang mga lalaki nga magpaayaw sa ila mga lawas. 4 Ang ngalan sang magulang amo si Ohola, kag ang manghod amo si Oholiba. Ginpangasawa ko sila nga duha kag may mga anak kami. Si Ohola amo ang Samaria, kag si Oholiba amo ang Jerusalem.

5 “Bisan asawa ko na si Ohola, nagapadayon gihapon siya sa pagbaligya sang iya lawas, kag nagalagas gid siya sa iya mga kerido nga mga taga-Assyria nga malapit sa iya. 6 Mga guwapo sila kag bataon nga mga lalaki. Mga kapitan sila kag mga kumander nga nakauniporme sang asol, kag mga manugkabayo pa. 7 Nagpakighilawas si Ohola sa tanan nga opisyal sang Assyria, kag gindagtaan niya ang iya kaugalingon paagi sa pagsimba sa ila mga dios-dios. 8 Wala gid siya nag-untat sa pagbaligya sang iya lawas halin sang didto pa siya sa Egypt. Sang bataon pa siya nagpakighilawas na siya, kag ang mga lalaki nagpaayaw sa iya lawas.

9 “Gani gintugyan ko siya sa kamot sang iya mga kerido nga mga taga-Assyria nga ginalagas gid niya. 10 Gin-ubahan nila siya, ginpatay paagi sa espada, kag ginbihag ang iya mga anak. Ang natabo nga pagsilot sa iya amo ang ginahambalan sang mga kababayihan.

11 “Bisan pa nga nakita ni Oholiba ang natabo sa iya utod, nagpadayon gihapon siya sa pagbaligya sang iya lawas, kag nangin mas malain pa siya nga babayi sang sa iya utod. 12 Naglagas man siya sa mga taga-Assyria nga mga guwapo kag bataon nga mga lalaki. Ini sila mga kapitan kag mga kumander nga nakauniporme, kag mga manugkabayo pa. 13 Nakita ko nga pareho siya sa iya utod; gindagtaan man niya ang iya kaugalingon.

14-15 “Nagdugang pa gid ang pagbaligya ni Oholiba sang iya lawas. Naluyag man siya sa manugkarwahe nga mga opisyal sang Babilonia sang makita niya ang ila larawan sa mga dingding. Ini nga mga opisyal nakauniporme sang pula, may mga wagkos sa hawak, kag may mga turban. 16 Tungod nga naluyag siya sa ila, nagpasugo siya sa Babilonia sa pag-imbitar sa sini nga mga opisyal sa pagkadto sa iya. 17 Gani nagkadto sila sa iya kag nagpakighilawas sa iya. Sa ila nga pagpakighilawas sa iya, gindagtaan nila siya. Pero sang ulihi tinak-an siya kag nagbulag siya sa ila.

18 “Ginkangil-aran kag gintalikdan ko si Oholiba pareho sang akon ginhimo sa iya utod tungod kay nagapadayon siya sa pagbaligya sang iya lawas sing hayag. 19 Pero sa pihak sini, padayon pa gid siya nga nagbaligya sang iya lawas pareho sang iya ginhimo didto sa Egypt sang bataon pa siya. 20 Nagalagas gid siya sa iya mga kerido nga ang ila kinatawo pareho kadako sang iya sang mga donkey kag ang ila semilya pareho kadamo sang iya sang mga kabayo. 21 Gani, Oholiba, nagbalik ka sa imo binastos nga buluhaton nga imo ginhimo sadto sa Egypt sang bataon ka pa. Didto nagpaayaw ang mga lalaki sa imo lawas.

22 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa imo Oholiba, ipasalakay ko ikaw sa imo mga kerido nga imo gintalikdan sang tinak-an ka na sa ila. 23 Sila amo ang mga taga-Babilonia kag ang mga Kaldeanhon nga halin sa Pekod, Shoa, Koa, kag ang mga taga-Assyria. Ini sila mga guwapo kag bataon nga mga lalaki. Mga kapitan sila, mga kumander, mga manugkarwahe nga mga opisyal, kag iban pa nga mataas nga opisyal. Mga manugkabayo pa sila tanan. 24 Magasalakay sila sa imo halin sa north nga may madamo nga soldado, mga kabayo, kag mga karwahe. May mga taming sila kag mga helmet, kag libutan ka nila. Itugyan ko ikaw sa ila para silutan, kag silutan ka nila sang silot nga suno sa ila bagay sa imo. 25 Sa akon puwerte nga kaakig sa imo, pasilutan ko ikaw sa ila. Kag sa ila kaakig utdon nila ang imo ilong kag mga dulunggan. Bihagon nila ang imo mga anak, kag ang mabilin sa imo pamatyon nila sa espada ukon sunugon. 26 Ubahan man nila ikaw kag kuhaon ang imo mga alahas. 27 Mauntat na dayon ang imo binastos nga buluhaton nga amo ang pagbaligya sang imo lawas, nga gin-umpisahan mo sa Egypt. Indi mo na pagdumdumon ina, kag kalimtan mo na ang Egypt. 28 Kay ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga itugyan ko ikaw sa kamot sang mga tawo nga imo ginadumtan; atong imo mga gintalikdan sang tinak-an ka na sa ila. 29 Silutan ka nila sa ila kaakig, kag kuhaon nila ang tanan mo nga mga ginpangabudlayan. Bayaan ka nila nga hublas, kag makita sang mga tawo ang makahuluya mo nga kahimtangan tungod sang imo binastos nga buluhaton nga amo ang pagbaligya sang imo lawas. 30 Amo ini ang nagdala sa imo sa kalaglagan, kay nagpakighilawas ka sa mga taga-iban nga mga nasyon kag ginhigkuan mo ang imo kaugalingon paagi sa pagsimba sa ila mga dios-dios. 31 Ginsunod mo ang ginhimo sang imo utod nga babayi, gani silutan ko man ikaw pareho sang akon pagsilot sa iya.

32 “Huo, ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga silutan ko ikaw pareho sang akon pagsilot sa imo utod nga babayi. Ang akon silot pareho sang ilimnon sa kupa nga dako kag madalom. Kag kon mainom mo na ini nga kupa nga puno sang akon kaakig, pagayagutaon kag pagainsultuhon ka. 33 Mahubog ka kag masubuan, kay ang kupa nga ini puno sang kalaglagan. Amo ini ang kupa sang pag-antos nga nainom sang imo utod nga Samaria. 34 Siputon mo gid ini inom, kag dayon buk-on mo ang kupa, kag pukpukon mo ang imo dughan sa kasubo. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 35 Kag tungod kay ginkalimtan mo ako kag gintalikdan, ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga magaantos ka gid tungod sang imo binastos nga buluhaton nga amo ang pagbaligya sang imo lawas.”

36 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, sentensyahi si Ohola kag si Oholiba. Ipahibalo sa ila ang ila makangilil-ad nga mga binuhatan. 37 Kay nagpanginlalaki sila kag nagpamatay. Nagpanginlalaki sila paagi sa pagsimba sa mga dios-dios, kag ang ila mga anak mismo, nga gindedikar nila sa akon sang natawo sila, ginhalad nila sa mga dios-dios bilang pagkaon sini. 38-39 Wala labot sina, gindagtaan pa nila ang akon templo kag ang mga Adlaw nga Inugpahuway nga ginapatuman ko sa ila. Sang adlaw nga ginhalad nila ang ila mga anak sa ila dios-dios, nagsulod sila sa akon templo, kag Adlaw pa ato nga Inugpahuway. 40 Nagpasugat pa gani sila sang mga tinawo halin sa malayo nga mga lugar. Kag sang pag-abot sini nga mga lalaki, nagpaligo sila kag nagpaguwapa, kag nagsuksok sang mga alahas. 41 Nagpungko dayon sila sa matahom nga katre, nga sa atubang sini may lamisa. May ginbutang sila didto sa lamisa nga insenso kag lana nga ihalad kuntani sa akon. 42 Mabatian sa ila kuwarto ang ginahod sang mga hubog kag nagapatawhay-tawhay nga mga tawo, nga naghalin sa kamingawan. Ginpasuksukan sila sang sini nga mga tawo sang pulseras kag ginbutangan sang matahom nga korona. 43 Dayon nagsiling ako sa akon kaugalingon, ‘Pagusto sila nga magpakighilawas sa sina nga mga babayi nga nagtigulang na lang sa pagbaligya sang ila lawas.’ 44 Amo gani ang ila ginhimo. Naghulid sila sa kay Ohola kag kay Oholiba, ang duha ka bastos nga mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas. 45 Pero ini nga mga babayi silutan sang matarong nga mga tawo sing silot nga nagakabagay gid sa ila nga pagpanginlalaki kag pagpamatay.

46 “Ako, ang Ginoong Dios, magasugo sang mga tawo nga magasalakay sa ila. Ini nga mga tawo magapahadlok sa ila, magaagaw sang ila mga pagkabutang, 47 magabato sa ila, kag magapatay sa ila sa espada. Pamatyon man ang ila mga kabataan kag sunugon ang ila mga balay. 48 Sa sini nga paagi mapauntat ko ang binastos nga buluhaton sa sini nga nasyon. Kag ini mangin paandam man sa iban nga indi gid magsunod sa ila ginhimo. 49 Kag kamo nga duha ka mag-utod, magaantos gid kamo tungod sa inyo binastos nga buluhaton kag pagsimba sa mga dios-dios. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoong Dios.”

24

Ang Tuktukon nga Kaldero

1 Sang ikanapulo nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, sang ikasiyam nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, isulat ang petsa subong nga adlaw kay amo gid ini nga adlaw nga nagasugod sa pagsalakay ang hari sang Babilonia sa Jerusalem. 3 Dayon isugid ini nga paanggid sa katawhan sang Israel nga mga rebelde, kag pahibalua sila nga ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini:

“Magbutang ka sang tubig sa kaldero kag isun-ad. 4 Butangi ini sang maayo nga parte sang karne—mga abaga kag mga paa. Ilakot man ang mga tul-an. 5 Ang karne lang sang pinakamaayo nga karnero ang imo gamiton. Gatungi ang kaldero kag lagaa ang karne kag mga tul-an. 6 Kay ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kaluluoy ang siyudad sang Jerusalem nga ang mga pumuluyo sini mga manugpatay. Pareho ini sa tuktukon nga kaldero nga wala malimpyuhi. Gani kuhaa sing tag-isa-isa ang sulod sini kag indi pagpilia. 7 Kay ang iya pagpamatay hayag sa tanan. Ang dugo sang iya ginpamatay ginpabay-an lang niya sa mga bato nga makita sang tanan. Wala gid niya ini gintabunan sang duta. 8 Nakita ko ini nga dugo kag ginpabay-an ko ini nga makita sang tanan. Daw sa nagasinggit ini sa akon nga magbalos ako.

9 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: ‘Kaluluoy ang siyudad sang Jerusalem nga ang mga pumuluyo sini mga manugpatay! Ako mismo ang magatumpok sang gatong para sunugon siya. 10 Sige, dugangi pa gid ninyo ang gatong, kag dayon sindihan. Lagaa ang karne hasta nga mahubsan* kag mabatok ang mga tul-an. 11 Itungtong dayon ang kaldero nga wala na sing sulod sa mga baga hasta nga magbaga man ini. Sa sini nga paagi, malimpyuhan kuntani ang kaldero kag masunog ang mga tuktok. 12 Pero bisan anhon mo pa, ang tuktok indi gid makuha sang kalayo.

13 “ ‘Jerusalem, ang imo binastos nga buluhaton amo ang nagdagta sa imo. Gintinguhaan ko nga limpyuhan ka, pero indi ka magpalimpyo. Gani magapabilin ka nga mahigko hasta indi madula ang akon kaakig sa imo. 14 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga nag-abot na ang tion nga maghulag na ako, kag wala sing may makapugong sa akon. Indi ko gid kamo pagkaluoyan, kag indi na magliwat ang akon hunahuna. Pagahukman kamo suno sa inyo pagginawi kag binuhatan. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.’ ”

Ang Pagkapatay sang Asawa ni Ezekiel

15 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 16 “Anak sang tawo, kuhaon ko gulpi ang babayi nga palangga mo gid. Pero indi mo siya paghibian kag pagpangasubuan. 17 Mag-ugayong ka lang sing hinay. Indi mo pag-ipakita nga nagapangasubo ka. Indi paghuksa ang imo turban kag sandalyas, kag indi pagtabuni ang imo guya. Indi ka man magkaon sang kalan-on nga ginakaon sang mga nagapangasubo sa patay.”

18 Gani sang aga ginhambal ko ato sa mga tawo, kag pagkagab-i napatay ang akon asawa. Kag pagkasunod nga aga gintuman ko ang ginsugo sa akon. 19 Dayon nagpamangkot ang mga tawo sa akon, “Ano bala ang buot mo silingon sa ginahimo mo nga ina?” 20-21 Nagsabat ako sa ila, “Nagsiling ang Ginoong Dios sa akon nga ihambal ko ini sa katawhan sang Israel: Handa na ako sa pagdagta sang akon templo nga inyo dalangpan, nga inyo ginapabugal, ginapakamahal, kag ginakalipay. Mapatay sa inaway ang inyo mga kabataan nga nagkalabilin sa Jerusalem. 22 Kag pagahimuon ninyo ang ginhimo ni Ezekiel. Indi ninyo pagtabunan ang inyo guya, kag indi kamo magkaon sang kalan-on nga ginakaon sang mga nagapangasubo sa patay. 23 Indi man ninyo paghukson ang inyo mga turban kag mga sandalyas. Indi kamo maghibi ukon magpangasubo. Magapalangluya kamo nga nagaugayong sa isa kag isa tungod sa inyo mga sala. 24 Si Ezekiel mangin isa ka halimbawa sa inyo. Kon ano ang iya ginahimo, pagahimuon man ninyo. Kon matabo na ina nga silot mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoong Dios.”

25 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, sa tion nga gub-on ko na ang templo nga ila dalangpan, nga ila ginapabugal, ginapakamahal kag ginakalipay, kag pamatyon ko na ang ila mga kabataan, 26 may isa ka tawo nga makapalagyo halin sa Jerusalem nga magasugid sini sa imo. 27 Sa sina nga tion, makahambal ka na liwat kag magaestoryahanay kamo nga duha. Mangin paandam ka sa mga tawo, kag mahibaluan dayon nila nga ako amo ang Ginoo.”

25

Ang Mensahi Batok sa Ammon

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa Ammon kag magwali kontra sa sini nga lugar. 3 Silinga ang iya mga pumuluyo nga magpamati sa akon kay ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘Tungod kay nalipay kamo sang pagkaguba sang akon templo kag sang pagkalaglag sang Israel, kag sang pagkabihag sang katawhan sang Juda, 4 ipasakop ko kamo sa mga tawo sa east, kag panag-iyahan nila kamo. Magakampo sila sa inyo, kag kaunon nila ang inyo mga prutas kag imnon ang inyo gatas. 5 Himuon ko nga palahalban* sang mga camel ang Raba, kag ang bilog nga Ammon himuon ko nga palahuwayan sang mga karnero. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.’

6 “Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘Tungod kay nagpamalakpak kamo kag nagtumbo-tumbo sa kalipay sa pag-insulto sa Israel, 7 silutan ko gid kamo. Itugyan ko kamo sa iban nga mga nasyon nga magaagaw sang inyo mga pagkabutang. Laglagon ko gid kamo sing bug-os hasta nga wala na sing may mabilin sa inyo nga mangin isa ka nasyon. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.’ ”

Ang Mensahi Batok sa Moab

8 Nagsiling ang Ginoong Dios, “Ang Moab, nga ginatawag man nga Seir, nagsiling nga ang Juda pareho man lang sang iban nga mga nasyon. 9 Gani ipasalakay ko ang mga banwa sa border sang Moab, pati na ang mga nagapanguna nila nga mga banwa pareho sang Bet Jeshimot, Baal Meon, kag Kiriataim—ang mga banwa nga ila ginapabugal. 10 Ipasakop ko man sila sa mga tawo sa east, kag panag-iyahan sila, pareho sa mga taga-Ammon. Kag subong nga ang mga taga-Ammon indi na pagkabigon nga isa sa mga nasyon, amo man ang Moab. 11 Silutan ko gid ang Moab, dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

Ang Mensahi Batok sa Edom

12 Nagsiling ang Ginoong Dios, “Nagbalos ang Edom sa Juda, kag tungod sini nakasala ang Edom. 13 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga silutan ko ang Edom kag pamatyon ang iya katawhan kag mga kasapatan. Himuon ko ini nga mamingaw halin sa Teman hasta sa Dedan, kag magakalamatay ang ila mga pumuluyo sa inaway. 14 Magabalos ako sa Edom paagi sa akon katawhan nga mga Israelinhon. Silutan nila ang mga taga-Edom suno sa akon puwerte nga kaakig, kag mahibaluan sang mga taga-Edom kon paano ako magbalos. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

Ang Mensahi Batok sa Filistia

15 Nagsiling ang Ginoong Dios, “Nagplano ang Filistia sa paglaglag sa Juda bilang pagbalos kag tungod sa dugay na nila nga pagdumtanay. 16 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga silutan ko ang mga Filistinhon. Pamatyon ko ang mga Keretnon kag ang iban pa nga mga nagaestar malapit sa dagat. 17 Sa akon kaakig balusan ko gid sila kag silutan. Kag kon mabalusan ko na sila, mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

26

Ang Mensahi Batok sa Tyre

1 Karon, sang nahauna nga adlaw sang bulan,* sang ikaonse nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, nagkalipay ang mga taga-Tyre sa pagkalaglag sang Jerusalem. Nagsiling sila, ‘Nalaglag na ang importante nga alagyan sang mga negosyante sang mga nasyon. Kag karon kita naman ang kabigon nga importante. Kag tungod nga nalaglag na ang Jerusalem, kita naman ang magauswag.’ 3 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kontrahon ko ang Tyre. Ipasalakay ko ini sa madamo nga nasyon nga daw sa mga balod nga nagahuganas. 4 Gub-on nila ang iya mga pader kag rumpagon ang iya mga tore. Kagison nila ang iya duta hasta nga bato na lang ang mabilin. 5 Mangin bululadan na lang ini sang mga pukot sa higad sang baybay. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. Itugyan ko ang Tyre sa iban nga mga nasyon nga magaagaw sang iya mga pagkabutang, 6 kag ang iya mga pumuluyo sa kaumahan pamatyon paagi sa espada. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

7 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Mga taga-Tyre, ipasalakay ko sa inyo si Haring Nebucadnezar sang Babilonia, ang hari nga labaw sa tanan nga hari. Magasalakay siya halin sa north nga may madamo nga soldado, mga karwahe, mga kabayo, kag mga manugkabayo. 8 Ipapatay niya ang inyo mga pumuluyo sa kaumahan paagi sa espada. Magasalakay ang iya mga soldado nga may mga tore-tore, kag mga taming, kag magatumpok sila sang duta sa kilid sang inyo mga pader sa pagtaklas sini. 9 Ipawasak niya ang inyo mga pader paagi sa dalagko nga mga troso kag iparumpag ang inyo mga tore paagi sa mga maso. 10 Tabunan kamo sang yab-ok nga nagatap-ok halin sa mga tiil sang iya mga kabayo nga puwerte kadamo. Magatay-og ang inyo mga pader tungod sa iya nagahinagunos nga mga kabayo kag mga karwahe nga nagapasulod sa mga puwertahan sang inyo naguba nga siyudad. 11 Tasak-tasakon sang iya mga kabayo ang tanan ninyo nga mga karsada. Ipapatay niya ang inyo mga pumuluyo paagi sa espada, kag ang inyo mapag-on nga mga haligi magakalarumpag. 12 Pang-agawon nila ang inyo mga manggad kag ang inyo mga baligya. Panggub-on nila ang inyo mga pader kag ang manami ninyo nga mga balay, kag ihaboy dayon nila sa dagat ang mga bato, mga kahoy kag ang tanan nga nabilin sa nagkalaguba. 13 Pauntaton ko ang inyo pagkinanta kag pagtinukar sang mga arpa. 14 Himuon ko na lang ang inyo lugar nga isa ka malapad nga bato nga bululadan sang mga pukot. Indi na gid pagtukuron liwat ang inyo siyudad. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

15 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios sa mga taga-Tyre, “Ang mga nagaestar malapit sa dagat magakulurog sa kahadlok kon mabatian nila ang inyo pagkalaglag kag pagkalamatay, kag ang pag-inugayong sang mga napilasan sa inyo. 16 Ang mga pangulo sang mga lugar nga malapit sa dagat magapanaog sa ila trono kag magauba sang ila harianon nga bayo kag sang ila pangsulod nga bayo nga matahom. Kag magapungko sila sa duta nga nagakurog sa kahadlok tungod sa inyo gindangatan. 17 Dayon magapanalambiton sila sini para sa inyo: ‘Daw ano ang imo pagkalaglag, ikaw nga bantog nga siyudad nga ginaestaran sang mga tawo nga ang ila palangabuhian ara sa dagat. Gamhanan gid ikaw sa kadagatan kag nahadlok sa imo ang tanan nga nagaestar malapit sa dagat. 18 Karon, nagakulurog sa kahadlok ang mga nagaestar malapit sa dagat tungod sa imo pagkalaglag.’ ”

19 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Tyre, mangin mamingaw ka nga siyudad nga wala na sing may nagaestar. Palapawan ko ikaw sang madalom nga tubig. 20 Ilubong ko ikaw sa kadadalman kaupod sadtong mga tawo sang una nga panahon. Magapabilin ka nga guba sa idalom sang duta kaupod sadtong mga tawo nga nagkaladto sa kadadalman. Indi ka na makabalik sa lugar sang mga buhi. 21 Tapuson ko na ikaw, kag makahaladlok ang imo katapusan. Madula ka na; bisan pangitaon ka, indi ka na gid makita. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

27

Ang Panalambiton Parte sa Tyre

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, magpanalambiton ka parte sa Tyre, 3 ang siyudad nga dulungkaan sang mga barko* kag sentro sang negosyo sang mga nagaestar malapit sa dagat. Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘Tyre, nagapabugal ka nga matahom ka kag wala gid sing deperensya. 4 Ginpalapad mo ang imo teritoryo sa dagat. Ginpatahom ka gid sang mga nagtukod sa imo. 5 Pareho ka sa dako nga sakayan nga hinimo halin sa kahoy nga sipres nga halin sa Senir. Ang imo palo hinimo halin sa kahoy nga sedro nga halin sa Lebanon. 6 Ang imo mga bugsay hinimo halin sa kahoy nga terebinto nga halin sa Bashan. Kag ang imo salog hinimo halin sa kahoy nga sipres nga halin sa isla† sang Kitim,‡ kag ginhaklapan ini sang dekorasyon nga halin sa bangkil sang elepante. 7 Ang imo layag binordahan nga linen nga halin sa Egypt, kag daw sa bandera ini tan-awon. Ang imo trapal asol kag granate§ nga halin sa isla* sang Elisha.† 8 Ang imo mga manugbugsay mga taga-Sidon kag taga-Arvad, kag ang imo hanas nga mga tripulante halin mismo sa imo. 9 Mga eksperiensyado nga mga panday halin sa Gebal ang nagakay-o sang imo mga guba. Nagakadto sa imo ang mga tripulante sang iban nga mga sakayan kag nagapakignegosyo sa imo. 10 Ang imo mga soldado taga-Persia, Lydia kag Put. Ginasab-it nila ang ila mga taming kag mga helmet sa imo dingding, kag nakahatag ini sa imo sang kadungganan. 11 Mga taga-Arvad kag taga-Helec ang nagabantay sang imo mga pader sa palibot, kag ang mga taga-Gammad ang nagabantay sang imo mga tore. Ginasab-it nila ang ila mga taming palibot sa imo dingding, kag nakahatag ini sa imo sang kompleto nga kadungganan.

12 “ ‘Nagapakignegosyo ang Tarshish sa imo kay madamo ang imo manggad. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya pilak, salsalon, lata, kag tingga. 13 Nagapakignegosyo man sa imo ang Greece,‡ Tubal kag Meshec. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya mga ulipon kag mga saway nga kagamitan. 14 Ang ginbayad naman sang mga taga-Bet Togarma sa imo mga baligya mga kabayo nga inug-obra, mga kabayo nga para sa inaway, kag mga mula.§

15 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang mga taga-Dedan,* kag madamo ang imo mga suki sa mga lugar nga malapit sa dagat. Ang ila ginbayad sa imo mga bangkil sang elepante kag matig-a kag maitom nga mga kahoy.

16 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang Aram† tungod sang imo madamo nga produkto. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya mga turquiso, granate nga mga tela, binordahan nga mga tela, maayo nga klase nga linen, koral, kag mga rubi.

17 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang Juda kag Israel. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya trigo nga halin sa Minnit, higos,‡ honey, lana, kag balanyos.

18 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang Damascus tungod sang imo madamo nga manggad kag produkto. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya bino nga halin sa Helbon kag delana§ nga halin sa Zahar. 19 Ang taga-Dan kag taga-Javan nga halin sa Uzal nagapakignegosyo man sa imo. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya mga salsalon kag mga panakot.

20 “ ‘Ang ginbayad sang mga taga-Dedan sa imo mga baligya mga tela nga panghapin sa pulungkuan sa likod sang sapat.

21 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang mga taga-Arabia kag ang tanan nga pangulo sang Kedar. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya mga karnero kag mga kanding.

22 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang mga negosyante sang Sheba kag Raama. Ang ila ginbayad sa imo mga baligya tanan nga klase sang maayo nga mga panakot, mga malahalon nga mga bato, kag bulawan.

23 “ ‘Nagapakignegosyo man sa imo ang mga taga-Haran, Cane, Eden, ang mga negosyante sa Sheba, Ashur, kag Kilmad. 24 Ang ila ginbayad sa imo mga baligya mga malahalon nga mga bayo, asol nga mga tela, binordahan nga mga tela, kag mga carpet nga lain-lain sing kolor nga maayo ang pagkatahi.

25 “ ‘Ang mga barko sang Tarshish amo ang mga manugkarga sang imo mga balaligya. Pareho ka sa barko nga puno sang mga kargaminto samtang nagabiyahe sa kadagatan. 26 Pero dal-on ka sang imo mga manugbugsay sa lawod, kag wasakon ka sang mabaskog nga hangin halin sa east. 27 Ang tanan nga ara sa imo magakalalunod: ang imo manggad, mga baligya, mga tripulante, mga marinero, mga panday, mga negosyante, kag ang tanan mo nga mga soldado. Magakalalunod ini tanan sa lawod sa adlaw nga mawasak ka.

28 “ ‘Magakurog sa kahadlok ang mga nagaestar malapit sa dagat kon mabatian nila ang sininggit sang mga tripulante nga nagakalalunod. 29 Bayaan sang mga manugbugsay ang ila mga sakayan kag magatindog sila sa baybayon kaupod sang mga marinero kag mga tripulante, 30 kag magahibi sila sing tudo tungod sa natabo sa imo. Sabwagan nila sang yab-ok ang ila mga ulo kag magligid sila sa abo sa pagpakita sang ila pagpangasubo. 31 Kiskisan nila ang ila mga ulo kag magsuksok sang sako samtang nagahibi sila sing tudo sa kasubo. 32 Sa ila pagpangasubo magapanalambiton sila sini: “O Tyre, wala sing may nalunod sa lawod pareho sa natabo sa imo. 33 Nagbiyahe ka nga dala ang imo mga baligya, kag ini nakabulig sa mga kinahanglanon sang madamo nga nasyon. Nagmanggaranon ang mga hari sa kalibutan tungod sang imo manggad kag mga baligya. 34 Pero karon wasak ka na kag nalunod sa lawod pati ang imo mga baligya kag ang tanan mo nga mga tripulante. 35 Ang tanan nga nagaestar malapit sa dagat natingala gid sa imo gindangatan. Ang ila mga hari hinadlukan, kag makita gid ini sa ila mga nawong. 36 Nagapanagutsot sa katingala ang mga negosyante sa mga nasyon tungod sa imo gindangatan. Makahaladlok ang imo katapusan, kag madula ka na hasta san-o.” ’ ”

28

Ang Mensahi Batok sa Hari sang Tyre

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, silinga ang pangulo sang Tyre nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Sa imo pagkabugalon nagasiling ka nga ikaw isa ka dios nga nagapungko sa trono sa tunga sang kadagatan. Pero ang matuod, bisan nagahunahuna ka nga maalam ka pareho sa isa ka dios, indi ikaw dios kundi tawo lang. 3 Nagahunahuna ka nga mas maalam ka pa sang sa kay Daniel, nga wala sing sekreto nga indi mo mahibaluan. 4 Paagi sa imo kaalam kag ihibalo nagmanggaranon ka kag nakatipon sang bulawan kag pilak sa imo talaguan sang manggad. 5 Paagi man sa imo abilidad sa pagnegosyo, nagdugang pa gid ang imo manggad, kag tungod sang imo manggad nagbugalon ka. 6 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga tungod kay nagahunahuna ka nga maalam ka pareho sa isa ka dios, 7 ipasalakay ko ikaw sa taga-iban nga lugar nga pinakamapintas sa tanan nga nasyon. Panglaglagon nila ang imo matahom nga mga pagkabutang nga imo naangkon paagi sa imo kaalam. Kag madula ang imo kadungganan. 8 Masakit ang imo kamatayon; itagbong ka nila sa kadadalman sang dagat. 9 Ti, makasiling ka pa bala gihapon nga ikaw isa ka dios sa atubangan sang mga magapatay sa imo? Para sa ila tawo ka lang kag indi isa ka dios. 10 Mapatay ka sa kamot sang taga-iban nga lugar pareho sa kamatayon sang isa ka tawo nga wala nagtuo sa akon.*Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

11 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, 12 “Anak sang tawo, magpanalambiton ka parte sa hari sang Tyre. Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Sadto anay isa ikaw ka halimbawa sang pagkaperpekto. Maalam ka kag matahom gid. 13 Ara ka sadto sa Eden, sa katamnan sang Dios. Nadekorasyunan ka sang nagkalain-lain nga klase sang malahalon nga mga bato: rubi, topas, emeralda, krisolito, onix, jasper, sapiro, turquiso kag berilo. Nadekorasyunan ka man sang bulawan† nga ginpreparar na para sa imo sa adlaw sang imo pagkatawo. 14 Ginpili ko ikaw bilang kerubin nga manugbantay sa akon balaan nga bukid. Nagalakat ka sa tunga sang nagabadlak‡ nga mga bato. 15 Wala sing ikasaway sa imo pagginawi halin sang imo pagkatawo hasta sang ulihi nga naghimo ka sang malain. 16 Ang imo madamo nga negosyo nangin kabangdanan sang imo pagpamintas kag pagpakasala. Gani gintabog ko ikaw halin sa balaan ko nga bukid; ginpahalin ko ikaw sa nagabadlak nga mga bato. 17 Nangin bugalon ka tungod sang imo katahom, kag gin-gamit mo sa kabuangan ang imo kaalam para mangin bantog ka. Amo ini nga ginhaboy ko ikaw sa duta, kag nangin talan-awon ka sang iban nga mga hari. 18 Tungod sang imo madamo nga sala kag pagpangdaya sa negosyo, gindagtaan mo ang mga lugar nga imo ginasimbahan. Gani sa atubangan sang tanan nga nagatan-aw sa imo, gintutdan ko ang imo lugar kag nasunog ka hasta nga nangin abo ka na lang sa duta. 19 Ang tanan nga nasyon nga nakakilala sa imo hinadlukan sa imo gindangatan. Makahaladlok ang imo katapusan, kag nadula ka na hasta san-o.”

Ang Mensahi Batok sa Sidon

20 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 21 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa Sidon kag magwali kontra sa iya. 22 Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kontra ko ikaw, Sidon. Dayawon ako sang mga tawo kon silutan ko na ikaw, kag mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo. Sa sini nga paagi, mapakita ko sa imo ang akon pagkabalaan. 23 Padal-an ko ikaw sang kahalitan, kag tungod sini magailig ang dugo dira sa imo mga karsada. Salakayon ka palibot, kag madamo gid ang mapatay sa imo mga pumuluyo. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.

24 “Dayon wala na sang katupad nga mga nasyon ang katawhan sang Israel nga magapangyaguta sa ila, nga magasakit sa ila nga daw sa matalom nga mga tunok. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoong Dios.”

25 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Tipunon ko na ang katawhan sang Israel halin sa mga nasyon nga sa diin naglalapta sila. Paagi sa sining himuon ko sa ila, mapakita ko ang akon pagkabalaan sa mga nasyon. Maestar na dayon ang mga Israelinhon sa ila mismo nga duta, ang duta nga ginhatag ko sa akon alagad nga si Jacob. 26 Magaestar sila didto nga wala sing katalagman. Magapatindog sila sang mga balay kag magatanom sang mga ubas. Wala na sing may maggamo pa sa ila kon silutan ko na ang tanan nila nga katupad nga mga nasyon nga nagayaguta sa ila. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo nga ila Dios.”

29

Ang Mensahi Batok sa Egypt

1 Sang ikadose nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, sang ikanapulo nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa Egypt, kag maghambal kontra sa Faraon nga hari sang Egypt, kag sa bilog niya nga katawhan. 3 Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kontra ko ikaw, Faraon nga hari sang Egypt. Pareho ka sa dako nga buaya nga nagaubog sa imo suba. Nagasiling ka nga imo ang Suba sang Nilo, kag ginhimo mo ini para sa imo kaugalingon. 4 Pero kaw-itan ko sang mga taga ang imo sag-ang, kag guyuron ka patakas halin sa imo suba. Kag samtang ginapatakas ka, may mga isda nga nagatapik sa imo hulohimbis nga panit. 5 Ihaboy ko ikaw kag ang mga isda sa desierto, kag magahamyang ka sa duta nga wala sing may magkuha kag maglubong sa imo. Ipakaon ko ikaw sa talunon nga mga sapat kag sa mga pispis. 6 Dayon mahibaluan sang tanan nga nagaestar sa Egypt nga ako amo ang Ginoo. Kay pareho man lang ikaw sang tigbaw nga ginsaligan sang katawhan sang Israel. 7 Sang maghamboy sila sa imo nabiak ka, kag napilas ang ila mga butkon. Sang magsandig sila sa imo nabali ka, gani natumba sila kag nabali ang ila balikawang. 8 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga ipasalakay ko ikaw sa mga tawo nga magapatay sang imo katawhan kag sang ila mga kasapatan. 9 Mangin mamingaw nga lugar ang Egypt. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.

“Tungod nga nagasiling ka nga imo ang Suba sang Nilo kag ikaw ang naghimo sini, 10 kontra ko ikaw kag ang imo suba. Laglagon ko ang Egypt kag mangin mamingaw na ini halin sa Migdol pakadto sa Aswan, hasta sa border sang Ethiopia.* 11 Wala sing tawo ukon sapat nga mag-agi dira, kag wala sing may mag-estar sa sulod sang 40 ka tuig. 12 Himuon ko ang Egypt nga pinakamamingaw sa tanan nga nasyon. Sa sulod sang 40 ka tuig, ang iya mga banwa mangin pinakamamingaw sa tanan nga banwa. Kag laptahon ko ang mga Egyptohanon sa nagkalain-lain nga nasyon.”

13 Pero nagsiling man ang Ginoong Dios, “Sa tapos sang 40 ka tuig, tipunon ko ang mga Egyptohanon halin sa mga nasyon nga sa diin sila naglalapta. 14 Ibalik ko sila sa Patros sa south sang Egypt, sa duta nga ila ginhalinan. Pero mangin kubos na sila nga ginharian— 15 pinakakubos sa tanan nga ginharian. Kag indi na gid sila maglabaw pa liwat sa iban nga mga nasyon. Himuon ko sila nga maluya gid nga ginharian para indi na sila makagahom pa liwat sa iban nga mga nasyon. 16 Indi na gid magsalig liwat ang katawhan sang Israel sa Egypt. Ang gindangatan sang Egypt magapadumdom sa Israel sang ila sala, nga amo ang pagpangayo sang bulig sa Egypt. Dayon mahibaluan sang mga Israelinhon nga ako amo ang Ginoong Dios.”

17 Sang nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan, sang ika-27 nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 18 “Anak sang tawo, ang mga soldado ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia nagpakig-away sing tudo sa mga soldado sang Tyre hasta nga nagkalalbo sila kag nagkalatuklap ang panit sa ila mga abaga. Pero wala gid sing may naagaw si Nebucadnezar kag ang iya mga soldado sa mga taga-Tyre. 19 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga itugyan ko ang Egypt kay Nebucadnezar, ang hari sang Babilonia. Agawon niya ang tanan nga manggad sang Egypt bilang bayad sa iya mga soldado. 20 Itugyan ko sa iya ang Egypt bilang premyo ko sa iya nga pagpangabudlay, tungod kay ginhimo niya ato kag sang iya mga soldado para sa akon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

21 “Ezekiel, sa tion nga matabo na ina, pabakuron ko liwat ang Israel, kag mareyalisar sang mga Israelinhon nga matuod ang imo mga ginhambal. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

30

Ang Pagsilot sa Egypt

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, isugid mo ang akon mensahi sa mga taga-Egypt. Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Maghibi kamo sing tudo tungod sa inyo palaabuton nga kalaglagan. 3 Kay madali na lang mag-abot ina nga adlaw, ang adlaw nga magahukom ang Ginoo. Magal-om kag madulom ina nga adlaw para sa mga nasyon. 4 Pagasalakayon ang Egypt, kag magaantos ang Ethiopia.* Madamo ang mapatay sa Egypt, kag panguhaon ang iya sini nga manggad, kag gub-on ini. 5 Sa sina nga inaway, magakalamatay ang mga taga-Ethiopia, Put, Lydia, Arabia, Libya, kag ang iban pa nga mga nasyon nga kadampig sang Egypt. 6 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga malaglag gid ang mga kadampig sang Egypt, kag madula ang ginapabugal niya nga gahom. Magakalamatay ang iya mga pumuluyo halin sa Migdol pakadto sa Aswan.† 7 Mangin pinakamamingaw ang Egypt sa tanan nga nasyon, kag ang iya mga banwa mangin pinakaguba sa tanan nga banwa. 8 Kon sunugon ko na ang Egypt kag magkalamatay ang tanan nga nagadampig sa iya, mahibaluan sang iya mga pumuluyo nga ako amo ang Ginoo.

9 “Sa sina nga tion, mapadala ako sang mga mensahero nga nagasakay sa mga sakayan sa pagpahadlok sa mga taga-Ethiopia nga nagapatawhay-tawhay lang. Mahadlok gid sila sa tion nga laglagon ang Egypt, kay sigurado gid nga magaabot ina nga tion.”

10 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Gamiton ko si Haring Nebucadnezar sang Babilonia sa pagpamatay sang madamo nga katawhan sang Egypt. 11 Siya kag ang iya mga soldado, nga pinakamapintas sa tanan nga nasyon, ipadala ko sa Egypt sa paglaglag sini. Salakayon nila ini, kag magalalapta ang mga patay bisan diin. 12 Pamalahon ko ang Suba sang Nilo, kag itugyan ko ang Egypt sa malain nga mga tawo. Ipalaglag ko ang bilog nga nasyon sang Egypt kag ang tanan nga ara dira paagi sa taga-iban nga lugar. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

13 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Laglagon ko man ang mga imahen sang mga dios-dios sa Memfis.‡ Wala na sing may maggahom sa Egypt, kag pahadlukon ko ang tanan nga pumuluyo sini. 14 Himuon ko nga mamingaw ang Patros, sunugon ko ang Zoan, kag silutan ko ang Tebes.§ 15 Ipaagom ko ang akon kaakig sa Pelusium,* ang mabakod nga depensa sang Egypt, kag pamatyon ko ang madamo nga katawhan sang Tebes. 16 Sunugon ko ang Egypt! Magaugayong sa kasakit ang Pelusium. Malaglag ang Tebes, kag permi lang mahadlok ang Memfis. 17 Magakalamatay sa inaway ang pamatan-on nga mga lalaki sang Heliopolis† kag sang Bubastis,‡ kag ang magkalabilin nga mga tawo sa sini nga mga banwa pagabihagon. 18 Kon laglagon ko na ang gahom sang Egypt, mangin madulom ina nga adlaw para sa Tapanhes. Madula na ang ginapabugal nga gahom sang Egypt. Pagatabunan siya sang gal-om, kag ang mga pumuluyo sang iya mga banwa pagabihagon. 19 Amo sina ang akon pagsilot sa Egypt, kag mahibaluan dayon sang iya mga pumuluyo nga ako amo ang Ginoo.”

20 Karon, sang ikapito nga adlaw sang nahauna nga bulan, sang ikaonse nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 21 “Anak sang tawo, ginbali ko ang butkon sang Faraon nga hari sang Egypt. Kag wala gid sing may nagbulong sini para mag-ayo kag magbakod liwat sa pag-uyat sang espada. 22 Gani silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kontra ko siya. Balion ko ang duha niya ka butkon, ang maayo kag ang bali na nga daan, para mabuy-an niya ang iya espada. 23 Palaptahon ko ang mga Egyptohanon sa nagkalain-lain nga nasyon. 24 Pabakuron ko ang mga butkon sang hari sang Babilonia kag pauyatan ko sa iya ang akon espada. Pero balion ko ang mga butkon sang hari sang Egypt,§ kag magaugayong gid siya nga pilason kag daw mapatay na sa atubangan sang hari sang Babilonia. 25 Pabakuron ko gid ang mga butkon sang hari sang Babilonia, pero ang mga butkon iya sang hari sang Egypt mangin inutil. Kon pauyatan ko na ang akon espada sa hari sang Babilonia kag iya ini gamiton kontra sa Egypt, mahibaluan dayon sang mga Egyptohanon nga ako amo ang Ginoo. 26 Palaptahon ko ang mga Egyptohanon sa nagkalain-lain nga nasyon, dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

31

Ginpaanggid ang Egypt sa Kahoy nga Sedro

1 Sang nahauna nga adlaw sang ikatatlo nga bulan, sang ikaonse nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, ihambal ini sa Faraon nga hari sang Egypt, kag sa iya katawhan:

“Sa kay sin-o ko bala ipaanggid ang imo pagkagamhanan? 3 Ah, ipaanggid ko gali ikaw sa Assyria, ang nasyon nga pareho sa kahoy nga sedro sa Lebanon. Ini nga kahoy may matahom nga mga sanga nga nagahandong sa kakahuyan kag nagalabaw sa iban nga madabong nga mga kahoy. 4 May bugana nga tubig halin sa madalom nga tuburan nga nagabulig patubo sini. (Nagailig man ini nga tubig sa tanan nga kahoy sa kagulangan.) 5 Ini nga kahoy nagalabaw sa tanan nga kahoy sa kakahuyan. Ang iya mga sanga nagdabong kag naglaba pa gid tungod sa bugana nga tubig. 6 Ang tanan nga klase sang mga pispis nagpugad sa iya mga sanga, kag ang tanan nga klase sang talunon nga mga sapat nagbata sa idalom sang iya mga sanga. Ang tanan nga bantog nga mga nasyon nagpahandong sa iya. 7 Matahom gid ini nga kahoy kag malaba ang mga sanga, kay ang iya mga gamot nagalambot sa madalom kag bugana nga tubig. 8 Bisan gani ang mga kahoy nga sedro sa katamnan sang Dios indi makatupong sa katahom sang sini nga kahoy. Bisan ang mga kahoy nga sipres kag mga kahoy nga platano indi mapaanggid sa katahom sang iya mga sanga. Wala gid sing kahoy sa katamnan sang Dios nga makatupong sa katahom sang sini nga kahoy. 9 Ginpatahom ko ini nga kahoy nga may madabong nga mga sanga. Gani nahisa sa iya ang tanan nga kahoy sa katamnan sang Dios.”

10 Gani karon, nagsiling ang Ginoong Dios, “Tungod kay ginpataas sang sini nga kahoy ang iya kaugalingon kag ginpalabaw sa iban nga madabong nga mga kahoy, kag tungod kay nagpabugal siya, 11 itugyan ko siya sa pinakagamhanan nga nasyon nga amo ang magsilot sa iya sing nagakabagay sa iya kalautan. Huo, sikwayon ko siya; 12 tapson siya sang taga-iban nga lugar nga pinakamapintas sa tanan nga nasyon, kag dayon pabay-an. Magalalapta ang iya nagkalabali nga mga sanga sa mga bukid, mga patag, kag sa mga ililigan sang tubig. Magahalin sa iya atong mga nasyon nga nagapahandong sa iya. 13 Magahapon ang tanan nga klase sang mga pispis sa puno sini nga natumba, kag magaluko ang talunon nga mga sapat sa mga sanga sini. 14 Gani dapat wala na sing kahoy nga magtaas pa kag maglabaw sa iban nga madabong nga mga kahoy, bisan bugana pa ini sa tubig. Kay mapatay ang tanan nga kahoy pareho sang tawo, kag magapadulong sa kadadalman sang duta.”

15 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Sa adlaw nga dal-on na ini nga kahoy sa lugar sang mga patay, tabunan ko ang madalom nga mga tuburan bilang tanda sang pagpangasubo. Indi na mag-ilig ang tubig sa mga suba, kag wala na sing bugana nga tubig. Tungod sini, magadulom ang Lebanon kag magakalalaya ang tanan nga kahoy sa latagon. 16 Magakurog sa kahadlok ang mga nasyon kon mabatian nila ang pagkalaglag sang sadto nga kahoy, sa tion nga dal-on ko ini sa lugar sang mga patay upod sadtong mga nagkalamatay. Dayon ang tanan nga kahoy sang Eden kag ang tanan nga maayo kag matahom nga kahoy sang Lebanon nga napatubigan sing maayo malipay didto sa idalom sang duta. 17 Ang mga nasyon nga nagapasilong kag nagadampig sa iya magaupod man sa iya sa lugar sang mga patay upod didto sa mga nagkalamatay sa inaway.

18 “Hari sang Egypt, wala gid sing kahoy sa Eden nga makatupong sa imo katahom kag kagamhanan. Pero ihulog ka man sa idalom sang duta upod sa mga kahoy sang Eden. Didto magaupod kamo sadtong mga tawo nga wala nagtuo sa Dios* nga nagkalamatay sa inaway.

“Amo sini ang matabo sa hari sang Egypt† kag sa iya katawhan. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

32

Ginpaanggid ang Hari sang Egypt sa Buaya

1 Sang nahauna nga adlaw sang ikadose nga bulan, sang ikadose nga tuig sang amon pagkabihag, nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, magpanalambiton ka parte sa Faraon nga hari sang Egypt. Isiling ini sa iya: Nagahunahuna ka nga pareho ka sang leon nga nagapakadto-pakari sa mga nasyon. Pero ang matuod, pareho ka lang sang buaya nga nagalangoy-langoy sa imo mga suba. Ginalabugay mo sang imo tiil ang tubig kag nagalubog ini. 3 Karon, amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: Pukuton ko ikaw kag ipaguyod patakas paagi sa madamo nga tawo. 4 Ipilak ko ikaw sa duta kag ipakaon sa mga pispis kag sa talunon nga mga sapat. 5 Laptahon ko ang imo mga unod sa mga bukid kag sa mga patag. 6 Bas-on ko sang imo nagailig nga dugo ang duta hasta ang mga bukid, kag paagayon ko ini sa mga ililigan sang tubig. 7 Kon dulaon ko na ikaw, lipdan ko sang mga panganod ang langit, gani indi na magsanag ang mga bituon, pati ang adlaw kag ang bulan. 8 Padulmon ko ang tanan nga nagasiga sa langit. Gani magadulom gid sa bilog mo nga nasyon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

9 “Matublag ang mga katawhan sang mga nasyon nga indi mo kilala kon laglagon ko na ikaw. 10 Madamo nga nasyon ang akon pahadlukon sa matabo sa imo, pati ang ila mga hari magakurog sa kahadlok. Magakurog gid ang kada isa sa ila sa kahadlok kon ibalabad ko ang akon espada sa ila sa tion sang imo pagkalaglag. 11 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga salakayon ka sang espada sang hari sang Babilonia. 12 Ipapatay ko ang imo madamo nga katawhan paagi sa espada sang gamhanan nga mga tawo nga pinakamapintas sa tanan nga nasyon. Laglagon gid nila ang tanan nga katawhan sang Egypt pati ang mga butang nga ginapabugal sang sini nga nasyon. 13 Pamatyon ko ang tanan nga kasapatan sang Egypt sa higad sang bugana nga tubig.* Gani wala na sang tawo ukon sapat nga maglubog sang tubig. 14 Dayon patin-awon ko ang tubig sang Egypt, kag magailig ini pareho sang pag-ilig sang lana. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 15 Kon himuon ko na nga mamingaw ang Egypt, kag laglagon ang tanan nga ara dira pati ang iya mga pumuluyo, mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.

16 “Amo ato ang panalambiton sang mga pumuluyo sang mga nasyon para sa Egypt kag sa tanan niya nga mga pumuluyo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

17 Karon, sang ika-15 nga adlaw sang amo gihapon nga bulan kag tuig, nagsiling ang Ginoo sa akon, 18 “Anak sang tawo, magpangasubo ka para sa mga pumuluyo sang Egypt kag sa mga pumuluyo sang iban pa nga gamhanan nga mga nasyon. Kay itagbong ko sila sa idalom sang duta kag makaupod nila didto ang mga nagkalamatay na. 19 Silinga sila, ‘Mas labaw pa bala kamo sang sa iban? Itagbong man kamo sa kadadalman kag makaupod ninyo didto ang mga wala nagtuo sa Dios† 20 nga nagkalamatay sa inaway.’ Malaglag ang mga Egyptohanon kay handa na ang espada sang mga kaaway sa pagpatay sa ila. Guyuron ang Egypt kag ang iya katawhan pakadto sa kalaglagan. 21 Didto sa lugar sang mga patay, abiabihon sang gamhanan nga mga pangulo ang Egypt kag ang iya kadampig nga mga nasyon. Magasiling sila, ‘Nagpanaog man sila diri! Kaupod na nila subong ang mga wala nagtuo sa Dios nga nagkalamatay sa inaway.’

22-23 “Didto man ang hari sang Assyria nga napalibutan sang lulubngan sang iya mga soldado nga nagkalamatay sa inaway. Ang ila mga lulubngan ara sa pinakamadalom nga parte sang kadadalman. Ini nga mga katawhan nga ginakahadlukan sadto sang mga tawo nagkalamatay sa inaway.

24 “Didto man ang hari sang Elam. Napalibutan ang iya lulubngan sang lulubngan sang iya katawhan. Nagkalamatay sila tanan sa inaway. Nagpanaog sila didto sa lugar sang mga patay upod sa iban nga mga wala nagtuo sa Dios. Sang buhi pa sila ginpahadlok nila ang mga tawo sa ila, pero subong ginpakahuy-an sila upod sa iban nga mga nagkalamatay. 25 May ginahamyangan didto ang hari sang Elam upod sa mga nagkalamatay sa inaway. Napalibutan ang iya lulubngan sang lulubngan sang iya katawhan. Sila tanan nga wala nagtuo sa Dios nagkalamatay sa inaway. Kay sang buhi pa sila ginpahadlok nila ang mga tawo sa ila, pero subong ginpakahuy-an sila kag nagahamyang upod sa mga nagkalamatay sa inaway.

26 “Didto man ang hari sang Meshec kag ang hari sang Tubal. Napalibutan ang ila lulubngan sang lulubngan sang ila katawhan. Sila tanan nga wala nagtuo sa Dios nagkalamatay sa inaway. Kay sang buhi pa sila ginpahadlok nila ang mga tawo sa ila. 27 Wala sila ginhatagan sang dungganon nga lubong pareho sang iban nga mga bantog nga tawo nga wala nagatuo sa Dios, nga sang paglubong sa ila ang ila mga espada ara sa ila uluhan kag ang ila mga taming ara sa ila dughan.‡Ini sila nagkalamatay man sa inaway, kay sang buhi pa sila ginpahadlok man nila ang mga tawo sa ila.

28 “Kag ikaw nga hari sang Egypt, malaglag man kag magahamyang upod sa mga wala nagtuo sa Dios nga nagkalamatay sa inaway.

29 “Ara man didto sa lugar sang mga patay ang mga hari sang Edom kag ang tanan nga opisyal sini. Gamhanan sila sadto, pero subong nagahamyang sila sa lugar sang mga patay upod sa mga wala nagtuo sa Dios nga nagkalamatay sa inaway.

30 “Didto man ang tanan nga opisyal sang mga lugar sa north kag ang mga taga-Sidon. Kay sang buhi pa sila ginpahadlok man nila ang mga tawo sa ila. Gamhanan man sila sadto, pero subong ginpakahuy-an sila kag nagahamyang sa lugar sang mga patay upod sa mga wala nagtuo sa Dios nga nagkalamatay sa inaway. 31 Kon makita sang hari sang Egypt§ ining mga nagkalamatay didto sa lugar sang mga patay, malipay siya kag ang iya mga soldado tungod kay indi lang gali sila ang napatay sa inaway. 32 Bisan ginbuot ko nga kahadlukan sila sang mga tawo sang buhi pa sila, mapatay sila kag magahamyang upod sa mga wala nagtuo sa akon nga nagkalamatay sa inaway. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

33

Ginhimo sang Dios si Ezekiel nga Manugbantay sang Israel

(Eze. 3:16-21)

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, ihambal ini sa imo mga kasimanwa: Kon ipasalakay ko sa mga kaaway ang isa ka lugar, ang mga pumuluyo sang sina nga lugar nagapili sang isa sa ila kasimanwa nga mangin manugbantay sang ila siyudad. 3 Kon makita sang sina nga manugbantay nga nagapadulong na ang mga kaaway, patunugon niya ang budyong sa pagpaandam sa mga tawo. 4 Ang bisan sin-o nga nakabati sang budyong pero wala magsapak sini, kag napatay siya sang ginsalakay sila, siya ang may salabton sa iya kamatayon. 5 Kay sang mabatian niya ang budyong wala siya magsapak. Gani siya gid ang may salabton sa iya kamatayon. Kay kon nagsapak lang siya, kuntani naluwas niya ang iya kaugalingon. 6 Pero kon nakita sang manugbantay nga nagapadulong na ang mga kaaway pero wala niya pagpatunuga ang budyong sa pagpaandam sa mga tawo, kag ginsalakay sila kag may napatay sa ila, sukton ko ang manugbantay sa ila kamatayon bisan napatay sila tungod sa ila man nga sala.”

7 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “Anak sang tawo, ginpili ko ikaw nga manugbantay sang katawhan sang Israel. Gani kon ano man nga paandam ang mabatian mo sa akon isiling mo sa ila. 8 Kon magsiling ako sa malain nga tawo nga mapatay gid siya tungod sa iya sala pero wala mo siya ginpaandaman nga magbiya sa iya malain nga pagginawi, mapatay ang amo nga tawo tungod sa iya sala, kag sukton ko ikaw sa iya kamatayon. 9 Pero kon ginpaandaman mo ang ato nga malain nga tawo sa pagbiya sa iya malain nga pagginawi, pero wala siya magsapak sa imo ginsiling, mapatay siya tungod sa iya sala, pero wala ka sing salabton sa iya kamatayon.

10 “Anak sang tawo, nagareklamo ang katawhan sang Israel nga indi nila maagwanta ang silot sa ila mga sala. Nagpalangluya na sila kag daw sa mapatay na kuno sila tungod sini. 11 Karon, silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga wala ako nagakalipay kon may mapatay nga malain nga tawo. Ang gusto ko, magbiya siya sa iya malain nga pagginawi para mabuhi siya. Gani kamo nga katawhan sang Israel, magbiya na kamo sa inyo malain nga pagginawi. Ngaa bala luyag ninyo nga mapatay?

12 “Anak sang tawo, silinga ang imo mga kasimanwa nga kon ang matarong nga tawo magpakasala, ang maayo niya nga mga binuhatan indi makaluwas sa iya. Kag kon ang malain nga tawo magbiya sa iya malain nga mga binuhatan, indi siya pagsilutan sa iya mga ginhimo nga malain. 13 Kon magsiling ako sa matarong nga tawo nga sigurado nga mabuhi siya, pero sa ulihi magpakasala siya kay nagasalig siya nga ang iya maayo nga mga binuhatan sang una makaluwas sa iya, ina nga tawo mapatay tungod sang iya mga sala. Indi ko pagdumdumon ang iya maayo nga mga binuhatan. 14 Kag kon magsiling ako sa malain nga tawo nga sigurado nga mapatay siya, pero sa ulihi magbiya siya sa iya malain nga binuhatan kag maghimo sang husto kag matarong— 15 halimbawa, gin-uli niya ang gin-garantiya sa iya ukon ang iya ginkawat, ginsunod niya ang mga pagsulundan nga nagahatag sang kabuhi, kag wala siya nagahimo sang malain—sigurado nga mabuhi siya; indi siya mapatay. 16 Ang bisan ano nga sala nga iya ginhimo indi na pagdumdumon kontra sa iya. Tungod nga naghimo siya sang husto kag matarong, sigurado nga mabuhi siya.

17 “Pero ang imo mga kasimanwa, Ezekiel, nagareklamo nga indi kuno husto ang akon pamaagi. Pero ang ila pamaagi amo ang indi husto. 18 Kon ang matarong nga tawo magbiya sa iya matarong nga kabuhi kag maghimo sang malain, mapatay siya tungod sa iya sala. 19 Kag kon ang malain nga tawo magbiya sa iya kalainan kag maghimo sing husto kag matarong, magakabuhi siya. 20 Katawhan sang Israel, nagasiling kamo nga ang akon pamaagi indi husto. Hukman ko gani ang kada isa sa inyo suno sa inyo mga binuhatan.”

Ang Paathag Parte sa Paglaglag sang Jerusalem

21 Sang ikalima nga adlaw sang ikanapulo nga bulan, sang ikadose nga tuig sang amon pagkabihag, may isa ka tawo nga nakapalagyo halin sa Jerusalem nga nagkadto sa akon kag nagsiling, “Nalaglag na ang siyudad sang Jerusalem!” 22 Sang gab-i nga wala pa mag-abot ato nga tawo, gin-gamhan ako sang Ginoo kag nakahambal ako liwat. Gani pag-abot sadto nga tawo pagkaaga, makahambal na ako.

23 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 24 “Anak sang tawo, ang mga tawo nga nagaestar didto sa guba nga mga banwa sang Israel nagasiling, ‘Isa lang si Abraham, kag ginhatag sa iya ang bilog nga duta. Madamo kita, gani sigurado nga panag-iyahan ta ini nga duta.’ 25 Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘Nagahunahuna bala kamo nga panag-iyahan ninyo ang amo nga duta bisan nagakaon kamo sang karne nga may dugo pa, kag nagasimba sa inyo mga dios-dios, kag nagapamatay sang tawo? 26 Nagasalig kamo sa inyo espada,* nagahimo kamo sang makangilil-ad nga mga butang, kag nagapanginbabayi, kag karon nagahunahuna kamo nga panag-iyahan ninyo ang duta? 27 Ako, ang buhi nga Ginoong Dios, nagasumpa nga sigurado nga magakalamatay sa inaway atong nagkalabilin nga buhi sa naguba nga mga banwa. Ang mga nagkalabilin nga buhi sa mga uma pagakaunon sang mapintas nga mga sapat, kag ang iban sa ila nga ara sa mga palanaguan kag sa mga kuweba magakalamatay sa balatian. 28 Himuon ko nga mamingaw ang duta sang Israel, kag dulaon ko ang pagpabugal niya sa iya ikasarang. Bisan ang iya mga bukid mangin mamingaw, kag wala na gid sing may mag-agi didto. 29 Kon himuon ko na nga mamingaw ang duta tungod sa tanan nga makangilil-ad nga mga ginahimo sang mga pumuluyo sini, mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.’ ”

30 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, ang imo mga kasimanwa nagaestorya parte sa imo kon magtipon sila sa pader sang siyudad ukon sa puwertahan sang ila balay. Nagasiling sila sa isa kag isa, ‘Dali, pamatian ta abi si Ezekiel kon ano ang iya ihambal halin sa Ginoo!’ 31 Gani nagapalapit ang akon mga katawhan sa imo kag daw sinsero gid sila nga nagapamati sa imo, pero ang matuod wala nila ginatuman ang imo ginahambal. Maayo lang sila maghambal nga ginahigugma nila ako, pero ang sa sulod sang ila tagipusuon amo ang pagpanguwarta. 32 Para sa ila, daw pareho ka lang sa isa ka manugkanta nga manami sang tingog, nga nagakanta sang ambahanon parte sa paghigugma, kag maayo magtukar sang instrumento. Nagapamati lang sila sa imo mensahi, pero wala nila ini ginatuman. 33 Pero kon matabo na ining silot sa ila—kag sigurado gid ini nga matabo—mahibaluan nila nga may propeta gid man gali sa ila.”

34

Ang mga Manugbantay sang Israel

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, maghambal ka kontra sa mga manugbantay sang Israel.* Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kaluluoy kamo nga mga manugbantay sang Israel. Ang inyo lang kaugalingon ang inyo ginatatap! Indi bala nga ang mga manugbantay dapat magtatap sang iya mga karnero? 3 Ginainom ninyo ang ila gatas, ginahimo nga bayo ang ila bulbol, kag ginaihaw ang pinakamaayo sa ila, pero wala ninyo sila ginatatap. 4 Wala ninyo pagpabaskuga ang mga maluya sa ila. Wala ninyo pagbulunga ang mga nagamasakit ukon pagbugkusi ang mga may pilas. Wala ninyo pagpangitaa ang mga nagtalang ukon ang mga nadula. Sa baylo, ginpintasan ninyo sila sing puwerte gid. 5 Tungod kay wala sila sing manugbantay, naglalapta sila kag ginpanukob sang mapintas nga mga sapat. 6 Nagtalalang ang akon mga karnero sa mga bukid. Naglalapta sila sa bilog nga kalibutan, kag wala gid sing may nagpangita sa ila.

7 “Gani kamo nga mga manugbantay, pamatii ninyo ang akon ginasiling. 8 Ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga silutan ko kamo tungod kay wala ninyo pagbantayi ang akon mga karnero, gani ginsalakay sila kag ginpanukob sang mapintas nga mga sapat. Wala ninyo sila pagpangitaa kundi ang inyo lang kaugalingon ang inyo ginatatap. 9 Gani kamo nga mga manugbantay, pamatii ninyo ang akon ginasiling. 10 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga kontra ko kamo, kag may salabton kamo sa akon sa natabo sa akon mga karnero. Indi ko na pag-ipatatap sa inyo ang akon mga karnero, kay ang inyo lang kaugalingon ang inyo ginatatap. Luwason ko ang akon mga karnero sa inyo, kag indi na ninyo sila pagkaunon.

11 “Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga ako mismo ang magapangita sang akon mga karnero kag magatatap sa ila. 12 Mangin pareho ako sa manugbantay nga nagapangita sang iya mga karnero nga naglalapta. Pagaluwason ko sila sa tanan nga lugar nga sa diin sila naglalapta sadtong tion sang kagamo.† 13 Pagakuhaon ko sila sa nagkalain-lain nga nasyon, kag pagadal-on sa ila kaugalingon nga duta. Pahalbon ko sila sa mga bukid sang Israel, sa higad sang mga suba, kag sa mga duta nga ginaestaran sang mga tawo. 14 Pahalbon ko sila sa maayo nga palahalban sa mga bukid sang Israel. Didto magaluko sila kag magahalab. 15 Ako mismo, ang Ginoong Dios, ang magatatap sa akon mga karnero, kag papahuwayon ko sila. 16 Pangitaon ko atong mga nagkaladula kag nagtalang. Bugkusan ko ang mga may pilas kag pabaskugon ang mga maluya. Pero pagalaglagon ko ang mga matambok kag mabaskog. Himuon ko sa ila kon ano ang matarong.

17 “Mga katawhan sang Israel nga akon mga karnero, ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa inyo nga pagahukman ko kamo. Painon ko ang maayo sa malain, ang mga karnero sa mga kanding. 18 Ang iban sa inyo indi ayawan sa paghalab sang maayo nga palahalban; ginatasak pa ninyo ang iban nga mga palahalban. Indi kamo ayawan sa pag-inom sang matin-aw nga tubig; ginalubog pa ninyo ang iban nga tubig. 19 Magahalab lang bala ang iban ko nga mga karnero sang gintasak ninyo nga palahalban? Magainom lang bala sila sang ginlubog ninyo nga tubig?

20 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa inyo nga ako mismo ang magaseparar sang matambok nga mga karnero sa maniwang nga mga karnero. 21 Kay kamo nga mga matambok, ginadis-og kag ginasungay lang ninyo ang mga maluya hasta nga magpalayo sila. 22 Pagaluwason ko ang akon mga karnero, kag indi na sila pag-abusuhan pa liwat. Painon ko ang mga maayo sa mga malain. 23 Hatagan ko sila sang isa ka manugbantay nga kaliwat sang akon alagad nga si David. Siya ang magatatap kag magabantay sa ila. 24 Ako, ang Ginoo, mangin ila Dios, kag ang kaliwat sang akon alagad nga si David mangin ila pangulo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

25 “Magahimo ako sang kasugtanan sa ila nga mangin maayo na ang ila kahimtangan. Pagatabugon ko ang mapintas nga mga sapat sa ila duta para makaestar sila sa kamingawan kag makatulog sa kagulangan nga luwas sa katalagman. 26 Pakamaayuhon ko sila kag ang mga lugar sa palibot sang akon balaan nga bukid. Padal-an ko sila sang ulan sa nagakaigo nga panahon bilang pagpakamaayo ko sa ila. 27 Magapamunga ang ila mga kahoy kag mga tanom, kag magakabuhi sila nga luwas sa katalagman. Mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo kon hilwayon ko sila sa kamot sang mga nag-ulipon sa ila. 28 Indi na sila pag-abusuhan sang iban nga mga nasyon kag indi na sila pagkaunon sang talunon nga mga sapat. Magakabuhi sila nga luwas sa katalagman kag wala sing may magapahadlok sa ila. 29 Hatagan ko sila sang duta nga mapatubason para indi na sila mag-antos sing gutom ukon pagyagutaon sang iban nga mga nasyon. 30 Dayon mahibaluan nila nga ako, ang Ginoo nga ila Dios, nagaupod sa ila, kag sila nga katawhan sang Israel, akon katawhan. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

31 “Kamo ang akon mga karnero sa akon palahalban. Kamo ang akon katawhan, kag ako ang inyo Dios. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

35

Ang Mensahi Batok sa Edom

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, mag-atubang ka sa Bukid sang Seir,* kag magwali kontra sa iya mga pumuluyo. 3 Silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kontra ko kamo, mga taga-Bukid sang Seir. Silutan ko kamo kag mangin mamingaw ang inyo lugar. 4 Maguba ang inyo mga banwa kag mangin mamingaw ini. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. 5 Dugay na ang inyo dumot sa mga taga-Israel, kag ginpabay-an lang ninyo sila nga salakayon sang tion sang ila kalisod, ang tion nga ginsilutan na sila tungod sa ila mga sala. 6 Gani, ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga ipapatay ko gid kamo bisan diin man kamo magkadto. Huo, lagson gid kamo sang mga manugpatay, kay wala kamo nalainan sang pagpamatay. 7 Himuon ko nga mamingaw ang Bukid sang Seir, kag pamatyon ko ang tanan nga nagapakadto-pakari didto. 8 Ang mga magakalamatay sa inyo sa inaway magalalapta sa inyo mga bukid, mga patag, kag mga ililigan sang tubig. 9 Himuon ko ang inyo lugar nga mamingaw hasta san-o. Wala na sing may mag-estar sa inyo mga banwa. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.

10 “Nagasiling kamo nga ang Juda kag Israel mangin inyo, kag panag-iyahan ninyo ini bisan ako, ang Ginoo, kaupod nila. 11 Gani ako, ang Ginoong Dios nga buhi, nagasumpa nga balusan ko kamo sa inyo kaakig, kahisa, kag kaugot nga ginpakita ninyo sa akon katawhan. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo samtang ginasilutan ko kamo. 12 Sa sina nga paagi, mahibaluan man ninyo nga ako, ang Ginoo, nakabati sang tanan ninyo nga pagpakamalaot sa mga bukid sang Israel. Kay nagsiling kamo, ‘Nalaglag ini kag gintugutan kita nga agawon ini.’ 13 Nagpahambog man kamo kag bisan ano na lang ang inyo ginahambal kontra sa akon, kag nabatian ko man ini.

14 “Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga magakalipay ang bilog nga kalibutan kon himuon ko na nga mamingaw ang inyo lugar, 15 tungod kay nalipay kamo sang nangin mamingaw ang duta nga ginpanubli sang katawhan sang Israel. Gani amo man sina ang matabo sa inyo; mangin mamingaw ang Bukid sang Seir kag ang bilog nga Edom. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.”

36

Ang Mensahi sa mga Bukid sang Israel

1 Nagsiling ang Ginoo, “Anak sang tawo, maghambal ka sa mga bukid sang Israel. Silinga sila, ‘O mga bukid sang Israel, pamatii ninyo ang mensahi sang Ginoo. 2 Amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: Nagsiling ang inyo mga kaaway nga ila na ang inyo madugay na nga mga bukid.’

3 “Gani, tawo, silinga ang mga bukid sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Ginsalakay kamo sang mga nasyon sa bisan diin nga direksyon, kag karon ginapanag-iyahan nila kamo. Ginayaguta kag ginapakahuy-an pa nila kamo. 4-5 Gani, kamo nga mga bukid, mga ililigan sang tubig, mga patag, mga nagkalaguba nga mga lugar, kag mga mamingaw nga mga banwa nga ginsalakay kag ginyaguta sang mga nasyon sa palibot ninyo, pamatii ninyo ang akon ginasiling. Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga puwerte gid ang akon kaakig sa sina nga mga nasyon labi na gid sa Edom, kay gin-agaw nila ang akon duta nga may kalipay kag pagyaguta, kay gusto gid nila nga maangkon ang mga palahalban sini.

6-7 “Gani, tawo, maghambal ka sa duta sang Israel. Silinga ang mga bukid, mga ililigan sang tubig, kag mga patag, nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Nag-antos kamo sa pagpakahuya sang mga nasyon sa palibot ninyo. Gani sa puwerte ko nga kaakig, ako, ang Ginoong Dios, nagasumpa nga mahuy-an man ina nga mga nasyon. 8 Pero kamo, mga bukid sang Israel, may mga kahoy nga magtubo sa inyo, kag magapamunga ini para sa akon katawhan nga mga Israelinhon, kay madali na lang sila nga magpuli. 9 Pamati! Tatapon ko kamo. Araduhon ko ang inyo duta kag tamnan. 10 Padamuon ko ang inyo mga pumuluyo—ang bilog nga katawhan sang Israel. Patindugon liwat ang inyo mga banwa nga nagkalaguba, kag pagapuy-an ini sang akon katawhan. 11 Padamuon ko ang inyo mga tawo kag ang inyo mga sapat. Paestaron ko liwat ang mga tawo sa inyo pareho sang una, kag pauswagon ko kamo sobra pa sang sa una. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. 12 Ibalik ko ang akon katawhan nga mga Israelinhon sa inyo. Panag-iyahan nila kamo, kag indi na gid ninyo liwat pagdulaon ang ila mga kabataan.”

13 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Nagasiling ang mga tawo sa inyo nga ginahalitan* ninyo ang inyo mga pumuluyo kag ginadula ninyo ang mga kabataan sa inyo nasyon. 14 Pero sugod subong, indi na ninyo paghalitan ang inyo mga pumuluyo. Kag indi na ninyo pagdulaon ang mga kabataan sa inyo nasyon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 15 Indi ko na pagtugutan nga yagutaon kamo ukon pakahuy-an sang iban nga mga nasyon. Kag indi ko na pagtugutan nga malaglag ang inyo nasyon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

16 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon: 17 “Anak sang tawo, sang nagaestar pa ang mga Israelinhon sa ila duta, ginhigkuan nila ini paagi sa ila malain nga pagginawi kag binuhatan. Sa akon panulok, ang ila pagginawi pareho kahigko sang babayi nga ara ang iya pamulanon. 18 Gani ginpaagom ko sa ila ang akon kaakig tungod sang ila pagpamatay sa duta sang Israel, kag tungod sang ila pagsimba sa mga dios-dios nga nakapahigko sang sini nga duta. 19 Ginpalapta ko sila sa iban nga mga nasyon. Ginhimo ko sa ila ang nagakabagay sa ila pagginawi kag binuhatan. 20 Bisan diin sila magkadto nga mga nasyon, nagakahuy-an ang akon balaan nga ngalan. Kay nagasiling ang mga tawo, ‘Mga katawhan sila sang Ginoo, pero ginpahalin niya sila sa iya duta.’ 21 Nagakabalaka gid ako sa akon balaan nga ngalan nga ginahatagan sang kahuy-anan sang katawhan sang Israel bisan diin sila magkadto nga mga nasyon. 22 Gani silinga ang katawhan sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: O katawhan sang Israel, ginapabalik ko kamo sa inyo duta indi tungod nga takos kamo nga magbalik didto. Ginahimo ko ini tungod sa akon balaan nga ngalan, nga inyo ginahatagan sang kahuy-anan bisan diin kamo magkadto nga mga nasyon. 23 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga ipakita ko ang pagkabalaan sang akon dungganon nga ngalan nga ginhatagan ninyo sang kahuy-anan sa mga nasyon. Dayon mahibaluan sang sina nga mga nasyon nga ako amo ang Ginoo kon ipakita ko ang akon pagkabalaan sa ila paagi sa himuon ko sa inyo. 24 Kay kuhaon ko kamo sa nagkalain-lain nga nasyon kag pabalikon sa inyo kaugalingon nga duta. 25 Wisikan ko kamo sang limpyo nga tubig para mangin limpyo kamo sa tanan nga kahigkuan, kag indi na kamo magsimba sa mga dios-dios. 26 Hatagan ko kamo sang bag-o nga tagipusuon kag bag-o nga espiritu. Ang matig-a ninyo nga tagipusuon mangin matinumanon na nga tagipusuon. 27 Hatagan ko man kamo sang akon Espiritu para masunod ninyo sing maayo ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. 28 Magaestar kamo sa duta nga ginhatag ko sa inyo mga katigulangan. Mangin katawhan ko kamo kag mangin Dios ninyo ako. 29 Limpyuhan ko kamo sa tanan ninyo nga kahigkuan. Hatagan ko kamo sang bugana nga uyas, kag indi na kamo magaantos sing gutom. 30 Pabungahon ko sing madamo ang mga kahoy kag pabuganaon ko ang inyo mga patubas, para indi na kamo pagpakahuy-an sang iban nga mga nasyon tungod sa gutom. 31 Dayon madumduman ninyo ang inyo malain nga pagginawi kag pamatasan, kag kangil-aran ninyo ang inyo kaugalingon tungod sa inyo mga sala kag makangilil-ad nga mga binuhatan. 32 Pero gusto ko nga mahibaluan ninyo, O katawhan sang Israel, nga ginahimo ko ini indi tungod sa inyo. Dapat gid kamo nga mahuya sa inyo nga pagginawi. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

33 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Sa tion nga matinluan ko na kamo sa tanan ninyo nga mga sala, paestaron ko kamo liwat sa inyo mga banwa, kag patindugon ninyo ang mga nagkalaguba nga mga lugar. 34 Ang duta nga sadto anay mamingaw, pagaaraduhon na, kag ang tanan nga makakita sini 35 magasiling, ‘Ang duta nga sadto anay wala sing pulos, karon nangin pareho na sa katamnan sang Eden. Ang mga banwa nga sadto anay nagkalaguba kag mamingaw, karon may mga pader na kag ginaestaran na!’ 36 Dayon ang mga nasyon sa inyo palibot nga nagkalabilin makahibalo nga ako, ang Ginoo, amo ang nagpatindog sang mga nagkalaguba kag nagpatanom sa nangin mamingaw nga duta. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini, kag himuon ko gid ini.”

37-38 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Pamatian ko liwat ang pagpakitluoy sang katawhan sang Israel, kag amo ini ang himuon ko sa ila: Padamuon ko sila pareho kadamo sang karnero nga ginahalad sa Jerusalem sa tion sang natalana nga mga piesta. Gani ang nagkalaguba nga mga banwa pagaestaran na sang madamo nga tawo. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

37

Ang Patag nga May Madamo nga Tul-an

1 Karon, gin-gamhan ako sang Ginoo kag gindala ako sang iya Espiritu sa tunga sang patag nga puno sang tul-an. 2 Ginlibot ako sang Ginoo didto, kag nakita ko ang puwerte kadamo nga mga tul-an nga nagalapta didto sa patag. Mamala gid ang mga tul-an. 3 Nagpamangkot ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, mabuhi pa bala ini nga mga tul-an?” Nagsabat ako, “O Ginoong Dios, ikaw gid lang ang nakahibalo sina.”

4 Nagsiling siya liwat sa akon, “Silinga inang mamala nga mga tul-an nga magpamati sila sa akon ginasiling. 5 Kay ako, ang Ginoong Dios, nagasiling sa ila: Paginhawaon ko kamo, kag mabuhi kamo. 6 Hatagan ko kamo sang mga ugat kag mga unod, kag putson ko kamo sang panit. Paginhawaon ko kamo, kag mabuhi kamo. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo.”

7 Gani gintuman ko ang ginmando sa akon. Kag samtang nagahambal ako, nabatian ko ang linagatok, kag ang mga tul-an nag-alalangot. 8 Nakita ko dayon nga may mga ugat kag mga unod na ini kag naputos sang panit, pero wala pa sila nagaginhawa.

9 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, silinga ang hangin nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: O hangin, maghuyop kamo halin sa apat ka direksyon sa paghatag sang ginhawa sa sinang patay nga mga lawas para mabuhi sila.” 10 Kag amo ato ang akon ginsiling, suno sa iya ginmando sa akon. Nakabaton sang ginhawa ang patay nga mga lawas kag nabuhi sila. Nagtindog sila, kag puwerte sa ila kadamo, daw isa ka batalyon nga mga soldado.

11 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, ina nga mga tul-an nagarepresentar sang bilog nga katawhan sang Israel. Nagasiling sila, ‘Mala na ang amon mga tul-an, kag wala na kami sing paglaom; ginlaglag na kami.’ 12 Gani silinga sila nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: O katawhan ko, buksan ko ang inyo mga lulubngan kag banhawon ko kamo, kag ibalik sa duta sang Israel. 13 Dayon mahibaluan ninyo, O katawhan ko, nga ako amo ang Ginoo, kon buksan ko na ang inyo mga lulubngan kag banhawon ko kamo. 14 Ihatag ko ang akon Espiritu sa inyo kag mabuhi kamo, kag paestaron ko kamo sa inyo kaugalingon nga duta. Dayon mahibaluan ninyo nga ako amo ang Ginoo. Kon ano ang akon ginahambal, ginatuman ko. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Pag-isa sang Juda kag Israel

15 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 16 “Anak sang tawo, magkuha ka sang lipak kag sulati ini sang, ‘Ang ginharian sang Juda.’ Dayon magkuha ka sang isa pa ka lipak kag sulati sang, ‘Ang ginharian sang Israel.’ 17 Sugpuna ining duha ka lipak para mangin isa na lang ini sa imo kamot. 18 Kon pamangkuton ka gani sang imo mga kasimanwa kon ano ang buot silingon sina, 19 sabta sila, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: Sugpunon ko ang lipak nga nagarepresentar sang Israel kag ang lipak nga nagarepresentar sang Juda, kag mangin isa na lang ini sa akon kamot.’

20 “Samtang ginauyatan mo ang lipak nga imo ginsulatan, ipakita ini sa mga tawo, 21 kag silinga sila, ‘Amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: Kuhaon ko ang mga Israelinhon sa tanan nga nasyon nga sa diin sila naglalapta, kag dal-on ko sila pabalik sa ila kaugalingon nga duta. 22 Isahon ko na lang sila ka nasyon sa duta sang Israel. Isa lang ka hari ang magahari sa ila, kag indi na sila matunga pa liwat sa duha ka nasyon ukon ginharian. 23 Indi na nila paghigkuan ang ila kaugalingon paagi sa pagsimba sa ila makangilil-ad nga mga dios-dios, ukon sa paghimo sang bisan ano nga sala. Kay luwason ko sila sa tanan nila nga pagpakasala, kag tinluan ko sila. Mangin katawhan ko sila, kag mangin Dios nila ako. 24 Magahari sa ila ang hari nga kaliwat sang akon alagad nga si David. May isa lang sila tanan ka manugbantay. Pagasundon nila sing maayo ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. 25 Magaestar sila sa duta nga akon ginhatag sa akon alagad nga si Jacob, ang duta nga sa diin nag-estar ang ila mga katigulangan. Didto sila kag ang ila mga kaliwat magaestar hasta san-o, kag magahari sa ila ang hari nga kaliwat sang akon alagad nga si David sa wala sing katapusan. 26 Magahimo ako sang kasugtanan sa ila nga mangin maayo ang ila kahimtangan, kag ini nga kasugtanan magapadayon hasta san-o. Paestaron ko sila sa ila duta* kag padamuon ko sila, kag patindugon ko ang akon templo sa ila tunga hasta san-o. 27 Magapuyo ako upod sa ila. Mangin Dios nila ako, kag mangin katawhan ko sila. 28 Kag kon magpabilin na ang akon templo sa ila hasta san-o, mahibaluan sang mga nasyon nga ako, ang Ginoo, amo ang nagpili sa mga Israelinhon nga mangin akon.’ ”

38

Ang Mensahi Batok kay Gog

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 2 “Anak sang tawo, maghambal ka kontra kay Gog nga taga-Magog, nga pangulo sang Meshec kag sang Tubal. 3 Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Gog, pangulo sang Meshec kag sang Tubal, kontra ko ikaw. 4 Palisuon ko ikaw kag kaw-itan sang mga taga ang imo sag-ang, kag guyuron upod sang bilog mo nga puwersa—ang imo mga kabayo, mga manugkabayo nga armado, kag ang imo madamo nga soldado nga may dalagko kag magagmay nga mga taming kag puro armado sang espada. 5 Magaupod sa ila ang mga soldado sang Persia, Ethiopia,* kag Put, nga may mga taming kag helmet, 6 pati man ang Gomer kag ang Bet Togarma sa north kag ang tanan nila nga mga soldado. Madamo nga nasyon ang magaupod sa imo.

7 “Sige na, magpreparar ka kag ang tanan mo nga soldado. Panguluhi sila sa pagpakig-away. 8 Kay sa palaabuton manduan ko kamo sa pagsalakay sa Israel. Sa sina nga tion napatindog na liwat ang Israel pagkatapos nga naguba ini sa inaway kag nangin mamingaw sing malawig. Kag sa sina man nga tion nakabalik na ang mga pumuluyo sini halin sa mga nasyon kag nagapuyo na sila nga malinong. 9 Ikaw kag ang imo mga soldado, kag ang imo kaupod nga mga nasyon, magasalakay sa Israel nga daw sa bagyo, kag likupan ninyo ini pareho sang paglikop sang panganod.”

10 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Sa sina nga tion magaplano ka sing malain. 11 Magasiling ka: Salakayon ko ang Israel nga ang mga banwa sini wala sing pader, puwertahan, kag trangka, kag ang mga pumuluyo sini nagapuyo nga malinong kag wala sing may ginakahadlukan nga katalagman. 12 Agawon ko ang mga pagkabutang sang sini nga mga banwa nga mamingaw sadto, nga karon puno na sang mga tawo nga nagbalik halin sa mga nasyon. Madamo ang ila mga kasapatan kag mga pagkabutang, kag ginakabig nila ang ila nasyon nga amo ang pinakaimportante nga nasyon sa kalibutan.

13 “Magasiling sa imo ang katawhan sang Sheba kag sang Dedan, kag ang mga negosyante sa mga banwa sang Tarshish, ‘Gintipon mo na bala ang imo madamo nga soldado para kuhaon ang mga pilak, bulawan, kasapatan, kag mga pagkabutang sang mga Israelinhon?’

14 “Gani, anak sang tawo, silinga si Gog nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Sa tion nga magpuyo na nga malinong ang akon katawhan nga mga Israelinhon, mahibaluan mo ini. 15 Dayon salakayon mo sila halin sa imo malayo nga lugar sa north, upod sang imo madamo kag gamhanan nga mga soldado nga nagasakay sa kabayo. 16 Salakayon mo ang akon katawhan nga mga Israelinhon pareho sang panganod nga magalikop sa ila. Huo, Gog, ipasalakay ko sa imo ang akon duta sa palaabuton. Paagi sa ipahimo ko sa imo, mapakita ko ang akon pagkabalaan sa mga nasyon. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

17 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Sang una nga panahon, ginpahayag ko, paagi sa mga propeta sang Israel nga akon mga alagad, nga sa ulihi nga mga inadlaw may magasalakay sa Israel. Kag ikaw ang buot ko sadto silingon. 18 Pero sa sina nga tion nga salakayon mo, Gog, ang Israel, magaibwal ako sa kaakig. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 19 Kag sa puwerte ko nga kaakig, ginasumpa ko nga sa sina nga tion magalinog sing mabaskog sa duta sang Israel. 20 Magakurog sa akon presensya ang tanan nga tawo sa kalibutan kag ang tanan nga klase sang sapat: ang nagalakat, ang nagalupad, ang nagakamang, kag ang nagalangoy. Magakalatiphag ang mga bukid kag ang mga banglid, kag magakalarumpag ang mga pader. 21 Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga ipapatay ko ikaw, Gog, didto sa akon mga bukid, kag ang imo mga soldado magapinatyanay. 22 Silutan ko ikaw kag ang imo mga soldado, kag ang imo kaupod nga mga nasyon. Silutan ko kamo sang balatian kag pagpinatyanay. Paulanan ko kamo sang mabaskog nga ulan, sang yelo nga daw mga bato, kag sang nagadabadaba nga asupre. 23 Sa sini nga paagi ipakita ko ang akon pagkagamhanan kag pagkabalaan sa tanan nga nasyon. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”

39

Ang Pagkalaglag ni Gog kag sang Iya mga Soldado

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, maghambal ka kontra kay Gog. Silinga siya nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘Kontra ko ikaw, Gog, pangulo sang Meshec kag sang Tubal. 2 Palisuon ko ikaw kag guyuron halin sa malayo nga lugar sa north hasta nga makaabot ka sa mga bukid sang Israel. 3 Dayon kuhaan ko ikaw sang armas, 4 kag malaglag ka sa mga bukid sang Israel, pati ang tanan mo nga mga soldado kag ang kaupod mo nga mga nasyon. Ipakaon ko ang inyo mga bangkay sa nagkalain-lain nga klase sang mga pispis nga nagapangaon sang bangkay, kag sa mapintas nga mga sapat. 5 Malaglag gid kamo sa latagon kay ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 6 Sunugon ko ang Magog kag ang mga nasyon nga malapit sa dagat, nga ang mga pumuluyo sini nagakabuhi nga wala sing ginakahadlukan nga katalagman. Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo. 7 Ipahibalo ko sa akon katawhan nga mga Israelinhon nga balaan ang akon ngalan, kag indi ko na pagtugutan nga mahuy-an pa ini. Dayon mahibaluan sang mga nasyon nga ako amo ang Ginoo, ang balaan nga Dios sang Israel. 8 Magaabot gid ang ina nga tion nga akon ginasiling. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

9 “ ‘Kon mag-abot na ina nga tion, tipunon sang mga katawhan sang Israel nga nagaestar sa mga banwa ang inyo mga armas—ang dalagko kag gagmay nga mga taming, ang mga pana, mga inuglampos, kag mga bangkaw—kag ila ini nga gamiton nga gatong sa sulod sang pito ka tuig. 10 Indi na kinahanglan nga magpangahoy pa sila sa latagon ukon sa kagulangan, kay may mga armas na man sila nga inuggatong. Gani agawan man nila atong nag-agaw sa ila. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

11 “ ‘Sa sina nga tion, ilubong ko si Gog kag ang iya madamo nga tinawo didto sa Israel, sa Pulopatag sang mga Nagapanglakaton, sa east sang Patay nga Dagat. Mangin dako gid ini nga lulubngan, gani indi na makaagi ang mga nagapanglakaton didto. Kag pagatawgon na ini nga Pulopatag sang Madamo nga Tinawo ni Gog.*

12 “ ‘Pito gid ka bulan ang paglubong sa ila sang mga Israelinhon para malimpyuhan ang duta. 13 Ang tanan nga pumuluyo magabulig sa paglubong. Kag ina nga tion indi gid malipatan sang mga Israelinhon, kay sa sina nga paagi napadunggan ako. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 14 Pagkatapos sang pito ka bulan, may mga tawo nga pilion nga maghimo sang sini lang gid nga buluhaton: libuton nila ang ato nga lugar para tan-awon kon may bangkay pa nga nabilin, kag ila ini nga ipalubong, para malimpyuhan ang duta. 15 Kon may makita gani sila nga tul-an sang tawo, ila ini nga tandaan para mahibaluan sang mga manuglubong kag malubong nila sa “Pulopatag sang Madamo nga Tinawo ni Gog.” 16 (May banwa man nga malapit didto nga pagatawgon nga “Madamo nga Tawo.”†) Sa sina nga paagi malimpyuhan nila ang duta.’ ”

17-18 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoong Diossa akon, “Anak sang tawo, tipuna ang tanan nga klase sang mga pispis kag mapintas nga mga sapat didto sa mga bukid sang Israel, kay magapapunsyon ako sa ila sang madamo nga halad. Magakaon sila sang unod kag magainom sang dugo sang maisog nga mga soldado kag mga pangulo, nga daw pareho lang nga nagakaon sila sang mga karnero, mga baka kag mga kanding nga ginpatambok halin sa Bashan. 19-20 Sa sini nga punsyon nga ginpreparar ko sa ila, magapaayaw sila kaon kag inom hasta nga mabusog gid sila kag magkalahubog. Magapaayaw gid sila kaon sang mga kabayo, mga manugkabayo, kag sang maisog nga mga soldado. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

21 “Kon silutan ko na ang mga nasyon, makita nila kon ano ako ka gamhanan. 22 Kag halin sa sina nga tion, mahibaluan sang katawhan sang Israel nga ako amo ang Ginoo nga ila Dios. 23 Mahibaluan man sang iban nga mga nasyon nga ginbihag ang katawhan sang Israel tungod sang ila mga sala, kay wala sila nagtuman sa akon. Gintalikdan ko sila kag ginpabay-an nga salakayon sang mga kaaway kag pamatyon. 24 Ginhimo ko lang sa ila ang nagakabagay sa ila ginhimo nga mahigko kag malain. Gintalikdan ko gid sila.”

25 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Pero karon, kaluoyan ko ang katawhan sang Israel, ang mga kaliwat ni Jacob, kag ibalik ko ang ila maayo nga kahimtangan,‡ para mapadunggan ang akon balaan nga ngalan. 26 Kon magaestar na sila sa ila duta nga malinong kag wala sing may ginakahadlukan, kalimtan na nila ang ila kahuy-anan kag ang ila pagluib sa akon. 27 Kuhaon ko sila sa mga duta sang ila mga kaaway, kag sa sini nga paagi makita sang madamo nga nasyon ang akon pagkabalaan. 28 Dayon mahibaluan sang akon katawhan nga ako amo ang Ginoo nga ila Dios. Kay bisan ginpabihag ko sila sa iban nga mga nasyon, ginbalik ko man sila tanan sa ila duta nga wala gid sing isa nga nabilin. 29 Indi ko na gid sila pagpabay-an kay ipadala ko ang akon Espiritu sa ila. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

40

Ang Bag-o nga Templo

1-2 Sang ikanapulo nga adlaw sang nahauna nga bulan, sang ika-25 nga tuig sang amon pagkabihag—ika-14 nga tuig halin sang pagkalaglag sang Jerusalem—gin-gamhan ako sang Ginoo kag ginpakitaan sang palanan-awon. Kag sa amo nga palanan-awon, gindala niya ako sa mataas nga bukid sa Israel. Pagtan-aw ko sa south, may nakita ako nga mga building nga daw isa ka siyudad. 3 Gindala ako sang Ginoo didto kag may nakita ako nga isa ka tawo nga ang iya hitsura daw nagabadlak nga saway. Nagatindog siya sa may puwertahan nga nagauyat sang duha ka inugtakos: ang isa linen nga higot kag ang isa kahoy. 4 Nagsiling ang tawo sa akon, “Anak sang tawo, magpamati ka, kag tan-awa sing maayo ang tanan nga ipakita ko sa imo kay amo ini ang rason kon ngaa gindala ka diri. Isugid dayon sa katawhan sang Israel ang tanan nga makita mo.”

Ang sa East nga Alagyan

5 Nakita ko ang templo nga napalibutan sang pader. Ginkuha sang tawo ang iya kahoy nga inugtakos, nga ang kalabaon 10 feet suno sa opisyal nga talaksan. Gintakos niya ang pader; 10 feet ang kataason sini kag ang kadamulon. 6 Dayon nagkadto ang tawo sa may alagyan sang templo nga nagaatubang sa east. Nagsaka siya sa hagdan kag gintakos niya ang samputan sang alagyan, kag 10 feet ang kalabaon sini. 7 Sa kada kilid sang sini nga alagyan may ara sang tatlo ka kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya. Ini nga mga kuwarto 10 feet kuwadrado, kag ang kadamulon sang pader sa tunga nila 8 feet. Sunod sa sini nga mga kuwarto may samputan naman nga pakadto sa balkon nga nagaatubang sa templo. Ini nga samputan may kalabaon nga 10 feet.

8 Gintakos man sang tawo ang balkon, 9 kag 14 feet ang kalabaon sini. Ang magtimbang nga pader sa alagyan sang balkon may kadamulon nga 3 feet.

10 Ang tatlo ka kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya palareho ang kadakuon, kag ang mga pader sa tunga nila palareho man ang kadamulon.

11 Gintakos sang tawo ang kasangkaron sang sini nga alagyan sa east, kag 22 feet ini. Ang kasangkaron sang puwertahan sini 17 feet lang. 12 Sa atubangan sang kada kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya, may pader nga 20 inches ang kataason kag 20 inches ang kadamulon. Ini nga mga kuwarto 10 feet kuwadrado.

13 Dayon gintakos sang tawo ang bilog nga kasangkaron sang alagyan, kag 42 feet ini. Ang pagtakos sini halin sa likod sang pader sang kuwarto nga sa diin nagabantay ang guwardya pakadto sa pihak nga pader sang pareho man nga kuwarto. 14 Gintakos niya ang pihak kag pihak nga pader sa sulod sang alagyan halin sa puwertahan pakadto sa balkon nga nagaatubang sa guwa nga ugsaran, kag ang bilog nga kalabaon sini 100 feet.* 15 Ang kalabaon sang alagyan halin sa puwertahan pakadto sa punta sang balkon 85 feet. 16 May magagmay nga mga bintana sa tanan nga kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya kag subong man sa mga pader sa tunga sang sini nga mga kuwarto. Ini nga mga pader may dekorasyon nga mga palma nga gintigib.

Ang sa Guwa nga Lagwerta sang Templo

17 Dayon gindala ako sang tawo sa guwa nga ugsaran. Didto may nakita ako nga 30 ka kuwarto nga nagaraya sa alagyan nga bato nga nagapalibot sa ugsaran. 18 Ining alagyan nga sa ubos nagalambot hasta sa kilid sang mga alagyan nga pasulod sa ugsaran. Ang kasangkaron sang alagyan nga bato tupong sa kalabaon sang sina nga mga alagyan. 19 Dayon gintakos sang tawo ang distansya halin sa alagyan nga pasulod sa guwa nga ugsaran hasta sa alagyan nga pakadto sa sulod nga ugsaran, kag 170 feet ang distansya sini.

Ang Alagyan sa North

20 Dayon gintakos sang tawo ang kalabaon kag kasangkaron sang alagyan sa north. Ini nga alagyan nagapakadto sa guwa nga ugsaran. 21 Ang kada kilid sang alagyan may ara man sang tatlo ka kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya. Ang kadakuon sang sini nga mga kuwarto kag sang mga pader sa tunga sini, kag pati sang balkon sini, pareho man sa alagyan sa east. Ang kalabaon sang alagyan sa north 85 feet kag ang iya kasangkaron 42 feet kag 6 inches. 22 Ang iya mga bintana, balkon, kag dekorasyon nga mga palma pareho man sa alagyan sa east. May pito ka halintang pasaka sa alagyan, kag may balkon sa punta sini. 23 Ang sa sulod nga ugsaran may alagyan nga nagaatubang sa alagyan sa north, pareho sa alagyan sa east. Gintakos man sang tawo ang distansya sang duha ka alagyan, kag 170 feet ini.

Ang Alagyan sa South

24 Dayon gindala ako sang tawo sa south, kag didto may nakita ako nga alagyan. Gintakos niya ang balkon sini kag ang mga pader sa sulod, kag pareho man ang takos sini sa iban. 25 May mga bintana man sa palibot sang alagyan kag sang balkon pareho sa iban. Ang kalabaon sang alagyan 85 feet kag ang iya kasangkaron 42 feet kag 6 inches. 26 May pito man ka halintang pasaka sa alagyan kag may balkon man sa punta sini. Ang mga pader sa kilid sang alagyan may dekorasyon nga mga palma nga gintigib. 27 May ara man nga alagyan ang sulod nga ugsaran, nga nagaatubang sa south. Gintakos sang tawo ang distansya halin sa sini nga alagyan pakadto sa guwa nga alagyan sa south, kag 170 feet ini.

Ang mga Alagyan Pakadto sa Sulod nga Lagwerta

28 Dayon gindala ako sang tawo sa sulod nga ugsaran. Didto kami nag-agi sa alagyan sa south. Gintakos niya ang alagyan, kag pareho man ini kadako sa iban. 29 May ara man ini sang mga kuwarto, nga sa diin nagabantay ang mga guwardya. Ang kadakuon sang sini nga mga kuwarto kag sang mga pader sa tunga sini, kag pati sang balkon sini, pareho man kadako sa iban. May mga bintana man sa palibot sang alagyan kag sang balkon. Ang kalabaon sang alagyan 85 feet kag ang iya kasangkaron 42 feet kag 6 inches. 30 (Ang mga balkon sang mga alagyan nga nagapalibot sa sulod nga ugsaran may kalabaon nga 8 feet kag may kasangkaron nga 42 feet kag 6 inches.) 31 Ang balkon sang alagyan sa south nagaatubang sa guwa nga ugsaran, kag may dekorasyon ini nga mga palma nga gintigib sa iya magtimbang nga pader. May walo ka halintang pasaka sa sini nga alagyan.

32 Dayon gindala liwat ako sang tawo sa sulod nga ugsaran. Didto kami nag-agi sa alagyan sa east. Gintakos niya ang alagyan kag pareho man ini kadako sa iban. 33 May ara man ini sang mga kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya. Ang kadakuon sang sini nga mga kuwarto kag sang mga pader sa tunga sini, kag pati sang balkon sini, pareho man kadako sa iban. May mga bintana man sa palibot sang alagyan kag sang balkon. Ang kalabaon sang alagyan 85 feet kag ang iya kasangkaron 42 feet kag 6 inches. 34 Ang balkon sini nagaatubang sa guwa nga ugsaran, kag may dekorasyon ini nga mga palma nga gintigib sa iya magtimbang nga pader. May walo ka halintang pasaka sa sini nga alagyan.

35 Dayon gindala ako sang tawo sa alagyan sa north. Gintakos niya ini nga alagyan kag pareho man ini kadako sa iban. 36 May ara man ini nga mga kuwarto nga sa diin nagabantay ang mga guwardya. Ang kadakuon sang sini nga mga kuwarto kag sang mga pader sa tunga sini, kag pati sang balkon sini, pareho man kadako sa iban. May mga bintana man sa palibot sang alagyan. Ang kalabaon sang alagyan 85 feet kag ang iya kasangkaron 42 feet kag 6 inches. 37 Ang balkon sini nagaatubang sa guwa nga ugsaran, kag may dekorasyon ini nga mga palma nga gintigib sa iya magtimbang nga pader. May walo ka halintang pasaka sa sini nga alagyan.

Ang mga Kuwarto nga Ginapreparahan sang mga Halad

38 May nakita dayon ako nga kuwarto nga may puwertahan, sa tupad sang balkon sang alagyan sa north. Didto ginahugasan ang mga halad nga sunugon. 39 Sa kada kilid sang sina nga balkon may duha ka lamisa nga sa diin ginaihaw ang mga sapat nga bilang halad nga ginasunog, halad sa pagpakatinlo, kag halad nga bayad sa sala. 40 May duha pa gid ka lamisa sa kada kilid sang hagdan nga pasaka sa alagyan sa north. 41 Gani may walo tanan ka lamisa nga ginaihawan sang mga halad, apat sa balkon kag apat sa kilid sang alagyan. 42 May apat man didto ka lamisa nga hinimo halin sa bato nga binasbasan, nga sa diin ginabutang ang mga galamiton para sa pag-ihaw sang mga halad nga sunugon kag iban pa nga mga halad. Ini nga mga lamisa 30 inches kuwadrado kag 20 inches ang kataason. 43 Sa palibot sang pader sang balkon may mga salang-atan nga 3 inches ang kalabaon. Kag nakita ko sa mga lamisa ang mga karne nga ihalad.

Ang mga Kuwarto sang mga Pari

44 May duha ka kuwarto sa sulod nga ugsaran. Ang isa ara sa kilid sang alagyan sa north kag nagaatubang sa south, kag ang isa ara sa kilid sang alagyan sa south kag nagaatubang sa north. 45 Nagsiling ang tawo sa akon, “Ang kuwarto nga nagaatubang sa south para ini sa mga pari nga nagadumala sa templo, 46 kag ang kuwarto nga nagaatubang sa north para sa mga pari nga nagadumala sa halaran. Ini sila mga kaliwat ni Zadok, kag sila lang sa mga kaliwat ni Levi ang gintugutan nga makapalapit sa presensya sang Ginoo kag makaalagad sa iya. 47 Dayon gintakos sang tawo ang sulod nga ugsaran, kag 170 feet ini kuwadrado. Ang halaran ara sa atubangan sang templo.”

Ang Templo

48 Dayon gindala ako sang tawo sa balkon sang templo. Gintakos niya ang magtimbang nga pader sa alagyan sang balkon, kag ang kada pader may kasangkaron nga 8 feet kag may kadamulon nga 5 feet. Ang kasangkaron sang alagyan sang balkon 24 feet. 49 Ang balkon 34 feet ang kalabaon kag 20 feet ang kasangkaron. May napulo ka halintang pasaka sa balkon, kag may haligi sa kada kilid.

41

1 Dayon gindala ako sang tawo sa Balaan nga Lugar sang templo. Gintakos niya ang magtimbang nga pader sang alagyan sang Balaan nga Lugar, kag ang kada pader may kasangkaron nga 10 feet 2 kag may kadamulon nga 8 feet. Ang kasangkaron sang alagyan 17 feet. Gintakos man niya ang Balaan nga Lugar, kag 68 feet ang kalabaon sini kag 34 feet ang kasangkaron.

3 Dayon nagsulod ang tawo sa Labing Balaan nga Lugar. Gintakos niya ang magtimbang nga pader sang alagyan sang Labing Balaan nga Lugar, kag ang kada pader may kasangkaron nga 12 feet kag may kadamulon nga 3 feet. Ang kasangkaron sang alagyan 10 feet. 4 Gintakos niya ang Labing Balaan nga Lugar, kag 34 feet ini kuwadrado. Nagsiling dayon ang tawo sa akon, “Amo ini ang Labing Balaan nga Lugar.”

5 Dayon gintakos sang tawo ang pader sang templo, kag 10 feet ang kadamulon sini. Sa sini nga pader, may nagaraya nga mga kuwarto nga ang kasangkaron 7 feet. 6 Ini nga mga kuwarto may tatlo ka panalgan, kag ang kada panalgan may 30 ka kuwarto. Ang pader sang templo nagaamat-amat nipis sa kada panalgan para makatungtong ang mga kuwarto sa pader nga indi na kinahanglan sang mga sintas. 7 Ini nga mga kuwarto sa palibot sang templo nagaamat-amat sangkad halin sa una nga panalgan hasta sa ikatlo nga panalgan. May hagdanan halin sa una nga panalgan pakadto sa ikaduha nga panalgan hasta sa ikatlo nga panalgan.

8 Nakita ko nga ang templo napasad sa mataas nga lugar nga 10 feet ang kataason, kag amo man bali ini ang pundasyon sang mga kuwarto sa kilid. 9 Ang sa guwa nga pader sang mga kuwarto 8 feet ang kadamulon. May bakante nga lugar sa tunga sang sini nga mga kuwarto 10 kag sang isa pa ka building nga puro man kuwarto. Ang kasangkaron sang sini nga bakante nga lugar 34 feet, kag nagapalibot ini sa templo. 11 May duha ka puwertahan pasulod sa sadto nga mga kuwarto sa kilid sang templo. Ini nga mga puwertahan nagaatubang sa bakante nga lugar; ang isa sa north kag ang isa sa south. Sa tupad sang bakante nga lugar may alagyan nga ang kasangkaron 8 feet palibot.

12 May isa ka building nga nagaatubang sa sulod nga ugsaran sang templo sa west. Ang kasangkaron sini 118 feet kag ang kalabaon 150 feet, kag ang kadamulon sang pader sini 8 feet. 13 Dayon gintakos sang tawo ang templo, kag 170 feet ang kalabaon sini. Ang distansya halin sa likod sang templo pakadto sa pihak nga pader sang building sa west 170 feet. 14 Ang kasangkaron sang sulod nga ugsaran sa east, sa atubangan sang templo, 170 feet man.

15 Dayon gintakos sang tawo ang kasangkaron sang building sa west, nga nagaatubang sa sulod nga ugsaran sa likod sang templo, pati ang mga pader sini sa kada kilid, kag 170 feet man ini. Ang Balaan nga Lugar, ang Labing Balaan nga Lugar, kag ang balkon sang templo 16 nahaklapan sang tapi,* pati ang palibot sang magagmay nga mga bintana. Ang tatlo ka kuwarto sa pihak kag pihak nga kilid sang alagyan nahaklapan man sang tapi halin sa salog pakadto sa bintana. Ini nga mga bintana puwede masira. 17 Ang dingding sa ibabaw sang puwertahan nga pasulod sa Labing Balaan nga Lugar nahaklapan man sang tapi. Ang bilog nga dingding sa sulod sang templo 18 nadekorasyunan sang mga kerubin nga duha ang guya kag sang mga palma. 19 Ang isa ka guya sang kerubin iya sang tawo, kag nagaatubang ini sa palma. Ang isa naman ka guya sang kerubin iya sang leon, kag nagaatubang man ini sa pihak nga palma. Ini nga mga dekorasyon gintigib sa bilog nga dingding sang templo 20 halin sa salog hasta sa ibabaw, pati sa guwa nga dingding sang Balaan nga Lugar.

21 Kuwadrado ang mga hamba† sang puwertahan sang Balaan nga Lugar. Sa atubangan sang puwertahan sang Labing Balaan nga Lugar may ara sang daw 22 halaran nga kahoy nga 3 feet kuwadrado kag 5 feet ang kataason. Ang iya sini mga corner, pundasyon, kag mga kilid puro kahoy. Nagsiling ang tawo sa akon, “Amo ini ang lamisa sa presensya sang Ginoo.” 23 Ang Balaan nga Lugar kag ang Labing Balaan nga Lugar may tag-duha ka sira, 24 nga ang kada sira may duha ka parte nga puwede mapilo-pilo. 25 Ang mga sira sang Balaan nga Lugar may dekorasyon nga kerubin kag mga palma nga gintigib, pareho sa mga dingding. Kag ang balkon may atop-atop nga kahoy. 26 Sa kada kilid sang balkon may magagmay nga mga bintana nga may dekorasyon nga mga palma sa tupad sini. Ang mga kuwarto sa kilid sang templo may mga atop-atop man.‡

42

Ang Balaan nga Mga Kuwarto

1 Dayon gindala ako sang tawo sa guwa nga ugsaran sang templo. Didto kami nag-agi sa alagyan sa north. Kag didto ginpakita niya sa akon ang mga kuwarto nga ara sa north sang sulod nga ugsaran kag sang building sa west. 2 Ini nga mga kuwarto nga nagaatubang sa north 170 feet ang kalabaon kag 85 feet ang kasangkaron. 3 May antad nga 34 feet ang ini nga mga kuwarto kag ang templo, kag nagaatubang ini sa alagyan nga bato sa guwa nga ugsaran. Ini nga mga kuwarto may tatlo ka panalgan* 4 kag sa atubangan sini may ara sang alagyan nga 17 feet ang kasangkaron kag 170 feet ang kalabaon. Ang mga puwertahan sang mga kuwarto nagaatubang sa north. 5 Ang mga kuwarto sa ikatatlo nga panalgan mas makitid sang sa ikaduha nga panalgan, kag ang mga kuwarto sa ikaduha nga panalgan mas makitid sang sa nahauna nga panalgan, kay nagakinahanglan sang alagyan ang sa ibabaw nga panalgan. 6 Ang tatlo ka panalgan wala sing mga haligi, indi pareho sang mga ugsaran. Kag tungod nga nagatungtunganay lang ini, nagaamat-amat pagamay ang mga kuwarto halin sa ibabaw paidalom. 7 Ini nga building naseparar sa guwa nga ugsaran paagi sa pader nga 85 feet ang kalabaon. 8 Kay kon wala ang ini nga pader, ang katunga sang building nga 85 feet kitaon sa guwa nga ugsaran. Ang bilog nga kalabaon sang building, nga 170 feet, kitaon sa templo.† 9 May alagyan pasulod sa idalom nga panalgan sang sini nga building halin sa guwa nga ugsaran sa east.

10 May ara man sang mga kuwarto sa south‡ nga pader sang sulod nga ugsaran. Ini nga mga kuwarto sa tupad sang sulod nga ugsaran malapit man sa building sa west. 11 May ara man sang alagyan sa atubangan sang sini nga mga kuwarto, pareho sa mga kuwarto sa north. Ang ila kalabaon kag kasangkaron pareho man, pati ang ila mga alagyan kag ang takos§ sini. Ang mga puwertahan sang mga kuwarto sa north 12 pareho man sa mga kuwarto sa south. May puwertahan pagsampot mismo sa alagyan nga pasulod sa sina nga building. May pader sa kilid sang sini nga alagyan kon magsulod ka halin sa east.

13 Nagsiling ang tawo sa akon, “Ining mga kuwarto sa south kag sa north, sa tupad sang sulod nga ugsaran, balaan nga mga kuwarto. Kay ang mga pari nga nagahalad sa Ginoo dira magakaon sang labing balaan nga mga halad. Gamiton man nila ang ini nga mga kuwarto nga bulutangan sang mga halad nga regalo, mga halad sa pagpakatinlo, kag mga halad nga bayad sa sala. Kay ini nga mga kuwarto balaan. 14 Kon magguwa na gani ang mga pari sa sining balaan nga mga kuwarto,* indi sila dapat magderetso sa guwa nga ugsaran. Kinahanglan ubahon nila anay ang ila mga bayo nga ila gin-gamit sang nag-alagad sila, kay balaan ini nga mga bayo. Kinahanglan nga mag-ilis anay sila sang lain nga bayo antes sila magkadto sa parte sang templo nga para sa mga tawo.”

15 Pagkatapos takos sang tawo sa sulod sang templo, gindala niya ako paguwa. Didto kami nag-agi sa alagyan sa east, kag gintakos niya dayon ang bilog nga kalaparon sang templo. 16 Gintakos niya sang iya kahoy nga inugtakos ang sa east, kag 850 feet ang kalabaon sini. 17-19 Gintakos man niya ang sa north, sa south, kag sa west, kag pareho man ang kalabaon sini nga 850 feet. 20 Gani ang templo kuwadrado, kag napalibutan sang pader nga nagaseparar sa balaan nga lugar kag sa ordinaryo nga lugar.

43

Ang Gamhanan nga Presensya sang Dios Nagbalik sa Templo

1 Pagkatapos sadto, gindala naman ako sang tawo sa alagyan sa east. 2 Kag didto nakita ko ang gamhanan nga presensya sang Dios sang Israel nga nagapadulong halin sa east. Ang tunog sang iya pag-abot daw sa huganas sang mabaskog nga tubig, kag ang duta nagabanaag sang iya gamhanan nga presensya. 3 Ini nga palanan-awon nga akon nakita pareho man sadtong palanan-awon nga nakita ko sang ginlaglag sang Dios ang siyudad sang Jerusalem, kag pareho man sang palanan-awon nga nakita ko didto sa higad sang Suba sang Kebar. Pagkakita ko sadto, naghapa dayon ako sa duta.

4 Dayon nagsulod ang gamhanan nga presensya sang Ginoo sa templo. Didto ini nag-agi sa alagyan sa east. 5 Ginpabangon ako sang Espiritu kag gindala sa sulod nga ugsaran. Didto nakita ko nga ang templo nalikupan sang gamhanan nga presensya sang Ginoo. 6 Samtang nagatindog ang tawo sa akon tupad, may nabatian ako nga tingog halin sa templo 7 nga nagsiling sa akon, “Anak sang tawo, amo ini ang akon trono kag ang tulungtungan sang akon mga tiil. Diri ako magapuyo upod sa mga Israelinhon hasta san-o. Indi na gid liwat pagpakahuy-an sang mga Israelinhon ukon sang ila mga hari ang balaan ko nga ngalan paagi sa pagsimba sa mga dios-dios* ukon sa pagsimba sa mga monumento sang ila mga hari nga nagkalamatay na. 8 Sadto anay nagpatindog sila sang halaran nga para sa ila mga dios-dios sa tupad sang akon halaran, nga pader lang ang ulot. Gindagtaan nila ang akon balaan nga ngalan paagi sa sinang mga makangilil-ad nga binuhatan. Gani sa akon kaakig, ginlaglag ko sila. 9 Karon, kinahanglan nga mag-untat na sila sa pagsimba sa mga dios-dios kag sa mga monumento sang ila mga hari nga nagkalamatay na, kag magapuyo ako upod sa ila hasta san-o.”

10 Nagpadayon sa pagsiling ang tingog, “Anak sang tawo, ilarawan sa katawhan sang Israel ang templo nga ginpakita ko sa imo. Isugid sa ila ang hitsura sini para mahuya sila sa ila mga sala. 11 Kon mahuya na gani sila sa tanan nila nga mga binuhatan, ilarawan sa ila ang pagpaobra sini, pati ang iya mga alagyan kag mga puwertahan, kag ang iya bilog nga porma. Isulat mo ang mga pagsulundan sa pagpaobra sini samtang nagatulok sila para masunod gid nila sing maayo. 12 Kag amo ini ang nagapanguna nga kasuguan sang templo: Dapat balaan gid ang palibot sang ibabaw sang bukid nga sa diin napatindog ang templo.

Ang Halaran

13 “Amo ini ang takos sang halaran suno sa opisyal nga talaksan: Palibot sa pundasyon sang halaran may kulokanal nga 20 inches ang kadalumon kag 20 inches ang kasangkaron, nga may border sa palibot nga 6 inches ang kataason. 14-17 Ang halaran may tatlo ka panalgan. Ang sa ubos gid nga panalgan 27 feet kuwadrado, kag 3 feet ang kataason. Ang sa tunga nga panalgan 24 feet kuwadrado, kag 7 feet ang kataason. May kulokanal ini sa palibot nga 20 inches ang kadalumon kag may border sa palibot nga 10 inches ang kataason. Ang sa ibabaw nga panalgan 20 feet kuwadrado, kag 7 feet ang kataason, kag diri ginasunog ang mga halad. Ang apat ka corner sini daw sa mga sungay sang sapat. May hagdanan pasaka sa halaran sa may east sini.”

18 Nagsiling pa gid ang tingog sa akon, “Anak sang tawo, amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios: Kon matapos na gani ang halaran, idedikar ini paagi sa paghalad sang mga halad nga ginasunog kag sa pagwisik sang dugo sang mga sapat nga ginahalad. 19 Ang mga pari nga nagaalagad sa akon, nga halin sa tribo ni Levi kag mga kaliwat ni Zadok, hatagan sang bataon nga baka nga ila ihalad bilang halad sa pagpakatinlo. 20 Magkuha ka sang dugo sini kag ilamhit sa apat ka sulosungay sa mga corner sang halaran kag sa mga corner sang ikaduha nga panalgan sang halaran kag sa border sini. Sa sini nga paagi matinluan ang halaran. 21 Dayon kuhaon mo ang bataon nga baka nga halad sa pagpakatinlo, kag sunugon mo ini sa lugar nga sulunugan sa guwa sang templo. 22 Sa ikaduha nga adlaw, maghalad ka sang lalaki nga kanding nga wala sing deperensya bilang halad sa pagpakatinlo para matinluan ang halaran, pareho sa ginhimo mo sa bataon nga baka. 23 Pagkatapos magkuha ka sang isa ka bataon nga baka kag isa ka karnero nga pareho nga wala sing deperensya, 24 kag ihalad mo sa presensya sang Ginoo. Wisikan ini sang mga pari sang asin kag ihalad nila sa Ginoo bilang halad nga ginasunog.

25 “Kada adlaw, sa sulod sang isa ka semana, maghalad ka sang isa ka lalaki nga kanding, isa ka bataon nga baka, kag isa ka karnero nga wala tanan sing deperensya bilang halad sa pagpakatinlo. 26 Sa sini nga paagi matinluan ang halaran kag puwede na nga gamiton. 27 Halin sa ikawalo nga adlaw, magahalad na sa halaran ang mga pari sang inyo mga halad nga ginasunog kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon. Dayon batunon ko kamo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

44

Mga Pagsulundan sa Templo

1 Gindala ako liwat sang tawo sa guwa nga alagyan sang templo, nga nagaatubang sa east, pero sirado ini. 2 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ini nga alagyan dapat permi sirado. Indi gid ini pagbuksan para wala sing may mag-agi diri, kay ako, ang Ginoo, ang Dios sang Israel, nag-agi diri. 3 Ang pangulo lang sang Israel ang makapungko sa sini nga alagyan sa pagkaon sang ginhalad sa akon, pero didto siya mag-agi sa balkon sang alagyan, kag didto man siya magguwa.”

4 Dayon gindala ako sang tawo sa atubangan sang templo. Didto kami nag-agi sa alagyan sa north. Nakita ko didto ang gamhanan nga presensya sang Ginoo nga nagalikop sa iya templo, kag naghapa dayon ako. 5 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, “Anak sang tawo, pamatii gid sing maayo ang tanan nga ihambal ko sa imo parte sa tanan nga pagsulundan parte sa akon templo. Hibalua sing maayo kon sin-o ang makasulod sa templo kag ang indi makasulod. 6 Silinga ang rebelde nga katawhan sang Israel nga ako, ang Ginoong Dios, nagasiling, ‘O katawhan sang Israel, untati na ninyo ang tanan nga makangilil-ad ninyo nga ginahimo. 7 Ginapasulod ninyo sa akon templo ang mga indi Israelinhon nga wala nagatuo sa akon.* Sa sini nga paagi ginahigkuan ninyo ang akon templo samtang nagahalad kamo sang pagkaon, tambok, kag dugo. Wala labot sa inyo makangilil-ad nga mga binuhatan, ginalapas pa ninyo ang akon kasugtanan sa inyo. 8 Imbes nga kamo ang magdumala sang akon balaan nga mga butang sa templo, iban ang inyo ginpadumala. 9 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga wala sing mga indi Israelinhon nga wala nagatuo sa akon ang makasulod sa akon templo, bisan ang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa inyo.’

10 “Kon parte sa mga kaliwat ni Levi nga nagbiya sa akon kag nag-upod sa iban nga mga Israelinhon nga nagsimba sa ila mga dios-dios, magaantos sila tungod sa ila mga sala. 11 Puwede sila makaalagad sa akon templo bilang mga guwardya sa puwertahan kag manug-ihaw sang mga halad nga ginasunog kag sang iban pa nga mga halad sang mga tawo. Kag puwede sila makaalagad sa mga tawo sa templo. 12 Pero tungod kay nag-alagad sila sa mga tawo sa presensya sang ila mga dios-dios, kag tungod sini nagpakasala ang katawhan sang Israel, nagasumpa ako nga mag-antos gid sila tungod sa ila nga sala. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 13 Sugod subong indi ko na sila pagtugutan nga mag-alagad sa akon bilang mga pari. Indi man sila makatandog sa balaan ko nga mga butang ukon sa balaan ko nga mga halad. Kinahanglan nga mag-antos sila sa kahuy-anan tungod sang ila makangilil-ad nga mga binuhatan. 14 Himuon ko na lang sila nga mga manugbulig sa tanan nga ulobrahon sa templo.

15 “Pero ang mga pari nga halin sa tribo ni Levi kag mga kaliwat ni Zadok nga matinumanon nga nag-alagad sa akon sa templo sang nagbiya sa akon ang mga Israelinhon, makaalagad sila sa akon. Sila ang magahalad sa akon sang tambok kag dugo. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 16 Sila lang ang makasulod sa akon templo kag makapalapit sa akon halaran sa pag-alagad sa akon. Sila lang ang makahimo sa akon mga ginapatuman sa templo. 17 Kon magsulod sila sa alagyan pakadto sa sulod nga ugsaran sang templo, kinahanglan nga magbayo sila sang linen. Indi sila magbayo sang delana samtang nagaalagad sila sa sulod nga ugsaran ukon sa sulod mismo sang templo. 18 Kinahanglan nga mag-turban sila sang linen kag magsuksok sang pang-idalom nga panapton nga hinimo man sa linen. Indi sila magsuksok sang bisan ano nga makapabalhas sa ila. 19 Kon magguwa sila sa guwa nga ugsaran nga sa diin didto ang mga tawo, kinahanglan nga ubahon anay nila ang ila mga bayo nga ginagamit sa pag-alagad kag ibutang didto sa balaan nga mga kuwarto, kag dayon magsuksok sila sang ordinaryo lang nga bayo. Sa sina nga paagi, ang pagkabalaan sang ila bayo indi makaapekto sa mga tawo.†

20 “Kinahanglan indi sila magpakiskis sang ila ulo ukon magpalaba sang ila buhok, kundi guntingan lang nila ini permi. 21 Indi man sila mag-inom sang bino kon magkadto sila sa sulod nga ugsaran. 22 Indi man sila magpangasawa sang balo ukon sang babayi nga ginbulagan sang iya bana. Ang ila pangasaw-on amo lang atong birhen nga mga Israelinhon, ukon ang mga balo sang mga pari. 23 Kinahanglan tudluan nila ang akon katawhan kon ano ang balaan kag ang indi balaan, kon ano ang matinlo kag ang mahigko. 24 Kon may mga pagbinais, ang mga pari amo ang magahukom kag magadesisyon suno sa akon nga mga kasuguan. Kinahanglan nga tumanon sang mga pari ang akon mga sugo kag mga pagsulundan parte sa natalana nga mga piesta, kag pakabalaanon nila ang mga Adlaw nga Inugpahuway. 25 Indi nila dapat pagdagtaan ang ila kaugalingon paagi sa pagtandog sang bangkay‡ luwas lang kon ang napatay iya nga amay ukon iloy, ukon iya nga anak, ukon iya utod nga lalaki, ukon iya utod nga babayi nga wala pa sing bana. 26 Kon makatandog siya sang bangkay, kinahanglan nga magpakatinlo siya§ kag maghulat anay sang pito ka adlaw. 27 Kag kon magsulod na siya sa sulod nga ugsaran sang templo sa pag-alagad didto, dapat maghalad anay siya sang halad sa pagpakatinlo para sa iya kaugalingon. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

28 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “Wala sing duta nga panublion ang mga pari sa Israel, kay ako mismo ang magahatag sang ila mga kinahanglanon. 29 Ang ila kalan-on magahalin sa mga halad nga regalo, mga halad sa pagpakatinlo, kag mga halad nga bayad sa sala. Kag ang mga butang nga gintugyan na sing bug-os sa akon mangin ila. 30 Ang pinakamaayo sang inyo una nga patubas kag ang espesyal ninyo nga mga regalo sa akon mangin iya sang mga pari. Hatagan man ninyo sang inyo pinakamaayo nga harina ang mga pari, para pakamaayuhon ang inyo panimalay. 31 Indi dapat magkaon ang mga pari sang bisan ano nga pispis ukon sapat nga napatay lang ukon ginpatay sang iban nga sapat.”

45

Ang Pagpartida sang Duta

1 Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Kon partidahon na ninyo ang duta para sa tagsa ka tribo sang Israel, hatagan ninyo ako sang parte bilang espesyal nga regalo sa akon. Ang kalabaon sini dose ka kilometro kag ang kasangkaron napulo ka kilometro.* Ini nga duta kabigon nga balaan. 2 Sa sini nga duta, magseparar kamo sang 875 feet kuwadrado nga para patindugan sang templo, kag sa palibot sang templo may bakante nga lugar nga 87 feet ang kasangkaron. 3-4 Ang katunga sang duta nga para sa akon, nga dose ka kilometro ang kalabaon kag lima ka kilometro ang kasangkaron, iseparar para sa mga pari nga nagaalagad sa akon sa templo. Patindugan ini sang ila mga balay kag sang templo nga amo ang pinakabalaan nga lugar. 5 Ang katunga pa nga duta, nga dose ka kilometro ang kalabaon kag lima ka kilometro ang kasangkaron, iya sang mga Levita. Ila ini panag-iyahan, para may mga banwa sila nga pagaestaran.†

6 “Sa tupad sang duta nga para sa akon, magpain kamo sang duta nga dose ka kilometro ang kalabaon kag duha kag tunga ka kilometro ang kasangkaron. Ini himuon nga banwa nga sa diin makaestar ang bisan sin-o nga mga Israelinhon. 7 Painan man sing duha ka parte sang duta ang pangulo sang Israel. Ang isa ka parte halin sa west nga border sang duta nga para sa akon kag sang duta nga himuon nga banwa pakadto sa Dagat sang Mediteraneo, kag ang isa pa ka parte halin sa east nga border pakadto sa Suba sang Jordan. Ang border sini sa east kag sa west tupong sa border sang mga duta nga ginpartida sa mga tribo sang Israel. 8 Ini nga duta amo ang mangin parte sang pangulo sang Israel.

Ang mga Kasuguan para sa mga Pangulo sang Israel

“Ang akon mga pangulo indi na magpamigos sa akon katawhan. Tugutan nila ang katawhan sang Israel nga magpanag-iya sa duta nga ginahatag sa ila suno sa ila tribo. 9 Kay ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kamo nga mga pangulo sang Israel, sobra na ang inyo mga ginahimo! Untati na ninyo ang inyo pagpamintas kag pagpamigos, kag himua ninyo ang matarong kag husto. Indi na ninyo pagkuhaa ang duta sang akon katawhan. 10 Gamita ninyo ang husto nga kilohan, talaksan, ukon sulukban. 11 Ang homer‡ amo ang dapat basihan sa pagtakos sang kadamuon. Ang isa ka homer napulo ka epa§ ukon napulo ka bat.* 12 Ang shekel† amo ang dapat basihan sa pagtakos sang kabug-aton. Ang isa ka shekel 20 ka geras, kag ang 60 ka shekel isa ka mina.

Ang Parte sa mga Halad kag mga Espesyal nga Adlaw

13 “Amo ini ang mga halad nga dapat ninyo dal-on sa pangulo sang Israel: Ika-60 nga parte sang inyo patubas nga trigo kag barley, 14 ika-100 nga parte sang inyo lana nga olibo (ang basihan sa pagtakos sini amo ang bat; ang napulo ka bat isa ka homer ukon isa ka cor), 15 kag isa ka karnero sa kada 200 halin sa inyo kasapatan. Mga halad ini nga regalo, mga halad nga ginasunog, kag mga halad nga para sa maayo nga relasyon, para matubos kamo sa inyo mga sala. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. 16 Tanan nga Israelinhon magdala sini nga mga halad para gamiton sang pangulo sang Israel. 17 Katungdanan sang pangulo ang paghatag sang mga halad nga ginasunog, halad nga regalo, halad nga ilimnon, halad sa pagpakatinlo, kag halad nga para sa maayo nga relasyon sa tion sang mga piesta pareho sang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, mga Adlaw nga Inugpahuway, kag iban pa nga natalana nga mga piesta sang mga Israelinhon. Ihalad ini nga mga halad para matubos ang katawhan sang Israel sa ila mga sala.”

Ang mga Piesta

(Exo. 12:1-20; Lev. 23:33-43)

18 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Sa nahauna nga adlaw sang nahauna nga bulan, maghalad kamo sang bataon nga baka nga wala sing deperensya para matinluan ang templo. 19 Ang pari magkuha sang dugo sining halad sa Pagpakatinlo kag lamhitan niya ang hamba‡ sang puwertahan sang templo, ang apat ka corner sang halaran, kag ang hamba sang puwertahan sang sulod nga ugsaran. 20 Amo man ini ang inyo himuon sa ikapito nga adlaw sang amo man nga bulan para sa kay bisan sin-o nga nakasala nga indi hungod ukon nakasala nga wala niya mahibalui. Sa sini nga paagi matinluan ang templo.

21 “Sa ika-14 nga adlaw sang nahauna nga bulan, saulugon ninyo ang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Saulugon ninyo ini sa sulod sang pito ka adlaw, kag magkaon lang kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok. 22 Sa nahauna nga adlaw sang inyo pagsaulog, maghalad ang pangulo sang bataon nga baka bilang halad sa pagpakatinlo para sa iya kaugalingon kag sa tanan nga Israelinhon. 23 Kada adlaw sa sulod sang pito ka adlaw sang inyo pagsaulog, maghalad sa akon ang pangulo sang pito ka bataon nga baka kag pito ka lalaki nga karnero nga wala sing deperensya bilang halad nga ginasunog. Maghalad man siya sang isa ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo. 24 Sa kada bataon nga baka kag kada lalaki nga karnero kinahanglan nga may upod ini nga halad nga regalo, nga ang kadamuon mga tunga sa sako nga harina kag mga isa ka galon nga lana sang olibo. 25 Magahalad man ang pangulo sa tion sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, nga nagasugod sa ika-15 nga adlaw sang ika-7 nga bulan. Kag sa sulod man sang pito ka adlaw, magahalad siya sang pareho man nga mga halad nga iya ginhalad sang Piesta sang Paglabay sang Anghel: mga halad sa pagpakatinlo, mga halad nga ginasunog, mga halad nga regalo, kag lana.”

46

1 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Ang alagyan pakadto sa sulod nga ugsaran nga nagaatubang sa east kinahanglan sirado sa sulod sang anom ka adlaw nga tig-ulobra, pero abrihan ini sa Adlaw nga Inugpahuway kag sa tion sang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan. 2 Ang pangulo magaagi sa alagyan nga nagaatubang sa east kag magatindog siya sa tupad sang puwertahan samtang nagahalad ang mga pari sang iya halad nga ginasunog kag sang iya halad nga para sa maayo nga relasyon. Magasimba ang pangulo didto sa may puwertahan kag pagkatapos magaguwa siya, pero ang puwertahan indi pagsiradhan hasta maggab-i. 3 Sa kada Adlaw nga Inugpahuway kag sa kada Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, ang katawhan sang Israel magasimba man sa akon didto sa atubangan sang puwertahan. 4 Sa kada Adlaw nga Inugpahuway, magahalad ang pangulo sa akon sang isa ka gulang nga karnero nga lalaki kag anom ka bataon nga karnero nga lalaki nga wala sing deperensya bilang halad nga ginasunog. 5 Ang halad nga regalo nga iupod sa gulang nga karnero tunga sa sako nga harina, pero pagusto ang pangulo kon pila ang iya iupod nga harina sa kada bataon nga karnero. Sa kada tunga sa sako nga harina nga iupod niya sa mga halad nga karnero, maghalad man siya sang isa ka galon nga lana sang olibo.

6 “Sa kada Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan magahalad ang pangulo sang isa ka bataon nga baka, isa ka gulang nga karnero nga lalaki, kag anom ka bataon nga karnero nga lalaki, nga wala tanan sing deperensya. 7 Ang halad nga regalo nga iupod sang pangulo sa bataon nga baka kag sa gulang nga karnero tig-tunga sa sako nga harina, pero pagusto siya kon pila ang iya iupod nga harina sa kada bataon nga karnero. Sa kada tunga sa sako nga harina nga iupod niya sa mga halad nga sapat, maghalad man siya sang isa ka galon nga lana sang olibo. 8 Kon magsulod ang pangulo sa paghalad, didto siya mag-agi sa balkon sang alagyan, kag didto man siya magguwa.

9 “Kon magsimba sa akon ang katawhan sang Israel sa templo sa natalana nga mga piesta, ang magsulod sa north nga alagyan kinahanglan nga sa south nga alagyan magguwa, kag ang magsulod sa south kinahanglan nga sa north magguwa. Wala sing may magsulod-guwa sa amo lang gihapon nga alagyan, kundi kinahanglan nga sa pihak siya nga alagyan magguwa kon sa pihak siya nagsulod. 10 Madungan ang pangulo sa ila kon magsulod sila kag kon magguwa.

11 “Sa tion sang nagkalain-lain nga piesta, ang halad nga regalo nga iupod sa bataon nga baka kag sa gulang nga karnero tig-tunga sa sako nga harina, pero pagusto ang manughalad kon pila ang iya iupod nga harina sa kada bataon nga karnero. Sa kada tunga sa sako nga harina nga iupod niya sa mga halad nga sapat, maghalad man siya sang isa ka galon nga lana sang olibo. 12 Kon maghalad ang pangulo sang halad nga ginasunog ukon halad nga para sa maayo nga relasyon bilang halad nga kinabubut-on, buksan para sa iya ang alagyan nga nagaatubang sa east. Kag ihalad niya ang iya mga halad pareho sang iya paghalad sa Adlaw nga Inugpahuway. Pagguwa niya, siradhan dayon ang puwertahan.

13 “Kada aga, dapat may ginahalad sa akon nga karnero nga isa ka tuig nga wala sing deperensya bilang halad nga ginasunog. 14 Iupod sa sini nga karnero ang halad nga regalo nga tatlo ka kilo nga harina, kag isa ka litro nga lana sang olibo nga inugmiksla sa harina. Ini nga pagsulundan parte sa halad nga regalo dapat tumanon hasta san-o. 15 Gani kada aga, dapat may ginahalad sa akon nga karnero, harina, kag lana sang olibo bilang pang-adlaw-adlaw nga halad nga ginasunog.”

16 Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Kon ang pangulo maghatag sang palanublion nga duta sa isa sa iya mga anak, ina nga duta mangin iya lang sang iya mga kaliwat hasta san-o. 17 Pero kon ihatag niya ini sa isa sang iya mga suluguon, mangin iya ini sang suluguon hasta lang sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Sa sina nga tuig, ibalik sang suluguon ang duta sa pangulo. Ang mga anak gid lang sang pangulo ang makapanag-iya sang iya nga duta hasta san-o. 18 Ang pangulo indi dapat nga magkuha sang duta sang mga tawo. Kon maghatag siya sang duta sa iya mga anak, dapat ang iya lang gid nga duta ang iya ihatag, para ang akon katawhan indi madulaan sang duta.”

19 Pagkatapos sadto gindala ako sang tawo sa balaan nga mga kuwarto sang mga pari nga nagaatubang sa south. Didto kami nag-agi sa puwertahan nga ara sa kilid sang alagyan. Didto ginpakita niya sa akon ang lugar nga ara sa west sang sini nga mga kuwarto. 20 Nagsiling siya sa akon, “Dira nga lugar ang mga pari magaluto sang halad nga bayad sa sala, halad sa pagpakatinlo, kag sang halad nga regalo. Dira nila ina lutuon para malikawan nila ang pagdala sang mga halad sa guwa nga ugsaran. Sa sini nga paagi indi maapektuhan ang mga tawo sang pagkabalaan sini.”*

21-22 Gindala niya dayon ako sa guwa nga ugsaran, kag ginpakita sa akon ang apat ka corner sini. Sa kada corner may magagmay nga ugsaran nga 68 feet ang kalabaon kag 50 feet ang kasangkaron. Palareho ang kadakuon sang mga ugsaran. 23 Ang kada isa sini napalibutan sang manubo nga pader nga mga bato, kag sa kilid sang pader may mga dapog. 24 Nagsiling dayon ang tawo sa akon, “Ina ang mga kusina nga sa diin ang mga nagaalagad sa templo magaluto sang mga halad sang mga tawo.”

47

Ang Tuburan nga Nagailig Halin sa Templo

1 Dayon gindala ako sang tawo pabalik sa may puwertahan sang templo, kag didto may nakita ako nga tubig nga nagailig pa-east halin sa samputan sang puwertahan sang templo. (Ang templo nagaatubang sa east.) Dayon nagliko ang tubig patuo, sa south sang halaran. 2 Gindala dayon ako sang tawo sa guwa sang templo. Didto kami nag-agi sa alagyan sa north. Kag ginlibot niya ako didto sa guwa pakadto sa alagyan sa east. Didto nakita ko ang tubig nga nagailig halin sa north sang alagyan. 3 Naglakat kami sang tawo pa-east sa higad sang tubig, kag sige ang iya takos. Sang mga 1,700 feet na ang amon nalakat, ginpaubog niya ako sa tubig nga hasta pa lang sa akon bukobuko. 4 Nagtakos liwat ang tawo sing mga 1,700 feet kag ginpaubog niya ako liwat sa tubig nga hasta na sa akon tuhod. Nagtakos siya liwat sing mga 1,700 feet kag ginpaubog niya ako liwat sa tubig nga hasta na sa akon hawak. 5 Nagtakos pa gid siya sing mga 1,700 feet, pero indi ko na ini maubog kay tama na kadalom. Kinahanglan na ini nga languyon.

6 Nagsiling ang tawo sa akon, “Anak sang tawo, tandai sing maayo ang imo nakita.” Dayon gindala niya ako pabalik nga nagaagi sa higad sang sadto nga suba. 7 Sang nagaagi kami didto, may nakita ako nga madamo gid nga mga kahoy sa magtimbang nga pangpang. 8 Dayon nagsiling siya sa akon, “Ini nga tubig nagailig sa kadutaan sa east padulhog sa Kapatagan sang Jordan* pakadto sa Patay nga Dagat. Kag ang Patay nga Dagat nangin manami na, kag indi na maasin. 9 Bisan diin mag-ilig ato nga tubig, madamo gid nga mga isda kag iban pa nga mga sapat sa tubig ang magakabuhi, kay ginapanami sini ang maasin nga tubig. 10 Madamo ang magapangisda sa Patay nga Dagat halin sa En Gedi pakadto sa En Eglaim. Ang baybayon mapuno sang mga pukot nga ginabulad sa init. Magadamo ang nagkalain-lain nga isda sa Patay nga Dagat pareho sa Dagat sang Mediteraneo. 11 Pero ang mga katubigan sa palibot sini maasin lang gihapon, para may makuhaan sang asin ang mga tawo. 12 Magatubo sa pihak kag pihak sang suba ang nagkalain-lain nga kahoy nga nagapamunga. Indi malaya ang ila mga dahon kag indi maubos ang ila mga bunga. Magapamunga ini kada bulan kay ginailigan ini sang tubig nga halin sa templo. Ang ila mga bunga para pagkaon kag ang ila mga dahon para bulong.”

Ang mga Border sang Duta

13 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios, “Amo ini ang mga border sang duta nga inyo partidahon sa dose ka tribo sang Israel bilang ila nga palanublion. Hatagan ninyo sang duha ka parte ang tribo ni Jose. 14 Dapat palareho ang inyo pagpartida sang duta, kay nagsumpa ako sa inyo mga katigulangan nga ihatag ko ini sa ila kag panublion ninyo. 15 Amo ini ang mga border:

“Ang border sa north magasugod sa Dagat sang Mediteraneo pakadto sa Hetlon, sa Lebo Hamat, sa Zedad, 16 sa Berota, sa Sibraim nga ara sa border sang Damascus kag Hamat, hasta sa Hazer Haticon nga ara sa border sang Hauran. 17 Gani ang border sa north magasugod sa Dagat sang Mediteraneo hasta sa Hazar Enan, nga ara sa border sang Damascus kag sang Hamat sa north. Amo ato ang border sa north.

18 “Ang border sa east magasugod sa border sang Hauran kag sang Damascus pakadto sa Suba sang Jordan (nga nagaseparar sang Gilead kag sang duta sang Israel) pakadto sa Patay nga Dagat† hasta sa Tamar.‡ Amo ato ang border sa east.

19 “Ang border sa south magasugod sa Tamar pakadto sa tuburan sang Meriba Kadesh§ deretso sa ililigan sang tubig hasta sa Dagat sang Mediteraneo. Amo ato ang border sa south.

20 “Ang border sa west amo mismo ang Dagat sang Mediteraneo hasta sa lugar nga nagaatubang sa Lebo Hamat. Amo ato ang border sa west.

21 “Partidahon ninyo ini nga mga duta para sa inyo tagsa ka tribo. 22 Palanublion ninyo ini kag sang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo nga ang ila mga kabataan natawo sa Israel. Kabigon ninyo sila nga tumandok nga mga Israelinhon, kag partihan man ninyo sila sang palanublion nga duta sang tribo sang Israel. 23 Kon diin sila nga tribo nagaestar, didto man sila partihan sang ila duta. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

48

Ang Pagpartida sang Duta sa mga Tribo

1 Amo ini ang lista sang mga tribo sang Israel kag ang mga duta nga ila batunon:

Ang duta sang tribo ni Dan ara sa north. Ang border sini magasugod sa Hetlon pakadto sa Lebo Hamat hasta sa Hazar Enan nga ara sa border sang Damascus kag sang Hamat sa north. Ang kasangkaron sang duta sang tribo ni Dan magahalin sa east hasta sa west sang Israel.

2 Ang duta sang tribo ni Asher ara sa south sang duta sang tribo ni Dan, kag ang kasangkaron sini halin man sa east hasta sa west sang Israel.

3 Ang duta sang tribo ni Naftali ara sa north sang duta sang tribo ni Asher, kag ang kasangkaron sini halin man sa east hasta sa west sang Israel.

4 Ang duta sang tribo ni Manase ara sa south sang duta sang tribo ni Naftali, kag ang kasangkaron sini halin man sa east hasta sa west sang Israel.

5-7 Ang masunod pa nga mga duta amo ang iya sang tribo ni Efraim, ni Reuben, kag ni Juda, nga ang ila mga kasangkaron halin man sa east hasta sa west sang Israel.

8 Ang duta sa north sang Juda ihatag ninyo sa Ginoo bilang espesyal nga regalo. Dose ka kilometro ang kalabaon sini, kag ang kasangkaron halin man sa east hasta sa west sang Israel pareho sa mga tribo sang Israel. Ang templo patindugon sa tunga sang sini nga duta. 9 Ang parte sang duta nga inyo ihatag sa Ginoopara patindugan sang templo dose ka kilometro ang kalabaon kag lima ka kilometro ang kasangkaron. 10 Ang katunga sang sini nga duta ihatag sa mga pari. Ang kalabaon sini halin sa east pakadto sa west dose ka kilometro, kag ang kasangkaron sini halin sa north pakadto sa south lima ka kilometro. Sa tunga sini amo ang templo sang Ginoo. 11 Ini nga duta para sa pinili nga mga pari, nga amo ang mga kaliwat ni Zadok, nga matinumanon nga nag-alagad sa akon kag wala nagbiya sa akon pareho sa ginhimo sang iban nga mga kaliwat ni Levi nga nag-upod sa mga Israelinhon nga nagbiya sa akon. 12-13 Ini nga duta espesyal nga regalo para sa mga pari, kag ini ang pinakabalaan nga duta. Sa tupad sini amo ang duta nga para sa iban nga mga kaliwat ni Levi, nga dose ka kilometro ang kalabaon kag lima ka kilometro ang kasangkaron. 14 Kinahanglan nga indi gid nila ini pag-ibaligya ukon pag-ibaylo bisan gamay lang nga parte sini, kay amo ini ang labing maayo nga duta kag balaan ini para sa Ginoo.

15 Ang nabilin nga duta nga ang kalabaon dose ka kilometro kag ang kasangkaron duha kag tunga ka kilometro para sa publiko. Puwede ini estaran sang mga tawo kag pahalban sang ila mga sapat. Sa tunga sini amo ang banwa 16 nga duha ka kilometro kuwadrado. 17 Napalibutan ini sang mahawan nga lugar nga 125 ka metros kuwadrado. 18 Sa guwa sang banwa may ara nga uma nga ang kalabaon lima ka kilometro pa-east kag lima man ka kilometro pa-west. Ara ini sa border sang balaan nga duta. Ang mga patubas sa sini nga duta para pagkaon sang mga nagaobra sa banwa. 19 Ang bisan sin-o nga magaobra sa banwa halin sa nagkalain-lain nga tribo sang Israel puwede makapanguma sa sini nga duta. 20 Gani ang bilog nga duta nga inyo ihatag sa Ginoo bilang espesyal nga regalo, lakip na ang balaan nga duta kag ang banwa, dose ka kilometro kuwadrado.

21-22 Ang nabilin nga mga duta, sa east kag sa west sang balaan nga duta kag sang banwa, mangin iya sang pangulo. Ini nga mga duta may kasangkaron nga dose ka kilometro kag nagalambot ini hasta sa border sang Israel sa east kag sa west. Gani sa tunga sang duta nga para sa pangulo amo ang akon balaan nga duta, ang templo, ang duta sang mga kaliwat ni Levi, kag ang banwa. Ang duta nga para sa pangulo ara sa tunga sang duta nga para sa tribo ni Juda kag sang duta nga para sa tribo ni Benjamin.

23 Amo ini ang mga duta nga batunon sang nabilin nga mga tribo:

Ang duta sang tribo ni Benjamin ara sa south sang duta sang pangulo, kag ang kasangkaron sini halin sa east hasta sa west sang Israel.

24 Ang duta sang tribo ni Simeon ara sa south sang duta sang tribo ni Benjamin, kag ang kasangkaron sini halin man sa east hasta sa west sang Israel.

25-27 Ang masunod pa nga mga duta amo ang iya sang mga tribo ni Isacar, ni Zebulun, kag ni Gad, nga ang ila mga kasangkaron halin man sa east hasta sa west sang Israel. 28 Ang border sang tribo ni Gad sa south magasugod sa Tamar pakadto sa tuburan sang Meriba Kadesh* deretso sa ililigan sang tubig sang Egypt hasta sa Dagat sang Mediteraneo.

29 Amo ato ang mga duta nga batunon sang mga tribo sang Israel bilang ila nga palanublion. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

Ang mga Puwertahan sang Siyudad sang Jerusalem

30-34 Ang apat ka pader nga nagapalibot sa siyudad sang Jerusalem may ara sing tig-tatlo ka puwertahan. Ang mga puwertahan sang pader sa north pagatawgon nga Reuben, Juda, kag Levi. Ang mga puwertahan sang pader sa east pagatawgon nga Jose, Benjamin, kag Dan. Ang mga puwertahan sang pader sa south pagatawgon nga Simeon, Isacar, kag Zebulun. Kag ang mga puwertahan sang pader sa west pagatawgon nga Gad, Asher, kag Naftali. Ang tagsa ka pader may kalabaon nga 2,250 ka metros, 35 gani ang bilog nga kalabaon sang pader 9,000 ka metros. Kag halin sa sina nga tion ang siyudad pagatawgon, “Ang Ginoo Ari Diri!”

* 1:1-3 ika-30 nga tuig: Indi mapat-od kon ano gid nga tuig ang ginatumod sini.

† 1:12 espiritu: Siguro ang ila espiritu ukon ang Espiritu Santo.

‡ 1:15 sa idalom: ukon, sa kilid

* 2:1 Anak sang tawo: sa Hebreo, ben adam. Ang buot silingon sini “tawo.” Pero gin-translate ini diri sa Ezekiel nga “anak sang tawo” tungod posible nga may kaangtanan ini sa titulo nga “Anak sang Tawo” nga gin-gamit kay Jesus sa Bag-o nga Kasugtanan.

* 3:9 matig-a gid nga bato: sa iban nga Bisaya, bato bantiling

* 4:1 tisa: sa English, brick

† 4:7 pako: sa iban nga Bisaya kag sa Tagalog, manggas

‡ 4:9 espelta: Ang Hebreo sini nagatumod sa isa ka klase sang uyas.

* 5:7 wala man gani ninyo pagtumana: Amo ina sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo. Pero sa iban nga mga kopya sini kag sa Syriac, gintuman ninyo. Tan-awa man sa 11:12.

† 5:12 padayon ko sila nga hingabuton: sa literal, lagson ko sila sang espada.

* 6:11 Abaw: Ini nga pulong nagapahayag sang kasubo kag kaakig.

* 7:24 Pauntaton…tawo: ukon, Gub-on ko ang ila napaderan nga mga banwa nga ila ginapabugal.

* 8:17 Tan-awa…sa akon: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 11:3 Maayo…balay: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 11:7 karne: Subong nga ang karne amo ang maayo nga parte sang sapat, ang mga inosente nga mga tawo nga ginpamatay amo ang maayo nga parte sang nasyon.

‡ 11:8 inaway: sa literal, espada

* 12:13 indi niya ini makita: Suno sa 2 Har. 25:6, 7 ang hari sang Juda nga si Zedekia ginbulag antes siya gindala sa Babilonia.

* 13:4 talunon nga mga ido: sa English, jackals

† 13:22 paagi…kamatayon: ukon, nga amo kuntani ang makaluwas sa ila sa kamatayon

* 16:7 dalaga: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 16:7 nagtubo…balahibo: ukon, naglaba ang imo buhok

‡ 16:15 kag nagpaayaw sila sa imo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 16:46 iya mga anak nga babayi: buot silingon, ang iya mga pumuluyo; ukon, ang mga baryo sa iya palibot. Amo man sa bersikulo 48, 49, 53, 55, 57.

* 16:57 Edom: Amo ini sa Syriac kag sa iban nga mga kopya sang Hebreo. Sa kalabanan nga mga kopya sang Hebreo, sa Septuagint, kag sa Latin Vulgate, Aram.

* 17:17 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

† 17:17 kon magsalakay na: sa literal, kon magtumpok na sang duta nga talaklasan sa pader kag maghimo sang mga tore-tore.

* 19:7 Ginpangguba…kaaway: ukon, Ginlugos niya ang mga asawa sang iya mga kaaway nga ginpamatay niya.

* 20:6 maayo…duta: sa literal, duta nga nagailig ang gatas kag honey. Amo man sa bersikulo 15.

* 21:9-10 Yagutaon…sa inyo?: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 21:21 Ang mga pana ginabutangan sang ngalan sang tawo ukon lugar, dayon ginauyog, kag pagkatapos ginagabot ang isa.

* 22:24 pagkaluoyan: sa literal pag-ulanan

† 22:27 mabangis nga mga ido: sa English, wolves

* 24:10 hasta nga mahubsan: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, kag butangi sang mga panakot.

* 25:5 palahalban: sa iban nga Bisaya, pahalalban

* 26:1 nahauna nga adlaw sang bulan: Wala mabutang sa Hebreo kon ano nga bulan.

* 27:3 dulungkaan sang mga barko: ukon, ara sa higad sang dagat

† 27:6 isla: ukon, baybayon

‡ 27:6 Kitim: ukon, Cyprus

§ 27:7 granate: sa English, purple

* 27:7 isla: ukon, baybayon

† 27:7 Elisha: ukon, Cyprus

‡ 27:13 Greece: sa Hebreo, Javan

§ 27:14 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

* 27:15 Dedan: sa Septuagint, Rodes

† 27:16 Aram: ukon, Syria

‡ 27:17 higos: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 27:18 delana: sa English, wool

* 28:10 wala nagtuo sa akon: sa literal, wala matuli

† 28:13 Nadekorasyunan ka man sang bulawan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 28:14 nagabadlak: ukon, nagakalayo. Amo man sa bersikulo 16.

* 29:10 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* 30:4 Ethiopia: sa Hebreo, Cush. Amo man sa bersikulo 5 kag 9.

† 30:6 Aswan: ukon, Syene

‡ 30:13 Memfis: sa Hebreo, Nof. Amo man sa bersikulo 16.

§ 30:14 Tebes: sa Hebreo, No. Amo man sa bersikulo 15, 16.

* 30:15 Pelusium: sa Hebreo, Sin. Amo man sa bersikulo 16.

† 30:17 Heliopolis: sa Hebreo, Awen

‡ 30:17 Bubastis: sa Hebreo, Pi Beset

§ 30:24 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 31:18 wala nagtuo sa Dios: sa literal, wala matuli

† 31:18 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 32:13 bugana nga tubig: posible ang Suba sang Nilo.

† 32:19 wala nagtuo sa Dios: sa literal, wala matuli

‡ 32:27 kag ang ila mga taming ara sa ila dughan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 32:31 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 33:26 Nagasalig kamo sa inyo espada: ukon, Nagapamatay kamo.

* 34:2 mga manugbantay sang Israel: buot silingon, mga pangulo sang Israel

† 34:12 sadtong tion sang kagamo: sa literal, sa magal-om kag madulom nga adlaw. Ini amo ang adlaw nga gin-agaw sang Babilonia ang Jerusalem kag ginbihag ang mga pumuluyo sini.

* 35:2 Bukid sang Seir: Amo ini ang isa ka tawag sa Edom.

* 36:13 ginahalitan: sa literal, ginalamon. Amo man sa bersikulo 14.

* 37:26 Paestaron ko sila sa ila duta: ukon, Pakamaayuhon ko sila. Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 38:5 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

* 39:11 Madamo nga Tinawo ni Gog: sa Hebreo, Hamon Gog

† 39:16 Madamo nga Tawo: sa Hebreo, Hamon

‡ 39:25 ibalik…kahimtangan: ukon, pabalikon ko sila sa ila duta halin sa pagkabihag

* 40:14 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 41:16 nahaklapan sang tapi: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, ang samputan sang puwertahan

† 41:21 hamba: sa English, doorpost

‡ 41:26 Ang mga kuwarto…may mga atop-atop man: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 42:3 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

† 42:8 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

‡ 42:10 south: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, east.

§ 42:11 takos: ukon, pagkaplastar

* 42:14 sa sining balaan nga mga kuwarto: ukon, sa Balaan nga Lugar; ukon, sa Templo

* 43:7 pagsimba sa mga dios-dios: sa literal, pagpanginbabayi

* 44:7 wala nagatuo sa akon: sa literal, wala matuli

† 44:19 makaapekto sa mga tawo: Ginadumilian sadto ang mga ordinaryo nga mga tawo sa pagtandog sa balaan nga mga butang, kay basi may matabo sa ila.

‡ 44:25 pagtandog sang bangkay: ukon, pagpalapit sa bangkay

§ 44:26 magpakatinlo siya: buot silingon, tumanon niya ang seremonya sang pagpakatinlo

* 45:1 napulo ka kilometro: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, lima ka kilometro.

† 45:5 Ila ini…pagaestaran: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, Ila panag-iyahan ang 20 ka kuwarto.

‡ 45:11 homer: Ang isa ka homer mga 100 ka gantang.

§ 45:11 epa: Amo ang takos sa mga trigo, barley, kag iban pa nga mga uyas.

* 45:11 bat: Amo ang takos sa mga lana, bino, kag iban pa nga mga ilimnon.

† 45:12 shekel: Ang isa ka shekel mga dose ka gramo.

‡ 45:19 hamba: sa English, doorpost

* 46:20 maapektuhan…pagkabalaan sini: Tan-awa ang 44:19 kag ang footnote sini.

* 47:8 Kapatagan sang Jordan: sa Hebreo, Araba

† 47:18 Patay nga Dagat: sa literal, dagat sa east

‡ 47:18 hasta sa Tamar: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, magatakos ka.

§ 47:19 Meriba Kadesh: ukon, Meriba sa Kadesh

* 48:28 Meriba Kadesh: ukon, Meriba sa Kadesh

Daniel

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Daniel

1

Ang Pagtuon ni Daniel kag sang iya mga Abyan sa Babilonia

1 Sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Jehoyakim sa Juda, ginsalakay ni Haring Nebucadnezar sang Babilonia kag sang iya mga soldado ang Jerusalem. 2 Ginbihag niya si Haring Jehoyakim suno sa kabubut-on sang Ginoo. Ginpanguha man niya ang iban nga mga butang sa templo sang Dios kag gindala sa Babilonia.* Dayon ginbutang niya ini sa talaguan sang manggad didto sa templo sang iya dios.

3 Karon, nagsugo si Nebucadnezar kay Ashpenaz nga pangulo sang iya mga opisyal nga magpili sang pila ka pamatan-on halin sa mga bihag nga Israelinhon, nga naghalin sa harianon kag dungganon nga mga pamilya. 4 Ini sila kinahanglan gid nga mga guwapo, maayo sing lawas, maalam, maabtik kag madali lang tudluan, para bagay sila nga mag-alagad sa hari. Ginsugo man niya si Ashpenaz nga tudluan sila sang lingguahe kag balasahon sang taga-Babilonia.† 5 Nagsugo pa gid ang hari nga hatagan sila kada adlaw sang iya mismo pagkaon kag ilimnon. Pagkatapos sang tatlo ka tuig, magaalagad na sila sa iya.

6 Upod sa mga ginpili nga halin sa tribo ni Juda amo sila ni Daniel, Hanania, Mishael, kag Azaria. 7 Gin-ilisan ni Ashpenaz ang ila mga ngalan. Si Daniel amo na si Belteshazar, si Hanania amo na si Shadrac, si Mishael amo na si Meshac, kag si Azaria amo na si Abednego.

8 Pero nagdesisyon si Daniel nga indi siya magkaon sang pagkaon sang hari ukon mag-inom sang iya ilimnon, para indi siya mahigkuan.‡ Gani nagpangabay siya kay Ashpenaz nga kon mahimo indi lang siya paghatagan sinang makapahigko sa iya. 9 Ginbuot sang Dios nga magmaayo si Ashpenaz kay Daniel kag magsugot sa iya pangabay. 10 Pero nagsiling si Ashpenaz sa iya, “Nahadlok ako sa hari. Siya ang nagsiling kon ano ang ipakaon kag ipainom sa inyo, kag kon makita niya nga indi maayo ang inyo lawas kon ikomparar sa iban nga mga pamatan-on basi ipapatay niya ako.”

11 Nagsiling dayon si Daniel sa guwardya nga ginbutang ni Ashpenaz nga mag-atipan sa iya kag sa ila ni Hanania, Mishael, kag Azaria, 12 “Abi, testingi kami nga pakan-on lang sang utan kag paimnon lang sang tubig sa sulod sang napulo ka adlaw, 13 kag ipaanggid dayon kami sa iban nga mga pamatan-on nga nagakaon sang pagkaon sang hari. Kon ano ang imo makita nga resulta, bahala ka na kon ano ang gusto mo nga himuon sa amon.” 14 Gani nagsugot siya kag gintestingan sila sa sulod sang napulo ka adlaw.

15 Pagkatapos sang napulo ka adlaw, nakita nga mas maayo pa ang ila lawas kon ikomparar sa mga pamatan-on nga nagakaon sang pagkaon sang hari. 16 Gani ginpadayon na lang sang guwardya ang pagpakaon sa ila sang utan sa baylo sang pagkaon kag ilimnon sang hari.

17 Ginhatagan sang Dios ining apat ka pamatan-on sang kaalam labi na gid sa nagkalain-lain nga balasahon kag pagtulun-an. Wala labot sini, ginhatagan niya si Daniel sang kaalam sa pagpaathag sang mga palanan-awon kag mga damgo.

18 Pagkatapos sang tatlo ka tuig nga pagtudlo sa ila suno sa ginsiling ni Haring Nebucadnezar, gindala sila ni Ashpenaz sa iya. 19 Nagpakighambal ang hari sa ila, kag nakita sang hari nga sa tanan sa ila nga mga pamatan-on wala sing may makapareho sa ila ni Daniel, Hanania, Mishael, kag Azaria. Gani sila ang ginpili nga mag-alagad sa iya. 20 Sa tanan nga ginpamangkot sang hari sa ila, nakita niya nga ang ila kaalam napulo ka pilo sang sa kaalam sang mga madyikero ukon babaylan sa bilog niya nga ginharian. 21 Nagpadayon sa pag-alagad si Daniel kay Nebucadnezar hasta sa nahauna nga tuig sang paghari ni Cyrus.§

2

Ang Damgo ni Nebucadnezar

1 Sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Nebucadnezar, kapila siya nagdamgo. Nakapalibog gid sa iya ang iya mga damgo gani indi siya makatulog. 2 Ginpatawag niya ang iya mga madyikero, babaylan, sorhano, kag mga manugpakot,* para ipaathag ang iya mga damgo. 3 Pag-abot nila nagsiling ang hari sa ila, “Nagdamgo ako kag nakapalibog gid ini sa akon, gani ginpatawag ko kamo kay gusto ko mahibaluan kon ano ang kahulugan sang sadto nga damgo.”

4 Nagsabat ang mga manugpakot sa hari sa lingguahe nga Aramico,† “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. Sugiri kami nga imo mga alagad sang imo damgo, kag ipaathag namon sa imo ang kahulugan.”

5 Pero nagsiling siya sa ila, “Amo ini ang akon desisyon: Kon indi ninyo mapakot kon ano ang akon damgo kag ang kahulugan sini, ipahiwa-hiwa ko ang inyo mga lawas kag ipaguba ang inyo mga balay. 6 Pero kon mapakot gani ninyo ang akon damgo kag mapaathag ang kahulugan sini, regaluhan ko kamo kag hatagan sang dako nga kadungganan. Sige, pakta na ninyo kag ipaathag dayon ang kahulugan.”

7 Nagsabat liwat sila sa hari, “Mahal nga Hari, sugiri na lang kami sang imo damgo kay ipaathag namon sa imo ang kahulugan.” 8 Nagsiling ang hari, “Nakahibalo ako nga ginapadugay-dugay lang ninyo ang oras kay nakahibalo kamo nga tumanon ko gid ang akon ginsiling sa inyo, 9 nga kon indi gani ninyo mapakot kag mapaathag ang akon damgo silutan ko gid kamo sadtong akon ginsiling. Nagsugtanay kamo nga magbutig sa akon kay nagapinsar kamo nga magbag-o pa ang situasyon. Pakta na ninyo kon ano ang akon damgo para mapati ako nga makahibalo gid kamo magpaathag sang kahulugan sini.”

10 Nagsabat sila sa hari, “Wala gid sing tawo sa bilog nga kalibutan nga makahimo sinang imo ginapangayo. Kag wala man sing hari, bisan ano pa siya ka gamhanan, nga nagasugo sa mga madyikero, babaylan, ukon manugpakot sa paghimo sang pareho sina. 11 Kabudlay gid sang imo ginapangayo, Mahal nga Hari. Ang mga dios lang gid ang makahimo sina, pero wala man sila nagapuyo upod sa mga tawo.”

12 Tungod sa ila ginsabat, puwerte gid ang kaakig sang hari. Kag nagmando siya nga pamatyon ang tanan nga maalamon‡ nga mga tawo sa Babilonia. 13 Sang ginpaguwa ang sugo nga ang mga maalamon pamatyon, ginpangita si Daniel kag ang iya mga kaupod para patyon man.

14-15 Karon, nagpalapit si Daniel kay Arioc nga kapitan sang mga guwardya sang hari. Ining si Arioc amo ang ginsugo sang hari sa pagpatay sa maalamon nga mga tawo sang Babilonia. Mahinalungon nga nagpamangkot si Daniel sa iya kon ano ang kabangdanan sining mabug-at nga mando sang hari. Gani ginsugiran siya ni Arioc sang natabo.

16 Dayon nagkadto si Daniel sa hari kag nagpangabay nga hatagan siya sang tion para mapaathag niya ang kahulugan sang damgo sini. 17 Nagsugot ang hari, gani nagpuli dayon si Daniel kag ginsugiran niya ang iya mga kaupdanan nga sila ni Hanania, Mishael, kag Azaria parte sa natabo. 18 Ginsilingan sila ni Daniel nga magpangamuyo para kaluoyan sila sang Dios sang langit§ nga mahibaluan nila ang kahulugan sang damgo sang hari, para indi sila pagpatyon upod sang iban pa nga maalamon nga mga tawo sa Babilonia.

19 Sadto nga gab-i, ginpahayag sang Dios kay Daniel ang damgo sang hari kag ang kahulugan sini paagi sa palanan-awon. Gindayaw dayon ni Daniel ang Dios sang langit. 20 Nagsiling siya,

“Ang Dios maalam kag gamhanan;

dayawon ta siya hasta san-o.

21 Siya ang nagabaylo sang mga panahon.

Siya ang nagabuot kon sin-o ang magahari

kag siya man ang nagailis sa ila.

Siya ang nagahatag sang kaalam sa mga maalamon.

22 Ginapahayag niya ang kahulugan

sang madalom nga mga butang

mabudlay intiendihon.

Ara sa iya ang kasanag, kag kahibalo

siya kon ano ang ara sa kadulom.

23 Gani ginadayaw ko ikaw kag ginapasalamatan,

O Dios sang akon mga katigulangan.

Ikaw ang naghatag sa akon sang kaalam kag ikasarang.

Kag ginhatag mo ang amon ginpangayo sa imo

paagi sa pagpahayag mo sa amon

sang kahulugan sang damgo sang hari.”

Ginpaathag ni Daniel ang Kahulugan sang Damgo sang Hari

24 Dayon nagbalik si Daniel kay Arioc nga amo ang gintugyanan sang hari sa pagpatay sa maalamon nga mga tawo sa Babilonia. Nagsiling si Daniel sa iya, “Indi anay pagpatya ang maalamon nga mga tawo, kundi updi anay ako sa hari kay ipaathag ko sa iya ang kahulugan sang iya damgo.”

25 Gani dali-dali nga gindala ni Arioc si Daniel sa hari. Nagsiling si Arioc, “Mahal nga Hari, may nakita ako nga bihag nga halin sa Juda nga makapaathag kon ano ang kahulugan sang imo damgo.” 26 Ginpamangkot sang hari si Daniel nga ginatawag man nga Belteshazar, “Masugid mo bala sa akon kon ano ang akon damgo kag mapaathag ang iya kahulugan?” 27 Nagsabat si Daniel, “Mahal nga Hari, wala sing bisan sin-o nga maalamon, babaylan, madyikero, ukon manughimalad nga makapaathag sang imo damgo. 28 Pero may Dios sa langit nga nagapahayag sang mga tinago nga kamatuoran. Paagi sa imo damgo, Mahal nga Hari, ginpahibalo sang Dios sa imo kon ano ang matabo sa palaabuton. Karon, isugid ko sa imo ang mga palanan-awon nga nakita mo sa imo damgo.

29 “Samtang nagakatulog ka, Mahal nga Hari, nagdamgo ka parte sa matabo sa palaabuton. Ginpahibalo ina sa imo sang Dios nga nagapahayag sang mga tinago nga kamatuoran. 30 Kag ang imo damgo ginpahayag sa akon sang Dios, indi tungod nga mas maalam ako sang sa iban nga mga tawo, kundi para mapaathag ko sa imo kag maintiendihan mo kon ano ang kahulugan sang nag-abot sa imo hunahuna.

31 “Ang imo damgo amo ini: May nakita ka nga isa ka dako nga estatwa nga nagatindog sa imo atubangan. Puwerte ini kasilaw kag makahaladlok tan-awon. 32 Ang iya sini nga ulo puro nga bulawan kag ang iya dughan kag mga kamot pilak,* kag halin sa iya tiyan hasta sa paa saway. 33 Ang iya mga batiis salsalon kag ang iya mga tiil salsalon kag tisa.† 34 Kag samtang nagatan-aw ka sa estatwa, may isa ka bato nga gintiphag, pero indi tawo ang nagtiphag. Nagtupa ini nga bato sa salsalon kag tisa nga mga tiil sang estatwa, kag nadugmok ang iya mga tiil. 35 Sa gilayon nagkaladugmok ang salsalon, tisa, saway, pilak, kag bulawan. Kag nangin pareho na lang ini sang upa sa linasan nga ginapalid sang hangin kon diin-diin. Pero ang bato nga nagdugmok sa tiil sang estatwa nangin dako nga bukid kag naglikop sa bilog nga kalibutan.

36 “Amo ato ang imo damgo, kag amo ini ang iya kahulugan: 37 Mahal nga Hari, ikaw ang hari nga labaw sa tanan nga hari. Ginhimo ka nga hari sang Dios sang langit, kag ginhatagan ka niya sang gahom, kusog, kag kadungganan. 38 Ginpagamhan niya sa imo ang mga tawo, mga sapat, kag mga pispis, bisan diin man sila. Ikaw amo ang ginarepresentar sadtong bulawan nga ulo sang estatwa.

39 “Ang masunod sa imo nga ginharian indi pareho kagamhanan sa imo ginharian. Ang ikatatlo nga ginharian amo ang ginarepresentar sadtong saway nga parte sang estatwa, kag magagahom ini nga ginharian sa bilog nga kalibutan. 40 Kag ang sunod amo ang ikaapat nga ginharian nga daw pareho sang salsalon. Kay subong nga ang salsalon makadugmok sang tanan, ini nga ginharian magadugmok sang iban nga mga ginharian. 41 Kag subong nga ang mga tiil sang estatwa salsalon kag tisa, ini nga ginharian matunga. Pero magapabilin ini nga mabakod, tungod kay nakita mo man nga ang mga tiil sang estatwa may lakot nga salsalon. 42 Ang salsalon kag tisa nga mga tudlo sang mga tiil nagakahulugan nga may parte sang sini nga ginharian nga mabakod kag may parte man nga maluya. 43 Ang pag-impon sang salsalon kag tisa nagakahulugan man nga magaisa ang mga hari sang sini nga ginharian paagi sa pag-inasawahay. Pero indi magdugay ang ila pag-isa, pareho bala sang salsalon kag tisa nga indi puwede mikslahon.

44 “Sa panahon sang sini nga mga hari, magatukod ang Dios sang langit sang isa ka ginharian nga indi gid malaglag hasta san-o. Indi gid ini madaog sang iban, kundi laglagon pa gani niya ang tanan nga ginharian kag magapabilin ini hasta san-o. 45 Pareho bala sang imo nakita nga bato nga gintiphag halin sa bukid (pero indi tawo ang nagtiphag) nga nagdugmok sang estatwa nga salsalon, saway, tisa, pilak, kag bulawan.

“Mahal nga Hari, nagpahayag ang gamhanan nga Dios sa imo kon ano ang matabo sa palaabuton. Amo ato ang imo damgo kag ang iya kahulugan. Matuod gid ang tanan ko nga ginsiling.”

46 Nagluhod dayon si Haring Nebucadnezar sa pagpadungog kay Daniel. Pagkatapos nagmando siya nga maghalad kag magsunog sang insenso kay Daniel. 47 Nagsiling siya kay Daniel, “Tungod sang imo pagsugid sang akon damgo kag pagpaathag sang iya kahulugan, matuod gid man nga ang imo Dios labaw sa tanan nga dios. Siya ang dapat kilalahon nga Ginoo sang mga hari. Kag siya gid lang ang makapahayag sang mga tinago nga kamatuoran.”

48 Ginhatagan dayon sang hari si Daniel sang madamo kag matahom nga mga regalo. Kag ginhatagan man niya siya sang mataas nga posisyon bilang manugdumala sang bilog nga probinsya sang Babilonia kag pangulo sang tanan nga maalamon didto. 49 Ginpangabay ni Daniel sa hari nga himuon sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego nga kabulig niya sa pagdumala sang probinsya sang Babilonia. Kag nagsugot man ang hari. Si Daniel ya nagpabilin didto sa palasyo sang hari.

3

Nagmando si Nebucadnezar nga Simbahon ang Estatwa

1 Karon, nagpahimo si Nebucadnezar sang estatwa nga bulawan.* Ang iya sini kataason 90 feet kag ang kasangkaron 9 feet. Kag sang natapos na, ginpatindog niya ini sa patag sang Dura didto sa probinsya sang Babilonia. 2-3 Pagkatapos ginpatawag ni Haring Nebucadnezar ang mga gobernador, mga mayor, mga komisyoner, mga manuglaygay, mga tresurero, mga hukom, mga pangulo, kag ang iban pa nga mga opisyal sang mga probinsya para magtambong sa pagdedikar sang estatwa. Sang didto na sila nagatindog sa atubangan sang estatwa, 4 nagsinggit ang manugbalita, “Kamo nga naghalin sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe, 5 kon mabatian na gani ninyo ang tunog sang budyong, plawta, kudyapi, arpa, kag iban pa nga mga instrumento, magluhod kamo dayon kag magsimba sa estatwa nga bulawan nga ginpatindog ni Haring Nebucadnezar. 6 Ang bisan sin-o nga indi magsimba ihaboy gilayon sa nagadabadaba nga hurnohan.” 7 Gani pagkabati nila sang tunog sang mga instrumento nagluhod dayon sila kag nagsimba sa estatwa.

8 Sang sadto nga tion, may pila ka taga-Babilonia† nga nagpalapit sa hari kag ginpakalain nila ang mga Judio. 9 Nagsiling sila kay Haring Nebucadnezar, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. 10 Indi bala nga nagmando ka nga kon sin-o ang makabati sang tunog sang mga instrumento magluhod dayon kag magsimba sa estatwa nga bulawan, 11 kag ang indi magsimba ihaboy sa nagadabadaba nga hurnohan? 12 Pero wala nagtuman sang imo sugo ang mga Judio nga sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego nga ginpadumala mo sa probinsya sang Babilonia. Wala sila nagaalagad sa imo mga dios, kag wala sila nagasimba sa estatwa nga bulawan nga imo ginpatindog.”

13 Pagkabati sadto sang hari puwerte gid ang iya kaakig. Ginpatawag niya dayon sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego. 14 Pag-abot nila ginpamangkot sila sang hari, “Matuod bala nga wala kamo nagaalagad sa akon mga dios kag wala kamo nagasimba sa estatwa nga bulawan nga akon ginpatindog? 15 Karon, ginamanduan ko kamo nga magsimba sa estatwa kon mabatian ninyo ang tunog sang mga instrumento. Kay kon indi gani, ihaboy kamo gilayon sa nagadabadaba nga hurnohan. Tan-awon ta lang kon may dios nga makaluwas sa inyo.”

16 Nagsabat sila nga tatlo, “Mahal nga Hari, wala kami sing may masiling parte sina. 17 Kon amo gid man ina ang matabo luwason kami sang Dios nga amon ginaalagaran sa sina nga nagadabadaba nga hurnohan. Luwason kami sang Dios sa imo mga kamot. 18 Pero kon indi gid man niya kami pagluwason, gusto namon nga mahibaluan mo nga indi gid kami mag-alagad sa imo mga dios ukon magsimba sa estatwa nga bulawan nga imo ginpatindog.”

19 Tungod sa ila sabat puwerte gid ang kaakig sang hari sa ila, kag makita ini sa iya hitsura. Gani nagmando siya nga painiton pa gid sing pito ka pilo ang hurnohan. 20 Dayon nagsugo siya sang iya pinakamakusog nga mga soldado nga gapuson sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego kag ihaboy sa nagadabadaba nga hurnohan. 21 Gani gin-gapos sila kag ginhaboy sa hurnohan nga may mga bayo pa. 22 Kag tungod nga ginpainit gid ang hurnohan suno sa mando sang hari, napatay ang mga soldado nga naghaboy sa ila tungod sa ibwal sang kalayo. 23 Kag sila nga tatlo nga nakagapos nagtupa sa nagadabadaba nga hurnohan.

24 Samtang nagatan-aw si Haring Nebucadnezar gulpi siya nga tumindog sa puwerte nga katingala. Nagpamangkot siya sa iya mga opisyal, “Indi bala nga tatlo lang ka tawo ang aton gin-gapos kag ginhaboy sa kalayo?” Nagsabat sila, “Huo, Mahal nga Hari.” 25 Nagsiling dayon ang hari, “Tan-awa ninyo! Apat ang nakita ko nga nagalakat-lakat sa kalayo. Wala na sila nakagapos kag wala sila masunog. Ang isa sa ila daw isa ka dios.”‡

26 Gani, nagpalapit si Nebucadnezar sa puwertahan sang nagadabadaba nga hurnohan kag nagpanawag, “Shadrac, Meshac, kag Abednego, nga mga alagad sang Labing Mataas nga Dios, guwa kamo dira! Dali kamo diri!” Kag nagguwa sila nga tatlo.

27 Dayon nagtilipon sa ila ang mga gobernador, mga mayor, mga komisyoner, kag ang iban nga mga opisyal sang hari. Kag nakita nila nga wala sila maano sang kalayo. Bisan gani ang ila buhok ukon bayo wala gid masunog, kag bisan baho na lang sang aso wala gid.

28 Tungod sadto nagsiling ang hari, “Dayawon ang Dios nila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego. Ginpadala niya ang iya anghel para luwason ang iya mga alagad nga nagsalig sa iya. Ini sila wala magsunod sa akon sugo nga magsimba sa estatwa, kundi ginpakamaayo pa nila nga ihaboy sila sa kalayo sang sa magsimba sa bisan sin-o nga dios luwas sa ila nga Dios. 29 Gani nagamando ako nga ang bisan sin-o nga tawo sang bisan ano man nga nasyon, lahi, ukon lingguahe nga maghambal sing malain kontra sa Dios nila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego pagahiwa-hiwaon kag gub-on ang ila mga balay. Kay wala na gid sing iban pa nga Dios nga makaluwas pareho sini.”

30 Kag ginhatagan sang hari sila ni Shadrac, Meshac, kag Abednego sang mas mataas pa gid nga posisyon sa probinsya sang Babilonia.

4

Ang Ikaduha nga Damgo ni Nebucadnezar

1 Naghimo si Haring Nebucadnezar sang isa ka pahayag para sa tanan nga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe sa kalibutan. Amo ini ang nakasulat:

“Kabay pa nga magmaayo gid ang inyo kahimtangan.

2 “Gusto ko nga sugiran kamo sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang nga ginhimo sa akon sang Labing Mataas nga Dios.

3 “Daw ano ka makatilingala kag gamhanan

ang mga milagro nga ginpakita sang Dios!

Ang iya paghari wala sing katapusan.

4 “Kon parte sa akon kahimtangan diri sa palasyo, maayo kag mauswagon ang akon kabuhi. 5 Pero may damgo ako nga nakapahadlok sa akon. Ang mga palanan-awon nga nakita ko samtang nagakatulog ako makahaladlok gid. 6 Gani nagmando ako nga dal-on sa akon ang tanan nga maalamon sa Babilonia para mapaathag nila sa akon ang kahulugan sang akon damgo. 7 Pag-abot sang mga madyikero, babaylan, manugpakot,* kag manughimalad, ginsugiran ko sila sang akon damgo, pero indi sila makapaathag sa akon sang kahulugan sini.

8 “Sang ulihi nagkadto si Daniel sa akon. (Gin-ngalanan siya Belteshazar nga amo ang ngalan sang akon dios. Kag ara sa iya ang espiritu sang balaan nga mga dios.†) Ginsugiran ko siya sang akon damgo. 9 Siling ko, ‘Belteshazar, pangulo sang mga madyikero, nakahibalo ako nga ang espiritu sang mga dios ara sa imo, kag madali mo mahibaluan ang mga tinago nga kamatuoran. Abi ipaathag sa akon kon ano ang kahulugan sang mga palanan-awon nga nakita ko sa akon damgo. 10 Amo ini ang akon mga palanan-awon samtang nagakatulog ako: Nakita ko ang isa ka mataas gid nga kahoy sa tunga sang kalibutan. 11 Nagdako kag nagtaas pa gid ini hasta nakalambot sa langit kag makita bisan sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan. 12 Matahom ang iya mga dahon kag madamo ang iya mga bunga nga sarang makapakaon sa tanan. Nagpahandong ang mga sapat sa iya kag nagpugad ang mga pispis sa iya mga sanga. Didto nagkuha ang tanan nga tinuga sang ila pagkaon.’

13 “Kag nakita ko man ang isa ka anghel‡ nga nagpanaog halin sa langit. 14 Nagsinggit siya, ‘Tapsa ninyo ang kahoy kag pang-utda ang iya mga sanga. Panguhaa ang iya mga dahon kag ipanghaboy ang iya mga bunga. Tabuga man ninyo ang mga sapat nga nagapahandong dira kag ang mga pispis nga nagapugad sa iya mga sanga. 15 Pero pabay-i lang ninyo ang iya tuod dira sa latagon nga nahigtan sang salsalon kag saway.’

“Ang tawo nga ginarepresentar sang sadto nga kahoy mabasa permi sang tun-og kag magakaon sang hilamon upod sang mga sapat. 16 Sa sulod sang pito ka tuig madulaan siya sang panghunahuna sang tawo, kag ang iya panghunahuna mangin iya sang sapat. 17 Amo ini ang sentensya nga ginsugid sang mga anghel, para mahibaluan sang tanan nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo. Kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya, bisan pa sa pinakakubos sa tanan nga tawo.

18 “Amo ato ang akon damgo. Gani ako, si Haring Nebucadnezar, nagsiling kay Belteshazar, ‘Sugiri ako sang kahulugan sini kay wala gid sing bisan isa sa mga maalamon sang akon ginharian nga makasugid sa akon sang kahulugan sini. Pero makasugid ka kay ang espiritu sang balaan nga mga dios§ ara sa imo.’ ”

Ginpaathag ni Daniel ang Kahulugan sang Damgo

19 Natublag kag nahadlok gid si Daniel (nga ginatawag man nga Belteshazar) pagkabati niya sang ginsiling sang hari. Gani nagsiling ang hari sa iya, “Belteshazar, indi ka magkatublag sa akon damgo kag sa kahulugan sini.” Nagsabat si Belteshazar, “Mahal nga Hari, kuntani ang imo damgo kag ang iya kahulugan matabo sa imo mga kaaway kag indi sa imo. 20 Ang kahoy nga nakita mo nga nagdako kag nagtaas hasta nakalambot sa langit kag makita sa bisan diin nga parte sang kalibutan, 21 nga matahom ang iya mga dahon kag madamo ang iya mga bunga nga sarang makapakaon sa tanan, kag sa diin nagpahandong ang mga sapat kag nagpugad ang mga pispis sa iya mga sanga, 22 amo ikaw, Mahal nga Hari. Kay nangin gamhanan ka hasta nga ang imo pagkagamhanan nakalambot sa langit,* kag ang imo paghari nakalambot sa bisan diin nga parte sang kalibutan.”

23 Nagsiling pa gid si Daniel, “Nakita mo man, Mahal nga Hari, ang isa ka anghel nga nagpanaog halin sa langit nga nagasinggit, ‘Tapsa ninyo ang kahoy pero pabay-i lang ninyo ang iya tuod dira sa latagon nga nahigtan sang salsalon kag saway. Pabay-i lang ninyo nga mabasa siya sang tun-og kag magakaon upod sang talunon nga mga sapat sa sulod sang pito ka tuig.’

24 “Mahal nga Hari, amo ini ang buot silingon sadto nga palanan-awon nga ginbuot sang Labing Mataas nga Dios nga matabo sa imo: 25 Pagatabugon ka palayo sa mga tawo kag magapuyo ka upod sa talunon nga mga sapat. Magahalab ka sang hilamon pareho sang baka kag mabasa ka permi sang tun-og. Pagkatapos sang pito ka tuig, kilalahon mo nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya. 26 Parte naman sadtong ginsiling sang anghel nga pabay-an lang ang tuod, ang buot silingon sadto nga ibalik sa imo ang imo ginharian kon kilalahon mo nga ang Dios amo gid ang nagahari sa tanan. 27 Gani, Mahal nga Hari, kabay pa nga batunon mo ining akon laygay sa imo: Mag-untat ka sa pagpakasala kag maghimo sang matarong, kag magmaluluy-on ka sa mga imol. Kon himuon mo ina basi pa lang nga magmauswagon gihapon ikaw.”

28 Ini tanan natabo matuod sa kabuhi ni Haring Nebucadnezar. 29 Kay pagkaligad sang isa ka tuig halin sang pagpaathag ni Daniel sang kahulugan sang damgo, amo ini ang natabo:

Samtang nagadayan-dayan si Haring Nebucadnezar sa atop sang iya palasyo sa Babilonia 30 nagsiling siya, “Daw ano ka gamhanan sang Babilonia nga akon ginhimo nga harianon nga puluy-an paagi sa akon kusog kag para sa akon kadungganan.”

31 Wala pa gani siya makatapos hambal, may tingog halin sa langit nga nagsiling, “Haring Nebucadnezar, pamatii ini: Ginabawi na sa imo ang awtoridad bilang hari. 32 Pagatabugon ka palayo sa mga tawo kag magapuyo ka upod sa talunon nga mga sapat. Magahalab ka sang hilamon pareho sang baka. Pagkatapos sang pito ka tuig, kilalahon mo nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya.”

33 Sa gilayon natabo ini kay Nebucadnezar. Gintabog siya palayo sa mga tawo kag naghalab sang hilamon pareho sang baka. Nabasa permi ang iya lawas sang tun-og, kag naglaba ang iya balahibo pareho sang balahibo sang agila kag ang iya kuko pareho sang kuko sang pispis.

34 “Pagkatapos sang pito ka tuig, ako, si Nebucadnezar, nagdangop sa Dios,† kag nagbalik ang akon maayo nga panghunahuna. Gani gindayaw ko kag ginpadunggan ang Labing Mataas nga Dios nga buhi hasta san-o. Nagsiling ako,

“ ‘Ang iya paghari wala sing katapusan.

35 Baliwala ang mga tawo sa kalibutan kon ikomparar sa iya.

Ginahimo niya ang iya gusto sa mga anghel

sa langit kag sa mga tawo sa duta.

Wala sing may makapugong ukon makapamalabag sa iya.’

36 “Sang magbalik na ang akon maayo nga panghunahuna ginbalik man sa akon ang akon dungog kag kadayawan bilang hari. Ginbaton ako liwat sang akon mga opisyal kag mga manuglaygay, kag nangin mas gamhanan pa ako sang sa una. 37 Gani karon ginadayaw ko kag ginapadunggan ang Hari sang langit, tungod kay husto kag matarong ang tanan niya nga ginahimo kag ginapaubos niya ang bisan sin-o nga nagapabugal.”

5

Nagpapunsyon si Haring Belshazar

1-3 Sang si Belshazar ang hari sang Babilonia, naghiwat siya sang dako nga punsyon para sa iya isa ka libo ka dungganon nga mga tawo. Samtang nagaininom sila sang bino, ginpakuha ni Belshazar ang bulawan kag pilak nga mga ilimnan nga nakuha sang iya amay* nga si Nebucadnezar sa templo sang Dios sa Jerusalem. Ginpakuha niya ini para imnan nila sang iya dungganon nga mga bisita, sang iya mga asawa, kag sang iban pa niya nga mga asawa nga suluguon. Gani sang gindala na sa iya ang mga ilimnan, gin-imnan nila ini. 4 Kag samtang nagaininom sila sang bino, ginadayaw nila ang mga dios nga hinimo halin sa bulawan, pilak, saway, salsalon, kahoy, kag bato.

5 Sa hinali lang, may nakita ang hari nga kamot nga nagasulat sa dingding sang palasyo nga malapit sa suga. 6 Tungod sadto, nagpalangurog kag nagpalanglapsi ang hari sa kahadlok. 7 Gani nagsinggit siya nga tawgon ang maalamon nga mga tawo sang Babilonia: ang mga babaylan, mga manugpakot,† kag mga manughimalad.

Pag-abot nila, nagsiling siya sa ila, “Kon sin-o ang makabasa sinang nakasulat sa dingding kag makapaathag sang kahulugan sina, pabayuan ko sang harianon nga bayo kag pakulintasan sang bulawan. Kag mangin ikatatlo siya sa pinakamataas nga opisyal sang akon ginharian.”

8 Nagpalapit ang mga maalamon sa pagbasa sadtong nakasulat sa dingding. Pero indi nila mabasa ukon mapaathag sa hari ang kahulugan sini. 9 Gani hinadlukan na gid si Haring Belshazar kag nagdugang pa gid ang iya pagpalanglapsi. Naglibog man ang ulo sang iya dungganon nga mga tawo.

10 Karon, pagkabati sang rayna‡ sang ila pagginahod, nagpalapit siya sa ila kag nagsiling, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. Indi ka magkahadlok ukon magkabalaka, 11 kay may isa ka tawo sa imo ginharian nga ang espiritu sang balaan nga mga dios§ ara sa iya. Sang panahon ni Haring Nebucadnezar nga imo amay, nagpakita ini nga tawo sang iya kaalam nga pareho sa kaalam sang mga dios. Ginhimo siya sang imo amay nga pangulo sang mga madyikero, mga babaylan, mga manugpakot, kag mga manughimalad. 12 Siya si Daniel nga gin-ngalanan sang imo amay nga Belteshazar. May pinasahi siya nga abilidad kag kaalam. Makahibalo siya magpaathag sang kahulugan sang mga damgo, magpakot sang mga paktakon,* kag magsolbar sang mabudlay nga mga problema. Gani ipatawag siya kag ipaeksplikar sa iya kon ano ang kahulugan sinang nasulat sa dingding.”

13 Gani ginpatawag si Daniel. Kag sang nag-abot na siya, nagsiling ang hari sa iya, “Ikaw gali si Daniel nga isa sang mga bihag nga Judio nga gindala diri sang akon amay halin sa Juda? 14 Nakabati ako nga ang espiritu sang mga dios ara sa imo kag may pinasahi ka nga abilidad kag kaalam. 15 Ginpatawag ko na ang mga maalamon, pati ang mga babaylan para ipabasa kag ipaeksplikar sa ila ang kahulugan sinang nasulat sa dingding, pero indi sila kahibalo. 16 Pero nabatian ko nga kahibalo ka maghatag sang interpretasyon, kag kahibalo ka man magsolbar sang mabudlay nga mga problema. Karon, kon mabasa mo inang nasulat kag mapaathag ang kahulugan sina, pabayuan ko ikaw sang harianon nga bayo kag pakulintasan sang bulawan. Kag himuon ko pa ikaw nga ikatatlo sa pinakamataas nga opisyal sang akon ginharian.”

17 Nagsabat si Daniel, “Sa imo na lang ina nga mga regalo, Mahal nga Hari, ukon ihatag na lang sa iban. Pero basahon ko gihapon para sa imo inang nakasulat sa dingding kag ipaathag kon ano ang kahulugan sina.

18 “Mahal nga Hari, ginhimo sang Labing Mataas nga Dios ang imo amay nga si Nebucadnezar nga hari. Nangin gamhanan siya kag ginpadunggan sang mga tawo. 19 Tungod sa gahom nga ginhatag sang Dios sa iya, nahadlok ang mga tawo sa iya sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe. Mahimo niya nga patyon ang bisan sin-o nga gusto niya nga patyon. Mahimo man niya nga indi pagpatyon ang bisan sin-o nga indi niya gusto nga patyon. Mapataas niya ang posisyon sang tawo nga gusto niya pataason; mapanubo man niya ang posisyon sang tawo nga gusto niya panubuon. 20 Pero tungod kay nagpabugal siya kag nagmatinaastaason, ginpahalin siya sa iya pagkahari 21 kag gintabog palayo sa mga tawo. Kag nangin pareho sang sapat ang iya panghunahuna. Nagpuyo siya upod sa talunon nga mga donkey kag naghalab sang hilamon pareho sang baka. Kag nabasa permi ang iya lawas sang tun-og. Amo ato ang iya situasyon hasta nga ginkilala niya nga ang Labing Mataas nga Dios may gahom sa mga ginharian sang mga tawo kag puwede niya sila ipasakop sa kay bisan sin-o nga gusto niya.

22 “Kag ikaw, Haring Belshazar nga iya anak, bisan nahibaluan mo na ini tanan, wala ka gihapon nagpaubos sang imo kaugalingon, 23 kundi ginkabig mo ang imo kaugalingon nga labaw sa Ginoo sang langit. Ginpakuha mo ang mga ilimnan nga halin sa templo sang Dios kag gin-imnan ninyo ini sang imo dungganon nga mga bisita, mga asawa, kag iban pa nga mga asawa nga suluguon. Luwas pa sina, ginsimba mo ang mga dios nga hinimo halin sa pilak, bulawan, saway, salsalon, kahoy, kag bato—mga dios nga indi makakita, indi makabati, kag indi makaintiendi. Pero wala mo gindayaw ang Dios nga nagakapot sang imo kabuhi kag nagabuot sang tanan mo nga ginahimo. 24-25 Gani ginpadala niya ato nga kamot para magsulat sang sini nga mga pulong:

mene, mene, tekel, parsin.

26 “Amo ini ang ila kahulugan:

“Ang Mene nagakahulugan nga naisip na sang Dios ang nabilin nga inadlaw sang imo paghari, tungod kay tapuson na niya ini.

27 “Ang Tekel nagakahulugan nga gintimbang-timbang ka sang Dios, kag nasapwan nga nagkulang ka.

28 “Ang Parsin† nagakahulugan nga matunga ang imo ginharian kag ihatag sa Media kag Persia.”

29 Pagkatapos hambal sini ni Daniel, nagmando dayon si Belshazar nga pabayuan si Daniel sang harianon nga bayo kag pakulintasan sang bulawan. Ginproklamar dayon si Daniel nga ikatatlo nga pinakamataas nga opisyal sa ginharian sang Babilonia.

30 Sang sadto mismo nga gab-i, ginpatay si Belshazar nga hari sang mga taga-Babilonia.‡ 31 Ang nagbulos sa iya nga hari amo si Darius nga Medianhon, nga nagaedad sadto sing 62 ka tuig.

6

Ginhulog si Daniel sa Buho nga may mga Leon

1 Karon, nagpili si Haring Darius sang 120 ka gobernador sa pagdumala sa bilog niya nga ginharian. 2 Ini nga mga gobernador ginadumalahan sang tatlo ka administrador, nga ang isa sa ila amo si Daniel. Amo ini ang ginhimo para indi mabudlayan ang hari sa iya pagdumala. 3 Si Daniel amo ang labing maayo gid sa ila tanan tungod sa iya pinasahi nga abilidad, gani nagplano ang hari nga padumalahon niya si Daniel sa bilog niya nga ginharian. 4 Tungod sadto, ang duha niya ka kaupod nga administrador kag ang mga gobernador nagpangita sang sala sa pagdumala ni Daniel para may iakusar sila kontra sa iya. Pero wala gid sila sing may nakita nga sala tungod kay masaligan gid si Daniel kag maayo ang iya pagdumala. 5 Gani nagsiling sila, “Wala gid kita sing may iakusar kontra sa iya, luwas kon pangitaan ta siya sang sala nga may kaangtanan sa Kasuguan sang iya Dios.”

6 Gani nagkadto sila sa hari kag nagsiling, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. 7 Kami nga mga administrador, mga mayor, mga gobernador, mga manuglaygay, kag mga komisyoner sang imo ginharian nagkasugot nga pangabayon ka nga maghimo sang isa ka sugo, nga sa sulod sang 30 ka adlaw wala gid sing may magpangamuyo sa kay bisan sin-o nga dios ukon tawo kundi sa imo lang. Kag dapat nga tumanon gid ini, kay ang bisan sin-o nga maglapas sang sini nga sugo ihaboy sa buho nga may mga leon. 8 Gani Mahal nga Hari, ipatuman ini nga kasuguan. Ipasulat na ini kag pirmahe dayon para indi na gid ini maliwat ukon mabaliwala, suno sa kasuguan sang aton ginharian nga Media kag Persia.”

9 Nagsugot si Haring Darius, gani ginpirmahan niya ato nga kasuguan. 10 Pagkahibalo ni Daniel nga nagpirma ang hari, nagpuli siya.

Sa ibabaw nga kuwarto sang balay ni Daniel, may mga bintana nga nagaatubang sa Jerusalem. Didto siya nagaluhod, nagapangamuyo kag nagapasalamat sa iya Dios sing tatlo ka beses sa isa ka adlaw, suno sa iya kinabatasan. 11 Pero ginbantayan siya sang mga opisyal nga nagakontra sa iya, kag nakita nila siya nga nagapangamuyo kag nagapangayo sang bulig sa Dios. 12 Gani nagkadto sila sa hari para isugid ang paglapas ni Daniel sa kasuguan. Nagsiling sila sa hari, “Indi bala, Mahal nga Hari, nga nagpirma ka sang kasuguan nga sa sulod sang 30 ka adlaw wala sing may magpangamuyo sa kay bisan sin-o nga dios ukon tawo kundi sa imo lang? Kag ang bisan sin-o nga maglapas sang sadto nga sugo ihulog sa buho nga may mga leon?” Nagsabat ang hari, “Matuod ina, kag suno sa kasuguan sang aton ginharian nga Media kag Persia, indi na gid ina puwede liwaton ukon dulaon.”

13 Dayon nagsiling sila sa hari, “Si Daniel nga isa sang mga bihag nga halin sa Juda wala nagatuman sa imo sugo. Nagapangamuyo siya sa iya Dios sing tatlo ka beses sa isa ka adlaw.” 14 Pagkabati sini sang hari, nabalaka gid siya. Gusto niya nga buligan si Daniel. Gani nagpangita siya sang paagi nga maluwas si Daniel, hasta nga nahapunan siya.

15 Nagtipon liwat ang mga opisyal sa hari kag nagsiling, “Nakahibalo ka, Mahal nga Hari, nga suno sa kasuguan sang aton ginharian nga Media kag Persia, ang kasuguan nga gindeklarar sang hari indi na puwede liwaton.”

16 Gani ginpadakop sang hari si Daniel kag ginpahulog sa buho nga may mga leon. Nagsiling ang hari kay Daniel, “Kabay pa nga luwason ka sang imo Dios nga padayon mo nga ginaalagad.”

17 Dayon gintakpan sang isa ka dako nga bato ang buho nga ginhulugan kay Daniel, kag ginmarkahan ini sang hari sang iya singsing kag sang singsing sang iya dungganon nga mga tawo para wala sing may mag-abri sini. 18 Dayon nagpuli si Haring Darius sa palasyo. Wala siya nagkaon sadto nga gab-i kag wala man siya nagpangayo sang kalingawan. Kag wala siya makatulog.

19 Sang kaagahon, nagdali-dali kadto ang hari didto sa buho nga may mga leon. 20 Pag-abot niya didto, masinulub-on siya nga nagsinggit, “Daniel, alagad sang buhi nga Dios, ginluwas ka bala sa mga leon sang imo Dios nga padayon mo nga ginaalagad?” 21 Nagsabat si Daniel, “Kabay pa nga magkabuhi ka sing malawig, Mahal nga Hari. 22 Wala ako pag-anha sang mga leon tungod kay nagpadala ang akon Dios sang mga anghel kag ginkipot nila ang baba sang mga leon. Ginhimo ini sang Dios tungod kay nahibaluan niya nga matinlo ang akon kabuhi kag wala ako sing may nahimo nga malain kontra sa imo.” 23 Pagkabati sang hari, nalipay gid siya kag nagsugo siya nga kuhaon si Daniel sa buho. Sang nakuha na si Daniel, wala gid sila sing may nakita nga bisan gamay gid lang nga pilas ukon bagras sa iya lawas, tungod kay nagsalig siya sa Dios.

24 Dayon nagmando ang hari nga ang tanan nga nag-akusar kay Daniel ihulog sa buho nga may mga leon pati ang ila mga asawa kag mga anak. Sang ginhulog na sila, wala pa gani sila makatupa sa idalom ginlumpatan na sila sang mga leon kag ginpanggus-ab.

25 Dayon nagsulat si Haring Darius sa tanan nga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe sa kalibutan. Amo ini ang iya ginsulat:

“Kabay pa nga maayo gid ang inyo kahimtangan.

26 “Nagamando ako nga ang tanan nga katawhan nga sakop sang akon ginharian magkahadlok kag magtahod sa Dios ni Daniel.

“Kay siya ang buhi nga Dios kag nagakabuhi hasta san-o.

Magapadayon ang iya paghari hasta san-o,

kag wala sing may makalaglag sini.

27 Nagaluwas siya kag nagahimo sang mga milagro

kag makatilingala nga mga butang didto sa langit kag diri sa duta.

Ginluwas niya si Daniel sa mga leon.”

28 Nagmainuswagon si Daniel sang paghari ni Darius kag sang paghari ni Cyrus nga Persianhon.

7

Ang Damgo ni Daniel Parte sa Apat ka Sapat

1 Sang nahauna nga tuig sang paghari ni Belshazar sa Babilonia, nakakita si Daniel sang mga palanan-awon sa iya damgo. Amo ini ang damgo nga iya ginsulat:

2 Isa ka gab-i, may nakita ako sa akon palanan-awon nga isa ka malapad nga dagat nga ginahampas sang mabaskog nga hangin halin sa apat ka direksyon sang kalibutan. 3 Gulpi lang nagbutwa sa tubig ang apat ka sapat nga lain-lain ang hitsura.

4 Ang primero nga sapat daw leon, pero may pakpak sang agila. Samtang nagatan-aw ako, gin-utod ang iya pakpak. Ginpatindog siya nga daw sa tawo kag ginhatagan sang panghunahuna nga pareho sang tawo.

5 Ang ikaduha nga sapat daw bear. Nagatindog ini sa iya duha ka pangulihi nga tiil* kag may ginakagat nga tatlo ka gusok. May tingog nga nagsiling sa iya, “Hala, magpaayaw ka sang karne.”

6 Dayon nakita ko ang ikatatlo nga sapat nga daw leopard. May apat ini ka pakpak sa likod kag may apat ka ulo. Kag ginhatagan siya sang awtoridad sa pagdumala.

7 Sa sina man nga gab-i, nakita ko sa akon palanan-awon ang ikaapat nga sapat. Makahaladlok gid ini tan-awon kag makusog gid. May mga dalagko ini nga mga ngipon nga salsalon. Ginapang-it kag ginakaon niya ang iya mabiktima, kag kon may mabilin pa, ginatasak-tasak niya. Lain siya sang sa tatlo ka sapat, kag may napulo siya ka sungay.

8 Samtang ginatulok ko ang mga sungay, nakita ko nga may nag-ulhot nga gamay nga sungay kag nagpungal sang tatlo ka sungay. Ini nga sungay may mata nga daw iya sang tawo kag may baba nga nagapabugal.

9 Dayon nakita ko nga may ginbutang nga mga trono, kag nagpungko sa iya trono ang Dios nga nagakabuhi halin pa sang una. Masilaw ang iya bayo kag buhok tungod sa kaputi. Nagadabadaba ang iya trono nga may mga rueda. 10 Kag halin sa iya may nagailig nga kalayo. Linibo kag minilyon nga anghel ang nagaalagad sa iya. Handa na siya sa paghukom, gani ginbuksan ang mga libro nga basihan sang iya paghukom.

11 Sige ang akon tan-aw samtang nagapabugal ato nga sungay hasta nga nakita ko nga ginpatay ang ikaapat nga sapat. Ginhaboy siya sa kalayo kag nasunog ang iya lawas. 12 Ang nabilin nga tatlo ka sapat ginbawian sang gahom, pero gintugutan sila nga magkabuhi sa malip-ot nga tion.

13 Dayon nakita ko ang daw sa anak sang tawo† nga ginlikupan sang panganod. Nagpalapit siya sa Dios nga nagakabuhi halin pa sang una. 14 Ginpadunggan siya kag ginhatagan sang awtoridad sa paghari, kag nag-alagad sa iya ang tanan nga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, kag lingguahe. Magapadayon ang iya paghari hasta san-o kag wala sing may makalaglag sini.

Ang Kahulugan sang mga Damgo

15 Natublag gid ako sa sadtong akon nakita. 16 Gani nagpalapit ako sa isa sa mga nagatindog didto kag nagpamangkot kon ano ang kahulugan sadtong akon nakita. 17 Siling niya, “Atong apat ka sapat nagakahulugan sang apat ka hari nga magahari sa kalibutan. 18 Pero ang mga balaan‡ sang Labing Mataas nga Dios amo ang hatagan sang awtoridad sa paghari nga nagapadayon hasta san-o.”

19 Dayon ginpamangkot ko pa gid siya kon ano ang kahulugan sadtong ikaapat nga sapat nga lain gid sang sa tatlo ka sapat. Makahaladlok gid ato tan-awon, kag ang iya mga ngipon salsalon kag ang mga kuko saway. Ginapang-it kag ginakaon niya ang iya mabiktima, kag kon may mabilin pa, ginatasak-tasak niya. 20 Ginpamangkot ko man siya kon ano ang kahulugan sadtong napulo ka sungay sang ikaapat nga sapat kag sang isa pa ka sungay nga nag-ulhot kag nagpungal sang tatlo ka sungay. Ini nga sungay may mga mata kag may baba nga nagapabugal, kag kon tan-awon mas gamhanan siya sang sa iban nga mga sungay. 21 Nakita ko ini nga sungay nga nagapakig-away sa mga balaan sang Dios, kag nagadaog siya. 22 Dayon nag-abot ang nagakabuhi halin pa sang una, ang Labing Mataas nga Dios, kag naghukom siya pabor sa iya mga balaan. Kag nag-abot ang tion sang paghari sang mga balaan.

23 Karon, amo ini ang iya ginpaathag sa akon: “Ang ikaapat nga sapat amo ang ikaapat nga ginharian diri sa kalibutan nga lain sang sa iban nga mga ginharian. Salakayon niya kag laglagon ang bilog nga kalibutan. 24 Ang napulo ka sungay amo ang napulo ka hari nga magahari sa sadto nga ginharian. Magabulos sa ila ang isa ka hari nga lain sang sa ila, kag pierdihon niya ang tatlo ka hari. 25 Magahambal siya sang mga pulong nga kontra sa Labing Mataas nga Dios, kag hingabuton niya ang mga balaan sang Dios. Tinguhaan niya nga liwaton ang mga piesta kag Kasuguan. Kag ipasakop sa iya ang mga balaan sang Dios sa sulod sang tatlo ka tuig kag tunga. 26 Pero pagkatapos, pagahukman siya, kuhaon ang iya gahom, kag laglagon hasta san-o. 27 Dayon ihatag sa balaan nga katawhan sang Labing Mataas nga Dios ang pagdumala kag paggahom sang mga ginharian sa bilog nga kalibutan. Gani magahari sila hasta san-o, kag ang tanan nga ginharian§ magaalagad kag magatuman sa ila.”

28 Amo ato ang akon damgo. Natublag gid ako kag nagpalanglapsi sa kakulba. Pero wala ko gid ini ginsugid bisan kay sin-o.

8

Ang Palanan-awon ni Daniel Parte sa Karnero kag sa Kanding

1 Sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Belshazar, may palanan-awon liwat ako. 2 Sa akon palanan-awon nakita ko nga nagatindog ako sa higad sang Suba sang Ulai didto sa napaderan nga siyudad sang Susa, sa probinsya sang Elam. 3 Dayon may nakita ako nga isa ka lalaki nga karnero nga nagatindog sa higad sang suba. May duha siya ka malaba nga sungay. Pero sang ulihi naglaba pa gid ang isa ka sungay sang sa isa. 4 Nakita ko siya nga nagapanungay sa bisan diin nga lugar. Wala sing iban nga sapat nga makapugong sa iya, kag wala man sing may makapalagyo sa iya. Gani pagusto lang siya sa iya ginahimo kag nangin gamhanan siya.

5 Samtang ginatan-aw ko ato, gulpi lang nga may nag-abot nga kanding halin sa west. Naglibot ini sa kalibutan nga wala nagadapat ang iya mga tiil sa duta sa kadasigon. May pinasahi siya nga sungay sa ulot sang iya mga mata. 6 Ginsalakay niya sang bug-os niya nga kusog ang lalaki nga karnero nga may duha ka sungay, nga nakita ko nga nagatindog sa higad sang suba. 7 Sa iya puwerte nga kaakig, wala niya pag-untati salakay ang karnero hasta nga napungal ang duha ka sungay sini. Indi na makabato ang karnero, gani natumba ini kag gintasak-tasak sang kanding. Wala gid sing may nakabulig sa iya. 8 Nangin gamhanan pa gid ang kanding. Pero sang puwerte na gid ang iya pagkagamhanan, napungal ang iya sungay. Pero gintubuan ini sang apat ka pinasahi nga mga sungay nga nagapuntirya sa apat ka direksyon sang kalibutan.

9 Ang isa sang apat gintubuan sang gamay nga sungay. Nangin gamhanan ini nga sungay sa south kag sa east kag sa matahom nga duta sang Israel. 10 Ang iya pagkagamhanan naglambot hasta sa kalangitan kag ginpanghulog niya ang iban nga langitnon nga mga tinuga kag mga bituon, kag dayon gintasak-tasak niya. 11 Ginkabig niya ang iya kaugalingon nga mas gamhanan sang sa Pangulo sang langitnon nga mga tinuga.* Ginpauntat niya ang adlaw-adlaw nga paghalad sa templo sang Dios, kag ginhalitan niya ang templo. 12 Sa sini nga paglapas niya, ginpasakop sa iya ang langitnon nga mga tinuga kag ang adlaw-adlaw nga paghalad. Ginbaliwala niya ang kamatuoran, kag nagmadinalag-on siya sa iya mga ginhimo.

13 Dayon nabatian ko ang duha ka anghel nga nagaestoryahanay. Nagpamangkot ang isa ka anghel sa isa, “Ano ayhan kalawig ang katumanan sang palanan-awon parte sa pagpauntat sang adlaw-adlaw nga paghalad, sa paglapas sa templo nga mangin kabangdanan nga pabay-an ini, sa pagtugyan sa templo sa mga kaaway, kag sa pagtasak-tasak sang langitnon nga mga tinuga?”† 14 Nagsabat sa iya ang isa ka anghel, “Matabo ini sa sulod sang 2,300 ka aga kag hapon‡ kag dayon limpyuhan ang templo.”

Ginpaathag ni Gabriel ang Kahulugan sang Damgo

15 Samtang nagatan-aw ako sang sadto nga palanan-awon kag nagahunahuna kon ano ang iya kahulugan, gulpi lang nga may nagtindog sa akon atubangan nga daw sa tawo. 16 Dayon may nabatian ako nga tingog sang tawo halin sa Suba sang Ulai nga nagsiling, “Gabriel, ipaathag sa iya ang kahulugan sang palanan-awon nga iya nakita.”

17 Sang nagpalapit si Gabriel sa akon, nagluhod ako sa kahadlok. Pero nagsiling siya, “Anak sang tawo,§ dapat maintiendihan mo nga ang imo palanan-awon parte sa katapusan nga tion.” 18 Samtang nagapakighambal siya sa akon, nalipong ako nga nagahapa sa duta. Pero gin-uyatan niya ako kag ginpabangon. 19 Nagsiling siya, “Sugiran ko ikaw kon ano ang matabo sa palaabuton kon ipakita na sang Dios ang iya kaakig, kay gintalana na ina nga katapusan nga tion. 20 Atong karnero nga may duha ka sungay nagarepresentar sang mga ginharian sang Media kag Persia. 21 Atong kanding nagarepresentar sang ginharian sang Greece, kag ang dako nga sungay sa ulot sang iya mga mata nagarepresentar sang nahauna nga hari. 22 Ang apat ka sungay nga nagtubo sang mapungal ang nahauna nga sungay nagarepresentar sang apat ka ginharian sang Greece nga nagbinahin-bahin. Pero ang ila mga hari indi pareho kagamhanan sa hari nga nauna sa ila.

23 “Sa ulihi nga mga inadlaw sang paggahom sang sini nga mga hari, sa tion nga ang ila pagpakasala puwerte na gid, magahari ang isa ka mapintas kag madaya nga hari. 24 Mangin gamhanan siya, pero indi pareho kagamhanan sa hari nga nauna sa iya.* Matingala ang mga tawo sa himuon niya nga pagpanglaglag, kag mangin madinalag-on siya sa bisan ano nga iya pagahimuon. Laglagon niya ang gamhanan nga mga tawo kag ang pinili nga katawhan sang Dios. 25 Tungod sa iya abilidad, mangin madinalag-on siya sa iya pagpangdaya. Magapabugal siya sang iya kaugalingon, kag madamo nga tawo ang pamatyon niya nga wala sing pulupaandam. Magabato pa gid siya sa Pangulo sang mga pangulo. Pero sa ulihi laglagon siya indi sa gahom sang tawo kundi sa gahom sang Dios.

26 “Daniel, matuod gid ang ginsugid ko sa imo parte sa pagpauntat sang aga kag hapon†nga mga paghalad. Pero indi mo lang anay pag-ipanugid ini kay madugay pa man ini matabo.”

27 Pagkatapos sadto, ako, si Daniel, nagpalangluya kag nagmasakit sing mga pila ka adlaw. Pag-ayo ko, nagbalik ako sa trabaho nga gintugyan sa akon sang hari. Pero sige gihapon ang akon palibog sadtong palanan-awon nga akon nakita. Mabudlay ato intiendihon.

9

Nagpangamuyo si Daniel para sa mga Israelinhon

1-2 Si Darius nga Medianhon nga anak ni Ahasuerus* amo sadto ang hari sa bilog nga Babilonia. Sang nahauna nga tuig sang iya paghari, nahibaluan ko sa mga Kasulatan nga magapabilin nga guba ang Jerusalem sa sulod sang 70 ka tuig, pareho sang ginsiling sang Ginoo kay Propeta Jeremias. 3 Tungod sadto, nagdangop ako sa Ginoong Dios sa pangamuyo. Nagpuasa ako, nagsuksok sang sako, kag nagbutang sang abo sa akon ulo.† 4 Amo ini ang akon ginsiling sang nagpangamuyo ako sa Ginoo nga akon Dios kag nagtuad sang akon mga sala kag sang sala sang mga Israelinhon:

“Ginoo, gamhanan ka kag makatilingala nga Dios. Matutom ka sa pagtuman sang imo promisa nga higugmaon mo ang nagahigugma sa imo kag nagatuman sang imo mga sugo. 5 Nakasala kami sa imo. Naghimo kami sang mga kalautan kag ginsikway namon ang imo mga sugo kag pagsulundan. 6 Wala kami namati sa imo mga alagad nga mga propeta nga ginsugo mo nga magpakighambal sa amon mga hari, mga pangulo, mga katigulangan, kag sa tanan nga katawhan sang Israel.

7 “Matarong ka gid, Ginoo, pero kami ya makahuluya bisan subong. Matuod ini sa tanan nga pumuluyo sang Juda kag Jerusalem, kag sa tanan nga Israelinhon nga ginlapta mo sa malapit kag sa malayo nga mga lugar tungod sang ila paglapas sa imo. 8 Makahuluya kami, Ginoo, pati ang amon mga hari, mga pangulo, kag mga katigulangan, tungod nga nakasala kami sa imo. 9 Pero maluluy-on gihapon ikaw kag mapinatawaron bisan pa nga naglapas kami sa imo. 10 Wala kami nagtuman sa imo tungod wala kami nagsunod sa mga sugo nga ginhatag mo sa amon paagi sa imo mga alagad nga mga propeta. 11 Naglapas ang tanan nga Israelinhon sa imo mga sugo; indi nila luyag magtuman sa imo ginsiling. Kag tungod sang amon pagpakasala, nag-abot sa amon ang pagpakamalaot nga nasulat sa Kasuguan ni Moises nga imo alagad. 12 Gintuman mo ang imo ginsiling kontra sa amon kag sa amon mga pangulo nga silutan mo kami sing puwerte gid. Gani wala gid sing natabo diri sa kalibutan pareho sang natabo sa Jerusalem. 13 Nag-abot ini nga silot sa amon suno sa nasulat sa Kasuguan ni Moises. Pero Ginoo nga amon Dios, bisan amo ini ang natabo sa amon wala gihapon kami nagtinguha sa paglipay sa imo paagi sa pagtalikod sa amon mga sala kag pagsapak sa imo kamatuoran. 14 Handa ka nga silutan kami; kag ginhimo mo na gani tungod kay husto ka sa tanan mo nga ginahimo. Pero sa gihapon wala kami nagtuman sa imo.

15 “O Ginoo nga amon Dios, ginpakita mo ang imo gahom paagi sa paghilway mo sa imo katawhan halin sa Egypt, kag tungod sini nangin bantog ka hasta subong. Ginaako namon nga nakasala kami kag naghimo sang kalautan. 16 Gani, Ginoo, suno sa imo husto nga ginahimo, nagapakitluoy ako nga kuhaon mo na ang imo kaakig sa Jerusalem, ang imo siyudad kag balaan‡ nga bukid. Tungod sang amon mga sala kag sang sala sang amon mga katigulangan, ginapakahuy-an kami kag ang Jerusalem sang mga tawo sa amon palibot.

17 “Gani, O Dios, pamatii ang akon pangamuyo kag pagpakitluoy. Para mapadunggan ka Ginoo, patinduga liwat ang imo templo§ nga naguba kag ginpabay-an na lang. 18 O Dios, pamatii ako. Tan-awa ang amon makaluluoy nga kahimtangan kag ang pagkaguba sang imo siyudad nga sa diin ginakilala ka nga Dios. Wala kami nagapangamuyo sa imo tungod kay matarong kami, kundi tungod kay nahibaluan namon nga maluluy-on ka gid. 19 Pamatii kami, Ginoo, kag patawara. Buligi kami sa gilayon para mapadunggan ka, kay ginakilala ka nga Dios sa imo siyudad kag sang imo katawhan.”

Ginpaathag ni Gabriel ang Kahulugan sang Propesiya

20 Padayon ako nga nagapangamuyo kag nagatuad sang akon mga sala kag sang sala sang akon mga kasimanwa nga mga Israelinhon. Nagapakitluoy ako sa Ginoo nga akon Dios para sa iya balaan nga bukid. 21 Kag samtang nagapangamuyo ako, madasig nga naglupad pakadto sa akon si Gabriel nga nakita ko anay sa akon palanan-awon. Oras sadto sang pangsirom nga halad.* 22 Ginpaintiendi niya ako, siling niya, “Daniel, nagkadto ako diri para paintiendihon ka parte sa propesiya. 23 Kay sang pagsugod mo pa lang pangamuyo may ginpahayag na ang Dios, kag nagkadto ako diri para isugid ini sa imo, tungod kay palangga ka sang Dios. Gani pamatian mo kag intiendihon ang ipaathag ko sa imo:

24 “Nagtalana sang 490 ka tuig† sa balaan nga siyudad kag sa imo mga kasimanwa para mauntat ang ila pagrebelde kag pagpakasala, para matubos sila sa ila mga sala, para mapahari ang pagkamatarong nga magapadayon hasta san-o, para matuman ang palanan-awon kag propesiya, kag para madedikar liwat ang templo sa Dios.

25 “Dapat mo mahibaluan kag maintiendihan nga halin sa tion sang pagmando nga patindugon liwat ang Jerusalem hasta sa pag-abot sang pangulo nga pinili sang Dios, magaligad ang 49 ka tuig.‡ Kag sa sulod sang 434 ka tuig§ patindugon liwat ang Jerusalem nga may mga plasa kag depensa. Ina nga panahon magamo. 26 Pagkatapos sang 434 ka tuig,* pagapatyon ang pangulo nga pinili sang Dios nga wala sing may magbulig sa iya.† Dayon magaabot ang isa ka hari kag halitan‡ sang iya mga tinawo ang siyudad kag ang templo. Kag suno sa gintalana sang Dios, ang kalaglagan kag ang pag-ilinaway magapadayon hasta sa katapusan. Ang katapusan nga mga inadlaw magaabot nga daw sa baha. 27 Ato nga hari magahimo sang mabakod nga kasugtanan sa madamo nga katawhan sa sulod sang pito ka tuig. Pero pagkaligad sang tatlo ka tuig kag tunga, pauntaton niya ang mga paghalad kag ibutang niya sa templo ang makangilil-ad nga butang nga mangin kabangdanan nga pabay-an ang templo. Magapabilin ini didto hasta nga mag-abot ang katapusan sang sina nga hari, suno sa gintalana sang Dios.”

10

Ang Palanan-awon ni Daniel sa Higad sang Suba sang Tigris

1 Sang ikatatlo nga tuig sang paghari ni Cyrus sa Persia, may ginpahayag nga mensahi kay Daniel, nga ginatawag man nga Belteshazar. Matuod ang mensahi, kag parte ini sa puwerte nga inaway. Ginpaintiendi ini kay Daniel sa isa ka palanan-awon. 2 Amo ini ang natabo suno kay Daniel:

Sadto nga tion, tatlo ka semana ang akon pagpangasubo. 3 Wala gid ako magkaon sang manamit nga pagkaon ukon karne, wala ako mag-inom sang bino, kag wala gid ako nagbutang sang pahamot sa akon lawas hasta matapos ang tatlo ka semana.

4 Sang ika-24 nga adlaw sang nahauna nga bulan, didto ako nagatindog sa higad sang dako nga Suba sang Tigris. 5 Kag didto may nakita ako nga daw sa tawo nga nagabayo sang linen, kag may wagkos sa iya hawak nga puro nga bulawan. 6 Ang iya lawas nagaidlak pareho sang isa ka malahalon nga bato. Ang iya nawong nagaigrab pareho sang kilat, kag ang iya mata nagasiga pareho sang suga. Ang iya mga kamot kag tiil nagaidlak nga daw sa ginpahining nga saway, kag ang iya tingog mabaskog gid nga daw sa ginahod sang madamo nga tawo.

7 Ako lang gid ang nakakita sang sadto nga palanan-awon. Ang akon mga kaupod wala nakakita sini, pero ginkulbaan sila kag nagpalanago tungod sa kahadlok. 8 Gani ako lang gid isa ang nabilin nga nagatan-aw sa sadtong makatilingala nga palanan-awon. Nagpalanglapsi ako kag nagpalangluya. 9 Dayon nabatian ko nga naghambal ato nga tawo. Kag samtang nagahambal siya, nalipong ako kag natumba sa duta. 10 Dayon gin-uyatan niya ako kag ginbuligan nga makaluhod kag makapanukod samtang nagapalangurog ako. 11 Nagsiling siya, “Daniel, palangga ka sang Dios. Tindog ka kag magpamati sing maayo sa akon ihambal sa imo, kay ginpadala ako diri sang Dios sa imo.” Sang paghambal niya sadto, nagtindog ako nga nagapalangurog. 12 Nagsiling siya dayon, “Daniel, indi ka magkahadlok. Kay sang nahauna pa lang nga adlaw sang imo pagpaubos sa Dios kag paghandom nga maintiendihan mo ang mga palanan-awon, ginsabat na sang Dios ang imo pangamuyo. Gani nagkadto ako diri sa pagdala sang sabat sa imo pangamuyo. 13 Ugaling wala dayon ako makaabot diri, tungod kay sa sulod sang 21 ka adlaw ginsablagan ako sang pangulo* sang ginharian sang Persia. Maayo lang gani kay ginbuligan ako ni Micael nga isa sa mga pangulo sang mga anghel, tungod kay ako lang ang nagapakig-away kontra sa pangulo sang Persia. 14 Karon, ari ako para ipaintiendi sa imo kon ano ang matabo sa imo kapareho nga mga Israelinhon sa palaabuton, kay ang imo palanan-awon parte sa matabo sa palaabuton.”

15 Samtang nagahambal siya sadto, nagluhod ako, kag indi ako makahambal. 16 Dayon, ini siya nga daw sa tawo, gintandog niya ang akon bibig kag sa liwat nakahambal ako. Nagsiling ako sa iya nga nagatindog sa akon atubangan, “Sir, lain gid ang akon pamatyag kag nagapalangluya ako tungod sadtong akon nakita nga palanan-awon. 17 Paano pa ako makapakighambal sa imo kay wala na ako sang kusog kag halos indi na ako makaginhawa?”

18 Gani gintandog niya liwat ako kag nagbalik ang akon kusog. 19 Nagsiling siya sa akon, “Ikaw nga palangga sang Dios, indi ka magkahadlok ukon magkabalaka. Magpakabaskog ka gid.” Sang paghambal niya sadto sa akon, nagbaskog ako. Dayon nagsiling ako sa iya, “Sir, padayuna ang imo paghambal kay ginpabaskog mo na ako.” 20 Nagsabat siya, “Kinahanglan nga magbalik ako sa pagpakig-away sa pangulo sang Persia. Paghalin ko sa sina nga pagpakig-away, magaabot ang pangulo† sang Greece. Pero nakahibalo ka bala kon ngaa nagkadto ako diri sa imo? 21 Nagkadto ako para ipaathag sa imo kon ano ang nasulat sa Libro sang Kamatuoran. Sa akon nga pagpakig-away, wala sing iban nga nagabulig sa akon kundi si Micael gid lang, ang pangulo‡ sang Israel.

11

1 Sadtong nahauna nga tuig sang paghari ni Darius nga Medianhon, ako ang nagbulig kag nagdepensa kay Micael.

Ang mga Hari sa South kag sa North

2 “Karon, isugid ko na sa imo ang kamatuoran: May tatlo pa ka hari nga magahari sa Persia. Ang ikaapat nga hari nga magasunod sa ila nga tatlo mas manggaranon pa sang sa ila. Paagi sa iya manggad, mangin gamhanan siya, kag pagasulsulan niya ang iban nga mga ginharian nga magpakig-away kontra sa ginharian sang Greece. 3 Pagkatapos may isa ka gamhanan nga hari nga magaabot. Madamo nga nasyon ang iya pagasakupon, kag himuon niya ang gusto niya himuon. 4 Kon maggamhanan na gid siya, maguba ang iya ginharian kag matunga sa apat ka direksyon sang kalibutan, pero indi ang iya mga kaliwat ang magahari. Ang magabulos nga mga hari indi makadumala nga pareho sang iya pagdumala. Kuhaon matuod ang iya ginharian kag ihatag sa iban, indi sa iya mga kaliwat.

5 “Ang hari sa south* mangin gamhanan. Pero ang isa sa iya mga heneral mangin mas gamhanan sang sa iya. Kag sa ulihi magahari man ini nga heneral kag mangin gamhanan ang iya nga ginharian. 6 Pagkaligad sang pila ka tuig, magadampiganay ining duha ka ginharian. Tungod kay ipaasawa sang hari sa south ang iya anak nga babayi sa hari sa north.† Pero indi magdugay ang gahom sang babayi kag pati ang gahom sang hari sa north. Kay sa sina nga tion, pagapatyon ang babayi kag ang iya bana kag bata,‡ pati ang mga nagaatipan sa iya.§

7 “Sa ulihi, ang utod sang babayi mangin hari sang ginharian sa south. Siya ang magabulos sa iya amay. Salakayon niya ang mga soldado sang hari sa north kag sudlon ang napaderan nga banwa* sini. Magapakig-away siya sa ila kag magadaog siya. 8 Dal-on niya pabalik sa Egypt ang mga imahen sang ila mga dios kag ang ila malahalon nga mga pagkabutang nga bulawan kag pilak. Sa sulod sang pila ka tuig, indi na siya magpakig-away sa hari sa north. 9 Pero sa ulihi salakayon siya sang hari sa north, pero mapierdi ining hari sa north kag magapuli sa iya lugar.

10 “Magatipon sang madamo nga soldado ang mga anak sang hari sa north para magpreparar sa pagpakig-away. Ang isa sa ila magasalakay nga daw sa baha nga indi mapunggan. Magasalakay siya hasta sa napaderan nga banwa sang hari sa south. 11 Kag tungod sa kaakig sang hari sa south, magapakig-away siya sa hari sa north, kag pierdihon niya ang madamo nga soldado sini. 12 Tungod sang iya pagdaog, magapabugal siya kag madamo pa gid ang iya pamatyon, pero indi siya magapabilin nga madinalag-on. 13 Kay magatipon liwat ang hari sa north sang mas madamo pa gid nga mga soldado sang sa una. Kag pagkaligad sang pila ka tuig, magasalakay siya liwat kaupod sang iya madamo kag armado gid nga mga soldado.

14 “Sa sina nga panahon, madamo ang magakontra sa hari sa south. Isa na sa magakontra amo ang mga kapareho mo nga mga Israelinhon nga mapintas. Himuon nila ini bilang katumanan sang palanan-awon, pero mapierdi sila. 15 Dayon salakayon sang hari sa north ang isa ka napaderan nga banwa sang ginharian sa south. Kibunon nila ini kag sudlon. Wala gid sang may mahimo ang mga soldado sang ginharian sa south pati na ang ila pinakamaayo nga mga soldado, tungod kay indi nila masarangan ang kaaway. 16 Gani himuon sang hari sa north ang bisan ano nga gusto niya nga himuon, kag wala gid sing may makapugong sa iya. Sakupon niya ang matahom nga duta sang Israel, kag magapasakop ini sing bug-os sa iya nga gahom.† 17 Determinado gid ang hari sa north nga magsalakay sa ginharian sa south sa bug-os nga kusog sang iya ginharian. Pero magapakigdampig anay siya sa hari sa south paagi sa pagpaasawa sang iya anak sa hari, agod paagi sa iya anak malaglag ang ginharian sa south. Pero indi magakontra ang babayi sa ginharian sa south kag indi siya magaapin sa iya amay. 18 Gani ang mga banwa na lang anay nga malapit sa dagat ang salakayon sang hari sa north, kag madamo sa ila ang iya sakupon. Pero pauntaton sang isa ka pangulo ang iya pagpakahuya sa iban, kag sa baylo siya mismo amo ang mahuy-an. 19 Gani magapuli siya sa napaderan nga mga banwa sang iya nasyon. Pero mapierdi siya, kag amo na ato ang iya katapusan.

20 “Ang magabulos sa iya nga hari magasugo sang isa ka opisyal nga magapuwersa sa mga tawo nga magbayad sang buhis para sa dugang nga manggad sang iya ginharian. Pero sa indi madugay mapatay ang ini nga hari, pero indi sa inaway ukon tungod nga may naakig sa iya.

21 “Ang magabulos sa iya nga hari isa ka tawo nga talamayon, kag wala kuntani sang kinamatarong sa paghari. Sa wala gid ginalaumi sang mga tawo, gulpi lang nga pagaagawon niya ang paggahom sa ginharian paagi sa daya. 22 Madamo nga kaaway nga mga soldado ang iya pagalaglagon, kag patyon niya pati ang pangulo nga pari.‡ 23 Magapakigdampig ang iban nga mga nasyon sa iya, pero sa ulihi dayaan niya sila. Mangin gamhanan siya bisan gamay lang ang iya ginharian. 24 Sa wala gid ginalaumi sang mga tawo, gulpi lang nga magasalakay siya sa mauswagon nga mga lugar sang isa ka probinsya. Himuon niya ang wala mahimo sadto sang iya mga katigulangan. Partidahon niya sa iya mga sumulunod ang mga butang nga maagaw niya sa inaway. Magaplano pa siya sa pagsalakay sa napaderan nga mga banwa, pero sa malip-ot lang nga tion.

25 “Kaupod sang madamo niya nga mga soldado, magapangisog siya sa pagpakig-away sa hari sa south. Pero magapakig-away sa iya ang hari sa south nga may madamo nga soldado nga armado gid. Mapierdi ang hari sa south tungod sa malain nga padihot sang iya mga kaaway kontra sa iya. 26 Laglagon siya sang iya mismo mga tinawo. Gani mapierdi ang iya mga soldado kag madamo sa ila ang magakalamatay.

27 “Magaayuhay ining duha ka hari pero pareho sila nga magabutig kag magahunahuna sang malain kontra sa isa kag isa. Indi magmadinalag-on ang ila katuyuan kontra sa isa kag isa. Kag magapadayon ang ila pag-inaway tungod kay wala pa mag-abot ang katapusan sa natalana nga tion. 28 Magapuli ang hari sa north sa iya lugar dala ang madamo nga pagkabutang nga nakuha niya sa inaway. Pero sa wala pa siya makapuli, hingabuton niya ang katawhan sang Dios kag ang ila relihiyon.§ Pagkatapos sini, magapuli siya sa iya lugar.

29 “Sa natalana nga tion, salakayon niya liwat ang ginharian sa south, pero ang matabo sa sina nga tion indi na pareho sang natabo sang una. 30 Kay salakayon siya sang mga barko nga halin sa west. Kag tungod sa kahadlok, magaatras siya kag magapuli. Ipaupok niya ang iya kaakig sa katawhan sang Dios kag sa ila relihiyon, pero mangin maayo siya sa mga nagsikway sang ila relihiyon.*

31 “Suguon sang hari sa north ang iya mga soldado sa pagdagta sang napaderan nga templo. Pauntaton niya ang adlaw-adlaw nga paghalad kag ipabutang sa templo ang makangilil-ad nga butang nga mangin kabangdanan nga pabay-an ang templo. 32 Intuon niya ang mga nagsikway sang ila relihiyon sa paghimo sang mahigko nga mga butang. Pero magapangisog sa pagpamatok sa iya ang mga tawo nga nakakilala gid sa Dios.

33 “Ang mga nakaintiendi sang kamatuoran magatudlo sa madamo nga tawo, pero hingabuton sila sa sulod sang pila ka adlaw. Ang iban sa ila patyon sa espada ukon sunugon, kag ang iban bihagon ukon kuhaan sang mga pagkabutang. 34 Sa sina nga paghingabot sa ila, diutay lang ang magabulig sa ila, pero madamo nga tawo nga indi sinsero ang magaupod sa ila. 35 Hingabuton ang iban nga nakaintiendi sang kamatuoran para mangin putli ukon matinlo ang ila kabuhi hasta mag-abot ang katapusan, nga magaabot sa natalana nga tion.

36 “Himuon sang hari sa north ang bisan ano nga luyag niya himuon. Kabigon niya ang iya kaugalingon nga labaw sa tanan nga dios, kag magapabugal siya kontra sa Dios nga labaw sa tanan nga dios. Magamadinalag-on siya hasta sa tion nga ipakita sang Dios ang iya kaakig, tungod kay kinahanglan gid nga matabo ang mga butang nga gintalana sang Dios nga matabo. 37-38 Indi niya pagkilalahon ang mga dios sang iya mga katigulangan ukon ang dios nga ginapalangga sang mga babayi. Sa baylo, kabigon niya ang iya kaugalingon nga labaw sa ila tanan. Wala siya sing iban nga padunggan nga dios magluwas sa dios nga manugsalakay sang napaderan nga mga banwa. Padunggan niya ini nga dios nga indi gani kilala sang iya mga katigulangan. Halaran niya ini sang bulawan, pilak, malahalon nga mga bato, kag iban pa nga malahalon nga mga regalo. 39 Salakayon niya ang pinakamabakod nga mga banwa sa bulig sang sadto nga dios nga indi kilala sang iya mga katigulangan. Padunggan niya ang mga tawo nga maayo sa iya paagi sa pagpadumala sa ila sa madamo nga katawhan. Kag hatagan niya sila sang duta bilang balos sa ila.

40 “Pag-abot sang katapusan, magapakig-away ang hari sa south sa hari sa north. Pero salakayon siya sang hari sa north nga may mga karwahe kag mga manugkabayo kag madamo nga barko. Ini siya magasalakay nga daw sa baha sa madamo nga nasyon kag panglaglagon niya sila. 41 Salakayon niya pati ang matahom nga duta sang Israel, kag madamo nga tawo ang mapatay. Pero makapalagyo sa iya ang Edom, ang Moab, kag ang mga pangulo sang mga Ammonhon. 42 Madamo nga nasyon ang iya salakayon, isa na ang Egypt. 43 Mangin iya ang mga bulawan, mga pilak, kag ang tanan nga manggad sang Egypt. Sakupon niya ang taga-Libya kag taga-Ethiopia.† 44 Pero may mga balita halin sa east kag north nga makapakulba sa iya. Gani magasalakay siya sa puwerte nga kaakig, kag madamo nga tawo ang iya pamatyon. 45 Magapatindog siya sang iya harianon nga tolda sa tunga-tunga sang dagat‡ kag sang matahom kag balaan nga bukid.§ Pero sa ulihi mapatay siya nga wala gid sing may magabulig sa iya.”

12

Ang Pahayag Parte sa Katapusan nga Tion

1 Nagsiling pa ang daw sa tawo, “Sa sina nga tion,* magapamatok† si Micael, ang gamhanan nga pangulo‡ nga manug-apin sang imo mga kasimanwa. Mangin mabudlay gid ang situasyon sa sina nga tion, kag ina nga kabudlayan wala pa gid natabo halin sang pagsugod sang mga nasyon.§ Pero pagaluwason sa sina nga kabudlayan ang kapareho mo nga mga Israelinhon nga ang ila mga ngalan nasulat sa libro nga ginlistahan sang mga may kabuhi nga wala sing katapusan. 2 Pagabanhawon ang madamo nga nagkalamatay. Ang iban sa ila magabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan, pero ang iban pakamalauton kag pakahuy-an hasta san-o. 3 Atong mga nakaintiendi kag nagatudlo sa mga tawo nga magkabuhi sing matarong magasilak pareho sang mga bituon sa langit hasta san-o. 4 Pero Daniel, isira lang anay ini nga libro, kag indi lang anay pag-ipanugid ang mensahi sini hasta mag-abot ang katapusan. Samtang wala pa ini mapahayag, madamo ang magatinguha sa pag-intiendi sang mga nagakalatabo.”

5 Pagkatapos niya hambal sadto, may nakita pa gid ako nga duha ka tawo nga nagatindog sa pihak kag pihak sang suba. 6-7 Nagpamangkot ang isa sa ila sa tawo nga nagabayo sang linen nga nagatindog sa ibabaw sang suba, “Ano ayhan kadugay antes matapos inang makatilingala nga mga hitabo?”

Ginbayaw sang tawo nga nagabayo sang linen ang duha niya ka kamot kag nabatian ko siya nga nagpanumpa sa ngalan sang Dios nga nagakabuhi hasta san-o. Siling niya, “Matapos ina pagkaligad sang tatlo ka tuig kag tunga, pagkatapos sang pagpaantos sa katawhan sang Dios.”

8 Wala ko naintiendihan ang iya sabat. Gani nagpamangkot ako sa iya, “Sir, ano gid bala ang mangin resulta sang sina nga mga hitabo?” 9 Nagsabat siya, “Daniel, maglakat ka na, kay ang sabat sa pamangkot mo magapabilin nga sekreto kag indi dapat ipanugid hasta mag-abot ang katapusan. 10 Madamo sa mga nakaintiendi sang kamatuoran ang pagatinluan ang ila kabuhi, kag makaintiendi sila sa mga butang nga ginsugid ko. Pero ang mga malain magapadayon sa paghimo sang kalautan, kag indi sila makaintiendi sa mga butang nga ginsugid ko.

11 “Magaligad ang 1,290 ka adlaw halin sa tion sang pagpauntat sang adlaw-adlaw nga paghalad kag pagbutang sang makangilil-ad nga butang nga mangin kabangdanan nga pabay-an ang templo hasta sa pag-abot sang katapusan. 12 Bulahan ang nagahulat kag nagapabilin hasta makaligad ang 1,335 ka adlaw.

13 “Kag ikaw Daniel, padayuna ang imo mga ginahimo. Mapatay ka, pero pagabanhawon ka sa katapusan nga mga inadlaw para mabaton mo ang balos nga gintigana para sa imo.”

* 1:2 Babilonia: sa Hebreo, Shinar. Amo ini ang isa pa ka ngalan sang Babilonia.

† 1:4 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

‡ 1:8 mahigkuan: may mga pagkaon nga ginabawal sang mga Judio nga kaunon suno sa ila pagsulundan.

§ 1:21 Cyrus: hari sang Persia nga nag-agaw sa Babilonia

* 2:2 manugpakot: sa literal, Kaldeanhon

† 2:4 Halin sa sini nga bersikulo hasta sa katapusan sang kapitulo 7 ang gin-gamit nga lingguahe sa pagsulat amo ang Aramico.

‡ 2:12 maalamon: ang mga tawo nga pareho sa ginasiling sang bersikulo 2

§ 2:18 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

* 2:32 pilak: sa English, silver

† 2:33 tisa: sa iban nga Bisaya, daga. Sa English, clay.

* 3:1 estatwa nga bulawan: buot silingon, estatwa nga ginhaklapan sang bulawan

† 3:8 taga-Babilonia: ukon, mga manugpakot; sa literal, Kaldeanhon

‡ 3:25 isa ka dios: ukon, isa ka anghel. Tan-awa ang bersikulo 28.

* 4:7 manugpakot: sa literal, Kaldeanhon

† 4:8 mga dios: ukon, dios; posible man nga, Dios

‡ 4:13 anghel: sa literal, balaan nga manugbantay

§ 4:18 mga dios: ukon, dios; posible man nga, Dios

* 4:22 ang imo pagkagamhanan nakalambot sa langit: siguro ang buot silingon, gusto ni Nebucadnezar nga labawan ang Dios.

† 4:34 nagdangop sa Dios: sa literal, nagtangla sa langit

* 5:1-3 amay: siguro ang buot silingon, katigulangan

† 5:7 manugpakot: sa literal, Kaldeanhon

‡ 5:10 rayna: ukon, rayna nga iloy sang hari

§ 5:11 mga dios: Tan-awa ang footnote sa 4:8.

* 5:12 paktakon: ukon, papakot. Sa English, riddle.

† 5:28 Parsin: sa Aramico nga teksto, Peres. Ang Peres amo ang “singular” sang Parsin.

‡ 5:30 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

* 7:5 Nagatindog…nga tiil: ukon, Mas mataas ang pihak nga parte sang iya lawas sang sa isa.

† 7:13 anak sang tawo: sa Aramico, bar enash. Ang buot silingon sini “tawo.” Pero gin-translate ini diri nga “anak sang tawo” tungod posible nga may kaangtanan ini sa titulo nga “Anak sang Tawo” nga gin-gamit kay Jesus sa Bag-o nga Kasugtanan.

‡ 7:18 mga balaan: siguro ang buot silingon, mga anghel ukon​kag mga katawhan sang Dios.

§ 7:27 ginharian: ukon, pangulo

* 8:11 Pangulo sang langitnon nga mga tinuga: posible ang Dios

† 8:13 sa pagtugyan…tinuga: ukon, sa pagtugyan sa templo kag sa langitnon nga mga tinuga para tasak-tasakon.

‡ 8:14 2,300 ka aga kag hapon: Siguro ang 2,300 amo ang kadamuon sang pang-aga kag panghapon nga mga halad sa sulod sang 1,150 ka adlaw. (Tan-awa man sa Ezr. 3:3 parte sa sini nga mga halad.) Ang panghapon nga halad ginahimo sang nagasalop na ang adlaw.

§ 8:17 Anak sang tawo: sa Hebreo, ben adam. Ang buot silingon sini “tawo.” Pero gin-translate ini diri nga “anak sang tawo” tungod posible nga may kaangtanan ini sa titulo nga “Anak sang Tawo” nga gin-gamit kay Jesus sa Bag-o nga Kasugtanan.

* 8:24 pero indi…sa iya: ukon, pero indi paagi sa iya gahom

† 8:26 hapon sang nagasalop na ang adlaw.

* 9:1-2 Ahasuerus: isa pa ini ka ngalan ni Xerxes.

† 9:3 nagsuksok sang sako, kag nagbutang sang abo sa akon ulo: Ginahimo ini sang mga Judio sa pagpakita nga sila nagapangasubo kag nagahinulsol sang ila mga sala.

‡ 9:16 balaan: ukon, pinili

§ 9:17 patinduga liwat ang imo templo: sa literal, pasilaka ang imo nawong sa imo templo.

* 9:21 pangsirom nga halad: Ginahimo ini sang pagsalop na sang adlaw.

† 9:24 490 ka tuig: sa literal, 7 ka 70

‡ 9:25 49 ka tuig: sa literal, 7 ka 7

§ 9:25 434 ka tuig: sa literal, 7 ka 62

* 9:26 434 ka tuig: Tan-awa ang ikaduha nga footnote sa bersikulo 25.

† 9:26 nga wala sing may magbulig sa iya: ukon, kag wala sing may mabilin sa iya

‡ 9:26 halitan: ukon, dagtaan

* 10:13 pangulo: buot silingon diri, isa ka malain nga anghel nga nagagahom ukon nagabulig sa ginharian sang Persia.

† 10:20 pangulo: buot silingon diri, isa ka malain nga anghel nga nagagahom ukon nagabulig sa ginharian sang Greece.

‡ 10:21 pangulo: buot silingon diri, isa ka maayo nga anghel nga nagagahom ukon nagabulig sa Israel.

* 11:5 ang hari sa south: siguro ang buot silingon, ang hari sang Egypt. Amo man halin sa bersikulo 6 hasta sa 40.

† 11:6 hari sa north: siguro ang buot silingon, ang hari sang Syria. Amo man halin sa bersikulo 7 hasta sa 40.

‡ 11:6 bata: Amo ini sa iban nga dumaan nga mga teksto. Sa Hebreo, amay.

§ 11:6 ang mga nagaatipan sa iya: ukon, ang mga nagasuporta sa iya

* 11:7 napaderan nga banwa: ukon, mabakod nga depensa. Amo man sa bersikulo 10, 19, 38 kag 39.

† 11:16 magapasakop…gahom: ukon, may gahom siya sa paglaglag sini

‡ 11:22 pangulo nga pari: sa literal, pangulo sang kasugtanan

§ 11:28 ang katawhan sang Dios kag ang ila relihiyon: sa literal, balaan nga kasugtanan

* 11:30 nagsikway sang ila relihiyon: siguro ang buot silingon, ang mga malain nga mga Israelinhon. Amo man sa bersikulo 32.

† 11:43 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

‡ 11:45 dagat sang Mediteraneo

§ 11:45 matahom kag balaan nga bukid sa diin nagatindog ang templo.

* 12:1 Sa sina nga tion: ang katapusan nga tion, nga amo ang tion nga magakalatabo ang ginasiling sa 11:40-45

† 12:1 magapamatok: sa literal, magatindog

‡ 12:1 pangulo: ukon, anghel

§ 12:1 mga nasyon: ukon, nasyon sang Israel

Hoseas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Hoseas

1

1 Ini ang mensahi nga ginpahayag sang Ginoo kay Hoseas nga anak ni Beeri sang panahon nga naghari sa Juda si Uzia, dayon si Jotam, si Ahaz, kag si Hezekia, kag sang panahon nga naghari sa Israel si Jeroboam nga anak ni Joash.

Ang Asawa kag mga Anak ni Hoseas

2 Ang una nga ginhambal sang Ginoo kay Hoseas amo ini: “Magpangasawa ka sang babayi nga magapanginlalaki,* kag ang inyo kabataan kabigon nga mga anak sang babayi nga nagapanginlalaki. Kay magapakita ini nga ang akon katawhan daw nagapanginlalaki man paagi sa ila pagsikway sa Ginookag pagsimba sa mga dios-dios.”

3 Gani ginpangasawa ni Hoseas si Gomer nga anak ni Diblaim. Sang ulihi nagbusong si Gomer. Kag sang natawo ang ila anak nga lalaki, 4 nagsiling ang Ginoo kay Hoseas, “Ngalani ang bata nga Jezreel,† kay sa indi madugay pagasilutan ko ang hari sang Israel tungod sang mga pagpamatay nga ginhimo sang iya katigulangan nga si Jehu sa banwa sang Jezreel. Dulaon ko ang ginharian sang Israel. 5 Sa sina nga tion ipapierdi ko ang mga soldado sang Israel sa Kapatagan sang Jezreel.”

6 Nagbusong liwat si Gomer kag nagbata sing babayi. Nagsiling ang Ginoo kay Hoseas, “Ngalani ang bata nga Lo Ruhama,‡ kay indi ko na pagkaluoyan ukon pagpatawaron ang katawhan sang Israel. 7 Pero kaluoyan ko ang katawhan sang Juda. Ako, ang Ginoo nga ila Dios, magaluwas sa ila paagi sa akon gahom kag indi paagi sa inaway—sa pana, sa espada, sa mga kabayo ukon sa mga manugkabayo.”

8 Sang malutas na ni Gomer ang iya bata nga si Lo Ruhama, nagbusong liwat siya kag nagbata sing lalaki. 9 Nagsiling ang Ginookay Hoseas, “Ngalani ang bata nga Lo Ami,§ kay ang katawhan sang Israel indi akon katawhan kag ako indi ila Dios. 10 Pero magaabot ang tion nga kaluoyan ko sila kag pakamaayuhon; mangin pareho sila kadamo sa balas sa baybayon nga indi masukob ukon maisip. Sa karon ginatawag sila nga, ‘Indi akon katawhan,’ pero sa ulihi pagatawgon sila nga, ‘Mga anak sang buhi nga Dios.’ 11 Magaisa liwat ang mga katawhan sang Juda kag sang Israel, kag magapili sila sang isa ka pangulo. Magauswag sila liwat sa ila duta.* Daw ano kasadya ang ina nga tion para sa Jezreel.

2

1 “Gani tawga ninyo ang inyo kapareho nga mga Israelinhon nga ‘Akon katawhan’* kag ‘Ginkaluoyan.’†

Nagpanginlalaki si Gomer

2 “Mga anak, sawaya ninyo ang inyo iloy bisan nga indi ko na siya asawa, kag indi na niya ako bana. Sawaya ninyo siya nga untaton na niya ang pagpanginlalaki. 3 Kon indi gani siya mag-untat ubahan ko siya kag mangin hublas siya pareho sang iya pagkatawo. Himuon ko siya nga pareho sang kamingawan ukon desierto, kag mapatay siya sa kauhaw. 4-5 Kag kamo nga iya mga anak indi ko pagkaluoyan, kay mga anak kamo sang babayi nga nagapanginlalaki. Makahuluya ang ginahimo sang inyo iloy nga nagbata sa inyo. Nagsiling pa siya, ‘Magalagas ako sa akon mga lalaki nga amo ang nagahatag sa akon sang akon pagkaon, tubig, mga tela nga delana‡ kag linen, lana, kag bino.’

6 “Gani kudalan ko siya sang tunukon nga mga kahoy-kahoy para indi siya makaguwa. 7 Lagson niya ang iya mga lalaki pero indi niya sila maabtan. Pangitaon niya sila pero indi niya makita. Dayon magasiling siya, ‘Mabalik na lang ako sa akon una nga bana, kay mas maayo pa ang akon kahimtangan sadto sang sa subong.’

8 “Wala niya ginahunahuna nga ako ang naghatag sa iya sang mga uyas, duga sang ubas, lana, kag sang madamo nga pilak kag bulawan nga ginhimo nila nga imahen ni Baal.§ 9 Gani sa tion sang tig-alani bawion ko ang mga uyas kag duga sang ubas nga ginhatag ko. Kag bawion ko man ang mga tela nga delana kag linen nga ginhatag ko para itabon sa iya pagkahublas. 10 Kag karon ubahan ko siya sa atubangan sang iya mga lalaki, kag wala sing may makaluwas sa iya sa akon kamot. 11 Pauntaton ko na ang tanan niya nga mga selebrasyon, ang natalana nga mga tion sang pagsimba nga ginasaulog niya kada tuig, kada bulan, kag kada semana.* 12 Pierdihon ko ang iya mga tanom nga ubas kag mga kahoy nga higera nga siling niya ginbayad sa iya sang iya mga lalaki. Himuon ko ang mga talamnan sini nga masiot nga kakahuyan, kag ang mga bunga sini kaunon sang talunon nga mga sapat. 13 Silutan ko siya tungod nga may mga tion nga nagasunog siya sang insenso sa mga imahen ni Baal. Nagsuksok siya sang mga alahas kag naglagas sa iya mga lalaki, pero ako ya ginkalimtan niya. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

14 “Pero karon, dal-on ko siya sa kamingawan kag pangaluyagan liwat hasta nga mapaluyag ko siya. 15 Paghalin namon didto ibalik ko sa iya ang iya mga talamnan sang ubas, kag himuon ko ang Kapatagan sang Acor† nga alagyan nga magapadumdom sang maayo nga palaabuton. Sabton niya ako pareho sang iya ginhimo sadtong bataon pa siya, sang pagguwa niya sa Egypt.”

16 Nagsiling ang Ginoosa mga Israelinhon, “Sa sina nga tion nga magabalik kamo sa akon, pagatawgon ninyo ako nga inyo bana, kag indi na ninyo ako pagatawgon nga inyo Baal.‡ 17 Indi ko na gid kamo pagpamitlangon sang mga ngalan ni Baal. 18 Sa sina nga tion magahimo ako sang kasugtanan sa tanan nga klase sang sapat nga indi nila kamo pag-anhon. Dulaon ko sa duta sang Israel ang mga armas sa inaway pareho sang pana kag espada. Kag tungod nga wala na sing inaway, magatulog kamo nga wala sing may ginakahadlukan nga katalagman.

19 “Kabigon ko kamo nga akon asawa hasta san-o. Himuon ko sa inyo ang matarong kag husto. Higugmaon ko kamo kag kaluoyan, 20 kag mangin matutom ako sa inyo. Gani kilalahon na gid ninyo ako nga Ginoo. 21 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga sa sina nga adlaw sabton ko ang inyo pangamuyo. Paulanon ko para magtubo sa duta 22 ang mga uyas, ubas kag olibo para sa inyo nga ginatawag nga Jezreel.§ 23 Paestaron ko kamo sa inyo duta bilang akon katawhan. Ipakita ko ang akon kaluoy sa inyo nga ginatawag nga Lo Ruhama.* Kag kamo nga ginatawag man nga Lo Ami† tawgon ko nga akon katawhan, kag magasiling kamo nga ako ang inyo Dios.”

3

Si Hoseas kag ang Iya Asawa

1 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ipakita liwat ang imo gugma sa imo asawa bisan pa nga nagapanginlalaki siya. Higugmaa siya pareho sang paghigugma ko sa katawhan sang Israel bisan pa nga nagasimba sila sa iban nga mga dios paagi sa paghalad sang mga tinapay nga may mga pasas.”

2 Gani ginbakal ko siya* sa kantidad nga 15 ka bilog nga pilak kag apat ka sako nga barley.† 3 Kag ginsilingan ko siya, “Magpuyo ka upod sa akon‡ sa malawig nga tion. Indi ka gid maghulid sa iban nga lalaki. Bisan ako indi anay maghulid sa imo.”§ 4 Kay nagakahulugan ini nga sa malawig nga tion magakabuhi ang katawhan sang Israel nga wala sing hari, opisyal, halad, handumanan nga bato, espesyal nga panapton*nga ginagamit sa pagpamakot, kag mga dios-dios. 5 Pero sa ulihi magadangop sila liwat sa Ginoo nga ila Dios kag sa ila hari nga kaliwat ni David. Magapalapit sila sa Ginoo nga may pagtahod tungod sa iya kaayo.

4

Ang Akusasyon sang Dios Batok sa Israel kag sa Iya mga Pari

1 Kamo nga mga Israelinhon nga nagaestar sa duta sang Israel, pamatii ninyo ining akusasyon sang Ginoo kontra sa inyo: “Wala na sing tawo sa inyo duta nga matutom, nagahigugma, kag nagakilala sa akon. 2 Sa baylo, ang inyo ginahimo amo ang pagpakamalaot sa iban, pagbinutig, pagpamatay, pagpangawat kag pagpanginlalaki ukon pagpanginbabayi. Lapnag na ini bisan diin, kag nagasunod-sunod lang ang pagpinatyanay. 3 Tungod sini nagakamala ang inyo duta kag ang tanan nga nagaestar dira nagakalamatay, pati ang tanan nga sapat—ang nagalakat, ang nagalupad kag ang nagalangoy.

4 “Pero wala sing basta-basta mag-akusar ukon magpasibangod sa kay bisan sin-o, kay kamo nga mga pari amo ang dapat akusaron.* 5 Kamo kag ang mga propeta malaglag, adlaw man ukon gab-i. Kag laglagon ko man ang inyo mga iloy.†

6 “Nagkalalaglag ang akon katawhan tungod kay kulang sila sa ihibalo parte sa akon. Kay kamo mismo nga mga pari ginsikway ninyo ang ihibalo parte sa akon, gani isikway ko man kamo bilang akon mga pari. Ginkalimtan ninyo ang akon Kasuguan, gani kalimtan ko man ang inyo mga kabataan. 7 Samtang nagadamo kamo nga mga pari, nagadamo man ang inyo sala sa akon. Gani himuon ko nga makahuluya ang inyo ginapabugal.‡ 8 Gusto ninyo nga magpakasala ang akon katawhan para makakaon kamo sang ila mga halad sa pagpakatinlo.§ 9 Gani subong nga silutan ko ang katawhan, silutan ko man kamo nga mga pari.* Silutan ko kamo sa inyo batasan; balusan ko kamo sa inyo mga ginahimo. 10 Nagakaon kamo matuod, pero indi kamo mabusog. Nagasimba kamo sa mga dios-dios†nga ginapatihan ninyo nga makahatag sang bata, pero indi kamo makapabata tungod kay ginsikway ninyo ako 11 para simbahon ang mga dios-dios.

Ginapakamalaot sang Dios ang Pagsimba sa mga Dios-dios

“Katawhan ko, ang bag-o kag ang daan nga bino nagakuha sang inyo maayo nga panghunahuna. 12 Nagapangayo kamo sang laygay sa inyo dios-dios nga kahoy. Kag suno sa inyo, nagasabat ini. Ginapatalang kamo sang espiritu nga nagatulod sa inyo sa pagsimba sa mga dios-dios, gani gintalikdan ninyo ako pareho sang babayi nga nagpanginlalaki. 13 Nagahalad kamo kag nagasunog sang insenso sa putokputokan sang mga bukid, didto sa idalom sang mataas kag madabong nga mga kahoy, kay maayo ini pasilungan. Gani ang inyo mga anak nga dalaga nagapakighilawas kag ang inyo mga umagad nga babayi nagapanginlalaki. 14 Pero indi ko sila pagsilutan sa ila ginahimo kay kamo mismo nga mga lalaki nagapakighilawas man sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa templo, kag nagahalad pa kamo upod sa ila sang mga halad para sa mga dios-dios. Gani tungod nga kamo nga katawhan wala sing pag-intiendi parte sa kamatuoran, pagalaglagon kamo.

15 “Mga taga-Israel, bisan gintalikdan ninyo ako pareho sang babayi nga nagpanginlalaki, indi ninyo pagdalahiga ang mga taga-Juda.

“Kag kamo nga mga taga-Juda, indi kamo magkadto sa Gilgal kag sa Bet Aven‡para magsimba sa akon ukon maghimo sang panaad sa akon ngalan. 16 Mga matig-a sing ulo ang mga taga-Israel, pareho sang tingkuyan nga babayi nga baka. Gani paano ko sila maatipan pareho sang mga karnero sa latagon? 17 Nabuyo na sila§ sa mga dios-dios. Pabay-i na lang sila! 18 Pagkatapos nila ininom, bira-bira sila pakighilawas. Ang ila mga manugdumala gusto gid nga maghimo sang makahuluya nga mga buluhaton.* 19 Laglagon gid sila nga daw sa ginapalid sang mabaskog nga hangin, kag mahuy-an sila sa ila nga paghalad sa mga dios-dios.”

5

1 Nagsiling pa ang Ginoo, “Pamati kamo, katawhan sang Israel, pati na kamo nga mga pari kag mga miyembro sang pamilya sang hari, kay ini nga paghukom kontra sa inyo: Daw pareho kamo sa siod, kay ginhalitan ninyo ang mga katawhan sang Mizpa kag sang Tabor. 2 Nagarebelde kamo sa akon kag nagatinguha gid sa pagpamatay,* gani disiplinahon ko kamo tanan. 3 Nahibaluan ko ang tanan parte sa inyo nga mga taga-Israel;† wala kamo sing may matago sa akon. Nagasimba kamo sa mga dios-dios‡ gani nangin mahigko kamo.

4 “Ang inyo mga binuhatan nagapugong sa inyo sa pagbalik sa akon nga inyo Dios. Kay ara sa inyo tagipusuon ang espiritu nga nagatulod sa inyo sa pagsimba sa mga dios-dios, kag wala ninyo ako ginakilala nga Ginoo. 5 Ang inyo pagkamatinaas-taason nagapamatuod nga dapat kamo silutan. Kag tungod sa inyo mga sala malaglag kamo nga mga taga-Israel kaupod ang mga taga-Juda. 6 Magahalad kamo sang mga karnero, kanding kag baka sa pagdangop sa akon, pero indi ninyo maeksperiensyahan ang akon presensya kay gintalikdan ko na kamo. 7 Ginluiban ninyo ako tungod kay ang inyo mga anak indi akon. Gani karon, laglagon ko kamo kag ang inyo mga duta sa isa lang ka bulan.§

Ang Inaway sang Juda kag sang Israel

8 “Patunuga ang mga budyong kag mga trumpeta sa pagpaandam sa mga tawo sa Gibea kag sa Rama! Ipabati ang singgit sang inaway sa Bet Aven! Magbantay kamo nga katawhan sang Benjamin!* 9 Malaglag ang Israel sa adlaw sang pagsilot. Sigurado nga matabo ang akon ginasiling kontra sa mga tribo sang Israel! 10 Ang mga pangulo sang Juda pareho sa mga tawo nga nagapangbalhin sang mga muhon†kay gin-agawan nila sang duta ang Israel. Gani ibubo ko sa ila ang akon kaakig pareho sang baha. 11 Ginadaogdaog ang Israel kag ginalaglag tungod nga ginasilutan ko siya. Kay padayon gid siya nga nagasunod sa mga dios-dios.‡ 12 Daw pareho ako sa sapat-sapat nga nagaut-ot sa Israel kag sa Juda.

13 “Sang makita sang Israel kag sang Juda ang ila indi maayo nga kahimtangan,§ nagpangayo sang bulig ang Israel sa gamhanan nga hari sang Assyria. Pero indi siya makabulig sa ila.* 14 Kay salakayon ko ang Israel kag Juda pareho sang leon nga nagagus-ab sang iya biktima. Ako gid mismo ang magalaglag sa ila. Dal-on ko sila sa iban nga mga nasyon, kag wala sing may makaluwas sa ila. 15 Pagkatapos mabalik ako sa akon lugar, hasta nga akuon nila ang ila mga sala. Kag magadangop gid sila sa akon sa ila nga pag-antos.”

6

Indi Tinagipusuon ang Paghinulsol sang mga Israelinhon

1 Naghambalanay ang mga Israelinhon, “Dali, mabalik na kita sa Ginoo. Siya ang naglaglag sa aton kag siya man ang magabulig sa aton.* 2 Daw pareho kita sa patay nga buhion niya gilayon. Sa indi madugay† pabangunon niya kita, kag magakabuhi kita sa iya presensya. 3 Tinguhaan ta nga makilala ang Ginoo. Magaabot siya kag sigurado gid ini pareho sang pagbutlak sang adlaw. Magaabot siya pareho sang ulan nga nagahatag sang tubig sa duta.”

4 Pero nagsiling ang Ginoo, “Mga katawhan sang Israel‡ kag Juda, ano bala ang himuon ko sa inyo? Ang inyo paghigugma sa akon dali lang madula pareho sang ambon ukon tun-og sa kaagahon. 5 Amo gani nga ginapaandaman ko kamo paagi sa akon mga propeta nga malaglag kamo kag magakalamatay. Ipahayag ko gid ang akon paghukom pareho sang kilat kasanag. 6 Kay indi ang inyo mga halad ang akon luyag kundi ang inyo gugma.§ Mas gusto ko pa nga kilalahon ninyo ako sang sa maghalad kamo sang mga halad nga ginasunog. 7 Pareho kay Adan, ginbaliwala ninyo ang akon kasugtanan sa inyo. Nagluib kamo sa akon dira sa inyo lugar.* 8 Ang siyudad sang Gilead ginaestaran sang malain nga mga tawo pati sang mga manugpatay. 9 Ang inyo mga pari daw sa grupo sang mga tulisan nga nagabantay sang mabiktima. Nagapamatay sila sa dalan nga pakadto sa Shekem,† kag kon ano pa nga makahuluya nga mga buluhaton ang ila ginahimo. 10 Mga taga-Israel, terible ang nakita ko sa inyo; nagasimba kamo sa mga dios-dios, gani nangin mahigko‡ kamo. 11 Kag bisan kamo nga mga taga-Juda, napat-od na nga silutan kamo.

“Gusto ko kuntani nga ibalik ang maayo nga kahimtangan sang akon katawhan.

7

1 Gusto ko kuntani nga ayuhon ang mga taga-Israel. Pero ang makita ko sa ila amo ang ila* kalautan. Nagapangdaya sila, nagasulod sa mga balay kag nagapangawat, kag nagapanghold-ap sa mga karsada. 2 Pero wala nila ginabutang sa ila hunahuna nga nadumduman ko ang tanan nila nga kalautan. Sa gihapon gapos sila sa ila mga sala kag nakita ko ini tanan.

3 “Napalipay nila ang ila hari kag mga opisyal sa ila kalautan kag kabutigan. 4 Tanan sila maluibon;† daw pareho sila sa mainit nga pugon nga indi na kinahanglan pamakutan sang panadero halin sa paglamas hasta sa paghabok sang linamas nga harina nga iya lutuon. 5 Sang kaadlawan‡ sang ila§ hari, ginhubog nila ang iya sini mga opisyal. Kag pati ang hari nagpakig-inom man sa mga maoy niya nga mga opisyal. 6 Kag samtang nagapalapit sila sa pagpatay sa hari kag sa iya mga opisyal, daw pareho sa pugon ang kasingkal sang ila kaakig. Kay sang nagahulat pa lang sila nga magsalakay, bilog nga gab-i ang pagpugong nila sang ila kaakig, kag pagkaaga nagasingkal ini nga daw sa kalayo. 7 Tanan sila nagasingkal gid sa kaakig pareho sang mainit nga pugon, gani ginpamatay nila ang ila mga manugdumala. Nalaglag ang tanan nila nga hari, pero wala gid sing bisan isa sa ila nga nagpangayo sang bulig sa akon.

8 “Nagapakigsimpon ang Israel* sa iban nga mga nasyon. Indi sila mapuslan kay pareho sila sa manipis nga tinapay nga wala mabaliskad.† 9 Ginakuha sang taga-iban nga mga nasyon ang ila ikasarang, pero wala nila ini matalupangdi. Pareho sila sa tigulang nga nagaputi na ang iya buhok pero wala niya matalupangdi. 10 Ang ila pagkamatinaas-taason nagapamatuod nga dapat sila silutan. Pero bisan pa nga nagakalatabo ini tanan sa ila, wala gihapon sila nagbalik kag nagdangop sa akon nga ila Dios. 11 Daw pareho sila sa pating; dali lang matunto kag wala sing pag-intiendi. Nagapangayo sila sang bulig sa Egypt, kag kon kaisa sa Assyria. 12 Pero samtang nagapakadto sila sa sini nga mga lugar, tapnaon‡ ko sila pareho sang pispis nga ginsiod sang pukot kag ginbutong paidalom. Silutan ko sila suno sa ginsiling ko na sa ila mga pagtilipon.§ 13 Kaluluoy sila tungod kay nagpalayo sila sa akon. Laglagon ko sila tungod kay nagrebelde sila sa akon. Gusto ko kuntani nga luwason sila pero nagahambal sila sing binutig parte sa akon. 14 Indi sinsero ang ila pagpanawag sa akon. Samtang nagahibi sila sa ila mga katre sa pagpangayo sa mga dios-dios sang mga uyas kag duga sang ubas, ginapilasan nila ang ila lawas.* Nagapalayo sila sa akon. 15 Gindisiplina ko sila para magbakod sila, pero nagplano pa sila sing malain kontra sa akon. 16 Nagadangop sila sa butang nga wala sing pulos.† Pareho sila sa guba nga pana nga indi mapuslan. Mapatay sa inaway ang ila mga pangulo tungod kay wala sila sing respeto‡ kon maghambal. Tungod sini yagutaon sila sang mga taga-Egypt.

8

Ginsilutan sang Ginoo ang Israel Tungod sang Ila Pagsimba sa mga Dios-dios

1 “Patunuga ang budyong sa pagpaandam sa akon katawhan nga ang Israel nga ginakabig ko nga akon puluy-an* salakayon sang kaaway nga daw sa agila kadasig. Kay ginbaliwala nila ang akon kasugtanan sa ila kag ginlapas nila ang akon Kasuguan. 2 Nagapanawag sila sa akon nga nagasiling, ‘Dios sang Israel, ginakilala ka namon.’ 3 Pero ginsikway nila ang maayo, gani lagson sila sang ila kaaway. 4 Nagpili sila sang mga hari kag mga opisyal nga wala ko ginpili. Naghimo sila sang mga dios-dios halin sa ila mga pilak kag mga bulawan. Kag ini nga mga dios-dios amo ang nagdala sang kalaglagan sa ila. 5 Ginasikway ko† ang dios-dios nga baka sang mga taga-Samaria. Nagasingkal ang akon kaakig sa ila. Hasta san-o pa bala antes sila magkabuhi nga matinlo? 6 Ang dios-dios nga baka sang Samaria ginhimo man lang sang platero nga taga-Israel. Indi ina Dios! Sigurado gid nga pagadugmukon ina.

7 “Pareho lang nga nagapanggas sila sang hangin kag nagaani sang buhawi.‡ Pareho man sa trigo nga wala sing uhay, indi ini makahatag sang kalan-on. Pero bisan makahatag man, ang mga taga-iban nga lugar amo ang magalamon sini. 8 Ang Israel daw sa ginlamon sang iban nga mga nasyon. Kag karon nga nagaimpon na siya sa ila, nangin pareho siya sa galamiton nga wala sing pulos. 9 Daw pareho siya sa maila nga donkey nga nagaisahanon kag nagatalang-talang. Nagpangayo siya sang bulig sa Assyria; nagbayad siya§ sa iban nga mga nasyon para buligan siya. 10 Pero bisan nagpasakop siya sa sini nga mga nasyon, tipunon ko karon ang iya mga katawhan kag silutan. Kag magasugod na ang ila pag-antos sa pagdaog-daog sa ila sang isa ka hari kag sang iya mga opisyal.* 11 Matuod nga naghimo sila sang madamo nga halaran para sa mga halad sa pagpakatinlo, pero ini nga mga halaran nangin lugar nga sa diin sila nagapakasala. 12 Ginpasulat ko ang madamo nga kasuguan para sa ila, pero ginkabig nila ini nga para sa iban kag indi nga para sa ila. 13 Nagahalad sila sa akon kag ginakaon nila ang karne sang sapat nga ila ginahalad,† pero wala ako malipay sa ila. Kag karon dumdumon ko ang ila mga kalautan; silutan ko sila tungod sang ila mga sala. Magabalik sila sa Egypt. 14 Ginkalimtan nila nga mga taga-Israel ang nagtuga sa ila. Sila kag ang mga taga-Juda nagpatindog sang mga palasyo‡ kag sang madamo nga banwa nga napalibutan sang pader. Pero sunugon ko ang ila mga banwa kag ang mabakod nga mga parte sini.”

9

Ang Silot para sa Israel

1 Nagsiling si Hoseas, “Kamo nga mga taga-Israel, untati ninyo ang inyo pagsinadya nga pareho sa ginahimo sang iban nga mga nasyon. Kay nagasimba kamo sa mga dios-dios* kag nagapalayo sa inyo Dios. Sa bisan diin nga linasan sang mga uhay nagakalipay kamo sa mga patubas nga ginakabig ninyo nga bayad sa inyo sang mga dios-dios tungod sa inyo nga pagsimba sa ila. 2 Pero sa ulihi mawad-an kamo sang mga uyas kag duga sang ubas. 3 Magahalin kamo sa Israel, ang duta sang Ginoo, kag magabalik kamo† sa Egypt. Ang iban sa inyo mapa-Assyria, kag didto magakaon kamo sang mga pagkaon nga ginakabig ninyo nga mahigko. 4 Indi na kamo pagtugutan nga maghalad sang bino sa Ginoo. Ang inyo mga halad indi makapalipay sa iya. Ang bisan sin-o nga magkaon sang sina nga mga halad kabigon nga mahigko, kay pareho lang ina sa pagkaon sa namatyan.‡ Ang inyo nga pagkaon para lang sa inyo kaugalingon; indi ina mahalad sa templo sang Ginoo. 5 Tungod nga ang inyo mga halad indi pagbatunon sang Ginoo, ti ano ang inyo himuon sa pag-abot sang natalana nga mga piesta nga ginasaulog ninyo sa pagpadungog sa Ginoo? 6 Bisan makapalagyo pa kamo sa kalaglagan, tipunon gihapon kamo sa Egypt kag ilubong sa Memfis.§ Matabunan na lang sang hilamon ang inyo malahalon nga mga kagamitan nga pilak* kag tubuan sang tunukon nga mga kahoy-kahoy ang inyo mga tolda.

7 “Mga taga-Israel, nag-abot na ang tion nga silutan kamo, ang tion nga balusan kamo sa inyo mga ginhimo. Kag mahibaluan gid ninyo nga nag-abot na ini. Nagasiling kamo parte sa akon nga, ‘Ina nga propeta buang-buang! Ina siya nga ginagamhan sang espiritu malain sing ulo!’ Amo ina ang ginasiling ninyo sa akon tungod kay madamo na ang inyo sala kag akig gid kamo sa akon. 8 Bilang propeta, ginaupdan ako sang akon Dios sa pagbantay sa inyo nga mga taga-Israel. Pero bisan diin ako makadto gusto ninyo ako nga halitan; daw pareho ako sa pispis nga gusto ninyo siuron. Akig ang mga tawo sa akon sa Israel, nga ginakabig sang akon Dios nga iya puluy-an.† 9 Puwerte na gid kamo kalaot, pareho sang una sa mga lalaki sa Gibea.‡ Dumdumon sang Dios ang inyo kalautan; silutan niya kamo tungod sang inyo mga sala.”

10 Nagsiling ang Ginoo, “Mga taga-Israel, sang ginpili§ ko ang inyo mga katigulangan nga mangin akon katawhan, nalipay gid ako. Daw pareho sa tawo nga nalipay gid sang nakakita siya sang ubas nga nagatubo sa desierto ukon sang nakakita siya sang nahauna nga mga bunga sang higera. Pero sang magkadto sila sa Baal Peor, gindedikar nila ang ila kabuhi sa makahuluya nga dios-dios kag nangin pareho sila kangil-ad sa sinang dios-dios nga ila ginahigugma. 11 Mga taga-Israel, ang inyo pagkagamhanan madula nga daw sa pispis nga naglupad. Indi na makabusong kag makapamata ang inyo mga babayi. 12 Bisan pa nga makapamata sila, kuhaon ko ang tanan nila nga bata kag magapangasubo kamo. Kaluluoy gid kamo kon bayaan ko na kamo.

13 “Ang pagtan-aw ko sadto sa inyo daw pareho sa mga kahoy nga palma nga natanom sa maayo nga duta.* Pero karon dapat nga dal-on ninyo ang inyo mga anak sa inaway para magkalamatay.”

14 Nagsiling si Hoseas, “Ginoo, amo ini ang himua sa imo katawhan: Indi pagtuguti nga makabata ukon makapatiti sang lapsag ang ila mga babayi.”

15 Nagsiling ang Ginoo, “Ang tanan nga kalautan sang akon katawhan nagsugod sa Gilgal. Didto pa lang ginkaugtan ko na sila. Kag tungod sang ila kalautan pahalinon ko sila sa Israel nga ginakabig ko nga akon puluy-an. Indi ko na sila paghigugmaon; ang tanan nila nga mga pangulo nagrebelde sa akon. 16 Pareho sila sa tanom nga ang gamot sini nalaya, gani wala nagapamunga. Bisan magpamata pa sila, patyon ko ang pinalangga nila nga mga bata.”

17 Nagsiling si Hoseas, “Sikwayon sang akon Dios ang mga taga-Israel tungod kay wala sila magtuman sa iya. Gani bisan diin na lang sila nga nasyon makadto.”

10

1 “Ang mga taga-Israel pareho sa tanom nga ubas nga madabong kag madamo sing bunga. Samtang nagauswag sila madamo man ang ila ginapatindog nga mga halaran, kag ginapatahom nila ang handumanan nga mga bato nga ila ginasimba. 2 Mga madaya sila,* kag karon dapat nga mag-antos sila tungod sang ila mga sala. Gub-on sang Ginoo ang ila mga halaran kag handumanan nga mga bato. 3 Sigurado nga masiling sila sa ulihi: Wala kami sing hari tungod kay wala kami nagtahod sa Ginoo. Pero bisan may hari pa kami, wala man siya sing may mahimo nga maayo para sa amon. 4 Sagi man lang sila† hambal pero wala man sila sing may hinimuan. Nagasumpa sila sing butig kag nagahimo sang kasugtanan nga wala man lang nila ginatuman. Gani ang hustisya nangin pareho sa makahililo nga hilamon nga nagatubo sa gin-arado nga duta.

5 “Mahadlok ang mga pumuluyo sang Samaria tungod nga madula ang mga dios-dios nga babayi nga mga baka sa Bet Aven. Sila kag ang ila mga pari nga nagakalipay sa katahom sang sini nga mga dios-dios magapangasubo gid tungod kuhaon ini sa ila 6 kag dal-on sa Assyria bilang regalo sa gamhanan nga hari. Mahuy-an ang Israel sa iya nga pagsalig sa kahoy nga mga dios-dios.‡ 7 Malaglag kag mawala ang iya§ hari nga daw sa kahoy-kahoy nga gin-anod sang tubig. 8 Pagagub-on ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar sang Aven,* nga amo ang nangin kabangdanan sang pagpakasala sang mga taga-Israel. Magatag-as ang tunukon nga mga tanom kag magatabon sa ila mga halaran. Dayon magasiling sila sa mga bukid, ‘Tiphagi kami kag tabuni!’ ”

Ginsentensyahan sang Dios ang Israel nga Silutan

9 Nagsiling ang Ginoo, “Kamo nga katawhan sang Israel nagapadayon sa pagpakasala halin pa sang tion nga nagpakasala ang inyo mga katigulangan sa Gibea. Wala gid kamo nagbaylo. Gani kamo nga mga kaliwat sang mga malain salakayon sa Gibea.† 10 Sa akon kagustuhan silutan ko kamo. Magatingob ang mga nasyon sa pagsilot sa inyo‡ tungod sang inyo sige-sige nga pagpakasala. 11 Sadto anay nagapatawhay-tawhay lang kamo; pareho kamo sa bataon nga babayi nga baka nga nahanas sa paglinas kag naluyag sa sini nga trabaho. Pero subong pabudlayan ko kamo nga mga taga-Israel§ kag pati ang mga taga-Juda; mangin pareho kamo sa bataon nga babayi nga baka nga takdan sang gota ang iya liog nga wala pa sing kibol, kag dayon paaraduhon. 12 Nagsiling ako sa inyo, ‘Pahumuka ang inyo tagipusuon pareho sang duta nga gin-arado. Magtanom kamo sang pagkamatarong kag mag-ani sang paghigugma. Kay tion na ini nga magdangop kamo sa akon hasta nga mag-abot ako, kag padal-an ko kamo sang kaluwasan* nga daw pareho sa ulan.’

13 “Pero nagtanom kamo sang kalautan, gani nag-ani man kamo sang kalautan. Nagbutig kamo, kag ina bunga sang inyo kalautan. Kag tungod kay nagsalig kamo sa inyo ikasarang, pareho abi sa inyo madamo nga soldado, 14 magaabot ang inaway sa inyo mga katawhan kag magakalaguba ang inyo napaderan nga mga banwa. Himuon sang inyo mga kaaway ang pareho sang ginhimo ni Shalman† sa banwa sang Bet Arbel—gindugmok niya ang mga iloy kag ang ila mga kabataan. 15 Amo man sina ang matabo sa inyo nga mga taga-Betel tungod nga puwerte ang inyo kalautan. Sa kaagahon, sigurado gid nga mapatay ang hari sang Israel.”

11

Ang Gugma sang Dios para sa Israel

1 Nagsiling ang Ginoo, “Sang pareho pa ang Israel sa isa ka bata,* ginhigugma ko siya. Gintawag ko siya halin sa Egypt bilang akon anak.† 2 Pero karon, bisan sige ang tawag ko‡ sa ila nga mga taga-Israel, labi na gid gani nga nagapalayo sila sa akon.§ Nagahalad sila sang mga halad kag nagasunog sang mga insenso sa mga imahen ni Baal. 3 Ako ang nag-atipan sa ila; daw pareho lang nga gin-uyatan ko sila* sa kamot kag gintudluan sa paglakat, pero wala nila ginkilala nga ako ang nag-atipan† sa ila. 4 Gintuytuyan ko sila nga may pagpalangga pareho sang pagpalangga sang isa ka tawo sa iya nga baka. Daw pareho lang nga ginkuha ko ang gota sa ila liog kag nagduko sa pagpakaon sa ila. 5 Pero tungod nga indi nila gusto nga magbalik sa akon, sigurado nga magabalik sila sa Egypt, kag pagadumalahan sila sang Assyria. 6 Salakayon sang mga kaaway ang ila mga banwa kag gub-on ang mga trangka sang mga puwertahan sini. Gub-on sang ila mga kaaway ang ila mga plano. 7 Sila nga akon katawhan desidido nga magpalayo sa akon. Gani bisan magpanawag pa sila sing tingob sa akon indi ko sila pagluwason.‡

8 “Mga taga-Israel, indi ko mahimo nga sikwayon kamo ukon pabay-an na lang. Indi ko mahimo nga laglagon kamo sing bug-os pareho sang ginhimo ko sa mga banwa sang Adma kag Zeboyim. Indi maagwanta sang akon balatyagon nga himuon ini sa inyo. Naluoy gid ako sa inyo. 9 Indi ko na pag-ipakita ang akon puwerte nga kaakig; indi ko na paggub-on ang Israel, kay Dios ako kag indi tawo. Ako ang Balaan nga Dios nga kaupod ninyo, kag indi ako magkadto sa inyo nga akig.

10 “Magasunod kamo sa akon sa tion nga magangurob ako pareho sang leon. Sigurado gid nga magangurob ako, kag magadali-dali§ kamo puli halin sa west. 11 Magaabot kamo sing madasig* pareho sang mga pispis nga halin sa Egypt ukon pareho sang mga pating nga halin sa Assyria. Paestaron ko kamo liwat sa inyo mga balay. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Silutan ang Israel kag ang Juda

12 Permi lang ako ginabutigan kag ginatunto sang mga taga-Israel. Ang mga taga-Juda padayon nga nagapalayo sa Dios nga balaan kag matutom.†

12

1 Ang mga taga-Israel* nagasalig sa mga butang nga wala sing pulos. Ang ginalagas nila sa bilog nga adlaw amo ang mga butang nga makahalit sa ila. Nagadugang ang ila pagbinutig kag pagpamintas. Nagahimo sila sang kasugtanan sa Assyria kag sa Egypt, amo gani nga nagadala sila sang lana sa Egypt bilang regalo.

2 May akusasyon man ang Ginoo kontra sa mga taga-Juda nga mga kaliwat man ni Jacob. Silutan niya sila suno sa ila mga pamatasan; balusan niya sila suno sa ila mga hinimuan. 3 Sang ara pa lang ang ila katigulangan nga si Jacob sa tiyan sang iya iloy, gusto na niya nga labawan ang iya kapid.† Kag sang nagdako na siya, nagpakigdumog siya sa Dios 4 paagi sa pagpakigdumog sa isa ka anghel,‡ kag nagdaog siya. Nagahibi siya samtang nagapangayo sang bendisyon sa anghel. Nakita niya ang Dios sa Betel, kag didto nagpakighambal sa iya§ ang Dios. 5 Siya ang Ginoong Dios nga Makagagahom; Ginoo ang iya bantog nga ngalan.

6 Gani kamo nga mga kaliwat ni Jacob, magbalik na kamo sa inyo Dios, kag ipakita ninyo ang gugma kag ang hustisya. Kag padayon kamo nga magsalig sa inyo Dios.

Ang Dugang nga mga Akusasyon Batok sa Israel

7 Mahilig mangdaya ang inyo mga negosyante; nagagamit sila sang indi husto nga kilohan. 8 Nagapabugal pa kamo nga mga taga-Israel, “Nakatipon kami sang manggad kag puwerte na kami ka manggaranon. Wala sing may makaakusar sa amon nga nakatipon kami sang manggad sa malain nga paagi, kay sala ina nga buluhaton.”

9 “Gani ako, ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt, magapaestar liwat sa inyo sa mga payag, pareho sang ginahimo ninyo sa panahon sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag.*

10 “Nagpakighambal ako sa mga propeta kag ginhatagan ko sila sang madamo nga palanan-awon. Paagi sa ila ginpaandaman ko kamo nga malaglag kamo.”†

11 Pero sa gihapon ang katawhan sang Gilead mga malain kag wala gid sing pulos, kag ang katawhan sang Gilgal nagahalad sang mga turo nga baka sa mga dios-dios. Sigurado gid nga pagagub-on ang ila mga halaran kag mangin pareho ini sa mga tinumpok nga mga bato nga ginpanguha sa gin-arado nga duta.

12 Nagpalagyo si Jacob sa Aram,‡ kag didto nagserbisyo siya bilang manug-atipan sang mga sapat para maangkon niya ang iya pangasaw-on. 13 Paagi sa isa ka propeta, ginpaguwa sang Ginoo ang mga Israelinhon sa Egypt kag gin-atipan. 14 Pero ginpaakig gid nila ang ila Ginoo tungod sang ila pagpamatay, gani silutan niya sila. Balusan niya sila sang ila pagpakamalaot sa iya.

13

1 Sang una kon maghambal na gani ang tribo sang Efraim nagakurog sa kahadlok ang iban nga mga tribo sang Israel, kag ginadayaw nila siya. Pero nakasala ang iya katawhan tungod sang ila pagsimba kay Baal. Amo gani nga nagkalamatay* sila. 2 Karon, kamo nga ginatawag Efraim† padayon nga nagapakasala.‡ Kay nagahimo kamo sang mga imahen nga mga dios-dios halin sa inyo mga pilak para inyo simbahon. Pero ini tanan hinimo man lang sang tawo kag suno man lang sa iya nga naisipan. Nagasiling pa kamo nga magahalad kamo sang tawo sa sini nga mga dios-dios nga baka kag magahalok sa ila. 3 Gani madula kamo pareho sang ambon ukon tun-og sa kaagahon, ukon pareho sang upa sa linasan nga ginapalid sang hangin ukon sang aso nga nagaguwa sa simboryo.

4 “Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt.§ Wala na kamo sing kilalahon pa nga Dios kag Manluluwas kundi ako lang. 5 Gin-atipan ko kamo sa desierto, sa mamala gid nga lugar. 6 Pero sang ginpakamaayo ko kamo kag nag-uswag kamo, nangin bugalon kamo kag ginkalimtan na ninyo ako. 7-8 Gani salakayon ko kamo kag laglagon pareho sang pagsalakay kag paggus-ab sang mapintas nga sapat sa iya biktima, pareho sang ginahimo sang leon ukon sang bear nga gin-agawan sang mga anak. Magabantay ako sa mga dalan sa pagsalakay sa inyo pareho sang leopard. 9 Laglagon ko kamo nga mga taga-Israel, tungod kay kontra ninyo ako nga inyo manugbulig. 10 Ti diin na ang inyo hari kag ang mga pangulo sang inyo mga banwa nga magaluwas sa inyo? Ginpangayo ninyo sila sa akon, 11 gani sa akon kaakig ginhatag ko sila sa inyo, kag sa akon man kaugot ginkuha ko sila. 12 Ang inyo* mga sala indi ko gid pagkalimtan, daw pareho ina sa kasulatan nga ginputos kag gintago.

13 “May kahigayunan kamo nga magkabuhi liwat. Pero tungod kay wala kamo sing pag-intiendi, ginabaliwala ninyo ini. Pareho kamo sa bata nga indi gusto magguwa sa tiyan sa tion nga inugguwa na niya. 14 Luwason ko bala kamo sa kamatayon? Indi! Hambalon ko pa gani ang kamatayon, ‘Diin na ang imo kahalitan, O kamatayon? Diin na ang imo kalaglagan para sa sini nga mga tawo?’

“Indi ko gid kamo pagkaluoyan. 15 Bisan pa nga mas mauswagon kamo sang sa inyo mga kadugo, laglagon ko kamo. Ipadala ko ang mainit nga hangin halin sa desierto sa east kag magakalahubas ang inyo mga tuburan kag mga bubon. Kag pagaagawon ang inyo malahalon nga mga pagkabutang. 16 Dapat nga silutan ang mga taga-Samaria tungod sang ila nga pagrebelde sa akon nga ila nga Dios. Magakalamatay sila sa inaway. Pagadugmukon ang ila magagmay nga mga bata, kag pagaririan ang tiyan sang ila nagabulusong nga mga babayi.”

14

Ang Pakitluoy ni Hoseas sa mga Taga-Israel

1 Nagsiling si Hoseas, “Mga taga-Israel, magbalik kamo sa Ginoo nga inyo Dios, kay nalaglag kamo tungod sang inyo mga sala. 2 Magbalik kamo sa Ginoo kag magsiling sa iya, ‘Ginoo, patawara ang tanan namon nga mga sala kag batuna kami suno sa imo kaayo, para makahalad kami sa imo sang mga pagdayaw halin sa amon mga bibig. 3 Indi na kami magpangayo sang bulig sa Assyria kag indi na kami magsalig sa mga kabayo nga para sa inaway. Indi na man namon pagtawgon nga amon Dios ang mga dios-dios nga amon ginhimo. Kay ginakaluoyan mo kami nga pareho sa mga ilo.’ ”

4 Nagsiling ang Ginoo, “Pagaayuhon ko ang akon katawhan sa ila pagkamalinapason, kag higugmaon ko sila sing kinabubut-on. Kay nadula na ang akon kaakig sa ila. 5 Pakamaayuhon ko ang mga taga-Israel; mangin pareho ako sa tun-og nga nagahatag sang tubig sa mga tanom. Magauswag sila pareho sang lily nga nagapamulak. Magabakod sila pareho sang kahoy nga sedro sa Lebanon nga ang iya gamot madalom. 6 Magadamo sila pareho sang mga sanga nga nagapanalingsing. Mangin dungganon sila pareho sang kahoy nga olibo nga matahom kag sang kahoy nga sedro sang Lebanon nga mahamot. 7 Sa liwat magapuyo sila nga ginaprotektaran ko. Magauswag sila pareho sang uhay nga nagalambo,* ukon sang ubas nga nagapamulak. Kag mangin bantog sila pareho sang bino sang Lebanon.

8 “Mga taga-Israel,† indi na kamo magdangop pa sa mga dios-dios. Ako ang magasabat sang inyo mga pangamuyo kag magaatipan sa inyo. Protektaran ko kamo; pareho ako sa kahoy nga sipres nga madabong, nga nagahatag sang handong. Ako ang nagapauswag sa inyo.”‡

Katapusan nga Laygay

9 Kabay pa nga ang may pag-intiendi sa inyo makahibalo kag makaintiendi sang mga nasulat diri. Husto gid ang mga pamaagi sang Ginoo kag ginasunod ini sang mga matarong, pero nangin kasandaran ini sa mga malinapason.

* 1:2 magapanginlalaki: ukon, nagabaligya sang iya lawas

† 1:4 Jezreel: buot silingon sa Hebreo, nagasab-og ang Dios, nga nagakahulugan sang pagtubo kag kauswagan (tan-awa sa bersikulo 11). Pero sa sini nga bersikulo ang ini nga ngalan nagakahulugan nga laptahon sang Dios ang mga Israelinhon tungod sang ila kalautan.

‡ 1:6 Lo Ruhama: buot silingon sa Hebreo, wala pagkaluoyi

§ 1:9 Lo Ami: buot silingon sa Hebreo, indi akon katawhan

* 1:11 Magauswag…duta: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 2:1 Akon katawhan: sa Hebreo, Ami

† 2:1 Ginkaluoyan: sa Hebreo, Ruhama

‡ 2:4-5 delana: sa English, wool

§ 2:8 ginhimo…Baal: ukon, gin-gamit nila sa pagsimba kay Baal.

* 2:11 kada bulan, kag kada semana: sa literal, Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan, kag Adlaw nga Inugpahuway

† 2:15 Acor: buot silingon sa Hebreo, kagamo

‡ 2:16 Baal: Ngalan ini sang isa ka dios sa Canaan nga ginpangalan sang mga Israelinhon sa Ginoo. Ang Baal nagakahulugan man nga “agalon.”

§ 2:22 Jezreel: Si Jezreel (bersikulo 22), si Lo Ruhama kag si Lo Ami (bersikulo 23) mga anak ni Hoseas kag ni Gomer (1:3-9), kag ang ila mga ngalan ginpangalan sa Israel.

* 2:23 Lo Ruhama: buot silingon sa Hebreo, wala pagkaluoyi

† 2:23 Lo Ami: buot silingon sa Hebreo, indi akon katawhan

* 3:2 ginbakal ko siya: Indi mapat-od kon ngaa kinahanglan nga baklon siya. Nagkalain-lain ang interpretasyon parte sini.

† 3:2 apat ka sako nga barley: sa Septuagint, tatlo ka sako nga barley kag pila ka litro nga bino

‡ 3:3 Magpuyo ka upod sa akon: ukon, Maghulat ka sa akon.

§ 3:3 Bisan…imo: ukon, Magapuyo ako upod sa imo; ukon, Magahulat ako sa imo

* 3:4 espesyal nga panapton: sa Hebreo, efod

* 4:4 kay kamo…akusaron: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 4:5 mga iloy: ukon, iloy, nga ang buot silingon ang nasyon sang Israel.

‡ 4:7 Gani…ginapabugal: ukon, Ginbaylo ninyo ang inyo dungganon nga Dios sa makahuluya nga mga dios-dios.

§ 4:8 Suno sa Lev. 6:26; 10:17, ang mga pari may parte sa sini nga klase sang halad.

* 4:9 Gani…pari: ukon, Subong nga malain kamo nga mga pari, malain man ang katawhan.

† 4:10 Nagasimba kamo sa mga dios-dios: sa literal, Nagapanginlalaki kamo. Amo ini ang buluhaton ni Gomer nga asawa ni Hoseas, kag si Gomer nagarepresentar sang nasyon sang Israel.

‡ 4:15 Bet Aven: buot silingon sa Hebreo, balay sang kalautan. Amo ini ang tawag sa lugar sang Betel bilang pagyaguta. Ang buot silingon sang Betel, “balay sang Dios.”

§ 4:17 sila: sa Hebreo, Efraim. Isa sa mga tribo sa ginharian sang Israel, kag sa sini nga libro nagarepresentar ini sang bilog nga ginharian sang Israel.

* 4:18 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 5:2 nagatinguha gid sa pagpamatay: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 5:3 Israel: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa bersikulo 5, 9, 11-14 sa Hebreo. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

‡ 5:3 Nagasimba kamo sa mga dios-dios: sa literal, Nagapanginlalaki kamo.

§ 5:7 sa isa lang ka bulan: ukon, sa Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan

* 5:8 katawhan sang Benjamin: Ang Gibea, Rama, Bet Aven parte sadto sang tribo ni Benjamin (Jos. 18:21-28).

† 5:10 muhon: Tanda ini sang border sang duta. Kon sa English, landmark ukon boundary marker.

‡ 5:11 dios-dios: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 5:13 indi maayo nga kahimtangan: sa literal, balatian kag pilas

* 5:13 indi siya makabulig sa ila: sa literal, indi siya makaayo sang ila pilas.

* 6:1 Siya…aton: sa literal, Siya ang naggus-ab sa aton kag siya man ang magaayo sa aton; siya ang nagpilas sa aton kag siya man ang magabugkos sang aton mga pilas.

† 6:2 gilayon…indi madugay: sa literal, pagkatapos sang ikaduha nga adlaw ukon sa ikatatlo nga adlaw.

‡ 6:4 Israel: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa Hebreo sa bersikulo 10. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

§ 6:6 gugma: posible ang buot silingon, gugma sa Dios ukon, gugma​kaluoy sa isigkatawo

* 6:7 Pareho kay Adan…sa inyo lugar: ukon, Sa lugar sang Adan…sa sina nga lugar.

† 6:9 Shekem: Isa ini sa mga banwa nga sa diin makapalagyo ang bisan sin-o nga nakapatay sang tawo nga indi niya hungod, kag dira wala sing may mag-ano sa iya.

‡ 6:10 mahigko: buot silingon, indi na takos nga magpartisipar sa mga seremonya sa templo.

* 7:1 ila: sa Hebreo, Efraim kag Samaria. Ini sila nagarepresentar sang ginharian sang Israel.

† 7:4 maluibon: ukon, nagapanginbabayi. Posible man nga ang buot silingon, nagasimba sa mga dios-dios.

‡ 7:5 kaadlawan: ukon, adlaw sang pagkorona.

§ 7:5 ila: Amo ini sa Targum. Sa Hebreo, aton.

* 7:8 Israel: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa Hebreo sa bersikulo 11. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

† 7:8 wala mabaliskad: Siguro ang buot silingon nabatok ukon ang pihak nga parte wala maluto.

‡ 7:12 tapnaon: ukon, laglagon; ukon, ipabihag

§ 7:12 Silutan…pagtilipon: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 7:14 ginapilasan nila ang ila lawas: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, nagatipon sila.

† 7:16 butang nga wala sing pulos: Pareho sini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Hebreo indi klaro. Ang “butang nga wala sing pulos” posible amo ang mga dios-dios.

‡ 7:16 wala sila sing respeto: ukon, akig gid sila

* 8:1 Israel…puluy-an: ukon, akon templo

† 8:5 ko: sa Hebreo, niya

‡ 8:7 Pareho…buhawi: Siguro ang buot silingon, sa ila mga ginahimo nga wala sing pulos, dako nga silot ang ibalos sa ila.

§ 8:9 siya: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa Hebreo sa bersikulo 11. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

* 8:10 isa ka hari…opisyal: ukon, mga hari kag mga pangulo; ukon, gamhanan nga hari

† 8:13 ginakaon…ginahalad: Suno sa Lev. 7:11-18, ang karne sang halad nga para sa maayo nga relasyon kaunon sang pamilya sang manughalad kag sang mga pari.

‡ 8:14 palasyo: ukon, templo

* 9:1 nagasimba…dios-dios: sa literal, nagapanginlalaki. Tan-awa ang footnote sa 4:10.

† 9:3 kamo: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa Hebreo sa bersikulo 8, 11, 13 kag 16. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

‡ 9:4 Ang bisan…namatyan: Ang pagkaon sa namatyan ginakabig sang mga Israelinhon nga mahigko. Kay ang lugar nga sa diin ara ang patay nangin mahigko, kag ang tanan nga ara dira nangin mahigko man. Tan-awa sa Num. 19:14.

§ 9:6 Memfis: Isa ka siyudad sang Egypt nga may bantog nga mga lulubngan.

* 9:6 pilak: sa English, silver

† 9:8 sa Israel…puluy-an: ukon, sa templo sang akon Dios

‡ 9:9 mga lalaki sa Gibea: Ginlugos nila kag ginpatay ang isa ka babayi. (Tan-awa ang Huk. 19.)

§ 9:10 sang ginpili: sa literal, sang makita

* 9:13 Ang pagtan-aw…duta: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 10:2 Mga madaya sila: ukon, Dali magbag-o ang ila hunahuna.

† 10:4 sila: ang nagliligad nga mga hari ukon ang mga tawo.

‡ 10:6 sa iya…dios-dios: ukon, sa laygay nga ginsunod niya

§ 10:7 iya: sa Hebreo, Samaria. Amo ini ang kapital sang Israel kag nagarepresentar sang bilog nga ginharian sang Israel.

* 10:8 Aven: Amo man ini ang Bet Aven ukon Betel. Tan-awa ang footnote sa 4:15.

† 10:9 Wala gid…Gibea: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 10:10 sa pagsilot sa inyo: ukon, sa pagbihag sa inyo

§ 10:11 Israel: sa Hebreo, Efraim. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

* 10:12 kaluwasan: ukon, kadalag-an; ukon, pagkamatarong

† 10:14 Shalman: Posible isa ka hari sang mga Moabnon.

* 11:1 Sang pareho…bata: sa literal, Sang bata pa ang Israel. Ini ang panahon nga ara ang mga Israelinhon sa Egypt ukon sa kamingawan.

† 11:1 Gintawag…anak: ukon, Gintawag ko ang akon anak halin sa Egypt.

‡ 11:2 ko: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Septuagint. Sa Hebreo, nila.

§ 11:2 akon: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, ila.

* 11:3 sila: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa Hebreo sa bersikulo 8, 9 kag 12. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

† 11:3 nag-atipan: sa literal, nag-ayo

‡ 11:7 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

§ 11:10 magadali-dali: ukon, magakurog

* 11:11 sing madasig: ukon, nga nagakurog

† 11:12 padayon…matutom: ukon, padayon nga nagasunod kag matutom sa Dios nga balaan.

* 12:1 Israel: sa Hebreo, Efraim. Makita man ang pulong nga Efraim sa Hebreo sa bersikulo 8 kag 14. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

† 12:3 gusto…kapid: sa literal, gin-uyatan niya ang tikod sang iya utod.

‡ 12:4 anghel: ukon, pinadala sang Dios

§ 12:4 iya: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, aton.

* 12:9 Tan-awa ang Lev. 23:41-43.

† 12:10 ginpaandaman…kamo: ukon, ginsugiran ko kamo sang mga paanggid.

‡ 12:12 Aram: isa ka lugar sa Mesopotamia.

* 13:1 nagkalamatay: ukon, magakalamatay

† 13:2 kamo nga ginatawag Efraim: buot silingon, ang mga taga-Israel

‡ 13:2 padayon nga nagapakasala: ukon, nagadugang pa gid ang inyo pagpakasala.

§ 13:4 nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt: ukon, halin pa sang tion nga didto kamo sa Egypt

* 13:12 inyo: sa Hebreo, Efraim. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

* 14:7 nagalambo: sa English, flourish

† 14:8 Israel: sa Hebreo, Efraim. Tan-awa ang footnote sa 4:17.

‡ 14:8 nagapauswag sa inyo: ukon, nagahatag sang inyo mga kinahanglanon.

Joel

1

2

3

Joel

1

1 Amo ini ang mensahi sang Ginoo nga iya ginpahayag kay Joel nga anak ni Petuel.

Ginpierdi sang mga Apan ang mga Tanom

2 Kamo nga mga manugdumala sang Juda kag ang tanan nga pumuluyo sini, pamatii ninyo ining isugid ko sa inyo. Wala pa sing may natabo nga pareho sini sang panahon sang inyo mga katigulangan ukon sang inyo panahon subong. 3 Kinahanglan nga isugid ini sa kada henerasyon sang inyo mga kaliwat:

4 Sunod-sunod nga nagsalakay ang mga panong sang mga apan. Ang nabilin nga mga tanom nga wala maubos sang isa ka panong ginkaon naman sang masunod nga panong hasta nga nagkalaubos ang mga tanom.*

5 Kamo nga mga palahubog, bangon kamo kag maghibi sing tudo! Kay wala na kamo sing mainom; wala na sing mga ubas nga hilimuon nga bag-o nga bino. 6 Kay ang duta sang Ginoo† ginsalakay sang terible nga mga apan‡ nga puwerte kadamo. Matalom ang ila mga ngipon pareho sa ngipon sang leon. 7 Ginpamierde nila ang mga tanom nga ubas sang Ginoo kag ang iya mga kahoy nga higera.§ Ginkitkit nila ang mga panit sini hasta nga nagpuluti ang mga sanga.

8 Maghibi kamo pareho sang isa ka dalaga* nga nagasuksok sang sako sa pagpakita nga nagapangasubo siya sa pagkapatay sang iya palamanahon. 9 Kay wala na sing mga uyas kag mga bino nga ihalad sa templo sang Ginoo; amo gani nga nagapangasubo ang mga pari nga nagaalagad sa Ginoo. 10 Nagkalapierdi ang kaumahan kag daw sa tawo ini nga nagapangasubo. Nagkalapierdi ang mga uyas kag wala na sang duga sang ubas kag lana.

11 Kamo nga mga mangunguma, magkasubo† kamo! Kamo nga nagaatipan sang talamnan sang ubas, maghibi kamo sing tudo! Kay nagkalapierdi ang mga patubas sa kaumahan—ang mga trigo kag mga barley. 12 Kag nalaya ang mga tanom nga ubas kag ang tanan nga kahoy pati na ang mga higera, pomegranata, palma, kag mansanas. Matuod gid man nga nadula ang kalipay sang mga tawo.

Ang Panawagan sa Paghinulsol

13 Kamo nga mga pari nga nagaalagad sa halaran sang akon Dios, magsuksok kamo sang sako kag magkadto sa templo kag maghibi sa bilog nga gab-i. Kay wala na sing mga uyas kag mga bino nga ihalad sa templo sang inyo Dios. 14 Hambali ninyo ang mga manugdumala sang Juda kag ang tanan nga pumuluyo sini, nga magtipon sila tanan sa templo sang Ginoo nga inyo Dios kag magpuasa. Magpangayo sila sang bulig sa Ginoo.

15 Abaw, malapit na ang adlaw nga magapanglaglag ang Ginoo nga Makagagahom. 16 Nakita ta mismo kon paano kita nawad-an sang pagkaon kag kon paano nadula ang kasadya sa templo sang Dios. 17 Nagkalamatay ang mga binhi sa duta.‡ Kag tungod nga naghuyos ang mga uyas, wala na sing unod ang mga bodega, gani nagkalaguba na lang ini. 18 Nagaugayong ang mga kasapatan sa kagutom. Nagadalang-dalang ang mga baka kay wala na sila sing halalbon; pati ang mga karnero nagaantos.

19 Nagpangamuyo si Joel. Siling niya, “Nagapanawag ako sa imo, Ginoo, kay nagkalalaya ang mga palahalban kag ang tanan nga kahoy sa kaumahan nga daw sa ginlamon sang kalayo. 20 Bisan ang talunon nga mga sapat nagahulat sang imo bulig, kay mala na gid ang mga suba kag mga sapa, kag nagkalalaya ang mga palahalban nga daw sa ginlamon sang kalayo.”

2

Ang Pagsilot sang Dios nga Pareho sa Pagsalakay sang mga Apan

1 Patunuga ninyo ang budyong sa pagpaandam sa mga tawo sa Zion,* ang balaan† nga bukid sang Ginoo. Tanan kamo nga nagaestar sa Juda, magkurog kamo sa kahadlok, kay malapit na gid ang adlaw nga magasilot ang Ginoo. 2 Madulom kag magal-om ang ina nga adlaw. Ang terible nga mga apan‡ nga puwerte kadamo nagalinapta sa mga bukid pareho sa paglapta sang silak sang adlaw sa kaagahon. Wala gid sing may natabo nga pareho sina halin sang una, kag indi na matabo ang pareho sina hasta san-o.

3 Sunod-sunod nga nagsalakay ang mga apan nga daw sa kalayo.§ Sa wala pa sila magsalakay ang duta daw pareho sang katamnan sang Eden, pero sang masalakay na nila, daw pareho na ini sang desierto. Wala gid sing tanom nga nakaluwas sa ila. 4 Daw sa kabayo ang ila hitsura kag nagasibad sila pareho sa mga kabayo nga pang-inaway. 5 Ang gahod sang ila paglukso-lukso sa ibabaw sang mga bukid daw pareho sang nagadalagan nga karwahe ukon ginasunog nga dagami. Daw pareho sila sa gamhanan nga mga soldado nga handa na sa pagpakig-away. 6 Ang mga tawo nga makakita sa ila mahadlukan kag magapalanglapsi. 7-8 Nagasalakay sila kag nagataklas sa mga pader pareho sang mga soldado. Deretso sila kon maglakat kag wala nagaliw-as sa ila alagyan. Wala sila nagadis-uganay; kag bisan masugata nila ang mga armas wala sila nagaalaplaag. 9 Ginasalakay nila ang siyudad kag ginataklas ang pader sini. Ginasaka nila ang mga balay kag nagasulod sila sa mga bintana pareho sang kawatan. 10 Nagauyog ang kalibutan kag ang kalangitan sa ila nga pag-abot. Kag nagadulom ang adlaw kag ang bulan kag wala na nagasiga ang mga bituon.

11 Nagamando ang Ginoo sa sining mga apan nga iya mga soldado, kag nagatuman sila sa iya nga sugo. Terible ini nga mga apan kag puwerte kadamo. Makahaladlok gid ang adlaw nga magasilot ang Ginoo; wala gid sing may makaagwanta sini.

Ginapabalik sang Dios ang Iya mga Katawhan sa Iya

12 Nagasiling ang Ginoo nga tion na ini nga magbalik kamo sa iya nga hugot gid sa inyo tagipusuon, nga nagapuasa kag nagapangasubo nga may paghibi. 13 Maghinulsol kamo sing tinagipusuon kag indi nga pakita-kita lang nga paghinulsol paagi sa paggisi sang inyo mga bayo. Magbalik kamo sa Ginoo nga inyo Dios, kay maluluy-on siya kag mabinalak-on. Mahigugmaon siya kag indi dali mangakig. Handa siya nga magbaylo sang iya hunahuna nga indi na magpadala sang kalaglagan. 14 Basi pa lang magbaylo ang hunahuna sang Ginoo nga inyo Dios kag pakamaayuhon niya ang inyo mga patubas, para makahalad na kamo sa iya sang mga uyas kag bino.

15 Patunuga ninyo ang budyong sa Zion sa pagpahibalo sa mga tawo nga magtipon sila kag magpuasa. 16 Himua ninyo ang seremonya sa pagpakatinlo kag magtipon kamo tanan, bata man ukon tigulang. Pati mga lapsag dal-on man, kag ang bag-o ginkasal mag-intra man. 17 Ang mga pari nga nagaalagad sa Ginoo maghibi sa tunga-tunga sang halaran kag sang balkon sang templo, kag magpangamuyo sila sang pareho sini: “Ginoo, kaluoyi ang katawhan nga imo ginapanag-iyahan. Indi pagtuguti nga pakahuy-an sila kag yagutaon* sang iban nga mga nasyon paagi sa pagsiling, ‘Diin na bala ang inyo Dios?’ ”

Pakamaayuhon Liwat sang Dios ang Duta sang Juda

18 Nagakabalaka gid ang Ginoo sa iya duta, kag naluoy siya sa iya katawhan. 19 Kag bilang sabat sa ila pangamuyo magasiling siya sa ila, “Hatagan ko kamo sang mga uyas, duga sang ubas, kag lana; kag maayawan gid kamo. Indi ko na pagtugutan nga pakahuy-an kamo sang iban nga mga nasyon. 20 Pahalinon ko ang mga manugsalakay sa inyo nga halin sa north, kag tabugon ko sila sa desierto. Ang nauna nila nga panong tabugon ko sa Patay nga Dagat† kag ang ulihi nila nga panong tabugon ko sa Dagat sang Mediteraneo.‡ Magabalaho ang ila mga bangkay.”

Makatilingala gid ang mga ginhimo sang Ginoo. 21 Indi dapat magkahadlok ang duta sang Juda, kundi magkasadya ini kay makatilingala gid ang mga ginhimo sang Ginoo. 22 Indi man dapat magkahadlok ang mga sapat, kay nagadabong na ang mga palahalban sa kamingawan kag nagapamunga na ang mga kahoy pati ang higera. Nagapamunga na man ang mga ubas.

23 Kamo nga katawhan sang Zion, magkalipay kamo sa ginhimo sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios. Kay ginhatagan niya kamo sang nahauna nga ulan sa pagpakita nga matarong siya.§ Ginpadal-an niya kamo sang nahauna nga ulan kag sang masunod pa nga ulan pareho sang una. 24 Mapuno sang mga uyas ang mga linasan kag magaawas ang duga sang ubas kag ang lana sa mga pulugaan sini. 25 Kay nagasiling ang Ginoo, “Ibalik ko ang mga nagkalapierdi sa inyo sadtong mga tinuig nga ginsalakay ang inyo mga tanom sang sunod-sunod nga mga panong sang mga apan. Ako ang nagpadala sa inyo sining madamo nga apan nga akon mga soldado. 26 Karon magadamo na ang inyo kalan-on kag mabusog gid kamo. Kag tungod sini, pagadayawon ninyo ako nga inyo Dios, nga naghimo sang makatilingala nga mga butang sa inyo. Kag kamo nga akon katawhan indi na gid mahuy-an hasta san-o. 27 Dayon mahibaluan ninyo nga ara ako sa inyo nga mga taga-Israel, kag ako lang ang Ginoo nga inyo Dios kag wala na sing iban pa. Kag kamo nga akon katawhan indi na gid mahuy-an hasta san-o.

Mga Espiritual nga Pagpakamaayo

28 “Kag sa ulihi ihatag ko ang akon Espiritu sa tanan nga klase sang tawo. Ang inyo mga anak nga lalaki kag babayi magasugid sang akon mga mensahi. Ang inyo tigulang nga mga lalaki padamguhon ko. Ang inyo pamatan-on nga mga lalaki makakita sang mga palanan-awon. 29 Sa sina nga mga inadlaw, ihatag ko man ang akon Espiritu sa mga ulipon* nga lalaki kag babayi. 30 Magapakita ako sang mga makatilingala nga mga butang sa langit kag sa duta: May makita nga dugo, kalayo kag madamol nga aso. 31 Magadulom ang adlaw, kag ang bulan magapula pareho sang dugo. Ini matabo sa wala pa mag-abot ang makatilingala gid nga adlaw sang paghukom sang Ginoo.”

32 Pero ang bisan sin-o nga magdangop sa Ginoo maluwas. Kay suno sa ginsiling sang Ginoo, may mabilin nga mga Israelinhon sa Bukid sang Zion, ang Jerusalem. Ini sila ginpili sang Ginoo nga maluwas.

3

Pagasilutan ang mga Nasyon

1 Nagsiling ang Ginoo, “Sa sina nga tion nga ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang Juda kag Jerusalem,* 2 tipunon ko ang mga nasyon kag padulhugon ko sila sa Kapatagan ni Jehoshafat.† Didto pagahukman ko sila tungod sang ila ginhimo sa mga Israelinhon, ang katawhan nga akon ginapanag-iyahan. Ginpalapta nila ang akon katawhan sa iban nga mga nasyon kag ginpartida nila ang akon duta. 3 Gin-gabot-gabutan nila ang akon katawhan para partidahon, kag ginbaligya nila nga mga ulipon ang mga bata nga lalaki kag babayi, para ibayad nila sa ilimnon kag sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas.

4 “Kamo nga mga katawhan sang Tyre, Sidon, kag sang tanan nga lugar sang Filistia, ano ining ginahimo ninyo kontra sa akon?‡ Ginabalusan bala ninyo ako sa butang nga akon nahimo? Kon ginabalusan ninyo ako, balusan ko kamo gilayon sa inyo ginahimo. 5 Kay ginkuha ninyo ang akon malahalon nga mga pagkabutang,§ pati ang mga pilak kag bulawan, kag gindala ninyo ini sa inyo mga templo. 6 Ginbaligya ninyo sa mga Griego ang katawhan sang Juda kag Jerusalem bilang mga ulipon, para mapalayo ninyo sila sa ila kaugalingon nga duta. 7 Pero buligan ko sila nga makahalin sa mga lugar nga ginbaligyaan ninyo sa ila, kag pagahimuon ko sa inyo ang inyo ginhimo sa ila. 8 Ibaligya ko ang inyo mga anak sa katawhan sang Juda, kag ibaligya nila sila sa mga taga-Saba,* nga nagaestar sa malayo nga lugar. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

9 Ipahibalo ini sa mga nasyon: Magpreparar kamo sa pagpakig-away. Hangkata ninyo ang inyo mga soldado nga magsalakay. 10 Himua ninyo nga mga espada ang inyo mga tagad kag himua ninyo nga mga bangkaw ang inyo mga inughagbas. Bisan ang mga maluya kinahanglan nga magpakig-away. 11 Dali, palapit kamo, tanan kamo nga mga nasyon sa palibot. Kag magtipon kamo didto sa Kapatagan ni Jehoshafat. Ginoo, padulhuga na didto ang imo mga soldado!†

12 Nagsiling ang Ginoo, “Kinahanglan nga mahangkat ang mga nasyon sa palibot sa pagkadto sa Kapatagan ni Jehoshafat, kay hukman ko sila didto. 13 Daw pareho sila sa alanihon nga dapat garabon na tungod kay luto na, ukon daw pareho sa ubas nga dapat pugaon na tungod kay puno na sang ubas ang pulugaan. Masyado na sila kalaot; ang ila mga sala daw pareho sa duga sang ubas nga nagaawas sa suludlan sini.”

14 Puwerte kadamo sang tawo nga nagaginahod sa Kapatagan sang Paghukom, kay malapit na mag-abot dira ang adlaw sang pagsilot sang Ginoo. 15 Magadulom ang adlaw kag ang bulan, kag indi na magsiga ang mga bituon. 16 Magangurob ang Ginoo halin sa Zion;‡ ang iya tingog magadaguob halin sa Jerusalem. Kag tungod sini magauyog ang kalibutan kag ang kalangitan. Pero mabakod nga dalangpan ang Ginoo para sa mga Israelinhon nga iya katawhan.

Ang mga Pagpakamaayo para sa Katawhan sang Dios

17 Mga taga-Juda, mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagapuyo sa Zion, ang akon balaan nga bukid. Kag sa liwat mangin balaan ang Jerusalem; indi na gid ini liwat pagsalakayon sang taga-iban nga mga nasyon. 18 Sa sina nga tion pakamaayuhon ko kamo. Mangin bugana ang inyo bag-o nga bino halin sa madamo nga ubas sa kabukiran. Mangin bugana man ang inyo gatas halin sa madamo nga baka kag kanding nga nagahalab sa mga bulobukid. Indi gid mamalhan ang inyo mga sapa. Kag magailig ang tuburan halin sa templo sang Ginoo kag magapatubig ini sa hubas nga ililigan sang tubig nga may mga acacia.§

19 “Ang Egypt mangin mamingaw nga lugar kag ang Edom mangin desierto tungod kay ginpintasan nila ang katawhan sang Juda; ginpamatay nila ang mga inosente. 20 Pero ang Juda kag ang Jerusalem pagaestaran hasta san-o. 21 Magabalos ako para sa mga ginpamatay sa akon katawhan; silutan ko gid ang naghimo sini sa ila.*Ako ang Ginoo nga nagapuyo sa Zion.”

* 1:4 Posible man nga nagasugid ang ini nga bersikulo sang apat ka klase sang apan ukon apat ka “stages” sang pagdako sang apan.

† 1:6 duta sang Ginoo: sa literal, akon duta, nga amo ang Juda.

‡ 1:6 mga apan: sa literal, nasyon. Posible nga ang ini nga mga apan nagarepresentar sang nasyon nga magasalakay sa Juda.

§ 1:7 ang mga tanom…higera: sa literal, ang akon mga tanom nga ubas kag ang akon mga kahoy nga higera

* 1:8 dalaga: ukon, birhen

† 1:11 magkasubo: ukon, mahuya

‡ 1:17 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 2:1 Zion: Amo ang isa ka tawag sa Jerusalem.

† 2:1 balaan: ukon, pinili

‡ 2:2 mga apan: sa literal, katawhan. Posible nga ang ini nga mga apan nagarepresentar sang katawhan nga magasalakay sa Juda.

§ 2:3 Sunod-sunod…kalayo: sa literal, Sa ila atubangan kag sa likod may kalayo nga nagapanunog. Siguro ang buot silingon, sa atubangan kag sa likod sang isa ka panong sang mga apan may ara man nga mga panong sang mga apan. Tan-awa ang 1:4 kag 2:20.

* 2:17 yagutaon: ukon, dumalahan

† 2:20 Patay nga Dagat: sa Hebreo, dagat sa east

‡ 2:20 Dagat sang Mediteraneo: sa Hebreo, dagat sa west

§ 2:23 Kay ginhatagan…matarong siya: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 2:29 mga ulipon: sa iban nga mga kopya sang Septuagint, akon mga ulipon

* 3:1 ibalik…Jerusalem: ukon, pabalikon ko ang katawhan sang Juda kag Jerusalem sa ila duta halin sa pagkabihag.

† 3:2 Jehoshafat: buot silingon sa Hebreo, nagahukom ang Ginoo

‡ 3:4 Ang ginahimo sang sini nga mga nasyon kontra sa Israel pareho lang nga ginahimo nila kontra sa Ginoo.

§ 3:5 akon…pagkabutang: Ang mga pagkabutang sang mga Israelinhon iya sang Ginoo.

* 3:8 Saba: Isa ka lugar sa southwest sang Arabia.

† 3:11 Ginoo…soldado: sa Syriac, Kag didto laglagon sang Ginoo ang inyo mga soldado.

‡ 3:16 Zion: Amo ang isa ka tawag sa Jerusalem.

§ 3:18 nga may mga acacia: ukon, sang Shitim

* 3:21 Magabalos…sa ila: Pareho sini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, Kabigon ko nga inosente ang mga ginpamatay sa ila nga wala ko pa makabig nga inosente; ukon, Patawaron ko ang pagpamatay nila nga wala ko pa mapatawad.

Amos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Amos

1

1 Amo ini ang mensahi ni Amos nga taga-Tekoa nga manugbantay sang mga karnero. Ini nga mensahi parte sa Israel. Kag ginpahayag ini sa iya sang Dios duha ka tuig antes matabo ang linog, sadtong panahon nga si Uzia amo ang hari sang Juda kag si Jeroboam nga anak ni Joash amo ang hari sang Israel.

2 Nagsiling si Amos, “Nagangurob ang Ginoo halin sa Zion;* ang iya tingog nagadaguhob halin sa Jerusalem. Kag tungod sini nagakalaya ang mga palahalban sang mga manugbantay sang karnero pati ang mga tanom sa putokputokan sang Bukid sang Carmel.”

Ang Silot sa Nasyon sang Syria

3 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Syria:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Damascus,† pagasilutan ko gid sila.

Kay ginpintasan nila ang mga taga-Gilead nga daw sa gin-agyan sang tapi nga panglinas

nga may mga ulounto nga salsalon.

4 Gani pagasunugon ko ang palasyo ni Haring Hazael

kag ang mabakod nga mga parte sang Damascus nga ginpahimo sang iya anak nga si Haring Ben Hadad.

5 Pagagub-on ko ang puwertahan sang Damascus

kag pagalaglagon ko ang pangulo sang Kapatagan sang Aven kag sang Bet Eden.‡

Pagabihagon sa Kir ang katawhan sang Syria.§

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Silot sa Nasyon sang Filistia

6 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Filistia:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Gaza,* pagasilutan ko gid sila.

Kay ginbihag nila ang bilog nga pumuluyo sang mga banwa

kag ginbaligya nga ulipon sa Edom.

7 Gani pagasunugon ko ang mga pader† sang Gaza

kag ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad.

8 Pagalaglagon ko ang mga pangulo sang Ashdod kag sang Ashkelon,

kag pagasilutan ko ang mga taga-Ekron.‡

Ang mga Filistinhon nga makapalagyo sa silot magakalamatay man.

Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

Ang Silot sa Nasyon sang Tyre

9 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Tyre:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Tyre, pagasilutan ko gid sila.

Kay ang bilog nga pumuluyo sang mga banwa ginbaligya nila nga ulipon sa Edom.

Kag wala nila pagtumana ang ila kasugtanan sa sini nga mga tawo bilang mag-abyan.

10 Gani pagasunugon ko ang mga pader sang Tyre

kag ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad.”

Ang Silot sa Nasyon sang Edom

11 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Edom:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Edom, pagasilutan ko gid sila.

Kay ginpanglagas nila ang ila kadugo nga mga Israelinhon

kag ginpamatay nga wala sing luoy-luoy.

Indi gid madula ang ila kaakig sa mga Israelinhon.

12 Gani pagasunugon ko ang Teman kag ang mabakod nga mga parte sang Bozra.”§

Ang Silot sa Nasyon sang Ammon

13 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Ammon:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Ammon, pagasilutan ko gid sila.

Kay ginpangririan nila ang tiyan sang nagabulusong nga mga babayi sang Gilead,

para lang nga maglapad ang ila nga duta.

14 Gani pagasunugon ko ang mga pader sang Raba* kag ang mabakod nga mga parte sang sini nga siyudad

samtang nagasininggit ang ila mga kaaway nga nagasalakay sa ila,

nga nagahagunos pareho sang bagyo.

15 Kag pagabihagon ang hari sang Ammon pati ang iya mga opisyal.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

2

Ang Silot sa Nasyon sang Moab

1 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Moab:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Moab, pagasilutan ko gid sila.

Kay ginsunog nila ang mga tul-an sang hari sang Edom hasta nga nangin abo ini.

2 Gani pagasunugon ko ang Moab pati ang mabakod nga mga parte sang Keriot.*

Mapatay ang mga taga-Moab samtang nagasininggit kag nagapatunog sang mga budyong ang ila kaaway nga nagasalakay sa ila.

3 Mapatay pati ang ila hari kag ang tanan niya nga mga opisyal.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Silot sa Nasyon sang Juda

4 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Juda:

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Juda, pagasilutan ko gid sila.

Kay ginsikway nila ang akon mga kasuguan kag wala nila pagtumana ang akon mga pagsulundan.

Ginpatalang sila sang ila pag-alagad sa mga dios-dios nga gin-alagad man sang ila mga katigulangan.

5 Gani pagasunugon ko ang Juda pati ang mabakod nga mga parte sang Jerusalem.”

Ang Silot sa Nasyon sang Israel

6 Amo ini ang ginasiling sang Ginooparte sa Israel:†

“Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Israel, pagasilutan ko gid sila.

Kay ginabaligya nila nga mga ulipon ang mga tawo nga wala sing sala, tungod lang sa ila utang.

Ginahimo nila ini sa mga imol bisan ang ila utang ahaw isa ka paris nga sandalyas.

7 Ginadaogdaog nila ang mga imol kag wala nila sila ginahatagan sang hustisya.

Nagakatabo dira sa ila nga ang amay kag ang iya anak nga lalaki nagapakighilawas sa isa lang ka babayi.

Tungod sini ginapakahuy-an nila ang akon balaan nga ngalan.

8 Nagatulog sila sa mga lugar nga ila ginasimbahan‡

nga nagasuksok sang bayo nga ginprenda sa ila sang mga imol.§

Kag nagaininom sila sa akon templo sang bino nga bilang bayad sang mga imol sa ila nga utang.

9 Pero ako, ang ginhimo ko para sa ila nga mga taga-Israel,

ginpanglaglag ko ang mga Amornon,

bisan pa ini nga mga tawo mataas nga daw kahoy nga sedro

kag mabakod nga daw kahoy nga terebinto.

Ginpanglaglag ko sila hasta nga wala sing may nabilin sa ila.

10 Ginpaguwa ko man ang mga katigulangan sang mga taga-Israel sa Egypt,

kag sa sulod sang 40 ka tuig gintuytuyan ko sila sa kamingawan,

para makuha nila ang duta sang mga Amornon.

11 Ginpili ko pa gani ang iban sang ila mga kaliwat

nga mangin mga propeta kag mga Nazareo.

Indi bala nga matuod ini, mga taga-Israel?

12 Pero ano ang inyo ginhimo?

Ginpainom ninyo sang bino ang mga Nazareo*

kag ginmanduan ninyo ang mga propeta nga indi sila magsugid sang akon mensahi.

13 Gani pamati kamo!

Pabug-atan ko kamo pareho sang karo nga puno sang patubas.†

14 Gani bisan pa ang madasig magdalagan sa inyo indi makapalagyo,

ang makusog magaluya,

kag ang mga soldado indi makaluwas sang ila kaugalingon.

15 Bisan ang mga manugpana sa inaway magaisol.

Ang mga soldado nga madasig magdalagan indi makapalagyo,

kag ang mga manugkabayo indi makaluwas sang ila kaugalingon.

16 Sa sina nga adlaw nga silutan ko kamo,

bisan pa ang pinakamaisog ninyo nga mga soldado magapalagyo nga hublas.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

3

1 Kamo nga mga taga-Israel, nga ang inyo mga katigulangan ginpaguwa sang Ginoo sa Egypt, pamatii ninyo ining ginasiling niya kontra sa inyo:

2 “Sa tanan nga nasyon sa bilog nga kalibutan

kamo lang gid ang akon ginpili nga mangin akon katawhan.

Gani pagasilutan ko gid kamo tungod sa tanan ninyo nga mga sala.”

Ginbuot sang Dios ang Buluhaton sang mga Propeta

3 Magaupdanay bala ang duha ka tawo sa paglakat

kon wala anay sila magsugtanay?

4 Magangurob bala ang leon sa kagulangan

kon wala man lang siya sang tulukbon?

Kag magangurob bala siya sa iya palanaguan

kon wala man lang siya sing may nadakpan?

5 Masiod bala ang pispis

kon wala ginbutangan sang paon ang siod?

Mapisik bala ang siod

kon wala ini sing may nasiod?

6 Indi bala nagakurog sa kahadlok ang mga tawo

kon patunugon ang mga budyong sa pagpahibalo nga may mga kaaway nga nagasalakay?

Kon mag-abot ang kalamidad sa isa ka siyudad,

indi bala ang Ginoo amo ang nagpadala sini?

7 Sa pagkamatuod, wala nagahimo ang Ginoong Dios sang bisan ano

kon indi niya anay ini mapahayag sa iya mga alagad nga mga propeta.

8 Sin-o bala ang indi mahadlok

kon magngurob na ang leon?

Sin-o bala ang indi makasugid sang mensahi sang Ginoong Dios

kon ang Ginoong Dios na ang magpahambal sa iya?

Ang Paghukom sang Dios Batok sa Samaria

9 Hambala ninyo ang mga pangulo nga nagaestar sa mabakod nga mga parte sang Ashdod* kag sang Egypt

nga magtipon sila sa mga bukid sa palibot sang Samaria†

kag tan-awon nila ang puwerte nga kagamo sa sini nga siyudad

kag ang pagpaantos sa mga pumuluyo sini.

10-11 Kay amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dioskontra sa Samaria:

“Indi sila kahibalo maghimo sang matarong,

kag ang mabakod nga mga parte sang ila siyudad

puno sang mga butang nga kinawatan kag inagawan.

Gani salakayon sila sang mga kaaway

kag panggub-on ang ila mga depensa.

Kuhaon sang mga kaaway ang mga pagkabutang

sa mabakod nga mga parte sang ila siyudad.”

12 Amo pa gid ini ang ginasiling sang Ginoo:

“Ang maluwas sang manugbantay sang karnero sa sapat nga ginagus-ab sang leon

posible nga amo lang ang duha ka paa ukon isa ka dulunggan.

Pareho man sina sa inyo nga mga Israelinhon nga nagaestar sa Samaria;

ang maluwas sa inyo amo lang ang mga parte sang inyo matahom nga mga katre.”‡

13 Nagasiling ang Ginoong Dios, ang Dios nga Makagagahom, “Pamatii ninyo ining ihambal ko kag isugid ninyo ini sa mga kaliwat ni Jacob:

14 “Sa adlaw nga silutan ko ang mga taga-Israel tungod sang ila mga sala,

gub-on ko ang mga halaran sa Betel.§

Pungalon ko ang mga sulosungay sa mga corner sang halaran*

kag magakalahulog ini sa duta.

15 Pagagub-on ko ang ila mga balay nga para sa tigtulugnaw

kag mga balay nga para sa tig-ilinit.

Pagagub-on ko man ang ila malahalon nga mga balay.†

Gani madamo sang ila mga balay ang magakalaguba.‡

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

4

1 Kamo nga mga dungganon nga mga babayi sang Samaria,

pareho kamo sa mga baka sa Bashan nga ginasagod sing maayo.

Ginadaogdaog ninyo kag ginapintasan ang mga imol,

kag ginasugo pa ninyo ang inyo mga bana nga dal-an kamo sang ilimnon.

Gani pamatii ninyo ining 2 ginasiling sang Ginoong Dios:

“Sa akon nga pagkabalaan, nagapanumpa ako nga maabot gid ang adlaw

nga bihagon kamo sang inyo mga kaaway pareho sang pagbunit sang isda.*

3 Paguwaon nila kamo sa inyo siyudad

paagi sa mga buho sang mga pader nga nagkalaguba,

kag dal-on nila kamo sa lugar sang Harmon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

4 “Kamo nga mga Israelinhon, lakat kamo sa ginasimbahan ninyo sa Betel kag sa Gilgal

kag magpakasala pa gid kamo.

Magdala kamo sang inyo mga halad kada aga

kag magdala kamo sang inyo ikanapulo kada tatlo ka adlaw.

5 Magsunog kamo sang tinapay nga may inugpahabok

bilang halad sa pagpasalamat sa akon.

Sige, ipahambog ninyo ina pati ang inyo mga halad nga kinabubut-on,

kay amo man bala ina ang gusto ninyo.

Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

6 “Ako ang nagpadala sa inyo sang gutom sa tanan ninyo nga mga banwa,

pero wala gihapon kamo magbalik sa akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

7 “Ako ang nagpugong sang ulan tatlo ka bulan antes mag-abot ang tig-alani.

Ginapaulanan ko ang iban nga mga banwa pero ang iban ya wala.

Ginapaulanan ko ang iban nga mga talamnan

pero ang iban ya nagakamalhan.

8 Tungod sa kaluya nagaduling-duling kamo sa pagpangita sang tubig

halin sa isa ka banwa pakadto sa isa ka banwa,

pero indi bastante ang inyo makuha.

Pero wala gihapon kamo magbalik sa akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

9 “Madamo na nga beses nga ginpierdi ko ang inyo mga talamnan

paagi sa mainit nga hangin kag mga peste.

Ginsalakay sang mga apan ang inyo mga kahoy nga higera kag olibo.

Pero wala gihapon kamo magbalik sa akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

10 “Ginpadal-an ko kamo sang mga kahalitan

pareho sang ginpadala ko sadto sa Egypt.

Ginpapatay ko ang inyo mga pamatan-on nga mga lalaki sa inaway

kag ginpabihag ko ang inyo mga kabayo.

Kag ginpaantos ko kamo sa baho sang mga patay sa inyo mga kampo.

Pero wala gihapon kamo magbalik sa akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

11 “Ginlaglag ko ang iban sa inyo pareho sa ginhimo ko sa Sodom kag Gomora.

Kag ang iban sa inyo nga nakaluwas daw pareho sa kahoy nga ginsabnit sa kalayo.

Pero wala gihapon kamo magbalik sa akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

12 “Gani himuon ko pa gid ini nga mga silot sa inyo nga mga taga-Israel.

Kag tungod nga himuon ko ini, magpreparar kamo sa pag-atubang sa akon nga inyo Dios.”

13 Ang Dios amo ang naghimo sang mga bukid kag nagtuga sang hangin,†

kag siya man ang nagabaylo sang kaagahon sa kagab-ihon.

Ginapahayag niya sa tawo ang iya mga plano,

kag siya ang nagagahom sa bilog nga kalibutan.

Ang iya ngalan amo ang Ginoong Dios nga Makagagahom.

5

Ang Panawagan sa Paghinulsol

1 Katawhan sang Israel, pamatii ninyo ining masubo nga panalambiton parte sa inyo:

2 Ang Israel, nga pareho sa isa ka birhen nga babayi,

nalaglag kag indi na gid makabangon liwat.

Ginpabay-an siya sa iya nga duta

kag wala na gid sing may magpabangon sa iya.

3 Gani nagasiling ang Ginoong Dios,

“Sa 1,000 nga mga soldado nga ipadala sang isa ka siyudad sang Israel,

100 na lang ang mabilin.

Kag sa 100 nga mga soldado nga iya ipadala,

10 na lang ang mabilin.

4 Gani magdangop kamo sa akon,

kamo nga katawhan sang Israel, para mabuhi kamo.

5 Indi na kamo magkadto sa Betel, sa Gilgal, ukon sa Beersheba para magsimba.

Kay sigurado gid nga pagabihagon ang katawhan sang Gilgal, kag ang Betel mawala.

6 Magdangop kamo sa akon, kamo nga mga kaliwat ni Jose, para mabuhi kamo.

Kay kon indi, magasalakay ako sa inyo nga daw pareho sa kalayo.

Gani malaglag ang Betel kag wala sing may makatapna sini.*

7 Ang hustisya nga maayo ginahimo ninyo nga malain†

kag ginabaliwala ninyo ang matarong.”

8 Ang Dios amo ang nagtuga sang mga grupo sang mga bituon nga ginatawag Pleades kag Orion.

Siya ang nagabaylo sang kadulom sa kasanag, kag sang adlaw sa gab-i.

Siya ang nagatipon sang tubig sang dagat sa mga panganod

kag ginapaulan niya ini sa duta.

Ang iya ngalan amo ang Ginoo.

9 Siya ang nagapadala sing hinali nga kalaglagan sa depensa sang siyudad,‡

kag ginaguba niya ang napaderan nga siyudad.

10 Kamo nga mga taga-Israel, akig kamo sa nagahukom sing husto

kag nagasugid sing matuod sa korte.

11 Ginadaogdaog ninyo ang mga imol kag ginapilit nga maghatag sa inyo sang ila patubas.§

Gani indi kamo makaestar sa ginpatindog ninyo nga mga mansyon,

kag indi kamo makainom sang bino halin sa gintanom ninyo nga mga ubas.

12 Kay nahibaluan ko* kon daw ano kadamo kag kon daw ano kagrabe ang inyo mga sala.

Ginadaogdaog ninyo ang mga tawo nga wala sing sala

kag ginapanguwartahan pa ninyo.

Wala ninyo ginahatagan sang hustisya ang mga imol sa korte.

13 Gani tungod sa kalaot sang sini nga panahon,

ang mga tawo nga nakaintiendi sang kabubut-on sang Dios nagahipos na lang.

14 Karon, himua ninyo ang maayo kag indi ang malain

para mabuhi kamo kag magaupod sa inyo ang Ginoong Dios nga Makagagahom,

pareho sang ginasiling ninyo.

15 Likawi ninyo ang malain kag himua ang maayo,

kag maghukom kamo sing husto sa korte.

Basi pa lang nga maluoy ang Ginoong Dios nga Makagagahom

sa mga magakalabilin sa inyo nga mga kaliwat ni Jose.

16 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoong Dios nga Makagagahom:

“Magaabot ang tion nga may mga paghinibi kag pagtiyabaw

sa inyo mga dalan kag mga plasa.

Ang mga mangunguma ipatawag para maghibi sa mga patay†

upod sa mga tawo nga sinuhulan nga maghibi.

17 May mga paghinibi man sa inyo mga talamnan sang ubas.‡

Matabo ini sa inyo tungod kay silutan ko kamo.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

Ang Adlaw sang Paghukom sang Dios

18 Kaluluoy kamo nga nagapaabot sang adlaw sang Ginoo.

Indi kamo maghunahuna nga adlaw ina nga maluwas kamo§ kundi silutan kamo.*

19 Daw pareho kamo sa isa ka tawo nga nagahunahuna nga nakaluwas na siya

tungod kay nakapalagyo siya sa leon,

pero ato gali nasugata niya ang bear.

Ukon nagahunahuna siya nga wala na sing may mag-ano sa iya

tungod kay ara na siya sa sulod sang iya balay,

pero ato gali sang paghamboy niya sang iya kamot sa dingding

ginkagat ini sang man-og.

20 Matuod nga ang adlaw sang Ginoo magadala sang silot kag indi kaluwasan;

daw pareho ini sa kadulom nga wala gid sing bisan diutay nga kasanag.

Ang Luyag sang Dios nga Himuon sang Iya Katawhan

21 “Ginakaugtan ko gid ang inyo mga piesta;†

wala gid ako malipay sa sinang inyo mga pagtilipon.

22 Gani bisan dal-an pa ninyo ako sang nagkalain-lain nga halad,

bisan ang pinakamaayo pa nga halad,

indi ko ina pagbatunon.

23 Untati na ninyo ang magahod ninyo nga mga kanta.

Indi ako luyag nga magpamati sang sunata sang inyo mga arpa.

24 Pero ipakita ninyo ang hustisya kag himua ninyo ang matarong;

indi ninyo ini pag-untati pareho sang suba nga wala untat ang pag-ilig.

25 “Katawhan sang Israel, sang didto sa kamingawan ang inyo mga katigulangan sa sulod sang 40 ka tuig,

ako bala ang ila ginhalaran sang ila mga halad? Indi!

26 Kag karon ginadala-dala pa ninyo si Sakut, ang dios-dios nga ginapakahari ninyo,

kag si Kaywan, ang inyo dios-dios nga bituon.

Ginhimo ninyo ini nga mga imahen para simbahon.

27 Gani ipabihag ko kamo sa unhan pa sang Damascus.”

Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga ginatawag Dios nga Makagagahom.

6

Ang Kalautan sang mga Pangulo sang Israel

1 Kaluluoy kamo nga mga pangulo sang Zion kag sang Samaria,

nga nagapatawhay-tawhay lang kag wala sing may ginakabalak-an.

Ginakabig ninyo ang inyo kaugalingon

nga dungganon nga mga tawo sang nagapanguna nga nasyon,

kag sa inyo nagadangop ang inyo mga pumuluyo.

2 Tan-awa ninyo ang natabo sa siyudad sang Calne,

ang dako nga siyudad sang Hamat,

kag ang Gat nga sakop sang Filistia.

Indi bala mas gamhanan pa sila sang sa inyo ginharian,

kag mas malapad pa ang ila duta sang sa inyo?

3 Kaluluoy kamo nga wala nagapinsar nga may magaabot nga adlaw nga silutan kamo.

Pero sa malain nga ginahimo ninyo,

ginapadali pa gani ninyo ang ina nga adlaw

nga magahari ang paghalit.

4 Kaluluoy kamo nga nagahigda-higda lang sa inyo malahalon nga mga katre,*

kag nagapagusto lang kaon sang karne sang bata sang karnero

kag sang pinatambok nga bata sang baka.

5 Kaluluoy kamo nga nagakomposo sang mga kanta samtang nagatukar sang arpa

kag mahilig maghimo sang mga sunata paagi sa mga instrumento,† pareho kay David.

6 Kaluluoy kamo nga puwerte mag-inom sang bino

kag nagagamit sang malahalon nga mga pahamot,

pero wala nagakasubo sa palaabuton nga kalaglagan sang inyo nasyon.‡

7 Gani kamo nga mga pangulo amo ang una nga pagabihagon,

kag matapos na ang inyo mga piesta kag pagpatawhay.

Ginakaugtan sang Dios ang Pagkamatinaas-taason sang Israel

8 Nagpanumpa ang Ginoong Dios, ang Dios nga Makagagahom. Siling niya,

“Ginakaugtan ko ang pagkamatinaas-taason sang mga kaliwat ni Jacob,

kag ginapakamalaot ko ang mabakod nga mga parte sang ila siyudad.

Gani itugyan ko sa kaaway ang ila siyudad kag ang tanan nga ara dira.”

9 Kon may napulo ka tawo nga mabilin sa isa ka balay, sila tanan mapatay man. 10 Ang bangkay sang isa nga napatay kuhaon sang iya paryente para sunugon. Kag mamangkot siya sa nagapanago§ sa sulod sang balay, “May iban ka pa bala dira nga upod?”* Kon masabat siya nga wala, masiling dayon ang tawo nga nagpamangkot, “Hipos na! Kay basi mamitlang mo pa ang ngalan sang Ginookag masilutan kita.”

11 Sa pagkamatuod, kon ang Ginoo na gani ang magmando,

pagadugmukon niya ang tanan nga mga balay,

gagmay man ini ukon dalagko.

12 Makadalagan bala ang mga kabayo sa batuhon nga banglid?

Makaarado bala ang baka sa dagat?†Siyempre indi!

Pero ang hustisya ginhimo ninyo nga makahalit sa tawo,‡

kag ang matarong ginhimo ninyo nga malain.§

13 Nagakalipay kamo sa inyo kadalag-an kontra sa mga banwa sang Lo Debar kag Karnaim,

kag nagasiling kamo, “Napierdi ta sila paagi sa aton kaugalingon nga kusog.”

14 Sa pagkamatuod nagasiling ang Ginoong Dios nga Makagagahom,

“Kamo nga katawhan sang Israel ipasalakay ko sa isa ka nasyon.

Daog-daugon nila kamo kag sakupon ang inyo lugar halin sa Lebo Hamat

pakadto sa ililigan sang tubig sang Araba.”

7

Ang Palanan-awon ni Amos Parte sa Apan, Kalayo, kag Tunton

1 Amo ini ang ginpakita sang Ginoong Dios sa akon: Nakita ko nga nagtipon ang Ginoo sang madamo gid nga mga apan sa tapos mahatag sa hari ang iya parte*halin sa una nga ani kag sang manugsugod na ang ikaduha nga ani.† 2 Dayon ginkaon sang mga apan ang tanan nga tanom, kag wala gid sing may nabilin. Kag dayon nagsiling ako, “Ginoong Dios, nagapangabay ako sa imo nga patawaron mo ang mga kaliwat ni Jacob. Paano sila mabuhi kon matabo ina nga silot? Maluya sila kag wala sing ikasarang.” 3 Gani nagbaylo ang hunahuna sang Ginoo kag nagsiling siya, “Ang imo nakita indi na matabo.”

4 Amo pa ini ang ginpakita sang Ginoong Dios sa akon: Nakita ko nga nagpreparar ang Ginoong Dios sa pagsilot sa iya katawhan paagi sa kalayo. Dayon ginpamala sang kalayo ang ginahalinan sang tubig sa idalom sang duta, kag ginsunog sini ang tanan nga ara sa duta sang Israel. 5 Kag dayon nagsiling ako, “Ginoong Dios, nagapangabay ako sa imo nga indi ina paghimua. Paano mabuhi ang mga kaliwat ni Jacob kon matabo ina? Maluya sila kag wala sing ikasarang.” 6 Gani nagbaylo ang hunahuna sang Ginoo kag nagsiling siya, “Ang imo nakita indi na man matabo.”

7 Amo pa gid ini ang ginpakita sang Ginoong Dios sa akon: Nakita ko ang Ginoo nga nagatindog malapit sa pader kag may ginauyatan siya nga tunton‡ nga gin-gamit sa pagtakos sa pader kon bala tadlong ang pagkahimo sini. 8 Nagpamangkot ang Ginoo sa akon, “Amos, ano ang nakita mo?” Nagsabat ako, “Tunton.” Dayon nagsiling siya, “Suno sa akon nga pagtunton, indi tadlong ang kabuhi sang akon katawhan nga taga-Israel. Gani sa sini nga tion indi ko na sila pagkaluoyan pa. 9 Gub-on ko ang mga simbahan sa mataas nga mga lugar nga ginasimbahan sang mga taga-Israel nga kaliwat ni Isaac. Kag ipasalakay ko sa mga kaaway ang Israel, ang ginharian ni Haring Jeroboam.”

Si Amos kag si Amazia

10 Karon, si Amazia nga pari sang Betel nagpadala sang mensahi kay Haring Jeroboam sang Israel. Siling niya, “Nagaplano si Amos sing malain kontra sa imo diri mismo sa Israel. Indi na maagwantahan sang mga tawo ang iya mga ginapanghambal. 11 Kay amo ini ang iya ginasiling: ‘Mapatay si Jeroboam sa inaway, kag sigurado gid nga bihagon ang mga taga-Israel sa iban nga nasyon.’ ”

12 Dayon nagsiling si Amazia kay Amos, “Ikaw nga propeta, halin ka diri kag magbalik sa Juda. Didto himua ang imo palangabuhian bilang propeta. 13 Indi ka na magsugid sang mensahi sang Dios diri sa Betel, kay ari diri ang templo nga ginasimbahan sang hari, ang templo sang iya ginharian.” 14 Nagsabat si Amos kay Amazia, “Indi ako propeta sadto ukon sumulunod§ sang isa ka propeta, kundi manugbantay ako sang karnero kag manug-atipan sang mga kahoy nga sikomoro. 15 Pero ginhambalan ako sang Ginoo nga bayaan ko ang akon trabaho bilang manugbantay sang karnero kag magsugid ako sang iya mensahi sa inyo nga mga taga-Israel nga iya katawhan. 16-17 Karon, ikaw nga nagasiling nga indi ako magsugid sang mensahi sang Dios sa mga taga-Israel nga kaliwat ni Isaac, pamatii ining ginasiling sang Ginookontra sa imo:

“ ‘Ang imo asawa magabaligya sang iya lawas sa siyudad

kag ang imo mga anak mapatay sa inaway.

Ang imo nga kadutaan partidahon sang mga kaaway nga magaagaw sini,

kag mapatay ka sa mahigko nga nasyon.

Kag sigurado gid nga bihagon ang mga taga-Israel

kag dal-on sa iban nga nasyon.’ ”

8

Ang Palanan-awon ni Amos Parte sa Alat nga may Luto nga mga Prutas

1 Amo ini ang ginpakita sang Ginoong Dios sa akon: Nakita ko ang isa ka alat nga may luto nga mga prutas. 2 Nagpamangkot ang Ginoo sa akon, “Amos, ano ang nakita mo?” Nagsabat ako, “Isa ka alat nga may luto nga mga prutas.” Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Nag-abot na ang katapusan* sang akon katawhan nga taga-Israel. Indi ko na sila pagkaluoyan pa. 3 Sa sina nga adlaw nga silutan sila, ang masadya nga pagkinanta sa templo† mangin paghinibi kay madamo nga patay ang magalinapta bisan diin. Kag dayon wala na gid sing may mabatian nga gahod.‡Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.”

Ang Sala sang mga Manggaranon nga Taga-Israel

4 Pamatii ninyo ini, kamo nga nagapamigos sa mga imol

kag nagatinguha sa paglaglag sa ila.

5 Nagadali kamo nga matapos ang Piesta sang Pag-umpisa sang Bulan ukon ang Adlaw nga Inugpahuway

para makabaligya na kamo sang uyas kag makadaya sa inyo nga pagsukob, pagtakos, kag pagkilo.

6 Nagadali kamo nga makabaligya sang uyas nga may miksla nga upa,

kag makabakal sang imol nga tawo nga ginbaligya nga ulipon

tungod nga indi siya makabayad sang iya utang,

bisan ang iya utang ahaw isa ka paris nga sandalyas.

7 Gani nagapanumpa ang Ginoo,

ang Dios nga ginapabugal ninyo nga mga kaliwat ni Jacob,

“Indi ko gid pagkalimtan ang tanan nga kalautan nga ginhimo ninyo.

8 Tungod sini palinugon ko ang inyo duta kag magahinibi kamo.

Mauyog ang inyo duta sing puwerte gid,

nga daw pareho sang pag-awas kag paghubas sang Suba sang Nilo sa Egypt.

9 Sa sina nga adlaw nga silutan ko kamo,

pasalupon ko ang adlaw sa kaudtuhon,

gani magadulom bisan adlaw pa.

Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini.

10 Himuon ko nga paghinibi ang inyo mga piesta,

kag himuon ko nga pagpanalambiton ang inyo nga pagkinanta.

Pabayuan ko kamo sang sako kag suguon nga magpakalbo

sa pagpakita nga nagapangasubo kamo,

pareho sang mga ginikanan nga nagahibi sa pagkapatay sang ila bugtong nga anak.

Pero mas masakit pa gid ang katapusan sang sini nga mga silot.”

11 Nagsiling pa gid ang Ginoong Dios,

“Magaabot ang tion nga padal-an ko sang gutom ang inyo duta.

Pero indi ini kagutom sa pagkaon ukon kauhaw sa tubig,

kundi kagutom kag kauhaw sa pagpamati sang akon mensahi.

12 Magaduling-duling kamo sa kakapoy

sa pagpangita sang tawo nga makasugid sa inyo sang akon mensahi,

pero indi gid ninyo ini makita bisan diin kamo magkadto.

13 Sa sina nga adlaw nga silutan ko kamo,

bisan ang inyo guwapa nga mga pamatan-on nga mga babayi

kag ang inyo pamatan-on nga mga lalaki

magakalalipong sa kauhaw.

14 Kamo nga nagapanumpa sa ngalan sang mga dios-dios sang Samaria, Dan, kag Beersheba,

pagalaglagon kamo kag indi na gid kamo makabangon pa.”

9

Wala sing may Makapalagyo sa Silot sang Dios

1 Nakita ko ang Ginoo nga nagatindog sa may halaran kag nagsiling siya,

“Lampusi ang ulo-ulo sang mga haligi sang templo para marumpag ang atop*

kag mahulugan ang mga tawo.

Ang indi mapatay sa ila patyon ko sa inaway.

Wala sing bisan isa sa ila nga makalikaw ukon makapalagyo.

2 Bisan magpanago pa sila sa idalom sang duta, didto sa lugar sang mga patay,

kuhaon ko sila didto.

Bisan magsaka pa sila sa kalangitan,

butungon ko sila paidalom.

3 Bisan magpanago pa sila sa putokputokan sang Bukid sang Carmel,

pangitaon ko sila didto kag dakpon.

Bisan magpanago pa sila sa idalom sang dagat,

suguon ko ang man-og didto sa pagkagat sa ila.

4 Bisan bihagon pa sila sang ila mga kaaway,

ipapatay ko gihapon sila.

Kay determinado gid ako nga laglagon sila kag indi nga buligan.”

5 Kon tandugon sang Ginoong Dios nga Makagagahom ang duta,

nagauyog† ini kag ang tanan nga pumuluyo sini nagahinibi.

Ang pag-uyog sini pareho sang pag-awas kag paghubas

sang Suba sang Nilo sa Egypt.

6 Ang Dios ang naghimo sang iya kaugalingon nga elistaran sa langit.

Kag siya ang naghimo sang kahawaan sa ibabaw sang duta.

Siya ang nagatipon sang tubig sang dagat sa mga panganod

kag ginapaulan niya ini sa duta.

Ang iya ngalan amo ang Ginoo.

7 Nagsiling ang Ginoo, “Ang pagtulok ko sa inyo nga mga taga-Israel pareho lang sa mga taga-Ethiopia.‡

Matuod nga ginpaguwa ko kamo sa Egypt,

pero ginpaguwa ko man ang mga Filistinhon sa Caftor§ kag ang mga Arameanhon* sa Kir.

8 “Ako, ang Ginoong Dios, nagapanilag sa inyo malain nga ginharian.

Kag laglagon ko kamo hasta nga madula kamo sa kalibutan.

Pero may mabilin sa inyo nga mga kaliwat ni Jacob.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

9 Tan-awa! Magamando na ako;

pagaayagon ko kamo nga katawhan sang Israel kaupod sang tanan nga nasyon,

pareho sang pag-ayag sang uyas.

Subong nga ang mga bato-bato indi makalusot sa ayagan,

10 ang mga malain sa inyo indi man makalusot sa akon silot kundi mapatay sila tanan sa inaway.

Amo ini sila ang nagasiling nga wala kuno sing malain nga magaabot sa ila.

Patindugon Liwat ang Israel

11 “Magaabot ang adlaw nga patindugon ko liwat ang ginharian ni David

nga pareho sang payag nga nawasak.

Kay-uhon ko ini sa iya nga pagkaguba,

kag patindugon ko ini liwat nga pareho sang una,

12 para masakop sang mga Israelinhon ang nabilin nga duta sang Edom

kag ang iban pa nga mga nasyon nga ginakabig ko nga akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini,

kag himuon ko ini nga mga butang.”

13 Nagsiling pa gid ang Ginooparte sa mga taga-Israel,

“Magaabot ang tion nga mangin bugana gid ang ila mga patubas,

sa bagay nga ang ila pag-ani indi pa matapos hasta sa tion sang pag-arado.

Kag ang ila pagpuga sang ubas indi pa matapos

hasta sa tion sang pagtanom naman sang ubas.†

Kon tan-awon ang puwerte kadamo nga mga ubas sa mga bukid

daw sa nagailig ini nga bag-o nga bino.

14 Pabalikon ko ang akon katawhan nga mga taga-Israel sa ila duta halin sa pagkabihag.‡

Patindugon nila liwat ang naguba nila nga mga banwa kag didto na sila maestar.

Magatanom sila sang mga ubas kag magainom sang bino sini.

Magatanom sila sa ila mga talamnan kag magakaon sang mga bunga sini.

15 Paestaron ko sila liwat sa ila duta,

kag indi na sila pagpahalinon liwat sa duta nga ginhatag ko sa ila.”

Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga inyo Dios.

* 1:2 Zion: Amo ang isa ka tawag sa Jerusalem.

† 1:3 Damascus: Amo ini ang kapital sang Syria kag nagarepresentar sang bilog nga nasyon sang Syria.

‡ 1:5 Kapatagan sang Aven…Bet Eden: Mga lugar ini nga sakop sang Syria.

§ 1:5 Syria: sa Hebreo, Aram

* 1:6 Gaza: Ang Gaza isa sa mga nagapanguna nga siyudad sang Filistia kag nagarepresentar sang bilog nga nasyon sang Filistia.

† 1:7 pagasunugon ko ang mga pader: Posible nga may mga parte sang sini nga pader nga masunog sang kalayo ukon ang kalayo diri nagasimbolo sang kalaglagan.

‡ 1:8 Ashdod…taga-Ekron: Mga lugar ini nga sakop sang Filistia.

§ 1:12 Teman…Bozra: Mga lugar ini nga sakop sang Edom.

* 1:14 Raba: Amo ini ang kapital sang Ammon.

* 2:2 Keriot: Lugar ini nga sakop sang Moab.

† 2:6 Israel: Sang natunga sa duha ka ginharian ang bilog nga Israel (1 Har. 12), ang isa gintawag nga Israel kag ang isa Juda.

‡ 2:8 sa mga lugar nga ila ginasimbahan: sa literal, sa tupad sang kada halaran

§ 2:8 Suno sa Exo. 22:26, 27 kag Deu. 24:12, 13, ang bayo nga ginprenda sang imol dapat nga iuli sa iya pagkagab-i.

* 2:12 Ginpainom ninyo sang bino ang mga Nazareo para indi nila matuman ang ila panaad sa Dios nga indi gid sila mag-inom sang bino.

† 2:13 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 3:9 Ashdod: Ang Ashdod isa sa mga nagapanguna nga siyudad sang Filistia kag nagarepresentar sang bilog nga nasyon sang Filistia.

† 3:9 Samaria: Amo ini ang kapital sang Israel kag nagarepresentar sang bilog nga ginharian sang Israel.

‡ 3:12 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa ulihi nga parte sang sini nga bersikulo.

§ 3:14 Betel: Isa ka lugar sa Israel nga ginasimbahan.

* 3:14 Pungalon…halaran: suno sa 1 Har. 1:50 kag 1 Har. 2:28, ang tawo nga ginahingabot ang iya kabuhi puwede nga magkapot sa mga sulosungay sang halaran, kag wala sing may mag-ano sa iya. Gani ang mga ginasaligan sang mga taga-Israel nga magprotektar sa ila gub-on sang Ginoo.

† 3:15 malahalon nga mga balay: sa literal, mga balay nga may mga parte nga hinimo halin sa bangkil sang elepante

‡ 3:15 Gani madamo sang ila mga balay ang magakalaguba: ukon, Kag pagagub-on ko ang ila dalagko nga mga balay.

* 4:2 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa ulihi nga parte sang sini nga bersikulo.

† 4:13 hangin: ukon, espiritu sang tawo

* 5:6 Gani malaglag…makatapna sini: sa literal, Gani masunog ang Betel kag wala sing may makapatay sini.

† 5:7 malain: sa literal, mapait nga tanom

‡ 5:9 depensa sang siyudad: ukon, makusog nga mga soldado

§ 5:11 maghatag sa inyo sang ila patubas bilang buhis ukon arkila sa duta.

* 5:12 ko: ukon, sang Dios

† 5:16 Ang mga mangunguma…maghibi sa mga patay: Ang buot silingon, ang mangunguma magakumpanyar sa mga nagdaogdaog sa ila.

‡ 5:17 Ang talamnan sang ubas, nga lugar nga may sinadya labi na gid kon tighalarvest, mangin lugar nga may paghinibi.

§ 5:18 maluwas kamo sa silot sang Dios ukon sa inyo kaaway nga mga nasyon.

* 5:18 maluwas kamo…silutan kamo: sa literal, masanag…madulom

† 5:21 mga piesta: Ang buot silingon, ang mga piesta sang ila relihiyon.

* 6:4 malahalon nga mga katre: sa literal, mga katre nga may mga parte nga hinimo halin sa bangkil sang elepante.

† 6:5 sang mga sunata paagi sa mga instrumento: ukon, sang mga instrumento sa musika

‡ 6:6 kalaglagan sang inyo nasyon: sa literal, kalaglagan ni Jose, nga ang buot silingon ang mga kaliwat ni Jose ukon ang nasyon sang Israel.

§ 6:10 nagapanago: ukon, nabilin

* 6:10 May…upod: ukon, May bangkay pa bala dira?

† 6:12 sa dagat: ukon, sa kabatuhan

‡ 6:12 makahalit sa tawo: sa literal, hilo

§ 6:12 malain: sa literal, mapait nga tanom

* 7:1 ang iya parte nga amo ang mga uyas ukon ang mga kumpay nga para sa iya mga kabayo.

† 7:1 manugsugod na ang ikaduha nga ani: ukon, nagatubo naman ang mga pananom.

‡ 7:7 tunton: higot nga may pamug-at sa punta, nga ginagamit sa paghibalo kon tadlong ukon indi.

§ 7:14 sumulunod: sa literal, anak

* 8:2 katapusan: Sa Hebreo, ang pulong nga “luto nga mga prutas” kag “katapusan” daw pareho kon ihambal.

† 8:3 templo: ukon, palasyo

‡ 8:3 Kag…gahod: sa literal, Hipos!

* 9:1 marumpag ang atop: ukon, matay-og ang pundasyon

† 9:5 nagauyog: ukon, nagakatunaw

‡ 9:7 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

§ 9:7 Caftor: ukon, Crete

* 9:7 Arameanhon: ukon, Syrianhon

† 9:13 Sa Israel, ang tion sang tig-alani sang trigo amo ang Abril kag Mayo, kag ang tigtalanom sini amo ang Oktobre kag Nobyembre. Ang tion sang pagpuga sang mga ubas, nga para himuon nga bino, amo ang Setyembre, kag ang tigtalanom naman sang ubas amo ang Nobyembre kag Disyembre.

‡ 9:14 Pabalikon…pagkabihag: ukon, Ibalik ko ang maayo nga kahimtangan sang akon katawhan nga mga taga-Israel.

Obadias

Obadias

1

1 Amo ini ang ginsiling sang Ginoong Dios parte sa nasyon sang Edom, nga iya ginpahayag kay Obadias.

Pagasilutan sang Dios ang Edom

Nabatian ta nga mga Israelinhon ang balita halin sa Ginoo, nga nagpadala siya sang mensahero sa mga nasyon sa paghagad sa ila sa pagpakig-away kontra sa nasyon sang Edom. 2 Kay siling sang Ginoo sa mga taga-Edom, “Pamati! Himuon ko kamo nga mas kubos sang sa iban nga mga nasyon, kag pakalainon gid nila kamo. 3 Nagasiling kamo nga wala sing may makasalakay sa inyo tungod kay nagaestar kamo sa batuhon kag mataas nga lugar. Pero sa pagpabugal ninyo nga ina ginadayaan lang ninyo ang inyo kaugalingon. 4 Kay bisan pa nga parehuon ninyo kataas sa pugad sang agila ang inyo ginaestaran, ukon palab-uton pa ninyo ini sa mga bituon, laglagon ko gihapon kamo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

5 “Indi bala nga ang mga kawatan wala nila ginaubos kuha ang sa sulod sang balay kundi ginakuha lang nila ang ila kinahanglan? Kag indi bala nga ang mga nagapangharvest sang ubas wala nila ginaubos kuha ang mga bunga kundi ginabilinan nila ini?* Pero kamo ubuson gid laglag sang inyo mga kaaway. 6 Pangitaon nila kag kuhaon ang mga manggad ninyo nga mga kaliwat ni Esau. 7 Dayaan kamo sang inyo kadampig nga mga nasyon. Ini sila nga nagpakig-abyan sa inyo amo man ang magasalakay sa inyo, kag palayason nila kamo sa inyo lugar. Ini sila nga nagkaon upod sa inyo amo man ang magabutang sang siod sa inyo nga indi ninyo matalupangdan.† 8 Ako, ang Ginoo, nagasiling nga sa tion nga silutan ko na kamo, laglagon ko ang inyo maalam nga mga tawo. Madula ang kaalam sa Edom nga ginatawag Bukid ni Esau. 9 Magakurog sa kahadlok ang inyo mga soldado sa Teman, gani mapatay kamo tanan nga nagaestar sa Bukid ni Esau.

Ang Sala sang mga Taga-Edom

10 “Tungod sa pagpamintas nga ginhimo ninyo sa mga kaliwat ni Jacob, nga inyo kadugo, mahuy-an kamo kag pagalaglagon hasta san-o. 11 Nagpabaya lang kamo sadtong tion nga ginsalakay ang Jerusalem sang taga-iban nga mga nasyon. Ginpabay-an lang ninyo nga kuhaon nila ang mga pagkabutang sang Jerusalem kag partidahon paagi sa paggabot-gabot. Pareho lang kamo sa ila nga mga kaaway sang Israel. 12 Wala kuntani kamo nagkalipay sang tion sang kalamidad sang katawhan sang Juda, nga inyo kadugo. Wala kuntani kamo nagkasadya sang tion sang pagkalaglag nila. Kag wala kuntani kamo nagpabugal sang tion sang ila kalisod. 13 Wala kuntani kamo nagsulod sa siyudad sang akon katawhan sang tion sang ila kalaglagan, kag nagpanguha sang ila pagkabutang. Kag wala kuntani kamo nagkalipay sang tion sang ila pag-antos. 14 Wala kuntani kamo nagtindog sa ginsang-an sang mga dalan sa pagpamatay sang mga nagpalagyo halin sa Jerusalem. Kag wala kuntani ninyo sila gintugyan sa mga kaaway sang tion sang ila kalisod.

Pagasilutan sang Dios ang mga Nasyon

15 “Wala kuntani ninyo ginhimo ato sa Jerusalem tungod kay malapit na lang ang tion nga magahukom ako sa tanan nga nasyon. Kag kon ano ang ginhimo ninyo sa iban, amo man ina ang pagahimuon sa inyo. Kon ano ang pagtratar ninyo sa iban, amo man ina ang ibalos sa inyo. 16 Subong nga ginsilutan ang akon katawhan‡ sa akon balaan nga bukid,§ pagasilutan man sing padayon ang tanan nga nasyon. Silutan ko gid sila sing tama hasta nga magakalawala sila.

Mangin Madinalag-on ang Israel

17 “Pero may mabilin nga mga Israelinhon sa Bukid sang Zion, kag sa liwat mangin balaan ini nga lugar. Kag maangkon liwat sang mga kaliwat ni Jacob ang mga duta nga ila anay ginapanag-iyahan. 18 Ang mga kaliwat ni Jacob kag ni Jose* mangin pareho sang kalayo nga magalaglag sang mga kaliwat ni Esau, pareho sang pagsunog sang dagami. Kag wala sing may mabilin sa mga kaliwat ni Esau. Matabo gid ini, kay ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

19 “Pagasakupon sang mga Israelinhon nga taga-Negev† ang Bukid ni Esau. Kag pagasakupon sang mga Israelinhon nga nagaestar sa mga bulobukid sa west‡ ang duta sang mga Filistinhon. Pagasakupon sang mga Israelinhon ang duta sang Efraim kag Samaria. Kag pagasakupon sang mga kaliwat ni Benjamin ang Gilead. 20 Pagasakupon sang madamo nga Israelinhon nga halin sa pagkabihag ang duta sang mga Canaanhon hasta sa Zarefat. Kag pagasakupon sang mga taga-Jerusalem nga halin sa pagkabihag sa Sefarad ang mga banwa sang Negev. 21 Magataklad ang mga manughilway sang Israel sa Bukid sang Zion, sa pagdumala sa katawhan nga nagaestar sa Bukid ni Esau. Kag ako, ang Ginoo, amo ang magahari.”

* 1:5 Kinaandan sang mga Israelinhon sa tion sang patubas nga may ginabilin sila nga mga bunga para sa mga imol. Tan-awa ang Lev. 19:10; Deu. 24:21. Posible nga amo man ini ang kinaandan sang mga taga-Edom.

† 1:7 nga indi ninyo matalupangdan: ukon, Ti, diin na karon ang inyo ginapabugal nga kaalam?

‡ 1:16 ang akon katawhan: sa Hebreo, kamo

§ 1:16 balaan nga bukid: ukon, Bukid sang Zion

* 1:18 mga kaliwat ni Jacob kag ni Jose: Si Jacob nagarepresentar sang katawhan sang Juda, kag si Jose nagarepresentar sang katawhan sang Israel.

† 1:19 Negev: Ang south sang Juda.

‡ 1:19 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

Jonas

1

2

3

4

Jonas

1

Wala Nagtuman si Jonas sa Dios

1 Karon, naghambal ang Ginoo kay Jonas nga anak ni Amitai. Siling niya, 2 “Magkadto ka gilayon sa Nineve, ang dako nga siyudad, kag ipahibalo sa mga tawo didto nga nakaabot na sa akon ang ila kalautan.” 3 Pero naglakat gilayon si Jonas agod magpalagyo sa Ginoo* sa Tarshish. Nagdulhog siya sa Jopa kag nakakita siya didto sang barko nga mabiyahe pa-Tarshish. Gani nagbayad siya sang pamasahe kag nagsakay sa barko upod sa mga tripulante para magpalagyo sa Ginoo.

4 Sang nagabiyahe na sila, nagpadala ang Ginoo sang mabaskog nga hangin sa dagat, kag nagbagyo sing mabaskog hasta nga daw maguba na ang barko. 5 Gani hinadlukan ang mga tripulante, kag ang kada isa sa ila nagpangayo sang bulig sa ila mga dios. Ginhaboy nila ang ila mga kargaminto sa dagat para magmag-an ang barko.

Si Jonas ya nakapanaog na sadto sa idalom nga parte sang barko kag naghigda didto hasta nga natulugan siya sing mahamuok. 6 Karon, nagkadto sa iya ang kapitan sang barko kag nagsiling, “Ano ka imo nga nagatulog ka pa! Bangon, kag magpangayo bulig sa imo dios! Basi pa lang talupangdon niya kita para indi kita mapatay.”

7 Karon, naghambalanay ang mga tripulante, “Dali magabot-gabot kita para mahibaluan ta kon sin-o ang kabangdanan sang sini nga kalamidad nga nag-abot sa aton.” Gani naggabot-gabot sila, kag ang nagabutan amo ang ngalan ni Jonas. 8 Dayon nagsiling sila sa iya, “Palihog sugiri kami kon sin-o gid bala ang kabangdanan sang sini nga kalamidad nga nag-abot sa aton, kag kon ano ang imo trabaho kag kon sa diin ka naghalin. Sugiri man kami kon ano ang imo nasyon kag rasa.” 9 Nagsabat si Jonas, “Hebreo ako kag nagasimba ako sa Ginoo, ang Dios sang langit† nga naghimo sang dagat kag sang duta.” 10 Gani hinadlukan gid ang mga tripulante tungod kay ginsugid na sa ila nga daan ni Jonas nga nagpalagyo siya sa Ginoo. Nagsiling sila sa iya, “Indi maayo ang ginhimo mo.”

11 Sang nagamadlos na gid, nagsiling ang mga tripulante kay Jonas, “Ano ang himuon namon sa imo para magkalma ang dagat kag indi na makaperwisyo sa amon?” 12 Nagsabat siya sa ila, “Hakwata ninyo ako kag ihulog sa dagat, kag dayon magakalma ang dagat kag indi na ini makaperwisyo sa inyo. Kay nahibaluan ko nga ako ang kabangdanan kon ngaa nag-abot ining mabaskog nga bagyo sa inyo.” 13 Wala nila ginsunod si Jonas, sa baylo, nagpamugsay sila pabalik sa higad. Pero binudlayan sila kay nagamadlos na gid tapat. 14 Gani nagpanawag sila sa Ginoo. Siling nila, “O Ginoo, nagapakitluoy kami sa imo, indi kami pagpatya tungod sa amon pagahimuon kay Jonas. Indi kami pagsukta sa amon pagpatay sa iya nga wala pa man namon masiguro nga nakasala siya matuod. Pero nahibaluan namon nga ining nagakalatabo suno sa imo pagbuot.” 15 Gani ginhakwat nila si Jonas kag ginhulog sa dagat, kag nagkalma ang mabaskog nga balod. 16 Tungod sini nga hitabo, dako gid ang pagtahod sang mga tawo sa Ginoo. Gani naghalad sila sa iya kag nagpromisa nga magapadayon sila sa pagsimba kag paghalad sa iya.

Ang Pangamuyo ni Jonas

17 Nagpadala ang Ginoo sang dako nga isda sa pagtulon kay Jonas. Kag didto siya sa tiyan sang isda sa sulod sang tatlo ka adlaw kag tatlo ka gab-i.

2

1 Nagpangamuyo si Jonas sa Ginoo nga iya Dios sa sulod sang isda. 2 Siling niya,

“Nagpanawag ako sa imo,Ginoo, sa akon kalisod

kag ginsabat mo ako.

Nagpangayo ako sang bulig sa imo sa bibi sang kamatayon,*

kag ginpamatian mo ako.

3 Gintagbong mo ako sa kadadalman sang dagat.

Ginlikupan ako sang tubig

kag gintabunan sang mga balod nga ginpadala mo.

4 Gintabog mo ako sa imo presensya,

pero nagalaom ako nga makapalapit liwat sa imo, didto

sa imo balaan nga templo.

5 Ginlapawan ako sang tubig kag daw malumos na gid ako.

Gintabunan ako sang tubig

kag ginsamburan ang akon ulo sang tanom sa dagat.

6 Naglugdang ako hasta sa duta sang idalom sang dagat,

daw pareho lang nga ginpriso ako

sa kadadalman sang duta hasta san-o.

Pero ginkuha mo ako sa sina nga kadadalman,

O Ginoo nga akon Dios.

7 Sang daw mapatay na gid ako,† nagpanawag ako sa imo, Ginoo.

Kag ginpamatian mo ang akon pangamuyo

didto sa imo balaan nga templo.

8 Ang mga tawo nga nagasimba sa mga dios-dios nga wala sing pulos

nagasikway sang ila paghigugma sa imo.

9 Pero ako ya magahalad sa imo nga nagakanta sang pagpasalamat.

Tumanon ko ang ginpromisa ko nga maghalad sa imo.

Ikaw,Ginoo, ang nagaluwas!”

10 Karon, ginsugo sang Ginoo ang isda nga iluad si Jonas. Gani ginluad niya si Jonas sa baybayon.

3

Nagkadto si Jonas sa Nineve

1 Naghambal liwat ang Ginoo kay Jonas. 2 Siling niya, “Magkadto ka gilayon sa Nineve, ang dako nga siyudad, kag isugid sa mga tawo didto ang mensahi nga ginhatag ko sa imo.” 3 Sa gilayon nagkadto si Jonas sa Nineve suno sa ginsiling sang Ginoo. Dako gid nga siyudad ang Nineve; mga tatlo ini ka adlaw kon lakton.

4 Nagsulod si Jonas sa Nineve. Kag pagkatapos sang isa ka adlaw nga pagpanglakaton, nagsiling siya sa mga tawo didto, “40 ka adlaw na lang ang nabilin kag pagalaglagon ang Nineve!”

5 Nagtuo ang mga taga-Nineve sa Dios. Tanan sila, halin sa pinakadungganon hasta sa pinakakubos, nagsul-ob sang sako kag nagpuasa sa pagpakita nga nagahinulsol sila. 6 Kay sang pagkabati sang hari sa mensahi ni Jonas, nagtindog siya sa iya trono kag gin-uba niya ang iya pangtabon nga panapton kag nagsul-ob sang sako, kag dayon nagpungko siya sa duta sa pagpakita nga nagahinulsol siya. 7 Naghimo siya sang pahibalo sa mga taga-Nineve nga nagasiling, “Suno sa mando sang hari kag sang iya mga opisyal, wala sing bisan isa sa inyo nga magkaon ukon mag-inom, bisan ang inyo mga baka, karnero, ukon kanding. 8 Magsul-ob kamo tanan sang sako, pati ang mga sapat, kag magpangamuyo kamo sa Dios sing tinagipusuon. Magtalikod kamo sa inyo malain nga pagkabuhi kag sa pagpamintas nga inyo ginahimo. 9 Basi pa lang magbaylo ang hunahuna sang Dios kag kalimtan na niya ang iya puwerte nga kaakig sa aton para indi kita mapatay.”

10 Nakita sang Dios ang ila ginhimo, kon paano sila nagtalikod sa ila malain nga pagkabuhi. Gani nagbaylo ang iya hunahuna kag wala na lang niya sila paglaglaga suno sa iya ginsiling nga iya himuon.

4

Ang Kaakig ni Jonas sa Kaluoy sang Dios

1 Indi nagustuhan ni Jonas ang pagpatawad sang Ginoo sa Nineve, kag nangakig gid siya. 2 Siling niya sa Ginoo sang nagpangamuyo siya, “O Ginoo, wala gid ako magsala sa ginsiling ko sang didto pa ako sa amon lugar nga kaluoyan mo ang mga taga-Nineve kon maghinulsol sila, tungod nahibaluan ko nga maluluy-on ka kag mabinalak-on nga Dios. Mahigugmaon ka kag indi dali mangakig. Kag handa ka nga magbaylo sang imo hunahuna nga indi na magpadala sang kalaglagan. Amo ina ang kabangdanan nga nagpalagyo ako pa-Tarshish. 3 Gani Ginoo, kuhaa na lang ang akon kabuhi, kay mas maayo pa nga mapatay na lang ako sang sa mabuhi.” 4 Nagsabat ang Ginoo, “Puwerte gid bala ang imo kaakig tungod sa ginhimo ko sa Nineve?”

5 Nagguwa si Jonas sa east sang siyudad kag nagpungko didto. Naghimo siya sang payag-payag kag nagpahandong samtang nagahulat siya kon ano ang matabo sa siyudad. 6 Pero nainitan gihapon si Jonas, gani ginpatubo sang Ginoong Dios ang isa ka tanom kag ginpalapaw ini kay Jonas para mahandungan siya. Nalipay gid si Jonas tungod sa tanom. 7 Pero sang kaagahon sang sunod nga adlaw, ginpakaon sang Dios sa ulod* ang tanom kag nalaya ini.

8 Sang nagbutlak na gid ang adlaw, nagpadala ang Dios sang mainit nga hangin halin sa east. Daw sa malipong si Jonas sang nainitan ang iya ulo sang adlaw. Gusto na lang niya nga mapatay, gani nagsiling siya, “Mas maayo pa nga mapatay na lang ako sang sa mabuhi.” 9 Nagsiling ang Dios sa iya, “Puwerte gid bala ang imo kaakig tungod sa natabo sa tanom?” Nagsabat siya, “Huo, puwerte gid, gani gusto ko na lang nga mapatay!” 10 Nagsiling ang Ginoo, “Naluoy ka gani sa sinang tanom nga nagtubo sa isa lang ka gab-i kag napatay man dayon sa isa lang ka gab-i, bisan pa nga indi ikaw ang nagtanom ukon nagpatubo sina. 11 Ako pa ayhan ang indi maluoy sa Nineve, sa sinang dako nga siyudad nga may sobra 120,000 ka tawo nga wala makahibalo parte sa akon mga kasuguan,† kag may madamo pa nga mga kasapatan?”

* 1:3 magpalagyo sa Ginoo: siguro ang buot silingon, magpalagyo sa pagtawag sang Ginoo sa iya; ukon, magpalagyo sa Israel nga sa diin nagapuyo ang Ginoo sa iya templo.

† 1:9 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

* 2:2 bibi sang kamatayon: sa literal, sa kadadalman sang lugar sang mga patay

† 2:7 Sang daw mapatay na gid ako: ukon, Sang ginkapoy na gid ako; ukon, Sang daw madulaan na gid ako sang paglaom.

* 4:7 ulod: ukon, mga ulod

† 4:11 nga wala makahibalo parte sa akon mga kasuguan: sa literal, nga wala makahibalo kon diin ang ila tuo ukon wala nga kamot

Micas

1

2

3

4

5

6

7

Micas

1

1 Amo ini ang mensahi sang Ginoo parte sa Samaria kag sa Jerusalem.* Ginpahayag niya ini kay Micas nga taga-Moreshet sang panahon nga naghari sa Juda si Jotam, dayon si Ahaz kag si Hezekia.

Nagsiling si Micas: 2 Pamati kamo sing maayo, tanan kamo nga mga katawhan nga ara sa kalibutan!† Kay magasaksi ang Ginoong Dios kontra sa inyo halin sa iya balaan nga templo.‡

Pagasilutan ang Israel kag ang Juda

3 Pamati! Magaguwa ang Ginoo halin sa iya ginaestaran. Magapanaog siya kag magatapak sa mataas nga mga lugar sang kalibutan. 4 Matunaw ang mga bukid nga iya matapakan pareho sang kandila sa kalayo, kag magaluhob§ ang mga kapatagan nga iya matapakan pareho sang inagyan sang tubig nga nagailig sa banglid. 5 Matabo ini tanan tungod kay nagpakasala ang mga katawhan sang Israel kag sang Juda.* Ang mga taga-Samaria amo ang nagatulod sa iban nga mga pumuluyo sang Israel nga magpakasala. Ang mga taga-Jerusalem amo ang nagatulod sa iban nga mga pumuluyo sang Juda nga magsimba sa mga dios-dios. 6 Gani nagasiling ang Ginoo, “Laglagon ko ang Samaria kag indi na ini maestaran kundi pagatamnan na lang sang ubas. Paligiron ko ang mga bato sini pakadto sa patag hasta nga magguluwa ang mga pundasyon sini. 7 Magkaladugmok ang tanan nga imahen sang mga dios-dios sang Samaria, kag magkalasunog ang tanan nga ginbayad sang ila mga lalaki sa pagpakighilawas sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa templo.† Nakatipon ang Samaria sang mga imahen paagi sa mga ginbayad sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas sa templo, gani karon kuhaon sang iya mga kaaway ang mga pilak kag mga bulawan nga ginhaklap sa iya mga imahen para gamiton man sang iya mga kaaway nga pangbayad sa pagpakighilawas sa mga babayi sa ila nga templo.”

8 Nagsiling si Micas, “Tungod sa kalaglagan sang Samaria, magahibi ako kag magapanalambiton. Magalagaw ako nga nagatiniil kag wala sing bayo sa pagpakita sang akon pagpangasubo. Magawawaw ako pareho sang pag-uwang sang talunon nga ido‡ kag sang paghuni sang bukaw.§ 9 Kay ang kalaglagan sang Samaria daw pareho sang pilas nga indi na mag-ayo, kag matabo man ini sa Juda. Magaabot ini sa Jerusalem, ang kapital nga siyudad* sang akon mga kasimanwa.

10 “Mga taga-Juda, indi ninyo pagsugiri ang aton mga kaaway nga taga-Gat parte sa kalaglagan nga maabot sa aton. Indi sila pagpakitaa nga nagahibi kamo. Ipakita ninyo ang inyo kasubo sa Bet Leafra† paagi sa pagligid sa duta.

11 “Mga pumuluyo sang Shafir, pagabihagon kamo kag dal-on nga hublas, gani mahuy-an kamo. Ang mga pumuluyo sang Zaanan mahadlok nga magguwa sa ila nga lugar sa pagbulig sa inyo. Ang mga taga-Bet Ezel nga magahibi sa ila nga pagkalaglag indi man makapangapin sa inyo. 12 Sa pagkamatuod, ang mga pumuluyo sang Marot mabinalak-on nga nagahulat sa pag-untat sang inaway. Pero gintugot pa gani sang Ginoo nga makapalapit ang mga kaaway sa puwertahan sang Jerusalem.

13 “Mga pumuluyo sang Lakish, takdi ninyo sang mga karwahe ang inyo mga kabayo kag magpalagyo. Ginsunod ninyo ang sala sang Israel, kag tungod sa inyo nagpakasala man ang mga pumuluyo sang Zion.‡

14 “Kag karon, mga taga-Juda, magpaalam na kamo§ sa banwa sang Moreshet Gat kay pagabihagon na ini sang kaaway. Pagabihagon man ang banwa* sang Aczib, gani wala sing may makuha nga bulig ang inyo mga hari nga nagapaabot nga buligan sila sang sini nga banwa.

15 “Mga pumuluyo sang Maresha, padal-an kamo sang Ginoo† sang kaaway nga magaagaw sang inyo banwa.

“Mga taga-Juda,‡ ang inyo mga pangulo magapanago sa kuweba sang Adulam. 16 Ang inyo hinigugma nga mga kabataan§ kuhaon sa inyo kag dal-on sa iban nga lugar, gani magpangasubo kamo para sa inyo mga kabataan kag ipakita ninyo ini paagi sa pagkiskis sang inyo ulo pareho sang ulo sang agila.”

2

Pagasilutan sang Dios ang mga Nagapamigos sa mga Imol

1 Kaluluoy kamo nga nagapulaw sa pagplano sing malain. Pagkaaga ginahimo ninyo ang inyo ginplano nga malain tungod nga may gahom kamo sa paghimo sini. 2 Ginaagaw ninyo ang mga uma kag mga balay nga inyo nagustuhan. Ginadayaan ninyo ang mga tawo para makuha ninyo ang ila balay kag ang ila duta nga ginpanubli. 3 Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoosa inyo, “Pamati kamo! Nagaplano ako nga laglagon ko kamo kag indi gid kamo makaluwas. Indi na kamo makapahambog kay sa sina nga tion laglagon kamo. 4 Sa sina nga adlaw yagutaon kamo sang mga tawo paagi sa masubo gid nga panalambiton nga nagasiling, ‘Ginlaglag kami sing bug-os! Ginkuha sang Ginoo ang amon duta kag ginhatag sa mga traidor.’ ”

5 Gani wala na kamo sing mga kaliwat nga magbaton sang inyo parte sa tion nga partidahon sang komunidad sang Ginoo ang duta nga ibalik sa ila. 6 Karon ginawalihan pa ninyo kami. Nagasiling kamo, “Indi na kami pagwalihi parte sa sina nga kalaglagan nga ginasiling ninyo, kay indi gid kami mahuy-an. 7 Ngaa, ginapakamalaot bala sang Ginoo ang mga kaliwat ni Jacob?* Naubos na bala ang iya pasensya? Buluhaton bala niya ang pagpanglaglag?”

Amo ini ang sabat sang Ginoo sa inyo: “Kon maayo lang ang inyo ginahimo, mabaton gid ninyo ang akon mga promisa. 8 Pero ang inyo ginahimo, ginasalakay ninyo ang akon imol nga katawhan nga daw mga kaaway. Nagahunahuna sila nga sa pagpuli nila sa ila lugar halin sa inaway wala na sing may mag-ano sa ila, pero gali, ara kamo nga magaagaw sang ila pangtabon nga panapton. 9 Ginatabog ninyo ang ila mga babayi sa ila ginapakamahal nga mga balay. Kag ginakuha ninyo ang mga pagpakamaayo nga ginhatag ko sa ila mga kabataan, gani indi na nila ini mabaton hasta san-o. 10 Karon, halin kamo diri sa Israel kay ini nga lugar indi na makahatag sa inyo sang kapahuwayan, tungod kay ginhigkuan ninyo ini sang inyo mga sala. Malaglag gid ini nga lugar kag indi na mapuslan.† 11 Ang gusto ninyo nga manugwali amo ang nagasugid sang wala sing pulos, dayaon kag butigon, kag amo ini ang ginawali: ‘Magabugana ang inyo bino kag ang iban pa nga ilimnon.’ ”

Ang Ginpromisa nga Kahilwayan sa mga Katawhan sang Israel kag Juda

12 Nagsiling ang Ginoo, “Kamo nga mga katawhan sang Israel kag sang Juda‡ nga nagkalabilin nga buhi, pagatipunon ko gid kamo pareho sang mga karnero sa toril ukon pareho sang panong sang kasapatan sa palahalban. Mapuno ang inyo duta sang mga tawo. 13 Pagabuksan ko ang puwertahan sang siyudad nga sa diin kamo ginbihag, kag pangunahan ko kamo sa pagguwa. Ako, ang Ginoo nga inyo hari, amo ang magapanguna sa inyo.”

3

Ginsaway ni Micas ang mga Pangulo kag ang mga Propeta sang Israel kag sang Juda

1 Nagsiling si Micas,* “Kamo nga mga pangulo sang Israel kag sang Juda,† pamati kamo! Indi bala nga kamo kuntani ang dapat magpahari sang hustisya? 2-3 Pero ginakaugtan ninyo ang maayo kag ginahigugma ang malain. Ginadaogdaog ninyo ang akon mga kasimanwa; daw pareho lang nga ginapanitan ninyo sila, ginakuha ang ila mga unod sa ila mga tul-an, ginapang-utod-utod ang ila mga tul-an, ginapangkihad-kihad ang ila mga unod, ginaluto, kag dayon ginakaon. 4 Sa tion nga pagasilutan kamo magapangayo kamo sang bulig sa Ginoo, pero indi niya kamo pagbuligan; talikdan niya kamo tungod sang inyo malain nga mga binuhatan.

5 “Amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa mga propeta nga nagapatalang sa iya katawhan, nga nagapromisa sang maayo nga kahimtangan sa mga nagapakaon sa ila, pero nagapamahog sang kalaglagan sa mga wala nagapakaon sa ila: 6 Tungod sang inyo pagpatalang sa akon katawhan, indi na kamo makakita sang palanan-awon kag indi naman kamo makapamakot. Daw pareho lang nga ara kamo sa kadulom ukon sa kagab-ihon nga wala kamo sing may makita. 7 Mahuy-an gid kamo nga mga propeta kag mga manugpakot. Pagatabunan ninyo ang inyo guya sa kahuya, tungod nga wala kamo sing may nabaton nga mensahi halin sa Dios.

8 “Pero ako ya, puno sang Espiritu sang Ginoo nga amo ang nagahatag sa akon sang gahom sa pagpahari sang hustisya kag sang kaisog sa pagsugid sa mga katawhan sang Israel kag sang Juda nga nakasala sila.

9 “Kamo nga mga pangulo sang Israel kag sang Juda, pamati kamo! Ginakaugtan ninyo ang hustisya kag ginatiko ang husto. 10 Ginatukod ninyo ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem, sa malain nga paagi. Handa kamo nga magpatay sang tawo basta matukod lang ini. 11 Nagahukom kamo pabor sa nagahatag sa inyo sang lagay. Kag kamo nga mga pari, nagapanudlo kamo tungod lang kay ginabayaran kamo. Amo man sa inyo nga mga propeta, nagapamakot kamo tungod lang sa kuwarta. Nagasalig pa kamo nga buligan kamo sang Ginoo, kay nagasiling kamo, ‘Kaupod namon ang Ginoo. Gani wala sing malain nga matabo sa amon.’ 12 Gani tungod sa inyo pagalaglagon ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem. Mangin pareho ini sa gin-arado nga uma, kag mangin tinumpukan sang mga nagkalaguba. Kag mangin kagulangan ang bukid nga ginatindugan sang templo.”

4

Ang Kasuguan sang Dios Magahatag sang Kalinong

(Isa. 2:2-4)

1 Sa palaabuton nga mga inadlaw, ang bukid nga ginatindugan sang templo sang Ginoo mangin pinakaimportante* sa tanan nga bukid. Kag magadagsa sa sini nga bukid ang mga tawo nga halin sa madamo nga nasyon. 2 Magasiling sila, “Dali, mataklad kita sa bukid sang Ginoo, didto sa templo sang Dios ni Jacob. Kay tudluan niya kita sang iya mga pamaagi para tumanon ta ini.”

Gani magapuli ang mga tawo halin sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem, nga dala ang mga kasuguan sang Ginoo. 3 Kag paagi sa iya nga kasuguan, husayon niya ang mga pagbinais-bais sang madamo nga nasyon, bisan pa atong gamhanan nga mga nasyon sa malayo. Gani indi na mag-ilinaway ang mga nasyon, kag indi na man sila maghanas sang mga tawo sa pagpakig-away. Himuon na lang nila nga tagad ang ila mga espada kag himuon na lang nila nga mga inughagbas ang ila mga bangkaw. 4 Ang kada tawo magapungko sa idalom sang iya tanom nga ubas kag kahoy nga higera nga wala sing may ginakahadlukan. Matabo gid ini, kay ang Ginoo mismo nga Makagagahom ang nagsiling sini. 5 Pero bisan magsunod pa ang iban nga mga katawhan sa ila mga dios-dios, kami ya magasunod sa Ginoo nga amon Dios hasta san-o.

Magabalik ang mga Israelinhon sa Ila nga Lugar Halin sa Pagkabihag

6-7 Nagsiling ang Ginoo, “Sa palaabuton nga mga inadlaw, pagatipunon ko ang akon katawhan nga akon ginsilutan, nga daw pareho sa mga karnero nga nagkalapiang kag naglalapta. Himuon ko ang mga nagkalabilin sa ila nga isa ka gamhanan nga nasyon. Kag magahari ako sa ila sa Bukid sang Zion halin sa sina nga tion hasta san-o. 8 Ang Zion† nga pareho sang isa ka mataas nga balantayan sang mga kasapatan,‡ mangin gamhanan liwat. Ini nga siyudad, nga ginatawag man nga Jerusalem, magapanguna liwat sa tanan nga siyudad sang Israel pareho sang una.

9-10 “Karon, ngaa kamo nga mga pumuluyo sang Zion§ nagaugayong pareho sang babayi nga manugbata nga ginasakitan? Ara pa man ang inyo hari kag wala man nagkalamatay ang iya sini mga manuglaygay. Sige, maglubid kamo sa kasakit pareho sang babayi nga ginasakitan. Kay sa indi madugay magahalin kamo sa inyo siyudad kag magatiner sa latagon, kag dayon dal-on kamo sa Babilonia. Pero luwason ko kamo didto sa inyo mga kaaway. 11 Karon madamo nga nasyon ang nagtipon sa pagpakig-away sa inyo. Nagasiling sila, ‘Pakahuy-an* ta ang Zion! Kag dayon tan-awon ta ang makahuluya nga situasyon sini.’ 12 Pero ini nga mga nasyon wala makahibalo sang akon hunahuna. Wala sila makaintiendi sang akon plano, nga gintipon ko sila para silutan pareho sang mga uhay nga gintipon para linason.

13 “Mga pumuluyo sang Zion,† lakat kamo kag laglaga ninyo ang inyo mga kaaway pareho sang paglinas sang mga uhay. Kay himuon ko kamo nga pareho sang turo nga baka nga may salsalon nga mga sungay kag may saway nga mga kuko. Pagadugmukon ninyo ang madamo nga nasyon nga nagtipon sa pagpakig-away sa inyo. Kag ang ila mga manggad nga nakuha nila paagi sa pagpamintas ihalad ninyo sa akon, ang Ginoo nga nagagahom sa bilog nga kalibutan.”

5

1 Karon, mga taga-Jerusalem, ipreparar ninyo ang inyo mga soldado* kay ginapalibutan kamo sang kaaway. Hampakon nila sang baston ang guya sang pangulo sang Israel.

Ang Ginpromisa nga Pangulo Halin sa Betlehem

2 Nagsiling ang Ginoo, “Ikaw, Betlehem Efrata, isa sa pinakagamay† nga banwa sa Juda. Pero magahalin sa imo ang isa ka tawo nga magaalagad sa akon bilang pangulo sang Israel, nga ang iya mga katigulangan bantog nga mga tawo sang una gid nga panahon.”

3 Gani itugyan sang Ginoo ang katawhan sang Israel sa ila mga kaaway, pero hasta lang sa tion nga ang babayi nga nagapasakit‡ magabata sang lalaki nga magapangulo sa Israel. Kag ang iya sini mga kasimanwa nga nabihag sa iban nga lugar magabalik sa ila kapareho nga mga Israelinhon. 4 Magadumala ang ini nga pangulo kag tipigan niya ang katawhan sang Israel pareho sa isa ka manugbantay sang mga karnero. Himuon niya ini sa kusog kag sa gahom sang Ginoo nga iya Dios. Kag magakabuhi ang iya katawhan nga wala sing may ginakahadlukan tungod kay kilalahon sang mga tawo hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan ang iya pagkagamhanan. 5 Hatagan niya sang maayo nga kahimtangan§ ang iya katawhan.

Kahilwayan kag Kalaglagan

Kon salakayon sang mga taga-Assyria ang aton duta kag sudlon nila ang mabakod nga mga parte sang aton siyudad, mapakig-away kita sa ila nga ginapangunahan sing maayo sang aton mga pangulo. 6 Pierdihon nila kag dumalahan ang Assyria, ang duta ni Nimrod, paagi sa ila mga armas. Gani luwason nila* kita kon salakayon gid man sang mga taga-Assyria ang aton duta.

7 “Ang nagkalabilin nga mga Israelinhon magadala sang pagpakamaayo sa madamo nga nasyon. Mangin pareho sila sa tun-og kag ulan nga ginapadala sang Ginoo sa pagpatubo sang mga tanom. Magasalig sila sa Dios kag indi sa tawo. 8 Pero magadala man sila sang kalaglagan sa mga nasyon. Mangin pareho sila sa leon nga maisog magsalakay sa mga kasapatan sa kagulangan kag sa panong sang mga karnero sa palahalban. Kag kon magsalakay ini ginalumpatan niya ang iya biktima kag ginagus-ab, kag indi ini makaluwas sa iya. 9 Magamadinalag-on ang mga Israelinhon kontra sa ila mga kaaway. Laglagon gid nila sila tanan.”

Pagalaglagon sang Dios ang mga Ginasaligan sang mga Israelinhon

10 Nagsiling ang Ginoo, “Sa palaabuton nga mga inadlaw, ipapatay ko ang inyo mga kabayo kag gub-on ko ang inyo mga karwahe. 11 Gub-on ko ang inyo mga banwa pati na ang napaderan nga mga banwa. 12 Gub-on ko ang inyo mga anting-anting kag madula ang inyo mga manugbabaylan. 13 Indi na kamo makasimba sa mga imahen kag sa handumanan nga mga bato nga inyo ginhimo, kay gub-on ko ini 14 pati ang mga hulohaligi nga simbolo sang diosa nga si Ashera. Kag laglagon ko gid ang inyo mga banwa. 15 Sa akon puwerte nga kaakig, magabalos ako sa mga nasyon nga wala nagtuman sa akon.”

6

Ang Akusasyon sang Dios Batok sa mga Israelinhon

1 Nagsiling si Micas, “Pamatii ninyo ang isiling sang Ginoosa inyo nga mga Israelinhon. Sige na, ipresentar ninyo ang inyo kaso; pabatia ninyo ang mga bukid* sa inyo ihambal. 2 Kag kamo nga mga bukid kag mabakod nga mga pundasyon sang kalibutan, pamatii ninyo ang akusasyon sang Ginoo kontra sa mga Israelinhon nga iya katawhan. Amo ini ang iya akusasyon:

3 “Mga katawhan ko, ano bala nga sala ang nahimo ko sa inyo? Ginpabudlayan ko bala kamo? Sabta ninyo ako. 4 Ginpaguwa ko pa gani kamo kag ginhilway sa Egypt nga sa diin gin-ulipon kamo. Kag ginpili ko si Moises, Aaron kag si Miriam sa pagpangulo sa inyo. 5 Mga katawhan ko, dumduma ninyo nga ginsugo ni Haring Balak sang Moab si Balaam nga anak ni Beor nga pakamalauton kamo pero ginpahambal ko si Balaam sang mga pagpakamaayo sa inyo. Dumduma man ninyo kon paano ko kamo ginbuligan sang nagpanglakaton kamo halin sa Shitim hasta sa Gilgal, para mareyalisar ninyo ang pagluwas† ko sa inyo.”

6 Nagsabat ang isa sa mga Israelinhon, “Ano bala ang ihalad ko sa Ginoo, ang Dios nga sa langit, kon magsimba ako sa iya? Mahalad bala ako sang baka nga isa ka tuig bilang halad nga ginasunog? 7 Malipay ayhan ang Ginoo kon halaran ko siya sang linibo ka karnero kag madamo gid nga lana? Ihalad ko bala sa iya ang akon kamagulangan nga anak bilang bayad sa akon mga sala?”

8 Nagsabat si Micas, “Gintudluan kita sang Ginoo kon ano ang maayo. Kag amo ini ang iya gusto nga ipatuman sa aton: Himuon ta kon ano ang matarong, pasulabihon ta ang pagkaluoy sa iban, kag magsunod kita sa aton Dios nga may pagpaubos.”

Silutan sang Dios ang mga Israelinhon

9 Pamati kamo sa ginasiling sang Ginoo sa siyudad sang Jerusalem, kay ang nagatahod sa iya amo ang may husto nga kaalam:

“Kamo nga mga miyembro sang tribo sang Juda, magtipon kamo sa siyudad sang Jerusalem kag magpamati.‡ 10 Malaot kamo nga katawhan! Indi ko malimtan ang mga manggad nga natipon ninyo sa malain nga paagi. Nagagamit kamo sang indi husto nga talaksan—ang buluhaton nga akon ginapakamalaot. 11 Indi puwede nga pabay-an ko lang kamo sa inyo nga pagpangdaya sa inyo kilohan. 12 Mapintas ang inyo manggaranon nga mga tawo, kag mga butigon kamo. 13 Gani tungod sang inyo mga sala gin-umpisahan ko na ang pagsilot sa inyo para laglagon kamo. 14 Matuod nga makakaon kamo, pero indi kamo mabusog; permi gihapon kamo gutumon. Magatipon kamo sang mga patubas, pero indi ninyo ini mapuslan, kay ipakuha ko ini sa inyo mga kaaway sa tion sang inaway. 15 Magatanom kamo, pero indi kamo ang magaani sini. Magapuga kamo sang mga olibo, pero indi kamo ang magapulos sang lana sini. Magalinas kamo sang mga ubas, pero indi kamo ang magainom sang bino sini. 16 Matabo ini sa inyo tungod kay ginsunod ninyo ang malain nga mga binuhatan, mga pagsulundan, kag mga laygay ni Haring Omri kag sang panimalay ni Haring Ahab. Gani laglagon ko kamo, kag insultuhon kamo kag yagutaon sang iban nga mga nasyon.”

7

Ang Kalautan sang mga Israelinhon

1 Nagsiling si Micas, “Kaluluoy ako! Pareho ako sa tawo nga gutom nga nagapangita sang mga nabilin nga mga bunga* sang ubas ukon higera pero wala siya sing may nakita. 2 Ang buot ko silingon, wala na ako sing may nakita nga tawo sa Israel nga matutom sa Dios. Wala na sing may nabilin nga matarong nga tawo. Ang kada isa nagahulat sang kahigayunan sa pagpatay sang iya kasimanwa, pareho sang tawo nga nagahulat sa pagsiod sang sapat nga iya dalakpon. 3 Sagad sila sa paghimo sang malain. Ang mga pangulo kag mga huwis nagabaton sang lagay. Kag nagasunod lang sila sa luyag sang mga kilala kag gamhanan nga mga tawo. Nagaisa sila sa pagtiko sang hustisya. 4 Ang pinakamatarong sa ila daw pareho lang sa tunukon nga mga hilamon nga wala sing pulos. Nag-abot na ang tion nga silutan sang Dios ini nga mga tawo pareho sang iya ginpaandam sa ila paagi sa mga propeta nga pareho sa mga manugbantay sa tore. Gani karon magasalasala sila.

5 “Tungod nga lapnag na ang kalautan, indi na kamo magsalig sa inyo mga abyan, bisan pa ang malapit ninyo nga mga abyan. Kag maghalong man kamo sa inyo ginasugid bisan sa inyo pinalangga nga asawa. 6 Kay sa sini nga tiyempo, ang anak nga lalaki wala nagatahod sa iya amay, ang anak nga babayi nagabato sa iya iloy, kag ang umagad nga babayi nagabato sa iya ugangan nga babayi. Ang kontra sang isa ka tawo amo mismo ang miyembro sang iya kaugalingon nga panimalay.

7 “Pero ako ya magasalig gid sa Ginoo nga akon Dios. Magahulat ako sa iya nga luwason niya ako. Kag pamatian gid niya ang akon pangamuyo.”

Pagaluwason sang Dios ang mga Israelinhon

8 Nagsiling ang mga Israelinhon, “Indi dapat magyaguta ang aton mga kaaway sa aton. Kay bisan nalaglag kita mabangon kita liwat. Kag bisan ara kita sa kadulom ang Ginoo amo ang aton kasanag. 9 Tungod nga nakasala kita sa Ginoo, dapat lang nga antuson ta ang iya silot sa aton hasta nga apinan niya kita kag hatagan sang hustisya. Makita ta ang iya pagluwas sa aton† paagi sa pagdala niya sa aton sa kasanag. 10 Makita ini sang aton mga kaaway kag mahuy-an sila. Kay nagayaguta sila sang una sa aton nga nagasiling, ‘Diin na bala ang Ginoo nga inyo Dios?’ Sa indi madugay makita ta ang ila pagkalaglag. Mangin pareho sila sa lutak nga ginatasak-tasak sa karsada.”

11 Nagsiling si Micas sa mga taga-Jerusalem, “Magaabot ang tion nga patindugon ninyo liwat ang inyo mga pader kag sa sina nga tion magalapad pa gid ang inyo teritoryo. 12 Sa sina man nga tion magakadto sa inyo ang mga tawo halin sa Assyria kag sa mga banwa sang Egypt, kag sa mga lugar nga halin sa Egypt pakadto sa Suba sang Euphrates, kag halin sa malayo nga mga lugar.‡ 13 Mangin mamingaw ang mga nasyon sa kalibutan tungod sang kalautan sang mga pumuluyo sini.”

Nagpangamuyo ang mga Israelinhon nga Kaluoyan Sila sang Dios

14 Nagpangamuyo ang mga Israelinhon, “Ginoo, bantayi kami nga imo katawhan nga imo ginapanag-iyahan, pareho sang pagbantay sang manugbantay sang mga karnero. Ang mga duta sa palibot namon bugana sang palahalban, pero kami nagakabuhi nga kamihanon lang sa kamingawan. Palapara liwat ang amon teritoryo hasta sa Bashan kag sa Gilead pareho sang una. 15 Magpakita ka sa amon sang mga milagro pareho sang imo ginhimo sang una sang ginpaguwa mo kami sa Egypt. 16 Makita ini sang iban nga mga nasyon kag mahuy-an sila sa pihak sang ila pagkagamhanan. Kag indi na sila maghambal kag magpamati sang mga pagyaguta sa amon. 17 Magakamang sila sa duta pareho sang man-og tungod sa kahuya. Magaguwa sila sa ila mga palanaguan nga nagakurog sa kahadlok sa imo, Ginoo nga amon Dios. 18 Wala na sing iban nga dios nga pareho sa imo. Ginpatawad mo ang mga sala sang imo nabilin nga katawhan nga imo ginapanag-iyahan. Wala ka nagapabilin nga akig hasta san-o tungod kay ginakalipay mo ang paghigugma sa amon. 19 Sa liwat kaluoyan mo kami kag kuhaon mo ang tanan namon nga mga sala. Daw pareho lang nga tasakon mo ini kag dayon ihaboy sa kadadalman sang dagat. 20 Ipakita mo ang imo katutom kag paghigugma sa amon nga mga kaliwat ni Abraham kag ni Jacob, pareho sang imo ginpromisa sa ila sang una nga panahon.”

* 1:1 sa Samaria kag sa Jerusalem: Ang Samaria amo ang kapital sang Israel kag nagarepresentar sang bilog nga ginharian sang Israel. Ang Jerusalem amo ang kapital sang Juda kag nagarepresentar sang bilog nga ginharian sang Juda.

† 1:2 mga katawhan nga ara sa kalibutan: ukon, mga Israelinhon nga ara sa Israel

‡ 1:2 balaan nga templo: Siguro ang iya templo sa Jerusalem ukon ang iya puluy-an sa langit.

§ 1:4 magaluhob: sa iban nga Bisaya, magalupyak

* 1:5 Israel kag sang Juda: sa Hebreo, Jacob…Israel

† 1:7 ginbayad…sa templo: Sa sini nga templo, nagapakighilawas ang mga lalaki sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas bilang pagsimba sa ila mga dios-dios. Ang bayad sa mga babayi ginagamit sa mga buluhaton sa templo.

‡ 1:8 talunon nga ido: sa English, jackal

§ 1:8 bukaw: ukon, ostrich

* 1:9 kapital nga siyudad: sa literal, puwertahan

† 1:10 Bet Leafra: Ang ini nga lugar kag ang iban pa nga mga lugar sa bersikulo 11-15 posible nga sakop sang Juda.

‡ 1:13 mga pumuluyo sang Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

§ 1:14 magpaalam na kamo: sa literal, maghatag kamo sang regalo bilang pagpaalam.

* 1:14 banwa: sa literal, mga balay

† 1:15 sang Ginoo: sa Hebreo, ko

‡ 1:15 Juda: sa Hebreo, Israel. Siguro ang buot silingon sini amo ang nasyon sang Juda.

§ 1:16 mga kabataan: Posible man nga ini amo ang mga banwa sang Juda nga ginmitlang sa bersikulo 10-15.

* 2:7 Ngaa…Jacob: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 2:10 Malaglag…mapuslan: ukon, Malaglag gid kamo sing bug-os.

‡ 2:12 Israel…Juda: sa Hebreo, Jacob…Israel

* 3:1 si Micas: sa Hebreo, ako

† 3:1 Israel…Juda: sa Hebreo, Jacob…Israel

* 4:1 pinakaimportante: sa literal, pinakamataas

† 4:8 Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

‡ 4:8 pareho…kasapatan: Siguro ang buot silingon nga ang Zion amo ang lugar nga sa diin ang Dios nagabantay sa iya katawhan pareho sang isa ka manugbantay sang mga kasapatan.

§ 4:9-10 mga pumuluyo sang Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

* 4:11 Pakahuy-an: ukon, Dagtaan

† 4:13 mga pumuluyo sang Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

* 5:1 Karon…soldado: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 5:2 pinakagamay: ukon, pinakakubos

‡ 5:3 ang babayi nga nagapasakit: Siguro amo ang Jerusalem. (Tan-awa ang 4:9-10.) Sa tiyempo nga ginadumalahan sang kaaway ang mga Israelinhon, matawo ang ila pangulo nga magaluwas sa ila.

§ 5:5 maayo nga kahimtangan: Ang Hebreo sini amo ang “shalom,” nga nagakahulugan sang kalinong, kauswagan, maayo nga relasyon, kalipay, kadalag-an.

* 5:6 nila: sa Hebreo, niya. Posible ang pangulo nga ginasiling sa Mic. 5:2-5.

* 6:1 pabatia…bukid: Ang mga bukid nagaserbi nga mga testigo sa kaso.

† 6:5 pagluwas: ukon, matarong nga buhat

‡ 6:9 Kamo…magpamati: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 7:1 nabilin nga mga bunga: Kinabatasan sang mga Israelinhon ang pagbilin sang mga nagkalabilin nga mga bunga para siputon sang mga imol, balo, ukon mga pangayaw.

† 7:9 pagluwas sa aton: ukon, pagkamatarong

‡ 7:12 halin sa malayo nga mga lugar: sa literal, halin sa isa ka dagat pakadto sa isa ka dagat kag halin sa isa ka bukid pakadto sa isa ka bukid.

Nahum

1

2

3

Nahum

1

1 Ang mensahi sang sini nga libro parte sa Nineve.* Ginpahayag ini sang Ginoo kay Nahum nga taga-Elkosh.

Ang Kaakig sang Dios sa Nineve

2 Indi gid gusto sang Ginoong Dios nga may ginasimba ang mga tawo nga iban. Akig siya sa iya mga kaaway kag ginabalusan niya sila. 3 Indi siya tuod dali mangakig, pero puwerte siya kagamhanan kag silutan gid niya ang nakasala. Kon mag-agi siya nagahagunos ang hangin kag nagabagyo. Ang mga panganod daw sa yab-ok nga nagatap-ok sa iya mga tiil. 4 Sa iya nga pagmando nagamala ang mga dagat kag ang mga suba, nagakalaya ang mga tanom sa Bashan, sa Bukid sang Carmel, kag sa Lebanon.† 5 Tungod sang iya presensya nagauyog ang kalibutan, pati na ang mga bukid, kag pati ang mga tawo sa kalibutan nagakurog. 6 Sin-o bala ang makaagwanta sang iya puwerte nga kaakig? Kon mangakig siya daw nagabuga siya sang kalayo, kag ang mga bato nagakalabuka sa iya atubangan.

7 Maayo ang Ginoo; mabakod siya nga dalangpan sa tion sang kalisod, kag ginatatap niya ang nagadangop sa iya. 8 Pareho siya sa mabaskog nga baha nga magaubos laglag sang iya mga kaaway. Lagson niya ang iya mga kaaway hasta nga mapatay niya sila.‡ 9 Mga taga-Assyria, kon ano man ang inyo malain nga ginaplano kontra sa katawhan sangGinoo, dulaon ina sang Ginoo, kag indi na ina maliwat pa. 10 Daw pareho kamo sa tawo nga hubog nga nasalawid sa tunukon nga mga kahoy-kahoy. Laglagon gid kamo pareho sang pagsunog sang dagami.§ 11 Ang isa sang inyo mga pangulo nagplano sing malain kontra sa katawhan sangGinoo. Ang iya ginalaygay malain.

12 Amo ini ang ginasiling sang Ginoosa mga taga-Juda: “Bisan madamo kag makusog ang inyo kaaway nga mga taga-Assyria, pagalaglagon ko sila hasta nga mawala sila. Bisan tuod nga ginpaantos ko kamo indi ko na ina paghimuon pa liwat. 13 Kay karon hilwayon ko na kamo sa gahom sang mga taga-Assyria.”

14 Amo ini ang ginasiling sang Ginoo sa mga taga-Assyria: “Dulaon ko ang inyo mga kaliwat kag gub-on ko ang mga imahen nga kahoy ukon metal sa templo sang inyo mga dios-dios. Ipreparar ko na ang inyo mga lulubngan kay indi kamo dapat mabuhi.”

15 Tan-awa bala ninyo nga mga taga-Juda! May mensahero nga nagalatas sa mga kabukiran sa pagdala sa inyo sang maayong balita nga may kalinong na sa inyo nga lugar. Gani sauluga ninyo ang inyo mga piesta kag tumana ninyo ang inyo mga panaad sa Ginoo. Kay ang malain nga nasyon sang Assyria indi na gid magsalakay sa inyo, kay pagalaglagon sila sing bug-os.

2

Ang Pagkalaglag sang Nineve

1 Mga taga-Nineve, ginasalakay na kamo sang inyo kaaway nga magapalapta sa inyo. Gani guwardyahi ninyo ang mga pader sang inyo siyudad kag bantayi ninyo ang mga dalan. Tipuna ninyo ang inyo mga soldado kag magpreparar kamo sa pagpakig-away. 2 Kay bisan tuod nga ginlaglag ninyo ang Israel kag ang Juda* nga daw sa mga tanom sang ubas nga ginpamatay,† ibalik sang Ginoo ang pagkagamhanan sang Israel.

3 Pula ang taming kag ang bayo sang mga soldado nga kaaway ninyo. Kag sa tion nga magasalakay sila nagainggat ang metal sang ila mga karwahe kag nagasirbe ang ila mga kabayo.‡ 4 Nagahagunos ang ila mga karwahe sa mga karsada, nga nagapakadto-pakari sa mga plasa. Nagaidlab ini pareho sang sulo kag nagaigrab pareho sang kilat. 5 Ginasugo sang hari ang mga opisyal sang mga soldado. Nagakaladasma sila sa sobra nga dali-dali sa pagpalapit sa inyo mga pader para ipatakod ang panagang nga para sa mga soldado nga nagawasak sang pader.§ 6 Mabuksan ang mga puwertahan sang inyo siyudad sa may suba dampi kag marumpag ang inyo palasyo. 7 Nadeklarar na nga pagabihagon kamo* kag dal-on sa iban nga lugar.† Magaugayong ang inyo mga ulipon nga babayi nga daw sa mga pating samtang ginapukpok nila ang ila dughan sa pagpangasubo. 8 Ang mga tawo nga nagapalagyo halin sa Nineve daw sa tubig nga nagailig halin sa nawasak nga punong. Ang mga nagapalagyo ginapabalik sang ila mga upod pero wala gid sing may nagbalik.

9 Kamo nga nagasalakay sa Nineve, panguhaa ninyo ang mga pilak kag bulawan sa sini nga siyudad kay puno ini sang manggad. 10 Malaglag, maguba, mawasak na ang Nineve! Gani ginakulbaan ang iya mga pumuluyo; nagapalangurog ang ila bilog nga lawas pati ang ila mga tuhod, kag nagapalanglapsi sila. 11-12 Ang Nineve daw pareho sa kuweba nga ginaestaran sang isa ka leon kag sang iya paris nga leon, kag sang ila mga bata. Wala sing may makaano sa ila dira sa kuweba. Ginapatay kag ginagus-ab sang leon ang iya biktima kag ginapanagtag ini sa iya paris kag sa ila mga bata. Ginapuno niya ang iya kuweba sang unod sang iya biktima.‡ Pero karon, ang Nineve laglagon na. 13 Kay nagasiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Pamati kamo mga taga-Nineve! Kontra ko kamo! Gani sunugon ko ang inyo mga karwahe kag mapatay ang inyo mga soldado§ sa inaway. Untaton ko na ang inyo pagpangbiktima sa kalibutan. Indi na kamo makapadala sang mga mensahero sa iban nga mga nasyon sa paghambal sa ila kon ano ang inyo gusto nga ipatuman sa ila.”

3

Kaluluoy ang Nineve

1 Kaluluoy ang siyudad sang Nineve. Ang iya pumuluyo madamo sang ginpamatay nga mga tawo, kag mga butigon sila. Madamo sila sang mga pagkabutang nga gin-agaw sa iban, kag wala sila nagakawad-an sang mabiktima. 2 Salakayon gid sila sang ila kaaway. Mabatian nila ang paglagapak sang latigo sa mga kabayo, ang pagrinungkadol sang mga rueda sang mga karwahe, ang paglinagapak sang mga tiil sang mga kabayo, kag ang pagdinaguldol* sang mga karwahe. 3 Makita nila ang mga nagasaruso nga mga manugkabayo, ang nagainggat nga mga espada kag mga bangkaw, kag ang puwerte kadamo nga mga patay nga ginpangtumpok. Nagakasandad gani ang mga soldado sa mga patay. 4 Matabo ini sa Nineve tungod nga pareho siya sa babayi nga makapila na nga nagbaligya sang iya lawas, nga makatilintar kag nagapanglumay. Gani naganyat niya ang mga nasyon nga magpasakop sa iya.

5 Karon, nagasiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Pamati kamo nga mga taga-Nineve! Kontra ko kamo! Gani pakahuy-an ko kamo sa iban nga mga nasyon kag mga ginharian pareho sang babayi nga gin-alsa ang iya bayo hasta sa ulo kag nakita ang iya pagkahublas. 6 Pakamalauton ko kamo pareho sang isa ka tawo nga ginahabuyan sang basura. Gani magatulok sa inyo ang mga tawo nga naham-ot. 7 Kag ang tanan nga makakita sa inyo magalikaw kag magasiling, ‘Guba na ang Nineve. Wala sing may magahibi para sa iya. Wala gid sing may magalipay sa iya.’ ”

8 Mas labaw pa bala ang Nineve sang sa Tebes nga malapit sa Suba sang Nilo? Ini nga suba nagaprotektar sa Tebes pareho sang mga pader sa palibot sini. 9 Ang Ethiopia† kag ang bilog nga Egypt amo ang puwersa sang Tebes, kag abi niya magapabilin ini hasta san-o. Ang Put kag ang Libya kadampig niya nga mga nasyon. 10 Pero sa pihak sina ginbihag ang iya mga katawhan kag gindala sa iban nga lugar. Ginpangdugmok ang ila magagmay nga mga bata sa mga karsada. Ginpangkadenahan ang ila dungganon nga mga tawo kag ginpartida nga mangin mga ulipon paagi sa paggabot-gabot. 11 Amo man sa inyo nga mga taga-Nineve, mangin pareho kamo sa hubog nga wala sing kalibutan kon ano ang nagakatabo sa iya. Salakayon man kamo sang inyo kaaway kag magapangita kamo sang palanaguan nga indi kamo madakpan. 12 Ang tanan ninyo nga napaderan nga mga banwa mangin pareho sa kahoy nga higera nga ang iya premiro nga mga bunga luto na; kag kon uyugon gani nagakahulog lang ang mga bunga kag puwede na dayon kaunon. 13 Tan-awa bala ninyo ang inyo mga soldado—daw mga babayi sila! Ang mga trangka sang puwertahan sang inyo siyudad magakalasunog, gani mahapos na ini sudlon sang inyo mga kaaway.

14 Sige, magpreparar kamo sa pag-abot sang inyo mga kaaway. Magtipon kamo sang tubig para may imnon kamo. Pabakura pa gid ninyo ang mga pader sa palibot sang inyo siyudad; maghimo kamo sang mga tisa‡ kag kay-uha ninyo ini nga mga pader. 15 Pero dira mismo sa inyo lugar magakalamatay kamo sa kalayo kag sa espada, pareho sang mga talamnan nga ginsalakay sang mga apan.

Nagdamo kamo pareho sang mga apan! 16 Ginpadamo ninyo ang inyo mga negosyante nga daw sobra pa sa kadamuon sang mga bituon sa langit. Pero mangin pareho sila sa mga apan nga sang pagkaubos nila sang mga tanom naglulupad sila palayo. 17 Ang inyo mga guwardya kag mga opisyal daw pareho sang mga apan nga puwerte kadamo, nga nagatiner sa mga pader kon matugnaw ang panahon. Pero kon magbutlak na gani ang adlaw, nagalupad sila palayo kag wala sing may nakahibalo kon sa diin sila nagkadto.§

18 Hari sang Assyria, magakalamatay ang imo mga manugdumala. Magalinapta ang imo katawhan sa mga bukid, kag wala na sing may magtipon sa ila. 19 Mangin pareho ka sa pilason nga tawo nga ang iya pilas indi na mag-ayo. Ang tanan nga makabati sang balita sang imo pagkalaglag magapalakpak sa kalipay, kay tanan sila permi mo nga ginapintasan.

* 1:1 Nineve: Amo ini ang kapital sang Assyria kag nagarepresentar sang bilog nga nasyon sang Assyria.

† 1:4 Bashan…Lebanon: Kilala ang ini nga mga duta sa ila nga pagkamapatubason.

‡ 1:8 hasta nga mapatay niya sila: sa literal, hasta sa kadadalman, nga ang buot silingon ang lugar sang mga patay.

§ 1:10 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 2:2 Israel…Juda: sa Hebreo, Jacob…Israel

† 2:2 nga daw sa mga tanom…ginpamatay: ukon, kag ginpamatay ang ila mga tanom sang ubas; ukon, kag gindula ang ila mga kanta.

‡ 2:3 nagasirbe ang ila mga kabayo: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, ginabalabad nila ang mga (bangkaw nga hinimo halin sa) kahoy nga sipres.

§ 2:5 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

* 2:7 pagabihagon kamo: ukon, kuhaon ang mga pagkabutang sang inyo siyudad. Sa literal, ubahan kamo.

† 2:7 Nadeklarar na…lugar: Ang Hebreo sang pulong nga “Nadeklarar na,” suno sa iban, ngalan sang rayna sang Nineve ukon ngalan sang imahen sang diosa nga si Ishtar. Kon amo ini, ang rayna (ukon ang diosa) pagaubahan kag dal-on sa iban nga lugar.

‡ 2:11-12 Ang buot silingon sini nga paanggid amo nga ang mga taga-Nineve nagasalig nga wala sing may makaano sa ila. Ginasalakay nila ang iban nga mga nasyon kag ginakuha nila ang mga pagkabutang sini kag ginadala nila sa ila lugar para makabenipisyo ang ila mga pumuluyo.

§ 2:13 mga soldado: sa literal, mga bataon nga leon

* 3:2 pagdinaguldol: sa iban nga Bisaya, pagdinagaldal

† 3:9 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

‡ 3:14 tisa: sa English, brick

§ 3:17 Ang buot silingon sang sini nga mga bersikulo amo nga ang mga negosyante, mga guwardya, kag mga opisyal sang Nineve indi masaligan. Sa tion nga salakayon ang Nineve magapalagyo lang sila.

Habakuk

1

2

3

Habakuk

1

1 Amo ini ang mensahi ni Propeta Habakuk nga ginpahayag sa iya sang Ginoo.

Ang Una nga Reklamo ni Habakuk

2 Nagsiling si Habakuk, “O Ginoo, hasta san-o pa bala ako magpangayo sang bulig sa imo kag pamatian mo ako? San-o mo pa bala kami luwason sa mga tawo nga nagapamintas sa amon? 3 Ngaa ginapakita mo pa sa akon ini nga kalautan kag kagamo? Bisan diin lang makita ko ang pagpinatyanay, pagpamintasanay, pag-ilinaway kag pagbinaisay. 4 Gani nangin wala na sing pulos ang kasuguan. Kag wala na man ginapahari ang hustisya tungod kay ang mga tawo nga may sala amo ang nagadaog sa korte kag indi ang mga tawo nga wala sing sala. Gani natiko ang hustisya.”

Ang Sabat sang Dios kay Habakuk

5 Nagsabat ang Dios, “Tan-awa ninyo sing maayo ang nagakalatabo sa mga nasyon kag matingala gid kamo sa inyo makita. Kay may himuon ako sa inyo tiyempo nga indi gid kamo magpati bisan may magsugid pa sini sa inyo. 6 Kay pagahumon ko ang mga taga-Babilonia.* Ini nga katawhan puwerte kapintas kag nagapadasodaso sa pagsalakay sa iban nga mga nasyon para agawon ang mga lugar nga indi ila. 7 Ginakahadlukan gid sila sang mga tawo. Ginahimo nila ang ila naluyagan kag wala sing may makapugong sa ila. 8 Ang ila mga kabayo mas madasig pa sa leopard kag mas mapintas pa sa wolf nga nagapangita sang iya kalan-on kon gab-i. Nagadalagan ini halin sa malayo nga mga lugar, nga daw sa nagalupad nga agila nga nagasibad sa pagdagit sang iya biktimahon. 9 Nagapadulong ang panong sang ila mga soldado nga handa sa pagpamintas. Daw pareho ini sa mabaskog nga hangin nga halin sa east. Ang ila mga nabihag daw pareho kadamo sa balas. 10 Ginayaguta lang nila ang mga hari kag mga pangulo. Kag ginakadlawan lang nila ang tagsa ka napaderan nga siyudad, kay mataklas nila ini paagi sa pagtumpok sang duta sa kilid sang pader, kag dayon maagaw nila ang siyudad. 11 Pagkatapos mahalin sila nga daw sa hangin lang nga naglabay. Ini sila nakasala, kay wala sila sing iban nga ginapakadios kundi ang ila lang nga ikasarang.”

Ang Ikaduha nga Reklamo ni Habakuk

12 Nagsiling si Habakuk, “O Ginoo, Dios ikaw halin sang una. Ikaw ang akon balaan nga Dios kag wala ka sing kamatayon. O Ginoo nga palalipdan nga bato, ginpili mo ang mga taga-Babilonia sa pagsilot sa amon. 13 Tungod nga matarong ka, indi ka makabatas nga magtulok sa kalautan kag kagamo. Pero ngaa ginapabay-an mo lang ang mga traidor nga taga-Babilonia? Ngaa ginatugutan mo nga laglagon nila ang mga tawo nga indi gani masyado kalaot kon ikomparar sa ila? 14 Ginhimo mo ang ila mga kaaway nga daw pareho sa mga isda, nga wala sing pangulo nga magpangapin sa ila. 15 Nagakinalipay kag nagasinadya ang mga taga-Babilonia sa ila nga pagbihag sang ila mga kaaway nga daw pareho lang sa mga isda nga nadakpan paagi sa bunit ukon pukot. 16 Kag tungod nga madamo ang ila nabihag, ginadayaw nila ang ila ikasarang pareho sang mangingisda nga nagapadungog sang iya bunit ukon pukot paagi sa pagsunog sang insenso bilang halad sa sini nga mga butang. Kay paagi sa iya bunit ukon pukot nagmanggaranon siya kag nakapagusto siya sang manamit nga pagkaon. 17 Gani, Ginoo, sigihon na lang bala nila ang wala luoy-luoy nga pagpamihag kag pagpanglaglag sa mga nasyon?”

2

1 Nagsiling dayon si Habakuk, “Masaka ako sa tore, sa akon balantayan, kag hulaton ko kon ano ang isiling sa akon sang Ginoo kag kon ano ang iya isabat sa akon reklamo.”*

Ang Sabat sang Dios kay Habakuk

2 Amo ini ang sabat sang Ginoo kay Habakuk: “Isulat sing maathag sa malapad nga bato ang igapahayag ko sa imo para mahapos ini basahon. 3 Isulat lang anay ini kay wala pa mag-abot ang gintalana nga tion nga matabo ini. Pero matabo gid ini sa indi madugay kag indi ini mapaslaw. Kon daw madugay-dugay ini hulata lang, kay sigurado gid nga matabo ini kag indi maatrasar. 4 Amo ini ang isulat:

“Tan-awa ang mga bugalon! Mga malain sila nga mga tawo. Pero ang matarong nga tawo magakabuhi tungod sang iya pagtuo.† 5 Sa pagkamatuod, ang manggad‡ indi masaligan. Kag ang bugalon nga mga tawo nga dalok sa manggad indi mapahamtang kag indi kontento. Pareho sila sa kamatayon nga wala nagakaayawan. Amo ina kon ngaa ginabihag nila ang madamo nga nasyon. 6 Pero yagutaon sila sang sina nga mga nasyon paagi sa masakit nga binalaybay nga nagasiling,

“ ‘Kaluluoy kamo nga nagapanguha sang mga butang nga indi inyo kag nagatipon sang manggad paagi sa pagpanguwarta. Hasta san-o pa bala ninyo ina himuon?’ 7 Pero ang matuod, gulpi lang kamo nga balusan sang mga nasyon nga ginbihag ninyo,§ kag tungod sa ila magakurog kamo sa kahadlok, kag sila naman ang magaagaw sang inyo mga pagkabutang. 8 Tungod nga madamo nga nasyon ang gin-agawan ninyo sang mga pagkabutang, kamo naman ang agawan sang mga tawo nga nagkalabilin sa sini nga mga nasyon. Matabo ini sa inyo tungod sa pagpamatay ninyo sang mga tawo kag sa pagpanghalit ninyo sang ila mga duta kag mga banwa.

9 “Kaluluoy kamo nga nagapatindog sang mga balay* halin sa kuwarta nga nakuha ninyo sa malain nga paagi. Ginapapag-on pa ninyo ang inyo mga balay para indi kamo maano kon mag-abot ang katalagman. 10 Tungod sang pagpamatay ninyo sang madamo nga tawo, kamo pagapatyon man kag pagagub-on ang inyo mga balay.† 11 Ang mga bato sa dingding kag ang mga balayan sang inyo mga balay daw sa magasinggit sa pagpangayo sang bulig kay maguba na ang balay.

12 “Kaluluoy kamo nga nagatukod sang banwa sa mapintas nga paagi. Handa kamo nga magpatay sang tawo basta matukod lang ini. 13 Pero inang ginpatukod ninyo sa mga katawhan nga ginbihag ninyo pagasunugon man lang, gani mangin wala sing pulos ang ila pinangabudlayan. Gintalana na ini sang Ginoo nga Makagagahom. 14 Kay ang mga tawo sa kalibutan mapun-an sang ihibalo parte sa gahom sang Ginoo, subong nga ang dagat puno sang tubig.

15 “Kaluluoy kamo! Kay sa inyo kaakig ginapakahuy-an ninyo ang inyo katupad nga mga nasyon. Daw pareho lang nga ginahubog ninyo sila sang bino para makita ninyo ang ila pagkahublas. 16 Karon kamo naman ang mahuy-an imbes nga padunggan, kay pagasilutan gid kamo sang Ginoo. Daw pareho lang nga paimnon niya kamo sang bino para kon hubog na gani kamo makita ang inyo pagkahublas‡ kag mahuy-an gid kamo. 17 Ginpangtapas ninyo ang mga kahoy sa Lebanon, kag tungod sini nagkalamatay ang mga sapat didto. Gani halitan man kamo kag magakurog kamo sa kahadlok. Matabo ini sa inyo tungod sa pagpamatay ninyo sang mga tawo kag sa pagpanghalit ninyo sang ila mga duta kag mga banwa.

18 “Ano bala ang pulos sang mga dios-dios? Ginhimo man lang ina sang tawo halin sa kahoy ukon metal, kag indi man ina makasugid sang matuod. Kag ngaa bala nga ginapatihan gid ina sang mga tawo nga naghimo sina? Indi gani ina makahambal. 19 Kaluluoy kamo nga nagasiling sa imahen nga kahoy ukon bato, ‘Magbugtaw ka kag buligi kami.’ Indi gani ina makatudlo sa inyo. Kag bisan tuod nga nahaklapan ina sang bulawan kag pilak, pero wala ina sang kabuhi. 20 Pero ang Ginoo iya ara sa iya balaan nga templo sa langit. Gani ang tanan nga ara sa kalibutan maghipos sa iya presensya.”

3

Ang Pangamuyo ni Habakuk

1 Pangamuyo ni Propeta Habakuk suno sa “shigionot”*

2 O Ginoo, nabatian ko ang imo mga ginpanghimo,

kag tungod sini nagatahod ako sa imo.

Karon himua ini liwat sa amon nga tiyempo.

Kag sa tion nga ipakita mo na ang imo kaakig, kaluoyi kami.

3 Ikaw ang Dios nga Balaan nga magaabot† halin sa Teman kag sa Bukid sang Paran.‡,§

Kag ang imo gahom* makita sa kalangitan,

kag tungod sini dayawon ka sang mga tawo sa kalibutan.

4 Ang kasilaw sang imo pag-abot daw pareho sang adlaw;

nagasilak ang imo mga kamot nga sa diin natago ang imo gahom.

5 Magadala ka sang kahalitan sa imo nga pag-abot.

6 Kon magtindog ka nagauyog ang kalibutan,

kag kon magtulok ka nagakurog sa kahadlok ang mga katawhan

kag nagakatiphag ang madugay na nga mga bukid.

Ang imo mga pamaagi magapadayon hasta san-o.

7 Nakita ko ang mga pumuluyo sang Cushan nga ara sa kalisod; ang mga nagaestar sa Midian nagakurog sa kahadlok.

8-9 Ginoo, daw pareho ka sa soldado nga nagasakay sa karwahe

nga makapadaog gid sa inaway.

Preparado ka na nga magpana.

Pero sin-o bala ang imo ginakaugtan?

Ang mga suba bala kag ang mga dagat?

Ginpihak mo ang duta kag nag-ilig dira ang tubig.

10 Ang mga bukid daw pareho sa mga tawo nga nagkurog sang pagkakita nila sa imo.

Nag-ulan sing mabaskog; naghuganas ang tubig sa dagat

kag nagdalagko ang mga balod.

11 Nagpundo ang adlaw kag ang bulan sa ila nahamtangan

sa kirab sang imo nagahuganas nga mga pana

kag sa kasilaw sang imo nagaidlak nga bangkaw.†

12 Tungod sa imo puwerte nga kaakig ginlatas mo ang kalibutan

kag gintasak-tasak ang mga nasyon,

13 para luwason mo ang imo pinili nga katawhan.

Ginpatay mo ang pangulo sang malain nga ginharian

kag ginlaglag mo sing bug-os ang iya katawhan.

14 Gintuhog mo ang ulo sang kumander sang iya mga soldado

kag ang pana mismo sang kumander ang imo gin-gamit.

Ginhimo mo ini sang ginsalakay nila kami nga daw pareho sang bagyo para maglapta kami.

Kay ang ila kalipayan amo ang paglaglag sa amon nga mga makaluluoy,

nga nagapanago sa kahadlok.

15 Daw pareho ka sa soldado nga ang iya kabayo ginpatarag niya sa dagat sa paglabugay sini.

16 Sang mabatian ko ining ginpahayag sang Ginoo sa akon,

nagkurog ang akon bilog nga lawas pati ang akon bibig tungod sa kahadlok.

Nagpalangluya ako kag nagkurog ang akon mga tiil.

Kag tungod sa sining ginpahayag sang Ginoo,

hulaton ko nga may pagbatas ang panahon nga silutan niya ang mga nagsalakay sa amon.

17 Bisan indi magpamunga ang kahoy nga higera, ang ubas, ukon ang kahoy nga olibo,

kag bisan indi magpatubas ang duta, kag bisan magkalapatay ang mga kasapatan sa toril,

18 magakalipay gihapon ako tungod kay ang Ginoong Dios amo ang nagaluwas sa akon.

19 Siya ang nagahatag sa akon sang kusog.

Ginapabaskog niya ang akon mga tiil pareho sa tiil sang usa,

para mataklad ko ang mataas nga mga lugar.

Sa direktor sang mga manugkanta: Gamita ang mga instrumento nga may kuwerdas.

* 1:6 taga-Babilonia: sa literal, Kaldeanhon. Amo ini kon kaisa ang tawag sa mga taga-Babilonia.

* 2:1 kon ano…reklamo: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 2:4 Pero…pagtuo: ukon, Pero ang tawo nga ginpakamatarong tungod sang iya pagtuo magakabuhi.

‡ 2:5 manggad: Amo ini sa Dead Sea Scrolls. Sa iban nga mga kopya sang Hebreo, bino.

§ 2:7 mga nasyon nga ginbihag ninyo: sa literal, ang mga gin-utangan ninyo; ukon, ang mga nag-utang sa inyo

* 2:9 nagapatindog sang mga balay: ukon, nagapauswag sang ginharian

† 2:10 balay: ukon, ginharian

‡ 2:16 makita ang inyo pagkahublas: sa literal, makita ang inyo kinatawo nga wala matuli. Sa iban nga dumaan nga mga teksto, magaduling-duling kamo.

* 3:1 suno sa “shigionot”: Indi klaro ang buot silingon sini. Posible nagasugid ini kon paano kantahon ang ina nga pangamuyo ukon ano nga instrumento ang tukaron kon kantahon ina.

† 3:3 magaabot: ukon, nag-abot. Ang masunod nga mga verbs puwede man nga past tense.

‡ 3:3 Teman…Bukid sang Paran: Mga lugar ini sa south sang Juda nga parte sang mga lugar nga gin-agyan sang mga Israelinhon sang pagguwa nila sa Egypt, kag sa diin naeksperiensyahan nila ang presensya sang Ginoo.

§ 3:3 Sa Hebreo may sugpon pa nga “sela,” nga indi klaro ang buot silingon. Makita man ini sa bersikulo 9 kag 13.

* 3:3 gahom: ukon, kasilaw

† 3:11 Ang buot silingon, natabunan sang panganod ang adlaw kag ang bulan gani ang ila kasanag wala makadaog sa kasanag sang kilat.

Zefanias

1

2

3

Zefanias

1

1 Amo ini ang mensahi nga ginpahayag sang Ginoo kay Zefanias sang panahon nga si Josia nga anak ni Amon amo ang hari sang Juda. Si Zefanias anak ni Cushi, si Cushi anak ni Gedalia, si Gedalia anak ni Amaria, kag si Amaria anak ni Hezekia.

Ang Palaabuton nga Kalaglagan

2 Nagsiling ang Ginoo,

“Laglagon ko sing bug-os ang tanan nga ara sa duta—

3 ang mga tawo, ang mga sapat pati na ang mga pispis kag mga isda.

Dulaon ko ang mga nagatulod sa mga tawo sa pagpakasala

pati man ang mga makasasala.*

Laglagon ko gid ang tanan nga tawo sa duta.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

4 Silutan ko ang mga pumuluyo sang Juda

pati na ang tanan nga pumuluyo sang Jerusalem.

Laglagon ko ang mga nagkalabilin nga mga manugsimba sang dios-dios nga si Baal

pati na ang mga pari nga nagaalagad sini,

para indi na sila madumduman pa.

5 Laglagon ko man ang mga nagasaka sa atop sang ila balay

sa pagsimba sa adlaw, bulan kag mga bituon.

Laglagon ko ang mga nagasimba kag nagasumpa nga mag-alagad

indi lang sa akon kundi sa dios-dios man nga si Molec.†

6 Laglagon ko ang mga nagatalikod sa akon

ukon ang mga wala nagadangop sa akon.”

7 Maglinong kamo sa presensya sang Ginoong Dios,

kay malapit na ang adlaw nga magasilot siya.

Ginpreparar na sang Ginoo ang iya katawhan

nga pamatyon pareho sang sapat nga inughalad.

Ginseparar na niya ang mga kaaway nga iya gintawag nga magsalakay sa Juda.

8 “Sa sina nga adlaw, pamatyon ko ang mga taga-Juda pareho sang sapat nga inughalad.

Silutan ko ang ila mga opisyal kag ang mga anak sang ila hari,

kag ang tanan sa ila nga nagasunod sa malain nga mga pangginawi

sang mga taga-iban nga nasyon.‡

9 Silutan ko man sa sina nga adlaw ang tanan nga nagasunod sa mga seremonya

sang mga wala nakakilala sa akon§

kag ang mga nagapamintas kag nagapangdaya

para mapuno nila sang mga pagkabutang ang balay sang ila agalon.*

10 “Ako, ang Ginoo, nagasiling nga sa sina nga adlaw

mabatian ang paghinibi sa Puwertahan sang mga Isda†sang siyudad sang Jerusalem

kag sa bag-o nga parte sang siyudad.

Mabatian man ang puwerte nga gahod

sang mga nagkalarumpag nga mga balay sa mga bukid.

11 Maghibi kamo nga nagaestar sa ubos nga parte‡sang Jerusalem

tungod kay magakalamatay ang tanan ninyo nga mga negosyante.

12 “Sa sina man nga tion usisaon ko sing maid-id§ ang mga taga-Jerusalem

kag silutan ko ang mga tawo nga nagapatawhay-tawhay lang

nga nagasiling sa ila kaugalingon,

‘Wala sing himuon ang Ginoo nga maayo ukon malain.’

13 Agawon ang ila mga pagkabutang

kag bayaan nila ang ila mga balay.

Indi sila ang magaestar sa mga balay nga ila ginpatindog.

Kag indi sila ang magainom sang bino nga halin sa ila gintanom nga mga ubas.”

Ang Makahaladlok nga Adlaw nga Magasilot ang Ginoo

14 Malapit na lang gid ang makahaladlok nga adlaw

nga magasilot ang Ginoo.

Dali na lang ini mag-abot!

Mapait ang ina nga adlaw,

kay bisan gani ang mga soldado magasinggit sa pagpangayo sang bulig.

15 Amo ina nga adlaw nga ipakita sang Dios ang iya kaakig.

Adlaw ina sang kalisod, kasakitan, kalaglagan, kag kapierdihan.

Madulom kag magal-om ang ina nga adlaw,

16 kag mabatian ang pagpatunog sang mga budyong

kag ang pagsininggit sang mga soldado

samtang nagasalakay sila sa napaderan nga mga banwa

kag sa mataas nga mga tore sini.

17 Nagasiling ang Ginoo,

“Padal-an ko sang sina nga kalisod ang mga tawo

kag magalakat sila nga daw sa mga bulag,

tungod kay nakasala sila kontra sa akon.

Magailig ang ila dugo pareho sang tubig,*

kag magakaladunot ang ila mga bangkay pareho sang ipot.†

18 Indi makaluwas sa ila ang ila mga pilak kag mga bulawan

sa sina nga adlaw nga ipakita ko ang akon kaakig

nga pareho sang kalayo nga magalamon sang bilog nga duta.

Gulpi ko lang nga laglagon ang tanan nga nagaestar sa duta.”

2

Ang Panawagan sa Paghinulsol

1 “Wala huya nga nasyon, magtipon kamo kag maghinulsol 2 sa wala pa mag-abot ang gintalana nga tion nga tabugon kamo palayo* pareho sang mga upa nga ginpalid. Maghinulsol kamo sa wala pa mag-abot ang puwerte nga kaakig sang Ginoo. 3 Kamo man nga mapainubuson nga mga tawo, nga nagasunod sa mga sugo sang Ginoo, magdangop man kamo sa iya. Padayuna ninyo ang paghimo sang matarong kag ang pagpaubos. Kay basi pa lang indi kamo maano sa adlaw nga ipakita sang Ginoo ang iya kaakig.

Ang Silot sa Nasyon sang Filistia

4 “Wala na sing may magaestar sa Gaza kag sa Ashkelon. Ang mga pumuluyo sang Ashdod palayason sa sulod lang sang tunga sa adlaw, kag ang mga pumuluyo sang Ekron palayason man sa ila nga banwa. 5 Kaluluoy kamo nga mga Filistinhon† nga nagaestar malapit sa dagat. Amo ini ang ginasiling sang Ginoo kontra sa inyo: ‘Kamo nga mga Filistinhon sa Canaan, laglagon ko kamo, kag wala sing may mabilin sa inyo.’ 6 Gani ang inyo duta nga malapit sa dagat mangin palahalban kag toril sang mga karnero. 7 Ang inyo duta sakupon sang mga nagkalabilin nga mga katawhan sang Juda. Dira sila magapahalab sang ila mga kasapatan, kag kon gab-i dira sila matulog sa mga balay sa Ashkelon. Dumdumon sila sang Ginoo nga ila Dios kag ibalik niya ang ila maayo nga kahimtangan.”

Ang Silot sa Nasyon sang Moab kag sa Nasyon sang Ammon

8-9 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel, “Nabatian ko ang pagpakahuya kag pagpangyaguta sang mga taga-Moab kag taga-Ammon sa akon katawhan. Nagapahambog pa sila nga masarangan nila nga agawon ang duta sang akon katawhan.‡ Gani nagapanumpa ako sa akon kaugalingon nga laglagon ko gid ang Moab kag Ammon pareho sang Sodom kag Gomora. Ang ini nga mga duta indi na mapuslan hasta san-o. Matabunan na lang ini sang mga tunukon nga mga hilamon kag mapuno sang mga buho nga ginahimuan sang asin. Agawon ini sang akon nagkalabilin nga katawhan kag kuhaon nila ang mga pagkabutang sini.”

10 Nagsiling si Zefanias, “Amo ina ang balos sa pagpabugal sang mga taga-Moab kag taga-Ammon. Kay ginapakahuy-an nila kag ginayaguta ang katawhan sang Ginoo nga Makagagahom. 11 Pahadlukon gid sila sang Ginoo kay laglagon niya ang tanan nga dios-dios sa kalibutan. Kag dayon magasimba sa iya ang mga tawo sang kada nasyon sa ila kaugalingon nga lugar.”

Ang Silot sa Nasyon sang Ethiopia kag sa Nasyon sang Assyria

12 Nagsiling ang Ginoo, “Kamo man nga mga taga-Ethiopia,§ ipapatay ko kamo sa inaway.

13 “Silutan ko man ang mga taga-Assyria nga ara sa north. Mangin mamingaw ang Nineve* kag mangin pareho ka mala sa desierto. 14 Dira magaluko ang mga baka, kanding, kag ang iban pa nga nagkalain-lain nga sapat. Magahulon ang mga bukaw sa mga nagkalaguba nga haligi, kag ang ila nga huni mabatian sa mga bintana. Magakalaguba ang mga puwertahan kag magakalahukas ang mga kahoy nga sedro. 15 Amo ina ang matabo sa siyudad sang Nineve, nga ang iya mga pumuluyo nagapabugal nga wala sing may mag-ano sa ila, kag nagasiling sila sa ila kaugalingon, ‘Wala na sang iban pa nga pareho sa aton kagamhanan!’ Pero malaglag sing bug-os ini nga siyudad kag pagaestaran na lang sang talunon nga mga sapat. Kag ang tanan nga tawo nga magaagi sa sina nga siyudad magapakita sang ila pagyaguta sa iya.”

3

Ang Palaabuton sang Jerusalem

1 Nagsiling si Zefanias, “Kaluluoy ang Jerusalem! Ang iya mga pumuluyo nagarebelde sa Dios kag nagahimo sang mahigko nga mga butang, kag ang iya mga pangulo nagapamigos. 2 Wala sila nagatuman bisan kay sin-o, kag indi sila gusto nga tudluan. Wala sila nagasalig ukon nagapalapit sa Ginoo nga ila Dios. 3 Ang ila mga opisyal daw pareho sa nagangurob nga leon. Ang ila mga pangulo daw pareho sa mabangis nga ido* nga nagapangita sang iya tulukbon kon gab-i, kag ang iya biktima ginaubos niya kag wala na sing bilin pagkaaga. 4 Ang ila mga propeta mga dasodaso kag indi masaligan. Ginahigkuan sang ila mga pari ang templo kag ginalapas nila ang Kasuguan sang Dios. 5 Pero ara gihapon ang presensya sang Ginoo sa ila nga siyudad. Ginahimo sang Ginoo ang husto kag wala siya nagahimo sang indi husto. Adlaw-adlaw ginapakita niya kon ano ang husto, kag wala niya ini ginauntatan. Pero ang malain nga mga tawo nagapadayon gihapon sa paghimo sang malain kag wala sila nahuya.

6 “Karon, nagasiling ang Ginoo, ‘Ginlaglag ko ang mga nasyon; gin-guba ko ang ila mga siyudad pati ang mga pader kag mga tore sini. Wala sing may nabilin sa ila mga pumuluyo, gani wala na sang tawo nga makita nga nagalakat sa ila mga karsada. 7 Tungod sa sining akon ginhimo naghunahuna ako nga tahuron na ako sang akon katawhan kag batunon na nila ang akon pagsaway sa ila, para indi malaglag ang ila siyudad suno sa gintalana ko sa ila. Pero nagpakasala pa gid gani sila tapat.

8 “ ‘Gani kamo nga matutom nga mga taga-Jerusalem, hulata lang ninyo ang adlaw nga iakusar ko ang mga nasyon. Tungod kay nagdesisyon na ako nga tipunon ko ang mga nasyon kag mga ginharian para ipakita ko sa ila ang akon puwerte nga kaakig nga pareho sang kalayo nga magalamon sang bilog nga kalibutan. 9 Kag dayon bag-uhon ko ang mga tawo† para tanan sila magadangop sa akon kag magaisa sa pag-alagad sa akon. 10 Ang akon katawhan nga naglalapta sa unhan sang mga suba sang Ethiopia‡ magadala sa akon sang mga halad.

11 “ ‘Sa sina nga adlaw nga magasilot ako, kamo nga mga taga-Jerusalem indi mahuy-an sa tanan nga sala nga ginhimo ninyo sa akon. Kay kuhaon ko sa inyo ang mga tawo nga bugalon kag matinaas-taason. Kag indi na kamo magpabugal liwat didto sa akon balaan nga bukid.§ 12 Pero bilinan ko ang Jerusalem sang mga tawo nga pigado kag kubos, nga magapangayo sang bulig* sa akon. 13 Ini sila nga nagkalabilin nga mga Israelinhon indi maghimo sang malain; indi sila magbutig ukon magpangdaya. Magakaon sila kag magatulog nga wala sing may ginakahadlukan.’ ”

Magkalipay ang mga Israelinhon

14 Nagsiling si Zefanias, “Kamo nga mga pumuluyo sang Israel, maghinugyaw kamo! Kamo nga mga pumuluyo sang Zion, ang siyudad sang Jerusalem,† magkanta kamo kag magkalipay sa bug-os ninyo nga tagipusuon! 15 Kay indi na kamo pagsilutan sang Ginoo. Tabugon niya ang inyo mga kaaway. Kaupod ninyo ang Ginoo, ang Hari sang Israel, gani wala na kamo sing kahadlukan nga katalagman.

16 “Sa sina nga adlaw magasiling ang mga tawo sa inyo nga mga taga-Jerusalem, ‘Mga pumuluyo sang Zion, indi kamo magkahadlok; indi kamo magkaluya. 17 Kay kaupod ninyo ang Ginoo nga inyo Dios. Pareho siya sa isa ka gamhanan nga soldado nga magaluwas sa inyo. Malipay gid siya sa inyo, kag paagi sa iya gugma bag-uhon niya ang inyo kabuhi.‡ Magakanta siya kag magahugyaw sa kalipay tungod sa inyo, 18 pareho sang tawo nga nagakalipay sa adlaw sang piesta.’

“Nagasiling ang Ginoo, ‘Kuhaon ko ang inyo pag-antos para indi na kamo mahuy-an.§ 19 Sa sina nga tion, silutan ko ang tanan nga nagadaogdaog sa inyo. Luwason kag tipunon ko kamo nga pareho sa mga karnero nga nagkalapiang kag naglalapta. Ginpakahuy-an kamo sadto, pero padunggan ko kamo kag himuon nga bantog sa bilog nga kalibutan. 20 Huo, tipunon ko kamo sa sina nga tion, kag papulion ko kamo sa inyo duta. Padunggan ko kamo kag himuon nga bantog sa bilog nga kalibutan. Matabo ini sa tion nga ibalik ko ang inyo maayo nga kahimtangan, nga makita ninyo mismo. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.’ ”

* 1:3 ang mga nagatulod…makasasala: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 1:5 Molec: sa Hebreo, Malcam, nga amo ang isa ka ngalan ni Molec.

‡ 1:8 nagasunod…nasyon: sa literal, nagasuksok sang bayo sang taga-iban nga nasyon.

§ 1:9 nagasunod…sa akon: sa literal, wala nagatapak sa may puwertahan dampi.

* 1:9 ang balay sang ila agalon: ukon, ang templo sang ila dios

† 1:10 Puwertahan sang mga Isda: Siguro diri ginapaagi ang mga isda nga ginadala sa siyudad.

‡ 1:11 ubos nga parte: ukon, merkado

§ 1:12 sing maid-id: sa literal, paagi sa mga suga

* 1:17 tubig: sa Hebreo, balas

† 1:17 magakaladunot…ipot: ukon, magaguwa ang ila mga tinai sa ila lawas pareho sang ipot.

* 2:2 nga tabugon kamo palayo: ukon, nga magaligad

† 2:5 Filistinhon: sa Hebreo, Keretnon. Mga katawhan ini nga sakop sang Filistia. Kag sa diri nga bersikulo nagarepresentar sila sa bilog nga mga Filistinhon.

‡ 2:8-9 Nagapahambog…katawhan: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

§ 2:12 taga-Ethiopia: sa Hebreo, taga-Cush

* 2:13 Nineve: Amo ini ang kapital sang Assyria.

* 3:3 mabangis nga ido: sa English, wolf

† 3:9 bag-uhon…tawo: sa literal, bayluhan ko ang baba sang mga tawo sang matinlo nga baba.

‡ 3:10 Ethiopia: sa Hebreo, Cush

§ 3:11 balaan nga bukid: ukon, Bukid sang Zion

* 3:12 magapangayo sang bulig: ukon, magasalig

† 3:14 Mga pumuluyo sang Zion, ang siyudad sang Jerusalem: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion…anak nga babayi sang Jerusalem

‡ 3:17 bag-uhon…kabuhi: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, magahipos siya.

§ 3:18 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

Haggai

1

2

Haggai

1

Ang Panawagan sang Dios sa Pagpatindog sang Templo

1 Sang nahauna nga adlaw sang ikaanom nga bulan, sadtong ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius sa Persia, may ginhambal ang Ginoo kay Zerubabel kag kay Josue paagi kay Propeta Haggai. Si Zerubabel nga anak ni Shealtiel amo ang gobernador sang Juda, kag si Josue nga anak ni Jehozadak amo ang pangulo nga pari.

2-3 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom paagi kay Propeta Haggai: “Nagasiling kamo nga indi pa ini ang tion nga patindugon liwat ang akon templo. 4 Mabatas bala ninyo nga mag-estar sa matahom nga mga balay samtang guba ang templo? 5 Hunahunaa bala ninyo ang mga nagakalatabo sa inyo. 6 Madamo ang inyo ginatanom, pero diutay lang ang inyo ginaani. May pagkaon kamo, pero indi bastante. May ilimnon kamo, pero kulang-kulang ini. May bayo kamo, pero indi tuman nga makakuha sang tugnaw. May ginabaton kamo nga suweldo, pero madali lang ini maubos. 7 Gani hunahunaa ninyo ang mga nagakalatabo sa inyo. 8 Karon, magtaklad kamo sa bukid kag magkuha sang mga kahoy kag patinduga liwat ninyo ang templo, para sa sini nga paagi malipay ako kag mapadunggan. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

9 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, “Dako ang inyo ginapaabot nga patubas pero diutay lang ang inyo naani. Kag sang gindala ninyo ini puli ginpierdi ko ini. Ginhimo ko ini tungod kay guba ang akon templo samtang ang kada isa sa inyo masako sa pag-obra sang iya balay. 10 Gani tungod sa inyo indi na maghatag sing tun-og ang langit kag indi na magpatubas ang duta. 11 Ginapamala ko ang mga duta kag ang mga bukid. Gani nagakaapektuhan ang mga uyas, duga sang ubas, lana, ang iban pa nga mga patubas, pati ang mga tawo, kag ang ila mga kasapatan kag mga gintanom.”

12 Nagtuman sa Ginoo si Zerubabel nga anak ni Shealtiel, si Josue nga anak ni Jozadak, kag ang tanan nga kapareho nila nga mga Israelinhon nga nakabalik sa Israel halin sa pagkabihag sa Babilonia. Kay ginpamatian nila ang ginsiling sang Ginoo nga ila Dios paagi kay Propeta Haggai nga ginpadala sang Ginoosa ila. Sa sini nga paagi gintahod nila ang Ginoo.

13 Karon, nagsiling sa mga Israelinhon si Haggai nga manughambal sang Ginoo, “Nagasiling ang Ginoo nga kaupod ninyo siya.” 14 Gani gintandog sang Ginoo si Zerubabel nga anak ni Shealtiel, si Josue nga anak ni Jozadak, kag ang tanan nga kapareho nila nga mga Israelinhon nga nakabalik sa Israel, sa pagpatindog sang templo sang ila Dios, ang Ginoo nga Makagagahom. 15 Ginsuguran nila ang pagpatindog sang ika-24 nga adlaw sang ikaanom nga bulan, sadtong ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius.

Ang Ginpromisa nga Katahom sang Bag-o nga Templo

Sang ika-21 nga adlaw sang sunod nga bulan.*

2

1-2 Ginsugo sang Ginoo si Propeta Haggai nga ihambal ini kay Zerubabel, kay Josue, kag sa iban pa nga mga Israelinhon nga nakabalik sa Israel: 3 “Sin-o sa inyo ang nakakita anay sang katahom sang sini nga templo? Ano ang pagtan-aw ninyo sini subong kon ikomparar sadto? Siguro daw wala-wala ini sa inyo. 4 Pero magpakabakod kamo! Obraha lang ninyo ang templo kay kaupod ninyo ako, ang Ginoo nga Makagagahom. 5 Amo man ini ang ginpromisa ko sa inyo mga katigulangan sang nagguwa sila* sa Egypt. Kag karon ang akon Espiritu padayon nga nagapabilin sa inyo, gani indi kamo magkahadlok.

6 “Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling nga sa indi madugay uyugon ko sing kaisa pa gid ang kalangitan kag ang kalibutan, ang duta kag ang dagat. 7 Uyugon ko ang tanan nga nasyon kag pagadal-on nila diri sa templo ang ila mga manggad, gani mapuno ang templo sang malahalon nga mga butang. 8 Kay ang mga pilak kag mga bulawan akon. 9 Mas mangin matahom pa ang bag-o nga templo sang sa una. Kag hatagan ko sang maayo nga kahimtangan† ang ini nga lugar.‡Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

Ang Promisa sang Dios nga Pagpakamaayo

10 May ginhambal ang Ginoo kay Propeta Haggai sang ika-24 nga adlaw sang ikasiyam nga bulan, sadtong ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius. 11 Siling niya, “Pamangkuta ang mga pari kon ano ang ginasiling sang kasuguan parte sini: 12 Halimbawa, nagadala ang isa ka tawo sang balaan nga karne§ sa iya nga bayo. Karon, nakatandog ang iya bayo sa tinapay, ukon sa sopas, bino, lana ukon sa bisan ano nga klase sang pagkaon. Ti, mangin balaan man bala ina nga mga pagkaon?”*Sang ginpamangkot ni Haggai ang mga pari ang sabat nila, “Indi.” 13 Dayon nagpamangkot si Haggai, “Ti ano abi kon ang ini nga mga pagkaon natandog sang tawo nga ginakabig nga mahigko tungod kay nagtandog siya sa patay, mangin mahigko man bala ini nga mga pagkaon?” Nagsabat ang mga pari, “Huo.” 14 Dayon nagsiling si Haggai, “Amo man sadto sa katawhan sang Israel, siling sang Ginoo. Tungod nga nangin mahigko ang ila kabuhi, ang bisan ano nga ginhimo nila kag ginhalad sa halaran nangin mahigko sa panulok sang Ginoo. 15 Sugod subong hunahunaa bala ninyo ang mga nagkalatabo sa inyo antes ninyo gin-umpisahan ang pagpatindog sang templo sang Ginoo. 16 Kay sadto anay kon magkadto kamo sa tinumpukan sang mga trigo nga nagapaabot nga makakuha sang 20 ka sukob, ang makuha ninyo 10 lang. Kag kon magkadto kamo sa pulugaan sang ubas nga nagapaabot nga makakuha sang 50 ka galon nga bino, ang makuha ninyo 20 lang. 17 Ginpierdi sang Ginoo ang inyo mga gintanom paagi sa mainit nga hangin, peste, kag pagpaulan sang yelo nga daw mga bato, pero wala kamo gihapon magbalik sa iya. 18 Ika-24 subong nga adlaw sang ikasiyam nga bulan, kag subong natapos ang pundasyon sang templo. Tan-awa ninyo kon ano ang matabo sugod subong. 19 Bisan wala na sang nabilin nga trigo, kag wala na sing bunga ang ubas kag ang mga kahoy nga higera, pomegranata, kag olibo, sugod subong pakamaayuhon kamo sang Ginoo.”

Ang Promisa sang Dios kay Zerubabel

20 Naghambal liwat ang Ginoo kay Haggai sang sadto mismo nga adlaw.† 21 Siling niya, “Hambala si Zerubabel nga uyugon ko ang kalangitan kag ang kalibutan. 22 Pagalaglagon ko ang mga ginharian kag dulaon ko ang ila gahom. Baliskaron ko ang ila mga karwahe kag ang mga nagasakay sini. Magakalamatay ang mga kabayo kag magapinatyanay ang mga manugkabayo nga silahanon man lang. 23 Hambala man si Zerubabel nga akon alagad nga padumalahon ko siya sa sina nga adlaw. Magadumala siya paagi sa akon awtoridad, kay siya ang akon pinili. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

* 1:15 sunod nga bulan: sa literal, ikapito nga bulan

* 2:5 sila: sa Hebreo, kamo

† 2:9 maayo nga kahimtangan: Ang Hebreo sini amo ang “shalom,” nga nagakahulugan sang kalinong, kauswagan, maayo nga relasyon, kalipay, kadalag-an.

‡ 2:9 ini nga lugar nga amo ang templo ukon ang Jerusalem

§ 2:12 balaan nga karne: balaan tungod kay ginhalad na sa Ginoo.

* 2:12 mangin balaan…pagkaon: Siguro ang buot silingon sang pamangkot nga kon bala ina nga mga pagkaon iseparar para indi na pagkaunon ukon ihalad na lang sa Dios.

† 2:20 sang sadto mismo nga adlaw: sa literal, sang ika-24 nga adlaw sang sadto nga bulan

Zacarias

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Zacarias

1

Ang Panawagan sa Pagbalik sa Dios

1 May ginhambal ang Ginoo kay Propeta Zacarias sang ikawalo nga bulan sang ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius sa Persia. Si Zacarias nga ini anak ni Berekia kag apo ni Iddo. 2-3 Ginsugo sang Ginoo nga Makagagahom si Zacarias nga ihambal ini sa katawhan sang Israel:

“Akig gid ako sa inyo mga katigulangan. Karon, magbalik kamo sa akon kag magabalik* ako sa inyo. 4 Indi ninyo pagsunda ang ginhimo sang inyo mga katigulangan. Ginsugo ko sadto ang mga propeta nga hambalan sila nga talikdan na nila ang ila malain nga mga ginahimo, pero wala sila nagpati. Wala gid sila nagtuman sa akon. 5 Ang inyo mga katigulangan kag ang ato nga mga propeta nagkalamatay na. 6 Natabo gid man sa inyo mga katigulangan ang akon mga pulong kag mga paandam nga ginpasugid ko sa akon mga alagad nga mga propeta. Dayon naghinulsol sila kag nagsiling, ‘Ginsilutan kita sang Ginoo nga Makagagahom suno sa aton mga ginhimo, pareho sang iya ginplano nga himuon sa aton.’ ”

Ang Palanan-awon Parte sa mga Kabayo

7-8 May ginhambal ang Ginoo kay Zacarias paagi sa isa ka palanan-awon. Natabo ini sang gab-i sang ika-24 nga adlaw sang bulan sang Shebat (ika-11 nga bulan), sadtong ikaduha nga tuig sang paghari ni Darius. Kag amo ini ang pahayag ni Zacarias:

Nakita ko ang isa ka tawo nga nagasakay sa pula nga kabayo nga nagapundo sa isa ka patag nga may mga kahoy nga mirto. Sa likod niya may mga tawo nga nagasakay sa pula, kaki, kag puti nga mga kabayo. 9 Nagpamangkot ako sa anghel nga nagapakig-estorya sa akon, “Sir, ano ang buot silingon sang sini nga mga manugkabayo?” Nagsabat siya, “Ipaathag ko sa imo ang buot silingon sini.”

10 Dayon ang tawo nga ara sa may mga kahoy nga mirto amo ang nagpaathag sini sa akon. Siling niya, “Inang mga manugkabayo ginpadala sang Ginoo sa paglibot sa bilog nga kalibutan.”

11 Dayon nagpanugid ang mga manugkabayo sa anghel sang Ginoo nga ara sa may mga kahoy nga mirto. Siling nila, “Nalibot namon ang bilog nga kalibutan kag nakita namon nga malinong ini.”†

12 Dayon nagsiling ang anghel sang Ginoo, “Ginoo nga Makagagahom, sa sulod sang 70 ka tuig akig ka sa Jerusalem kag sa iban pa nga mga banwa sang Juda. Hasta san-o mo pa bala sila nga indi pagkaluoyan?” 13 Nagsabat ang Ginoo sa anghel nga nagapakig-estorya sa akon. Ang iya sabat maayo kag makapalipay.

14 Ini nga anghel nagsiling sa akon nga isugid ko ining ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom: “Nagakabalaka gid ako sa Jerusalem nga ginatawag man nga Zion, 15 pero akig gid ako sa mga nasyon nga nagapatawhay-tawhay lang.‡ Sadto indi masyado ang akon kaakig sa ila, pero gindabukan nila ini. 16 Gani magabalik§ ako sa Jerusalem nga may kaluoy, kag patindugon ko liwat* ini nga siyudad pati na ang akon templo. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

17 Nagsiling ang anghel nga isugid ko pa gid ining ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom: “Magauswag liwat ang akon mga banwa sa Juda. Kag lipayon ko liwat ang Zion, ang siyudad sang Jerusalem, kag kabigon ko ini liwat nga akon pinili nga siyudad.”

Ang Palanan-awon Parte sa Apat ka Sungay kag Apat ka Panday

18 Dayon nakita ko ang apat ka sungay. 19 Nagpamangkot ako sa anghel nga nagapakig-estorya sa akon, “Ano ang buot silingon sang sini nga mga sungay?” Nagsabat siya sa akon, “Ini nga mga sungay amo ang mga nasyon nga nagpalapta sa mga taga-Israel kag taga-Juda, pati na sa mga taga-Jerusalem.”

20 Dayon ginpakita sang Ginoo sa akon ang apat ka panday. 21 Nagpamangkot ako, “Ano ang ila himuon?” Nagsabat siya, “Pahadlukon nila kag wasakon ang mga sungay. Ini nga mga sungay amo ang mga nasyon nga naglaglag sing bug-os sa Juda kag nagpalapta sang iya mga pumuluyo.”

2

Ang Palanan-awon Parte sa Tawo nga may Higot nga Inugtakos

1 Dayon nakita ko ang isa ka tawo nga may ginauyatan nga higot nga inugtakos.* 2 Nagpamangkot ako, “Diin ka makadto?” Nagsabat siya sa akon, “Sa Jerusalem, sa pagtakos kon daw ano ini kasangkad kag kalaba.” 3 Dayon naghalin ang anghel nga nagapakig-estorya sa akon. Ginsugata siya sang isa pa gid ka anghel 4 kag nagsiling sa iya, “Dali, hambala atong pamatan-on nga may higot nga inugtakos nga ang Jerusalem mangin isa ka siyudad nga wala sing mga pader tungod sa sobra nga kadamuon sang iya mga pumuluyo kag mga kasapatan. 5 Nagsiling ang Ginoo nga siya mismo ang mangin pader nga kalayo nga magapalibot sa siyudad sang Jerusalem, kag siya ang mangin gahom sang sini nga siyudad.”

Ginapabalik sang Dios ang Iya mga Katawhan sa Ila nga Lugar

6-7 Nagsiling ang Ginoosa mga Israelinhon, “Ginpalapta ko kamo sa apat ka direksyon sang kalibutan. Pero karon, dali magpalagyo kamo, pati kamo nga ginbihag sa Babilonia, kag magbalik kamo sa Zion.”

8 Pagkatapos nga nakita ko atong mga palanan-awon,† ginsugo ako sang Ginoo nga maghambal kontra sa mga nasyon nga nagsalakay kag nagpanguha sang inyo mga pagkabutang. Kay ang bisan sin-o nga maghalit sa inyo nagahalit sa ginapalangga sang Ginoo. Kag amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom kontra sa sadto nga mga nasyon: 9 “Silutan ko gid sila; salakayon sila sang ila mga ulipon kag kuhaon ang ila mga pagkabutang.”

Kon matabo na ini, mahibaluan ninyo nga ang Ginoo nga Makagagahom amo ang nagpadala sa akon.

10-11 Nagsiling ang Ginoo, “Maghinugyaw kamo sa kalipay, kamo nga mga pumuluyo sang Zion,‡ kay magaabot ako kag magapuyo upod sa inyo. Kag sa sina nga tion, madamo nga nasyon ang magapasakop sa akon. Kag sila mangin akon katawhan.”

Kon matabo na ini mahibaluan ninyo nga ang Ginoo nga Makagagahom amo ang nagpadala sa akon sa inyo. 12 Panag-iyahan liwat sang Ginoo ang Juda bilang iya parte sa balaan nga duta sang Israel. Kag kabigon niya liwat ang Jerusalem nga iya pinili nga siyudad.

13 Maglinong ang tanan nga tawo sa presensya sang Ginoo, kay nagapadulong siya halin sa iya balaan nga puluy-an.

3

Ang Palanan-awon Parte kay Josue nga Pangulo nga Pari

1 Dayon ginpakita sang Ginoo sa akon ang pangulo nga pari nga si Josue nga nagatindog sa atubangan sang anghel sang Ginoo. Nagatindog sa iya tuo nga kilid si Satanas nga handa sa pag-akusar sa iya.* 2 Pero nagsiling ang anghel sangGinoo kay Satanas, “Suno sa Ginoo nga nagpili sang Jerusalem, sala ka gid Satanas. Kay ining tawo nga si Josue ginluwas niya sa pagkabihag pareho sa gatong nga ginsabnit sa kalayo.”

3 Mahigko ang bayo ni Josue samtang nagatindog siya sa atubangan sang anghel. 4 Gani nagsiling ang anghel sa iban nga mga anghel nga nagatindog sa atubangan niya, “Ubaha ninyo ang iya mahigko nga bayo.” Dayon nagsiling siya kay Josue, “Ginkuha ko na ang imo mga sala. Karon, suksukan ko ikaw sang bag-o nga bayo.”† 5 Kag nagsiling ako, “Suksuki man ninyo siya sang limpyo nga turban sa ulo.” Gani ginpasuksukan nila siya sang bayo kag sang limpyo nga turban samtang nagatindog ang anghel sang Ginoo nga nagatan-aw.

6 Dayon ginbilinan sang anghel sang Ginoo si Josue 7 sang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom: “Kon magsunod ka sa akon mga pamaagi kag magtuman sang akon mga ginapatuman, magapangulo ka sa akon templo kag sang mga ugsaran sini. Kag tugutan ko ikaw nga makapalapit sa akon presensya pareho sang sini nga mga anghel nga nagatindog diri. 8 Karon, pamati ka Josue nga pangulo nga pari: Ikaw kag ang imo kapareho nga mga pari tanda sang palaabuton nga mga hitabo. Igapahayag ko ang akon alagad nga ginatawag Sanga.‡ 9 Josue, tan-awa ang bato nga ginbutang ko sa imo atubangan, may pito ini ka mata.§ Painggreban ko ini, kag pagakuhaon ko ang sala sang duta sang Israel sa isa lang ka adlaw.* 10 Sa sina nga adlaw magakabuhi kamo nga malinong. Ang kada isa sa inyo magaagda sang iya kasilingan sa pagpungko sa idalom sang iya tanom nga ubas kag kahoy nga higera. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

4

Ang Palanan-awon Parte sa Bulawan nga Bulutangan sang Suga kag sa Duha ka Kahoy nga Olibo

1 Nagbalik ang anghel nga nagpakig-estorya sa akon kag ginpukaw niya ako kay daw sa natulugan ako. 2 Nagpamangkot siya sa akon, “Ano ang nakita mo?” Nagsabat ako, “Nakita ko ang isa ka bulawan nga bulutangan sang suga.* Sa ibabaw sini may yahong nga bulutangan sang lana. Sa palibot sang yahong may pito ka suga nga ang kada isa may pito ka tubo nga ginaagyan sang lana. 3 May duha ka kahoy nga olibo sa kilid sini; ang isa sa tuo sang yahong kag ang isa sa wala.”

4 Dayon nagpamangkot ako sa anghel, “Sir, ano ang buot silingon sina?” Nagsabat siya, 5 “Wala ka bala kahibalo kon ano ang buot silingon sina?” Nagsabat ako, “Wala, sir.” 6 Dayon nagsiling siya sa akon, “Antes ko sabton ang imo pamangkot, pamatii ining mensahi sang Ginoo nga Makagagahom nga isugid mo kay Zerubabel:†

“Zerubabel, matapos mo ang pagpatindog sang templo indi paagi sa kusog ukon ikasarang sang tawo kundi paagi sa akon Espiritu.‡ 7 Bisan pareho kadako sa bukid ang kasablagan nga imo ginaatubang, pagatapanon ina. Matapos gid ang templo, kag samtang ginabutang ang katapusan nga bato sini, magasinggit ang mga tawo, ‘Ginoo, pakamaayuha ini!’ ”§

8 Gani paagi sa anghel, ginhambal sang Ginoo sa akon 9 nga matapos ang templo sa pagdumala ni Zerubabel, subong nga natukod ang pundasyon sini sa iya nga pagdumala. Kag kon matabo na ina mahibaluan ninyo nga ang Ginoo nga Makagagahom amo ang nagpadala sa akon sa inyo. 10 May mga tawo nga nagayaguta tungod diutay pa lang ang nahimo sa pagpatindog sang templo. Pero magakalipay sila kon makita nila nga ginabutang na ni Zerubabel ang katapusan kag pinili nga bato sang templo.*

Dayon nagsiling sa akon ang anghel, “Inang pito ka suga nagarepresentar sang mata sang Ginoo nga nagatan-aw sa bilog nga kalibutan.”

11 Nagpamangkot ako sa anghel, “Ano ang buot silingon sinang duha ka kahoy nga olibo sa tuo kag sa wala sang bulutangan sang suga? 12 Kag ano ang buot silingon sinang duha ka sanga sang kahoy nga olibo sa kilid sang duha ka bulawan nga tubo nga ginaagyan sang lana nga kolor bulawan?” 13 Nagsabat siya, “Wala ka bala kahibalo kon ano ang buot silingon sina?” Nagsabat ako, “Wala, sir.” 14 Gani nagsiling siya, “Nagakahulugan ina sang duha ka tawo† nga ginpili sa pag-alagad sa Ginoo nga nagagahom sa bilog nga kalibutan.”

5

Ang Palanan-awon Parte sa Linukot nga Kasulatan nga Nagalupad

1 Nakita ko pa gid ang linukot nga kasulatan nga nagalupad. 2 Nagpamangkot ang anghel sa akon, “Ano ang nakita mo?” Nagsabat ako, “Nakita ko ang linukot nga kasulatan nga nagalupad, nga may kalabaon nga mga 30 feet kag may kasangkaron nga mga 15 feet.”

3 Dayon nagsiling ang anghel sa akon, “Nasulat sa sini nga kasulatan ang pagpakamalaot nga magaabot sa bilog nga duta sang Israel. Sa pihak sang kasulatan nagasiling nga ang tagsa ka makawat pagadulaon sa Israel, kag sa pihak naman nagasiling nga ang kada isa nga nagasumpa sing butig pagadulaon man. 4 Nagasiling ang Ginoo nga Makagagahom, ‘Ipadala ko ini nga pagpakamalaot kag magasulod ini sa balay sang makawat kag sa balay sang nagasumpa sing butig sa akon ngalan. Magapabilin ini sa ila mga balay hasta nga magkalaguba ina.’ ”

Ang Palanan-awon Parte sa Babayi nga sa Sulod sang Kaing

5 Nagpakita liwat ang anghel nga nagpakig-estorya sa akon kag nagsiling, “Tan-awa bala kon ano inang nagapadulong.” 6 Nagpamangkot ako, “Ano ina?” Nagsabat siya, “Kaing.” Kag nagsiling pa gid siya, “Nagakahulugan ina sang sala* sang mga tawo sa bilog nga duta sang Israel.”

7 Ang kaing may takop nga tingga. Kag sang pag-alsa sang takop, nakita ko nga may babayi nga nagapungko sa sulod sang kaing. 8 Nagsiling ang anghel, “Ina nga babayi nagarepresentar sang kalautan.” Kag ginduso niya ang babayi pabalik sa kaing kag ginsira dayon ang takop. 9 Dayon nakita ko ang duha ka babayi nga nagalupad sing madasig, nga may malapad nga mga pakpak nga pareho sang iya ka dugwak.† Gin-alsa nila ang kaing kag gindala paibabaw. 10 Nagpamangkot ako sa anghel nga nagapakig-estorya sa akon, “Diin nila dal-on ang kaing?” 11 Nagsabat siya, “Sa Babilonia,‡ nga sa diin pagahimuan ang kaing sang templo. Kag kon matapos na ang templo, ibutang ini didto sa iya tulungtungan para simbahon.”

6

Ang Palanan-awon Parte sa Apat ka Karwahe

1 Nakita ko pa gid ang apat ka karwahe nga nagapaguwa sa tunga sang duha ka bukid nga saway. 2 Ang una nga karwahe ginaguyod sang pula nga mga kabayo, ang ikaduha ginaguyod sang itom nga mga kabayo, 3 ang ikatatlo ginaguyod sang puti nga mga kabayo, kag ang ikaapat ginaguyod sang kambang nga mga kabayo. Makusog sila tanan. 4 Nagpamangkot ako sa anghel nga nagapakig-estorya sa akon, “Sir, ano ang buot silingon sinang mga karwahe?” 5 Nagsabat ang anghel sa akon, “Ina sila amo ang apat ka hangin sa kahawaan* nga nagapadulong halin sa presensya sang Ginoo sang bilog nga kalibutan. 6 Ang karwahe nga ginaguyod sang itom nga mga kabayo nagapakadto sa isa ka lugar sa north. Ang karwahe nga ginaguyod sang puti nga mga kabayo nagapakadto sa west.† Kag ang karwahe nga ginaguyod sang kambang nga mga kabayo nagapakadto sa isa ka lugar sa south.”

7 Sang nagapadulong pa lang ang makusog nga mga kabayo, nagadali sila sa paglibot sa bilog nga kalibutan. Nagsiling ang anghel‡sa ila, “Sige, libuta na ninyo ang bilog nga kalibutan.” Gani ginlibot nila ang bilog nga kalibutan. 8 Dayon naghambal sing mabaskog ang Ginoo§ sa akon, “Tan-awa ang mga kabayo nga nagapakadto sa isa ka lugar sa north. Sila ang magahatag sang kapahuwayan sa akon Espiritu* sa sina nga lugar sa north.”

Ang Korona Para kay Josue

9 Nagsiling ang Ginoo sa akon, 10 “Kuhaa ang mga pilak kag mga bulawan nga regalo nila ni Heldai, Tobia kag Jedaya, kag lakat ka dayon sa balay ni Josia nga anak ni Zefanias. Ini sila nga apat nakabalik halin sa pagkabihag sa Babilonia. 11 Ipahimo mo nga korona inang mga pilak kag mga bulawan. Dayon ibutang mo ang korona sa ulo sang pangulo nga pari nga si Josue nga anak ni Jehozadak. 12-13 Kag silinga siya nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling, ‘Ang tawo nga ginatawag Sanga magauswag sa iya kahimtangan subong,† kag patindugon niya liwat ang akon templo. Padunggan siya bilang hari kag magadumala siya. Ang pari magatindog sa kilid sang iya trono‡ kag mangin maayo ang ila relasyon nga duha.’ 14 Mangin handumanan ang korona sa akon templo sa pagdumdom kanday Heldai,§ Tobia, Jedaya, kag Josia* nga anak ni Zefanias.”

15 Ang mga tawo nga halin sa malayo nga mga lugar magakadto sa Israel kag magbulig sa pagpatindog sang templo sang Ginoo. Kon matabo na ini, mahibaluan ninyo nga ang Ginoo nga Makagagahom amo ang nagpadala sa akon sa inyo. Kag matabo gid ini kon tumanon ninyo sing maayo ang Ginoo nga inyo Dios.

7

Ginapakamalaot sang Dios ang Indi Sinsero nga Pagpuasa

1 May ginhambal ang Ginoo kay Zacarias sang ikaapat nga adlaw sang bulan sang Kislev (ikasiyam nga bulan), sadtong ikaapat nga tuig sang paghari ni Darius. 2-3 Natabo ini pagkatapos nga ginpadala sang katawhan sang Betel si Sharezer kag si Regem Melec, upod ang ila mga tinawo, sa pagpangabay sa mga pari sa templo kag sa mga propeta nga pamangkuton ang Ginoo kon bala kinahanglan pa nga magpangasubo kag magpuasa sila sa ikalima nga bulan sa pagdumdom sang pagkaguba sang templo, pareho sa ginahimo nila sa malawig na nga mga tinuig. 4 Kag amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom kay Zacarias: 5 “Hambala ang tanan nga katawhan sang Israel pati ang mga pari, nga ang ila pagpuasa kag pagpangasubo sa kada ikalima kag ikapito nga bulan sa sulod sang 70 ka tuig wala nila ginahimo para sa akon. 6 Kag kon magkaon sila kag mag-inom, ginahimo nila ina para lang sa ila kaugalingon nga kalipayan. 7 Amo man ini ang mensahi nga ginpahambal ko sa mga propeta sadto, sang panahon nga mainuswagon pa ang Jerusalem kag madamo pa ini sang tawo pati ang mga banwa sa palibot sini, kag pati ang Negev* kag ang mga bulobukid sa west.”†

8 Nagsiling liwat ang Ginoo kay Zacarias, 9 “Amo ini ang akon ginsiling sa akon katawhan: ‘Maghukom kamo sing husto. Ipakita ninyo ang kaayo kag kaluoy sa isa kag isa. 10 Indi ninyo pagdaog-daugon ang mga balo nga babayi, mga ilo, mga imol, kag ang mga pangayaw. Indi kamo maghunahuna sing malain kontra sa isa kag isa.’

11 “Pero wala gid sila magsapak sa akon ginsiling. Ginsikway nila ini kag wala nila ginpamatian. 12 Ginpatig-a nila ang ila mga tagipusuon pareho sang bato, kag wala sila magpamati sa Kasuguan kag sa mga pulong nga ginpasugid sang akon Espiritu sa mga propeta sadto. Gani ako, ang Ginoo nga Makagagahom, akig gid katama. 13 Kag tungod nga wala sila magpamati sang akon ginsiling, indi man ako magpamati kon magpanawag sila sa akon. 14 Daw pareho ako sa buhawi nga nagpalapta sa ila sa iban nga mga nasyon nga wala pa nila makadtui. Ginbayaan nila ang ila maayo nga duta nga indi na mapuslan kag indi na maestaran.”

8

Nagpromisa ang Dios nga Pakamaayuhon Niya ang Jerusalem

1-2 Nagsiling liwat ang Ginoo nga Makagagahom kay Zacarias, “Nagakabalaka gid ako sa Zion. Kag tungod sa akon dako nga pagkabalaka, akig gid ako sa iya mga kaaway. 3 Mabalik ako sa Zion, ang siyudad sang Jerusalem, kag magaestar dira. Dayon pagatawgon ang Jerusalem nga Matutom nga Siyudad kag pagatawgon ang akon bukid* nga Balaan nga Bukid. 4 Sa liwat magapungko sa mga plasa sang Jerusalem ang mga tigulang nga nagasungkod sa puwerte nga katigulangon. 5 Kag mapuno ang mga plasa sang mga kabataan nga nagahampang.”†

6 Nagsiling pa ang Ginoo nga Makagagahom, “Siguro daw imposible ini para sa akon katawhan nga nagkalabilin, pero indi ini imposible sa akon. 7 Luwason ko ang akon katawhan nga ginbihag sa mga duta sa east kag sa west. 8 Dal-on ko sila pabalik sa Jerusalem kag paestaron didto. Sa liwat sila mangin akon katawhan kag ako mangin ila Dios nga matutom kag matarong.”

9 Nagsiling pa gid ang Ginoo nga Makagagahom, “Ini nga mensahi ginhambal man sang mga propeta sang tion nga gintukod liwat ang pundasyon sang akon templo. Kag karon nga nabatian naman ninyo ini, magpakabakod kamo para matapos ninyo ang pagpatindog sang templo. 10 Sang wala pa masugdan ang pagpatindog liwat sang templo, mabudlay ang inyo kahimtangan pati ang kahimtangan sang mga sapat. Wala kamo sing suweldo kag delikado bisan diin tungod kay ginpaaway ko ang mga tawo. 11 Pero karon, ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling nga indi ko na ina paghimuon sa inyo nga mga nagkalabilin. 12 Magatanom kamo nga may kalinong.‡ Magapamunga ang mga ubas, magapatubas ang duta, kag may tun-og na. Ihatag ko ini tanan sa inyo nga mga nagkalabilin, kag mangin inyo gid ini. 13 Mga katawhan sang Juda kag Israel, ginapakamalaot kamo sang iban nga mga nasyon. Pero luwason ko kamo kag mangin pagpakamaayo kamo sa ila. Gani indi kamo magkahadlok kundi magpakabakod kamo.”

14 Nagsiling pa ang Ginoo nga Makagagahom, “Sang ginpaakig ako sang inyo nga katigulangan, nagdesisyon ako nga silutan ko kamo kag indi pagkaluoyan. 15 Pero karon nagdesisyon ako nga magmaayo ako liwat sa Jerusalem kag Juda. Gani indi kamo magkahadlok. 16 Amo ini ang dapat ninyo himuon: Magsugid kamo sing matuod sa isa kag isa. Maghukom kamo sing husto sa korte para sa kaayuhan sang tanan. 17 Indi kamo magplano sing malain kontra sa inyo isigkatawo, kag indi kamo magsagi sumpa sing butig. Kay ginakaugtan ko ina tanan nga butang.”

18-19 Nagsiling liwat ang Ginoo nga Makagagahom kay Zacarias, “Ang pagpuasa sa ikaapat, ikalima, ikapito, kag ikanapulo nga bulan mangin masinadyahon nga okasyon para sa katawhan sang Juda. Gani higugmaa ninyo ang kamatuoran kag ang kalinong.§ 20 Madamo nga katawhan halin sa nagkalain-lain nga siyudad ang magakadto sa Jerusalem. 21 Ang mga pumuluyo sang isa ka siyudad magakadto sa isa ka siyudad kag magasiling, ‘Malakat kami sa pagpangamuyo kag sa pagdangop sa Ginoo nga Makagagahom. Dali, upod kamo!’

22 “Madamo nga katawhan halin sa gamhanan nga mga nasyon ang magakadto sa Jerusalem sa pagpangamuyo kag sa pagdangop sa akon. 23 Kag sa sina nga tion, ang napulo ka tawo nga halin sa iban nga mga nasyon nga may nagkalain-lain nga lingguahe magakadto sa isa ka Judio kag magasiling, ‘Gusto gid namon nga mag-upod sa inyo, tungod nabatian namon nga ang Dios kaupod ninyo.’ ”

9

Pagasilutan sang Dios ang mga Kaaway nga mga Nasyon sang Israel

1 Amo ini ang mensahi sang Ginoo:

Nagasiling ang Ginoo nga silutan niya ang mga siyudad sang Hadrac kag Damascus,* tungod nga dapat magtulok ukon magdangop sa Ginoo ang tanan nga katawhan kag labi na ang mga tribo sang Israel.† 2 Silutan man sang Ginoo ang Hamat, nga katupad nga siyudad sang Hadrac kag sang Damascus, kag ang mga siyudad sang Tyre kag Sidon, bisan pa nga ang mga pumuluyo sini maabilidad. 3 Nagpatindog ang mga pumuluyo sang Tyre sang pamakod nga mga pader, kag nagtipon sila sang mga pilak kag mga bulawan nga pareho lang nga nagtumpok sila sang duta. 4 Pero kuhaon sang Ginoo ang ila mga pagkabutang kag ihaboy niya ang ila manggad sa dagat. Kag ang ila siyudad pagalamunon sang kalayo.

5 Makita ina sang mga pumuluyo sang Ashkelon kag mahadlukan sila. Magalubid sa kasakit ang mga pumuluyo sang Gaza, kag amo man ang mga pumuluyo sang Ekron kay ang ila ginasaligan madula. Mapatay ang hari sang Gaza, kag ang Ashkelon indi na maestaran. 6 Ang Ashdod pagaestaran sang mga tawo nga nagkalain-lain ang lahi. Pagalaglagon sang Ginoo ang ginapabugal sang mga Filistinhon. 7 Indi na sila magkaon sang karne nga may dugo‡ ukon sang mga pagkaon nga ginabawal nga kaunon. Ang mabilin sa ila kabigon sang aton Dios nga iya katawhan, nga daw isa ka grupo sang katawhan sa Juda. Ang mga pumuluyo sang Ekron mangin parte sang katawhan sang Ginoo pareho sang mga Jebusnon.§ 8 Protektaran sang Ginoo ang iya templo* kontra sa mga manugsalakay. Wala na sing may magdaogdaog sa iya katawhan, kay ginabantayan niya sila subong.

Ang Magaabot nga Hari sang Jerusalem

9 Nagsiling ang Ginoo, “Maghinugyaw kamo sing tudo sa kalipay, kamo nga mga pumuluyo sang Zion, ang siyudad sang Jerusalem,† kay ang inyo hari magaabot. Matarong siya kag madinalag-on. Mapainubuson siya, kag magaabot nga nagasakay sa bataon nga donkey. 10 Dulaon ko na ang pag-ilinaway. Kuhaon ko ang pang-inaway nga mga karwahe kag mga kabayo sa Israel kag sa Juda‡. Ang mga pana nga ginagamit sa inaway pagabalion. Ang magaabot nga hari magahambal sa mga nasyon nga untatan na nila ang pag-ilinaway. Magahari siya halin sa isa ka dagat hasta sa isa pa gid ka dagat§, kag halin sa Suba sang Euphrates hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan*.”

Hilwayon sang Dios ang mga Israelinhon nga Nabihag

11 Nagsiling pa ang Ginoo, “Kon parte sa inyo nga mga Israelinhon, hilwayon ko ang mga nabihag sa inyo. Daw pareho sila sa tawo nga ginhulog sa bubon nga wala sing tubig. Hilwayon ko sila tungod sang akon kasugtanan sa inyo nga ginpabakod paagi sa dugo. 12 Kamo nga mga nabihag nga nagalaom nga mahilway, magbalik na kamo sa inyo mabakod nga mga lugar. Karon nagasiling ako sa inyo nga ibalik ko sing doble ang mga nadula sa inyo. 13 Gamiton ko ang Juda nga daw pareho sang pana kag ang Israel nga daw pareho sang baslay.† Himuon ko ang katawhan sang Zion nga daw pareho sang espada sang soldado, kag laglagon nila ang katawhan sang Greece.”

Buligan sang Dios ang Iya Katawhan

14 Dayon magapakita ang Ginoo sa ibabaw sang iya katawhan. Magakirab ang iya baslay pareho sang kilat. Patunugon sang Ginoong Dios ang budyong; kag magaabot siya upod sa bagyo nga halin sa south. 15 Protektaran sang Ginoo nga Makagagahom ang iya katawhan. Tasak-tasakon lang nila ang mga bato nga ginalabyog sa ila sang ila mga kaaway. Magakinaon sila kag magaininom sa pagselebrar sang ila kadalag-an. Magahinugyaw sila nga daw sa mga hubog. Mapuno ang ila tiyan sang ilimnon pareho sang yahong nga puno sang dugo nga ginawisik-wisik sa mga corner sang halaran. 16-17 Sa sina nga adlaw luwason sila sang Ginoo nga ila Dios bilang iya mga karnero. Daw ano sila kanami kag katahom tulukon sa ila nga duta. Daw pareho sila sa malahalon nga mga bato nga nagaigpat sa korona. Mangin bugana ang ila mga uyas kag mga ubas nga magahatag sang kusog sa ila mga pamatan-on.

10

Ang Kaluoy sang Dios sa Juda kag Israel

1 Pangayo sa Ginoo sang ulan sa tion sang inugtubo sang mga tanom,* kay siya ang nagahimo sang gal-om. Ginahatagan niya sang ulan ang mga tawo kag ang tagsa ka tanom sa latagon.

2 Sa pagkamatuod, indi mapatihan ang mga dios-dios kag ang mga manugpakot. Nagasugid sila sang sala nga kahulugan sang mga damgo. Wala sing pulos ang pagpabakod nga ginahatag nila. Gani nagatalang-talang ang katawhan sang Israel pareho sang karnero. Nabudlayan sila tungod nga wala sila sing pangulo.†

3 Nagsiling ang Ginoo, “Akig gid ako sa mga nagapangulo‡ sa akon katawhan; silutan ko gid sila. Kay dumdumon ko ang akon mga karnero, nga amo ang katawhan sang Juda. Himuon ko sila nga daw pareho sa mga kabayo sa inaway nga madinalag-on. 4 Magahalin sa ila ang mga manugdumala nga pareho sang pamusod nga bato, palpal sang tolda, kag pana nga para sa inaway. 5 Magaisa ang katawhan sang Juda kag mangin pareho sila sa makusog nga mga soldado nga magapierdi sang ila mga kaaway nga daw sa lutak nga ginatasak-tasak sa karsada. Magapakig-away sila tungod kaupod nila ako, kag pierdihon nila ang mga manugkabayo.

6 “Pabakuron ko ang katawhan sang Juda kag pagaluwason ko ang katawhan sang Israel.§ Pabalikon ko sila sa ila lugar tungod nga naluoy ako sa ila. Kag tungod nga ako ang Ginoo nga ila Dios, sabton ko ang ila pangamuyo. Gani daw pareho lang nga wala ko sila ginsikway. 7 Ang katawhan sang Israel* mangin pareho sa makusog nga mga soldado. Mangin malipayon sila pareho sa tawo nga nakainom sang bino. Madumduman sang ila mga kaliwat ini nga kadalag-an kag magakalipay sila tungod sang akon ginhimo. 8 Pagatawgon ko ang akon katawhan kag tipunon ko sila. Hilwayon ko gid sila, kag magadamo sila pareho sang una. 9 Bisan ginlapta ko sila sa iban nga mga nasyon, madumduman nila ako didto. Magapabilin sila nga buhi pati ang ila mga kabataan, kag magapuli sila sa ila lugar. 10 Papulion ko sila halin sa Egypt kag Assyria, kag paestaron ko sila sa ila lugar hasta sa Gilead kag sa Lebanon. Magasulubra sila sa ila nga duta. 11 Magatabok sila sa dagat nga mabalod pero magauntat ang mga balod. Kag bisan ang Suba sang Nilo magamala. Ang ginapabugal sang Assyria paubuson kag ang gahom sang Egypt madula. 12 Pabakuron ko ang akon katawhan tungod nga ara sila sa akon, kag magasunod sila sa akon. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”

11

Silutan sang Dios ang Lebanon kag ang Bashan

1 Kamo nga mga pumuluyo sang Lebanon, buksi ninyo ang mga puwertahan sang inyo mga banwa para makasulod ang kalayo nga magasunog sang inyo mga kahoy nga sedro. 2 Kag subong nga nagkalapierdi ang matahom kag madabong nga mga kahoy nga sedro, magakalapierdi man ang mga kahoy nga sipres kag ang mga kahoy nga terebinto sang Bashan.* 3 Nagahibi ang mga manugbantay sang karnero kay nagkalapierdi ang ila matambok nga mga palahalban. Nagangurob ang mga leon† kay nagkalapierdi ang kagulangan sa Jordan nga ila ginaestaran.

Ang Duha ka Manugbantay sang Karnero

4 Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga akon Dios:

“Tatapa ang ilihawon nga mga karnero.‡ 5 Ang mga nagabakal kag nagaihaw sa ila wala ginasiluti. Ang mga nagabaligya sa ila nagasiling, ‘Dalayawon ang Ginoo! Manggaranon na ako!’ Bisan ang ila mga manugbantay wala naluoy sa ila.

6 “Tatapa ang akon katawhan kay ako, ang Ginoo, nagasiling nga indi ko na pagkaluoyan ang mga tawo sa kalibutan.§ Ako mismo ang magtulod sa kada tawo nga magpasakop sa iya isigkatawo kag sa iya hari. Kag ini sila nga nagagahom sa iban magadala sang kalaglagan sa kalibutan, kag indi ko pagluwason ang mga tawo sa ila mga kamot.”

7 Gani gintatap ko ang mga karnero nga ilihawon sang mga negosyante sang mga karnero.* Nagkuha ako sang duha ka baston; ang isa gintawag ko nga Kaayo† kag ang isa gintawag ko nga Pag-isa.

8 Ginpahalin ko ang tatlo ka manugbantay sang karnero sa sulod sang isa ka bulan. Kay naubusan ako sang pasensya sa ila,‡ kag sila mismo akig sa akon. 9 Dayon nagsiling ako sa mga karnero, “Indi na ako ang inyo manugbantay. Pabay-i nga mapatay ang daw mapatay na sa inyo, kag pabay-i nga malaglag ang daw malaglag na sa inyo. Kag ang nabilin pabay-i nga magkan-anay sang unod sang isa kag isa.”

10 Dayon ginkuha ko ang baston nga ginatawag Kaayo kag ginbali ko ini bilang simbolo nga gindula sang Ginoo ang iya kasugtanan sa tanan nga katawhan. 11 Gani sa sina nga adlaw gindula ang ina nga kasugtanan. Kag ang mga negosyante sang mga karnero§ nga nagatan-aw sa akon nakahibalo nga may mensahi ang Ginoo paagi sa sining akon ginhimo. 12 Ginsilingan ko sila, “Kon sa hunahuna ninyo dapat ako suhulan, ihatag ninyo ang akon suhol. Pero kon indi, sa inyo na lang ina.” Gani ginbayaran nila ako sang 30 ka bilog nga pilak bilang akon suhol. 13 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Ipilak ang ina nga kuwarta sa talaguan sang kuwarta*sa templo.” Gani ginkuha ko ang 30 ka bilog nga pilak, nga sa hunahuna nila hustuhan ini nga suhol para sa akon, kag ginpilak ko ini sa talaguan sang kuwarta sa templo sang Ginoo. 14 Dayon ginbali ko ang ikaduha nga baston nga ginatawag Pag-isa bilang simbolo nga nautod ang maayo nga relasyon sang Juda kag Israel.

15 Nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, “Magpakuno-kuno ka nga isa ikaw ka manugbantay sang karnero nga wala sing pulos. 16 Kay may ibutang ako nga pangulo sa duta sang Israel nga pareho sa isa ka manugbantay sang karnero nga wala sing pulos: indi niya pagbuligan ang mga karnero nga daw mapatay na,† ukon pangitaon ang mga nagtalang,‡ ukon bulungon ang mga pilason, ukon pahalbon ang mga maniwang.§ Pero kaunon niya ang karne sang matambok nga karnero kag hukason ang mga kuko sini para siputon. 17 Kaluluoy inang manugbantay sang karnero nga wala sing pulos. Ginapabay-an lang niya ang mga karnero! Labuon sang espada ang iya kamot kag tuslukon sang espada ang iya tuo nga mata, kag indi na gid mapuslan ang iya kamot kag indi na gid makakita ang iya tuo nga mata.”

12

Pagalaglagon ang mga Kaaway sang Jerusalem

1 Amo ini ang mensahi sang Ginoo parte sa Israel: “Ako ang Ginoo nga naghimo sang kalangitan kag sang kalibutan, kag naghatag sang kabuhi sa tawo. 2 Pagahimuon ko ang Jerusalem nga pareho sa ilimnon nga magahubog sa mga nasyon sa palibot sini. Kag kon salakayon na nila ang Jerusalem, salakayon man nila ang iban nga mga banwa sang Juda. 3 Sa sina nga adlaw, himuon ko ang Jerusalem nga pareho sang mabug-at nga bato, kag ang bisan ano nga nasyon nga maghakwat sini masakitan gid. Ang tanan nga nasyon sa kalibutan magatipon sa pagsalakay sa Jerusalem. 4 Pero pahadlukon ko ang tanan nila nga mga kabayo kag pasalasalahon ko ang ila mga manugkabayo. Ako, ang Ginoo, nagasiling nga bantayan ko ang katawhan sang Juda, pero bulagon ko ang tanan nga kabayo sang mga nasyon. 5 Kag magasiling ang mga pangulo* sang Juda sa ila kaugalingon, ‘Makusog ang katawhan sang Jerusalem tungod ang Ginoo nga Makagagahom amo ang ila Dios.’

6 “Sa sina man nga adlaw, himuon ko ang mga pangulo sang Juda nga daw pareho sang nagakalayo nga balagahan sa may tinumpok nga mga kahoy ukon pareho sang nagadabadaba nga sulo sa may binugkos nga mga uhay. Laglagon nila ang mga nasyon sa palibot nila. Pero indi maano ang katawhan sang Jerusalem sa ila lugar. 7 Una nga padaugon ko ang iban nga mga banwa sang Juda, para indi maglabaw ang dungog sang mga kaliwat ni David kag sang pumuluyo sang Jerusalem sang sa iban nga mga banwa sang Juda. 8 Sa sina nga adlaw, protektaran sang Ginoo ang mga nagaestar sa Jerusalem agod bisan pa ang pinakamaluya sa ila mangin daw pareho kay David kakusog. Ang mga kaliwat ni David mangin daw pareho sa Dios,† daw pareho sa anghel sang Ginoo nga nagapanguna sa ila. 9 Sa sina nga adlaw, laglagon ko ang tanan nga nasyon nga nagasalakay sa Jerusalem.

10 “Hatagan ko ang mga kaliwat ni David kag ang mga pumuluyo sang Jerusalem sang espiritu nga maluluy-on kag mapinangamuyuon. Tan-awon nila ako‡ nga ila ginbuno kag magahibi sila pareho sa ginikanan nga nagahibi sa pagkapatay sang ila bugtong nga anak ukon kamagulangan nga anak. 11 Sa sina nga adlaw puwerte gid ang paghinibi sa Jerusalem, pareho sang paghinibi para kay Hadad Rimon§ sa patag sang Megido. 12-14 Magahibi ang tagsa ka pamilya sa duta sang Israel: ang mga pamilya nga kaliwat ni David, ni Natan, ni Levi, ni Shimei, kag ang iban pa gid nga mga pamilya. Magahibi sila nga separar ang mga lalaki sa babayi.”

13

Tinluan ang mga Israelinhon sa Ila mga Sala

1-2 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Sa sina nga adlaw, pagabuksan ang tuburan para sa mga kaliwat ni David kag sa mga pumuluyo sang Jerusalem, sa pagtinlo sa ila sa ila nga sala kag pagkahigko. Dulaon ko ang mga dios-dios* sa duta sang Israel kag indi na gid sila madumduman pa. Pahalinon ko sa Israel ang indi matuod nga mga propeta kag ang malain nga mga espiritu nga nagagahom sa ila. 3 Kag kon may ara pa nga magpakapropeta, ang iya amay kag iloy magpaandam sa iya nga dapat siya patyon, tungod kay nagasugid siya sang butig kag nagasiling pa siya nga ina halin sa Ginoo. Kon magpakapropeta pa siya, bun-on siya sang iya amay ukon iloy. 4 Ina nga mga propeta mahuy-an sa ila ginasiling nga palanan-awon. Indi na sila magsuksok sang bayo sang propeta nga hinimo halin sa bulbol sang sapat para magpangdaya 5 kundi magasiling sila, ‘Indi ako propeta. Mangunguma ako, kag amo ini ang akon trabaho halin sang bata pa ako.†’ 6 Kon may magpamangkot sa ila parte sa mga pilas‡ sa ila lawas, ang sabat nila, ‘Nakuha ko ini sa balay sang akon mga abyan.’ ”

Mapatay ang Manugbantay sang mga Karnero kag Magalapta ang Iya mga Karnero

7 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Ipreparar ang espada! Patya ang akon manugbantay sang mga karnero,§ nga akon kabulig. Patya siya kag magaalaplaag ang mga karnero, ang akon kubos nga katawhan. Kag ini sila silutan ko. 8 Mapatay ang duha sa tatlo ka parte* sang katawhan sang bilog nga duta sang Israel. 9 Ang ikatatlo nga parte nga mabilin pagatinluan ko pareho sang pilak nga ginapapuraw sa kalayo. Kag tilawan ko sila pareho sang bulawan nga ginatilawan sa kalayo kon puro ukon indi. Magapangamuyo sila sa akon kag pamatian ko sila. Magasiling ako, ‘Sila ang akon katawhan,’ kag magasiling man sila, ‘Ang Ginoo ang amon Dios.’ ”

14

Magaabot ang Ginoo kag Magahari

1 Magaabot ang adlaw nga magahukom ang Ginoo. Partidahon sang mga kaaway ang mga pagkabutang nga ginpang-agaw nila sa inyo nga mga taga-Jerusalem, kag magatulok lang kamo. 2 Kay pagatipunon sang Ginoo ang tanan nga nasyon sa pagpakig-away sa Jerusalem. Agawon nila ang ini nga siyudad, kuhaon nila ang mga pagkabutang sa mga balay, kag luguson nila ang mga babayi. Dal-on sa iban nga lugar ang katunga sang mga pumuluyo sang siyudad, pero ang iban ibilin sa siyudad. 3 Dayon magapakig-away ang Ginoo kontra sa sadto nga mga nasyon, pareho sang pagpakig-away niya sang una. 4 Sa sina nga adlaw, magatindog siya sa Bukid sang mga Olibo, sa east sang Jerusalem. Mapihak ang ini nga bukid halin sa east pakadto sa west. Ang katunga sang bukid maidog pa-north kag ang katunga pa gid maidog pa-south, kag mangin malapad nga patag ang sa tunga sini. 5 Magapalagyo kamo nga mga taga-Jerusalem paagi sa sini nga patag, kay ini nga patag magalambot hasta sa Azel. Magapalagyo kamo pareho sang ginhimo sang inyo mga katigulangan sang maglinog sang panahon ni Haring Uzia sang Juda. Kag magaabot ang Ginoo nga akon Dios kaupod sang tanan niya nga anghel. 6 Sa sina nga adlaw wala sing init kag tugnaw.* 7 Pinasahi ini nga adlaw, kay wala sing gab-i kundi permi lang adlaw. Ang Ginoo lang ang nakahibalo kon san-o† ini matabo.

8 Sa sina man nga adlaw magailig ang preska nga tubig halin sa Jerusalem. Ang katunga sini magailig sa Patay nga Dagat‡ kag ang katunga sa Dagat sang Mediteraneo.§ Magapadayon ini sa pag-ilig sa tingadlaw kag sa tig-ululan. 9 Ang Ginoo ang mangin hari sang bilog nga kalibutan. Siya lang ang kilalahon nga Dios kag wala na sing iban pa.

10-11 Pagatapanon ang bilog nga duta halin sa Geba sa north pakadto sa Rimmon sa south sang Jerusalem. Gani magalabaw ang Jerusalem sa iya nahamtangan. Kag pagaestaran ini halin sa Puwertahan ni Benjamin pakadto sa lugar nga sa diin ara ang Una nga Puwertahan, kag pakadto sa Pamusod nga Puwertahan; kag halin sa Tore ni Hananel pakadto sa pulugaan sang ubas sang hari. Indi na gid paglaglagon liwat ang Jerusalem, kag ang mga pumuluyo sini magaestar nga luwas sa katalagman.

12 Amo ini ang kahalitan nga ipadala sang Ginoo sa tanan nga nasyon nga nagpakig-away sa Jerusalem: Magakadunot ang ila lawas, mata kag dila samtang buhi pa sila. 13-15 Pareho man sini nga kahalitan ang magaabot sa tanan nga sapat sa ila mga kampo pati na sa mga kabayo, mula,* camel, kag donkey.

Sa sina nga adlaw, pahadlukon gid sang Ginoo ina nga mga katawhan. Ang kada isa sa ila magasalakay sa iya isigkatawo, kag sila-sila mismo magailinaway. Magapakig-away man ang iban nga mga banwa sang Juda para† sa Jerusalem. Pagatipunon nila ang mga manggad sang tanan nga nasyon sa ila palibot—ang puwerte kadamo nga mga bulawan, mga pilak kag mga bayo.

16 Dayon ang tanan nga mabilin sa mga nasyon nga nagsalakay sa Jerusalem magataklad sa sini nga siyudad kada tuig sa pagsimba sa Hari, ang Ginoo nga Makagagahom, kag sa pagselebrar sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. 17 Ang mga katawhan nga indi magkadto sa Jerusalem sa pagsimba sa Hari, ang Ginoo nga Makagagahom, indi pagpadal-an sang ulan. 18 Ang mga katawhan sang Egypt nga indi magkadto sa Jerusalem padal-an‡ sang Ginoo sang kahalitan nga pareho sa ipadala niya sa mga nasyon nga indi magkadto sa pagselebrar sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag. 19 Amo ina ang silot sa Egypt kag sa tanan nga nasyon nga indi magkadto sa Jerusalem sa pagselebrar sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag.

20 Sa sina nga adlaw nga magsimba ang mga nasyon sa Ginoo, igasulat sa mga kilingkiling sang mga kabayo ang mga pulong nga gindedikar sa ginoo§ Ang mga lulutuan sa templo* sang Ginoo mangin pareho kabalaan sa mga yahong nga ginagamit sa halaran. 21 Kag ang tagsa ka lulutuan sa Jerusalem kag Juda mangin balaan para sa Ginoo nga Makagagahom. Gamiton ini sang mga manughalad para lutuan sang ila mga halad. Kag sa sina nga adlaw wala na sing mga negosyante† sa templo sang Ginoo nga Makagagahom.

* 1:2-3 magabalik: ukon, magabulig

† 1:11 kag nakita namon nga malinong ini: ukon, kag nakita namon ang mga nasyon nga nagapatawhay-tawhay lang.

‡ 1:15 nagapatawhay-tawhay lang samtang ginapabudlayan nila ang iban nga mga nasyon labi na ang siyudad sang Jerusalem.

§ 1:16 magabalik: ukon, magabulig

* 1:16 patindugon ko liwat: sa literal, pagatakson sang higot nga inugtakos

* 2:1 inugtakos: sa iban nga Bisaya, inugsukat

† 2:8 Pagkatapos…palanan-awon: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 2:10-11 mga pumuluyo sang Zion: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion

* 3:1 Ginaakusar ni Satanas ang pangulo nga pari nga si Josue pati ang iya kapareho nga mga Israelinhon tungod sang ila mga sala, kag nagahunahuna si Satanas nga indi na sila pagkaluoyan sang Ginoo.

† 3:4 bag-o nga bayo: ukon, malahalon nga bayo; ukon, bayo sang pari

‡ 3:8 Sanga: Isa ini ka tawag sa Mesias (ang hari nga ginapaabot sang mga Israelinhon).

§ 3:9 mata: ukon, tuburan

* 3:9 sa isa lang ka adlaw: ukon, sa isa lang ka bes

* 4:2 bulutangan sang suga: ukon, kandelero

† 4:6 Zerubabel: Gobernador sang Juda sang panahon nga ginpadayon ang pagpatindog liwat sang templo.

‡ 4:6 Espiritu: ukon, espiritu; ukon, gahom

§ 4:7 Ginoo, pakamaayuha ini: ukon, Katahom gid

* 4:10 kon makita…templo: ukon, kon makita nila sa kamot ni Zerubabel ang tunton (higot nga pangtakos nga may pamug-at sa punta), nga ang buot silingon, nagapadayon sa pag-obra sila ni Zerubabel.

† 4:14 duha ka tawo: Si Josue kag si Zerubabel.

* 5:6 sala: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac. Sa Hebreo, mata.

† 5:9 dugwak: sa English, stork

‡ 5:11 Babilonia: sa Hebreo, Shinar

* 6:5 hangin sa kahawaan: ukon, espiritu sa langit

† 6:6 nagapakadto sa west: sa Hebreo, nagasunod sa ila

‡ 6:7 anghel: ukon, Ginoo

§ 6:8 Ginoo: ukon, anghel

* 6:8 Espiritu: ukon, espiritu

† 6:12-13 magauswag…subong: sa literal, magatubo sa iya ginahamtangan.

‡ 6:12-13 magatindog…trono: ukon, magapungko sa iya trono.

§ 6:14 Heldai: Amo ini sa Syriac. Sa Hebreo, Helem.

* 6:14 Josia: Amo ini sa Syriac. Sa Hebreo, Hen.

* 7:7 Negev: Ang south sang Juda.

† 7:7 mga bulobukid sa west: sa Hebreo, Shefela

* 8:3 bukid: Ang Bukid sang Zion nga sa diin nagatindog ang templo.

† 8:5 Ang buot silingon sang sini nga mga bersikulo, hatagan sang Dios ang iya katawhan sang malawig nga kabuhi kag madamo nga kabataan.

‡ 8:12 Magatanom…kalinong: ukon, Magatubo sing maayo ang mga binhi.

§ 8:18-19 kalinong: ukon, maayo nga relasyon sa isa kag isa

* 9:1 Hadrac kag Damascus: Ang Hadrac isa ka siyudad sa north sang Damascus (ang kapital sang Syria) kag sang Hamat. (Tan-awa ang bersikulo 2.)

† 9:1 dapat…Israel: ukon, nagatulok ang Ginoo sa tanan nga katawhan, kag labi na sa mga tribo sang Israel.

‡ 9:7 magkaon…dugo: ukon, mag-inom sang dugo

§ 9:7 Jebusnon: Ang tumandok nga mga pumuluyo sang Jerusalem nga ginsakop ni David pagkatapos nga naagaw niya ang siyudad (2 Sam. 5:6-10).

* 9:8 templo: ukon, Jerusalem; ukon, bilog nga nasyon sang Israel

† 9:9 mga pumuluyo sang Zion, ang siyudad sang Jerusalem: sa Hebreo, anak nga babayi sang Zion…anak nga babayi sang Jerusalem

‡ 9:10 sa Israel kag sa Juda: sa Hebreo, sa Efraim kag sa Jerusalem. Ang Efraim nagarepresentar sang ginharian sang Israel kag ang Jerusalem nagarepresentar sang ginharian sang Juda.

§ 9:10 halin…dagat: siguro ang buot silingon, halin sa Patay nga Dagat hasta sa Dagat sang Mediteraneo

* 9:10 kalibutan: ukon, duta sang Israel

† 9:13 pana…baslay: sa English, bow…arrow

* 10:1 tion sang inugtubo sang mga tanom: sa English, spring time

† 10:2 pangulo: sa literal, manugbantay sang karnero

‡ 10:3 mga nagapangulo: posible, mga taga-iban nga lugar nga nagapangulo.

§ 10:6 Israel: sa Hebreo, Jose, nga nagarepresentar sang ginharian sang Israel.

* 10:7 katawhan sang Israel: sa Hebreo, Efraim. Tan-awa ang una nga footnote sa 9:10.

* 11:2 Ang mga kahoy diri nagarepresentar sang gamhanan nga mga nasyon ukon sang mga hari sini.

† 11:3 mga manugbantay sang karnero…mga leon: siguro ang buot silingon, mga pangulo sang Israel

‡ 11:4 mga karnero: buot silingon, ang mga Israelinhon

§ 11:6 kalibutan: ukon, duta sang Israel

* 11:7 sang…karnero: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, labi na gid ang pigaw nga mga karnero.

† 11:7 Kaayo: ukon, Katahom

‡ 11:8 sa ila: ukon, sa mga karnero

§ 11:11 mga negosyante sang mga karnero: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, pigaw nga mga karnero.

* 11:13 talaguan sang kuwarta: Amo ini sa Syriac. Sa Hebreo, manughimo sang kolon. Amo man sa 13b.

† 11:16 daw mapatay na: ukon, nadula

‡ 11:16 nagtalang: Pareho sini sa Septuagint kag sa Latin Vulgate. Sa Hebreo, bataon.

§ 11:16 maniwang: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 12:5 mga pangulo: ukon, mga pamilya. Amo man sa bersikulo 6.

† 12:8 Dios: ukon, dios

‡ 12:10 ako: sa iban nga mga kopya sang Hebreo, siya

§ 12:11 Hadad Rimon: Posible isa ka dios-dios.

* 13:1-2 mga dios-dios: sa literal, mga ngalan sang mga dios-dios

† 13:5 kag…ako: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 13:6 pilas: Siguro ginahanot nila ang ila lawas sa ila nga pagsimba sa mga dios-dios.

§ 13:7 ang akon manugbantay sang mga karnero: siguro ang buot silingon, ang akon pinili nga pangulo

* 13:8 duha sa tatlo ka parte: sa English, two-thirds

* 14:6 init kag tugnaw: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

† 14:7 kon san-o: ukon, kon paano

‡ 14:8 Patay nga Dagat: sa Hebreo, dagat sa east

§ 14:8 Dagat sang Mediteraneo: sa Hebreo, dagat sa west

* 14:13-15 mula: sa English, mule. Ini nga sapat kaanggid sa kabayo.

† 14:13-15 para: ukon, kontra

‡ 14:18 padal-an: Amo ini sa Septuagint kag sa Syriac, pero sa Hebreo, indi pagpadal-an. Siguro ang buot silingon sang Hebreo indi pagpadal-an sang Ginoo ang Egypt sang kahalitan nga pareho sa bersikulo 17 tungod nga ang Egypt wala nagadepende sa ulan kundi sa tubig sang Suba sang Nilo. Lain nga kahalitan ang magaabot sa iya; posible ang pareho sa bersikulo 12.

§ 14:20 igasulat…Ginoo: Ang buot silingon, ang mga kabayo indi na paggamiton sa inaway kundi gamiton na para sa pagdala sang mga tawo sa Jerusalem sa pagsimba sa Ginoo.

* 14:20 mga lulutuan sa templo: Ini ang ginagamit sang mga manughalad sa pagluto sang karne nga parte nila sa mga halad (Exo. 38:3; Lev. 7:15-16).

† 14:21 mga negosyante: Siguro ang mga nagabaligya sang mga pangtemplo nga mga lulutuan ukon ang mga negosyante nga dayaon.

Malakias

1

2

3

4

Malakias

1

1 Amo ini ang mensahi sang Ginoo para sa mga taga-Israel paagi kay Malakias.

Ginahigugma sang Dios ang mga Israelinhon

2 Nagsiling ang Ginoo, “Ginahigugma ko kamo. Pero nagapamangkot pa kamo, ‘Paano mo kami ginahigugma?’ Dumduma ninyo nga bisan mag-utod si Esau kag si Jacob, ginhigugma* ko si Jacob 3 pero si Esau ya wala. Ginlaglag ko ang iya mga kabukiran, gani nangin elistaran na lang ini sang talunon nga mga ido.

4 “Kon magsiling ang mga Edomnon nga mga kaliwat ni Esau, ‘Bisan naguba ang amon lugar patindugon namon ini liwat,’ ako, ang Ginoo nga Makagagahom, magasiling nga, ‘Bisan patindugon pa nila ang ila lugar gub-on ko man ini gihapon. Pagatawgon sila nga “malain nga nasyon” kag “katawhan nga permi ginakaugtan sang Ginoo.” 5 Makita gid ninyo ang ila pagkalaglag kag magasiling kamo, “Gamhanan ang Ginoo bisan sa guwa sang Israel.” ’ ”

Ginsabdong sang Dios ang mga Pari

6 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom sa mga pari, “Ang anak nagatahod sa iya amay, kag ang ulipon nagatahod sa iya amo. Pero ngaa ako nga inyo amay kag agalon wala ninyo ginatahod? Ginainsulto pa ninyo ako. Pero nagapamangkot pa kamo, ‘Paano ka namon ginainsulto?’ 7 Ginainsulto ninyo ako paagi sa paghalad sang mahigko† nga mga halad sa akon halaran. Pero nagapamangkot pa kamo, ‘Paano namon ginhigkuan ang amon mga halad?’‡ Ginhigkuan ninyo ang inyo mga halad paagi sa pagsiling nga wala sing pulos ang akon halaran. 8 Amo gani nga nagahalad kamo sang mga sapat nga bulag, piang, ukon masakiton. Indi ina husto! Tilawi bala ninyo nga hatagan ang inyo gobernador sang pareho sina nga klase sang mga sapat. Sigurado gid nga indi siya malipay sa inyo kag indi niya kamo pagpakitaan sang kaayo.” Amo ini ang ginsiling sang Ginoo nga Makagagahom.

9 Nagsiling si Malakias, “Karon, kamo nga mga pari, pangabaya ninyo ang Dios nga kaluoyan niya kita. Pero sa sina nga klase sang mga halad nga ginahalad ninyo sa iya, sigurado gid nga indi niya kamo pagpakitaan sang kaayo. Amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom.”

10 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Kuntani may isa sa inyo nga mga pari nga magsira sang mga puwertahan sang akon templo, para indi na kamo magpadukot sang wala sing pulos nga kalayo sa akon halaran. Indi ko pagbatunon ang inyo mga halad, tungod kay wala ako malipay sa inyo. 11 Sa pagkamatuod, ginadayaw ang akon ngalan sang mga nasyon, halin sa east hasta sa west.§ Bisan diin nga lugar nagasunog ang mga tawo sang insenso kag nagahalad* sang matinlo† nga mga halad sa akon, ang Ginoo nga Makagagahom. 12 Pero kamo ya ginapakahuy-an ninyo ang akon ngalan paagi sa pagsiling nga mahigko ang akon halaran‡ kag wala sing pulos ang mga ginahalad dira. 13 Kag nagasiling pa kamo nga natak-an na kamo sa paghalad sa akon, ang Ginoo nga Makagagahom, kag ginapakawalay pulos ninyo ang akon halaran.§ Amo gani nga ginahalaran ninyo ako sang mga sapat nga pilason,* piang ukon masakiton. Nagahunahuna bala kamo nga batunon ko ina? 14 Pakamalauton ko ang dayaon sa inyo, nga nagpromisa nga maghalad sang maayo nga sapat pero ang iya ginhalad sa akon may deperensya. Pakamalauton ko siya kay ako ang gamhanan nga hari kag ginatahod ako sang mga nasyon. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

2

Ang Silot sa Indi Matinumanon nga mga Pari

1-2 Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo nga Makagagahom sa mga pari, “Amo ini ang akon paandam sa inyo: Kon indi kamo magpamati sa akon, kag indi ninyo paghatagan sang importansya ang pagpadungog sa akon, pakamalauton ko kamo pati ang mga pagpakamaayo nga ginabaton ninyo bilang mga pari.* Sa pagkamatuod, ginhimo ko na ini kay wala ninyo paghatagan sang importansya ang pagpadungog sa akon.

3 “Pamati kamo! Tungod sa inyo pagasilutan ko ang inyo mga kaliwat. Kag laptahon ko sa inyo mga guya ang ipot sang mga sapat nga inyo ginhalad, kag ihaboy man kamo sa halabuyan sang ipot.† 4 Dapat mahibaluan ninyo nga ginapaandaman ko kamo sini para makapadayon ang akon kasugtanan sa inyo katigulangan nga si Levi. 5 Sa akon kasugtanan kay Levi, ginpromisahan ko siya sang kabuhi‡ kag kalinong, basta tahuron niya ako. Kag gintahod niya gani ako. 6 Gintudlo niya ang kamatuoran kag indi ang kabutigan. Maayo ang iya relasyon sa akon kag nagkabuhi siya nga matarong. Kag madamo nga tawo ang iya ginbuligan nga indi na magpakasala.

7 “Sa pagkamatuod, katungdanan ninyo nga mga pari ang pagtudlo sa mga tawo nga mahibaluan nila ang parte sa akon. Kag dapat magpatudlo sila sa inyo kay kamo ang akon mga mensahero. 8 Pero wala ninyo pagsunda ang akon pamaagi. Ang inyo pagpanudlo nagtulod sa madamo nga tawo sa pagpakasala. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling nga ginlapas ninyo ang akon kasugtanan sa inyo katigulangan nga si Levi. 9 Gani gintugutan ko nga insultuhon kamo kag pakahuy-an sang tanan nga tawo tungod kay wala ninyo pagsunda ang akon mga pamaagi, kag may ginapaboran pa kamo sa inyo pagpanudlo.”

Indi Matutom ang mga Israelinhon

10 Nagsiling si Malakias sa mga Israelinhon, “Indi bala nga tanan kita may isa lang ka amay?§ Kag indi bala nga isa lang ka Dios ang nagtuga sa aton? Ti ngaa nagaluib kita sa isa kag isa? Sa sinang ginahimo ta, ginabaliwala naton ang kasugtanan sang Dios sa aton mga katigulangan.

11 “Nagluib ang mga taga-Juda; naghimo sila sang makangilil-ad nga butang sa Jerusalem kag sa bilog nga nasyon sang Israel. Kay ginhigkuan nila ang templo* nga ginahigugma sang Ginoo paagi sa pagpangasawa sang mga babayi nga nagasimba sa iban nga mga dios. 12 Kabay pa nga ang tawo nga nagahimo sini indi na pagkabigon nga sakop sang katawhan sang Israel, pati ang iya mga anak kag mga apo,† bisan maghalad pa siya sa Ginoo nga Makagagahom.

13 “Amo pa gid ini ang inyo ginhimo: Nagasagi kamo hibi sing mabaskog sa halaran sang Ginoo kay wala na niya ginasapak ukon ginakalipay ang inyo mga halad. 14 Nagapamangkot kamo kon ngaa wala na niya ginasapak ang inyo mga halad. Ina tungod kay saksi ang Ginoo nga nagluib kamo sa inyo asawa nga inyo ginpakaslan sang bataon pa kamo. Ginlapas ninyo ang inyo kasugtanan sa inyo asawa nga magmatutom kamo sa ila. 15 Indi bala nga gin-isa na kamo sang Ginoo sa lawas kag sa espiritu para mangin iya kamo?‡ Kag ngaa nga gin-isa niya kamo? Kay gusto niya nga makapamata kamo sang mga kabataan nga diosnon. Gani siguraduhon ninyo nga indi ninyo pagluiban ang inyo asawa nga inyo ginpakaslan sang bataon pa kamo. 16 Kay nagasiling ang Ginoo, ang Dios sang Israel, ‘Indi ko gusto nga magbulagay ang mag-asawa. Kon bulagan sang bana ang iya asawa, ginapintasan niya siya.’

“Gani siguraduhon ninyo nga indi ninyo pagluiban ang inyo asawa.”

Ang Adlaw nga Magasilot ang Dios

17 Nagsiling pa gid si Malakias sa mga Israelinhon, “Ginapatak-an ninyo ang Ginoo sa inyo mga ginahambal. Pero nagapamangkot pa kamo, ‘Ngaa, ano ang amon ginahambal nga natak-an siya?’ Nagahambal kamo nga ang tanan nga nagahimo sang malain maayo sa panulok sang Ginoo kag nalipay siya sa ila. Nagayaguta pa kamo nga nagasiling, ‘Diin na ang Dios sang katarungan?’ ”

3

1 Pamati kamo sa ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, “Ipadala ko ang akon mensahero sa pagpreparar sang akon alagyan. Dayon ang Ginoo nga inyo ginapaabot gulpi lang nga magaabot sa iya templo. Magaabot ang ginahandom ninyo nga mensahero nga magapatigayon sang akon kasugtanan.”

2-3 Pero sin-o ang makaantos sa adlaw sang iya pag-abot? Sin-o ang makaagwanta kon magpakita na siya? Kay pareho siya sa kalayo nga nagapapuraw sang metal ukon pareho sang habon nga nagapatinlo. Pagatinluan niya ang mga pari nga mga kaliwat ni Levi pareho sang pagpuraw sang pilak kag bulawan, para mangin matarong ang ila kabuhi sa ila paghalad sa Ginoo.* 4 Gani malipay na ang Ginoo sa mga halad sang katawhan sang Juda kag Jerusalem, pareho sang una.

5 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom sa mga Israelinhon, “Magaabot ako sa paghukom sa inyo. Magasaksi ako gilayon kontra sa mga babaylan, sa mga nagapanginbabayi ukon sa mga nagapanginlalaki, sa mga nagasaksi sang butig, sa mga nagaabuso sa mga trabahador kag sa mga balo nga babayi kag mga ilo, kag sa mga nagabaliwala sa kinamatarong sang mga pangayaw. Himuon ko ini sa inyo nga wala nagatahod sa akon.”

Ang Paghatag sang Ikanapulo

6 Nagsiling pa ang Ginoo nga Makagagahom, “Ako, ang Ginoo, wala nagabaylo. Gani kamo nga mga kaliwat ni Jacob wala malaglag. 7 Pareho kamo sa inyo mga katigulangan; wala kamo nagasunod kag nagatuman sa akon mga pagsulundan. Karon, magbalik kamo sa akon, ang Ginoo nga Makagagahom, kag magabalik† ako sa inyo. Pero nagapamangkot kamo, ‘Paano kami makabalik sa imo?’ 8 Mamangkot man ako sa inyo, mahimo bala sang tawo nga kawatan ako? Daw imposible! Pero kamo, ginakawatan ninyo ako. Kag karon nagapamangkot pa kamo, ‘Paano ka namon ginakawatan?’ Ginakawatan ninyo ako kay wala kamo nagahatag sang inyo ikanapulo‡ kag mga halad. 9 Amo ina nga ginapakamalaot ko ang inyo bilog nga nasyon. 10 Karon, ginahangkat ko kamo nga tilawan ninyo ako, ang Ginoo nga Makagagahom. Dal-a ninyo ang inyo bilog nga ikanapulo sa bodega sang templo para may pagkaon sa akon templo. Kon himuon ninyo ini, padal-an ko na kamo sang ulan§ kag hatagan sang sobra-sobra nga pagpakamaayo. 11 Indi ko pagtugutan nga kaunon sang peste ang inyo mga pananom. Kag ang inyo mga ubas indi magkalapulak. 12 Tawgon kamo nga bulahan* sang tanan nga nasyon kay maayo ang inyo duta. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”

13 Nagsiling pa sa ila ang Ginoo, “Masakit ang inyo ginpanghambal parte sa akon. Pero nagapamangkot pa kamo, ‘Ano bala ang ginhambal namon parte sa imo?’ 14 Nagsiling kamo, ‘Wala sing pulos ang pag-alagad sa Dios. Ano bala ang aton makuha kon tumanon ta ang iya mga ginapatuman sa aton? Kag ano ang aton makuha kon maglakat-lakat kita nga nagapangasubo sa pagpakita sa Ginoo nga Makagagahom nga nagahinulsol kita sa aton mga sala? 15 Makasiling kita nga bulahan pa gani ang bugalon nga mga tawo. Kay sa pagkamatuod, sila nga mga nagahimo sing malain nagauswag. Kag bisan ginatilawan nila ang pasensya sang Dios wala man sila ginasilutan.’ ”

16 Dayon atong mga nagatahod sa Ginoo naghambalanay. Nagpamati sa ila ang Ginoo kag nabatian niya ang ila ginahambalan. Ginsulat ang ila mga ngalan† sa libro nga ara sa atubangan sang Ginoo, para madumduman niya sila nga nagatahod kag nagadumdom permi sa iya.

17 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom parte sa mga tawo nga nagatahod sa iya, “Mangin akon sila espesyal nga katawhan sa adlaw nga magahukom ako. Indi ko sila pagsilutan pareho sang ginahimo sang isa ka amay nga indi magsilot sa iya anak nga nagatuman sa iya. 18 Kag sa liwat makita sang mga tawo ang kinalain sang matarong kag sang malain, ang kinalain sang nagaalagad sa akon kag sang wala nagaalagad sa akon.”

4

Ang Adlaw nga Magasilot ang Dios

1 Nagsiling ang Ginoo nga Makagagahom, “Sigurado gid nga magaabot ang adlaw nga magasilot ako. Mangin pareho ini sang nagadabadaba nga hurnohan. Silutan ko ang tanan nga bugalon kag nagahimo sing malain pareho sang pagsunog sang dagami. Mangin pareho sila sa ginsunog nga kahoy nga wala gid sing may nabilin nga sanga kag gamot. 2 Pero kamo ya nga nagatahod sa akon, maeksperiensyahan ninyo ang pagluwas ko sa inyo. Daw pareho ini sa pagbutlak sang adlaw* nga ang iya silak nagahatag sang kaayuhan. Kag magalukso-lukso kamo sa kalipay pareho sang bataon nga mga baka nga ginpaguwa sa toril. 3 Sa pag-abot sang adlaw nga himuon ko na ini nga mga butang, laglagon ninyo ang mga malain nga daw sa yab-ok lang nga tapak-tapakon ninyo. Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.

4 “Tumana† ninyo ang Kasuguan sang akon alagad nga si Moises. Ina nga mga sugo kag mga pagsulundan ginhatag ko sa iya didto sa Bukid sang Sinai‡ para ipatuman sa tanan nga katawhan sang Israel.

5 “Pamati kamo! Sa indi pa mag-abot ang makahaladlok gid nga adlaw nga magasilot ako, ipadala ko sa inyo si Propeta Elias. 6 Ibalik niya ang maayo nga relasyon sang mga ginikanan kag sang mga kabataan, para sa pag-abot ko indi ko pagpakamalauton ang inyo duta.”

* 1:2 ginhigugma: ukon, ginpili

† 1:7 mahigko: buot silingon, indi takos nga ihalad sa Dios

‡ 1:7 Paano…halad?: Amo ini sa Septuagint. Sa Hebreo, Paano ka namon ginhigkuan?

§ 1:11 halin sa east hasta sa west: sa literal, halin sa pagbutlak hasta sa pagsalop sang adlaw

* 1:11 ginadayaw…nagasunog…nagahalad: ukon, dayawon…magasunog…magahalad

† 1:11 matinlo: buot silingon, takos nga ihalad sa Dios

‡ 1:12 mahigko ang akon halaran kay ginahalaran sang mahigko nga mga halad.

§ 1:13 ang akon halaran: ukon, ako

* 1:13 pilason: ukon, kinawatan

* 2:1-2 pakamalauton…pari: ukon, pakamalauton ko kamo kag himuon ko nga pagpakamalaot ang bendisyon nga ginahatag ninyo sa mga tawo.

† 2:3 ihaboy…ipot: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

‡ 2:5 kabuhi: siguro ang buot silingon, maayo ukon​kag malawig nga kabuhi

§ 2:10 amay: Siguro ang buot silingon si Abraham. Posible man nga “Amay,” nga ang buot silingon, ang Dios.

* 2:11 templo: ukon, pinili nga katawhan

† 2:12 mga anak kag mga apo: Amo ini sa Syriac kag sa Targum, pero sa Hebreo indi klaro.

‡ 2:15 Indi bala…iya kamo: ukon, Wala sing tawo nga magahimo sina kon ginatuytuyan siya sang Espiritu bisan gamay lang. Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

* 3:2-3 para…Ginoo: ukon, para magahalad sila sang husto nga mga halad sa Ginoo

† 3:7 magabalik: ukon, magabulig

‡ 3:8 ikanapulo: Katungdanan sang mga Israelinhon nga maghatag sang ikanapulo sang ila mga patubas kag mga kasapatan sa Ginoo (Lev. 27:30-33; Deu. 14:22-29).

§ 3:10 padal-an…ulan: sa literal, buksan ko ang mga bintana sang langit. Tan-awa ang kahulugan sini sa Gen. 7:11.

* 3:12 bulahan: ukon, ginpakamaayo

† 3:16 mga ngalan: ukon, maayo nga mga binuhatan; ukon, mga ginahambalan parte sa ila nga pagtahod sa Ginoo

* 4:2 pagluwas…adlaw: sa literal, adlaw sang katarungan

† 4:4 Tumana: sa literal, Dumduma

‡ 4:4 Bukid sang Sinai: sa Hebreo, Horeb

Mateo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ang Maayong Balita Parte kay Jesu-Cristo Suno kay

Mateo

1

Ang mga Katigulangan ni Jesu-Cristo

(Luc. 3:23-38)

1 Amo ini ang lista sang mga katigulangan ni Jesu-Cristo nga kaliwat ni David. Si David nga ini kaliwat ni Abraham.

2 Si Abraham amay ni Isaac, si Isaac amay ni Jacob, kag si Jacob amay ni Juda kag sang iya mga utod nga lalaki. 3 Si Juda amay ni Perez kag ni Zera, kag si Tamar ang ila iloy. Si Perez amay ni Hezron, kag si Hezron amay ni Ram.* 4 Si Ram amay ni Aminadab, si Aminadab amay ni Nashon, kag si Nashon amay ni Salmon. 5 Si Salmon amay ni Boaz, kag si Rahab ang iya iloy. Si Boaz amay ni Obed, kag si Ruth ang iya iloy. Si Obed amay ni Jesse, 6 kag si Jesse amay ni Haring David.

Si David amay ni Solomon kag ang iya iloy asawa anay ni Uria. 7 Si Solomon amay ni Rehoboam, si Rehoboam amay ni Abia, kag si Abia amay ni Asa. 8 Si Asa amay ni Jehoshafat, si Jehoshafat amay ni Joram, kag si Joram amay ni Uzia. 9 Si Uzia amay ni Jotam, si Jotam amay ni Ahaz, kag si Ahaz amay ni Hezekia. 10 Si Hezekia amay ni Manase, si Manase amay ni Amos,† si Amos amay ni Josia, 11 kag si Josia amay ni Jeconia‡ kag sang iya mga utod nga lalaki. Sang sadto nga panahon, ginbihag ang mga taga-Israel pa-Babilonia.

12 Amo naman ini ang sa lista pagkatapos nga mabihag ang mga taga-Israel pa-Babilonia: si Jeconia amay ni Shealtiel, si Shealtiel amay ni Zerubabel, 13 si Zerubabel amay ni Abiud, si Abiud amay ni Eliakim, kag si Eliakim amay ni Azor. 14 Si Azor amay ni Zadok, si Zadok amay ni Akim, kag si Akim amay ni Eliud. 15 Si Eliud amay ni Eleazar, si Eleazar amay ni Matan, si Matan amay ni Jacob, 16 si Jacob amay ni Jose nga bana ni Maria. Si Maria amo ang iloy ni Jesus nga ginatawag Cristo. 17 Gani may 14 ka henerasyon halin kay Abraham hasta kay David. Kag may 14 man ka henerasyon halin kay David hasta sa pagbihag sa mga taga-Israel pa-Babilonia. Halin sa pagbihag pa-Babilonia may 14 pa gid ka henerasyon hasta kay Cristo.

Ang Pagkatawo ni Cristo

(Luc. 2:1-7)

18 Amo ini ang estorya sang pagkatawo ni Jesu-Cristo: Si Maria nga iya iloy kalaslon na kay Jose. Pero sa wala pa sila mag-upod nasapwan ni Maria nga nagabusong na siya paagi sa Espiritu Santo. 19 Karon, si Jose nga mangin iya bana isa ka matarong nga tawo kag indi siya luyag nga mahuy-an si Maria sa mga tawo. Gani ginpakamaayo niya nga bulagan si Maria sa tago lang. 20 Samtang ginahunahuna ini ni Jose, nagpakita sa iya sa damgo ang anghel sang Ginoo nga nagasiling, “Jose, kaliwat ni David, indi ka magkahadlok nga magpangasawa kay Maria, kay nagabusong siya paagi sa Espiritu Santo. 21 Magabata siya sing lalaki kag ngalanan mo ang bata nga Jesus,§ kay luwason niya ang iya katawhan sa ila mga sala.” 22 Natabo ini para matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi sa propeta nga nagsiling, 23 “Magabusong ang isa ka birhen kag magabata sing lalaki. Kag pagatawgon ang ini nga bata nga Emmanuel”* (nga kon sayuron, “Ang Dios kaupod ta”). 24 Gani pagbugtaw ni Jose gintuman niya ang ginsiling sang anghel sang Ginoo, kag ginpangasawa niya si Maria. 25 Pero wala niya gintandog si Maria samtang wala pa ini makabata. Sang nakabata na si Maria, gin-ngalanan ni Jose ang bata nga Jesus.

2

Ginsimba si Jesus sang mga Lalaki nga Halin sa East

1 Natawo si Jesus sa Betlehem nga sakop sang Judea sang panahon nga si Herodes ang hari. May nag-abot nga mga tawo sa Jerusalem halin sa east nga mga eksperto sa kahulugan sang mga bituon.* 2 Nagpamangkot sila, “Diin bala natawo ang hari sang mga Judio? Nakita namon ang iya bituon sa east, gani nagkadto kami diri sa pagsimba sa iya.”

3 Sang pagkabati sini ni Haring Herodes, indi siya mapahamtang, pati ang tanan nga tawo sa Jerusalem. 4 Gani ginpatawag niya ang tanan nga manugdumala nga mga pari kag mga manunudlo sang Kasuguan, kag nagpamangkot siya sa ila kon diin matawo ang Cristo. 5 Nagsabat sila, “Didto sa Betlehem nga sakop sang Judea, kay amo ini ang ginsulat sang isa ka propeta,

6 “ ‘Ikaw, Betlehem, sa duta sang Juda,

indi ikaw ang pinakakubos sa nagapanguna nga mga banwa sa Juda;

kay dira sa imo magahalin ang pangulo

nga magaatipan sa akon katawhan nga Israelinhon.’†”

7 Pagkabati sadto ni Herodes, ginpatawag niya sing sekreto ato nga mga eksperto‡ kag ginpamangkot sila kon san-o gid nagguwa ang bituon nga ila nakita. 8 Pagkatapos ginpakadto niya sila sa Betlehem. Nagsiling siya, “Lakat kamo kag pangitaa ninyo sing maayo ang bata. Kag kon makita ninyo siya, pahibalua ninyo ako, para makakadto man ako kag makasimba sa iya.” 9-10 Sang mahambal ini sang hari, naglakat ang mga eksperto. Samtang nagalakat sila nakita nila ang bituon nga ila anay nakita. Gani nalipay gid sila. Nag-una sa ila ang bituon hasta sa lugar nga sa diin nahamtang ang bata. 11 Pagsulod nila sa balay, nakita nila ang bata kag ang iya iloy nga si Maria. Nagluhod sila kag nagsimba sa bata. Dayon ginbuksan nila ang ila dala, kag naghalad sila sa bata sang bulawan, insenso, kag pahamot nga mira.

12 Pagpuli nila nag-agi sila sa lain nga dalan kay ginpaandaman sila paagi sa damgo nga indi na sila magbalik kay Herodes.

Ang Pagpalagyo sa Egypt

13 Sang makahalin na ang mga tawo nga halin sa east, nagpakita ang anghel sang Ginoo kay Jose sa damgo kag nagsiling, “Bangon ka, dal-a ang bata kag ang iya iloy kag magpalagyo kamo sa Egypt. Didto lang anay kamo magpabilin hasta nga magsiling ako sa inyo nga puwede na kamo makabalik, kay pangitaon ni Herodes ang bata para patyon siya.”

14 Gani sadto gid nga gab-i, nagbangon si Jose kag gindala niya ang mag-iloy didto sa Egypt. 15 Nagtiner sila didto hasta napatay si Herodes.

Ini natabo para matuman ang ginsiling sang Ginoo paagi sa propeta nga nagsiling, “Gintawag ko ang akon anak halin sa Egypt.”§

Ang Pagpamatay sa mga Bata

16 Sang mahibaluan ni Herodes nga gindayaan siya sang mga eksperto, nangakig gid siya. Nagmando siya nga pamatyon ang tanan nga bata nga lalaki sa Betlehem kag sa palibot sini, nga nagaedad sang duha ka tuig paidalom. Kay suno sa iya nahibaluan sa mga eksperto, mga duha na ka tuig ang nakaligad halin sang ila pagkakita sang bituon.

17 Sa sina nga pagpamatay sa mga bata, natuman ang ginpropesiya ni Propeta Jeremias nga nagasiling,

18 “May nabatian nga paghinibi kag pagpanalambiton sa Rama.

Nagahibi si Raquel tungod sa iya mga kabataan.

Nagahibi siya kag indi na gid maulo-ulohan,

tungod kay ang iya mga kabataan nagkalamatay.”*

Ang Pagbalik halin sa Egypt

19 Sang patay na si Herodes, nagpakita ang anghel sang Ginoo kay Jose sa damgo didto sa Egypt. 20 Nagsiling siya, “Bangon ka, dal-a ang bata kag ang iya iloy kag magbalik kamo sa duta sang Israel, tungod kay napatay na ang mga nagatinguha nga magkuha sang kabuhi sang bata.” 21 Gani nagbangon si Jose kag gindala niya ang mag-iloy pabalik sa duta sang Israel.

22 Pero sang pagkabati ni Jose nga si Arkelaus amo ang nagbulos sa iya amay nga si Herodes bilang hari sa Judea, hinadlukan siya nga magpuli didto. Sang mapaandaman pa gid siya paagi sa damgo, nagderetso siya sa probinsya sang Galilea, 23 kag didto sila nag-estar sa banwa sang Nazaret. Gani natuman ang ginsiling sang mga propeta sang una nga tawgon ang Cristo nga Nazaretnon.

3

Ang Pagwali ni Juan nga Manugbautiso

(Mar. 1:1-8; Luc. 3:1-18; Juan 1:19-28)

1 Karon, nag-abot ang tion nga si Juan nga manugbautiso nagkadto sa kamingawan sang Judea, kag nagsugod siya sa pagwali. 2 Nagsiling siya, “Maghinulsol kamo sa inyo mga sala, kay malapit na* ang paghari sang Dios!”† 3 Si Juan amo ang ginhambal ni Propeta Isaias sang nagsiling siya,

“May nagawali sing mabaskog sa kamingawan. Siling niya,

‘Ipreparar ninyo ang alagyan para sa Ginoo.

Tadlunga ang dalan nga iya pagaagyan.’ ”‡

4 Ang bayo ni Juan hinimo halin sa bulbol sang camel kag ang iya paha panit. Ang iya pagkaon apan kag honey. 5 Madamo gid nga mga tawo ang nagkadto sa iya halin sa Jerusalem, sa tanan nga banwa sang Judea, kag sa tanan nga lugar sa pihak kag pihak sang Suba sang Jordan. 6 Gintuad nila ang ila mga sala kag ginbautisohan sila ni Juan sa Suba sang Jordan.

7 Nakita ni Juan nga madamo nga Pariseo kag Saduceo ang nagkadto sa pagpabautiso. Nagsiling siya sa ila, “Kamo nga mga kaliwat sang mga man-og! Sin-o ang nagsiling sa inyo nga makapalagyo kamo sa palaabuton nga kaakig sang Dios? 8 Kon matuod nga naghinulsol kamo sa inyo mga sala, pamatud-i ninyo ini sa inyo mga binuhatan. 9 Indi kamo magsiling nga indi kamo pagsilutan tungod kay kamo mga kaliwat ni Abraham. Kay bisan ang mga bato nga ini sarang mahimo sang Dios nga mga anak ni Abraham. 10 Tandai ninyo ini: ang wasay handa na sa pagtapas sa puno sang mga kahoy. Ang tagsa ka kahoy nga wala nagapamunga sang maayo nga bunga pagatapson kag ihaboy sa kalayo.

11 “Ako nagabautiso sa inyo sa tubig sa pagpakilala nga nagahinulsol na kamo sa inyo mga sala, pero may magaabot nga nagasunod sa akon nga mas gamhanan pa sang sa akon kag indi gani ako takos nga mangin iya ulipon.§ Siya magabautiso sa inyo sa Espiritu Santo kag sa kalayo. 12 Pareho siya sa tawo nga nagapahangin sang iya inani para painon ang tinggas sa upa. Ang tinggas ibutang niya sa bodega, pero ang upa sunugon niya sa kalayo nga indi gid mapatay.”

Ang Pagbautiso kay Jesus

(Mar. 1:9-11; Luc. 3:21-22)

13 Karon, naghalin si Jesus sa Galilea kag nagkadto kay Juan didto sa Suba sang Jordan para magpabautiso. 14 Indi kuntani magbautiso si Juan sa iya, kay siling niya, “Ngaa magpabautiso ka sa akon? Ako gani ang kinahanglan magpabautiso sa imo.” 15 Pero nagsiling si Jesus sa iya, “Sige lang, tungod nga amo ini ang dapat ta nga himuon para matuman ang gusto sang Dios.” Gani nagsugot si Juan nga bautisohan si Jesus. 16 Sang mabautisohan na si Jesus, nagtakas siya sa tubig. Dayon nag-abri ang langit kag nakita ni Jesus ang Espiritu sang Dios nga naghugpa sa iya pareho sang pating. 17 Kag may tingog nga nabatian halin sa langit nga nagasiling, “Amo ini ang akon hinigugma nga Anak. Nalipay gid ako sa iya.”

4

Ang Pagtentar kay Jesus

(Mar. 1:12, 13; Luc. 4:1-13)

1 Pagkatapos sadto, gindala sang Espiritu Santo si Jesus sa kamingawan para tentaron sang yawa. 2 Sa sulod sang 40 ka adlaw kag 40 ka gab-i nagpuasa si Jesus, kag gin-gutom siya. 3 Nagpalapit sa iya ang manugtentar nga si Satanas kag nagsiling, “Kon ikaw ang Anak sang Dios, himua ini nga mga bato nga mangin tinapay.” 4 Pero nagsabat si Jesus sa iya, “Nagasiling ang Kasulatan, ‘Indi lang sa pagkaon mabuhi ang tawo, kundi sa tagsa ka pulong sang Dios.’ ”*

5 Dayon gindala siya sang yawa sa Jerusalem, ang balaan nga siyudad, didto sa pinakamataas nga parte sang templo. 6 Dayon nagsiling siya kay Jesus, “Kon ikaw ang Anak sang Dios, lukso ka paidalom. Kay nagasiling ang Kasulatan,

“ ‘Suguon sang Dios ang iya mga anghel sa pagbantay sa imo.

Saluon ka nila para indi mapilas ang imo tiil sa bato.’ ”†

7 Pero ginsabat siya ni Jesus, “Nagasiling ang Kasulatan, ‘Indi pagtestingi ang Ginoo nga imo Dios.’ ”‡

8 Sa liwat gindala pa gid siya sang yawa sa mataas gid nga bukid, kag ginpakita sa iya ang tanan nga ginharian sang kalibutan kag ang iya sini gahom kag manggad. 9 Nagsiling ang yawa sa iya, “Ini tanan ihatag ko sa imo kon magluhod ka kag magsimba sa akon.” 10 Dayon nagsiling si Jesus, “Palayo ka Satanas! Nagasiling ang Kasulatan, ‘Simbahon mo ang Ginoo nga imo Dios kag siya gid lang ang imo alagaron.’ ”§

11 Dayon naghalin ang yawa, kag nag-abot ang mga anghel sang Dios kag nag-alagad kay Jesus.

Nagsugod si Jesus sang Iya Buluhaton sa Galilea

(Mat. 1:14, 15; Luc. 4:14, 15)

12 Sang mabatian ni Jesus nga napriso si Juan nga manugbautiso, nagbalik siya sa Galilea. 13 Wala siya nagtiner sa Nazaret kundi nagderetso siya sa Capernaum. Ini nga banwa ara sa higad sang Dagat* sang Galilea kag sakop sang Zebulun kag Naftali. 14 Natabo ini para matuman ang ginpropesiya ni Propeta Isaias nga nagasiling,

15 “Ang duta sang Zebulun kag sang Naftali

alagyan pakadto sa dagat†

kag ara sa tabok sang Suba sang Jordan.

Ini nga mga lugar sakop sang Galilea

nga ginaestaran sang mga indi Judio.

16 Ang mga tawo dira nga nadulman

makakita sang puwerte nga kasanag.

Ang mga nadulman nga ginahadlukan nga mapatay masanagan.”‡

17 Halin sadto nagsugod si Jesus sa pagwali. Siling niya, “Maghinulsol kamo sa inyo mga sala, kay malapit na§ ang paghari sang Dios.”

Gintawag ni Jesus ang Apat ka Mangingisda

(Mar. 1:16-20; Luc. 5:1-11)

18 Sang nagalakat si Jesus sa higad sang Dagat sang Galilea, nakita niya ang mag-utod nga si Simon nga ginatawag Pedro kag si Andres nga nagaladlad sang pukot. Mga mangingisda sila. 19 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sunod kamo sa akon kag himuon ko kamo nga mga mangingisda sang mga tawo.” 20 Sa gilayon ginbayaan nila ang ila mga pukot kag nagsunod sa iya.

21 Pagkatapos sadto, nagpadayon si Jesus sa paglakat, kag sa unhan nakita niya ang mag-utod nga si Santiago kag si Juan nga mga anak ni Zebedee. Nagakay-o sila sang ila pukot didto sa sakayan kaupod sang ila amay. Gintawag ni Jesus ang mag-utod, 22 kag sa gilayon ginbayaan nila ang ila sakayan kag ang ila amay kag nagsunod sila kay Jesus.

Nagpanudlo kag Nagpang-ayo si Jesus

(Luc. 6:17-19)

23 Naglibot si Jesus sa bilog nga Galilea nga nagapanudlo sa mga simbahan sang mga Judio. Ginwali niya sa ila ang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios, kag ginpang-ayo niya ang tanan nga klase sang balatian sang mga tawo. 24 Nangin bantog siya sa bilog nga Syria, gani nagdala ang mga tawo sang tanan nga masakiton sa iya: bisan ang mga nagaantos sing tama sa ila mga masakit, ang mga ginagamhan sang mga demonyo, ang mga kuyapon, kag ang mga paralitiko. Ginpang-ayo sila tanan ni Jesus. 25 Madamo gid nga mga tawo ang nagsunod kay Jesus halin sa Galilea, Decapolis, Jerusalem, Judea, kag sa tabok sang Suba sang Jordan.

5

Ang Pagpanudlo ni Jesus sa Bukid

1 Sang makita ni Jesus ang madamo nga tawo, nagtaklad siya sa bukid kag nagpungko didto. Nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod, 2 kag nagpanudlo siya sa ila. Siling niya,

3 “Bulahan ang mga tawo nga nagakilala

nga imol sila sa espiritual nga mga butang,

kay sakop sila sa paghari sang Dios.*

4 Bulahan ang mga nagakasubo,

kay lipayon sila sang Dios.

5 Bulahan ang mga mapainubuson,†

kay mangin ila ang kalibutan.‡

6 Bulahan ang mga tawo nga luyag gid magtuman

sang kabubut-on sang Dios,

kay buligan sila sang Dios sa pagtuman sina nga handom.

7 Bulahan ang mga maluluy-on,

kay kaluoyan sila sang Dios.

8 Bulahan ang mga tawo nga matinlo ang ila tagipusuon,

kay makita nila ang Dios.

9 Bulahan ang mga tawo nga nagabulig nga mapahari ang kalinong,

kay pagatawgon sila nga mga anak sang Dios.

10 Bulahan ang mga tawo nga ginahingabot

tungod sa ila pagsunod sa kabubut-on sang Dios,

kay sakop sila sa paghari sang Dios.

11 “Bulahan kamo kon tungod sa inyo pagsunod sa akon ginayaguta kamo, ginahingabot, kag ginabutang-butangan sang tanan nga kalainan. 12 Amo man ini ang ila ginhimo sang una sa mga propeta. Gani magkalipay gid kamo tungod nga mabaton ninyo ang dako nga balos sa langit.

Asin kag Suga

(Mar. 9:50; Luc. 14:34-35)

13 “Pareho kamo sang asin diri sa kalibutan. Pero kon maglain ang sabor sang asin, wala na sing may mahimo para mapabalik pa ang iya sabor. Gani indi na mapuslan kundi ginapilak na lang kag ginatapakan sang mga tawo.

14 “Pareho kamo sang suga nga nagahatag kasanag sa mga tawo sa kalibutan. Kag ini makita gid pareho sang banwa nga ginpatindog sa ibabaw sang bukid nga indi matago. 15 Wala sing may nagasindi sang suga kag takluban lang dayon ini sang sulukban, kundi ginabutang ini sa tulungtungan para masanagan ang tanan sa sulod sang balay. 16 Gani amo man ang inyo himuon. Pasigaha ninyo ang inyo suga sa mga tawo, para makita nila ang inyo maayo nga mga binuhatan kag para dayawon nila ang inyo Amay sa langit.

Ang Pagpanudlo Parte sa Kasuguan

17 “Indi kamo maghunahuna nga nagkadto ako diri sa pagbaliwala sang Kasuguan ni Moises kag sang mga sinulatan sang mga propeta. Nagkadto ako diri sa pagtuman sini. 18 Sa pagkamatuod, samtang ara pa ang langit kag ang duta, wala gid sing bisan gamay nga parte sang Kasuguan nga mabaliwala hasta wala pa matuman ang tanan.§ 19 Gani ang bisan sin-o nga maglapas sang bisan labing gamay nga parte sang Kasuguan kag magtudlo sa iban nga maglapas man, siya ang labing kubos sa mga nasakop sa paghari sang Dios. Pero ang bisan sin-o nga magtuman sang Kasuguan, kag magtudlo sini sa iban nga magtuman man, kabigon siya nga dungganon sa mga nasakop sa paghari sang Dios. 20 Gani ginasugiran ko kamo nga kinahanglan ang inyo pagtuman sa kabubut-on sang Dios maglabaw pa sa pagtuman sang mga manunudlo sang Kasuguan kag sang mga Pariseo, kay kon indi, indi gid kamo masakop sa paghari sang Dios.”

Ang Pagpanudlo Parte sa Kaakig

21 Nagsiling pa gid si Jesus, “Nabatian ninyo nga ginsiling sang una sa aton mga katigulangan nga indi sila magpatay,* kay ang bisan sin-o nga magpatay pagasilutan. 22 Pero ako nagasiling sa inyo nga ang bisan sin-o nga nagakaakig sa iya kapareho pagasilutan. Kag ang bisan sin-o nga nagapakalain sa iya kapareho sa pagsiling ‘Wala ka sing pulos,’ dal-on siya sa korte para silutan. Kag ang bisan sin-o nga magsiling sa iya kapareho ‘Buang,’ pagasilutan siya sa nagadabadaba nga kalayo sa impyerno. 23 Gani bisan ara ka na sa halaran nga nagadala sang imo halad sa Dios kag madumduman mo nga ang imo utod may malain nga buot sa imo, 24 ibilin mo anay ang imo nga inughalad malapit sa halaran kag kadtuan mo gilayon ang imo utod kag magpakighusay sa iya. Dayon magbalik ka sa halaran kag maghalad sang imo inughalad sa Dios.

25 “Kon may mag-akusar sa imo, magpakighusay ka gilayon sa iya samtang nagapakadto pa lang kamo sa korte. Kay kon didto na kamo sa korte, itugyan ka sang huwis sa opisyal para prisohon. 26 Sa pagkamatuod, indi ka gid makaguwa kon indi mo anay mabayaran ang tanan.

Ang Pagpanudlo Parte sa Pagpanginbabayi

27 “Nabatian ninyo nga ginsiling sang una nga indi dapat magpanginbabayi.† 28 Pero ako nagasiling sa inyo nga kon ang lalaki magtulok sa babayi nga may handom sa pagpakighilawas sa iya, pareho lang nga nagapanginbabayi na siya sa iya hunahuna sa sina nga babayi. 29 Gani kon ang imo tuo nga mata amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, lukata ina kag ipilak. Kay maayo pa nga madula ang isa ka parte sang imo lawas sang sa kompleto ang imo lawas pero ipilak ka man lang sa impyerno. 30 Kon ang imo tuo nga kamot amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, utda ina kag ipilak. Kay maayo pa nga madula ang isa ka parte sang imo lawas sang sa kompleto ang imo lawas pero makadto ka man lang sa impyerno.

Ang Pagpanudlo Parte sa Pagbulagay

(Mat. 19:9; Mar. 10:11-12; Luc. 16:18)

31 “Ginsiling man sang una nga kon ang lalaki luyag magbulag sa iya asawa, dapat maghatag siya sa iya asawa sang kasulatan sang pagbulagay.‡ 32 Pero ako nagasiling sa inyo nga kon bulagan sang lalaki ang iya asawa nga wala man lang naghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon,§ siya mismo ang nagatulod sa iya asawa nga magpakasala kay magapamana ini liwat; kag ang bisan sin-o nga magpangasawa sa sadto nga babayi nga ginbulagan nagapanginbabayi.

Ang Pagpanudlo Parte sa Pagsumpa

33 “Nabatian ninyo nga ginsiling sang una sa aton mga katigulangan nga kon ang tawo may ginpromisa kag ginsumpaan pa niya sa ngalan sang Ginoo, kinahanglan iya gid ini tumanon.* 34 Pero ako nagasiling sa inyo nga kon magpromisa kamo, indi kamo magsumpa. Indi kamo magsiling nga ‘Saksi ang langit’ kay amo ini ang trono sang Dios, 35 ukon ‘Saksi ang duta’ kay amo ini ang tulungtungan sang iya tiil. Indi man kamo maggamit sang ngalan sang Jerusalem sa inyo pagsumpa tungod kay amo ini ang siyudad sang bantog nga Hari. 36 Kag indi man kamo magsiling nga, ‘Bisan mapatay pa ako,’ kay bisan pa gani ang isa lang ka buhok indi mo mapaputi ukon mapaitom. 37 Dapat magsiling ka lang ‘Huo’ kon huo kag ‘Indi’ kon indi; kay kon magsumpa pa kamo halin na ina kay Satanas.

Indi Kamo Magbalos sa Inyo Isigkatawo

(Luc. 6:29-30)

38 “Nabatian ninyo nga ginsiling sang una nga ‘Ang maglukat sang mata sang iya isigkatawo, lukaton man ang iya mata; kag ang magbingaw sang ngipon sang iya isigkatawo, bingawon man.’† 39 Pero ako nagasiling sa inyo nga indi ninyo pagbalusi sing malain ang nagahimo sing malain sa inyo. Kon tampaon ka sa tuo nga guya, itaya pa ang imo wala nga guya. 40 Kon may magdemanda sa imo para kuhaon ang imo bayo, ihatag pati ang imo pangtabon nga panapton. 41 Kon may soldado nga magpilit sa imo nga magpas-an sang iya karga sang isa ka kilometro, himua nga duha. 42 Hatagi ang nagapangayo sa imo, kag pahulama ang nagahulam sa imo.

Higugmaa ang Inyo mga Kaaway

(Luc. 6:27-28, 32-36)

43 “Nabatian ninyo nga ginsiling sang una nga ‘Higugmaa ninyo ang inyo kapareho‡ kag dumti ninyo ang inyo mga kaaway.’ 44 Pero ako nagasiling sa inyo nga higugmaa ninyo ang inyo mga kaaway. Bisan pa ang mga nagahingabot sa inyo pangamuyuan ninyo. 45 Kag kon himuon ninyo ini, mangin matuod kamo nga mga anak sang inyo Amay sa langit.§ Kay indi lang ang mga maayo nga mga tawo ang iya ginapasilakan sang adlaw kundi pati man ang mga malain. Kag indi lang ang mga matarong ang iya ginahatagan sang ulan kundi pati man ang mga indi matarong. 46 Kon ang nagahigugma sa inyo amo lang ang inyo ginahigugma, makabaton bala kamo sang balos halin sa Dios? Indi gid! Kay bisan ang mga manugsukot sang buhis nga ginakabig ninyo nga makasasala nagahimo man sina. 47 Kag kon ang inyo mga kapareho lang ang inyo ginabugno, ano gid ang inyo ginahimo nga labaw sa iban? Bisan ang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios nagahimo man sina. 48 Gani dapat wala kamo sing pinilian pareho sang inyo Amay sa langit.”

6

Ang Paghatag sa Iban

1 “Mag-andam kamo kay basi kon ang inyo pagkadiosnon pakita-kita lang sa mga tawo. Kay kon pakita-kita lang, wala gid kamo sing may mabaton nga balos halin sa inyo Amay sa langit.

2 “Gani kon nagalimos kamo, indi ninyo pag-ipanugid pareho sang ginahimo sang mga hipokrito sa mga simbahan kag sa mga dalan. Ginahimo nila ina para dayawon sila sang mga tawo. Sa pagkamatuod, nabaton na nila ang ila balos.* 3 Kon nagalimos kamo, indi ninyo pagpahibalua bisan pa ang inyo suod nga abyan 4 para sekreto ang inyo paghatag. Kag ang inyo Amay nga nakakita sang inyo ginahimo sa sekreto amo ang magabalos sa inyo.

Ang Pagpanudlo Parte sa Pangamuyo

(Luc. 11:2-4)

5 “Kon magpangamuyo kamo, indi kamo magsunod sa ginahimo sang mga hipokrito. Luyag nila magpangamuyo nga nagatindog sa mga simbahan kag sa mga kanto sang mga dalan para makita sang mga tawo. Sa pagkamatuod, nabaton na nila ang ila balos,†gani wala na sila sing may mabaton halin sa Dios. 6 Pero kon kamo magpangamuyo, magsulod kamo sa inyo kuwarto kag magpanirado. Didto kamo magpangamuyo sa inyo Amay nga indi makita.‡ Kag ang inyo Amay nga nakakita sang inyo ginahimo sa sekreto amo ang magabalos sa inyo.

7 “Kon nagapangamuyo kamo, indi kamo maggamit sang madamo nga pulong nga wala sing pulos. Amo ina ang ginahimo sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Kay nagahunahuna sila nga sabton sila sang Dios kon malawig ang ila mga pangamuyo. 8 Indi ninyo pagsunda ang ila ginahimo. Kay nakahibalo na ang aton Amay sang aton mga kinahanglan sa wala pa kita makapangayo. 9 Gani magpangamuyo kamo sing pareho sini:

“ ‘Amay namon nga sa langit,

kabay pa nga tahuron ka sang mga tawo.§

10 Kabay pa nga maghari ka diri sa amon.

Kag subong nga ang imo kabubut-on ginatuman dira sa langit,

kabay pa nga tumanon man diri sa kalibutan.

11 Hatagi kami sang amon kinahanglanon

nga pagkaon sa sini nga adlaw.

12 Patawara kami sang amon mga sala,

kay ginapatawad man namon ang nakasala sa amon.

13 Indi mo kami pag-ipadaog sa mga temtasyon,

kundi luwasa kami kay Satanas.*

Tungod nga ikaw ang Hari, ang Makagagahom,

kag ang Dalayawon hasta san-o. Amen.’†

14 Kon ginapatawad ninyo ang mga tawo nga nakasala sa inyo, patawaron man kamo sang inyo Amay nga ara sa langit. 15 Pero kon indi kamo magpatawad sa ila, ang inyo Amay indi man magpatawad sa inyo.

Ang Pagpanudlo Parte sa Pagpuasa

16 “Kon magpuasa kamo, indi kamo magsunod sa mga hipokrito. Nagalagaw sila nga wala nagapanghilam-os kag wala nagapanghusay para mahibaluan sang iban nga nagapuasa sila. Sa pagkamatuod, nabaton na nila ang ila balos. 17 Pero kon kamo magpuasa, magpanghilam-os kamo kag magpanghusay, 18 para wala sing may makahibalo nga nagapuasa kamo luwas lang sa inyo Amay nga indi makita. Kag ang inyo Amay nga nakakita sang inyo mga ginahimo sa sekreto amo ang magabalos sa inyo.

Ang Manggad sa Langit

(Luc. 12:33-34)

19 “Indi kamo magtipon sang manggad para sa inyo kaugalingon diri sa kalibutan, tungod kay ang mga sapat-sapat kag ang tuktok magaut-ot sini, ukon mahimo nga sudlon sang makawat ang inyo balay kag kawaton ini. 20 Sa baylo, magtipon kamo sang inyo manggad didto sa langit, kay didto wala sing sapat-sapat kag tuktok nga nagaut-ot, kag wala sing makawat nga makasulod. 21 Kay kon diin ang inyo manggad didto man ang inyo tagipusuon.

Ang Mata amo ang Suga sang Lawas

(Luc. 11:34-36)

22 “Ang aton mata amo ang suga sang aton lawas. Gani kon masanag ang imo panulok, masanagan ang imo bilog nga lawas. 23 Pero kon madulom ang imo panulok madulman ang imo bilog nga lawas. Gani kon ang ginasiling nga suga nga ara sa imo wala nagahatag sang kasanag, tama gid kadulom ang imo nga kahimtangan.

Sin-o ang Aton dapat Alagaron, Ang Dios ukon ang Manggad?

(Luc. 16:13; 12:22-31)

24 “Wala sing tawo nga makaalagad sing dungan sa duha ka agalon, kay magasikway siya sa isa kag magahigugma sa isa; magadampig siya sa isa kag magapakalain sa isa. Indi man kamo makaalagad sing dungan sa Dios kag sa manggad.

25 “Amo gani nga nagasiling ako sa inyo nga indi kamo magpalibog sa inyo pagpangabuhi, kon ano ang inyo kaunon ukon imnon kag kon ano ang inyo bayuon. Kay kon ginhatagan kamo sang Dios sang kabuhi kag lawas, indi mahimo nga indi niya kamo paghatagan sang pagkaon kag bayo. 26 Tan-awa bala ninyo ang mga pispis sa kahanginan. Wala sila nagatanom, wala sila nagaani, kag wala sila nagatipon sang pagkaon sa bodega, pero ginapakaon sila sang inyo Amay. Indi bala mas labaw pa kamo sang sa mga pispis? 27 Sin-o sa inyo ang makapalawig sang inyo kabuhi bisan diutay lang paagi sa inyo pagpalibog? Wala gid!

28 “Kag ngaa nagapalibog gid kamo kon sa diin kamo makuha sang inyo bayo? Talupangda ninyo kon paano nagatubo ang mga bulak sa latagon. Wala sila nagapangabudlay ukon nagahimo sang ila bayo. 29 Sa pagkamatuod, bisan ang bantog kag manggaranon nga hari nga si Solomon, ang iya mga bayo indi makatupong sa katahom sang bisan isa lang sa sini nga mga bulak. 30 Kon ginapatahom sang Dios ang mga hilamon nga buhi subong, pero sa ulihi malaya kag tutdan man lang, indi bala nga mas labi pa gid nga pabayuan niya kamo? Kadiutay sang inyo pagtuo! 31 Gani indi kamo magpalibog kon ano ang inyo kaunon kag imnon, kag kon ano ang inyo bayuon. 32 Amo ina ang ginapalibugan sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Pero nakahibalo ang inyo Amay sa langit nga kinahanglan ninyo ina nga mga butang. 33 Gani unaha ninyo ang pagpasakop sa paghari sang Dios kag ang pagtuman sa iya kabubut-on, kag ihatag gid niya ang tanan ninyo nga mga kinahanglanon. 34 Gani indi kamo magpalibog parte sa buwas, kay ang buwas may kaugalingon nga palaligban. Indi kinahanglan nga dugangan pa ninyo ang palaligban nga nagaabot sa kada adlaw.”

7

Ang Paghukom sa Iban

(Luc. 6:37-38, 41-42)

1 “Indi ninyo paghukman ang iban para indi man kamo paghukman sang Dios. 2 Kay kon paano ang paghukom ninyo sa iban pareho man sina ang paghukom sang Dios sa inyo. Ang basihan ninyo sa paghukom sa iban amo man ang basihan sang Dios sa paghukom sa inyo. 3 Ngaa ginahimutaran mo gid ang gamay nga puling sa mata sang imo isigkatawo, pero wala mo gani ginasapak ang imo puling nga daw troso kadako? 4 Paano ka makasiling sa iya, ‘Abi kuhaon ko ang imo puling,’ kon sa imo mata mismo may puling nga daw troso kadako? 5 Hipokrito! Kuhaa anay ang puling nga daw troso kadako sa imo mata, para masanag ang imo pagkuha sang gamay nga puling sa mata sang imo isigkatawo.

6 “Indi ninyo pag-ipilak ang balaan nga mga butang sa mga ido, kay basi balikdon kamo kag kadton. Kag indi ninyo pag-ipilak ang inyo mga perlas sa mga baboy, kay pagatasakon lang nila.*

Magpangayo, Magpangita, kag Magpanuktok

(Luc. 11:9-13)

7 “Magpangayo kamo sa Dios kag hatagan niya kamo. Pangitaa ninyo sa iya ang inyo ginapangita kag makita ninyo. Magpanuktok kamo kag pagabuksan niya kamo. 8 Kay ang tanan nga nagapangayo, nagabaton. Ang mga nagapangita, makakita. Kag ang mga nagapanuktok, pagabuksan. 9 Kamo nga mga ginikanan, kon magpangayo sang pagkaon ang inyo bata hatagan bala ninyo sang bato? 10 Kon magpangayo siya sang isda hatagan bala ninyo sang man-og? Siyempre indi! 11 Ti kon kamo nga mga malain makahibalo maghatag sang maayo nga mga butang sa inyo mga bata, daw ano pa gid ang inyo Amay sa langit! Ihatag gid niya ang maayo nga mga butang sa mga nagapangayo sa iya.

12 “Himua ninyo sa inyo isigkatawo ang luyag ninyo nga himuon man nila sa inyo. Amo ini ang husto nga pagtuman sa Kasuguan ni Moises kag sa mga sinulatan sang mga propeta.

Ang Makitid nga Puwertahan

(Luc. 13:24)

13 “Magsulod kamo sa makitid nga puwertahan, tungod kay masangkad ang puwertahan kag malapad ang dalan nga nagapakadto sa kalaglagan, kag madamo ang nagaagi sa sina nga dalan. 14 Pero makitid ang puwertahan kag mabudlay ang dalan nga nagapakadto sa kabuhi nga wala sing katapusan, kag diutay lang ang nagaagi sa sina nga dalan.

Ang Kahoy Makilala sa Iya Bunga

(Luc. 6:43-44)

15 “Mag-andam kamo sa indi matuod nga mga propeta. Nagapalapit sila sa inyo nga daw sa mabuot nga mga karnero, pero ang matuod pareho sila sa mabangis nga mga ido.† 16 Makilala ninyo sila paagi sa ila mga buhat. Pareho bala sang tunukon nga kahoy-kahoy, wala ini nagapamunga sang higos ukon ubas. 17 Ang maayo nga kahoy nagapamunga sang maayo. Pero ang malain nga kahoy nagapamunga sang malain. 18 Ang maayo nga kahoy indi makapamunga sang malain, kag ang malain nga kahoy indi makapamunga sang maayo. 19 Ang tanan nga kahoy nga wala nagapamunga sang maayo ginatapas kag ginasunog dayon. 20 Gani ang indi matuod nga mga propeta makilala ninyo sa ila mga buhat.

Ang Nagahimo sang Malain Indi Pagkilalahon sang Dios

(Luc. 13:25-27)

21 “Madamo nga tawo ang nagatawag sa akon, ‘Ginoo,’ pero wala nagakahulugan nga masakop sila sa paghari sang Dios.‡ Ang mga tawo lamang nga nagatuman sang kabubut-on sang akon Amay sa langit amo ang masakop sa iya paghari. 22 Sa adlaw sang paghukom madamo ang magasiling sa akon, ‘Ginoo, sa imo ngalan§ nagwali kami sang imo pulong, nagtabog sang mga demonyo, kag naghimo sang madamo nga milagro.’ 23 Dayon magasiling ako sa ila, ‘Wala ako makakilala sa inyo. Palayo kamo sa akon, kamo nga nagahimo sing malain!’

Ang Paanggid Parte sa Duha ka Tawo nga Nagpatindog sang Balay

(Luc. 6:47-49)

24 “Gani ang bisan sin-o nga nagapamati kag nagatuman sang akon mga ginatudlo, pareho siya sa tawo nga maalam nga nagpatindog sang iya balay sa pundasyon nga bato. 25 Sang nag-ulan sing tudo kag nagbaha, kag nagwaswas ang mabaskog nga hangin sa balay, wala ini maguba tungod nga ginpatindog sa pundasyon nga bato. 26 Pero ang tawo nga nakabati sang akon mga ginatudlo pero wala nagatuman, pareho siya sa tawo nga buang-buang nga nagpatindog sang iya balay sa balas. 27 Sang nag-ulan sing tudo kag nagbaha, kag nagwaswas ang mabaskog nga hangin sa balay, natumba ang balay, kag nagrinagamak hasta nawasak.”

Ang Awtoridad ni Jesus

28 Pagkatapos hambal ni Jesus sini nga mga butang, natingala gid ang mga tawo sa iya pagpanudlo, 29 tungod nga nagatudlo siya nga may awtoridad, kag indi pareho sang ila mga manunudlo sang Kasuguan.

8

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga May Delikado nga Balatian sa Panit

(Mar. 1:40-45; Luc. 5:12-16)

1 Sang nagpanaog na si Jesus sa bukid, madamo nga tawo ang nagsunod sa iya. 2 Dayon, may nagpalapit sa iya nga isa ka tawo nga may delikado nga balatian sa panit.* Nagluhod ang tawo sa iya kag nagsiling, “Ginoo,† kon gusto mo, mapaayo mo ako sa akon balatian para makabig ako nga matinlo.” 3 Dayon gintandog siya ni Jesus nga nagasiling, “Gusto ko. Magmatinlo ka!” Sa gilayon nagtinlo siya‡ sa iya balatian. 4 Kag nagsiling si Jesus sa iya, “Indi ka gid magpanugid bisan kay sin-o parte sini, kundi magderetso ka sa pari kag magpatan-aw sa iya.§ Dayon maghalad ka sang halad nga ginsugo ni Moises sa pagpamatuod sa mga tawo nga matinlo ka na.”

Gin-ayo ni Jesus ang Suluguon sang Kapitan

(Luc. 7:1-10)

5 Karon, sang nagapasulod si Jesus sa Capernaum, ginsugata siya sang isa ka kapitan sang mga soldado nga Romanhon. Nagpakitluoy siya nga nagasiling, 6 “Ginoo,* ang akon suluguon nagamasakit didto sa balay. Indi na siya makahulag kag puwerte gid ang iya pag-antos.” 7 Nagsiling si Jesus sa iya, “Sige, kadtuan ko siya kag ayuhon.” 8 Pero nagsabat ang kapitan, “Ginoo, indi ako takos nga magpasulod sa imo sa akon balay. Maghambal ka lang kag magaayo ang akon suluguon. 9 Nahibaluan ko ini tungod kay ako sa idalom man sang mga opisyal, kag may mga soldado man sa idalom ko. Gani kon magmando ako sa isa ‘lakat,’ nagalakat siya, kag kon magmando ako sa isa, ‘kadto diri,’ nagakadto siya. Kag kon ano ang akon ginasugo sa akon ulipon, ginahimo niya.”† 10 Pagkabati sadto ni Jesus natingala gid siya. Kag nagsiling siya sa mga tawo nga nagasunod sa iya, “Sa pagkamatuod, wala pa gid ako nakakita sang tawo sa Israel nga may pagtuo nga pareho sini. 11 Gani tandai ninyo ini! Madamo nga indi Judio halin sa bisan diin nga parte sang kalibutan‡ ang magapungko sa punsyon upod kay Abraham, Isaac, kag Jacob sa paghari sang Dios. 12 Pero madamo nga Israelinhon nga amo kuntani ang masakop sa paghari sang Dios ang ipilak sa kadudulman nga sa diin magahinibi sila kag magabagrot ang ila mga ngipon.”§ 13 Nagsiling si Jesus sa kapitan, “Pauli ka, matabo ang imo ginatuohan.” Kag sa sadto gid nga tion nag-ayo ang suluguon sang kapitan.

Madamo ang Ginpang-ayo ni Jesus

(Mar. 1:29-34; Luc. 4:38-41)

14 Nagkadto si Jesus sa balay ni Pedro. Pag-abot niya didto, nakita niya ang ugangan ni Pedro nga babayi nga nagahigda nga may hilanat. 15 Gintandog ni Jesus ang iya kamot, kag sa gilayon nag-ayo siya. Nagbangon siya kag ginhimusan niya sang pagkaon sila ni Jesus.

16 Sang sirom na, madamo nga tawo nga ginagamhan sang mga demonyo ang gindala kay Jesus. Sa isa lang niya ka paghambal naghalalin ang malain nga mga espiritu, kag ang tanan nga masakiton ginpang-ayo niya. 17 Ginhimo niya ini para matuman ang ginsiling ni Propeta Isaias,

“Siya ang nagkuha sang aton mga masakit,

kag nag-ayo sang aton mga balatian.”*

Ang Pagsunod kay Jesus

(Luc. 9:57-62)

18 Sang makita ni Jesus nga madamo nga tawo ang nagtilipon didto sa iya, ginsugo niya ang iya mga sumulunod nga magtabok sa pihak sang dagat.† 19 Karon, may manunudlo sang Kasuguan nga nagpalapit sa iya kag nagsiling, “Manunudlo, maupod ako sa imo bisan diin ka makadto.” 20 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ang mga fox may mga buho nga ginapulian kag ang mga pispis may mga pugad, pero ako nga Anak sang Tawo wala sing kaugalingon nga balay nga akon mapahuwayan.” 21 May isa pa ka sumulunod ni Jesus nga nagsiling, “Ginoo, mapuli anay ako sa paglubong sang akon amay.”‡ 22 Nagsabat si Jesus sa iya, “Upod ka sa akon kag pabay-i ang mga patay§ sa paglubong sang ila mga patay.”

Ginpauntat ni Jesus ang Mabaskog nga Hangin

(Mar. 4:35-41; Luc. 8:22-25)

23 Dayon nagsakay si Jesus sa sakayan, kag nag-upod sa iya ang iya mga sumulunod. 24 Samtang nagabiyahe sila, hinali lang nga nagbaskog ang hangin, kag daw indi na kitaon ang ila sakayan tungod sa kadalagko sang mga balod. Pero nagakatulog sadto si Jesus. 25 Gani ginpalapitan siya sang iya mga sumulunod kag ginpukaw, “Ginoo,* luwasa kami! Malumos kita!” 26 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ngaa bala nahadlok gid kamo? Kadiutay sang inyo pagtuo!” Dayon nagbangon siya kag ginmanduan niya ang hangin kag ang mga balod nga mag-untat. Kag sa gilayon naglinaw. 27 Natingala gid ang iya mga sumulunod kag nagsiling sila, “Ano bala ini nga tawo nga bisan ang hangin kag ang mga balod nagatuman sa iya?”

Gin-ayo ni Jesus ang Duha ka Tawo nga May Malain nga mga Espiritu

(Mar. 5:1-20; Luc. 8:26-39)

28 Pag-abot nila sa tabok sang dagat, sa lugar sang mga Gadarenhon,† ginsugata si Jesus sang duha ka tawo nga naghalin sa mga kuweba nga lulubngan. Ining duha ka tawo ginagamhan sang mga demonyo. Mabangis sila kaayo, gani nahadlok ang mga tawo nga mag-agi didto. 29 Pagkakita nila kay Jesus nagsinggit sila, “Ikaw nga Anak sang Dios, ano ang imo labot sa amon? Nagkadto ka bala diri para silutan kami sa wala pa ang tion?” 30 Didto sa unhan may madamo nga baboy nga nagakaon. 31 Nagpakitluoy ang mga demonyo nga nagasiling, “Kon tabugon mo gid man kami, tuguti na lang kami nga magsulod sa sina nga mga baboy.” 32 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sige, lakat kamo!” Gani nagguwa sila sa duha ka tawo kag nagsulod sa mga baboy. Dayon nagdinaguso ang mga baboy padulhog sa banglid deretso sa tubig kag nagkalalumos.

33 Nagdinalagan ang mga manugsagod sang mga baboy pakadto sa banwa kag nagpanugid kon ano ang natabo sa mga baboy kag sa duha ka tawo nga gin-gamhan sang mga demonyo. 34 Gani ang tanan nga tawo sa banwa nagkadto kay Jesus kag nagpakitluoy nga maghalin siya sa ila lugar.

9

Gin-ayo ni Jesus ang Paralitiko

(Mar. 2:1-12; Luc. 5:17-26)

1 Gani nagsakay si Jesus kag ang iya kaupdanan sa sakayan pabalik sa tabok sang dagat. Pag-abot nila didto nagpuli dayon si Jesus sa iya banwa. 2 Sang didto na siya, gindala sa iya ang isa ka paralitiko nga ara sa hiligdaan. Pagkakita ni Jesus nga may pagtuo sila, nagsiling siya sa paralitiko, “Anak, indi ka magkabalaka, kay ginpatawad na ang imo mga sala.” 3 Karon, may mga manunudlo sang Kasuguan didto nga nakabati, gani nagsiling sila sa ila kaugalingon, “Ginainsulto sang sini nga tawo ang Dios.” 4 Nahibaluan ni Jesus ang ila ginahunahuna, gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa bala malain ang inyo ginahunahuna? 5 Diin bala ang mas mahapos, ang magsiling, ‘Ginpatawad na ang imo mga sala,’ ukon ang magsiling, ‘Magtindog ka kag maglakat’? 6 Karon pamatud-an ko sa inyo paagi sa pag-ayo sa sini nga paralitiko nga ako nga Anak sang Tawo may gahom diri sa duta sa pagpatawad sang mga sala.” Dayon nagsiling siya sa paralitiko, “Magtindog ka, dal-a ang imo hiligdaan kag magpuli.” 7 Nagbangon dayon ang paralitiko kag nagpuli. 8 Pagkakita sadto sang mga tawo hinadlukan sila,* kag gindayaw nila ang Dios kay naghatag siya sa mga tawo sang gahom nga pareho sadto.

Gintawag ni Jesus si Mateo

(Mar. 2:13-17; Luc. 5:27-32)

9 Sang paghalin ni Jesus didto, nakita niya ang manugsukot sang buhis nga si Mateo nga nagapungko sa balayaran sang buhis. Nagsiling si Jesus sa iya, “Dali, sunod ka sa akon.” Kag nagtindog si Mateo kag nagsunod kay Jesus.

10 Karon, samtang nagakaon si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa balay ni Mateo, madamo nga manugsukot sang buhis kag iban pa nga ginakabig nga mga makasasala ang nag-abot kag nag-upod kaon sa ila. 11 Nakita ini sang mga Pariseo. Gani ginpamangkot nila ang iya mga sumulunod, “Ngaa nagaupod kaon ang inyo manunudlo sa mga manugsukot sang buhis kag sa iban pa nga mga makasasala?” 12 Nabatian ni Jesus ang ila pamangkot, gani ginsabat niya sila, “Ang tawo nga maayo ang lawas wala nagakinahanglan sang doktor, kundi ang nagamasakit lang. 13 Usisaa ninyo kon ano ang kahulugan sang ginasiling sa Kasulatan, ‘Indi ang inyo mga halad ang akon luyag kundi ang inyo kaluoy sa inyo isigkatawo.’† Wala ako nagkadto diri sa pagtawag sa mga nagakilala nga sila matarong, kundi sa mga makasasala.”

Ang Pamangkot Parte sa Pagpuasa

(Mar. 2:18-22; Luc. 5:33-39)

14 May mga sumulunod si Juan nga manugbautiso nga nagkadto kay Jesus kag nagpamangkot, “Kami kag ang mga Pariseo permi nagapuasa. Pero ngaa ang imo mga sumulunod wala nagapuasa?” 15 Nagsabat si Jesus sa ila, “Mahimo bala nga magpangasubo ang mga bisita samtang kaupod pa nila ang nobyo? Siyempre indi! Pero magaabot ang tion nga kuhaon ang nobyo sa ila kag amo na ina ang ila pagpuasa.”

16 Siling pa ni Jesus, “Indi maayo nga itukap ang bag-o nga tela sa daan nga bayo, kay kon malabhan magakulo ang bag-o nga tela kag magadako pa gid ang gisi. 17 Indi man maayo nga isulod ang bag-o nga bino sa daan nga suludlan nga panit. Kay mabusdik ang suludlan kag mausik ang bino, kag ang suludlan indi na mapuslan. Sa baylo, ginasulod ang bag-o nga bino sa bag-o nga suludlan nga panit, kag ining duha magadugay.”‡

Ang Patay nga Bata nga Babayi kag ang Babayi nga Nagtandog kay Jesus

(Mar. 5:21-43; Luc. 8:40-56)

18 Samtang nagahambal pa si Jesus, nag-abot ang isa ka manugdumala sang simbahan sang mga Judio. Nagluhod siya kay Jesus kag nagpakitluoy, “Ang akon anak nga babayi bag-o gid lang napatay, pero kon kadtuan mo siya kag itungtong mo ang imo kamot sa iya, nagatuo ako nga mabuhi siya liwat.” 19 Gani nagtindog si Jesus kag nag-upod sa iya. Nag-upod man ang mga sumulunod ni Jesus. 20-21 Samtang nagalakat sila, may babayi nga nagpalapit sa likod ni Jesus. Ini nga babayi ginapangguwaan sang dugo sa sulod sang dose na ka tuig. Naghunahuna siya nga kon matandog lang niya ang bayo ni Jesus magaayo gid siya. Gani gintandog niya ang gaway-gaway§ sang bayo ni Jesus. 22 Nagliso dayon si Jesus kag pagkakita niya sa babayi nagsiling siya, “Anak, indi ka magkabalaka. Ang imo pagtuo nag-ayo* sa imo.” Sa gilayon nag-ayo siya.

23 Nagpadayon si Jesus sa balay sang manugdumala. Sang pagsulod niya, nakita niya nga didto ang mga manugplawta nga nagatukar sa lubong kag ang mga tawo nga nagaginahod. 24 Gani nagsiling siya sa mga tawo, “Guwa kamo anay! Kay indi patay ang bata kundi nagakatulog lang.” Ginkadlawan nila si Jesus. 25 Sang napaguwa na ang mga tawo, nagsulod dayon si Jesus sa kuwarto sang bata. Gin-uyatan niya ang kamot sang bata kag nagbangon ini. 26 Kag ang balita parte sini naglapnag sa tanan nga banwa sa sina nga lugar.

Gin-ayo ni Jesus ang Duha ka Bulag

27 Paghalin ni Jesus sa sadto nga lugar, may duha ka bulag nga nagsunod sa iya nga nagasinggit, “Kaliwat ni David,† kaluoyi kami!” 28 Sang pag-abot ni Jesus sa balay nga iya ginadayunan, nagpalapit sa iya atong duha ka bulag. Ginpamangkot niya sila, “Nagatuo bala kamo nga sarang ko kamo maayo?” Nagsabat sila, “Huo, Ginoo.”‡ 29 Dayon gintandog ni Jesus ang ila mga mata kag nagsiling, “Suno sa inyo pagtuo pagahimuon ina sa inyo.” 30 Sa gilayon nag-ayo ang ila mga mata kag nakakita na sila. Ginpaandaman sila ni Jesus nga indi gid sila magpanugid bisan kay sin-o. 31 Pero naglakat sila kag ginpanugid nila sa bilog nga lugar kon ano ang ginhimo ni Jesus sa ila.

Gin-ayo ni Jesus ang Apa

32 Sang nagapapuli na sila, may gindala kay Jesus nga apa tungod kay ginagamhan siya sang demonyo. 33 Pagkatapos nga natabog ni Jesus ang demonyo, nakahambal dayon ang apa. Natingala gid ang mga tawo. Nagsiling sila, “Halin pa sang una wala kita sing may nakita nga pareho sini sa bilog nga Israel.” 34 Pero nagsiling ang mga Pariseo, “Nagatabog siya sang mga demonyo paagi sa gahom nga ginhatag sa iya sang pangulo sang mga demonyo.”

Naluoy si Jesus sa mga Tawo

35 Naglibot si Jesus sa mga banwa kag mga baryo, kag nagpanudlo siya sa mga simbahan sang mga Judio. Ginwali niya ang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios, kag ginpang-ayo niya ang tanan nga klase sang balatian. 36 Pagkakita niya sa madamo nga tawo, naluoy gid siya sa ila tungod nga madamo ang ila mga palaligban pero wala sing may nagabulig sa ila. Pareho sila sa mga karnero nga wala sing manugbantay. 37 Gani nagsiling siya sa iya mga sumulunod, “Malapad ang alanihon,§ pero diutay gid lang ang manug-ani. 38 Gani magpangamuyo kamo sa Ginoo, ang tag-iya sang alanihon, nga magpadala siya sang mga manug-ani sa iya alanihon.”

10

Ang Dose ka Apostoles

(Mar. 3:13-19; Luc. 6:12-16)

1 Gintawag ni Jesus ang iya dose ka sumulunod kag ginhatagan niya sila sing awtoridad sa pagtabog sang mahigko nga mga espiritu kag sa pag-ayo sang tanan nga klase sang balatian. 2 Amo ini ang ngalan sang dose ka apostoles: si Simon (nga ginatawag Pedro) nga amo ang nagapanguna sa ila, si Andres nga iya utod, ang duha ka anak ni Zebedee nga si Santiago kag si Juan, 3 si Felipe, si Bartolome, si Tomas, si Mateo (nga manugsukot sang buhis), si Santiago nga anak ni Alfeus, si Tadeus, 4 si Simon (nga sang una rebelde sa gobyerno sang Roma), kag si Judas Iscariote* nga amo ang nagtraidor kay Jesus.

Ang Buluhaton sang Dose ka Apostoles

(Mar. 6:7-13; Luc. 9:1-6)

5 Sa wala pa mapalakat ni Jesus ang dose ka apostoles ginsilingan niya sila, “Indi kamo magkadto sa mga lugar sang mga indi Judio ukon sa mga banwa sang mga Samariahanon, 6 kundi kadtui ninyo ang katawhan sang Israel nga pareho sa mga karnero nga nagtalang. 7 Isugid ninyo sa ila nga malapit na† ang paghari sang Dios. 8 Ayuha ninyo ang mga masakiton, banhawa ninyo ang mga patay, ayuha ninyo ang mga tawo nga may delikado nga balatian sa panit‡ para makabig sila nga matinlo, kag tabuga ninyo ang mga demonyo. Nakabaton kamo sa Dios nga wala sing bayad, gani maghatag man kamo nga wala sing bayad. 9 Indi kamo magbalon sang kuwarta,§ 10 ukon bag, ukon ilislan nga bayo, ukon sandalyas, ukon baston, kay ang nagapangabudlay dapat gid man nga hatagan sang iya mga kinahanglanon.

11 “Kon magsulod kamo sa isa ka banwa ukon sa isa ka baryo, magpangita kamo sang tawo nga maalwan nga magbaton sa inyo sa iya balay. Kag didto kamo magdayon hasta maghalin kamo sa sina nga lugar. 12 Sa inyo pagsulod sa sina nga balay, bendisyunan ninyo ang mga nagaestar didto. 13 Kon matuod nga ginabaton kamo sang tagbalay, bendisyuni ninyo sila, pero kon indi, indi ninyo pagbendisyuni. 14 Kon may mga panimalay ukon banwa nga indi gid magbaton sa inyo ukon indi gid magpamati sa inyo, bayai na lang ninyo sila. Paghalin ninyo, taktaka ninyo ang yab-ok sa inyo tiil bilang paandam kontra sa ila. 15 Sa pagkamatuod, sa adlaw sang paghukom, mas labaw pa nga silot ang mabaton nila sang sa mga taga-Sodom kag mga taga-Gomora.

Ang Palaabuton nga mga Paghingabot

(Mar. 13:9-13; Luc. 12:12-17)

16 “Tandai ninyo ini! Pareho kamo sa mga karnero nga akon ginapadala sa mabangis nga mga ido.* Gani magmaalamon kamo pareho sang mga man-og, kag magmabuot pareho sang mga pating. 17 Mag-andam kamo sa mga tawo, kay pagadakpon nila kamo kag dal-on sa mga hukmanan kag pagahanuton nila kamo sa ila mga simbahan. 18 Iakusar nila kamo sa mga gobernador kag mga hari tungod sang inyo pagsunod sa akon. Kag didto magasugid kamo sang Maayong Balita sa ila kag sa mga indi Judio. 19 Kon imbistigaron na kamo, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo ihambal, kag kon paano kamo magsabat. Kay kon kamo didto na, ang Espiritu Santo amo ang magatudlo sa inyo kon ano ang inyo isabat. 20 Gani ang inyo ihambal indi inyo kundi iya sang Espiritu nga halin sa inyo Amay. Siya ang magahambal paagi sa inyo.

21 “Sa sina nga mga inadlaw may mga tawo nga magapapatay sang ila mga utod. May mga amay nga magapapatay sang ila mga anak. Kag may mga anak nga magakontra sa ila mga ginikanan, kag ipapatay nila sila. 22 Dumtan kamo sang tanan tungod sang inyo pagsunod sa akon. Pero ang nagapadayon sa pagsunod hasta sa katapusan amo ang maluwas. 23 Kon hingabuton kamo sa isa ka banwa, magpalagyo kamo pakadto sa isa ka banwa. Kay sa pagkamatuod, sa wala pa ninyo malibot ang tanan nga banwa sang Israel, ako nga Anak sang Tawo magabalik.

24 “Wala sing estudyante nga labaw pa sa iya maestro, kag wala sing ulipon nga labaw pa sa iya amo. 25 Gani tuman na sa estudyante nga mangin pareho sa iya maestro, kag sa ulipon nga mangin pareho sa iya amo. Kon ako nga nagapamuno sa inyo gintawag nga Satanas,† ano pa gid ayhan kalain ang ila itawag sa inyo nga akon mga sumulunod.

Ang Dapat Kahadlukan

(Luc. 12:2-7)

26 “Gani indi kamo magkahadlok sa mga tawo. Kay wala sing tinago nga indi mahibaluan sa ulihi, kag wala sing sekreto nga indi mabuyagyag.‡ 27 Ang mga butang nga sa inyo ko lang ginasugid, isugid ninyo sa tanan. Kag ang mga butang nga akon ginahutik sa inyo, ipahibalo ninyo sa mga tawo. 28 Indi kamo magkahadlok sa mga tawo nga makapatay sa inyo lawas pero indi makapatay sa inyo kalag. Ang Dios amo ang dapat ninyo kahadlukan, tungod nga siya ang sarang makalaglag sa inyo lawas kag sa inyo kalag sa impyerno. 29 Indi bala barato lang kon baklon ang duha ka maya? Pero wala sing isa sa ila nga mahulog sa duta nga indi suno sa pagbuot sang inyo Amay. 30 Kag kon parte sa inyo, bisan pa ang inyo buhok sa ulo naisip niya tanan. 31 Gani indi kamo magkahadlok, kay mas mahal pa kamo sang sa madamo nga maya.

Ang Pagkilala kay Cristo

(Luc. 12:8-9)

32 “Ang bisan sin-o nga nagakilala sa akon sa atubangan sang mga tawo, kilalahon ko man siya sa atubangan sang akon Amay sa langit. 33 Pero ang bisan sin-o nga wala nagakilala sa akon sa atubangan sang mga tawo, indi ko man pagkilalahon sa atubangan sang akon Amay sa langit.

Ang mga Miyembro sang Panimalay Magakontrahanay Tungod kay Cristo

(Luc. 12:51-53; 14:26-27)

34 “Indi kamo maghunahuna nga nagkadto ako diri sa kalibutan para mangin maayo ang relasyon sang isa kag isa. Nagkadto ako diri para magkontrahanay sila.§ 35 Kay tungod sa akon, magakontra ang anak nga lalaki sa iya amay, ang anak nga babayi sa iya iloy, kag ang umagad nga babayi sa iya ugangan nga babayi. 36 Ang mangin kontra sang isa ka tawo amo mismo ang miyembro sang iya kaugalingon nga panimalay.*

37 “Ang nagahigugma sang iya amay ukon sang iya iloy labaw sa akon indi takos sa akon. Kag ang nagahigugma sang iya mga anak labaw sa akon indi takos sa akon. 38 Ang bisan sin-o nga indi magsunod sa akon tungod kay nahadlok siya nga mapatay para sa akon† indi takos sa akon. 39 Ang nagapaniguro nga indi madula ang iya kabuhi madula pa gani. Pero ang nagasikway sang iya kabuhi tungod sa iya pagsunod sa akon makabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan.

Ang mga Balos

(Mar. 9:41)

40 “Ang tawo nga nagabaton sa inyo nagabaton man sa akon. Kag ang nagabaton sa akon nagabaton man sa nagpadala sa akon. 41 Ang tawo nga nagabaton sang propeta tungod sa pagkapropeta sini magabaton sang balos halin sa Dios pareho sang pagabatunon sang propeta. Kag ang nagabaton sang matarong nga tawo tungod sa pagkamatarong sini magabaton sang balos halin sa Dios pareho sang pagabatunon sang matarong nga tawo. 42 Kag ang bisan sin-o nga maghatag sang bisan isa lang ka baso nga tubig sa isa sang akon labing kubos nga sumulunod tungod kay ini siya akon sumulunod, ina nga tawo sigurado nga magabaton sang iya balos.”

11

Si Jesus kag si Juan nga Manugbautiso

(Luc. 7:18-35)

1 Pagkatapos nga natudluan ni Jesus ang iya dose ka sumulunod, naghalin siya sa sadto nga lugar kag nagkadto sa palibot nga mga banwa para magtudlo kag magwali sa mga tawo.

2 Sang ara pa si Juan nga manugbautiso sa sulod sang prisohan, nabatian niya ang parte sa mga ginhimo ni Cristo, gani ginpakadto niya kay Cristo ang iya mga sumulunod 3 sa pagpamangkot sa iya, “Sugiri kami, ikaw bala ang amon ginapaabot ukon mahulat pa kami sang iban?” 4 Ginsabat sila ni Jesus, “Magbalik kamo kay Juan kag sugiri ninyo siya sang inyo nakita kag nabatian. 5 Sugiri ninyo siya nga ang mga bulag nakakita, ang mga piang nakalakat, ang mga may delikado nga balatian sa panit*nag-ayo kag nakabig na nga matinlo, ang mga bungol nakabati, ang mga patay nabanhaw, kag ang Maayong Balita ginawali sa mga imol. 6 Bulahan ang mga tawo nga wala nagaduhaduha sa akon.”

7 Sang makahalin na ang mga sumulunod ni Juan, nagpamangkot si Jesus sa mga tawo, “Sang pagkadto ninyo kay Juan sa kamingawan, ano ang inyo ginapaabot nga makita? Nagkadto bala kamo didto para makita ninyo ang tawo nga nagapaayon-ayon lang pareho sang kugon nga ginahapay-hapay sang hangin? 8 Ukon nagkadto bala kamo didto para makita ninyo ang tawo nga nagabayo sang malahalon? Pero ang mga nagabayo sang malahalon nagaestar sa mga palasyo sang mga hari. 9 Abi sugiri ninyo ako kon ngaa nagkadto kamo didto. Indi bala para makita ninyo ang isa ka propeta? Huo, kag labaw pa gani siya sa propeta. 10 Kay siya amo ang ginasiling sang Dios sa Kasulatan, ‘Ipadala ko ang akon mensahero una sa imo sa pagpreparar sang imo alagyan.’ ”† 11 Nagsiling pa gid si Jesus, “Sa pagkamatuod, hasta subong wala pa gid sing may natawo nga maglabaw pa kay Juan. Pero karon ang bisan sin-o nga labing kubos sa mga nagapasakop sa paghari sang Dios‡ mas labaw pa kay Juan. 12 Halin sang pagwali ni Juan hasta subong, nagapamilit ang mga tawo nga masakop sila sa paghari sang Dios. 13 Kay sa wala pa mag-abot si Juan, ginpahayag na sa tanan nga sinulatan sang mga propeta kag sa Kasuguan ni Moises ang parte sa paghari sang Dios. 14 Kag kon patihon ninyo ang ila mga mensahi, si Juan amo si Elias nga ginpropesiya nga magaabot. 15 Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.

16 “Karon, sa ano ko bala ipaanggid ang mga tawo sa sini nga henerasyon? Pareho sila sa mga bata nga nagapungko sa plasa nga nagahampang. Ang isa ka grupo nagasiling sa isa, 17 ‘Gintukaran namon kamo sang sunata nga para sa kasal,§ pero wala kamo magsaot. Ginkantahan namon kamo sang kanta nga para sa patay, pero wala man kamo maghibi.’ 18 Ang mga tawo sa sini nga henerasyon pareho man sa ila, kay sang pag-abot ni Juan, nakita nila nga nagapuasa siya kag wala nagainom sang bino, gani nagasiling sila nga ginagamhan siya sang demonyo. 19 Kag ako nga Anak sang Tawo, pag-abot ko, nakita nila nga nagakaon kag nagainom, gani nagasiling sila nga palakaon ako kag palainom. Nagasiling man sila nga abyan ako sang mga manugsukot sang buhis kag sang iban pa nga mga makasasala. Pero indi bali, ang mga tawo nga nagasunod sa kabubut-on sang Dios nagakomporme nga husto ang ginapahimo sang Dios sa amon.”*

Ang mga Banwa nga Indi Magtuo kay Jesus

(Luc. 10:13-15)

20 Pagkatapos sadto, naghambal si Jesus kontra sa mga banwa sa diin naghimo siya sang madamo nga milagro, tungod kay wala sila maghinulsol sang ila mga sala. 21 Nagsiling siya, “Kaluluoy kamo nga mga taga-Corazin! Kaluluoy man kamo nga mga taga-Betsaida! Kay kon ang mga milagro nga akon ginhimo sa inyo ginhimo ko sa Tyre kag sa Sidon, dugay na kuntani sila nagsuksok sang sako kag nagbutang sang abo sa ila mga ulo sa pagpakita nga nagahinulsol sila sa ila mga sala. 22 Gani dumduma ninyo nga sa adlaw sang paghukom, mas labaw pa nga silot ang mabaton ninyo sang sa mga taga-Tyre kag taga-Sidon. 23 Kag kamo nga mga taga-Capernaum nagahunahuna nga dayawon kamo bisan didto sa langit. Pero sa impyerno† gid kamo itagbong! Kay kon ang mga milagro nga akon ginhimo sa inyo ginhimo ko sa Sodom, kuntani ang Sodom ara pa hasta subong! 24 Gani dumduma ninyo nga sa adlaw sang paghukom, mas labaw pa nga silot ang mabaton ninyo sang sa mga taga-Sodom.”

May Kapahuwayan kay Jesus

(Luc. 10:21-22)

25 Sang sadto nga tion nagpangamuyo si Jesus, “Amay, nga tag-iya sang langit kag sang duta, ginadayaw ko ikaw tungod nga ang kamatuoran nga gintago mo sa mga tawo nga ginakabig nga mga maalam kag may mga tinun-an ginpahayag mo sa mga tawo nga pareho sang mga bata nga diutay lang ang kaalam. 26 Amay, salamat gid nga amo ina ang imo kabubut-on.”

27 Pagkatapos sadto, nagsiling si Jesus sa mga tawo, “Ang tanan nga butang gintugyan sa akon sang akon Amay. Ang Amay lang ang nakakilala sa akon nga iya Anak. Kag ang nakakilala sa Amay ako gid lang nga iya Anak kag ang mga tawo nga buot ko nga ipakilala sa Amay.

28 “Palapit kamo sa akon, tanan kamo nga ginabudlayan kag ginabug-atan kag papahuwayon ko kamo. 29 Magsunod kamo kag magpatudlo sa akon kay mabuot ako kag mapainubuson. Makapahuway kamo, 30 kay ang akon mga sugo mahapos nga tumanon kag mamag-an lang ang akon ginapahimo.”

12

Ang Pamangkot Parte sa Adlaw nga Inugpahuway

(Mar. 2:23-28; Luc. 6:1-5)

1 Isa sadto ka tion, sa Adlaw nga Inugpahuway, nagaagi sila ni Jesus sa kaumahan sang trigo. Gutom gid ang iya mga sumulunod, gani namuksi sila sang mga uhay sang trigo kag nagkaon. 2 Pagkakita sadto sang mga Pariseo nagsiling sila kay Jesus, “Tan-awa ang imo mga sumulunod! Ginahimo nila ang ginabawal nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway.” 3 Ginsabat sila ni Jesus, “Wala bala ninyo mabasahi sa Kasulatan ang ginhimo ni David sang siya kag ang iya mga kaupod gin-gutom? 4 Nagsulod siya sa balay sang Dios kag ginkaon niya kag sang iya mga kaupod ang tinapay nga ginhalad sa Dios, bisan pa nga ginabawal sang Kasuguan ang magkaon sadto luwas lang sa mga pari. 5 Kag isa pa, wala bala ninyo mabasahi sa Kasuguan nga ang mga pari nagaobra sa templo bisan Adlaw nga Inugpahuway? Isa ini ka pagsupak sa pagsulundan sa Adlaw nga Inugpahuway, pero wala sila nakasala. 6 Ang matuod may ari diri nga mas importante pa sa templo. 7-8 Kay ako nga Anak sang Tawo may gahom sa pagsiling kon ano ang husto nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway. Kon naintiendihan ninyo ining ginasiling sang Dios sa Kasulatan, ‘Indi ang inyo mga halad ang akon luyag kundi ang inyo kaluoy sa inyo isigkatawo,’* wala ninyo kuntani pagpakalaina ang mga tawo nga wala sing sala.”

Ang Tawo nga Pingkaw ang Kamot

(Mar. 3:1-6; Luc. 6:6-11)

9 Naghalin si Jesus sa sadto nga lugar kag nagkadto sa simbahan sang mga Judio. 10 May tawo didto nga pingkaw† ang kamot. Kag may mga Pariseo man didto nga nagapangita sang kabangdanan nga maakusar nila si Jesus. Gani nagpamangkot sila kay Jesus, “Tugot bala ang pagpang-ayo sa Adlaw nga Inugpahuway?” 11 Nagsabat si Jesus sa ila, “Abi may karnero kamo nga nahulog sa buho sa Adlaw nga Inugpahuway. Ano, pabay-an lang bala ninyo tungod kay Adlaw nga Inugpahuway? Siyempre, kuhaon ninyo! 12 Pero ang tawo mas importante pa sang sa karnero. Gani ginatugot sang Kasuguan ang pagbulig sa isigkatawo bisan pa sa Adlaw nga Inugpahuway.” 13 Dayon nagsiling si Jesus sa tawo nga pingkaw, “Untaya ang imo kamot.” Gin-untay niya, kag nag-ayo ini pareho sang isa niya ka kamot. 14 Dayon nagguwa ang mga Pariseo kag nagplano sila kon paano nila mapatay si Jesus.

Ang Pinili nga Alagad sang Dios

15 Sang mahibaluan ni Jesus ang plano sang mga Pariseo, naghalin siya sa sadto nga lugar. Madamo nga tawo ang nagsunod sa iya kag gin-ayo niya ang tanan nga masakiton. 16 Ginpaandaman niya sila nga indi magpanugid sa iban parte sa iya.‡ 17 Katumanan ini sang ginsiling sang Dios paagi kay Propeta Isaias:

18 “Ari ang akon ginpili nga alagad.

Palangga ko siya kag nalipay ako sa iya.

Gamhan ko siya sang akon Espiritu,

kag ipahayag niya ang hustisya sa mga nasyon.

19 Indi siya magpakigbais ukon magsinggit,

kag indi mabatian ang iya tingog sa mga dalan.

20 Indi niya pagpabay-an ang mga maluya sa pagtuo§

ukon pagtalikdan ang mga nadulaan na sang paglaom.

Indi siya mag-untat hasta nga mapahari niya ang hustisya.

21 Kag ang mga tawo sa tanan nga nasyon magalaom sa iya.”*

Si Jesus kag si Satanas

(Mar. 3:20-30; Luc. 11:14-23)

22 Karon may gindala kay Jesus nga tawo nga bulag kag apa tungod kay ginagamhan siya sang demonyo. Gin-ayo ni Jesus ang tawo kag dayon nakahambal na siya kag nakakita. 23 Natingala ang tanan, kag nagsiling sila, “Siya ayhan ang kaliwat ni David?”† 24 Pagkabati sang mga Pariseo nagsiling sila, “Ina nga tawo nagatabog sang mga demonyo paagi sa gahom nga ginhatag sa iya ni Satanas‡ nga amo ang pangulo sang mga demonyo.” 25 Nahibaluan ni Jesus ang ila hunahuna, gani nagsiling siya sa ila, “Kon ang mga pumuluyo sang isa ka ginharian magbinahin-bahin kag mag-ilinaway, ina nga ginharian malaglag. Amo man ang matabo sa bisan ano nga banwa ukon panimalay kon ang mga nagaestar dira magbinahin-bahin kag mag-ilinaway. 26 Gani kon si Satanas mismo ang nagatabog sang iya mga sakop, nagapakita lang ina nga nagabinahin-bahin sila kag nagailinaway. Ti paano pa makapadayon ang iya ginharian? 27 Kag kon si Satanas ang nagahatag sa akon sang gahom para magtabog sang mga demonyo, sin-o ang nagahatag sang gahom sa inyo mga sumulunod nga nagatabog man sang mga demonyo? Ang inyo mga sumulunod mismo nagapamatuod nga sala gid kamo. 28 Karon, tungod kay nagatabog ako sang mga demonyo paagi sa Espiritu sang Dios, nagapamatuod ini nga ang paghari sang Dios nag-abot na sa inyo.

29 “Ang matuod, wala sing tawo nga sarang makasulod sa balay sang makusog nga tawo sa pagkuha sang iya mga pagkabutang kon indi niya anay paggapuson inang makusog nga tawo. Pero kon magapos na niya, makapagusto na siya sa pagkuha sang mga pagkabutang sa sina nga balay.§

30 “Ang wala nagaapin sa akon, kontra sa akon. Kag ang wala nagabulig sa akon sa pagtipon sang mga tawo sa Dios nagapalapta lang. 31 Gani sugiran ko kamo; ang bisan ano nga sala kag pagpakalain, mapatawad. Pero ang nagapakalain sa Espiritu Santo indi gid mapatawad. 32 Ang bisan sin-o nga maghambal sing malain kontra sa akon nga Anak sang Tawo mapatawad, pero ang magpakalain sa Espiritu Santo indi gid mapatawad sa sini nga panahon ukon sa palaabuton nga panahon.

Ang Kahoy Makilala Paagi sa Iya Bunga

(Luc. 6:43-45)

33 “Kon maayo ang kahoy maayo man ang iya bunga; kon malain ang kahoy malain man ang iya bunga. Ang kahoy makilala sa iya bunga. 34 Mga kaliwat kamo sang man-og! Kag tungod nga kamo malain, paano kamo makahambal sang maayo? Kay kon ano ang ara sa tagipusuon amo man ang nagaguwa sa baba. 35 Ang maayo nga tawo nagahambal sang maayo, kay maayo ang iya ginahunahuna. Pero ang malain nga tawo nagahambal sang malain, kay malain ang iya ginahunahuna. 36 Sa pagkamatuod, sa adlaw sang paghukom, ang kada isa magapanabat sa Dios sa iya mga ginahambal nga wala sing pulos. 37 Kay ibasi sa imo mga ginahambal kon silutan ka ukon indi.”

Ginpangayuan si Jesus sang Milagro

(Mar. 8:11-12; Luc. 11:29-32)

38 May mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo nga nagsiling kay Jesus, “Manunudlo, abi pakitai kami sang isa ka milagro bilang pamatuod nga ginpadala ka sang Dios.” 39 Nagsabat si Jesus sa ila, “Kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon, tama kalaot kag indi matutom sa pagsunod sa Dios. Nagapangayo kamo sang milagro, pero wala sing milagro nga ipakita sa inyo luwas sa milagro nga pareho sang natabo kay Propeta Jonas. 40 Subong nga si Jonas tatlo ka adlaw kag tatlo ka gab-i sa tiyan sang dako nga isda, amo man ang matabo sa akon nga Anak sang Tawo. Kay magapabilin ako sa sulod sang tatlo ka adlaw kag tatlo ka gab-i sa idalom sang duta. 41 Sa adlaw sang paghukom, mabanhaw* ang mga taga-Nineve upod sa inyo nga mga tawo sa sini nga henerasyon kag basulon nila kamo. Kay pagkabati sang mga taga-Nineve sadto sang wali ni Jonas, naghinulsol sila. Karon may ari diri nga labaw pa kay Jonas, pero wala kamo naghinulsol sang nagwali siya sa inyo. 42 Sa adlaw sang paghukom, mabanhaw man ang rayna nga halin sa south† upod sa inyo nga mga tawo sa sini nga henerasyon kag basulon niya kamo. Kay naghalin pa siya sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan sa pagpamati sa kaalam ni Haring Solomon. Karon may ari diri nga labaw pa kay Solomon, pero wala kamo nagpamati sa iya.

Kon Magguwa ang Mahigko nga Espiritu

(Luc. 11:24-26)

43 “Kon magguwa ang mahigko nga espiritu sa tawo nga iya ginsudlan, nagalibot siya sa mga lugar nga wala sing tubig kay nagapangita siya sang lugar nga iya mapahuwayan. Kon indi siya makakita sang palahuwayan 44 magahunahuna siya nga magbalik na lang sa iya ginhalinan. Kag kon sa iya pagbalik makita niya nga ang iya ginhalinan wala sing may nagaestar, matinlo kag nahimos ang tanan, 45 malakat siya dayon kag manghagad sang pito pa gid ka espiritu nga mas malain pa sang sa iya. Magasulod sila sa sadto nga tawo kag didto mag-estar. Kag ang kahimtangan sang tawo mangin grabe pa gid sang sa una. Amo man ina ang matabo sa sining malain nga henerasyon; magadugang pa gid ang ila kalaot.”

Ang Iloy kag ang mga Utod ni Jesus

(Mar. 3:31-35; Luc. 8:19-21)

46 Samtang nagahambal pa si Jesus, nag-abot ang iya iloy kag ang iya mga utod. Nagahulat sila sa guwa kay luyag nila nga magpakighambal sa iya. 47 May isa ka tawo nga nagsiling sa iya, “Ang imo iloy kag mga utod nagahulat sa guwa. Luyag nila nga magpakighambal sa imo.” 48 Nagsabat si Jesus sa iya, “Nahibaluan mo bala kon sin-o ang akon iloy kag mga utod?” 49 Dayon gintudlo niya ang iya mga sumulunod kag nagsiling, “Amo ini sila ang akon iloy kag mga utod! 50 Kay ang bisan sin-o nga nagahimo sang kabubut-on sang akon Amay sa langit amo ang akon iloy kag mga utod.”

13

Ang Paanggid Parte sa Manugsab-og

(Mar. 4:1-9; Luc. 8:4-8)

1 Sa amo man nga adlaw, nagguwa si Jesus sa balay kag nagkadto siya sa higad sang dagat* kag nagpungko didto. 2 Pero tungod kay gintipunan siya sang madamo nga tawo, nagsakay siya sa sakayan nga nagapundo kag didto siya nagpungko sa pagtudlo. Ang mga tawo didto sa higad sang dagat nagapamati samtang nagatudlo siya. 3 Madamo nga butang ang iya gintudlo sa ila paagi sa mga paanggid. Siling niya:

“May isa ka mangunguma nga nagsab-og sang binhi. 4 Sa iya pagsab-og, ang iban nagtupa sa higad sang dalan, kag gintuka ini sang mga pispis. 5 Ang iban nagtupa sa kabatuhan. Hapaw lang ang duta sini, gani madali nga nagtubo ang binhi tungod kay manabaw ang duta. 6 Pero nalayong ini sang nainitan sang adlaw, kag tungod nga diutay lang ang gamot, nalaya. 7 Ang iban nga mga binhi nagtupa kag nagtubo sa duta nga may mga tunukon nga hilamon, pero pagdabong sang mga hilamon nalumos ang tanom. 8 Ang iban pa gid nga mga binhi nagtupa sa maayo nga duta, nagtubo kag nagpamunga. Ang iban 100, ang iban 60, kag ang iban 30 ka pilo ang bunga. 9 Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.”

Ang Katuyuan sang mga Paanggid

(Mar. 4:10-12; Luc. 8:9-10)

10 Dayon nagpalapit kay Jesus ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot, “Ngaa nagahambal ka sa mga tawo paagi sa mga paanggid?” 11 Nagsabat si Jesus sa ila, “Ang mga tinago nga kamatuoran parte sa paghari sang Dios† ginasugid sa inyo nga maintiendihan ninyo, pero sa iban wala ginasugid nga maintiendihan nila. 12 Kay ang tawo nga nagatuman sang iya nabatian nga kamatuoran pagahatagan pa gid sang pag-intiendi, kag madamo gid ang idugang sa iya. Pero ang tawo nga wala nagatuman sa kamatuoran, bisan ang diutay nga iya naintiendihan, kuhaon pa sa iya. 13 Gani nagahambal ako sa ila paagi sa mga paanggid tungod kay nagatulok sila pero indi makakita, kag nagapamati sila pero indi makaintiendi. 14 Gani natuman sa ila ang ginsiling sang Dios paagi kay Propeta Isaias,

“ ‘Sige lang kamo pamati, pero indi kamo makaintiendi.

Sige lang kamo tulok, pero indi kamo makakita.

15 Kay matig-a ang tagipusuon sang sini nga mga tawo.

Gintakpan nila ang ila mga dulunggan,‡

kag ginpiyong nila ang ila mga mata.

Kay basi makakita sila kag makabati,

kag makaintiendi kag magbalik sa akon,

kag ayuhon ko sila.’§

16 Pero bulahan kamo nga nagasunod sa akon, kay nakakita kamo kag nakabati. 17 Sa pagkamatuod, madamo nga propeta kag matarong nga mga tawo sang una ang naghandom nga makakita kag makabati sang inyo nakita kag nabatian subong, pero wala natabo ini sa ila tiyempo.

Ginpaathag ni Jesus ang Kahulugan sang Paanggid

(Mar. 4:13-20; Luc. 8:11-15)

18 “Gani, pamatii ninyo kag tun-i kon ano ang kahulugan sang paanggid parte sa manugsab-og. 19 Ang higad sang dalan nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nagapamati sang pulong parte sa paghari sang Dios, pero wala sila nakaintiendi. Nag-abot si Satanas kag gin-agaw ang pulong sa ila tagipusuon. 20 Ang kabatuhan nga manabaw lang ang duta nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios kag ginbaton nila ini gilayon nga may kalipay. 21 Pero indi hugot sa ila tagipusuon. Gani wala magdugay ang ila pagtuo. Pag-abot sang pag-antos ukon paghingabot tungod sa pulong sang Dios nga ila ginbaton, nagbiya sila sa ila pagtuo. 22 Ang duta nga may mga hilamon nga tunukon nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios. Ugaling tungod sa mga palaligban sa sini nga panahon kag paghimulat nga makamanggad nalipatan nila ang pulong sang Dios nga ila nabatian kag wala ini namunga sa ila kabuhi. 23 Pero ang maayo nga duta nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nagpamati kag nakaintiendi sang pulong sang Dios. Gani namunga gid ang pulong sa ila kabuhi. Ang iban 100, ang iban 60, kag ang iban 30 ka pilo ang bunga.”

Ang Paanggid Parte sa Matag-as nga mga Hilamon

24 Nagpadayon si Jesus sa iya pagtudlo sa mga tawo paagi sa paanggid. Nagsiling siya, “Ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May tawo nga nagsab-og sang maayo nga binhi sa iya duta. 25 Pagkagab-i, samtang ang mga tawo nagakatulog, ang iya kaaway nagkadto didto kag nagsab-og sang liso sang matag-as nga mga hilamon* kag nagpuli. 26 Sang nagtubo ang trigo kag nagpamunga, nagtubo man ang mga hilamon. 27 Gani nagkadto sa iya ang iya mga ulipon kag nagsiling, ‘Indi bala maayo nga binhi ang aton ginsab-og sa imo duta? Diin naghalin ang mga hilamon?’ 28 Nagsabat siya, ‘Ang kaaway amo ang naghimo sini.’ Gani ginpamangkot siya sang mga ulipon, ‘Gabuton bala namon ang mga hilamon?’ 29 Nagsabat siya, ‘Indi lang, kay basi samtang ginagabot ninyo ang hilamon magabot ninyo pati ang trigo. 30 Pabay-i lang ninyo hasta mag-abot ang tig-alani. Sa tig-alani suguon ko ang mga manug-ani nga panggabuton anay ang mga hilamon kag bugkuson para sunugon. Pagkatapos ipatipon ko sa ila ang trigo kag dal-on sa akon bodega.’ ”

Ang Paanggid Parte sa Binhi sang Mustasa

(Mar. 4:30-32; Luc. 13:18-19)

31 Ginsugiran pa gid niya sila sini nga paanggid, “Ang paghari sang Dios pareho sa binhi sang mustasa† nga ginpanggas sang isa ka tawo sa iya duta. 32 Ang binhi sang mustasa amo ang pinakagamay sa tanan nga binhi. Pero kon magtubo na gani amo ang pinakamataas sa mga ulutanon, kag pareho na sa kahoy ang iya kataason. Bisan gani ang mga pispis sarang makapugad sa iya mga sanga.”

Ang Paanggid Parte sa Inugpahabok sa Tinapay

(Luc. 13:20-21)

33 Ginsugiran naman niya sila sini nga paanggid, “Ang paghari sang Dios pareho man sa inugpahabok‡ nga ginmiksla§ sang babayi sa isa ka labador nga harina nga iya masahon, kag naghabok dayon ang bilog nga linamas.”

Kon Ngaa Paanggid ang Gin-gamit ni Jesus sa Pagtudlo

(Mar. 4:33-34)

34 Naggamit si Jesus sang mga paanggid sa tanan niya nga pagpanudlo parte sa paghari sang Dios. Wala siya sing may ginhambal sa mga tawo nga indi paagi sa paanggid. 35 Katumanan ini sang ginsiling sang Dios paagi sa iya propeta:

“Tudluan ko kamo paagi sa mga paanggid.

Sugiran ko kamo sang mga kamatuoran nga wala pa gid mahibalui

halin pa sang pagtuga sang kalibutan.”*

Ginpaathag ni Jesus ang Kahulugan sang Paanggid Parte sa Matag-as nga mga Hilamon

36 Pagkatapos sadto ginbayaan ni Jesus ang mga tawo kag nagsulod siya sa balay. Nagsulod man didto ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot sa iya, “Sugiri kami kon ano ang kahulugan sang paanggid parte sa matag-as nga mga hilamon.” 37 Nagsiling siya, “Ang tawo nga nagsab-og sang maayo nga binhi amo ako nga Anak sang Tawo. 38 Ang duta nga ginsab-ugan amo ang kalibutan. Ang maayo nga binhi amo ang mga tawo nga nagapasakop sa paghari sang Dios. Kag ang mga hilamon amo ang mga tawo nga sakop ni Satanas. 39 Ang yawa amo ang kaaway nga nagsab-og sang mga hilamon. Ang tig-alani amo ang katapusan sang sini nga panahon, kag ang mga manug-ani amo ang mga anghel. 40 Subong nga ang hilamon ginagabot kag ginasunog dayon, amo man ang magakalatabo sa katapusan sang sini nga panahon. 41 Ako nga Anak sang Tawo magapadala sang akon mga anghel para tipunon kag paguwaon halin sa mga sakop sang akon paghari ang tanan nga nagahimo sang malain nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang iban. 42 Dayon ipilak sila sa nagadabadaba nga kalayo.† Kag didto magahibi sila kag magabagrot ang ila mga ngipon.‡ 43 Ang mga matarong magasilak pareho sang adlaw sa paghari sang ila Amay. Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.

Ang Paanggid Parte sa Manggad nga Ginlubong

44 “Ang paghari sang Dios pareho man sa manggad nga ginlubong sa duta nga nasapwan sang isa ka tawo. Ang iya ginhimo, gintampukan niya ini liwat, kag nagpuli siya nga malipayon. Ginbaligya niya ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal niya dayon ato nga duta.

Ang Paanggid Parte sa Perlas

45 “Ang paghari sang Dios pareho man sa negosyante nga nagapangita sang mga perlas. 46 Sang makakita siya sang malahalon gid nga perlas, nagpuli siya kag ginbaligya ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal niya dayon ato nga perlas.

Ang Paanggid Parte sa Pukot

47 “Ang paghari sang Dios pareho man sa pukot nga ginladlad sa dagat, kag sari-sari nga mga isda ang nakuha. 48 Sang madamo na ang isda sa pukot ginbutong ini sang mga mangingisda pahigad. Dayon nagpungko sila para pilion ang mga isda. Ang maayo nga mga isda ginbutang nila sa mga alat, pero ang malain§ ginpamilak nila. 49 Pareho man sini ang matabo sa katapusan sang sini nga panahon. Magaabot diri ang mga anghel para painon ang mga tawo nga malain sa mga tawo nga matarong. 50 Kag ang mga tawo nga malain ipilak sa nagadabadaba nga kalayo. Magahibi sila kag magabagrot ang ila ngipon.”

51 Dayon nagpamangkot si Jesus sa ila, “Naintiendihan bala ninyo ang tanan ko nga ginpanghambal?” Nagsabat sila, “Huo.” 52 Sa liwat nagsiling si Jesus, “Gani ang kada manunudlo nga may natun-an parte sa paghari sang Dios pareho sang tagbalay nga may madamo nga pagkabutang sa iya bodega. Indi lang ang daan nga mga butang ang iya ginapaguwa sa bodega kundi pati ang mga bag-o man.”*

Ginsikway si Jesus sa Nazaret

(Mar. 6:1-6; Luc. 4:16-30)

53 Pagkatapos nga nagtudlo si Jesus sining mga paanggid, naghalin siya sa sina nga lugar 54 kag nagkadto sa iya banwa. Nagpanudlo siya didto sa simbahan sang mga Judio. Natingala sa iya ang mga tawo kag nagpinamangkutanay, “Diin bala siya nagkuha sina nga kaalam kag sang gahom sa paghimo sang mga milagro? 55 Indi bala nga anak siya sang panday? Indi bala si Maria ang iya iloy kag ang mga utod niya amo sila ni Santiago, Jose, Simon, kag Judas? 56 Indi bala ang iya mga utod nga babayi nagaestar diri? Diin bala siya nagkuha sang iya abilidad?” 57 Gani indi gid sila magtuo sa iya. Nagsiling si Jesus sa ila, “Ginatahod ang propeta bisan diin luwas lang sa iya kaugalingon nga banwa kag panimalay.” 58 Gani wala naghimo si Jesus sang madamo nga milagro didto tungod nga indi sila magtuo sa iya.

14

Ang Pagpatay kay Juan nga Manugbautiso

(Mar. 6:14-29; Luc. 9:7-9)

1 Sa sadtong mga inadlaw, nakabalita si Herodes nga manugdumala sang Galilea parte kay Jesus. 2 Gani nagsiling siya sa iya mga opisyal, “Siya amo si Juan nga manugbautiso. Nabanhaw siya! Amo ina nga may gahom siya sa paghimo sang mga milagro.”

3-4 Sadto anay, ginpadakop ni Herodes si Juan tungod nga ginsilingan siya ni Juan, “Bawal ang imo pagpuyo upod kay Herodias.” Kay si Herodias asawa ni Felipe nga utod ni Herodes. Tungod sa dumot ni Herodias kay Juan, ginpadakop siya ni Herodes kag ginpapriso. 5 Ipapatay kuntani ni Herodes si Juan, ugaling nahadlok siya sa mga Judio tungod nga ginakabig nila si Juan nga propeta.

6 Pag-abot sang kaadlawan ni Herodes, nagsaot ang dalaga nga anak ni Herodias para sa mga bisita nga nagtambong didto, kag nalipay gid si Herodes. 7 Gani nagsiling siya sa dalaga, “Sige, magpangayo ka sa akon bisan ano, kag ginasumpa ko nga ihatag ko gid ina sa imo.”

8 Sa impluwensya sang iya iloy nagsabat ang dalaga, “Ihatag mo sa akon subong ang ulo ni Juan nga manugbautiso nga nabutang sa bandehado.” 9 Pagkabati sadto ni Haring Herodes nagkasubo gid siya. Pero tungod nga nakapanumpa siya kag nabatian mismo sang iya mga bisita, nagsugo siya nga himuon ang ginapangayo sang dalaga. 10 Ginpautod niya ang ulo ni Juan didto sa prisohan. 11 Ginbutang nila dayon sa bandehado kag gindala sa dalaga. Kag ginhatag niya ini sa iya iloy. 12 Ang lawas ni Juan ginkuha sang iya mga sumulunod kag ginlubong nila dayon. Pagkatapos nagkadto sila kay Jesus kag ginsugid sa iya ang natabo kay Juan.

Ginpakaon ni Jesus ang 5,000 ka Tawo

(Mar. 6:30-44; Luc. 9:10-17; Juan 6:1-14)

13 Sang pagkabati sadto ni Jesus, nagsakay siya sa sakayan kag nagtabok pakadto sa kamingawan. Pagkabati sang mga tawo halin sa nagkalain-lain nga banwa nga si Jesus nakahalin na, naglakat sila pakadto sa iya kaladtuan. 14 Sang pagpanaog ni Jesus sa sakayan, nakita niya ang madamo gid nga mga tawo. Naluoy gid siya sa ila, kag ginpang-ayo niya ang mga masakiton nga ila gindala didto.

15 Sang lapit na magsirom, nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod. Nagsiling sila, “Hapon na gid, kag ari kita diri sa kamingawan. Palakta na ang mga tawo sa mga baryo para makabakal sila sang ila pagkaon.” 16 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kinahanglan nga palakton sila. Kamo mismo ang maghatag sang pagkaon sa ila.” 17 Nagsabat sila, “Lima gid lang ka bilog ang aton tinapay kag duha ka isda.” 18 Nagsiling si Jesus sa ila, “Abi dal-a ninyo diri sa akon.” 19 Ginsilingan niya ang mga tawo nga magpungko sa hilamon. Dayon ginkuha niya ang lima ka tinapay kag duha ka isda, kag nagtangla siya sa langit kag nagpasalamat sa Dios. Pagkatapos ginpamihak-pihak niya ang tinapay kag ginhatag sa iya mga sumulunod kag ginpanagtag nila ini sa mga tawo. 20 Nakakaon sila tanan kag nagkalabusog. Pagkatapos kaon, gintipon nila ang mga nabilin, kag dose pa ka alat ang napuno. 21 Mga 5,000 ka lalaki ang nakakaon, wala labot ang mga babayi kag mga bata.

Naglakat si Jesus sa Ibabaw sang Tubig

(Mar. 6:45-52; Juan 6:15-21)

22 Pagkatapos sadto, ginsugo ni Jesus ang iya mga sumulunod nga magsakay sa sakayan kag mag-una didto sa tabok samtang ginapapuli niya ang mga tawo. 23 Sang nakahalin na ang mga tawo nagtaklad siya nga isahanon lang sa bukid para magpangamuyo. Nagab-ihan siya didto. 24 Sa amo man nga tion ang sakayan nga ginasakyan sang iya mga sumulunod malayo na sa baybayon kag ginabulubalinsay sang balod, tungod kay sugata sa hangin. 25 Sang kaagahon na, nagkadto si Jesus didto sa ila nga nagalakat sa ibabaw sang tubig. 26 Pagkakita sang iya mga sumulunod nga may nagalakat sa ibabaw sang tubig hinadlukan sila, kag nagsinggit, “Bagat!” 27 Sa gilayon nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo magkahadlok, ako ini! Magpakaisog kamo!” 28 Nagsiling dayon si Pedro, “Ginoo, kon ikaw ina, pakadtua ako sa imo nga nagalakat man sa ibabaw sang tubig.” 29 Nagsiling si Jesus sa iya, “Sige, dali!” Gani nagpanaog si Pedro sa sakayan kag naglakat sa ibabaw sang tubig pakadto kay Jesus. 30 Pero sang matalupangdan ni Pedro nga mabaskog ang hangin, hinadlukan siya kag amat-amat siya nga naglugdang. Gani nagsinggit siya, “Ginoo, buligi ako!” 31 Sa gilayon gindawat siya ni Jesus kag gin-uyatan nga nagasiling, “Kadiutay sang imo pagtuo! Ngaa bala nagaduhaduha ka?” 32 Pagsakay nila nga duha sa sakayan nag-untat dayon ang mabaskog nga hangin. 33 Ginsimba siya sang mga tawo sa sakayan nga nagasiling, “Matuod gid nga ikaw ang Anak sang Dios.”

Gin-ayo ni Jesus ang mga Masakiton sa Genesaret

(Mar. 6:53-56)

34 Pag-abot nila sa pihak, nagdungka sila sa baybayon sa Genesaret. 35 Nakilala dayon si Jesus sang mga tawo didto kag ginpahibalo nila sa palibot nga mga lugar nga ara si Jesus. Gani ginpangdala sang mga tawo ang tanan nga masakiton sa iya. 36 Ginpangabay nila si Jesus nga tugutan niya ang mga masakiton nga tandugon siya bisan sa gaway-gaway* na lang sang iya bayo. Kag ang tanan nga nakatandog nag-ayo.

15

Mga Tradisyon sang mga Katigulangan

(Mar. 7:1-13)

1 Pagkatapos sadto may mga Pariseo kag mga manunudlo sang Kasuguan halin sa Jerusalem nga nagpalapit kay Jesus kag nagpamangkot, 2 “Ngaa bala ang imo mga sumulunod wala nagasunod sa tradisyon sang aton mga katigulangan? Wala nila ginahimo ang ritual sang pagpanghinaw sang kamot antes magkaon.” 3 Ginsabat sila ni Jesus, “Kamo man, ngaa ginalapas ninyo ang sugo sang Dios tungod sa inyo tradisyon nga ina? 4 Halimbawa, nagsiling ang Dios, ‘Tahura ang imo amay kag iloy,’* kag ‘Ang bisan sin-o nga magpakamalaot sa iya amay ukon iloy dapat patyon.’† 5 Pero kamo ya nagatudlo nga kon ang tawo maghambal sa iya ginikanan nga ang bulig nga ihatag kuntani niya sa ila natigana na nga ihatag sa Dios, 6 indi na kinahanglan nga magbulig siya sa ila. Ginapakawalay pulos ninyo ang pulong sang Dios tungod sa inyo tradisyon. 7 Mga hipokrito! Matuod gid ang ginsiling sang Dios parte sa inyo paagi kay Propeta Isaias,

8 “ ‘Ang mga tawo nga ini nagapadungog sa akon sa baba lang,

pero ang ila tagipusuon malayo sa akon.

9 Wala sing pulos ang ila pagsimba sa akon,

kay ang ila mga ginatudlo

mga pagsulundan nga ginhimo lang sang tawo.’ ”‡

Ang Nagapahigko sa Tawo

(Mar. 7:14-23)

10 Gintawag ni Jesus ang mga tawo kag ginsilingan niya sila, “Pamati kamo kag intiendiha ninyo ang akon ihambal. 11 Ang mga butang nga nagasulod sa baba sang tawo wala nagapahigko§ sa iya, kundi ang mga nagaguwa sa iya baba.”

12 Dayon nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod kag nagsiling, “Nahibaluan mo bala nga nagsakit ang buot sang mga Pariseo sa mga ginhambal mo nga ato?” 13 Nagsabat si Jesus, “Ang kada tanom nga wala gintanom sang akon Amay sa langit pagagabuton. 14 Pabay-i lang ninyo sila. Mga bulag sila nga manugtuytoy. Kag kon ang bulag magatuytoy sa bulag, sila nga duha mahulog sa buho.” 15 Dayon nagsiling si Pedro kay Jesus, “Sugiri kami sang kahulugan sadto nga paanggid.” 16 Nagsiling si Jesus sa ila, “Wala pa bala kamo makaintiendi? 17 Wala bala kamo kahibalo nga ang bisan ano nga nagasulod sa baba nagaderetso sa tiyan kag sa ulihi nagaguwa sa lawas? 18 Pero ang nagaguwa sa baba nagahalin sa tagipusuon, kag amo ang nagapahigko sa tawo. 19 Kay sa tagipusuon sang tawo nagahalin ang malain nga mga panghunahuna nga amo ang nagatulod sa iya sa pagpatay, pagpanginbabayi ukon pagpanginlalaki, pagpakigrelasyon nga imoral, pagpangawat, pagtestigo sang butig, kag pagyaguta sa iya isigkatawo. 20 Amo ini ang nagapahigko sa tawo. Pero ang magkaon nga wala nahimo ang ritual sang pagpanghinaw sang kamot indi makapahigko sa tawo.”

Ang Pagtuo sang Babayi nga Canaanhon

(Mar. 7:24-30)

21 Naghalin si Jesus sa sadto nga lugar kag nagkadto sa mga lugar nga malapit sa Tyre kag Sidon. 22 May isa ka babayi nga Canaanhon nga nagaestar didto. Nagpalapit siya kay Jesus nga nagapakitluoy. Siling niya, “Ginoo, kaliwat ni David,* kaluoyi ako! Ang akon anak nga babayi ginagamhan sang demonyo kag nagaantos gid siya.” 23 Pero wala nagsabat si Jesus. Ang iya mga sumulunod nagpalapit sa iya kag nagpangabay gid nga nagasiling, “Pahalina ang babayi nga ina, kay sige lang ang iya sunod sa aton kag kagahod sa iya.” 24 Dayon nagsiling si Jesus, “Ginpadala ako diri sa pagbulig sa mga Israelinhon nga pareho sa mga karnero nga nagkaladula.” 25 Pero nagpalapit pa gid ang babayi kay Jesus kag nagluhod sa iya nga nagasiling, “Ginoo, buligi ako!” 26 Nagsiling si Jesus sa iya sa paanggid, “Indi maayo nga kuhaon ang pagkaon sang mga anak kag ihaboy sa mga ido.”† 27 Kag nagsiling ang babayi, “Husto ina Ginoo, pero bisan pa ang mga ido nagakaon sang mga usik nga nagakalahulog sa lamisa sang ila amo.” 28 Dayon nagsiling si Jesus sa iya, “Kadako sang imo pagtuo! Gani mabaton mo ang imo ginapangayo sa akon.” Kag sa amo gid nga tion nag-ayo ang iya anak.

Madamo ang Ginpang-ayo ni Jesus

29 Naghalin didto si Jesus kag naglakat sa higad sang Dagat‡ sang Galilea. Sang ulihi nagtaklad siya sa bukid kag nagpungko didto. 30 Madamo nga tawo ang nagpalapit sa iya nga may dala nga mga piang, pingkaw, bulag, apa kag madamo pa nga mga masakiton. Ginpamutang sila sa tiilan ni Jesus kag ginpang-ayo niya sila tanan. 31 Natingala gid ang mga tawo kay nakita nila nga ang mga apa makahambal na, maayo na ang kamot sang mga pingkaw, ang mga piang makalakat na kag ang mga bulag makakita na. Kag gindayaw nila ang Dios sang Israel.

Ginpakaon ni Jesus ang 4,000 ka Tawo

(Mar. 8:1-10)

32 Gintawag ni Jesus ang iya mga sumulunod kag ginsilingan, “Naluoy gid ako sa sina nga mga tawo. Tatlo na ka adlaw nga nagaupod-upod sila sa akon kag wala na sila sing kalan-on. Indi ko gusto nga magpuli sila nga wala kakaon kay basi kon malipong sila sa dalan.” 33 Nagsiling ang iya mga sumulunod sa iya, “Diin bala kita makakuha sang pagkaon diri sa kamingawan para sa sining madamo nga tawo?” 34 Nagpamangkot si Jesus sa ila, “Pila ka bilog ang inyo tinapay dira?” Nagsabat sila, “Pito, kag pila ka magagmay nga isda.” 35 Dayon ginpapungko ni Jesus ang mga tawo sa duta. 36 Ginkuha niya ang pito ka tinapay kag ang mga isda kag nagpasalamat sa Dios. Pagkatapos ginpamihak-pihak niya ini kag ginhatag sa iya mga sumulunod. Kag sila amo ang nagpanagtag sa mga tawo. 37 Nakakaon sila tanan kag nagkalabusog. Pagkatapos gintipon nila ang tinapay nga sobra, kag nakapuno sila sang pito ka alat. 38 Mga 4,000 ka lalaki ang nagkalaon wala labot ang mga babayi kag mga bata.

39 Pagkatapos sadto ginpapuli ni Jesus ang mga tawo. Dayon nagsakay siya sa sakayan kag nagtabok sa lugar sang Magadan.

16

Nagpangayo sang Milagro ang mga Pariseo kag mga Saduceo

(Mar. 8:11-13; Luc. 12:54-56)

1 May mga Pariseo kag mga Saduceo nga nagpalapit kay Jesus sa pagtilaw sa iya. Nagpangabay sila sa iya nga magpakita siya sang milagro halin sa Dios* bilang pamatuod nga ginpadala siya sang Dios. 2 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kon nagasalop ang adlaw kag ang langit mapula, nagasiling kamo nga ‘Maayo ang tiyempo buwas.’ 3 Kag kon aga pa kag ang langit magal-om, nagasiling kamo nga ‘Maulan subong nga adlaw.’ Nahibaluan ninyo kon magaulan ukon indi paagi sa pagtan-aw sa langit, pero indi kamo kahibalo sang kahulugan sang mga nagakalatabo subong. 4 Kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon, tama kalaot kag indi matutom sa pagsunod sa Dios. Nagapangayo kamo sing milagro, pero wala sing milagro nga ipakita sa inyo luwas sa milagro nga pareho sang natabo kay Jonas.” Dayon naghalin siya.

Ang Paandam ni Jesus Parte sa mga Pariseo kag mga Saduceo

(Mar. 8:14-21)

5 Nagtabok si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa pihak sang dagat, pero ang iya mga sumulunod nalipat magbalon sang pagkaon. 6 Nagsiling si Jesus sa ila, “Mag-andam gid kamo sa inugpahabok† sa tinapay sang mga Pariseo kag mga Saduceo.” 7 Pagkabati sadto sang iya mga sumulunod nagsiling sila, “Siguro ginhambal niya ato tungod kay wala kita nakadala sang tinapay.” 8 Pero nahibaluan ni Jesus kon ano ang ila ginahunahuna. Gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa nagabinaisay kamo nga wala kamo nakadala sang tinapay? Kadiutay sang inyo pagtuo! 9 Wala pa bala ninyo maintiendihi nga indi kita dapat magpalibog parte sa tinapay? Wala bala ninyo madumdumi ang lima ka bilog nga tinapay nga akon ginpamihak-pihak para makakaon ang 5,000 ka tawo? Nalipatan bala ninyo kon pila ka alat ang inyo napuno sa mga nabilin nga tinapay? 10 Wala bala ninyo madumdumi nga sa pito ka bilog nga tinapay ginpakaon ko ang 4,000 ka tawo, kag pila pa ka alat ang sobra? 11 Ti ngaa wala kamo makaintiendi nga indi tinapay ang akon buot hambalon sang pagsiling ko nga, ‘Mag-andam kamo sa inugpahabok sa tinapay sang mga Pariseo kag mga Saduceo’?” 12 Gani naintiendihan nila nga indi gali ang inugpahabok sa tinapay ang ila dapat likawan kundi ang pagpanudlo sang mga Pariseo kag mga Saduceo.

Sin-o si Jesus Suno kay Pedro

(Mar. 8:27-30; Luc. 9:18-21)

13 Karon, sang didto na sila ni Jesus sa lugar sang Cesarea Filipos nagpamangkot siya sa iya mga sumulunod, “Suno sa mga tawo, sin-o bala ako nga Anak sang Tawo?” 14 Nagsabat sila, “May nagasiling nga ikaw si Juan nga manugbautiso. Ang iban nagasiling nga ikaw si Elias. May iban pa gid nga nagasiling nga ikaw si Jeremias, kag kon indi, basta isa sa mga propeta.” 15 Nagsiling si Jesus sa ila, “Pero suno sa inyo, sin-o bala ako?” 16 Nagsabat si Simon Pedro, “Ikaw ang Cristo, ang Anak sang Dios nga buhi!” 17 Nagsiling si Jesus sa iya, “Simon nga anak ni Jonas, bulahan ka, tungod kay ang nagsugid sa imo sini nga butang indi tawo kundi ang akon Amay sa langit. 18 Kag tungod sini ginatawag ko ikaw nga Pedro, nga kon sayuron ‘bato.’ Kag sa sini nga bato pagatukuron ko ang akon iglesya, kag bisan ang gahom sang kamatayon‡ indi makadaog sa iya. 19 Ihatag ko sa imo ang awtoridad sa paghari sang Dios.§ Ang bisan ano nga indi mo pagtugutan diri sa kalibutan amo man ang indi pagtugutan sang Dios, kag ang bisan ano nga tugutan mo amo man ang tugutan sang Dios.”* 20 Dayon ginpaandaman ni Jesus ang iya mga sumulunod nga indi gid sila magpanugid bisan kay sin-o nga siya amo ang Cristo.

Ginsugid ni Jesus nga Magaantos Siya kag Patyon

(Mar. 8:31–9:1; Luc. 9:22-27)

21 Halin sadto ginpaathag ni Jesus sa iya mga sumulunod kon ano ang matabo sa iya. Nagsiling siya, “Kinahanglan gid nga magkadto ako sa Jerusalem. Didto magaantos gid ako sa himuon sa akon sang mga manugdumala sang mga Judio, sang manugdumala nga mga pari, kag sang mga manunudlo sang Kasuguan. Ipapatay nila ako, pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw ako.” 22 Sang pagsiling niya sadto gindala siya ni Pedro sa ulo-unhan kag ginsaway, “Ginoo, ipalayo lang sa imo ang ginhambal mo nga ina. Indi pag-itugot sang Dios nga matabo ina sa imo.” 23 Nagliso si Jesus kag nagsiling sa iya, “Palayo ka sa akon, Satanas! Ginabalabagan mo ako nga maghimo sang kabubut-on sang Dios tungod kay ang imo hunahuna indi iya sang Dios kundi iya sang tawo!”

24 Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Kon may tawo nga gusto magsunod sa akon, indi niya dapat pagpasulabihon ang iya kaugalingon. Kag dapat handa siya sa pag-atubang sa kamatayon† sa iya nga pagsunod sa akon. 25 Kay ang bisan sin-o nga luyag magluwas sang iya kabuhi madula niya ini. Pero ang bisan sin-o nga maghalad sang iya kabuhi tungod sa akon makaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan. 26 Ano gid bala ang makuha sang tawo kon maangkon niya ang tanan nga butang diri sa kalibutan, pero mawala ang iya kabuhi? Wala gid! Kay wala gid sang butang nga sarang niya mahatag para mapabalik niya ang iya kabuhi. 27 Kay ako nga Anak sang Tawo magabalik diri sa kalibutan nga nagasilak sa gahom sang akon Amay, kag kaupod ko ang iya mga anghel. Dayon balusan ko ang tagsa-tagsa suno sa iya mga binuhatan. 28 Sa pagkamatuod, may mga tawo diri nga indi pa mapatay hasta makita nila ako nga Anak sang Tawo nga nagabalik diri bilang Hari.”

17

Ang Pagbalhin Sang Dagway ni Jesus

(Mar. 9:2-13; Luc. 9:28-36)

1 Pagligad sang anom ka adlaw gindala ni Jesus si Pedro kag ang mag-utod nga si Santiago kag si Juan sa mataas nga bukid nga silahanon lang. 2 Samtang nagatulok sila kay Jesus, nagbalhin ang iya dagway. Ang iya guya nagsilak pareho sang adlaw, kag ang iya bayo nagputi nga nagasilak. 3 Hinali lang nakita nila si Moises kag si Elias nga nagapakig-estorya sa iya. 4 Dayon nagsiling si Pedro kay Jesus, “Ginoo, maayo nga ari kami* diri. Kon luyag mo, mahimo ako diri sing tatlo ka payag, ang isa para sa imo, ang isa para kay Moises, kag ang isa pa gid para kay Elias.” 5 Wala pa siya makatapos hambal ginlikupan sila sang masilaw nga panganod. Kag may nabatian sila nga tingog halin sa panganod nga nagasiling, “Amo ini ang akon hinigugma nga Anak. Nalipay gid ako sa iya. Pamatii ninyo siya!” 6 Pagkabati sadto sang mga sumulunod, nagluhod sila sa tuman nga kahadlok. 7 Ginpalapitan sila ni Jesus kag gintandog nga nagasiling, “Tindog kamo! Indi kamo magkahadlok!” 8 Sang pagtangla nila wala sila sing iban nga nakita didto kundi si Jesus gid lang.

9 Sang nagapadulhog na sila sa bukid, ginmanduan sila ni Jesus, “Indi gid kamo magpanugid bisan kay sin-o parte sa inyo nakita samtang ako nga Anak sang Tawo wala pa mabanhaw.” 10 Pagkatapos nagpamangkot sa iya ang iya mga sumulunod, “Ngaa bala nagasiling ang mga manunudlo sang Kasuguan nga kinahanglan mag-abot anay si Elias sa wala pa mag-abot ang Cristo?” 11 Nagsabat si Jesus, “Husto ina, kinahanglan nga mag-abot anay si Elias para ipreparar niya ang tanan nga butang. 12 Pero sugiran ko kamo, si Elias nag-abot na. Ugaling wala lang siya nakilala sang mga tawo kag ginhimo nila ang ila gusto sa iya. Kag amo man ang ila himuon sa akon nga Anak sang Tawo. Paantuson man nila ako.” 13 Dayon naintiendihan sang iya mga sumulunod nga si Juan nga manugbautiso amo ang iya ginatumod.

Gin-ayo ni Jesus ang Bata nga may Malain nga Espiritu

(Mar. 9:14-29; Luc. 9:37-43)

14 Sang pag-abot nila sa madamo nga tawo may isa ka lalaki nga nagpalapit kay Jesus kag nagluhod nga nagasiling, 15 “Ginoo,† kaluoyi man ang akon bata nga lalaki. Kuyapon siya kag kon abuton siya gani grabe gid ang iya pag-antos. Permi siya nagakatumba sa kalayo kag permi nagakahulog sa tubig. 16 Gindala ko siya sa imo mga sumulunod, pero indi sila makapaayo sa iya.” 17 Dayon nagsiling si Jesus, “Kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon wala sing pagtuo kag mga balingag. Hasta san-o pa bala ang akon pag-antos sa inyo? Dal-a ninyo diri sa akon ang bata!” 18 Ginsabdong dayon ni Jesus ang demonyo sa bata kag sa gilayon nagguwa ini. Sa sadto gid nga tion nag-ayo ang bata.

19 Sang silahanon na lang nagpalapit kay Jesus ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot, “Ngaa bala indi namon matabog ang espiritu sa bata?” 20 Nagsabat si Jesus sa ila, “Tungod kay kulang ang inyo pagtuo. Sa pagkamatuod, kon may pagtuo kamo nga pareho sa binhi sang mustasa, sarang kamo makasiling sa sini nga bukid, ‘Saylo ka didto!’ Kag ang bukid masaylo. Wala gid sang butang nga indi ninyo mahimo.” 21 Pero ini nga klase sang espiritu indi ninyo matabog kon indi kamo magpangamuyo kag magpuasa.‡

Ginsambit Liwat ni Jesus ang Parte sa Iya Kamatayon

(Mar. 9:30-32; Luc. 9:43b-45)

22 Samtang nagatilipon ang iya mga sumulunod didto sa Galilea, nagsiling si Jesus sa ila, “Ako nga Anak sang Tawo kinahanglan na§ nga itugyan sa mga tawo 23 nga magapatay sa akon. Pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw ako.” Nagkasubo gid ang mga sumulunod ni Jesus sa iya ginsiling.

Ang Pagbayad sang Buhis para sa Templo

24 Sang pag-abot nila ni Jesus sa Capernaum, ginpalapitan si Pedro sang mga manugsukot sang buhis sa templo kag ginpamangkot, “Nagabayad bala ang inyo manunudlo sang buhis para sa templo?” 25 Nagsabat si Pedro sa iya, “Huo, nagabayad siya.”

Pagsulod ni Pedro sa balay ginpamangkot siya dayon ni Jesus, “Simon, kon sa imo abi, sin-o bala ang ginapabayad sang mga hari diri sa kalibutan sang buhis, ang ila bala mga anak ukon ang iban?” 26 Nagsabat si Pedro, “Siyempre ang iban.” Dayon nagsiling si Jesus, “Kon amo sina, nagakahulugan nga ang mga anak indi kinahanglan nga magbayad.* 27 Ugaling kon indi kita magbayad basi kon maglain ang ila buot sa aton, gani magkadto ka sa dagat kag magpamunit. Abrihan mo ang baba sang una nga isda nga imo makuha kag makita mo didto ang kuwarta nga sarang ta ibayad para sa aton buhis nga duha. Kuhaon mo ang kuwarta kag ibayad dayon sa mga nagasukot sang buhis para sa templo.”

18

Sin-o gid ang Labaw sa Tanan?

(Mar. 9:33-37; Luc. 9:46-48)

1 Sang sadto nga tion, nagpalapit kay Jesus ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot, “Sin-o gid bala ang labaw sa tanan nga nasakop sa paghari sang Dios?”* 2 Gintawag ni Jesus ang bata nga gamay kag ginpatindog niya sa ila tunga. 3 Dayon nagsiling siya, “Sa pagkamatuod, kon indi kamo magbag-o kag mangin pareho sa magagmay nga mga bata, indi gid kamo masakop sa paghari sang Dios. 4 Kay ang tawo nga nagapaubos pareho sa sini nga bata, amo ang labaw sa tanan nga nasakop sa paghari sang Dios.

5 “Kag ang bisan sin-o nga nagabaton sa bata nga pareho sini tungod sa akon,† nagabaton man sa akon. 6 Pero ang bisan sin-o nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sining magagmay nga mga kabataan nga nagatuo sa akon, maayo pa sa iya nga higtan ang iya liog sang galingan nga bato kag itagbong siya sa lawod.

Mga Kabangdanan sang Pagpakasala

(Mar. 9:42-48; Luc. 17:1-2)

7 “Kaluluoy ang mga tawo diri sa kalibutan tungod sa mga butang nga mangin kabangdanan sang ila pagpakasala. Kon sa bagay ini nga mga butang nagaabot gid man. Pero kaluluoy gid ang tawo nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sang iya isigkatawo.

8 “Kon ang imo kamot ukon tiil amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, utda ina kag ipilak! Mas maayo pa nga isa lang ang imo kamot ukon tiil pero may kabuhi ka nga wala sing katapusan sang sa duha ang imo kamot ukon tiil pero ipilak ka man lang sa kalayo nga nagadabadaba sa wala sing katapusan. 9 Kag kon ang imo mata amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, lukata ina kag ipilak! Mas maayo pa nga isa lang ang imo mata pero may kabuhi ka nga wala sing katapusan sang sa duha ang imo mata pero ipilak ka man lang sa kalayo sa impyerno.

Ang Paanggid Parte sa Karnero nga Nadula

(Luc. 15:3-7)

10 “Mag-andam kamo nga indi gid ninyo pag-ibaliwala bisan ang isa sa sining magagmay nga mga bata. Kay ang matuod, ang mga anghel sang Dios nga nagabantay sa ila ara permi sa atubangan sang akon Amay sa langit. 11 Kay ako nga Anak sang Tawo nagkadto diri sa kalibutan sa pagluwas sa mga tawo nga nagkaladula tungod sa ila mga sala.‡

12 “Kon ang isa ka tawo may 100 ka karnero kag nadula ang isa, ano bala ang iya himuon? Sigurado gid nga bayaan niya ang 99 nga nagahalab sa mga bukid kag pangitaon niya ang karnero nga nadula. 13 Kag kon iya ini makita malipay gid siya. Sa pagkamatuod, mas dako ang iya kalipay sa isa nga nadula nga iya nakita sang sa 99 nga wala nadula. 14 Amo man ina ang balatyagon sang inyo Amay sa langit. Indi gid niya luyag nga madula ang bisan isa lang ka gamay nga bata.

Kon Nakasala sa Imo ang Kapareho Mo nga Tumuluo

15 “Kon ang imo kapareho nga tumuluo nakasala sa imo, kadtuan mo siya kag sugiran mo dayon sang iya ginhimo nga sala. Pero ini himuon mo nga kamohanon lang. Kon magpamati siya sa imo, magaayuhay kamo liwat, kag mapabalik mo siya sa Dios. 16 Pero kon indi siya magpamati sa imo, magdala ka sang isa ukon duha man ka tumuluo para ‘ang akusasyon mapamatud-an sang duha ukon tatlo ka saksi,’§suno sa Kasulatan. 17 Pero kon indi pa gid siya magpamati sa ila, isugid ini sa iglesya. Kag kon indi pa gid siya magpamati sa ila, indi na ninyo siya pagsapaka kundi kabiga ninyo siya nga pareho sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios ukon pareho sang mga manugsukot sang buhis.*

Ang Ginadumilian kag ang Ginatugutan

18 “Sa pagkamatuod, ang bisan ano nga indi ninyo pagtugutan diri sa kalibutan amo man ang indi pagtugutan sang Dios, kag ang bisan ano nga tugutan ninyo amo man ang tugutan sang Dios.†

19 “Kag sa pagkamatuod, kon ang duha sa inyo diri sa kalibutan magsugtanay parte sa bisan ano nga inyo pangayuon sa pangamuyo, himuon ina sa inyo sang akon Amay sa langit. 20 Kay kon diin ang duha ukon tatlo nga nagatipon tungod sa akon,‡ ako kaupod nila.”

Ang Paanggid Parte sa Ulipon nga Indi Magpatawad

21 Nagpalapit si Pedro kay Jesus kag nagpamangkot, “Ginoo, kon ang akon utod§ permi lang makasala sa akon, kapila ko gid bala siya patawaron? Kapito gid bala?” 22 Nagsabat si Jesus sa iya, “Indi lang kapito, kundi ka-77.* 23 Kay ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka hari nga nagahusay sang mga utang sang iya mga ulipon. 24 Samtang nagahusay siya sang ila mga utang, may gindala sa iya nga ulipon nga ang iya utang minilyon. 25 Tungod nga indi siya makabayad nagsugo ang hari nga ibaligya siya pati ang iya asawa kag ang iya mga bata. Kag ibaligya man ang tanan niya nga pagkabutang para mabayaran niya ang iya utang. 26 Ang ginhimo sang ulipon, nagluhod siya sa hari kag nagpakitluoy nga nagasiling, ‘Pasensyaha lang ako anay kay bayaran ko gid ikaw sang tanan!’ 27 Naluoy ang hari sa iya, gani ginpatawad siya kag wala na pagpabayara sang iya utang, kag ginpapuli siya.†

28 “Pagpuli sang ato nga ulipon, nasugata niya ang kapareho niya nga ulipon nga may utang sa iya nga gamay gid lang. Gindakop niya siya kag ginkuga dayon nga nagasiling, ‘Bayari ako sang imo utang!’ 29 Nagluhod sa iya ang iya kapareho nga ulipon nga nagapakitluoy, ‘Pasensyaha lang ako anay kay bayaran ko gid ikaw!’ 30 Pero wala gid siya nagpasugot. Ginpapriso gid niya ang ulipon nga ato hasta makabayad. 31 Pagkakita sadto sang iban pa gid nga mga ulipon naglain ang ila buot, gani nagkadto sila sa ila hari kag ginsugid ang parte sa natabo. 32 Ginpatawag sang hari ang ulipon kag nagsiling, ‘Masyado ka kalain nga ulipon. Ginpatawad ko ikaw sa imo utang sa akon tungod kay nagpakitluoy ka sa akon. 33 Ngaa bala wala mo pagkaluoyi ang imo kapareho nga ulipon pareho sang akon pagkaluoy sa imo?’ 34 Naakig gid ang hari sa iya, gani ginpapriso siya kag ginpasilutan hasta mabayaran ang tanan niya nga utang.” 35 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Amo man ini ang himuon sa inyo sang akon Amay sa langit kon indi kamo magpatawad sa inyo kapareho sing tinagipusuon.”

19

Ang Pagpanudlo ni Jesus Parte sa Pagbulagay sang Mag-asawa

(Mar. 10:1-12)

1 Pagkatapos sang pagpanudlo ni Jesus sadto nga mga butang, naghalin siya sa Galilea kag nagkadto sa mga lugar nga sakop sang Judea sa tabok sang Suba sang Jordan. 2 Madamo nga tawo ang nagsunod sa iya, kag ginpang-ayo niya sila sa ila mga masakit.

3 Karon, may mga Pariseo nga nagkadto man didto sa iya sa pagtilaw* sa iya. Gani nagpamangkot sila, “Tugot bala sa Kasuguan nga bulagan sang lalaki ang iya asawa sa bisan ano nga kabangdanan?” 4 Nagsabat si Jesus, “Wala bala kamo nakabasa sa Kasulatan nga sang ginsuguran ‘ginhimo sang Dios ang tawo nga lalaki kag babayi’†? 5 Pagkatapos nagsiling ang Dios, ‘Amo ina ang rason nga bayaan sang lalaki ang iya amay kag iloy kag mag-upod sa iya asawa, kag sila nga duha mangin isa.’‡ 6 Indi na sila duha kundi isa. Gani indi dapat bulagon sang tawo ang gin-isa sang Dios.” 7 Liwat nagsiling ang mga Pariseo sa iya, “Ngaa nagsiling si Moises nga puwede bulagan sang lalaki ang iya asawa, basta hatagan lang niya sang kasulatan sang pagbulagay?”§ 8 Nagsiling si Jesus sa ila, “Gintugutan kamo ni Moises nga bulagan ninyo ang inyo asawa tungod kay matig-a ang inyo ulo. Pero indi amo ina ang plano sang Dios halin sang ginsuguran. 9 Amo ina nga nagasiling ako sa inyo nga kon bulagan sang lalaki ang iya asawa nga wala man lang naghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon,* kag pagkatapos magpangasawa siya sang iban, nagapanginbabayi siya. Kag ang magpangasawa sa babayi nga ginbulagan nagapanginbabayi man.”†

10 Dayon nagsiling ang mga sumulunod ni Jesus, “Kon amo ina ang pagsulundan sa mag-asawa, maayo pa nga indi na lang magpangasawa.” 11 Nagsabat si Jesus, “Ini nga pagtulun-an indi mabaton sang tanan luwas sang mga tawo nga ginhatagan sini sang Dios. 12 May madamo nga kabangdanan kon ngaa may mga lalaki nga indi makapangasawa: ang iban natawo nga indi makapangasawa; ang iban indi makapangasawa tungod nga ginkapon sila; kag ang iban pa gid indi magpangasawa tungod sa ila pagpasulabi sa paghari sang Dios.‡ Gani, ang makasarang nga indi magpangasawa, indi magpangasawa.”

Ginbendisyunan ni Jesus ang Magagmay nga mga Bata

(Mar. 10:13-16; Luc. 18:15-17)

13 Karon, may mga tawo nga nagdala sang magagmay nga mga bata kay Jesus para tungtungan niya sang iya kamot kag pangamuyuan. Pero ginsaway sila sang mga sumulunod ni Jesus. 14 Nagsiling si Jesus sa ila, “Pabay-i lang ninyo ang mga bata nga magpalapit sa akon. Indi ninyo sila pagpunggi, kay ang mga pareho sa ila nasakop sa paghari sang Dios.” 15 Dayon gintungtong ni Jesus ang iya kamot sa mga bata kag ginbendisyunan niya sila. Pagkatapos sadto naglakat siya.

Ang Tawo nga Manggaranon

(Mar. 10:17-31; Luc. 18:18-30)

16 May isa ka tawo nga nagpalapit kay Jesus kag nagpamangkot, “Manunudlo, ano bala ang maayo nga dapat ko himuon para maangkon ko ang kabuhi nga wala sing katapusan?” 17 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ngaa nagpamangkot ka sa akon kon ano ang maayo? Isa lang ang maayo, kag wala sing iban kundi ang Dios. Kon gusto mo nga makabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan tumanon mo ang mga sugo.” 18 Nagpamangkot siya liwat, “Ano nga mga sugo?” Nagsiling si Jesus sa iya, “Indi ka magpatay, indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpangawat, indi ka magsaksi sing butig, 19 tahuron mo ang imo amay kag iloy,§ kag higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.”* 20 Nagsabat ang pamatan-on, “Ina tanan ginatuman ko. Ano pa bala ang kulang sa akon?” 21 Nagsabat si Jesus, “Kon gusto mo nga wala ka na gid sing kakulangan sa panulok sang Dios, magpuli ka kag ibaligya ang imo mga pagkabutang, kag ang kuwarta ipanagtag mo sa mga imol. Sa sini nga paagi makaangkon ka sang manggad sa langit. Dayon, magbalik ka kag magsunod sa akon.” 22 Pagkabati sadto sang pamatan-on naghalin siya nga masinulub-on kay madamo ang iya manggad.

23 Gani nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Sa pagkamatuod, mabudlay gid para sa isa ka manggaranon nga magpasakop sa paghari sang Dios. 24 Mas mahapos pa nga mag-agi ang camel sa buho sang dagom sang sa magpasakop ang manggaranon sa paghari sang Dios.” 25 Pagkabati sadto sang iya mga sumulunod, natingala gid sila. Gani nagpamangkot sila, “Ti kon amo sina, sin-o na lang ang maluwas?” 26 Gintulok sila ni Jesus kag ginsilingan, “Kon sa tawo lang indi gid ini mahimo, pero kon sa Dios ang tanan nga butang mahimo.”

27 Dayon nagsiling si Pedro sa iya, “Ti kami, ginbayaan namon ang tanan kag nagsunod sa imo. Karon, ano bala ang amon mabaton nga balos?” 28 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, magaabot ang adlaw nga bag-uhon sang Dios ang kalibutan, kag ako nga Anak sang Tawo magapungko sa akon harianon nga trono. Sa sina nga adlaw, kamo nga nagsunod sa akon magapungko sa dose ka trono para hukman ninyo ang dose ka tribo sang Israel. 29 Kag ang bisan sin-o nga nagbiya sa iya balay, mga utod, amay, iloy, mga bata, ukon mga duta tungod sa akon magabaton sang madamo pa gid nga balos, kag magapanubli sang kabuhi nga wala sing katapusan. 30 Madamo nga dungganon subong nga sa ulihi mangin kubos, kag madamo nga kubos subong nga sa ulihi mangin dungganon.”

20

Ang mga Nagaobra sa Talamnan sang Ubas

1 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka tawo nga may talamnan sang ubas. Naglakat siya aga pa gid sa pagpangita sang mga tawo nga maobra sa iya talamnan. 2 Sang makakita siya sang mga trabahador, nagkasugot sila nga ang ibayad sa ila suno man sa inadlaw nga suhol. Dayon ginpakadto niya sila sa iya talamnan. 3 Sang mga alas nuwebe na sang aga, naglakat naman ang tag-iya kag may nakita siya nga mga tawo nga nagaistambay lang sa merkado tungod nga wala sila sing obra. 4 Nagsiling siya sa ila, ‘Mag-obra kamo didto sa akon talamnan, kay suhulan ko kamo sing husto.’ 5 Gani nagkadto sila didto kag nag-obra. Sang udto na, naglakat naman ang tag-iya, kag nakakita naman siya sang mga trabahador. Amo man ang iya ginhimo pag-abot sang mga alas tres sang hapon. 6 Pag-abot sang alas singko, naglakat naman siya, kag may nakita naman siya nga mga nagaistambay. Nagsiling siya sa ila, ‘Ngaa bala nagaistambay lang kamo diri sa bilog nga adlaw?’ 7 Nagsabat sila, ‘Ti ano man ang amon himuon, kay wala sing may nagapaobra sa amon.’ Gani ginsilingan niya sila nga magkadto sa iya talamnan kag mag-obra.

8 “Sang sirom na, nagsiling ang tag-iya sang talamnan sa iya engkargado, ‘Tawga ang mga nagaulobra kag suwelduhan. Unahon mo bayad ang naulihi gid nga nag-obra kag pasunod hasta sa mga nahauna nga nag-obra.’ 9 Ang mga nag-obra sugod sang mga alas singko ginhatagan sang suweldo para sa isa ka adlaw nga obra. 10 Sang suhulan na ang mga aga pa gid nag-umpisa obra, naghunahuna sila nga dako ang ila mabaton sang sa mga tawo nga naulihi nga nag-obra. Pero ang kada isa sa ila ginsuhulan man sang para sa isa ka adlaw nga obra. 11 Pagkabaton nila sadto, nagreklamo sila sa tag-iya. 12 Siling nila, ‘Ang mga naulihi isa ka oras lang ang ila obra, pero kami ya isa ka adlaw gid ang amon pagpabalhas kag pagpainit, pero palareho lang ang imo suhol sa amon!’ 13 Nagsiling siya sa isa sa ila, ‘Amigo, wala ko ikaw pagdayai. Indi bala nagkasugot kita nga bayaran ko ikaw suno sa inadlaw nga suhol? 14 Batuna ang kantidad nga para sa imo inobrahan kag magpuli. Kay akon ini gusto nga hatagan ang naulihi nga nag-obra pareho sa akon ginhatag sa imo. 15 Indi bala makapagusto ako sang akon himuon sa akon kuwarta kay akon ini? Ayhan nahisa ka lang tungod kay maayo ako sa ila.’

16 “Gani amo man ina ang matabo. Ang mga kubos subong amo ang mangin dungganon sa ulihi, kag ang mga dungganon subong amo ang mangin kubos sa ulihi.”

Ang Ikatlo nga Paghambal ni Jesus Parte sa iya Kamatayon

(Mar. 10:32-34; Luc. 18:31-34)

17 Sang nagapakadto na sila ni Jesus sa Jerusalem, ginpain niya ang dose ka apostoles sa mga tawo kay may inugsugid siya sa ila. 18 Nagsiling siya, “Pamati kamo! Nagapataklad kita sa Jerusalem kag ako nga Anak sang Tawo itugyan didto sa manugdumala nga mga pari kag mga manunudlo sang Kasuguan, kag sentensyahan nila ako nga patyon. 19 Dayon itugyan nila ako sa mga indi Judio para yagutaon, hanuton, kag ilansang sa krus. Pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw ako.”

Ang Pangabay sang Asawa ni Zebedee

(Mar. 10:35-45)

20 Nagpalapit kay Jesus ang asawa ni Zebedee upod ang iya duha ka anak nga lalaki. Nagluhod siya kay Jesus kay may ipangabay siya. 21 Gani nagsiling si Jesus sa iya, “Ano ang imo gusto?” Nagsabat ang asawa ni Zebedee, “Kon mahimo, kon maghari ka na, papungkuon mo ang akon duha ka anak sa imo tupad; ang isa sa tuo kag ang isa sa wala.” 22 Pero ginsabat sila ni Jesus, “Wala kamo makahibalo kon ano ang inyo ginapangayo. Masarangan bala ninyo ang mga pag-antos nga antuson ko?”* Nagsiling sila, “Huo, masarangan namon.” 23 Nagsiling si Jesus sa ila, “Masarangan ninyo gani, pero indi ako ang nagapili kon sin-o ang mapungko sa akon tuo kag sa akon wala. Kay may ara na nga gintigan-an sini ang akon Amay.”

24 Pagkabati sang napulo ka sumulunod kon ano ang ila ginpangayo, nangakig gid sila sa mag-utod. 25 Gani gintawag sila tanan ni Jesus kag ginsilingan, “Nahibaluan ninyo nga ang mga manugdumala sang mga nasyon may gahom sa ila mga sakop kag pagusto lang sila kon ano ang ila himuon sa ila. 26 Pero indi amo ini ang sa inyo. Kay kon sin-o sa inyo ang gusto nga mangin gamhanan, dapat mangin suluguon siya ninyo. 27 Kag kon sin-o sa inyo ang gusto nga mangin pangulo, dapat mangin ulipon siya sang tanan. 28 Bisan pa gani ako nga Anak sang Tawo wala nagkadto diri sa kalibutan para alagaran kundi mag-alagad kag maghatag sang akon kabuhi para matubos ang madamo nga tawo.”

Gin-ayo ni Jesus ang Duha ka Bulag

(Mar. 10:46-52; Luc. 18:35-43)

29 Sang nagapaguwa na sila ni Jesus sa Jerico, madamo nga tawo ang nagsunod sa iya. 30 Karon, may duha didto ka bulag nga nagapungko sa higad sang dalan. Nabatian nila nga nagaagi si Jesus, gani nagsinggit sila, “Ginoo,† kaliwat ni David,‡ kaluoyi kami!” 31 Ginsaway sila sang mga tawo nga maghipos. Pero gintuduhan pa gid gani nila singgit, “Ginoo, kaliwat ni David, kaluoyi kami!” 32 Nagpundo si Jesus, gintawag niya sila kag ginpamangkot, “Ano ang inyo gusto nga himuon ko sa inyo?” 33 Nagsabat sila, “Ginoo, gusto namon nga makakita!” 34 Naluoy si Jesus sa ila, gani gintandog niya ang ila mga mata, kag sa gilayon nakakita sila. Dayon nagsunod sila sa iya.

21

Ang Madinalag-on nga Pagsulod ni Jesus sa Jerusalem

(Mar. 11:1-11; Luc. 19:28-40; Juan 12:12-19)

1 Sang malapit na sila ni Jesus sa Jerusalem kag nakaabot na sa baryo sang Betfage, sa Bukid sang mga Olibo, ginpauna ni Jesus ang duha niya ka sumulunod. 2 Nagsiling siya sa ila, “Mag-una kamo didto sa sunod nga baryo. Pagsulod ninyo, may makita kamo nga donkey nga nahigot kag ara man ang iya bata. Hubari ninyo kag dal-a diri sa akon. 3 Kon may magpamangkot sa inyo, sabta ninyo, ‘Kinahanglan ini sang Ginoo,’ kag ipadala niya dayon sa inyo.”

4 Ini natabo para matuman ang ginhambal sang propeta:

5 “Sugiri ang mga pumuluyo sang Zion* nga ang ila hari nagaabot na.

Mapainubuson siya, kag nagaabot nga

nagasakay sa bataon nga donkey.”†

6 Gani naglakat ang duha ka sumulunod kag gintuman nila ang sugo ni Jesus. 7 Gindala nila ang donkey upod ang bata sini didto kay Jesus. Ginhapinan nila ini sang ila mga panapton kag ginsakyan dayon ni Jesus. 8 Madamo gid nga tawo ang naghumlad sang ila mga panapton sa dalan, kag ang iban nagtapas sang mga sanga sang mga kahoy kag ginladlad ini sa dalan bilang pagpadungog kay Jesus. 9 Nagsinggit ang mga tawo nga nagauna kag ang nagasunod sa iya,

“Dayawon ta ang kaliwat ni David!”‡

“Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala!”§*

“Dayawon ta ang Dios!”

10 Sang pagsulod ni Jesus sa Jerusalem naggirinual ang mga tawo didto. Nagsiling sila, “Sin-o bala ang tawo nga ina?” 11 Nagsabat ang mga tawo nga kaupod ni Jesus, “Amo ini ang propeta nga si Jesus nga taga-Nazaret nga sakop sang Galilea.”

Nagkadto si Jesus sa Templo

(Mar. 11:15-19; Luc. 19:45-48; Juan 2:13-22)

12 Nagkadto si Jesus sa templo kag gintabog niya ang mga tawo nga nagapamakal kag nagabaligya didto. Ginpamaliskad niya ang mga lamisa sang mga manugbaylo sang kuwarta kag ang mga pulungkuan sang mga manugbaligya sang mga pating nga inughalad. 13 Nagsiling siya sa ila, “Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay tawgon nga balay nga palangamuyuan.’† Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan!”‡

14 May mga bulag kag mga lupog nga nagpalapit sa iya didto sa templo kag gin-ayo niya sila. 15 Naakig ang manugdumala nga mga pari kag ang mga manunudlo sang Kasuguan sang makita nila ang makatilingala nga mga butang nga iya ginahimo kag sang mabatian nila ang mga kabataan didto sa templo nga nagasinggit, “Dayawon ta ang kaliwat ni David!” 16 Gani nagsiling sila kay Jesus, “Nabatian mo man bala ang ila ginasiling?” Nagsabat si Jesus, “Huo. Ngaa, wala bala kamo kabasa sa sining ginasiling sang Kasulatan:

“ ‘Bisan gani ang magagmay nga mga bata

gintudluan mo nga magdayaw sa imo’§?” 17 Dayon ginbayaan sila ni Jesus. Nagguwa siya sa siyudad sang Jerusalem kag nagpa-Betania kag didto nagtulog.

Ginpakamalaot ni Jesus ang Kahoy nga Higera

(Mar. 11:12-14, 20-24)

18 Pagkaaga, sang nagapabalik na si Jesus sa siyudad sang Jerusalem gin-gutom siya. 19 Karon, may nakita siya nga kahoy nga higera sa higad sang dalan. Gani ginpalapitan niya ini, pero wala siya sing may nakita nga bunga kundi mga dahon lang. Nagsiling siya dayon sa kahoy, “Indi ka na makapamunga hasta san-o!” Kag sa gilayon nalaya ang higera. 20 Sang makita ini sang iya mga sumulunod natingala gid sila. Nagsiling sila, “Ngaa nalaya gilayon ang higera?” 21 Nagsabat si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, kon may pagtuo kamo kag wala nagaduhaduha, mahimo man ninyo ang ginhimo ko sa kahoy nga higera. Kag indi lang ina kundi makasiling kamo bisan pa sa sini nga bukid, ‘Maghalin ka kag magsaylo sa dagat,’ kag matabo ina. 22 Ang bisan ano nga inyo pangayuon sa pangamuyo mabaton gid ninyo, kon nagatuo kamo.”

Ang Pamangkot Parte sa Awtoridad ni Jesus

(Mar. 11:27-33; Luc. 20:1-8)

23 Nagkadto liwat si Jesus sa templo. Kag samtang nagatudlo siya didto, nagpalapit sa iya ang mga manugdumala nga mga pari kag mga manugdumala sang mga Judio kag nagpamangkot, “Ano bala ang imo awtoridad sa paghimo sang mga butang nga imo ginahimo diri sa templo? Sin-o ang naghatag sa imo sang sini nga awtoridad?” 24 Nagsabat si Jesus sa ila, “Mamangkot man ako sa inyo. Kag kon masabat ninyo ini, sabton ko man kamo kon ano ang akon awtoridad sa paghimo sini nga mga butang. 25 Kay sin-o bala naghalin ang awtoridad ni Juan sa pagbautiso, sa Dios* bala ukon sa tawo?” Nagbinaisay sila kon ano ang ila isabat. Siling nila, “Kon magsiling kita nga halin sa Dios, masiling siya, ‘Ti ngaa wala kamo nagpati kay Juan?’ 26 Pero kon magsiling kita nga halin sa tawo, delikado kita sa mga tawo kay nagapati sila nga si Juan propeta sang Dios.” 27 Gani nagsabat sila kay Jesus, “Wala kami kahibalo.” Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Ti indi ko man kamo pagsugiran kon kay sin-o awtoridad ginahimo ko ini nga mga butang.”

Ang Paanggid Parte sa Duha Ka Mag-utod nga Lalaki

28 Nagsiling liwat si Jesus sa ila, “Suno sa inyo hunahuna, ano ang buot silingon sini? May isa ka tawo nga may duha ka anak nga lalaki. Ginkadtuan niya ang magulang kag ginsilingan, ‘Toto, magkadto ka subong sa aton talamnan sang ubas kag mag-obra.’ 29 Nagsabat siya, ‘Indi ko!’ Pero sang ulihi nagbaylo ang iya hunahuna kag nagkadto siya sa ila talamnan kag nag-obra. 30 Nagkadto man ang amay sa manghod kag ginsilingan man niya siya pareho sang iya ginsiling sa magulang. Nagsabat ang manghod, ‘Huo, tay,’ pero wala siya nagtuman. 31 Ti, diin sa duha ang nagtuman sang sugo sang iya amay?” Nagsabat sila, “Ang magulang.” Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, nauna pa sa inyo nga nagapasakop sa paghari sang Dios ang mga manugsukot sang buhis kag ang mga babayi nga nagbaligya sang ila lawas. 32 Kay si Juan nga manugbautiso nagkadto diri kag nagtudlo sa inyo sang husto nga paagi para mangin matarong kamo, pero wala kamo nagpati sa iya. Ang mga manugsukot sang buhis kag ang mga babayi nga nagbaligya sang ila lawas nagpati sa iya. Kag bisan nakita ninyo ini, wala gid kamo nagbag-o sang inyo hunahuna kag nagpati sa iya.”

Ang Paanggid Parte sa mga Agsador

(Mar. 12:1-12; Luc. 20:9-19)

33 Nagsiling si Jesus sa ila, “Pamatii ninyo ang isa pa gid ka paanggid. May isa ka tawo nga may duta nga ginpatamnan niya sang ubas. Ginpakudalan niya ini, kag nagpahimo siya sang buho sa dako nga bato para pulugaan sang ubas. Nagpatindog man siya sang isa ka balantayan. Pagkatapos ginpaagsahan niya ang iya talamnan kag naglakat sa malayo nga lugar. 34 Sang tion na sang pagpangharvest sang ubas, ginsugo niya ang iya mga ulipon sa mga agsador† sa pagkuha sang iya parte. 35 Pero pag-abot didto sang mga ulipon, ginpangdakop sila sang mga agsador. Ginbunal nila ang isa, ginpatay ang isa, kag ginbato pa gid nila ang isa. 36 Pagkatapos sadto nagsugo ang tag-iya sang madamo pa gid nga mga ulipon sang sa nauna. Pero amo man gihapon ang ginhimo sa ila. 37 Sang ulihi ginpadala niya ang iya anak. Naghunahuna siya nga tahuron nila ang iya anak. 38 Pero pagkakita sang mga agsador sa iya anak, nagsiling sila, ‘Ari na ang manunubli. Dali, patyon ta siya para mangin aton ang iya palanublion.’ 39 Gani gindakop nila siya kag gindala didto sa guwa sang talamnan kag ginpatay.”

40 Dayon nagpamangkot si Jesus, “Kon magbalik ang tag-iya sang talamnan, ano bala ang iya himuon sa sadto nga mga agsador?” 41 Nagsabat sila, “Pamatyon niya atong malain nga mga agsador kag indi gid niya pagkaluoyan. Dayon paagsahan niya ang iya talamnan sa mga agsador nga magahatag sang iya parte sa kada patubas.” 42 Nagsiling pa si Jesus sa ila, “Wala bala ninyo ini mabasahi sa Kasulatan?

“ ‘Ang bato nga ginsikway sang mga panday

amo ang nangin pundasyon nga bato.

Ang Ginoo ang naghimo sini

kag makatilingala ini sa aton!’ ”‡

43 Dayon nagsiling si Jesus, “Amo ina nga indi na kamo ang pagaharian sang Dios kundi ang katawhan nga nagatuman sang iya mga ginapahimo. 44 Ang bisan sin-o nga mahulog sa sini nga bato mabali, pero ang mahulugan sang amo nga bato madugmok gid.”§

45 Pagkabati sang manugdumala nga mga pari kag mga Pariseo sang mga paanggid ni Jesus, naintiendihan nila nga sila ang iya ginatumod. 46 Gani gusto na gid nila nga dakpon si Jesus, pero nahadlok sila sa mga tawo tungod kay ginakilala nila nga propeta si Jesus.

22

Ang Paanggid Parte sa Punsyon

(Luc. 14:15-24)

1 Nagtudlo liwat si Jesus sa ila paagi sa paanggid. 2 Nagsiling siya, “Ang paghari sang Dios* mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka hari nga nagpreparar sang punsyon para sa kasal sang iya anak nga lalaki. 3 Ginsugo niya ang iya mga ulipon nga tawgon na ang mga tawo nga iya ginpang-imbitar. Pero ang mga inimbitar indi magtambong. 4 Ginsugo naman niya ang iban pa gid nga mga ulipon. Siling niya, ‘Silingon ninyo ang mga ginpang-imbitar nga naihaw ko na ang mga baka kag ang iban nga mga sapat nga akon ginpatambok kag preparado na ang pagkaon. Gani magkadto na sila diri kag magpamunsyon.’ 5 Pero ang mga tawo nga ginpang-imbitar wala nagsapak. Ang isa nagkadto sa iya uma, kag ang isa sa iya negosyo. 6 Ang iban ya, gindakop nila ang mga ginsugo sang hari, ginpakahuy-an nila kag ginpatay. 7 Gani nangakig gid ang hari. Ginsugo niya ang iya mga soldado nga pamatyon ang nagpamatay sang iya mga ulipon kag sunugon ang ila banwa. 8 Dayon gintawag niya ang iya mga ulipon kag nagsiling, ‘Preparado na ang punsyon sa kasal, ugaling ang mga ginpang-imbitar indi takos. 9 Gani kadto na lang kamo sa mga karsada nga may madamo nga nagaagi kag imbitara ninyo ang tanan nga inyo masugata.’ 10 Naglakat ang mga ulipon kag nagkadto sa mga karsada, kag ang tanan nga ila nasugata, maayo ukon malain man, ginpang-imbitar nila. Kag napuno sang tawo ang kalan-an sa punsyon.

11 “Sang ulihi nagsulod ang hari kay gusto niya nga makita ang mga bisita. May nakita siya didto nga isa ka tawo nga wala nakailis sang bayo nga para sa punsyon. 12 Gani nagsiling ang hari sa iya, ‘Amigo, ngaa nakasulod ka diri nga wala nakasuksok sang bayo nga para sa punsyon?’ Pero ang tawo wala gid nagtingog kay wala siya sang isabat. 13 Dayon nagsiling ang hari sa iya mga suluguon, ‘Gapusa ninyo ang iya kamot kag tiil kag ihaboy didto sa guwa sa madulom. Didto magahibi siya kag magabagrot ang iya ngipon.†’ ” 14 Pagkatapos nagsiling si Jesus, “Madamo ang ginaimbitar nga magpasakop sa paghari sang Dios, pero diutay lang ang mga ginapili nga masakop.”

Ang Pamangkot Parte sa Pagbayad sang Buhis

(Mar. 12:13-17; Luc. 20:20-26)

15 Naghalin ang mga Pariseo kag nagplano sila kon paano nila madakop si Jesus paagi sa iya ginapanghambal. 16 Dayon ginsugo nila ang iban sang ila mga sumulunod kag ang pila ka miyembro sang partido ni Herodes. Nagpamangkot sila kay Jesus, “Manunudlo, nahibaluan namon nga matuod ang imo ginasugid. Ginatudlo mo ang kamatuoran parte sa kabubut-on sang Dios sa mga tawo. Kag wala ka nagapadala-dala sa mga tawo bisan sin-o pa sila. 17 Ano bala sa imo, husto bala nga kita nga mga Judio magbayad sang buhis sa Emperador sang Roma‡ ukon indi?” 18 Pero nahibaluan ni Jesus ang ila malain nga tinutuyo, gani nagsiling siya sa ila, “Mga hipokrito! Ngaa bala ginatilawan ninyo ako nga dakpon paagi sa sini nga pamangkot? 19 Abi pakitai ninyo ako sang kuwarta nga ginagamit sa pagbayad sang buhis.” Kag ginpakita nila ang kuwarta.§ 20 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kay sin-o bala ini hitsura kag ngalan?” 21 Nagsabat sila, “Iya sang Emperador.” Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ti kundi ihatag ninyo sa Emperador ang iya sang Emperador, kag sa Dios ang iya sang Dios.” 22 Pagkabati nila sang sabat ni Jesus natingala gid sila. Gani ginbayaan na lang nila siya.

Ang Pamangkot Parte sa Pagkabanhaw

(Mar. 12:18-27; Luc. 20:27-40)

23 Sa amo man nga adlaw may mga Saduceo nga nagpalapit kay Jesus. (Ini nga mga tawo wala nagapati nga may pagkabanhaw.) Nagpamangkot sila, 24 “Manunudlo, nagsiling si Moises nga kon mapatay ang lalaki nga wala sila bata sang iya asawa, dapat ang iya utod ang magpangasawa sa nabalo para makapabata siya para sa iya utod nga napatay.* 25 Karon, may pito diri anay ka mag-ulutod nga lalaki. Ang kamagulangan nagpangasawa, kag napatay nga wala sing bata. Gani ang balo ginpangasawa sang sunod nga utod. 26 Ini siya napatay man nga wala sila sang bata. Gani ang balo ginpangasawa naman sang ikatlo kag amo man ang natabo sa iya kag sa tanan nga mag-ulutod hasta sa ikapito. 27 Sang ulihi ang babayi napatay man. 28 Karon, kon mag-abot na ang pagkabanhaw, kay sin-o gid siya asawa sang pito ka mag-ulutod, kay sila tanan nagpangasawa sa iya?”

29 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sala gid kamo, tungod nga wala kamo nakaintiendi sang Kasulatan kag sang gahom sang Dios. 30 Sa adlaw sang pagkabanhaw, ang mga tawo indi na mag-asawahay tungod nga pareho na sila sang mga anghel sa langit. 31 Kon parte sa pagkabanhaw, wala bala ninyo mabasahi sa Kasulatan ang ginsiling sang Dios sa inyo nga 32 ‘Ako ang Dios ni Abraham, Isaac, kag Jacob’†? Ti buhi sila, kay ang Dios indi Dios sang mga patay kundi Dios sang mga buhi.” 33 Pagkabati sadto sang mga tawo natingala gid sila sang iya pagpanudlo.

Ang Labing Importante nga Sugo

(Mar. 12:28-34; Luc. 10:25-28)

34 Pagkabati sang mga Pariseo nga ang mga Saduceo wala gid sing may mahimo kay Jesus, nagtipon sila liwat kag nagpalapit sa iya. 35 Isa sang mga manunudlo sang Kasuguan ang nagpamangkot kay Jesus sa pagtilaw‡ sa iya. 36 Siling niya, “Manunudlo, ano gid bala ang labing importante nga sugo sa Kasuguan?” 37 Nagsabat si Jesus sa iya, “ ‘Higugmaon mo ang Ginoo nga imo Dios sa bug-os mo nga tagipusuon, sa bug-os mo nga kalag, kag sa bug-os mo nga hunahuna.’§ 38 Amo ini ang labing importante nga sugo sa tanan. 39 Kag ang ikaduha nga labing importante pareho man sini, ‘Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.’* 40 Ang bilog nga Kasuguan ni Moises kag ang mga sinulatan sang mga propeta napasad sa sining duha ka sugo.”

Ang Pamangkot Parte sa Cristo

(Mar. 12:35-37; Luc. 20:41-44)

41 Sa wala pa nagbululag ang mga Pariseo, nagpamangkot si Jesus sa ila, 42 “Ano bala ang inyo pagkilala sa Cristo? Kay sin-o bala siya kaliwat?” Nagsabat sila, “Kay David.” 43 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Kon kaliwat lang siya ni David, ngaa si David nga gintuytuyan sang Espiritu Santo nagtawag sa iya nga Ginoo? Kay nagsiling siya,

44 “ ‘Nagsiling ang Ginoo sa akon Ginoo,

Pungko diri sa akon tuo

hasta mapaidalom ko sa imo ang imo mga kaaway.’†

45 Kon gintawag siya ni David nga iya Ginoo, paano bala nga siya kaliwat lang ni David?” 46 Wala gid sing may nakasabat kay Jesus sa iya pamangkot. Halin sadto wala na gid sing may nangahas nga magpamangkot sa iya.

23

Mag-andam sa mga Pariseo kag sa mga Manunudlo sang Kasuguan

(Mar. 12:38-39; Luc. 11:43, 46; 20:45-46)

1 Dayon naghambal si Jesus sa mga tawo kag sa iya mga sumulunod. 2 Siling niya, “Ang mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo amo ang ginsaligan nga magpaathag sang Kasuguan ni Moises. 3 Gani tumana ninyo ang ila ginatudlo sa inyo, pero indi kamo magsunod sang ila ginahimo tungod kay lain ang ila ginahimo sang sa ila ginahambal. 4 Nagahimo sila sang mga mabudlay nga mga pagsulundan para sa mga tawo, pero wala sila nagabulig bisan diutay lang para matuman ang ila ginsugo.* 5 Ang tanan nga ginahimo nila pakita-kita lang sa mga tawo. Ginapalapad nila ang mga kahon-kahon nga bulutangan sang mga ginpili nga mga pulong halin sa Kasulatan nga ila ginabugkos sa ila agtang kag sa ila butkon. Kag ginapalaba pa nila ang mga gaway-gaway† sa punta sang ila mga bayo para silingon nga mga diosnon gid sila. 6 Sa mga punsyon kag sa mga simbahan, gusto gid nila nga magpungko sa mga pulungkuan nga para sa mga dungganon. 7 Sa mga lugar nga madamo sang tawo,‡ gusto nila nga tamyawon sila kag tawgon nga mga ‘Manunudlo.’ 8 Pero kamo inyo, indi dapat magpatawag nga ‘Manunudlo,’ kay mag-ulutod kamo kag isa lang ang inyo manunudlo. 9 Indi man kamo magtawag ‘Amay’ sa bisan kay sin-o diri sa duta, kay isa lang gid ang inyo Amay, ang Amay nga ara sa langit. 10 Kag indi kamo magpatawag, ‘Agalon,’§ kay isa lang ang inyo agalon kag siya amo ang Cristo. 11 Kon sin-o sa inyo ang nagaalagad sa iya kaupod amo ang labaw sa tanan. 12 Ang nagapakataas sang iya kaugalingon paubuson sang Dios. Pero ang nagapaubos sang iya kaugalingon pataason sang Dios.

Ginapakamalaot sang Dios ang Ila Pagkahipokrito

(Mar. 12:40; Luc. 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Ginabalabagan ninyo ang mga tawo nga magpasakop sa paghari sang Dios. Kamo mismo indi magpasakop, kag ginapunggan pa ninyo ang mga tawo nga nagatinguha nga magpasakop.

14 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Ang inyo pagtuo sa Dios pakita-kita lang. Ginaubos ninyo kuha ang mga pagkabutang sang mga balo nga babayi, kag ginatabon-tabunan lang ninyo ang inyo ginahimo paagi sa malawig nga mga pagpangamuyo. Gani mas dako ang silot nga inyo pagabatunon!*

15 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Nagakadto kamo sa bisan diin nga lugar kag nagatabok pa sa mga dagat para maconvert ninyo ang bisan isa lang ka tawo sa inyo relihiyon. Pero kon maconvert na ninyo ginahimo ninyo siya nga sobra pa sa inyo kalain kag bagay gid sa impyerno. 16 Kaluluoy kamo nga mga bulag nga manugtuytoy. Nagatudlo kamo nga, ‘Kon ang tawo magsumpa sa templo, indi kinahanglan nga tumanon niya ang iya ginsumpa. Pero kon magsumpa siya sa bulawan didto sa templo, kinahanglan tumanon gid niya ang iya ginsumpa.’ 17 Buang-buang kag bulag kamo. Diin ang mas importante, ang bulawan ukon ang templo nga nagapabalaan sa bulawan? 18 Nagatudlo man kamo nga ‘kon ang tawo magsumpa sa halaran, indi kinahanglan nga tumanon niya ang iya ginsumpa. Pero kon magsumpa siya sa halad nga ara sa halaran kinahanglan tumanon gid niya ang iya ginsumpa.’ 19 Mga bulag gid kamo! Diin ang mas importante, ang halad ukon ang halaran nga nagapabalaan sa halad? 20 Amo ina nga kon ang tawo magsumpa sa halaran, nagasumpa siya sa halaran kag sa tanan nga halad sa halaran. 21 Kag kon ang tawo magsumpa sa templo, nagasumpa siya sa templo kag sa Dios nga nagapuyo didto. 22 Kag kon ang tawo magsumpa sa langit, nagasumpa siya sa trono sang Dios, kag sa Dios nga nagapungko didto.

23 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Nagahatag kamo sa Dios sang inyo ikanapulo bisan sa mga panakot sa pagkaon, pero ginabaliwala ninyo ang mas importante nga mga sugo parte sa matarong nga pagkabuhi, pagkamaluluy-on, kag pagkamasaligan. Maghatag kamo sang inyo ikanapulo pero indi ninyo pag-ibaliwala ang mas importante nga mga sugo. 24 Bulag gid kamo nga mga manunudlo. Nagasala kamo sang sapat-sapat sa inyo ilimnon, pero ginatulon ninyo ang camel.†

25 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Kay ginahugasan ninyo ang sa guwa lang nga parte sang tasa kag pinggan bilang ritual, pero ang sa sulod ninyo puno sang kadalok kag kahisa.‡ 26 Bulag kamo nga mga Pariseo! Tinlui ninyo anay ang sa sulod nga parte sang tasa kag pinggan, kag ang sa guwa mangin matinlo man.§

27 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Pareho kamo sa mga lulubngan nga ginpintahan sang puti kag matahom tulukon sa guwa, pero sa sulod puro lang tul-an sang patay kag iban pa nga mahigko nga mga butang. 28 Pareho gid kamo sina kay kon tulukon kamo sang mga tawo daw husto man ang inyo ginahimo pero ang matuod, puro pakita-kita lang, kay sa sulod sang inyo tagipusuon malain gid kamo.

Ginpropesiya ni Jesus nga Silutan Sila

(Luc. 11:47-51)

29 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan kag mga Pariseo, kamo nga mga hipokrito! Ginapakay-o ninyo sing maayo kag ginapatahom ang lulubngan sang mga matarong kag mga propeta, 30 kag nagasiling kamo, ‘Kon buhi kami sang tiyempo sang amon mga katigulangan, wala kami nagpartisipar sa ila nga pagpamatay sang mga propeta.’ 31 Gani, ginaako ninyo nga mga kaliwat kamo sang mga tawo nga nagpamatay sang mga propeta.* 32 Sige, tapusa ninyo ang ginsuguran sang inyo mga katigulangan! 33 Pareho kamo sa mga man-og, mga kaliwat kamo sang mga dalitan nga mga man-og. Indi gid kamo makapalagyo sa silot sa impyerno. 34 Gani pamati kamo! Magapadala ako sa inyo sang mga propeta kag maalam nga mga tawo kag mga manunudlo. Ang iban sa ila pamatyon ninyo. Ipalansang ninyo sila sa krus. Kag ang iban hanuton ninyo sa inyo mga simbahan. Kag kon bisan diin nga lugar sila magpalagyo lagson ninyo. 35 Amo ina nga silutan kamo sa inyo pagpamatay sa tanan nga tawo nga matarong halin kay Abel hasta kay Zacarias nga anak ni Barakia, nga inyo ginpatay sa tunga sang templo kag sang halaran. 36 Sa pagkamatuod, kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon amo ang manabat sa sining tanan nga sala.

Nagkasubo si Jesus sa mga Taga-Jerusalem

(Luc. 13:34-35)

37 “Kamo nga mga taga-Jerusalem, ngaa ginabato ninyo kag ginapamatay ang mga propeta nga ginpadala sang Dios sa inyo? Permi ko ginahandom nga tipunon kamo kag atipanon pareho sang munga nga nagatipon sang iya mga piso sa idalom sang iya mga pakpak, pero indi kamo gusto sini! 38 Karon, bahala kamo sa inyo kaugalingon. 39 Kay indi na gid ninyo ako makita hasta sa pag-abot sang adlaw nga magasiling kamo, ‘Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala.†’‡”

24

Ginpropesiya ni Jesus nga Maguba ang Templo

(Mar. 13:1-2; Luc. 21:5-6)

1 Nagguwa si Jesus sa templo kag samtang nagalakat siya nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod kag gintudlo nila sa iya ang templo. 2 Nagsiling si Jesus sa ila, “Tan-awa ninyo ini tanan. Sa pagkamatuod, magakalaguba ini kag wala gid sing may mabilin nga mga bato nga nagasalampaw.”

Mga Kagamo kag mga Paghingabot

(Mar. 13:3-13; Luc. 21:7-19)

3 Sang nagapungko si Jesus didto sa Bukid sang mga Olibo, nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod nga silahanon lang. Nagsiling sila, “Sugiri kami kon san-o matabo ang mga butang nga imo ginsiling. Kag ano bala ang tanda sang imo pagbalik diri kag sang katapusan sang sini nga panahon?”

4 Nagsabat si Jesus sa ila, “Mag-andam kamo nga wala sing may makapatalang sa inyo. 5 Kay madamo ang magaabot kag magasiling nga sila amo ako, ang Cristo, kag madamo ang ila mapatalang. 6 Makabati kamo sang mga gira nga malapit sa inyo kag makabalita kamo nga didto sa malayo nagagira man. Pero indi kamo magkahadlok. Kinahanglan gid nga matabo ini, pero indi pa ini ang katapusan. 7 Magailinaway ang mga nasyon kag magailinaway ang mga ginharian. May magaabot nga mga gutom kag mga linog sa nagkalain-lain nga lugar. 8 Ini tanan umpisa pa lang sang mga kabudlayan nga magaabot.

9 “Sa sina nga mga inadlaw dumtan kamo sang mga tawo sa tanan nga nasyon tungod sang inyo pagsunod sa akon. Dakpon nila kamo kag itugyan sa mga tawo nga magasilot sa inyo, kag ang iban sa inyo pagapatyon. 10 Kag kon mag-abot na ang mga paghingabot, madamo ang magatalikod sa ila pagtuo. Dumtan nila kag traiduran ang ila kapareho nga mga tumuluo. 11 Magaguwa ang indi matuod nga mga propeta kag madamo ang ila patalangon. 12 Kag tungod sang pagdugang sang kalautan, ang gugma sang madamo nga tumuluo magalas-ay. 13 Pero ang nagapadayon sa pagsunod sa akon hasta sa katapusan amo ang maluwas. 14 Kag sa wala pa magaabot ang katapusan, iwali sa bilog nga kalibutan ang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios para mahibaluan ini sang tanan nga katawhan.”

Ang Makangilil-ad nga Butang

(Mar. 13:14-23; Luc. 21:20-24)

15 Nagpropesiya si Propeta Daniel parte sa makangilil-ad nga butang nga mangin kabangdanan nga pabay-an ang templo.* (Kamo nga nagabasa, intiendihon ninyo kon ano ang kahulugan sini!) Kon makita ninyo ini nga ara na sa templo,† 16 kamo nga ara sa Judea dapat magpalagyo sa kabukiran. 17 Ang matabuan nga ara sa guwa sang iya balay indi na magsulod pa sa pagkuha sang iya mga pagkabutang. 18 Ang matabuan nga ara sa iya uma indi na magpuli pa sa pagkuha sang iya bayo. 19 Makaluluoy ang mga nagabulusong kag ang mga nagapatiti sa sina nga mga inadlaw tungod nga mabudlayan sila sa pagpalagyo. 20 Magpangamuyo kamo nga ang inyo pagpalagyo indi matabo sa tigtulugnaw ukon sa Adlaw nga Inugpahuway. 21 Kay sa sina nga tiyempo magaabot ang puwerte nga pag-antos nga wala pa gid matabo halin sang pagtuga sang kalibutan kag wala sing may matabo pa nga pareho sina hasta san-o. 22 Kon ina nga mga inadlaw wala ginpalip-ot sang Ginoo, wala gid sing may mabilin nga tawo. Pero tungod sang iya kaluoy sa iya mga pinili, palip-uton niya ina nga mga inadlaw.

23 “Gani kon may magsiling sa inyo, ‘Ari na ang Cristo!’ ukon ‘Didto siya!’ indi kamo magpati. 24 Kay magaguwa ang indi matuod nga mga Cristo kag ang indi matuod nga mga propeta. Magahimo sila sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang sa katuyuan nga patalangon, kon mahimo, bisan pa ang mga pinili sang Dios. 25 Gani tandai gid ninyo ini! Ginasugid ko na sa inyo nga daan ini nga mga butang sa wala pa matabo.

26 “Gani kon may mga tawo nga magsiling sa inyo, ‘Si Cristo ato sa kamingawan,’ indi kamo magkadto didto. Kag kon may magsiling, ‘Ara siya sa sulod,’‡ indi gid kamo magpati. 27 Kay kon ako nga Anak sang Tawo magbalik na, makakita ang tanan tungod kay mangin pareho ini sa kilat nga sa diin ang iya kirab makita halin sa east hasta sa west.

28 “May hulubaton nga nagasiling, ‘Kon diin may patay nga lawas, didto man nagatilipon ang mga uwak.’

Ang Pagbalik ni Jesus Diri sa Kalibutan

(Mar. 13:24-27; Luc. 21:25-28)

29 “Pagkatapos sang pag-antos sa sina nga tiyempo,

“ ‘ang adlaw magadulom,

ang bulan indi na magsanag,

kag ang mga bituon magakalahulog.

Ang mga butang§ sa langit

pagapatalangon sa ila kinaandan nga alagyan.’*†

30 “Dayon makita sa langit ang tanda sang akon pagbalik, kag magahibi ang tanan nga katawhan sa kalibutan. Kag makita nila ako nga Anak sang Tawo sa mga panganod nga magaabot nga may gahom kag puwerte nga kadungganan.‡ 31 Sa mabaskog nga tunog sang trumpeta suguon ko ang akon mga anghel sa pagtipon sang akon mga pinili halin sa tanan nga lugar sang kalibutan.

Ang Kahoy nga Higera

(Mar. 13:28-31; Luc. 21:29-33)

32 “Magtuon kamo sang leksyon sa kahoy nga higera. Kon ang iya mga sanga nagapanalingsing na, mahibaluan ninyo nga madali na lang ang tig-ilinit. 33 Sa amo man nga bagay, kon makita ninyo nga nagakalatabo na ini tanan nga butang nga akon ginasugid sa inyo, mahibaluan ninyo nga madali na lang ako mag-abot. 34 Sa pagkamatuod, magakalatuman ini tanan nga butang sa wala pa mapatay ang mga tawo sa sini nga henerasyon. 35 Madula ang langit kag ang duta, pero ang akon mga pulong indi gid madula kundi matuman gid ini.

Wala sing may Nakahibalo kon San-o gid Mabalik si Jesus

(Mar. 13:32-37; Luc. 17:26-30, 34-36)

36 “Kon parte sa adlaw ukon oras sang akon pag-abot, wala gid sing may nakahibalo bisan ang mga anghel sa langit ukon ako nga Anak sang Dios, kundi ang Amay gid lang. 37 Kon ano ang ginhimo sang mga tawo sang tiyempo ni Noe amo man ang himuon sang mga tawo kon mag-abot na ako nga Anak sang Tawo. 38 Kay sa wala pa mag-abot ang grabe gid nga baha ang mga tawo wala na sing iban pa nga ginapinsar kundi magpangalipay. Sige lang ang ila kaon, inom, kag inasawahay hasta sa adlaw nga nagsulod si Noe sa barko. 39 Wala gid sila kahibalo kon ano ang matabo hasta nag-abot ang baha kag nagkalalumos sila tanan. Pareho man sini ang matabo kon ako nga Anak sang Tawo mag-abot na. 40 Sa sina nga mga inadlaw, kon matabuan nga may duha ka lalaki nga nagaobra sa talamnan, ang isa kuhaon kag ang isa ibilin. 41 Kag kon may duha ka babayi nga nagagaling; ang isa kuhaon kag ang isa ibilin. 42 Gani magbantay kamo, kay wala kamo kahibalo kon san-o magaabot ang inyo Ginoo. 43 Tandai ninyo ini: kon nahibaluan sang tagbalay kon ano nga oras sa gab-i maabot ang makawat, sigurado nga magbantay siya para indi makasulod ang makawat sa iya balay. 44 Gani magbantay gid kamo, kay sa oras nga wala ninyo ginapaabot, ako nga Anak sang Tawo magaabot.

Ang Ulipon nga Masaligan

(Luc. 12:41-48)

45 “Ang masaligan kag maalam nga ulipon amo ang ginapili sang amo nga magdumala sa iya kaupod nga mga ulipon. Siya ang nagahatag sa ila sang ila pagkaon sa husto nga oras. 46 Bulahan ato nga ulipon nga sa pagbalik sang iya amo maabtan siya nga nagahimo sang iya buluhaton. 47 Sa pagkamatuod, padumalahon siya sa tanan nga pagkabutang sang iya amo. 48 Pero kaluluoy ang indi maayo nga ulipon nga sa paglakat sang iya amo magahunahuna siya nga madugay pa siya magbalik, 49 gani magasugod siya sa pagpamintas sa iya kaupod nga mga ulipon kag magaupod kaon kag inom sa mga palahubog. 50 Magaabot ang iya amo sa oras nga wala gid niya ginahunahuna 51 kag grabe ang silot nga iya agumon.§ Ibutang siya sa isa ka lugar upod sa mga hipokrito. Didto may paghinibi kag pagbinagrot sang mga ngipon.”

25

Ang Paanggid Parte sa Napulo ka Dalaga

1 “Pag-abot sang sina nga adlaw,* ang paghari sang Dios† mapaanggid sa sini nga estorya: May napulo ka dalaga nga nagdala sang ila mga suga kay masugata sila sa nobyo nga kalaslon. 2 Ang lima sa ila maalamon kag ang lima indi maalamon.‡ 3 Ang mga indi maalamon nagdala sang ila mga suga, ugaling wala sila nagdala sang reserba nga lana para kon maubos ang lana sa ila suga may inugtughong pa sila. 4 Ang mga maalamon nagdala man sang ila mga suga kag nagdala pa gid sang reserba nga lana sa suludlan. 5 Kag tungod nga madugay mag-abot ang nobyo gintuyo sila kag natulugan sila tanan.

6 “Sang tungang gab-i na may nagsinggit, ‘Ari na ang nobyo! Dali kamo, sugataa ninyo siya.’ 7 Ang napulo ka dalaga nagbugtaw kag ginpreparar nila ang ila mga suga. 8 Dayon ang mga dalaga nga indi maalamon nagsiling sa mga maalamon, ‘Hatagi kami sang inyo lana kay nagapiraw na ang amon suga.’ 9 Nagsabat sila, ‘Indi mahimo, kay kon hatagan namon kamo pareho kita nga kulangon. Magkadto na lang kamo sa mga tindahan kag magbakal sang para sa inyo.’ 10 Paghalin nila para magbakal sang lana amo man ang pag-abot sang nobyo. Ang lima nga nakapreparar nag-upod sa iya sa punsyon. Pagsulod nila, ginsiradhan dayon ang puwertahan.

11 “Dugay-dugay nag-abot man ang lima ka dalaga nga nagbakal sang lana, kag nagpanawag, ‘Sir, sir, pasudla kami.’ 12 Pero nagsabat ang nobyo, ‘Sa pagkamatuod, wala ako makakilala sa inyo.’ ” 13 Dayon nagsiling si Jesus, “Amo ina nga kinahanglan nga magbantay kamo kay wala kamo kahibalo kon san-o nga adlaw ukon oras ako maabot.”

Ang Paanggid Parte sa Tatlo ka Ulipon

(Luc. 19:11-27)

14 Nagsiling pa gid si Jesus, “Ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka tawo nga manuglakat sa iban nga lugar. Gani gintawag niya ang iya mga ulipon kag gintugyan sa ila ang iya kuwarta para inegosyo nila. 15 Ang kada isa sa ila ginhatagan niya suno sa ila masarangan sa pagnegosyo. Ang isa ginhatagan niya sing 5,000, ang isa 2,000, kag ang isa pa gid ginhatagan niya sing 1,000. Dayon naglakat siya. 16 Ang ulipon nga nakabaton sang 5,000 nagnegosyo dayon kag nakaganansya siya sing 5,000. 17 Amo man ang ginhimo sang nakabaton sang 2,000, kag nakaganansya siya sing 2,000. 18 Pero ang nakabaton sang 1,000 naglakat kag nagkutkot sa duta, kag ginlubong niya ang kuwarta nga ginhatag sang iya amo para inegosyo.

19 “Sang ulihi nagbalik ang ila amo kag gintawag niya ang iya mga ulipon para magsuma sila sang iya kuwarta nga ginpanegosyo sa ila. 20 Ang ulipon nga nakabaton sing 5,000 nagpalapit kag ginhatag niya sa iya amo ang 5,000 nga kapital pati ang 5,000 nga iya ganansya. Nagsiling siya, ‘Indi bala ginhatagan mo ako sang 5,000? Ti ari ang sa akon. Nakaganansya pa gid ako sing 5,000.’ 21 Kag nagsiling ang iya amo, ‘Maayo ka nga ulipon! Masaligan ka! Kag tungod nga masaligan ka kag maayo magpatikang sang diutay nga kantidad, karon itugyan ko sa imo ang mas dako pa gid nga kantidad. Dali, magkalipay ka upod sa akon!’ 22 Ang ulipon nga nakabaton sing 2,000 nagpalapit man. Nagsiling siya sa iya amo, ‘Indi bala nga ginhatagan mo ako sing 2,000? Ari, nakaganansya man ako sing 2,000!’ 23 Nagsiling ang iya amo, ‘Maayo ka nga ulipon! Masaligan ka! Kag tungod nga masaligan ka kag maayo magpatikang sang diutay nga kantidad, karon itugyan ko sa imo ang mas dako pa gid nga kantidad. Dali, magkalipay ka upod sa akon!’ 24 Nagpalapit man ang ulipon nga nakabaton sing 1,000. Nagsiling siya, ‘Sir, nahibaluan ko nga masyado ka kaestrikto kag wala kaluoy nga tawo, kay ginakuha mo ang patubas bisan indi ikaw ang nagtanom, kag ginakuha mo ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban. 25 Gani ginhadlukan ako. Amo ina nga ginlubong ko na lang sa duta ang imo kuwarta. Ari ang imo kuwarta.’ 26 Nagsiling ang iya amo, ‘Malain ka kag matamad nga ulipon! Nahibaluan mo gali nga ginakuha ko ang patubas bisan indi ako ang nagtanom, kag ginakuha ko ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban. 27 Ti ngaa wala mo pag-ibutang sa bangko ang akon kuwarta para sa akon pagbalik makuha ko ang akon kuwarta nga may saka pa?’ 28 Nagsiling siya dayon sa iban pa nga mga ulipon, ‘Sige kuhaa ninyo ang iya kuwarta kag ihatag sa ulipon nga may kantidad nga 10,000. 29 Kay ang bisan sin-o nga may ara hatagan pa. Pero ang wala iya, bisan ang diutay nga ara sa iya kuhaon pa. 30 Ang ulipon nga wala sing pulos ihaboy ninyo sa kadudulman didto sa guwa. Didto magahibi siya kag magabagrot ang iya mga ngipon.§’

Ang Katapusan nga Paghukom

31 “Kon ako nga Anak sang Tawo mag-abot na bilang Hari, nga ginaupdan sang tanan nga anghel, magapungko ako dayon sa akon trono nga harianon. 32 Ang tanan nga katawhan sa kalibutan pagatipunon para mag-atubang sa akon. Dayon tungaon ko sila sa duha ka grupo pareho sang pagseparar sang manugbantay sang sapat sa mga karnero kag mga kanding. 33 Ang mga karnero, nga amo ang mga matarong, ibutang ko sa akon tuo, kag ang mga kanding, nga amo ang mga malain, ibutang ko sa akon wala. 34 Kag bilang Hari, magasiling ako sa mga tawo sa akon tuo, ‘Kamo nga ginpakamaayo sang Dios nga akon Amay, batuna ninyo ang inyo parte sa paghari sang Dios, nga ginpreparar para sa inyo halin pa sang pagtuga sang kalibutan. 35 Kay sang gin-gutom ako ginpakaon ninyo ako, kag sang gin-uhaw ako ginpainom ninyo ako. Sang nangin pangayaw ako ginpadayon ninyo ako sa inyo balay; 36 sang wala ako sang bayo ginpabayuan ninyo ako; sang nagmasakit ako gin-atipan ninyo ako; kag sang ginpriso ako ginbisitahan ninyo ako.’ 37 Dayon magasabat ang mga matarong sa akon tuo, ‘Ginoo, san-o ka bala namon nakita nga gutom kag ginpakaon namon, ukon nauhaw kag ginpainom namon? 38 San-o ka bala namon nakita nga nangin pangayaw kag ginpadayon ka namon sa amon balay, ukon wala sing bayo kag ginpabayuan namon? 39 San-o ka bala namon nakita nga nagmasakit ukon napriso kag ginbisitahan namon?’ 40 Ako nga Hari magasabat, ‘Sa pagkamatuod, kon ginhimo ninyo ini sa isa sang akon labing kubos nga mga utod, pareho man nga ginhimo ninyo ini sa akon.’

41 “Dayon magasiling ako sa mga tawo sa akon wala, ‘Halin kamo diri sa akon, kamo nga ginpakamalaot sang Dios! Didto kamo sa kalayo nga nagadabadaba sa wala sing katapusan nga ginpreparar para sa yawa kag sa iya mga anghel. 42 Kay gin-gutom ako pero wala ninyo ako ginpakaon, gin-uhaw ako pero wala ninyo ako ginpainom. 43 Sang pangayaw ako wala ninyo ako pagpadayuna sa inyo balay; sang wala ako bayo wala ninyo ako pagpabayui; pagmasakit ko kag sang pagkapriso ko wala ninyo ako pag-atipana.’ 44 Dayon magasabat sila, ‘Ginoo, san-o ka namon nakita nga gin-gutom ukon gin-uhaw, ukon wala dalayunan, ukon wala bayo, ukon nagmasakit, ukon napriso nga wala kami nagbulig sa imo?’ 45 Kag ako nga Hari magasabat, ‘Sa pagkamatuod, kon wala ninyo pagbuligi ang isa sang akon labing kubos nga mga utod, pareho lang ina nga wala ninyo ako pagbuligi.’ 46 Kag ini sila pahalinon kag silutan sa wala sing katapusan. Pero ang mga matarong hatagan sang kabuhi nga wala sing katapusan.”

26

Ang Plano nga Patyon si Jesus

(Mar. 14:1-2; Luc. 22:1-2; Juan 11:45-53)

1 Pagkatapos sang pagpanudlo ni Jesus sang sini nga mga butang, nagsiling siya sa iya mga sumulunod, 2 “Nahibaluan ninyo nga duha na lang ka adlaw antes mag-abot ang Piesta sang Paglabay sang Anghel, kag ako nga Anak sang Tawo itugyan sa mga tawo para ilansang sa krus.”

3 Kag sa amo man nga oras didto sa palasyo ni Caifas nga pangulo nga pari, nagtilipon ang manugdumala nga mga pari kag ang mga manugdumala sang mga Judio. 4 Gin-meetingan nila kon paano nila madakop si Jesus nga indi mahibaluan sang mga tawo, kag pagkatapos patyon dayon. 5 Nagsiling sila, “Indi ta lang pagtabuon sa piesta kay basi kon magkinagamo ang mga tawo.”

Ginbubuan si Jesus sang Pahamot sa Betania

(Mar. 14:3-9; Juan 12:1-8)

6 Sang didto si Jesus sa Betania, sa balay ni Simon nga sadto anay may delikado nga balatian sa panit,* 7 may nagpalapit sa iya nga isa ka babayi. May dala siya nga tibod-tibod nga may sulod nga malahalon gid nga pahamot. Samtang nagakaon si Jesus ginbubuan niya sang pahamot ang ulo ni Jesus.† 8 Pagkakita sadto sang iya mga sumulunod nangakig sila kag nagsiling, “Ngaa ginausikan lang niya ina? 9 Sarang kuntani mabaligya ina sa dako nga kantidad kag ang iya bili ihatag sa mga imol!” 10 Nahibaluan ni Jesus kon ano ang ila ginhambal, gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa ginahilabtan ninyo siya? Maayo ining iya ginhimo sa akon. 11 Ang mga imol permi ninyo makaupod, pero ako indi ninyo permi makaupod. 12 Ginbubuan niya sang pahamot ang akon lawas bilang pagpreparar sa akon lubong. 13 Sa pagkamatuod, bisan diin iwali ang Maayong Balita sa bilog nga kalibutan, ang iya ginhimo sa akon isugid man bilang handumanan sa iya.”

Nagsugot si Judas nga Itugyan si Jesus

(Mar. 14:10-11; Luc. 22:3-6)

14 Karon, ang isa sang dose ka apostoles nga ginatawag Judas Iscariote‡ nagkadto sa manugdumala nga mga pari. 15 Nagsiling siya sa ila, “Pila ang inyo ibayad sa akon kon itugyan ko sa inyo si Jesus?” Ginhatagan nila dayon si Judas sing 30 ka bilog nga pilak. 16 Kag halin sadto nagpangita siya sing kahigayunan kon paano niya matugyan si Jesus sa ila.

Nagsugid si Jesus nga Itugyan Siya

(Mar. 14:12-21; Luc. 22:7-14, 21-23; Juan 13:21-30)

17 Sang nahauna nga adlaw sang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok, nagpalapit kay Jesus ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot, “Sa diin ang imo gusto nga magpreparar kami sang panyapon sa Piesta sang Paglabay sang Anghel?” 18 Nagsabat si Jesus sa ila, “Kadto kamo sa siyudad sang Jerusalem, didto sa tawo nga akon ginsugid sa inyo, kag silingon ninyo siya, ‘Nagsiling ang Manunudlo nga nag-abot na ang oras nga pagapatyon siya, kag gusto niya nga magselebrar sang Piesta sang Paglabay sang Anghel diri sa imo balay kaupod sang iya mga sumulunod.’ ” 19 Gintuman sang mga sumulunod ang ginsugo ni Jesus, kag ginpreparar nila didto ang panyapon para sa piesta.

20 Sang sirom na, nagpanyapon si Jesus kag ang dose ka apostoles. 21 Samtang nagakaon sila, nagsiling si Jesus, “Sa pagkamatuod, ang isa sa inyo magatraidor sa akon.”§ 22 Pagkabati sang mga apostoles, nagkasubo gid sila kag nagbulos-bulos sila pamangkot sa iya, “Ginoo, indi ako, di bala?” 23 Nagsabat si Jesus sa ila, “Ang isa nga nagsawsaw sang tinapay sa yahong upod sa akon amo ang magatraidor sa akon. 24 Ako nga Anak sang Tawo pagapatyon suno sa ginasiling sang Kasulatan, pero kaluluoy ang tawo nga magatraidor sa akon. Maayo pa para sa iya nga wala siya natawo.” 25 Dayon nagsiling si Judas nga traidor, “Manunudlo, indi ako, di bala?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ikaw ang nagsiling sina.”

Ang Balaan nga Panihapon

(Mar. 14:22-26; Luc. 22:14-20; 1 Cor. 11:23-25)

26 Samtang nagakaon sila, nagkuha si Jesus sang tinapay. Ginpasalamatan niya ini sa Dios kag ginpamihak-pihak. Dayon ginhatag niya sa iya mga sumulunod kag nagsiling, “Kuha kamo kag magkaon, amo ini ang akon lawas.” 27 Pagkatapos nagkuha siya sang ilimnon, nagpasalamat sa Dios, kag ginhatag sa ila nga nagasiling, “Tanan kamo mag-inom sini, 28 tungod nga amo ini ang akon dugo nga iula para mapatawad ang mga sala sang madamo nga tawo. Ini nagapamatuod nga may bag-o na nga kasugtanan ang Dios sa mga tawo. 29 Sugiran ko kamo, indi na ako mag-inom liwat sang ilimnon nga halin sa ubas hasta sa adlaw nga magainom ako sang bag-o nga klase sang ilimnon kaupod ninyo sa paghari sang akon Amay.” 30 Dayon nagkanta sila sang mga pagdayaw sa Dios, kag pagkatapos nagkadto sila sa Bukid sang mga Olibo.

Ginpropesiya ni Jesus nga Ipanginwala Siya ni Pedro

(Mar. 14:27-31; Luc. 22:31-34; Juan 13:36-38)

31 Nagsiling si Jesus sa ila, “Karon sa gab-i tanan kamo magabiya sa akon, kay nagsiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Patyon ko ang manugbantay sang mga karnero, kag magaalaplaag ang mga karnero.’* 32 Pero sa tapos nga mabanhaw ako, mauna ako sa inyo didto sa Galilea.” 33 Nagsiling si Pedro kay Jesus, “Bisan sila tanan magbiya sa imo, ako indi gid!” 34 Nagsiling si Jesus sa iya, “Sa pagkamatuod, sa sini nga gab-i, sa wala pa makapamalo ang manok, ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses.” 35 Nagsabat si Pedro, “Indi ko gid ikaw ipanginwala bisan patyon pa nila ako upod sa imo!” Amo man ang ginsiling sang tanan nga sumulunod.

Nagpangamuyo si Jesus sa Getsemane

(Mar. 14:32-42; Luc. 22:39-46)

36 Dayon nagkadto sila sa lugar nga ginatawag Getsemane. Pag-abot nila didto, nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Magpungko kamo diri samtang nagapangamuyo ako didto sa ulo-unhan.” 37 Gindala niya si Pedro kag ang duha ka anak ni Zebedee. Natublag kag nagpangalisod gid si Jesus. 38 Kag nagsiling siya sa ila, “Daw sa mapatay ako sa kalisod. Pabilin kamo diri kag magpulaw upod sa akon.” 39 Dayon nagkadto pa gid siya sa ulo-unhan; nagluhod siya kag nagpangamuyo. Siling niya, “Amay, kon mahimo ilikaw ang pag-antos nga nagaabot sa akon. Pero indi ang akon luyag ang dapat matuman kundi ang imo.”

40 Pagbalik niya sa iya tatlo ka sumulunod naabtan niya sila nga nagakatulog. Nagsiling siya kay Pedro, “Indi gid bala kamo makapulaw upod sa akon bisan isa lang ka oras? 41 Magpulaw kamo kag magpangamuyo nga indi kamo madaog sang temtasyon. Luyag sang inyo espiritu nga magsunod ugaling maluya ang inyo lawas.”

42 Naglakat liwat si Jesus sa ulo-unhan kag nagpangamuyo, “Amay, kon kinahanglan nga atubangon ko ang pag-antos nga ini, ang imo kabubut-on amo ang matuman.” 43 Nagbalik siya liwat sa iya mga sumulunod kag naabtan naman niya sila nga nagakatulog, kay natuyo gid sila.

44 Sa liwat ginbayaan sila ni Jesus, naglakat siya sa ulo-unhan kag nagpangamuyo. Ikatlo na niya ini nga pagpangamuyo kag amo man gihapon nga pangamuyo. 45 Dayon nagbalik siya sa iya mga sumulunod kag nagsiling, “Nagakatulog pa bala kamo gihapon kag nagapahuway-huway? Pamati! Amo na ini ang tion nga ako nga Anak sang Tawo itugyan sa mga makasasala! 46 Dali na! Ari na ang tawo nga magatraidor sa akon!”

Ang Pagdakop kay Jesus

(Mar. 14:43-50; Luc. 22:47-53; Juan 18:3-12)

47 Samtang nagahambal pa si Jesus, nag-abot si Judas nga isa sa dose ka apostoles. Kaupod niya ang madamo nga tawo nga may dala nga mga espada kag mga inuglampos. Ginsugo sila sang manugdumala nga mga pari kag mga manugdumala sang mga Judio. 48 Nakasiling na nga daan ang traidor nga si Judas sa mga manugdakop kon ano ang iya senyales: “Ang tawo nga akon halukan amo ang inyo ginapangita. Dakpa ninyo siya.” 49 Gani pag-abot ni Judas, nagderetso siya kay Jesus kag nagsiling, “Manunudlo, maayong gab-i.” Kag ginhalukan niya siya. 50 Nagsiling si Jesus sa iya, “Amigo, sige, himua na kon ano ang imo ginkadto diri.” Ginpalapitan nila si Jesus kag gindakop. 51 Ang isa sang mga kaupod ni Jesus naggabot sang iya espada kag ginlabo niya ang ulipon sang pangulo nga pari kag nautod ang dulunggan sini. 52 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ibalik sa tagob ang imo espada! Ang nagagamit sang espada sa espada man mapatay. 53 Wala ka siguro kahibalo nga sarang ako makapangayo sing bulig sa akon Amay kag sa gilayon padal-an niya ako sing dose ka batalyon nga mga anghel? 54 Ugaling kon himuon ko ina, paano matuman ang Kasulatan nga amo ini ang kinahanglan matabo?”

55 Dayon nagsiling si Jesus sa mga tawo, “Ano, tulisan bala ako nga kinahanglan gid nga magdala pa kamo sang mga espada kag mga inuglampos sa pagdakop sa akon? Adlaw-adlaw didto ako sa templo nga nagatudlo. Ti ngaa wala ninyo ako pagdakpa? 56 Pero ini tanan nagakalatabo para matuman ang ginsulat sang mga propeta sa Kasulatan.” Dayon ginbayaan siya sang iya mga sumulunod kag nagpalagyo sila tanan.

Gindala si Jesus sa Korte

(Mar. 14:53-63; Luc. 22:54-55, 63-71; Juan 18:13-14, 19-24)

57 Dayon gindala si Jesus sang mga nagdakop sa iya sa balay ni Caifas nga pangulo nga pari. Nagtilipon didto ang mga manunudlo sang Kasuguan kag ang mga manugdumala sang mga Judio. 58 Si Pedro nagsunod man, pero malayo-layo ang iya antad kay Jesus. Nagsulod siya sa ugsaran sang balay sang pangulo nga pari kag nagpungko upod sa mga guwardya para makita niya kon ano ang matabo kay Jesus. 59 Ang manugdumala nga mga pari kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio nagpangita sang mga butig nga ebidensya kontra kay Jesus para ipapatay nila siya. 60 Pero bisan madamo ang nagpalapit kag nagsugid sang butig kontra kay Jesus, wala sila sing may nakita nga ebidensya para ipapatay siya. Sang ulihi may duha ka tawo nga nagpalapit 61 kag nagsiling sila, “Nabatian namon ini nga tawo nga nagsiling, ‘Sarang ko maguba ang ini nga templo sang Dios kag sa sulod sang tatlo ka adlaw patindugon ko liwat!’ ”

62 Gani nagtindog ang pangulo nga pari kag nagpamangkot kay Jesus, “Wala ka bala sing isabat sa sini nga mga akusasyon kontra sa imo?” 63 Wala gid nagsabat si Jesus. Nagsiling liwat ang pangulo nga pari, “Sugiri kami sa atubangan sang buhi nga Dios. Ikaw bala ang Cristo nga Anak sang Dios?” 64 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ginasiling mo. Kag sugiran ko kamo, halin subong makita ninyo ako nga Anak sang Tawo nga nagapungko sa tuo sang Makagagahom nga Dios, kag makita man ninyo ako sa mga panganod sa kalangitan nga nagabalik diri sa kalibutan.”

65 Pagkabati sadto sang pangulo nga pari gin-gisi niya ang iya bayo sa kaakig kag nagsiling, “Gin-insulto niya ang Dios! Indi na kinahanglan sang mga testigo! Nabatian ninyo ang pag-insulto niya sa Dios. 66 Ano bala sa inyo?” Nagsabat sila, “Dapat siya patyon.”

67 Dayon ginduplaan nila siya sa guya kag ginsumbag, kag ang mga nagtampa sa iya 68 nagsiling, “Kon ikaw ang Cristo, pakta abi kon sin-o ang nagtampa sa imo.”

Ginpanginwala ni Pedro si Jesus

(Mar. 14:66-72; Luc. 22:56-62; Juan 18:15-18, 25-27)

69 Si Pedro didto pa sa ugsaran nga nagapungko. May nagpalapit sa iya nga babayi nga suluguon sang pangulo nga pari kag nagsiling, “Indi bala kaupod ka man ni Jesus nga taga-Galilea?” 70 Pero ginpanginwala ni Pedro ini sa tanan nga tawo didto sa guwa. Siling niya, “Wala ako kahibalo kon ano ang imo ginahambal.” 71 Dayon nagkadto siya sa may puwertahan. Nakita siya sang isa naman ka suluguon nga babayi, kag nagsiling sa mga tawo didto, “Ini nga tawo kaupod man ni Jesus nga taga-Nazaret.” 72 Sa liwat ginpanginwala ini ni Pedro kag nagsiling, “Ginasumpa ko, wala ako kakilala sa tawo nga inyo ginasiling!” 73 Sa wala madugay nagpalapit kay Pedro ang mga tawo didto kag nagsiling, “Kaupod ka gid ni Jesus, kay ang imo panghambal pareho sa iya.” 74 Pero nagpanumpa gid si Pedro nga nagasiling, “Bisan mapatay pa ako, wala gid ako kakilala sa tawo nga inyo ginasiling.” Dayon nagpamalo ang manok, 75 kag nadumduman ni Pedro ang ginsiling ni Jesus sa iya, “Sa wala pa makapamalo ang manok, ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses.” Dayon nagguwa siya kag naghilibion.

27

Gindala si Jesus kay Pilato

(Mar. 15:1; Luc. 23:1-2; Juan 18:28-32)

1 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nag-meeting ang tanan nga manugdumala nga mga pari kag ang mga manugdumala sang mga Judio kon ano ang ila himuon para ipapatay si Jesus. 2 Gin-gapos nila siya kag gindala didto kay Gobernador Pilato* para itugyan sa iya.

Ang Kamatayon ni Judas

(Bin. 1:18-19)

3 Pagkahibalo ni Judas nga traidor nga si Jesus ginsentensyahan na nga patyon, ginbasol niya ang iya kaugalingon. Nagkadto siya sa manugdumala nga mga pari kag manugdumala nga mga Judio para iuli ang 30 ka bilog nga pilak. 4 Nagsiling siya, “Nakasala ako tungod nga gintugyan ko sa inyo ang tawo nga wala sing sala.” Nagsabat sila, “Ano ang amon labot? Imo ina salabton!” 5 Ginpilak ni Judas ang kuwarta didto sa sulod sang templo. Dayon nagguwa siya kag ginbitay niya ang iya kaugalingon.

6 Ginpamulot sang manugdumala nga mga pari ang kuwarta kag nagsiling, “Bawal ini ibutang sa bulutangan sang kuwarta sa templo tungod kay amo ini ang kuwarta nga ginbayad para ipapatay ang isa ka tawo.” 7 Nagsugtanay sila nga ang kuwarta ibakal sang duta sang manughimo sang kolon para himuon nila nga lulubngan para sa mga indi Judio. 8 Amo ina nga hasta subong ang duta nga ato ginatawag nga “Duta sang Dugo.”†

9 Sa sadto nga hitabo natuman ang ginpropesiya ni Propeta Jeremias nga nagasiling, “Ginkuha nila ang 30 ka bilog nga pilak nga ginkasugtan sang mga kaliwat ni Israel nga ibakal sa iya, 10 kag ang kuwarta ginbakal nila sang duta sang manughimo sang kolon, suno sa ginsugo sa akon sang Ginoo.”‡

Gin-imbistigar ni Pilato si Jesus

(Mar. 15:2-5; Luc. 23:3-5; Juan 18:33-38)

11 Karon, sang didto na si Jesus kay Pilato ginpamangkot siya ni Pilato, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus, “Ginasiling mo.” 12 Pero wala siya magsabat sa mga akusasyon sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manugdumala sang mga Judio. 13 Gani nagsiling si Pilato sa iya, “Ngaa bala wala ka nagasabat sa ila mga akusasyon kontra sa imo?” 14 Pero wala gid nagsabat si Jesus bisan isa ka tinaga, gani natingala gid ang gobernador.

Ginsentensyahan si Jesus nga Patyon

(Mar. 15:6-15; Luc. 23:13-25; Juan 18:39–19:16)

15 Kinabatasan sang gobernador nga kada Piesta sang Paglabay sang Anghel nagahilway siya sang isa ka priso nga ginapangayo sang mga tawo. 16 Sang sadto nga tion, may isa ka bantog nga priso nga ang iya ngalan si Barabas. 17 Sang nagatilipon ang mga tawo, nagpamangkot si Pilato, “Sin-o ang inyo gusto nga akon buy-an, si Barabas ukon si Jesus nga ginatawag nga Cristo?” 18 Nahibaluan ni Pilato nga nahisa ang mga manugdumala kay Jesus, amo gani nga gin-akusar nila si Jesus sa iya.

19 Samtang nagapungko si Pilato sa hukmanan, ginpasuguan siya sang iya asawa nga nagasiling, “Indi mo paghilabtan inang matarong nga tawo, kay kagab-i indi gid ako mapahamtang tungod sa akon damgo parte sa iya.”

20 Pero ang ginhimo sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manugdumala sang mga Judio, ginsutsot nila ang mga tawo nga si Barabas ang ila pangayuon nga buy-an kag ipapatay si Jesus. 21 Gani nagpamangkot liwat ang gobernador, “Sin-o sa duha nga ini ang inyo gusto nga akon buy-an?” Nagsabat sila, “Si Barabas!” 22 Nagsiling si Pilato, “Ti ano karon ang akon himuon kay Jesus nga ginatawag Cristo?” Nagsabat sila tanan, “Ilansang siya sa krus!” 23 Nagpamangkot si Pilato sa ila, “Ngaa, ano bala nga sala ang iya nahimo?” Pero gintuduhan pa gid gani nila singgit, “Ilansang siya sa krus!” 24 Sang pagkakita ni Pilato nga wala na siya sing may mahimo kay basi magkinagamo ang mga tawo, nagpakuha siya sang tubig kag nagpanghinaw sa atubangan sang mga tawo. Nagsiling siya, “Wala ako sang labot sa kamatayon sang sini nga tawo. Inyo ina salabton! Limpyo ang akon kamot.” 25 Nagsabat ang mga tawo, “Kami kag ang amon mga anak amo ang manabat sang iya kamatayon!” 26 Dayon ginbuy-an ni Pilato si Barabas. Pero si Jesus ginpahanot niya kag gintugyan sa mga soldado para ilansang sa krus.

Ginyaguta sang mga Soldado si Jesus

(Mar. 15:16-20; Juan 19:2-3)

27 Dayon gindala sang mga soldado si Jesus sa sulod sang palasyo sang gobernador, kag ginpatipon didto sa iya ang bilog nga batalyon sang mga soldado. 28 Gin-ubahan nila siya kag ginsukluban sang kapa nga pula. 29 Pagkatapos naghimo sila sang korokorona nga tunukon kag ginsuksok ini sa ulo ni Jesus. Ginpakaptan nila sa iya tuo nga kamot ang bulobaston nga pareho sang iya sang hari. Dayon nagluhod-luhod sila sa iya kag nagyaguta nga nagasiling, “Mabuhay ang Hari sang mga Judio!” 30 Ginduplaan nila siya kag ginkuha ang ginakaptan niya nga bulobaston kag ginlampos sa iya ulo. 31 Sa tapos sang ila pagyaguta, gin-uba nila ang kapa kag ginsuksukan nila siya liwat sang iya bayo. Dayon gindala nila siya sa guwa sang siyudad para ilansang sa krus.

Ginlansang si Jesus sa Krus

(Mar. 15:21-32; Luc. 23:26-43; Juan 19:17-27)

32 Sang nagapaguwa pa lang sila sa siyudad, may nasugata sila nga tawo nga si Simon nga taga-Cyrene. Ginpilit nila siya nga magpas-an sang krus ni Jesus. 33 Pag-abot nila sa lugar nga ginatawag Golgota (nga kon sayuron, lugar sang bagol),§ 34 ginhatagan nila si Jesus sang bino nga may simbog nga mapait. Pero pagkatilaw niya sadto, wala niya pag-imna.

35 Dayon ginlansang nila siya sa krus, kag ginpartida nila ang iya mga bayo paagi sa paggabot-gabot. 36 Pagkatapos sadto nagpungko sila kag nagbantay sa iya. 37 Sa ibabaw sang iya ulo nagbutang sila sang karatula. Ginsulat nila didto ang akusasyon kontra sa iya nga nagasiling:

amo ini si jesus nga hari sang mga judio.

38 May duha man didto ka tulisan nga ginlansang sa krus upod kay Jesus. Ang isa sa tuo niya kag ang isa sa wala.

39 Ang mga tawo nga nagaalagi didto nagalungo-lungo nga nagainsulto kag nagayaguta kay Jesus. 40 Siling nila, “Ikaw nga nagasiling nga gub-on mo ang templo kag sa sulod sang tatlo ka adlaw patindugon mo liwat, luwasa ang imo kaugalingon! Kon ikaw ang Anak sang Dios, panaog ka sa krus!” 41 Pareho man sina ang yaguta sang manugdumala nga mga pari, mga manunudlo sang Kasuguan, kag mga manugdumala sang mga Judio. 42 Nagsiling sila, “Ginluwas niya ang iban, pero indi siya makaluwas sang iya kaugalingon! Indi bala hari siya kuno sang Israel? Kon makapanaog siya sa krus, matuo kita sa iya. 43 Nagasiling siya nga nagasalig siya sa Dios. Ti, tan-awon ta kon gusto siya sang Dios nga luwason, kay siling man niya nga Anak siya sang Dios!” 44 Kag pareho man sina ang pagyaguta sa iya sang mga tulisan nga ginlansang upod sa iya.

Ang Pagkapatay ni Jesus

(Mar. 15:33-41; Luc. 23:44-49; Juan 19:28-30)

45 Sugod sang alas dose sang udto, nagdulom ang bug-os nga duta sa sulod sang tatlo ka oras. 46 Pag-alas tres sang hapon nagsinggit si Jesus sing mabaskog, “Eli, Eli, lema sabactani?” nga kon sayuron, “Dios ko, Dios ko, ngaa ginpabay-an mo ako?”* 47 Pagkabati sang iban nga nagatilindog didto nagsiling sila, “Ginatawag niya si Elias!” 48 May isa ka tawo didto nga nagdalagan kag nagkuha sang espongha.† Gintusmog niya ini sa maaslom nga bino kag gintakod sa punta sang tukon kag gintunghol sa baba ni Jesus para supsupon niya. 49 Pero ang iban nagsiling, “Pabay-i lang siya! Tan-awon ta kon maabot si Elias sa pagluwas sa iya.” 50 Liwat nagsinggit sing mabaskog si Jesus kag nabugto ang iya ginhawa.

51 Sa amo man nga oras, napihak ang kurtina sa sulod sang templo sa Jerusalem halin sa ibabaw paidalom. Naglinog, kag ang mga bato nagkalabuka, 52 hasta ang mga lulubngan nagkalaabri. Madamo nga katawhan sang Dios nga patay na ang nagkalabanhaw. 53 Nagguwa sila sa ila mga lulubngan, pagkatapos nga nabanhaw si Jesus. Dayon nagsulod sila sa balaan nga siyudad sang Jerusalem kag madamo nga tawo ang nakakita sa ila.

54 Ang kapitan kag ang mga soldado nga nagabantay kay Jesus kinulbaan gid sang mabatyagan nila ang paglinog kag sang makita nila ang mga nagkalatabo. Nagsiling sila, “Matuod gid nga siya amo ang Anak sang Dios!” 55 Sa ulo-unhan may madamo nga babayi nga nagatan-aw sa nagakalatabo. Ini sila ang nagsunod kag nag-atipan kay Jesus halin pa sa Galilea. 56 Kaupod nila si Maria nga taga-Magdala, si Maria nga iloy ni Santiago kag ni Jose, kag ang asawa ni Zebedee.

Ang Paglubong kay Jesus

(Mar. 15:42-47; Luc. 23:50-56; Juan 19:38-42)

57 Pagkahapon may nag-abot nga isa ka manggaranon nga tawo nga taga-Arimatea. Ang iya ngalan si Jose kag nangin sumulunod siya ni Jesus. 58 Ginkadtuan niya si Pilato kag ginpangayo ang bangkay ni Jesus. Dayon nagmando si Pilato nga ihatag sa iya. 59 Ginkuha ni Jose ang bangkay ni Jesus kag ginsamburan niya sang bag-o nga tela nga linen. 60 May bag-o nga lulubngan si Jose nga gin-guhab sa banglid nga iya ginpahimo para sa iya kaugalingon. Didto niya ginbutang ang bangkay ni Jesus. Dayon ginpaligid niya ang dako nga bato sa pagtakop sang puwertahan sang lulubngan. Pagkatapos naglakat siya. 61 Nagpabilin didto si Maria nga taga-Magdala kag ang isa pa gid ka Maria. Nagapungko sila nga nagaatubang sa lulubngan.

Ginpaguwardyahan ang Lulubngan

62 Sang sunod nga adlaw, adlaw ato nga Sabado, nagkadto ang manugdumala nga mga pari kag ang mga Pariseo kay Pilato. 63 Nagsiling sila, “Halangdon nga Gobernador, nadumduman namon nga sang buhi pa atong manugpatalang, nagsiling siya nga mabanhaw siya kuno pagkaligad sang tatlo ka adlaw. 64 Gani maayo siguro pabantayan mo ang lulubngan niya sa sulod sang tatlo ka adlaw, kay basi kon ang iya bangkay kawaton sang iya mga sumulunod kag dayon ipanugid nila sa mga tawo nga nabanhaw siya. Kag kon matabo ining kabutigan mangin mas malain pa ini sang sa nahauna.” 65 Nagsiling si Pilato sa ila, “May mga guwardya kamo. Kamo mismo ang magpabantay suno sa inyo nahibaluan.” 66 Gani nagkadto sila sa lulubngan, kag ginmarkahan nila ang bato nga nagatakop sa lulubngan para mahibaluan nila kon may nagbukas. Dayon ginbilin nila didto ang ila mga guwardya.

28

Nabanhaw si Jesus

(Mar. 16:1-10; Luc. 24:1-12; Juan 20:1-10)

1 Sang kaagahon sang Domingo, pagkatapos sang Adlaw nga Inugpahuway, nagkadto si Maria nga taga-Magdala kag ang isa pa ka Maria didto sa lulubngan kay gusto nila magtan-aw. 2 Karon, gulpi lang nga naglinog sing mabaskog, kay ang anghel sang Ginoo halin sa langit nagpaligid sang bato nga nagatakop sa lulubngan kag ginpungkuan niya dayon ini. 3 Ang iya hitsura masyado kasilaw nga daw kilat, kag ang iya bayo maputi gid kaayo. 4 Ang mga guwardya sang lulubngan nagkulurog sa kahadlok kag nagkalatumba nga daw sa mga patay.

5 Nagsiling ang anghel sa mga babayi, “Indi kamo magkahadlok. Nahibaluan ko kon ngaa nagkadto kamo diri. Ginapangita ninyo si Jesus nga ginlansang sa krus. 6 Wala na siya diri, kay nabanhaw siya pareho sang iya ginsiling sa inyo. Dali kamo diri, tan-awa ninyo ang ginhamyangan sa iya.” 7 Pagkatapos sadto nagsiling ang anghel sa ila, “Kadto kamo gilayon sa iya mga sumulunod, kag sugiri ninyo sila nga nabanhaw na siya, kag mauna siya sa inyo didto sa Galilea. Didto ninyo siya makita. Indi ninyo pagkalimtan ang ginsugid ko nga ini sa inyo.” 8 Gani dali-dali sila nga naghalin didto sa lulubngan. Bisan hinadlukan sila, nalipay gid sila sa ginbalita sa ila sang anghel. Kag nagdalagan sila para sugiran ang mga sumulunod ni Jesus.

9 Dugay-dugay nasugata nila si Jesus nga nagapangamusta sa ila. Dayon nagpalapit sila kay Jesus kag nagluhod sa iya. Ginhakos nila ang tiil ni Jesus kag nagsimba sila sa iya. 10 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo magkahadlok. Kadtui ninyo ang akon mga utod* kag silingon ninyo sila nga magkadto didto sa Galilea. Didto makita nila ako.”

Ang Sugid sang mga Guwardya

11 Paghalin sang mga babayi sa lulubngan, ang iban nga mga guwardya naglakat man kag nagkadto sa siyudad kag ginsugid nila sa manugdumala nga mga pari ang tanan nga natabo didto sa lulubngan. 12 Gani nag-meeting ang manugdumala nga mga pari kaupod ang mga manugdumala sang mga Judio. Nagkasugot sila nga hatagan nila sang madamo nga kuwarta ang mga soldado para indi sila magsugid kon ano gid ang matuod nga natabo. 13 Gintudluan nila ang mga soldado kon ano ang ila isugid sa mga tawo. Nagsiling sila, “Sugiran ninyo ang mga tawo nga samtang nagakatulog kamo kagab-i, nag-abot ang iya mga sumulunod kag ginkuha nila ang bangkay ni Jesus. 14 Kon mabatian ini sang gobernador kami ang bahala nga magpaathag sa iya para indi kamo maano.” 15 Gani ginbaton nila ang kuwarta kag gintuman nila ang ginsiling sa ila. Gani hasta subong amo ini nga estorya ang ginapalapnag sang mga Judio.

Nagpakita si Jesus sa Iya mga Sumulunod

(Mar. 16:14-18; Luc. 24:36-49; Juan 20:19-23; Bin. 1:6-8)

16 Karon, nagkadto ang onse ka sumulunod ni Jesus didto sa Galilea, sa bukid nga iya ginsiling sa ila. 17 Pagkakita nila sa iya nagsimba sila sa iya, pero ang iban nagpangduhaduha kon si Jesus gid bala ang ila nakita. 18 Nagpalapit si Jesus sa ila kag nagsiling, “Ginhatag sa akon ang tanan nga gahom sa langit kag sa duta. 19 Gani kadtui ninyo ang tanan nga katawhan kag himuon ninyo sila nga akon mga sumulunod. Bautisohan ninyo sila sa ngalan sang Amay, sang Anak, kag sang Espiritu Santo. 20 Tudlui ninyo sila nga tumanon ang tanan nga akon ginsugo sa inyo. Dumdumon ninyo nga kaupod ninyo ako permi hasta sa katapusan sang sini nga panahon.”

* 1:3 Ram: Amo ini sa Hebreo. Sa Griego, Aram.

† 1:10 Amos: ukon, Amon

‡ 1:11 Jeconia: ukon, Jehoyakin

§ 1:21 Jesus: buot silingon sang sini nga ngalan sa Hebreo, Nagaluwas ang Ginoo.

* 1:23 Isa. 7:14

* 2:1 eksperto sa kahulugan sang mga bituon: sa Griego, magoi. Indi gid sigurado ang kahulugan sang sini nga pulong.

† 2:6 Mic. 5:2

‡ 2:7 ato nga mga eksperto: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 1.

§ 2:15 Hos. 11:1

* 2:18 Jer. 31:15

* 3:2 malapit na: ukon, nag-abot na

† 3:2 Dios: sa literal, langit. Bilang pagtahod sa ngalan sang Dios, ginagamit sang mga Judio ang pulong nga “langit” sa baylo sang ngalan sang Dios.

‡ 3:3 Isa. 40:3

§ 3:11 indi gani ako takos nga mangin iya ulipon: sa literal, indi gani ako takos nga magbitbit sang iya sandalyas.

* 4:4 Deu. 8:3

† 4:6 Sal. 91:11, 12

‡ 4:7 Deu. 6:16

§ 4:10 Deu. 6:13

* 4:13 Dagat: Ang tubig nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga “lake” ukon sa iban nga Bisaya, linaw.

† 4:15 alagyan pakadto sa dagat: ukon, malapit sa dagat

‡ 4:16 Isa. 9:1-2

§ 4:17 malapit na: ukon, nag-abot na

* 5:3 Dios: Amo man sa bersikulo 10, 19 kag 20. Tan-awa ang “footnote” sa 3:2.

† 5:5 mapainubuson: ukon, malulo

‡ 5:5 kalibutan: siguro ang buot silingon, ang bag-o nga kalibutan sa palaabuton. Tan-awa ang 2 Ped. 3:13 kag Pah. 21:1.

§ 5:18 hasta wala pa matuman ang tanan: posible ang buot silingon, hasta wala pa matuman ang tanan nga katuyuan sang Kasuguan; ukon, hasta wala pa matuman ang tanan nga magakalatabo sa palaabuton.

* 5:21 Exo. 20:13; Deu. 5:17

† 5:27 Exo. 20:14; Deu. 5:18

‡ 5:31 Deu. 24:1

§ 5:32 naghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon: posible ang buot silingon, nagpanginlalaki

* 5:33 Lev. 19:12; Num. 30:2; Deu. 23:21

† 5:38 Exo. 21:24; Lev. 24:20; Deu. 19:21

‡ 5:43 Lev. 19:18

§ 5:45 mangin matuod kamo nga mga anak sang inyo Amay sa langit tungod nga pareho kamo sa iya nga maayo ang iya pagtratar sa tanan.

* 6:2 ang ila balos: nga amo ang pagdayaw sang mga tawo sa ila

† 6:5 ang ila balos: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 2.

‡ 6:6 nga indi makita: ukon, sa tago

§ 6:9 tahuron ka sang mga tawo: sa literal, tahuron ang ngalan mo

* 6:13 Satanas: sa literal, Malain

† 6:13 Tungod…Amen: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 7:6 Siguro ang buot silingon ni Jesus sa sini nga bersikulo, indi kamo magtudlo sang pulong sang Dios sa mga tawo nga indi luyag magpamati.

† 7:15 mabangis nga mga ido: sa English, wolves

‡ 7:21 Dios: Tan-awa ang footnote sa 3:2.

§ 7:22 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

* 8:2 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Griego nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

† 8:2 Ginoo: ukon, Sir

‡ 8:3 nagtinlo siya: buot silingon, matinlo na ang iya panit kag makabig na siya nga matinlo sa ila relihiyon.

§ 8:4 magpatan-aw sa iya para makita sang pari nga nadula na ang iya balatian kag makabig na siya nga matinlo sa ila relihiyon.

* 8:6 Ginoo: ukon, Sir

† 8:9 Ang iya buot silingon, nagatuo siya nga kon ano ang ihambal ni Jesus matuman.

‡ 8:11 sa bisan diin nga parte sang kalibutan: sa literal, sa east kag sa west

§ 8:12 magabagrot ang ila mga ngipon: siguro tungod sa kaakig ukon kasakit

* 8:17 Isa. 53:4

† 8:18 dagat: Tan-awa ang footnote sa 4:13.

‡ 8:21 mapuli anay ako sa paglubong sang akon amay: Siguro ang buot silingon sang tawo, mapuli anay siya sa wala pa mapatay ang iya amay, kag kon patay na kag nalubong na, masunod siya kay Jesus.

§ 8:22 mga patay: siguro ang buot silingon, mga patay sa panulok sang Dios

* 8:25 Ginoo: ukon, Sir

† 8:28 Gadarenhon: sa iban nga mga kopya sang Griego, Gerasenhon; sa iban pa gid nga mga kopya, Gergesenhon

* 9:8 hinadlukan sila: sa iban nga mga kopya sang Griego, natingala gid sila

† 9:13 Hos. 6:6

‡ 9:17 Nagsugid si Jesus sini nga mga paanggid para itudlo sa ila nga indi mahimo nga simpunon ang iya mga pagpanudlo kag ang daan nga mga pagpanudlo sang mga Judio.

§ 9:20-21 gaway-gaway: sa English, tassel. Tan-awa sa Num. 15:37-39; Deu. 22:12, kag sa Mat. 23:5.

* 9:22 nag-ayo: ukon​kag nagluwas

† 9:27 Kaliwat ni David: Amo ini ang tawag sang mga Judio sa Mesias ukon Cristo tungod nga nagapati sila nga siya magahalin sa lahi ni Haring David kag manunubli sang iya ginharian.

‡ 9:28 Ginoo: ukon, Sir

§ 9:37 Malapad ang alanihon: buot silingon, Madamo nga tawo nga handa na sa pagbaton sang Maayong Balita. Pareho sila sa alanihon nga husto na gid anihon.

* 10:4 Judas Iscariote: Indi apelyido ni Judas ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Judas nga taga-Keriot.

† 10:7 malapit na: ukon, nag-abot na

‡ 10:8 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 8:2.

§ 10:9 kuwarta: sa literal, bulawan, pilak kag saway. Ang ila mga kuwarta hinimo halin sa sini nga mga materyales.

* 10:16 mabangis nga mga ido: sa English, wolves

† 10:25 Satanas: sa Griego, Beelzebul

‡ 10:26 Ang tinago ukon sekreto nga ginamitlang diri posible amo ang parte sa paghari sang Dios ukon sa Maayong Balita nga kinahanglan nga ipahayag.

§ 10:34 para magkontrahanay sila: sa literal, para magdala sang espada

* 10:36 Mic. 7:6

† 10:38 nahadlok siya nga mapatay para sa akon: sa literal, indi siya magpas-an sang iya krus. Ang krus diri nagasimbolo sang kamatayon, kay isa sa mga paagi sa pagsilot sa mga kriminal sadto nga panahon amo ang kamatayon sa krus.

* 11:5 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 8:2.

† 11:10 Mal. 3:1

‡ 11:11 Dios: Tan-awa ang footnote sa 3:2.

§ 11:17 sunata nga para sa kasal: sa literal, plawta

* 11:19 ang mga tawo…sa amon: ukon, ang kaalam nga ginatudlo namon napamatud-an nga husto tungod sa resulta sini sa kabuhi sang mga nagbaton sini.

† 11:23 impyerno: ukon, lugar sang mga patay. Sa Griego, Hades.

* 12:7-8 Hos. 6:6

† 12:10 pingkaw: ukon, paralisado

‡ 12:16 parte sa iya: ukon, kon sin-o siya

§ 12:20 maluya sa pagtuo: ukon, mga ginadaogdaog

* 12:21 Isa. 42:1-4

† 12:23 kaliwat ni David: Tan-awa ang footnote sa 9:27.

‡ 12:24 Satanas: sa Griego, Beelzebul

§ 12:29 Ang buot silingon ni Jesus, napierdi na niya si Satanas. Amo ina nga natabog niya ang iya mga sinakpan.

* 12:41 mabanhaw: ukon, magatindog. Amo man sa bersikulo 42.

† 12:42 rayna nga halin sa south: Amo ang rayna sang Sheba suno sa 1 Har. 10.

* 13:1 dagat: Ang tubig nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga “lake” ukon sa iban nga Bisaya, linaw.

† 13:11 Dios: sa literal, langit. Amo man sa bersikulo 24, 31, 33, 44, 45, 47 kag 52. Tan-awa ang footnote sa 3:2.

‡ 13:15 dulunggan: sa iban nga Bisaya, dalunggan

§ 13:15 Isa. 6:9-10

* 13:25 matag-as nga mga hilamon: Ini isa ka klase sang hilamon nga may liso nga makahililo.

† 13:31 mustasa: Ini isa ka klase sang mustasa nga dako gid.

‡ 13:33 inugpahabok: ukon, lebadura. Sa English, yeast.

§ 13:33 ginmiksla: sa iban nga Bisaya, ginmiskla

* 13:35 Sal. 78:2

† 13:42 nagadabadaba nga kalayo: sa literal, nagadabadaba nga hurnohan. Siguro ang buot silingon sini amo ang impyerno. Amo man sa bersikulo 50.

‡ 13:42 magabagrot ang ila mga ngipon: siguro tungod sa kaakig ukon kasakit

§ 13:48 maayo…malain: ukon, puwede kaunon…indi puwede kaunon

* 13:52 Indi lang…bag-o man: buot silingon, Indi lang ang daan nga mga butang ang iya ginatudlo kundi pati ang mga bag-o man.

* 14:36 gaway-gaway: sa English, tassel. Tan-awa sa Num. 15:37-39; Deu. 22:12, kag sa Mat. 23:5.

* 15:4 Exo. 20:12; Deu. 5:16

† 15:4 Exo. 21:17; Lev. 20:9

‡ 15:9 Isa. 29:13

§ 15:11 butang…nagapahigko: May mga pagkaon nga ginabawal sang mga Judio nga kaunon para indi sila makabig nga mahigko.

* 15:22 Kaliwat ni David: Amo ini ang tawag sang mga Judio sa Mesias ukon Cristo tungod nga nagapati sila nga siya magahalin sa lahi ni Haring David kag manunubli sang iya ginharian.

† 15:26 Ang buot silingon ni Jesus, nga buligan niya anay ang mga Judio kag indi lang anay ang mga indi Judio.

‡ 15:29 Dagat: Tan-awa ang footnote sa 13:1.

* 16:1 Dios: sa literal, langit

† 16:6 inugpahabok: ukon, lebadura. Sa English, yeast.

‡ 16:18 gahom sang kamatayon: sa literal, mga puwertahan sang lugar sang mga patay

§ 16:19 awtoridad sa paghari sang Dios: sa literal, mga yabi sang ginharian sang langit

* 16:19 indi pagtugutan sang Dios…tugutan sang Dios: ukon, wala gintugutan sang Dios…gintugutan sang Dios, kay sa Griego future periphrastic perfect ina (kon sa English, shall not have been permitted…shall have been permitted).

† 16:24 dapat handa siya sa pag-atubang sa kamatayon: sa literal, dapat pas-anon niya ang iya krus. Ang krus diri nagasimbolo sang kamatayon, kay isa sa mga paagi sa pagsilot sa mga kriminal sadto nga panahon amo ang kamatayon sa krus.

* 17:4 kami: ukon, kita

† 17:15 Ginoo: ukon, Sir

‡ 17:21 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

§ 17:22 kinahanglan na: ukon, malapit na

* 17:26 Ang buot silingon ni Jesus, tungod nga sila mga anak sang Dios, indi kinahanglan nga magbayad sila sang buhis para sa templo sang Dios.

* 18:1 Dios: sa literal, langit. Amo man sa bersikulo 3, 4 kag 23. Tan-awa ang footnote sa 3:2.

† 18:5 tungod sa akon: sa literal, sa akon ngalan

‡ 18:11 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

§ 18:16 Deu. 19:15

* 18:17 manugsukot sang buhis: ginakabig sila sang mga Judio nga mga makasasala.

† 18:18 indi pagtugutan sang Dios…tugutan sang Dios: Tan-awa ang footnote sa 16:19.

‡ 18:20 tungod sa akon: sa literal, sa akon ngalan

§ 18:21 utod: siguro ang buot silingon, kapareho nga tumuluo

* 18:22 ka-77: ukon, ka-70 ka pito (70 x 7)

† 18:27 ginpapuli siya: ukon, ginhilway siya sa prisohan

* 19:3 pagtilaw: ukon, pagdakop-dakop

† 19:4 Gen. 1:27; 5:2

‡ 19:5 Gen. 2:24

§ 19:7 Deu. 24:1

* 19:9 naghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon: posible ang buot silingon, nagpanginlalaki

† 19:9 Kag ang…nagapanginbabayi man: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 19:12 Dios: sa literal, langit. Amo man sa bersikulo 14 kag 23. Tan-awa ang footnote sa 3:2.

§ 19:19 Exo. 20:12-16; Deu. 5:16-20

* 19:19 Lev. 19:18

* 20:22 Masarangan…antuson ko: sa literal, Mainom bala ninyo ang ilimnon nga pagaimnon ko?

† 20:30 Ginoo: ukon, Sir

‡ 20:30 kaliwat ni David: Amo ini ang tawag sang mga Judio sa Mesias ukon Cristo tungod nga nagapati sila nga siya magahalin sa lahi ni Haring David kag manunubli sang iya ginharian.

* 21:5 mga pumuluyo sang Zion: sa Griego, anak nga babayi sang Zion

† 21:5 Zac. 9:9

‡ 21:9 kaliwat ni David: Tan-awa ang footnote sa 9:27.

§ 21:9 ang iya pinadala: sa literal, ang nagakari sa ngalan sang Ginoo

* 21:9 Sal. 118:26

† 21:13 Isa. 56:7

‡ 21:13 Jer. 7:11

§ 21:16 Sal. 8:2

* 21:25 Dios: sa literal, langit

† 21:34 agsador: sa English, tenant

‡ 21:42 Sal. 118:22-23

§ 21:44 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 22:2 Dios: Tan-awa ang footnote sa 3:2.

† 22:13 magabagrot ang iya ngipon siguro tungod sa kaakig ukon kasakit

‡ 22:17 Emperador sang Roma: sa literal, Cesar

§ 22:19 kuwarta: sa literal, denarius, nga kuwarta sang mga Romano

* 22:24 Deu. 25:5

† 22:32 Exo. 3:6

‡ 22:35 pagtilaw: ukon, pagdakop-dakop

§ 22:37 Deu. 6:5

* 22:39 Lev. 19:18

† 22:44 Sal. 110:1

* 23:4 pero…ginsugo: ukon, pero sila mismo wala nagatinguha bisan gamay lang sa pagtuman sa sini nga mga pagsulundan.

† 23:5 gaway-gaway: sa English, tassel. Tan-awa sa Num. 15:37-39 kag Deu. 22:12.

‡ 23:7 mga lugar nga madamo sang tawo: sa literal, mga merkado

§ 23:10 Agalon: ukon, Maestro; ukon, Lider

* 23:14 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

† 23:24 sapat-sapat…camel: Ang iban nga mga sapat-sapat kag mga sapat pareho sang camel ginakabig sang mga Judio nga mahigko.

‡ 23:25 pero…kahisa: ukon, pero ang sa sulod sini puno sang mga butang nga nakuha ninyo tungod sang inyo kadalok kag kahisa.

§ 23:26 Tinlui…matinlo man: buot silingon, Dapat mangin matinlo ang inyo mga hunahuna, kag mangin matinlo man ang inyo mga ginahimo kag ginahambal.

* 23:31 Bilang kaliwat napanubli nila ang ila malain nga ugali.

† 23:39 ang iya pinadala: sa literal, ang nagakari sa ngalan sang Ginoo

‡ 23:39 Sal. 118:26

* 24:15 Dan. 9:27; 11:31; 12:11

† 24:15 templo: sa literal, balaan nga lugar

‡ 24:26 Ara siya sa sulod: siguro ang buot silingon, ara siya upod sa iya sekreto nga grupo.

§ 24:29 butang: sa literal, gahom

* 24:29 pagapatalangon…alagyan: ukon, uyugon

† 24:29 Isa. 13:10; 34:4

‡ 24:30 gahom kag puwerte nga kadungganan: ukon, gahom nga nagasilak gid

§ 24:51 kag grabe ang silot nga iya agumon: sa literal, kag tadtaron siya

* 25:1 Pag-abot sang sina nga adlaw: siguro ang buot silingon, ang pagbalik ni Ginoong Jesus. Tan-awa ang 24:36.

† 25:1 Dios: sa literal, langit

‡ 25:2 maalamon…indi maalamon: ukon, mainandamon…indi mainandamon

§ 25:30 magabagrot ang iya mga ngipon siguro tungod sa kaakig ukon sa kasakit.

* 26:6 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 8:2.

† 26:7 Siguro ginhimo niya ini bilang pagpadungog kay Jesus.

‡ 26:14 Judas Iscariote: Indi apelyido ni Judas ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Judas nga taga-Keriot.

§ 26:21 magatraidor sa akon: buot silingon, magatugyan sa akon sa akon mga kaaway

* 26:31 Zac. 13:7

* 27:2 Pilato: Ang Romanhon nga gobernador sang Judea, Samaria, kag Idumea.

† 27:8 Duta sang Dugo: Amo ina ang tawag sa duta tungod nga ang kuwarta nga ginbakal sa sini nga duta amo ang ginbayad para ipapatay si Jesus.

‡ 27:10 Zac. 11:12-13; Jer. 19:1-13; 32:6-9

§ 27:33 lugar sang bagol: siguro tungod nga ang lugar daw dagway sang bagol ukon tungod nga madamo ang ginpamatay didto.

* 27:46 Sal. 22:1

† 27:48 espongha: sa English, sponge

* 28:10 mga utod: buot silingon, ang mga sumulunod ni Jesus. Tan-awa sa bersikulo 16.

Marcos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ang Maayong Balita Parte kay Jesu-Cristo Suno kay

Marcos

1

Ang Pagwali ni Juan nga Manugbautiso

(Mat. 3:1-12; Luc. 3:1-18; Juan 1:19-28)

1 Amo ini ang Maayong Balita parte kay Jesu-Cristo nga Anak sang Dios. Nagsugod ini 2 sang matuman ang ginsulat ni Propeta Isaias parte sa ginhambal sang Dios sa iya Anak nga nagasiling, “Ipadala ko ang akon mensahero una sa imo sa pagpreparar sang imo alagyan.* 3 Magawali siya sing mabaskog sa kamingawan. Siling niya, ‘Ipreparar ninyo ang alagyan para sa Ginoo. Tadlunga ang dalan nga iya pagaagyan.’ ”†

4 Kag natuman ini sang pag-abot ni Juan nga manugbautiso didto sa kamingawan, nga sa diin nagwali siya sa mga tawo nga magpabautiso sila sa pagpakita sang ila paghinulsol para mapatawad ang ila mga sala. 5 Madamo gid nga mga tawo ang nagkadto kay Juan halin sa Jerusalem kag sa bilog nga probinsya sang Judea. Gintuad nila ang ila mga sala kag ginbautisohan sila ni Juan sa Suba sang Jordan. 6 Ang bayo ni Juan hinimo halin sa bulbol sang camel, kag ang iya paha panit. Ang iya ginakaon apan kag honey. 7 Amo ini ang iya ginapahibalo: “May magaabot nga nagasunod sa akon nga mas gamhanan pa sang sa akon kag indi gani ako takos nga mangin iya ulipon.”‡ 8 Nagsiling pa gid siya, “Ako nagabautiso sa inyo sa tubig, pero siya magabautiso sa inyo sa Espiritu Santo.”

Ang Pagbautiso kag Pagtentar kay Jesus

(Mat. 3:13–4:11; Luc. 3:21-22; 4:1-13)

9 Sang sadto nga tion, nag-abot si Jesus halin sa Nazaret nga sakop sang Galilea, kag nagpabautiso siya kay Juan sa Suba sang Jordan. 10 Pagtakas ni Jesus sa tubig, nakita niya dayon nga nag-abri ang langit, kag naghugpa sa iya ang Espiritu Santo sa dagway sang pating. 11 Kag may tingog nga nabatian halin sa langit nga nagasiling, “Ikaw ang akon hinigugma nga Anak. Nalipay gid ako sa imo.”

12 Sa gilayon ginpakadto siya sang Espiritu Santo sa kamingawan. 13 Kag didto siya nagtiner sa sulod sang 40 ka adlaw nga ginatentar ni Satanas. May mapintas nga mga sapat didto, pero ginbuligan siya sang mga anghel.

Gintawag ni Jesus ang Apat ka Mangingisda

(Mat. 4:12-22; Luc. 4:14-15; 5:1-11)

14 Sang napriso si Juan nga manugbautiso, nagkadto si Jesus sa Galilea kag nagwali sang Maayong Balita nga halin sa Dios. 15 Nagsiling siya, “Nag-abot na ang tion nga ginpropesiya sang mga propeta sang una. Malapit na§ ang paghari sang Dios. Gani maghinulsol kamo sa inyo mga sala kag magtuo sa Maayong Balita.”

16 Isa sadto ka adlaw, sang nagalakat si Jesus sa higad sang Dagat* sang Galilea, nakita niya ang mag-utod nga si Simon kag si Andres nga nagaladlad sang pukot. Mga mangingisda sila. 17 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sunod kamo sa akon kag himuon ko kamo nga mga mangingisda sang mga tawo.” 18 Sa gilayon ginbayaan nila ang ila mga pukot kag nagsunod sa iya.

19 Pagkatapos sadto, nagpadayon si Jesus sa paglakat, kag sa unhan nakita niya ang mag-utod nga si Santiago kag si Juan nga mga anak ni Zebedee. Ara sila sa ila sakayan nga nagakay-o sang ila pukot. 20 Gintawag dayon sila ni Jesus. Ginbayaan nila didto sa sakayan ang ila amay nga si Zebedee kag ang mga trabahador nila, kag nagsunod sila kay Jesus.

Ang Tawo nga may Malain nga Espiritu

(Luc. 4:31-37)

21 Nagkadto sila ni Jesus sa Capernaum. Pag-abot sang Adlaw nga Inugpahuway, nagsulod si Jesus sa simbahan sang mga Judio kag nagpanudlo. 22 Natingala gid ang mga tawo sa iya pagpanudlo, tungod nga nagatudlo siya nga may awtoridad, kag indi pareho sang mga manunudlo sang Kasuguan.

23 Sa mga tawo didto nga nagatilipon may isa nga ginagamhan sang mahigko nga espiritu nga nagsinggit, 24 “Jesus nga taga-Nazaret, ano ang labot mo sa amon? Nagkadto ka bala diri sa paglaglag sa amon? Kilala ko ikaw. Ikaw ang Balaan nga ginpadala sang Dios.” 25 Pero ginsabdong ni Jesus ang espiritu, “Maghipos ka kag magguwa sa iya!” 26 Ang ato nga tawo ginpakurog sang mahigko nga espiritu nga nagasinggit samtang nagaguwa sa iya. 27 Natingala gid ang mga tawo didto, gani nagsiling sila, “Ano ini? Bag-o ini nga klase sang pagpanudlo nga may gahom. Bisan ang mahigko nga mga espiritu ginamanduan niya kag nagatuman sa iya.” 28 Gani madasig nga naglapnag ang balita parte kay Jesus sa bilog nga probinsya sang Galilea.

Ginpang-ayo ni Jesus ang Madamo nga Tawo

(Mat. 8:14-17; Luc. 4:38-41)

29 Naghalin sila sa simbahan sang mga Judio kag nagkadto sa balay nila ni Simon kag ni Andres. Nag-upod man si Santiago kag si Juan. 30 Sang sadto nga tion, nagahigda ang ugangan nga babayi ni Simon, kay may hilanat siya. Kag ginsugid dayon nila ini kay Jesus. 31 Gani ginpalapitan siya ni Jesus kag gin-uyatan sa kamot kag ginpabangon. Nag-ayo dayon siya, kag ginhimusan niya sang pagkaon sila ni Jesus.

32 Pagkasalop sang adlaw, gindala sang mga tawo kay Jesus ang tanan nga nagamasakit kag ang mga ginagamhan sang mga demonyo. 33 Madamo gid nga mga tawo sa banwa ang nagtilipon sa puwertahan sang balay. 34 Gin-ayo ni Jesus ang madamo nga nagamasakit sang nagkalain-lain nga balatian, kag gintabog niya ang madamo nga demonyo. Wala niya pagtuguti nga maghambal ang mga demonyo, kay kilala nila kon sin-o siya.

Nagwali si Jesus sa Galilea

(Luc. 4:42-44)

35 Sang sunod nga adlaw, sang madulumdulom pa, nagbangon si Jesus kag nagkadto sa kamingawan kag nagpangamuyo. 36 Ginpangita siya ni Simon kag sang iya mga kaupod. 37 Pagkakita nila kay Jesus nagsiling sila, “Ginapangita ka sang tanan.” 38 Pero nagsiling siya sa ila, “Malakat kita sa malapit nga mga banwa para makawali man ako didto, kay amo ini ang kabangdanan nga nagkadto ako diri sa kalibutan.” 39 Gani ginlibot ni Jesus ang bilog nga Galilea nga nagawali sa mga simbahan sang mga Judio kag nagatabog sang mga demonyo sa mga tawo nga ila ginsudlan.

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga May Delikado nga Balatian sa Panit

(Mat. 8:1-4; Luc. 5:12-16)

40 May nagpalapit kay Jesus nga isa ka tawo nga may delikado nga balatian sa panit.† Nagluhod siya kay Jesus kag nagpakitluoy, “Kon gusto mo, mapaayo mo ako sa akon balatian para makabig ako nga matinlo.” 41 Naluoy gid si Jesus sa iya. Gani gintandog niya siya kag nagsiling, “Gusto ko. Magmatinlo ka!” 42 Sa gilayon nadula ang iya balatian kag nagtinlo siya.‡ 43 Ginpalakat dayon siya ni Jesus pagkatapos nga ginpaandaman niya siya. Siling niya, 44 “Indi ka gid magpanugid bisan kay sin-o parte sini, kundi magderetso ka sa pari kag magpatan-aw sa iya.§ Dayon maghalad ka sang halad nga ginsugo ni Moises sa pagpamatuod sa mga tawo nga matinlo ka na.” 45 Pero ato nga tawo naglakat kag nagsagi panugid parte sa natabo sa iya. Gani naglapnag ang balita parte sa natabo sa tawo hasta indi na makasulod si Jesus sa mga banwa, kay nagadinaguso ang mga tawo pakadto sa iya. Didto na lang siya nagtiner sa kamingawan. Pero padayon pa gihapon ang pagkadto sang mga tawo sa iya halin sa iban nga mga lugar.

2

Gin-ayo ni Jesus ang Paralitiko

(Mat. 9:1-8; Luc. 5:17-26)

1 Pagkaligad sang pila ka adlaw, nagbalik si Jesus sa Capernaum. Naglapnag ang balita nga ara siya sa iya ginaestaran. 2 Gani madamo nga tawo ang nagtilipon didto hasta nga napuno ang balay, kag bisan pa sa may puwertahan nagaginutok sila. Ginwali ni Jesus sa ila ang pulong sang Dios. 3 Karon may mga tawo nga nag-abot kag gindala sa iya ang isa ka paralitiko nga ginatuwangan sang apat ka tawo. 4 Pero tungod nga nagaginutok ang mga tawo indi sila makapalapit kay Jesus. Gani gin-guhaban nila ang atop sa ibabaw sang ginatindugan ni Jesus. Pagkatapos gintunton nila ang paralitiko nga nagahigda sa iya hiligdaan. 5 Pagkakita ni Jesus nga may pagtuo sila sa iya, nagsiling siya sa paralitiko, “Anak, ginpatawad na ang imo mga sala.” 6 Sang mabatian ini sang mga manunudlo sang Kasuguan nga nagapungko didto, nagsiling sila sa ila kaugalingon, 7 “Paano nga makahambal siya sang subong sina? Pag-insulto ina sa Dios. Wala sing bisan sin-o nga makapatawad sang mga sala kundi ang Dios lang.” 8 Sa gilayon nahibaluan ni Jesus ang ila hunahuna. Gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa nagahunahuna kamo sang subong sina? 9 Diin bala ang mas mahapos, ang magsiling sa paralitiko, ‘Ginpatawad na ang imo mga sala,’ ukon ang magsiling, ‘Magtindog ka, dal-a ang imo hiligdaan kag maglakat’? 10 Karon pamatud-an ko sa inyo paagi sa pag-ayo sa sini nga paralitiko nga ako nga Anak sang Tawo may gahom diri sa duta sa pagpatawad sang mga sala.” 11 Gani nagsiling siya sa paralitiko, “Magtindog ka, dal-a ang imo hiligdaan kag magpuli!” 12 Samtang nagatan-aw sila, nagbangon ang paralitiko kag gindala niya ang iya hiligdaan kag nagguwa. Natingala gid sila tanan kag gindayaw nila ang Dios. Siling nila, “Wala pa kami sing may nakita nga pareho sini.”

Gintawag ni Jesus si Levi

(Mat. 9:9-13; Luc. 5:27-32)

13 Pagkatapos sadto nagbalik liwat si Jesus sa higad sang Dagat sang Galilea. Madamo nga tawo ang nagpalapit sa iya, gani gintudluan niya sila. 14 Kag samtang nagalakat siya, nakita niya ang manugsukot sang buhis nga si Levi nga anak ni Alfeus. Didto siya nagapungko sa balayaran sang buhis. Nagsiling si Jesus sa iya, “Dali, sunod ka sa akon.” Kag nagtindog si Levi kag nagsunod kay Jesus.

15 Karon, samtang nagakaon si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa balay ni Levi, madamo nga manugsukot sang buhis kag iban pa nga ginakabig nga mga makasasala ang nag-upod sa ila kaon, kay madamo na ang nagasunod sa iya. 16 May mga manunudlo sang Kasuguan nga mga Pariseo nga didto man. Nakita nila si Jesus nga nagakaon upod sa mga manugsukot sang buhis kag sa iban pa nga ginakabig nga mga makasasala pareho sa mga manugsukot sang buhis. Nagpamangkot sila sa iya mga sumulunod, “Ngaa nagakaon siya upod sa mga tawo nga pareho sina?” 17 Nabatian ni Jesus ang ila pamangkot, gani ginsabat niya sila, “Ang tawo nga maayo ang lawas wala nagakinahanglan sang doktor, kundi ang nagamasakit lang. Gani wala ako nagkadto diri sa pagtawag sa mga nagakilala nga sila matarong, kundi sa mga makasasala.”

Ang Pamangkot Parte sa Pagpuasa

(Mat. 9:14-17; Luc. 5:33-39)

18 Ang mga sumulunod ni Juan nga manugbautiso kag ang mga Pariseo nagapuasa.* May mga tawo nga nagpalapit kay Jesus kag nagpamangkot, “Ngaa ang mga sumulunod ni Juan kag ang mga sumulunod sang mga Pariseo nagapuasa pero ang imo ya wala?” 19 Nagsabat si Jesus sa ila, “Mahimo bala nga magpuasa ang mga bisita sa kasal samtang kaupod pa nila ang nobyo? Siyempre, indi! 20 Pero magaabot ang tion nga ang nobyo kuhaon sa ila, kag amo na ina ang ila pagpuasa.” 21 Siling pa ni Jesus, “Indi maayo nga itukap ang bag-o nga tela sa daan nga bayo, kay kon malabhan magakulo ang bag-o nga tela kag magadako pa gid ang gisi. 22 Indi man maayo nga isulod ang bag-o nga bino sa daan nga suludlan nga panit. Kay mabusdik ang suludlan kag mausik ang bino, kag pareho nga indi na mapuslan. Sa baylo, ginasulod ang bag-o nga bino sa bag-o nga suludlan nga panit.”†

Ang Pamangkot Parte sa Adlaw nga Inugpahuway

(Mat. 12:1-8; Luc. 6:1-5)

23 Sang isa ka Adlaw nga Inugpahuway, samtang nagaagi sila ni Jesus sa kaumahan sang trigo, namuksi ang iya mga sumulunod sang mga uhay sang trigo. 24 Gani nagsiling ang mga Pariseo kay Jesus, “Tan-awa ang imo mga sumulunod! Ngaa ginahimo nila ang ginabawal nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway?” 25 Ginsabat sila ni Jesus, “Wala bala ninyo mabasahi sa Kasulatan ang ginhimo ni David sang siya kag ang iya mga kaupod gin-gutom kag nagkinahanglan sang pagkaon? 26 Nagsulod si David sa balay sang Dios sadtong panahon nga si Abiatar ang pangulo nga pari. Ginkaon ni David ang tinapay nga ginhalad sa Dios, kag ginpakaon man niya ang iya mga kaupod, bisan pa nga bawal ang magkaon sadto luwas lang sa mga pari.” 27 Kag nagsiling pa gid si Jesus, “Ginhimo ang Adlaw nga Inugpahuway para sa kaayuhan sang tawo. Wala ginhimo ang tawo para sa kaayuhan sang Adlaw nga Inugpahuway. 28 Gani, ako nga Anak sang Tawo may gahom sa pagsiling kon ano ang husto nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway.”

3

Ang Tawo nga Pingkaw ang Kamot

(Mat. 12:9-14; Luc. 6:6-11)

1 Sa liwat nagbalik si Jesus sa simbahan sang mga Judio kag may tawo didto nga pingkaw* ang kamot. 2 Tungod nga ang mga Pariseo nagapangita gid sang kabangdanan nga maakusar nila si Jesus, ginabantayan nila kon bala ayuhon niya ang ato nga tawo sa Adlaw nga Inugpahuway. 3 Nagsiling si Jesus sa tawo nga pingkaw, “Magpalapit ka diri sa atubangan.” 4 Pagkatapos nagpamangkot siya sa mga Pariseo, “Ano bala ang ginatugot sang aton Kasuguan sa Adlaw nga Inugpahuway: ang paghimo sang maayo sa mga tawo ukon ang paghimo sang malain? Ang pagluwas sang ila kabuhi ukon ang pagpatay?” Pero wala gid sing may nagsabat. 5 Gintulok sila ni Jesus nga may kaakig, pero nasubuan man siya tungod sang katig-a sang ila balatyagon. Dayon nagsiling siya sa tawo nga pingkaw, “Untaya ang imo kamot!” Gin-untay niya, kag nag-ayo ini. 6 Pagkatapos sadto, nagguwa ang mga Pariseo kag nagpakigkita sa mga miyembro sang partido ni Herodes. Nagplano sila kon paano nila mapatay si Jesus.

Madamo nga Tawo ang Nagtipon kay Jesus

7 Nagkadto si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa higad sang Dagat sang Galilea. Nagsunod sa ila ang madamo nga tawo nga halin sa Galilea kag sa Judea. 8 Madamo man ang naghalin sa Jerusalem, sa Idumea, sa tabok sang Suba sang Jordan, kag sa palibot sang Tyre kag Sidon, kay nabatian nila ang iya ginpanghimo. 9 Tungod sa kadamuon sang mga tawo ginsilingan niya ang iya mga sumulunod nga magpreparar sang sakayan para sa iya, agod nga kon magdinaguso sa iya ang mga tawo may masakyan siya. 10 Tungod nga madamo ang iya ginpang-ayo, ang tanan nga may masakit nagdinasok para makatandog sa iya. 11 Kag kon makita siya sang mga tawo nga ginagamhan sang mahigko nga mga espiritu, nagaluhod sila kag nagasinggit, “Ikaw ang Anak sang Dios!” 12 Pero ginpaandaman gid niya ang mahigko nga mga espiritu nga indi magpanugid kon sin-o siya.

Ginpili ni Jesus ang Dose ka Apostoles

(Mat. 10:1-4; Luc. 6:12-16)

13 Pagkatapos sadto, nagtaklad si Jesus sa bukid kag gintawag niya ang luyag niya nga pilion. Gani nagpalapit sila sa iya. 14 Dayon nagpili siya sang dose nga iya man gintawag nga mga apostoles† para mangin kaupod niya kag ipadala niya sa pagpangwali. 15 Ginhatagan niya sila sing gahom para magtabog sang mga demonyo. 16 Amo ini ang dose nga iya ginpili:‡ si Simon (nga iya gin-ngalanan nga Pedro), 17 si Santiago kag ang iya utod nga si Juan nga mga anak ni Zebedee (gin-ngalanan sila nga Boanerges nga ang buot silingon, mga anak sang daguob), 18 si Andres, si Felipe, si Bartolome, si Mateo, si Tomas, si Santiago nga anak ni Alfeus, si Tadeus, si Simon (nga sang una rebelde sa gobyerno sang Roma), 19 kag si Judas Iscariote§ nga amo ang nagtraidor kay Jesus.

Si Jesus kag si Satanas

(Mat. 12:22-32; Luc. 11:14-23; 12:10)

20 Dayon, nagpuli sila ni Jesus. Kag nagtilipon liwat ang mga tawo didto, gani si Jesus kag ang iya mga sumulunod wala na sing tiyempo bisan magkaon. 21 Pagkabati sang iya pamilya parte sa mga ginahimo ni Jesus, nagkadto sila didto para kuhaon siya, kay nagsiling ang mga tawo nga buang siya.

22 Ang mga manunudlo sang Kasuguan nga nag-abot halin sa Jerusalem nagsiling, “Ginsudlan siya ni Satanas* nga pangulo sang mga demonyo. Gani paagi sa gahom ni Satanas nagatabog siya sang mga demonyo.” 23 Gintawag ni Jesus ang mga tawo nga magpalapit sa iya, kag naghambal siya sa ila paagi sa sini nga mga paanggid, “Indi mahimo nga si Satanas magtabog sang iya mga kaupod. 24 Kon ang mga pumuluyo sang isa ka ginharian magbinahin-bahin kag mag-ilinaway, ina nga ginharian indi makapadayon. 25 Amo man ang matabo sa isa ka panimalay kon ang mga nagaestar dira magbinahin-bahin kag mag-ilinaway. 26 Gani kon si Satanas kag ang iya mga sakop magbinahin-bahin kag mag-ilinaway, ang iya ginharian indi man makapadayon kundi malaglag ini.

27 “Ang matuod, wala sing tawo nga sarang makasulod sa balay sang makusog nga tawo sa pagkuha sang iya mga pagkabutang kon indi niya anay paggapuson inang makusog nga tawo. Pero kon magapos na niya, makapagusto na siya sa pagkuha sang mga pagkabutang sa sina nga balay.†

28 “Nagasiling pa gid ako sing matuod, nga ang tanan nga klase sang sala kag pagpakalain mapatawad. 29 Pero ang bisan sin-o nga nagapakalain sa Espiritu Santo indi gid mapatawad. Ini nga sala indi gid mapatawad hasta san-o.” 30 Ginhambal ini ni Jesus kay nagasiling ang mga manunudlo sang Kasuguan nga ginagamhan siya kuno sang mahigko nga espiritu.

Ang Iloy kag ang mga Utod ni Jesus

(Mat. 12:46-50; Luc. 8:19-21)

31 Dayon nag-abot ang iloy kag ang mga utod ni Jesus. Samtang nagatindog sila didto sa guwa sang balay ginpatawag nila siya. 32 Madamo nga tawo didto ang nagapungko sa palibot ni Jesus. Siling sang mga tawo sa iya, “Ang imo iloy kag mga utod ara sa guwa kag ginapatawag ka nila.” 33 Siling niya, “Nahibaluan bala ninyo kon sin-o ang akon iloy kag mga utod?” 34 Nagtulok siya sa mga tawo nga nagapungko sa palibot niya kag nagsiling, “Amo ini sila ang akon iloy kag mga utod! 35 Ang bisan sin-o nga nagahimo sang kabubut-on sang Dios amo ang akon iloy kag mga utod.”

4

Ang Paanggid Parte sa Manugsab-og

(Mat. 13:1-9; Luc. 8:4-8)

1 Nagpanudlo liwat si Jesus sa higad sang dagat. Madamo gid nga mga tawo ang nagtilipon sa iya palibot. Gani nagsakay siya sa sakayan nga nagapundo kag nagpungko siya didto. Kag ang mga tawo nagpabilin sa higad sang dagat. 2 Madamo nga butang ang iya gintudlo sa ila paagi sa mga paanggid. 3 Siling niya, “Magpamati kamo! May isa ka mangunguma nga nagsab-og sang binhi. 4 Sa iya pagsab-og, ang iban nagtupa sa higad sang dalan, kag gintuka ini sang mga pispis. 5 Ang iban nagtupa sa kabatuhan. Hapaw lang ang duta sini, gani madali nga nagtubo ang binhi tungod kay manabaw ang duta. 6 Pero nalayong ini sang nainitan sang adlaw, kag tungod nga diutay lang ang gamot, nalaya. 7 Ang iban nga mga binhi nagtupa kag nagtubo sa duta nga may mga tunukon nga hilamon, pero pagdabong sang mga hilamon nalumos ang tanom, gani wala nakapamunga. 8 Ang iban pa gid nga mga binhi nagtupa sa maayo nga duta, kag nagtubo ini kag nagpamunga. Ang iban 30, ang iban 60, kag ang iban 100 ka pilo ang bunga.” 9 Siling pa ni Jesus sa ila, “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.”

Ang Katuyuan sang mga Paanggid

(Mat. 13:10-17; Luc. 8:9-10)

10 Pagpalauli sang mga tawo, ang dose ka apostoles kag ang iban pa gid nga nagaupod kay Jesus nagpamangkot sa iya kon ano ang kahulugan sang sadto nga paanggid. 11 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ang mga tinago nga kamatuoran parte sa paghari sang Dios ginasugid sa inyo nga maintiendihan ninyo, pero sa iban, ang tanan nga butang parte sa paghari sang Dios ginasugid sa ila paagi sa mga paanggid, 12 para matuman ang ginasiling sang Kasulatan nga,

“ ‘Sige lang ang ila tulok, pero indi sila makakita.

Sige lang ang ila pamati, pero indi sila makaintiendi.

Kay kon makaintiendi sila,

magahinulsol sila kag patawaron sila sang Dios.’ ”*

Ginpaathag ni Jesus ang Paanggid Parte sa Manugsab-og

(Mat. 13:18-23; Luc. 8:11-15)

13 Nagpamangkot dayon si Jesus sa ila, “Kon indi kamo makaintiendi sadto nga paanggid, paano ninyo maintiendihan ang iban ko pa nga mga paanggid? 14 Ang kahulugan sang akon paanggid amo ini: ang ginsab-og sang mangunguma amo ang pulong sang Dios. 15 Ang higad sang dalan nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga sang pagkabati nila sang pulong sang Dios, nag-abot man dayon si Satanas kag gin-agaw niya ang pulong sa ila tagipusuon. 16 Ang kabatuhan nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga sang pagkabati nila sang pulong sang Dios, ginbaton nila dayon ini nga may kalipay, 17 pero indi hugot sa ila tagipusuon. Gani wala magdugay ang ila pagtuo. Pag-abot sang pag-antos ukon paghingabot tungod sa ila nga pagbaton sa pulong sang Dios, nagbiya sila gilayon sa ila pagtuo. 18 Ang duta nga may mga tunukon nga hilamon nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios. 19 Ugaling tungod sa mga palaligban sa sini nga panahon kag paghimulat nga makamanggad, kag tungod sa sobra nga handom sang iban nga mga butang, nalipatan nila ang pulong sang Dios nga ila nabatian kag wala ini namunga sa ila kabuhi. 20 Pero ang maayo nga duta nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nagpamati sang pulong sang Dios kag ginbaton nila sa ila tagipusuon kag namunga sa ila kabuhi. Ang iban 30, ang iban 60, kag ang iban 100 ka pilo ang bunga.”

Ang Paanggid Parte sa Suga

(Luc. 8:16-18)

21 Nagpadayon pa gid sa paghambal si Jesus sa ila, “Kon ang tawo magsindi sang suga, wala niya ginatakluban sang sulukban ukon ginabutang sa idalom sang katre, kundi ginabutang niya sa tulungtungan. 22 Amo man ina nga wala sing tinago nga indi magguwa sa ulihi, kag wala sing sekreto nga indi mabuyagyag.† 23 Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.” 24 Nagsiling pa gid siya, “Pamatii ninyo ako sing maayo! Magahatag ang Dios sa inyo sing pag-intiendi suno sa inyo pagpamati, kag iya pa gani ini dugangan. 25 Kay ang tawo nga nagatuman sang iya nabatian nga kamatuoran pagahatagan pa gid sang pag-intiendi. Pero ang tawo nga wala nagatuman sa kamatuoran, bisan ang diutay nga iya naintiendihan kuhaon pa sa iya.”

Ang Paanggid Parte sa Binhi nga Nagtubo

26 Siling pa gid ni Jesus, “Ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka tawo nga nagsab-og sang binhi sa iya uma. 27 Samtang nagapadayon siya sa iya obra kada adlaw kag samtang nagatulog siya kada gab-i, ang mga binhi nga iya ginsab-og nagatubo bisan wala niya mahibalui kon paano. 28 Ang duta mismo amo ang nagapatubo kag nagapabunga sang mga tanom: nahauna ang dahon, dason ang uhay, kag sa ulihi ang matinggas nga bunga. 29 Kag kon luto na, ginaani sang tag-iya kay alanihon na.”

Ang Paanggid Parte sa Binhi sang Mustasa

(Mat. 13:31-32, 34; Luc. 13:18-19)

30 Nagpamangkot si Jesus sa ila, “Sa ano ta mapaanggid ang paghari sang Dios? Ano nga paanggid ang aton gamiton para mapaathag ini? 31 Ang paghari sang Dios pareho sa binhi sang mustasa.‡ Pinakagamay ini sa tanan nga binhi, 32 pero kon matanom na, nagatubo kag nagalabaw pa sa tanan nga ulutanon nga bisan ang mga pispis sarang makapugad sa iya mahandong nga mga sanga.”

33 Madamo pa gid nga mga paanggid nga pareho sini ang gin-gamit ni Jesus sa iya pagpanudlo sa mga tawo, suno lang sa ila maintiendihan. 34 Wala siya sing may ginhambal sa mga tawo nga indi paagi sa paanggid, pero ginapaathag niya ini tanan sa iya mga sumulunod kon silahanon na lang.

Ginpauntat ni Jesus ang Bagyo

(Mat. 8:23-27; Luc. 8:22-25)

35 Sang sirom na sadto nga adlaw, nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Dali, matabok kita sa pihak sang dagat.” 36 Gani ginbayaan sang iya mga sumulunod ang madamo nga tawo nga nagatilipon, kag naglarga sila kaupod ni Jesus nga didto na sa sakayan. May mga sakayan man didto nga nagdungan sa ila. 37 Kag samtang nagabiyahe sila, hinali lang nga nagbaskog ang hangin. Sige ang basya sang dalagko nga mga balod, kag daw sa mapuno na ang sakayan. 38 Pero si Jesus didto sa buli sang sakayan nga nagakatulog nga may ulunan. Ginpukaw nila siya. Siling nila, “Manunudlo, wala ka bala nagakabalaka nga malunod na kita?” 39 Gani nagbangon siya kag ginsabdong niya ang hangin kag ang balod. Siling niya, “Untat!” Kag nag-untat ang hangin kag naglinaw ang dagat. 40 Siling dayon ni Jesus sa ila, “Ngaa bala nahadlok kamo? Ano, wala pa gid bala kamo sing pagtuo sa akon?” 41 Kinulbaan gid sila, kag nagpinamangkutanay sila, “Sin-o gid ayhan ini nga bisan ang hangin kag ang mga balod nagatuman sa iya?”

5

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga may Malain nga mga Espiritu

(Mat. 8:28-34; Luc. 8:26-39)

1 Pagkatapos sadto nakaabot sila sa tabok sang Dagat*sang Galilea, sa lugar sang mga Gerasenhon.† 2 Sang nakapanaog na si Jesus sa sakayan, ginsugata siya sang isa ka tawo nga halin sa mga kuweba nga lulubngan. Ini nga tawo ginagamhan sang mahigko nga espiritu 3 kag didto siya nagaestar sa mga lulubngan. Wala na gid sing may makagapos sa iya, bisan makakadena sa iya. 4 Kay madamo na nga tion nga gin-gapos sang kadena ang iya mga tiil kag mga kamot, pero ginapamugto lang niya ini. Wala gid sing may makapugong sa iya. 5 Adlaw-gab-i, bisan ara siya sa mga kuweba nga lulubngan ukon sa mga bukid man, permi siya nagasinggit kag ginapilas niya ang iya lawas sang bato.

6 Pagkakita niya kay Jesus sa malayo, nagdalagan siya pakadto sa iya kag nagluhod. 7-8 Dayon nagsiling si Jesus sa espiritu nga nagagahom sa sadto nga tawo, “Ikaw nga mahigko nga espiritu, magguwa ka sa sini nga tawo!” Nagsinggit ang tawo, “Jesus, Anak sang Labing Mataas nga Dios, ano ang imo labot sa akon? Nagapakitluoy ako sa imo sa ngalan sang Dios nga indi mo ako pagsilutan.” 9 Ginpamangkot siya dayon ni Jesus, “Ano ang imo ngalan?” Nagsabat siya, “Ang akon ngalan si Panong kay madamo kami.” 10 Kag sige ang iya pagpakitluoy kay Jesus nga indi lang sila pagtabugon sa sadto nga lugar.

11 Malapit didto, may madamo nga baboy nga nagakaon sa banglid. 12 Nagpakitluoy kay Jesus ang mga demonyo nga nagasiling, “Tuguti na lang kami nga magsulod sa sina nga mga baboy.” 13 Gani gintugutan niya sila. Kag nagguluwa ang mahigko nga mga espiritu sa tawo kag nagsulod sa mga baboy. Dayon ang tanan nga baboy didto nga mga duha ka libo nagdinaguso padulhog sa banglid deretso sa tubig kag nagkalalumos.

14 Nagdinalagan ang mga manugsagod sang mga baboy kag ginpanugid nila sa mga tawo sa banwa kag sa kaumahan ang mga natabo nga ato. Gani nagkadto ang mga tawo didto kay Jesus para tan-awon kon ano ang natabo. 15 Pag-abot nila kay Jesus nakita nila ang tawo nga sadto anay gin-gamhan sang panong sang mga demonyo. Nagapungko siya nga may bayo kag husto na ang iya paminsaron. Gani hinadlukan sila. 16 Ang mga nakakita mismo sa natabo nagsugid sa mga tawo kon ano ang natabo sa tawo nga gin-gamhan anay sang mga demonyo kag ang natabo sa mga baboy. 17 Gani tungod sa sini nga hitabo, nagpakitluoy sila kay Jesus nga maghalin sa ila lugar. 18 Sang manugsakay na si Jesus sa sakayan, ang tawo nga gin-gamhan anay sang mga demonyo nagpakitluoy sa iya nga kon mahimo paupdon siya. 19 Pero wala siya pagtuguti ni Jesus, kundi ginsilingan siya, “Magpuli ka sa imo pamilya kag sugiran mo sila kon ano ang ginhimo sang Ginoo sa imo kag kon paano siya naluoy sa imo anay kahimtangan.”

20 Gani naglakat ang tawo kag nagkadto sa Decapolis. Kag didto ginpanugid niya ang ginhimo ni Jesus sa iya. Natingala gid ang tanan nga nakabati sa iya.

Ang Bata ni Jairus kag ang Babayi nga Nagtandog sang Bayo ni Jesus

(Mat. 9:18-26; Luc. 8:40-56)

21 Pagtabok liwat ni Jesus sa pihak sang dagat, madamo naman nga mga tawo ang nagtilipon didto sa iya. 22-23 Nag-abot man didto si Jairus nga isa ka manugdumala sang simbahan sang mga Judio. Pagkakita niya kay Jesus, nagluhod siya sa iya kag nagpakitluoy, “Ang akon bata nga dalagita daw mapatay na. Kon mahimo kadtui siya didto sa balay kag itungtong ang imo kamot sa iya, para mag-ayo siya kag mabuhi!” 24 Gani nag-upod si Jesus sa iya. Madamo gid nga mga tawo ang nag-upod kay Jesus kag nagadinaguso sila sa iya. 25 May babayi didto nga ginapangguwaan sang dugo sa sulod sang dose na ka tuig. 26 Puwerte gid ang iya pag-antos sa pihak sang iya pagpabulong sa nagkalain-lain nga manugbulong. Nagasto na niya ang tanan niya nga mga pagkabutang, pero wala gid siya mag-ayo. Nagdugang pa gid gani ang iya masakit. 27 Nabatian niya ang mga balita parte kay Jesus, gani nagdasok siya sa mga tawo sa likod dampi ni Jesus kag gintandog niya ang bayo ni Jesus, 28 kay naghunahuna siya, “Kon matandog ko lang bisan ang iya bayo, magaayo gid ako.” 29 Sa gilayon nag-untat ang pagpangguwa sang dugo sa iya, kag nabatyagan niya nga nag-ayo na siya sa iya masakit. 30 Nabatyagan ni Jesus nga may gahom nga nagguwa sa iya, gani nagliso siya kag nagsiling, “Sin-o ang nagtandog sa akon bayo?” 31 Nagsabat ang iya mga sumulunod, “Kadamo sang tawo nga nagadinaguso sa imo, ngaa nagapamangkot ka pa kon sin-o ang nagtandog sa imo?” 32 Pero nagpanulok-tulok pa gid siya kon sin-o ang nagtandog sa iya. 33 Tungod nga nahibaluan sang babayi kon ano ang natabo sa iya, nagpalapit siya kay Jesus nga nagakurog sa kahadlok. Nagluhod siya kag nagsugid sang matuod. 34 Dayon nagsiling si Jesus sa iya, “Anak, ang imo pagtuo nag-ayo‡ sa imo. Magpuli ka nga may kalinong, kay maayo ka na.”

35 Samtang nagahambal pa siya sa babayi, may nag-abot nga pila ka tawo halin sa balay ni Jairus. Siling nila kay Jairus, “Patay na ang imo bata. Indi na pagdisturbuha ang manunudlo.” 36 Pero wala nagsapak si Jesus sa sadto nga balita. Nagsiling siya kay Jairus, “Indi ka magkahadlok. Magtuo ka lang.” 37 Gani nagpadayon gid sila. Pero wala siya sang may ginpaupod luwas kay Pedro kag ang mag-utod nga si Santiago kag si Juan. 38 Pag-abot nila sa balay ni Jairus, nakita ni Jesus nga nagaginahod ang mga tawo. Ang iban nagahinibi kag ang iban nagapanalambiton. 39 Nagsulod sila ni Jesus sa balay, kag nagsiling siya sa mga tawo, “Ngaa nagaginahod kag nagahinibi kamo? Indi patay ang bata, kundi nagakatulog lang.” 40 Ginkadlawan nila si Jesus. Gani ginpaguwa niya ang tanan nga tawo kag ginpasulod niya sa kuwarto sang bata ang iya sini amay kag iloy, kag ang tatlo nga iya kaupod. 41 Dayon gin-uyatan niya ang kamot sang bata kag nagsiling, “Talitha, Koum,” nga kon sa aton pa, “Day, magbangon ka!” 42 Kag nagbangon dayon ang dalagita kag naglakat-lakat. (Ang dalagita nagaedad sang dose ka tuig). Tungod sa natabo, dako gid ang ila pagkatingala. 43 Pero ginmanduan sila ni Jesus nga indi gid magpanugid bisan kay sin-o parte sa natabo. Dayon ginsilingan niya sila nga hatagan sang pagkaon ang bata.

6

Ginsikway si Jesus sa Nazaret

(Mat. 13:53-58; Luc. 4:16-30)

1 Pagkatapos sadto, nagpuli si Jesus sa iya banwa, kag nag-upod sa iya ang iya mga sumulunod. 2 Pag-abot sang Adlaw nga Inugpahuway nagpanudlo siya sa simbahan sang mga Judio. Madamo nga tawo didto ang nakabati sa iya kag natingala gid sila. Siling nila, “Ngaa madamo sang nahibaluan ang tawo nga ini? Sa diin bala siya nakakuha sini nga kaalam? Kag ngaa makahimo siya sang mga milagro? 3 Indi bala siya ang panday nga anak ni Maria kag utod nila ni Santiago, Jose, Judas kag Simon? Kag indi bala ang mga utod niya nga mga babayi diri man nagapuli?” Gani indi gid sila magtuo sa iya. 4 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Ginatahod ang propeta bisan diin luwas lang sa iya kaugalingon nga banwa kag sa iya mga paryente kag panimalay.” 5 Amo ina nga wala siya makahimo sang mga milagro sa sadto nga lugar, luwas lang sa pila ka masakiton nga iya gintandog sang iya kamot kag nag-ayo. 6 Natingala siya nga indi sila magtuo sa iya.

Ginpadala ni Jesus ang Dose Niya ka Apostoles

(Mat. 10:5-15; Luc. 9:1-6)

Pagkatapos sadto naglibot si Jesus nga nagapanudlo sa mga baryo. 7 Gintawag niya ang dose niya ka apostoles kag ginpadala niya sila sing tagduha-duha. Ginhatagan niya sila sing awtoridad sa pagtabog sang mahigko nga mga espiritu. 8 Ginmanduan niya sila, “Indi kamo magdala sang bisan ano sa inyo paglakat kundi baston gid lang. Indi man kamo magdala sang pagkaon, kuwarta ukon bag. 9 Puwede kamo makasuksok sang sandalyas, pero indi kamo magdala sang ilislan nga bayo. 10 Kon padayunon kamo sa isa ka balay, dira gid lang kamo magdayon hasta maghalin kamo sa sina nga lugar. 11 Pero kon ang mga tawo sa isa ka lugar indi magbaton sa inyo kag indi magpamati sang inyo ginawali, bayai lang ninyo sila, kag sa paghalin ninyo, taktaka ninyo ang yab-ok sa inyo tiil bilang paandam kontra sa ila.” 12 Gani naglakat sila kag nagwali nga dapat maghinulsol ang mga tawo sa ila mga sala. 13 Madamo nga demonyo ang ila gintabog kag madamo nga masakiton ang ila ginhaplasan sang lana nga nag-alayo.

Ang Pagpatay kay Juan nga Manugbautiso

(Mat. 14:1-12; Luc. 9:7-9)

14 Nakaabot kay Haring Herodes ang mga balita parte kay Jesus tungod nga nagbantog na siya. Ang iban nagasiling nga si Jesus amo si Juan nga manugbautiso nga nabanhaw, amo ina nga may gahom siya sa paghimo sang mga milagro. 15 Pero nagasiling ang iban nga siya si Propeta Elias. Kag nagasiling pa gid ang iban nga siya isa ka propeta nga pareho sang mga propeta sang una.

16 Pero pagkabati ni Herodes sina nga mga balita, nagsiling siya, “Nabanhaw si Juan nga akon ginpapugutan sang ulo.” 17-18 Ginpapugutan ni Herodes sang ulo si Juan tungod sang dumot ni Herodias sa iya, kay amo ini ang natabo: Ginpangasawa ni Herodes si Herodias nga asawa sang iya utod nga si Felipe. Permi lang ginahambalan ni Juan si Herodes nga indi husto ang iya pagpangasawa sa asawa sang iya utod. Gani tungod kay Herodias, ginpadakop ni Herodes si Juan kag ginpapriso. 19 Kag tungod sa dumot ni Herodias kay Juan gusto niya nga ipapatay siya, pero indi niya mahimo tungod nga indi magsugot si Herodes. 20 Kay nahadlok si Herodes kay Juan tungod nga nahibaluan niya nga si Juan diosnon kag matarong nga tawo. Gani gin-apinan ni Herodes si Juan para indi maano. Gusto ni Herodes nga magpamati sa mga wali ni Juan bisan matuod nga ang iya mga nabatian nagapalibog sang iya ulo.

21 Sang ulihi nag-abot gid man ang tion nga ginahulat ni Herodias. Natabo ini sa kaadlawan ni Herodes. Nagpapunsyon si Herodes kag gin-imbitar niya ang mga opisyal sang Galilea, ang mga kumander sang Romanhon nga mga soldado, kag ang mga kilala nga mga tawo didto. 22 Sa tion na sang punsyon, nagsulod ang dalaga nga anak ni Herodias kag nagsaot. Nalipay gid si Herodes kag ang iya mga bisita. Gani nagsiling si Herodes sa dalaga, “Pangayo ka sa akon sang bisan ano nga imo naluyagan kag ihatag ko sa imo.” 23 Kag siling pa gid niya sa dalaga, “Ginasumpa ko nga bisan ano ang imo pangayuon sa akon ihatag ko sa imo, bisan katunga pa sang akon ginharian.” 24 Nagguwa ang dalaga kag nagpamangkot sa iya iloy kon ano ang iya pangayuon. Nagsabat ang iya iloy nga pangayuon niya ang ulo ni Juan nga manugbautiso. 25 Dayon nagdali-dali siya balik sa hari. Pag-abot niya didto nagsiling siya, “Gusto ko nga ihatag mo sa akon subong gid ang ulo ni Juan nga manugbautiso nga nabutang sa bandehado.” 26 Pagkabati sadto sang hari nagkasubo gid siya. Pero tungod nga nakapanumpa siya kag nabatian mismo sang iya mga bisita, indi niya gusto nga maguba ang iya promisa sa dalaga. 27 Sa gilayon ginsugo niya ang isa ka soldado nga dal-on sa iya ang ulo ni Juan. Gani naglakat ang soldado sa prisohan kag ginpugutan sang ulo si Juan. 28 Pagkatapos ginbutang niya sa bandehado ang ulo ni Juan kag ginhatag sa dalaga, kag ginhatag man sang dalaga sa iya iloy. 29 Pagkabati sang mga sumulunod ni Juan parte sa natabo, ginkadtuan nila kag ginkuha ang lawas ni Juan kag ginbutang sa lulubngan.

Ginpakaon ni Jesus ang 5,000 ka Tawo

(Mat. 14:13-21; Luc. 9:10-17; Juan 6:1-14)

30 Ang mga apostoles nga naglakat sa pagwali nagbalik kay Jesus. Ginsugid nila sa iya ang tanan nila nga ginhimo kag mga ginpanudlo. 31 Tungod sa kadamuon sang mga tawo nga nagapakadto-pakari, wala na gid sila sang tiyempo bisan sa pagkaon. Gani nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Dali, makadto kita sa kamingawan para makapahuway-huway kamo bisan dali lang.” 32 Gani nagsakay sila sa sakayan kag nagkadto sa kamingawan.

33 Pero nakilal-an sila sang madamo nga tawo nga nakakita sang ila paghalin. Gani nagdalagan ang mga tawo halin sa nagkalain-lain nga banwa pakadto sa lugar nga ginapakadtuan nila ni Jesus, kag nauna pa sila abot didto. 34 Sang pagpanaog ni Jesus sa sakayan, nakita niya ang madamo gid nga mga tawo. Naluoy gid siya sa ila, kay daw pareho sila sa mga karnero nga wala sing manugbantay. Gani gintudluan niya sila sang madamo nga butang. 35 Sang hapon na gid, nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod. Siling nila, “Hapon na gid, kag ari kita diri sa kamingawan. 36 Palakta na ang mga tawo sa mga baryo kag sa mga sityo sa palibot para makabakal sila sang ila pagkaon.” 37 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Kamo mismo ang maghatag sang pagkaon sa ila.” Nagsabat sila kay Jesus, “Mga walo ka bulan nga suweldo ang magasto sa tinapay nga ipakaon sa ila. Malakat bala kami kag magbakal sang sina nga kantidad sang tinapay?” 38 Nagsiling si Jesus sa ila, “Pila ka bilog ang inyo tinapay dira? Abi, tan-awa ninyo.” Sang mausisa nila nagsiling sila, “Lima ka tinapay, kag may duha ka isda.”

39 Dayon ginsugo ni Jesus ang iya mga sumulunod nga papungkuon sing grupo-grupo ang mga tawo sa hilamon. 40 Gani nagpulungko ang mga tawo sa tag-100 kag tag-50. 41 Dayon ginkuha ni Jesus ang lima ka tinapay kag duha ka isda, kag nagtangla siya sa langit kag nagpasalamat sa Dios. Pagkatapos ginpamihak-pihak niya ang tinapay kag ginhatag sa iya mga sumulunod para ipanagtag sa mga tawo. Kag ginpartida man niya ang isda sa tanan. 42 Nakakaon sila tanan kag nagkalabusog. 43 Pagkatapos kaon, gintipon nila ang mga nabilin nga tinapay kag isda, kag dose pa ka alat ang napuno. 44 Ang kadamuon sang mga lalaki lang nga nagkalaon 5,000.

Naglakat si Jesus sa Ibabaw sang Tubig

(Mat. 14:22-33; Juan 6:15-21)

45 Pagkatapos sadto, ginsugo ni Jesus ang iya mga sumulunod nga magsakay sa sakayan kag mag-una didto sa Betsaida, sa tabok sang dagat, samtang ginapapuli niya ang mga tawo. 46 Sang nakahalin na ang mga tawo, nagtaklad siya sa bukid para magpangamuyo. 47 Pagkagab-i, ang sakayan didto na sa tunga sang dagat, pero si Jesus didto pa sa takas nga nagaisahanon lang. 48 Nakita niya nga ginabudlayan sila sa pagbugsay, kay nagasugata ang hangin. Sang kaagahon na, nagkadto siya didto sa ila nga nagalakat sa ibabaw sang tubig. Maagi lang siya kuntani sa ila, 49-50 pero pagkakita nila nga may nagalakat sa ibabaw sang tubig, hinadlukan gid sila kag nagsinggit, “Bagat!” Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo magkahadlok, ako ini! Magpakaisog kamo!” 51 Dayon nagsakay siya sa sakayan kag nag-untat ang mabaskog nga hangin. Kag natingala gid sila, 52 tungod kay bisan nakita na nila ang milagro nga ginhimo niya sa tinapay, wala pa gid sila makaintiendi sang kahulugan sadto, kay nadulman pa ang ila hunahuna.

Ginpang-ayo ni Jesus ang mga Masakiton sa Genesaret

(Mat. 14:34-36)

53 Pag-abot nila sa pihak, nagdungka sila sa baybayon sa Genesaret sa diin ginpundo nila ang sakayan. 54 Pagpanaog nila, nakilala dayon sang mga tawo si Jesus. 55 Gani nagdali-dali ang mga tawo sa pagkadto sa palibot nga mga lugar kag ginpamutang nila sa mga hiligdaan ang mga masakiton kag gindala nila sa mga lugar nga mabatian nila nga didto si Jesus. 56 Bisan sa diin siya magkadto, sa mga sityo, sa mga baryo ukon sa mga banwa man, basta mabatian sang mga tawo nga didto siya, ginadala nila ang ila mga masakiton sa lugar nga ginatipunan permi sang mga tawo. Ginpangabay nila si Jesus nga tugutan niya ang mga masakiton nga tandugon siya bisan sa gaway-gaway* na lang sang iya bayo. Kag ang tanan nga nakatandog nag-ayo.

7

Mga Tradisyon sang mga Katigulangan

(Mat. 15:1-9)

1 May mga Pariseo kag pila ka manunudlo sang Kasuguan nga nag-abot halin sa Jerusalem nga nagtipon sa palibot ni Jesus. 2 Nakita nila nga ang iban sang mga sumulunod ni Jesus nagakaon nga wala nila ginhimo ang ritual sang pagpanghinaw sang kamot.

3 Ang mga Judio, labi na ang mga Pariseo, indi magkaon kon indi anay sila makapanghinaw sang ila mga kamot suno sa tradisyon sang ila mga katigulangan. 4 Indi man sila magkaon sang bisan ano nga naghalin sa tindahan kon indi anay sila makapanghinaw. Madamo pa gid ang ila mga pagsulundan pareho sang pagpanghugas sang mga tasa, kolon, kag mga saway nga mga lulutuan.

5 Gani nagpamangkot kay Jesus ang mga Pariseo kag ang mga manunudlo sang Kasuguan, “Ngaa ang imo mga sumulunod wala nagasunod sa tradisyon sang aton mga katigulangan? Nagakaon sila nga wala nila ginhimo ang ritual sang pagpanghinaw sang kamot.” 6 Ginsabat sila ni Jesus, “Matuod gid ang ginsiling sang Dios parte sa inyo nga mga hipokrito suno sa ginsulat ni Propeta Isaias,

“ ‘Ang mga tawo nga ini nagapadungog sa akon sa baba lang,

pero ang ila tagipusuon malayo sa akon.

7 Wala sing pulos ang ila pagsimba sa akon,

kay ang ila mga ginatudlo mga pagsulundan

nga ginhimo lang sang tawo.’*

8 Ginasikway ninyo ang sugo sang Dios, kag ang mga tradisyon sang tawo amo ang inyo ginatuman.”

9 Nagsiling pa gid si Jesus, “Maayo gid kamo magpadihot sa pagsikway sang ginapatuman sang Dios para masunod ninyo ang inyo mga tradisyon. 10 Pareho abi sini: nagsiling si Moises, ‘Tahura ang imo amay kag iloy,’† kag ‘Ang bisan sin-o nga magpakamalaot sa iya amay ukon iloy dapat patyon.’‡ 11 Pero kamo ya nagatudlo nga kon ang tawo maghambal sa iya ginikanan nga ang bulig nga ihatag kuntani niya sa ila Korban (buot silingon, inughatag sa Dios), 12 wala na ninyo siya ginaobligar nga magbulig sa ila. 13 Ginapakawalay pulos ninyo ang pulong sang Dios tungod sa inyo tradisyon nga ginpanubli ninyo sa inyo mga katigulangan. Kag madamo pa gid nga pareho sini ang inyo ginahimo.”

Ang Nagapahigko sa Tawo

(Mat. 15:10-20)

14 Gintawag liwat ni Jesus ang mga tawo kag ginsilingan, “Pamati kamo tanan sa akon, kag intiendiha ninyo ang akon ihambal. 15 Wala sing butang nga nagasulod sa tawo nga nagapahigko sa iya, kundi ang mga nagaguwa sa iya. 16 Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian!”§

17 Pagkatapos ginbayaan niya ang mga tawo kag nagsulod siya sa balay. Sang sa sulod na siya, ang iya mga sumulunod nagpamangkot sa iya kon ano ang kahulugan sadtong paanggid. 18 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ngaa, wala man bala kamo makaintiendi? Wala bala ninyo mahibalui nga ang bisan ano nga ginakaon indi makapahigko sa tawo?* 19 Kay wala man ina nagasulod sa iya tagipusuon kundi sa iya tiyan kag nagaguwa man sa iya lawas.” Sa sining ginhambal ni Jesus ginapahayag niya nga puwede kaunon ang tanan nga pagkaon. 20 Nagsiling pa gid siya, “Ang nagaguwa sa tawo amo ang nagapahigko sa iya. 21 Kay sa tagipusuon sang tawo nagahalin ang malain nga mga panghunahuna nga amo ang nagatulod sa iya sa pagpakigrelasyon nga imoral, pagpangawat, pagpatay, 22 pagpanginlalaki ukon pagpanginbabayi, pagkahisa, paghimo sang tanan nga kalainan, pagpangdaya, pagpagusto himo sang kalautan, pagkamahisaon, pagyaguta sa iya isigkatawo, pagpabugal, kag paghimo sang mga kabuangan. 23 Ini tanan nga kalainan nagahalin sa sulod sang tagipusuon sang tawo, kag amo ini ang nagapahigko sa iya.”

Ang Pagtuo sang Isa ka Babayi

(Mat. 15:21-28)

24 Dayon naghalin si Jesus sa Galilea kag nagkadto sa mga lugar nga malapit sa Tyre.† Pag-abot niya didto nagdayon siya sa isa ka balay, kag indi niya gusto nga mahibaluan sang mga tawo nga didto siya; pero indi gid ini matago. 25-26 Karon, may babayi nga Griego nga nakabati nga didto si Jesus. Ini nga babayi taga-Fenicia nga sakop sang Syria, kag ang iya lingguahe Griego. May anak siya nga babayi nga ginagamhan sang mahigko nga espiritu. Gani nagkadto siya kay Jesus kag nagluhod, kag nagpakitluoy nga kon mahimo tabugon niya ang demonyo sa iya anak. 27 Pero nagsiling si Jesus sa iya sa paanggid, “Kinahanglan nga pakaunon anay ang mga anak, kay indi maayo nga kuhaon ang pagkaon sang mga anak kag ihaboy sa mga ido.”‡ 28 Gani nagsiling ang babayi sa iya, “Husto ina Ginoo, pero bisan pa ang mga ido sa idalom sang lamisa nagakaon sang mga usik sang mga anak.” 29 Dayon nagsiling si Jesus sa iya, “Tungod sa imo sabat, sarang ka na makapuli. Nagguwa na ang demonyo sa imo anak.” 30 Nagpuli ang babayi kag naabtan niya ang iya anak nga nagahigda sa katre, kag ang demonyo nakaguwa na sa iya.

Gin-ayo ni Jesus ang Bungol kag Apa

31 Paghalin ni Jesus sa mga lugar nga sakop sang Tyre, nag-agi siya sa Sidon kag sa mga lugar nga sakop sang Decapolis. Pagkatapos nagderetso siya sa Dagat sang Galilea. 32 May tawo didto nga bungol kag apa nga gindala sang mga tawo kay Jesus. Nagpakitluoy sila sa iya nga itungtong niya ang iya kamot sa sini nga tawo. 33 Ginpain siya ni Jesus sa kadam-an, kag gin-gulo ni Jesus ang iya mga tudlo sa mga dulunggan sang tawo. Pagkatapos nagdupla siya kag gintandog ang dila sadtong lalaki. 34 Dayon nagtangla si Jesus sa langit kag nagginhawa sing madalom, kag nagsiling sa iya, “Effata!” Kon sa aton pa, “Magbukas ka!” 35 Pagkatapos sadto nakabati na siya kag maathag na ang iya paghambal. 36 Dayon ginbilinan niya ang mga tawo nga indi sila magpanugid bisan kay sin-o parte sa natabo. Pero bisan ginabawalan sila, nagdugang pa gani ang ila pagpalapnag sang balita sa mga tawo. 37 Dako gid ang katingala sang mga tawo. Siling nila, “Daw ano kaayo sang iya mga ginahimo! Bisan ang mga bungol napabati niya kag ang mga apa napahambal niya!”

8

Ginpakaon ni Jesus ang 4,000 ka Tawo

(Mat. 15:32-39)

1 Pagkatapos sang pila ka adlaw, nagtilipon naman ang madamo nga tawo didto kay Jesus. Sang wala na sila sang pagkaon, gintawag ni Jesus ang iya mga sumulunod kag ginsilingan, 2 “Naluoy gid ako sa sina nga mga tawo. Tatlo na ka adlaw nga nagaupod-upod sila sa akon kag wala na sila sing kalan-on. 3 Kon papulion ko sila nga gutom basi malipong sila sa dalan kay malayo gid ang ginhalinan sang iban sa ila.” 4 Nagsabat ang iya mga sumulunod, “Diin bala kita makakuha sang pagkaon diri sa kamingawan para ipakaon sa sini nga mga tawo?” 5 Pero nagpamangkot si Jesus sa ila, “Pila ka bilog ang inyo tinapay dira?” Nagsabat sila, “Pito.”

6 Dayon ginpapungko ni Jesus ang mga tawo sa duta. Ginkuha niya ang pito ka tinapay kag nagpasalamat sa Dios. Pagkatapos ginpamihak-pihak niya ini kag ginhatag sa iya mga sumulunod para ipanagtag sa mga tawo. 7 May pila man sila ka bilog nga magagmay nga mga isda. Ginpasalamatan man niya ini kag ginhatag sa iya mga sumulunod para ipanagtag sa mga tawo. 8 Nagkaon sila kag nagkalabusog. Pagkatapos gintipon nila ang tinapay nga sobra, kag nakapuno sila sang pito ka alat. 9 Ang mga lalaki lang nga nagkalaon mga 4,000. Pagkatapos sadto, ginpapuli ni Jesus ang mga tawo 10 kag nagsakay siya sa sakayan kaupod sang iya mga sumulunod kag nagkadto sa Dalmanuta.

Ginpangayuan si Jesus sang Milagro

(Mat. 16:1-4; Luc. 11:29-32)

11 Pag-abot nila didto, may mga Pariseo nga nagkadto kay Jesus kag nagpakigbais sa iya. Gusto nila nga tilawan si Jesus gani nagpangayo sila sa iya sang milagro halin sa Dios* bilang pamatuod nga ginpadala siya sang Dios. 12 Pero nagpanghayhay si Jesus kag nagsiling, “Ngaa bala nagapangayo sang milagro ang mga tawo sa sini nga henerasyon? Sa pagkamatuod, wala gid sang milagro nga ipakita sa ila!” 13 Dayon ginbayaan niya ato nga mga Pariseo. Nagbalik siya sa sakayan kag nagtabok liwat sa pihak sang dagat.

Ang Inugpahabok sang mga Pariseo kag ni Herodes

(Mat. 16:5-12)

14 Nalipatan sang iya mga sumulunod nga magdala sang tinapay luwas sa isa lang ka bilog nga nadala nila sa sakayan. 15 Ginpaandaman sila ni Jesus paagi sa paanggid, “Mag-andam gid kamo sa inugpahabok† sa tinapay sang mga Pariseo kag ni Haring Herodes.”‡ 16 Nagbinaisay sila nga nagasiling, “Ginhambal niya ato kay wala kita nakadala sang tinapay.” 17 Nahibaluan ni Jesus kon ano ang ginabaisan nila. Gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa ginabaisan ninyo nga wala kamo tinapay? Indi pa gid bala kamo makaintiendi? Mabudlay bala gihapon kamo paintiendihon? 18-19 May mga mata kamo, pero indi kamo makakita. May mga dulunggan kamo, pero indi kamo makabati. Wala gid bala ninyo madumdumi ang pagpamihak-pihak ko sang lima ka tinapay para sa 5,000 ka tawo? Pila bala ka alat ang napuno sang inyo natipon nga sobra?” Nagsabat sila, “Dose!” 20 Nagpamangkot pa gid si Jesus, “Kag ang pagpamihak-pihak ko sang pito ka tinapay para sa 4,000, pila bala ka alat ang napuno sang inyo natipon nga sobra?” Nagsabat sila, “Pito!” 21 Dayon nagsiling si Jesus, “Indi pa gihapon ninyo maintiendihan ang ginhambal ko parte sa inugpahabok?”

Gin-ayo ni Jesus ang Isa ka Bulag sa Betsaida

22 Pag-abot nila sa Betsaida may mga tawo didto nga nagdala sang bulag nga lalaki kay Jesus. Nagpakitluoy sila sa iya nga tandugon niya ang bulag para makakita. 23 Gani gin-uyatan niya ang kamot sang bulag kag gintuytuyan pakadto sa guwa sang Betsaida. Pag-abot nila sa guwa ginduplaan niya ang mga mata sang bulag. Dayon gintungtong niya ang iya mga kamot sa bulag kag nagpamangkot, “May nakita ka na bala?” 24 Nagtangla ang lalaki kag nagsiling, “Nakakita na ako sang mga tawo, pero daw sa mga kahoy nga nagalakat.” 25 Gani gintungtong liwat ni Jesus ang iya kamot sa mga mata sang bulag. Pagkatapos naghimutad sing maayo ang bulag kag nag-ayo ang iya mga mata. Maathag na ang tanan sa iya panulok. 26 Ginpapuli siya ni Jesus kag ginsilingan, “Indi ka na magbalik sa Betsaida.”§

Ang Ginhambal ni Pedro Parte kay Jesus

(Mat. 16:13-20; Luc. 9:18-21)

27 Pagkatapos sadto, nagkadto si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa mga baryo nga sakop sang Cesarea Filipos. Samtang nagalakat sila nagpamangkot si Jesus sa iya mga sumulunod, “Suno sa mga tawo, sin-o bala ako?” 28 Nagsabat sila, “May mga nagasiling nga ikaw si Juan nga manugbautiso. Ang iban nagasiling nga ikaw si Elias, kag ang iban pa gid nagasiling nga ikaw isa sa mga propeta.” 29 Dayon nagpamangkot siya sa ila, “Pero suno sa inyo sin-o bala ako?” Nagsabat si Pedro, “Ikaw ang Cristo!” 30 Dayon ginpaandaman sila ni Jesus nga indi gid magpanugid bisan kay sin-o parte sa iya.

Naghambal si Jesus Parte sa Iya Kamatayon kag Pagkabanhaw

(Mat. 16:21-28; Luc. 9:22-27)

31 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Ako nga Anak sang Tawo kinahanglan gid nga mag-antos sa pagahimuon sa akon sang mga manugdumala sang mga Judio, sang manugdumala nga mga pari, kag sang mga manunudlo sang Kasuguan. Sikwayon nila ako kag patyon, pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw ako.” 32 Ginpaathag gid niya ini sa ila. Pagkabati sadto ni Pedro, gindala niya si Jesus sa ulo-unhan kag ginsaway nga indi maghambal sina. 33 Pero nagliso si Jesus, nagtulok sa iya mga sumulunod, kag ginsabdong si Pedro, “Palayo ka sa akon, Satanas! Kay ang imo hunahuna indi iya sang Dios kundi iya sang tawo.”

34 Dayon gintawag niya ang mga tawo kaupod sang mga sumulunod niya nga magpalapit. Nagsiling siya sa ila, “Kon may tawo nga gusto magsunod sa akon, indi niya dapat pagpasulabihon ang iya kaugalingon. Kag dapat handa siya sa pag-atubang sa kamatayon* sa iya nga pagsunod sa akon. 35 Kay ang bisan sin-o nga luyag magluwas sang iya kabuhi madula niya ini. Pero ang bisan sin-o nga maghalad sang iya kabuhi tungod sa akon kag sa Maayong Balita makaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan. 36 Ano gid bala ang makuha sang tawo kon maangkon niya ang tanan nga butang diri sa kalibutan, pero mawala ang iya kabuhi? Wala gid! 37 Kay wala gid sang butang nga sarang niya mahatag para mapabalik niya ang iya kabuhi. 38 Ang bisan sin-o nga nagakahuya sa akon kag sa akon mga ginatudlo sa sini nga henerasyon, nga ang mga tawo malain kag indi diosnon, igakahuya ko man kon ako nga Anak sang Tawo magbalik na nga nagasilak sa gahom sang akon Amay, kag kaupod ko ang balaan nga mga anghel.”

9

1 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, may mga tawo diri nga indi pa mapatay hasta makita nila ang paghari sang Dios nga magaabot nga may gahom.”

Ang Pagbalhin sang Dagway ni Jesus

(Mat. 17:1-13; Luc. 9:28-36)

2 Pagkaligad sang anom ka adlaw, gindala ni Jesus sila ni Pedro, Santiago, kag Juan sa mataas nga bukid nga silahanon lang. Samtang nagatulok sila kay Jesus, nagbalhin ang iya dagway. 3 Ang iya bayo nagputi gid kag masilaw. Wala sing bisan sin-o diri sa kalibutan nga makapaputi pareho sadto. 4 Dayon nakita nila si Elias kag si Moises nga nagapakig-estorya kay Jesus. 5 Nagsiling si Pedro kay Jesus, “Manunudlo, maayo nga ari kami* diri. Mahimo kami sing tatlo ka payag, ang isa para sa imo, ang isa para kay Moises, kag ang isa pa gid para kay Elias.” 6 Amo ini ang iya ginsiling kay indi siya kahibalo kon ano ang iya dapat ihambal tungod kay ginkulbaan gid sila. 7 Dayon may nag-abot nga panganod kag ginlikupan sila. Kag may nabatian sila nga tingog halin sa panganod nga nagasiling, “Amo ini ang akon hinigugma nga Anak. Pamatii ninyo siya!” 8 Sa gilayon nagtulok sila sa palibot, pero wala sila sing may nakita kundi si Jesus lang.

9 Sang nagapadulhog na sila sa bukid, ginmanduan sila ni Jesus, “Indi gid kamo magpanugid bisan kay sin-o parte sa inyo nakita samtang ako nga Anak sang Tawo wala pa mabanhaw.” 10 Gani wala gid nila ginpanugid ang mga natabo nga ato. Pero sang silahanon na lang, nagpinamangkutanay sila kon ano ang kahulugan sang iya ginsiling nga mabanhaw. 11 Nagpamangkot sila kay Jesus, “Ngaa bala nagasiling ang mga manunudlo sang Kasuguan nga kinahanglan mag-abot anay si Elias sa wala pa mag-abot ang Cristo?” 12-13 Nagsabat si Jesus sa ila, “Husto ina, kinahanglan nga mag-abot anay si Elias para ipreparar niya ang tanan nga butang. Pero sugiran ko kamo, si Elias nag-abot na. Ginhimo sang mga tawo sa iya ang ila gusto suno sa nasulat parte sa iya. Pero ngaa bala nasulat man nga ako nga Anak sang Tawo kinahanglan nga mag-agi sing madamo nga pag-antos kag sikwayon sang mga tawo?”

Gin-ayo ni Jesus ang Bata nga may Malain nga Espiritu

(Mat. 17:14-21; Luc. 9:37-43)

14 Pagbalik nila ni Jesus sa mga sumulunod nga nabilin, nakita nila nga madamo nga tawo ang nagatipon didto sa ila. Didto man ang pila ka manunudlo sang Kasuguan nga nagapakigbais sa mga sumulunod ni Jesus. 15 Pagkakita sang mga tawo kay Jesus natingala gid sila, gani nagdinalagan sila pakadto sa iya para abiabihon siya. 16 Dayon nagpamangkot si Jesus sa ila, “Ano ang inyo ginabaisan?” 17 May isa ka tawo didto nga nagsabat, “Manunudlo, gindala ko diri sa imo ang akon bata nga lalaki kay ginagamhan siya sang espiritu nga nagapaapa sa iya. 18 Kon atakihon siya sang espiritu nagakatumba siya sa duta, nagabura ang iya baba, kag nagabagrot ang iya mga ngipon, pagkatapos nagatiskog siya dayon. Ginpangabay ko ang imo mga sumulunod nga tabugon nila ang espiritu pero indi sila makasarang.” 19 Dayon nagsiling si Jesus, “Kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon wala gid sing pagtuo! Hasta san-o pa bala ang akon pag-antos sa inyo? Dal-a ninyo diri ang bata.” 20 Gani gindala nila ang bata didto sa iya. Pagkakita sang espiritu kay Jesus, ginpakurog niya ang bata, gintumba kag ginpaligid sa duta nga nagabura ang iya baba. 21 Ginpamangkot ni Jesus ang amay sang bata, “San-o pa nga nagaamo sini ang bata?” Nagsabat ang amay, “Halin sang gamay pa siya. 22 Permi lang siya ginahaboy sa kalayo kag ginatagbong sa tubig sang malain nga espiritu para patyon. Pero kon may mahimo ka, kaluoyi kag buligi man kami!” 23 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ngaa nagasiling ka nga kon may mahimo ako? Ang tanan nga butang mahimo ko sa tawo nga nagatuo sa akon.” 24 Dayon nagsabat ang amay sang bata, “Nagatuo ako, pero buligi ako sa akon pagpangduhaduha.”

25 Pagkakita ni Jesus nga nagdinaguso na ang mga tawo pakadto sa iya, nagsiling siya sa mahigko nga espiritu, “Ikaw nga espiritu nga nagapaapa kag nagapabungol sa bata, ginamanduan ko ikaw nga magguwa sa iya kag indi na gid magbalik sa iya!” 26 Nagsinggit ang espiritu kag ginpakurog niya sing mabaskog ang bata kag nagguwa. Ang bata daw patay na, gani nagsiling ang kadam-an, “Patay na siya!” 27 Pero gin-uyatan ni Jesus ang kamot sang bata kag ginpabangon, kag nagtindog ang bata.

28 Sang pagsulod ni Jesus sa balay nga ila ginadayunan, nagpamangkot sa iya ang iya mga sumulunod sang silahanon na lang, “Ngaa bala indi namon matabog ang espiritu sa bata?” 29 Nagsabat siya sa ila, “Ato nga klase sang espiritu mapaguwa lang paagi sa pangamuyo.”

Naghambal Liwat si Jesus Parte sa Iya Kamatayon

(Mat. 17:22-23; Luc. 9:43b-45)

30 Naghalin sila sa sadto nga lugar kag nag-agi sa Galilea. Indi niya luyag nga mahibaluan sang mga tawo nga didto siya, 31 kay nagatudlo siya sa iya mga sumulunod. Nagsiling siya sa ila, “Ako nga Anak sang Tawo itugyan sa mga tawo nga magapatay sa akon. Pero pagkatapos sang tatlo ka adlaw mabanhaw ako.” 32 Ang iya mga sumulunod wala makaintiendi kon ano ang iya buot silingon. Pero natahap sila nga magpamangkot sa iya.

Sin-o gid ang Labaw sa Tanan?

(Mat. 18:1-5; Luc. 9:46-48)

33 Nag-abot sila sa Capernaum. Sang didto na sila sa balay, nagpamangkot si Jesus sa ila, “Ano bala ang inyo ginabaisan sa dalan samtang nagalakat kamo?” 34 Pero naghipos lang sila tungod kay nagbinaisay sila kon sin-o gid sa ila ang labaw sa tanan. 35 Gani nagpungko si Jesus kag gintawag niya ang dose ka apostoles. Dayon nagsiling siya sa ila, “Kon sin-o sa inyo ang gusto nga mangin pangulo, kinahanglan magpaubos siya kag mangin suluguon sang tanan.” 36 Dayon nagkuha siya sang bata nga gamay kag ginbutang niya sa ila tunga. Ginsabak niya dayon ang bata kag nagsiling sa ila, 37 “Ang bisan sin-o nga nagabaton sa bata nga pareho sini tungod sa akon,† nagabaton man sa akon. Kag ang nagabaton sa akon nagabaton man sa akon Amay nga nagpadala sa akon.”

Ang Indi Kontra sa Aton Nagadampig sa Aton

(Luc. 9:49-50)

38 Nagsiling si Juan sa iya, “Manunudlo, nakakita kami sang isa ka tawo nga nagatabog sang mga demonyo sa imo ngalan.‡ Ginpauntat namon siya kay indi naton siya kaupod.” 39 Pero nagsiling si Jesus, “Pabay-i lang ninyo siya kay wala sing may nagahimo sang milagro sa akon ngalan nga maghambal man dayon sang malain kontra sa akon. 40 Ang bisan sin-o nga wala nagakontra sa aton nagadampig sa aton. 41 Sa pagkamatuod, ang bisan sin-o nga maghatag sa inyo sang bisan isa lang ka baso nga tubig tungod kay kamo iya ni Cristo, ina nga tawo magabaton gid sang iya balos.

Mga Kabangdanan sang Pagpakasala

(Mat. 18:6-9; Luc. 17:1-2)

42 “Pero ang bisan sin-o nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sining magagmay nga mga kabataan nga nagatuo sa akon, maayo pa sa iya nga higtan ang iya liog sang galingan nga bato kag itagbong siya sa dagat. 43-44 Kon ang imo kamot amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, utda ina! Mas maayo pa nga isa lang ang imo kamot pero may kabuhi ka nga wala sing katapusan sang sa duha ang imo kamot pero makadto ka man lang sa impyerno. Ang kalayo didto indi gid mapatay.§ 45-46 Kon ang imo tiil amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, utda ina! Mas maayo pa nga isa lang ang imo tiil pero may kabuhi ka nga wala sing katapusan sang sa duha ang imo tiil pero ipilak ka sa impyerno.* 47 Kag kon ang imo mata amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, lukata ina! Mas maayo pa nga isa lang ang imo mata pero masakop ka sa paghari sang Dios sang sa duha ang imo mata pero ipilak ka man lang sa impyerno. 48 Ang mga ulod didto wala sing kamatayon kag ang kalayo wala nagakapatay.†

49 “Kay pagaasinan ang tanan paagi sa kalayo.‡ 50 Ang asin maayo, pero kon maglain ang iya sabor, wala na sing may mahimo para mapabalik pa ang iya sabor. Kag kon paano ang asin nagabulig sa aton, dapat pareho man kamo sa asin nga nagabulig sa isa kag isa nga mangin maayo ang inyo relasyon.”

10

Ang Pagpanudlo ni Jesus Parte sa Pagbulagay

(Mat. 19:1-12; Luc. 16:18)

1 Dayon naghalin si Jesus sa Capernaum kag nagkadto sa mga lugar nga sakop sang Judea, kag nagtabok siya sa Suba sang Jordan. Madamo naman nga mga tawo ang nagtilipon didto sa iya kag gintudluan niya sila pareho sang masami niya nga ginahimo.

2 May mga Pariseo nga nagkadto man didto sa pagtilaw* kay Jesus. Gani nagpamangkot sila, “Tugot bala sa Kasuguan nga bulagan sang lalaki ang iya asawa?” 3 Ginsabat sila ni Jesus paagi sa isa ka pamangkot, “Ano bala ang sugo sa inyo ni Moises?” 4 Nagsabat sila, “Nagtugot si Moises nga puwede bulagan sang lalaki ang iya asawa, basta makahimo lang siya sang kasulatan sang pagbulagay.”† 5 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ginsulat ni Moises sa inyo ini nga sugo tungod nga matig-a ang inyo ulo. 6 Pero sang ginsuguran, sang pagtuga sa kalibutan, ‘ginhimo sang Dios ang tawo nga lalaki kag babayi.’‡ 7 ‘Amo ina ang rason nga bayaan sang lalaki ang iya amay kag iloy kag mag-upod sa iya asawa, 8 kag sila nga duha mangin isa.’§ Indi na sila duha kundi isa. 9 Gani indi dapat bulagon sang tawo ang gin-isa sang Dios.”

10 Pag-abot nila sa balay, nagpamangkot naman ang mga sumulunod parte sa sadto nga butang. 11 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kon bulagan sang lalaki ang iya asawa kag magpangasawa sang iban, nagapanginbabayi siya kag nakasala sa iya una nga asawa. 12 Kag kon bulagan sang babayi ang iya bana kag magpamana sang iban, nagapanginlalaki siya.”

Ginbendisyunan ni Jesus ang Magagmay nga mga Bata

(Mat. 19:13-15; Luc. 18:15-17)

13 May mga tawo nga nagdala sang ila magagmay nga mga bata kay Jesus para tungtungan niya sang iya kamot kag bendisyunan. Pero ginsaway sila sang mga sumulunod ni Jesus. 14 Pagkakita ni Jesus sa natabo, nangakig siya kag nagsiling sa iya mga sumulunod, “Pabay-i lang ninyo ang mga bata nga magpalapit sa akon. Indi ninyo sila pagpunggi, kay ang mga pareho sa ila nasakop sa paghari sang Dios. 15 Sa pagkamatuod, ang bisan sin-o nga indi magpasakop sa paghari sang Dios pareho sang pagpasakop sang mga bata nga ini indi gid malakip sa paghari sang Dios.” 16 Dayon ginpangkugos niya ang mga bata, gintungtong niya ang iya kamot sa ila kag ginbendisyunan sila.

Ang Tawo nga Manggaranon

(Mat. 19:16-30; Luc. 18:18-30)

17 Sang manuglakat na si Jesus, may tawo nga nagdalagan palapit sa iya kag nagluhod. Dayon nagpamangkot ang tawo, “Maayo nga Manunudlo, ano bala ang akon himuon para maangkon ko ang kabuhi nga wala sing katapusan?” 18 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ngaa nagasiling ka nga maayo ako? Wala gid sing bisan sin-o nga maayo kundi ang Dios lang. 19 Kon parte sa imo pamangkot, nahibaluan mo naman ang ginasiling sang Kasuguan: ‘Indi ka magpatay, indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpangawat, indi ka magsaksi sing butig, indi ka magpangdaya, tahuron mo ang imo amay kag iloy.’ ”* 20 Nagsabat siya kay Jesus, “Manunudlo, ina tanan ginatuman ko halin sang bata pa ako.” 21 Gintulok siya ni Jesus nga may paghigugma kag ginsilingan, “Isa pa ka butang ang kulang sa imo. Pauli ka kag ibaligya ang imo mga pagkabutang, kag ang kuwarta ipanagtag mo sa mga imol. Sa sini nga paagi makaangkon ka sang manggad sa langit. Dayon magbalik ka kag magsunod sa akon.” 22 Nagkasubo gid ang tawo sang pagkabati niya sadto kag naghalin siya nga masinulub-on, kay madamo ang iya manggad.

23 Sang makahalin na ang tawo, nagpanulok-tulok si Jesus sa palibot kag nagsiling sa iya mga sumulunod, “Mabudlay gid para sa mga manggaranon nga magpasakop sa paghari sang Dios.” 24 Natingala ang mga sumulunod sa iya ginhambal. Gani nagpadayon siya sa pagsiling, “Mga anak, daw ano kabudlay ang magpasakop sa paghari sang Dios. 25 Mas mahapos pa nga mag-agi ang camel sa buho sang dagom sang sa magpasakop ang manggaranon sa paghari sang Dios.” 26 Natingala gid sila kag nagsiling, “Ti kon amo sina, sin-o na lang ang maluwas?” 27 Gintulok sila ni Jesus kag ginsilingan, “Kon sa tawo lang indi gid ini mahimo, pero indi ini mabudlay sa Dios, kay ang tanan nga butang mahimo niya.”

28 Nagsiling si Pedro sa iya, “Ti kami, ginbayaan namon ang tanan kag nagsunod sa imo.” 29 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, wala sing tawo nga nagbiya sa iya balay, mga utod, iloy, amay, mga bata, ukon mga duta tungod sa akon kag sa Maayong Balita, 30 nga indi makabaton sang madamo pa gid nga balos sa sini nga panahon: mga balay, mga utod, mga iloy, mga bata, mga duta, kag pati mga paghingabot; kag sa palaabuton makabaton man sang kabuhi nga wala sing katapusan. 31 Madamo nga dungganon subong nga sa ulihi mangin kubos, kag madamo nga kubos subong nga sa ulihi mangin dungganon.”

Ang Ikatlo nga Paghambal ni Jesus Parte sa Iya Kamatayon

(Mat. 20:17-19; Luc. 18:31-34)

32 Samtang nagataklad sila pakadto sa Jerusalem, nagauna si Jesus sa ila. Ginakulbaan ang iya mga sumulunod, kag ginahadlukan gid ang iban nga nagasunod sa iya. Ginpain niya liwat ang iya dose ka apostoles kag ginsugiran niya sila kon ano ang matabo sa iya. 33 Nagsiling siya sa ila, “Pamati kamo! Nagapataklad kita sa Jerusalem kag ako nga Anak sang Tawo itugyan didto sa manugdumala nga mga pari kag mga manunudlo sang Kasuguan. Sentensyahan nila ako nga patyon kag itugyan sa mga tawo nga indi Judio. 34 Yagutaon nila ako, duplaan, hanuton, kag dayon patyon. Pero pagkaligad sang tatlo ka adlaw mabanhaw ako.”

Ang Ginapangayo ni Santiago kag ni Juan

(Mat. 20:20-28)

35 Nagpalapit sa iya si Juan kag si Santiago nga mga anak ni Zebedee kag nagsiling, “Manunudlo, may pangayuon kuntani kami sa imo.” 36 Nagsabat si Jesus sa ila, “Ano ang inyo pangayuon sa akon?” 37 Nagsiling sila, “Kon maghari ka na, palihog papungkua kami nga duha sa imo tupad; ang isa sa tuo kag ang isa sa wala.” 38 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Wala kamo kahibalo kon ano ang inyo ginapangayo. Masarangan bala ninyo ang mga pag-antos nga antuson ko? Kag masarangan man bala ninyo ang mga kalisod nga pagaagyan ko?”† 39 Nagsabat sila, “Huo, masarangan namon.” Nagsiling si Jesus sa ila, “Masarangan ninyo gani, 40 pero indi ako ang nagapili kon sin-o ang mapungko sa akon tuo kag sa akon wala, kay may ara na nga gintigan-an para sini.”

41 Pagkabati sang napulo ka sumulunod kon ano ang ila ginpangayo, nangakig gid sila kay Santiago kag kay Juan. 42 Gani gintawag sila tanan ni Jesus kag ginsilingan, “Nahibaluan ninyo nga ang mga manugdumala sang mga nasyon may gahom sa ila mga sakop kag pagusto lang sila kon ano ang ila himuon sa ila. 43 Pero indi amo ini ang sa inyo. Kay kon sin-o sa inyo ang gusto nga mangin gamhanan, dapat mangin suluguon siya ninyo. 44 Kag kon sin-o sa inyo ang gusto nga mangin pangulo, dapat mangin ulipon siya sang tanan. 45 Kay bisan pa gani ako nga Anak sang Tawo wala nagkadto diri sa kalibutan para alagaran, kundi mag-alagad kag maghatag sang akon kabuhi para matubos ang madamo nga tawo.”

Gin-ayo ni Jesus ang Bulag nga si Bartimeus

(Mat. 20:29-34; Luc. 18:35-43)

46 Nag-abot sila ni Jesus sa Jerico. Kag sang nagapaguwa na si Jesus sa sini nga banwa kaupod sang iya mga sumulunod kag sang madamo nga tawo, may isa ka bulag didto nga nagapungko kag nagapakilimos sa higad sang dalan. Siya si Bartimeus nga anak ni Timeus. 47 Pagkabati niya nga nagaagi si Jesus nga taga-Nazaret, nagsinggit siya, “Jesus, kaliwat ni David,‡ kaluoyi ako!” 48 Madamo nga tawo didto ang nagsaway sa iya nga maghipos. Pero gintuduhan pa gid gani niya singgit, “Kaliwat ni David, kaluoyi ako!” 49 Nagpundo si Jesus kag nagsiling, “Dal-a ninyo siya diri sa akon.” Gani gintawag nila ang bulag, kag nagsiling sila, “Magkalipay ka, tindog kay ginatawag ka ni Jesus.” 50 Ginhaboy niya ang iya pangtabon nga panapton kag nagdali-dali siya palapit kay Jesus. 51 Dayon nagsiling si Jesus sa iya, “Ano bala ang imo gusto nga himuon ko sa imo?” Nagsabat ang bulag, “Manunudlo, gusto ko nga makakita.” 52 Dayon ginsilingan siya ni Jesus, “Lakat ka; ang imo pagtuo nag-ayo§ sa imo.” Sa gilayon nakakita siya kag nagsunod kay Jesus sa dalan.

11

Ang Madinalag-on nga Pagsulod ni Jesus sa Jerusalem

(Mat. 21:1-11; Luc. 19:28-40; Juan 12:12-19)

1 Sang malapit na sila ni Jesus sa Jerusalem kag nakaabot na sa mga baryo sang Betfage kag Betania, sa Bukid sang mga Olibo, ginpauna ni Jesus ang duha niya ka sumulunod kag 2 ginsilingan, “Mag-una kamo didto sa sunod nga baryo. Pagsulod ninyo, may makita kamo nga bataon nga donkey nga nahigot. Wala pa gid ini masakyi. Hubari ninyo kag dal-a diri. 3 Kon may magpamangkot sa inyo, ‘Ngaa ginahimo ninyo ina?’ sabton ninyo, ‘Kinahanglan ini sang Ginoo kag iuli man ini dayon.’ ” 4 Gani naglakat sila, kag pag-abot nila didto sa baryo nakita nila ang bataon nga donkey sa higad sang dalan nga nahigot sa puwertahan sang isa ka balay. Sang ginahubaran na nila ang donkey, 5 ginpamangkot sila sang mga tawo nga nagatilindog didto, “Hoy, ano ang inyo ginahimo dira? Ngaa ginahubaran ninyo ang donkey?” 6 Kag ginsabat nila ang mga tawo suno sa ginsiling ni Jesus. Gani ginpabay-an sila sang mga tawo. 7 Pagkatapos sadto gindala sang duha ka sumulunod ang donkey kay Jesus. Pag-abot didto, ginhapinan nila ini sang ila mga panapton kag ginsakyan dayon ni Jesus. 8 Madamo nga tawo ang naghumlad sang ila mga panapton sa dalan, kag ang iban nagladlad sang mga sanga nga ila gintapas halin sa uma bilang pagpadungog kay Jesus. 9 Ang nagauna kay Jesus kag ang nagasunod nagasinggit,

“Dayawon ta ang Dios!”

“Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala!”*†

10 “Ginapakamaayo sang Dios ang palaabuton nga ginharian sang aton katigulangan nga si David!”

“Dayawon ta ang Dios!”

11 Pag-abot ni Jesus sa Jerusalem, nagkadto siya sa templo. Nagpanan-aw tan-aw siya sa tanan nga butang didto. Pagkatapos, tungod nga madali na lang magsalop ang adlaw, nagguwa siya kag nagkadto sa Betania upod sa iya dose ka apostoles.

Ginpakamalaot ni Jesus ang Kahoy nga Higera

(Mat. 21:18-19)

12 Pagkaaga, sang paghalin nila sa Betania pabalik sa Jerusalem, gin-gutom si Jesus. 13 May nakita siya nga kahoy nga higera nga madabong ang dahon. Gani ginkadtuan niya kon may bunga. Pero wala siya sing may nakita nga bunga kundi puro lang dahon, kay indi pa ato tion nga inugpamunga. 14 Dayon nagsiling si Jesus sa higera, “Wala na sing may makakaon sang imo bunga hasta san-o!” Nabatian sang iya mga sumulunod ang iya ginhambal.

Nagkadto si Jesus sa Templo

(Mat. 21:12-17; Luc. 19:45-48; Juan 2:13-22)

15 Pag-abot nila sa Jerusalem, nagkadto si Jesus sa templo. Gintabog niya ang mga tawo nga nagapamakal kag nagabaligya didto. Ginpamaliskad niya ang mga lamisa sang mga manugbaylo sang kuwarta kag ang mga pulungkuan sang mga manugbaligya sang mga pating nga inughalad. 16 Indi siya magtugot nga manglaktod ang mga tawo sa templo nga nagadala sang ila mga inugbaligya. 17 Dayon gintudluan niya ang mga tawo didto sa templo. Siling niya, “Indi bala nga nagsiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay tawgon nga balay nga palangamuyuan para sa tanan nga nasyon’‡? Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan.§”

18 Ang ginhimo nga ato ni Jesus nabatian sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manunudlo sang Kasuguan. Gani nagpangita sila sang paagi para patyon siya. Pero hinadlukan sila sa iya kay natingala gid ang mga tawo sa iya mga ginapanudlo.

19 Sang sirom na, nagguwa si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa siyudad.

Ang Leksyon Parte sa Kahoy nga Higera

(Mat. 21:20-22)

20 Pagkaaga, sang nagapabalik sila pa-Jerusalem, didto naman sila nag-agi sa kahoy nga higera, kag nakita nila nga nalaya ini kag patay na halin sa gamot. 21 Nadumduman ni Pedro ang natabo. Gani nagsiling siya kay Jesus, “Manunudlo, tan-awa ang kahoy nga higera nga imo ginpakamalaot! Nalaya na!” 22 Nagsiling si Jesus sa ila, “Magtuo kamo sa Dios! 23 Ang matuod, kon may pagtuo kamo, sarang kamo makasiling sa sini nga bukid, ‘Maghalin ka kag magsaylo sa dagat,’ kag kon wala kamo nagapangduhaduha sa inyo tagipusuon kundi nagatuo nga ini matabo, matuman ina suno sa inyo ginhambal. 24 Gani ginasugiran ko kamo nga bisan ano ang inyo pangayuon sa pangamuyo, magtuo kamo nga nabaton na ninyo, kag mabaton gid ninyo. 25 Kag kon nagapangamuyo kamo, patawara ninyo anay ang mga nakahimo sing sala sa inyo, para ang inyo mga sala patawaron man sang inyo Amay nga ara sa langit. 26 Kay kon wala kamo nagapatawad sa iban, indi man kamo pagpatawaron sang inyo Amay nga ara sa langit.”*

Ang Pamangkot Parte sa Awtoridad ni Jesus

(Mat. 21:23-27; Luc. 20:1-8)

27 Pag-abot nila sa Jerusalem, nagbalik si Jesus sa templo. Kag samtang nagalakat siya sa ugsaran sang templo, nagpalapit sa iya ang manugdumala nga mga pari, mga manunudlo sang Kasuguan kag mga manugdumala sang mga Judio. 28 Nagpamangkot sila kay Jesus, “Ano bala ang imo awtoridad sa paghimo sang mga butang nga imo ginahimo diri sa templo? Sin-o ang naghatag sa imo sang awtoridad sa paghimo sini?” 29 Nagsabat si Jesus sa ila, “Mamangkot man ako sa inyo. Sabton anay ninyo ako, pagkatapos sabton ko man kamo kon ano ang akon awtoridad sa paghimo sini nga mga butang. 30 Kay sin-o bala naghalin ang awtoridad ni Juan sa pagbautiso, sa Dios† bala ukon sa tawo? Sabta ninyo ako!” 31 Nagbinaisay sila kon ano ang ila isabat, “Kon magsiling kita nga halin sa Dios, masiling siya, ‘Ti ngaa wala kamo nagpati kay Juan?’ 32 Pero kon magsiling kita nga halin sa tawo, mangakig sa aton ang mga tawo.” (Hinadlukan sila sa mga tawo kay nagapati ang mga tawo nga si Juan propeta sang Dios.) 33 Gani nagsabat sila kay Jesus, “Wala kami kahibalo.” Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Ti indi ko man kamo pagsugiran kon kay sin-o awtoridad ginahimo ko ini nga mga butang.”

12

Ang Paanggid Parte sa mga Agsador

(Mat. 21:33-46; Luc. 20:9-19)

1 Dayon naghambal si Jesus sa ila paagi sa mga paanggid, “May isa ka tawo nga may duta nga ginpatamnan niya sang ubas. Ginpakudalan niya ini, kag nagpahimo siya sang buho sa dako nga bato para pulugaan sang ubas. Nagpatindog man siya sang isa ka balantayan. Pagkatapos ginpaagsahan niya ang iya talamnan kag naglakat sa malayo nga lugar. 2 Sang tion na sang pagpangharvest sang ubas, ginsugo niya ang isa ka ulipon sa mga agsador* sa pagkuha sang iya parte. 3 Pero pag-abot didto sang ulipon, gindakop siya sang mga agsador kag ginbunal, kag ginpapuli nga wala gid sing dala. 4 Ginpadala naman sang tag-iya ang isa pa ka ulipon, pero ginpakahuy-an nila kag ginlampusan sa ulo. 5 Nagpadala pa gid siya sang isa pa ka ulipon, kag ila ini ginpatay. Madamo pa gid ang ginpadala sang tag-iya. Ang iban ginbunal nila, kag ang iban ginpatay. 6 Sa katapusan, wala na siya sang ulipon nga ipadala. Gani ginpadala niya ang iya pinalangga nga anak. Kay naghunahuna siya nga tahuron nila ang iya anak. 7 Pero pagkakita sang mga agsador sa iya anak, nagsiling sila, ‘Ari na ang manunubli. Dali, patyon ta siya para mangin aton ang iya palanublion.’ 8 Gani gindakop nila siya kag ginpatay. Ginhaboy nila ang iya bangkay sa guwa sang talamnan sang ubas.”

9 Dayon nagsiling si Jesus, “Ti ano bala ang himuon sang tag-iya sang talamnan? Sigurado gid nga kadtuan niya ang mga agsador kag pamatyon. Dayon paagsahan niya sa iban ang iya talamnan. 10 Wala bala ninyo ini mabasahi sa Kasulatan?

“ ‘Ang bato nga ginsikway sang mga panday

amo ang nangin pundasyon nga bato.

11 Ang Ginoo ang naghimo sini

kag makatilingala ini sa aton!’ ”†

12 Nahibaluan sang manugdumala nga mga Judio nga sila gid ang ginatumod sang sadto nga paanggid. Gani gusto nila nga dakpon si Jesus, pero nahadlok sila sa mga tawo. Gani ginpabay-an na lang nila siya, kag naglakat sila.

Ang Pamangkot Parte sa Pagbayad sang Buhis

(Mat. 22:15-22; Luc. 20:20-26)

13 Ginsugo nila ang pila ka Pariseo kag pila ka miyembro sang partido ni Herodes sa pagdakop-dakop kay Jesus paagi sa iya paghambal para maakusar nila siya. 14 Gani nagkadto sila kay Jesus kag nagpamangkot, “Manunudlo, nahibaluan namon nga matuod ang imo ginasugid. Kay wala ka nagapadala-dala sa mga tawo bisan sin-o pa sila, kundi kon ano ang kamatuoran parte sa kabubut-on sang Dios sa mga tawo amo gid ang imo ginatudlo. Ano bala sa imo, husto bala nga kita nga mga Judio magbayad sang buhis sa Emperador sang Roma? Dapat bala kita magbayad ukon indi?” 15 Pero nahibaluan ni Jesus nga nagapakuno-kuno sila, gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa bala ginatilawan ninyo ako nga dakpon paagi sa sini nga pamangkot? Abi dal-i ninyo ako diri sang kuwarta‡ kay tan-awon ko.” 16 Gani gindal-an nila siya. Dayon nagpamangkot siya sa ila, “Kay sin-o bala ini hitsura kag ngalan?” Nagsabat sila, “Iya sang Emperador.” 17 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ti kundi ihatag ninyo sa Emperador ang iya sang Emperador, kag sa Dios ang iya sang Dios.” Kag natingala gid sila sa iya.

Ang Pamangkot Parte sa Pagkabanhaw

(Mat. 22:23-33; Luc. 20:27-40)

18 Dayon may mga Saduceo nga nagpalapit kay Jesus. Ini nga mga tawo wala nagapati nga may pagkabanhaw. 19 Nagpamangkot sila, “Manunudlo, suno sa ginsulat ni Moises sa aton, kon mapatay ang lalaki nga wala sila bata sang iya asawa, dapat ang iya utod ang magpangasawa sa nabalo para makapabata siya para sa iya utod nga napatay.§ 20 Karon, may pito ka mag-ulutod nga lalaki. Ang kamagulangan nagpangasawa, kag napatay nga wala sing bata. 21 Gani ang balo ginpangasawa sang sunod nga utod. Ini siya napatay man nga wala sila sang bata. Gani ang balo ginpangasawa naman sang ikatlo kag amo man ang natabo, 22 hasta sa ikapito. Nagkalamatay sila tanan nga wala gid nakapabata sa sadto nga babayi. Sang ulihi ang babayi napatay man. 23 Karon, kon mag-abot na ang pagkabanhaw, kay sin-o gid siya nga asawa, kay sila nga pito nagpangasawa sa iya?”

24 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sala gid kamo, tungod nga wala kamo nakaintiendi sang Kasulatan kag sang gahom sang Dios. 25 Kay kon mabanhaw na ang mga patay, indi na sila mag-asawahay, tungod nga pareho na sila sang mga anghel sa langit. 26 Kon parte sa mga patay nga mabanhaw, wala bala kamo nakabasa sang sinulatan ni Moises parte sa nagadabadaba nga kahoy-kahoy, sa diin nagsiling ang Dios kay Moises, ‘Ako ang Dios ni Abraham, Isaac, kag Jacob’*? 27 Ti buhi sila, kay ang Dios indi Dios sang mga patay kundi Dios sang mga buhi. Gani sala gid kamo.”

Ang Labing Importante nga Sugo

(Mat. 22:34-40; Luc. 10:25-28)

28 May isa ka manunudlo sang Kasuguan didto nga nakabati sang ila diskusyon. Nabatian niya nga maayo ang sabat ni Jesus. Gani nagpalapit siya kag nagpamangkot man, “Ano gid bala ang labing importante nga sugo?” 29 Nagsabat si Jesus, “Ang labing importante nga sugo amo ini: ‘Pamati, katawhan sang Israel! Ang Ginoo nga aton Dios amo lang ang Ginoo. 30 Gani higugmaon mo ang Ginoo nga imo Dios sa bug-os mo nga tagipusuon, sa bug-os mo nga kalag, sa bug-os mo nga hunahuna kag sa bug-os mo nga kusog.’† 31 Ang sunod nga labing importante nga sugo amo ini: ‘Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.’‡ Wala na sing sugo nga labaw pa sa sining duha.” 32 Nagsiling ang manunudlo sang Kasuguan sa iya, “Husto ka manunudlo! Matuod ang imo ginasiling nga may isa lang ka Dios kag wala na sing iban pa. 33 Kag ang paghigugma sa iya sa bug-os nga tagipusuon, sa bug-os nga hunahuna, kag sa bug-os nga kusog, kag ang paghigugma sa aton isigkatawo pareho sang paghigugma naton sa aton kaugalingon mas importante sang sa tanan nga halad nga ginasunog kag iban pa nga mga halad.” 34 Pagkabati ni Jesus nga husto gid ang iya mga sabat, nagsiling siya sa iya, “Malapit ka na nga masakop sa paghari sang Dios.” Halin sadto wala na gid sing may nangahas nga magpamangkot kay Jesus.

Ang Pamangkot Parte sa Cristo

(Mat. 22:41-46; Luc. 20:41-44)

35 Sang nagapanudlo si Jesus sa templo nagsiling siya, “Ngaa nagasiling ang mga manunudlo sang Kasuguan nga ang Cristo kaliwat lang ni David? 36 Si David mismo nga gintuytuyan sang Espiritu Santo nagsiling,

“ ‘Nagsiling ang Ginoo sa akon Ginoo,

Pungko diri sa akon tuo

hasta mapaidalom ko sa imo ang imo mga kaaway.’§

37 Kon gintawag siya ni David nga iya Ginoo, paano bala nga siya kaliwat lang ni David?”

Nagpaandam si Jesus Batok sa mga Manunudlo sang Kasuguan

(Mat. 23:1-36; Luc. 20:45-47)

Naluyag magpamati kay Jesus ang madamo gid nga mga tawo. 38 Sa iya mga pagpanudlo nagsiling siya, “Mag-andam kamo sa mga manunudlo sang Kasuguan nga gusto maglagaw-lagaw nga nagasuksok sang espesyal nga bayo.* Sa mga lugar nga madamo sang tawo,† gusto nila nga tamyawon sila. 39 Sa mga simbahan ukon sa mga punsyon, ginapili gid nila ang mga pulungkuan nga para sa mga dungganon. 40 Ginaubos nila kuha ang mga pagkabutang sang mga balo nga babayi, kag ginatabon-tabunan lang nila ang ila ginahimo paagi sa malawig nga mga pagpangamuyo. Ini sila magabaton sang mas dako nga silot.”

Ang Halad sang Balo nga Babayi

(Luc. 21:1-4)

41 Nagpungko si Jesus sa tupad sang ginahulugan sang kuwarta didto sa templo kag ginpanilagan niya ang mga tawo nga nagahulog sang ila mga kuwarta. Madamo nga manggaranon ang nagahulog sang dalagko nga mga kantidad. 42 May nagpalapit nga isa ka imol nga balo nga babayi kag naghulog sang duha lang ka sinsilyo. 43 Gintawag ni Jesus ang iya mga sumulunod kag nagsiling sa ila, “Sa pagkamatuod, mas madamo ang ginhulog sang imol nga balo sa ginahulugan sang kuwarta sang sa tanan nga naghatag. 44 Kay sila madamo ang ila kuwarta kag ang ila ginhatag baliwala lang sa ila; pero ang balo, bisan imol siya, ginhatag niya ang tanan nga iya ginasaligan para mabuhi.”

13

Naghambal si Jesus Parte sa Pagguba sang Templo

(Mat. 24:1-2; Luc. 21:5-6)

1 Sang nagapaguwa na si Jesus sa templo, ang isa sang iya mga sumulunod nagsiling, “Manunudlo, tan-awa bala ini nga templo. Ang gin-gamit nga mga bato dalagko kag katahom sang pagpatindog sini.” 2 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ini nga templo nga ginhimo sa dalagko nga mga bato magakalaguba sa palaabuton kag wala gid sing may mabilin nga mga bato nga nagasalampaw.”

Mga Kagamo kag mga Paghingabot

(Mat. 24:3-14; Luc. 21:7-19)

3 Sang nagapungko si Jesus didto sa Bukid sang mga Olibo nga nagaatubang sa templo, nagpalapit si Pedro, si Santiago, si Juan, kag si Andres kag nagpamangkot sa iya nga silahanon lang. 4 Siling nila, “Sugiri kami kon san-o matabo ang mga butang nga imo ginsiling? Kag ano bala ang tanda nga madali na lang ini tanan matabo?”

5 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Mag-andam kamo nga wala sing may makapatalang sa inyo. 6 Kay madamo ang magaabot kag magasiling nga sila amo ako, kag madamo ang ila mapatalang. 7 Kon makabati kamo sang mga gira nga malapit sa inyo kag makabalita kamo nga didto sa malayo nagagira man, indi kamo magkahadlok. Kinahanglan gid nga matabo ini, pero indi pa ini ang katapusan. 8 Magailinaway ang mga nasyon kag magailinaway ang mga ginharian. May magaabot nga mga linog sa nagkalain-lain nga lugar kag may magaabot nga mga gutom. Pero ini nga mga butang umpisa pa lang sang mga kabudlayan nga magaabot.

9 “Mag-andam kamo, kay pagadakpon kamo kag dal-on sa mga hukmanan. Pagahanuton kamo sa mga simbahan sang mga Judio. Magaatubang kamo sa mga gobernador kag sa mga hari tungod sang inyo pagsunod sa akon. Kag didto magasugid kamo sang Maayong Balita sa ila. 10 Sa wala pa mag-abot ang katapusan, kinahanglan iwali anay ang Maayong Balita sa tanan nga nasyon. 11 Kon dal-on kamo sa korte kag imbistigaron, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo isabat, kay kon sa oras nga kinahanglan kamo maghambal, ihambal lang ninyo ang ginapahambal sa inyo sang Espiritu Santo. Kay indi kamo ang magahambal kundi ang Espiritu Santo paagi sa inyo. 12 Sa sina nga mga inadlaw, may mga tawo nga magapapatay sang ila mga utod. May mga amay nga magapapatay sang ila mga anak. Kag may mga anak nga magakontra sa ila mga ginikanan, kag ipapatay nila sila. 13 Dumtan kamo sang tanan tungod sang inyo pagsunod sa akon. Pero ang nagapadayon sa pagsunod hasta sa katapusan amo ang maluwas.

Ang Makangilil-ad nga Butang

(Mat. 24:15-28; Luc. 21:20-24)

14 “Makita ninyo ang makangilil-ad nga butang nga mangin kabangdanan nga pabay-an ang templo.* Nabutang ini sa templo, sa lugar nga indi dapat tindugan sini. (Kamo nga nagabasa, intiendihon ninyo kon ano ang kahulugan sini!) Kon matabo na ini, ang mga ara sa Judea dapat magpalagyo sa kabukiran. 15 Ang tawo nga matabuan nga ara sa guwa sang iya balay indi na magsulod pa sa pagkuha sang bisan ano. 16 Ang matabuan nga ara sa iya uma indi na magpuli pa sa pagkuha sang iya bayo. 17 Makaluluoy ang mga nagabulusong kag ang mga nagapatiti sa sina nga mga inadlaw tungod nga mabudlayan sila sa pagpalagyo. 18 Magpangamuyo kamo nga indi ini matabo sa tigtulugnaw. 19 Kay sa sina nga mga inadlaw magaabot ang pag-antos nga wala pa gid matabo halin sang pagtuga sang Dios sang kalibutan hasta subong, kag wala sing may matabo pa nga pareho sina hasta san-o. 20 Kon ina nga mga inadlaw wala ginpalip-ot sang Ginoo wala gid sing may mabilin nga tawo. Pero tungod sang iya kaluoy sa iya mga pinili, ginpalip-ot niya ina nga mga inadlaw.

21 “Kon may magsiling sa inyo, ‘Ari na ang Cristo!’ ukon ‘Didto siya!’ indi kamo magpati. 22 Kay magaguwa ang indi matuod nga mga Cristo kag ang indi matuod nga mga propeta. Magahimo sila sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang sa katuyuan nga patalangon, kon mahimo, bisan pa ang mga pinili sang Dios. 23 Gani magbantay kamo! Ginasugid ko na sa inyo nga daan ini nga mga butang sa wala pa matabo.

Ang Pagbalik ni Jesus Diri sa Kalibutan

(Mat. 24:29-31; Luc. 21:25-28)

24 “Pagkatapos sang pag-antos sa sina nga tiyempo, ang adlaw magadulom, ang bulan indi na magsanag, 25 kag ang mga bituon magakalahulog. Ang mga butang† sa langit pagapatalangon sa ila kinaandan nga alagyan. 26 Dayon ako nga Anak sang Tawo makita sa mga panganod nga nagabalik diri sa kalibutan nga may puwerte nga gahom kag kadungganan.‡ 27 Suguon ko ang akon mga anghel sa pagtipon sang akon mga pinili halin sa tanan nga lugar sang kalibutan.

Ang Leksyon sa Kahoy nga Higera

(Mat. 24:32-35; Luc. 21:29-33)

28 “Magtuon kamo sang leksyon sa kahoy nga higera. Kon ang iya mga sanga nagapanalingsing na, mahibaluan ninyo nga madali na lang ang tig-ilinit. 29 Sa amo man nga bagay, kon makita ninyo nga nagakalatabo na ini nga mga butang, mahibaluan ninyo nga madali na lang ako mag-abot. 30 Sa pagkamatuod, magakalatuman ini tanan nga butang sa wala pa mapatay ang mga tawo sa sini nga henerasyon. 31 Madula ang langit kag ang duta, pero ang akon mga pulong indi gid madula kundi matuman gid ini.

Wala sing may Nakahibalo kon San-o gid Mabalik si Jesus

(Mat. 24:36-44)

32 “Kon parte sa adlaw ukon oras sang akon pag-abot, wala gid sing may nakahibalo bisan ang mga anghel sa langit ukon ako nga Anak sang Dios, kundi ang Amay gid lang. 33 Gani magbantay kamo kag mag-andam, kay wala kamo kahibalo kon san-o ako maabot. 34 Pareho man ini sa tawo nga naglakat sa malayo nga lugar. Antes siya maghalin sa iya balay, ginbilinan niya sang mga ulobrahon ang tagsa niya ka ulipon kag ginhambalan ang guwardya sa puwertahan nga magbantay sa iya nga pag-abot. 35 Gani magbantay kamo, kay wala kamo kahibalo kon san-o mabalik ang tag-iya sang balay; mahimo nga sa hapon, sa tungang gab-i, sa kaagahon ukon sa pagbutlak sang adlaw. 36 Basi kon sa iya pagbalik maabtan niya kamo nga nagakatulog. 37 Ang ginasiling ko sa inyo ginasiling ko sa tanan: Magbantay kamo!”

14

Ang Plano Batok kay Jesus

(Mat. 26:1-5; Luc. 22:1-2; Juan 11:45-53)

1 Duha na lang ka adlaw kag magaabot ang Piesta sang Paglabay sang Anghel kag Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Ang manugdumala nga mga pari kag ang mga manunudlo sang Kasuguan may tuyo nga patyon si Jesus. Gani nagapangita sila sang paagi kon paano nila madakop si Jesus nga indi mahibaluan sang mga tawo. 2 Nagsiling sila, “Indi ta lang pagtabuon sa piesta kay basi kon magkinagamo ang mga tawo.”

Ginbubuan sang Pahamot ang Ulo ni Jesus

(Mat. 26:6-13; Juan 12:1-8)

3 Sang didto si Jesus sa Betania, samtang nagakaon siya sa balay ni Simon nga sadto anay may delikado nga balatian sa panit,* may isa ka babayi nga nag-abot. May dala siya nga tibod-tibod nga may sulod nga malahalon gid nga pahamot. Ini nga puro nga pahamot halin sa tanom nga “nardo.” Pagpalapit niya kay Jesus gin-utod niya ang liog sang tibod-tibod kag ginbubo niya ang pahamot sa ulo ni Jesus. 4 May mga tawo didto nga nangakig kag nagsiling, “Ngaa bala ginausikan lang niya ang pahamot? 5 Sarang kuntani ina mabaligya sa kantidad nga bali isa ka tuig nga suweldo kag ang bili ihatag sa mga imol.” Kag gin-akigan nila ang babayi. 6 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Ngaa ginahilabtan ninyo siya? Pabay-i lang ninyo siya. Maayo ining iya ginhimo sa akon. 7 Ang mga imol permi ninyo makaupod kag sarang kamo makabulig sa ila sa bisan ano nga oras nga gusto ninyo, pero ako indi ninyo permi makaupod. 8 Ini nga babayi naghimo sang iya masarangan para sa akon. Ginbubuan niya sang pahamot ang akon lawas bilang pagpreparar sa akon lubong. 9 Sa pagkamatuod, bisan diin iwali ang Maayong Balita sa bilog nga kalibutan, ang iya ginhimo sa akon isugid man bilang handumanan sa iya.”

Nagsugot si Judas sa Pagtugyan kay Jesus

(Mat. 26:14-16; Luc. 22:3-6)

10 Si Judas Iscariote† nga isa sang dose ka apostoles nagkadto sa manugdumala nga mga pari para itugyan si Jesus sa ila. 11 Pagkabati sang manugdumala nga mga pari kon ano ang katuyuan ni Judas nalipay gid sila kag nagpromisa sila sa paghatag sa iya sang kuwarta. Kag halin sadto nagpangita siya sing kahigayunan kon paano niya matugyan si Jesus sa ila.

Ang Panihapon nila ni Jesus sa Piesta sang Paglabay sang Anghel

(Mat. 26:17-25; Luc. 22:7-14, 21-23; Juan 13:21-30)

12 Nag-abot ang una nga adlaw sang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Amo ini ang adlaw nga ginahalad ang mga karnero nga ginakaon para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel. Gani nagpamangkot ang mga sumulunod ni Jesus sa iya, “Sa diin ang imo gusto nga magpreparar kami sang panyapon sa Piesta sang Paglabay sang Anghel?” 13 Ginsugo niya ang iya duha ka sumulunod. Siling niya, “Kadto kamo sa siyudad sang Jerusalem. Pag-abot ninyo didto may masugata sa inyo nga tawo nga nagadala sang banga nga may tubig. Sunda ninyo siya 14 kon diin nga balay siya masulod. Kag magsiling kamo sa tagbalay, ‘Nagapamangkot ang Manunudlo kon diin ang kuwarto nga pagakaunan niya upod sang iya mga sumulunod sa pagselebrar sang Piesta sang Paglabay sang Anghel.’ 15 Ipakita niya sa inyo ang malapad nga kuwarto sa ibabaw nga kompleto sang kagamitan kag preparado na. Didto kamo maghimos sang aton panyapon.” 16 Naglakat ang mga sumulunod, kag pag-abot nila sa siyudad nakita nila ang tanan suno sa ginsiling ni Jesus sa ila. Kag ginpreparar nila didto ang panyapon para sa piesta.

17 Sang sirom na, nag-abot si Jesus kag ang iya dose ka apostoles. 18 Sang nagakaon na sila sa lamisa, nagsiling si Jesus, “Sa pagkamatuod, ang isa sa inyo nga kaupod ko diri sa pagkaon magatraidor sa akon.”‡ 19 Nagkasubo gid sila kag kada isa sa ila nagpamangkot sa iya, “Indi ako, di bala?” 20 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ang magatraidor sa akon isa sa inyo nga dose—ang nagasawsaw sang tinapay sa yahong upod sa akon.§ 21 Ako nga Anak sang Tawo pagapatyon suno sa ginasiling sang Kasulatan, pero kaluluoy ang tawo nga magatraidor sa akon. Maayo pa para sa iya nga wala siya natawo.”

Ang Panihapon sang Ginoo

(Mat. 26:26-30; Luc. 22:15-20; 1 Cor. 11:23-25)

22 Samtang nagakaon sila, nagkuha si Jesus sang tinapay. Ginpasalamatan niya sa Dios kag ginpamihak-pihak. Dayon ginhatag niya sa iya mga sumulunod kag nagsiling, “Kauna ninyo; amo ini ang akon lawas.” 23 Pagkatapos nagkuha siya sang ilimnon, nagpasalamat sa Dios, kag ginhatag sa ila. Kag sila tanan nag-inom. 24 Nagsiling si Jesus, “Amo ini ang akon dugo nga iula para sa madamo nga tawo. Ini nagapamatuod nga may bag-o na nga kasugtanan ang Dios sa mga tawo. 25 Sa pagkamatuod, indi na ako mag-inom liwat sang ilimnon nga halin sa ubas hasta sa adlaw nga magainom ako sang bag-o nga klase sang ilimnon sa paghari sang Dios.” 26 Dayon nagkanta sila sang mga pagdayaw sa Dios, kag pagkatapos nagkadto sila sa Bukid sang mga Olibo.

Ginpropesiya ni Jesus ang Pagpanginwala ni Pedro

(Mat. 26:31-35; Luc. 22:31-34; Juan 13:36-38)

27 Nagsiling si Jesus sa ila, “Tanan kamo magabiya sa akon, kay nagsiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Patyon ko ang manugbantay sang mga karnero, kag magaalaplaag ang mga karnero.’* 28 Pero sa tapos nga mabanhaw ako, mauna ako sa inyo didto sa Galilea.” 29 Nagsiling si Pedro kay Jesus, “Bisan sila tanan magbiya sa imo, ako indi gid!” 30 Nagsiling si Jesus sa iya, “Sa pagkamatuod, sa sini nga gab-i, sa wala pa makapamalo ang manok sing makaduha, ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses.” 31 Pero nag-insister pa gid si Pedro nga nagasiling, “Indi ko gid ikaw ipanginwala bisan patyon pa nila ako upod sa imo.” Amo man ang ginsiling sang tanan nga sumulunod.

Nagpangamuyo si Jesus sa Getsemane

(Mat. 26:36-46; Luc. 22:39-46)

32 Dayon nagkadto sila sa lugar nga ginatawag Getsemane. Pag-abot nila didto, nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Magpungko kamo diri samtang nagapangamuyo ako.” 33 Gindala niya sila ni Pedro, Santiago, kag Juan sa ulo-unhan. Natublag kag nagpangalisod gid si Jesus. 34 Kag nagsiling siya sa ila, “Daw sa mapatay ako sa kalisod. Pabilin kamo diri kag magpulaw.” 35 Dayon nagkadto pa gid siya sa ulo-unhan, nagluhod siya sa duta kag nagpangamuyo nga kon mahimo ipaiway lang ang pag-antos nga iya ginaatubang. 36 Nagpangamuyo siya, “Amay, ang tanan nga butang mahimo mo. Gani ilikaw mo ini nga pag-antos nga nagaabot sa akon. Pero indi ang akon luyag ang dapat matuman kundi ang imo.”

37 Pagbalik niya sa iya tatlo ka sumulunod, naabtan niya sila nga nagakatulog. Nagsiling siya kay Pedro, “Simon, nagakatulog ka bala? Indi ka bala makapulaw bisan isa lang ka oras? 38 Magpulaw kamo kag magpangamuyo nga indi kamo madaog sang temtasyon. Luyag sang inyo espiritu nga magsunod ugaling maluya ang inyo lawas.”

39 Naglakat liwat si Jesus sa ulo-unhan kag nagpangamuyo. Amo man gihapon ang iya pangamuyo. 40 Pagkatapos nagbalik siya liwat sa iya mga sumulunod kag naabtan naman niya sila nga nagakatulog, kay natuyo gid sila. Kag sang ginpukaw niya sila, nahuya sila kag indi sila kahibalo kon ano ang ila isabat sa iya.

41 Sa ikatlo nga pagbalik niya sa ila nagsiling siya, “Nagakatulog pa bala kamo gihapon kag nagapahuway-huway? Husto na ina! Amo na ini ang tion nga ako nga Anak sang Tawo itugyan sa mga makasasala. 42 Dali na! Ari na ang tawo nga magatraidor sa akon.”

Ang Pagdakop kay Jesus

(Mat. 26:47-56; Luc. 22:47-53; Juan 18:3-12)

43 Samtang nagahambal pa si Jesus nag-abot si Judas nga isa sa dose ka apostoles. Kaupod niya ang madamo nga tawo nga may dala nga mga espada kag mga inuglampos. Ginsugo sila sang manugdumala nga mga pari, mga manunudlo sang Kasuguan kag mga manugdumala sang mga Judio. 44 Nakasiling na nga daan ang traidor nga si Judas sa mga manugdakop kon ano ang iya senyales: “Ang tawo nga akon halukan amo ang inyo ginapangita. Dakpa ninyo siya kag dal-a nga ginaguwardyahan gid sing maayo.”

45 Gani pag-abot ni Judas, nagderetso siya kay Jesus kag nagsiling, “Manunudlo!” Kag ginhalukan niya siya. 46 Dayon gindakop nila si Jesus. 47 Pero ang isa sang mga kaupod ni Jesus naggabot sang iya espada kag ginlabo niya ang ulipon sang pangulo nga pari kag nautod ang iya dulunggan. 48 Nagsiling si Jesus sa mga nagdakop sa iya, “Ano, tulisan bala ako nga kinahanglan gid nga magdala pa kamo sang mga espada kag mga inuglampos sa pagdakop sa akon? 49 Adlaw-adlaw didto ako sa templo nga nagatudlo kag kamo didto man. Ti ngaa wala ninyo ako pagdakpa? Pero kinahanglan nga matabo ini para matuman ang mga nasulat sa Kasulatan parte sa akon.” 50 Dayon ginbayaan siya sang iya mga sumulunod kag nagpalagyo sila tanan.

51 May isa ka pamatan-on nga lalaki didto nga nagsunod kay Jesus nga nagapanampi lang sang tela nga linen. Gindakop siya sang mga soldado, 52 ugaling nanginpadlos siya kag nagpalagyo nga hublas, kay nahawiran nila ang iya ginatampi.

Si Jesus sa Atubangan sang Korte

(Mat. 26:57-68; Luc. 22:54-55, 63-71; Juan 18:13-14, 19-24)

53 Gindala nila si Jesus sa balay sang pangulo nga pari. Nagtilipon didto ang manugdumala nga mga pari, ang mga manugdumala sang mga Judio, kag ang mga manunudlo sang Kasuguan. 54 Si Pedro nagsunod man, pero malayo-layo ang iya antad kay Jesus. Nagsulod siya sa ugsaran sang balay sang pangulo nga pari kag nagpungko upod sa mga guwardya para magpainit-init malapit sa kalayo. 55 Karon, ang manugdumala nga mga pari kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio nagpangita sang mga ebidensya kontra kay Jesus para ipapatay nila siya, pero wala gid sila sing may nakita. 56 Madamo ang nagtestigo sang butig kontra sa iya pero wala nagsinanto ang ila mga sugid.

57 May iban pa gid didto nga nagtestigo sang butig kontra kay Jesus. Nagsiling sila, 58 “Nabatian namon siya nga nagsiling, ‘Gub-on ko ini nga templo nga ginpatindog sang tawo, kag sa sulod sang tatlo ka adlaw patindugon ko ang lain nga templo nga indi tawo ang magahimo.’ ” 59 Pero ang ila mga sugid wala nagsinanto.

60 Nagtindog sa tunga ang pangulo nga pari kag nagpamangkot kay Jesus, “Wala ka bala sing isabat sa sini nga mga akusasyon kontra sa imo?” 61 Wala gid nagsabat si Jesus. Gani ginpamangkot siya liwat sang pangulo nga pari, “Ikaw bala ang Cristo nga Anak sang Dalayawon nga Dios?” 62 Nagsabat si Jesus sa iya, “Huo, ako matuod, kag ako nga Anak sang Tawo makita ninyo nga nagapungko sa tuo sang Makagagahom nga Dios, kag makita man ninyo ako sa mga panganod sa kalangitan nga nagabalik diri sa kalibutan.” 63 Pagkabati sadto sang pangulo nga pari, gin-gisi niya ang iya bayo sa kaakig kag nagsiling, “Indi na kinahanglan sang mga testigo! 64 Nabatian ninyo ang pag-insulto niya sa Dios. Ano bala sa inyo?” Kag ginsentensyahan nila siya nga patyon.

65 Ang iban sa ila nagdupla kay Jesus. Ginbuta-butahan nila siya kag ginsumbag. Dayon nagsiling sila, “Pakta abi kon sin-o ang nagsumbag sa imo?” Pagkatapos ginkuha siya sang mga guwardya kag sige ang ila tampa sa iya.

Ginpanginwala ni Pedro si Jesus

(Mat. 26:69-75; Luc. 22:56-62; Juan 18:15-18, 25-27)

66 Sang si Pedro didto pa sa ugsaran, nag-agi ang isa sa mga babayi nga suluguon sang pangulo nga pari. 67 Pagkakita niya kay Pedro nga nagapainit-init malapit sa kalayo, ginhimutaran niya siya kag nagsiling, “Kaupod ka man ni Jesus nga taga-Nazaret.” 68 Pero nagpanginwala siya nga nagasiling, “Wala ako kahibalo kon ano ang imo ginahambal.” Dayon nagkadto siya sa puwertahan paguwa. Sa sadto gid nga oras nagpamalo ang manok. 69 Didto nakita naman siya sang suluguon nga babayi, kag nagsiling siya liwat sa mga tawo didto, “Ini nga tawo isa sang mga kaupod ni Jesus.” 70 Pero nagpanginwala naman si Pedro. Dugay-dugay nagsiling ang mga tawo didto, “Kaupod ka gid niya kay taga-Galilea ka man.” 71 Pero nagpanumpa gid si Pedro nga nagasiling, “Bisan mapatay pa ako, wala gid ako kakilala sa tawo nga inyo ginasiling.” 72 Dayon nagpamalo naman ang manok, kag nadumduman ni Pedro ang ginsiling ni Jesus sa iya, “Sa wala pa makapamalo ang manok sing makaduha, ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses.” Kag naghilibion gid siya.

15

Gindala si Jesus kay Pilato

(Mat. 27:1-2, 11-14; Luc. 23:1-5; Juan 18:28-38)

1 Aga pa gid sang sunod nga adlaw, nag-meeting ang manugdumala nga mga pari kaupod ang mga manugdumala sang mga Judio, ang mga manunudlo sang Kasuguan, kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio. Gin-gapos nila si Jesus kag gindala didto kay Gobernador Pilato* para itugyan sa iya. 2 Ginpamangkot siya ni Pilato, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ginasiling mo.” 3 Madamo ang mga akusasyon sang manugdumala nga mga pari kontra kay Jesus. 4 Gani ginpamangkot siya liwat ni Pilato, “Wala ka bala sing isabat sa mga akusasyon nga ina? Madamo gid ang ila akusasyon kontra sa imo.” 5 Pero wala gid nagsabat si Jesus, gani natingala gid si Pilato.

Ginsentensyahan si Jesus nga Patyon

(Mat. 27:15-26; Luc. 23:13-25; Juan 18:39–19:16)

6 Kinabatasan ni Pilato nga kada Piesta sang Paglabay sang Anghel nagahilway siya sang isa ka priso nga ginapangayo sang mga tawo. 7 May isa ka priso didto nga si Barabas. Ini nga tawo ginpriso kaupod sadtong mga nakapatay sang pagrebelde nila kontra sa gobyerno. 8 Madamo nga tawo ang nagpalapit kay Pilato kag nagpangayo nga himuon niya liwat sa sadto nga tuig ang kinabatasan niya nga ginahimo. 9 Nagpamangkot siya sa ila, “Gusto bala ninyo nga buy-an ko ang hari sang mga Judio?” 10 Nahibaluan ni Pilato nga nahisa ang manugdumala nga mga pari, amo gani nga gin-akusar nila si Jesus sa iya. 11 Pero ginsutsot sang manugdumala nga mga pari ang mga tawo nga si Barabas lang ang ila pangayuon nga buy-an kag indi si Jesus. 12 Ginpamangkot ni Pilato ang mga tawo, “Ano ang akon himuon sa tawo nga inyo ginasiling nga hari sang mga Judio?” 13 Nagsinggit sila, “Ilansang siya sa krus!” 14 Nagsiling si Pilato sa ila, “Ngaa, ano bala nga sala ang iya nahimo?” Pero gintuduhan pa gid gani nila singgit, “Ilansang siya sa krus!” 15 Gani tungod nga gusto ni Pilato nga paayunan ang mga tawo, ginbuy-an niya si Barabas. Pero si Jesus ginpahanot niya kag gintugyan sa mga soldado para ilansang sa krus.

Ginyaguta sang mga Soldado si Jesus

(Mat. 27:27-31; Juan 19:2-3)

16 Gindala sang mga soldado si Jesus sa sulod sang palasyo sang gobernador kag ginpatipon didto ang bilog nga batalyon sang mga soldado. 17 Pagkatapos ginsukluban nila si Jesus sang kapa nga granate† kag naghimo sila sang korokorona nga tunukon kag ginsuksok nila sa iya ulo. 18 Dayon nagsaludo sila sa iya nga nagasiling, “Mabuhay ang Hari sang mga Judio!” 19 Kag sige ang ila lampos sang bulobaston sa iya ulo kag ginaduplaan pa nila siya. Ginluhod-luhuran nila siya kag ginsulusimba. 20 Sa tapos sang ila pagyaguta, gin-uba nila ang kapa nga granate kag ginsuksukan nila siya liwat sang iya bayo. Dayon gindala nila siya sa guwa sang siyudad para ilansang sa krus.

Ginlansang si Jesus sa Krus

(Mat. 27:32-44; Luc. 23:26-43; Juan 19:17-27)

21 Sang nagalakat na sila, nasugata nila ang isa ka tawo nga halin sa uma. (Ang iya ngalan amo si Simon nga taga-Cyrene, nga amay ni Alexander kag ni Rufus.) Ginpilit nila siya nga magpas-an sang krus ni Jesus. 22 Dayon gindala nila si Jesus sa lugar nga ginatawag Golgota (nga kon sayuron, lugar sang bagol).‡ 23 Pag-abot nila didto ginhatagan nila si Jesus sang bino nga may simbog nga mira,§ pero indi mag-inom si Jesus. 24 Dayon ginlansang nila siya sa krus, kag ginpartida nila ang iya mga bayo paagi sa paggabot-gabot, para mahibaluan kon ano nga parte ang makuha sang kada isa. 25 Mga alas nuebe sadto sang aga sang ginlansang nila si Jesus sa krus. 26 May karatula sa ibabaw sang krus kag amo ini ang nakasulat nga akusasyon kontra sa iya:

ang hari sang mga judio.

27 May duha man didto ka tulisan nga ginlansang sa krus upod kay Jesus. Ang isa sa tuo niya kag ang isa sa wala. 28 Sa sini nga paagi natuman ang nasulat sa Kasulatan nga nagasiling, “Ginkabig siya nga isa sa mga kriminal.”*

29 Ang mga tawo nga nagaalagi didto nagalungo-lungo nga nagainsulto kag nagayaguta kay Jesus. Siling nila, “Gali ha! Ikaw nga nagasiling nga gub-on mo ang templo kag sa sulod sang tatlo ka adlaw patindugon mo liwat, 30 panaog ka sa krus kag luwasa ang imo kaugalingon!” 31 Pareho man sina ang yaguta sang manugdumala nga mga pari kag mga manunudlo sang Kasuguan. Nagsiling sila sa isa kag isa, “Ginluwas niya ang iban, pero indi siya makaluwas sang iya kaugalingon! 32 Tan-awon ta abi karon kon makapanaog sa krus ang Cristo nga hari sang Israel, kag kon makapanaog siya matuo kita sa iya.” Pati ang iya mga kaupod nga ginlansang nagyaguta man sa iya.

Ang Pagkapatay ni Jesus

(Mat. 27:45-56; Luc. 23:44-49; Juan 19:28-30)

33 Sang udto na, nagdulom ang bug-os nga duta sa sulod sang tatlo ka oras. 34 Pag-alas tres sang hapon nagsinggit si Jesus sing mabaskog, “Eloi, Eloi lema sabactani?” nga kon sayuron, “Dios ko, Dios ko, ngaa ginpabay-an mo ako?”† 35 Pagkabati sang iban nga nagatilindog didto nagsiling sila, “Pamatii ninyo, ginatawag niya si Elias.” 36 Sa gilayon nagdalagan ang isa ka tawo kag nagkuha sang espongha. Gintusmog niya ini sa maaslom nga bino kag gintakod sa punta sang tukon kag gintunghol sa baba ni Jesus para supsupon niya. Nagsiling siya, “Pabay-an ta lang siya anay. Tan-awon ta kon maabot si Elias sa pagkuha sa iya sa krus.” 37 Nagsinggit sing mabaskog si Jesus kag nabugto ang iya ginhawa.

38 Sa amo man nga oras, napihak ang kurtina sa sulod sang templo sa Jerusalem halin sa ibabaw paidalom. 39 Ang kapitan sang mga soldado nga nagatindog sa atubangan sang krus nakakita kon paano nabugto ang ginhawa ni Jesus. Nagsiling siya, “Matuod gid nga ang ini nga tawo amo ang Anak sang Dios!” 40 Sa ulo-unhan may mga babayi nga nagatan-aw sa nagakalatabo. Kaupod nila si Maria nga taga-Magdala, si Maria nga iloy ni Jose kag sang iya manghod nga si Santiago, kag si Salome. 41 Sang didto pa si Jesus sa Galilea, ini nga mga babayi nagaupod kag nagabulig sa iya. May iban pa nga mga babayi nga didto man nga nakaupod kay Jesus sa Jerusalem.

Ang Paglubong kay Jesus

(Mat. 27:57-61; Luc. 23:50-56; Juan 19:38-42)

42 Napatay si Jesus sa adlaw nga inugpreparar para sa piesta. Tungod nga hapon na gid kag ang sunod nga adlaw amo ang Adlaw nga Inugpahuway, 43 nangisog si Jose nga taga-Arimatea nga magkadto kay Pilato para pangayuon ang bangkay ni Jesus. Si Jose nga ini ginatahod nga miyembro sang Korte sang mga Judio kag isa sa mga nagapaabot sa paghari sang Dios. 44 Pagkabati ni Pilato nga si Jesus patay na, natingala siya. Gani ginpatawag niya ang kapitan sang mga soldado kag ginpamangkot niya kon patay na si Jesus. 45 Sang mabatian ni Pilato ang ginsugid sang kapitan nga patay na si Jesus, gintugutan niya si Jose nga kuhaon ang bangkay. 46 Gani nagbakal si Jose sang tela nga linen. Dayon ginkuha niya ang bangkay ni Jesus sa krus kag ginsamburan sang tela nga iya ginbakal. Ginbutang niya ang bangkay sa lulubngan nga gin-guhab sa banglid. Kag ginpaligid niya ang dako nga bato sa pagtakop sang puwertahan sang lulubngan. 47 Nagatan-aw didto si Maria nga taga-Magdala kag si Maria nga iloy ni Jose, gani nakita nila kon diin ginlubong si Jesus.

16

Ang Pagkabanhaw

(Mat. 28:1-8; Luc. 24:1-12; Juan 20:1-10)

1 Pagkatapos sang Adlaw nga Inugpahuway, si Maria nga taga-Magdala, si Maria nga iloy ni Santiago, kag si Salome nagbakal sing pahamot kay makadto sila sa lulubngan sa paghaplas sang bangkay ni Jesus. 2 Aga pa gid sang Domingo, sang manugbutlak na ang adlaw, nagkadto sila sa lulubngan. 3-4 Samtang nagalakat sila, nagpinamangkutanay sila, “Sin-o ang aton pangabayon nga magpaligid sang bato nga nagatakop sa puwertahan sang lulubngan?” (Kay masyado kadako sang bato.) Pero pag-abot nila didto, nakita nila nga napaligid na ang bato. 5 Gani nagsulod sila sa lulubngan kag nakita nila ang isa ka bataon nga lalaki nga nagapungko sa tuo dampi nga may maputi nga bayo. Hinadlukan gid sila. 6 Dayon nagsiling ang lalaki sa ila, “Indi kamo magkahadlok! Nahibaluan ko nga ginapangita ninyo si Jesus nga taga-Nazaret nga ginlansang sa krus. Wala na siya diri! Nabanhaw siya! Tan-awa bala ninyo ang ginhamyangan sa iya.” 7 Dayon nagsiling siya, “Lakat kamo, sugiri ninyo ang iya mga sumulunod labi na gid si Pedro nga mauna si Jesus sa inyo didto sa Galilea. Didto ninyo siya makita suno sa iya ginsiling sa inyo.” 8 Gani nagguwa ang mga babayi sa lulubngan kag nagdalagan, kay nagakurog sila sa kakulba. Wala sila sang may ginsugiran, kay hinadlukan gid sila.*

9 Aga pa gid sang Domingo nabanhaw si Jesus. Una gid siya nagpakita kay Maria nga taga-Magdala nga iya gintabugan sang pito ka demonyo. 10 Dayon ginkadtuan ni Maria ang mga sumulunod ni Jesus nga nagakasubo kag nagahilibion, kag ginsugiran niya sila. 11 Pero wala sila nagpati sa iya ginsugid nga buhi si Jesus kag nagpakita sa iya. 12 Pagkatapos sadto, nagpakita si Jesus sa lain nga dagway sa iya duha ka sumulunod sang nagapakadto sila sa uma. 13 Gani nagbalik sa Jerusalem ining duha ka sumulunod kag ginsugiran nila ang iban nga mga kaupod nila nga si Jesus nagpakita sa ila, pero wala man sila nagpati.

14 Sang ulihi nagpakita naman si Jesus sa onse ka apostoles sang nagakaon sila. Ginsabdong niya sila tungod nga wala sila sing pagtuo kag tungod sang katig-a sang ila mga tagipusuon, kay wala sila nagpati sa ginsugid sang mga nakakita sa iya sa tapos siya nabanhaw. 15 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Lakat kamo sa bilog nga kalibutan kag iwali ang Maayong Balita sa tanan nga tawo. 16 Ang bisan sin-o nga magtuo kag magpabautiso maluwas, pero ang indi magtuo pagasilutan. 17 Ini nga mga tanda makita sa mga tawo nga nagatuo sa akon: paagi sa akon ngalan† magatabog sila sang mga demonyo; magahambal sila sang iban nga mga lingguahe nga wala nila matun-i; 18 kon makauyat sila sang mga man-og ukon makainom sang bisan ano nga hilo indi sila maano; kag kon itungtong nila ang ila mga kamot sa mga nagamasakit, magaayo ini.”

Gindala si Jesus pa-Langit

(Luc. 24:50-53; Bin. 1:9-11)

19 Sa tapos makahambal si Ginoong Jesus sa ila, gindala siya pa-langit kag nagpungko sa tuo sang Dios. 20 Dayon nagwali ang iya mga sumulunod sa bisan diin nga lugar. Ginbuligan sila sang Ginoo, kag ginpamatud-an niya ang ginawali sang mga sumulunod paagi sa mga tanda nga ila ginhimo.

* 1:2 Mal. 3:1

† 1:3 Isa. 40:3

‡ 1:7 indi gani ako takos nga mangin iya ulipon: sa literal, indi gani ako takos nga magduko sa paghubad sang higot sang iya sandalyas.

§ 1:15 Malapit na: ukon, Nag-abot na

* 1:16 Dagat: Ang tubig nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga “lake” ukon sa iban nga Bisaya, linaw.

† 1:40 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Griego nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13.

‡ 1:42 nagtinlo siya: buot silingon, matinlo na ang iya panit kag makabig na siya nga matinlo sa ila relihiyon.

§ 1:44 magpatan-aw sa iya para makita sang pari nga nadula na ang iya balatian kag makabig na siya nga matinlo sa ila relihiyon.

* 2:18 nagapuasa suno sa ginatudlo sang mga Judio.

† 2:22 Nagsugid si Jesus sina nga paanggid para itudlo sa ila nga indi mahimo nga simpunon ang iya mga pagpanudlo kag ang daan nga mga pagpanudlo sang mga Judio.

* 3:1 pingkaw: ukon, paralisado

† 3:14 nga iya…apostoles: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 3:16 Amo in…ginpili: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

§ 3:19 Judas Iscariote: Indi apelyido ni Judas ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Judas nga taga-Keriot.

* 3:22 Satanas: sa Griego, Beelzebul

† 3:27 Ang buot silingon ni Jesus, napierdi na niya si Satanas. Amo ina nga matabog niya ang iya mga sinakpan.

* 4:12 Isa. 6:9, 10

† 4:22 Ang tinago ukon sekreto nga ginamitlang diri posible amo ang parte sa paghari sang Dios ukon sa Maayong Balita nga kinahanglan nga ipahayag.

‡ 4:31 mustasa: Ini isa ka klase sang mustasa nga dako gid.

* 5:1 Dagat: Tan-awa ang footnote sa 1:16

† 5:1 Gerasenhon: sa iban nga mga kopya sang Griego, Gadarenhon; sa iban pa gid nga mga kopya, Gergesenhon

‡ 5:34 nag-ayo: ukon​kag nagluwas

* 6:56 gaway-gaway: sa English, tassel. Tan-awa sa Num. 15:37-39; Deu. 22:12, kag sa Mat. 23:5.

* 7:7 Isa. 29:13

† 7:10 Exo. 20:12; Deu. 5:16

‡ 7:10 Exo. 21:17; Lev. 20:9

§ 7:16 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 7:18 bisan ano nga ginakaon indi makapahigko sa tawo: May mga pagkaon nga ginabawal sang mga Judio nga kaunon para indi sila makabig nga mahigko.

† 7:24 Tyre: sa iban nga mga dumaan nga kopya sang Griego, Tyre kag Sidon

‡ 7:27 Ang buot silingon ni Jesus, nga buligan niya anay ang mga Judio kag indi lang anay ang mga indi Judio.

* 8:11 Dios: sa literal, langit

† 8:15 inugpahabok: ukon, lebadura. Sa English, yeast

‡ 8:15 Ang buot silingon ni Jesus, nga dapat indi sila magsunod sa malain nga batasan sang mga Pariseo kag ni Haring Herodes.

§ 8:26 Indi ka na magbalik sa Betsaida: Siguro indi gusto ni Jesus nga magpanugid ang bulag sa mga tawo sa Betsaida nga gin-ayo niya siya.

* 8:34 dapat handa siya sa pag-atubang sa kamatayon: sa literal, dapat pas-anon niya ang iya krus. Ang krus diri nagasimbolo sang kamatayon, kay isa sa mga paagi sa pagsilot sa mga kriminal sadto nga panahon amo ang kamatayon sa krus.

* 9:5 kami: ukon, kita

† 9:37 tungod sa akon: sa literal, sa akon ngalan

‡ 9:38 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

§ 9:43-44 Sa iban nga mga kopya sang Griego gindugang diri ang mga pulong nga makita sa bersikulo 48.

* 9:45-46 Sa iban nga mga kopya sang Griego gindugang diri ang mga pulong nga makita sa bersikulo 48.

† 9:48 Isa. 66:24

‡ 9:49 Posible ini nga bersikulo nagakahulugan sang paglimpyo sa kabuhi sang mga tumuluo paagi sa mga pag-antos. Posible man nga nagakahulugan ini sang pagsilot sa mga indi tumuluo.

* 10:2 pagtilaw: ukon, pagdakop-dakop

† 10:4 Deu. 24:1

‡ 10:6 Gen. 1:27; 5:2

§ 10:8 Gen. 2:24

* 10:19 Exo. 20:12-16; Deu. 5:16-20

† 10:38 Masarangan…pagaagyan ko: sa literal, Mainom bala ninyo ang ilimnon nga pagaimnon ko? Magpabautiso bala kamo sa bautiso nga batunon ko?

‡ 10:47 Kaliwat ni David: Amo ini ang tawag sang mga Judio sa Mesias ukon Cristo tungod nga nagapati sila nga siya magahalin sa lahi ni Haring David kag manunubli sang iya ginharian.

§ 10:52 nag-ayo: ukon​kag nagluwas

* 11:9 ang iya pinadala: sa literal, ang nagakari sa ngalan sang Ginoo

† 11:9 Sal. 118:26

‡ 11:17 Isa. 56:7

§ 11:17 Jer. 7:11

* 11:26 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

† 11:30 Dios: sa literal, langit. Amo man sa bersikulo 30.

* 12:2 agsador: sa English, tenant

† 12:11 Sal. 118:22-23

‡ 12:15 kuwarta: sa literal, denarius, nga kuwarta sang mga Romanhon

§ 12:19 Deu. 25:5

* 12:26 Exo. 3:6

† 12:30 Deu. 6:4-5

‡ 12:31 Lev. 19:18

§ 12:36 Sal. 110:1

* 12:38 espesyal nga bayo: sa literal, malaba nga bayo

† 12:38 mga lugar nga madamo sang tawo: sa literal, mga merkado

* 13:14 Dan. 9:27; 11:31; 12:11

† 13:25 butang: sa literal, gahom

‡ 13:26 puwerte nga gahom kag kadungganan: ukon, puwerte nga gahom nga nagasilak

* 14:3 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 1:40.

† 14:10 Judas Iscariote: Indi apelyido ni Judas ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Judas nga taga-Keriot.

‡ 14:18 magatraidor sa akon: buot silingon, magatugyan sa akon sa akon mga kaaway

§ 14:20 ang nagasawsaw sang tinapay sa yahong upod sa akon: ukon, nga nagakaon upod sa akon

* 14:27 Zac. 13:7

* 15:1 Pilato: Ang Romanhon nga gobernador sang Judea, Samaria, kag Idumea.

† 15:17 granate: sa English, purple

‡ 15:22 lugar sang bagol: siguro tungod nga ang lugar daw dagway sang bagol ukon tungod nga madamo ang ginpamatay didto.

§ 15:23 mira: posible pangkuha ini sa hapdi ukon sakit.

* 15:28 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

† 15:34 Sal. 22:1

* 16:8 Sa iban nga kopya sang Griego, makita ang masunod nga mga pulong sa tunga sang bersikulo 8 kag 9, kag sa isa ka kopya makita lang ini pagkatapos sang bersikulo 8 kag wala na sang sugpon nga bersikulo 9-20: Dayon dali-dali nila ini tanan nga ginbalita kay Pedro kag sa iya mga kaupod. Pagkatapos sadto, ginpadala sila ni Jesus halin sa east hasta sa west sa pagsugid sang pinasahi kag indi madula nga mensahi sang kaluwasan nga nagadala sang kabuhi nga wala sing katapusan. Amen.

† 16:17 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

Lucas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Ang Maayong Balita Parte kay Jesu-Cristo Suno kay

Lucas

1

Panguna

1-3 Talahuron nga Teofilus:

Madamo na ang mga nagsulat parte sa mga butang nga nagkalatabo sa aton. Ginsulat nila ang parte kay Jesus nga gin-estorya man sa aton sang mga tawo nga nagsugid sang Maayong Balita kag nakakita mismo sang mga nagkalatabo halin pa gid sang una. Gin-usisa ko gid ini tanan halin pa sang una, kag naisipan ko nga isulat ini sang ensakto kag detalyado para sa imo 4 para masiguro mo nga matuod gid ang mga butang nga ginsugid sa imo.

Nagpakita ang Anghel kay Zacarias

5 Sang si Herodes ang hari sa Judea, may pari didto nga ang iya ngalan si Zacarias nga halin sa linya sang pagkapari ni Abia. Ang iya asawa si Elizabet nga kaliwat man ni Aaron. 6 Ining mag-asawa nagkabuhi sing matarong sa atubangan sang Dios. Ginasunod nila nga may katutom ang tanan nga sugo kag mga pagsulundan sang Ginoo. 7 Pero wala sila sing bata, kay baw-as si Elizabet kag tigulang na sila.

8 Karon, nag-abot ang adlaw nga ang grupo nila ni Zacarias amo na ang magaalagad sa Dios didto sa templo. 9 Naggabot-gabot ang mga pari suno sa ila kinabatasan, kag si Zacarias amo ang napilian nga magsunog sang insenso sa halaran. Gani nagsulod siya sa templo sang Ginoo. 10 Samtang nagasunog siya sang insenso didto sa sulod, madamo nga tawo sa guwa ang nagapangamuyo sa Dios. 11 Dayon nagpakita sa iya ang anghel sang Ginoo nga nagatindog sa tuo dampi sang halaran nga iya ginasunugan sang insenso. 12 Sang pagkakita ni Zacarias sa anghel nagulpihan siya kag hinadlukan. 13 Pero nagsiling ang anghel sa iya, “Zacarias, indi ka magkahadlok! Ginsabat sang Dios ang imo pangamuyo; si Elizabet nga imo asawa magabata sang lalaki. Ngalanan mo siya nga Juan. 14 Magamalipayon ka gid tungod sa iya, kag madamo ang magakalipay tungod sang pagkatawo niya. 15 Kay mangin gamhanan siya sa atubangan sang Ginoo. Indi siya dapat mag-inom sang bino ukon bisan ano nga ilimnon nga makahulubog. Halin pa sa tiyan sang iya iloy ang Espiritu Santo ara na sa iya. 16 Kag pabalikon niya ang madamo nga Israelinhon sa Ginoo nga ila Dios. 17 Magauna siya sa Ginoo para ipreparar niya ang mga tawo para sa pag-abot sang Ginoo. Himuon niya ini sa bulig sang Espiritu Santo kag sa gahom nga pareho sang iya sadto ni Elias. Pabalikon niya ang kalulo sang mga ginikanan* sa ila mga kabataan, kag pabalikon man niya ang mga tawo nga wala nagatuman sa Dios sa matarong nga panghunahuna.”

18 Nagsiling si Zacarias sa anghel, “Paano ko masiguro nga matuman ang ginhambal mo, kay kami nga mag-asawa tigulang na?” 19 Nagsabat ang anghel, “Ako si Gabriel nga nagaalagad sa atubangan gid sang Dios. Ginpadala niya ako para magsugid sa imo sining maayong balita. 20 Pero tungod nga wala ka nagpati sang akon ginsugid, magaapa ka hasta sa adlaw nga matuman ang akon ginhambal sa imo. Kag matuman gid ini kon mag-abot na ang adlaw nga gintalana sang Dios.”

21 Ang mga tawo sa guwa nagapadayon sa paghulat kay Zacarias. Natingala gid sila ngaa nga kadugay gid sa iya sa sulod sang templo. 22 Sang pagguwa na niya indi na siya makahambal kag nagasinyas na lang siya sa mga tawo. Naintiendihan nila nga may ginpakita sa iya ang Dios didto sa sulod sang templo. Halin sadto nangin apa siya.

23 Pagkatapos sang iya turno sa pag-alagad sa templo, nagpuli siya. 24 Pagkaligad sang pila ka adlaw, nagbusong si Elizabet nga iya asawa. Sa sulod sang lima ka bulan wala gid siya nagguwa-guwa sa ila balay. 25 Nagsiling siya, “Ginkaluoyan gid man ako sang Ginoo, kay sa sini nga tion ginkuha niya ang akon kahuy-anan sa mga tawo bilang isa ka baw-as.”

Nagpakita ang Anghel kay Maria

26 Sang anom na ka bulan ang pagbusong ni Elizabet, ginsugo liwat sang Dios ang anghel nga si Gabriel nga magkadto sa Nazaret, nga isa sang mga banwa sa Galilea. 27 Ginpadala siya didto sa isa ka birhen nga ang ngalan si Maria. Si Maria kalaslon na kay Jose, nga isa sang mga kaliwat ni Haring David. 28 Pag-abot sang anghel kay Maria, nagsiling siya, “Maria, magkalipay ka, kay ang Ginoo kaupod mo kag ginpakamaayo niya ikaw.”† 29 Pagkabati sini ni Maria naglibog gid ang iya ulo, kag ginhunahuna niya kon ano bala ang kahulugan sini. 30 Gani nagsiling ang anghel sa iya, “Maria, indi ka magkahadlok, kay ginpakita sang Dios ang iya kaayo sa imo. 31 Magabusong ka kag magabata sang lalaki, kag ngalanan mo siya nga Jesus. 32 Mangin bantog siya kag kilalahon nga Anak sang Labing Mataas nga Dios. Ihatag sa iya sang Ginoong Dios ang ginharian sang iya katigulangan nga si David. 33 Magahari siya sa mga kaliwat ni Jacob hasta san-o; ang iya paghari wala sing katapusan.”

34 Nagsiling si Maria sa anghel, “Paano bala ang pagkahimo sini, kay birhen pa ako?”

35 Nagsabat ang anghel, “Magaabot sa imo ang Espiritu Santo, kag magalikop sa imo ang gahom sang Labing Mataas nga Dios. Gani ang balaan nga bata nga matawo sa imo kilalahon nga Anak sang Dios. 36 Tan-awa bala ang imo paryente nga si Elizabet. Nagsiling ang iban nga indi na siya makabata kay tigulang na gid siya. Pero karon anom na ka bulan ang iya ginabusong, 37 tungod kay sa Dios, ang tanan sarang mahimo.”

38 Gani nagsiling si Maria, “Alagad lang ako sang Ginoo. Kabay pa nga matuman sa akon ang imo ginsiling.” Dayon naghalin ang anghel.

Nagbisita si Maria kay Elizabet

39 Pagkatapos sang pila ka adlaw, naghimos si Maria kag nagdali-dali kadto sa isa ka banwa sa kabukiran sang Judea. 40 Nagsulod siya sa balay nila ni Zacarias kag nangamusta kay Elizabet. 41 Pagkabati ni Elizabet sang pagpangamusta ni Maria, naghulag sing mabaskog ang bata sa iya tiyan. Gin-gamhan si Elizabet sang Espiritu Santo, 42 kag sa mabaskog nga tingog naghambal siya, “Sa tanan nga babayi ikaw lang ang ginbendisyunan sang Dios sang pareho sini! Ginbendisyunan man niya ang imo ginabusong! 43 Dako gid ini nga kadungganan nakon tungod kay ginbisitahan ako sang iloy sang akon Ginoo. 44 Kay bisan mismo ang bata sa akon tiyan malipayon nga naghulag sing mabaskog sang mabatian ko ang imo pagpangamusta. 45 Bulahan gid ikaw nga nagtuo nga matuman sa imo ang ginhambal sang Ginoo!”

Ang Pagdayaw ni Maria sa Dios

46 Nagsiling si Maria,

“Nagadayaw gid ako sa Ginoo!

47 Kag nagakalipay ang akon espiritu sa Dios nga akon Manluluwas.

48 Kay gindumdom niya ako nga iya kubos‡ nga alagad.

Sugod subong, magasiling ang tanan nga henerasyon nga bulahan ako,

49 tungod sang makatilingala nga mga butang

nga ginhimo sa akon sang gamhanan nga Dios.

Balaan siya nga Dios!

50 Nagakaluoy siya sa mga tawo

nga nagatahod sa iya sa kada henerasyon.

51 Naghimo siya sang puwerte nga mga buhat paagi sa iya gahom.

Gintabog niya ang mga tawo

nga mataas ang ila pagtan-aw sa ila kaugalingon.

52 Ginlaglag niya ang gamhanan

nga mga hari halin sa ila mga trono.

Kag ginbayaw niya ang mga kubos.

53 Ginbusog niya sang maayo nga mga butang ang mga ginagutom.

Pero ang mga manggaranon ginpahalin niya nga wala gid sing dala.

54-55 Ginbuligan niya kita nga mga kaliwat ni Israel,

nga iya mga suluguon.

Kay wala niya pagkalimti ang iya promisa

sa aton mga katigulangan—kay Abraham

kag sa iya mga kaliwat—

nga kaluoyan niya sila hasta san-o!”

56 Kag nagtiner si Maria didto sa ila ni Elizabet sang mga tatlo ka bulan antes siya magpuli.

Ang Pagkatawo ni Juan nga Manugbautiso

57 Karon nag-abot na ang tion nga inugbata ni Elizabet, kag nagbata siya sang lalaki. 58 Pagkabati sang iya mga kasilingan kag mga paryente nga dako ang kaluoy sang Ginoo sa iya, nagkalipay sila kaupod niya.

59 Sang walo na ka adlaw ang bata, nagtambong ang mga kasilingan kag mga paryente sa pagtuli sa iya. Kuntani ngalanan nila siya nga Zacarias pareho sang iya amay, 60 pero indi komporme si Elizabet. Nagsiling siya, “Indi mahimo, dapat Juan ang ingalan sa iya.” 61 Nagsiling sila, “Pero wala gid kamo sang paryente nga pareho sina ang ngalan.” 62 Kag ginsinyasan nila ang amay kon ano ang iya gusto nga ingalan sa iya bata. 63 Nagsinyas siya nga hatagan siya sang sululatan. Dayon nagsulat siya, “Ngalanan siya nga Juan.” Natingala gid sila tanan. 64 Sa gilayon nakahambal si Zacarias kag nagdayaw siya sa Dios. 65 Ginkulbaan ang tanan nila nga mga kasilingan sa balita parte sa tanan nga nagkalatabo, kag nangin bantog man ini sa tanan nga kabukiran sang Judea. 66 Ang tanan nga tawo nga nakabati sini nagpamalandong kag nagpamangkot, “Mangin ano ayhan ini nga bata kon magdako na siya?” Kay maathag nga ang gahom sang Ginoo ara sa iya.

Ang Propesiya ni Zacarias

67 Gin-gamhan sang Espiritu Santo si Zacarias nga amay ni Juan kag amo ini ang iya ginhambal,

68 “Dayawon ta ang Ginoo nga Dios sang Israel!

Kay gindumdom kag ginhilway niya kita nga iya katawhan.

69 Ginpadala niya sa aton ang makagagahom nga manluluwas

nga kaliwat sang iya alagad nga si David.

70 Amo man ini ang iya ginsiling sang una nga panahon

paagi sa iya pinili nga mga propeta.

71 Nagpromisa siya nga luwason niya kita sa aton mga kaaway

kag sa mga tawo nga nagadumot sa aton.

72 Nagsiling man siya nga kaluoyan niya

ang aton mga katigulangan kag dumdumon niya

ang iya balaan nga kasugtanan

73 nga ginsumpa niya sa aton katigulangan nga si Abraham.

74 Ina nga kasugtanan amo nga luwason gid niya kita

sa aton mga kaaway

para makasimba§ kita nga wala sing kahadlok,

75 kag mangin balaan kag matarong kita

sa iya atubangan sa adlaw-adlaw ta nga pagkabuhi.”

76 Dayon naghambal man si Zacarias sa iya bata,

“Ikaw Juan, pagatawgon ka nga propeta sang Labing Mataas nga Dios.

Kay magauna ka sa Ginoo para ipreparar mo

ang mga tawo para sa iya pag-abot.

77 Magatudlo ka sa iya katawhan nga maluwas sila.

Patawaron sila sang Dios sa ila mga sala,

78 kay ang aton Dios maluluy-on kag mahigugmaon.

Ipadala niya ang manluluwas halin sa langit

nga pareho sa nagabutlak nga adlaw,

79 nga magasilak sa mga tawo nga ara sa kadudulman

kag nahadlok sa kamatayon.

Magatudlo siya sa aton kon paano mangin maayo

ang aton relasyon sa Dios kag sa aton isigkatawo.”

80 Karon, ang bata nga si Juan nagdako kag nangin mabaskog sa espiritu. Nag-estar siya sa kamingawan hasta sa adlaw nga nagsugod siya sa iya pagpanudlo sa mga Israelinhon.

2

Ang Pagkatawo ni Jesus

(Mat. 1:18-25)

1 Sang sadto nga panahon nga natawo si Juan, naghimo ang Emperador sang Roma nga si Augustus sang kasuguan nga ang mga pumuluyo sang tanan nga nasyon sa iya ginharian dapat magpalista. 2 (Amo ato ang una nga census sang si Quirinius ang gobernador sang probinsya sang Syria. 3 Gani nagpuli ang mga tawo sa ila kaugalingon nga banwa para magpalista.)

4 Amo ini ang kabangdanan nga nagkadto si Jose sa Betlehem nga sakop sang Judea, ang lugar nga sa diin natawo si Haring David, tungod nga isa siya sang mga kaliwat ni David. Nagaestar sadto si Jose sa banwa sang Nazaret nga sakop sang Galilea sang nagkadto siya sa Betlehem. 5 Gindala ni Jose si Maria nga iya palangasaw-on para magpalista man. Nagabusong na sadto si Maria. 6 Kag sang didto sila sa Betlehem, nag-abot ang tion nga inugbata na niya. 7 Nagbata siya sang lalaki nga amo ang iya kamagulangan nga bata. Ginputos niya sang lampin kag ginpahigda sa kalan-an sang sapat, tungod nga wala gid sing lugar para sa ila sa mga balay nga dalayunan.

Nagpakita ang mga Anghel sa mga Manugbantay sang mga Karnero

8 Malapit sa banwa sang Betlehem may mga manugbantay sang mga karnero nga nagapulaw sa latagon sa pagbantay sang ila mga karnero. 9 Sa hinali lang nagpakita sa ila ang isa ka anghel sang Ginoo kag ginlikupan sila sang kasanag sang Ginoo. Hinadlukan gid sila, 10 pero naghambal ang anghel, “Indi kamo magkahadlok, kay nagkadto ako diri sa inyo para sugiran ko kamo sang maayong balita nga magahatag sang dako nga kalipay sa tanan nga tawo. 11 Kay subong nga adlaw sa banwa ni Haring David natawo ang inyo manluluwas. Siya ang pinadala nga hari, nga amo ang Ginoo. 12 Amo ini ang tanda sang akon ginasiling: makita ninyo ang bata nga naputos sang lampin kag nagahigda sa kalan-an sang sapat.”

13 Pagkatapos hambal sang anghel, hinali lang nga nagpakita ang madamo gid nga mga anghel sa langit kag nag-upod sa iya nga nagadayaw sa Dios. Siling nila,

14 “Dalayawon ang Dios sa langit.

May kalinong na diri sa duta,

sa mga tawo nga iya nahamut-an!”

15 Sang makahalin na ang mga anghel pabalik sa langit, naghambalanay ang mga manugbantay sang mga karnero, “Dali, malakat kita sa Betlehem kag tan-awon ta ang natabo nga ginpahayag sa aton sang Ginoo!”

16 Gani dali-dali sila nga nagkadto sa Betlehem kag nakita nila si Maria kag si Jose, kag ang bata nga nagahigda sa kalan-an sang sapat. 17 Dayon ginsugid nila ang ginhambal sang anghel parte sa bata. 18 Natingala gid ang tanan nga nakabati sa ginbalita sang mga manugbantay sang mga karnero. 19 Gintipigan ni Maria ini nga mga butang sa iya tagipusuon kag ginapamalandungan niya permi. 20 Nagbalik ang mga manugbantay sang mga karnero nga dako ang ila pagdayaw sa Dios tungod sang tanan nga ila nabatian kag nakita, nga suno gid sa ginsugid sang anghel sa ila.

Gin-ngalanan ang Bata nga Jesus

21 Sang ikawalo nga adlaw nga natawo ang bata, gintuli nila siya kag gin-ngalanan Jesus. Amo ini ang ngalan nga ginsiling sang anghel sa wala pa siya ginbusong.

Ginhalad si Jesus sa Templo

22 Karon, nag-abot ang adlaw nga magahalad si Jose kag si Maria sa templo sa Jerusalem para tumanon ang Kasuguan ni Moises parte sa babayi nga bag-o nagbata para makabig siya nga matinlo. Kag gindala man nila ang bata sa Jerusalem para ihalad sa Ginoo. 23 Kay nasulat sa Kasuguan sang Ginoo, “Ang tagsa ka kamagulangan nga lalaki idedikar sa Ginoo.”* 24 Kag para makabig si Maria nga matinlo, naghalad sila suno sa ginasiling sang Kasuguan sang Ginoo, “Duha ka pating ukon duha ka bataon nga tukmo.”†

25 Didto sa Jerusalem may tawo nga ang iya ngalan si Simeon. Ini nga tawo matarong kag diosnon kag nagahulat siya nga matuman ang propesiya nga pagaluwason sang Dios ang Israel paagi sa hari nga iya ipadala. Ara sa iya ang Espiritu Santo, 26 kag ginpahayag sa iya sang Espiritu Santo nga indi siya mapatay sa wala pa niya makita ang hari‡ nga ipadala sang Ginoo. 27 Dayon, ginpasulod siya sang Espiritu Santo didto sa ugsaran sang templo. Didto man gindala si Jesus sang iya mga ginikanan sa pagtuman sang ginsiling sang Kasuguan. 28 Pagkakita ni Simeon sa bata, ginkugos niya kag nagdayaw siya sa Dios nga nagasiling,

29 “Karon Ginoo, puwede mo na ako kuhaon,

kay natuman na ang imo ginpromisa sa akon.

Matawhay na ang akon hunahuna,

30 kay subong nga adlaw nakita ko na ang Manluluwas

31 nga imo ginpreparar para sa tanan nga tawo.

32 Siya ang magahatag sang kasanag sa mga hunahuna

sang mga tawo nga indi Judio nga wala nakakilala sa imo,

kag magahatag man sang kadungganan

sa imo katawhan nga mga Israelinhon.”

33 Natingala gid ang amay kag iloy sang bata sa ginhambal ni Simeon parte sa bata. 34 Pagkatapos nga mabendisyunan sila ni Simeon, nagsiling siya kay Maria nga iloy sang bata, “Ini nga bata ginpili sang Dios sa paglaglag kag sa pagluwas§ sang madamo sa Israel. Mangin tanda siya nga halin sa Dios. Madamo ang magahambal sang malain kontra sa iya. 35 Gani ikaw mismo magabatyag sing kasubo nga daw ginabuno ang imo tagipusuon. Ipahayag man niya ang malain nga mga hunahuna sang mga tawo.”

36 May propeta man didto nga babayi nga ang iya ngalan si Ana. Anak siya ni Fanuel nga kaliwat ni Asher. Tigulang na gid siya kaayo. Pito lang ka tuig ang pag-upod nila sang iya bana 37 kag nabalo siya. 84 na ka tuig ang iya edad* kag permi gid siya didto sa templo, kay adlaw-gab-i nagasimba siya sa Dios nga nagapuasa kag nagapangamuyo. 38 Sa sina mismo nga tion nagpalapit siya sa ila ni Jose kag nagpasalamat sa Dios tungod sa bata. Naghambal man siya parte kay Jesus sa mga tawo nga nagapaabot sang adlaw nga luwason sang Dios ang Jerusalem.†

Ang Pagbalik sa Nazaret

39 Sang natuman na ni Jose kag ni Maria ang tanan nga dapat nila tumanon suno sa Kasuguan sang Ginoo, nagpuli sila sa ila banwa, sa Nazaret nga sakop sang Galilea. 40 Nagdako kag nagbakod ang bata, kag nangin maalam siya; kag ginpakamaayo siya sang Dios.

Sa Templo si Jesus

41 Kada tuig nagakadto ang mga ginikanan ni Jesus sa Jerusalem para magpamiesta sa Piesta sang Paglabay sang Anghel. 42 Sang dose na ka tuig si Jesus, nagpamiesta sila pareho sang ila kinaandan nga ginahimo. 43 Pagkatapos sang piesta, nagpuli sila, pero si Jesus ya nagpabilin sa Jerusalem. Wala ini nahibalui sang iya mga ginikanan. 44 Ang hunahuna nila nga nagaupod si Jesus sa ila mga kaupdanan nga nagapapuli man. Isa gid ka adlaw ang ila pagpanglakaton. Sang ulihi ginpangita nila si Jesus sa ila mga paryente kag mga abyan. 45 Nasapwan nila nga wala gali makaupod si Jesus sa ila. Gani nagbalik sila sa Jerusalem para pangitaon siya. 46 Sa ikatlo nga adlaw nakita nila si Jesus didto sa templo nga nagapungko kaupod sa mga manunudlo sang Kasuguan. Nagapamati siya kag nagapamangkot sa ila. 47 Ang tanan nga nagapamati sa iya natingala gid sa iya mga nahibaluan kag mga pagsabat. 48 Pagkakita sang iya mga ginikanan sa iya, natingala gid sila. Nagsiling ang iya iloy, “Anak, ngaa nga ginhimo mo ini sa amon? Ginkulbaan gid kami sa amon pagpangita sa imo!” 49 Nagsabat si Jesus sa ila, “Ngaa bala ginapangita gid ninyo ako? Wala bala kamo nakahibalo nga dapat diri ako sa balay sang akon Amay?” 50 Pero wala sila nakaintiendi sang iya buot silingon.

51 Nag-upod si Jesus sa iya mga ginikanan puli sa Nazaret, kag padayon siya nga nangin matinumanon sa ila. Ini tanan nga butang gintipigan ni Maria sa iya tagipusuon. 52 Nagdugang pa gid ang kaalam ni Jesus kag padayon ang iya pagdako, kag nalipay gid sa iya ang Dios kag ang mga tawo.

3

Ang Pagwali ni Juan nga Manugbautiso

(Mat. 3:1-12; Mar. 1:1-8; Juan 1:19-28)

1-2 Pagkaligad sang pila ka tuig, may ginhambal ang Dios kay Juan nga anak ni Zacarias didto sa kamingawan. Natabo ini sang ika-15 nga tuig sang pagdumala ni Tiberius nga Emperador sang Roma. Sa sini man nga tion, si Poncio Pilato ang gobernador sang Judea, kag si Herodes ang pangulo sang Galilea. Si Felipe nga utod ni Herodes ang pangulo sang Iturea kag Traconitis; kag si Lysanias ang pangulo sang Abilene. Si Anas kag si Caifas ang pangulo nga mga pari. 3 Tungod sang ginhambal sang Dios kay Juan, nagkadto siya sa tanan nga lugar sa pihak kag pihak sang Suba sang Jordan kag nagwali. Nagsiling siya sa mga tawo, “Maghinulsol kamo sa inyo mga sala kag magpabautiso, para patawaron kamo sang Dios.” 4 Sa sini nga iya ginahimo natuman ang sinulatan ni Propeta Isaias,

“May nagawali sing mabaskog sa kamingawan.

Siling niya,

‘Ipreparar ninyo ang alagyan para sa Ginoo.

Tadlunga ang dalan nga iya pagaagyan!

5 Ang tagsa ka nalupyakan tampukan,

kag ang tagsa ka bukid tapanon.

Ang mga tiko nga dalan tadlungon,

kag ang mga batsihon nga dalan kay-uhon.

6 Dayon makita sang tanan nga tawo

kon ano ang himuon sang Dios sa pagluwas sa ila.’ ”*

7 Madamo sang tawo ang nagkadto kay Juan para magpabautiso. Nagsiling si Juan sa ila, “Kamo nga mga kaliwat sang mga man-og! Sin-o ang nagsiling sa inyo nga makapalagyo kamo sa palaabuton nga kaakig sang Dios? 8 Kon matuod nga naghinulsol kamo sa inyo mga sala, pamatud-i ninyo ini sa inyo mga binuhatan. Indi kamo magsiling nga indi kamo pagsilutan tungod kay kamo mga kaliwat ni Abraham. Kay bisan ang mga bato nga ini sarang mahimo sang Dios nga mga anak ni Abraham. 9 Tandai ninyo ini: ang wasay handa na sa pagtapas sa puno sang mga kahoy. Ang tagsa ka kahoy nga wala nagapamunga sang maayo nga bunga pagatapson kag ihaboy sa kalayo.”

10 Nagpamangkot ang mga tawo kay Juan, “Ti ano ang amon himuon?” 11 Nagsabat si Juan, “Kon sin-o sa inyo ang may duha ka panid nga bayo, ihatag ang isa sa wala sing bayo. Kag kon sin-o sa inyo ang may pagkaon, hatagi ang wala.” 12 May mga manugsukot sang buhis nga nagkadto man kay Juan para magpabautiso. Nagsiling sila kay Juan, “Manunudlo, ano ang amon himuon?” 13 Nagsabat si Juan, “Kon nagasukot kamo sang buhis, indi kamo magsukot sing sobra sa ginapasukot sa inyo sang gobyerno.” 14 May mga soldado man nga nagpamangkot. Siling nila, “Ti, kami ya, ano man ang amon himuon?” Nagsabat si Juan sa ila, “Indi kamo magpamahog ukon magbutang-butang para makapanguwarta. Magkontento kamo sa inyo suweldo.”

15 Pagkabati sang mga tawo sa mga pagpanudlo ni Juan, naghunahuna sila nga basi kon si Juan amo na ang Cristo nga ila ginapaabot. 16 Pero nagsiling si Juan sa ila, “Ako nagabautiso sa inyo sa tubig, pero may magaabot nga mas gamhanan pa sang sa akon kag indi gani ako takos nga mangin iya ulipon.† Siya magabautiso sa inyo sa Espiritu Santo kag sa kalayo. 17 Pareho siya sa tawo nga nagapahangin sang iya inani para painon ang tinggas sa upa. Ang tinggas ibutang niya sa bodega, pero ang upa sunugon niya sa kalayo nga indi gid mapatay.”

18 Samtang ginawali ni Juan ang Maayong Balita sa mga tawo, madamo pa siya sang mga ginpangtudlo nga nakapabakod sa ila. 19 Pero si Herodes nga pangulo sang Galilea ginsaway ni Juan tungod nga ginhimo niya nga kerida ang iya bayaw nga si Herodias kag tungod sang madamo pa nga kalainan nga iya ginhimo. 20 Sang ulihi nagdugang pa gid ang sala ni Herodes, kay ginpapriso niya si Juan.

Ang Pagbautiso kay Jesus

(Mat. 3:13-17; Mar. 1:9-11)

21 May adlaw sadto nga pagkatapos nga nabautisohan ni Juan ang mga tawo, si Jesus nagpabautiso man. Sang nagapangamuyo si Jesus, nag-abri ang langit 22 kag naghugpa sa iya ang Espiritu Santo sa dagway sang pating. Dayon may tingog nga nabatian halin sa langit nga nagasiling, “Ikaw ang akon hinigugma nga Anak. Nalipay gid ako sa imo.”

Ang mga Katigulangan ni Jesus

(Mat. 1:1-17)

23 Mga 30 na ang edad ni Jesus sang nagsugod siya sang iya buluhaton. Sa hunahuna sang mga tawo, anak siya ni Jose nga anak ni Eli. 24 Si Eli anak ni Matat. Si Matat anak ni Levi. Si Levi anak ni Melki. Si Melki anak ni Janai. Si Janai anak ni Jose. 25 Si Jose anak ni Matatias. Si Matatias anak ni Amos. Si Amos anak ni Nahum. Si Nahum anak ni Esli. Si Esli anak ni Nagai. 26 Si Nagai anak ni Maat. Si Maat anak ni Matatias. Si Matatias anak ni Semin. Si Semin anak ni Josec. Si Josec anak ni Joda. 27 Si Joda anak ni Joanan. Si Joanan anak ni Resa. Si Resa anak ni Zerubabel. Si Zerubabel anak ni Shealtiel. Si Shealtiel anak ni Neri. 28 Si Neri anak ni Melki. Si Melki anak ni Adi. Si Adi anak ni Cosam. Si Cosam anak ni Elmadam. Si Elmadam anak ni Er. 29 Si Er anak ni Josue. Si Josue anak ni Eliezer. Si Eliezer anak ni Jorim. Si Jorim anak ni Matat. Si Matat anak ni Levi. 30 Si Levi anak ni Simeon. Si Simeon anak ni Juda. Si Juda anak ni Jose. Si Jose anak ni Jonam. Si Jonam anak ni Eliakim. 31 Si Eliakim anak ni Melea. Si Melea anak ni Mena. Si Mena anak ni Matata. Si Matata anak ni Natan. Si Natan anak ni David. 32 Si David anak ni Jesse. Si Jesse anak ni Obed. Si Obed anak ni Boaz. Si Boaz anak ni Salmon.‡ Si Salmon anak ni Nashon. 33 Si Nashon anak ni Aminadab. Si Aminadab anak ni Admin. Si Admin anak ni Arni. Si Arni anak ni Hezron. Si Hezron anak ni Perez. Si Perez anak ni Juda. 34 Si Juda anak ni Jacob. Si Jacob anak ni Isaac. Si Isaac anak ni Abraham. Si Abraham anak ni Tera. Si Tera anak ni Nahor. 35 Si Nahor anak ni Serug. Si Serug anak ni Reu.§ Si Reu anak ni Peleg. Si Peleg anak ni Eber. Si Eber anak ni Shela.* 36 Si Shela anak ni Cainan. Si Cainan anak ni Arfaxad. Si Arfaxad anak ni Shem. Si Shem anak ni Noe. Si Noe anak ni Lamec. 37 Si Lamec anak ni Metusela. Si Metusela anak ni Enoc. Si Enoc anak ni Jared. Si Jared anak ni Mahalalel. Si Mahalalel anak ni Kenan.† 38 Si Kenan anak ni Enosh. Si Enosh anak ni Set. Si Set anak ni Adan. Si Adan anak sang Dios.

4

Ang Pagtentar kay Jesus

(Mat. 4:1-11; Mar. 1:12-13)

1 Si Jesus nga gin-gamhan sang Espiritu Santo naghalin sa Suba sang Jordan. Kag gindala siya sang Espiritu Santo sa kamingawan. 2 Didto gintentar siya sang yawa sa sulod sang 40 ka adlaw. Sa sadtong mga inadlaw wala gid siya magkaon, gani gin-gutom siya.

3 Nagsiling ang yawa sa iya, “Kon ikaw ang Anak sang Dios, himua ini nga bato nga mangin tinapay.” 4 Pero nagsabat si Jesus sa iya, “Nagasiling ang Kasulatan, ‘Indi lang sa pagkaon mabuhi ang tawo.’ ”*

5 Dayon gindala sang yawa si Jesus sa mataas nga lugar, kag sa isa lang ka pamisok ginpakita niya kay Jesus ang tanan nga ginharian sang kalibutan. 6 Dayon nagsiling siya kay Jesus, “Ihatag ko sa imo ang tanan nga gahom kag manggad sang sini nga mga ginharian, tungod kay ini tanan ginhatag sa akon kag puwede ko man ihatag sa kay bisan sin-o nga gusto ko hatagan. 7 Gani ini tanan mangin imo kon magsimba ka sa akon.” 8 Ginsabat siya ni Jesus, “Nagasiling ang Kasulatan, ‘Simbahon mo ang Ginoo nga imo Dios kag siya gid lang ang imo alagaron.’†”

9 Sa tapos sini gindala sang yawa si Jesus didto sa Jerusalem kag ginpatindog sa pinakamataas nga parte sang templo. Dayon nagsiling siya kay Jesus, “Kon ikaw ang Anak sang Dios, lukso ka paidalom. 10 Kay nagasiling ang Kasulatan, ‘Suguon sang Dios ang iya mga anghel sa pagbantay sa imo. 11 Saluon ka nila para indi mapilas ang imo tiil sa bato.’ ”‡ 12 Pero ginsabat siya ni Jesus, “Nagasiling ang Kasulatan, ‘Indi pagtestingi ang Ginoo nga imo Dios.’ ”§ 13 Pagkakita sang yawa nga indi gid niya matentar si Jesus ginbayaan niya anay siya.

Ginsuguran ni Jesus ang Iya Buluhaton

(Mat. 4:12-17; Mar. 1:14-15)

14 Dayon nagbalik si Jesus sa Galilea nga ang gahom sang Espiritu Santo ara sa iya. Ang balita parte sa iya naglapnag sa bilog nga Galilea kag sa tanan nga lugar sa palibot sini. 15 Nagpanudlo siya sa mga simbahan sang mga Judio kag gindayaw siya sang tanan.

Ginsikway si Jesus sa Nazaret

(Mat. 13:53-58; Mar. 6:1-6)

16 Dayon nagkadto si Jesus sa Nazaret. Amo ini ang lugar sa diin siya nagdako. Nagkadto siya sa simbahan sang mga Judio sang Adlaw nga Inugpahuway suno sa iya kinabatasan. Nagtindog siya para magbasa sang Kasulatan. 17 Ginhatag sa iya ang sinulatan ni Propeta Isaias. Ginhumlad niya ini kag pagkakita niya sang parte sang Kasulatan nga iya ginapangita, ginbasa niya dayon nga nagasiling:

18 “Ang Espiritu sang Ginoo ari sa akon.

Kay ginpili niya ako nga magwali sang maayong balita sa mga imol.

Ginpadala niya ako sa pagsugid sa mga bihag nga hilway na sila,

kag sa mga bulag nga makakita na sila.

Ginpadala niya ako sa paghilway sa mga ginadaogdaog,

19 kag sa pagsugid nga amo na ini ang tion

nga luwason sang Ginoo ang iya katawhan.”*

20 Dayon ginlukot ni Jesus ang Kasulatan kag ginbalik sa manugbulig sang simbahan. Nagpungko siya dayon para magsugod sa pagtudlo. Ang tanan nga tawo nagtulok gid sa iya. 21 Siling ni Jesus sa ila, “Ini nga parte sang Kasulatan natuman na subong nga adlaw samtang ginapamatian ninyo ang pagbasa sini.” 22 Gindayaw siya sang tanan kag dako gid ang ila katingala sa iya matahom nga mga pulong. Siling nila, “Indi bala anak lang siya ni Jose?” 23 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sigurado gid nga sambiton ninyo sa akon ang hulubaton nga nagasiling, ‘Manugbulong, bulunga anay ang imo kaugalingon, nga ang buot silingon, ang mga butang nga amon nabatian nga imo ginpanghimo sa banwa sang Capernaum dapat himuon mo man diri sa amon lugar.’ ” 24 Dayon nagsiling si Jesus, “Sa pagkamatuod, wala sing propeta nga ginakilala sa iya kaugalingon nga banwa. 25 Hunahunaa ninyo ang natabo sang una sang panahon ni Propeta Elias. Wala pagpaulana sang Dios sa sulod sang tatlo ka tuig kag tunga kag dako gid ang gutom sa bug-os nga duta. Matuod nga madamo ang mga balo nga babayi sa bilog nga Israel sa sadto nga tion sang gutom. 26 Pero wala gid pagsugua sang Dios si Elias para buligan ang bisan sin-o sa ila; kundi ginpadala siya sa isa ka balo nga babayi nga indi Judio nga nagaestar sa banwa sang Zarefat nga sakop sang Sidon. 27 Amo man ini ang natabo sang panahon ni Propeta Elisha. Madamo sang tawo didto sa Israel nga may delikado nga balatian sa panit,† pero wala gid sing may gin-ayo sa ila. Si Naaman nga indi Judio nga taga-Syria amo ang gin-ayo.” 28 Pagkabati sadto sang mga tawo sa simbahan nangakig gid sila. 29 Nagtilindog sila kag gin-guyod nila si Jesus paguwa sa banwa, didto sa may pil-as dampi (kay ang ila banwa sa ibabaw sang bukid). Gusto nila nga itiklod si Jesus didto sa pil-as. 30 Pero naglusot si Jesus sa tunga nila kag ginbayaan sila.

Ang Tawo nga may Malain nga Espiritu

(Mar. 1:21-28)

31 Halin didto, nagdulhog si Jesus sa banwa sang Capernaum nga sakop sang Galilea. Sang Adlaw nga Inugpahuway nagtudlo siya sa simbahan sang mga Judio. 32 Natingala gid ang mga tawo sa iya pagpanudlo tungod nga may awtoridad siya kon maghambal. 33 Didto sa simbahan may tawo nga ginsudlan sang espiritu sang mahigko nga demonyo. Nagsinggit siya sing mabaskog, 34 “Jesus nga taga-Nazaret, ano ang labot mo sa amon? Nagkadto ka bala diri sa paglaglag sa amon? Kilala ko ikaw. Ikaw ang Balaan nga ginpadala sang Dios.” 35 Pero ginsabdong ni Jesus ang demonyo. Siling niya, “Maghipos ka kag magguwa sa iya!” Sa tunga sang kadam-an gintumba sang demonyo ang tawo kag nagguwa siya, pero wala siya makahalit sa tawo. 36 Natingala gid ang mga tawo didto kag nagsiling sa isa kag isa, “Ano ining iya ginpanghambal? May awtoridad siya kag gahom sa pagmando sa mahigko nga mga espiritu nga magguwa, kag nagatuman sila.” 37 Dayon ang balita parte kay Jesus naglapnag sa tanan nga lugar sa palibot.

Gin-ayo ni Jesus ang mga Masakiton

(Mat. 8:14-17; Mar. 1:29-34)

38 Nagguwa si Jesus sa simbahan sang mga Judio kag nagkadto sa balay ni Simon. Ang ugangan nga babayi ni Simon may mataas nga hilanat, gani ginpangabay nila si Jesus nga kon mahimo ayuhon niya siya. 39 Nagpalapit si Jesus kag nagtindog sa kilid sang iya ginahigdaan kag ginsabdong ang hilanat, kag nag-ayo siya. Nagbangon siya dayon kag ginhimusan niya sang pagkaon sila ni Jesus.

40 Sang nagasalop na ang adlaw, madamo gid nga mga tawo ang nagdala sang ila mga masakiton didto kay Jesus. Gintungtong ni Jesus ang iya kamot sa tagsa-tagsa sa ila kag nag-alayo sila tanan. 41 Pati ang mga demonyo ginpaguwa niya sa madamo nga tawo. Samtang nagaguwa ang mga demonyo, nagasinggit sila kay Jesus, “Ikaw ang Anak sang Dios!” Pero ginsaway sila ni Jesus nga indi sila maghambal tungod kay nahibaluan nila nga siya amo ang Cristo.

42 Sang kaagahon na, nagguwa si Jesus sa sadto nga banwa kag nagkadto sa kamingawan. Ginpangita siya sang mga tawo. Kag sang pagkakita nila sa iya, nagpakitluoy sila nga indi anay siya maghalin didto sa ila. 43 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Kinahanglan iwali ko man sa iban nga mga banwa ang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios, kay amo ina ang rason kon ngaa ginpadala ako.” 44 Gani nagpadayon si Jesus sa pagwali sa mga simbahan sang mga Judio didto sa Judea.

5

Gintawag ni Jesus ang Iya Nahauna nga mga Sumulunod

(Mat. 4:18-22; Mar. 1:16-20)

1 Isa sadto ka adlaw, nagatindog si Jesus sa higad sang Dagat* sang Genesaret.† Nagdinaguso sa iya ang madamo nga tawo tungod nga luyag nila magpamati sang pulong sang Dios. 2 May nakita si Jesus nga duha ka sakayan nga ara sa higad kag ang mangingisda nakapanaog na sa paghugas sang ila mga pukot. 3 Ang isa ka sakayan iya ni Simon. Ginsakyan ini ni Jesus kag ginpangabay niya si Simon nga itulod diutay ang sakayan palayo sa higad. Nagpungko si Jesus kag nagpanudlo sa mga tawo.

4 Pagkatapos niya panudlo, nagsiling siya kay Simon, “Ipalawod ninyo ang inyo sakayan kag iladlad ang inyo mga pukot para makakuha kamo sang mga isda.” 5 Nagsiling si Simon kay Jesus, “Manunudlo,‡ isa gid ka gab-i ang amon pagpangisda pero wala gid kami sang may nakuha. Pero tungod kay nagsiling ka nga iladlad ang pukot, ti iladlad ko.” 6 Nagpalawod sila kag ginladlad nila ang ila mga pukot. Madamo gid nga mga isda ang ila nakuha kag daw magisi na ang ila mga pukot. 7 Gani ginpaypay nila ang ila mga kaupod sa isa ka sakayan para buligan sila. Pag-abot sang ila mga kaupod ginpuno nila sang isda ang duha ka sakayan, kag daw malunod sila tungod sa kadamuon sang isda. 8 Pagkakita sadto ni Simon Pedro, nagluhod siya kay Jesus kag nagsiling, “Ginoo, palayo ka sa akon kay makasasala ako nga tawo.” 9 Kay natingala gid si Simon pati ang iya mga kaupdanan tungod sa kadamuon sang isda nga ila nakuha. 10 Natingala man ang mga kasusyo ni Simon nga si Santiago kag si Juan nga mga anak ni Zebedee. Dayon nagsiling si Jesus kay Simon, “Indi ka magkahadlok. Sugod subong indi na isda ang imo pangitaon kundi ang mga tawo para madala sila sa Dios.” 11 Sang napahigad na nila ang ila mga sakayan, ginbayaan nila ang tanan kag nagsunod kay Jesus.

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga May Delikado nga Balatian sa Panit

(Mat. 8:1-4; Mar. 1:40-45)

12 Sang didto si Jesus sa isa ka banwa, may tawo didto nga ang iya lawas puno sang delikado nga balatian sa panit.§ Pagkakita niya kay Jesus nagpalapit siya kag nagluhod nga nagapakitluoy, “Ginoo* kon gusto mo, mapaayo mo ako sa akon balatian para makabig ako nga matinlo.” 13 Dayon gintandog siya ni Jesus nga nagasiling, “Gusto ko. Magmatinlo ka!” Sa gilayon nadula ang iya balatian sa panit. 14 Pagkatapos ginmanduan siya ni Jesus, “Indi ka gid magpanugid bisan kay sin-o parte sini, kundi magderetso ka sa pari kag magpatan-aw sa iya.† Dayon maghalad ka sang halad nga ginsugo ni Moises sa pagpamatuod sa mga tawo nga matinlo ka na.” 15 Bisan amo ato ang ginmando sa tawo naglapnag gihapon ang balita parte kay Jesus, kag madamo gid ang mga tawo nga nagtilipon sa pagpamati sa iya kag sa pagpabulong sang ila mga balatian. 16 Pero permi nagakadto si Jesus sa kamingawan kag nagapangamuyo didto.

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga Paralitiko

(Mat. 9:1-8; Mar. 2:1-12)

17 Isa ka adlaw sang si Jesus nagapanudlo, may mga Pariseo kag mga manunudlo sang Kasuguan nga nagapungko malapit sa iya. Ini nga mga tawo naghalin pa sa nagkalain-lain nga baryo sang Galilea kag Judea, kag pati sa Jerusalem. Ara kay Jesus ang gahom sang Ginoo sa pag-ayo sang mga masakiton. 18 May mga tawo nga nag-abot nga dala ang isa ka paralitiko nga ara sa hiligdaan. Ginhimulatan nila nga dal-on siya kay Jesus sa sulod sang balay. 19 Pero tungod sa kadamuon sang mga tawo wala gid sila sing may maagyan pasulod. Gani nagsaka sila sa atop sang balay kag gin-guhaban nila ang atop. Pagkatapos gintunton nila ang paralitiko nga ara sa hiligdaan sa atubangan ni Jesus. 20 Pagkakita ni Jesus nga may pagtuo sila sa iya, nagsiling siya sa paralitiko, “Abyan,‡ ginpatawad na ang imo mga sala.”

21 Ang mga Pariseo kag ang mga manunudlo sang Kasuguan nagsiling sa ila kaugalingon, “Sin-o gid bala ang ini nga tawo nga nagainsulto sa Dios? Wala sing bisan sin-o nga makapatawad sang mga sala kundi ang Dios lang.” 22 Nahibaluan ni Jesus ang ila ginahunahuna, gani nagsiling siya sa ila, “Ngaa bala nagahunahuna kamo sang subong sina? 23 Diin bala ang mas mahapos, ang magsiling, ‘Ginpatawad na ang imo mga sala,’ ukon ang magsiling, ‘Magtindog ka kag maglakat’? 24 Karon pamatud-an ko sa inyo paagi sa pag-ayo sa sini nga paralitiko nga ako nga Anak sang Tawo may gahom diri sa duta sa pagpatawad sang mga sala.” Dayon nagsiling siya sa paralitiko, “Magtindog ka, dal-a ang imo hiligdaan kag magpuli!” 25 Sa gilayon nagtindog ang paralitiko sa atubangan nila. Dayon gindala niya ang iya hiligdaan kag nagpuli nga nagadayaw sa Dios. 26 Natingala gid ang tanan nga tawo didto. Gindayaw nila ang Dios nga may kahadlok. Siling nila, “Makatilingala nga mga butang ang aton nakita subong.”

Gintawag ni Jesus si Levi

(Mat. 9:9-13; Mar. 2:13-17)

27 Pagkatapos sadto, naghalin si Jesus didto kag nakita niya ang manugsukot sang buhis nga si Levi nga nagapungko sa balayaran sang buhis. Nagsiling si Jesus sa iya, “Dali, sunod ka sa akon.” 28 Nagtindog si Levi, ginbayaan niya ang tanan kag nagsunod kay Jesus.

29 Dayon naghiwat si Levi sang dako nga punsyon para kay Jesus didto sa iya balay. Madamo nga manugsukot sang buhis kag iban pa nga mga tawo ang nagtambong nga nangin kaupod nila sa pagkaon. 30 Pagkakita sini sang mga Pariseo kag sang ila mga kaupod nga mga manunudlo sang Kasuguan nagreklamo sila sa mga sumulunod ni Jesus. Siling nila, “Ngaa nagaupod kamo kaon kag inom sa mga manugsukot sang buhis kag sa iban pa nga mga makasasala?” 31 Si Jesus ang nagsabat sa ila, “Ang tawo nga maayo ang lawas wala nagakinahanglan sang doktor, kundi ang nagamasakit lang. 32 Wala ako nagkadto diri sa pagtawag sa mga nagakilala nga sila matarong, kundi sa mga makasasala para maghinulsol sila.”

Ang Pamangkot Parte sa Pagpuasa

(Mat. 9:14-17; Mar. 2:18-22)

33 May mga tawo didto nga nagsiling kay Jesus, “Ang mga sumulunod ni Juan nga manugbautiso kag ang mga sumulunod sang mga Pariseo masami nga nagapuasa kag nagapangamuyo, pero ang imo mga sumulunod sige lang ang kaon kag inom.” 34 Nagsabat si Jesus sa ila, “Mahimo bala nga magpuasa ang mga bisita sa kasal samtang kaupod pa nila ang nobyo? Siyempre, indi! 35 Pero magaabot ang tion nga ang nobyo kuhaon sa ila, kag amo na ina ang ila pagpuasa.”

36 Ginsugiran pa gid sila ni Jesus sang mga paanggid, “Indi maayo nga maggisi sang bag-o nga bayo para itukap sa daan nga bayo, kay luwas nga magisi ang bag-o, ang gintukap indi magbagay sa daan nga bayo. 37 Indi man maayo nga isulod ang bag-o nga bino sa daan nga suludlan nga panit. Kay mabusdik ang suludlan kag mausik ang bino, kag ang suludlan indi na mapuslan. 38 Sa baylo, ginasulod ang bag-o nga bino sa bag-o nga suludlan nga panit.”§ 39 Nagsiling pa si Jesus, “Wala sing tawo nga anad na sa daan nga bino nga magpangita sang bag-o, kay suno sa iya, mas manami ang daan nga bino.”

6

Ang Pamangkot Parte sa Adlaw nga Inugpahuway

(Mat. 12:1-8; Mar. 2:23-28)

1 Sang isa ka Adlaw nga Inugpahuway, samtang nagaagi sila ni Jesus sa kaumahan sang trigo, namuksi ang iya mga sumulunod sang mga uhay sang trigo, kag ginpiripis nila ini kag ginkaon. 2 Pero may mga Pariseo nga nagsiling kay Jesus, “Ngaa ginahimo ninyo ang ginabawal nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway?” 3 Ginsabat sila ni Jesus, “Wala bala ninyo mabasahi sa Kasulatan ang ginhimo ni David sang siya kag ang iya mga kaupod gin-gutom? 4 Nagsulod siya sa balay sang Dios kag nagkuha sang tinapay nga ginhalad sa Dios kag ginkaon niya. Ginpakaon man niya ang iya mga kaupod, bisan pa nga ginabawal sang Kasuguan ang magkaon sadto luwas lang sa mga pari.” 5 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Ako nga Anak sang Tawo may gahom sa pagsiling kon ano ang husto nga himuon sa Adlaw nga Inugpahuway.”

Ang Tawo nga Pingkaw ang Kamot

(Mat. 12:9-14; Mar. 3:1-6)

6 Sang isa naman ka Adlaw nga Inugpahuway, nagsulod si Jesus sa simbahan sang mga Judio sa pagpanudlo. May tawo didto nga pingkaw* ang tuo niya nga kamot. 7 Tungod nga ang mga manunudlo sang Kasuguan kag ang mga Pariseo nagapangita gid sang kabangdanan nga maakusar nila si Jesus, ginabantayan nila kon bala ayuhon niya ang ato nga tawo sa Adlaw nga Inugpahuway. 8 Pero nahibaluan ni Jesus kon ano ang ara sa ila hunahuna. Gani nagsiling siya sa tawo nga pingkaw, “Tindog ka kag magpalapit diri sa atubangan.” Kag nagtindog siya kag nagkadto kay Jesus. 9 Dayon siling ni Jesus sa mga manunudlo sang Kasuguan kag sa mga Pariseo, “Ano bala ang ginatugot sang aton Kasuguan sa Adlaw nga Inugpahuway: ang paghimo sang maayo sa mga tawo, ukon ang paghimo sang malain? Ang pagluwas sang ila kabuhi, ukon ang pagpatay?” 10 Nagtulok si Jesus sa ila tanan. Dayon naghambal siya sa tawo nga pingkaw, “Untaya ang imo kamot.” Gin-untay niya, kag nag-ayo ini. 11 Pero nangakig gid ang mga manunudlo sang Kasuguan kag ang mga Pariseo, gani nag-estorya sila kon ano ang himuon nila kay Jesus.

Ginpili ni Jesus ang Dose ka Apostoles

(Mat. 10:1-4; Mar. 3:13-19)

12 Sang sadto nga panahon, nagtaklad si Jesus sa bukid para magpangamuyo. Kag nagpangamuyo siya didto sa sulod sang isa gid ka gab-i. 13 Pagkaaga gintawag niya ang iya mga sumulunod, kag nagpili siya sa ila sang dose, kag gintawag niya sila nga mga apostoles. 14 Ang ila mga ngalan amo si Simon (nga gin-ngalanan ni Jesus nga Pedro), si Andres nga iya utod, si Santiago, si Juan, si Felipe, si Bartolome, 15 si Mateo, si Tomas, si Santiago nga anak ni Alfeus, si Simon (nga sang una rebelde sa gobyerno sang Roma), 16 si Judas nga anak sang isa pa ka Santiago, kag si Judas Iscariote† nga amo ang nagtraidor kay Jesus.

Nagpanudlo si Jesus kag Nagpang-ayo

(Mat. 4:23-25)

17 Pagkatapos sadto, nagdulhog sila sa patag. Nagtilipon didto ang iya mga sumulunod kag ang madamo nga tawo nga halin sa mga banwa sang Judea kag sa Jerusalem. May mga tawo man didto nga halin pa sa Tyre kag Sidon nga malapit sa dagat. 18 Nagkadto sila didto para magpamati sa mga ginatudlo ni Jesus kag magpabulong sang ila mga masakit. Ang mga tawo nga ginapaantos sang mahigko nga mga espiritu gin-ayo man niya. 19 Kag ang tanan nga tawo didto nagatinguha gid nga makatandog sa iya, kay may gahom nga nagaguwa sa iya nga nagaayo sa ila tanan.

Ang Bulahan kag ang Kaluluoy

(Mat. 5:1-12)

20 Dayon nagtulok si Jesus sa iya mga sumulunod kag nagsiling,

“Bulahan kamo nga mga imol,

kay sakop kamo sa paghari sang Dios.

21 Bulahan kamo nga ginagutom,

kay magaabot ang panahon nga indi na gid kamo paggutumon.

Bulahan kamo nga nagahibi,

kay magakadlaw kamo.

22 Bulahan kamo kon tungod sa inyo pagsunod

sa akon nga Anak sang Tawo mangakig ang mga tawo sa inyo,

sikwayon kamo, yagutaon,

kag pakalainon ang inyo ngalan.

23 “Amo man ini ang ginhimo sang ila mga katigulangan sa mga propeta sang una. Gani kon himuon nila ini sa inyo, magkalipay gid kamo tungod nga mabaton ninyo ang dako nga balos sa langit.

24 “Pero kaluluoy kamo nga mga manggaranon,

kay naangkon na ninyo ang inyo kalipay.

25 Kaluluoy kamo nga mga busog subong,

kay magaabot ang adlaw nga gutumon kamo.

Kaluluoy kamo nga nagakadlaw subong,

kay magaabot ang adlaw nga magapangasubo kamo kag magahilibion.

26 Kaluluoy man kamo kon ginadayaw kamo sang tanan,

kay amo man ini ang ginhimo sang ila mga katigulangan

sa mga indi matuod nga mga propeta.

Higugmaa Ninyo ang Inyo mga Kaaway

(Mat. 5:38-48; 7:12)

27 “Pero kamo nga nagapamati sa akon, nagasiling ako sa inyo nga higugmaa ninyo ang inyo mga kaaway kag maghimo sang maayo sa mga wala nagahigugma sa inyo. 28 Pakamaayuha ang mga nagapakamalaot sa inyo, kag pangamuyui ang mga nagaabusar sa inyo. 29 Kon tampaon ka sa isa ka guya, itaya mo pa gid ang pihak mo nga guya. Kon may magkuha sang imo bayo, ihatag pati ang imo pangtabon nga panapton. 30 Hatagi ang bisan sin-o nga nagapangayo sa imo; kag kon may magkuha sang imo pagkabutang indi na pagbawia. 31 Himua ninyo sa inyo isigkatawo ang luyag ninyo nga himuon man nila sa inyo.

32 “Kon ang nagahigugma sa inyo amo lang ang inyo ginahigugma, makabaton bala kamo sang balos halin sa Dios? Indi gid! Kay bisan pa ang mga makasasala nagahigugma man sa mga nagahigugma sa ila. 33 Kag kon nagahimo kamo sing maayo sa mga tawo lang nga maayo sa inyo, makabaton bala kamo sing balos halin sa Dios? Bisan ang mga makasasala nagahimo man sina. 34 Kon nagapahulam kamo sa mga tawo nga ginaekspektar ninyo nga makabayad, makabaton bala kamo sang balos halin sa Dios? Bisan ang mga makasasala nagapahulam man sa ila kapareho nga mga makasasala basta nahibaluan nila nga makabayad sila. 35 Amo ini ang inyo himuon: Higugmaa ninyo ang inyo mga kaaway kag himua ang maayo sa ila. Kon magpahulam kamo, pahulamon ninyo nga wala nagapaabot nga bayaran kamo. Kon amo ini ang inyo ginahimo, mabaton ninyo ang dako nga balos kag takos kamo nga tawgon nga mga anak sang Labing Mataas nga Dios. Kay siya maayo gid bisan pa sa mga tawo nga malain kag wala sing kabalaslan. 36 Magmaluluy-on kamo pareho sang inyo Amay.

Indi Ninyo Paghukman ang Iban

(Mat. 7:1-5)

37 “Indi ninyo paghukman ang iban para indi man kamo paghukman sang Dios. Indi kamo magsiling nga dapat sila silutan, para indi man kamo pagsilutan sang Dios. Patawara ninyo ang mga nakasala sa inyo para patawaron man kamo sang Dios. 38 Maghatag kamo para pagahatagan man kamo sang Dios. Kon maghatag ang Dios sa inyo, ginasukob gid niya sing maayo, ginauyog, ginadasok, kag nagaawas pa antes ibubo sa inyo suludlan. Kay kon paano ang inyo paghatag sa iban amo man ina ang paghatag sang Dios sa inyo.”

39 Pagkatapos sadto ginsugiran sila ni Jesus sini nga paanggid, “Wala sing bulag nga sarang makatuytoy sa iya kapareho nga bulag, kay sila nga duha mahulog sa kanal. 40 Wala sing estudyante nga labaw pa sa iya maestro, pero kon natudluan gid siya sing maayo kag nakatapos sang iya pagtuon, magapareho man siya sa iya maestro.

41 “Ngaa ginahimutaran mo gid ang gamay nga puling sa mata sang imo isigkatawo, pero wala mo gani ginasapak ang imo puling nga daw troso kadako? 42 Paano ka makasiling sa iya, ‘Abi, kuhaon ko ang imo puling,’ kon indi mo gani makita ang imo puling nga daw troso kadako? Hipokrito! Kuhaa anay ang puling nga daw troso kadako sa imo mata, para masanag ang imo pagkuha sang gamay nga puling sa mata sang imo isigkatawo.

Makilala ang Tawo sa Iya Binuhatan

(Mat. 7:16-20; 12:33-35)

43 “Ang maayo nga kahoy wala nagapamunga sang malain, kag ang malain nga kahoy wala nagapamunga sang maayo. 44 Ang tagsa ka kahoy makilala mo sa iya bunga. Ang tunukon nga kahoy-kahoy wala nagapamunga sang higos‡ ukon ubas. 45 Ang tawo pareho sina. Ang maayo nga tawo nagahambal sang maayo kay maayo ang iya tagipusuon. Pero ang malain nga tawo nagahambal sang malain kay malain ang iya tagipusuon. Kon ano ang sa tagipusuon sang tawo amo man ang nagaguwa sa iya baba.

Ang Matuod nga Sumulunod

(Mat. 7:24-27)

46 “Ngaa nagatawag kamo sa akon, ‘Ginoo’? Wala man kamo nagatuman sang ginasiling ko sa inyo. 47 Ipakita ko sa inyo ang halimbawa sang tawo nga nagapalapit sa akon, kag nagapamati kag nagatuman sang akon mga ginatudlo. 48 Pareho siya sang isa ka tawo nga nagkutkot sing madalom kag nagpatindog sang balay sa pundasyon nga bato. Sang nag-awas ang suba kag nagbaha, gin-agyan sang tubig ang balay, pero wala gid ini maano tungod kay mapag-on ang iya pundasyon. 49 Pero ang tawo nga nakabati sang akon mga ginatudlo pero wala nagatuman, pareho siya sa isa ka tawo nga nagpatindog sang balay nga wala sing mapag-on nga pundasyon. Pag-awas sang suba, gin-agyan sang tubig ang balay. Natumba dayon ini kag nawasak.”

7

Gin-ayo ni Jesus ang Ulipon sang Kapitan

(Mat. 8:5-13)

1 Pagkatapos panudlo ni Jesus sa mga tawo, nagkadto siya sa Capernaum. 2 May kapitan didto sang mga soldado nga Romanhon nga may ulipon nga nagamasakit kag daw mapatay na. Palangga gid niya ang iya ulipon. 3 Gani pagkabati sang kapitan parte kay Jesus, ginsugo niya ang pila ka manugdumala sang mga Judio sa pagpangabay kay Jesus nga magkadto didto sa iya balay kag ayuhon ang iya ulipon. 4 Pag-abot nila kay Jesus nagpakitluoy gid sila sa iya. Nagsiling sila, “Kon mahimo buligi ang kapitan, kay maayo gid siya nga tawo. 5 Palangga niya kita nga mga Judio kag nagpatindog pa gani siya sang simbahan para sa aton.”

6 Gani nag-upod si Jesus sa ila. Sang malapit na sila sa balay sang kapitan, ginsugo sang kapitan ang pila ka amigo niya para sugataon si Jesus kag silingon, “Ginoo, indi na pagpabudlayi ang imo kaugalingon. Indi ako takos nga magpasulod sa imo sa akon balay. 7 Amo gani nga indi ako ang nagkadto sa imo kay indi ako takos nga magpalapit sa imo. Maghambal ka lang kag magaayo ang akon suluguon. 8 Nahibaluan ko ini tungod kay ako sa idalom man sang mga opisyal, kag may mga soldado man sa idalom ko. Gani kon magmando ako sa isa, ‘Lakat,’ nagalakat siya, kag kon magmando ako sa isa, ‘Kadto diri,’ nagakadto siya. Kag kon ano ang akon ginasugo sa akon ulipon, ginahimo niya.” 9 Pagkabati sadto ni Jesus natingala gid siya. Nag-atubang siya sa mga tawo nga nagaupod sa iya kag nagsiling, “Wala pa gid ako nakakita sang tawo sa Israel nga may pagtuo nga pareho sini.” 10 Ang mga ginpadala sang kapitan nagbalik sa iya balay kag pag-abot nila, nakita nila nga maayo na ang ulipon.

Ginbanhaw ni Jesus ang Anak sang Balo nga Babayi

11 Sang wala madugay nagkadto si Jesus sa banwa sang Nain. Nag-upod sa iya ang iya mga sumulunod kag ang madamo nga tawo. 12 Sang malapit na sila sa puwertahan sang banwa sang Nain, nasugata nila ang madamo nga tawo nga nagakumpanyar. Ang napatay bugtong nga anak sang balo nga babayi. 13 Pagkakita ni Ginoong Jesus sa iloy sang napatay, naluoy gid siya. Siling niya, “Indi ka maghibi.” 14 Dayon nagpalapit si Jesus sa ginakargahan sang patay kag gintandog niya para magpundo ang mga nagadala sini. Nagsiling si Jesus sa patay, “Noy, magbangon ka!” 15 Nagbangon ang patay, nagpungko kag naghambal. Dayon ginhatag siya ni Jesus sa iya iloy. 16 Sang makita ato sang mga tawo natingala gid sila, kag gindayaw nila ang Dios. Nagsiling sila, “Gindumdom sang Dios ang iya katawhan. Ginhatagan niya kita sang gamhanan nga propeta.” 17 Ang balita parte sa ginhimo ni Jesus naglapnag sa bilog nga Judea kag sa tanan nga lugar sa palibot sini.

Si Jesus kag si Juan nga Manugbautiso

(Mat. 11:2-19)

18 Ini tanan nga hitabo ginbalita kay Juan sang iya mga sumulunod. 19 Gani gintawag ni Juan ang duha sang iya mga sumulunod kag ginsugo niya nga magkadto sa Ginoo sa pagpamangkot, “Ikaw bala ang amon ginapaabot ukon mahulat pa kami sang iban?” 20-21 Gani nagkadto sila kay Jesus. Pag-abot nila didto madamo ang ginapang-ayo ni Jesus nga mga masakiton, bisan ang mga grabe gid nga mga balatian, kag ang mga ginagamhan sang malain nga espiritu. Madamo man nga mga bulag ang iya ginpang-ayo. Karon, nagpamangkot kay Jesus ang duha ka sumulunod ni Juan. Siling nila, “Ginsugo kami ni Juan nga manugbautiso sa pagpamangkot sa imo kon ikaw bala ang amon ginapaabot ukon mahulat pa kami sang iban?” 22 Ginsabat sila ni Jesus, “Magbalik kamo kay Juan kag sugiri ninyo siya sang inyo nakita kag nabatian. Sugiri ninyo siya nga ang mga bulag nakakita, ang mga piang nakalakat, ang mga may delikado nga balatian sa panit*nag-ayo kag nakabig na nga matinlo, ang mga bungol nakabati, ang mga patay nabanhaw, kag ang Maayong Balita ginawali sa mga imol. 23 Bulahan ang mga tawo nga wala nagaduhaduha sa akon.”†

24 Sang makahalin na ang mga ginsugo ni Juan, nagpamangkot si Jesus sa mga tawo, “Sang pagkadto ninyo kay Juan sa kamingawan, ano ang inyo ginapaabot nga makita? Nagkadto bala kamo didto para makita ninyo ang tawo nga nagapaayon-ayon lang pareho sang kugon nga ginahapay-hapay sang hangin? 25 Ukon nagkadto bala kamo didto para makita ninyo ang tawo nga nagabayo sang malahalon? Pero ang mga nagabayo sang malahalon kag nagapagusto sang ila pangabuhi nagaestar sa mga palasyo. 26 Abi sugiri ninyo ako kon ngaa nagkadto kamo didto. Indi bala para makita ninyo ang isa ka propeta? Huo, kag labaw pa gani siya sa propeta. 27 Kay siya amo ang ginasiling sang Dios sa Kasulatan, ‘Ipadala ko ang akon mensahero una sa imo sa pagpreparar sang imo alagyan.’ ”‡ 28 Nagsiling pa gid si Jesus, “Sa pagkamatuod, hasta subong wala pa gid sing may natawo nga maglabaw pa kay Juan. Pero karon ang bisan sin-o nga labing kubos sa mga nagapasakop sa paghari sang Dios mas labaw pa kay Juan.”

29 Pagkabati sang mga tawo, pati sang mga manugsukot sang buhis sa mga pagpanudlo ni Jesus, nagkomporme sila sa ginapahimo sang Dios, kay ini sila nagpabautiso na kay Juan. 30 Pero ang mga Pariseo kag ang mga manunudlo sang Kasuguan wala nagkomporme sa katuyuan sang Dios para sa ila, kay ini sila wala magpabautiso kay Juan.

31 Nagsiling pa gid si Jesus, “Sa ano ko bala ipaanggid ang mga tawo sa sini nga henerasyon? 32 Pareho sila sa mga bata nga nagapungko sa plasa nga nagahampang. Ang isa ka grupo nagasiling sa isa, ‘Gintukaran namon kamo sang sunata nga para sa kasal, pero wala kamo magsaot. Ginkantahan namon kamo sang kanta nga para sa patay, pero wala man kamo maghibi!’ 33 Kamo pareho man sa ila, kay sang pag-abot ni Juan, nakita ninyo nga nagapuasa siya kag wala nagainom sang bino, gani nagasiling kamo nga ginagamhan siya sang demonyo. 34 Kag ako nga Anak sang Tawo, pag-abot ko, nakita ninyo nga nagakaon kag nagainom, gani nagasiling kamo nga palakaon ako kag palainom. Nagasiling man kamo nga abyan ako sang mga manugsukot sang buhis kag sang iban pa nga mga makasasala. 35 Pero indi bali, ang mga tawo nga nagasunod sa kabubut-on sang Dios nagakomporme nga husto ang ginapahimo sang Dios sa amon.”§

Si Jesus sa Balay ni Simon nga Pariseo

36 Karon, may isa ka Pariseo nga nag-agda kay Jesus nga magkaon sa iya balay. Gani nagkadto si Jesus kag nagkaon didto. 37 Sa sina nga banwa may isa ka babayi nga kilala gid nga makasasala. Pagkabati niya nga didto si Jesus sa balay sang Pariseo nagkadto man siya didto. May dala siya nga pahamot nga nasulod sa tibod-tibod nga hinimo halin sa bato nga alabastro. 38 Nagpalapit siya sa likod ni Jesus, sa may tiilan dampi.* Kag didto nagahibi siya nga nagatulo ang iya mga luha sa tiil ni Jesus. Ginpahiran niya ini sang iya buhok kag ginhalukan. Pagkatapos ginbubuan niya sang pahamot ang tiil ni Jesus.

39 Sang pagkakita sadto sang Pariseo nga nag-agda kay Jesus, nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Kon ini nga tawo matuod nga propeta, kuntani nahibaluan niya kon sin-o kag kon ano nga klase sang babayi ang nagatandog sa iya, kay ang babayi nga ina makasasala.” 40 Pero nahibaluan ni Jesus kon ano ang ara sa iya hunahuna, gani nagsiling siya, “Simon, may isugid ako sa imo.” Nagsabat si Simon, “Ano ina, manunudlo?” 41 Nagsiling si Jesus, “May duha ka tawo nga nag-utang sang kuwarta sa manugpautang. Ang isa nag-utang 500, kag ang isa 50. 42 Sang ulihi, tungod nga indi sila makabayad, wala na lang sila pagpabayara sang nagpautang sa ila. Ti, sin-o ayhan sa ila nga duha ang magahigugma sing labi sa ila nautangan?” 43 Nagsabat si Simon, “Siguro ang may dako nga utang.” Nagsiling si Jesus, “Husto ang imo pagbinagbinag.” 44 Dayon ginbalikid niya ang babayi kag nagsiling kay Simon, “Nakita mo bala ang ginhimo sang babayi nga ini? Pagsulod ko diri sa imo balay wala mo ako paghatagi sang tubig nga inughugas sa akon tiil. Pero ang babayi nga ini, ginhugasan niya ang akon tiil paagi sa iya luha, kag ang iya buhok amo pa ang ginhimo niya nga inugpahid. 45 Wala mo ako paghaluki bilang pag-abiabi. Pero ini nga babayi, halin pa sang akon pag-abot diri wala untat ang iya paghalok sa akon tiil. 46 Wala mo pagpatului sang lana ang akon ulo bilang pagbaton mo sa akon, pero ini nga babayi, ang malahalon gid nga pahamot ang iya ginbubo sa akon tiil. 47 Gani sugiran ko ikaw, nga ang dako nga gugma nga ginpakita niya sa akon nagapamatuod nga ang iya madamo nga sala ginpatawad na; pero sa tawo nga diutay lang ang sala nga ginpatawad, diutay lang ang paghigugma nga iya ginapakita.” 48 Naghambal dayon si Jesus sa babayi, “Ginpatawad na ang imo mga sala.” 49 Ang mga nagakaon kaupod ni Jesus nagsiling sa ila kaugalingon, “Sin-o bala ini nga bisan ang mga sala mapatawad niya?” 50 Dayon nagsiling si Jesus sa babayi, “Ang imo pagtuo nagluwas sa imo. Magpuli ka nga may kalinong.”

8

Ang mga Babayi nga Nagabulig kay Jesus

1 Pagkatapos sadto, naglibot si Jesus sa mga banwa kag mga baryo nga nagawali sang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios. Upod sa iya ang dose ka apostoles, 2 kag ang iban nga mga babayi nga iya gin-ayo sa malain nga mga espiritu kag mga balatian. Ang isa sa ila amo si Maria nga taga-Magdala nga pito gid ka demonyo ang ginpaguwa sa iya. 3 Upod man nila amo si Juana nga asawa ni Cuza nga amo ang ginasaligan ni Herodes sa iya palasyo. Si Susana isa man sa ila kag may madamo pa gid nga mga babayi. Amo ini sila ang nagahatag sang mga kinahanglanon nila ni Jesus halin sa ila pagkabutang.

Ang Paanggid Parte sa Manugsab-og

(Mat. 13:1-9; Mar. 4:1-9)

4 May adlaw nga madamo gid nga mga tawo halin sa mga banwa ang padayon nga nag-inabot kag nagtilipon kay Jesus. Ginsugiran sila ni Jesus sini nga paanggid:

5 “May isa ka mangunguma nga nagsab-og sang binhi. Sa iya pagsab-og, ang iban nagtupa sa higad sang dalan, kag natapakan ini sang mga nagaalagi kag gintuka sang mga pispis. 6 Ang iban nagtupa sa kabatuhan. Nagtubo ini pero nalaya dayon kay mala ang duta. 7 Ang iban nagtupa sa duta nga may mga tunukon nga hilamon, kag dungan nga nagtubo ining hilamon kag ang binhi. Gani sang ulihi nalumos sang hilamon ang nagtubo nga binhi. 8 Ang iban nagtupa sa maayo nga duta, nagtubo kag nagpamunga sing 100 ka pilo.” Nagsiling pa si Jesus sa ila, “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.”

Ang Katuyuan sang mga Paanggid

(Mat. 13:10-17; Mar. 4:10-12)

9 Ginpamangkot siya sang iya mga sumulunod kon ano ang kahulugan sang sadto nga paanggid. 10 Nagsabat siya, “Ang mga tinago nga kamatuoran parte sa paghari sang Dios ginasugid sa inyo nga maintiendihan ninyo, pero sa iban ginasugid ini paagi sa mga paanggid para,

“ ‘bisan sige lang sila tulok

indi sila makakita,

kag bisan sige lang sila pamati

indi sila makaintiendi.’ ”*

Ginpaathag ni Jesus ang Paanggid Parte sa Manugsab-og

(Mat. 13:18-23; Mar. 4:13-20)

11 Dayon ginpaathag ni Jesus ang kahulugan sang paanggid. Nagsiling siya, “Ang binhi amo ang pulong sang Dios. 12 Ang higad sang dalan nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios, pero nag-abot ang yawa kag ginkuha niya ang pulong sa ila mga tagipusuon, para indi sila magtuo kag maluwas. 13 Ang kabatuhan nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati man sang pulong sang Dios kag ginbaton nila nga may kalipay, pero indi hugot sa ila mga tagipusuon. Gani wala magdugay ang ila pagtuo, kay sang pag-abot sang mga pagtilaw nagtalikod sila dayon. 14 Ang duta nga may mga tunukon nga hilamon nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios, pero nadaog sila sang ila mga palaligban, mga manggad, kag mga kalipayan sa sini nga kalibutan, gani wala sila nagpamunga. 15 Pero ang maayo nga duta nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nagpamati sang pulong sang Dios, kag ginatipigan nila ini sa ila maayo kag sinsero nga mga tagipusuon kag nagatinguha sila sa pagtuman sini hasta nga nagpamunga ini sa ila kabuhi.”

Ang Paanggid Parte sa Suga

(Mar. 4:21-25)

16 Nagsiling pa gid si Jesus, “Wala sing may nagasindi sang suga kag takluban lang dayon sang suludlan ukon ibutang lang sa idalom sang katre, kundi ginabutang ini sa tulungtungan para masanagan ang mga nagasulod sa balay. 17 Amo man ina nga wala sing tinago nga indi magguwa sa ulihi, kag wala sing sekreto nga indi mahibaluan kag mabuyagyag.†

18 “Gani pamatii ninyo ako sing maayo, kay ang tawo nga nagatuman sang iya nabatian nga kamatuoran pagahatagan pa gid sang pag-intiendi. Pero ang tawo nga wala nagatuman sa kamatuoran, bisan ang ginahunahuna niya nga iya naintiendihan, kuhaon pa sa iya.”

Ang Iloy kag ang mga Utod ni Jesus

(Mat. 12:46-50; Mar. 3:31-35)

19 Karon, nag-abot ang iloy kag ang mga utod ni Jesus. Tungod sa kadamuon sang mga tawo indi sila makapalapit sa iya. 20 Gani may nagsugid kay Jesus, “Ang imo iloy kag mga utod nagahulat sa guwa. Gusto nila nga magpakigkita sa imo.” 21 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Ang mga nagapamati kag nagatuman sang pulong sang Dios amo ang akon iloy kag mga utod.”

Ginpauntat ni Jesus ang Hangin kag Balod

(Mat. 8:23-27; Mar. 4:35-41)

22 Isa sadto ka adlaw nagsakay si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa sakayan. Nagsiling siya sa ila, “Dali, matabok kita sa pihak sang dagat.”‡ Kag nagbiyahe sila. 23 Samtang nagabiyahe sila natulugan si Jesus. Hinali lang nga nagbaskog ang hangin kag sige sulod ang tubig sa ila sakayan. Tama na gid ka delikado ang ila kahimtangan. 24 Gani ginpalapitan nila si Jesus kag ginpukaw, “Manunudlo!§ Manunudlo! Malunod na kita!” Nagbangon si Jesus kag ginmanduan niya ang hangin kag ang mga balod nga mag-untat. Kag sa gilayon naglinaw. 25 Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Diin bala ang inyo pagtuo?” Natingala gid ang iya mga sumulunod nga may kakulba. Siling nila sa isa kag isa, “Sin-o gid ayhan ini nga bisan ang hangin kag ang mga balod ginamanduan niya kag nagatuman sa iya?”

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga May Malain nga mga Espiritu

(Mat. 8:28-34; Mar. 5:1-20)

26 Nagpadayon sila sa pagbiyahe hasta nakaabot sila sa lugar sang mga Gerasenhon* nga nagaatubang sa Galilea. 27 Pagtakas ni Jesus, ginsugata siya sang isa ka tawo nga ginagamhan sang mga demonyo. Ini nga tawo permi lang nagauba kag wala nagapuli sa iya balay sa banwa. Didto siya nagaestar sa mga kuweba nga lulubngan. 28 Sang makita niya si Jesus nagsinggit siya kag nagluhod sa atubangan niya. Dayon naghambal siya sa mabaskog nga tingog, “Jesus, Anak sang Labing Mataas nga Dios, ano ang imo labot sa akon? Nagapakitluoy ako sa imo nga indi mo ako pagsilutan.” 29 Amo ini ang ginsiling niya tungod kay ginsugo na ni Jesus ang mahigko nga espiritu nga magguwa sa iya. Kapila siya ka beses nga sudlan sang espiritu. Kag bisan ginagapos sang mga tawo ang iya mga kamot kag tiil sang mga kadena, kag ginabantayan gid siya, ginapamugto lang niya ini, kag ginadala siya sang demonyo sa kamingawan. 30 Ginpamangkot siya ni Jesus, “Sin-o ang imo ngalan?” Nagsabat siya, “Ako si Panong.” Amo ina ang sabat niya tungod kay madamo ang mga demonyo nga nagsulod sa iya. 31 Kag nagpakitluoy ang mga demonyo nga indi lang sila pagtabugon sa kadadalman nga sa diin sila silutan.

32 Malapit didto, may madamo nga baboy nga nagakaon sa banglid. Nagpakitluoy kay Jesus ang mga demonyo nga tugutan na lang sila nga magsulod sa mga baboy. Kag gintugutan sila ni Jesus. 33 Gani nagguwa ang mga demonyo sa tawo kag nagsulod sa mga baboy. Dayon nagdinaguso ang mga baboy padulhog sa banglid deretso sa tubig kag nagkalalumos.

34 Sang makita sang mga manugsagod sang mga baboy ang natabo, nagdinalagan sila, kag ginpanugid nila ini sa mga tawo sa banwa kag sa kaumahan. 35 Gani nagkadto ang mga tawo kay Jesus kay gusto nila nga makita ang natabo. Pag-abot nila didto, nakita nila ang tawo nga sadto anay gin-gamhan sang mga demonyo. Nagapungko siya sa tiilan ni Jesus nga may bayo kag husto na ang iya paminsaron. Gani hinadlukan sila. 36 Ang mga nakakita sa natabo nagsugid sa mga tawo kon paano nag-ayo ang tawo nga gin-gamhan anay sang mga demonyo. 37 Dayon ang tanan nga Gerasenhon† kag ang mga tawo nga nagaestar sa palibot nila nagpangabay kay Jesus nga maghalin siya didto sa ila, kay dako gid ang ila kahadlok. Gani nagsakay si Jesus sa sakayan kag nagbalik sa iya ginhalinan. 38 Ang tawo nga gin-gamhan anay sang mga demonyo nagpakitluoy kay Jesus nga mag-upod sa iya. Pero nagsiling si Jesus sa iya, 39 “Magpuli ka sa inyo kag isugid mo ang mga ginhimo sang Dios sa imo.” Gani nagpuli ang tawo, kag naglibot siya sa bilog nga banwa nga nagapanugid sang tanan nga ginhimo ni Jesus sa iya.

Ang Babayi nga Bata ni Jairus kag ang Babayi nga Ginapangguwaan sang Dugo

(Mat. 9:18-26; Mar. 5:21-43)

40 Sang pagdungka ni Jesus sa tabok sang dagat, nalipay gid ang mga tawo sa pag-abiabi sa iya tungod kay tanan sila nagapaabot sa iya. 41 Dugay-dugay may nag-abot nga tawo nga ang iya ngalan si Jairus. Isa siya ka manugdumala sang simbahan sang mga Judio. Sang pagpalapit niya kay Jesus nagluhod siya kag nagpakitluoy nga magkadto siya didto sa iya balay, 42 tungod kay daw mapatay na ang iya bugtong nga bata. Ining babayi nga bata nagaedad sang dose ka tuig. Sang nagapakadto sila ni Jesus sa balay ni Jairus, nagadinaguso ang madamo nga tawo sa iya. 43 Karon, may babayi didto nga ginapangguwaan sang dugo sa sulod sang dose na ka tuig. Naubos na niya gasto ang tanan niya nga pagkabutang sa pagpabulong.‡ Pero wala gid sang may nakaayo sa iya. 44 Nagdasok siya sa mga tawo hasta nakapalapit siya sa likod ni Jesus. Dayon gintandog niya ang gaway-gaway§ sang bayo ni Jesus, kag sa gilayon nag-untat ang pagpangguwa sang dugo sa iya. 45 Dayon nagsiling si Jesus, “Sin-o ang nagtandog sa akon?” Tanan sila naghambal nga wala sila makatandog sa iya. Gani nagsiling si Pedro, “Manunudlo, nahibaluan mo man nga kadamo sang tawo nga nagadinas-ukanay sa imo palibot.” 46 Pero nagsabat si Jesus, “May nagtandog gid sa akon, tungod nga nabatyagan ko nga may gahom nga nagguwa sa akon.” 47 Sang matalupangdan sang babayi nga nahibaluan ni Jesus ang ginhimo niya, nagpalapit siya nga nagakurog kag nagluhod kay Jesus. Sa atubangan sang tanan ginsugid niya kay Jesus kon ngaa gintandog niya siya kag kon paano siya nag-ayo dayon. 48 Nagsiling si Jesus sa iya, “Anak, ang imo pagtuo nag-ayo* sa imo. Magpuli ka nga may kalinong.”

49 Samtang nagahambal pa siya sa babayi may nag-abot halin sa balay ni Jairus. Siling niya kay Jairus, “Patay na ang imo bata. Indi na pagdisturbuha ang manunudlo.” 50 Pero pagkabati sadto ni Jesus nagsiling siya kay Jairus, “Indi ka magkahadlok, magtuo ka lang kag magaayo siya.” 51 Pag-abot nila sa balay ni Jairus wala niya pagtuguti ang iban nga mag-upod sa iya sa sulod luwas lang sa ila ni Pedro, Juan, kag Santiago, kag ang amay kag iloy sang bata. 52 Sige ang hinibi sang mga tawo didto. Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo maghibi, kay indi patay ang bata kundi nagakatulog lang.” 53 Ginkadlawan nila si Jesus tungod kay nahibaluan nila nga patay na gid ang bata. 54 Nagpalapit si Jesus sa bata kag gin-uyatan niya ang kamot kag nagsiling, “Day, magbangon ka!” 55 Kag dayon nagbalik ang iya espiritu kag nagbangon siya gilayon. Nagsugo si Jesus nga pakan-on ang bata. 56 Natingala gid ang iya mga ginikanan, pero ginmanduan sila ni Jesus nga indi gid magpanugid sa bisan kay sin-o parte sa natabo.

9

Ginpadala ni Jesus ang Iya Dose ka Apostoles

(Mat. 10:5-15; Mar. 6:7-13)

1 Gintipon ni Jesus ang dose niya ka apostoles. Ginhatagan niya sila sang awtoridad kag gahom sa pagtabog sang tanan nga demonyo kag sa pagpang-ayo sang mga balatian. 2 Dayon ginsugo niya sila nga magpangwali parte sa paghari sang Dios kag magpang-ayo sang mga masakiton. 3 Ginsilingan niya sila, “Indi kamo magbalon sang bisan ano sa inyo pagpanglakaton: bisan baston, bag, pagkaon, kuwarta, ukon ilislan nga bayo. 4 Kon padayunon kamo sa isa ka balay, dira gid lang kamo magdayon hasta maghalin kamo sa sina nga lugar. 5 Pero kon ang mga tawo sa isa ka lugar indi magbaton sa inyo, bayai ninyo ina nga lugar; kag sa paghalin ninyo, taktaka ninyo ang yab-ok sa inyo tiil bilang paandam kontra sa ila.” 6 Dayon naglakat ang iya mga apostoles kag naglibot sa mga baryo nga nagawali sang Maayong Balita kag nagapang-ayo sang mga masakiton.

Naglibog ang Ulo ni Herodes Parte kay Jesus

(Mat. 14:1-12; Mar. 6:14-29)

7 Ang balita parte sa ginahimo nila ni Jesus nakaabot kay Herodes nga pangulo sang Galilea. Naglibog gid ang ulo ni Herodes kay may mga tawo nga nagasiling, “Nabanhaw si Juan nga manugbautiso.” 8 May iban man nga nagasiling, “Siya si Propeta Elias sang una nga nag-abot subong.” Kag may iban pa gid nga nagasiling, “Nabanhaw ang isa sa mga propeta.” 9 Nagsiling si Herodes, “Ginpapugutan ko sing ulo si Juan. Pero sin-o ayhan ini nga tawo? Kay makatilingala nga mga butang ang akon nabatian parte sa iya.” Gani nagtinguha gid si Herodes nga makita niya si Jesus.

Ginpakaon ni Jesus ang 5,000 ka Tawo

(Mat. 14:13-21; Mar. 6:30-44; Juan 6:1-14)

10 Pagbalik sang mga apostoles ni Jesus, ginsugid nila sa iya kon ano ang ila mga nahimo. Dayon gindala sila ni Jesus sa banwa sang Betsaida. Wala siya sing may ginpaupod nga iban. 11 Pero pagkahibalo sang mga tawo nga nakahalin na sila ni Jesus, nagsunod sila. Pag-abot nila didto, ginbaton sila ni Jesus kag ginhambalan parte sa paghari sang Dios. Kag ginpang-ayo man niya ang mga masakiton.

12 Sang lapit na lang magsalop ang adlaw, nagpalapit sa iya ang iya dose ka apostoles kag nagsiling, “Palakta na ang mga tawo sa mga baryo kag sa mga sityo sa palibot para makapangita sila sang ila pagkaon kag tululugan, kay ari kita diri sa kamingawan.” 13 Pero nagsiling si Jesus, “Kamo mismo ang maghatag sang pagkaon sa ila.” Nagsabat sila, “Lima gid lang ka bilog ang aton tinapay kag duha ka isda. Indi ini makaigo, luwas kon magbakal kita sang pagkaon para sa ila tanan.” 14 (Ang kadamuon sang mga lalaki lang mga 5,000.) Gani nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Papungkua ninyo ang mga tawo sing grupo-grupo, tag-50 kada grupo.” 15 Gintuman nila ang sugo ni Jesus kag ginpapungko nila ang tanan nga tawo. 16 Dayon ginkuha ni Jesus ang lima ka tinapay kag duha ka isda, kag nagtangla siya sa langit kag nagpasalamat sa Dios. Pagkatapos ginpamihak-pihak niya ang tinapay kag ginhatag sa iya mga sumulunod para ipanagtag sa mga tawo. 17 Nakakaon sila tanan kag nagkalabusog. Dayon gintipon nila ang mga nabilin, kag dose pa ka alat ang napuno.

Ang Ginpabutyag ni Pedro Parte kay Jesus

(Mat. 16:13-19; Mar. 8:27-29)

18 Isa ka adlaw nagapangamuyo si Jesus nga siya lang. Ang iya mga sumulunod ara sa iya tupad. Nagpamangkot si Jesus sa ila, “Suno sa mga tawo, sin-o bala ako?” 19 Nagsabat sila, “May nagasiling nga ikaw si Juan nga manugbautiso. Ang iban nagasiling nga ikaw si Elias, kag ang iban pa gid nagasiling nga ikaw isa sa mga propeta sang una nga nabanhaw.” 20 Nagsiling si Jesus sa ila, “Pero suno sa inyo sin-o bala ako?” Nagsabat si Pedro, “Ikaw ang Cristo nga ginpromisa sang Dios nga magahari.”

Naghambal si Jesus Parte sa Iya Palaabuton nga Pag-antos kag Kamatayon

(Mat. 16:20-28; Mar. 8:30–9:1)

21 Dayon ginmanduan sila ni Jesus nga indi gid sila magpanugid bisan kay sin-o nga siya amo ang Cristo. 22 Nagsiling siya, “Ako nga Anak sang Tawo kinahanglan gid nga mag-antos sa pagahimuon sa akon sang mga manugdumala sang mga Judio, sang manugdumala nga mga pari, kag sang mga manunudlo sang Kasuguan. Sikwayon nila ako kag patyon, pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw ako.”

23 Dayon nagsiling si Jesus sa tanan nga tawo didto, “Kon may tawo nga gusto magsunod sa akon, indi niya dapat pagpasulabihon ang iya kaugalingon. Kag dapat handa siya sa pag-atubang sa kamatayon* sa iya nga pagsunod sa akon adlaw-adlaw. 24 Kay ang bisan sin-o nga luyag magluwas sang iya kabuhi madula niya ini. Pero ang bisan sin-o nga maghalad sang iya kabuhi tungod sa akon makaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan. 25 Ano gid bala ang makuha sang tawo kon maangkon niya ang tanan nga butang diri sa kalibutan, pero mawala ang iya kabuhi? Wala gid! 26 Kay ang bisan sin-o nga nagakahuya sa akon kag sa akon mga ginatudlo, igakahuya ko man kon ako nga Anak sang Tawo magbalik na nga nagasilak sa gahom nga halin sa akon kag sa Amay kag sa balaan nga mga anghel. 27 Sa pagkamatuod, may mga tawo diri nga indi pa mapatay hasta makita nila ang paghari sang Dios.”

Ang Pagbalhin sang Dagway ni Jesus

(Mat. 17:1-8; Mar. 9:2-8)

28 Mga walo ka adlaw pagkatapos nga ginhambal ni Jesus ini, gindala niya si Pedro, si Juan, kag si Santiago pataklad sa bukid para magpangamuyo. 29 Sang nagapangamuyo si Jesus nagbalhin ang iya dagway, kag ang iya bayo nagputi gid kag masilaw. 30 Hinali lang may nagpakita nga duha ka tawo nga nagapakighambal sa iya. Sila amo si Moises kag si Elias. 31 Nagasilak man sila kag nagapakighambal sila kay Jesus parte sa iya kamatayon nga madali na lang matuman sa Jerusalem. 32 Nagakatulog sila ni Pedro sing mahamuok. Pero nakamata sila, kag nakita nila si Jesus nga nagasilak kag ang duha ka tawo nga nagatindog sa iya tupad. 33 Sang manughalin na ang duha ka tawo kay Jesus, nagsiling si Pedro sa iya, “Manunudlo,† maayo nga ari kami‡ diri. Mahimo kami sing tatlo ka payag, ang isa para sa imo, ang isa para kay Moises, kag ang isa para kay Elias.” (Ang matuod, wala nakahibalo si Pedro kon ano ang iya ginahambal.) 34 Wala pa makatapos hambal si Pedro ginlikupan sila sang panganod. Hinadlukan sila ni Pedro sang magtabon sa ila ang panganod. 35 Dayon may nabatian sila nga tingog halin sa panganod nga nagasiling, “Amo ini ang akon pinili nga Anak. Pamatii ninyo siya!” 36 Sang nag-untat na ang tingog, nakita nila nga si Jesus na lang ang nabilin. Ginhipsan lang anay nila ni Pedro ang ila nakita pagkasunod nga mga inadlaw.

Gin-ayo ni Jesus ang Bata nga May Malain nga Espiritu

(Mat. 17:14-18; Mar. 9:14-27)

37 Sang sunod nga adlaw, nagdulhog sila halin sa bukid. Madamo nga tawo ang nagsugata kay Jesus. 38 Didto sa kadam-an may isa ka tawo nga nagsinggit, “Manunudlo, kon mahimo tan-awa anay ang akon bugtong nga bata nga lalaki. 39 Ginagamhan siya sang malain nga espiritu. Kon mag-abot gani, gulpi lang siya nagasiagit, nagakurog, kag nagabura ang iya baba. Indi maghalin sa iya ang espiritu kon indi niya anay masakit sing tudo gid ang akon bata. 40 Ginpangabay ko ang imo mga sumulunod nga tabugon ini, pero indi sila makasarang.” 41 Dayon nagsiling si Jesus, “Kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon wala gid sing pagtuo kag mga balingag. Hasta san-o pa bala ang akon pag-antos sa inyo? Dal-a diri ang imo bata.” 42 Sang nagapalapit kay Jesus ang bata, ginlampos siya sang demonyo sa duta kag ginpakurog. Pero gintabog ni Jesus ang mahigko nga espiritu kag gin-ayo niya ang bata. Dayon ginbalik niya siya sa iya amay. 43 Natingala gid ang tanan nga tawo sa dako nga gahom sang Dios.

Naghambal Liwat si Jesus Parte sa Iya Kamatayon

(Mat. 17:22-23; Mar. 9:30-32)

Sang nagakatingala pa ang mga tawo sa tanan nga ginhimo ni Jesus, nagsiling siya sa iya mga sumulunod, 44 “Tandaan gid ninyo ini: Ako nga Anak sang Tawo kinahanglan na§ nga itugyan sa mga tawo nga nagakontra sa akon.” 45 Pero wala sila makaintiendi sini kay ginlipod ini sa ila hunahuna para indi nila maintiendihan. Kag natahap sila magpamangkot sa iya parte sa sini nga butang.

Sin-o gid ang Labaw sa Tanan?

(Mat. 18:1-5; Mar. 9:33-37)

46 May isa ka tion nga nagbinaisay ang iya mga sumulunod kon sin-o gid sa ila ang labaw sa tanan. 47 Pero nahibaluan ni Jesus ang ila ginahunahuna. Gani nagkuha siya sang gamay nga bata kag ginpatindog sa iya kilid. 48 Dayon nagsiling siya, “Ang bisan sin-o nga nagabaton sa bata nga pareho sini tungod sa akon,* nagabaton man sa akon. Kag ang nagabaton sa akon nagabaton man sa nagpadala sa akon. Kay ang labing kubos sa inyo amo ang labaw sa tanan.”

Ang Indi Kontra sa Inyo Kadampig Ninyo

(Mar. 9:38-40)

49 Nagsiling si Juan kay Jesus, “Manunudlo, nakakita kami sang isa ka tawo nga nagatabog sang mga demonyo sa imo ngalan.† Ginpauntat namon siya kay indi naton siya kaupod.” 50 Pero nagsiling si Jesus sa iya, “Pabay-i lang ninyo siya, kay ang bisan sin-o nga wala nagakontra sa inyo nagadampig sa inyo.”

Wala Pagbatuna si Jesus sa isa ka Baryo sa Samaria

51 Sang madali na lang ang adlaw nga si Jesus dal-on pa-langit, nagdesisyon siya nga magkadto na sa Jerusalem. 52 Gani may ginpauna siya nga mga tawo sa isa ka baryo sa Samaria para magpreparar sang iya dalayunan. 53 Pero ang mga tawo sa sadto nga baryo wala magbaton sa iya kay nahibaluan nila nga makadto siya sa Jerusalem. 54 Pagkahibalo sini sang iya mga sumulunod nga si Santiago kag si Juan, nagsiling sila kay Jesus, “Ginoo, luyag mo bala nga mangayo kami sang kalayo halin sa langit para sunugon sila?” 55 Pero ginbalikid sila ni Jesus kag ginsaway.‡ 56 Kag nagderetso na lang sila sa iban nga baryo.

Ang mga Sumulunod ni Jesus

(Mat. 8:19-22)

57 Sang nagapadayon sila sa ila pagpanglakaton, may isa ka tawo nga nagsiling kay Jesus, “Maupod ako sa imo bisan diin ka makadto.” 58 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ang mga fox may mga buho nga ginapulian kag ang mga pispis may mga pugad, pero ako nga Anak sang Tawo wala sing kaugalingon nga balay nga akon mapahuwayan.” 59 Dayon nagsiling si Jesus sa isa, “Upod ka sa akon!” Nagsabat ang tawo, “Ginoo, mapuli anay ako sa paglubong sang akon amay.”§ 60 Nagsabat si Jesus sa iya, “Pabay-i ang mga patay* sa paglubong sang ila mga patay. Pero ikaw ya maglakat kag iwali ang parte sa paghari sang Dios.” 61 May isa pa gid nga nagsiling kay Jesus, “Ginoo, maupod ako sa imo; pero tuguti ako anay nga magpuli kag maglisensya sa akon pamilya.” 62 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ang tawo nga nagaarado nga nagabulobalikid indi mapuslan ang iya pagpangalagad sa idalom sang paghari sang Dios.”†

10

Ginpadala ni Jesus ang 72 Niya ka Sumulunod

1 Pagkatapos sadto, nagpili ang Ginoo sang 72* pa gid ka tawo kag ginpadala niya sila sing tagduha-duha sa mga banwa nga iya pagakadtuan. 2 Nagsiling siya sa ila, “Malapad ang alanihon pero diutay gid lang ang manug-ani. Gani magpangamuyo kamo sa Ginoo, ang tag-iya sang alanihon, nga magpadala siya sang mga manug-ani sa iya alanihon. 3 Lakat kamo! Pero mag-andam kamo, kay pareho kamo sa mga karnero nga akon ginapadala sa mabangis nga mga ido.† 4 Indi kamo magdala sang kahita, bag, ukon sandalyas. Indi man kamo magdulog sa dalan kag magpanamyaw sa inyo masugata‡ 5 Kon magsulod kamo sa isa ka balay, magsiling kamo, ‘Kabay nga bendisyunan sang Dios ini nga pamilya.’ 6 Kag kon bagay sila nga magbaton sa inyo pagbendisyon, bendisyunan sila sang Dios. Pero kon indi, indi man sila pagbendisyunan sang Dios. 7 Magdayon kamo sa una nga balay nga nagabaton sa inyo, kag indi kamo magsaylo-saylo sang inyo dalayunan. Batuna ninyo ang ila ginapakaon sa inyo, kay ang nagapangabudlay dapat lang nga suhulan. 8 Kag kon diin kamo nga lugar magkadto nga ang mga tawo magabaton sa inyo, kauna ninyo ang bisan ano nga ila ginapakaon sa inyo. 9 Ayuha ninyo ang mga nagamasakit kag sugiri ninyo sila nga malapit na§ ang paghari sang Dios sa ila. 10 Pero kon mag-abot kamo sa isa ka banwa nga ang mga tawo indi magbaton sa inyo, magkadto kamo sa mga karsada kag magsiling, 11 ‘Tungod nga indi kamo magbaton sa amon, bisan ang yab-ok sang inyo banwa nga nagatapik sa amon tiil amon taktakon bilang paandam kontra sa inyo. Tandai ninyo ini: malapit na ang paghari sang Dios.’ ” 12 Dayon nagsiling si Jesus, “Sugiran ko kamo, sa adlaw sang paghukom, mas labaw pa nga silot ang mabaton nila sang sa mga taga-Sodom.”

Ang mga Banwa nga Wala Naghinulsol

(Mat. 11:20-24)

13 Dayon nagsiling si Jesus, “Kaluluoy kamo nga mga taga-Corazin! Kaluluoy man kamo nga mga taga-Betsaida! Kay kon ang mga milagro nga akon ginhimo sa inyo ginhimo ko sa Tyre kag sa Sidon, dugay na kuntani sila nagsuksok sang sako kag nagbutang sang abo sa ila mga ulo sa pagpakita nga nagahinulsol sila sa ila mga sala. 14 Gani sa adlaw sang paghukom, mas labaw pa nga silot ang mabaton ninyo sang sa mga taga-Tyre kag taga-Sidon. 15 Kag kamo nga mga taga-Capernaum nagahunahuna nga dayawon kamo bisan didto sa langit. Pero sa impyerno* gid kamo itagbong!”

16 Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga inugpadala, “Ang nagapamati sa inyo nagapamati man sa akon, kag ang nagasikway sa inyo nagasikway man sa akon, kag ang nagasikway sa akon nagasikway man sa nagpadala sa akon.”

Ang Pagbalik sang 72 ka Sumulunod

17 Pagbalik sang 72 nga ginpadala sang Ginoo malipayon gid sila, kag nagsiling sila kay Jesus, “Ginoo, bisan ang mga demonyo nagtuman sa amon paagi sa imo ngalan!”†

18 Nagsiling si Jesus sa ila, “Nakita ko ang pagkahulog ni Satanas halin sa langit nga daw kilat kadasig. 19 Ginhatagan ko kamo sang awtoridad para madaog ninyo ang mga demonyo kag ang tanan nga gahom sang aton kaaway nga si Satanas,‡ kag wala sing may makahalit sa inyo. 20 Pero indi kamo magkalipay tungod nga ang malain nga mga espiritu nagtuman sa inyo, kundi magkalipay kamo tungod nga ang inyo ngalan nasulat na didto sa langit.”

Ginlipay si Jesus sang Espiritu Santo

(Mat. 11:25-27; 13:16-17)

21 Sang sadto nga tion, ginlipay gid si Jesus sang Espiritu Santo. Nagsiling si Jesus, “Amay, nga tag-iya sang langit kag sang duta, ginadayaw ko ikaw tungod nga ang kamatuoran nga gintago mo sa mga tawo nga ginakabig nga mga maalam kag may mga tinun-an ginpahayag mo sa mga tawo nga pareho sang mga bata nga diutay ang kaalam. Amay, salamat gid nga amo ina ang imo kabubut-on.” 22 Pagkatapos sadto, nagsiling si Jesus sa mga tawo, “Ang tanan nga butang gintugyan sa akon sang akon Amay. Ang Amay lang ang nakakilala sa akon nga iya Anak. Kag ang nakakilala sa Amay ako gid lang nga iya Anak kag ang mga tawo nga buot ko nga ipakilala sa Amay.”

23 Dayon nag-atubang si Jesus sa iya mga sumulunod kag naghambal sa ila nga silahanon lang, “Bulahan kamo tungod nga nakita gid ninyo ang mga butang nga akon ginapanghimo. 24 Sa pagkamatuod, madamo nga propeta kag mga hari sang una ang naghandom nga makakita kag makabati sang inyo nakita kag nabatian subong, pero wala natabo ini sa ila tiyempo.”

Ang Maayo nga Samariahanon

25 May isa didto ka manunudlo sang Kasuguan nga nagtindog kag nagpamangkot sa pagdakop-dakop kay Jesus, “Manunudlo, ano ang akon dapat himuon para maangkon ko ang kabuhi nga wala sing katapusan?” 26 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ano bala ang ginasiling sang Kasuguan suno sa imo nabasahan?” 27 Nagsabat ang tawo, “Higugmaon mo ang Ginoo nga imo Dios sa bug-os mo nga tagipusuon, sa bug-os mo nga kalag, sa bug-os mo nga kusog, kag sa bug-os mo nga hunahuna.§ Kag higugmaon mo ang imo kapareho pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.”* 28 Nagsiling si Jesus sa iya, “Husto gid ang imo sabat. Himua ina para may kabuhi ka nga wala sing katapusan.”

29 Pero indi gusto sang manunudlo sang Kasuguan nga mahuy-an siya, gani nagpamangkot pa gid siya, “Sin-o bala ang akon kapareho?” 30 Ginsabat siya ni Jesus paagi sa isa ka estorya. Siling niya, “May isa ka tawo nga nagdulhog pa-Jerico halin sa Jerusalem. Samtang nagalakat siya, hinali lang nga ginbanggaan siya sang mga tulisan. Ginkuha nila ang iya pagkabutang pati ang iya bayo, ginbakol nila siya, kag ginbayaan nga lipong kag daw patay na. 31 Natabuan man nga may pari nga nagdulhog sa amo nga dalan. Pagkakita niya sang tawo nga nagahamyang, naglikaw siya sa pihak sang dalan kag gin-agyan lang niya siya. 32 Nag-agi man didto ang isa ka Levita. Pagkakita niya sang tawo naglikaw man siya kag nag-agi lang. 33 Sang ulihi may nakaagi nga Samariahanon. Pagkakita niya sa tawo nga ginbakol naluoy gid siya. 34 Gani ginpalapitan niya siya kag ginbulong. Ginbutangan niya sang lana kag bino ang iya pilas kag ginbugkusan. Dayon ginpasakay niya siya sa iya ginasakyan nga sapat kag gindala sa isa ka dalayunan. Didto, gin-atipan pa gid niya siya. 35 Sang sunod nga adlaw, ginhatagan niya sing kuwarta ang tag-iya sang dalayunan kag nagsiling, ‘Atipanon mo siya, kag kon kulangon pa ang akon ginhatag sa imo dugangan ko lang ini sa akon pagbalik diri.’ ”

36 Dayon naghambal si Jesus sa manunudlo sang Kasuguan, “Ti sa imo, sin-o bala sa ila nga tatlo ang nagpakita nga siya ang kapareho sang ginbanggaan sang mga tulisan?” 37 Nagsiling ang manunudlo sang Kasuguan, “Ang tawo nga nagpakita sang kaluoy sa iya.” Nagsiling dayon si Jesus, “Himua man ang pareho sang ginhimo niya.”

Nagbisita si Jesus sa Ila ni Marta kag Maria

38 Nagpadayon sa paglakat si Jesus kag ang iya mga sumulunod, kag nakaabot sila sa isa ka baryo. May babayi didto nga ang iya ngalan si Marta. Ginpadayon niya sila sa iya balay. 39 May utod siya nga si Maria nga nagpungko didto sa tiilan ni Ginoong Jesus kay gusto niya magpamati sang iya mga ginatudlo. 40 Pero si Marta nagapalibog gid sa paghimos sang pagkaon nila ni Jesus. Gani nagpalapit siya kay Jesus kag nagsiling, “Ginoo, wala lang bala sing kaso sa imo nga ginapabay-an lang ako sang akon utod sa paghimos sang pagkaon? Abi hambali man siya nga buligan niya ako!” 41 Nagsabat ang Ginoo sa iya, “Ikaw Marta, madamo nga butang ang imo ginapaligban. 42 Isa ka butang gid lang ang kinahanglan kag amo ini ang ginpili ni Maria nga labing maayo, kag wala sing may makakuha sini sa iya.”

11

Nagtudlo si Jesus Parte sa Pangamuyo

(Mat. 6:9-13; 7:7-11)

1 Isa sadto ka adlaw, sang pagkatapos pangamuyo ni Jesus, ang isa sang iya mga sumulunod nagpalapit sa iya kag nagsiling, “Ginoo, si Juan nga manugbautiso nagtudlo sa iya mga sumulunod sa pagpangamuyo. Tudlui man kami magpangamuyo.”

2 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Magpangamuyo kamo pareho sini:

“ ‘Amay, kabay pa nga tahuron ka sang mga tawo.*

Kabay pa nga maghari ka diri sa amon.

3 Hatagi kami sang amon kinahanglanon nga pagkaon adlaw-adlaw.

4 Patawara kami sang amon mga sala,

kay ginapatawad man namon ang tanan nga nakasala sa amon.

Kag indi mo kami pag-ipadaog sa mga temtasyon.’ ”

5 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Abi kon may amigo ka, kag sa tungang gab-i magkadto ka sa iya balay kag magsiling sa iya, ‘Amigo, pahulama ako anay sang pagkaon,† 6 kay may amigo ako nga bag-o lang nag-abot kag wala gid ako sang ipakaon sa iya.’ 7 Dayon magsabat siya sa sulod, ‘Indi na ako pagdisturbuha. Nasiradhan na namon ang puwertahan kag nagahigda na ako kag ang akon mga bata, gani mabudlay na sa akon ang pagbangon para hatagan ka.’ 8 Pero ang matuod, bisan daw indi siya magbangon kag maghatag sa imo, bisan amigohay pa kamo, magabangon gid siya kag magahatag sang imo ginakinahanglan tungod kay wala ka nagahuyahuya sa pagpilit sa iya. 9 Gani ginasilingan ko kamo: Magpangayo kamo sa Dios kag hatagan niya kamo. Pangitaa ninyo sa iya ang inyo ginapangita kag makita ninyo. Magpanuktok kamo kag pagabuksan niya kamo. 10 Kay ang tanan nga nagapangayo, nagabaton. Ang mga nagapangita, makakita. Kag ang mga nagapanuktok, pagabuksan. 11 Kamo nga mga ginikanan,‡ kon magpangayo ang inyo bata sang isda hatagan bala ninyo sang man-og? 12 Kon magpangayo siya sang itlog, hatagan bala ninyo sang iwi-iwi? Siyempre indi! 13 Ti kon kamo nga mga malain makahibalo maghatag sang maayo nga mga butang sa inyo mga bata, daw ano pa gid ang inyo Amay sa langit! Ihatag gid niya ang Espiritu Santo sa mga nagapangayo sa iya.”

Si Jesus kag ang Hari sang Malain nga mga Espiritu

(Mat. 12:22-30; Mar. 3:20-27)

14 Isa sadto ka tion nagtabog si Jesus sang demonyo nga nagsulod sa isa ka tawo nga nangin kabangdanan sang iya pagkaapa. Sang napaguwa niya ang demonyo, nakahambal dayon ang apa. Natingala gid ang mga tawo. 15 Pero may mga tawo didto nga nagsiling, “Nagatabog siya sang mga demonyo paagi sa gahom nga ginhatag sa iya ni Satanas§ nga amo ang pangulo sang mga demonyo.” 16 Ang iban didto gusto nga tilawan si Jesus, gani nagpangayo sila sa iya sang milagro halin sa Dios* bilang pamatuod nga ginpadala siya sang Dios. 17 Pero nahibaluan ni Jesus ang ila hunahuna, gani nagsiling siya sa ila, “Kon ang mga pumuluyo sang isa ka ginharian magbinahin-bahin kag mag-ilinaway, ina nga ginharian malaglag. Amo man ang matabo sa panimalay kon ang mga nagaestar dira magbinahin-bahin kag mag-ilinaway. 18 Gani kon si Satanas kag ang iya mga sakop magbinahin-bahin kag mag-ilinaway, paano makapadayon ang iya ginharian? Kay nagasiling man bala kamo nga nagatabog ako sang mga demonyo paagi sa gahom nga ginhatag sa akon ni Satanas. 19 Kon si Satanas ang nagahatag sa akon sang gahom para magtabog sang mga demonyo, sin-o ang nagahatag sang gahom sa inyo mga sumulunod nga nagatabog man sang mga demonyo? Ang inyo mga sumulunod mismo nagapamatuod nga sala gid kamo. 20 Karon, tungod kay nagatabog ako sang mga demonyo paagi sa gahom sang Dios, nagapamatuod ini nga ang paghari sang Dios nag-abot na sa inyo.”

21 Ginsugiran sila ni Jesus sang isa pa ka paanggid, “Kon nagaguwardya ang makusog nga tawo sa iya balay, nga kompleto ang armas, indi gid maano ang iya mga pagkabutang. 22 Pero kon sulungon siya sang mas makusog pa sang sa iya, mapierdi siya. Ang iya ginasaligan nga mga armas kuhaon sa iya, kag pati ang tanan niya nga mga pagkabutang pamartidahon pa.”

23 Pagkatapos nagsiling si Jesus, “Ang wala nagaapin sa akon, kontra sa akon. Kag ang wala nagabulig sa akon sa pagtipon sang mga tawo sa Dios nagapalapta lang.

Ang Pagbalik sang Mahigko nga Espiritu

(Mat. 12:43-45)

24 “Kon ang mahigko nga espiritu magguwa sa tawo nga iya ginsudlan, nagalibot siya sa mga lugar nga wala sing tubig kay nagapangita siya sang lugar nga iya mapahuwayan. Kon indi siya makakita sang palahuwayan, magahunahuna siya nga magbalik na lang sa iya ginhalinan. 25 Kag kon sa iya pagbalik makita niya nga ang iya ginhalinan matinlo na kag nahimos ang tanan, 26 malakat siya dayon kag manghagad sang pito pa gid ka espiritu nga mas malain pa sang sa iya. Magasulod sila sa sadto nga tawo kag didto mag-estar. Kag ang kahimtangan sang tawo mangin grabe pa gid sang sa una.”

Ang Matuod nga Pagkabulahan

27 Pagkatapos hambal ni Jesus sadto, may babayi didto sa kadam-an nga nagsinggit sa iya, “Bulahan ang babayi nga nagbusong kag nagpatiti sa imo!” 28 Nagsabat si Jesus, “Pero mas bulahan ang mga tawo nga nagapamati kag nagatuman sang pulong sang Dios.”

Ginpangayuan si Jesus sang Milagro

(Mat. 12:38-42; Mar. 8:11-12)

29 Samtang nagadamo pa gid ang mga tawo nga nagatilipon kay Jesus, nagsiling siya, “Kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon tama kalaot. Nagapangayo kamo sang milagro bilang pamatuod nga ginpadala ako sang Dios. Pero wala sing milagro nga ipakita sa inyo luwas sa milagro nga pareho sang natabo kay Jonas. 30 Subong nga si Jonas nangin tanda sa mga taga-Nineve, ang matabo sa akon nga Anak sang Tawo mangin tanda man sa inyo. 31 Sa adlaw sang paghukom, mabanhaw† ang rayna nga halin sa south‡ upod sa inyo nga mga tawo sa sini nga henerasyon kag basulon niya kamo. Kay naghalin pa siya sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan sa pagpamati sa kaalam ni Haring Solomon. Karon may ari diri nga labaw pa kay Solomon, pero wala kamo nagpamati sa iya. 32 Sa adlaw sang paghukom, mabanhaw man ang mga taga-Nineve upod sa inyo nga mga tawo sa sini nga henerasyon kag basulon man nila kamo. Kay pagkabati sang mga taga-Nineve sadto sang wali ni Jonas, naghinulsol sila. Karon may ari diri nga labaw pa kay Jonas, pero wala kamo naghinulsol sang nagwali siya sa inyo.”

Ang Suga nga Ara sa Aton

(Mat. 5:15; 6:22-23)

33 Nagsiling pa gid si Jesus, “Wala sing tawo nga nagasindi sang suga kag taguon lang niya ini dayon ukon takluban sang sulukban, kundi ginabutang ini sa tulungtungan para masanagan ang mga nagasulod sa balay. 34 Ang aton mata amo ang suga sang aton lawas. Kon masanag ang imo panulok, masanagan ang imo bilog nga lawas. Pero kon madulom ang imo panulok, madulman ang imo bilog nga lawas. 35 Gani siguruhon mo nga nasanagan ka gid, kay basi nga ang imo ginasiling nga masanag madulom. 36 Kag kon ang imo bilog nga lawas nasanagan kag wala gid sing parte nga nadulman, masanagan ang tanan, pareho sang pagsiga sang suga sa imo.”

Ang mga Ginpanghambal ni Jesus Kontra sa mga Pariseo kag mga Manunudlo sang Kasuguan

(Mat. 23:1-36; Mar. 12:38-40)

37 Pagkatapos hambal ni Jesus, may isa ka Pariseo nga nag-agda sa iya nga magkaon sa iya balay. Gani nag-upod si Jesus kag nagkaon. 38 Natingala ang Pariseo sang makita niya nga wala nagpanghugas si Jesus antes magkaon suno sa ila ritual. 39 Gani naghambal ang Ginoo sa iya, “Kamo nga mga Pariseo, ginahugasan ninyo ang sa guwa lang nga parte sang tasa kag pinggan bilang ritual, pero ang sa sulod ninyo puno sang kadalok kag kalautan. 40 Mga buang-buang! Indi bala nga ang Dios nga naghimo sang guwa nga parte amo man ang naghimo sang sulod nga parte? 41 Gani para mangin matinlo kamo, kaluoyi ninyo ang mga imol kag indi ninyo pagdaluki kon ano man ang ila mga kinahanglanon.

42 “Kaluluoy kamo nga mga Pariseo! Ginahatag ninyo ang inyo ikanapulo bisan sang inyo mga panakot, pero ginabaliwala ninyo ang paghimo sang matarong sa inyo isigkatawo kag ang paghigugma sa Dios. Maghatag kamo sang inyo ikanapulo pero indi ninyo pag-ibaliwala ang paghimo sang sinang mas importante nga mga butang.

43 “Kaluluoy kamo nga mga Pariseo! Kay kon ara kamo sa mga simbahan, gusto gid ninyo magpungko sa mga pulungkuan nga para sa mga dungganon. Kag sa mga lugar nga madamo sang tawo, gusto gid ninyo nga magtamyaw sila sa inyo. 44 Kaluluoy kamo! Pareho kamo sa lulubngan nga wala sing tanda kag ginatapakan lang sang mga tawo nga wala kahibalo nga lulubngan gali ato.”§

45 Nagsiling ang isa ka manunudlo sang Kasuguan, “Manunudlo, sa imo panghambal ginainsultuhan mo man kami.” 46 Nagsabat si Jesus, “Kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan, kaluluoy man kamo! Kay ginapabug-atan ninyo ang mga tawo sa madamo nga pagsulundan nga ginadugang ninyo sa Kasuguan, pero kamo mismo wala gani nagatuman. 47 Kaluluoy kamo! Nagapakay-o kamo sang mga lulubngan sang mga propeta nga ginpamatay sang inyo mga katigulangan. 48 Gani nagapamatuod kamo kag nagakomporme man sang ila mga ginhimo. Kay sila ang nagpamatay sang mga propeta kag kamo ang nagapakay-o sang ila mga lulubngan. 49 Amo gani nga suno sa kaalam sang Dios nagsiling siya, ‘Magapadala ako sa ila sang mga propeta kag mga apostoles; ang iban sang akon ipadala pagapatyon nila, kag ang iban hingabuton nila.’ 50 Gani kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon pagasilutan man sang Dios tungod sang ila pagpamatay sang mga propeta sang una, halin pa sang pagtuga sang kalibutan— 51 halin kay Abel hasta kay Zacarias nga ginpatay sa tunga sang halaran kag sang templo. Huo, nagasiling ako sa inyo, kamo nga mga tawo sa sini nga henerasyon silutan gid tungod sang ila mga ginhimo.

52 “Kaluluoy kamo nga mga manunudlo sang Kasuguan! Kay ginatago ninyo ang yabi sa pag-intiendi sang kamatuoran. Indi lang nga wala kamo nagasunod sa kamatuoran, kundi ginabalabagan pa ninyo ang iban nga gusto magsunod.”

53 Pagkatapos nga naghalin si Jesus sa balay, ang mga manunudlo sang Kasuguan kag ang mga Pariseo nagsugod na nga magdumot gid sa iya. Sige ang ila pamangkot sa iya parte sa nagkalain-lain nga butang 54 sa pagdakop-dakop sa iya mga pulong.

12

Mag-andam sa mga Tawo nga Pakita-kita lang ang Ila Ginahimo

(Mat. 10:26-27)

1 Sang nagdugok ang linibo-libo nga mga tawo kay Jesus kag nagaginutok sila, nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Mag-andam kamo, kay basi malatnan kamo sang batasan* sang mga Pariseo nga puro pakita-kita lang. 2 Pero wala sing tinago nga indi mahibaluan sa ulihi. 3 Gani, bisan ano ang inyo ginahambal sa madulom, mabatian sa masanag, kag ang inyo ginahutik sa sirado nga kuwarto, mahibaluan sang tanan.

Ang Dapat Kahadlukan

(Mat. 10:28-31)

4 “Mga abyan, indi kamo magkahadlok sa mga tawo nga makapatay lang sang inyo lawas, kag pagkatapos wala na sila sing mahimo pa sa inyo. 5 Sugiran ko kamo kon sin-o ang inyo kahadlukan: kahadlukan ninyo ang Dios, kay pagkatapos nga mapatay niya ang lawas sang tawo may gahom pa gid siya sa paghaboy sang iya kalag sa impyerno. Amo gani nga ginapaandaman ko kamo nga ang Dios dapat ninyo kahadlukan. 6 Indi bala nga barato lang ang pispis nga maya? Pero wala sing isa sa ila nga ginakalimtan sang Dios. 7 Gani labi pa gid kamo, kay bisan ang inyo buhok sa ulo naisip niya tanan. Gani indi kamo magkahadlok, kay mas mahal pa kamo sang sa madamo nga maya.”

Ang Pagkilala kay Jesus

(Mat. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Ang bisan sin-o nga nagakilala sa akon sa atubangan sang mga tawo nga ako iya Ginoo, ako nga Anak sang Tawo magakilala man sa iya sa atubangan sang mga anghel sang Dios. 9 Pero ang wala nagakilala sa akon sa atubangan sang mga tawo, indi ko man pagkilalahon sa atubangan sang mga anghel sang Dios. 10 Ang bisan sin-o nga maghambal sing malain kontra sa akon nga Anak sang Tawo mapatawad; pero ang magpakalain sa Espiritu Santo indi gid mapatawad.

11 “Kon tungod sa inyo pagtuo pagadal-on kamo sa simbahan sang mga Judio ukon sa mga manugdumala sang banwa para imbistigaron, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo isabat. 12 Kay sa sina nga tion tudluan kamo sang Espiritu Santo kon ano ang inyo dapat ihambal.”

Ang Paanggid Parte sa Manggaranon nga Nagsalig sa Iya Manggad

13 May tawo didto nga nagsiling, “Manunudlo, silinga ang akon utod nga partihan niya ako sang amon palanublion.” 14 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ano ako, huwis ukon manugpartida sang inyo pagkabutang?” 15 Dayon naghambal si Jesus sa mga tawo, “Mag-andam kamo sa tanan nga klase sang pagkamainangkunon, kay ang matuod nga pagkabuhi wala nagadepende sa madamo nga manggad.” 16 Kag ginsugiran niya sila sang isa ka paanggid, “May isa ka tawo nga manggaranon nga may duta nga madamo gid ang patubas. 17 Gani nagsiling siya sa iya kaugalingon, ‘Ano ang akon himuon? Wala na ako butangan sang akon patubas! 18 Maayo pa siguro nga ipaguba ko ang akon mga bodega kag ipatindog ang mas dako pa gid, kag dira ko ibutang ang akon mga patubas kag mga pagkabutang. 19 Kag tungod kay madamo na ang akon natipon para sa palaabuton nga mga tinuig, mapahuway-huway lang ako anay, magkaon, mag-inom, kag magpangalipay!’ 20 Pero nagsiling ang Dios sa iya, ‘Buang-buang! Karon nga gab-i bawion ko sa imo ang imo kabuhi. Ti sin-o ang magapulos sang imo gintipon nga manggad?’ 21 Amo man ina ang matabo sa tawo nga nagatipon sang manggad para lang sa iya kaugalingon pero pobre sa atubangan sang Dios.”

Magsalig sa Dios

(Mat. 6:25-34)

22 Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Gani nagasiling ako sa inyo nga indi kamo magpalibog sa inyo pagpangabuhi, kon ano ang inyo kaunon kag kon ano ang inyo bayuon. 23 Kay kon ginhatagan kamo sang Dios sang kabuhi kag lawas, indi mahimo nga indi niya kamo paghatagan sang pagkaon kag bayo. 24 Tan-awa ninyo ang mga uwak: wala sila nagatanom, wala nagaani, kag wala sila sang bodega nga ginatipunan sang ila pagkaon, pero ginapakaon sila sang Dios. Indi bala mas labaw pa kamo sang sa mga pispis? 25 Sin-o sa inyo ang makapalawig sang inyo kabuhi bisan diutay lang paagi sa inyo pagpalibog? Wala gid! 26 Gani, tungod nga wala man kamo sang may mahimo sa pagpalawig sang inyo kabuhi, ngaa magpalibog pa gid kamo sang iban nga mga butang? 27 Talupangda ninyo kon paano nagatubo ang mga bulak; wala sila nagapangabudlay ukon nagahimo sang ila bayo. Sa pagkamatuod, bisan ang bantog kag manggaranon nga hari nga si Solomon, ang iya mga bayo indi makatupong sa katahom sang bisan isa lang sa sini nga mga bulak. 28 Kon ginapatahom sang Dios ang mga hilamon nga buhi subong, pero sa ulihi malaya kag tutdan man lang, indi bala nga mas labi pa gid nga pabayuan niya kamo? Kadiutay sang inyo pagtuo! 29 Indi kamo magpalibog kon ano ang inyo kaunon kag imnon. 30 Amo ina ang ginapalibugan sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Pero nakahibalo ang inyo Amay sa langit nga kinahanglan ninyo ina nga mga butang. 31 Gani unaha ninyo ang pagpasakop sa paghari sang Dios kag ihatag gid niya ang inyo mga kinahanglanon.

Mga Manggad sa Langit

(Mat. 6:19-21)

32 “Kamo nga nagasunod sa akon pila lang gid,† pero indi kamo magkahadlok kay ginbuot sang inyo Amay nga paharion kamo sa iya ginharian. 33 Ibaligya ninyo ang inyo pagkabutang, kag ihatag ang kuwarta sa mga imol para makatipon kamo sang manggad didto sa langit. Ini indi gid mabuhinan ukon madunot, tungod nga wala didto sing makawat nga makapalapit kag wala man sing mga sapat-sapat nga makaut-ot. 34 Kay kon diin ang inyo manggad didto man ang inyo tagipusuon.

Magpreparar sa Pagbalik sang Ginoo

35-36 “Magpreparar kamo sa tanan nga tion para indi kamo makibot sa pagbalik sang inyo Ginoo. Sunda ninyo ang mga ulipon nga nagahulat sa pagbalik sang ila amo nga nagtambong sa punsyon. Nagabantay sila kag wala nila ginapatay ang ila mga suga. Gani bisan ano nga oras mag-abot ang ila amo, kon magpanuktok, mabuksan nila dayon ang puwertahan. 37 Bulahan ato nga mga ulipon nga maabtan sang ila amo nga nagabugtaw kag nagabantay sa iya pag-abot. Ang matuod, magapreparar ang ila amo sa pagserbisyo sa ila. Papungkuon niya sila sa iya lamisa kag siya mismo ang magaserbi sa ila. 38 Bulahan gid sila kon maabtan sila nga nakapreparar sa iya pag-abot bisan sa tungang gab-i ukon kaagahon. 39 Tandai ninyo ini: kon nahibaluan sang tagbalay kon ano nga oras maabot ang makawat, bantayan gid niya para indi makasulod ang makawat sa iya balay. 40 Gani magbantay gid kamo, kay sa oras nga wala ninyo ginapaabot, ako nga Anak sang Tawo magaabot.”

Ang Masaligan kag ang Indi Masaligan nga Ulipon

(Mat. 24:45-51)

41 Nagpamangkot si Pedro, “Ginoo, para bala kay sin-o ang paanggid nga ina, sa amon bala ukon sa tanan?” 42 Ginsabat siya ni Jesus paagi sa isa ka paanggid, “Indi bala nga kon sin-o ang masaligan kag maalam nga ulipon amo ang ginapili sang amo nga magdumala sa iya kaupod nga mga ulipon? Siya ang nagahatag sa ila sang ila pagkaon sa husto nga oras. 43 Bulahan ato nga ulipon nga sa pagbalik sang iya amo maabtan siya nga nagahimo sang iya buluhaton. 44 Sa pagkamatuod, padumalahon siya sa tanan nga pagkabutang sang iya amo. 45 Pero kaluluoy ang ulipon nga sa paglakat sang iya amo magahunahuna siya nga madugay pa siya magbalik, gani magasugod siya sa pagpamintas sa iya kaupod nga mga ulipon, lalaki kag babayi man, kag magapagusto siya sang kaon, inom kag pahubog. 46 Magaabot ang iya amo sa oras nga wala gid niya ginahunahuna, kag grabe ang silot nga iya agumon.‡ Ibutang siya sa isa ka lugar upod sa mga tawo nga indi gid masaligan.

47 “Ang ulipon nga nakahibalo kon ano ang luyag sang iya amo pero wala nagatuman, madamo nga hanot ang iya pagaagumon. 48 Kag ang ulipon nga wala nakahibalo kon ano ang luyag sang iya amo kag nakahimo sang mga butang nga indi maayo hanuton man, pero diutay lang. Kay ang bisan sin-o nga ginhatagan sang madamo, madamo man ang ginapaabot sa iya. Mas madamo ang ginapaabot sa tawo nga gintugyanan sang madamo.”

Si Jesus ang Kabangdanan sang Pagbinahin-bahin

(Mat. 10:34-36)

49 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Nagkadto ako diri sa kalibutan sa pagdala sang silot nga daw kalayo, kag luyag ko nga magdabdab na ini. 50 Pero sa wala pa ini matabo madamo anay nga mga pag-antos ang akon maagyan. Kag indi gid ako mapahamtang samtang wala pa ini matapos.

51 “Nagahunahuna bala kamo nga nagkadto ako diri sa kalibutan para mangin maayo ang relasyon sang isa kag isa? Ang matuod, nagkadto ako diri para magbinahin-bahin ang mga tawo. 52 Kay halin subong, tungod sa akon, may lima ka tawo sa pamilya nga magabinahin-bahin. Ang tatlo kontra sa duha kag ang duha kontra sa tatlo. 53 Ang amay kag ang iya anak nga lalaki magakontrahanay. Ang iloy kag ang iya anak nga babayi magakontrahanay, kag ang ugangan nga babayi kag ang iya umagad nga babayi magakontrahanay.”

Panilagi Ninyo ang mga Nagakalatabo Karon

(Mat. 16:2-3)

54 Dayon nagsiling si Jesus sa mga tawo, “Kon makita ninyo ang gal-om sa west nagasiling kamo nga magaulan, kag amo gani ang matabo. 55 Kag kon maghuyop na ang habagat nagasiling kamo nga magainit, kag amo man ang matabo. 56 Mga hipokrito! Makahibalo kamo magpakot kon ano ang matabo paagi sa inyo pagtan-aw sa duta kag sa langit, pero ngaa indi kamo makapakot sang mga nagakalatabo subong?

Magpakig-uli ka sa Imo Kaaway

(Mat. 5:25-26)

57 “Ngaa wala gid ninyo ginabinagbinag kon ano ang husto? 58 Kon may mag-akusar sa imo, tinguhai gid sa pagpakighusay samtang nagapakadto pa lang kamo sa korte. Kay basi piliton gid niya ikaw nga dal-on sa huwis kag itugyan ka dayon sang huwis sa opisyal para prisohon. 59 Kag indi ka gid makaguwa kon indi mo anay mabayaran ang tanan.”

13

Maghinulsol Kamo

1 May mga tawo didto nga nagbalita kay Jesus parte sa mga taga-Galilea nga ginpapatay ni Pilato sang nagahalad sila sang mga sapat sa templo. 2 Nagsiling si Jesus sa ila, “Siguro nagahunahuna kamo nga natabo ato sa ila tungod nga mas makasasala sila sang sa iban nga mga taga-Galilea. 3 Pero indi! Pero sugiran ko kamo, kon indi kamo maghinulsol kag magtalikod sa inyo mga sala, kamo tanan mapatay man. 4 Ti, ano karon atong 18 ka tawo nga natumbahan sang tore sa Siloam kag nagkalamatay. Siguro nagahunahuna man kamo nga sila ang pinakamalaot sa tanan nga taga-Jerusalem. 5 Pero indi! Pero sugiran ko kamo, kon indi kamo maghinulsol kag magtalikod sa inyo mga sala, kamo tanan mapatay man.”

Ang Kahoy nga Wala Nagapamunga

6 Dayon ginsugiran sila ni Jesus sang isa ka paanggid, “May isa ka tawo nga may gintanom nga higera sa iya talamnan sang ubas. Ginkadtuan niya ini nga tanom kag gintan-aw kon bala may bunga, pero wala gid siya sing may nakita. 7 Gani ginhambalan niya ang nagaatipan sang iya talamnan, ‘Tatlo na ka tuig ang akon pagbalik-balik diri nga nagatan-aw kon may bunga na ang higera, pero wala gid makapamunga. Maayo pa tapson mo na lang ina. Ginakuha lang niya ang abuno sang duta.’ 8 Pero nagsiling ang manug-atipan, ‘Sir, pabay-an ta lang anay sa sini nga tuig kay kutkutan ko ang iya palibot kag abunuhan. 9 Basi pa lang nga magpamunga sa sunod nga tuig. Pero kon indi pa gid siya magpamunga amo na ina ang pagtapas ta.’ ”

Gin-ayo ni Jesus ang Buktot nga Babayi

10 Sang isa ka Adlaw nga Inugpahuway, nagkadto si Jesus sa simbahan sang mga Judio kag nagpanudlo. 11 May babayi didto nga nangin buktot tungod nga ginapamasakit siya sang malain nga espiritu. Sa sulod sang 18 ka tuig indi gid siya makatadlong sang iya lawas. 12 Sang makita siya ni Jesus, gintawag niya siya kag ginsilingan, “Tyay, maayo ka na sa imo masakit.” 13 Dayon gintungtong niya ang iya mga kamot sa babayi, kag sa gilayon nagtadlong ang iya likod kag nagdayaw siya sa Dios. 14 Pero nangakig gid ang manugdumala sang simbahan, tungod kay nagpang-ayo si Jesus sa Adlaw nga Inugpahuway. Nagsiling siya sa mga tawo, “Sa isa ka semana may anom ka adlaw para mag-obra. Sa sina nga mga adlaw magkadto kamo diri sa pagpabulong, pero indi sa Adlaw nga Inugpahuway.” 15 Nagsabat ang Ginoo sa iya, “Mga hipokrito kamo! Indi bala nga kon may baka kamo ukon kabayo, ginahubaran ninyo kag ginaguyod sa mga palaimnan bisan sa Adlaw nga Inugpahuway? 16 Kon ginahimo ninyo ina sa sapat, ngaa indi ko paghimuon ang maayo sa sini nga babayi nga isa man sang mga kaliwat ni Abraham? Gin-gapos siya ni Satanas sa sulod sang 18 ka tuig, gani dapat nga hilwayon siya sa gahom ni Satanas bisan sa Adlaw nga Inugpahuway.” 17 Sa sabat nga ini ni Jesus nahuy-an ang mga nagakontra sa iya. Sa pihak nga bahin, nalipay gid ang mga tawo tungod sa makatilingala nga mga butang nga iya ginpanghimo.

Ang Paanggid Parte sa Binhi sang Mustasa

(Mat. 13:31-32; Mar. 4:30-32)

18 Nagpadayon pa gid si Jesus sa paghambal, “Sa ano ko bala ipaanggid ang paghari sang Dios? 19 Ang paghari sang Dios pareho sa binhi sang mustasa* nga ginpanggas sang isa ka tawo sa iya katamnan. Nagtubo ini kag nagdako nga daw sa kahoy ang iya kataason, kag ginpugaran sang mga pispis ang iya mga sanga.”

Ang Paanggid Parte sa Inugpahabok sang Tinapay

(Mat. 13:33)

20 Dayon nagsiling pa gid si Jesus, “Sa ano ko pa gid bala ipaanggid ang paghari sang Dios? 21 Pareho ini sa inugpahabok nga ginmiksla sang babayi sa isa ka labador nga harina nga iya masahon, kag naghabok dayon ang bilog nga linamas.”

Ang Makitid nga Puwertahan

(Mat. 7:13-14, 21-23)

22 Sang nagapakadto si Jesus sa Jerusalem, nagapanudlo siya sa mga baryo kag mga banwa nga iya ginaagyan. 23 Karon, may nagpamangkot sa iya, “Ginoo, diutay lang bala ang maluwas?” Nagsabat si Jesus, 24 “Magtinguha gid kamo sa pagsulod sa makitid nga puwertahan. Kay ang matuod, madamo ang gusto nga magsulod, pero indi sila makasulod. 25 Kon nakapanirado na ang tagbalay magatindog gid lang kamo sa guwa kag magapanuktok nga nagasiling, ‘Ginoo, pasudla kami.’ Pero sabton niya kamo, ‘Wala ako makakilala sa inyo.’ 26 Dayon magasiling kamo, ‘Indi bala nga nag-upod kita sa pagkaon, kag nagtudlo ka sa mga kalye sang amon banwa?’ 27 Pero magasabat siya sa inyo, ‘Wala gid ako makakilala sa inyo. Palayo kamo sa akon, tanan kamo nga nagahimo sang malain!’ 28 Magahibi kamo kag magabagrot ang inyo mga ngipon† kon makita ninyo si Abraham, Isaac, Jacob kag ang tanan nga propeta nga nasakop sa paghari sang Dios, pero kamo ya wala nasakop. 29 Kag makita ninyo ang mga indi Judio nga naghalin sa tanan nga parte sang kalibutan‡ nga magapungko sa punsyon sa paghari sang Dios. 30 May mga tawo nga kubos subong, pero sa ulihi mangin dungganon. Kag may mga dungganon subong, pero sa ulihi mangin kubos.”

Ang Paghigugma ni Jesus sa Jerusalem

(Mat. 23:37-39)

31 Sang sadto nga tion, may mga Pariseo nga nagpalapit kay Jesus kag nagsiling, “Kinahanglan maghalin ka na diri kay gusto ni Herodes nga patyon ka.” 32 Pero ginsabat sila ni Jesus, “Lakat, sugiri ninyo inang madaya§ nga Herodes nga nagatabog ako sang mga demonyo kag nagapang-ayo sang mga masakiton subong hasta buwas, kag sa ikatlo nga adlaw matapos ko na ang akon obra. 33 Basta kinahanglan gid nga padayunon ko ang akon paglakat subong, sa buwas, kag sa sunod nga adlaw, kay indi nagakabagay nga ang propeta patyon sa iban nga lugar luwas sa Jerusalem.

34 “Kamo nga mga taga-Jerusalem, ngaa ginabato ninyo kag ginapamatay ang mga propeta nga ginpadala sang Dios sa inyo? Permi ko ginahandom nga tipunon kamo kag atipanon pareho sang munga nga nagatipon sang iya mga piso sa idalom sang iya mga pakpak, pero indi kamo gusto sini. 35 Karon, bahala kamo sa inyo kaugalingon. Indi na gid ninyo ako makita hasta sa pag-abot sang adlaw nga magasiling kamo, ‘Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala.*’†”

14

Gin-ayo ni Jesus ang Masakiton nga Tawo

1 Isa sadto ka Adlaw nga Inugpahuway, gin-imbitar si Jesus sang isa ka manugdumala sang mga Pariseo nga magkaon sa iya balay. Pag-abot ni Jesus didto, ginbantayan siya sang mga tawo nga nagakontra sa iya kon bala lapason niya ang Kasuguan. 2 Karon, may tawo didto nga nagapalamanog ang bilog niya nga lawas. 3 Nagpamangkot si Jesus sa mga manunudlo sang Kasuguan kag sa mga Pariseo, “Ginatugot bala sang aton Kasuguan nga magpang-ayo sang mga masakiton sa Adlaw nga Inugpahuway ukon wala?” 4 Pero naghipos lang sila. Dayon ginkaptan ni Jesus ang tawo kag gin-ayo. Pagkatapos ginpalakat niya. 5 Kag nagsiling siya sa mga tawo didto, “Abi may bata kamo ukon baka nga mahulog sa bubon sa Adlaw nga Inugpahuway. Ano, pabay-an lang bala ninyo tungod kay Adlaw nga Inugpahuway? Siyempre, kuhaon ninyo!” 6 Pero wala gid sing may nakasabat sa iya pamangkot.

Ang Pagpaubos kag ang Pagkamaabiabihon

7 Napanilagan ni Jesus nga ang mga tawo nga ginpang-imbitar nagapili sang mga pulungkuan nga para sa dungganon nga mga tawo. Gani ginsugiran niya sila sini nga paanggid, 8 “Kon imbitaron ka sa punsyon sang kasal, indi mo pagpilion ang pulungkuan nga para sa dungganon nga mga tawo. Kay basi may gin-imbitar nga mas dungganon pa gid sang sa imo. 9 Kag ang nag-imbitar sa inyo nga duha magapalapit sa imo kag magsiling, ‘Abi halin ka anay dira, kay napreparar na ini nga pulungkuan sa sini nga tawo.’ Ti mahuy-an ka kag mapungko ka na lang sa pulungkuan nga para sa ordinaryo nga mga tawo. 10 Pero kon imbitaron ka, pilion mo ang pulungkuan nga para sa ordinaryo nga mga tawo, para sa pag-abot sang nag-imbitar sa imo palapitan ka niya kag papungkuon sa pulungkuan nga para sa dungganon nga mga tawo. Kundi mapadunggan ka pa sa atubangan sang tanan nga ginpang-imbitar. 11 Kay ang bisan sin-o nga nagapakataas sang iya kaugalingon paubuson, pero ang nagapaubos sang iya kaugalingon pataason.” 12 Dayon nagsiling si Jesus sa tawo nga nag-imbitar sa iya, “Kon mag-imbitar ka sang mga tawo nga magpanyaga ukon magpanyapon sa inyo, indi lang pag-imbitara ang imo mga amigo ukon ang imo mga utod ukon ang imo mga paryente ukon ang imo mga kasilingan nga manggaranon, kay basi kon imbitaron ka man nila kag mabaton mo na ang imo balos. 13 Kon magpapunsyon ka, imbitaron mo man ang mga imol, ang mga pingkaw, ang mga piang, kag ang mga bulag. 14 Mangin bulahan ka tungod kay indi sila makabalos sa imo. Ang Dios amo ang magabalos sa imo sa pag-abot sang panahon sang pagkabanhaw sang mga matarong.”

Ang Paanggid Parte sa Punsyon

(Mat. 22:1-10)

15 Sang pagkabati sadto sang isa nga nakaupod kay Jesus sa pagkaon, nagsiling siya, “Bulahan atong mga tawo nga magakaon sa punsyon sa paghari sang Dios!” 16 Dayon gin-estoryahan siya ni Jesus, “May isa ka tawo nga nagpreparar sang dako nga punsyon, kag madamo ang iya ginpang-imbitar. 17 Pag-abot sang oras nga inugkaon na, ginsugo niya ang iya ulipon nga kadtuan ang mga ginpang-imbitar kag silingon, ‘Magkadto na kamo kay preparado na ang tanan!’ 18 Pero kada isa sa ila nagbalibad nga indi sila makakadto. Nagsiling ang isa, ‘Bag-o lang ako nakabakal sang duta kag kinahanglan nga kadtuan ko kag tan-awon. Gani nagapangabay ako nga pasensyaha lang anay ako.’ 19 Nagsiling pa gid ang isa, ‘Indi ako makakadto kay bag-o lang ako nakabakal sang napulo ka baka kag tilawan ko na kon bala maayo iarado. Gani pasensyaha lang anay ako.’ 20 Nagsiling pa gid ang isa, ‘Bag-o gid lang ako ginkasal, gani indi ako makakadto.’ 21 Pagkatapos nagbalik ang ulipon sa iya amo kag ginsugiran niya siya kon ngaa indi sila makakadto. Pagkabati sang amo nangakig siya. Gani nagsiling siya sa iya ulipon, ‘Kadto didto sa mga karsada kag mga kalye sang aton banwa kag dal-a diri ang mga imol, mga pingkaw, mga bulag, kag mga piang.’ 22 Sang mahimo ato sang ulipon, nagsiling siya sa iya amo, ‘Sir, natuman ko na ang imo sugo, pero may bakante pa gid sa kalan-an.’ 23 Gani nagsiling ang amo sa iya, ‘Kadto didto sa mga dalan sa guwa sang banwa kag piliton mo ang mga tawo nga imo makita nga magkadto diri para mapuno ang akon balay. 24 Sugiran ko kamo sang matuod, sa mga tawo nga akon gin-imbitar, wala gid sing may makatilaw sa ila sang akon ginpreparar nga pagkaon.’ ”

Ang Pagsunod sa Ginoo

(Mat. 10:37-38)

25 Sang nagapadayon si Jesus sa iya paglakat pakadto sa Jerusalem, madamo nga tawo ang nag-upod sa iya. Ginbalikid niya sila kag nagsiling, 26 “Kon may tawo nga luyag magsunod sa akon, pero mas palangga pa niya ang iya mga ginikanan, asawa, mga bata, mga utod, ukon ang iya kaugalingon sang sa akon, indi siya takos nga mangin akon sumulunod. 27 Ang bisan sin-o nga indi magsunod sa akon tungod kay nahadlok siya nga mapatay para sa akon* indi takos nga mangin akon sumulunod. 28 Ang tawo nga luyag magsunod sa akon pareho siya sang isa ka tawo nga nagaplano nga magpatindog sang tore. Una, bantaon niya anay kon pila ang magasto niya kag kon bala makaigo ang iya kuwarta nga gastuhon hasta mahuman ini. 29 Kay kon indi niya ini paghimuon basi pundasyon pa lang ang iya maobra kag maubos na ang iya kuwarta kag indi na niya mahuman. Gani kadlawan gid siya sang mga tawo nga makakita. 30 Magasiling sila, ‘Nagsagi lang patindog nga indi man lang makapahuman.’ 31 Pareho man sa isa ka hari nga magapakig-away sa iban nga hari. Kinahanglan planohon niya anay kon bala ang iya mga soldado nga 10,000 makasarang magpakig-away sa hari nga may 20,000 ka soldado. 32 Kon banta niya nga indi siya makasarang, maayo pa nga samtang wala pa ang away magsugo siya sang pila sang iya mga tinawo sa pagpangabay sa iya kontra nga hari nga luyag na lang niya nga magpakighusay. 33 Gani binagbinagon man ninyo anay ang inyo pagsunod sa akon, kay kon indi ninyo pagbayaan ang tanan nga inyo ginapasulabi diri sa kalibutan, indi man kamo takos nga mangin akon sumulunod.

Ang Asin

(Mat. 5:13; Mar. 9:50)

34 “Ang asin maayo, pero kon maglain ang iya sabor, wala na sing may mahimo para mapabalik pa ang iya sabor. 35 Indi na mapuslan bisan ilakot pa sa mga higko para iabuno, gani ginapilak na lang. Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.”

15

Ang Nadula nga Karnero

(Mat. 18:12-14)

1 Madamo nga manugsukot sang buhis kag iban pa nga ginakabig nga mga makasasala ang nagpalapit kay Jesus sa pagpamati sang iya mga pagpanudlo. 2 Nagkumod ang mga Pariseo kag ang mga manunudlo sang Kasuguan. Siling nila, “Ini nga tawo nagabaton sang mga makasasala, kag nagaupod sa ila sa pagkaon!”

3 Gani ginsugiran sila ni Jesus sang mga paanggid. Siling niya, 4 “Halimbawa, may tawo nga may 100 ka karnero. Ang isa nadula. Ti ano ang iya himuon? Siyempre bayaan niya anay ang 99 sa palahalban kag pangitaon ang nadula hasta nga makita niya ini. 5 Kon makita na niya magakalipay siya kag pas-anon niya ini puli. 6 Pag-abot niya sa ila balay panawgon niya ang iya mga abyan kag mga kasilingan kag magsiling, ‘Dali kamo, magkalipay kita, kay nakita ko na ang akon karnero nga nadula.’ ” 7 Dayon nagsiling si Jesus, “Pareho man sina didto sa langit. Mas dako ang kalipay tungod sa isa ka makasasala nga nagahinulsol sang sa 99 nga mga matarong nga indi kinahanglan nga maghinulsol.

Ang Nadula nga Kuwarta

8 “Ukon halimbawa may isa ka babayi nga may napulo ka sinsilyo. Ano ayhan ang iya himuon kon madula ang isa? Siyempre sindihan niya ang suga kag silhigan sing maayo ang iya balay para pangitaon ang sinsilyo hasta nga makita niya ini. 9 Kon makita na niya ini, panawgon niya ang iya mga amiga kag mga kasilingan kag magsiling, ‘Magkalipay kita, kay nakita ko na ang akon sinsilyo nga nadula.’ ” 10 Dayon nagsiling si Jesus, “Pareho man sina ang kalipay sang mga anghel sang Dios sa langit kon ang isa ka makasasala maghinulsol.”

Ang Nadula nga Anak

11 May isa pa gid ka paanggid nga ginsugid si Jesus. Nagsiling siya, “May isa ka tawo nga may duha ka anak nga lalaki. 12 Nagsiling ang manghod sa iya amay, ‘Tay, ihatag na sa akon ang akon parte nga palanublion.’ Gani ginpartida niya ang iya mga pagkabutang sa ila nga duha. 13 Pagligad sang pila ka adlaw, ginpamaligya sang manghod ang iya parte kag naglakat sa malayo nga lugar. Kag didto nagpagusto siya gasto sang iya kuwarta sa wala gid sing kapuslanan. 14 Sang naubos na niya gasto ang iya kuwarta, nag-abot ang puwerte nga gutom sa sadto nga lugar. Binudlayan gid siya. 15 Gani nag-obra na lang siya sa uma sang tawo nga taga-didto bilang manugbahog sang baboy. 16 Kon kaisa gusto niya nga magkaon sang kalan-on sang baboy para mauli-ulian ang iya kagutom, kay wala gid sing may nagahatag sang pagkaon sa iya.

17 “Sang ulihi nakatalupangod siya sa iya kahimtangan. Nadumduman niya nga didto sa ila pagusto sa pagkaon ang mga trabahador sang iya amay, pero siya ya daw mapatay na sa kagutom. 18 Gani nagsiling siya, ‘Maayo pa mapuli na lang ako didto kay tatay kag magsiling sa iya, “Tay nakasala ako sa Dios kag sa imo. 19 Karon indi na ako takos nga tawgon nga imo anak, kabiga na lang ako nga isa sang imo mga trabahador.” ’ 20 Gani nagpuli siya.

“Sang malayo pa siya, nakita siya sang iya amay. Naluoy gid ang amay sa iya anak, gani nagdalagan siya pakadto sa iya anak kag ginhakos niya siya kag ginhalukan.

21 “Dayon naghambal ang iya anak sa iya, ‘Tay, nakasala ako sa Dios kag sa imo. Indi na ako takos nga tawgon nga imo anak. Kabiga na lang ako nga isa sang imo mga trabahador.’*

22 “Gintawag sang amay ang iya mga ulipon kag nagsiling, ‘Dali, kuha kamo sang pinakamatahom nga bayo kag ipabayo sa iya. Suksuki man ninyo siya sang singsing kag sandalyas. 23 Dayon kuhaa ninyo ang ginpatambok nga bataon nga baka kag ihawa. Magapunsyon kita. 24 Tungod kay ining akon anak, nga ginakabig ko nga patay na, karon nabuhi. Nadula siya pero karon nakita.’ Gani nagsugod sila sa pagsinadya.

25 “Natabo ini sang sa uma pa ang magulang niya nga bata. Sang nagpuli na siya, kag malapit na sa balay, nabatian niya ang sunata kag may nagasinaot. 26 Gani gintawag niya ang isa sang mga suluguon kag nagpamangkot, ‘May ano diri sa balay?’ 27 Ginsugiran siya sang suluguon, ‘Ang imo utod nagpuli na kag ginpaihaw ni tatay mo ang ginpatambok nga bataon nga baka, kay nagbalik siya nga maayo ang iya lawas kag wala man maano.’

28 “Pagkabati niya sadto nangakig siya kag indi siya magsulod sa balay. Gani nagguwa ang iya amay kag gin-uloulohan siya. 29 Pero nagsabat siya sa iya amay, ‘Dumduma bala kon pila na ka tuig ang akon pag-alagad sa imo. Wala gid ako magsupak sa mga sugo mo. Pero bisan isa lang ka bataon nga kanding wala mo gid ako paghatagi para magkalipay ako upod sa akon mga amigo. 30 Karon, pag-abot sang imo anak nga nagwaldas sang imo pagkabutang upod sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas, ginpaihawan mo pa siya sang ginpatambok nga bataon nga baka.’

31 “Pero nagsabat ang iya amay, ‘Ikaw permi diri sa akon, kag ang tanan nga akon imo man. 32 Dapat kita magkalipay, kay ang imo utod nga ginkabig ta nga patay na, karon nabuhi. Nadula siya pero karon nakita na.’ ”

16

Ang Dayaon nga Tinugyanan

1 Nagsugid si Jesus sang isa ka paanggid sa iya mga sumulunod. Siling niya, “May isa ka manggaranon nga may suluguon nga gintugyanan niya sang iya mga pagkabutang. Karon may nagsugid sa manggaranon nga ang iya mga pagkabutang ginausikan lang sang iya tinugyanan nga suluguon. 2 Gani ginpatawag niya siya kag ginhambalan, ‘Ano ining nabatian ko nga ginausikan mo lang ang akon pagkabutang? Maayo pa magsumahay kita parte sa akon pagkabutang kay halin subong pahalinon ko na ikaw.’ 3 Tungod nga ginapahalin na siya sang iya amo, nagsiling siya sa iya kaugalingon, ‘Ano bala ang akon himuon? Indi ako makasarang sang mabug-at nga obra pareho sang pagkutkot sang buho, kag nahuya man ako nga magpakilimos. 4 Ah, nahibaluan ko na kon ano ang akon himuon agod bisan pahalinon ako sang akon amo may makadtuan ako nga mga tawo nga magabaton sa akon sa ila mga balay.’ 5 Ang iya ginhimo, isa-isa niya nga ginpatawag ang mga may utang sa iya amo. Nagpamangkot siya sa nahauna, ‘Pila ang imo utang sa akon amo?’ 6 Nagsabat siya, ‘100 ka banga* nga lana sang olibo.’ Nagsiling ang tinugyanan sa iya, ‘Sige, ari ang lista sang imo utang, pungko kag isulat 50.’ 7 Pagkatapos nagpamangkot siya sa ikaduha, ‘Pila ang imo utang sa akon amo?’ Nagsabat siya, ‘100 ka sako nga trigo.†’ ‘Sige, ari ang lista sang imo utang, isulat nga 80 lang ka sako.’ 8 Pagkahibalo sang amo sang iya ginhimo, gindayaw niya ang dayaon nga tinugyanan tungod nga maayo siya magpadihot. Kay ang mga tawo sa sini nga panahon mas maayo magpadihot sa ila isigkatawo sang sa mga tawo nga ginpasanagan na sang Dios.

9 “Gani sugiran ko kamo, bisan matuod nga ang manggad ginagamit sa pagpangdaya, gamita ninyo ini sa pagpakig-amigo, para pag-abot sang adlaw nga wala na ini nga manggad, batunon nila‡ kamo didto sa puluy-an nga wala na sing katapusan. 10 Ang tawo nga masaligan sa gagmay nga mga butang masaligan man sa dalagko nga mga butang. Kag ang tawo nga nagadaya sa gagmay nga mga butang, nagadaya man sa dalagko nga mga butang. 11-12 Gani kon indi kamo masaligan sa manggad sa kalibutan nga indi gid inyo, sin-o ang magatugyan sa inyo sang matuod gid nga manggad nga napreparar para sa inyo?

13 “Wala sing suluguon nga makaalagad sa duha ka agalon. Kay magasikway siya sa isa kag magahigugma sa isa; magadampig siya sa isa kag magapakalain sa isa. Indi man kamo makaalagad sing dungan sa Dios kag sa manggad.”

Ang Iban pa gid nga mga Butang nga Gintudlo ni Jesus

(Mat. 11:12-13; 5:31-32; Mar. 10:11-12)

14 Pagkabati sadto sang mga Pariseo, ginyaguta nila si Jesus kay dalok gid sila sa kuwarta. 15 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ginapakita-kita lang ninyo sa mga tawo nga maayo kamo. Pero nahibaluan sang Dios kon ano gid ang sa inyo tagipusuon. Kay ang mga butang nga ginapasulabi sang tawo ginakahigkuan sang Dios.

16 “Sa wala pa mag-abot si Juan nga manugbautiso, ang Kasuguan ni Moises kag ang mga sinulatan sang mga propeta amo ang ginasunod sang mga tawo. Halin sang pag-abot ni Juan ginawali na ang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios, kag madamo gid ang nagapamilit nga magpasakop. 17 Pero wala ini nagakahulugan nga nadula na ang Kasuguan. Mahapos pa nga madula ang langit kag ang duta sang sa mangin wala sing pulos bisan ang pinakagamay nga parte sang Kasuguan.

18 “Gani kon bulagan sang lalaki ang iya asawa kag magpangasawa sang iban, nagapanginbabayi siya. Kag ang magpangasawa sa babayi nga ginbulagan nagapanginbabayi man.

Si Lazarus kag ang Manggaranon

19 “Sang una may isa ka manggaranon nga ang iya bayo malahalon gid kag nagapagusto siya sa manamit nga mga pagkaon adlaw-adlaw. 20 May isa man ka tawo nga imol nga ang iya ngalan si Lazarus. Ang iya lawas puno sang katol. Ginadala siya didto sa puwertahan sang balay sang manggaranon. 21 Gusto niya nga makakaon kuntani bisan sang mga pagkaon na lang nga nagakalahulog sa lamisa sang manggaranon. Ginapalapitan siya sang mga ido kag ginadilapan ang iya mga katol. 22 Sang ulihi napatay si Lazarus kag gindala siya sang mga anghel didto sa tupad gid ni Abraham. Ang manggaranon napatay man kag ginlubong. 23 Kag sang nagaantos siya sing puwerte gid sa impyerno§ nakita niya sa malayo si Abraham kag didto sa iya tupad si Lazarus. 24 Gani nagsinggit ang manggaranon kay Abraham, ‘Amay Abraham, kaluoyi man ako! Sugua si Lazarus nga itum-oy niya sa tubig bisan ang iya na lang tudlo kag patuluan ang akon dila para mabugnawan, kay puwerte gid ang akon pag-antos sa sini nga kalayo.’ 25 Pero ginsabat siya ni Abraham, ‘Anak, sang nagakabuhi ka pa sa kalibutan maayo gid ang imo kahimtangan, kag si Lazarus ya nag-antos. Pero subong ginalipay siya diri kag ikaw nagaantos. 26 Luwas pa sina, ang imo ginapangayo indi gid mahimo, tungod may dako nga kadadalman nga nagaseparar sa aton, nga ang bisan sin-o diri sa amon nga gusto magsaylo dira indi gid makatabok, kag wala man sang may makatabok nga halin dira sa inyo pakadto diri sa amon.’ 27 Dayon nagsiling ang manggaranon, ‘Amay Abraham, kon amo gali sina, nagapangabay ako sa imo nga kon mahimo ipadala mo si Lazarus sa balay sang akon amay, 28 kay may lima pa ako ka utod nga lalaki, kag paandaman niya sila para indi sila makakadto sa sini nga lugar nga puro lang pag-antos.’ 29 Pero nagsabat si Abraham, ‘Ato man didto sa ila ang mga ginsulat ni Moises kag sang mga propeta. Dapat pamatian nila ina.’ 30 Nagsabat ang manggaranon, ‘Pero amay Abraham, indi sila magpati. Pero kon may napatay nga magkadto didto sa ila, magahinulsol sila sa ila mga sala.’ 31 Pero nagsiling si Abraham, ‘Kon indi gani sila magpati sa mga ginsulat ni Moises kag sang mga propeta, ti indi man sila magpati bisan pa may mabanhaw nga patay!’ ”

17

Mga Kabangdanan sang Pagpakasala

(Mat. 18:6-7, 21-22; Mar. 9:42)

1 Nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Indi mahimo nga indi mag-abot ang mga butang nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sang tawo. Pero kaluluoy ang tawo nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sang iya isigkatawo. 2 Mas maayo pa sa iya nga higtan ang iya liog sang galingan nga bato kag itagbong siya sa dagat sang sa mangin kabangdanan siya sang pagpakasala sang isa sining mga kubos.* 3 Gani mag-andam kamo!

“Kon makasala ang imo utod sa imo, sawaya siya. Kag kon maghinulsol siya, patawara siya. 4 Kon sa sulod sang isa ka adlaw makapito siya makasala sa imo, kag kada makasala siya nagapangayo siya sing patawad, patawara siya.”

Ang Pagtuo

5 Nagsiling ang mga apostoles sa iya, “Ginoo, dugangi ang amon pagtuo!” 6 Nagsabat ang Ginoo sa ila, “Kon may pagtuo kamo nga pareho sa binhi sang mustasa, sarang kamo makasiling sa sini nga kahoy, ‘Gabuta ang imo kaugalingon kag magsaylo sa dagat!’ Kag mapati ini sa inyo.”

Ang Katungdanan sang Ulipon

7 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Halimbawa, may ulipon ka nga nagaarado ukon nagabantay sang imo mga sapat, kag bag-o lang siya makapuli halin sa iya obra. Bilang amo magasiling bala ikaw sa iya, ‘Dali kaon na’? 8 Siyempre indi, kundi magasiling ka, ‘Abi, himusi ako sang akon panyapon kag magserbi ka sa akon. Pagkatapos ikaw naman ang magkaon.’ 9 Wala ginapasalamati ang ulipon tungod kay ginahimo lang niya ang iya katungdanan. 10 Gani kamo man, sa tapos nga inyo mahimo ang ginapahimo sa inyo, hunahunaon ninyo nga kamo mga ulipon lang nga nagatuman sang inyo katungdanan.”

Gin-ayo ni Jesus ang Napulo ka Tawo nga May Delikado nga Balatian sa Panit

11 Sang nagapanglakaton si Jesus pakadto sa Jerusalem, nag-agi siya sa border sang Samaria kag Galilea. 12 Sang nagapasulod siya sa isa ka baryo, ginsugata siya sang napulo ka tawo nga may delikado nga balatian sa panit.† Nagtindog lang sila sa ulo-unhan,‡ 13 kag nagasinggit, “Jesus, Manunudlo!§ Maluoy ka sa amon!” 14 Pagkakita ni Jesus sa ila, nagsiling siya, “Kadto kamo sa mga pari kag magpatan-aw sa ila.”*

Sang nagalakat pa lang sila, naglimpyo na ang ila panit. 15 Pagkakita sang isa sa ila nga naayo na siya, nagbalik siya kay Jesus nga nagasinggit sang pagdayaw sa Dios. 16 Nagluhod siya kag nagpasalamat kay Jesus. Ato nga tawo Samariahanon. 17 Dayon nagsiling si Jesus, “Indi bala nga napulo ang nag-alayo? Diin na ang siyam? 18 Ngaa wala nagbalik ang iban para magpasalamat sa Dios luwas sa sining tawo nga indi Judio?” 19 Kag nagsiling si Jesus sa iya, “Tindog ka kag magpuli. Ang imo pagtuo nagluwas† sa imo.”

Ang Parte sa Paghari sang Dios

(Mat. 24:23-28, 37-41)

20 May mga Pariseo nga nagpamangkot kay Jesus kon san-o magaabot ang paghari sang Dios. Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagsugod sang paghari sang Dios wala sing tanda nga makita. 21 Gani wala sing may makasiling, ‘Diri nagahari ang Dios!’ ukon, ‘Didto siya nagahari!’ kay ang paghari sang Dios ara mismo sa inyo.”

22 Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Magaabot ang tion nga magahandom kamo nga kuntani makita ninyo ako nga Anak sang Tawo bisan isa lang ka adlaw, pero indi pa ina matabo. 23 May mga tawo nga magasiling sa inyo, ‘Didto siya!’ ukon ‘Ari siya!’ Indi kamo magpati sa ila ukon magpangita sa akon. 24 Kay ako nga Anak sang Tawo magabalik pareho sang kilat nga nagakirab sa palibot.‡ 25 Pero madamo anay nga mga pag-antos ang akon dapat pagaagyan. Pagasikwayon ako sang mga tawo sa sini nga henerasyon.

26 “Kon ano ang ginhimo sang mga tawo sang tiyempo ni Noe amo man ang himuon sang mga tawo sa tiyempo nga mag-abot na ako nga Anak sang Tawo. 27 Sang tiyempo ni Noe, ang mga tawo wala na sing iban pa nga ginapinsar kundi magpangalipay. Sige lang ang ila kaon, inom, kag inasawahay hasta sa adlaw nga nagsulod si Noe sa barko. Dayon nag-abot ang grabe gid nga baha kag nalumos sila tanan. 28 Ang himuon sang mga tawo mangin pareho man sang ginhimo sang mga tawo sang tiyempo ni Lot. Ang mga tawo sadto sige lang kaon, inom, pamakal, pamaligya, pananom, kag patindog sang ila mga balay. 29 Pero sang adlaw nga si Lot nakaguwa na sa Sodom, nag-ulan didto sang kalayo kag asupre.§ Kag nagkalamatay sila tanan. 30 Amo man ina ang matabo kon ako nga Anak sang Tawo mag-abot na. 31 Sa sina nga adlaw, ang tawo nga matabuan nga ara sa guwa sang iya balay indi na magsulod pa sa pagkuha sang iya mga pagkabutang. Kag ang didto sa talamnan indi na magpuli pa sa iya balay. 32 Dumduma ninyo ang natabo sa asawa ni Lot. 33 Ang bisan sin-o nga nagatinguha nga indi madula ang iya kabuhi madula pa gani. Pero ang bisan sin-o nga nagasikway sang iya kabuhi tungod sa iya pagsunod sa akon makabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan. 34 Ang matuod, sa sina nga gab-i, kon matabuan nga may duha ka tawo nga nagahulid nga nagakatulog, ang isa kuhaon kag ang isa ibilin. 35 Kon may duha ka babayi nga nagagaling, ang isa kuhaon kag ang isa ibilin. 36 Kag kon may duha ka tawo nga nagaobra sa uma, ang isa kuhaon kag ang isa ibilin.”* 37 Dayon nagpamangkot ang iya mga sumulunod, “Ginoo, diin bala ini matabo?” Ginsabat niya sila sa paanggid, “Kon diin may patay nga lawas, didto man nagatilipon ang mga uwak.”

18

Ang Balo nga Babayi kag ang Huwis

1 Ginsugiran pa gid ni Jesus ang iya mga sumulunod sang isa ka paanggid para tudluan sila sa pagpangamuyo permi kag indi madulaan sing paglaom. 2 Nagsiling siya, “May isa ka huwis sa isa ka siyudad nga wala nagakahadlok sa Dios kag baliwala lang sa iya ang iya isigkatawo. 3 Kag didto man sa sina nga siyudad may isa ka balo nga babayi nga permi nagabalik-balik sa huwis kag nagasiling, ‘Hatagi ako sang hustisya kontra sa akon kaaway.’ 4-5 Sang premiro indi magbulig ang huwis. Pero sang ulihi, tungod nga sige ang pagbalik-balik sang balo kag ginadisturbo siya permi, naghunahuna siya nga bisan wala siya nagakahadlok sa Dios kag baliwala lang sa iya ang iya isigkatawo, magabulig na lang siya para makuha sang balo ang hustisya agod indi na siya matak-an sa iya nga pagbalik-balik.” 6 Dayon nagsiling si Ginoo ng Jesus sa ila, “Ti nakita ninyo ang ginhimo sang huwis nga indi gani matarong? 7 Ang Dios pa ayhan! Indi gid mahimo nga indi niya paghatagan hustisya ang iya katawhan nga nagapanawag sa iya adlaw-gab-i. Sigurado gid nga indi niya sila pagpabay-an. 8 Ang matuod, buligan niya sila gilayon. Pero kon magbalik na ako nga Anak sang Tawo diri sa kalibutan, may makita ayhan ako nga mga tawo nga nagatuo?”

Ang Paanggid Parte sa Pariseo kag sa Manugsukot sang Buhis

9 May mga tawo didto nga nagasalig nga sila gid lang ang matarong kag nagainsulto sila sa iban. Gani ginsugiran sila ni Jesus sining paanggid: 10 “May duha ka tawo nga nagkadto sa templo sa pagpangamuyo. Ang isa Pariseo kag ang isa manugsukot sang buhis. 11 Nagtindog ang Pariseo kag nagpangamuyo parte sa iya kaugalingon sing subong sini, ‘Dios ko, nagapasalamat ako sa imo nga indi ako pareho sang iban nga mga tawo, nga mga kawatan, dayaon, kag babahedor. Kag salamat nga indi man ako pareho sa sini nga manugsukot sang buhis. 12 Kaduha ako magpuasa kada semana, kag ginahatag ko ang ikanapulo sang tanan ko nga kinitaan.’ 13 Ang manugsukot sang buhis nagtindog sa malayo kag indi gani siya magtangla sa langit, kundi ginapukpok niya ang iya dughan sa paghinulsol nga nagasiling, ‘Dios ko, kaluoyi ako nga makasasala!’ 14 Sa pagkamatuod, ining tawo nagpuli sa iya balay nga ginpakamatarong sang Dios sang sa isa. Kay ang bisan sin-o nga nagapakataas sang iya kaugalingon paubuson sang Dios, pero ang nagapaubos sang iya kaugalingon pataason.”

Ginbendisyunan ni Jesus ang Magagmay nga mga Bata

(Mat. 19:13-15; Mar. 10:13-16)

15 May mga tawo nga nagdala sang ila magagmay nga mga bata kay Jesus para tungtungan niya sang iya kamot kag bendisyunan. Sang makita ini sang mga sumulunod ni Jesus, ginsaway nila ang mga tawo. 16 Pero gintawag ni Jesus ang mga bata nga magpalapit sa iya, kag nagsiling siya sa iya mga sumulunod, “Pabay-i lang ninyo ang mga bata nga magpalapit sa akon. Indi ninyo sila pagpunggi, kay ang mga pareho sa ila nasakop sa paghari sang Dios. 17 Sa pagkamatuod, ang bisan sin-o nga indi magpasakop sa paghari sang Dios pareho sang pagpasakop sang mga bata nga ini indi gid malakip sa paghari sang Dios.”

Ang Tawo nga Manggaranon

(Mat. 19:16-30; Mar. 10:17-31)

18 May isa ka manugdumala sang mga Judio nga nagpamangkot kay Jesus, “Maayo nga Manunudlo, ano bala ang akon himuon para maangkon ko ang kabuhi nga wala sing katapusan?” 19 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ngaa nagasiling ka nga maayo ako? Wala gid sing bisan sin-o nga maayo kundi ang Dios lang. 20 Kon parte sa imo pamangkot, nahibaluan mo naman ang ginasiling sang Kasuguan: ‘Indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpatay, indi ka magpangawat, indi ka magsaksi sing butig, tahuron mo ang imo amay kag iloy.’ ”* 21 Nagsabat ang tawo, “Ina tanan ginatuman ko halin sang bata pa ako.” 22 Sang pagkabati ni Jesus sang iya sabat, nagsiling siya, “Isa pa ka butang ang kulang sa imo. Ibaligya ang imo mga pagkabutang, kag ang kuwarta ipanagtag sa mga imol. Kag makaangkon ka sang manggad sa langit. Dayon magbalik ka kag magsunod sa akon.” 23 Pero sang pagkabati niya sadto, nagkasubo siya tungod kay manggaranon gid siya.

24 Sang makita ni Jesus nga nagkasubo siya, nagsiling siya, “Mabudlay gid para sa mga manggaranon nga magpasakop sa paghari sang Dios. 25 Mas mahapos pa nga mag-agi ang camel sa buho sang dagom sang sa magpasakop ang manggaranon sa paghari sang Dios.” 26 Dayon nagpamangkot ang mga nakabati sang ginhambal ni Jesus, “Ti kon amo sina, sin-o na lang ang maluwas?” 27 Ginsabat sila ni Jesus, “Ang indi mahimo sang tawo mahimo sang Dios.”

28 Dayon nagsiling si Pedro, “Ti kami, ginbayaan namon ang amon mga pagkabutang kag nagsunod sa imo.” 29 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, wala gid sing tawo nga nagbiya sang iya balay, asawa, mga utod, ginikanan, ukon mga bata tungod sang iya pagpasakop sa paghari sang Dios, 30 nga indi makabaton sa sini nga panahon sang madamo pa gid sang sa iya ginbayaan, kag sa palaabuton makabaton man sang kabuhi nga wala sing katapusan.”

Ang Ikatlo nga Paghambal ni Jesus Parte sa Iya Kamatayon

(Mat. 20:17-19; Mar. 10:32-34)

31 Ginpain ni Jesus ang iya dose ka apostoles kag ginsilingan, “Pamati kamo! Nagapataklad kita sa Jerusalem, kag didto matuman ang mga ginsulat sang mga propeta parte sa akon nga Anak sang Tawo. 32 Kay itugyan ako sa mga tawo nga indi Judio. Yagutaon nila ako, pakahuy-an kag duplaan. 33 Hanuton man nila ako kag patyon, pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw ako.” 34 Pero wala gid makaintiendi ang mga apostoles kon ano ang buot silingon ni Jesus, kay ginlipod sa ila ang kahulugan sang iya ginhambal.

Gin-ayo ni Jesus ang Bulag nga Manugpakilimos

(Mat. 20:29-34; Mar. 10:46-52)

35 Sang malapit na sila ni Jesus sa Jerico, may isa ka bulag nga nagapungko sa higad sang dalan nga nagapakilimos. 36 Pagkabati niya nga nagaalagi ang madamo nga tawo, nagpamangkot siya kon ano ato. 37 Ginsugiran nila siya nga nagaagi si Jesus nga taga-Nazaret. 38 Pagkahibalo niya sadto nagsinggit siya, “Jesus, kaliwat ni David,† kaluoyi ako!” 39 Ginsaway siya sang mga tawo nga maghipos. Pero gintuduhan pa gid gani niya singgit, “Kaliwat ni David, kaluoyi ako!” 40 Dayon nagpundo si Jesus kag nagsugo nga dal-on ang bulag sa iya. Pag-abot sang bulag ginpamangkot siya ni Jesus, 41 “Ano bala ang imo gusto nga himuon ko sa imo?” Nagsabat ang bulag, “Ginoo,‡ gusto ko nga makakita.” 42 Nagsiling si Jesus sa iya, “Makakita ka na. Ang imo pagtuo nag-ayo§ sa imo.” 43 Kag sa gilayon nakakita siya. Dayon nagsunod siya kay Jesus nga nagadayaw sa Dios. Pagkakita sang mga tawo sini, nagdayaw sila sa Dios.

19

Si Zakeus

1 Nagsulod si Jesus sa Jerico kay didto siya maagi pakadto sa Jerusalem. 2 May isa ka tawo didto nga manggaranon nga ang iya ngalan si Zakeus. Siya amo ang pangulo sang mga manugsukot sang buhis. 3 Gusto gid niya nga makita kon sin-o gid si Jesus. Pero putot si Zakeus kag tungod sa kadamuon sang mga tawo indi siya makakita kay Jesus. 4 Gani nagdalagan siya sa unhan kag nagsaka sa kahoy nga sikomoro para makita niya si Jesus, kay didto gid siya dampi maagi. 5 Pag-abot ni Jesus didto nagtangla siya kag nagsiling, “Zakeus, dali-dali ka nga magpanaog, kay subong nga adlaw kinahanglan didto ako madayon sa imo balay.” 6 Gani dali-dali nga nagpanaog si Zakeus, kag ginbaton niya si Jesus sing malipayon gid. 7 Sang makita sang mga tawo nga didto nagadayon si Jesus sa balay ni Zakeus, nagkumod sila nga nagasiling, “Ngaa dira gid siya nagadayon sa balay sinang tawo nga makasasala?” 8 Didto sa iya balay nagtindog si Zakeus kag nagsiling, “Ginoo, ipanagtag ko sa mga imol ang katunga sang akon pagkabutang. Kag kon may gindayaan ako, ibalik ko sa iya ang apat ka pilo.” 9 Nagsiling si Jesus sa iya, “Karon ginluwas ini nga pamilya, tungod nga kaliwat man siya ni Abraham. 10 Kay ako nga Anak sang Tawo nagkadto diri sa kalibutan sa pagpangita kag sa pagluwas sang mga nagtalang.”*

Ang Paanggid Parte sa Tatlo ka Ulipon

(Mat. 25:14-30)

11 Samtang nagapamati pa ang mga tawo, ginsugiran sila ni Jesus sang paanggid tungod kay malapit na sila sa Jerusalem kag ang hunahuna sang mga tawo masugod na gid ang paghari sang Dios. 12 Nagsiling si Jesus sa ila, “May isa ka dungganon nga tawo nga naglakat sa malayo nga lugar sa pagbaton sang awtoridad bilang hari sa iya lugar, kag magabalik man siya dayon. 13 Pero sa wala pa siya makahalin ginpatawag niya ang iya napulo ka ulipon kag ginpanghatagan ang kada isa sa ila sang palareho nga kantidad sang kuwarta, kag nagsiling siya sa ila, ‘Gamita ninyo sa negosyo ang akon ginhatag sa inyo samtang wala ako.’

14 “Karon, ang iya mga kasimanwa wala naluyag sa iya. Gani sang nakahalin na siya, nagpadala sila sing mga representante sa ginkadtuan niya sa pagsiling nga indi nila gusto nga maghari siya sa ila. 15 Pero ginhimo man siya gihapon nga hari. Pagbalik niya sa iya lugar, ginpatawag niya ang mga ulipon nga iya ginpanghatagan sang kuwarta nga inegosyo, para mahibaluan niya kon pila ang ila naganansya. 16 Ang premiro nga nag-abot nagsiling sa iya, ‘Sir, ang imo kuwarta nga ginhatag sa akon nakaganansya sang napulo ka pilo.’ 17 Nagsiling ang hari, ‘Maayo gid! Maayo ka nga ulipon. Tungod nga masaligan ka sa diutay nga butang, padumalahon ko ikaw sa napulo ka siyudad.’ 18 Ang ikaduha nga ulipon nag-abot man kag nagsiling, ‘Sir, ang imo kuwarta nga ginhatag sa akon nakaganansya sing lima ka pilo.’ 19 Nagsabat ang hari sa iya, ‘Padumalahon ko ikaw sa lima ka siyudad.’ 20 Kag nag-abot ang isa pa gid kag nagsiling, ‘Sir, ari ang imo kuwarta. Ginputos ko gid ini kag gintago, 21 kay nahadlok ako sa imo tungod masyado ka kaestrikto. Ginakuha mo ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban, kag ginakuha mo ang patubas bisan indi ikaw ang nagtanom.’ 22 Nagsiling ang hari sa iya, ‘Wala ka sing pulos nga ulipon! Ang imo ginhambal amo mismo ang akon gamiton sa pagsentensya sa imo. Nahibaluan mo gali nga estrikto ako kag ginakuha ko ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban, kag ginakuha ko ang patubas bisan indi ako ang nagtanom. 23 Ti ngaa wala mo pag-ibutang sa bangko ang akon kuwarta para sa akon pagbalik makuha ko ang akon kuwarta nga may saka pa?’ 24 Kag nagsiling ang hari sa mga tawo nga nagatindog didto, ‘Kuhaa ninyo sa iya ang kuwarta kag ihatag sa tawo nga nakaganansya sing napulo ka pilo.’ 25 Pero nagsabat sila, ‘Sir, may napulo na siya ka pilo.’ 26 Nagsabat ang hari, ‘Sugiran ko kamo, ang bisan sin-o nga may ara hatagan pa. Pero ang wala iya, bisan ang diutay nga ara sa iya kuhaon pa. 27 Kon parte sa sadto nga mga tawo nga nagakontra sa akon kag indi gusto nga maghari ako sa ila, dal-a ninyo sila diri sa akon kag pamatyon!’ ”

Ang Madinalag-on nga Pagsulod ni Jesus sa Jerusalem

(Mat. 21:1-11; Mar. 11:1-11; Juan 12:12-19)

28 Pagkatapos niya hambal sadto, nagpadayon sila ni Jesus sa paglakat pakadto sa Jerusalem. 29 Sang malapit na sila sa mga baryo sang Betfage kag Betania, sa bukid nga ginatawag Bukid sang mga Olibo, ginpauna ni Jesus ang duha sang iya mga sumulunod. 30 Nagsiling siya sa ila, “Mag-una kamo didto sa sunod nga baryo. Pagsulod ninyo, may makita kamo nga bataon nga donkey nga nahigot. Wala pa gid ini masakyi. Hubari ninyo kag dal-a diri. 31 Kon may magpamangkot sa inyo kon ngaa ginahubaran ninyo ang donkey, sabton ninyo nga kinahanglan sang Ginoo.” 32 Gani naglakat sila nga duha, kag ang ginsiling ni Jesus sa ila natuman gid. 33 Sang ginahubaran nila ang bataon nga donkey ginpamangkot sila sang tag-iya, “Ngaa ginahubaran ninyo ina?” 34 Nagsabat sila, “Kinahanglan ini sang Ginoo.” 35 Gindala nila dayon kay Jesus. Pag-abot didto, ginhapinan nila ang donkey sang ila mga panapton kag ginpasakay si Jesus. 36 Sang nagasakay siya pakadto sa Jerusalem, ginhumlad sang mga tawo ang ila mga panapton sa dalan bilang pagpadungog sa iya. 37 Kag sang nagapadulhog na siya halin sa Bukid sang mga Olibo, nagakalipay ang iya mga sumulunod kag nagasinggit sa pagdayaw sa Dios tungod sang mga milagro nga ila nakita. 38 Nagsiling sila,

“Ginapakamaayo sang Ginoo ang Hari nga iya pinadala!”†

“Maayo na ang aton relasyon sa Dios.‡

Dayawon ta ang Dios!”

39 Sa kadam-an may mga Pariseo nga nagsiling kay Jesus, “Manunudlo, pahipusa ang imo mga sumulunod.” 40 Nagsabat si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, kon maghipos sila, ang mga bato amo ang magasinggit sang mga pagdayaw.”

Naghibi si Jesus Para sa mga Taga-Jerusalem

41 Sang malapit na si Jesus sa siyudad sang Jerusalem, kag sang makita niya ini, naghibi siya para sa mga pumuluyo sini. 42 Nagsiling siya, “Kuntani nahibaluan ninyo subong nga adlaw kon ano ang makahatag sa inyo sang kalinong! Ugaling nalipdan ang inyo pag-intiendi. 43 Magaabot ang adlaw nga ang inyo siyudad libutan sang kuta sang inyo mga kaaway. Kibunon nila kamo sa tanan nga direksyon para indi gid kamo makapalagyo. 44 Pamatyon nila kamo, kag gub-on nila ang inyo siyudad nga wala na gid sang may mabilin nga mga bato nga nagasalampaw. Ini tanan matabo sa inyo tungod nga wala ninyo pagsapaka ang tion nga luwason na kuntani kamo sang Dios.”

Gintabog ni Jesus ang mga Nagabaligya sa Templo

(Mat. 21:12-17; Mar. 11:15-19; Juan 2:13-22)

45 Pag-abot nila sa Jerusalem, nagkadto si Jesus sa templo kag gintabog niya ang mga nagabaligya didto. 46 Nagsiling siya sa ila, “Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, ‘Ang akon balay lugar nga palangamuyuan.’§ Pero ginhimo ninyo nga palanaguan sang mga tulisan.”*

47 Halin sadto, nagatudlo siya sa templo adlaw-adlaw. Ang manugdumala nga mga pari, ang mga manunudlo sang Kasuguan, kag ang mga opisyal sang banwa nagtinguha sa pagpatay sa iya. 48 Pero wala sila sing kahigayunan sa paghimo sini tungod kay nawili ang mga tawo sa pagpamati sang iya mga pagpanudlo.

20

Ang Pamangkot Parte sa Awtoridad ni Jesus

(Mat. 21:23-27; Mar. 11:27-33)

1 Isa ka adlaw, samtang nagatudlo si Jesus kag nagawali sang Maayong Balita sa mga tawo didto sa templo, nagpalapit sa iya ang manugdumala nga mga pari, ang mga manunudlo sang Kasuguan, kag ang mga manugdumala sang mga Judio. 2 Nagpamangkot sila, “Sugiri kami kon ano ang imo awtoridad sa paghimo sang mga butang nga imo ginahimo diri sa templo. Sin-o ang naghatag sa imo sang sini nga awtoridad?” 3 Nagsabat si Jesus sa ila, “May pamangkot man ako sa inyo. Sugiri ninyo ako, 4 kay sin-o bala naghalin ang awtoridad ni Juan sa pagbautiso, sa Dios* bala ukon sa tawo?” 5 Nagbinaisay sila kon ano ang ila isabat, “Kon magsiling kita nga halin sa Dios, masiling siya, ‘Ti ngaa wala kamo nagpati kay Juan?’ 6 Pero kon magsiling kita nga halin sa tawo, batuhon kita sang mga tawo, kay nagapati sila nga si Juan propeta sang Dios.” 7 Gani nagsabat sila kay Jesus, “Wala kami kahibalo kon kay sin-o naghalin ang awtoridad ni Juan.” 8 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Ti indi ko man kamo pagsugiran kon kay sin-o awtoridad ginahimo ko ini nga mga butang.”

Ang Paanggid Parte sa Agsador

(Mat. 21:33-46; Mar. 12:1-12)

9 Dayon nagsugid si Jesus sa mga tawo sini nga paanggid: “May isa ka tawo nga may duta nga ginpatamnan niya sang ubas. Pagkatapos ginpaagsahan niya ini kag naglakat sa malayo nga lugar kag nagtiner didto sing malawig. 10 Sang tion na sang pagpangharvest sang ubas, ginsugo niya ang isa ka ulipon sa mga agsador† sa pagkuha sang iya parte. Pero pag-abot didto sang ulipon, ginbunal siya sang mga agsador kag ginpapuli nga wala gid sing dala. 11 Dayon nagsugo liwat ang tag-iya sang isa pa ka ulipon. Pero pag-abot sang ulipon sa mga agsador, ginbunal man siya kag ginpakahuy-an kag ginpabalik man nila nga wala gid sing dala. 12 Ginsugo pa gid sang tag-iya ang ikatlo nga ulipon, pero pag-abot niya didto ginsakit nila siya kag gintabog pauli. 13 Gani nagsiling ang tag-iya sang talamnan, ‘Ano na lang ang akon himuon? Ah, ipadala ko na lang ang akon pinalangga nga anak. Kay siguro tahuron nila siya.’ 14 Pero pagkakita sang mga agsador sa iya anak, nagsiling sila, ‘Ari na ang manunubli. Dali, patyon ta siya para mangin aton ang iya palanublion.’ 15 Gani gindala nila siya sa guwa sang talamnan kag ginpatay.”

Dayon nagsiling si Jesus sa mga tawo, “Ti ano ayhan ang himuon sang tag-iya sa ila? 16 Sigurado gid nga kadtuan niya ang mga agsador kag pamatyon. Dayon paagsahan niya sa iban ang iya talamnan.” Pagkabati sadto sang mga tawo nagsiling sila, “Kabay pa nga indi lang pag-itugot sang Dios nga matabo ang pareho sina!” 17 Pero gintulok sila ni Jesus kag ginpamangkot, “Ano bala ang kahulugan sang Kasulatan nga nagasiling,

“ ‘Ang bato nga ginsikway sang mga panday

amo ang nangin pundasyon nga bato’‡?

18 Ang bisan sin-o nga mahulog sa sadto nga bato mabali, pero ang mahulugan sang amo nga bato madugmok gid.”

Ang Pamangkot Parte sa Pagbayad sang Buhis

(Mat. 22:15-22; Mar. 12:13-17)

19 Sa sadto gid nga tion dakpon na siya kuntani sang mga manunudlo sang Kasuguan kag sang manugdumala nga mga pari, kay nahibaluan nila nga sila gid ang iya ginatumod sa iya nga paanggid. Pero nahadlok sila sa mga tawo. 20 Gani naghulat pa gid sila sing kahigayunan. Nagpadala sila sing mga espiya nga nagpakuno-kuno nga maayo ang ila tuyo, para kon may makita sila nga sala sa iya ginapanghambal iakusar nila siya sa gobernador. 21 Nagpamangkot ini nga mga espiya kay Jesus, “Manunudlo, nahibaluan namon nga husto ang imo ginapanghambal kag ginapanudlo. Kag wala ka sing may ginapasulabi bisan sin-o, kundi kon ano ang kamatuoran parte sa kabubut-on sang Dios sa mga tawo amo gid ang imo ginatudlo. 22 Ano bala sa imo, husto bala nga kita nga mga Judio magbayad sang buhis sa Emperador sang Roma ukon indi?” 23 Pero nahibaluan ni Jesus ang ila madaya nga tinutuyo, gani nagsiling siya sa ila, 24 “Abi pakitai ninyo ako sang kuwarta.§ Kay sin-o bala hitsura kag ngalan ang nabutang dira?” Nagsabat sila, “Iya sang Emperador.” 25 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ti kundi ihatag ninyo sa Emperador ang iya sang Emperador kag sa Dios ang iya sang Dios.” 26 Gani sa atubangan sang tanan wala gid nila siya madakpi sa iya mga paghambal. Kag tungod nga natingala sila sa sabat ni Jesus, naghipos na lang sila.

Ang Pamangkot Parte sa Pagkabanhaw

(Mat. 22:23-33; Mar. 12:18-27)

27 May mga Saduceo nga nagpalapit kay Jesus. Ini nga mga tawo wala nagapati nga may pagkabanhaw. 28 Nagpamangkot sila, “Manunudlo, suno sa ginsulat ni Moises sa aton, kon mapatay ang lalaki nga wala sila sing bata sang iya asawa, dapat ang iya utod ang magpangasawa sa nabalo para makapabata siya para sa iya utod nga napatay.* 29 Karon, may pito ka mag-ulutod nga lalaki. Ang kamagulangan nagpangasawa, kag napatay nga wala sing bata. 30 Gani ang balo ginpangasawa sang sunod nga utod. Pero napatay man siya nga wala sila sang bata. 31 Amo man ang natabo sa ikatlo nga utod, hasta sa ikapito. Nagkalamatay sila tanan nga wala gid nakapabata sa sadto nga babayi. 32 Sang ulihi ang babayi napatay man. 33 Karon, kon mag-abot na ang pagkabanhaw, kay sin-o gid siya nga asawa? Kay sila nga pito nagpangasawa sa iya.”

34 Ginsabat sila ni Jesus, “Ang mga tawo sa sini nga panahon nagaasawahay. 35 Pero ang bisan sin-o nga suno sa Dios takos nga banhawon kag magkabuhi sa palaabuton nga panahon indi na magaasawahay. 36 Indi na sila mapatay tungod nga mangin pareho na sila sang mga anghel; mga anak sila sang Dios, kay ginbanhaw sila. 37 Kon parte sa pagbanhaw sang mga patay, bisan gani ang ginsiling ni Moises didto sa nagadabadaba nga kahoy-kahoy nagapamatuod sini. Indi bala nga gintawag niya ang Ginoo nga ‘Dios ni Abraham, Isaac, kag Jacob’†? 38 Ti buhi sila, kay ang Dios indi Dios sang mga patay kundi Dios sang mga buhi, kay kon sa iya, buhi ang tanan.” 39 Nagsiling ang iban nga mga manunudlo sang Kasuguan, “Manunudlo, husto ang imo sabat.” 40 Kag wala na gid sing may nangahas nga magpamangkot sa iya.

Ang Pamangkot Parte sa Cristo

(Mat. 22:41-46; Mar. 12:35-37)

41 Karon, nagpamangkot si Jesus sa mga tawo, “Ngaa nagasiling sila nga ang Cristo kaliwat lang ni David? 42 Kay si David mismo nagsiling sa Libro sang mga Salmo:

“ ‘Nagsiling ang Ginoo sa akon Ginoo,

Pungko diri sa akon tuo

43 hasta mapaidalom ko sa imo ang imo mga kaaway.’‡

44 Kon gintawag siya ni David nga iya Ginoo, paano bala nga siya kaliwat lang ni David?”

Nagpaandam si Jesus Parte sa mga Manunudlo sang Kasuguan

(Mat. 23:1-36; Mar. 12:38-40)

45 Sang nagapamati ang mga tawo kay Jesus, nagsiling siya sa iya mga sumulunod, 46 “Mag-andam kamo sa mga manunudlo sang Kasuguan nga gusto maglagaw-lagaw nga nagasuksok sang espesyal nga bayo.§ Sa mga lugar nga madamo sang tawo,* gusto nila nga tamyawon sila. Sa mga simbahan ukon sa mga punsyon ginapili gid nila ang mga pulungkuan nga para sa mga dungganon. 47 Ginaubos nila kuha ang mga pagkabutang sang mga balo nga babayi, kag ginatabon-tabunan lang nila ang ila ginahimo paagi sa malawig nga mga pagpangamuyo. Ini sila magabaton sang mas dako nga silot.”

21

Ang Halad sang Balo nga Babayi

(Mar. 12:41-44)

1 Sang ulihi nagpanan-aw tan-aw si Jesus kag nakita niya ang mga manggaranon nga nagahulog sang ila kuwarta sa ginahulugan sini. 2 Kag nakita man niya ang isa ka imol nga balo nga babayi nga nagahulog sang duha lang ka sinsilyo. 3 Dayon nagsiling si Jesus, “Sa pagkamatuod, mas madamo ang ginhulog sang imol nga balo sang sa ila tanan. 4 Kay sila madamo ang ila kuwarta kag ang ila ginhatag baliwala lang sa ila; pero ang balo, bisan imol siya, ginhatag niya ang tanan nga iya ginasaligan para mabuhi.”

Ang Parte sa Pagkaguba sang Templo

(Mat. 24:1-2; Mar. 13:1-2)

5 May mga tawo didto nga nagaestorya parte sa matahom nga mga bato sang templo kag sa mga dekorasyon sini nga ginregalo sang mga tawo. Pero nagsiling si Jesus sa ila, 6 “Magaabot ang adlaw nga ang mga butang nga ini nga inyo nakita gub-on, kag wala gid sing may mabilin nga mga bato nga nagasalampaw.”

Ang Parte sa Palaabuton nga mga Inadlaw

(Mat. 24:3-14; Mar. 13:3-13)

7 Nagpamangkot sila kay Jesus, “Manunudlo, san-o bala matabo ang mga butang nga imo ginsiling? Ano bala ang tanda nga madali na lang ini matabo?”

8 Nagsiling si Jesus sa ila, “Mag-andam kamo nga indi kamo pagpatalangon. Kay madamo ang magaabot kag magasiling nga sila amo ako, kag magasiling man sila nga nag-abot na ang tion. Pero indi kamo magpati ukon magsunod sa ila. 9 Kon makabati kamo nga may mga gira kag mga ginamo, indi kamo magkahadlok, kay ina kinahanglan nga matabo anay, pero wala nagakahulugan nga magaabot na ang katapusan.”

10 Kag nagsiling pa gid si Jesus sa ila, “Magailinaway ang mga nasyon kag magailinaway ang mga ginharian. 11 May magaabot nga mabaskog nga mga linog, kag may mga gutom kag mga kahalitan nga magaabot sa nagkalain-lain nga lugar. Kag makita man ninyo ang mga makahaladlok kag makatilingala nga mga tanda halin sa langit.

12 “Pero sa wala pa ini matabo, pagadakpon kamo kag hingabuton sang mga tawo. Pagadal-on nila kamo sa mga simbahan sang mga Judio para sentensyahan kag prisohon. Pagadal-on man nila kamo sa mga hari kag mga gobernador para imbistigaron. Ini tanan himuon nila sa inyo tungod sang inyo pagsunod sa akon. 13 Pero ini mangin kahigayunan ninyo sa pagsugid sa ila sang Maayong Balita. 14 Gani itanom ninyo sa inyo hunahuna nga kon matabo ini, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo isabat, 15 kay hatagan ko kamo sang kaalam sa pagsabat para indi makasabat kontra sa inyo ang inyo mga kaaway. 16 Itugyan kamo sa inyo mga kaaway sang inyo mismo mga ginikanan, mga utod, mga paryente, kag sang inyo mga amigo. Kag ang iban sa inyo patyon gid nila. 17 Dumtan kamo sang tanan tungod sang inyo pagsunod sa akon. 18 Pero indi gid kamo maano; wala sing bisan isa ka buhok ninyo nga madula. 19 Kay kon magpadayon kamo makaangkon kamo sang kabuhi nga wala sing katapusan.

Ang Parte sa Pagkaguba sang Jerusalem

(Mat. 24:15-21; Mar. 13:14-19)

20 “Kon makita ninyo nga ang Jerusalem ginalibutan na sang mga soldado, mahibaluan ninyo nga madali na lang ang iya kalaglagan. 21 Gani ang nagaestar sa Judea dapat magpalagyo sa kabukiran. Kag ang ara sa siyudad sang Jerusalem magpalagyo man. Ang mga tawo sa uma dapat indi magsulod sa Jerusalem. 22 Kay amo na ina ang mga inadlaw nga silutan sang Dios ang Jerusalem sa pagtuman sang ginasiling sang Kasulatan. 23 Makaluluoy ang mga nagabulusong kag ang mga nagapatiti sa sina nga mga inadlaw tungod nga mabudlayan sila sa pagpalagyo. Magaabot ang puwerte nga pag-antos sa sini nga lugar, kay dako ang kaakig sang Dios sa sini nga mga tawo. 24 Ang iban sa ila magakalamatay sa gira, kag ang iban pagabihagon sa iban nga mga nasyon. Kag ini nga siyudad sang Jerusalem pagagub-on kag pagadumalahan sang mga indi Judio samtang ginatugutan sang Dios.

Ang Pagbalik ni Jesus Diri sa Kalibutan

(Mat. 24:29-31; Mar. 13:24-27)

25 “Matabo man nga may mga tanda nga makita sa adlaw, sa bulan, kag sa mga bituon. Diri sa kalibutan makulbaan ang mga nasyon tungod sang dalagko nga mga balod nga nagalinagumba. 26 Magakalalipong ang mga tawo sa kahadlok kon ano ang matabo sa sini nga kalibutan. Kay ang mga butang sa langit* pagapatalangon sa ila kinaandan nga alagyan.† 27 Dayon ako nga Anak sang Tawo makita sa panganod nga nagabalik diri sa kalibutan nga may gahom kag puwerte nga kadungganan.‡ 28 Kon ini nga mga butang magasugod na nga magkalatabo, maglaom kamo kag maghulat§ kay madali na lang ang pagluwas sa inyo.”

Ang Leksyon sa Kahoy nga Higera

(Mat. 24:32-35; Mar. 13:28-31)

29 Dayon ginsugiran sila ni Jesus sini nga paanggid: “Tan-awa ninyo ang kahoy nga higera kag ang iban pa nga mga kahoy. 30 Indi bala nga kon makita ta nga nagapang-ugbos na nagasiling kita nga madali na lang ang tig-ilinit? 31 Sa amo man nga bagay, kon makita ninyo nga nagakalatabo na ini nga mga butang nga akon ginasugid sa inyo, mahibaluan ninyo nga malapit na* ang paghari sang Dios. 32 Sa pagkamatuod, magakalatuman ini tanan nga butang sa wala pa mapatay ang mga tawo sa sini nga henerasyon. 33 Madula ang langit kag ang duta, pero ang akon mga pulong indi gid madula kundi matuman gid ini.

Mag-andam Kamo

34 “Gani bantayan ninyo ang inyo kaugalingon nga indi kamo mawili sa pagpangalipay, sa pagpahubog, kag sa pagpalibog sa inyo pagpangabuhi, kay basi kon hinali lang nga mag-abot ato nga adlaw nga wala kamo makabantay, 35 nga daw sa nasiod kamo. Kay gulpi lang ini nga magaabot sa tanan nga nagaestar diri sa kalibutan. 36 Gani magpreparar kamo permi kag magpangamuyo nga kon matabo na ini tanan, may kabakod kamo para indi kamo maano, kag makaatubang kamo sa akon nga Anak sang Tawo nga indi mahuya.”

37 Adlaw-adlaw nagakadto si Jesus sa templo kag nagapanudlo. Kon gab-i, nagatulog siya sa Bukid sang mga Olibo. 38 Aga pa gid nagakadto ang mga tawo sa templo sa pagpamati sa iya.

22

Ang Plano sa Pagpatay kay Jesus

(Mat. 26:1-5; Mar. 14:1-2; Juan 11:45-53)

1 Malapit na lang ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok nga ginatawag man nga Piesta sang Paglabay sang Anghel. 2 Ang manugdumala nga mga pari kag ang mga manunudlo sang Kasuguan nagapangita sing paagi kon paano nila mapatay si Jesus nga indi magkinagamo, kay nahadlok sila sa mga tawo.

Nagsugot si Judas sa Pagtraidor kay Jesus

(Mat. 26:14-16; Mar. 14:10-11)

3 Nagsulod si Satanas kay Judas nga ginatawag Iscariote, nga isa sang dose ka apostoles ni Jesus. 4 Gani naglakat siya kag nagpakigkita sa manugdumala nga mga pari kag sa mga opisyal sang mga guwardya sa templo. Ginhambalan nila kon paano niya matugyan si Jesus sa ila. 5 Nalipay gid sila kag nagsugot nga bayaran siya. 6 Nagsugot man si Judas, kag halin sadto nagpangita siya sing kahigayunan kon paano niya matugyan si Jesus sa ila nga indi mahibaluan sang mga tawo.

Nagsugo si Jesus nga Magpreparar sang Panihapon Para sa Piesta

(Mat. 26:17-25; Mar. 14:12-21; Juan 13:21-30)

7 Karon, nag-abot na ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Amo ini ang adlaw nga kinahanglan sang mga Judio nga maghalad sing mga karnero nga ila pagakaunon para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel. 8 Gani ginsugo ni Jesus si Pedro kag si Juan. Siling niya, “Mag-una kamo kag magpreparar sang aton panyapon para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel.” 9 Nagpamangkot sila sa iya, “Diin bala ang gusto mo nga magpreparar kami sini?” 10 Nagsabat si Jesus sa ila, “Pag-abot ninyo sa siyudad sang Jerusalem, may masugata sa inyo nga tawo nga nagadala sang banga nga may tubig. Sunod kamo sa iya sa balay nga iya pagasudlan, 11 kag magsiling kamo sa tagbalay, ‘Nagapamangkot ang Manunudlo kon diin ang kuwarto nga pagakaunan niya upod sang iya mga sumulunod sa pagselebrar sang Piesta sang Paglabay sang Anghel.’ 12 Ipakita niya sa inyo ang malapad nga kuwarto sa ibabaw nga kompleto sang kagamitan. Didto kamo maghimos sang aton panyapon.” 13 Naglakat ang duha nga iya ginsugo, kag nakita nila ang tanan suno sa ginsiling ni Jesus sa ila. Kag ginpreparar nila didto ang panyapon para sa piesta.

Ang Panihapon sang Ginoo

(Mat. 26:26-30; Mar. 14:22-26; 1 Cor. 11:23-25)

14 Pag-abot sang tion nga inugpanyapon na, nagpungko si Jesus kaupod sang iya mga apostoles para magkaon. 15 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Dako gid ang akon handom nga sa wala pa ako mag-antos, mag-ulupod kita anay sa pagkaon sa pagselebrar sining Piesta sang Paglabay sang Anghel. 16 Kay ang matuod, indi na ako magkaon liwat sini hasta matuman ang iya matuod nga kahulugan sa paghari sang Dios.” 17 Dayon nagkuha siya sang ilimnon, nagpasalamat sa Dios, kag nagsiling, “Palibuta ninyo ini kag bulus-bulusan inom. 18 Sugiran ko kamo, indi na ako mag-inom liwat sang ilimnon nga halin sa ubas hasta mag-abot ang paghari sang Dios.” 19 Nagkuha siya sang tinapay kag ginpasalamatan niya sa Dios. Ginpamihak-pihak niya dayon, kag ginpanagtag sa ila nga nagasiling, “Amo ini ang akon lawas nga ginahatag para sa inyo. Himua ninyo ini sa pagdumdom sa akon.” 20 Pagkatapos nila kaon sang tinapay, amo man ang iya ginhimo sa ilimnon: ginkuha niya ini, ginpasalamatan, kag nagsiling, “Ini nga ilimnon amo ang bag-o nga kasugtanan nga patigayunon paagi sa akon dugo nga iula para sa inyo.

21 “Pero pamati kamo! Kaupod ta diri sa pagkaon ang tawo nga magatraidor sa akon.* 22 Kay ako nga Anak sang Tawo pagapatyon suno sa plano sang Dios, pero kaluluoy ang tawo nga magatraidor sa akon.” 23 Pagkabati nila sadto nagpinamangkutanay sila kon sin-o ayhan sa ila ang magahimo sina.

Ang Pagbinais-bais kon Sin-o ang Labaw sa Tanan

24 Sang ulihi nagbinais-bais ang mga apostoles kon sin-o gid sa ila ang labaw sa tanan. 25 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Ang mga hari sang mga nasyon may gahom sa ila mga sakop. Kag gusto sang sini nga mga manugdumala nga tawgon sila nga mga ‘manugbulig sa mga tawo.’ 26 Pero sa inyo ya indi pareho sina. Kay kon sin-o sa inyo ang may mataas nga katungdanan, dapat magpaubos siya. Kag kon sin-o sa inyo ang nagadumala, dapat mangin pareho siya sa suluguon. 27 Sin-o sa duha ang mas labaw, ang ginaserbihan sang pagkaon ukon ang nagaserbi? Indi bala mas labaw ang ginaserbihan? Pero ako mismo ang nagaserbi sa inyo bisan ako ang inyo agalon.

28 “Kamo ang nagaunong sa akon sa mga pagtilaw nga akon ginaagyan. 29 Gani tungod nga ginhatagan ako sang akon Amay sang gahom sa paghari, hatagan ko man kamo sang gahom sa paghari. 30 Mangin kaupod ko kamo sa pagkaon kag pag-inom sa akon paghari. Magadumala kag magahukom kamo sa dose ka tribo sang Israel.”

Naghambal si Jesus nga Ipanginwala Siya ni Pedro

(Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Juan 13:36-38)

31 Dayon naghambal si Jesus kay Pedro, “Simon, pamati bala! Naglisensya si Satanas nga tilawan gid niya kamo nga daw sa ginaayag nga trigo. 32 Pero ginpangamuyuan ko gid ikaw nga indi madula ang imo pagtuo. Kag kon makapanumbalik ka na, palig-unon mo ang pagtuo sang imo mga utod.” 33 Nagsabat si Pedro, “Ginoo, handa gid ako nga mag-unong sa imo bisan sa prisohan ukon sa kamatayon.” 34 Nagsiling si Jesus sa iya, “Pedro, sugiran ko ikaw sing matuod, sa wala pa makapamalo ang manok karon nga gab-i ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses nga wala ka makakilala sa akon.”

Sa Panahon sang Kabudlayan

35 Dayon ginpamangkot ni Jesus ang iya mga apostoles, “Sang ginsugo ko kamo anay nga maglakat sa pagwali, ginsilingan ko kamo nga indi magdala sing kahita, bag, ukon sandalyas. Ti ano, ginkulang bala kamo?” Nagsabat sila, “Wala gid.” 36 Nagsiling si Jesus, “Pero karon, ang bisan sin-o nga may kahita ukon bag, dapat dal-on niya. Kag kon sin-o sa inyo ang wala sing espada, magbaligya siya sang iya bayo kag magbakal sing espada. 37 Sa pagkamatuod, dapat matuman ang ginasiling sang Kasulatan parte sa akon nga, ‘Ginkabig siya nga isa sang mga kriminal.’† Ang nasulat gani sa Kasulatan parte sa akon nagakatuman na.” 38 Nagsiling ang mga apostoles, “Ginoo, ari may duha ka espada diri.” Nagsabat si Jesus, “Husto na ina.”

Nagpangamuyo si Jesus sa Bukid sang mga Olibo

(Mat. 26:36-46; Mar. 14:32-42)

39 Sang paghalin didto ni Jesus, nagkadto siya sa Bukid sang mga Olibo pareho sang permi niya nga ginahimo. Nag-upod sa iya ang iya mga sumulunod. 40 Pag-abot nila didto nagsiling siya, “Magpangamuyo kamo nga indi kamo madaog sang temtasyon.” 41 Nagpalayo siya sa ila kag nagkadto sa ulo-unhan. Didto nagluhod siya kag nagpangamuyo. 42 Siling niya, “Amay, kon luyag mo, ilikaw ini nga pag-antos nga nagaabot sa akon. Pero indi ang akon luyag ang dapat matuman kundi ang imo.” 43 Nagpakita sa iya ang anghel halin sa langit kag nagpabakod sa iya. 44 Tungod sang dako nga kasakit nga iya ginabatyag, nagpangamuyo pa gid siya sing hugot sa iya tagipusuon, kag ang iya balhas daw sa dugo nga nagatulo sa duta.‡

45 Pagkatapos niya pangamuyo, nagtindog siya kag nagbalik sa iya mga sumulunod. Naabtan niya sila nga nagakatulog tungod kay ginkapoy sila sang puwerte gid nga pagpangasubo. 46 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ngaa nagakatulog kamo? Magbangon kamo kag magpangamuyo nga indi kamo madaog sang temtasyon.”

Ang Pagdakop kay Jesus

(Mat. 26:47-56; Mar. 14:43-50; Juan 18:3-11)

47 Sang nagahambal pa si Jesus, nag-abot ang madamo gid nga mga tawo. Si Judas mismo nga isa sa dose ka apostoles ang nagapanguna sa ila. Nagpalapit si Judas kay Jesus sa paghalok sa iya. 48 Nagsiling si Jesus sa iya, “Judas, traiduran mo bala ako nga Anak sang Tawo paagi sa isa ka halok?” 49 Sang makita sang mga upod ni Jesus nga may himuon na sa iya ang mga tawo, nagsiling sila, “Ginoo, panglabuon bala namon sila?” 50 Kag ginlabo sang isa sang mga sumulunod ni Jesus ang ulipon sang pangulo nga pari, kag nautod ang iya tuo nga dulunggan. 51 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Husto na ina!” Dayon ginbalik ni Jesus ang nautod nga dulunggan sang tawo kag gin-ayo niya.

52 Dayon nagsiling si Jesus sa manugdumala nga mga pari, sa mga opisyal sang mga guwardya sa templo, kag sa iban nga mga manugdumala sang mga Judio nga nagkadto didto sa pagdakop sa iya, “Ano, tulisan bala ako nga kinahanglan gid nga magdala pa kamo sang mga espada kag mga inuglampos sa pagdakop sa akon? 53 Adlaw-adlaw didto ako sa templo kag kamo didto man. Ti ngaa wala ninyo ako pagdakpa? Pero amo na ini ang inyo tion nga dakpon ako. Kag sa sini nga tion nagahari ang kadulom.”

Ginpanginwala ni Pedro si Jesus

(Mat. 26:57-58, 69-75; Mar. 14:53-54, 66-72; Juan 18:12-18, 25-27)

54 Gindakop nila si Jesus kag gindala sa balay sang pangulo nga pari. Si Pedro nagsunod man, pero malayo-layo ang iya antad. 55 Didto sa tunga sang ugsaran nagadabok sang kalayo ang mga tawo kag nagapungko sa malapit para magpainit-init. Nagpalapit man si Pedro didto sa ila kag nagpungko. 56 May isa ka suluguon nga babayi nga nakakita kay Pedro nga nagapungko malapit sa kalayo. Ginhimutaran niya si Pedro, kag nagsiling dayon, “Ini nga tawo kaupod man sadtong tawo.” 57 Pero nagpanginwala si Pedro. Siling niya, “Day, wala gani ako makakilala sa iya.” 58 Dugay-dugay may nakakita naman sa iya nga lalaki nga nagsiling, “Ikaw isa man sang iya mga kaupod.” Pero nagsabat si Pedro, “Indi ako iya kaupod.” 59 Pagkaligad sang mga isa ka oras may nagsiling naman, “Matuod gid nga ining tawo kaupod niya kay siya taga-Galilea man.” 60 Pero nagsabat si Pedro, “Wala ako kahibalo sang imo ginapanghambal.” Sang nagahambal pa si Pedro, nagpamalo ang manok. 61 Nagbalikid ang Ginoo kag gintulok niya si Pedro. Dayon nadumduman ni Pedro ang ginsiling sang Ginoo sa iya, “Sa wala pa makapamalo ang manok karon, ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses.” 62 Gani nagguwa si Pedro kag naghilibion gid.

Ginyaguta kag Ginbunal si Jesus

(Mat. 26:67-68; Mar. 14:65)

63 Ginyaguta kag ginbunal si Jesus sang mga tawo nga nagaguwardya sa iya. 64 Ginbuta-butahan nila siya kag ginsumbag, kag ginsilingan, “Pakta abi kon sin-o ang nagsumbag sa imo?” 65 Kag madamo pa gid ang ila ginpanghambal nga malain kontra sa iya.

Gindala si Jesus sa Korte sang mga Judio

(Mat. 26:59-66; Mar. 14:55-64; Juan 18:19-24)

66 Pagkaaga, nagtilipon ang mga manugdumala sang mga Judio. Ang iban sa ila manugdumala nga mga pari, kag ang iban mga manunudlo sang Kasuguan. Gindala nila si Jesus sa ila Korte. 67 Nagsiling sila kay Jesus, “Sugiri kami kon ikaw bala ang Cristo.” Nagsabat siya, “Bisan sugiran ko kamo indi man gihapon kamo magpati. 68 Kag kon may pamangkot ako sa inyo indi man kamo magsabat. 69 Pero halin subong, ako nga Anak sang Tawo magapungko na sa tuo sang makagagahom nga Dios.” 70 Nagsiling sila tanan, “Kon amo, ikaw gali ang Anak sang Dios.” Nagsabat si Jesus, “Ti kamo mismo ang nagasiling.” 71 Gani nagsiling sila, “Ti ano pa gid nga mga ebidensya ang aton kinahanglan? Kita na mismo ang nakabati sang iya ginhambal.”

23

Gindala si Jesus kay Pilato

(Mat. 27:1-2; 11:14; Mar. 15:1-5; Juan 18:28-38)

1 Pagkatapos sadto, nagtindog sila tanan kag gindala nila si Jesus kay Pilato.* 2 Dayon gin-akusar nila si Jesus kay Pilato. Siling nila, “Ini nga tawo nadakpan namon nga nagapatalang sang amon kasimanwa nga mga Judio, kay ginasilingan niya sila nga indi magbayad sing buhis sa Emperador, kag nagasiling pa gid siya nga siya amo ang Cristo. Ang buot niya silingon nga siya isa ka hari.” 3 Gani ginpamangkot siya ni Pilato, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ginasiling mo.” 4 Dayon nagsiling si Pilato sa manugdumala nga mga pari kag sa mga tawo, “Wala ako sang nakita nga sala sa sini nga tawo para silutan siya.” 5 Pero nagpamilit gid sila nga nagasiling, “Nagadala siya sang gamo sa mga tawo sa bilog nga Judea paagi sa iya mga pagpanudlo, halin sa Galilea hasta diri sa Jerusalem.”

Gindala si Jesus kay Herodes

6 Pagkabati sadto ni Pilato, nagpamangkot siya kon taga-Galilea bala si Jesus. 7 Sang pagkahibalo niya nga si Jesus halin sa lugar nga sakop sang ginadumalahan ni Herodes, ginpadala niya si Jesus sa iya, kay sang sadto nga tion ato man si Herodes sa Jerusalem.

8 Pagkakita ni Herodes kay Jesus nalipay gid siya, kay dugay na ang iya handom nga makita si Jesus tungod kay madamo na ang iya nabatian parte sa iya, kag ginaekspektar niya nga maghimo siya sang milagro para makita niya. 9 Madamo ang mga pamangkot ni Herodes kay Jesus, pero wala gid siya magsabat. 10 Ang manugdumala nga mga pari kag ang mga manunudlo sang Kasuguan nagatindog didto kag kon anu-ano pa ang ila mga akusasyon kay Jesus. 11 Gin-insulto kag ginyaguta siya ni Herodes kag sang iya mga guwardya. Kag dugang pa gid nga pagyaguta, ginpasuksukan nila siya sang matahom gid nga bayo, nga daw isa ka dungganon nga tawo, kag ginpabalik didto kay Pilato. 12 Sa sadto nga adlaw nag-amigohay si Pilato kag si Herodes, kay sadto anay nagakontrahanay sila.

Ginsentensyahan si Jesus nga Patyon

(Mat. 27:15-26; Mar. 15:6-15; Juan 18:39–19:16)

13 Ginpatawag ni Pilato ang manugdumala nga mga pari, ang mga manugdumala sang banwa, kag ang mga tawo. 14 Dayon nagsiling siya sa ila, “Gindala ninyo diri sa akon ining tawo nga ginasiling ninyo nga nagapatalang sa mga tawo. Pero sa akon pag-usisa sa iya sa atubangan mismo ninyo, wala gid ako sing may nakita nga sala sa iya nga pareho sang inyo ginasugid. 15 Bisan si Herodes gani wala man sing may nakita nga sala sa sining tawo. Amo gani nga ginpabalik niya siya diri. Wala gid sing may nahimo ini nga tawo nga takos sang kamatayon. 16 Gani ipahanot ko lang siya kag buy-an.” 17 Sa tagsa ka Piesta sang Paglabay sang Anghel kinahanglan ni Pilato nga maghilway sang isa ka priso.† 18 Pero nagsinggit ang mga tawo, “Patya ang tawo nga ina kag buy-i sa amon si Barabas!” 19 (Napriso si Barabas tungod nga kaupod siya nga nagrebelde sa Jerusalem kag nakapatay pa siya.) 20 Gusto kuntani ni Pilato nga buy-an si Jesus, gani ginhambalan pa gid niya ang mga tawo. 21 Pero sige ang singgit sang mga tawo, “Ilansang siya sa krus! Ilansang siya sa krus!” 22 Naghambal pa gid sa ila si Pilato sa ikatlo, “Ngaa, ano gid bala nga sala ang nahimo niya? Wala ako sing may nakita nga sala sa iya nga takos sang kamatayon. Ipahanot ko siya kag buy-an dayon.” 23 Pero sige pa gid ang ila sininggit nga ilansang siya sa krus. Kag sang ulihi ginpamatian gid man sila. 24 Nagdesisyon si Pilato nga pasugtan ang gusto sang mga tawo nga ilansang si Jesus sa krus. 25 Ginbuy-an niya ang tawo nga napriso tungod sang iya pagrebelde sa gobyerno kag pagpamatay, kay amo ato ang ginpangayo sang mga tawo. Pero si Jesus ya, gintugyan niya sa ila para mahimo nila ang ila gusto sa iya.

Ginlansang si Jesus sa Krus

(Mat. 27:32-44; Mar. 15:21-32; Juan 19:17-27)

26 Sang ginadala nila si Jesus sa lugar nga pagalansangan sa iya, may nasugata sila nga tawo nga si Simon nga taga-Cyrene. Nagapasulod siya sa siyudad halin sa uma. Ginhawiran nila siya, kag ginpapas-an nila sang krus, kag ginpasunod kay Jesus.

27 Madamo nga tawo ang nagsunod kay Jesus. May mga babayi didto nga nagahilibion kag nagapanalambiton tungod nga naluoy gid sila kay Jesus. 28 Pero ginbalikid sila ni Jesus kag ginsilingan, “Kamo nga mga babayi nga taga-Jerusalem, indi kamo maghibi tungod sa akon. Hibii ninyo ang inyo kaugalingon kag ang inyo mga anak. 29 Tungod nga magaabot ang mga inadlaw nga magasiling ang mga tawo, ‘Bulahan ang mga babayi nga baw-as kag wala sing may ginapatiti.’ 30 Sa sina nga tion magasiling ang mga tawo sa mga bukid, ‘Tiphagi kami kag tabuni!’‡ 31 Kay kon ginahimo nila ini sa akon nga wala gani sing sala, ti ano pa gid ayhan kalain ang ila himuon sa tawo nga may sala?”§

32 Luwas kay Jesus may duha pa ka tawo nga mga kriminal nga ila gindala para pagapatyon. 33 Pag-abot nila sa lugar nga ginatawag “Bagol,” ginlansang nila si Jesus sa krus upod ang duha ka kriminal. Ang isa ginbutang nila sa tuo ni Jesus kag ang isa sa wala. 34 Nagsiling si Jesus, “Amay, patawara sila kay wala sila kahibalo sang ila ginahimo.”* Kag naggabot-gabot ang mga soldado para partidahon ang mga bayo ni Jesus. 35 Nagatilindog didto ang mga tawo nga nagatulok. Ginyaguta siya sang mga manugdumala sang banwa. Siling nila, “Ginluwas niya ang iban, luwason man niya ang iya kaugalingon kon siya amo ang Cristo nga pinili sang Dios.” 36 Nagyaguta man sa iya ang mga soldado samtang nagapalapit sila para paimnon siya sang maaslom nga bino. 37 Siling nila, “Kon ikaw ang Hari sang mga Judio, luwasa ang imo kaugalingon!” 38 Kag may ginbutang sila nga karatula didto sa iya uluhan nga nagasiling:

amo ini ang hari sang mga judio.

39 Ang isa sa mga kriminal nga nalansang sa krus nagyaguta man kay Jesus. Siling niya, “Indi bala nga ikaw ang Cristo? Luwasa ang imo kaugalingon kag kami man!” 40 Pero ginsaway siya sang isa ka kriminal. Siling niya, “Wala ka bala nahadlok sa Dios? Pareho man lang kita nga ginasilutan. 41 Kita nga duha dapat lang nga silutan tungod sang aton mga sala. Pero ini nga tawo wala gid sing sala.” 42 Dayon nagsiling siya kay Jesus, “Jesus, dumduma man ako kon maghari ka na!” 43 Nagsiling si Jesus sa iya, “Matuod ining ginasiling ko sa imo nga subong nga adlaw mangin kaupod ko ikaw sa Paraiso.”

Ang Pagkapatay ni Jesus

(Mat. 27:45-56; Mar. 15:33-41; Juan 19:28-30)

44-45 Sang mga alas dose na sang udto, wala na nagsilak ang adlaw kag nagdulom ang bug-os nga duta sa sulod sang tatlo ka oras. Napihak ang kurtina sang templo halin sa ibabaw paidalom. 46 Nagsinggit sing mabaskog si Jesus, “Amay, ginatugyan ko sa imo ang akon espiritu!”† Sang makahambal siya sadto nabugto ang iya ginhawa. 47 Pagkakita sang kapitan sang natabo, nagdayaw siya sa Dios. Siling niya, “Matuod gid nga wala sing sala ini nga tawo!” 48 Ang mga tawo nga nagtilipon sa pagtan-aw sang nagakalatabo nagpalauli nga nagapamukpok sang ila dughan tungod sang dako nga kasubo. 49 Ang mga nakakilala kay Jesus kag ang mga babayi nga nag-upod sa iya halin pa sa Galilea nagtindog sa malayo kag nakita man nila ang nagkalatabo.

Ang Paglubong kay Jesus

(Mat. 27:57-61; Mar. 15:42-47; Juan 19:38-42)

50-51 May isa ka tawo nga ang iya ngalan si Jose nga taga-Arimatea nga sakop sang Judea. Miyembro siya sang Korte sang mga Judio, pero wala siya nagsugot sa ila plano sa pagpatay kay Jesus. Maayo kag matarong siya nga tawo, kag nagapaabot siya sa paghari sang Dios. 52 Nagkadto siya kay Pilato kag ginpangayo niya ang bangkay ni Jesus. 53 Dayon ginkuha niya ang bangkay ni Jesus sa krus kag ginsamburan sang tela nga linen. Ginbutang niya ang bangkay sa lulubngan nga gin-guhab sa banglid nga wala pa gid malubngi. 54 Biyernes sadto kag adlaw sang pagpreparar para sa Adlaw nga Inugpahuway.

55 Ang mga babayi nga nag-upod kay Jesus halin sa Galilea nagsunod man kay Jose kag nakita nila ang ginlubngan kag kon paano ang pagbutang sang bangkay ni Jesus. 56 Dayon nagpuli sila kag nagpreparar sing mga pahamot nga inughaplas sa bangkay ni Jesus.

Pero sa Adlaw nga Inugpahuway, nagpahuway sila suno sa Kasuguan.

24

Ang Pagkabanhaw

(Mat. 28:1-10; Mar. 16:1-8; Juan 20:1-10)

1 Aga pa gid sang nahauna nga adlaw sang semana, nagkadto ang mga babayi sa lulubngan nga dala ang ginpreparar nila nga pahamot. 2 Pag-abot nila didto, nakita nila nga ang bato nga gintakop sa lulubngan napaligid na. 3 Nagsulod sila, pero wala nila makita ang bangkay ni Ginoong Jesus. 4 Sang nagapalibog sila kon ano ang natabo, hinali lang nga may nagtindog nga duha ka lalaki sa tupad nila. Ang ila mga bayo masyado kasilaw. 5 Hinadlukan gid ang mga babayi, gani nagduko na lang sila. Pero nagsiling ang duha ka lalaki, “Ngaa ginapangita ninyo ang buhi diri sa mga patay? 6 Wala na siya diri. Nabanhaw siya! Indi bala nagsiling siya sa inyo sang didto pa siya sa Galilea, 7 nga siya nga Anak sang Tawo kinahanglan itugyan sa mga makasasala kag ilansang sa krus, pero sa ikatlo nga adlaw mabanhaw siya?” 8 Kag nadumduman sang mga babayi ang ginhambal ni Jesus. 9 Gani nagpuli sila halin sa lulubngan kag ginsugiran nila ang onse ka apostoles kag ang iban pa nga mga sumulunod. 10 Ang mga babayi nga nagsugid sa mga apostoles amo sila ni Maria nga taga-Magdala, si Juana, si Maria nga iloy ni Santiago, kag ang iban pa gid nga mga babayi. 11 Pero wala nagpati ang mga apostoles, kay ang hunahuna nila nga himo-himo lang ini sang mga babayi. 12 Pero nagdalagan si Pedro pakadto sa lulubngan. Pag-abot niya didto nagduko siya kag naglingling sa sulod, kag nakita niya nga ang mga tela nga linen nga ginputos kay Jesus amo na lang ang nabilin. Gani nagpuli siya nga natingala kon ano gid ang natabo.

Sa Dalan nga Pakadto sa Emaus

(Mar. 16:12-13)

13 Sa sadto gid nga adlaw, may duha ka sumulunod ni Jesus nga nagalakat pakadto sa baryo nga ginatawag Emaus, nga mga onse ka kilometro halin sa Jerusalem. 14 Nagaestorya sila parte sa mga nagkalatabo sa Jerusalem. 15 Sang nagaestorya sila kag nagabaisay parte sadto nga mga butang, nagpalapit si Jesus kag nag-upod sa ila. 16 Wala sila makakilala sa iya tungod kay ginlipod ini sa ila mga panulok. 17 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ano ang inyo ginahambalan samtang nagalakat kamo?” Nagpundo ang duha kag ang ila dagway nagapakita nga nagapangasubo sila. 18 Ang isa sa ila nga ang iya ngalan si Cleopas nagsabat, “Ikaw lang siguro ang pangayaw sa Jerusalem nga wala kahibalo kon ano ang mga nagkalatabo didto sa sining mga inadlaw.” 19 Nagpamangkot si Jesus sa ila, “Ngaa, ano bala ang natabo?” Nagsabat sila, “Parte bala kay Jesus nga taga-Nazaret. Makagagahom siya nga propeta sa panulok sang Dios kag sang mga tawo paagi sa iya mga pagpanudlo kag gamhanan nga mga hinimuan. 20 Gin-akusar siya sang aton manugdumala nga mga pari kag sang iban pa gid naton nga mga manugdumala para sentensyahan sang kamatayon. Kag ginlansang siya sa krus. 21 Naglaom kami nga siya amo na ang amon ginahulat nga magabawi sang aton nasyon nga Israel sa kamot sang mga taga-Roma. Ugaling ikatlo na ini subong nga adlaw halin sang ginpatay siya. 22-23 Pero ang katingalahan pa gid, ginsugiran kami sang amon mga kaupdanan nga mga babayi nga sa ila pagkadto didto sa lulubngan ni Jesus, temprano pa gid kaina sang aga, wala nila makita ang iya bangkay. Ginsugid man nila nga may nakita sila nga mga anghel nga nagsiling sa ila nga buhi si Jesus. 24 Pagkatapos, ang iban sang amon mga kaupod nagkadto man sa lulubngan, kag ang ginsugid sang mga babayi amo man ang ila nakita. Wala gid nila makita si Jesus didto.”

25 Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkabalingag gid sang inyo mga panghunahuna! Ngaa bala wala ninyo pagpatihi dayon ang tanan nga ginhambal sang mga propeta sa Kasulatan? 26 Indi bala nga kinahanglan nga mag-antos anay ang Cristo sang mga butang nga ini sa wala pa siya mapadunggan sang Dios?” 27 Kag ginpaathag sa ila ni Jesus ang tanan nga ginasiling sang Kasulatan parte sa iya, halin sa mga ginsulat ni Moises hasta sa mga ginsulat sang mga propeta.

28 Pag-abot nila sa baryo nga ila kaladtuan, ginpakita ni Jesus nga daw magapadayon siya sa iya paglakat. 29 Pero ginpilit gid nila nga hawiran siya. Siling nila, “Diri ka lang anay sa amon kay nagasalop na ang adlaw. Dugay-dugay gab-i na.” Gani nag-upod siya sa ila. 30 Sang nagapungko na sila para magkaon, nagkuha si Jesus sang tinapay kag nagpasalamat sa Dios. Dayon ginpamihak-pihak niya kag ginhatag sa ila. 31 Kag ginbuksan na ang ila panulok kag nakilala nila nga si Ginoong Jesus gali ato, pero hinali lang nga nadula siya sa ila panulok. 32 Nagsiling sila, “Amo gali nga kanami gid sang aton balatyagon sang ginpaathagan niya kita sang Kasulatan samtang nagalakat kita sa dalan.”

33 Dayon nagbalik sila sa Jerusalem kag naabtan nila ang onse ka apostoles kag ang iban pa gid nga mga sumulunod nga nagatilipon 34 kag nagasiling, “Matuod gid man nga nabanhaw ang Ginoo! Nagpakita siya kay Simon.” 35 Kag nagsugid man ang duha kon ano ang natabo sa ila didto sa dalan pa-Emaus kag kon paano nila nakilala si Jesus sang nagapamihak-pihak siya sang tinapay.

Nagpakita si Jesus sa Iya mga Sumulunod

(Mat. 28:16-20; Mar. 16:14-18; Juan 20:19-23; Bin. 1:6-8)

36 Samtang ginaestoryahan nila ini, hinali lang nga nagtindog si Jesus didto sa tunga nila kag nagsiling, “Kabay pa nga ang kalinong ara sa inyo.” 37 Kinulbaan kag hinadlukan gid sila kay abi nila kalag ang ila nakita. 38 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Ngaa bala natublag gid kamo? Kag ngaa bala nagapangduhaduha kamo nga ako ini? 39 Tan-awa bala ninyo ang agi sang mga lansang sa akon mga kamot kag mga tiil. Hikapa ninyo ako. Indi ako kalag. Ang kalag wala sing lawas pero ako ya may lawas kag makita gid ninyo.” 40 Pagkatapos niya hambal sini ginpakita niya sa ila ang mga pilas sa iya mga kamot kag mga tiil.* 41 Sa ila dako nga kalipay kag katingala daw indi sila makapati sang ila nakita. Kag nagpamangkot si Jesus sa ila, “May pagkaon bala kamo diri?” 42 Ginhatagan nila siya sang isa ka gulot nga sinugba nga isda. 43 Ginkuha niya kag ginkaon samtang nagatulok sila.

44 Pagkatapos nagsiling siya sa ila, “Amo ini ang akon ginsiling sa inyo sang nagaupdanay pa kita, nga ang tanan nga nasulat parte sa akon sa Kasuguan ni Moises, sa mga sinulatan sang mga propeta, kag sa mga salmo kinahanglan gid nga matuman.” 45 Dayon ginbuksan ni Jesus ang ila mga hunahuna para maintiendihan nila ang Kasulatan. 46 Siling niya sa ila, “Nagasiling ang Kasulatan nga ang Cristo kinahanglan gid nga mag-antos kag mapatay, pero mabanhaw siya sa ikatlo nga adlaw. 47 Kag kinahanglan nga isugid sa tanan nga nasyon halin sa Jerusalem nga tungod sa iya† patawaron sang Dios ang mga tawo nga nagahinulsol sang ila mga sala. 48 Kamo ang mga saksi sa sini nga mga butang. 49 Ipadala ko sa inyo ang Espiritu Santo nga ginpromisa sang akon Amay. Pero indi kamo anay maghalin diri sa Jerusalem samtang wala pa ninyo mabaton ang gahom nga halin sa langit.”

Gindala si Jesus pa-Langit

(Mar. 16:19-20; Bin. 1:9-11)

50 Dayon gindala sila ni Jesus sa Betania. Pag-abot nila didto ginbayaw niya ang iya mga kamot kag ginbendisyunan sila. 51 Samtang nagabendisyon siya sa ila amat-amat siya nga nagbulag sa ila kag gindala pa-langit. 52 Ginsimba nila siya kag nagbalik sila sa Jerusalem nga may dako nga kalipay. 53 Kag permi sila didto sa templo nga nagadayaw sa Dios.

* 1:17 ginikanan: sa literal, amay

† 1:28 Maria…ikaw: ukon, Kamusta ka na, Maria, ikaw nga ginpakamaayo sang Ginoo kag ginaupdan niya.

‡ 1:48 kubos: sa iban nga Bisaya, ubos; ukon, kabos

§ 1:74 makasimba: ukon, makaalagad

* 2:23 Exo. 13:2, 12

† 2:24 Lev. 12:8

‡ 2:26 hari: sa literal, Cristo

§ 2:34 sa paglaglag kag sa pagluwas: sa literal, sa pagpaubos kag sa pagpataas

* 2:37 84 na ka tuig ang iya edad: ukon, 84 na ka tuig nga siya nabalo

† 2:38 Jerusalem: buot silingon, mga Israelinhon

* 3:6 Isa. 40:3-5

† 3:16 indi gani ako takos nga mangin iya ulipon: sa literal, indi ako takos nga maghubad sang higot sang iya sandalyas

‡ 3:32 Salmon: sa iban nga mga kopya sang Griego, Sala

§ 3:35 Reu: Amo ini sa Hebreo. Sa Griego, Ragau.

* 3:35 Shela: Amo ini sa Hebreo. Sa Griego, Sala.

† 3:37 Kenan: Amo ini sa Hebreo. Sa Griego, Cainam.

* 4:4 Deu. 8:3

† 4:8 Deu. 6:13

‡ 4:11 Sal. 91:11-12

§ 4:12 Deu. 6:16

* 4:19 Isa. 61:1-2

† 4:27 delikado nga balatian sa panit: sa iban nga mga translations, aro. Ang Griego nga pulong sini ginagamit sa pila ka klase sang balatian sa panit nga ginakabig nga mahigko, suno sa Lev. 13

* 5:1 Dagat: Ang tubig nga ginmitlang diri ginatawag sa English nga “lake” ukon sa iban nga Bisaya, “linaw”

† 5:1 Dagat sang Genesaret: Amo man ini ang Dagat sang Galilea.

‡ 5:5 Manunudlo: sa literal, Agalon

§ 5:12 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 4:27.

* 5:12 Ginoo: ukon, Sir

† 5:14 magpatan-aw sa iya para makita sang pari nga nadula na ang iya balatian kag makabig na siya nga matinlo sa ila relihiyon.

‡ 5:20 Abyan: sa literal, Tawo

§ 5:38 Nagsugid si Jesus sina nga mga paanggid para itudlo sa ila nga indi mahimo nga simpunon ang iya mga pagpanudlo kag ang daan nga mga pagpanudlo sang mga Judio.

* 6:6 pingkaw: ukon, paralisado

† 6:16 Judas Iscariote: Indi apelyido ni Judas ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Judas nga taga-Keriot.

‡ 6:44 higos: ang bunga sang kahoy nga higera (ukon, fig tree)

* 7:22 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 4:27.

† 7:23 wala nagaduhaduha sa akon: ukon, wala nadula ang iya pagtuo sa akon

‡ 7:27 Mal. 3:1

§ 7:35 ukon, Pero indi bali, ang kaalam nga ginatudlo namon napamatud-an nga husto tungod sa resulta sini sa kabuhi sang mga nagbaton sini.

* 7:38 Sang nagakaon sila ni Jesus sadto, nagahigda sila nga nagatakilid.

* 8:10 Isa. 6:9

† 8:17 Ang tinago ukon sekreto nga ginamitlang diri posible amo ang parte sa paghari sang Dios ukon sa Maayong Balita nga kinahanglan nga ipahayag.

‡ 8:22 dagat: Tan-awa ang footnote sa 5:1

§ 8:24 Manunudlo: sa literal, Agalon. Amo man sa bersikulo 45.

* 8:26 Gerasenhon: sa iban nga mga kopya sang Griego, Gadarenhon; sa iban pa gid nga mga kopya, Gergesenhon

† 8:37 Gerasenhon: Tan-awa ang footnote sa bersikulo 26.

‡ 8:43 Naubos…pagpabulong: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

§ 8:44 gaway-gaway: sa English, tassel. Tan-awa sa Num. 15:37-39; Deu. 22:12, kag sa Mat. 23:5.

* 8:48 nag-ayo: ukon​kag nagluwas

* 9:23 dapat handa siya sa pag-atubang sa kamatayon: sa literal, dapat pas-anon niya ang iya krus. Ang krus diri nagasimbolo sang kamatayon, kay isa sa mga paagi sa pagsilot sa mga kriminal sadto nga panahon amo ang kamatayon sa krus.

† 9:33 Manunudlo: sa literal, Agalon. Amo man sa bersikulo 49.

‡ 9:33 kami: ukon, kita

§ 9:44 kinahanglan na: ukon, malapit na

* 9:48 tungod sa akon: sa literal, sa akon ngalan

† 9:49 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

‡ 9:55 Ang iban nga mga kopya sang Griego may sugpon pa sa bersikulo 55 kag 56: Wala kamo kahibalo kon ano nga klase sang espiritu ang yara sa inyo. Kay nagkari ang Anak sang Tawo indi sa paglaglag sa mga tawo kundi sa pagluwas sa ila.

§ 9:59 mapuli anay ako sa paglubong sang akon amay: Siguro ang buot silingon sang tawo, mapuli anay siya sa wala pa mapatay ang iya amay, kag kon patay na kag nalubong na, masunod siya kay Jesus.

* 9:60 mga patay: siguro ang buot silingon, mga patay sa panulok sang Dios

† 9:62 Ang buot silingon, ang tawo nga nagaarado nga nagabulobalikid, indi mapuslan ang iya pag-arado. Pareho man sina ang tawo nga nagasunod kay Jesus nga may ginapamalikdan, indi mapuslan ang iya pag-alagad sa idalom sang paghari sang Dios.

* 10:1 72: sa iban nga mga kopya sang Griego, 70

† 10:3 mabangis nga mga ido: sa English, wolves

‡ 10:4 Indi man kamo…masugata: Siguro amo ang sugo ni Jesus para magdali sila, nga indi sila mag-usik sang panahon sa malawig nga pagpanamyaw ukon pagpakig-estorya.

§ 10:9 malapit na: ukon, nag-abot na. Amo man sa bersikulo 11.

* 10:15 impyerno: ukon, lugar sang mga patay. Sa Griego, Hades.

† 10:17 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

‡ 10:19 sa literal, Ginhatagan ko kamo sang awtoridad sa pagtapak sa mga man-og kag mga iwi-iwi, kag sa tanan nga gahom sang kaaway.

§ 10:27 Deu. 6:5

* 10:27 Lev. 19:18

* 11:2 tahuron ka sang mga tawo: sa literal, tahuron ang ngalan mo

† 11:5 pagkaon: sa literal, tatlo ka tinapay

‡ 11:11 ginikanan: sa literal, amay

§ 11:15 Satanas: sa Griego, Beelzebul

* 11:16 Dios: sa literal, langit

† 11:31 mabanhaw: ukon, magatindog. Amo man sa bersikulo 32.

‡ 11:31 rayna nga halin sa south: Amo ang rayna sang Sheba suno sa 1 Har. 10

§ 11:44 Sa hunahuna sang mga Judio, kon matandugan nila ang lulubngan, mahigko na sila kag indi na makapalapit sa Dios. Gani ang buot silingon sang sini nga bersikulo, ang mga Pariseo pareho sang mga lulubngan nga nagapahigko sa mga tawo. Ginalatnan nila ang mga tawo sang ila ginahimo nga malain.

* 12:1 batasan: sa literal, inugpahabok ukon lebadura. Sa English, yeast.

† 12:32 Kamo nga nagasunod sa akon pila lang gid: sa literal, Gamay nga panong sang mga karnero

‡ 12:46 kag grabe ang silot nga iya agumon: sa literal, kag tadtaron siya

* 13:19 mustasa: isa ka klase sang mustasa nga dako gid.

† 13:28 magabagrot ang inyo mga ngipon: siguro tungod sa kaakig ukon kasakit.

‡ 13:29 sa tanan nga parte sang kalibutan: sa literal, sa east, west, north, kag south

§ 13:32 madaya: ang literal sini sa English, fox

* 13:35 ang iya pinadala: sa literal, ang nagakari sa ngalan sang Ginoo

† 13:35 Sal. 118:26

* 14:27 nahadlok siya nga mapatay para sa akon: sa literal, indi siya magpas-an sang iya krus. Ang krus diri nagasimbolo sang kamatayon, kay isa sa mga paagi sa pagsilot sa mga kriminal sadto nga panahon amo ang kamatayon sa krus.

* 15:21 Kabiga…trabahador: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 16:6 100 ka banga: ukon, 800 ka galon

† 16:7 trigo: sa English, wheat

‡ 16:9 nila: ukon, mga anghel

§ 16:23 impyerno: ukon, lugar sang mga patay. Sa Griego, Hades.

* 17:2 mga kubos: posible ang buot silingon, mga imol; ukon, mga bag-o pa lang sa pagtuo; ukon, mga kabataan

† 17:12 delikado nga balatian sa panit: Tan-awa ang footnote sa 4:27.

‡ 17:12 Wala sila nagpalapit kay Jesus kay bawal sa ila ang magpalapit sa mga tawo, kay basi madagtaan nila ang mga tawo sang ila pagkahigko.

§ 17:13 Manunudlo: sa literal, Agalon

* 17:14 magpatan-aw sa ila para makita sang mga pari nga nadula na ang ila balatian kag makabig na sila nga matinlo sa ila relihiyon.

† 17:19 nagluwas: ang buot silingon sini sa Griego, nagluwas ukon​kag nag-ayo

‡ 17:24 Ang buot silingon ni Jesus, kon magbalik siya, makita gid sang tanan.

§ 17:29 asupre: sa English, sulfur

* 17:36 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 18:20 Exo. 20:12-16; Deu. 5:16-20

† 18:38 Kaliwat ni David: Amo ini ang tawag sang mga Judio sa Mesias ukon Cristo tungod nga nagapati sila nga siya magahalin sa lahi ni Haring David kag manunubli sang iya ginharian.

‡ 18:41 Ginoo: ukon, Sir

§ 18:42 nag-ayo: ukon​kag nagluwas

* 19:10 nagtalang sa matuod nga dalan, ukon sa relasyon sa Dios.

† 19:38 Sal. 118:26

‡ 19:38 Maayo na ang aton relasyon sa Dios: ukon, May kalinong na nga halin sa Dios.

§ 19:46 Isa. 56:7

* 19:46 Jer. 7:11

* 20:4 Dios: sa literal, langit

† 20:10 agsador: sa English, tenant

‡ 20:17 Sal. 118:22

§ 20:24 kuwarta: sa literal, denarius, nga kuwarta sang mga Romanhon.

* 20:28 Deu. 25:5

† 20:37 Exo. 3:6

‡ 20:43 Sal. 110:1

§ 20:46 espesyal nga bayo: sa literal, malaba nga bayo

* 20:46 mga lugar nga madamo sang tawo: sa literal, mga merkado

* 21:26 mga butang sa langit: sa literal, mga gahom sa langit

† 21:26 pagapatalangon…alagyan: ukon, uyugon

‡ 21:27 gahom kag puwerte nga kadungganan: ukon, gahom nga nagasilak gid

§ 21:28 maglaom kamo kag maghulat: sa literal, magtindog kamo kag magtangla

* 21:31 malapit na: ukon, nag-abot na

* 22:21 magatraidor sa akon: buot silingon, magatugyan sa akon sa akon mga kaaway

† 22:37 Isa. 53:12

‡ 22:44 Ini nga mga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 23:1 Pilato: Ang Romanhon nga gobernador sang Judea, Samaria, kag Idumea.

† 23:17 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 23:30 Hos. 10:8

§ 23:31 sa literal, Kay kon ginhimo nila ini sa buhi pa nga kahoy, ano pa gid ayhan sa laya na nga kahoy?

* 23:34 Nagsiling…ginahimo: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

† 23:46 Sal. 31:5

* 24:40 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

† 24:47 tungod sa iya: sa literal, sa iya ngalan

Juan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Ang Maayong Balita Parte kay Jesu-Cristo Suno kay

Juan

1

Ang Pulong nga Ginahalinan sang Kabuhi

1 Sang una pa nga daan,* ara na ang ginatawag nga Pulong. Ang Pulong kaupod na sang Dios, kag ang Pulong mismo Dios. 2 Halin pa gid sang una ang Pulong kaupod na sang Dios. 3 Paagi sa iya, ginhimo ang tanan nga butang, kag wala gid sing may nahimo nga indi paagi sa iya. 4 Ang Pulong amo ang ginahalinan sang kabuhi. Kag ini nga kabuhi pareho sa suga tungod kay amo ini ang nagapasanag sa hunahuna sang mga tawo. 5 Ini nga suga nagapasanag sa kadulom† kag ang iya kasanag wala nadaog sang kadulom.‡

6 Karon may tawo nga ginpadala sang Dios. Ang iya ngalan si Juan. 7 Ginpadala siya sang Dios sa pagsugid kon sin-o ang suga, agod paagi sa iya magatuo ang tanan nga tawo. 8 Indi si Juan ang suga, kundi nag-abot siya sa pagsugid kon sin-o ang suga. 9 Si Jesu-Cristo amo ang matuod nga suga nga nag-abot diri sa kalibutan kag nagapasanag sa hunahuna sang tanan nga tawo. 10 Nag-abot siya diri sa kalibutan. Kag bisan ginhimo ang kalibutan paagi sa iya, ang mga tawo sang kalibutan§ wala nagkilala sa iya. 11 Nagkadto siya sa iya mismo mga kasimanwa, pero ang kalabanan sa ila wala magbaton sa iya. 12 Pero ang bisan sin-o nga nagbaton kag nagtuo sa iya* ginhatagan niya sing kinamatarong† nga mangin anak sang Dios. 13 Nangin anak sila sang Dios indi paagi sa lawasnon nga pagkatawo ukon sa pagbuot sang tawo, kundi paagi sa pagbuot sang Dios.

14 Ang Pulong nagpakatawo kag nagpakig-upod diri sa aton. Nakita namon ang iya kadungganan bilang bugtong nga Anak sang Amay. Puno siya sang kaayo kag puro kamatuoran ang iya ginasugid.

15 Nagpamatuod si Juan parte sa iya. Nagsiling siya, “Siya amo ang akon ginasiling nga magaabot nga ulihi sa akon. Pero labaw pa siya sang sa akon, kay sa wala pa ako natawo, ara na siya nga daan.”

16 Tungod sa dako nga kaluoy ni Cristo ang iya mga pagpakamaayo sa aton tanan nagasinunod-sunod lang. 17 Ang Kasuguan ginhatag sang Dios sa aton paagi kay Moises, pero ang bugay kag ang kamatuoran nag-abot sa aton paagi kay Jesu-Cristo. 18 Wala gid sing bisan sin-o nga tawo nga nakakita sa Dios nga Amay. Pero ginpakilala siya sa aton sang bugtong nga Anak nga Dios nga kaupod permi sang Amay.‡

Ang Mensahi ni Juan nga Manugbautiso

(Mat. 3:1-12; Mar. 1:2-8; Luc. 3:1-18)

19 Nagpamatuod si Juan parte kay Jesus sang ginpakadto sa iya sang mga lider sang mga Judio sa Jerusalem ang pila ka pari kag Levita para pamangkuton siya kon sin-o gid siya. 20 Ginprangka sila ni Juan, “Indi ako ang Cristo nga inyo ginahulat.” 21 Nagpamangkot sila, “Kon indi ikaw ang Cristo, sin-o? Si Elias nga propeta?” Nagsabat si Juan, “Indi ako si Elias.” Gani nagsiling sila liwat, “Siguro ikaw ang ginasiling nga Propeta nga magaabot?” Pero nagsabat naman si Juan nga indi siya ang Propeta nga ila ginasiling. 22 Gani nagsiling sila, “Ti sugiri kami kon sin-o gid ikaw para may isugid man kami sa mga nagsugo sa amon. Ano ang masiling mo parte sa imo kaugalingon?” 23 Nagsabat si Juan, “Ako ang tawo nga ginhambal ni Propeta Isaias sang nagsiling siya,

“ ‘May nagawali sing mabaskog sa kamingawan. Siling niya,

Tadlunga ang alagyan nga pagaagyan sang Ginoo!’ ”§

24 Ang mga nagsugo gali sa ato nga mga tawo nga nagkadto kay Juan amo ang mga Pariseo.* 25 Ginpamangkot nila liwat si Juan, “Ngaa nga nagapangbautiso ka sang mga tawo kon indi ikaw ang Cristo, ukon si Elias, ukon ang Propeta nga amon ginahulat nga mag-abot?” 26 Nagsabat si Juan, “Ako nagapangbautiso sa tubig, pero may ara sa inyo subong nga wala ninyo makilala. 27 Siya ang ginasiling ko nga magaabot nga nagasunod sa akon, pero indi gani ako takos nga mangin iya ulipon.”†

28 Natabo ini sa Betania, sa tabok sang Suba sang Jordan, nga sa diin nagapangbautiso si Juan.

Ang Karnero sang Dios

29 Sang sunod nga adlaw nakita ni Juan si Jesus nga nagapalapit sa iya. Nagsiling dayon si Juan sa mga tawo, “Ari na ang Karnero sang Dios nga magkuha sang sala sang mga tawo sa kalibutan. 30 Siya amo ang akon ginasiling nga magaabot nga ulihi sa akon, pero labaw pa siya sang sa akon, kay sa wala pa ako natawo, ara na siya nga daan. 31 Sang una bisan gani ako wala makakilala kon sin-o gid siya. Pero nagkadto ako diri nga nagapangbautiso sa tubig para ipakilala siya sa mga taga-Israel. 32 Nagapamatuod ako nga nakita ko ang Espiritu Santo nga nagpanaog sa iya halin sa langit nga pareho sang pating kag nagpabilin sa iya. 33 Sang una bisan gani ako wala makakilala kon sin-o gid siya, pero ang Dios nga nagsugo sa akon nga magbautiso sa tubig amo ang nagsiling nga daan sa akon nga kon makita ko na gani ang Espiritu Santo nga magpanaog kag magpabilin sa isa ka tawo, ina nga tawo amo ang magabautiso sa Espiritu Santo. 34 Kag ina nakita ko gid. Gani napamatud-an ko gid nga siya amo ang Anak sang Dios.”

Ang Nahauna nga mga Sumulunod ni Jesus

35 Sang sunod nga adlaw, didto naman si Juan kaupod ang duha ka tawo nga iya sumulunod. 36 Pagkakita niya kay Jesus nga nagalabay, nagsiling siya, “Ari na ang Karnero sang Dios.”‡ 37 Pagkabati sadto sang duha niya ka sumulunod, nagsunod sila dayon kay Jesus. 38 Pagbalikid ni Jesus, nakita niya sila nga nagasunod. Gani nagpamangkot siya, “Ano bala ang inyo kinahanglan?” Nagsabat sila, “Rabbi, sa diin ka bala nagaestar?” (Ang buot silingon sang Rabbi “Manunudlo.”) 39 Nagsiling siya, “Dali, upod kamo sa akon para makita ninyo.” Gani nag-upod sila kag nakita nila ang iya ginaestaran. Mga alas kuwatro na sadto sang hapon, gani didto na lang sila nagpabilin hasta mag-aga. 40 Ang isa sa duha nga nakabati sa ginsiling ni Juan kag nagsunod kay Jesus amo si Andres nga utod ni Simon Pedro. 41 Pagkaaga, ginpangita niya dayon ang iya utod nga si Simon kag ginsugiran niya nga nakita nila ang Mesias. (Ang buot silingon sang Mesias “Cristo.”) 42 Dayon gindala niya si Simon kay Jesus. Pag-abot nila kay Jesus, gintulok ni Jesus si Simon kag nagsiling, “Ikaw si Simon nga anak ni Juan. Pero halin subong tawgon ka na nga Cefas.” Ang Cefas pareho man sa ngalan nga Pedro.§

Gintawag ni Jesus si Felipe kag si Natanael

43 Sang sunod nga adlaw, nagdesisyon si Jesus nga magkadto sa Galilea. Pag-abot niya didto, nakita niya si Felipe kag ginsilingan, “Dali, sunod sa akon!” 44 (Si Felipe nga ini taga-Betsaida.* Taga-didto man si Andres kag si Pedro.) 45 Dayon ginpangita ni Felipe si Natanael. Kag sang nakita na niya, nagsiling siya sa iya, “Nakita na namon ang tawo nga ginmitlang ni Moises sa Kasuguan kag ginmitlang man sa ginsulat sang mga propeta. Siya gali amo si Jesus nga taga-Nazaret nga anak ni Jose.” 46 Nagsiling si Natanael, “May ara bala nga maayo halin sa Nazaret?” Nagsabat si Felipe, “Dali, upod bala para makita mo.”

47 Pagkakita ni Jesus kay Natanael nga nagapalapit sa iya, nagsiling siya, “Ari ang matuod nga Israelinhon nga wala gid nagadaya.”† 48 Nagsiling dayon si Natanael sa iya, “Ngaa kilala mo ako?” Nagsabat si Jesus, “Sa wala ka pa gintawag ni Felipe, nakita ko na ikaw didto sa idalom sang kahoy nga higera.” 49 Gani nagsiling si Natanael, “Manunudlo,” matuod gid nga ikaw ang Anak sang Dios! Ikaw ang hari sang Israel. 50 Nagsiling dayon si Jesus sa iya, “Nagatuo ka bala sa akon tungod kay nagsiling ako sa imo nga nakita ko ikaw didto sa idalom sang kahoy nga higera? Mas sobra pa dira ang imo makita sa pila ka adlaw.” 51 Kag nagsiling pa gid si Jesus sa iya, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga magaabot ang adlaw nga makita ninyo ang langit nga nagaabri kag makita man ninyo ang mga anghel sang Dios nga nagasaka-panaog pakadto‡ sa akon nga Anak sang Tawo.”

2

Ang Kasal sa Banwa sang Cana

1 Pagkaligad sang duha ka adlaw, may kasal sa Cana nga sakop sang Galilea. Didto ang iloy ni Jesus. 2 Gin-imbitar man si Jesus kag ang iya mga sumulunod. 3 Kag natabuan nga naubos ang bino didto sa punsyon. Gani nagsiling ang iloy ni Jesus sa iya, “Naubusan sila sing bino.” 4 Nagsabat si Jesus, “Babayi,* indi kinahanglan nga singganan mo pa ako kon ano ang akon dapat himuon. Wala pa mag-abot ang akon tion.” 5 Nagsiling dayon ang iloy ni Jesus sa mga suluguon, “Himua lang ninyo ang bisan ano nga isugo niya.”

6 May mga pagsulundan ang mga Judio sa pagpanghinaw antes magkaon. Gani may anom didto ka tadyaw nga ang kada tadyaw sarang masudlan sang mga 20 ukon 30 ka galon nga tubig. 7 Nagsiling si Jesus sa mga suluguon, “Pun-a ninyo sing tubig ang mga tadyaw.” Gani ginpuno nila ini. 8 Pagkatapos nagsiling si Jesus sa ila, “Sige, magsandok kamo kag dal-a sa nagadumala sang punsyon.” Gani nagsandok sila kag gindala didto sa nagadumala, 9 kag gindimdiman dayon sang nagadumala ang tubig nga nahimo nga bino. Wala siya nakahibalo kon diin naghalin ang bino. (Pero nakahibalo ang mga suluguon nga nagsandok sang tubig.) Gani gintawag niya ang nobyo 10 kag ginsilingan, “Kalabanan sa mga tawo nagaserbi sang maayo nga klase nga bino sa umpisa kag kon damo na gani ang nainom sang mga bisita, amo na ang ila paghatag sang ordinaryo nga bino. Pero ikaw ya lain, kay subong mo lang ginpaguwa ang maayo nga klase nga bino.”

11 Ang natabo nga ini sa Cana nga sakop sang Galilea amo ang una nga milagro nga ginhimo ni Jesus. Sa iya ginhimo nga ini ginpakita niya ang iya gahom, kag nagtuo sa iya ang iya mga sumulunod.

12 Pagkatapos sang kasal, nagpa-Capernaum si Jesus kaupod sang iya iloy, mga utod, kag mga sumulunod, kag nagtiner sila didto sing pila ka adlaw.

Nagkadto si Jesus sa Templo

(Mat. 21:12-13; Mar. 11:15-17; Luc. 19:45-46)

13 Malapit na ang piesta sang mga Judio nga ginatawag nga Piesta sang Paglabay sang Anghel. Gani nagpa-Jerusalem si Jesus. 14 Kag didto may nakita siya nga mga tawo sa templo nga nagabaligya sang mga inughalad nga mga baka, mga karnero kag mga pating. May mga tawo man didto nga nagapangbaylo sang kuwarta sa ila mga lamisa. 15 Gani naghimo siya sing halanot nga lubid. Pagkatapos ginpanabog niya ang mga karnero kag mga baka paguwa sa templo. Ginpangwas-ag man niya ang mga kuwarta sang mga manugbaylo sang kuwarta kag ginpamaliskad ang ila mga lamisa. 16 Nagsiling siya sa mga nagabaligya sang pating, “Kuhaa ninyo ini diri! Indi ninyo paghimua nga balaligyaan ang balay sang akon Amay!” 17 Sa sining iya ginhimo, nadumduman sang iya mga sumulunod ang ginasiling sang Kasulatan, “Tungod sang akon pagpakamahal sa imo balay malaglag ako.”†

18 Tungod sang iya ginhimo, nagpamangkot ang mga lider sang mga Judio sa iya, “Ano nga milagro ang imo mahimo nga ipakita sa amon nga ikaw may awtoridad sa paghimo sini?” 19 Nagsabat si Jesus, “Gub-a ninyo ang templo nga ini kag sa sulod sang tatlo ka adlaw patindugon ko liwat.” 20 Nagsiling sila, “Ang templo nga ini ginpatindog sa sulod sang 46 ka tuig kag patindugon mo lang sa sulod sang tatlo ka adlaw?” 21 Pero wala sila nakaintiendi, kay ang ginatumod ni Jesus nga templo amo ang iya lawas. 22 Gani sang nabanhaw siya, nadumduman sang iya mga sumulunod nga ginhambal niya ini. Kag nagpati sila sa ginpropesiya sang Kasulatan kag sa iya ginsiling parte sa iya pagkabanhaw.

Nahibaluan ni Jesus kon ano ang sa Tagipusuon sang Tanan nga Tawo

23 Sang didto si Jesus sa Jerusalem, sang tiyempo sang Piesta sang Paglabay sang Anghel, madamo ang nakakita sang mga milagro nga iya ginpanghimo kag madamo sa ila ang nagtuo sa iya.‡ 24 Pero si Jesus wala nagsalig sa ila pagtuo sa iya kay nahibaluan man niya ang tanan nga tawo. 25 Indi na kinahanglan nga sugiran pa siya parte sa mga tawo, kay nahibaluan na niya nga daan kon ano gid ang sa sulod sang ila tagipusuon.

3

Si Jesus kag si Nicodemus

1 May isa ka tawo nga ang iya ngalan si Nicodemus. Ini nga tawo isa sa mga manugdumala sang mga Judio, kag miyembro siya sang grupo nga ginatawag nga Pariseo. 2 Isa sadto ka gab-i, nagkadto siya kay Jesus kag nagsiling sa iya, “Rabbi,* nahibaluan namon nga ikaw manunudlo nga ginpadala sang Dios, tungod kay wala sing may makahimo sang mga milagro nga pareho sang imo ginapanghimo kon ang Dios wala nagaupod sa iya.” 3 Nagsabat si Jesus, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa imo nga wala sing tawo nga masakop sa paghari sang Dios† kon indi siya matawo liwat.”‡ 4 Nagpamangkot si Nicodemus, “Ti, paano ang pagkatawo liwat sang tawo kon tigulang na siya? Indi na siya puwede nga magsulod sa tiyan sang iya iloy para magpakatawo liwat.” 5 Nagsabat si Jesus, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa imo nga wala sing tawo nga masakop sa paghari sang Dios kon indi siya matawo paagi sa tubig kag sa Espiritu Santo. 6 Ang ginbata paagi sa tawo, tawhanon, pero ang ginbata paagi sa gahom sang Espiritu Santo, espirituhanon. 7 Gani indi ka matingala sa akon ginsiling sa imo nga kinahanglan matawo kamo liwat. 8 Nagahuyop ang hangin sa bisan diin nga iya gusto. Mabatian ta ang iya huni, pero wala kita kahibalo kon diin ini nagahalin kag kon diin ini nagapakadto. Pareho man sini sa tawo nga natawo paagi sa Espiritu Santo.” 9 Gani nagpamangkot si Nicodemus, “Ti paano bala ang pagkahimo sini?” 10 Nagsabat si Jesus, “Bantog ka nga manunudlo sa Israel, pero wala ka kahibalo sini? 11 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa imo nga ang mga butang nga amon nahibaluan kag nakita amo ang amon ginasugid. Ugaling indi kamo magpati sa amon ginasugid. 12 Karon, kon wala gani kamo nagapati sa akon ginasugid sa inyo parte sa mga butang diri sa kalibutan, mas indi na gid kamo magpati sa akon kon sugiran ko kamo parte sa mga butang didto sa langit. 13 Kag wala sing bisan sin-o nga nakasaka sa langit kundi ako lang gid nga Anak sang Tawo, kay didto man ako naghalin sa langit.”

14 Nagsiling pa gid si Jesus, “Pareho sang ginhimo ni Moises sa iya pagbayaw sang man-og sa kamingawan, sa amo man nga paagi, ako nga Anak sang Tawo kinahanglan nga pagabayawon man,§ 15 para ang kada isa nga magtuo sa akon makaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan.”

16 Kay ginahigugma gid sang Dios ang mga tawo sa kalibutan, amo gani nga ginhatag niya ang iya bugtong nga Anak, para ang bisan sin-o nga magtuo sa iya indi mawala* kundi hatagan sang kabuhi nga wala sing katapusan. 17 Kay ang Dios wala nagpadala sang iya Anak diri sa kalibutan para sentensyahan ang mga tawo nga silutan, kundi ginpadala niya siya sa pagluwas sang mga tawo. 18 Gani ang bisan sin-o nga tawo nga nagatuo sa iya indi pagsentensyahan nga silutan, pero ang bisan sin-o nga wala nagatuo sa iya nasentensyahan na tungod nga wala siya nagtuo sa bugtong nga Anak sang Dios.† 19 Silutan sila tungod kay nag-abot siya diri sa kalibutan bilang suga‡ pero mas gusto pa sang mga tawo nga magpabilin sa kadulom sang sa magpalapit sa iya nga nagahatag sang kasanag, kay malain ang ila mga ginahimo. 20 Ang tawo nga malain ang iya ginahimo wala naluyag sa kasanag. Nagalikaw pa gani siya sa kasanag kay basi kon mahibaluan ang iya ginahimo nga malain. 21 Pero ang tawo nga nagaginawi suno sa kamatuoran nagapalapit sa kasanag, para makita nga ang iya maayo nga hinimuan nahimo niya paagi sa bulig sang Dios.

Si Jesus kag si Juan

22 Pagkatapos sini nagkadto si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa kaumahan sang Judea. Nagtiner sila didto nga nagapangbautiso sa mga tawo. 23 Nagapangbautiso man si Juan didto sa Enon, malapit sa Salim, kay madamo ang tubig didto. Nagkaladto ang mga tawo kay Juan para magpabautiso. 24 (Wala pa sadto napriso si Juan.)

25 Karon ang iban sa mga sumulunod ni Juan kag ang isa ka Judio nagbinaisay parte sa bautiso.§ 26 Sang ulihi nagkadto sila kay Juan kag nagsiling, “Manunudlo, nadumduman mo bala atong tawo nga upod mo anay didto sa tabok sang Suba sang Jordan, nga imo ginpakilala sa mga tawo? Nagapangbautiso na siya subong kag halos ang tanan nga tawo didto na nagakadto sa iya!” 27 Nagsabat si Juan, “Wala gid sing sarang mahimo ang tawo kon indi pagbuot sang Dios. 28 Kamo mismo makapamatuod nga nagsiling ako nga indi ako ang Cristo, kundi ginpadala lang ako sang Dios una sa iya para magbalita nga siya magaabot na. 29 Pareho bala kon may kasal: ang nobya para gid lang sa nobyo, kag ang amigo sang nobyo nga nagatambong kag nagahulat nagakalipay kon mabatian niya nga ara na ang nobyo. Pareho man sa akon subong, nalipay gid ako nga ang mga tawo nagakadto na kay Jesus. 30 Kinahanglan magdugang pa gid ang pagkabantog ni Jesus, kag ako ya dapat na nga kalimtan.”

Ang Naghalin sa Langit

31 Si Cristo halin sa langit, gani labaw siya sa tanan. Taga-diri kita sa kalibutan kag ang mga butang nga aton ginahambal amo ang diri lang gid sa kalibutan. Pero siya nga halin sa langit labaw sa tanan. 32 Nagasugid siya parte sa mga butang nga iya nakita kag nabatian sa langit, pero diutay gid lang ang nagapati sa iya ginasugid. 33 Pero ang mga nagapati sa iya nga ginasugid nagapamatuod nga ang ginasugid sang Dios matuod. 34 Kay si Cristo nga ginpadala sang Dios diri sa kalibutan nagasugid sa aton kon ano ang ginasugid sang Dios sa iya, tungod kay wala sing limitasyon ang paghatag sang Dios sa iya sang Espiritu Santo. 35 Ginahigugma sang Amay ang iya Anak kag gintugyan niya sa iya ang tanan. 36 Ang bisan sin-o nga nagatuo sa Anak sang Dios may kabuhi nga wala sing katapusan. Pero ang bisan sin-o nga indi magtuman sa Anak sang Dios indi gid paghatagan sang kabuhi nga wala sing katapusan, kundi ang kaakig sang Dios magapabilin sa iya.

4

Si Jesus kag ang Babayi nga Taga-Samaria

1-3 Karon, nakabati ang mga Pariseo nga mas madamo na ang mga sumulunod ni Jesus sang sa kay Juan, kag mas madamo na ang iya ginpangbautisohan. (Sa pagkamatuod, indi si Jesus mismo ang nagapangbautiso, kundi ang iya mga sumulunod.) Pagkahibalo ni Jesus nga nahibaluan na ini sang mga Pariseo, naghalin siya sa Judea kag nagbalik sa Galilea. 4 Sa ila pagpakadto sa Galilea kinahanglan gid nga mag-agi sila sa Samaria.

5 Sang nagaagi na sila sa Samaria, nakaabot sila sa banwa nga ginatawag Sicar, malapit sa duta nga ginhatag ni Jacob sa iya anak nga si Jose. 6 May bubon didto nga ginhimo ni Jacob. Kag tungod nga udtong-adlaw na kag nakapoy na gid si Jesus sa iya paglakat, nagpungko na lang siya sa higad sang bubon. 7-8 Ang iya mga sumulunod nagderetso sa banwa para magbakal sang pagkaon. Karon, nag-abot ang isa ka babayi nga taga-Samaria para magsag-ob. Nagsiling si Jesus sa iya, “Abi paimna man ako.” 9 Nagsiling ang babayi sa iya, “Indi bala nga ikaw Judio kag ako Samariahanon, kag babayi pa.* Ngaa mangayo ka sa akon sang tubig?” (Amo ini ang iya ginsiling tungod kay ang mga Judio wala nagasapak sa mga Samariahanon.) 10 Nagsiling si Jesus sa babayi, “Kon nahibaluan mo lang kon ano ang ginahatag sang Dios, kag kon sin-o ang nagapangayo sa imo sang tubig, ikaw pa kuntani ang mangayo sa akon para hatagan ko ikaw sang tubig nga nagahatag sang kabuhi.” 11 Nagsiling ang babayi sa iya, “Sir, wala ka sing timba kag madalom ang bubon. Diin bala ikaw makakuha sang tubig nga nagahatag sang kabuhi? 12 Ang aton katigulangan nga si Jacob amo ang nagkutkot sini nga bubon. Siya kag ang iya mga anak pati ang iya mga kasapatan nag-inom sa sini nga bubon. Ano, sobra ka pa bala sa aton katigulangan nga si Jacob?” 13 Nagsabat si Jesus, “Ang bisan sin-o nga nagainom sa sini nga tubig pagauhawon liwat. 14 Pero ang bisan sin-o nga magainom sang tubig nga akon ihatag indi na pag-uhawon hasta san-o. Kay ang tubig nga akon ihatag sa iya mangin pareho sang buhi nga tuburan dira sa iya nga magahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan.” 15 Gani nagsiling ang babayi kay Jesus, “Sir, hatagi man ako sina nga tubig nga imo ginasiling para indi na ako pag-uhawon liwat, kag para indi na kinahanglan nga magbalik-balik pa ako diri para magsag-ob.” 16 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ti kadtui ang imo bana kag dal-a diri.” 17 Nagsabat ang babayi, “Wala ako sing bana.” Nagsiling si Jesus, “Husto ina. Wala matuod ikaw sing bana, 18 kay sadto lima ang imo nangin bana, kag ang lalaki nga imo ginapuyo subong indi mo matuod nga bana. Gani matuod ang ginasiling mo nga ina.” 19 Nagsiling ang babayi sa iya, “Sir, siguro propeta ka. 20 Ang amon mga katigulangan nagsimba sa Dios sa sini nga bukid, pero kamo nga mga Judio nagasiling nga ang mga tawo dapat magsimba sa Dios sa Jerusalem.” 21 Nagsiling si Jesus sa babayi, “Pamati bala anay! Magaabot ang tion nga indi na kamo magsimba sa Amay sa sini nga bukid ukon sa Jerusalem. 22 Kamo nga mga Samariahanon wala gid kamo makakilala kon sin-o ang inyo ginasimba. Pero kami nga mga Judio nakakilala kon sin-o ang amon ginasimba, kay paagi sa amon luwason sang Dios ang mga tawo. 23 Sa pagkamatuod, magaabot ang adlaw kag nag-abot na gani, nga ang matuod nga mga manugsimba magasimba sa Amay paagi sa espiritu kag kamatuoran. Kag amo ini nga klase sang mga manugsimba ang gusto sang Dios nga magasimba sa iya. 24 Ang Dios espiritu, gani ang nagasimba sa iya dapat magsimba paagi sa espiritu kag kamatuoran.”

25 Nagsiling ang babayi, “Nahibaluan ko nga magaabot ang Mesias nga ginatawag man nga Cristo. Kag kon mag-abot na siya, sugiran niya kita parte sa tanan nga butang.” 26 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ako nga nagapakighambal sa imo subong amo ang ginasiling mo nga magaabot.”

27 Pagkasiling niya sini nag-abot dayon ang iya mga sumulunod. Natingala gid sila sang nakita nila nga nagapakighambal siya sa isa ka babayi. Pero wala gid sing bisan sin-o sa ila nga nagpamangkot sa babayi kon ano ang iya kinahanglan. Wala man sila nagpamangkot kay Jesus kon ngaa nagapakighambal siya sa babayi.

28 Dayon ginbilin sang babayi ang iya banga nga salag-uban kag nagbalik sa banwa. Pag-abot niya didto nagsiling dayon siya sa mga tawo, 29 “Dali bala kamo, tan-awa ninyo ang tawo nga nakahibalo sang tanan ko nga ginpanghimo. Basi kon amo na ini ang Cristo.” 30 Gani nagkadto ang mga tawo didto kay Jesus.

31 Samtang wala pa nag-alabot ang mga tawo didto kay Jesus, ginpangabay si Jesus sang iya mga sumulunod nga magkaon na. 32 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “May pagkaon ako nga wala ninyo mahibalui.” 33 Gani nagpinamangkutanay ang iya mga sumulunod kon bala may nagdala sa iya sing pagkaon. 34 Nagsiling dayon si Jesus sa ila, “Ang akon kalan-on amo ang pagtuman sang kabubut-on sang nagpadala sa akon kag ang pagtapos sang buluhaton nga iya ginpahimo sa akon. 35 Indi bala nagasiling man kamo nga apat pa ka bulan bag-o mag-abot ang tig-alani. Pero kon sa akon lang, tig-alani na ini. Tan-awa bala ninyo ang madamo nga tawo nga nagaalabot! Kon sa mga alanihon pa, ina luto na gid, kag alanihon na.† 36 Kamo nga bilang mga manug-ani may pagabatunon kamo nga balos halin sa Dios. Kag ang mga tawo, nga bilang inyo ginaani, pagahatagan niya sing kabuhi nga wala sing katapusan. Gani ang mga nagatanom sang pulong sang Dios kag ang mga nagaani sang bunga pareho nga magakalipay. 37 Matuod gid man ang ginasiling nga ‘lain ang nagatanom kag lain man ang nagaani.’ 38 Ang inyo halimbawa pareho sa mga manug-ani nga akon ginpadala nga mag-ani sa mga alanihon nga indi kamo ang nagtanom. Kay iban ang nagtudlo anay sa ila, kag kamo ang nakapulos sang ila pinangabudlayan.”

39 Madamo nga Samariahanon sa sadto nga lugar ang nagtuo kay Jesus tungod sa ginsugid sang babayi nga nahibaluan ni Jesus ang tanan niya nga ginpanghimo. 40 Gani pag-abot sang mga Samariahanon didto kay Jesus, ginpangabay gid nila siya nga kon mahimo magtiner siya anay didto sa ila. Gani nagtiner siya didto sing duha ka adlaw.

41 Tungod sa iya mga ginpanudlo, madamo pa gid nga mga tawo didto ang nagtuo sa iya. 42 Nagsiling dayon ang mga tawo sa babayi, “Karon nagatuo kami sa iya indi lang tungod sa imo ginsugid sa amon, kundi kami gid mismo nakabati sa iya. Kag nahibaluan namon nga siya amo ang Manluluwas sang kalibutan.”

Gin-ayo ni Jesus ang Anak sang Isa ka Opisyal

43 Pagkatapos sang duha ka adlaw nga pagtiner nila ni Jesus didto, nagpa-Galilea dayon sila. 44 (Si Jesus mismo ang nagsiling nga ang propeta wala ginatahod sa iya kaugalingon nga banwa.) 45 Karon pag-abot nila sa Galilea, maayo ang pagbaton sa ila sang mga tawo. Kay ang ini nga mga tawo didto man sang pagpiesta sa Jerusalem kag nakita nila ang tanan nga iya ginpanghimo didto.

46 Nagbalik liwat si Jesus sa Cana nga sakop sang Galilea, sa lugar nga sa diin ginhimo niya nga bino ang tubig. Karon, may isa ka opisyal sang gobyerno didto nga ang iya anak nga lalaki nagamasakit didto sa Capernaum. 47 Pagkabati niya nga si Jesus nagbalik sa Galilea halin sa Judea, nagkadto dayon siya kay Jesus kag ginpangabay niya siya nga magkadto sa Capernaum kag ayuhon ang iya anak nga daw mapatay na gid. 48 Nagsiling si Jesus sa iya, “Kon indi kamo anay makakita sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang, indi pa kamo magtuo sa akon.” 49 Pero nagsiling ang opisyal nga nagapakitluoy, “Sir, kon mahimo upod man anay sa akon samtang buhi pa ang akon anak.” 50 Nagsiling si Jesus sa iya, “Magpuli ka na. Maayo na ang imo bata.” Nagpati ang opisyal sa ginhambal ni Jesus sa iya, gani nagpuli siya dayon. 51 Samtang nagapapuli siya, ginsugata siya sang iya mga ulipon kag ginsugiran nga ang iya anak maayo na. 52 Gani nagpamangkot siya kon ano nga oras nag-ayo ang iya anak. Nagsiling ang mga ulipon, “Mga ala una kahapon sang hapon wala na siya sing hilanat.” 53 Nadumduman dayon sang opisyal nga amo gid ato nga oras sang nagsiling si Jesus sa iya nga ang iya anak maayo na. Gani siya kag ang iya bilog nga panimalay nagtuo kay Jesus.

54 Amo ini ang ikaduha nga milagro nga ginhimo ni Jesus sa Galilea sang paghalin niya sa Judea.

5

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo sa Betsaida

1 Pagkatapos sadto, nagpa-Jerusalem naman si Jesus sa pagtambong sa isa ka piesta sang mga Judio. 2 Sa isa ka puwertahan sang pader sang Jerusalem, nga alagyan sang mga karnero, may tubig nga palaligusan nga kon sa Hebreo nga pulong ginatawag nila nga Betesda.* Sa palibot sang tubig may lima ka palasilungan 3 nga sa diin nagahiligda ang madamo nga masakiton—mga bulag, mga piang kag mga paralitiko. 4 Nagahulat sila nga maghulag ang tubig. Kay kon kaisa, may anghel sang Dios nga nagapanaog didto kag ginaukay niya ang tubig. Ang makauna lusong sa tubig sa tapos ini maukay sang anghel nagaayo bisan ano pa ang iya masakit.† 5 Karon, may isa ka tawo didto nga ang iya masakit 38 na ka tuig. 6 Nakita siya ni Jesus nga nagahigda didto, kag nahibaluan ni Jesus nga ang iya masakit amo na sadto kadugay. Gani nagsiling si Jesus sa iya, “Gusto mo bala nga mag-ayo?” 7 Nagsabat ang masakiton, “Kuntani, sir, pero wala sing tawo nga magdala sa akon sa tubig kon ginaukay na. Samtang nagapakadto pa lang ako sa tubig ginaunahan ako permi sang iban.” 8 Nagsiling si Jesus sa iya, “Bangon, dal-a ang imo hiligdaan kag maglakat.” 9 Sa gilayon nag-ayo ang tawo sa iya masakit, kag gindala niya ang iya hiligdaan kag naglakat.

Natabo ini sang Adlaw nga Inugpahuway. 10 Gani nagsiling ang mga lider sang mga Judio sa tawo nga gin-ayo, “Adlaw ini nga Inugpahuway kag wala ikaw ginatugot nga magdala sang imo hiligdaan.” 11 Nagsiling ang tawo nga gin-ayo. “Ang tawo nga nag-ayo sa akon amo ang nagsiling sa akon nga dal-on ko ang akon hiligdaan kag maglakat.” 12 Gani ginpamangkot nila siya kon sin-o bala nga tawo ang nagsugo sa iya nga magdala sang iya hiligdaan kag maglakat. 13 Pero wala siya makakilala kon sin-o ang nag-ayo sa iya, kay nadula man lang si Jesus tungod sa kadamuon sang mga tawo.

14 Sang ulihi nakita liwat ni Jesus ang tawo nga iya gin-ayo nga didto sa templo, kag nagsiling si Jesus sa iya, “Ti maayo ka na subong. Indi ka na magpakasala, kay basi mas malain pa gid ang matabo sa imo.” 15 Naglakat dayon ang tawo kag nagkadto sa mga lider sang mga Judio. Ginsugiran niya sila nga si Jesus ang nag-ayo sa iya. 16 Gani halin sadto ang mga lider sang mga Judio nag-umpisa na nga maghingabot kay Jesus, tungod kay nagpang-ayo siya sa Adlaw nga Inugpahuway.

17 Pero may rason si Jesus, siling niya sa ila, “Ang akon Amay nagapadayon sa pag-obra, gani ako nagaobra man.” 18 Tungod sa sining ginhambal ni Jesus nagtinguha pa gid gani ang mga lider sang mga Judio nga patyon siya, tungod kay indi lang nga ginlapas niya ang kasuguan parte sa Adlaw nga Inugpahuway, kundi nagsiling pa gid siya nga ang Dios amo ang iya gid mismo nga Amay, nga nagakahulugan nga nagapakigtupong siya sa Dios.

Ang Awtoridad sang Anak sang Dios

19 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ako nga Anak sang Dios wala gid sing may mahimo kon sa akon lang, kundi kon ano ang akon nakita nga ginahimo sang akon Amay amo man ina ang akon ginahimo. Gani kon ano ang ginahimo sang akon Amay, amo man ina ang akon ginahimo bilang Anak. 20 Palangga sang Amay ang Anak, gani ginapakita niya sa akon nga iya Anak ang tanan nga iya ginahimo. Kag sobra pa gid sa sini nga mga butang ang ipakita sang Amay sa akon nga akon himuon para matingala kamo tanan. 21 Kon ang Amay nagabanhaw sang mga patay kag nagahatag sa ila sing kabuhi, ako nga iya Anak nagahatag man sing kabuhi sa kay bisan sin-o nga akon gusto hatagan. 22 Indi ang Amay ang magahukom sa mga tawo; kundi ako nga iya Anak amo ang ginhatagan sang awtoridad nga maghukom, 23 para ang tanan magpadungog sa Anak pareho sang ila pagpadungog sa Amay. Gani ang wala nagapadungog sa akon wala man nagapadungog sa Amay nga nagpadala sa akon.

24 “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang tawo nga nagatuman sang akon mga pulong kag nagatuo sa nagpadala sa akon may kabuhi nga wala sing katapusan. Indi na siya pagsilutan tungod kay ginsaylo na siya halin sa kamatayon pakadto sa kabuhi. 25 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga magaabot ang tiyempo, kag nag-abot na gani, nga ang mga patay‡ makabati sang pulong sang Anak sang Dios, kag ang magbaton sang iya pulong§ hatagan sang kabuhi. 26 Tungod nga ang Amay may gahom sa paghatag sang kabuhi, ako nga iya Anak makahatag man sang sina nga kabuhi, kay ginhatagan man niya ako sing gahom sa paghatag sina sa mga tawo. 27 Ginhatagan man niya ako sing awtoridad nga maghukom tungod kay ako amo ang Anak sang Tawo. 28 Indi kamo matingala sa sini nga mga butang, kay magaabot ang tion nga ang tanan nga patay makabati sang akon pulong, 29 kag magaguwa sila sa ila lulubngan. Ang mga tawo nga naghimo sing maayo banhawon kag hatagan sing kabuhi nga wala sing katapusan, kag ang mga tawo nga naghimo sing malain banhawon man pero silutan.”

Ang mga Nagapamatuod Parte kay Jesus

30 Nagsiling pa gid si Jesus, “Wala ako sing sarang mahimo kon ako lang. Nagahukom ako matuod, pero ang akon paghukom suno sa ginsugid sang Dios sa akon. Gani ang akon paghukom matarong tungod kay wala ako nagahimo sang akon gusto, kundi ang gusto sang nagpadala sa akon. 31 Karon, kon ako lang gid ang nagasugid parte sa akon kaugalingon makaduda kamo sa akon ginahambal. 32 Pero may isa nga nagapamatuod parte sa akon, kag nahibaluan ko nga ang iya ginahambal masaligan. 33 Nagpamatuod man si Juan nga manugbautiso parte sa akon. Indi bala may mga ginsugo kamo kay Juan para pamangkuton siya? Kag nagsugid siya sang matuod. 34 Kon sa bagay wala ako nagakinahanglan sang pagpamatuod sang tawo parte sa akon. Ginasambit ko lang si Juan para magtuo kamo sa akon kag maluwas. 35 Ang halimbawa ni Juan pareho sang suga nga nagasiga kag nagasanag; kag indi bala nalipay kamo, bisan dali lang, sa iya mga ginpasanag sa inyo? 36 Pero may nagapamatuod pa gid parte sa akon nga sobra pa kay Juan. Ini wala sing iban kundi ang mga butang nga ginahimo ko nga ginapahimo sang Amay sa akon. Nagapamatuod ini nga ang Amay amo ang nagpadala sa akon. 37 Kag ang Amay nga nagpadala sa akon amo man mismo ang nagpamatuod parte sa akon. Pero wala gid ninyo siya nakita ukon nabatian nga nagahambal, 38 kag wala man ninyo ginbaton ang iya pulong, tungod kay wala kamo nagapati sa akon nga iya ginpadala. 39 Ginatun-an ninyo sing maayo ang Kasulatan kay nagahunahuna kamo nga sa sini nga paagi maangkon ninyo ang kabuhi nga wala sing katapusan. Ang Kasulatan mismo nagapamatuod parte sa akon. 40 Pero indi man gihapon kamo magpalapit sa akon para maangkon ninyo ang kabuhi nga wala sing katapusan.

41 “Wala ko ginapangita nga dayawon ako sang mga tawo. 42 Kilala ko gid kamo kag nahibaluan ko nga sa inyo mga tagipusuon wala kamo sing paghigugma sa Dios. 43 Nagkadto ako diri nga may awtoridad halin sa Amay, pero wala kamo nagabaton sa akon. Pero kon may iban nga mag-abot nga nagagamit sang iya kaugalingon nga awtoridad, amo ang inyo batunon. 44 Paano ang inyo pagtuo sa akon kon ang pagdayaw sang inyo mga kapareho amo lang ang inyo ginapangita kag wala ninyo ginapangita ang pagdayaw nga halin sa Dios, nga amo lang ang matuod nga Dios? 45 Indi kamo maghunahuna nga ako ang magaakusar sa inyo sa Amay. Si Moises mismo nga inyo ginasaligan amo ang magaakusar sa inyo. 46 Kon matuod nga nagapati kamo kay Moises, kuntani magpati man kamo sa akon, tungod nga si Moises mismo nagsulat parte sa akon. 47 Pero tungod kay wala kamo nagapati sa iya mga ginsulat, amo ina nga indi man kamo magpati sa akon ginasiling sa inyo.”

6

Ginpakaon ni Jesus ang Lima 5,000 ka Tawo

(Mat. 14:13-21; Mar. 6:30-44; Luc. 9:10-17)

1 Pagkatapos sadto, nagtabok liwat si Jesus sa Dagat sang Galilea nga ginatawag man nga Dagat sang Tiberias. 2 Madamo nga tawo ang nagsulunod sa iya, tungod kay nakita nila ang iya mga ginpanghimo nga mga milagro sa iya pagpang-ayo sang mga masakiton. 3 Nagtaklad si Jesus kag ang iya mga sumulunod sa bukid kag didto nagpungko. 4 (Malapit na lang sadto ang piesta sang mga Judio nga ginatawag Piesta sang Paglabay sang Anghel.) 5 Pagtan-aw ni Jesus, nakita niya nga madamo nga tawo ang nagapalapit sa iya. Gani nagsiling siya kay Felipe, “Sa diin bala kita makabakal sang pagkaon* para makakaon ini nga mga tawo?” 6 (Amo ini ang iya pamangkot tungod kay gusto niya nga tilawan si Felipe. Pero sa pagkamatuod, may plano na siya nga daan kon ano ang iya himuon.) 7 Nagsiling si Felipe sa iya, “Sa kadamuon sang mga tawo nga ini, bisan gamay lang ang aton ihatag, ang walo ka bulan nga suweldo sang isa ka tawo kulang pa nga ibakal sang ila pagkaon.” 8 Pero nagsiling ang utod ni Simon Pedro nga si Andres nga isa man sa mga sumulunod ni Jesus, 9 “May bata diri nga lalaki nga may lima ka tinapay† nga barley kag duha ka isda. Pero ano ang pulos sini sa amo nga kadamuon sang mga tawo?” 10 Nagsiling si Jesus, “Papungkua ninyo ang mga tawo.” Kag ginpapungko nila sila, kay hilamunon man ato nga lugar. Ang mga lalaki lang mga 5,000 nga daan. 11 Pagkatapos ginkuha ni Jesus ang tinapay kag nagpasalamat sa Dios, kag ginpanagtag niya ini sa mga tawo nga nagapungko didto. Amo man ang iya ginhimo sa isda, kag nabusog sila tanan. 12 Pagkatapos nila kaon, nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Tipuna ninyo ang mga nabilin para wala gid sing may mausik.” 13 Gani gintipon nila ang tanan nga nabilin. Kag halin sa lima ka tinapay nga barley nga ginpakaon sa mga tawo, nakapuno pa sila sang dose ka alat.

14 Pagkakita sang mga tawo sadto nga milagro nga ginhimo ni Jesus, nagsiling sila, “Amo na gid ini matuod ang Propeta nga aton ginahulat nga magaabot diri sa kalibutan!” 15 Nakahibalo na nga daan si Jesus nga may tuyo sila nga kuhaon siya kag piliton nga mangin hari nila. Gani naghalin siya didto kag nagtaklad balik sa bukid nga siya lang.

Naglakat si Jesus sa Ibabaw sang Tubig

(Mat. 14:22-33; Mar. 6:45-52)

16 Sang sirom na, nagdulhog sa baybay ang iya mga sumulunod 17 kag nagsakay sa sakayan. Gab-i na, pero wala pa makabalik si Jesus didto sa ila. Gani nag-umpisa na lang sila nga magtabok pabalik sa Capernaum. 18 Samtang nagatabok sila, hinali lang nga nagbaskog ang hangin kag nagdalagko ang mga balod. 19 Pagkaantad nila sing mga lima ukon anom ka kilometro, nakita nila si Jesus nga nagalakat sa ibabaw sang tubig pakadto sa ila sakayan, kag hinadlukan sila. 20 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo magkahadlok, ako ini!” 21 Gani ginpasakay nila siya. Pagkasakay ni Jesus, nakaabot sila dayon sa ila kaladtuan.

Ginpangita sang mga Tawo si Jesus

22-23 Sang sunod nga adlaw, ang mga tawo wala pa gid naghalin didto sa lugar nga ginpakaunan sa ila sang Ginoo sang tinapay nga iya ginpasalamatan sa Dios. Nahibaluan nila nga sang gab-i nga nagligad may isa lang ka sakayan, kag amo ato ang ginsakyan sang mga sumulunod ni Jesus. Nahibaluan man nila nga si Jesus wala nagsakay upod sa iya mga sumulunod. Karon, may nag-abot didto nga mga sakayan nga halin sa Tiberias. 24 Gani pagkahibalo sang mga tawo nga wala na didto si Jesus kag ang iya mga sumulunod, nagsakay sila sa mga sakayan kag nagpa-Capernaum para pangitaon si Jesus.

Ang Tinapay nga Nagahatag sang Kabuhi

25 Pag-abot nila didto sa Capernaum nakita nila si Jesus. Nagsiling sila, “Manunudlo, san-o ka pa diri?” 26 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ginapangita ninyo ako indi tungod sa mga milagro nga inyo nakita, kundi tungod kay ginpakaon ko kamo sang tinapay kag nabusog kamo. 27 Pero indi kamo magpangabudlay para sa pagkaon nga madunot man lang, kundi magpangabudlay kamo para sa pagkaon nga nagapadayon hasta san-o, nga nagahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan. Ako nga Anak sang Tawo amo ang magahatag sa inyo sini nga pagkaon, kay ako ang ginhatagan sang Dios nga Amay sang awtoridad nga maghatag sini.” 28 Gani nagpamangkot sila sa iya, “Ti ano ang dapat namon nga himuon para masunod namon ang gusto nga ipahimo sang Dios?” 29 Nagsabat si Jesus, “Ang gusto sang Dios nga inyo himuon amo ini: magtuo kamo sa akon nga iya ginpadala.” 30 Nagsiling man sila, “Ti, ano nga milagro ang imo mapakita sa amon para magtuo kami sa imo? 31 Sadto anay ang aton mga katigulangan nagkaon sang manna sang didto pa sila sa kamingawan. Kay nagasiling ang Kasulatan nga ginhatagan sila ni Moises sang tinapay nga halin sa langit.”‡ 32 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga indi si Moises ang naghatag sang tinapay nga halin sa langit kundi ang akon Amay. Kag siya amo man ang nagahatag sa inyo sang matuod nga tinapay nga halin sa langit. 33 Kay ang tinapay nga ginahatag sang Dios wala sing iban kundi siya nga naghalin sa langit kag nagahatag sang kabuhi sa mga tawo diri sa kalibutan.” 34 Nagsiling dayon ang mga tawo, “Ti, sir, hatagi man kami permi sina nga tinapay nga imo ginasiling.” 35 Nagsiling si Jesus, “Ako amo ang tinapay§ nga nagahatag sang kabuhi. Ang nagapalapit sa akon kag nagatuo indi na gid paggutumon ukon pag-uhawon.

36 “Pero pareho bala sang ginsiling ko anay sa inyo, indi gihapon kamo magtuo sa akon bisan nakita na ninyo ang mga milagro nga akon ginhimo.* 37 Ang tanan nga tawo nga ginahatag sang Amay sa akon magapalapit sa akon, kag ang mga nagapalapit sa akon indi ko gid pagsikwayon. 38 Kay nagkadto ako diri halin sa langit indi para tumanon ko ang akon kaugalingon nga kabubut-on, kundi para tumanon ko ang kabubut-on sang Amay nga nagpadala sa akon. 39 Kag ang kabubut-on sang nagpadala sa akon amo ini: nga indi ko pagpabay-an nga mawala ang bisan isa ka tawo nga iya gintugyan sa akon, kundi nga banhawon ko sila sa katapusan nga adlaw. 40 Kay amo ini ang gusto sang akon Amay: nga ang tanan nga nagakilala kag nagatuo sa akon nga iya Anak makaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan, kag banhawon ko sila sa katapusan nga adlaw.”

41 Karon, nagkulumuron ang mga Judio kontra kay Jesus, kay nagsiling siya nga siya amo ang tinapay nga naghalin sa langit. 42 Nagsiling sila, “Si Jesus man lang ina nga anak ni Jose. Ngaa nagasiling siya nga halin siya sa langit, kay kilala ta man gani ang iya amay kag iloy?” 43 Ginsabat sila ni Jesus, “Indi kamo magsagi kumod dira. 44 Wala sing tawo nga makapalapit sa akon kon indi pagtandugon ang iya tagipusuon sang Amay nga nagpadala sa akon. Kag ang mga tawo nga magpalapit sa akon banhawon ko sa katapusan nga adlaw. 45 Nagsiling ang isa sa mga propeta, ‘Tudluan sila tanan sang Dios.’† Gani ang tanan nga nagapamati sa mga ginatudlo sang Amay magapalapit sa akon. 46 Wala ini nagakahulugan nga may tawo na nga nakakita sa Amay. Ako nga naghalin sa Dios nga Amay amo gid lang ang nakakita sa iya.

47 “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang nagatuo sa akon may kabuhi na nga wala sing katapusan, 48 tungod kay ako amo ang tinapay nga nagahatag sang kabuhi. 49 Ang inyo mga katigulangan nagkaon sang manna sang didto pa sila sa kamingawan, pero nagkalamatay gihapon sila. 50 Pero may ara sang tinapay nga naghalin sa langit, kag ang bisan sin-o nga magkaon sini indi na mapatay. 51 Ako amo ang buhi nga tinapay nga naghalin sa langit. Ang bisan sin-o nga magkaon sa sini nga tinapay magakabuhi hasta san-o. Tungod kay ang tinapay nga akon ihatag sa iya wala sing iban kundi ang akon lawas. Ini nga lawas ihatag ko para makabaton ang mga tawo diri sa kalibutan sang kabuhi nga wala sing katapusan.”

52 Nagbinaisay ang mga Judio nga nagapamati kay Jesus. Nagsiling sila, “Paano bala ang paghatag sang tawo nga ini sa aton sang iya lawas para kaunon ta?” 53 Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, ginasiling ko sa inyo nga kon indi kamo magkaon sang lawas sang Anak sang Tawo kag kon indi kamo mag-inom sang iya dugo, indi gid kamo makabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan. 54 Pero ang bisan sin-o nga nagakaon sang akon lawas kag nagainom sang akon dugo may kabuhi nga wala sing katapusan, kag banhawon ko siya sa katapusan nga adlaw. 55 Kay ang akon lawas kag ang akon dugo amo ang matuod nga tinapay kag matuod nga ilimnon.‡ 56 Ang bisan sin-o nga nagakaon sang akon lawas kag nagainom sang akon dugo nagapabilin sa akon kag ako nagapabilin man sa iya. 57 Ang Dios nga Amay nga nagpadala sa akon amo ang ginahalinan sang kabuhi, kag tungod sa iya nagakabuhi ako. Pareho man sini ang matabo sa mga nagakaon sa akon, magakabuhi man sila tungod sa akon. 58 Ako ang tinapay nga naghalin sa langit. Indi ini pareho sa manna nga ginkaon sang inyo mga katigulangan, kay nagkalamatay gihapon sila. Ang nagakaon sang sini nga tinapay nga akon ginasiling sa inyo magakabuhi hasta san-o.” 59 Ini nga mga butang ginahambal ni Jesus sang siya nagapanudlo didto sa simbahan sang mga Judio sa Capernaum.

Ang mga Pulong nga Nagahatag sang Kabuhi nga Wala sing Katapusan

60 Madamo sa iya mga sumulunod ang nakabati sa iya gintudlo, kag nagsiling sila, “Tama kabudlay ining ginatudlo niya, sin-o bala ang makabaton sini?” 61 Bisan wala sing may nagsugid kay Jesus, nahibaluan niya nga ang iya mga sumulunod mismo nagakulumuron tungod sang iya pagpanudlo nga ato. Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Nasakitan bala kamo sa akon ginahambal? 62 Ti paano na lang kon ako nga Anak sang Tawo makita ninyo nga nagsaka pabalik sa akon ginhalinan? 63 Ang Espiritu Santo amo ang nagahatag sang kabuhi. Ang tawo indi makahimo sini. Ang akon mga ginahambal sa inyo halin sa Espiritu Santo, kag nagahatag sang kabuhi. 64 Pero may ara sa inyo nga wala nagatuo sa akon.” (Nagsiling siya sini tungod kay nahibaluan na niya nga daan kon sin-o atong mga indi magatuo kag kon sin-o ang magatraidor sa iya.) 65 Kag nagsiling pa gid siya, “Amo ini ang kabangdanan kon ngaa nagsiling ako sa inyo nga wala sing may makapalapit sa akon kon indi siya pagtugutan sang Amay.”

66 Halin sadto, madamo sa mga sumulunod ni Jesus ang nagbiya sa iya kag wala na magsagi upod. 67 Gani nagsiling si Jesus sa iya dose ka apostoles, “Ti, mabiya man bala kamo sa akon?” 68 Nagsabat si Simon Pedro sa iya, “Ginoo, sa kay sin-o pa bala kami makadto? Ikaw lang ang may mensahi nga makahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan. 69 Nagatuo kami sa imo tungod kay nahibaluan namon nga ikaw amo gid ang Balaan nga ginpadala sang Dios.” 70 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi bala ginpili ko kamo nga dose? Pero ang isa sa inyo yawa!”§ 71 Ang ginatumod ni Jesus amo si Judas nga anak ni Simon Iscariote.* Kay bisan tuod si Judas isa sa dose ka apostoles, pero siya amo ang magatraidor kay Jesus.

7

Si Jesus kag ang Iya mga Utod nga Lalaki

1 Pagkatapos sadto, naglibot-libot si Jesus sa Galilea. Ginlikawan niya nga magkadto sa Judea tungod kay ang mga lider sang mga Judio nagtinguha sa pagpatay sa iya. 2 Karon, sang malapit na ang piesta sang mga Judio nga ginatawag Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, 3 nagsiling ang mga utod ni Jesus sa iya, “Ngaa indi ka maghalin diri kag magkadto sa Judea para makita sang imo mga sumulunod ang mga milagro nga imo ginahimo? 4 Kay wala sing tawo nga nagatago sang iya ginabuhat kon gusto siya makilala sang tanan. Gani kon nagahimo gid man ikaw sang mga milagro, ipakita mo na lang ini sa tanan!” 5 (Amo ini ang ginhambal sang mga utod ni Jesus kay bisan gani sila wala man nagtuo sa iya.) 6 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kamo puwede maghimo sang inyo gusto bisan ano nga oras, pero kon sa akon, indi pa ini ang husto nga tion nga himuon ko ang dapat ko nga himuon. 7 Kamo indi pagdumtan sang mga tawo sang kalibutan, pero ako ginadumtan nila kay ginabuyagyag ko ang ila malain nga mga ginahimo. 8 Kamo lang ang magpamiesta. Pero indi lang ako kay wala pa mag-abot ang akon tiyempo.” 9 Pagkahambal niya sini sa ila nagpabilin siya sa Galilea.

Nagkadto si Jesus sa Piesta

10 Pagkahalin sang mga utod ni Jesus para magpamiesta, nagsunod man si Jesus sa ila. Wala siya mag-upod sa kadam-an tungod kay indi niya gusto nga mahibaluan sang mga tawo nga didto siya. 11 Didto sa piesta, ginpangita siya sang mga lider sang mga Judio. Nagsiling sila, “Diin bala siya?” 12 Naghinuring-huring ang mga tawo parte sa iya. Ang iban nagsiling, “Maayo siya nga tawo.” Pero may iban man nga nagsiling, “Indi ina matuod, kay ginatunto lang niya ang mga tawo.” 13 Pero sekreto gid lang ang ila pag-estorya parte sa iya, kay nahadlok sila sa mga lider sang mga Judio.

14 Sang nagatunga-tunga na ang piesta, nagkadto si Jesus sa templo kag nagpanudlo. 15 Natingala gid ang mga lider sang mga Judio. Siling nila, “Sa diin bala nakakuha sang kaalam ang tawo nga ini? Wala gani siya nakaeskwela.”* 16 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ang mga ginatudlo ko sa inyo wala naghalin sa akon, kundi naghalin sa Amay nga nagpadala sa akon. 17 Ang bisan sin-o nga gusto magtuman sang kabubut-on sang Dios, makahibalo kon ining akon ginatudlo halin sa Dios ukon akon-akon lang. 18 Ang tawo nga nagatudlo sa iya kaugalingon nga kaalam nagapadungog sa iya lang kaugalingon. Pero ang nagapadungog sa nagpadala sa iya, amo ang mapatihan kag wala sing kalautan sa iya. 19 Indi bala nga ginhatag sa inyo ni Moises ang Kasuguan? Pero wala gid sing bisan isa sa inyo nga nagatuman sang Kasuguan, tungod kay kon nagatuman kamo, ngaa gusto ninyo ako nga patyon?” 20 Nagsiling ang mga tawo, “Ginagamhan ka siguro sang demonyo! Ngaa, sin-o bala ang gusto magpatay sa imo?” 21 Nagsiling si Jesus, “Natingala kamo tungod kay may tawo ako nga gin-ayo sa Adlaw nga Inugpahuway. 22 Pero hunahunaa bala ninyo: gintudluan kamo ni Moises nga dapat tulion ninyo ang inyo mga kabataan. (Kon sa bagay ini wala nag-umpisa kay Moises kundi sa inyo mga katigulangan sang una pa gid). Gani ginatuli ninyo sila bisan Adlaw nga Inugpahuway. 23 Kon ginatuli gani ninyo ang bata sa Adlaw nga Inugpahuway para indi ninyo malapas ang Kasuguan ni Moises,† ti ngaa bala nangakig kamo sa akon tungod nga gin-ayo ko ang isa ka tawo sa Adlaw nga Inugpahuway? 24 Indi kamo magsiling nga ang ginahimo sang tawo malain kon wala kamo makausisa. Usisaa ninyo anay siya para mahibaluan ninyo kon ano ang husto.”

Nagahunahuna ang mga Tawo Kon si Jesus amo na ang Cristo

25 May mga taga-Jerusalem nga nagsiling, “Indi bala amo ini ang tawo nga ginahingabot sang aton mga lider nga patyon? 26 Pero ari siya nagahambal sa mga tawo, kag ang aton mga lider wala man lang nagahambal kontra sa iya. Basi kon nahibaluan na gid man nila nga siya amo ang Cristo. 27 Pero nahibaluan ta gid kon diin naghalin ang tawo nga ini. Pero kon ang Cristo na ang mag-abot wala sing may makahibalo kon diin siya maghalin.”

28 Gintuduhan dayon ni Jesus ang iya tingog didto sa templo. Nagsiling siya, “Ti ano, nakilala na ninyo kon sin-o gid ako, kag kon diin ako naghalin? Sa matuod lang, wala ako nagkadto diri sa kalibutan suno sa akon kaugalingon nga gusto, kundi ang matuod nga Dios amo ang nagpadala sa akon. Wala ninyo siya makilala. 29 Pero ako ya, kilala ko siya, tungod kay didto ako naghalin sa iya, kag siya mismo ang nagpadala sa akon.” 30 Tungod sa sining ginhambal ni Jesus, dakpon na siya kuntani sang mga lider sang mga Judio. Pero wala sing may nagdakop sa iya, kay wala pa mag-abot ang iya tion.‡ 31 Sa pihak sina, madamo pa gid sa mga tawo ang nagtuo sa iya. Nagsiling sila, “Siya na gid siguro ang Cristo, kay wala sing may makadaog sa iya sa mga milagro nga iya ginahimo.”

Ginsugo ang mga Guwardya sa Pagdakop kay Jesus

32 Nabatian sang mga Pariseo ang mga hinuring-huring sang mga tawo parte kay Jesus, gani sila kag ang mga manugdumala nga mga pari nagsugo sa mga guwardya sang templo nga dakpon si Jesus. 33 Nagsiling si Jesus, “Malip-ot na lang ang tion nga magpakig-upod ako sa inyo tungod kay magabalik na ako sa nagpadala sa akon. 34 Pangitaon ninyo ako, pero indi na ninyo ako makita, tungod kay indi kamo makakadto sa akon kaladtuan.” 35 Nagpinamangkutanay ang mga lider sang mga Judio, “Sa diin bala siya makadto nga indi ta siya makita? Ano, makadto bala siya sa mga siyudad sang mga Griego (nga sa diin ang iban nga mga Judio naglalapta) para magpanudlo sa mga Griego? 36 Kay ngaa nagasiling siya nga ‘Pangitaon ninyo ako, pero indi na ninyo ako makita, tungod kay indi kamo makakadto sa akon kaladtuan’?”

Ang Tubig nga Nagahatag sang Kabuhi

37 Karon, nag-abot ang katapusan nga adlaw sang piesta. Amo ini ang pinakaimportante nga adlaw sang piesta. Sa sadto nga adlaw nagtindog si Jesus kag naghambal sing mabaskog, “Ang bisan sin-o nga ginauhaw magpalapit sa akon kag mag-inom. 38 Kay nagasiling ang Kasulatan nga ang bisan sin-o nga magtuo sa akon, magailig halin sa iya tagipusuon ang tubig nga nagahatag sang kabuhi.” 39 (Ang buot silingon ni Jesus sa tubig nga nagahatag sang kabuhi amo ang Espiritu Santo nga madali na lang ihatag sa mga tawo nga nagatuo sa iya. Sadto nga tiyempo wala pa mahatag ang Espiritu Santo, tungod kay wala pa makabalik si Jesus sa langit.)

Lain-lain ang Pagpati sang mga Tawo Parte kay Jesus

40 Madamo sa mga tawo ang nakabati sang ginhambal ni Jesus, kag nagsiling ang iban, “Ini nga tawo amo na gid ang Propeta nga aton ginapaabot.” 41 Nagsiling man ang iban, “Amo na ini ang Cristo!” Pero nagsiling pa gid ang iban, “Indi, kay indi mahimo nga ang Cristo magahalin sa Galilea. 42 Indi bala nagasiling ang Kasulatan nga ang Cristo magahalin sa kaliwat ni David, kag matawo sa Betlehem, ang baryo nga ginhalinan ni David?” 43 Gani lain-lain ang pagpati sang mga tawo parte kay Jesus. 44 Ang iban didto gusto magdakop sa iya, pero wala gid sing may nagpangisog sa pagdakop sa iya.

Indi Magtuo kay Jesus ang mga Lider sang mga Judio

45 Karon, nagbalik ang mga guwardya sang templo sa mga manugdumala nga mga pari kag mga Pariseo nga nagsugo sa ila para dakpon si Jesus. Pag-abot sang mga guwardya, nagsiling dayon ang nagsugo sa ila, “Ngaa wala ninyo siya pagdakpa kag dal-on diri?” 46 Nagsiling ang mga guwardya, “Karon pa gid lang kami nakabati sang tawo nga nagahambal pareho sadto.” 47 Nagsiling ang mga Pariseo, “Ang buot ninyo silingon pati kamo natunto man niya? 48 May nakita bala kamo nga mga Pariseo kag mga manugdumala nga nagatuo sa iya? 49 Wala gid! Ang mga tawo lang gid nga wala kahibalo sang Kasuguan ni Moises ang nagatuo sa iya. Pakamalauton gid sila sang Dios.” 50 Ang isa sini sa ila nga mga Pariseo amo si Nicodemus. Amo ini siya ang tawo nga nagpakigkita anay kay Jesus. 51 Nagsiling siya sa iya mga kaupod, “Indi bala nga kontra sa aton kasuguan ang pagsentensya sa tawo nga wala ta pa nabatian sa iya mismo kon ano ang iya ginhimo?” 52 Nagsiling sila kay Nicodemus, “Ano, daw sa taga-Galilea ka man. Usisaa bala ang Kasulatan kag makita mo nga wala gid sing propeta sang Dios nga magahalin sa Galilea.”

53 Pagkatapos sadto nagpalauli sila tanan.§

8

Ang Babayi nga Nadakpan nga Nagpanginlalaki

1 Nagkadto si Jesus sa Bukid sang mga Olibo. 2 Sang kaagahon, nagbalik siya liwat sa templo. Madamo nga tawo ang nagtilipon didto sa iya. Gani nagpungko siya kag nagpanudlo sa ila. 3 Karon, ang mga manunudlo sang Kasuguan kag ang mga Pariseo nagdala didto kay Jesus sang isa ka babayi nga nadakpan nga nagapanginlalaki, kag ginpatindog nila siya sa atubangan sang tanan nga tawo. 4 Nagsiling sila dayon kay Jesus, “Manunudlo, nadakpan ang ini nga babayi sa akto mismo nga nagapanginlalaki. 5 Suno sa Kasuguan ni Moises, ang pareho sini nga klase sang babayi dapat batuhon hasta mapatay. Ti, ano sa imo?” 6 Amo ato ang ila pamangkot tungod kay ginatilawan lang nila si Jesus, para kon magsala siya sa iya sabat may iakusar sila kontra sa iya. Pero ang ginhimo ni Jesus, nagduko siya kag nagsulat sa duta paagi sa iya tudlo. 7 Pero tungod kay sige gihapon ang ila pamangkot sa iya, nagtindog si Jesus kag nagsiling sa ila, “Kon sin-o sa inyo ang wala sing sala amo ang mag-una haboy sa iya sing bato.” 8 Pagkatapos niya hambal sadto, nagpungko siya kag nagduko, kag nagsulat liwat sa duta.

9 Pagkabati sadto sang mga manunudlo sang Kasuguan kag sang mga Pariseo, isa-isa sila nga naghalin umpisa sa mga tigulang, hasta nga si Jesus na lang ang nabilin kag ang babayi nga nagatindog pa didto. 10 Nagtindog si Jesus kag nagsiling sa babayi, “Ti diin na sila? Wala gid sing may nagsentensya sa imo?” 11 Nagsiling ang babayi, “Wala gid, sir.” Nagsiling si Jesus sa iya, “Ako wala man nagasentensya sa imo. Magpuli ka na, pero indi ka na magpakasala liwat.”

Si Jesus amo ang Suga sang mga Tawo sa Kalibutan

12 Nagsiling liwat si Jesus sa mga tawo, “Ako ang suga sang mga tawo sa kalibutan. Ang nagasunod sa akon, indi na magakabuhi sa kadulom, kundi masanagan siya sang suga nga nagahatag sang kabuhi.” 13 Pagkabati sadto sang mga Pariseo, nagsiling sila, “Ikaw man lang ang nagasugid parte sa imo kaugalingon, gani indi ka mapatihan.” 14 Nagsiling si Jesus sa ila, “Bisan tuod nga nagasugid ako parte sa akon kaugalingon, ang akon ginasugid matuod, tungod kay nahibaluan ko kon diin ako naghalin kag kon diin ako makadto. Pero kamo wala kahibalo kon diin ako naghalin kag kon diin ako makadto. 15 Ang inyo pagsentensya indi masaligan tungod kay ina suno gid lang sa hunahuna sang tawo. Pero ako wala nagasentensya kay bisan sin-o. 16 Kag kon magsentensya gid man ako, ang akon sentensya husto, tungod kay indi lang ako ang magasentensya kundi duha kami, ako kag ang Amay nga nagpadala sa akon. 17 Indi bala nasulat sa inyo Kasuguan nga kon magsinanto ang sugid sang duha ka tawo, ang ila sugid matuod? 18 Ako nagapamatuod parte sa akon kaugalingon kag ang Amay nga nagpadala sa akon nagapamatuod man parte sa akon.” 19 Nagsiling ang mga Pariseo sa iya, “Ti, sa diin bala ang imo amay?” Nagsiling si Jesus, “Wala kamo makakilala sa akon ukon sa akon Amay. Kon nakilala kuntani ninyo ako, makilala man ninyo ang akon Amay.”

20 Ini tanan ginhambal ni Jesus sang nagatudlo siya sa templo, malapit sa ginabutangan sang kuwarta. Pero wala sing may nagdakop sa iya, kay wala pa mag-abot ang iya tion.

Si Jesus Indi Taga-diri sa Kalibutan

21 Nagsiling liwat si Jesus sa mga lider sang mga Judio, “Malakat ako, kag pangitaon ninyo ako, pero magakalamatay lang kamo nga nagapadayon sa pagpakasala. Kag indi kamo makakadto sa akon kaladtuan.” 22 Gani nagpinamangkutanay sila,* “Ano bala ang buot niya silingon nga kita kuno indi makakadto sa iya kaladtuan? Ano, mahikog bala siya?” 23 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kamo kalibutanon, pero ako langitnon. Kamo iya sang kalibutan, pero ako ya indi. 24 Amo ina nga nagsiling ako sa inyo nga magakalamatay lang kamo nga wala mapatawad ang inyo mga sala. Kay kon indi kamo magtuo nga ako amo ang Cristo, sigurado gid nga magakalamatay lang kamo nga nagapadayon sa pagpakasala.” 25 Nagsiling sila, “Ngaa, sin-o ka gid bala?” Nagsiling si Jesus, “Indi bala ginsugiran ko na kamo halin pa sang una kon sin-o gid ako? 26 Madamo ang akon inugsentensya kontra sa inyo mga ginahimo. Sa pagkamatuod, ang mga butang nga akon ginasugid sa mga tawo amo lang ang mga butang nga ginapahambal sa akon sang nagpadala sa akon. Kag ang tanan nga iya ginasugid matuod.”

27 Wala sila makaintiendi nga naghambal siya sa ila parte sa Amay. 28 Gani nagsiling si Jesus sa ila, “Kon ibayaw† na ninyo ako nga Anak sang Tawo, mahibaluan na ninyo nga ako gali amo ang Cristo. Sa sina nga tion mahibaluan man ninyo nga ang tanan nga akon ginahimo kag ginasugid wala sing iban kundi ang mga butang nga ginapahimo kag ginapasugid sa akon sang Amay. 29 Ang nagpadala sa akon nagaupod permi sa akon kag wala niya gid ako ginapabay-an, tungod kay kon ano ang iya gusto amo man ang akon ginahimo.” 30 Pagkabati sang mga tawo sa sining mga ginhambal ni Jesus, madamo sa ila ang nagtuo sa iya.

Ang Kamatuoran nga Nagahilway sa Tawo

31 Karon, nagsiling si Jesus sa mga Judio nga nagtuo sa iya, “Kon padayon kamo nga nagatuman sa akon mga ginatudlo, matuod gid nga kamo akon mga sumulunod. 32 Mahibaluan ninyo ang kamatuoran kag ang kamatuoran amo ang magahilway sa inyo.” 33 Nagsiling sila sa iya, “Mga kaliwat kami ni Abraham, kag wala pa gid sing may nakaulipon sa amon. Ngaa nagasiling ka nga mahilway kami?” 34 Nagsiling si Jesus, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang bisan sin-o nga nagapakasala, ulipon sang sala. 35 Ang isa ka ulipon umalagi lang sa panimalay, pero ang anak ya permanente. 36 Gani kon ang Anak sang Dios amo ang magahilway sa inyo, mahilway gid kamo. 37 Nahibaluan ko nga mga kaliwat kamo ni Abraham, pero ginatinguhaan ninyo nga patyon ako tungod kay indi kamo magbaton sang akon mga ginatudlo. 38 Ginasugid ko sa inyo ang mga butang nga akon nakita sa Amay; pero kamo, ginahimo ninyo ang inyo nabatian sa inyo amay.”

39 Nagsiling sila kay Jesus, “Ang amon amay amo si Abraham.” Nagsiling si Jesus, “Kon matuod nga mga kaliwat kamo ni Abraham, kuntani ginahimo ninyo ang maayo pareho sang iya mga ginhimo. 40 Pero ang inyo ginahimo, ginatinguhaan ninyo nga patyon ako, bisan nagsugid man lang ako sa inyo sang kamatuoran nga akon nabatian halin sa Dios. Si Abraham wala gid nakahimo pareho sining inyo ginahimo. 41 Ang inyo ginahimo pareho man sa ginahimo sang inyo amay.” Nagsiling sila, “Indi kami mga anak sa guwa.‡ Ang Dios amo ang amon Amay.” 42 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kon matuod nga ang Dios amo ang inyo Amay, kuntani palanggaon ninyo ako, kay ako naghalin sa Dios. Wala ako nagkadto diri sa kalibutan sa akon lang luyag, kundi siya amo ang nagpadala sa akon. 43 Indi ninyo maintiendihan ang akon mga ginahambal tungod kay indi kamo makaagwanta sa pagpamati sang akon pulong. 44 Ang yawa amo ang inyo amay kag kon ano ang gusto sang inyo amay amo man ang inyo gusto nga himuon. Manugpatay siya sang tawo halin pa sang una. Wala sing pulos para sa iya ang kamatuoran tungod kay wala gid sing kamatuoran sa iya. Batasan niya ang magbutig, tungod kay butigon siya kag siya amo ang ginahalinan sang tanan nga kabutigan. 45 Pero ako, ang kamatuoran amo ang akon ginasugid sa inyo, kag amo ina nga indi kamo magpati sa akon. 46 Sin-o bala sa inyo ang makapamatuod nga nakahimo ako sang sala? Wala gid! Ti ngaa indi kamo magpati sa akon kon nagasugid ako sang kamatuoran? 47 Ang mga tawo nga iya sang Dios nagapati sa pulong sang Dios. Pero tungod kay kamo indi iya sang Dios, amo ina nga indi kamo magpati sa akon.”

Si Jesus kag si Abraham

48 Nagsabat kay Jesus ang mga lider sang mga Judio, “Matuod gali ang amon ginasiling nga ikaw isa ka Samariahanon,§ kag ginagamhan sang demonyo.” 49 Nagsiling si Jesus, “Wala ako ginagamhan sang demonyo. Ginapadunggan ko lang ang akon Amay, pero kamo, ginapakahuy-an ninyo ako. 50 Wala ako nagahandom sang kadungganan para sa akon kaugalingon. Ang Amay amo ang nagahandom nga padunggan ako sang mga tawo, kag siya ang makahukom kon matuod ang akon ginasugid. 51 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang mga nagatuman sang akon mga pagpanudlo indi na mapatay hasta san-o.” 52 Nagsiling sa iya ang mga lider sang mga Judio, “Sigurado na gid kami nga ginagamhan ka sang demonyo. Bisan si Abraham napatay, kag ang mga propeta nagkalamatay man. Pero nagasiling ka nga ang nagatuman sang imo mga pagpanudlo indi na gid mapatay hasta san-o. 53 Ano, mas maayo ka pa bala kay Abraham? Napatay gani siya. Kag ang mga propeta nagkalamatay man. Ngaa, sin-o ka gid haw?” 54 Nagsiling si Jesus sa ila, “Kon ako lang gid ang magpadungog sa akon kaugalingon, wala ini sing pulos. Pero ang akon Amay amo gid ang nagapadungog sa akon. Siya amo ang inyo ginasiling nga inyo Dios. 55 Ugaling wala ninyo siya makilala. Pero ako ya, kilala ko siya. Karon, kon magsiling ako nga wala ako makakilala sa iya, magaguwa nga butigon ako pareho sa inyo. Pero ang matuod, kilala ko gid siya kag ginatuman ko ang iya pulong. 56 Nalipay gid ang inyo amay nga si Abraham nga makita niya ang akon tion. Kag nakita niya gani kag nalipay gid siya.” 57 Nagsiling ang mga lider sang mga Judio sa iya, “Ti, paano ang imo pagkakita kay Abraham nga wala pa gani 50 ang imo edad?” 58 Nagsiling si Jesus, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga sang wala pa matawo si Abraham, ara na ako nga daan.” 59 Tungod sa sining ginhambal ni Jesus nagpulot sila sing bato para habuyon siya. Pero nagpanago* si Jesus kag naghalin sa templo.

9

Gin-ayo ni Jesus ang Tawo nga Natawo nga Bulag

1 Samtang nagalakat sila ni Jesus, may nakita sila nga tawo nga bulag halin pa sang iya pagkatawo. 2 Karon ginpamangkot si Jesus sang iya mga sumulunod, “Manunudlo, kay sin-o bala sala nga natawo siya nga bulag? Iya bala sala ukon sala sang iya mga ginikanan?” 3 Nagsabat si Jesus, “Indi tungod sang iya sala ukon sang sala sang iya mga ginikanan, kundi nabulag siya para makita sang mga tawo ang gahom sang Dios paagi sa pag-ayo sa iya. 4 Dapat himuon ta ang ginapahimo sang Dios nga nagpadala sa akon samtang adlaw pa. Kay magaabot ang gab-i nga indi ta na mahimo ang iya ginapahimo. 5 Samtang ari pa ako sa kalibutan ako ang suga nga nagahatag sang kasanag sa mga tawo.” 6 Pagkahambal niya sadto nagdupla siya dayon sa duta. Ginmiksla niya ang dupla sa duta kag ginlamhit niya ini sa mga mata sang bulag. 7 Nagsiling siya dayon sa bulag, “Kadto ka sa palaligusan sa Siloam kag magpanghilam-os didto.” (Ang buot silingon sang Siloam “Ginpadala.”) Gani nagkadto ang bulag sa Siloam kag nagpanghilam-os. Pagkatapos nagbalik siya dayon nga nakakita na.

8 Nagsiling ang iya mga kasilingan kag ang mga tawo nga nakakita anay sa iya nga nagapakilimos, “Indi bala nga ang ina nga tawo amo anay ang nagasagi pungko nga nagapakilimos?” 9 Nagsiling ang iban, “Amo ina siya!” Pero may iban nga nagsiling, “Indi ina siya! Kundi pareho lang sila sing hitsura.” Gani ang tawo mismo nagsiling, “Ako gid ang tawo nga inyo ginasiling.” 10 Gani ginpamangkot nila siya, “Paano bala nga makakita ka na subong?” 11 Nagsiling siya, “Ang tawo nga ginatawag nga si Jesus naghimo sang lunang.* Pagkatapos ginlamhit niya ini sa akon mga mata kag ginsilingan niya ako dayon nga magkadto sa palaligusan sa Siloam kag magpanghilam-os. Gani nagkadto ako didto kag pagkatapos ko panghilam-os, nakakita na ako.” 12 Ginpamangkot nila siya kon diin na ang tawo nga nag-ayo sa iya. Nagsiling siya, “Ambot, wala ako kahibalo.”

Gin-imbistigar sang mga Pariseo ang Tawo nga Gin-ayo

13 Gindala nila dayon sa mga Pariseo ang ato nga tawo, nga sadto anay bulag. 14 Adlaw sadto nga Inugpahuway sang pagmiksla ni Jesus sang duta kag sang pag-ayo niya sa mata sang tawo nga bulag. 15 Gani ginpamangkot man siya sang mga Pariseo kon paano nga makakita na siya. Kag ginsugiran niya sila, “Ginlamhitan ni Jesus sing lunang ang akon mga mata kag pagkatapos nagpanghilam-os ako, kag subong makakita na ako.” 16 May mga Pariseo nga nagsiling, “Ang tawo nga naghimo sini indi halin sa Dios, tungod kay wala siya nagatuman sang kasuguan parte sa Adlaw nga Inugpahuway.” Pero nagsiling ang iban, “Kon siya tawo nga makasasala indi siya makahimo sang mga milagro nga pareho sini.” Gani nagbinahin-bahin sila.

17 Nagpamangkot pa gid liwat ang mga Pariseo sa tawo nga sadto anay bulag, “Siling mo gin-ayo ka niya, ti karon, ano ang masiling mo parte sa iya?” Nagsiling siya, “Kon sa akon lang, isa siya ka propeta.” 18 Pero indi magpati ang mga lider sang mga Judio nga bulag siya anay kag subong makakita na, gani ginpatawag nila ang iya mga ginikanan. 19 Pagkatapos ginpamangkot nila sila, “Inyo bala anak ini? Matuod gid man bala nga natawo siya nga bulag? Ngaa makakita na siya subong?” 20 Nagsabat ang iya mga ginikanan, “Kilala namon nga siya amon anak kag matuod nga natawo siya nga bulag. 21 Pero kon paano nga makakita na siya kag kon sin-o ang nag-ayo sang iya mga mata, ina ang wala namon mahibalui. Pamangkuta ninyo siya kay may buot naman na siya kag sarang makasabat para sa iya kaugalingon.” 22 Amo sadto ang sabat sang iya mga ginikanan tungod kay nahadlok sila sa mga lider sang mga Judio. Kay ang ini nga mga lider nagsugtanay na nga daan nga ang bisan sin-o nga magkilala kay Jesus nga siya amo ang Cristo indi na nila pagpasudlon sa ila simbahan. 23 Amo gani nga ang iya mga ginikanan nagsiling, “Pamangkuta ninyo siya kay may buot naman na siya.”

24 Gani gintawag nila liwat ang tawo nga sadto anay bulag kag ginsilingan, “Padunggi ang Dios paagi sa pagsugid sang matuod parte sadto nga tawo. Kon sa amon lang, nahibaluan namon nga siya makasasala.” 25 Nagsabat ang tawo, “Wala ako kahibalo kon makasasala siya ukon indi. Basta nahibaluan ko nga sang una bulag ako pero subong makakita na.” 26 Nagpamangkot naman sila, “Ano bala ang iya ginhimo sa imo? Paano niya gin-ayo ang imo mga mata?” 27 Nagsabat siya, “Indi bala nga ginsugiran ko na kamo? Pero indi kamo magpati. Ti ngaa nagapamangkot pa kamo liwat? Ano, gusto man bala ninyo nga mangin iya mga sumulunod?” 28 Gani nangakig sila kag ginbuyayaw nila siya kag ginsilingan, “Ikaw iya nga sumulunod, pero kami mga sumulunod ni Moises. 29 Nahibaluan namon nga nagpakighambal ang Dios kay Moises sang una, pero kon parte sa tawo nga ina, wala gani kami kahibalo kon diin siya naghalin!” 30 Nagsabat dayon ang tawo, “Katingalahan! Siya ang nag-ayo sa akon, pagkatapos nagasiling kamo nga wala kamo kahibalo kon sa diin siya naghalin. 31 Nahibaluan ta nga wala nagasabat ang Dios sa mga makasasala. Pero ginasabat niya ang mga tawo nga nagatahod sa iya kag nagatuman sang iya kabubut-on. 32 Halin sang una wala pa gid kita makabati nga may tawo nga nag-ayo sang mata sang isa ka tawo nga bulag halin sang iya pagkatawo. 33 Kon indi siya naghalin sa Dios, indi siya kuntani makahimo sing pareho sini.” 34 Nagsabat ang mga lider sang mga Judio, “Natawo ka kag nagdako sa sala, kag karon tudluan mo pa kami?” Kag ginsilingan nila siya nga indi na siya pagtugutan nga magsulod sa ila mga simbahan.

Ang Espiritual nga Pagkabulag

35 Karon, nabalitaan ni Jesus nga indi na nila pagpasudlon sa ila mga simbahan ang tawo nga sadto anay bulag. Gani ginpangita niya ang tawo. Pagkakita niya sa iya ginpamangkot niya siya, “Nagatuo ka bala sa Anak sang Tawo?” 36 Nagsabat siya, “Sir, sugiri man ako kon sin-o siya para makatuo ako sa iya!” 37 Nagsiling si Jesus, “Nakita mo na siya, kay siya mismo ang nagapakighambal sa imo subong.” 38 Nagsiling dayon ang tawo, “Ginoo, nagatuo ako sa imo!” Kag nagluhod siya dayon kag nagsimba kay Jesus.

39 Nagsiling si Jesus, “Nagkadto ako diri sa kalibutan para hukman ang mga tawo. Ang mga nagakilala nga sila bulag sa kamatuoran ayuhon ko para makakita sila. Kag ang mga nagasiling nga sila kuno indi bulag, magaguwa nga sila amo ang bulag.” 40 Karon, may mga Pariseo didto nga malapit sa iya nga nakabati sang iya ginhambal. Kag nagpamangkot sila, “Ang buot mo silingon pati kami mga bulag man?” 41 Ginsabat sila ni Jesus, “Kon ginabaton ninyo nga bulag kamo sa kamatuoran, wala kamo kuntani sing sala. Pero tungod kay nagasiling kamo nga indi kamo bulag, ini nagakahulugan lang nga may sala pa gihapon kamo.”

10

Ang Matuod nga Manugbantay sang mga Karnero

1 “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga kon ang tawo nagasulod sa toril sang mga karnero pero wala nagaagi sa puwertahan kundi nagataklas sa kudal, ina nga tawo kawatan kag tulisan. 2 Pero ang tawo nga nagasulod paagi sa puwertahan amo ang manugbantay sang mga karnero. 3 Ginapasulod siya sang bantay sa puwertahan kag ang iya tingog kilala sang mga karnero. Ginatawag niya ang iya mga karnero sa ila mga ngalan, kag ginadala niya dayon sila paguwa. 4 Kon makaguwa na sila, nagauna siya sa ila kag ang iya mga karnero nagasunod sa iya tungod kay kilala nila ang iya tingog. 5 Indi magsunod ang mga karnero sa tawo nga indi nila kilala, kundi magapalagyo gani sila tungod kay wala sila nakakilala sang iya tingog.”

6 Ginsugid sa ila ni Jesus ini nga paanggid, pero wala gid sila nakaintiendi kon ano ang buot silingon sini.

Si Jesus ang Maayo nga Manugbantay

7 Gani nagsiling liwat si Jesus, “Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ako amo ang puwertahan sang mga karnero.* 8 May mga nauna sa akon nga mga manunudlo nga ang ila kahalimbawa pareho sa mga kawatan kag mga tulisan. Pero ang akon mga karnero wala nagpati sa ila. 9 Ako amo ang puwertahan. Ang nagasulod paagi sa akon maluwas. Pareho siya sa karnero nga nagasulod kag nagaguwa, kag makakita siya sing halalbon. 10 Ang katuyuan sang kawatan amo ang pagpangawat, ang pagpatay kag ang pagpangguba. Pero ako ya nagkadto diri sa kalibutan para mahatagan ko ang mga tawo sing kabuhi kag ini wala gid sing kulang.

11 “Ako amo ang maayo nga manugbantay sang mga karnero. Ang maayo nga manugbantay desidido nga maghatag sang iya kabuhi para sa iya mga karnero. 12 Indi siya pareho sa tawo nga ginasuhulan lang nga magbantay. Kay ang tawo nga ginasuhulan lang nagapalagyo kon makita na niya nga nagaabot ang wolf kag bayaan lang niya ang mga karnero. Gani nagalalapta ang mga karnero kag ang iban sa ila tukbon. 13 Ang sinuhulan nagapalagyo, tungod kay sinuhulan man lang siya kag baliwala lang sa iya kon ano ang matabo sa mga karnero. 14-15 Pero ako amo ang maayo nga manugbantay sang mga karnero. Kon paano ang pagkakilala sa akon sang Amay kag ang akon pagkakilala sa iya, pareho man sina ang akon pagkakilala sa akon mga karnero kag ang ila pagkakilala sa akon. Kag ihatag ko ang akon kabuhi para sa ila. 16 May iban pa man ako nga mga karnero nga wala diri sa inyo grupo nga mga Judio. Dapat pasudlon ko man sila. Magapamati man sila sa akon, kag ang tanan nga nagapamati sa akon mangin isa lang ka grupo nga may isa ka manugbantay.

17 “Ginapalangga ako sang Amay tungod kay ginahatag ko ang akon kabuhi para sa ila, kag pagkatapos mabuhi man ako liwat. 18 Wala sing may makapatay sa akon kon indi ko ini pag-itugot. Pero kabubut-on ko nga ginahatag ang akon kabuhi. May awtoridad ako sa paghatag sini, kag may awtoridad man ako sa pagbawi sini. Amo ini ang ginsiling sang Amay sa akon.”

19 Tungod sa ginhambal nga ato ni Jesus nagbinahin-bahin liwat ang mga Judio. 20 Madamo sa ila ang nagsiling, “Ang tawo nga ini ginagamhan sang demonyo kag buang-buang. Ngaa nagasagi kamo pamati sa iya?” 21 Pero nagsiling ang iban, “Ang tawo nga ginagamhan sang demonyo indi makatudlo sing pareho sina. Kag isa pa, paano makapaayo ang isa ka tawo sang bulag kon ginagamhan siya sang demonyo?”

Ginsikway si Jesus sang mga Judio

22 Karon, nag-abot ang tiyempo sa pagsaulog sa Jerusalem sang Piesta sang Pagdedikar sang Templo. Tigtulugnaw sadto, 23 kag nagalakat-lakat si Jesus didto sa templo sa ginatawag nga Balkon ni Solomon. 24 Nagtilipon ang mga Judio sa iya kag nagsiling sila, “Ngaa ginatago-tago mo pa sa amon kon sin-o gid ikaw? Sugiri kami sing deretso kon ikaw amo ang Cristo.” 25 Nagsiling si Jesus sa ila, “Ginsugiran ko na kamo kon sin-o gid ako pero indi kamo magpati sa akon. Ang mga milagro nga ginahimo ko sa awtoridad nga halin sa akon Amay nagapamatuod man kon sin-o gid ako. 26 Pero indi kamo magpati sa akon tungod kay indi kamo kaupod sa akon mga karnero. 27 Ang akon mga karnero nagapamati sa akon. Kilala ko sila kag nagasunod sila sa akon. 28 Ginahatagan ko sila sang kabuhi nga wala sing katapusan, kag indi gid sila mawala. Wala gid sing may makaagaw sa ila sa akon kamot. 29 Ginhatag sila sa akon sang akon Amay nga gamhanan sa tanan, kag wala gid sing may makaagaw sa ila sa kamot sang Amay. 30 Ako kag ang Amay isa lang.”

31 Pagkabati sadto sang mga Judio nagpulot liwat sila sang mga bato para batuhon siya. 32 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Madamo ang ginhimo ko nga maayo nga inyo mismo nakita. Kag ginpahimo ini sa akon sang Amay. Sa diin bala sa sining akon mga ginpanghimo ang nangin kabangdanan nga inyo ako batuhon?” 33 Ginsabat siya sang mga Judio, “Indi kami magbato sa imo tungod sang imo maayo nga mga hinimuan, kundi batuhon ka namon tungod sa imo pag-insulto sa Dios! Kay ikaw tawo man lang, pero nagasiling ka nga ikaw Dios.” 34 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi bala nasulat sa inyo Kasuguan nga nagsiling ang Dios nga kamo mga dios†? 35-36 Kag nahibaluan ta nga matuod permi ang ginasiling sang Kasulatan. Gani kon nagsiling ang Dios nga mga dios ang mga tawo nga ginhatagan sang iya mensahi, ti ngaa nagasiling kamo nga gin-insulto ko siya tungod kay nagsiling ako nga ako Anak sang Dios? Ang Amay mismo ang nagpili kag nagpadala sa akon diri sa kalibutan. 37 Kon wala ako nagahimo sang ginapahimo sang Amay sa akon, indi dapat nga magpati kamo sa akon. 38 Pero kon ginahimo ko ang ginapahimo sang Amay sa akon, bisan indi ninyo gusto nga magpati sa akon mga ginasiling, dapat patihan ninyo ang akon mga hinimuan, para mahibaluan gid ninyo nga ang Amay ari sa akon kag ako ara sa iya.”

39 Gintinguhaan nila liwat nga dakpon si Jesus, pero nakalikaw siya sa ila.

40 Nagtabok liwat si Jesus sa Suba sang Jordan kag nagkadto sa lugar nga sa diin nagpangbautiso si Juan. Kag didto siya dayon nagtiner. 41 Madamo nga tawo ang nagpalapit sa iya kag nagsiling, “Wala matuod nakahimo sing mga milagro si Juan, pero ang tanan nga iya ginhambal parte sa sini nga tawo matuod.” 42 Gani madamo sa mga tawo didto ang nagtuo kay Jesus.

11

Ang Pagkapatay ni Lazarus

1 May isa ka tawo nga nagamasakit nga ang iya ngalan si Lazarus. Nagaestar siya sa Betania, ang baryo nga ginaestaran man sang iya mga utod nga si Maria kag si Marta. 2 Si Maria nga ini amo ang nagbubo sang pahamot sa tiil sang Ginoo kag iya dayon ginpahiran sang iya buhok. Ang iya utod nga si Lazarus nagamasakit. 3 Gani nagpadala ang mag-utod nga babayi sang balita kay Jesus nga ang iya pinalangga nga amigo nagamasakit. 4 Pagkabati ni Jesus nga si Lazarus nagamasakit, nagsiling siya, “Ini nga masakit indi magaresulta sang kamatayon. Ang katuyuan nga nagamasakit siya kay para mapadunggan ang Dios tungod sa iya gahom kag para ako nga Anak sang Dios mapadunggan man.”

5 Palangga ni Jesus si Marta, si Maria kag si Lazarus. 6 Pero ginpaligad pa niya ang duha ka adlaw pagkatapos nga iya nabalitaan nga si Lazarus nagamasakit. 7 Dayon, nagsiling siya sa iya mga sumulunod, “Dali kamo, mabalik na kita sa Judea.” 8 Nagsabat ang iya mga sumulunod, “Manunudlo, indi bala nga pila pa lang ka adlaw nga batuhon ka kuntani didto sang mga Judio? Kag karon mabalik ka pa didto?” 9 Nagsiling si Jesus, “Indi bala nga may dose ka oras kon adlaw? Gani kon maglakat ang tawo kon adlaw indi siya makasandad, tungod kay masanag pa. 10 Pero kon maglakat siya kon gab-i makasandad siya kay madulom.”* 11 Pagkatapos nagsiling pa gid si Jesus, “Ang aton amigo nga si Lazarus nagakatulog. Pero kadtuan ko siya kag pukawon.” 12 Nagsabat ang iya mga sumulunod, “Ginoo, kon nagakatulog siya, magaayo pa siya.” 13 Abi nila nagakatulog lang matuod si Lazarus, pero ang buot silingon ni Jesus nga patay na si Lazarus. 14 Gani ginsilingan sila ni Jesus sing maathag, “Patay na si Lazarus. 15 Pero nagapasalamat ako nga wala ako didto kay para ini sa inyo kaayuhan, tungod kay may himuon ako para magdugang pa gid ang inyo pagtuo sa akon. Dali, kadtuan ta siya.” 16 Karon, si Tomas nga ginatawag nga si Kapid nagsiling sa iya mga kaupod, “Ti, maupod na lang kita bisan kon patyon kita upod sa iya.”

Si Jesus amo ang Nagahatag sang Kabuhi

17 Sang pag-abot ni Jesus sa Betania, nabalitaan niya nga apat na ka adlaw sa lulubngan si Lazarus. 18 Ang Betania mga tatlo lang ka kilometro halin sa Jerusalem. 19 Gani madamo nga Judio nga taga-Jerusalem ang nagkadto didto sa paglipay kay Marta kag kay Maria sa pagkapatay sang ila utod.

20 Pagkabati ni Marta nga nagapadulong si Jesus, nagguwa siya sa pagsugata sa iya, pero si Maria nagpabilin sa balay. 21 Pag-abot ni Marta kay Jesus, nagsiling siya, “Ginoo, kon diri ka lang, wala kuntani napatay ang akon utod. 22 Pero nahibaluan ko nga bisan subong magahatag ang Dios sa imo sang bisan ano nga imo pangayuon sa iya.” 23 Nagsiling si Jesus sa iya, “Mabanhaw ang imo utod.” 24 Nagsabat si Marta, “Nahibaluan ko nga mabanhaw siya sa katapusan nga adlaw kon banhawon na ang mga patay.” 25 Nagsiling si Jesus sa iya, “Ako ang nagabanhaw sang mga patay, kag ako man ang nagahatag sang kabuhi. Ang nagatuo sa akon, bisan mapatay pa siya, mabuhi siya liwat. 26 Ang bisan sin-o nga nagakabuhi kag nagatuo sa akon indi na mapatay hasta san-o. Ti, nagapati ka bala sini?” 27 Nagsabat si Marta, “Huo, Ginoo! Nagapati gid ako nga ikaw amo ang Cristo, ang Anak sang Dios nga amon ginahulat nga magaabot diri sa kalibutan.”

Naghibi si Jesus

28 Pagkahambal sadto ni Marta, nagbalik siya sa ila balay kag gintawag niya ang iya utod nga si Maria kag ginhutikan, “Ari na ang Manunudlo kag ginapatawag ka niya.” 29 Pagkabati sadto ni Maria, nagtindog siya kag nagdali-dali guwa kag nagkadto didto kay Jesus. 30 (Wala pa makasulod si Jesus sa banwa sang Betania. Didto pa lang siya sa lugar nga sa diin ginsugata siya ni Marta.) 31 Pagkakita sang mga Judio, nga kaupod ni Maria sa balay nga nagaunong sa iya, nga nagtindog siya kag magdali-dali guwa, ginsunod nila siya kay abi nila makadto siya sa lulubngan para didto maghibi.

32 Pag-abot ni Maria didto kay Jesus, nagluhod siya kag nagsiling, “Ginoo, kon diri ka lang, wala kuntani napatay ang akon utod.” 33 Pagkakita ni Jesus nga nagahibi si Maria kag pati ang iya mga kaupod nga mga Judio, natandog gid ang iya tagipusuon. 34 Nagpamangkot siya dayon sa ila, “Sa diin ninyo siya ginlubong?” Nagsabat sila, “Dali Ginoo, itudlo namon sa imo.” 35 Naghibi si Jesus. 36 Gani nagsiling ang mga Judio, “Kita ninyo kon daw ano ang iya pagpalangga kay Lazarus!” 37 Pero nagsiling ang iban, “Indi bala nga gin-ayo niya ang mga mata sang bulag? Ti ngaa wala niya mapunggi ang kamatayon ni Lazarus?”

Ginbanhaw ni Jesus si Lazarus

38 Natandog liwat ang tagipusuon ni Jesus. Kag nagkadto siya dayon didto sa ginlubngan kay Lazarus. Isa ini ka kuweba nga natakpan sang isa ka bato. 39 Pag-abot nila didto, nagsiling si Jesus, “Kuhaa ninyo ang bato.” Pero nagsiling si Marta nga utod sang napatay, “Ginoo, mabaho na siya subong, kay apat na ka adlaw nga siya ginlubong!” 40 Nagsiling si Jesus sa iya, “Indi bala nga nagsiling ako sa imo nga kon magtuo ka, makita mo ang gahom sang Dios?” 41 Gani ginkuha nila ang bato. Nagtangla si Jesus sa langit kag nagsiling, “Amay, nagapasalamat ako sa imo tungod kay ginpamatian mo ako. 42 Nahibaluan ko nga permi mo ako ginapamatian, pero nagasiling ako sing pareho sini para sa mga tawo nga diri subong sa akon palibot, para magpati sila nga ikaw amo ang nagpadala sa akon.” 43 Pagkatapos niya hambal sini, nagsinggit siya, “Lazarus, guwa ka!” 44 Kag nagguwa matuod ang patay nga ang iya kamot kag tiil may nagasambod pa nga mga tela nga linen, kag ang iya guya naputos man sang panyo. Nagsiling si Jesus sa ila, “Hubari ninyo siya kag palakta.”

Nagplano ang mga Lider sang mga Judio nga Patyon si Jesus

(Mat. 26:1-5; Mar. 14:1-2; Luc. 22:1-2)

45 Madamo sa mga Judio nga nagbisita sa ila ni Maria ang nagtuo kay Jesus pagkakita nila sa iya ginhimo. 46 Pero ang iban sa ila nagkadto sa mga Pariseo kag nagsugid sang ginhimo ni Jesus. 47 Gani gintawag sang mga Pariseo kag sang mga manugdumala nga mga pari ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio. Kag sang nagatilipon na sila, nagsiling sila, “Ano bala ang aton himuon? Madamo nga milagro ang ginahimo sang sini nga tawo. 48 Kon pabay-an ta lang siya, ang tanan magatuo na sa iya nga siya amo ang hari sang Israel. Kag kon amo ini ang matabo, sulungon kita sang mga Romanhon kag gub-on nila ang aton templo kag ang aton bilog nga nasyon!” 49 Pero ang isa sa mga kaupod nila nga si Caifas, nga pangulo nga pari sadto nga tuig, nagsiling, “Wala gid kamo sing nahibaluan! 50 Wala bala ninyo mahunahunai nga mas maayo pa nga isa lang ka tawo ang mapatay para sa aton nasyon kaysa ang bilog nga nasyon ang madula?” 51 Wala niya ato ginhambal nga iya-iya lang, kundi bilang pangulo nga pari sadto nga tuig, naghambal ang Dios paagi sa iya nga kinahanglan nga mapatay si Jesus para sa mga Judio. 52 Kag indi lang para sa sina nga katawhan, kundi para man sa tanan nga anak sang Dios nga naglalapta sa iban nga mga lugar, para matipon sila kag mangin isa sila tanan. 53 Halin sadto nga adlaw nagplano ang mga lider sang mga Judio nga patyon si Jesus. 54 Gani wala na nagsagad† pakita si Jesus sa mga banwa sang mga Judio, kundi nagkadto siya sa lugar nga malapit sa kamingawan, sa isa ka banwa nga ginatawag Efraim. Didto siya nagtiner kaupod sang iya mga sumulunod.

55 Karon, malapit na lang ang piesta sang mga Judio nga ginatawag Piesta sang Paglabay sang Anghel. Gani madamo nga tawo ang nagpa-Jerusalem para sa indi pa mag-abot ang piesta makapakatinlo sila sang ila kaugalingon suno sa pagsulundan sang ila relihiyon. 56 Ginpangita nila si Jesus, pero wala nila makita. Gani samtang nagatindog sila didto sa templo, nagpinamangkutanay sila, “Ano bala sa banta ninyo? Indi gid siya siguro magpamiesta, di bala?” 57 Sadto gali nga tion nagsugo na nga daan ang mga manugdumala nga mga pari kag ang mga Pariseo nga ang bisan sin-o nga makahibalo kon diin si Jesus dapat magsugid sa ila para madakop nila siya.

12

Ginbubuan ni Maria sang Pahamot si Jesus

(Mat. 26:6-13; Mar. 14:3-9)

1 Karon, sang anom na lang ka adlaw bag-o mag-abot ang piesta, nagkadto si Jesus sa Betania, sa lugar ni Lazarus nga iya ginbanhaw. 2 Nagpreparar sila sing panyapon para kay Jesus. Si Lazarus isa sa mga kaupod ni Jesus nga nagakaon sa lamisa. Si Marta amo ang nagaserbi. 3 Si Maria iya nagkuha sing mga tunga sa litro nga malahalon nga pahamot. Puro ini nga pahamot nga halin sa tanom nga nardo. Ginbubo niya ini sa tiil ni Jesus. Pagkatapos ginpahiran niya sang iya buhok. Kag napuno ang bilog nga balay sang kahamot sang sadto nga pahamot. 4 Pero ang isa sa mga sumulunod ni Jesus nga si Judas Iscariote,* nga amo ang magatraidor sa iya,† nagsiling, 5 “Ang bili sang sina nga pahamot mga isa gid ka tuig nga suweldo sang isa ka tawo. Ngaa wala ina pag-ibaligya kag ang bili ipanghatag sa mga imol?” 6 Ginsiling niya ini, indi tungod kay naluoy siya sa mga imol, kundi tungod kay kawatan siya. Siya amo ang nagauyat sang ila kuwarta kag permi niya ini ginakuhaan. 7 Pero nagsiling si Jesus, “Pabay-i lang siya! Ipatago lang sa iya ang nabilin nga pahamot para itigana sa akon lubong.‡ 8 Ang mga imol permi ninyo makaupod, pero ako indi ninyo permi makaupod.”

Ang Plano nga Patyon si Lazarus

9 Madamo nga Judio ang nakabalita nga didto si Jesus sa Betania, gani nagkadto sila didto. Nagkadto sila indi lang tungod kay Jesus, kundi gusto man nila nga makita si Lazarus nga iya ginbanhaw. 10 Gani ginplano sang mga manugdumala nga mga pari nga patyon man si Lazarus, 11 kay tungod sa iya, madamo na nga mga Judio ang nagbiya sa ila kag nagtuo kay Jesus.

Ang Madinalag-on nga Pagsulod ni Jesus sa Jerusalem

(Mat. 21:1-11; Mar. 11:1-11; Luc. 19:28-40)

12 Sang sunod nga adlaw, nabalitaan sang madamo nga tawo nga nag-alabot sa pagpamiesta nga si Jesus nagapakadto na sa Jerusalem. 13 Gani nagkuha sila sang mga dahon sang palma kag ginsugata nila si Jesus nga nagasinggit,

“Dayawon ta ang Dios!”

“Ginapakamaayo sang Ginoo ang iya pinadala!”§*

“Ginapakamaayo niya ang Hari sang Israel!”

14 Nakakita si Jesus sang isa ka bataon pa nga donkey kag amo ato ang iya ginsakyan. Sa iya ginhimo nga ato natuman ang Kasulatan nga nagasiling, 15 “Kamo nga mga pumuluyo sang Zion,† indi kamo magkahadlok. Pamati kamo! Nagaabot na ang inyo hari, nga nagasakay sa bataon nga donkey.”‡

16 Sadto nga tiyempo, ang mga sumulunod ni Jesus wala pa makaintiendi kon ano ang kahulugan sang mga nagakalatabo nga ato. Pero pagkatapos nga si Jesus nakabalik na sa langit, amo pa lang nila napinsaran nga ang ginhimo sang sadto nga mga tawo amo gid gali ang nakasulat sa Kasulatan.

17 Madamo nga tawo ang nakakita sang pagtawag kag pagbanhaw ni Jesus kay Lazarus halin sa iya lulubngan. Kag ini nga mga tawo nagpamalita sa natabo. 18 Gani madamo nga tawo ang nagsugata kay Jesus, tungod kay nabalitaan nila ato nga milagro nga iya ginhimo. 19 Gani naghambalanay ang mga Pariseo, “Ti tan-awa ninyo, nagasunod na sa iya ang tanan nga tawo. Wala na gid kita sing may mahimo!”

May mga Griego nga Nagpangita kay Jesus

20 May mga Griego man nga nag-alabot sa Jerusalem para magpamiesta kag magsimba sa Dios. 21 Nagkadto sila kay Felipe nga taga-Betsaida nga sakop sang Galilea. Nagpangabay ang mga Griego, “Sir, gusto namon kuntani nga magpakigkita kay Jesus.” 22 Ginsugiran ni Felipe si Andres kag duha sila ang nagkadto kay Jesus para sugiran siya. 23 Nagsiling dayon si Jesus sa ila, “Karon nag-abot na ang tion nga padunggan ako nga Anak sang Tawo, makita na ang akon gahom. 24 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga kon ang isa ka binhi indi pag-ilubong sa duta kag mapatay, ina magapabilin gid lang nga isa ka binhi. Pero kon ilubong kag mapatay, magatubo ini kag magapamunga sing madamo.§ 25 Ang tawo nga sobra ang iya paghigugma sa iya kabuhi madula niya ini, pero ang tawo nga wala nagakanugon sang iya kabuhi sa sini nga kalibutan tungod sa akon makaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan. 26 Ang bisan sin-o nga gusto mag-alagad sa akon kinahanglan magsunod sa akon, para kon diin ako didto man ang akon suluguon. Ang tawo nga nagaalagad sa akon padunggan sang akon Amay.”

Naghambal si Jesus Parte sa iya Kamatayon

27 Nagsiling pa si Jesus, “Karon nagalibog ang akon hunahuna. Ano bala ang akon isiling? Ano, masiling bala ako sa Amay nga luwason na lang niya ako sa sini nga tion? Pero amo ini ang katuyuan sang akon pagkadto diri, nga mag-antos sang mga kasakit sa sini nga tion.” 28 Nagsiling dayon si Jesus sa Amay, “Amay, ipakita ang imo gahom sa mga tawo.” May naghambal dayon halin sa langit, “Ginpakita ko na paagi sa imo, kag ipakita ko pa liwat.”

29 Ang mga tawo nga nagtalambong didto nakabati sang tingog. Nagsiling sila, “Nagapangdaguob!” Pero nagsiling ang iban, “Nagapakighambal sa iya ang anghel!” 30 Pero nagsiling si Jesus sa ila, “Ginpabati ato sang Dios indi para sa akon kundi para sa inyo. 31 Halin subong sentensyahan na niya ang mga tawo sang kalibutan. Kag mapierdi na niya si Satanas nga amo ang nagagahom sa sini nga kalibutan. 32 Kag kon ibayaw na gani ako halin sa duta, papalapiton ko ang tanan nga tawo sa akon.” 33 (Sa iya paghambal sadto, ginsugid niya kon ano nga klase sang kamatayon ang iya pagaantuson.) 34 Nagsabat ang mga tawo sa iya, “Suno sa amon Kasuguan magakabuhi ang Cristo hasta san-o. Gani ngaa bala nagasiling ka nga ang Anak sang Tawo kinahanglan nga mapatay? Sin-o gid ina nga Anak sang Tawo ang imo ginasiling?” 35 Nagsiling si Jesus sa ila, “Madali na lang madula ang suga sa tunga ninyo. Gani magkabuhi kamo sa sini nga suga samtang diri pa, kay basi bala kon maabtan kamo sang kadulom. Tungod kay ang nagalakat sa kadulom indi makahibalo kon diin siya nagapadulong. 36 Gani magtuo kamo sa akon nga amo ang suga samtang diri pa ako sa inyo, para masanagan ang inyo hunahuna.”*

Indi Magpati ang mga Judio kay Jesus

Pagkatapos niya hambal sadto naglakat siya kag nagpanago sa ila. 37 Bisan nakita na gid nila ang madamo nga milagro nga ginpanghimo ni Jesus, wala pa gihapon sila nagtuo sa iya. 38 Gani natuman ang ginsiling ni Propeta Isaias,

“Ginoo, sin-o bala ang nagpati sa amon mensahi?

Sin-o bala sa mga ginpakitaan mo sang imo gahom ang nagtuo?”†

39 Ginhambal pa ni Isaias nga indi sila magtuo tungod nga:

40 “Ginbulag sila sang Dios para indi sila makakita,

kag gintakpan niya ang ila mga hunahuna para indi sila makaintiendi,

kay basi pa kon magbalik sila sa Dios kag ayuhon niya sila.”‡

41 Ginhambal ato ni Isaias tungod kay nakita niya ang gahom ni Jesus kag nagsugid siya parte sa iya.

42 Pero bisan amo sina, madamo nga lider sang mga Judio ang nagtuo kay Jesus. Pero wala lang sila nagpabutyag sang ila pagtuo tungod kay nahadlok sila nga indi na sila pagpasudlon sang mga Pariseo sa mga simbahan sang mga Judio. 43 Kay ginpasulabi nila ang pagdayaw sang mga tawo sang sa pagdayaw sang Dios.

Ang Pulong ni Jesus amo ang Magasentensya sa mga Tawo

44 Naghambal sing mabaskog si Jesus, “Kon ang tawo magtuo sa akon, indi lang siya nagatuo sa akon kundi nagatuo man siya sa nagpadala sa akon. 45 Ang nakakita sa akon nakakita man sa nagpadala sa akon. 46 Nagkadto ako diri sa kalibutan sa pagpasanag sa hunahuna sang mga tawo, para ang bisan sin-o nga magatuo sa akon indi magapabilin sa kadulom. 47 Kon may ara nga nakabati sang akon mga pagpanudlo pero wala nagatuman, indi ako ang magasentensya sa iya nga silutan. Kay wala ako nagkadto diri sa kalibutan para sentensyahan ang mga tawo kundi para luwason. 48 May ara nga magasentensya sa mga tawo nga nagasikway sa akon kag wala nagabaton sa akon mga pagpanudlo; ang mga pulong nga akon gintudlo amo ang magasentensya sa ila sa katapusan nga adlaw! 49 Kay ang akon mga pagpanudlo indi halin sa akon kundi halin sa Amay nga nagpadala sa akon. Siya amo ang nagsugo sa akon kon ano ang akon itudlo. 50 Kag nahibaluan ko nga ang iya mga pagpanudlo, nga iya ginsiling sa akon nga ipanudlo, nagahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan. Gani ginasugid ko sa inyo ang tanan nga ginapasugid sang Amay.”

13

Ginhugasan ni Jesus ang mga Tiil sang iya mga Sumulunod

1 Sa wala pa mag-abot ang adlaw sang Piesta sang Paglabay sang Anghel, nahibaluan na nga daan ni Jesus nga nag-abot na ang tion nga mahalin na siya sa sini nga kalibutan kag mabalik sa Amay. Palangga gid niya ang iya mga sumulunod diri sa kalibutan, kag hasta sa katapusan ginpakita niya ang iya pagpalangga.

2 Sang gab-i na, nagpanyapon si Jesus kag ang iya mga sumulunod. Karon, napasulod na nga daan sang yawa sa hunahuna ni Judas nga anak ni Simon Iscariote* ang handom nga traiduran niya si Jesus. 3 Nahibaluan ni Jesus nga ang tanan nga gahom ginhatag na sang Amay sa iya. Nahibaluan man niya nga sa Dios siya naghalin kag sa Dios man siya mabalik. 4 Samtang sa lamisa pa ang iya mga sumulunod, nagtindog siya kag nag-uba sang iya pangguwa nga bayo. Pagkatapos nagkuha siya sang tuwalya kag ginwagkos niya ini sa iya hawak. 5 Ginbubuan dayon niya sang tubig ang labador kag ginpanghugasan niya ang mga tiil sang iya mga sumulunod. Ang kada mahugasan niya nga tiil, ginapahiran dayon niya sang tuwalya nga iya ginwagkos sa iya hawak. 6 Pag-abot niya kay Simon Pedro, nagsiling si Simon sa iya, “Ginoo, hugasan mo bala ang akon mga tiil?” 7 Ginsabat siya ni Jesus, “Karon indi mo pa maintiendihan kon ano ang kahulugan sining akon ginahimo, pero maintiendihan mo man ini sa ulihi.” 8 Nagsiling si Pedro, “Indi matabo hasta san-o nga ikaw ang maghugas sang akon mga tiil.” Pero nagsiling si Jesus sa iya, “Ti kon indi ka magpahugas sang imo mga tiil sa akon, indi ka na akon kaupod.” 9 Gani nagsiling si Simon Pedro, “Ti kon amo sina Ginoo, indi lang ang akon mga tiil ang imo hugasan, kundi pati man ang akon mga kamot kag ang akon ulo.” 10 Pero nagsiling si Jesus, “Ang nakapaligo, limpyo na ang iya bilog nga lawas, kag indi na kinahanglan nga hugasan pa luwas lamang sa iya mga tiil. Limpyo na kamo, pero indi tanan kamo.” 11 (Nagsiling siya nga indi limpyo ang tanan tungod kay nahibaluan niya kon sin-o ang magatraidor sa iya.)

12 Sang nahugasan na ni Jesus ang ila mga tiil, ginsuksok niya liwat ang iya pangguwa nga bayo kag nagbalik sa lamisa. Nagpamangkot dayon siya sa ila, “Ti, naintiendihan bala ninyo kon ano ang kahulugan sang akon ginhimo sa inyo? 13 Ginatawag ninyo ako nga Manunudlo kag Ginoo, kag husto ina, kay ako gid man ang inyo Manunudlo kag Ginoo. 14 Ti kon ako gani nga inyo Ginoo kag Manunudlo naghugas sang inyo mga tiil, dapat man nga maghinugasay kamo sang inyo mga tiil. 15 Ginhimo ko ini bilang halimbawa para sundon ninyo. Gani himuon man ninyo sa isa kag isa ining akon ginhimo sa inyo. 16 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga wala sing ulipon nga labaw pa sa iya amo, kag wala sing sinugo nga labaw pa sa nagsugo sa iya. 17 Karon nga nahibaluan na ninyo ini nga mga butang, bulahan kamo kon inyo ini himuon.

18 “Wala ako nagasiling nga bulahan kamo tanan, kay kilala ko ang akon mga ginpili. Pero kinahanglan nga matuman ang ginasiling sang Kasulatan nga ‘ang tawo nga nagasalo sa akon sa pagkaon amo pa ang nagtraidor sa akon.’† 19 Ginasugid ko na ini nga daan sa inyo samtang wala pa matabo, para kon matabo na magapati kamo nga ako amo gid man ang Cristo. 20 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang nagabaton sa mga tawo nga akon ginapadala nagabaton man sa akon, kag ang nagabaton sa akon nagabaton man sa nagpadala sa akon.”

Nagsugid si Jesus nga may Magatraidor sa Iya

(Mat. 26:20-25; Mar. 14:17-21; Luc. 22:21-23)

21 Pagkahambal sadto ni Jesus, nagkasubo gid siya. Siling niya, “Sa pagkamatuod, ang isa sa inyo magatraidor sa akon.” 22 Gani nagtinulukay ang iya mga sumulunod nga nagalibog ang ila ulo kon sin-o sa ila ang iya ginatumod. 23 Karon, ang isa sa mga sumulunod nga palangga gid ni Jesus nagapungko didto sa iya tupad. 24 Gani ginsinyasan siya ni Simon Pedro nga pamangkuton si Jesus kon sin-o ang iya ginatumod. 25 Gani nagpalapit pa gid siya kay Jesus kag nagpamangkot kon sin-o ang magatraidor sa iya. 26 Nagsabat si Jesus, “Itusmog ko ang tinapay nga ini, kag kon sin-o ang akon hatagan, siya amo ang magatraidor sa akon.” Dayon gintusmog niya ang tinapay kag ginhatag kay Judas nga anak ni Simon Iscariote. 27 Pagkabaton ni Judas sadto nga tinapay, nagsulod si Satanas sa iya. Nagsiling dayon si Jesus sa iya, “Sige, himua na sa gilayon ang imo himuon.” 28 (Didto sa mga nagapanyapon, wala gid sing may nakaintiendi kon ngaa naghambal si Jesus sadto kay Judas. 29 Ang hunahuna sang iban nga mga sumulunod nga ginsugo lang siya ni Jesus nga magbakal sang ila mga kinahanglanon para sa piesta, ukon maghatag sing limos sa mga imol, kay si Judas amo ang nagauyat sang ila kuwarta.) 30 Sang nakaon na ni Judas ang tinapay nagguwa siya dayon. Gab-i na sadto.

Ang Bag-o nga Sugo

31 Sang nakahalin na si Judas, nagsiling si Jesus, “Karon, ako nga Anak sang Tawo padunggan na, kag paagi sa akon ang Dios padunggan man. 32 Kag kon paagi sa akon dayawon ang Dios, ipakita man niya nga ako dalayawon man. Kag ini himuon niya dayon.” 33 Nagsiling pa gid si Jesus, “Kamo nga ginakabig ko nga akon mga anak, indi na ako makapakig-upod sa inyo sing madugay. Magapangita kamo sa akon, pero pareho sang akon ginsiling sa mga lider sang mga Judio, ginasiling ko man sa inyo subong nga indi kamo makakadto sa akon kaladtuan. 34 Gani karon ginahatag ko sa inyo ang isa ka bag-o nga sugo: maghigugmaanay kamo. Kon paano ang akon paghigugma sa inyo dapat pareho man sina ang inyo paghigugma sa isa kag isa. 35 Kon nagahigugmaanay kamo, ina mahibaluan sang tanan nga kamo akon mga sumulunod.”

Ginpropesiya ni Jesus ang Pagpanginwala ni Pedro

(Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Luc. 22:31-34)

36 Karon, ginpamangkot siya ni Simon Pedro, “Ginoo, sa diin ka bala makadto?” Nagsabat si Jesus, “Indi ka subong makaupod sa akon kon diin ako makadto, pero sa ulihi magasunod ka man didto.” 37 Pero nagpamangkot si Pedro, “Ginoo, ngaa indi ako makaupod sa imo subong? Kay desidido man ako nga maghatag sang akon kabuhi para sa imo.” 38 Ginsabat siya ni Jesus, “Ano, desidido ka gid bala nga maghatag sang imo kabuhi para sa akon? Sa pagkamatuod, sa wala pa makapamalo ang manok, ipanginwala mo ako sing tatlo ka beses.”

14

Si Jesus ang Dalan Pakadto sa Amay

1 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo magsagi palibog. Magsalig kamo sa Dios kag magsalig man kamo sa akon. 2 Didto sa balay sang akon Amay may madamo nga kuwarto. Magauna ako didto para magpreparar sang lugar para sa inyo. Indi ako magsiling sini sa inyo kon indi ini matuod. 3 Kon didto na ako kag nakapreparar na sang lugar para sa inyo, mabalik ako para kuhaon ko kamo, para kon diin ako didto man kamo. 4 Kag nahibaluan ninyo ang dalan pakadto sa lugar nga akon pagakadtuan.” 5 Nagsiling si Tomas sa iya, “Ginoo, wala kami kahibalo kon diin ka makadto, gani paano namon mahibaluan ang dalan?” 6 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ako amo ang dalan, ang kamatuoran, kag ang kabuhi. Wala sing may makakadto sa Amay kon indi paagi sa akon. 7 Kon kilala ninyo ako, kilala na man ninyo ang akon Amay. Kag halin gani subong kilala na ninyo siya kag nakita na.”

8 Nagsiling si Felipe sa iya, “Ginoo, ipakita sa amon ang Amay kag tama na ina para sa amon.” 9 Nagsabat si Jesus, “Dugay na ang aton pag-inupdanay, Felipe, pero wala pa gid gali ikaw makakilala sa akon? Ang nakakita sa akon nakakita man sa Amay. Ngaa nagasiling ka pa nga ipakita ko sa inyo ang Amay? 10 Ano, wala bala ikaw nagapati nga ako ara sa Amay kag ang Amay ari sa akon? Ang mga pulong nga akon ginhambal sa inyo indi ina halin sa akon. Ang Amay nga ari sa akon amo ang nagahimo sang mga butang nga akon ginahimo. 11 Magpati kamo sa akon nga ako ara sa Amay kag ang Amay ari sa akon. Kon indi ninyo gusto magpati sa akon ginasugid, patihi na lang ninyo ako tungod sa akon mga hinimuan. 12 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang nagatuo sa akon magahimo man sang mga butang nga akon ginahimo kag mas sobra pa gid ang iya himuon, tungod kay mabalik na ako sa Amay. 13-14 Buhaton ko ang bisan ano nga inyo pangayuon sa akon, para mapadunggan ang Amay paagi sa Anak. Bisan ano ang inyo pangayuon sa akon ngalan* himuon ko ina.

Ang Espiritu Santo nga Ginpromisa ni Jesus

15 “Kon ginahigugma ninyo ako, tumanon ninyo ang akon mga sugo. 16-17 Kag pangabayon ko ang Amay nga ipadala niya sa inyo ang isa na man ka Manugbulig. Ang Manugbulig nga ini wala sing iban kundi ang Espiritu Santo nga amo ang magatudlo sa inyo sang kamatuoran. Kag magapabilin siya sa inyo hasta san-o. Indi siya pagbatunon sang mga tawo sa kalibutan tungod kay indi nila siya makita kag wala sila makakilala sa iya. Pero kilala ninyo siya tungod kay siya kaupod ninyo, kag permi siya magapuyo sa inyo.

18 “Indi ko kamo pagbayaan nga wala sing upod; mabalik man ako sa inyo. 19 Madali na lang ako madula sa panan-aw sang mga tawo diri sa kalibutan, pero kamo makakita sa akon. Kag tungod kay ako nagakabuhi, kamo magakabuhi man.† 20 Pag-abot sina nga adlaw‡ mahibaluan gid ninyo nga ako ara sa akon Amay, kag kamo ari sa akon, kag ako ara man sa inyo.

21 “Ang tawo nga nagabaton kag nagatuman sang akon mga sugo amo ang nagahigugma sa akon. Kag ang nagahigugma sa akon higugmaon man sang akon Amay. Higugmaon ko man siya kag ipakilala ko sa iya kon sin-o gid ako.” 22 Karon ginpamangkot siya ni Judas (indi ini si Judas Iscariote), “Ginoo, ngaa sa amon ka lang mapakilala kon sin-o ka gid? Ngaa indi ka magpakilala sa tanan?” 23 Nagsabat si Jesus sa iya, “Ang nagahigugma sa akon magatuman sang akon mga pulong; higugmaon siya sang akon Amay, kag kami magapuyo sa iya mismo. 24 Pero ang wala nagahigugma sa akon wala nagatuman sang akon mga pulong. Ini nga mga pulong nga inyo ginapamatian indi halin sa akon, kundi halin sa Amay nga nagpadala sa akon.

25 “Ini nga mga butang ginasugid ko nga daan sa inyo samtang kaupod pa ninyo ako. 26 Pero kon makahalin na gani ako, ang Manugbulig nga amo ang Espiritu Santo amo ang ipadala sang Amay nga magbulos sa akon.§ Siya ang magatudlo sa inyo sang tanan nga butang, kag magapadumdom siya sa inyo sang tanan nga akon ginsiling sa inyo.

27 “Indi kamo magpalibog kag indi man kamo magkahadlok, tungod kay ang kalinong ginabilin ko sa inyo. Ang akon kalinong mismo ginahatag ko sa inyo; indi ini pareho sang kalinong nga ginahatag sang kalibutan. 28 Nabatian ninyo ang akon ginsiling sa inyo nga mahalin ako pero mabalik man ako sa inyo. Kon ginahigugma ninyo ako, kuntani nagakalipay kamo nga makakadto ako sa Amay nga mas gamhanan pa sang sa akon. 29 Ginasugid ko nga daan ini sa inyo samtang wala pa matabo, para kon matabo na magabaskog pa gid ang inyo pagtuo sa akon. 30 Indi na ako makapadugay sa paghambal sa inyo, tungod kay nagaabot na si Satanas nga amo ang nagagahom sa sini nga kalibutan. Sa matuod, wala siya sing gahom sa akon. 31 Pero para mahibaluan sang tanan nga tawo nga ginahigugma ko ang Amay, ginasunod ko ang tanan nga iya ginapahimo sa akon. Dali na. Malakat na kita.”

15

Si Jesus ang Matuod nga Puno sang Ubas

1 Nagsiling pa si Jesus, “Ako amo ang matuod nga puno sang ubas, kag ang akon Amay amo ang manug-atipan. 2 Ang akon mga sanga nga wala nagapamunga ginapang-utod niya, kag ang kada sanga nga nagapamunga ginalimpyuhan niya para magpamunga pa gid sing madamo. 3 Kamo nalimpyuhan na paagi sa pulong nga akon ginsiling sa inyo. 4 Magpabilin kamo sa akon, kag magapabilin man ako sa inyo. Pareho nga ang sanga indi makapamunga sa iya lang kaugalingon, luwas kon magpabilin ini sa sanga, amo man kamo sina, indi kamo makapamunga* kon indi kamo magpabilin sa akon.

5 “Ako amo ang puno sang ubas, kag kamo ang akon mga sanga. Ang tawo nga nagapabilin sa akon kag nagapabilin man ako sa iya, siya amo ang magapamunga sing madamo, kay kon wala ako sa inyo wala gid kamo sing may mahimo. 6 Ang tawo nga nagabulag sa akon ihaboy, pareho sa mga sanga nga ginahaboy kag nagakalaya, dayon ginatipon kag ginahaboy sa kalayo para masunog. 7 Kon nagapabilin kamo sa akon kag kon ginatipigan ninyo sa inyo mga tagipusuon ang akon mga pulong, makapangayo kamo sa akon bisan ano nga inyo gusto, kag ini mabaton ninyo. 8 Kon padayon kamo nga nagapamunga sing madamo, ang akon Amay dayawon sang mga tawo, kag sa sini nga paagi mahibaluan nga kamo akon mga sumulunod. 9 Kon ano ang paghigugma sang Amay sa akon pareho man sina ang akon paghigugma sa inyo. Pabilin kamo sa akon gugma. 10 Kon ginatuman ninyo ang akon mga sugo, padayon ang akon paghigugma sa inyo. Pareho man ini sa akon nga nagatuman sang mga sugo sang akon Amay, gani padayon man ang iya paghigugma sa akon.

11 “Ginasugid ko ini sa inyo para malipay man kamo pareho sa akon, kag mangin bug-os gid ang inyo kalipay. 12 Amo ini ang akon sugo: maghigugmaanay kamo pareho sang akon paghigugma sa inyo. 13 Kon may tawo nga desidido nga maghatag sang iya kabuhi para sa iya mga abyan, ina nga paghigugma indi na gid malabawan. 14 Mga abyan ko kamo kon ginatuman ninyo ang akon mga sugo. 15 Indi ko na kamo pagtawgon nga mga ulipon, kay ang ulipon wala kahibalo kon ano ang ginahimo sang iya amo. Kundi ginatawag ko na kamo subong nga akon mga abyan, kay kon ano ang akon nabatian halin sa akon Amay amo man ang akon ginasugid sa inyo. 16 Indi kamo ang nagpili sa akon kundi ako ang nagpili sa inyo. Ginpili ko kamo para maglakat kag magpamunga sing mga bunga nga nagapadayon; para ang bisan ano nga inyo pangayuon sa Amay sa akon ngalan† ihatag niya sa inyo. 17 Gani amo ini ang akon sugo sa inyo: maghigugmaanay kamo.

Ang mga Nagatuo kay Jesus Ginadumtan sang mga Tawo sang Kalibutan

18 “Kon ginadumtan kamo sang mga tawo sang kalibutan, indi kamo dapat matingala tungod kay nahibaluan ninyo nga ako amo ang una nila nga ginadumtan. 19 Kon kaupod kamo sang mga tawo sang kalibutan, higugmaon kamo nila. Pero ginadumtan nila kamo tungod kay indi nila kamo kaupod kundi ginpili ko kamo halin sa ila. 20 Dumdumon ninyo ang akon ginhambal sa inyo nga wala sing ulipon nga labaw pa sa iya amo.‡ Gani kon ako ginhingabot nila, kamo hingabuton man nila. (Kag kon tumanon nila ang akon pulong, tumanon man nila ang inyo pulong.) 21 Ini tanan himuon nila sa inyo tungod kay nagatuo kamo sa akon, kag wala sila makakilala sa nagpadala sa akon. 22 Kon wala ako nagkadto diri sa kalibutan kag nagtudlo sa ila, wala kuntani sila sing salabton, pero karon indi na gid sila makabalibad sa ila mga sala. 23 Ang nagadumot sa akon, nagadumot man sa akon Amay. 24 Kon wala ako naghimo sang mga milagro sa tunga nila, nga wala sing bisan sin-o nga tawo nga nakahimo, wala kuntani sila sing salabton. Pero bisan nakita na gid nila ang akon mga hinimuan, nagadumot pa gihapon sila sa akon kag sa akon Amay. 25 Sa ila ginahimo nga ini natuman ang nasulat sa ila Kasuguan nga nagasiling, ‘Gindumtan nila ako nga wala sing kabangdanan.’ ”§

26 Nagsiling dayon si Jesus sa ila, “Ipadala ko sa inyo ang Espiritu Santo nga halin sa Amay. Siya amo ang ginatawag nga Manugbulig kag siya man ang manugtudlo sang kamatuoran. Kag kon mag-abot na siya isugid niya kon sin-o gid ako. 27 Kag dapat magsugid man kamo parte sa akon tungod kay kaupod ko kamo halin pa sang una.

16

1 “Ginasugid ko nga daan sa inyo ini nga mga butang agod bisan ano pa ang matabo sa ulihi indi madula ang inyo pagtuo sa akon. 2 Indi na nila kamo pagpasudlon sa ila mga simbahan, kag magaabot ang tion nga ang bisan sin-o nga magpatay sa inyo magahunahuna nga nagaalagad siya sa Dios. 3 Himuon nila ini sa inyo tungod kay wala sila makakilala sa Amay ukon sa akon. 4 Pero ginasugid ko ini sa inyo para kon mag-abot na ang tion nga himuon nila ini sa inyo, madumduman ninyo nga ginpaandaman ko na kamo nga daan.

Ang Obra sang Espiritu Santo

“Ini nga mga butang wala ko ginsugid sa inyo sang una kay kaupod pa ninyo ako. 5 Pero karon mabalik na ako sa nagpadala sa akon kag wala gid sing may nagapamangkot bisan isa sa inyo kon diin ako makadto. 6 Karon nga ginsugiran ko na kamo, nagakasubo gid kamo. 7 Pero sa pagkamatuod, mas maayo para sa inyo nga maghalin ako diri, kay kon indi ako maghalin, ang Manugbulig indi mag-abot sa inyo. Pero kon maghalin ako, ipadala ko siya diri sa inyo. 8 Kag kon mag-abot na siya diri sa kalibutan ipakita niya sa mga tawo nga sila mga makasasala kag ako amo ang matarong. Kag ipakita man niya nga ang Dios magasentensya sa ila. 9 Ipakita niya sa mga tawo nga sila mga makasasala, tungod kay wala sila nagtuo sa akon. 10 Ipakita niya nga ako ang matarong, tungod kay makadto ako sa Amay kag indi na kamo makakita sa akon. 11 Ipakita man niya sa ila nga ang Dios magasentensya sa ila, kay nasentensyahan na si Satanas nga amo ang nagagahom sa sini nga kalibutan.

12 “May madamo pa kuntani ako nga inugsugid sa inyo, ugaling indi pa kamo makaintiendi sini. 13 Pero kon mag-abot na ang Espiritu Santo nga amo ang manugtudlo sang kamatuoran, tudluan niya kamo sang tanan nga kamatuoran. Ang mga butang nga iya itudlo sa inyo indi halin sa iya, kundi kon ano ang iya nabatian amo ina ang iya isugid sa inyo. Isugid man niya sa inyo kon ano ang magakalatabo sa palaabuton. 14 Padunggan niya ako tungod kay ipaintiendi niya sa inyo ang akon mga ginpanudlo kag ginpanghimo. 15 Kay kon ano ang ginapanudlo sang Amay amo man ang sa akon. Amo ina nga nagsiling ako nga ang akon mga ginpanudlo ipaintiendi niya sa inyo.

Ang Kasubo Bayluhan sang Kalipay

16 “Indi na lang madugay kag indi na ninyo ako makita. Pero sa indi man madugay makita naman ninyo ako liwat.” 17 Nagpinamangkutanay ang iban sa iya mga sumulunod, “Ano bala ang buot niya silingon nga sa indi na lang madugay indi na naton siya makita, kag sa indi man madugay makita naman naton siya liwat? Kag nagsiling pa siya nga ini matabo tungod kay mabalik na siya sa Amay. 18 Ano bala ang iya buot silingon sa ‘indi na lang madugay’? Indi ta maintiendihan kon ano ang iya buot silingon.” 19 Nahibaluan ni Jesus nga gusto kuntani nila nga magpamangkot sa iya, gani nagsiling siya sa ila, “Nagsiling ako nga sa indi na lang madugay indi na ninyo ako makita, pero sa indi man madugay makita naman ninyo ako liwat. Indi bala nga amo ini kuntani ang inyo gusto nga ipamangkot sa akon? 20 Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang mga tawo sang kalibutan magakalipay gid sa matabo sa akon, pero kamo magahibi sa kasubo. Pero ang inyo mga kasubo madula kag mabayluhan sang kalipay. 21 Pareho sa babayi nga nagapasakit tungod kay mabata na siya. Pero kon matawo na gani ang bata, malimtan na niya ang kasakit tungod sang iya kalipay nga natawo na ang iya bata diri sa kalibutan. 22 Kamo pareho man sina. Karon nagakasubo kamo, pero magapakita pa ako liwat sa inyo kag magaawas gid ang inyo kalipay. Kag wala gid sing bisan sin-o nga makakuha sang sina nga kalipay.

23 “Kag kon mag-abot na gani ina nga adlaw indi na kinahanglan nga magpamangkot pa kamo sang bisan ano sa akon. Sa pagkamatuod, ginasugid ko sa inyo nga ang Amay magahatag sa inyo sang bisan ano nga inyo pangayuon sa iya sa akon ngalan.* 24 Hasta subong wala pa kamo makapangayo sang bisan ano sa akon ngalan. Pangayo kamo para makabaton kamo, kag para mangin bug-os ang inyo kalipay.

Gindaog ni Jesus ang Kalibutan

25 “Ginasugid ko ini nga mga butang sa inyo paagi sa mga paanggid. Pero magaabot ang tion nga indi na ako maggamit sang mga paanggid, kundi ideretso ko na nga isugid sa inyo ang parte sa Amay. 26 Kon mag-abot na ina nga adlaw, kamo mismo ang magapangayo sa Amay sa akon ngalan. Indi na kinahanglan nga ako pa ang magapangayo sa Amay para sa inyo. 27 Kay ang Amay mismo nagahigugma sa inyo tungod kay nagahigugma kamo sa akon, kag nagapati nga ako halin sa Dios. 28 Halin ako sa Amay kag nagkadto ako diri sa kalibutan. Pero karon magahalin na ako sa sini nga kalibutan kag magabalik sa Amay.”

29 Nagsiling dayon ang iya mga sumulunod, “Karon maathag na ang imo ginahambal kay wala ka na nagagamit sang mga paanggid. 30 Karon sigurado na kami nga nahibaluan mo ang tanan nga butang, kay bisan gani nga wala kami nagapamangkot sa imo nahibaluan mo na nga daan ang amon mga ginahunahuna. Gani nagapati kami nga ikaw halin gid man sa Dios.” 31 Nagsabat si Jesus sa ila, “Ti, nagatuo na kamo subong sa akon? 32 Pero magaabot ang tion kag nag-abot na gani subong nga magabululag kamo kag magapalauli, kag bayaan ninyo ako nga nagaisahanon lang. Pero bisan bayaan ninyo ako may kaupod gihapon ako tungod kay kaupod ko ang Amay. 33 Ginasugid ko ini nga mga butang sa inyo para may kalinong kamo tungod sa inyo pagtuo sa akon. Paantuson kamo sang mga tawo sang kalibutan, pero indi kamo magkahadlok tungod kay gindaog ko na sila.”

17

Nagpangamuyo si Jesus Para sa Iya mga Sumulunod

1 Pagkahambal sadto ni Jesus, nagtangla siya sa langit kag nagsiling, “Amay, nag-abot na ang tion. Padunggi ang imo Anak para padunggan ka man sang imo Anak. 2 Kay ginhatagan mo ako sing awtoridad nga maggahom sa tanan nga tawo, para mahatagan ko sang kabuhi nga wala sing katapusan ang tanan nga tawo nga imo ginhatag sa akon. 3 Kag amo ini ang kabuhi nga wala sing katapusan: nga ang mga tawo magkilala sa imo nga amo lamang ang matuod nga Dios kag magkilala man sa akon nga imo pinadala nga hari. 4 Ginpadunggan ko ikaw diri sa kalibutan tungod kay natapos ko na ang imo ginpahimo sa akon. 5 Gani karon Amay, padunggi ako dira sa imo presensya. Ihatag sa akon ang dungog nga akon man anay sang dira pa ako sa imo sa wala mo pa matuga ang kalibutan.

6 “Ginpakilala ko ikaw sa mga tawo nga imo ginpili sa kalibutan kag ginhatag sa akon. Imo sila anay kag ginhatag mo sila sa akon, kag gintuman nila ang imo mga sugo. 7 Karon nahibaluan na nila nga ang tanan nga imo ginhatag sa akon sa imo naghalin. 8 Kon ano ang imo gintudlo sa akon amo man ang akon gintudlo sa ila, kag ginbaton nila ini. Kag nahibaluan nila nga matuod gid man nga sa imo ako naghalin. Kag nagapati sila nga ikaw ang nagpadala sa akon.

9 “Nagapangamuyo ako para sa ila. Ini nga pangamuyo indi para sa mga tawo sang kalibutan, kundi para sa mga tawo nga imo ginhatag sa akon, tungod kay ini sila imo. 10 Ang tanan nga tawo nga akon, imo, kag ang tanan nga imo, akon man. Kag ginapadunggan nila ako. 11 Karon mabalik na ako sa imo kag indi na ako magtiner sa sini nga kalibutan. Pero sila mabilin pa diri sa kalibutan. O balaan nga Amay, paagi sa imo gahom nga imo ginhatag sa akon bantayi ini nga mga tawo para sila tanan mangin isa pareho nga ikaw kag ako isa. 12 Sang kaupod pa nila ako ginbantayan ko sila paagi sa imo gahom nga ginhatag mo sa akon. Ginbantayan ko sila, kag wala gid sing may nadula sa ila, luwas lang sa tawo nga madula gid man para matuman ang Kasulatan. 13 Karon mabalik na ako dira sa imo. Ini nga mga butang ginasugid ko na nga daan sa ila samtang diri pa ako sa kalibutan para malipay gid sila pareho sa akon. 14 Gintudlo ko sa ila ang imo ginpatudlo sa akon. Gindumtan sila sang mga tawo sang kalibutan. Kay indi na sila iya sang kalibutan, pareho man sa akon nga indi iya sang kalibutan. 15 Wala ako nagapangabay nga kuhaon mo na sila diri sa kalibutan, kundi nga apinan mo sila kontra kay Satanas. 16 Indi sila iya sang kalibutan, pareho man sa akon nga indi iya sang kalibutan. 17 Iseparar sila para mangin imo paagi sa kamatuoran; ang imo pulong amo ang kamatuoran. 18 Ginpadala mo ako diri sa kalibutan, gani ginapadala ko man sila nga magpanudlo sa mga tawo diri sa kalibutan. 19 Tungod sa ila ginahalad ko sa imo ang akon kaugalingon, para mangin imo man sila paagi sa kamatuoran.

20 “Indi lang ang ini nga mga tawo nga nagatuo sa akon ang akon ginapangamuyuan, kundi pati man ang mga tawo nga magatuo sa akon sa ulihi paagi sa mga pagpanudlo sang mga nagatuo sa akon. 21 Ginapangamuyo ko sa imo nga sila tanan mangin isa, pareho man sa aton nga isa lang. Kag kon paano nga ikaw, Amay, ari sa akon kag ako ara sa imo, kabay pa nga sila ari man sa aton para ang mga tawo sang kalibutan magatuo nga ikaw amo ang nagpadala sa akon. 22 Ginhatagan ko sila sing kadungganan nga pareho man sang ginhatag mo sa akon, para mangin isa sila pareho man sa aton nga isa lang. 23 Ako ara sa ila kag ikaw ari sa akon, para mangin isa gid sila, kag sa sini nga paagi mahibaluan sang mga tawo sang kalibutan nga ikaw amo ang nagpadala sa akon. Kag mahibaluan man nila nga ginapalangga mo ang mga tumuluo pareho sang imo pagpalangga sa akon.

24 “Amay, gusto ko nga ang ini nga mga tawo nga imo ginhatag sa akon mangin kaupod ko kon diin ako, para makita man nila ang akon gahom, ang gahom nga imo ginhatag sa akon, tungod kay palangga mo ako bisan sa wala pa matuga ang kalibutan. 25 Matarong nga Amay, ang mga tawo sang kalibutan wala makakilala sa imo. Pero ako nakakilala sa imo, kag ini sila nga akon mga kaupod nakahibalo nga ikaw amo ang nagpadala sa akon. 26 Ginpakilala ko ikaw sa ila, kag ipakilala ko pa gid ikaw para ang imo paghigugma sa akon mangin ara man sa ila, kag para ako man mangin ara sa ila.”

18

Ang Pagdakop kay Jesus

(Mat. 26:47-56; Mar. 14:43-52; Luc. 22:47-53)

1 Pagkatapos pangamuyo ni Jesus, naglakat siya dayon kaupod sang iya mga sumulunod kag nagtabok sila sa Kidron nga ililigan sang tubig. Didto sila nagkadto sa lugar nga sa diin may talamnan sang mga kahoy nga olibo. 2 Kabisado na nga daan ni Judas nga traidor ang ini nga lugar, kay permi didto nagatilipon si Jesus kag ang iya mga sumulunod. 3 Gani nagkadto didto si Judas nga may dala nga Romanhon nga mga soldado pati mga guwardya sa templo nga ginsugo sang mga manugdumala nga mga pari kag sang mga Pariseo. May dala sila nga mga sulo kag mga parol, kag mga armas. 4 Nahibaluan ni Jesus ang tanan nga matabo sa iya, gani ginsugata niya sila kag ginpamangkot, “Sin-o bala ang inyo ginapangita?” 5 Nagsabat sila, “Si Jesus nga taga-Nazaret.” Nagsiling si Jesus sa ila, “Ako si Jesus.”

Si Judas nga traidor didto man nagatindog kaupod sang mga tawo nga nagapangita kay Jesus. 6 Pagsiling ni Jesus nga siya amo ang ila ginapangita, nag-isol sila kag nagkalatumba sa duta. 7 Ginpamangkot liwat sila ni Jesus kon sin-o gid ang ila ginapangita. Nagsiling sila liwat, “Si Jesus nga taga-Nazaret.” 8 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi bala nga ginsilingan ko na kamo nga ako? Gani kon ako gid man ang inyo ginapangita, pabay-i lang ninyo nga maghalin ining akon mga kaupod.” 9 (Ginhambal niya ini para matuman ang iya ginsiling sa Amay, “Wala gid sing may nadula bisan isa sa imo ginhatag sa akon.”*) 10 Karon, si Simon Pedro may dala nga espada. Gin-gabot niya ini kag ginlabo ang ulipon sang pangulo nga pari, kag nautod ang iya tuo nga dulunggan. Ang ngalan sang ulipon amo si Malcus. 11 Nagsiling si Jesus kay Pedro, “Ibalik sa tagob ang imo espada. Nagahunahuna ka bala nga indi ko pag-antuson ang mga ginapaantos sang Amay sa akon?”

Gindala si Jesus kay Anas

12 Gindakop si Jesus sang Romanhon nga mga soldado nga ginpangunahan sang ila kapitan, kag kaupod man sang mga guwardya nga mga Judio. Gin-gapos nila siya 13 kag gindala anay kay Anas nga ugangan ni Caifas. Si Caifas nga ini amo ang pangulo nga pari sadto nga tuig. 14 Siya man ang nagsiling sa kapareho niya nga mga lider sang mga Judio nga mas maayo nga isa lang ka tawo ang mapatay para sa ila nasyon.

Ginpanginwala ni Pedro si Jesus

(Mat. 26:69-70; Mar. 14:55-64; Luc. 22:66-71)

15 Si Simon Pedro kag ang isa pa ka sumulunod nagsunod man didto kay Jesus. Ini nga sumulunod kilala sang pangulo nga pari, gani nakasulod siya sa ugsaran sang pangulo nga pari kaupod ni Jesus. 16 Pero si Pedro nabilin didto sa guwa sa may puwertahan. Karon, ato nga sumulunod nga kilala sang pangulo nga pari nagbalik didto sa guwa kag ginhambalan niya ang babayi nga nagabantay didto sa puwertahan, kag ginpasulod niya si Pedro. 17 Nagsiling ang babayi kay Pedro, “Indi bala nga ikaw isa man sa mga sumulunod sang sina nga tawo?” Nagsabat si Pedro, “Indi ah!”

18 Matugnaw sadto, gani nagdabok sang kalayo ang mga ulipon kag ang mga guwardya kag nagtindog sila sa palibot sang dabok para magpainit-init. Nagtindog man didto si Pedro kag nagpainit-init.

Gin-imbistigar si Jesus sang Pangulo nga Pari

(Mat. 26:59-66; Mar. 14:55-64; Luc. 22:66-71)

19 Karon, ginpamangkot si Jesus sang pangulo nga pari parte sa iya mga sumulunod kag sa iya ginapanudlo. 20 Nagsabat si Jesus, “Indi sa sekreto ang akon ginatudlo sa mga tawo. Kay nagpanudlo ako mismo sa mga simbahan kag sa templo nga sa diin nagatilipon ang tanan nga Judio. Wala ako sing may gintudlo sa sekreto. 21 Ti ngaa ako ang inyo ginapamangkot? Pamangkuta ninyo ang mga tawo nga nakabati sa akon, kay nahibaluan nila kon ano ang akon gintudlo sa ila.” 22 Pagkahambal sadto ni Jesus, gintampa siya sang isa sa mga guwardya nga nagatindog malapit sa iya. Kag siling niya, “Amo bala ina ang panabat mo sa pangulo nga pari?” 23 Nagsiling si Jesus sa iya, “Kon ang sabat ko malain, magsiling ka kon diin sadto ang malain. Pero kon husto ang akon ginsiling, ti ngaa gintampa mo ako?”

24 Karon, si Jesus nga nagapos pa ginpadala dayon ni Anas kay Caifas nga pangulo nga pari.

Ginpanginwala Liwat ni Pedro si Jesus

(Mat. 26:71-75; Mar. 14:69-72; Luc. 22:58-62)

25 Samtang nagatindog pa si Simon Pedro nga nagapainit-init malapit sa kalayo, ginpamangkot siya sang mga tawo, “Indi bala nga ikaw isa man sa mga sumulunod sang sina nga tawo?” Nagpanginwala liwat si Pedro kag nagsiling, “Indi ah!” 26 Karon, ang isa didto sa mga ulipon sang pangulo nga pari paryente sang tawo nga ang iya dulunggan gintigbas ni Pedro. Nagsiling siya, “Indi bala nga ikaw atong nakita ko nga kaupod niya didto sa talamnan sang mga kahoy nga olibo?” 27 Pero nagpanginwala liwat si Pedro. Kag dayon nagpamalo ang manok.

Gindala si Jesus kay Pilato

28 Halin kay Caifas gindala nila si Jesus didto sa palasyo sang Gobernador. Kaagahon na sadto. Wala nagsulod ang mga Judio sa palasyo tungod kay suno sa ila mga pagsulundan, nga kon magsulod sila sa balay sang indi Judio, indi na sila pagtugutan nga magkaon sang panyapon nga para sa Piesta sang Paglabay sang Anghel. 29 Gani si Gobernador Pilato† amo ang nagguwa didto sa ila kag nagpamangkot kon ano ang ila akusasyon kontra kay Jesus. 30 Nagsabat sila, “Kon wala siya sing may nahimo nga malain wala namon siya kuntani gindala diri sa imo.” 31 Nagsiling si Pilato sa ila, “Dal-a ninyo siya kag kamo ang maghukom sa iya suno sa inyo kasuguan.” Nagsabat ang mga Judio, “Pero wala kami ginatugutan nga magsentensya sing kamatayon sa tawo.” 32 (Natabo ini para matuman ang ginsiling ni Jesus kon ano nga klase sang kamatayon ang iya pagaagyan.) 33 Gani nagsulod liwat si Pilato sa palasyo kag gintawag si Jesus kag ginpamangkot, “Ikaw bala ang hari sang mga Judio?” 34 Nagsabat si Jesus, “Imo gid bala ina nga pamangkot, ukon ginsugiran ka lang sang iban parte sa akon?” 35 Nagsiling si Pilato, “Ano ang dumdom mo sa akon, Judio? Ang imo mga kasimanwa kag ang ila manugdumala nga mga pari amo ang nagdala sa imo diri sa akon. Ano gid bala ang nahimo mo?” 36 Ginsabat siya ni Jesus, “Ang akon ginharian wala diri sa sining kalibutan. Kon ang akon ginharian diri sa sining kalibutan, kuntani nagpakig-away ang akon mga alagad para indi ako madakop sang mga Judio. Pero sa pagkamatuod, ang akon ginharian wala diri sa sining kalibutan.” 37 Gani nagsiling si Pilato sa iya, “Kon amo, hari gali ikaw!” Ginsabat siya ni Jesus, “Husto ang imo ginsiling nga hari ako. Kag ang kabangdanan nga nagkadto ako diri sa kalibutan kag nagpakatawo, para isugid ko sa mga tawo ang kamatuoran. Kag ang tanan nga gusto makahibalo sang kamatuoran nagapamati sa akon.” 38 Nagpamangkot dayon si Pilato, “Ti ano bala ang kamatuoran?”

Ginsentensyahan si Jesus nga Patyon

(Mat. 27:15-31; Mar. 15:6-20; Luc. 23:13-25)

Pagkahambal sadto ni Pilato, nagguwa siya liwat didto sa mga Judio kag nagsiling sa ila, “Wala ako sing may nakita nga sala sa sini nga tawo. 39 Indi bala nga kinabatasan ninyo nga kada Piesta sang Paglabay sang Anghel nagapangayo kamo sa akon sang isa ka priso nga akon buy-an? Gani gusto bala ninyo nga buy-an ko ang hari sang mga Judio?” 40 Nagsabat ang mga tawo nga nagasinggit, “Indi siya, kundi si Barabas!” (Si Barabas nga ini isa ka tulisan.‡)

19

1 Gani ginpakuha ni Pilato si Jesus kag ginpalatigo niya siya. 2 Pagkatapos naghimo dayon ang mga soldado sing korokorona nga tunukon kag ginbutang sa ulo ni Jesus. Ginpasuksukan man nila siya sing kapa nga granate, 3 kag isa-isa sila nga nagpalapit sa iya nga nagasiling, “Mabuhay ang Hari sang mga Judio.” Kag gintampa nila siya dayon. 4 Nagguwa liwat si Pilato didto sa mga tawo kag nagsiling, “Tan-awa, kay paguwaon ko siya diri liwat sa inyo para ipakita sa inyo nga wala gid ako sing may nakita nga sala sa iya.” 5 Gani nagguwa si Jesus nga may korokorona nga tunukon kag may kapa nga granate. Nagsiling dayon si Pilato sa ila, “Tan-awa ninyo siya!” 6 Pagkakita sa iya sang manugdumala nga mga pari kag sang mga guwardya, nagsinggit sila, “Ilansang siya sa krus! Ilansang siya sa krus!” Nagsiling si Pilato sa ila, “Bahala kamo, kuhaa ninyo siya kag kamo ang maglansang sa iya sa krus, kay para sa akon wala gid ako sing may nakita nga sala sa iya.” 7 Nagsabat ang mga Judio, “May kasuguan kami, kag suno sa amon kasuguan, ini nga tawo dapat nga patyon, kay nagasiling siya nga Anak kuno siya sang Dios.”

8 Pagkabati sadto ni Pilato, hinadlukan pa gid siya tapat. 9 Gani gindala niya liwat si Jesus sa sulod sang palasyo kag ginpamangkot kon taga-diin gid siya. Pero wala nagsabat si Jesus. 10 Gani nagsiling si Pilato sa iya, “Ngaa indi ka magsabat sa akon? Wala ka bala kahibalo nga may awtoridad ako sa paghilway sa imo ukon sa pagpalansang sa imo sa krus?” 11 Ginsabat siya ni Jesus, “Wala ka gid sing may mahimo sa akon kon wala ka paghatagi sang Dios sang awtoridad. Gani mas dako pa ang sala sang tawo nga nagtugyan sa akon diri sa imo.” 12 Pagkabati sadto ni Pilato nagpangita pa gid siya sing paagi nga mabuy-an si Jesus. Ugaling nagsinggit ang mga Judio, “Kon buy-an mo siya, indi ka abyan sang Emperador. Kay ang bisan sin-o nga nagapakahari kaaway sang Emperador.” 13 Pagkabati sadto ni Pilato, gindala niya si Jesus sa guwa kag nagpungko siya sa hukmanan, didto sa lugar nga ginatawag, “Ang Plataporma nga Bato,” (kon sa Hebreo nga lingguahe, “Gabbata”).

14 Mga alas dose gid sadto sang udto kag bisperas* sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. Nagsiling si Pilato sa mga Judio, “Ari na ang inyo hari.” 15 Nagsinggit sila dayon, “Patya siya! Patya siya! Ilansang siya sa krus!” Gani nagpamangkot si Pilato sa ila, “Gusto bala ninyo nga ipalansang ko sa krus ang inyo hari?” Nagsabat ang manugdumala nga mga pari, “Wala na kami sing iban pa nga hari kundi ang Emperador lang!” 16 Gani gintugyan ni Pilato sa ila si Jesus para ilansang sa krus.

Ginlansang si Jesus sa Krus

(Mat. 27:32-44; Mar. 15:21-32; Luc. 23:26-43)

Gani gindala si Jesus sang mga soldado 17 kag nagguwa sila sa siyudad. Ginpapas-an nila kay Jesus ang iya krus pakadto sa lugar nga ginatawag, “Lugar sang Bagol,”† (kon sa Hebreo ginatawag nga “Golgota”). 18 Didto nila siya ginlansang sa krus. May duha man ka tawo nga ila gindungan lansang sa iya; ang isa sa wala kag ang isa sa tuo, kag si Jesus sa tunga nila. 19 Nagpasulat si Pilato sang isa ka karatula kag ginpabutang niya ini sa krus ni Jesus. Amo ini ang nakasulat:

si jesus nga taga-nazaret, ang hari sang mga judio.

20 Nasulat ini sa mga lingguahe nga Hebreo, Latin kag Griego, kag madamo nga Judio ang nakabasa sini, tungod kay ang lugar nga ginlansangan kay Jesus malapit lang sa siyudad. 21 Nagsiling ang manugdumala nga mga pari sang mga Judio kay Pilato, “Kuntani indi ‘Ang Hari sang mga Judio’ ang imo ginpasulat, kundi ‘Ini nga tawo nagasiling nga siya kuno amo ang Hari sang mga Judio.’ ” 22 Nagsabat si Pilato, “Kon ano ang akon ginpasulat indi na ninyo pagliwaton.” 23 Sang nalansang na sang mga soldado si Jesus sa krus, ginkuha nila ang iya bayo kag ginpartida sa apat ka parte, kada soldado isa ka parte. Ginkuha man nila ang iya pangsulod nga bayo nga hinabol nga wala sing tinahian. 24 Nagsiling ang mga soldado sa isa kag isa, “Indi ta lang ini pagpartidahon, kundi gabot-gabutan ta kon sin-o ang makakuha sini.” Ini natabo para matuman ang ginasiling sang Kasulatan:

“Ginpartida nila ang akon mga bayo

kag gin-gabot-gabutan nila ang akon pangsulod nga bayo.”‡

Kag amo gani ang ginhimo sang mga soldado.

25 Didto malapit sa krus ni Jesus nagatindog ang iya iloy, ang utod sang iya iloy, si Maria nga asawa ni Clopas, kag si Maria nga taga-Magdala. 26 Pagkakita ni Jesus sa iya iloy kag sa iya pinalangga nga sumulunod nga nagatindog didto, nagsiling siya sa iya iloy, “Babayi,§ kabiga siya nga imo anak.” 27 Nagsiling man siya dayon sa iya sumulunod, “Kabiga siya nga imo iloy.” Kag halin sadto, ang iloy ni Jesus didto na nag-estar sa balay sang ato nga sumulunod.

Ang Pagkapatay ni Jesus

28 Nahibaluan ni Jesus nga tapos na ang tanan, kag para matuman ang Kasulatan nagsiling siya, “Ginauhaw ako.” 29 May isa didto ka suludlan nga puno sang maaslom nga bino. Gani gintusmog nila ang espongha sa bino kag gintakod dayon nila sa punta sang sanga sang isopo kag ginduhol sa baba ni Jesus. 30 Sang masupsop niya ang bino, nagsiling siya dayon, “Tapos na!” Dayon nagduko siya kag nabugto ang iya ginhawa.

Ginbuno ang Kilid ni Jesus

31 Bisperas sadto sang piesta. Kag indi gusto sang mga Judio nga ang mga bangkay sang mga tawo nga ginlansang sa krus magpabilin didto sa krus tungod kay ang sunod nga adlaw, Adlaw nga Inugpahuway. Kag importante gid ini nga adlaw para sa mga Judio, kay natuon sa piesta. Gani ginpangabay nila kay Pilato nga kon mahimo pamalion ang mga batiis sang mga tawo nga ginlansang sa krus para madali sila magkalamatay, kag para mapanguha dayon ang ila mga bangkay. 32 Gani nagkadto didto ang mga soldado kag ginpamali nila ang mga batiis sang duha ka tawo nga ginlansang kaupod ni Jesus. 33 Pero pag-abot nila kay Jesus, nakita nila nga patay na siya, gani wala na lang nila pagbalia ang iya mga batiis. 34 Pero ang ginhimo sang isa sa mga soldado, ginbuno niya ang kilid ni Jesus sing bangkaw, kag sa gilayon nag-ilig ang dugo kag tubig. 35 Matuod ini nga mga hitabo tungod kay nakita ko mismo. Gani nahibaluan ko nga ang akon ginsulat nga ini matuod, kag ginsulat ko ini para magtuo man kamo.* 36 Ini natabo para matuman ang nasulat sa Kasulatan nga nagasiling, “Wala gid sing bisan isa ka tul-an nga mabali sa iya.”† 37 Kag may nasulat pa gid sa Kasulatan nga nagasiling, “Tan-awon nila ang tawo nga ila ginbuno.”‡

Ang Paglubong kay Jesus

(Mat. 27:57-61; Mar. 15:42-47; Luc. 23:50-56)

38 Pagkatapos sadto, nagkadto si Jose nga taga-Arimatea kay Pilato kag nagpangabay nga kon mahimo tugutan siya nga kuhaon niya ang bangkay ni Jesus didto sa krus. (Si Jose nga ini isa sa mga sumulunod ni Jesus, pero sa sekreto lang kay nahadlok siya sa mga lider sang mga Judio.) Gintugutan siya ni Pilato, gani ginkuha niya ang bangkay ni Jesus. 39 Nag-upod man sa iya si Nicodemus. (Si Nicodemus nga ini nagkadto anay kay Jesus isa sadto ka gab-i.) May dala siya nga pahamot nga ginmiksla nga mira kag aloe, nga mga 45 ka kilo. 40 Ginkuha nila ang bangkay ni Jesus kag ila ini ginsamburan sang mga tela nga linen upod sang mga pahamot. Kay amo ini ang kinabatasan sang mga Judio kon maglubong sang patay. 41 Didto sa lugar nga sa diin ginlansang si Jesus may katamnan, kag didto may isa ka bag-o nga lulubngan nga gin-guhab sa banglid§ nga wala pa gid malubngi. 42 Kag tungod nga preparasyon sadto sang mga Judio para sa Adlaw nga Inugpahuway, kag tungod kay malapit man lang ato nga lulubngan, didto na lang nila ginlubong si Jesus.

20

Ang Pagkabanhaw ni Jesus

1 Aga pa gid sang adlaw nga Domingo, nagkadto si Maria nga taga-Magdala didto sa lulubngan. Pag-abot niya didto, nakita niya nga ang takop nga bato wala na didto sa puwertahan sang lulubngan. 2 Gani nagdalagan siya pakadto kay Simon Pedro kag sa sumulunod nga palangga ni Jesus. Pag-abot niya sa ila, nagsiling siya, “Ginkuha nila ang Ginoo sa lulubngan, kag wala kami kahibalo kon diin nila siya ginbutang!” 3 Gani nagkadto si Pedro kag ato nga sumulunod didto sa lulubngan. 4 Nagdalagan sila nga duha, pero mas madasig ang isa sang sa kay Pedro. Gani una siya nga nakaabot sa lulubngan. 5 Pag-abot niya didto nagduko siya kag naglingling kag nakita niya ang mga tela nga linen nga ginputos kay Jesus, pero wala siya nagsulod. 6 Dugay-dugay nag-abot man si Simon Pedro, pero nagderetso siya sulod sa lulubngan. Nakita niya ang mga tela 7 kag ang panyo nga ginputos sa ulo ni Jesus. Nakabaruron* ang panyo sa isa ka lugar nga separar sa mga tela. 8-9 Nagsulod man dayon ang sumulunod nga una nag-abot, kag nakita man niya ang mga butang sa sulod. Bisan wala pa sila makaintiendi sang ginasiling sang Kasulatan nga kinahanglan mabanhaw si Jesus, nagpati siya sa sadto nga oras nga nabanhaw si Jesus. 10 Kag nagpuli dayon ang duha ka sumulunod.

Nagpakita si Jesus kay Maria nga taga-Magdala

(Mat. 28:9-10; Mar. 16:9-11)

11 Karon, si Maria nagatindog pa didto sa guwa sang lulubngan nga nagahibi. Samtang nagahibi siya, nagduko siya kag naglingling sa sulod sang lulubngan. 12 Nakita niya nga may duha ka anghel didto sa sulod nga nagabayo sing puti. Didto sila nagapungko sa ginbutangan sang bangkay ni Jesus. Ang isa sa may ulohan dampi kag ang isa sa may tiilan dampi. 13 Ginpamangkot sang mga anghel si Maria, “Ngaa nagahibi ka?” Nagsabat si Maria, “Tungod kay may nagkuha sang bangkay sang akon Ginoo kag wala ako kahibalo kon diin nila ginbutang!” 14 Pagkahambal niya sadto nagbalikid siya dayon kag nakita niya si Jesus nga nagatindog, pero wala niya nakilala nga si Jesus gali ato. 15 Nagpamangkot si Jesus sa iya, “Ngaa nagahibi ka? Sin-o bala ang imo ginapangita?” Ang hunahuna ni Maria nga si Jesus amo ang manug-atipan sang mga tanom didto. Gani nagsiling siya sa iya, “Kon ikaw ang nagkuha sa iya, abi sugiri ako kon diin mo siya ginbutang, kay kuhaon ko siya.” 16 Nagsiling si Jesus sa iya, “Maria!” Nag-atubang si Maria kay Jesus, kag naghambal sa Hebreo nga lingguahe, “Raboni!” (Kon sa aton pa, “Manunudlo.”) 17 Nagsiling si Jesus sa iya, “Indi ka mag-uyat sa akon, kay wala pa ako makasaka pabalik sa Amay. Ang imo himuon, kadtuan mo ang akon mga utod kag sugiran mo sila nga masaka na ako pabalik sa akon Amay kag inyo man Amay, sa akon Dios kag inyo man Dios.” 18 Gani ginkadtuan ni Maria nga taga-Magdala ang mga sumulunod ni Jesus kag ginsugiran niya dayon sila nga nakita niya ang Ginoo. Kag ginsugid man niya sa ila ang ginbilin ni Jesus.

Nagpakita si Jesus sa Iya mga Sumulunod

19 Sang sirom na sadto nga adlaw nga Domingo, nagtilipon sa isa ka balay ang mga sumulunod. Kag tungod sa kahadlok sa mga lider sang mga Judio ginpangtrangkahan nila ang mga puwertahan sang balay nga ila ginatipunan. Nag-abot dayon si Jesus kag nagtindog didto sa tunga nila kag nagsiling, “Kabay pa nga ang kalinong ara sa inyo.” 20 Pagkatapos niya hambal sini, ginpakita niya sa ila ang mga pilas sa iya mga kamot kag sa iya kilid. Kag nalipay gid ang mga sumulunod sang makita nila ang Ginoo. 21 Kag nagsiling liwat si Jesus sa ila, “Kabay pa nga ang kalinong ara sa inyo. Kon paano nga ang Amay nagpadala sa akon, ako magapadala man sa inyo.” 22 Kag ginhuypan niya dayon sila kag nagsiling, “Batuna ninyo ang Espiritu Santo. 23 Kon patawaron ninyo ang mga sala ni bisan sin-o, ina ginpatawad na sang Dios. Pero kon indi ninyo pagpatawaron, ina wala ginpatawad sang Dios.”

Nagduda si Tomas

24 Si Tomas nga ginatawag nga si Kapid, nga isa man sa dose ka apostoles, wala didto sang pag-abot ni Jesus. 25 Gani ginsugiran siya sang iya kaupod nga mga sumulunod nga nakita nila ang Ginoo. Pero nagsiling si Tomas sa ila, “Kon indi ko makita ang agi sang mga lansang sa iya mga kamot, kag kon indi ko matandog ang iya mga pilas, pati na ang pilas sa iya kilid, indi gid ako magpati.”

26 Pagkaligad sang isa ka semana, nagtilipon liwat ang mga sumulunod ni Jesus sa balay nga ila ginatipunan, kag kaupod na nila si Tomas. Gintrangkahan nila ang mga puwertahan sang balay, pero nagsulod liwat si Jesus kag nagtindog didto sa ila tunga. Nagsiling siya sa ila, “Kabay pa nga ang kalinong ara sa inyo.” 27 Dayon nagsiling siya kay Tomas, “Tomas, dali, tan-awa ang akon mga kamot. Tanduga ang mga pilas, pati na ang pilas sa akon kilid. Indi ka na magpangduhaduha, kundi magtuo ka na.” 28 Nagsiling si Tomas kay Jesus, “Ginoo ko kag Dios ko!” 29 Nagsiling dayon si Jesus sa iya, “Ti nagatuo ka na subong kay nakita mo na ako? Pero bulahan ang mga tawo nga nagatuo sa akon bisan wala nila ako makita.”

Ang Katuyuan sang sini nga Libro

30 Madamo pa gid nga mga milagro ang ginpanghimo ni Jesus nga nakita mismo sang iya mga sumulunod nga wala masulat sa sini nga libro. 31 Pero ang mga nasulat diri ginsulat para magtuo kamo nga si Jesus amo ang Cristo, ang Anak sang Dios. Kag kon magtuo kamo sa iya† may kabuhi kamo nga wala sing katapusan.

21

Nagpakita si Jesus sa Pito ka Sumulunod

1 Pagkaligad sang pila ka adlaw, nagpakita liwat si Jesus sa iya mga sumulunod didto sa higad sang Dagat sang Tiberias. Amo ini ang natabo: 2 Nagatilipon sila ni Simon Pedro, si Tomas nga ginatawag nga si Kapid, si Natanael nga taga-Cana nga sakop sang Galilea, ang mga anak ni Zebedee, kag may duha pa gid ka sumulunod ni Jesus. 3 Karon, nagsiling si Simon Pedro sa iya mga kaupod, “Mangisda ako.” Nagsiling man sila, “Maupod kami sa imo.” Gani nagsakay sila sa sakayan kag nagpalawod. Pero sa sadto nga gab-i wala gid sila sing may nakuha. 4 Sang manugbutlak na ang adlaw, nagtindog si Jesus sa baybayon. Pero wala kahibalo ang mga sumulunod nga si Jesus gali ato. 5 Nagsiling si Jesus sa ila, “Mga abyan, may nakuha bala kamo?” Nagsabat sila, “Wala gid.” 6 Nagsiling siya sa ila, “Ihulog ninyo ang inyo pukot sa tuo dampi sang sakayan, kag may makuha kamo.” Gani ginhulog nila didto ang ila pukot. Pagbatak nila indi na sila kadaog tungod sa kadamuon sang isda nga ila nakuha. 7 Nagsiling kay Pedro ang sumulunod nga palangga ni Jesus, “Ang Ginoo gali ato!” Pagkabati sini ni Simon Pedro, ginsuksok niya ang iya bayo nga iya gin-uba kag naglukso sa tubig kag naglangoy pakadto kay Jesus. 8 Ang iban nga mga sumulunod nga didto sa sakayan nagpahigad nga nagabutong sang pukot nga puno sang mga isda, kay ang ila kalayuon sa baybayon mga 50 lang ka dupa. 9 Sang nakatakas na sila, may nakita sila nga nagatumpok nga baga nga may ginasugba nga isda kag may tinapay man. 10 Nagsiling dayon si Jesus sa ila, “Dala kamo diri sang pila ka isda nga inyo nakuha.” 11 Gani nagsaka si Simon Pedro sa sakayan kag ginbutong niya pahigad ang pukot nga puno sang dalagko nga mga isda nga bali 153 ka bilog. Pero bisan pa sa kadamo sang ila nakuha, wala gid magisi ang pukot. 12 Nagsiling si Jesus sa ila, “Dali kamo kag magpamahaw.” Wala gid sing bisan isa sa iya mga sumulunod nga nangisog sa pagpamangkot kon sin-o gid siya, kay nahibaluan nila nga siya amo ang Ginoo. 13 Ginkuha dayon ni Jesus ang tinapay kag ginpanghatag sa ila. Amo man ang iya ginhimo sa isda. 14 Ikatlo na ini ka beses nga nagpakita si Jesus sa iya mga sumulunod halin sang iya pagkabanhaw.

Si Jesus kag si Pedro

15 Pagkatapos nila pamahaw, nagsiling si Jesus kay Simon Pedro, “Simon nga anak ni Juan, ginahigugma mo bala ako labaw pa sa imo mga kaupod nga ini?” Nagsabat si Pedro, “Huo, Ginoo, nahibaluan mo nga ginahigugma ko ikaw.” Nagsiling si Jesus sa iya, “Atipana ang akon mga karnero.” 16 Nagsiling liwat si Jesus sa iya, “Simon nga anak ni Juan, ginahigugma mo bala ako?” Nagsabat siya liwat, “Huo, Ginoo, nahibaluan mo nga ginahigugma ko ikaw.” Nagsiling si Jesus sa iya, “Atipana ang akon mga karnero.” 17 Sa ikatlo ka beses nagsiling si Jesus, “Simon nga anak ni Juan, ano, ginahigugma mo bala ako?” Naglain buot ni Pedro tungod kay katatlo na ka beses nga ginpamangkot siya ni Jesus kon ginahigugma bala niya siya. Gani nagsiling si Pedro sa iya, “Ginoo, nahibaluan mo ang tanan, kag nahibaluan mo nga ginahigugma ko ikaw.” Nagsiling si Jesus sa iya, “Atipana ang akon mga karnero. 18 Sa pagkamatuod, sang bataon ka pa, ikaw mismo ang nagasuksok sang imo paha kag nagakadto sa kon diin ang imo gusto. Pero kon tigulang ka na gani, padupahon ka lang kag iban na ang magapasuksok sang paha sa imo, kag dal-on ka dayon sa lugar nga indi mo gusto kadtuan.” 19 (Ginhambal ini ni Jesus para ipahibalo sa ila kon ano nga klase sang kamatayon ang maagyan ni Pedro, kag paagi sadto nga kamatayon madayaw niya ang Dios.) Dayon nagsiling si Jesus kay Pedro, “Sunod ka sa akon.”

Ang Palangga nga Sumulunod ni Jesus

20 Pagbalikid ni Pedro nakita niya nga nagasunod sa ila ang palangga nga sumulunod ni Jesus. (Siya amo ang malapit gid kay Jesus sang nagapanyapon sila, kag amo ang nagpamangkot sa Ginoo kon sin-o ang magatraidor sa iya.*) 21 Pagkakita ni Pedro sa iya, nagsiling siya kay Jesus, “Ti paano siya ya Ginoo?” 22 Nagsiling si Jesus sa iya, “Kon gusto ko abi nga indi siya mapatay hasta sa akon pagbalik diri sa kalibutan, ti, ano ang labot mo? Basta ikaw ya magsunod sa akon.” 23 Gani naglapnag ang balita sa mga kauturan nga ang ato nga sumulunod indi mapatay. Pero wala nagsiling si Jesus nga indi siya mapatay, kundi ang iya ginsiling, “Kon gusto ko abi nga indi siya mapatay hasta sa akon pagbalik, ti, ano ang labot mo?” 24 Siya amo ang sumulunod nga nagapamatuod nga matuod ang nasulat diri, kag siya mismo ang nagsulat sini. Kag nahibaluan ta nga ang iya ginasugid matuod. 25 Madamo pa gid ang mga ginpanghimo ni Jesus nga kon isa-isahon sulat, siguro indi mag-igo sa bilog nga kalibutan ang tanan nga libro nga sulatan.

* 1:1 Sang una pa nga daan: ukon, Sang wala pa matuga ang kalibutan

† 1:5 kadulom: buot silingon, kalibutan nga nadulman tungod sang sala

‡ 1:5 wala nadaog sang kadulom: ukon, wala naintiendihan sang mga ara sa kadulom

§ 1:10 mga tawo sang kalibutan: buot silingon, mga tawo nga nagasunod sa malain nga pagginawi kag prinsipyo sang kalibutan

* 1:12 sa iya: sa literal, sa iya ngalan

† 1:12 kinamatarong ukon, katungod

‡ 1:18 nga kaupod permi sang Amay: ukon, nga ginahigugma sang Amay; sa literal, nga ara sa dughan sang Amay

§ 1:23 Isa. 40:3

* 1:24 Ukon, Ang iban sa mga ginsugo nga mga tawo nga magkadto kay Juan mga Pariseo.

† 1:27 indi gani ako takos nga mangin iya ulipon: sa literal, indi gani ako takos sa paghubad sang iya sandalyas

‡ 1:36 Karnero sang Dios: buot silingon, si Jesus pareho sang karnero nga ihalad para sa kapatawaran sang sala sang mga tawo.

§ 1:42 Pedro: ang buot silingon “bato”

* 1:44 Betsaida: isa ka lugar sa probinsya sang Galilea.

† 1:47 wala gid nagadaya: ukon, wala gid nagabutig

‡ 1:51 Gen. 28:12

* 2:4 Babayi: Indi klaro kon ngaa gintawag ni Jesus ang iya iloy nga “Babayi,” pero wala ini siguro nagakahulugan nga wala niya ginatahod ang iya iloy.

† 2:17 Sal. 69:9

‡ 2:23 sa iya: sa literal, sa iya ngalan

* 3:2 Rabbi: buot silingon, manunudlo

† 3:3 masakop sa paghari sang Dios: sa literal, makakita sang ginharian sang Dios

‡ 3:3 matawo liwat: ukon, matawo halin sa ibabaw

§ 3:14 Sa Num. 21:8-9, ginhimo ni Moises ang man-og nga saway kag ginhigot ini sa kahoy nga malaba kag ginbandira. Ang bisan sin-o nga ginkagat sang man-og magaayo kon magtulok sining man-og nga saway.

* 3:16 mawala: sa English, perish, be destroyed

† 3:18 sa bugtong nga Anak sang Dios: sa literal, sa ngalan sang bugtong nga Anak sang Dios

‡ 3:19 bilang suga para maghatag sing kasanag sa mga hunahuna sang mga tawo.

§ 3:25 bautiso: ukon, ritual sang pagpanghugas

* 4:9 Sadto anay ang mga Judio kag ang mga Samariahanon wala nagasapakay, labi na gid ang lalaki sa babayi.

† 4:35 ang madamo…alanihon na: sa literal, mga uma nga maputi na nga alanihon

* 5:2 Betesda: sa iban nga mga kopya sang Griego, Betzata; sa iban pa gid nga mga kopya, Betsaida

† 5:4 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 5:25 Sa panulok sang Dios ang tanan nga tawo patay na tungod sang ila mga sala.

§ 5:25 pulong: sa literal, tingog

* 6:5 pagkaon: sa literal, tinapay. Amo man sa bersikulo 7. Tan-awa ang footnote sa bersikulo 9.

† 6:9 tinapay: Ang tinapay sa ila nga kultura amo ang pinakapagkaon nila pareho sang kan-on sa aton nga kultura.

‡ 6:31 Exo. 16:4; Neh. 9:15; Sal. 78:24

§ 6:35 tinapay: ukon, pagkaon

* 6:36 bisan nakita na ninyo…ginhimo: sa iban nga mga teksto, bisan nakita na ninyo ako

† 6:45 Isa. 54:13

‡ 6:55 matuod nga tinapay kag matuod nga ilimnon nga nagahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan.

§ 6:70 yawa: buot silingon, gin-usar sang yawa

* 6:71 Simon Iscariote: Indi apelyido ni Simon ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Simon nga taga-Keriot.

* 7:15 Wala gani siya nakaeskwela: siguro ang buot silingon, wala siya nakaeskwela para mangin isa ka manunudlo.

† 7:23 Suno sa Kasuguan ni Moises, dapat tulion sang mga Judio ang ila mga bata sa ikawalo nga adlaw halin sang ila pagkatawo. Ginatuli nila sila bisan pa nga ang ikawalo nga adlaw nagtupa sa Adlaw nga Inugpahuway.

‡ 7:30 ang iya tion: buot silingon, ang kabubut-on sang Dios

§ 7:53 Ang mga daan kag masaligan nga mga kopya sang orihinal nga teksto wala sang Juan 7:53–8:11. May pila ka kopya nga may ara sang sini nga mga bersikulo, ukon parte lang sang sini nga mga bersikulo, pagkatapos sang Juan 7:36, Juan 21:25, Luc. 21:38 ukon Luc. 24:53.

* 8:22 sila: sa literal, ang mga Judio

† 8:28 ibayaw: buot silingon, ilansang sa krus

‡ 8:41 Indi kami mga anak sa guwa: buot silingon, Indi si Satanas ang amon amay

§ 8:48 Samariahanon: Ini sila ginapakanubo sang mga Judio ang mga Samariahanon. Mga makasasala sila sa ila panulok.

* 8:59 nagpanago: ukon, gintago

* 9:11 lunang: sa iban nga Bisaya, lutak

* 10:7 mga karnero nga amo ang mga tawo nga nagasunod kay Cristo.

† 10:34 Sal. 82:6

* 11:10 Ginhambal ni Jesus ini nga paanggid para ipahibalo sa ila nga wala pa sing may malain nga matabo sa ila didto sa Judea.

† 11:54 nagsagad: sa iban nga Bisaya, nagsagay ukon naghagad

* 12:4 Judas Iscariote: Indi apelyido ni Judas ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Judas nga taga-Keriot.

† 12:4 magatraidor sa iya: buot silingon, magatugyan sa iya sa iya mga kaaway

‡ 12:7 Ipatago…lubong: ukon, Ginbubo niya ini para ipreparar ako sa adlaw nga ilubong ako.

§ 12:13 ang iya pinadala: sa literal, ang nagakari sa ngalan sang Ginoo

* 12:13 Sal. 118:26

† 12:15 mga pumuluyo sang Zion: sa Griego, anak nga babayi sang Zion

‡ 12:15 Zac. 9:9

§ 12:24 Ang buot silingon ni Jesus nga siya pareho sina, tungod kay kon mapatay na siya, madamo ang mahatagan sing bag-o nga kabuhi.

* 12:36 para masanagan ang inyo hunahuna: sa literal, para mangin mga anak kamo sang kasanag

† 12:38 Isa. 53:1

‡ 12:40 Isa. 6:10

* 13:2 Simon Iscariote: Indi apelyido ni Simon ang “Iscariote.” Siguro ang buot silingon, Simon nga taga-Keriot.

† 13:18 Sal. 41:9

* 14:13-14 sa akon ngalan: siguro ang buot silingon, tungod nga kamo ara sa akon.

† 14:19 tungod kay ako nagakabuhi, kamo magakabuhi man: buot silingon, tungod kay ako may kabuhi nga wala sing katapusan, kamo may kabuhi man nga wala sing katapusan.

‡ 14:20 sina nga adlaw: buot silingon, ang iya pagkabanhaw

§ 14:26 nga magbulos sa akon: sa literal, sa akon ngalan

* 15:4 makapamunga: buot silingon, makahimo sang maayo nga mga binuhatan

† 15:16 sa akon ngalan: siguro ang buot silingon, tungod nga kamo ara sa akon.

‡ 15:20 Juan 13:16

§ 15:25 Sal. 35:19; 69:4

* 16:23 sa akon ngalan: buot silingon, tungod nga kamo ara sa akon.

* 18:9 Juan 6:39

† 18:29 Pilato: Ang Romanhon nga gobernador sang Judea, Samaria, kag Idumea.

‡ 18:40 tulisan: ukon​kag rebelde sa gobyerno

* 19:14 bisperas: sa iban nga Bisaya, disperas

† 19:17 Lugar sang Bagol: siguro tungod nga ang lugar daw dagway sang bagol ukon tungod nga madamo ang ginpamatay didto.

‡ 19:24 Sal. 22:18

§ 19:26 Babayi: Indi klaro kon ngaa gintawag ni Jesus ang iya iloy nga “Babayi,” pero wala ini siguro nagakahulugan nga wala niya ginatahod ang iya iloy.

* 19:35 sa literal, Kag ang nakakita sini nagpamatuod, kag ang iya pamatuod matuod, kag nakahibalo siya nga nagasiling siya sing matuod, para makatuo man kamo. Nagapati ang kalabanan sang mga eksperto sa Biblia nga si Juan nga nagsulat sini nga libro nagatumod sa iya kaugalingon sa sini nga bersikulo.

† 19:36 Exo. 12:46; Num. 9:12; Sal. 34:20

‡ 19:37 Zac. 12:10

§ 19:41 lulubngan nga gin-guhab sa banglid: sa English, tomb

* 20:7 Nakabaruron: ukon, Napiud

† 20:31 sa iya: sa literal, sa iya ngalan

* 21:20 magatraidor sa iya: buot silingon, magatugyan sa iya sa iya mga kaaway

Binuhatan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Binuhatan

sang mga Apostoles

1

1 Hinigugma ko nga Teofilus:

Sa akon una nga libro ginsulat ko ang tanan nga ginpanghimo kag ginpanudlo ni Jesus halin sang pagsugod niya sang iya buluhaton 2-3 hasta sa tion nga gindala siya pa-langit. Sa tapos siya napatay kag nabanhaw, makapila siya nagpakita sa nagkalain-lain nga paagi sa iya mga apostoles sa pagpamatuod nga nabanhaw siya. Sa sulod sang 40 ka adlaw nagpakita siya sa ila kag gintudluan niya sila parte sa paghari sang Dios. Kag sa wala pa siya makapa-langit, may mga sugo siya nga ginbilin sa iya ginpili nga mga apostoles. Ato nga mga sugo ginhatag niya paagi sa gahom sang Espiritu Santo. 4 Isa sadto ka tion, samtang nagakaon si Jesus kaupod nila, nagsiling siya, “Indi kamo anay maghalin sa Jerusalem. Hulaton ninyo ang Espiritu Santo nga ginpromisa sang Amay. Ginsugid ko na ini sa inyo sang una. 5 Nagpangbautiso si Juan sa tubig, pero sa pila ka adlaw pagabautisohan kamo sa Espiritu Santo.”

Ang Pagsaka ni Jesus pa-Langit

6 Isa ka tion, samtang nagatilipon sila, ginpamangkot nila si Jesus, “Ginoo, amo na bala ini ang tion nga patindugon mo liwat ang ginharian sang Israel?”* 7 Nagsabat si Jesus, “Wala kamo ginatuguti sang Amay nga mahibaluan ninyo kon san-o matabo ang mga butang nga iya gintalana.† 8 Pero pag-abot sang Espiritu Santo sa inyo, hatagan niya kamo sing gahom. Dayon isugid ninyo ang mga butang parte sa akon, halin diri sa Jerusalem hasta sa bilog nga Judea kag Samaria, kag hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.” 9 Pagkatapos niya hambal sini, gindala siya pa-langit. Kag sang nagatulok sila sa iya nga nagapaibabaw, ginlikupan siya sang panganod kag dayon nadula siya sa ila panulok.

10 Samtang sige ang ila tan-aw sa langit, may duha ka lalaki nga nagabayo sang puti nga hinali lang nga nagtindog malapit sa ila 11 kag nagsiling, “Kamo nga mga taga-Galilea, ngaa nagatindog pa kamo diri nga nagatangla sa langit? Ining Jesus nga inyo nakita nga gindala paibabaw magabalik diri sa kalibutan. Kag kon paano siya nagpaibabaw, sa amo man sina nga paagi ang iya pagbalik.”

Nagpili ang mga Apostoles Kon Sin-o ang Ibulos kay Judas

12 Pagkatapos sadto, nagbalik ang mga apostoles sa Jerusalem halin sa Bukid sang mga Olibo. Ini nga bukid mga isa ka kilometro ang kalayuon halin sa siyudad sang Jerusalem. 13 Pag-abot nila sa Jerusalem, nagsaka sila sa ibabaw nga kuwarto sang balay nga ila ginadayunan. Sila amo sanday Pedro, Juan, Santiago, Andres, Felipe, Tomas, Bartolome, Mateo, Santiago nga anak ni Alfeus, Simon (nga sang una rebelde sa gobyerno sang Roma), kag si Judas nga anak ni Santiago. 14 Ini sila permi nagatipon para magpangamuyo. Kaupod man nila ang pila ka babayi pati si Maria nga iloy ni Jesus, kag ang mga utod nga lalaki ni Jesus.

15 Sang nagligad ang pila ka adlaw, nagtipon ang mga 120 ka tumuluo. Nagtindog si Pedro kag naghambal, 16 “Mga kauturan, kinahanglan matuman ang ginsiling sang Kasulatan nga ginpropesiya sang Espiritu Santo sang una paagi kay David. Ini parte kay Judas nga amo ang naggiya sa mga nagdakop kay Jesus. 17 Kaupod siya namon nga mga apostoles nga ginpili ni Jesus, kag parte siya sang amon buluhaton.”

18 (Pero nagbakal si Judas sang duta halin sa kuwarta nga iya nabaton sa malain nga buhat, kag didto nahulog siya nga una ang ulo. Nabusdik ang iya tiyan kag nagwagay ang iya tinai. 19 Nahibaluan ini sang tanan nga tawo sa Jerusalem, gani gintawag nila ato nga lugar Akeldama, nga kon sayuron, “Duta sang Dugo.”‡) 20 Nagsiling pa gid si Pedro, “Nasulat sa Libro sang Salmo,

“ ‘Pabay-i na lang ang iya ginaestaran,

kag dapat wala na sing may mag-estar didto.’§

Kag nasulat man,

“ ‘Ihatag na lang sa iban ang iya katungdanan.’*

21 “Gani kinahanglan nga magpili kita sang isa ka tawo nga ibulos kay Judas. Dapat isa siya sang mga kaupod ta sa bilog nga tion nga nagkabuhi diri si Ginoong Jesus, 22 halin sang pagpangbautiso ni Juan hasta sang gindala si Jesus pa-langit. Ang mapilian sa ila magabulig sa aton sa pagpamatuod nga nabanhaw si Jesus.” 23 Gani duha ka lalaki ang ila ginpilian: si Matias kag si Jose nga ginatawag Barsabas (ukon Justus). 24 Kag antes sila magpili, nagpangamuyo sila, “Ginoo, ikaw ang nakahibalo sang tagipusuon sang tanan nga tawo. Gani ipahayag sa amon kon sin-o sa duha nga ini ang imo ginpili 25 nga mangin apostol sa pagbulos kay Judas. Kay ginbayaan ni Judas ang iya obra bilang isa ka apostol, kag nagkadto siya sa lugar nga bagay sa iya.” 26 Pagkatapos nila pangamuyo, naggabot-gabot sila. Kag ang napilian amo si Matias. Gani si Matias amo ang gindugang sa onse ka apostoles.

2

Ang Pag-abot sang Espiritu Santo

1 Pag-abot sang adlaw sang piesta nga ginatawag Pentecostes, nagtipon ang tanan nga tumuluo sa isa ka balay. 2 Sang nagatipon sila, hinali lang nga may naghagunos nga halin sa langit pareho sang mabaskog nga hangin, kag puro na lang hagunos ang ila nabatian sa sulod sang balay nga ila ginatipunan. 3 Dayon may nakita sila nga mga dabdab sang kalayo nga daw sa mga dila nga naglalapta kag nagtungtong sa kada isa sa ila. 4 Napun-an sila tanan sang Espiritu Santo, kag naghambal sila dayon sang nagkalain-lain nga lingguahe nga wala nila natun-i. Ang Espiritu Santo amo ang nagpahambal sina sa ila.

5 Sa amo man nga tion, didto sa Jerusalem, may mga Judio nga diosnon nga naghalin sa nagkalain-lain nga nasyon sa bilog nga kalibutan. 6 Pagkabati nila sang hagunos nga ato, nagdali-dali sila kadto sa ginatipunan sang mga tumuluo. Natingala gid sila tungod nga ang kada isa sa ila nakabati nga ang iya lingguahe ginahambal sang mga tumuluo. 7 Siling nila, “Ano ini? Pulos sila mga taga-Galilea! 8 Ngaa nga makahambal sila sa aton kaugalingon nga lingguahe? 9 Ang iban sa aton taga-Partia. May mga taga-Media, kag ang iban taga-Elam. May mga taga-Mesopotamia, Judea, kag Capadocia. May diri man nga taga-Pontus kag Asia. 10 Ang iban mga taga-Frigia, taga-Pamfilia, taga-Egypt, kag ang iban halin sa mga lugar nga sakop sang Libya nga malapit sa Cyrene. May mga taga-Roma, 11 mga Judio, kag mga indi Judio nga naconvert sa relihiyon sang mga Judio. Kag ang iban halin sa Crete kag Arabia. Pero mabatian ta sila nga nagahambal sa aton nga mga lingguahe parte sa makatilingala nga mga hinimuan sang Dios!” 12 Natingala gid ang tanan nga tawo didto. Kag tungod nga indi nila maintiendihan kon ano ang nagakatabo nagpinamangkutanay na lang sila sa isa kag isa. Nagsiling sila, “Ano bala ini?” 13 Pero ang iban nagyaguta sa mga tumuluo. Siling nila, “Hubog ini nga mga tawo sang bino!”

Ang Wali ni Pedro

14 Gani nagtindog si Pedro upod sa onse ka apostoles, kag sa mabaskog nga tingog naghambal siya sa mga tawo, “Mga kasimanwa ko nga mga Judio, kag kamo tanan nga nagaestar sa Jerusalem, pamatii ninyo ako, kay isugid ko kon ano ang kahulugan sang sini nga mga butang. 15 Sala ang inyo hunahuna nga hubog ang ini nga mga tawo, kay alas nuwebe pa lang gani ini sang aga. 16 Amo ini ang ginpropesiya ni Propeta Joel sang una:

17 “ ‘Nagasiling ang Dios, “Sa katapusan nga mga inadlaw

ihatag ko ang akon Espiritu sa tanan nga klase sang tawo.

Ang inyo mga anak nga lalaki kag babayi

magasugid sang akon mga mensahi.

Ang inyo pamatan-on nga mga lalaki makakita sang mga palanan-awon.

Ang inyo tigulang nga mga lalaki padamguhon ko.

18 Matuod nga sa sina nga mga inadlaw

ihatag ko ang akon Espiritu

sa akon mga ulipon nga lalaki kag babayi,

kag isugid nila ang akon mga mensahi.

19 Magapakita ako sang mga makatilingala

nga mga butang sa langit kag sa duta:

may makita nga dugo, kalayo, kag madamol nga aso.

20 Magadulom ang adlaw, kag ang bulan magapula pareho sang dugo.

Ini matabo sa wala pa mag-abot

ang makatilingala gid nga adlaw sang paghukom sang Ginoo.

21 Pero ang bisan sin-o nga magdangop

sa Ginoo maluwas.” ’ ”*

22 Nagpadayon si Pedro sa paghambal, “Mga kasimanwa ko nga mga Israelinhon, pamatii ninyo ako! Si Jesus nga taga-Nazaret ginsugo diri sang Dios, kag ginpamatud-an ini sang Dios paagi sa mga milagro kag makatilingala nga mga butang nga iya ginhimo paagi kay Jesus. Kamo mismo nakahibalo sini kay ini tanan nagkalatabo diri sa inyo. 23 Nahibaluan na nga daan sang Dios nga ini nga Jesus itugyan sa inyo kag amo na ini nga daan ang iya ginplano. Ginpapatay ninyo siya sa mga makasasala nga mga tawo nga naglansang sa iya sa krus. 24 Pero ginbanhaw siya sang Dios kag ginluwas sa gahom sang kamatayon, kay ang matuod, bisan ang kamatayon wala sing gahom sa paghawid sa iya. 25 Naghambal si David parte sa iya,

“ ‘Nahibaluan ko nga permi nagaupod sa akon ang Ginoo.

Kag tungod nga ara siya sa akon tupad, indi ako matublag.

26 Amo ina nga malipayon ako;

ang akon mga ginahambal puno sang kalipay.

Kag magakabuhi ako nga may paglaom,

27 kay indi mo ako pagpabay-an

nga mabilin sa lugar sang mga patay.†

Indi mo pagtugutan nga madunot ang imo matutom nga alagad.

28 Ginatudluan mo ako

kon paano ko maangkon ang padayon nga kabuhi.

Tungod sang imo presensya, malipayon gid ako.’‡

29 “Mga kasimanwa, maathag nga wala naghambal si David parte sa iya kaugalingon, kay nahibaluan ta nga ang aton katigulangan nga si David napatay kag ginlubong, kag hasta gani subong nahibaluan ta kon diin iya lulubngan. 30 Propeta si David kag nahibaluan niya nga ang Dios nagpromisa sa iya nga ang isa sang iya mga kaliwat magapanubli sang iya ginharian. 31 Kag tungod nga nahibaluan ni David kon ano ang himuon sang Dios, naghambal siya parte sa pagkabanhaw ni Cristo, nga wala siya pagpabay-i nga mabilin sa lugar sang mga patay kag ang iya lawas wala madunot. 32 Ang iya ginatumod wala sing iban kundi si Jesus nga ginbanhaw sang Dios, kag kami tanan makasaksi nga nabanhaw siya. 33 Ginbayaw siya sa tuo sang Dios.§ Kag ginhatag sa iya sang Amay ang Espiritu Santo nga ginpromisa sa iya. Ining Espiritu Santo ginpadala ni Jesus sa amon, kag ang iya gahom amo ang inyo nakita kag nabatian subong. 34-35 Indi si David ang ginbayaw sa langit, pero nagsiling siya,

“ ‘Nagsiling ang Ginoo sa akon Ginoo:

Pungko diri sa akon tuo

hasta mapaidalom ko sa imo ang imo mga kaaway.’*

36 “Gani dapat gid nga mahibaluan sang tanan nga Israelinhon nga ini nga Jesus nga inyo ginlansang sa krus amo ang ginpili sang Dios nga mangin Ginoo kag Cristo.”

37 Pagkabati sadto sang mga tawo natandog ang ila mga tagipusuon. Gani nagpamangkot sila kay Pedro kag sa iya kaupod nga mga apostoles, “Mga kauturan, ano ang dapat namon himuon?” 38 Nagsiling si Pedro sa ila, “Ang tagsa-tagsa sa inyo maghinulsol sa inyo mga sala kag magpabautiso sa ngalan ni Jesu-Cristo,† kag dayon mapatawad ang inyo mga sala kag mabaton ninyo ang regalo sang Dios nga amo ang Espiritu Santo. 39 Kay ini ginpromisa para sa inyo kag sa inyo mga anak kag sa tanan nga tawo nga didto sa malayo, sa tanan nga tawgon sang Ginoo nga aton Dios nga magpalapit sa iya.”

40 Madamo pa ang mga ginpahayag ni Pedro sa pagpamatuod sa ila sang iya mga ginpanghambal. Kag nagpangabay siya sa ila, “Luwasa ninyo ang inyo kaugalingon sa sining malain nga katawhan.” 41 Madamo ang nagtuo sa iya mensahi kag nagpabautiso dayon sila. Sa sadto nga adlaw mga 3,000 ka tawo ang nagdugang sa mga tumuluo. 42 Nangin mapisan sila sa pagtuon sang mga ginatudlo sang mga apostoles, sa pagtilipon bilang mag-ulutod, sa pagpamihak-pihak sang tinapay, kag sa pagpangamuyo.

Ang Kabuhi sang mga Tumuluo

43 Madamo nga milagro kag makatilingala nga mga butang ang ginhimo sang Dios paagi sa mga apostoles. Gani nagkabuhi ang mga tawo nga may pagtahod kag kahadlok sa Dios. 44 Malapit ang pag-inupdanay sang mga tumuluo, kag gintingob nila ang ila mga pagkabutang para makaambit ang tanan. 45 Ginpamaligya nila ang ila mga duta kag mga pagkabutang, kag ginpanagtag nila ang bili sa ila mga kaupod suno sa kinahanglan sang kada isa. 46 Adlaw-adlaw nagatipon sila sa templo kag nagapamihak-pihak sang tinapay sa ila mga balay. Malipayon gid sila sa ila pag-ambitanay sa pagkaon, 47 kag sige ang ila pagdayaw sa Dios. Naluyagan sila sang tanan nga tawo. Adlaw-adlaw ginadugang sang Ginoo sa ila ang mga tawo nga iya ginaluwas.

3

Ang Pag-ayo sang Tawo nga Lupog

1 Isa sadto ka adlaw, sang mga alas tres sang hapon, nagkadto si Pedro kag si Juan sa templo. Oras ato sang pagpangamuyo. 2 Sa puwertahan sang templo may tawo didto nga lupog halin pa sang iya pagkatawo. Adlaw-adlaw ginadala siya sa sina nga puwertahan nga ginatawag “Matahom,” para magpakilimos sa mga tawo nga nagasulod sa templo. 3 Pagkakita niya kay Pedro kag kay Juan nga nagapasulod sa templo, nagpangayo siya sing limos. 4 Ginhimutaran siya ni Pedro kag ni Juan. Dayon nagsiling si Pedro sa iya, “Magtulok ka sa amon.” 5 Nagtulok ang tawo sa ila nga nagapaabot nga limusan siya. 6 Pero nagsiling si Pedro sa iya, “Wala gid ako sing kuwarta. Pero may ari ako nga ihatag sa imo: Sa ngalan* ni Jesu-Cristo nga taga-Nazaret, maglakat ka!” 7 Dayon ginkaptan ni Pedro ang tuo nga kamot sang tawo kag ginpatindog siya. Hinali lang nga nagbaskog ang iya mga tiil kag mga bukobuko.† 8 Sa gilayon nagtindog siya kag naglakat-lakat. Pagkatapos nag-upod siya sa ila sa templo. Sige ang iya lakat-lakat kag tumbo-tumbo nga nagadayaw sa Dios. 9 Nakita sang tanan nga nagalakat kag nagadayaw siya sa Dios. 10 Natalupangdan nila nga siya gali amo ang tawo nga nagapungko kag nagapakilimos didto sa puwertahan sang templo nga ginatawag “Matahom.” Gani natingala gid sila sing dako sa natabo sa iya.

Naghambal si Pedro sa Balkon ni Solomon

11 Daw indi na magbulag kay Pedro kag kay Juan ato nga tawo. Sige ang iya uyat sa ila samtang nagalakat sila sa lugar nga ginatawag “Balkon ni Solomon.” Nagdinaguso ang tanan nga tawo didto sa ila, kay natingala gid sila. 12 Pagkakita ni Pedro sa mga tawo nagsiling siya sa ila, “Mga kasimanwa ko nga mga Israelinhon, ngaa natingala kamo sini? Ngaa ginatulok gid ninyo kami? Nagahunahuna bala kamo nga napalakat namon ang tawo nga ini tungod sa amon gahom kag pagkadiosnon? 13 Ang Dios sang aton mga katigulangan nga si Abraham, si Isaac, kag si Jacob amo ang naghimo sini para padunggan niya ang iya alagad nga si Jesus. Amo ini ang Jesus nga inyo gintugyan sa mga may awtoridad kag inyo ginsikway sa atubangan ni Pilato, bisan nadesisyunan na niya nga buy-an siya. 14 Balaan siya kag matarong, pero ginsikway ninyo siya kag ginpangayo kay Pilato nga buy-an ang manugpatay nga tawo sa baylo niya. 15 Ginpatay ninyo ang nagahatag sang kabuhi, pero ginbanhaw siya sang Dios. Kag makapamatuod kami nga nabanhaw siya. 16 Ang pagtuo sa kay Jesus‡ amo ang naghatag sang kabaskog sa sini nga tawo nga inyo nakilala kag nakita subong. Kamo mga saksi nga nag-ayo siya. Natabo ini tungod sa pagtuo kay Jesus.

17 “Mga kauturan, nahibaluan ko nga kamo kag ang inyo mga pangulo naghimo sini kay Jesus tungod nga wala kamo nakahibalo kon sin-o gid siya. 18 Ginpahayag na sang Dios sang una paagi sa mga propeta nga si Cristo kinahanglan gid nga mag-antos, kag sa inyo ginhimo sa iya, natuman ang ginhambal sang Dios. 19 Gani karon, kinahanglan maghinulsol na kamo kag magpalapit sa Dios, para patawaron niya ang inyo mga sala, 20 kag magaabot sa inyo ang bag-o nga kusog halin sa Ginoo. Pagkatapos ipadala niya si Jesus nga amo ang Cristo nga iya na nga daan ginpili para sa inyo. 21 Pero kinahanglan didto lang anay si Jesus sa langit hasta mag-abot ang tion nga bag-uhon sang Dios ang tanan nga butang. Amo man ina ang ginsiling sang Dios sang una paagi sa iya pinili nga mga propeta. 22 Pareho sang ginsiling ni Moises, ‘Magapadala sa inyo ang Ginoo nga inyo Dios sang isa ka propeta nga pareho sa akon, nga kadugo ninyo. Kinahanglan nga pamatian ninyo ang tanan nga ginasiling niya sa inyo. 23 Ang indi magpamati sa ginasiling sang sini nga propeta pagapainon halin sa katawhan sang Dios kag pagalaglagon.’§ 24 Pareho man sina ang ginsiling sang tanan nga propeta umpisa kay Samuel. Sila tanan nagpropesiya sang mga butang nga nagakalatabo subong. 25 Ang mga ginpromisa sang Dios paagi sa iya mga propeta para gid sa aton nga mga Judio, kag lakip kita sa kasugtanan nga ginhimo sang Dios sa aton mga katigulangan, tungod nga nagsiling siya kay Abraham, ‘Paagi sa imo kaliwat,* pakamaayuhon ko ang tanan nga katawhan sa kalibutan.’† 26 Gani ginsugo sang Dios ang iya pinili nga Alagad, una anay sa aton nga mga Judio, para pakamaayuhon kita paagi sa pagbiya sa aton mga kalautan.”

4

Si Pedro kag si Juan sa Atubangan sang Korte

1 Samtang nagahambal pa si Pedro kag si Juan sa mga tawo, ginpalapitan sila sang mga pari, sang opisyal sang mga guwardya sa templo, kag sang mga Saduceo. 2 Naakig sila tungod nga nagapanudlo ining duha nga si Jesus nabanhaw, kag ini nagapamatuod nga may pagkabanhaw. 3 Gani gindakop nila si Pedro kag si Juan. Kuntani imbistigaron nila ang duha, pero tungod nga sirom na, ginsulod lang anay nila sila sa prisohan hasta mag-aga. 4 Pero bisan amo ini ang natabo sa ila, madamo sa mga nakabati sang ila pagpanudlo ang nagtuo. Ang mga lalaki lang nga nagtuo mga 5,000.

5 Pagkaaga, nagtilipon sa Jerusalem ang mga manugdumala nga mga pari, ang mga manugdumala sang mga Judio, kag ang mga manunudlo sang Kasuguan. 6 Didto man si Anas nga pangulo nga pari, si Caifas, si Juan, si Alexander, kag ang iban pa nga mga miyembro sang pamilya ni Anas. 7 Gindala sa ila si Pedro kag si Juan kag ginpamangkot, “Sa ano nga gahom kag kay sin-o awtoridad* ang inyo gin-gamit sa pag-ayo sang tawo nga lupog?” 8 Si Pedro nga gin-gamhan sang Espiritu Santo nagsabat, “Kamo nga mga pangulo kag mga manugdumala sang mga Judio, 9 kon ginausisa ninyo kami parte sa pag-ayo sang tawo nga lupog, 10 dapat mahibaluan ninyo tanan kag sang tanan nga taga-Israel, nga gin-ayo ang tawo nga ini nga nagatindog diri subong paagi sa ngalan† ni Jesu-Cristo nga taga-Nazaret. Siya amo ang inyo ginlansang sa krus kag ginpatay. Pero ginbanhaw siya sang Dios. 11 Si Jesus amo ang ginatumod nga bato sa Kasulatan nga nagasiling,

“ ‘Ang bato nga ginsikway ninyo nga mga panday amo ang nangin pundasyon nga bato.’‡

12 Wala na sing iban sa bilog nga kalibutan nga makaluwas sa aton kundi si Jesus lang.”

13 Natingala sila kay Pedro kag kay Juan nga wala gid sila nahadlok sa pagsugid, kay nahibaluan nila nga sila mga ordinaryo lang nga mga tawo kag wala sing mataas nga tinun-an. Dayon natalupangdan nila nga ini sila mga kaupod ni Jesus sang una. 14 Gusto nila nga maghambal kontra sa milagro nga ginhimo nila ni Pedro, pero tungod nga ang tawo nga gin-ayo nagatindog sa tupad ni Pedro kag ni Juan, naghipos na lang sila. 15 Gani ginpaguwa nila anay si Pedro kag si Juan sa Korte sang mga Judio kag naghambalanay sila. 16 Siling nila, “Ano bala ang aton himuon sa mga tawo nga ini? Kay bantog na sa bilog nga Jerusalem nga nakahimo sila sang milagro, kag indi kita makasiling nga butig ini. 17 Gani para indi na maglapnag ang ila pagpanudlo sa mga tawo, paandaman ta sila nga indi na gid magtudlo parte kay Jesus.” 18 Dayon ginpatawag nila si Pedro kag si Juan kag ginsilingan nga indi na gid sila maghambal ukon magpanudlo parte kay Jesus.§ 19 Pero nagsabat si Pedro kag si Juan sa ila, “Abi hunahunaa ninyo sing maayo kon diin sini ang matarong sa panulok sang Dios: ang pagtuman sa inyo ukon ang pagtuman sa Dios? 20 Indi mahimo nga indi kami magsugid parte sa amon nakita kag nabatian.” 21 Pero ginpaandaman gihapon sila nga indi na gid magpanugid, kag pagkatapos ginbuy-an sila. Bisan gusto nila kuntani nga sakiton ang duha, indi nila ini mahimo tungod nga nahadlok sila sa mga tawo, kay ang mga tawo nagadayaw sa Dios tungod sa milagro nga natabo. 22 Kay ang tawo nga gin-ayo paagi sa milagro sobra 40 ka tuig nga siya lupog.

Ang Pangamuyo sang mga Tumuluo kay Jesus

23 Sang nabuy-an na si Pedro kag si Juan, nagbalik sila sa ila mga kaupod, kag ginsugid nila sa ila kon ano ang ginsiling sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manugdumala sang mga Judio. 24 Pagkabati sadto sang mga tumuluo nagpangamuyo sila sa Dios, “Ginoo nga makagagahom sa tanan, ikaw ang naghimo sang kalangitan, sang duta, sang dagat, kag sang tanan nga ara sa ila. 25 Paagi sa Espiritu Santo ginpahambal mo ang amon katigulangan nga si David nga imo alagad. Siling niya,

“ ‘Ngaa bala puwerte gid ang kaakig sang mga indi Judio?*

Kag ngaa nagaplano ang mga Judio† sang wala sing pulos?

26 Ang mga hari kag mga pangulo sa kalibutan

nagtilipon kag nagpreparar sa pagpakig-away

kontra sa Ginoo kag sa hari nga iya ginpili.’‡

27 Matuod nga natuman na subong ang imo ginhambal sang una tungod nga diri mismo sa Jerusalem ang mga indi Judio kag ang katawhan sang Israel, pati si Herodes nga hari kag si Poncio Pilato nga gobernador, nagsugtanay nga kontrahon ang imo balaan nga alagad nga si Jesus nga imo ginpili nga mangin Hari. 28 Sa ila ginhimo natuman na ang imo plano sang una. Kag ini natabo suno sa imo gahom kag kabubut-on. 29 Kag karon, Ginoo, ginapahog nila kami. Buligi kami nga imo mga alagad nga magmaisog sa pagwali sang imo pulong. 30 Ipakita ang imo gahom. Itugot nga paagi sa ngalan§ ni Jesus nga imo balaan nga alagad, mapaayo namon ang mga masakiton kag makahimo kami sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang.” 31 Pagkatapos nila pangamuyo, nag-uyog ang balay nga ila ginatipunan. Gin-gamhan sila tanan sang Espiritu Santo kag nangisog sa pagwali sang pulong sang Dios.

Ang Pagbinuligay sang mga Tumuluo

32 Tanan nga tumuluo isa lang sa panghunahuna kag balatyagon. Ang kada isa sa ila wala nagkabig nga ang iya mga pagkabutang iya gid lang, kundi para sa tanan. 33 Grabe nga mga milagro ang ginhimo sang mga apostoles sa ila pagpamatuod nga si Ginoong Jesus nabanhaw. Kag dako gid ang bulig sang Dios sa tanan nga tumuluo. 34 Wala sing may nawad-an sa ila kinahanglanon tungod kay may mga tumuluo nga nagpamaligya sang ila mga duta kag mga balay, 35 kag ginhatag nila ang bili sa mga apostoles. Dayon ginpanagtag ini sang mga apostoles sa kada isa suno sa iya kinahanglanon.

36 Amo man ini ang ginhimo ni Jose nga taga-Cyprus, nga kaliwat ni Levi. Ginatawag siya sang mga apostoles nga si Barnabas, nga kon sayuron “Manugpabakod.” 37 Ginbaligya ni Jose ang iya duta kag ginhatag niya ang bili sa mga apostoles.

5

Si Ananias kag si Safira

1 May ara nga mag-asawa nga nagbaligya man sang ila duta. Ang ngalan sang bana si Ananias, kag ang iya asawa si Safira. 2 Pero gintago ni Ananias ang iban nga kantidad sang bili sang duta para sa ila kaugalingon. Ang iya asawa nagsugot man. Kag ginhatag niya ang nabilin nga kantidad sa mga apostoles. 3 Dayon nagpamangkot si Pedro, “Ananias, ngaa nagpadaog ka kay Satanas? Nagabutig ka sa Espiritu Santo tungod nga ang iban nga kuwarta nga bili sang imo duta gintago mo! 4 Indi bala nga sa wala mo pa mabaligya ang imo duta ikaw ang tag-iya sina? Kag sang nabaligya mo na ina indi bala ara sa imo pagbuot kon anhon mo ang kuwarta? Ngaa bala naghunahuna pa gid ikaw sa paghimo sini? Wala lang ikaw nagbutig sa tawo kundi labi na gid sa Dios.” 5-6 Pagkabati sadto ni Ananias, natumba siya kag napatay. Dayon ginpalapitan siya sang mga pamatan-on kag ginputos nila ang iya bangkay. Pagkatapos gindala nila siya paguwa kag ginlubong. Kag ang tanan nga nakabati sa natabo hinadlukan gid.

7 Pagkaligad sang mga tatlo ka oras, nagsulod ang asawa ni Ananias. Wala siya kahibalo kon ano ang natabo sa iya bana. 8 Ginpamangkot siya ni Pedro, “Sugiri ako sang matuod, amo gid bala ini tanan ang kantidad nga inyo nabaton sa inyo ginbaligya nga duta?” Nagsabat si Safira, “Huo, amo gid ina tanan ang amon nabaton.” 9 Gani nagsiling si Pedro sa iya, “Ngaa nagsugtanay kamo nga mag-asawa nga tilawan ang Espiritu sang Ginoo? Tan-awa, ara na sa puwertahan ang mga pamatan-on nga naglubong sang imo bana, kag ikaw ila man nga tuwangan kag ilubong.” 10 Hinali lang natumba si Safira sa atubangan ni Pedro kag napatay. Pagsulod sang mga pamatan-on nakita nila nga patay na si Safira. Gani gintuwangan nila siya paguwa kag ginlubong sa tupad sang iya bana. 11 Tungod sa mga natabo nga ato, dako gid ang kahadlok sang bilog nga iglesya kag sang tanan nga nakabati sini.

Mga Milagro kag Makatilingala nga mga Butang

12 Madamo nga milagro kag makatilingala nga mga butang ang ginhimo sang mga apostoles sa mga tawo. Nagatipon permi ang tanan nga tumuluo didto sa Balkon ni Solomon. 13 Bisan tuod nga ginatahod sila sang mga tawo, ang iban wala nangisog sa pagsimpon sa ila. 14 Nagdugang pa gid ang mga tumuluo sang Ginoo, mga lalaki kag mga babayi. 15 Tungod sa mga milagro nga ginpanghimo sang mga apostoles, gindala sang mga tawo ang ila mga masakiton sa higad sang mga dalan kag ginbutang nila sa mga hiligdaan, para kon mag-agi si Pedro maagyan sila bisan sang iya landong na lang. 16 Indi lang ina, kundi madamo man nga mga tawo sa mga baryo sa palibot ang nag-abot sa Jerusalem nga nagadala sang mga masakiton kag mga tawo nga ginagamhan sang mahigko nga mga espiritu. Kag nag-alayo sila tanan.

Ang Paghingabot sa mga Apostoles

17 Nahisa gid ang pangulo nga pari kag ang iya mga kaupod nga mga miyembro sang sekta nga Saduceo. 18 Gani gindakop nila ang mga apostoles kag ginsulod sa prisohan. 19 Pero pagkagab-i, ginbuksan sang anghel sang Ginoo ang puwertahan sang prisohan kag ginpaguwa niya sila. Nagsiling ang anghel sa ila, 20 “Magkadto kamo sa templo kag tudluan ninyo ang mga tawo parte sa bag-o nga kabuhi nga ginahatag sang Dios.” 21 Gintuman nila ang ginsiling sang anghel, gani pagbutlak sang adlaw nagkadto sila sa templo kag nagpanudlo sa mga tawo.

Karon, ginpatawag sang pangulo nga pari kag sang iya mga kaupod ang tanan nga manugdumala sang Israel para mag-meeting ang bilog nga Korte sang mga Judio. May ginsugo man sila nga magkadto sa prisohan para kuhaon ang mga apostoles kag dal-on didto sa ila. 22 Pero pag-abot sang mga ginsugo didto sa prisohan, wala na didto ang mga apostoles. Gani nagbalik sila sa Korte sang mga Judio 23 kag nagpanugid, “Pag-abot namon sa prisohan nakita namon nga may mga kandado pa ang mga puwertahan, kag ang mga guwardya didto pa sa mga puwertahan nga nagabantay. Pero pagbukas namon sang prisohan wala kami sing may nakita nga tawo sa sulod.” 24 Pagkabati sadto sang opisyal sang mga guwardya sa templo kag sang manugdumala nga mga pari, naglibog ang ila ulo kag indi nila maintiendihan kon ano ang natabo sa mga apostoles. 25 Sang ulihi may isa ka tawo nga nag-abot kag nagsugid, “Ang mga tawo nga inyo ginsulod sa prisohan didto na sa templo kag nagapanudlo sa mga tawo.” 26 Dayon nagkadto sa templo ang opisyal sang mga guwardya kag ang iya mga tinawo kag gindakop nila liwat ang mga apostoles, pero wala nila sila pagpuwersaha tungod nga nahadlok sila basi kon batuhon sila sang mga tawo.

27 Gindala nila ang mga apostoles didto sa Korte sang mga Judio. Nagsiling ang pangulo nga pari sa ila, 28 “Indi bala nga ginmanduan namon kamo nga indi kamo magtudlo parte kay Jesus? Pero tan-awa ninyo ang inyo ginhimo! Naglapnag na ang inyo pagpanudlo sa bilog nga Jerusalem, kag kami pa ang inyo ginapasibangdan nga nagpatay sa iya!” 29 Nagsabat si Pedro kag ang iya mga kaupod, “Ang Dios ang dapat namon tumanon, kag indi ang mga tawo. 30 Ginpatay ninyo si Jesus paagi sa paglansang sa iya sa krus. Pero ginbanhaw siya sang Dios, ang Dios nga ginsimba sang aton mga katigulangan. 31 Ginbayaw sang Dios si Jesus, kag didto na siya sa iya tuo bilang Pangulo kag Manluluwas, para kita nga mga Israelinhon mahatagan sang kahigayunan nga maghinulsol para mapatawad ang aton mga sala. 32 Nagapamatuod kami nga ini tanan matuod gid. Kag ang Espiritu Santo nga ginhatag sang Dios sa tanan nga nagatuman sa iya nagapamatuod man sa sini nga mga butang.”

33 Pagkabati sadto sang mga miyembro sang Korte sang mga Judio, nangakig gid sila kag gusto nila nga patyon ang mga apostoles. 34 Pero nagtindog ang ila kaupod nga si Gamaliel. Ini nga tawo Pariseo kag manunudlo sang Kasuguan. Ginatahod siya sang tanan. Nagsugo siya nga paguwaon anay ang mga apostoles. 35 Dayon naghambal si Gamaliel sa iya mga kaupod, “Mga kasimanwa ko nga mga Israelinhon, hunahunaa ninyo anay sing maayo kon ano ang inyo himuon sa sini nga mga tawo. 36 Kay sang una may tawo nga ang iya ngalan si Teudas nga nagapabugal nga daw si sin-o gid siya, kag may mga 400 ka tawo nga nagsunod sa iya. Pero sang ulihi ginpatay siya, kag ang iya mga sumulunod naglalapta, kag nadula man lang ato nga grupo. 37 Pagkatapos sini, sang tion sang pag-census sa mga tawo, si Judas naman nga taga-Galilea nakatipon sang mga tawo nga nagsunod sa iya. Pero ginpatay man siya kag naglalapta man ang iya mga sumulunod. 38 Gani ang akon mahambal sa inyo amo ini: pabay-i lang ini nga mga tawo, kag indi sila pagsapaka. Kay kon ang ila mga ginahimo kag ginatudlo halin lang sa tawo, madula man lang ina. 39 Pero kon ina halin sa Dios, indi ta sila mapunggan. Indi lang ina, kundi basi kon magguwa pa nga ang Dios na gid ang aton kontra.” Nakombinsi ang Korte sa laygay ni Gamaliel. 40 Ginpatawag nila liwat ang mga apostoles kag ginpahanot. Pagkatapos ginmanduan nila sila nga indi na gid magpanudlo sa ngalan ni Jesus kag ginbuy-an dayon sila. 41 Naghalin didto ang mga apostoles nga may dako nga kalipay, tungod nga ginhatagan sila sang Dios sang pribilehiyo nga mag-antos para sa ngalan ni Jesus. 42 Adlaw-adlaw nagakadto sila sa templo kag sa mga balay, kag sige ang ila panudlo kag pagwali sang Maayong Balita parte kay Jesus nga siya amo ang Cristo.

6

Ang Pagpili sang Pito ka Lalaki

1 Sang sadto nga panahon, nagadamo na gid ang mga sumulunod ni Jesus. Karon, nagreklamo ang mga Judio nga ang ila lingguahe Griego kontra sa mga Judio nga ang ila lingguahe Hebreo, tungod kay wala mahatagi sing adlaw-adlaw nga rasyon ang ila mga balo nga babayi. 2 Gani gintawag sang dose ka apostoles ang tanan nga sumulunod ni Jesus. Dayon nagsiling sila, “Indi maayo nga pabay-an namon ang pagwali sang pulong sang Dios para mag-atipan lang sang materyal nga mga bulig. 3 Gani, mga kauturan, magpili kamo halin sa inyo mga kaupod sang pito ka lalaki nga napamatud-an nga may maayo nga reputasyon, maalamon, kag ginagamhan sang Espiritu Santo. Sila amo ang aton padumalahon sining mga materyal nga mga bulig. 4 Kag kami naman ya, gamiton namon ang amon tiyempo sa pagpangamuyo kag sa pagwali sang pulong sang Dios.” 5 Komporme ang tanan nga tumuluo sa ginsiling sang mga apostoles. Gani ginpili nila si Esteban nga isa ka tawo nga hugot ang iya pagtuo kay Jesus kag ginagamhan sang Espiritu Santo. Napilian man nila si Felipe, si Procorus, si Nicanor, si Timon, si Parmenas, kag si Nicolas nga taga-Antioc. Si Nicolas nga ini indi Judio, pero nagsaylo sa relihiyon sang mga Judio. 6 Gindala nila ining mga napilian sa mga apostoles. Kag nagpangamuyo ang mga apostoles kag nagtungtong sang ila mga kamot sa ila.*

7 Gani padayon nga naglapnag ang pulong sang Dios. Madamo pa gid nga mga taga-Jerusalem ang nangin sumulunod ni Jesus, kag madamo man nga mga pari ang nagtuo sa iya.

Ang Pagdakop kay Esteban

8 Ginbugayan sang Dios si Esteban sang dako gid nga gahom. Gani madamo nga milagro kag makatilingala nga butang ang iya ginhimo nga nakita sang mga tawo. 9 Pero may mga tawo nga nagkontra kay Esteban. Ini nga mga tawo mga Judio nga halin sa Cyrene, sa Alexandria, sa Cilicia, kag sa Asia. Mga miyembro sila sang simbahan sang mga Judio nga kon tawgon Simbahan sang mga Ginhilway sa Pagkaulipon. Padayon ang ila pagpakigbais kay Esteban. 10 Pero tungod nga si Esteban ginhatagan sang kaalam sang Espiritu Santo, indi gid sila makadaog sa iya. 11 Gani ginsuhulan† nila ang pila ka tawo nga magsiling, “Nabatian namon si Esteban nga nag-insulto kay Moises kag sa Dios.” 12 Sa sini nga paagi ginsutsot nila ang mga tawo, ang mga manugdumala sang mga Judio, kag ang mga manunudlo sang Kasuguan. Gindakop nila si Esteban kag gindala sa Korte sang mga Judio. 13 May ginpasulod man sila nga pila ka tawo sa pagtestigo sang butig kontra kay Esteban. Nagsiling sila, “Ini nga tawo permi gid nagahambal kontra sa aton sagrado nga templo kag sa Kasuguan ni Moises. 14 Nabatian namon siya nga nagasiling nga ang aton templo gub-on ni Jesus nga taga-Nazaret kag ilisan niya ang mga kinabatasan nga ginbilin sa aton ni Moises!” 15 Ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio naghimutad gid kay Esteban, kag nakita nila ang iya guya nga daw guya sang anghel.

7

Ang Wali ni Esteban

1 Karon, nagpamangkot ang pangulo nga pari kay Esteban, “Ano, matuod bala ang ginasugid sang sini nga mga tawo?” 2 Nagsiling si Esteban, “Mga kauturan kag mga ginikanan, pamatii ninyo ako. Sang una nga tiyempo, nagpakita ang Dios nga makagagahom sa aton katigulangan nga si Abraham sang didto pa siya sa Mesopotamia, sa wala pa siya magsaylo sa Haran. 3 Nagsiling ang Dios kay Abraham, ‘Bayai ang imo nasyon kag mga paryente, kag magkadto ka sa lugar nga akon itudlo sa imo.’* 4 Gani naghalin si Abraham sa lugar sang mga Kaldeanhon kag didto siya nag-estar sa Haran. Pagkapatay sang iya amay, ginpakadto siya sang Dios sa lugar nga aton ginaestaran subong. 5 Sa sadto nga tiyempo wala pa si Abraham paghatagi sang Dios sang bisan diutay lang nga duta. Pero nagpromisa ang Dios nga ang ini nga lugar ihatag niya sa iya kag sa iya mga kaliwat. Wala pa sing anak si Abraham sang pagpromisa sang Dios sadto. 6 Nagsiling ang Dios sa iya, ‘Ang imo mga kaliwat mangin pangayaw sa iban nga lugar. Mangin ulipon sila didto kag pintasan sa sulod sang 400 ka tuig. 7 Pero silutan ko ang nasyon nga magaulipon sa ila. Pagkatapos magahalin sila sa sadto nga nasyon kag magabalik sa sini nga lugar kag diri sila magasimba sa akon.’† 8 Dayon nagsugo ang Dios kay Abraham nga ang tanan nga lalaki dapat tulion bilang tanda sang kasugtanan. Gani pagkatawo sang iya bata nga si Isaac, gintuli niya siya sang walo pa lang siya ka adlaw. Amo man ini ang ginhimo ni Isaac kay Jacob nga iya anak. Kag si Jacob naghimo man sini sa dose niya ka anak nga sa diin kita nga mga Judio naghalin.

9 “Si Jose nga isa sa dose ka anak ni Jacob ginhisaan sang iya mga utod, gani ginbaligya nila siya. Dayon gindala siya sa Egypt kag nangin ulipon didto. Pero tungod nga ang Dios kaupod ni Jose, 10 ginbuligan niya siya sa tanan nga pag-antos nga iya gin-agyan. Ginhatagan man siya sang Dios sang kaalam, gani naluyagan siya sang Faraon, ang hari sang Egypt. Ginhimo siya sang hari nga pangulo sa bilog nga Egypt kag sa tanan niya nga propedad. 11 Sang ulihi nag-abot ang gutom sa bilog nga Egypt kag sa Canaan. Nag-antos gid ang mga tawo, kag ang aton mga katigulangan wala gid sing may makuhaan sang pagkaon. 12 Gani pagkabati ni Jacob nga may pagkaon didto sa Egypt, ginpakadto niya didto ang iya mga anak, nga amo ang aton mga katigulangan. Amo ato ang nahauna nila nga pagkadto sa Egypt. 13 Sang ikaduha na nila nga pagkadto didto, nagpakilala sa ila si Jose nga siya ila utod, kag ginsugid man niya sa Faraon ang parte sa iya pamilya. 14 Dayon nagtugon si Jose nga pakadtuon ang iya amay nga si Jacob sa Egypt upod sa bilog niya nga pamilya. (Mga 75 sila tanan.) 15 Gani nagkadto si Jacob kag ang aton mga katigulangan sa Egypt, kag didto sila nag-estar hasta nagkalamatay sila. 16 Gindala ang ila mga tul-an‡ sa Shekem kag ginlubong sa lulubngan nga ginbakal ni Abraham sang una sa mga anak ni Hamor.

17 “Karon, sang malapit na matuman ang promisa sang Dios kay Abraham, nagdamo pa gid ang aton mga katigulangan didto sa Egypt. 18 Nag-abot man ang adlaw nga lain na ang hari sa Egypt. Wala siya makakilala kay Jose. 19 Gindayaan sini nga hari ang aton mga katigulangan kag ginpintasan. Ginpilit niya sila nga ihaboy nila ang ila mga lapsag§ para magkalamatay. 20 Amo man ato ang tion nga natawo si Moises, isa ka bata nga nahamut-an sang Dios. Ginsagod siya sang iya mga ginikanan sa ila balay sa sulod sang tatlo ka bulan. 21 Sang ginbilin na siya sa guwa sang balay, ginkuha siya sang babayi nga bata sang Faraon kag ginsagod bilang iya gid bata. 22 Gintudluan si Moises sang tanan nga kinaalam sang mga Egyptohanon, kag nangin bantog siya tungod sa iya mga paghambal kag sa iya mga hinimuan.

23 “Sang si Moises 40 na ka tuig, napinsaran niya nga magbisita sa iya mga kasimanwa nga mga Israelinhon. 24 Didto nakita niya ang isa sa ila nga ginapintasan sang isa ka Egyptohanon. Gin-apinan niya ang iya kasimanwa nga Israelinhon kag bilang balos ginpatay niya ang Egyptohanon. 25 Sa ginhimo niya nga ini naghunahuna si Moises nga maintiendihan sang iya kapareho nga mga Israelinhon nga siya amo ang gamiton sang Dios sa paghilway sa ila. Pero wala sila nakaintiendi. 26 Sang sunod nga adlaw, nagbalik si Moises kag nakita niya ang duha ka Israelinhon nga nagaaway. Gusto niya nga husayon ang duha, gani naghambal siya sa ila, ‘Pareho kamo nga mga Israelinhon. Ngaa nagaaway kamo?’ 27 Pero gintiklod siya sang isa nga nagapangdaogdaog kag ginsilingan, ‘Sin-o ang naghimo sa imo nga pangulo kag manughukom namon? 28 Ano, patyon mo man bala ako pareho sa ginhimo mo sa Egyptohanon kahapon?’* 29 Pagkabati sadto ni Moises nagpalagyo siya halin sa Egypt kag nagkadto sa duta sang Midian. Didto siya nag-estar kag nagpangasawa, kag didto man natawo ang iya duha ka anak nga lalaki.

30 “Pagkaligad sang 40 ka tuig, may isa ka anghel nga nagpakita kay Moises sang didto siya sa kamingawan nga malapit sa Bukid sang Sinai. Nakita ni Moises ang anghel sa nagadabadaba nga kahoy-kahoy. 31 Natingala gid si Moises sa iya nakita, gani ginpalapitan niya ang kahoy-kahoy para tan-awon kon ano ato. Sang nagapalapit na siya, nabatian niya ang tingog sang Ginoo nga nagahambal sa iya, 32 ‘Ako ang Dios sang imo mga katigulangan nga si Abraham, si Isaac, kag si Jacob.’† Pagkabati sadto ni Moises nagkurog siya sa kahadlok kag wala siya nangahas nga magtulok. 33 Dayon nagsiling ang Ginoo sa iya, ‘Ubaha ang imo sandalyas, kay balaan ang lugar nga imo ginatindugan. 34 Nakita ko gid ang pag-antos sang akon katawhan sa Egypt, kag nabatian ko man ang ila mga paghibi. Gani nagpanaog ako sa pagluwas sa ila. Karon magpreparar ka, kay ikaw ang akon ipadala didto sa Egypt.’‡

35 “Amo ini ang Moises nga ginsikway sadto sang iya mga kapareho nga Israelinhon nga nagasiling, ‘Sin-o ang naghimo sa imo nga pangulo kag manughukom namon?’ Amo man ini ang Moises nga ginpadala sang Dios nga mangin pangulo kag manughilway sa mga Israelinhon paagi sa bulig sang anghel nga iya nakita didto sa nagadabadaba nga kahoy-kahoy. 36 Si Moises amo ang nagdala sang mga Israelinhon paguwa sa duta sang Egypt. Naghimo siya sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang sa Egypt, sa Mapula nga Dagat, kag sa kamingawan nga ila gin-agyan sa sulod sang 40 ka tuig. 37 Amo man ini ang Moises nga nagsiling sa mga Israelinhon, ‘Magapadala sa inyo ang Dios sang isa ka propeta nga pareho sa akon, nga kadugo ninyo.’§ 38 Sang didto na ang aton mga katigulangan sa kamingawan, si Moises man ang nagpatunga sa mga tawo kag sa anghel nga nagpakighambal sa iya sa Bukid sang Sinai; kag didto siya nagbaton sang pulong sang Dios nga nagahatag sang kabuhi para ihatag man sa aton.

39 “Pero ang aton mga katigulangan wala nagtuman sa ginpahimo ni Moises sa ila. Ginsikway nila si Moises bilang ila pangulo, kay gusto nila nga magbalik sa Egypt. 40 Naghambal sila kay Aaron, ‘Himui kami sang mga dios nga magapanguna sa amon, tungod nga wala kita kahibalo kon ano na ang natabo sining tawo nga si Moises nga nagpaguwa sa aton sa duta sang Egypt.’* 41 Dayon naghimo sila sang dios-dios sa dagway sang bataon nga baka. Naghalad sila sa sini nga dios-dios, kag nagpiesta sila sa kadungganan sang ila ginhimo. 42 Gani gintalikdan sila sang Dios. Ginpabay-an na lang niya sila nga magsimba sa mga bituon sa langit suno sa sinulatan sang mga propeta:

“ ‘Katawhan sang Israel, sang didto sa kamingawan

ang inyo mga katigulangan sa sulod sang 40 ka tuig,

ako bala ang ila ginhalaran sang ila mga halad? Indi!

43 Kag karon ginadala-dala pa ninyo ang tolda nga simbahan

sang inyo dios-dios nga si Molec,

kag ang bituon nga larawan

sang inyo dios-dios nga si Refan.

Ginhimo ninyo ini nga mga imahen para simbahon.

Gani ipabihag ko kamo sa unhan pa sang Babilonia.’ ”†

44 Nagsiling pa gid si Esteban, “Sang didto pa ang aton mga katigulangan sa kamingawan, ara sa ila ang Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan. Ginhimo ang ini nga tolda suno sa sugo sang Dios kay Moises, suno sa desinyo nga ginpakita sa iya. 45 Sang ulihi, sang napatay na ang aton mga katigulangan, ang ila mga anak naman amo ang nagdala sang tolda. Ang ila pangulo amo si Josue. Naangkon nila ang mga duta nga ginpromisa sang Dios sa tapos nga matabog sang Dios ang mga katawhan nga nagaestar sa sadto nga mga lugar. Kag nagpabilin didto ang tolda nga gindala sang mga Israelinhon hasta sa tiyempo nga si David nangin hari. 46 Nalipay gid ang Dios kay David kag ginpangayo niya sa Dios nga tugutan siya nga magpatindog sang balay para simbahan sang mga kaliwat ni Jacob. 47 Pero si Solomon amo ang nagpatindog sang templo para sa Dios.

48 “Ugaling ang Labing Mataas nga Dios wala nagaestar sa mga balay nga ginhimo sang tawo. Pareho sang ginsiling sang Dios paagi sa isa ka propeta,

49 “ ‘Ako, ang Ginoo, nagasiling:

Ang langit amo ang akon trono,

kag ang duta amo ang tulungtungan sang akon mga tiil.

Gani ano nga klase sang balay

ang patindugon ninyo para sa akon?

Diin bala ang lugar nga inyo papahuwayan sa akon?

50 Indi bala ako ang naghimo sang tanan nga butang?’ ”‡

51 Nagsiling dayon si Esteban, “Matig-a gid ang inyo mga ulo! Nagapabungol lang kamo sa mga mensahi sang Dios, kay indi ninyo gusto nga magtuman sang iya mga ginasiling sa inyo. Permi lang ninyo ginakontra ang Espiritu Santo. Pareho gid kamo sang inyo mga katigulangan. 52 Wala gid sing propeta sa ila tiyempo nga wala nila ginhingabot. Ang mga nagsugid parte sa pag-abot sang Matarong nga Alagad§ ginpatay nila. Kag pag-abot diri ni Jesus, kamo amo ang nagtraidor kag nagpatay sa iya. 53 Nagbaton kamo sang Kasuguan nga ginhatag sang Dios paagi sa mga anghel, pero wala ninyo pagtumana.”

Ang Pagbato kay Esteban

54 Pagkabati sadto sang mga miyembro sang Korte, nangakig gid sila kay Esteban. Nagbagrot gid ang ila mga ngipon sa puwerte nga kaakig. 55 Pero si Esteban nga ginagamhan sang Espiritu Santo nagtangla sa langit, kag nakita niya ang gahom sang Dios nga nagasilak kag si Jesus nga nagatindog sa tuo sang Dios. 56 Pagkakita niya sadto nagsiling siya, “Tan-awa ninyo! Nakita ko nga abri ang langit kag si Jesus nga Anak sang Tawo nagatindog sa tuo sang Dios!” 57 Nagsinggit ang mga miyembro sang Korte kag gintakpan nila ang ila mga dulunggan. Kag nagdinaguso sila pakadto sa iya. 58 Gindala nila si Esteban paguwa sa siyudad kag ginbato. Ginhukas sang mga nagsaksi kontra kay Esteban ang ila mga pangtabon nga panapton* kag ginbilin sa isa ka pamatan-on nga ang iya ngalan si Saulo. 59 Sang ginabato nila si Esteban, nagapangamuyo siya. Siling niya, “Ginoong Jesus, batuna ang akon espiritu.” 60 Dayon nagluhod siya kag nagsinggit sing mabaskog, “Ginoo, indi sila pagsukta sang sini nga sala nga ila ginahimo.” Pagkahambal niya sini, napatay siya dayon.

8

1 Nagkomporme si Saulo sa pagpatay kay Esteban.

Ginhingabot ni Saulo ang mga Tumuluo

Halin sadto, nagsugod ang dako nga paghingabot sa iglesya sa Jerusalem. Gani naglalapta ang mga tumuluo sa bilog nga Judea kag Samaria. Ang mga apostoles lang ang wala naghalin sa Jerusalem. 2 Ginlubong si Esteban sang diosnon nga mga tawo, kag ginhibian gid nila siya. 3 Pero si Saulo nagsugod sa paglaglag sa iglesya. Ginpamalaybalay niya ang mga tumuluo kag ginpapriso, lalaki ukon babayi man.

Gintudlo ang Maayong Balita sa Samaria

4 Naglalapta ang mga tumuluo kag ginwali nila ang Maayong Balita. 5 Isa sang mga tumuluo amo si Felipe. Nagkadto siya sa isa ka siyudad sa Samaria kag nagwali sa mga tawo parte kay Cristo. 6 Pagkabati sang mga tawo sang mga ginhambal ni Felipe, kag pagkakita nila sang mga milagro nga iya ginhimo, nagpamati gid sila. 7 Madamo nga tawo nga ginagamhan sang mahigko nga mga espiritu ang gin-ayo niya. Nagsinggit sing mabaskog ang mga espiritu samtang nagaguwa sila sa mga tawo. Madamo man nga mga paralitiko kag mga piang ang nag-alayo. 8 Gani dako gid ang kalipay sang mga tawo sa sadto nga siyudad.

9 May tawo man didto nga ang iya ngalan si Simon. Dugay na nga natingala gid sa iya ang katawhan sa Samaria tungod sang iya abilidad sa madyik. Nagapabugal siya nga daw si sin-o gid siya. 10 Ang tanan nga tawo sa siyudad, imol ukon manggaranon man, nagapamati gid sa iya. Nagsiling sila, “Ini nga tawo amo ang gahom sang Dios nga kon tawgon ‘Dako nga Gahom.’ ” 11 Dugay na niya nga nadala ang mga tawo sa iya abilidad sa madyik, amo gani nga nagpati ang mga tawo sa iya. 12 Pero sang pagwali ni Felipe sa ila sang Maayong Balita parte sa paghari sang Dios kag parte kay Jesu-Cristo, nagtuo sila kag nagpabautiso, lalaki kag babayi. 13 Pati si Simon nagtuo man, kag sang nabautisohan na siya, nag-upod siya kay Felipe. Natingala gid siya sa makatilingala nga mga butang kag mga milagro nga ginhimo ni Felipe.

14 Pagkabati sang mga apostoles sa Jerusalem nga ang mga taga-Samaria nagtuo man sa pulong sang Dios, ginpadala nila didto si Pedro kag si Juan. 15 Pag-abot nila sa Samaria, nagpangamuyo sila para sa mga tumuluo didto nga mabaton nila ang Espiritu Santo. 16 Kay bisan nga nabautisohan na sila sa ngalan ni Ginoong Jesus, wala pa gid sila nakabaton sang Espiritu Santo. 17 Gintungtungan sila ni Pedro kag ni Juan sang ila mga kamot, kag nabaton nila dayon ang Espiritu Santo. 18 Nakita ni Simon nga sang pagtungtong sang mga apostoles sang ila mga kamot sa mga tumuluo nabaton nila ang Espiritu Santo. Gani gintanyagan niya sing kuwarta si Pedro kag si Juan kag nagsiling, 19 “Hatagi man ninyo ako sang sina nga gahom, para ang bisan sin-o nga tungtungan ko sang akon mga kamot magabaton man sang Espiritu Santo.” 20 Pero nagsabat si Pedro sa iya, “Kabay pa nga madula ka kag ang imo kuwarta! Kay nagahunahuna ka nga mabakal mo sang kuwarta ang regalo sang Dios? 21 Wala ka sing labot ukon parte sa mga ginapahimo sa amon sang Dios tungod nga ang imo tagipusuon indi matarong sa panulok sang Dios. 22 Gani hinulsuli ang imo malain nga tuyo kag magpangamuyo ka sa Ginoo nga patawaron ka sa imo ginahunahuna nga mahigko. 23 Tungod nga nakita ko nga nahisa ka gid kag ginagapos ka sang imo kalautan.” 24 Nagsiling si Simon, “Kon mahimo magpangamuyo man kamo sa Ginoo para sa akon para indi matabo sa akon ang silot nga inyo ginasiling.”

25 Sa tapos nga nakapamatuod kag nakawali si Pedro kag si Juan sang mensahi sang Ginoo, nagbalik sila sa Jerusalem. Kag nagsugid man sila sang Maayong Balita sa mga baryo nga ila naagyan sa Samaria.

Si Felipe kag ang Opisyal nga Taga-Ethiopia

26 Karon, may anghel sang Ginoo nga naghambal kay Felipe, “Magkadto ka gid dayon sa south, kag usuyon mo ang dalan nga halin sa Jerusalem pakadto sa Gaza.” (Ini nga dalan talagsa na lang ginaagyan.) 27 Gani naglakat si Felipe, kag didto nakita niya ang tawo nga taga-Ethiopia. Nagapauli siya halin sa Jerusalem sa diin nagsimba siya sa Dios. Mataas ang iya katungdanan tungod nga siya ang ginatugyanan sang manggad sang Candace. (Ang Candace amo ang tawag sa rayna sang Ethiopia.) 28 Nagasakay siya sa iya karwahe kag nagabasa sang libro ni Propeta Isaias. 29 Nagsiling ang Espiritu Santo kay Felipe, “Kadtui kag magdungan ka sa iya karwahe.” 30 Gani nagdalagan si Felipe kag nalambot niya ang karwahe, kag nabatian niya nga nagabasa ang opisyal sang libro ni Propeta Isaias. Ginpamangkot siya ni Felipe kon naintiendihan niya ang iya ginabasa. 31 Nagsabat ang opisyal, “Indi gani! Kay paano ako makaintiendi kon wala sing may magpaathag sa akon?” Dayon ginpangabay niya si Felipe nga magsakay sa iya karwahe kag magtupad sa iya. 32 Amo ini ang parte sang Kasulatan nga iya ginabasa:

“Wala gid siya nagreklamo.

Pareho siya sang karnero nga ginadala sa ilihawan para ihawon,

ukon sang karnero nga samtang ginaguntingan wala gid nagatingog.

33 Ginpakahuy-an siya kag indi husto ang pagsentensya sa iya.

Wala sing may makasugid parte sa iya mga kaliwat

tungod nga ang iya kabuhi diri sa duta ginkuha.”*

34 Nagsiling ang opisyal kay Felipe, “Palihog sugiri ako kon sin-o ang ginatumod sang propeta—ang iya kaugalingon bala ukon ang iban nga tawo?” 35 Gani sugod sa sadto nga parte sang Kasulatan, ginsugid sa iya ni Felipe ang Maayong Balita parte kay Jesus. 36 Sang nagapadayon sila sa dalanon nakaabot sila sa lugar nga may tubig. Nagsiling ang opisyal kay Felipe, “May tubig diri. May kabangdanan pa bala nga indi ako mabautisohan?” 37 Nagsabat si Felipe sa iya, “Puwede ka na mabautisohan kon ang imo pagtuo hugot gid sa imo tagipusuon.” Nagsiling ang opisyal, “Huo, nagatuo ako nga si Jesu-Cristo amo ang Anak sang Dios.”† 38 Ginpadulog sang opisyal ang karwahe kag naglusong sila nga duha sa tubig kag ginbautisohan siya ni Felipe. 39 Pagkatakas nila sa tubig, gulpi lang nga gindala si Felipe sang Espiritu sang Ginoo. Wala na siya makita sang opisyal, pero malipayon gid ang opisyal samtang nagapadayon siya sa iya pagpuli. 40 Sang makamarasmas si Felipe, didto na siya sa lugar sang Azotus.‡ Nagwali siya sang Maayong Balita sa mga banwa nga iya ginaagyan hasta nakaabot siya sa Cesarea.

9

Nakilala ni Saulo si Ginoong Jesus

(Bin. 22:6-16; 26:12-18)

1 Padayon pa gid ang pagpamahog ni Saulo sa mga sumulunod sang Ginoo nga pamatyon niya sila. Nagkadto pa siya sa pangulo nga pari 2 kag nagpangayo sang mga sulat nga magahatag sa iya sang awtoridad kag magapakilala sa iya sa mga simbahan sang mga Judio sa Damascus. Tuyo niya nga pangdakpon kag dal-on pabalik sa Jerusalem ang iya makita didto nga mga sumulunod sang Dalan nga si Jesus, lalaki ukon babayi man.

3 Sang malapit na lang si Saulo sa siyudad sang Damascus, may kasanag nga naghalin sa langit nga gulpi lang nagsilak sa iya palibot. 4 Dayon natumba siya sa duta, kag may tingog siya nga nabatian nga nagasiling, “Saulo, Saulo! Ngaa ginahingabot mo ako?” 5 Nagsabat si Saulo, “Sir, sin-o ka?” Nagsiling ang tingog, “Ako amo si Jesus nga imo ginahingabot. 6 Tindog ka kag magkadto sa siyudad, kay didto may masugid sa imo kon ano ang dapat mo nga himuon.” 7 Wala gid sing may nakatingog sa mga kaupod ni Saulo. Nagtilindog lang sila nga naurungan. Nakabati sila sang tingog, pero wala sila sing may nakita. 8 Nagtindog si Saulo, pero pagmuklat niya indi na siya makakita. Gani gintuytuyan siya sang iya mga kaupod hasta sa Damascus. 9 Sa sulod sang tatlo ka adlaw indi siya makakita, kag wala siya magkaon ukon mag-inom.

10 Karon, didto sa Damascus may isa ka sumulunod ni Jesus nga ang iya ngalan si Ananias. Nagpakita sa iya ang Ginoo paagi sa palanan-awon kag nagsiling, “Ananias!” Nagsabat si Ananias, “Ginoo, ari ako.” 11 Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Maglakat ka sa dalan nga ginatawag ‘Matadlong,’ kag didto sa balay ni Judas pangitaon mo ang tawo nga taga-Tarsus nga ang iya ngalan si Saulo. Subong gid nagapangamuyo siya, 12 kag ginpakita ko sa iya nga ikaw nagsulod kag nagtungtong sang imo kamot sa iya para makakita siya liwat.” 13 Pero nagsabat si Ananias, “Ginoo, nabatian ko halin sa madamo nga tawo ang parte sa tawo nga ina, kon daw ano siya kapintas sa imo mga katawhan sa Jerusalem. 14 Nagkadto siya gani diri sa Damascus nga may awtoridad halin sa manugdumala nga mga pari para pangdakpon niya ang tanan nga nagapanawag sa imo.” 15 Pero nagsiling ang Ginoo kay Ananias, “Lakat ka, kay ginpili ko siya sa pag-alagad sa akon, para ipakilala niya ang akon ngalan sa mga indi Judio kag sa ila mga hari, kag sa mga Israelinhon. 16 Kag ipakita ko man sa iya ang mga pag-antos nga dapat niya pagaagyan para sa akon.”

17 Gani ginkadtuan ni Ananias si Saulo sa balay nga iya ginadayunan, kag gintungtong niya ang iya kamot kay Saulo. Dayon nagsiling siya, “Saulo, utod ko sa Ginoo, ginsugo ako ni Ginoong Jesus diri sa imo. Siya ang nagpakita sa imo sa dalan sang nagapakadto ka diri. Ginsugo niya ako diri para makakita ka liwat, kag para gamhan ka sang Espiritu Santo.” 18 Hinali lang nagkalahulog halin sa mga mata ni Saulo ang daw mga himbis sang isda, kag nakakita siya liwat. Dayon nagtindog siya kag nagpabautiso. 19 Nagkaon siya kag nagbaskog liwat ang iya lawas.

Nagwali si Saulo sa Damascus

Nagtiner si Saulo sing mga pila ka adlaw sa Damascus upod sa mga sumulunod ni Jesus. 20 Nagkadto siya sa mga simbahan sang mga Judio kag ginwali niya ang parte kay Jesus nga siya amo ang Anak sang Dios. 21 Natingala gid ang tanan nga nakabati sa iya. Nagsiling sila, “Indi bala nga amo ini ang tawo nga nagahingabot sa mga nagatuo kay Jesus didto sa Jerusalem? Indi bala nagkadto siya gani diri para pangdakpon ang mga nagatuo sa sadto nga ngalan kag dal-on sa manugdumala nga mga pari?”

22 Nagdugang pa gid ang gahom ni Saulo sa pagwali. Ginpamatud-an niya nga indi gid mahimutig nga si Jesus amo ang Cristo. Kag indi makasabat sa iya ang mga Judio sa Damascus.

23 Pagkaligad sang pila ka adlaw, nagtipon ang mga Judio kag nagplano nga patyon nila si Saulo. 24 Adlaw-gab-i ginbantayan nila ang mga puwertahan sang siyudad, kay patyon nila siya. Pero may nakasugid kay Saulo parte sa ila plano. 25 Gani isa ka gab-i, ginpasulod siya sang iya mga sumulunod sa kaing kag gintunton sa guwa sang pader sang siyudad.

Si Saulo sa Jerusalem

26 Pag-abot ni Saulo sa Jerusalem, gusto gid niya kuntani nga magpakig-upod sa mga sumulunod ni Jesus, pero nahadlok sila sa iya. Indi sila magpati nga siya sumulunod na ni Jesus. 27 Pero ginbuligan siya ni Barnabas. Gindala niya siya sa mga apostoles kag ginpakilala. Ginsugid ni Barnabas sa ila kon paano nakita ni Saulo ang Ginoo sa dalan kag kon ano ang ginhambal sa iya. Kag ginsugid man niya ang kaisog ni Saulo sa pagwali parte kay Jesus* didto sa Damascus. 28 Gani halin sadto nangin kaupod na nila si Saulo, kag bisan diin sa Jerusalem wala nahadlok si Saulo sa pagwali parte sa Ginoo.† 29 Naghambal man siya kag nagpakigbais sa mga Judio nga ang ila lingguahe Griego, pero nangakig sila kag nagplano nga patyon siya. 30 Pagkahibalo sang mga tumuluo sang amo nga plano, gindul-ong nila si Saulo sa Cesarea kag ginpapuli sa Tarsus.

31 Pagkatapos sadto, nangin malinong ang pagpangabuhi sang iglesya sa bilog nga Judea, sa Galilea, kag sa Samaria. Nagbakod pa gid ang pagtuo sang mga tumuluo kag nagkabuhi sila nga may pagtahod sa Ginoo; kag tungod nga ginapabaskog sila sang Espiritu Santo, nagdamo pa gid sila.

Si Pedro sa Lyda kag sa Jopa

32 Karon, madamo nga lugar ang ginakadtuan ni Pedro para magbisita sa mga katawhan sang Dios. Nagkadto man siya sa mga tumuluo sa Lyda. 33 Didto nakita ni Pedro ang tawo nga ang iya ngalan si Eneas. Paralitiko siya kag wala gid makabangon sa iya hiligdaan sa sulod sang walo ka tuig. 34 Nagsiling si Pedro sa iya, “Eneas, ginaayo ka ni Jesu-Cristo. Gani magbangon ka kag himusa ang imo hiligdaan.” Dayon nagbangon si Eneas. 35 Nakita sang tanan nga pumuluyo sang Lyda kag sang Sharon nga maayo na si Eneas, kag nagtuo man sila sa Ginoo.

36 Karon, sa Jopa may tumuluo nga babayi nga ang iya ngalan si Tabita. (Sa Griego ang iya ngalan Dorcas.‡) Ini nga babayi madamo sang maayo nga mga binuhatan labi na gid sa mga imol. 37 Natabuan man sadto nga nagmasakit ini nga babayi kag napatay. Gintinluan nila ang iya bangkay kag ginhamyang sa ibabaw nga kuwarto. 38 Ang Jopa indi gid man malayo sa Lyda. Gani pagkabati sang mga sumulunod ni Jesus nga si Pedro didto sa Lyda, ginsugo nila ang duha ka tawo nga pangabayon siya nga magkadto dayon sa Jopa. 39 Pag-abot nila kay Pedro, nag-upod si Pedro sa ila. Pag-abot nila sa Jopa gindala siya sa ibabaw nga kuwarto. May mga balo didto nga nagahinibi. Ginpakita nila kay Pedro ang mga bayo nga gintahi ni Dorcas sang buhi pa siya. 40 Dayon ginpaguwa sila tanan ni Pedro sa kuwarto. Nagluhod siya kag nagpangamuyo. Pagkatapos nag-atubang siya sa bangkay kag nagsiling, “Tabita, bangon ka!” Nagmuklat si Tabita, kag pagkakita niya kay Pedro nagpungko siya. 41 Gin-uyatan siya ni Pedro sa kamot kag ginbuligan nga magtindog. Pagkatapos gintawag niya ang mga balo kag ang iban nga mga katawhan sang Dios didto, kag ginpakita sa ila si Tabita nga buhi na. 42 Ini nga hitabo nabalitaan sa bilog nga Jopa, kag madamo ang nagtuo kay Ginoo ng Jesus. 43 Nagtiner pa si Pedro sing mga pila ka adlaw sa Jopa sa balay ni Simon nga manugbulad sang panit.

10

Si Pedro kag si Cornelius

1 Didto sa Cesarea may tawo nga ang iya ngalan si Cornelius. Ini nga tawo isa ka kapitan sang Romanhon nga mga soldado sa batalyon nga ginatawag Batalyon Italyano. 2 Diosnon siya kag ang iya bilog nga pamilya. Madamo ang iya nahatag nga bulig sa imol nga mga Judio, kag permi siya nagapangamuyo sa Dios. 3 Isa sadto ka adlaw, mga alas tres sang hapon, may nagpakita sa iya nga anghel sang Dios. Klaro gid ang iya pagkakita sa anghel nga nagsulod sa iya balay kag nagtawag sa iya, “Cornelius!” 4 Pagkakita niya sa anghel hinadlukan siya kag nagsiling, “Ano ang imo kinahanglan?” Nagsiling ang anghel, “Ginpamatian sang Dios ang imo mga pangamuyo kag nalipay siya sa imo bulig sa mga imol. Gani ginadumdom ka sang Dios. 5 Karon, magsugo ka sang mga tawo sa Jopa kag ipasugat mo si Simon nga ginatawag Pedro. 6 Didto siya nagadayon kay Simon nga manugbulad sang panit. Ang iya balay ara sa higad sang baybay.” 7 Sang makahalin na ang anghel, gintawag ni Cornelius ang duha sang iya mga suluguon kag ang isa ka soldado nga isa sang iya mga ginasugo-sugo. Ang soldado nga ini diosnon man nga tawo. 8 Ginsugiran sila ni Cornelius sang tanan nga natabo, kag pagkatapos ginsugo niya sila pa-Jopa.

9 Sang sunod nga adlaw, sang manug-abot na sila sa banwa sang Jopa, nagsaka si Pedro sa atop* para magpangamuyo. Udtong-adlaw sadto. 10 Gin-gutom si Pedro kag gusto niya nga magkaon. Pero sang ginapreparar pa nila ang pagkaon, may ginpakita sa iya ang Dios. 11 Nakita niya ang langit nga nagbukas kag may nagapaidalom nga daw habol nga malapad, nga nahigtan sa apat ka corner. 12 Kag sa sini nga habol nakita niya ang tanan nga klase sang mga sapat—ang mga sapat nga nagalakat, ang mga nagakamang, kag ang mga nagalupad. 13 Dayon may tingog siya nga nabatian nga nagasiling, “Pedro, magtindog ka! Mag-ihaw ka kag magkaon!” 14 Nagsabat si Pedro, “Ginoo, indi mahimo, tungod nga halin sadto wala pa gid ako nakakaon sang mga sapat nga pareho sini nga suno sa Kasuguan mahigko kag ginabawal nga kaunon.” 15 Nagsiling liwat ang tingog kay Pedro, “Indi pagkabiga nga mahigko ang bisan ano nga butang nga gintinluan na sang Dios.” 16 Ini nga hitabo tatlo gid ka beses nga ginsulit, kag pagkatapos, ginbatak ato gilayon pa-langit.

17 Samtang nagalibog ang ulo ni Pedro kag nagahunahuna kon ano ang kahulugan sang iya nakita, nag-abot man ang mga tawo nga ginsugo ni Cornelius. Kay pagkahibalo nila kon diin ang balay ni Simon, nagderetso sila dayon didto; kag pag-abot nila sa puwertahan sang kudal, 18 nagpanawag sila kag nagpamangkot kon nagadayon didto si Simon nga ginatawag Pedro. 19 Sang nagapalibog pa si Pedro kon ano ang kahulugan sang iya nakita, nagsiling ang Espiritu Santo sa iya, “May tatlo ka tawo nga nagapangita sa imo. 20 Magpanaog ka kag mag-upod sa ila. Indi ka magkatahap sa pag-upod sa ila, kay ako amo ang nagsugo sa ila.” 21 Dayon nagpanaog si Pedro kag nagsiling sa mga tawo, “Ako amo ang inyo ginapangita. Ano ang inyo kinahanglan sa akon?” 22 Nagsiling sila, “Ginsugo kami diri ni Kapitan Cornelius. Maayo siya nga tawo kag nagasimba sa Dios. Ginatahod siya sang tanan nga Judio. Nagsiling sa iya ang balaan nga anghel sang Dios nga agdahon ka didto sa iya balay para mabatian niya kon ano ang imo ihambal.” 23 Ginpasulod sila ni Pedro, kag didto sila nagtulog sa sadto nga gab-i.

Sang sunod nga adlaw nag-upod si Pedro sa ila. May pila man ka tumuluo sa Jopa nga nag-upod sa iya. 24 Nag-abot sila sa Cesarea pagkasunod nga adlaw. Nagahulat sa ila si Cornelius kag ang iya mga paryente kag mga abyan nga inagda niya. 25 Sang pag-abot ni Pedro, ginsugata siya ni Cornelius kag nagluhod sa pagsimba sa iya. 26 Pero ginpatindog siya ni Pedro kag ginsilingan, “Magtindog ka, kay tawo man lang ako.” 27 Kag padayon ang ila estorya samtang nagapasulod sila sa balay. Didto sa sulod sang balay nakita ni Pedro nga madamo ang mga tawo nga nagatilipon. 28 Naghambal si Pedro sa ila, “Nakahibalo kamo nga kami nga mga Judio ginabawalan sang amon relihiyon nga magbisita ukon magpakig-upod sa mga indi Judio. Pero ginpaathag sang Dios sa akon nga indi ko dapat pagkabigon nga mahigko ang bisan sin-o nga tawo. 29 Gani sang ginpasuguan ninyo ako nga magkadto diri, wala ako nagreklamo. Gani gusto ko karon mahibaluan kon ngaa ginpatawag ninyo ako.”

30 Nagsabat si Cornelius, “Tatlo na subong ka adlaw ang nagligad sang nagapangamuyo ako diri sa balay, kag pareho man sini nga oras, mga alas tres sang hapon. Sang nagapangamuyo ako, hinali lang nga nagpakita sa akon ang tawo nga may masilaw nga bayo. 31 Dayon naghambal siya sa akon, ‘Cornelius, ginpamatian sang Dios ang imo pangamuyo kag ginadumdom niya ang imo bulig sa mga imol. 32 Karon, magsugo ka sang mga tawo nga magkadto sa Jopa kag ipasugat si Simon nga ginatawag Pedro. Didto siya nagadayon sa balay ni Simon nga manugbulad sang panit. Ang iya balay sa higad sang baybay.’ 33 Gani ginpatawag ko ikaw dayon, kag salamat kay nag-abot ka. Ari na kami tanan sa presensya sang Dios para magpamati kon ano ang ginsugo sang Ginoo sa imo nga isugid sa amon.”

Nagwali si Pedro sa Balay ni Cornelius

34 Gani naghambal si Pedro, “Karon nareyalisar ko nga matuod gid man nga wala pinilian ang Dios. 35 Ginabaton niya ang tawo sa bisan diin nga nasyon kon nagakahadlok ini sa Dios kag husto ang iya ginahimo. 36 Nabatian ninyo ang Maayong Balita nga ginsugid sang Dios sa amon nga mga Israelinhon, nga ang tawo makaangkon na sang maayo nga relasyon sa iya paagi sa pagtuo kay Jesu-Cristo nga amo ang Ginoo sang tanan. 37-38 Nahibaluan man ninyo ang mga natabo sa bilog nga Judea parte kay Jesus nga taga-Nazaret. Indi bala nagsugod ini sa Galilea sa tapos nga nakawali si Juan parte sa pagbautiso? Ginhatagan sang Dios si Jesus sang Espiritu Santo kag gahom. Kag tungod nga ang Dios kaupod niya, naglakat siya sa nagkalain-lain nga lugar nga nagahimo sang maayo nga mga butang. Gin-ayo man niya ang tanan nga ginapaantos sang yawa. 39 Kami mismo makapamatuod sang tanan niya nga ginpanghimo tungod nga nakita namon ini sa Jerusalem kag sa iban nga mga banwa sang mga Judio. Ginpatay nila siya paagi sa paglansang sa iya sa krus. 40 Pero ginbanhaw siya sang Dios sa ikatlo nga adlaw kag ginpakita sa amon nga siya buhi. 41 Wala siya ginpakita sa tanan kundi sa amon lang nga mga pinili sang Dios nga mga saksi para ibalita sa iban ang parte sa iya. Nag-upod pa gani kami sa iya kaon kag inom pagkatapos nga nabanhaw siya. 42 Ginsugo niya kami sa pagwali sang Maayong Balita sa mga tawo kag sa pagpamatuod nga siya amo gid ang ginpili sang Dios nga mangin hukom sa mga buhi kag sa mga patay na. 43 Si Jesu-Cristo amo ang ginsiling sang tanan nga propeta nga ang tanan nga nagatuo sa iya patawaron sa ila mga sala paagi sa iya ngalan.”

Nag-abot ang Espiritu Santo sa mga Indi Judio

44 Samtang nagawali pa si Pedro, nag-abot ang Espiritu Santo sa tanan nga nagapamati didto. 45 Ang mga tumuluo nga mga Judio nga nag-upod kay Pedro halin sa Jopa natingala nga ang Dios naghatag man sang Espiritu Santo sa mga indi Judio. 46 Kay nabatian nila sila nga nagahambal sa nagkalain-lain nga lingguahe nga wala nila natun-i kag nagadayaw sa Dios. Gani nagsiling si Pedro, 47 “Nabaton na sini nga mga tawo ang Espiritu Santo pareho sa aton bisan indi sila mga Judio. Gani wala na sing makapugong sa ila para mabautisohan sila sa tubig.” 48 Dayon nagsugo siya sa ila nga magpabautiso sa ngalan ni Jesu-Cristo.† Pagkatapos sadto, ginpangabay nila si Pedro nga magtiner anay sa ila sang pila ka adlaw.

11

Nagpaathag si Pedro sa mga Tumuluo sa Jerusalem

1 Karon, nabatian sang mga apostoles kag sang mga tumuluo sa Judea nga ang mga indi Judio nagbaton man sang pulong sang Dios. 2 Gani pagbalik ni Pedro sa Jerusalem, gin-usisa siya sang mga tumuluo nga mga Judio nga nagapati nga ang mga indi Judio kinahanglan magpatuli anay antes sila makaimpon sa ila. 3 Nagsiling sila kay Pedro, “Ngaa nagkadto ka didto kag nagkaon pa sa balay sang mga indi Judio nga wala matuli?” 4 Gani ginpaathag ni Pedro sa ila ang tanan nga natabo sa iya halin gid sa ginsuguran.

5 Nagsiling siya, “Sang nagapangamuyo ako didto sa banwa sang Jopa may ginpakita sa akon ang Dios. Nakita ko ang daw habol nga malapad nga nagapaidalom halin sa langit. Nahigtan ini sa apat ka corner, kag sa akon tupad nagpundo. 6 Ginhimutaran ko gid kag nakita ko nga ang iya sulod nagkalain-lain nga klase sang mga sapat—ang mga sapat nga nagalakat pati ang mga maila, ang mga nagakamang, kag ang mga nagalupad. 7 Dayon nabatian ko ang tingog nga nagasiling sa akon, ‘Pedro, magtindog ka! Mag-ihaw ka kag magkaon!’ 8 Pero nagsabat ako, ‘Ginoo, indi ko ini mahimo tungod nga wala pa gid ako nakakaon sang mga sapat nga pareho sini nga suno sa Kasuguan mahigko kag ginabawal nga kaunon.’ 9 Pagkatapos naghambal liwat ang tingog halin sa langit, ‘Indi pagkabiga nga mahigko ang bisan ano nga butang nga gintinluan na sang Dios.’ 10 Ini nga hitabo tatlo gid ka beses nga ginsulit, kag pagkatapos ginbatak liwat ato pa-langit. 11 Sa sadto man nga oras may tatlo ka tawo halin sa Cesarea nga nag-abot didto sa balay nga akon ginadayunan. Ato nga mga tawo ginsugo para pangitaon ako. 12 Nagsiling sa akon ang Espiritu Santo nga indi ako magkatahap sa pag-upod sa ila. Ining anom ka utod naton kay Cristo nga taga-Jopa kaupod ko sa pagkadto sa balay ni Cornelius sa Cesarea. 13 Pag-abot namon didto ginsugiran kami ni Cornelius nga may nakita siya nga anghel sa sulod sang iya balay, kag nagsiling ang anghel sa iya, ‘Magsugo ka sang mga tawo nga magkadto sa Jopa sa pagsugat kay Simon nga ginatawag Pedro. 14 Isugid niya sa imo kon paano ka maluwas pati ang imo pamilya.’ 15 Kag sang nagsugod na ako hambal, nag-abot ang Espiritu Santo sa ila pareho man sang iya pag-abot sa aton sang una. 16 Dayon nadumduman ko ang ginsiling ni Ginoo ng Jesus: ‘Nagpangbautiso si Juan sa tubig, pero pagabautisohan kamo sa Espiritu Santo.’ 17 Gani ang natabo nga ato nagapamatuod nga ang ginhatag sang Dios sa aton nga mga Judio, sang kita nagtuo kay Ginoong Jesu-Cristo, ginhatag man niya sa mga indi Judio. Gani kon amo ato ang luyag sang Dios, sin-o ako nga magsupak sa iya?” 18 Pagkabati sadto sang mga tumuluo nga Judio, wala na sila magsagi basol kay Pedro, kundi nagdayaw sila sa Dios. Nagsiling sila, “Kon amo, ginahatag man sang Dios sa mga indi Judio ang kahigayunan nga maghinulsol para makabaton man sila sing kabuhi nga wala sing katapusan.”

Ang mga Tumuluo sa Antioc

19 Halin sang pagkapatay ni Esteban, naglalapta ang mga tumuluo tungod sang paghingabot sa ila. Ang iban sa ila nakalambot sa Fenicia, sa Cyprus, kag sa Antioc. Ginsugid nila ang mensahi bisan diin sila magkadto, pero sa mga Judio lang. 20 Pero ang iban nga mga tumuluo nga taga-Cyprus kag taga-Cyrene nagkadto man sa Antioc kag nagwali sang Maayong Balita parte kay Ginoong Jesus pati sa mga indi Judio. 21 Ang gahom sang Ginoo ara sa ila kag madamo gid ang nagtuo kag nagliso sa Ginoo.

22 Ini nga hitabo nabatian sang iglesya sa Jerusalem, gani ginpadala nila si Barnabas didto sa Antioc. 23 Pag-abot niya didto, nalipay siya kay nakita niya ang mga pagpakamaayo sang Dios sa mga tawo didto. Kag ginlaygayan niya sila tanan nga magmatutom sa Ginoo sa bug-os nila nga tagipusuon. 24 Si Barnabas nga ini maayo gid nga tawo. Ginagamhan siya sang Espiritu Santo, kag hugot gid ang iya pagtuo sa Dios. Gani madamo didto ang nagtuo sa Ginoo.

25 Dayon nagkadto si Barnabas sa Tarsus sa pagpangita kay Saulo. 26 Pagkakita niya kay Saulo, gindala niya siya pabalik sa Antioc. Isa gid ka tuig nga nangin kaupod sila sang iglesya didto kag madamo nga tawo ang ila gintudluan. Ang mga sumulunod ni Jesus sa Antioc amo ang una nga gintawag nga mga Kristohanon.

27 Sa sadto nga mga inadlaw may mga propeta sa Jerusalem nga nagkadto sa Antioc. 28 Ang ngalan sang isa sa ila si Agabus. Nagtindog siya kag paagi sa Espiritu Santo nagpropesiya siya nga may isa ka dako nga gutom nga magaabot sa bilog nga kalibutan. (Ini natabo sa panahon nga si Claudius ang Emperador sang Roma.) 29 Gani nagsugtanay ang mga sumulunod ni Jesus sa Antioc nga ang tagsa-tagsa sa ila magpadala sing bulig sa mga tumuluo sa Judea suno sa ila masarangan. 30 Ginpadala nila ini paagi kay Barnabas kag kay Saulo para ihatag sa mga nagadumala sa mga tumuluo sa Jerusalem.

12

Ginhingabot ni Herodes ang mga Tumuluo

1 Sang sadto nga tiyempo, nagsugod si Haring Herodes* sa paghingabot sa pila ka miyembro sang iglesya. 2 Ginpapatay niya si Santiago nga utod ni Juan paagi sa espada. 3 Pagkakita niya nga nalipay ang mga Judio tungod sang iya ginhimo, ginpadakop man niya si Pedro. Natabo ini sa tion sang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. 4 Ginpapriso niya si Pedro kag ginpaguwardyahan sing bulos-bulos sa apat ka grupo sang mga soldado, nga may apat ka soldado sa kada grupo. Suno sa plano ni Herodes, ang hearing ni Pedro himuon niya sa publiko pagkatapos sang Piesta sang Paglabay sang Anghel. 5 Gani ginpaguwardyahan niya si Pedro didto sa prisohan. Pero padayon nga nagpangamuyo sing hugot sa Dios ang iglesya para sa iya.

Ginpaguwa si Pedro sa Prisohan

6 Sang gab-i nga wala pa mapamatian ang kaso ni Pedro, nagakatulog siya nga ginakadenahan sang duha ka kadena sa tunga sang duha man ka soldado. Kag may mga guwardya pa nga nagabantay sa puwertahan sang prisohan. 7 Sa hinali lang nagsanag sa sulod sang prisohan kag nagpakita ang isa ka anghel sang Ginoo. Gin-uyog niya ang kilid ni Pedro para pukawon, kag nagsiling siya, “Dali! Bangon ka!” Kag nagkalahukas ang mga kadena nga nagagapos sa iya mga kamot. 8 Nagsiling ang anghel, “Isuksok ang imo bayo kag sandalyas.” Kag ginsunod ini ni Pedro. Dayon nagsiling ang anghel sa iya, “Isuksok ang imo pangtabon nga panapton kag magsunod sa akon.” 9 Kag nagsunod siya sa anghel paguwa sa prisohan. Wala kahibalo si Pedro kon bala matuod ang nagakalatabo. Abi niya damgo lang ato. 10 Gin-agyan lang nila ang nahauna kag ang ikaduha nga mga guwardya. Pag-abot nila sa salsalon nga puwertahan nga nagaatubang sa siyudad, nag-abri lang ini sa iya kaugalingon. Kag nagguwa sila dayon. Pag-agi nila sa isa ka kalye, hinali lang nga ginbayaan siya sang anghel. 11 Didto lang niya nahibaluan nga indi gali damgo ang natabo sa iya. Nagsiling siya, “Matuod gid nga ginpadala sang Ginoo ang iya anghel kag ginluwas niya ako sa kamot ni Herodes kag sa tanan nga ginahandom sang mga Judio nga matabo sa akon.”

12 Sang nasapwan niya nga luwas na siya, nagkadto siya sa balay ni Maria nga iloy ni Juan Marcos. Madamo nga tawo ang nagtipon didto kag nagapangamuyo. 13 Nagpanuktok si Pedro sa guwa nga puwertahan, kag nagpalapit ang suluguon nga si Roda para tan-awon kon sin-o ang nagapanuktok. 14 Nakilala niya ang tingog ni Pedro kag sa iya kalipay, imbes nga abrihan niya ang puwertahan, nagdalagan siya pasulod para sugiran ang iya mga kaupod nga si Pedro ara sa guwa. 15 Nagsiling sila kay Roda, “Nagbuang ka na siguro!” Pero nag-insister gid si Roda nga ara gid si Pedro. Gani nagsiling sila, “Basi kon anghel ina ni Pedro.” 16 Pero sige pa gid ang panuktok ni Pedro. Gani sang ulihi gin-abrihan nila ang puwertahan, kag daw indi sila makapati nga si Pedro gid man gali. 17 Ginsinyasan sila ni Pedro nga maghipos, kag gin-estorya niya dayon sa ila kon paano siya ginpaguwa sang Ginoo sa prisohan. Ginsilingan niya sila nga sugiran nila si Santiago kag ang iban pa nga mga tumuluo. Dayon naghalin siya kag nagkadto sa iban nga lugar.

18 Pagkaaga, nagkinagamo ang mga guwardya, kay wala na si Pedro kag wala sila nakahibalo kon ano ang natabo sa iya. 19 Nagsugo si Herodes nga pangitaon siya, pero wala gid nila makita. Gani ginpaimbistigar niya ang mga guwardya kag ginpapatay niya dayon. Sa tapos sadto, naghalin si Herodes sa Judea. Nagkadto siya sa Cesarea kag didto nagtiner.

Ang Pagkapatay ni Herodes

20 Naakig gid si Haring Herodes sa mga tawo sa Tyre kag Sidon. Gani nagsugtanay ang mga tawo nga magpakig-areglo sa hari tungod nga ang ila banwa nagakuha sang pagkaon sa banwa sang hari. Una, gin-amigo nila anay si Blastus para buligan sila, kay siya amo ang ginasaligan sang hari sa palasyo. Dayon, nagkadto sila sa hari para magpakigkita sa iya. 21 Pag-abot sang adlaw nga si Herodes magpakigkita na sa mga taga-Tyre kag taga-Sidon, ginsuksok niya ang iya harianon nga bayo kag nagpungko sa hukmanan kag nagpamulong-pulong. 22 Nagsilinggit ang mga tawo, “Indi tawo ang nagahambal nga ini, kundi dios!” 23 Sa sadto gid nga tion ginsilutan siya sang anghel sang Ginoo, tungod nga wala niya ginhatagan sang kadungganan ang Dios. Gin-uluran siya kag napatay.

24 Gani padayon nga naglapnag ang pulong sang Dios kag nagdamo pa gid ang mga tumuluo.

25 Sa pihak nga bahin, nagbalik si Barnabas kag si Saulo sa Antioc halin sa Jerusalem† pagkatapos nga madul-ong nila didto ang bulig sa mga tumuluo. Gin-upod nila si Juan Marcos.

13

Ginpadala si Barnabas kag si Saulo sang Espiritu Santo

1 Sa Antioc may mga propeta kag mga manunudlo nga miyembro sang iglesya. Sila amo si Barnabas, si Simeon nga ginatawag Negro, si Lucio nga taga-Cyrene, si Manaen nga nagdako sa panimalay* ni Herodes nga gobernador, kag si Saulo. 2 Samtang nagasimba sila sa Ginoo kag nagapuasa, nagsiling ang Espiritu Santo sa ila, “Paina ninyo para sa akon si Barnabas kag si Saulo, kay may ipahimo ako sa ila.” 3 Pagkatapos sang ila pagpuasa kag pagpangamuyo, gintungtungan nila si Barnabas kag si Saulo sang ila mga kamot kag ginpalakat sila.

Si Barnabas kag si Saulo sa Cyprus

4 Gani nagpa-Seleucia si Barnabas kag si Saulo nga ginpadala sang Espiritu Santo. Halin didto nagbiyahe sila pakadto sa isla sang Cyprus. 5 Pag-abot nila didto sa banwa sang Salamis, nagwali sila sang pulong sang Dios sa mga simbahan sang mga Judio. Si Juan Marcos kaupod man nila bilang kabulig nila sa obra. 6 Ginlibot nila ang bilog nga isla hasta nakalambot sila sa banwa sang Pafos. May nakita sila didto nga madyikero nga si Bar Jesus. Judio siya, kag nagapakuno-kuno nga siya propeta sang Dios. 7 Abyan siya ni Sergius Paulus nga gobernador sang amo nga isla. Si Sergius Paulus maalam nga tawo. Ginpatawag niya si Barnabas kag si Saulo tungod nga luyag niya nga magpamati sang pulong sang Dios. 8 Pero ginbalabagan sila sang madyikero nga si Elimas. (Amo ini ang ngalan ni Bar Jesus sa lingguahe nga Griego.) Ginhimulatan gid niya nga mapalikaw ang gobernador nga indi siya makatuo kay Jesus. 9 Pero si Saulo nga ginatawag man nga Pablo gin-gamhan sang Espiritu Santo, kag gintulok niya sing masakit si Elimas kag nagsiling, 10 “Anak ka sang yawa! Kaaway ka sang tanan nga maayo! Pulos pangdaya kag pangtunto ang imo ginahimo. Ginabaliskad mo permi ang mga husto nga pamaagi sang Ginoo. 11 Karon silutan ka sang Ginoo. Mabulag ka kag indi gid makakita sa sulod sang pila ka adlaw.” Nagdulom gilayon ang panulok ni Elimas kag nabulag siya. Nagpangapkap na lang siya nga nagapangita sang magatuytoy sa iya. 12 Pagkakita sang gobernador sa natabo kay Elimas, nagtuo siya, kag natingala gid siya sa mga pagpanudlo parte sa Ginoo.

Sa Antioc nga Sakop sang Pisidia

13 Paghalin nila ni Pablo sa Pafos, nagbiyahe sila pa-Perga nga sakop sang Pamfilia. Pag-abot nila didto ginbayaan sila ni Juan Marcos. Nagbalik siya sa Jerusalem. 14 Sila ni Pablo nagderetso sa Antioc nga sakop sang Pisidia. Pag-abot sang Adlaw nga Inugpahuway, nagkadto sila sa simbahan sang mga Judio kag nagpungko didto. 15 May nagbasa sa Kasuguan ni Moises kag sa mga sinulatan sang mga propeta. Dayon may ginsugo ang mga manugdumala sang simbahan sa pagsiling sa ila ni Pablo, “Mga kauturan, kon may inughambal kamo nga makapabakod sa mga tawo, ihambal ninyo.” 16 Gani nagtindog si Pablo, kag ginsinyasan niya ang mga tawo nga magpamati sa iya. Nagsiling siya,

“Mga kapareho ko nga mga Israelinhon, kag kamo nga mga indi Israelinhon pero nagatahod man sa Dios, pamatii ninyo ako! 17 Ang Dios nga ginasimba sang mga Israelinhon amo ang nagpili sang aton mga katigulangan, kag ginpadamo niya sila sang didto pa sila nagaestar sa duta sang Egypt. Kag paagi sa iya gahom ginbuligan niya sila para makahalin sa Egypt. 18 Sa sulod sang 40 ka tuig, gin-agwanta† niya sila didto sa kamingawan. 19 Pagkatapos ginlaglag niya ang pito ka nasyon sa duta sang Canaan, kag ginhatag niya ini nga kadutaan sa aton mga katigulangan. 20 Ini tanan ginhimo sang Dios sa sulod sang 450 ka tuig.

“Dayon ginhatagan niya sila sang mga tawo nga magapangulo sa ila hasta sa panahon ni Propeta Samuel. 21 Sang ulihi nagpangayo sila sang hari, gani ginhatag sang Dios si Saul nga anak ni Kish, nga isa sang mga kaliwat ni Benjamin. Naghari si Saul sa ila sa sulod sang 40 ka tuig. 22 Sang napahalin na sang Dios si Saul, si David naman ang iya ginhimo nga hari nila. Amo ini ang ginsiling sang Dios, ‘May nakita na ako nga tawo nga si David nga anak ni Jesse, nga nagakomporme sa akon luyag. Magatuman siya sa tanan ko nga isugo sa iya.’ ”‡ 23 Nagsiling pa gid si Pablo sa mga tawo, “Sa kaliwat ni David naghalin si Jesus nga amo ang Manluluwas nga ginpromisa sang Dios sa Israel. 24 Sa wala pa magsugod si Jesus sa iya buluhaton, nagwali si Juan sa tanan nga Israelinhon nga maghinulsol sila sa ila mga sala kag magpabautiso. 25 Sang malapit na matapos ni Juan ang iya buluhaton, nagsiling siya sa mga tawo, ‘Siguro nagahunahuna kamo nga ako amo na ang inyo ginapaabot. Pero indi! Ginpauna lang ako. Magasunod siya sa akon, kag indi gani ako takos mangin iya ulipon.§’ ”

26 Dayon nagsiling si Pablo, “Mga kauturan, nga mga kaliwat ni Abraham kag mga indi Judio pero nagatahod man sa Dios, kita amo ang ginpadal-an sang Dios sang Maayong Balita parte sa kaluwasan. 27 Pero ang mga Judio nga nagaestar sa Jerusalem kag ang ila mga manugdumala wala nagkilala nga si Jesus amo ang Manluluwas. Wala man sila makaintiendi sang ginhambal sang mga propeta nga ginabasa nila kada Adlaw nga Inugpahuway; pero sila man mismo amo ang nagtuman sang mga ginpropesiya sang mga propeta sang paghukom nila kay Jesus nga patyon. 28 Bisan wala sila sang mabakod nga ebidensya para patyon siya, ginpangayo gihapon nila kay Pilato nga ipapatay si Jesus. 29 Sang nahimo na nila ang tanan nga ginsiling sang Kasulatan nga matabo sa iya, ginkuha nila siya sa krus kag ginbutang sa lulubngan, 30 pero ginbanhaw siya sang Dios. 31 Kag sa madamo nga inadlaw nagpakita siya sa mga tawo nga nag-upod sa iya sang paghalin niya sa Galilea pakadto sa Jerusalem. Atong mga tawo amo man ang nagapanugid subong sa mga Israelinhon parte kay Jesus. 32 Kag ari kami subong para isugid sa inyo ang Maayong Balita nga ginpromisa sang Dios sa aton mga katigulangan, 33 nga gintuman na niya sa aton nga ila mga kaliwat. Ginhimo niya ini sang pagbanhaw niya kay Jesus. Amo ini ang nasulat sa ikaduha nga Salmo,

“ ‘Ikaw ang akon Anak, kag subong ipakilala ko nga ako ang imo Amay.’*

34 Kay ginpromisa man nga daan sang Dios nga banhawon niya siya kag ang iya lawas indi madunot, tungod kay nagsiling siya,

“ ‘Ang mga sagrado kag masaligan nga promisa

nga akon ginpromisa kay David himuon ko sa imo.’†

35 Gani ginsiling pa gid sa isa pa ka Salmo,

“ ‘Indi mo pagtugutan nga madunot ang imo matutom nga alagad.’‡

36 “Indi si David ang iya ginatumod, tungod nga pagkatapos sang pag-alagad ni David sa mga tawo sa iya nga henerasyon, suno sa mga ginpahimo sang Dios sa iya, napatay siya kag ginlubong sa kilid sang ginlubngan sang iya mga katigulangan, kag ang iya lawas nadunot. 37 Pero si Jesus nga ginbanhaw sang Dios wala gid madunot. 38-39 Gani mga kauturan, dapat ninyo mahibaluan nga paagi kay Jesus ginasugid namon sa inyo ang balita nga kita mapatawad sang Dios sa aton mga sala. Ang bisan sin-o nga nagatuo kay Jesus ginapakamatarong sang Dios. Ini indi mahimo paagi sa pagsunod sa Kasuguan ni Moises. 40 Gani mag-andam kamo para indi matabo sa inyo ang ginsiling sang mga propeta,

41 “ ‘Kamo nga mga nagayaguta,

matingala gid kamo sa akon himuon.

Magakalamatay kamo tungod nga may himuon ako sa inyo

tiyempo nga indi gid kamo magpati

bisan may magsugid pa sini sa inyo.’ ”§

42 Sang nagaguwa na si Pablo kag si Barnabas sa simbahan sang mga Judio, ginpangabay sila sang mga tawo nga magbalik sa sunod nga Adlaw nga Inugpahuway para sugiran pa gid sila parte sa sini nga mga butang. 43 Pagbululag sang mga tawo sa simbahan, madamo nga Judio kag debotado nga mga convert sa relihiyon sang mga Judio ang nagsunod kay Pablo kag kay Barnabas. Ginhambalan sila ni Pablo kag ni Barnabas kag ginkombinsi nga magpadayon sila sa pagsalig sa grasya sang Dios.

44 Sang sunod nga Adlaw nga Inugpahuway halos ang tanan nga pumuluyo sa Antioc nagtipon didto sa simbahan sang mga Judio para magpamati sa pulong sang Ginoo. 45 Pagkakita sang mga lider sang mga Judio sa madamo nga tawo nga nagtalambong, nahisa gid sila kag naghambal sila kontra sa mga ginpanghambal ni Pablo kag ginpakalain pa nila siya. 46 Pero nag-isog pa gid si Pablo kag si Barnabas. Nagsiling sila sa mga Judio, “Kinahanglan gid nga iwali anay sa inyo nga mga Judio ang pulong sang Dios. Pero tungod kay ginasikway ninyo siya, nagapakilala lang ina nga kamo indi bagay nga hatagan sang kabuhi nga wala sing katapusan. Gani halin subong, sa mga indi Judio na kami mawali sang Maayong Balita. 47 Kay amo ini ang sugo sang Ginoo sa amon:

“ ‘Ginhimo ko ikaw nga pareho sa suga

nga magapasanag sa mga indi Judio,*

agod paagi sa imo makaabot ang kaluwasan

hasta sa pinakamalayo nga parte sang kalibutan.’ ”†

48 Pagkabati sadto sang mga indi Judio, nalipay sila kag gindayaw nila ang pulong sang Ginoo. Kag ang tanan nga ginpili para sa kabuhi nga wala sing katapusan nangin tumuluo.

49 Gani naglapnag ang pulong sang Ginoo sa sadto nga lugar. 50 Pero ginsutsot sang mga lider sang mga Judio ang mga pangulo sang siyudad, pati ang mga relihiyuso kag kilala nga mga babayi, nga kontrahon sila ni Pablo. Gani ginhingabot nila si Pablo kag si Barnabas, kag gintabog sila sa sadto nga lugar. 51 Gintaktak ni Pablo kag ni Barnabas ang yab-ok sa ila mga tiil bilang paandam kontra sa ila. Dayon nagkadto sila sa Iconium. 52 Ang mga sumulunod ni Jesus didto sa Antioc ginagamhan sang Espiritu Santo, kag malipayon gid sila.

14

Sa Iconium

1 Ang natabo sa Iconium pareho man sa natabo sa Antioc. Nagkadto si Pablo kag si Barnabas sa simbahan sang mga Judio. Kag tungod sa ila pagwali, madamo nga Judio kag indi Judio ang nagtuo kay Jesus. 2 Pero ginpalain sang mga Judio nga wala nagatuo ang buot sang mga indi Judio sa mga tumuluo, kag ginsutsot pa nila nga kontrahon sila. 3 Madugay ang tiner didto ni Pablo kag ni Barnabas. Wala sila nahadlok maghambal parte sa Ginoo. Ginpakita sang Ginoo nga matuod ang ila ginatudlo parte sa iya grasya, kay ginhatagan niya sila sing gahom sa paghimo sing mga milagro kag makatilingala nga mga butang. 4 Gani, ang mga tawo sa sadto nga siyudad nagbinahin-bahin; ang iban nagdampig sa mga Judio nga wala nagatuo, kag ang iban nagdampig sa mga apostoles.

5 May mga Judio kag mga indi Judio, kaupod ang ila mga pangulo, nga nagplano nga sakiton nila kag batuhon ang mga apostoles. 6 Pagkahibalo sang mga apostoles sang amo nga plano nagpalagyo sila pakadto sa Lystra kag sa Derbe, nga mga siyudad nga sakop sang Lycaonia, kag sa palibot nga mga lugar. 7 Kag ginwali nila didto ang Maayong Balita.

Sa Lystra

8 Sa Lystra may isa ka tawo nga lupog halin pa sang iya pagkatawo. 9 Nagpamati siya sa mga ginahambal ni Pablo. Ginhimutaran siya ni Pablo kag nakita niya nga may pagtuo ang lupog nga maayo siya. 10 Gani sa mabaskog nga tingog naghambal si Pablo sa iya, “Tindog ka sing tadlong!” Nagtindog dayon ang tawo kag naglakat-lakat. 11 Pagkakita sang mga tawo sa ginhimo ni Pablo, nagsinggit sila sa Lycaonia nga lingguahe, “Nagpanaog ang mga dios diri sa aton sa dagway sang tawo!” 12 Gintawag nila si Barnabas nga si Zeus, kag si Pablo nga si Hermes tungod nga siya amo ang manughambal. 13 Ang templo sang ila dios nga si Zeus malapit lang sa guwa sang siyudad. Gani nagdala ang pari ni Zeus sing turo nga mga baka nga may kulintas nga bulak didto sa puwertahan sang siyudad. Gusto niya kag sang mga tawo nga ihalad ato sa mga apostoles. 14 Pagkahibalo ni Barnabas kag ni Pablo kon ano ang ila tuyo, gin-gisi nila ang ila mga bayo* kag nagdalagan sila sa tunga sang mga tawo kag nagsinggit, 15 “Mga abyan, ngaa mahalad kamo sa amon? Kami mga tawo man lang nga pareho sa inyo. Ginawali namon sa inyo ang Maayong Balita para bayaan na ninyo ang mga wala pulos nga mga butang nga ini kag magpalapit sa Dios nga buhi. Siya amo ang naghimo sang kalangitan, sang duta, sang dagat, kag sang tanan nga ara sa ila. 16 Sang una ginpabay-an lang sang Dios ang mga tawo sa pagsunod sa ila luyag. 17 Pero sa tanan nga oras ginapakilala sang Dios ang iya kaugalingon sa mga tawo paagi sa iya mga ginahimo nga maayo. Ginahatagan niya kamo sing ulan kag mga patubas pag-abot sang tig-alani. Bugana nga pagkaon ang iya ginahatag sa inyo para malipay kamo.” 18 Pero bisan amo ini ang ginahambal sang mga apostoles, nabudlayan pa gid sila sa pagpugong sa mga tawo nga magpatay sang ila mga baka para ihalad sa ila.

19 May nag-abot nga mga Judio halin sa Antioc nga sakop sang Pisidia kag sa Iconium. Gin-ganyat nila ang mga tawo nga magdampig sa ila. Ginpulihan nila bato si Pablo kag gin-guyod dayon paguwa sa banwa, kay hunahuna nila patay na siya. 20 Pero pagtipon sang mga sumulunod ni Jesus didto sa iya palibot, nagbangon siya kag nagbalik sa banwa. Sang sunod nga adlaw nagkadto sila nga duha ni Barnabas sa Derbe.

Ang Ila Pagbalik sa Antioc nga Sakop sang Syria

21 Ginwali ni Pablo kag ni Barnabas ang Maayong Balita didto sa Derbe kag madamo ang ila nadala nga magsunod kay Jesu-Cristo. Pagkatapos nagbalik naman sila sa Lystra, sa Iconium, kag sa Antioc nga sakop sang Pisidia. 22 Ginpabakod nila ang mga sumulunod ni Jesus kag ginlaygayan nga magpadayon gid sa ila pagtuo. Nagsiling man sila sa ila, “Madamo nga kabudlayan ang aton dapat pagaagyan antes kita masakop sa paghari sang Dios.” 23 Sa kada lugar nga may iglesya, nagpili sila sang mga manugdumala para sa ila. Nagpuasa sila kag nagpangamuyo para sa mga ginpili, kag gintugyan nila sila sa Ginoo nga ila ginatuohan.

24 Pagkatapos nag-agi sila sa Pisidia kag nag-abot sila sa Pamfilia. 25 Nagwali sila didto sa Perga kag dason nagdulhog sila sa Atalia. 26 Halin didto nagbiyahe sila pabalik sa Antioc nga sakop sang Syria. Amo ini ang lugar nga ila ginhalinan, kag diri man sila ginpangamuyuan sang mga tumuluo nga pakamaayuhon sila sang Dios sa ila buluhaton nga natapos na nila subong.

27 Sang pag-abot ni Pablo kag ni Barnabas sa Antioc, gintipon nila ang mga tumuluo† kag ginsugid dayon sa ila ang tanan nga ginhimo sang Dios paagi sa ila, kag kon paano nga ang Dios naghatag kahigayunan para makatuo man ang mga indi Judio. 28 Kag dugay ang ila pagtiner sa Antioc upod sa mga sumulunod ni Jesus didto.

15

Ang Meeting sa Jerusalem

1 May mga tawo halin sa Judea nga nagkadto sa Antioc kag nagtudlo sa mga kauturan didto nga sila nga mga indi Judio indi maluwas kon indi sila magpatuli suno sa kinabatasan nga gintudlo ni Moises. 2 Mainit ang pagpakigbais ni Pablo kag ni Barnabas kontra sa ila parte sini. Gani nagsugtanay ang mga tumuluo didto nga pakadtuon sa Jerusalem si Pablo kag si Barnabas, kag ang iban nga mga tumuluo sa Antioc, para magpakigkita sa mga apostoles kag sa mga manugdumala sang iglesya parte sa sini nga butang.

3 Dayon ginpadala sang iglesya sila ni Pablo. Sang pag-agi nila sa Fenicia kag sa Samaria, ginsugid nila sa mga tumuluo didto nga may mga indi Judio nga nagtuo man kay Cristo. Pagkabati nila sini, nalipay gid sila. 4 Pag-abot nila ni Pablo sa Jerusalem ginbaton sila sang iglesya, sang mga apostoles, kag sang mga manugdumala sang iglesya. Ginsugid nila ang tanan nga ginhimo sang Dios paagi sa ila. 5 Karon, may mga tumuluo didto nga mga miyembro sang grupo sang mga Pariseo. Nagtindog sila kag nagsiling, “Kinahanglan tulion ang mga indi Judio kag silingon sila nga magtuman sa Kasuguan ni Moises.”

6 Gani nag-meeting ang mga apostoles kag ang mga manugdumala sang iglesya para hambalan ini nga butang. 7 Malawig ang ila diskusyon. Sang ulihi nagtindog si Pedro kag nagsiling, “Mga kauturan, nahibaluan na ninyo nga ginpili ako sang Dios halin sa inyo sang una pa para itudlo ko ang Maayong Balita sa mga indi Judio, para makabati man sila kag magtuo. 8 Nahibaluan sang Dios ang tagipusuon sang mga tawo. Kag ginpakita niya nga ginabaton man niya ang mga indi Judio, tungod nga ginhatag man niya ang Espiritu Santo sa ila pareho sang iya ginhimo sa aton sang una. 9 Sa panulok sang Dios, kita nga mga Judio kag sila nga mga indi Judio palareho lang. Kay gintinluan man niya ang ila mga tagipusuon tungod nga nagtuo sila. 10 Ngaa ginapaakig ninyo ang Dios? Ngaa gusto ninyo nga pasundon ang aton kapareho nga mga sumulunod ni Jesus sa mga pagsulundan nga bisan gani ang aton mga katigulangan kag kita wala man makasunod? 11 Nagatuo kita nga maluwas kita paagi sa grasya ni Ginoong Jesu-Cristo, kag amo man ini sa mga indi Judio.”

12 Pagkabati nila sadto naghipos sila tanan. Dayon ginpamatian nila ang ginsugid ni Barnabas kag ni Pablo parte sa mga milagro kag makatilingala nga mga butang nga ginhimo sang Dios sa mga indi Judio paagi sa ila. 13 Pagkatapos nila hambal, nagsiling si Santiago, “Mga kauturan, pamatii ninyo ako. 14 Ginsugid sa aton ni Simon Pedro ang una nga pagtawag sang Dios sa mga indi Judio para may mga tawo man nga halin sa ila nga mangin iya. 15 Ini suno man sa mga ginsulat sang mga propeta sang una, kay nagasiling ang Kasulatan,

16 “ ‘Pagkatapos sini magabalik ako,

kag patindugon ko liwat ang ginharian ni David

nga pareho sang payag nga nawasak.

Pabangunon ko liwat ini sa iya pagkarumpag,

17 para ang iban nga mga tawo makapangita sa akon,

ang tanan nga indi Judio nga akon gintawag nga mangin akon.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini,

kag himuon ko ini nga mga butang,’*

18 kag ginpahibalo ko na ini halin sang una pa.”

19 Nagpadayon si Santiago sa pagsiling, “Gani kon sa akon lang, indi na naton pagpabudlayan ang mga indi Judio nga nagatuo sa Dios. 20 Sa baylo, sulatan ta sila nga indi magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios, tungod nga mahigko ato sa aton panulok. Indi sila maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon. Indi man sila magkaon sang dugo ukon sang karne sang sapat nga sang pagkapatay ang dugo wala nakaguwa, 21 agod indi mahigkuan ang mga Judio sa ila. Tungod nga halin pa sang una, ginabasa na sang mga Judio kada Adlaw nga Inugpahuway sa ila mga simbahan ang nasulat nga Kasuguan nga ginbilin ni Moises. Kag ini ginatudlo nila sa kada banwa.”

Ang Sulat Para sa mga Indi Judio nga Nagtuo kay Cristo

22 Dayon nagsugtanay ang mga apostoles kag ang mga manugdumala sang iglesya kag ang tanan nga tumuluo didto nga mapili sila sang mga lalaki sa grupo nila nga ila paupdon kay Pablo kag kay Barnabas sa Antioc. Si Judas nga kon tawgon Barsabas kag si Silas amo ang ila napilian. Ini nga mga tawo ginatahod sang mga tumuluo. 23 Ang sulat nga ginpadala sa ila nagasiling:

“Kami nga mga apostoles kag mga manugdumala sang iglesya diri, nga inyo mga kauturan, nagapangamusta sa inyo nga mga indi Judio nga dira sa Antioc, Syria, kag Cilicia. 24 Nakabati kami nga may mga tawo nga halin diri sa amon nga nagkadto dira sa inyo kag ginpalibog nila ang inyo mga hunahuna tungod sang ila mga gintudlo dira. Wala kami nagsugo sa ila nga magkadto dira kag magtudlo sang pareho sina. 25 Gani pagkabati namon sadto nagsugtanay kami nga magpili sang mga tawo nga amon ipadala sa inyo agod magsugid sang amon ginkasugtan. Kaupod sila sang aton pinalangga nga si Pablo kag si Barnabas. 26 Si Barnabas kag si Pablo nga ini nagtaya sang ila kabuhi sa pag-alagad sa aton Ginoong Jesu-Cristo. 27 Si Judas kag si Silas nga amon ginpadala sa inyo magasugid man sang parte sa mga butang nga nasambit diri sa amon sulat. 28 Nagsugtanay kami suno sa pagtuytoy sang Espiritu Santo nga indi na pagdugangan ang inyo mga sulundon luwas sa masunod nga mga kinahanglan gid nga tumanon ninyo: 29 Indi kamo magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios; indi kamo magkaon sang dugo ukon sang karne sang sapat nga sang pagkapatay ang dugo wala nakaguwa; kag indi kamo maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon. Maayo kon likawan ninyo ang mga butang nga ini. Hasta na lang diri.”

30 Dayon naglakat ang mga tawo nga ila ginpadala. Pag-abot nila didto sa Antioc, gintipon nila ang mga tumuluo kag ginhatag nila dayon ang sulat. 31 Pagkabasa sang mga tumuluo sang mga pagpabaskog sa ila, nalipay gid sila. 32 Si Judas kag si Silas mga propeta man, kag madamo ang ila mga gintudlo sa mga tumuluo sa pagpabakod sang ila pagtuo. 33 Sa tapos sila makapabilin didto sing pila ka adlaw, nagbalik sila sa Jerusalem sa mga nagpadala sa ila. Pero sa wala pa sila maglakat, ginpangamuyuan anay sila sang mga tumuluo nga mangin maayo lang ang ila paglakat. 34 Pero si Silas nagdesisyon nga magpabilin didto.† 35 Nagtiner si Pablo kag si Barnabas sing pila ka adlaw sa Antioc. Madamo ang ila kaupod nga nagpanudlo kag nagwali sang pulong sang Ginoo.

Nagbulagay si Pablo kag si Barnabas

36 Sang ulihi nagsiling si Pablo kay Barnabas, “Mabalik kita sa tanan nga banwa nga aton ginwalihan sang pulong sang Ginoo, kag bisitahan ta ang mga kauturan para mahibaluan ta kon ano ang ila kahimtangan.” 37 Komporme si Barnabas, pero gusto niya nga dal-on si Juan nga ginatawag Marcos. 38 Pero si Pablo indi luyag nga paupdon si Marcos, tungod nga sang una nangin kaupod nila si Marcos, pero sang ulihi ginbayaan niya sila didto sa Pamfilia. 39 Mainit ang ila pagbinaisay, gani nagbulagay sila. Gindala ni Barnabas si Marcos kag nagbiyahe sila pa-Cyprus. 40 Kag si Silas ya ang gindala ni Pablo. Sa wala pa maghalin si Pablo kag si Silas, nagpangamuyo ang mga tumuluo sa Ginoo nga buligan niya sila nga duha sa ila paglakat. 41 Nagkadto sila ni Pablo sa Syria kag sa Cilicia kag ginpabakod nila ang mga iglesya didto.

16

Nag-upod si Timoteo kay Pablo kag kay Silas

1 Nagpadayon sila ni Pablo sa paglakat sa Derbe kag sa Lystra. May sumulunod ni Jesus didto sa Lystra nga si Timoteo. Ang iya iloy Judio kag tumuluo man, pero ang iya amay Griego. 2 Suno sa mga tumuluo didto sa Lystra kag sa Iconium, si Timoteo maayo nga tawo. 3 Gusto ni Pablo dal-on si Timoteo, gani gintuli niya siya para wala sing reklamo ang mga Judio kontra kay Timoteo, kay ang tanan nga Judio nga nagaestar sa amo nga mga lugar nakahibalo nga Griego ang amay ni Timoteo. 4 Pagkatapos nagkadto sila sa mga banwa kag ginpaathag nila sa mga tumuluo ang mga pagsulundan nga gindesisyunan sang mga apostoles kag sang mga manugdumala sang iglesya didto sa Jerusalem. Ginsilingan nila ang mga tumuluo nga tumanon nila ini nga mga pagsulundan. 5 Gani napabakod ang pagtuo sang mga iglesya, kag adlaw-adlaw nagadamo pa gid sila.

Ang Lalaki nga Taga-Macedonia

6 Dayon nagkadto sila sa mga lugar nga sakop sang Frigia kag Galacia, kay wala sila pagtuguti sang Espiritu Santo nga magwali sang pulong sang Dios didto sa probinsya sang Asia. 7 Pag-abot nila sa border sang Mysia, gusto nila kuntani nga magkadto sa Bitinia, pero ang Espiritu ni Jesus wala nagtugot sa ila. 8 Gani nag-agi na lang sila sa Mysia kag nagdulhog sa Troas. 9 Sadto nga gab-i may ginpakita ang Dios kay Pablo. Nakita niya ang isa ka tawo nga taga-Macedonia nga nagatindog kag nagapakitluoy sa iya. Siling sang tawo, “Tabok ka diri sa Macedonia kag buligi kami.” 10 Gani nanghimos kami dayon sa pagkadto sa Macedonia, tungod nga nabatyagan namon nga ginatawag kami sang Dios sa pagwali sang Maayong Balita sa mga tawo didto.

Nagtuo si Lydia kay Jesus

11 Nagsakay kami sa sakayan halin sa Troas kag nagderetso sa Samotracia, kag sang masunod nga adlaw nag-abot kami didto sa Neapolis. 12 Halin sa Neapolis nagdungka kami sa Filipos nga isa ka siyudad sa nahauna nga distrito sang Macedonia. Madamo sa mga nagaestar didto taga-Roma, pati ang ila mga manugdumala. Nagtiner kami sa Filipos sang pila ka adlaw. 13 Pag-abot sang Adlaw nga Inugpahuway, nagguwa kami sa siyudad kag nagkadto sa higad sang suba tungod nga naghunahuna kami nga may lugar didto nga ginatipunan sang mga Judio para magpangamuyo. May nagtipon didto nga mga babayi, gani nagpungko kami kag nag-estorya sa ila. 14 Isa sang mga nagapamati sa amon amo si Lydia nga taga-Tiatira. Negosyante siya sang malahalon nga mga tela nga granate,* kag nagasimba man sa Dios. Gintandog sang Ginoo ang iya tagipusuon nga batunon ang mga ginahambal ni Pablo. 15 Nagpabautiso siya kag ang iya panimalay. Pagkatapos gin-agda niya kami sa iya balay. Nagsiling siya, “Kon sa pagbinagbinag ninyo ako matuod na nga tumuluo sa Ginoo, didto kamo magdayon sa akon balay.” Kag napilitan kami.

Ginpriso si Pablo kag si Silas sa Filipos

16 Isa ka adlaw, samtang nagapakadto kami sa lugar nga ginatipunan sa pagpangamuyo, ginsugata kami sang isa ka ulipon nga dalagita. Ato nga dalagita ginagamhan sang malain nga espiritu nga nagahatag sa iya sang abilidad sa pagpakot sang mga matabo sa palaabuton. Paagi sa sining abilidad nakapangwarta sing dako ang iya mga amo. 17 Karon, ini nga babayi permi lang nagasunod-sunod sa amon ni Pablo, kag amo ini ang iya ginasinggit, “Ini nga mga tawo mga alagad sang Labing Mataas nga Dios! Ginawali nila sa inyo kon paano kamo maluwas!” 18 Adlaw-adlaw amo ato ang iya ginahimo hasta tinak-an si Pablo. Gani binalikid niya ini nga babayi kag nagsiling sa espiritu nga nagagahom sa iya, “Sa ngalan† ni Jesu-Cristo ginamanduan ko ikaw nga magguwa sa iya!” Kag sa gilayon nagguwa sa iya ang espiritu. 19 Pagkakita sang iya mga amo nga wala na sila paglaom nga makapanguwarta pa paagi sa iya, gindakop nila si Pablo kag si Silas kag gin-guyod sa plasa kag gindala sa mga opisyal sang sadto nga lugar. 20 Nagsiling sila sa mga opisyal, “Ini nga mga tawo mga Judio kag nagagamo diri sa aton siyudad. 21 Nagatudlo sila sang mga pamatasan nga kontra sa aton kasuguan. Mga Romanhon kita, gani indi kita makasunod sang ila mga ginatudlo!” 22 Kag nagpuli ang mga tawo didto sa pagsakit sa ila ni Pablo. Pagkatapos ginpabugras sang mga opisyal ang mga bayo ni Pablo kag ni Silas kag ginpahanot sila dayon. 23 Sang natam-an na sila sing hanot, ginsulod nila sila sa prisohan. Ginsugo nila ang guwardya nga bantayan gid sila sing maayo. 24 Gani ginsulod sila sang guwardya sa sulod gid nga selda kag gin-gapos ang ila mga tiil.

25 Sang mga tungang gab-i na, nagapangamuyo si Pablo kag si Silas kag nagakanta sang mga pagdayaw sa Dios. Ang ila mga kaupod nga mga priso nagapamati sa ila. 26 Sa hinali lang naglinog sing mabaskog kag nag-uyog ang prisohan. Nag-alabri ang mga puwertahan sang prisohan kag nagkalahukas ang mga kadena sang tanan nga priso. 27 Nakamata ang guwardya, kag pagkakita niya nga abri na ang mga puwertahan sang prisohan, ang hunahuna niya nakapalagyo na ang mga priso. Gani gin-gabot niya ang iya espada para manginmatay. 28 Pero nagsinggit si Pablo, “Indi ka magpanginmatay! Ari pa kami tanan!” 29 Nagpakuha sing suga ang guwardya kag nagdali-dali siya sulod didto kag nagluhod sa atubangan nila ni Pablo kag ni Silas nga nagakurog. 30 Dayon, gindala niya sila ni Pablo sa guwa kag nagpamangkot, “Ano ang akon himuon para maluwas ako?” 31 Nagsabat sila ni Pablo, “Magtuo ka kay Ginoong Jesus kag maluwas ka kag ang imo panimalay.” 32 Dayon gintudlo nila ni Pablo ang pulong sang Ginoo sa iya kag sa tanan nga miyembro sang iya panimalay. 33 Sa sadto gid nga gab-i ginhugasan sang guwardya ang ila mga pilas, kag nagpabautiso siya dayon pati ang bilog niya nga panimalay. 34 Pagkatapos gindala niya sila ni Pablo sa iya balay kag ginpakaon. Nalipay gid ang guwardya kag ang iya bilog nga panimalay nga sila nagatuo na sa Dios.

35 Pagkaaga nagsugo ang mga opisyal sa mga pulis nga buy-an na sila ni Pablo. 36 Kag ini ginbalita sang guwardya kay Pablo. Nagsiling siya, “Nagpasugo ang mga opisyal nga buy-an na kamo. Gani magguwa na kamo kag maayo lang nga paglakat.” 37 Pero nagsiling si Pablo sa mga pulis nga ginsugo, “Ginpahanot nila kami sa publiko nga wala anay pag-imbistigara bisan mga Romanhon kami. Dayon ginpapriso nila kami. Pero karon gusto nila nga sa tago lang ang pagpaguwa sa amon? Indi mahimo! Kinahanglan ang mga opisyal mismo amo ang magkadto diri kag sila gid ang magpaguwa sa amon.” 38 Pagsugid sang mga pulis sa mga opisyal sang ginhambal ni Pablo nga sila mga Romanhon, kinulbaan sila. 39 Gani nagkadto ang mga opisyal sa prisohan kag nagpangayo pasensya sa ila ni Pablo. Dayon ginpaguwa nila sila ni Pablo kag ginpangabay nga maghalin na sila sa sadto nga siyudad. 40 Sang nakaguwa na si Pablo kag si Silas sa prisohan, nagkadto sila dayon sa balay ni Lydia. Nagpakigkita sila didto sa mga tumuluo, kag ginlaygayan nila sila para palig-unon ang ila pagtuo. Pagkatapos naglakat sila.

17

Sa Tesalonica

1 Nag-agi sila sa Amfipolis kag sa Apolonia hasta nakaabot sila sa Tesalonica. Didto sa Tesalonica may simbahan sang mga Judio. 2 Kag suno sa kinabatasan ni Pablo, nagsulod siya sa ila simbahan, kag sa sulod sang tatlo ka Adlaw nga Inugpahuway, nagdiskusyon siya sa mga tawo didto. Ang Kasulatan amo ang iya gin-gamit 3 para pamatud-an sa ila nga ang Cristo kinahanglan gid nga mag-antos kag mabanhaw. Nagsiling si Pablo, “Ining Jesus nga akon ginasugid sa inyo amo ang Cristo.” 4 Ang iban sa ila nakombinsi sa ginhambal ni Pablo, kag nagsunod sila kay Pablo kag kay Silas. Madamo man nga mga Griego nga nagasimba sa Dios kag kilala nga mga babayi ang nag-upod sa ila.

5 Karon, nahisa ang mga lider sang mga Judio. Gani gintipon nila ang mga bugoy nga mga istambay. Kag sang madamo na ang ila natipon, nagsugod sila panggamo sa bilog nga siyudad. Gin-gubat nila ang balay ni Jason sa pagpangita kay Pablo kag kay Silas para madala sila sa atubangan sang mga tawo. 6 Pero sang wala nila makita si Pablo kag si Silas, gindakop nila si Jason kag ang iban pa nga mga tumuluo. Gin-guyod nila sila pakadto sa mga opisyal sang siyudad kag nagasinggit sila, “Ining mga tawo nagadala sing gamo bisan diin sila magkadto tungod sang ila mga ginatudlo. Kag karon ari na sila sa aton siyudad. 7 Ginpadayon pa sila ni Jason sa iya balay. Ini sila tanan nagakontra sa mga kasuguan sang Emperador tungod nga nagasiling sila nga may isa pa ka hari nga ang iya ngalan si Jesus.” 8 Pagkabati sadto sang mga tawo kag sang mga opisyal, nagginamo sila. 9 Sa wala pa nila mabuy-i si Jason kag ang iya mga kaupod, ginpabayad anay sila sang piansa.

Sa Berea

10 Pagkagab-i, ginpadala sang mga tumuluo si Pablo kag si Silas sa Berea. Pag-abot nila didto, nagkadto sila sa simbahan sang mga Judio. 11 Mas bukas ang hunahuna sang mga tawo sa Berea sang sa mga tawo sa Tesalonica. Dako gid ang ila luyag sa pagpamati sang ginatudlo nila ni Pablo. Kag adlaw-adlaw sige ang ila usisa sang Kasulatan para tan-awon kon matuod gid bala ang mga ginapanghambal nila ni Pablo. 12 Madamo sa ila ang nagtuo pati ang mga lalaki kag mga kilala nga mga babayi nga Griego. 13 Pero pagkabati sang mga Judio sa Tesalonica nga nagwali man si Pablo sang pulong sang Dios didto sa Berea, nagkadto sila didto kag ginsutsot ang mga tawo sa paggamo. 14 Gani gindul-ong dayon sang mga tumuluo si Pablo sa baybay. Pero si Silas ya kag si Timoteo nagpabilin sa Berea. 15 Ang mga tawo nga nagdul-ong kay Pablo nag-upod sa iya hasta sa Athens. Dayon nagbalik sila sa Berea nga may tugon halin kay Pablo nga si Silas kag si Timoteo maapas lang dayon sa iya sa Athens.

Sa Athens

16 Samtang nagahulat si Pablo kay Silas kag kay Timoteo didto sa Athens, nakita niya nga madamo gid ang ila mga dios-dios. Natublag gid siya. 17 Gani nagsulod siya sa simbahan sang mga Judio kag nagpakigdiskusyon sa ila kag sa mga indi Judio nga nagasimba man sa Dios. Adlaw-adlaw didto siya sa plasa nga nagapakigdiskusyon sa mga tawo nga iya masugata. 18 May duha ka klase sang mga manunudlo ang nagpakigdiskusyon kay Pablo. Ang isa ginatawag mga Epicureo, kag ang isa mga Estoico. Nagsiling ang iban sa ila, “Ano ayhan ang ginawakal sang tikalon nga ini?” Ang iban nagsiling, “Daw lain man nga mga dios ang iya ginawali.” Amo ini ang ila ginsiling tungod nga nagawali si Pablo sang Maayong Balita parte kay Jesus kag sa iya pagkabanhaw. 19 Gani gindala nila si Pablo sa tilipunan nga ginatawag Areopagus. Nagsiling sila sa iya, “Gusto namon nga mahibaluan ang bag-o nga pagtulun-an nga imo ginawali. 20 Kay may lain ka nga mga butang nga ginatudlo nga bag-o sa amon, gani gusto namon mahibaluan kon ano ina nga mga butang.” 21 (Amo ini ang ila ginhambal tungod nga ang mga taga-Athens kag ang mga taga-iban nga lugar nga didto na nagaestar wala sing iban nga naluyagan kundi ang magdiskusyon parte sa bag-o nga mga pagpanudlo.)

22 Gani nagtindog si Pablo sa atubangan sang mga tawo nga nagatipon didto sa Areopagus kag nagsiling, “Mga taga-Athens! Nakita ko nga kamo relihiyuso gid nga mga tawo. 23 Kay sa akon paglibot diri sa inyo siyudad nakita ko ang inyo mga ginasimba. May nakita pa ako nga halaran nga may nasulat nga nagasiling:

sa wala pa makilala nga dios.

Ining Dios nga inyo ginasimba nga wala pa ninyo makilala amo ang Dios nga akon ginawali sa inyo.

24 “Amo ini ang Dios nga nagtuga sang kalibutan kag sang tanan nga ara sa kalibutan. Siya ang Ginoo nga tag-iya sang langit kag duta, gani wala siya nagapuyo sa mga templo nga ginhimo sang mga tawo. 25 Wala man siya nagakinahanglan sang bulig nga halin sa mga tawo tungod nga siya mismo ang nagahatag sang kabuhi sa aton, pati sang tanan ta nga kinahanglanon. 26 Halin sa isa lang ka tawo, ginhimo niya ang tanan nga lahi sang mga tawo kag ginpalapta sa bilog nga kalibutan. Ginplano man niya sang una pa ang mga border kon diin maestar ang mga tawo pati ang tion nga sila magakabuhi diri. 27 Ini tanan ginhimo sang Dios para kita nga mga tawo magpangita sa iya, kag basi pa lang nga makita ta man siya. Pero ang matuod, ang Dios indi malayo sa aton, 28 kay ‘tungod sa iya gahom nagakabuhi kita kag nagahulag.’ Pareho man sang ginsiling sang iban ninyo nga mga manugbinalaybay, ‘Kita matuod mga anak niya.’ 29 Gani, tungod nga kita mga anak sang Dios, indi kita dapat maghunahuna nga ang Dios pareho sang dios-dios nga bulawan, ukon pilak, ukon bato—imahen nga imbinto sang hunahuna kag kamot sang tawo. 30 Sang una, sang wala pa makakilala ang mga tawo sa Dios, wala niya pagsapaka ang ila mga sala. Pero subong ginasugo sang Dios ang tanan nga tawo sa tanan nga lugar nga maghinulsol na kag bayaan ang ila malain nga mga ginahimo. 31 Kay may adlaw nga ginpili ang Dios nga hukman niya sing matarong ang tanan nga tawo diri sa kalibutan paagi sa tawo nga iya ginpili. Ginpamatud-an niya ini sa tanan paagi sa iya pagbanhaw sang amo nga tawo.”

32 Pagkabati nila nga nagahambal si Pablo parte sa pagkabanhaw, ang iban sa ila nagyaguta sa iya. Pero ang iban nagsiling, “Balik ka diri tungod nga gusto namon nga magpamati pa gid sa imo parte sa sini nga mga butang.” 33 Pagkatapos naghalin si Pablo sa ila ginatipunan. 34 Ang iban nga mga lalaki nagdampig sa iya kag nagtuo kay Jesus. Ang isa sa ila amo si Dionisius nga miyembro sang Areopagus; kag may babayi man nga si Damaris, kag may iban pa gid.

18

Sa Corinto

1 Pagkatapos sadto, naghalin si Pablo sa Athens kag nagkadto sa Corinto. 2 Didto nakilala niya si Aquila nga Judio nga taga-Pontus kag ang iya asawa nga si Priscila. Bag-o lang sila nag-abot halin sa Italia tungod nga may sugo ang Emperador nga si Claudius, nga ang tanan nga Judio kinahanglan maghalin sa Roma. Ginbisitahan ni Pablo ini nga mag-asawa sa ila balay. 3 Kag tungod nga pareho sila sa iya nga manughimo sang tolda, didto siya nagdayon sa ila kag nag-updanay sila sa ila obra. 4 Kada Adlaw nga Inugpahuway didto si Pablo sa simbahan sang mga Judio nga nagapakigdiskusyon sa mga Judio kag sa mga Griego para kombinsihon sila.

5 Sang pag-abot ni Silas kag ni Timoteo halin sa Macedonia, gin-gamit ni Pablo ang iya bilog nga tiyempo sa pagwali sang pulong sang Dios. Ginpamatud-an niya sa mga Judio nga si Jesus amo gid ang Cristo. 6 Pero ginkontra nila si Pablo kag ginpakalain. Gani ginwaswas niya ang yab-ok sa iya mga bayo bilang paandam kontra sa ila. Nagsiling siya, “Inyo gid sala kon silutan kamo sang Dios. Wala na ako sing salabton. Halin subong ang mga indi Judio na ang akon walihan.” 7 Gani ginbayaan niya ang mga Judio kag didto siya nagdayon sa balay ni Titius Justus. Ini nga tawo indi Judio, pero nagasimba sa Dios, kag ang iya balay ara gid sa tupad sang simbahan sang mga Judio. 8 Si Crispus nga manugdumala sang simbahan sang mga Judio kag ang iya panimalay nagtuo man kay Ginoo ng Jesus; kag madamo pa gid nga mga taga-Corinto nga nakabati kay Pablo ang nagtuo kag nagpabautiso.

9 Isa ka gab-i, nagpakita ang Ginoo kay Pablo paagi sa palanan-awon kag nagsiling, “Indi ka magkahadlok. Magpadayon ka sa pagwali kag indi ka mag-untat, 10 tungod kay ako kaupod mo. Madamo ang akon mga pinili sa sini nga siyudad, gani wala sing may magpangahas nga magsakit sa imo.” 11 Gani isa ka tuig kag tunga ang pagtiner ni Pablo sa Corinto, kag gintudlo niya sa mga tawo ang pulong sang Dios.

12 Pero sang si Galio na ang gobernador sa Acaya, nagtilipon ang mga Judio kag gindakop nila si Pablo kag gindala sa hukmanan. 13 Nagsiling sila, “Ini nga tawo nagakombinsi sa mga tawo nga magsimba sa Dios sa paagi nga kontra sa aton kasuguan.” 14 Mahambal na kuntani si Pablo, pero nagsiling si Galio sa mga Judio, “Kon ang kaso nga ini nga inyo ginadala diri sa akon parte sa nahimo nga malain ukon mabug-at nga sala, pamatian ko kamo. 15 Pero ini parte lang sa mga pulong, mga ngalan, kag sa inyo Kasuguan. Gani bahala kamo. Indi ko gusto nga maghusgar parte sa sina nga mga butang.” 16 Dayon ginpaguwa niya sila sa hukmanan. 17 Pagkatapos gindakop sang mga Griego si Sostenes nga manugdumala sang simbahan sang mga Judio kag ginbunal nila didto sa guwa sang hukmanan, pero wala gid nagsapak si Galio.

Nagbalik si Pablo sa Antioc

18 Madugay-dugay pa ang pagtiner ni Pablo kaupod sa mga tumuluo didto sa Corinto. Pagkatapos nagkadto siya dayon sa Cencrea kaupod sang mag-asawa nga si Priscila kag si Aquila. Nagpautod siya sang buhok didto tungod nga may panaad siya sa Dios, kag natuman na niya atong panaad. Halin sa Cencrea nagbiyahe* sila pa-Syria. 19-21 Nag-agi sila sa Efeso kag didto nagkadto si Pablo sa simbahan sang mga Judio kag nagpakigdiskusyon sa ila. Ginpangabay nila siya nga magtiner lang anay didto sa ila, pero indi si Pablo. Sang mahalin na siya, nagsiling siya sa ila, “Kon itugot sang Dios, mabalik lang ako diri sa inyo.” Ginbilin ni Pablo ang mag-asawa nga si Priscila kag si Aquila didto sa Efeso kag nagsakay siya.

22 Pagdungka niya sa Cesarea, nagkadto siya sa Jerusalem kag ginbisitahan niya ang iglesya didto, pagkatapos nagderetso siya sa Antioc. 23 Wala siya nagdugay didto, naghalin siya kag ginlibot niya ang mga lugar nga sakop sang Galacia kag Frigia kag ginpabakod niya ang pagtuo sang mga sumulunod ni Jesus didto.

Ang Tawo nga si Apolos

24 Karon may isa ka Judio nga taga-Alexandria nga nag-abot sa Efeso. Ang iya ngalan si Apolos. Maayo siya maghambal kag madamo ang nahibaluan niya sa Kasulatan. 25 Natudluan na siya nga daan sang pamaagi sang Ginoo. Mapisan siya magwali kag husto ang iya mga ginatudlo parte kay Jesus. Pero ang bautiso nga gintudlo ni Juan amo lang ang iya nahibaluan. 26 Wala siya nahadlok maghambal sa simbahan sang mga Judio. Pagkabati ni Priscila kag ni Aquila sang iya ginapanudlo, gin-imbitar nila siya sa ila balay kag ginpaathag pa gid nila sa iya ang pamaagi sang Dios. 27 Kag sang naghandom si Apolos nga magkadto sa Acaya, ginbuligan siya sang mga tumuluo sa Efeso. Ginsulatan nila ang mga sumulunod ni Jesus sa Acaya nga batunon nila si Apolos. Pag-abot niya didto dako gid ang iya nabulig sa mga nangin tumuluo tungod sa grasya sang Dios. 28 Kay mapag-on ang iya mga rason nga halin sa Kasulatan nga si Jesus gid ang Cristo. Wala gid sang may mahimo ang mga Judio sa pagpakigbais sa iya sa tunga sang mga tawo.

19

Si Pablo sa Efeso

1 Sang didto si Apolos sa Corinto, nagpanglakaton si Pablo sa mga kabukiran sang probinsya hasta nakaabot siya sa Efeso. Didto may nakita siya nga mga sumulunod. 2 Ginpamangkot niya sila, “Nabaton na bala ninyo ang Espiritu Santo sang magtuo kamo?” Nagsabat sila, “Wala gani kami nakabati nga may ginatawag nga Espiritu Santo.” 3 Nagpamangkot si Pablo sa ila, “Sa ano nga bautiso kamo ginbautisohan?” Nagsabat sila, “Sa bautiso ni Juan.” 4 Nagsiling si Pablo sa ila, “Ang bautiso ni Juan para sa mga nagahinulsol sang ila mga sala. Pero nagsiling man si Juan sa mga tawo nga dapat sila magtuo sa nagasunod sa iya, nga wala sing iban kundi si Jesus.” 5 Pagkabati nila sadto, ginbautisohan dayon sila sa ngalan ni Ginoong Jesus. 6 Kag sang pagtungtong ni Pablo sang iya kamot sa ila, nag-abot sa ila ang Espiritu Santo. Naghambal sila dayon sang nagkalain-lain nga lingguahe nga wala nila natun-i, kag may ginhambal man sila nga mga mensahi sang Dios. 7 Mga dose sila tanan ka lalaki.

8 Sa sulod sang tatlo ka bulan, padayon ang pagkadto ni Pablo sa simbahan sang mga Judio. Wala siya nahadlok maghambal sa mga tawo. Nagpakigdiskusyon siya para kombinsihon sila parte sa paghari sang Dios. 9 Pero ang iban sa ila matig-a gid ang ulo kag indi magtuo, kag sa tunga mismo sang kadam-an ginapakalain nila ang mga sumulunod sang Dalan nga si Jesus. Gani naghalin si Pablo sa ila simbahan kaupod ang mga sumulunod ni Jesus, kag adlaw-adlaw didto siya sa eskwelahan ni Tyranus nga nagapadayon sa pagpakigdiskusyon sa mga tawo. 10 Sa sulod sang duha ka tuig amo ini ang iya ginahimo, gani ang tanan nga nagaestar didto sa probinsya sang Asia, Judio kag indi Judio, nakabati sang pulong sang Ginoo.

Ang mga Anak ni Esceva

11 Madamo nga tumalagsahon nga milagro ang ginpanghimo sang Dios paagi kay Pablo. 12 Bisan ang mga panyo kag ang mga panghapin nga panapton nga iya nagamit gindala sa mga masakiton kag nag-ayo sila, kag nagguwa man ang malain nga mga espiritu. 13 Karon, may mga Judio didto nga nagalibot-libot nga nagatabog sang malain nga mga espiritu sa mga tawo nga ila ginsudlan. Gintilawan nila nga gamiton ang ngalan ni Ginoong Jesus para paguwaon ang malain nga mga espiritu. Nagsiling sila sa malain nga mga espiritu, “Sa ngalan* ni Jesus nga ginawali ni Pablo, ginasugo ko kamo nga magguwa!” 14 Amo man ini ang ginahimo sang pito ka anak nga lalaki ni Esceva. Si Esceva nga ini isa ka manugdumala nga pari sang mga Judio. 15 Gintilawan nila nga paguwaon ang malain nga espiritu sa ngalan ni Jesus. Pero ang sabat sang malain nga espiritu sa mga anak ni Esceva amo ini, “Si Jesus kilala ko, kag si Pablo kilala ko man, pero sin-o kamo?” 16 Dayon gindamhagan sila sang tawo nga may malain nga espiritu kag ginsakit. Wala gid sila sang may mahimo, gani nagpalagyo sila sa sadto nga balay nga hublas kag may mga pilas. 17 Ini nga hitabo nabalitaan sang tanan nga Judio kag mga indi Judio nga nagaestar didto sa Efeso kag hinadlukan sila, kag napadunggan pa gid ang ngalan ni Ginoong Jesus. 18 Madamo nga tumuluo didto ang nagpalapit nga nag-ako kag nagsugid sang mga malain nila nga mga nahimo. 19 Kag madamo man sang mga madyikero† ang nagdala sang ila libro kag ginsunog nila mismo sa atubangan sang tanan. Minilyon ang kantidad sang tanan nga libro nga ginsunog. 20 Paagi sa sini nga hitabo naglapnag pa gid ang gahom sang pulong sang Ginoo.

Ang Gamo sa Efeso

21 Pagkatapos sadto nga mga hitabo nagdesider si Pablo nga mag-agi sa Macedonia kag sa Acaya sa wala pa siya magkadto sa Jerusalem. Kag suno sa iya, halin sa Jerusalem kinahanglan makakadto man siya sa Roma. 22 Ginpauna niya sa Macedonia ang duha sang iya mga kabulig nga si Timoteo kag si Erastus, kag siya ya nagpabilin pa didto sa probinsya sang Asia.

23 Sang sadto nga tion, may natabo nga dako nga kinagamo sa Efeso tungod sa mga sumulunod sang Dalan nga si Jesus. 24 May isa ka platero‡ didto nga ang iya ngalan si Demetrius. Siya kag ang iya mga tinawo nagapanghimo sang gagmay nga mga templo-templo nga pilak nga ginsunod sa templo ni Artemis nga ila diosa, kag paagi sini nakapangwarta sila sing dako. 25 Gani ginpatawag niya ang iya mga trabahador kag ang iban pa nga mga platero. Dayon nagsiling siya sa ila, “Mga abyan, nahibaluan ninyo nga ang aton pag-asenso sa pangabuhi nagahalin sa sining aton palangitan-an. 26 Nakita ninyo kag nabatian ang ginahimo sining tawo nga si Pablo. Nagasiling siya nga ang mga dios nga ginahimo sang tawo indi matuod nga mga dios. Madamo ang nakombinsi kag napatalang niya diri sa Efeso kag sa bilog nga probinsya sang Asia. 27 Gani delikado ang aton palangitan-an, kay basi kon pakalainon sang mga tawo. Kag indi lang ina, kundi delikado man ang templo sang aton bantog nga diosa nga si Artemis, kay basi kon mangin wala na sing pulos ini, kag indi na pagkilalahon sang mga tawo ang aton diosa nga ginasimba indi lang diri sa Asia kundi sa bilog man nga kalibutan!”

28 Pagkabati sadto sang mga tawo, nangakig gid sila kag nagsugod sila sa pagsinggit, “Gamhanan si Artemis sang mga taga-Efeso!” 29 Kag ang kinagamo naglapnag sa bilog nga siyudad. Gindakop nila ang mga kaupod ni Pablo nga si Gaius kag si Aristarcus nga mga taga-Macedonia. Pagkatapos nagdinalagan sila tanan sa ila ginatipunan nga ginaguyod ang duha. 30 Gusto kuntani ni Pablo nga maghambal sa mga tawo, pero ginpunggan siya sang mga sumulunod ni Jesus. 31 May mga abyan si Pablo nga mga opisyal sa probinsya sang Asia. Ini sila nagpasugo kay Pablo nga pangabayon siya nga indi gid magkadto didto sa ila ginatipunan. 32 Karon, ang mga tawo didto nagkinagamo na gid. Ang iban sa ila may ginasinggit nga isa ka butang, pero ang iban lain man ang ila ginasinggit, tungod nga ang kalabanan sa ila wala nakahibalo kon ngaa nagtilipon sila didto. 33 May tawo didto nga si Alexander nga gintulod sang mga Judio sa unahan para magpaathag nga sila nga mga Judio wala labot sa ginahimo nila ni Pablo. Ginbayaw niya ang iya kamot para pahipuson ang mga tawo. 34 Pero pagkahibalo sang mga tawo nga siya Judio, nagsinggit sila tanan, “Gamhanan si Artemis sang mga taga-Efeso!” Kag sa sulod sang duha ka oras amo lang ato ang ila ginasinggit.

35 Sang ulihi napahipos gid man sang manugdumala sang siyudad ang mga tawo. Dayon nagsiling siya, “Mga kasimanwa nga mga taga-Efeso, ang tanan nga tawo nakahibalo nga kita nga taga-Efeso amo ang manugtatap sang templo ni Artemis nga gamhanan kag sang sagrado nga bato nga nahulog halin sa langit. 36 Wala sing may makapanginwala sini. Gani, magpakatawhay kamo, kag indi kamo magpadasodaso. 37 Gindala ninyo diri ini nga mga tawo, bisan ini sila wala nagpangawat sa aton templo kag wala nagpakalain sang aton diosa. 38 Kon si Demetrius kag ang iya mga kaupod nga mga platero may kaso kontra sa bisan kay sin-o, may mga korte kag may mga manughukom kita. Dapat dal-on nila didto ang ila mga kaso. 39 Pero kon kamo may iban pa gid nga reklamo, ina kinahanglan aregluhon sa opisyal nga pagtilipon sang mga pumuluyo. 40 Karon delikado kita sa aton ginahimo nga ini. Kay basi kon iakusar kita sang mga opisyal sang Roma sa pagpanggamo. Wala gid kita rason nga ihatag kon ngaa ginhimo ta ini.” 41 Pagkatapos niya hambal sini, ginpapuli niya ang mga tawo.

20

Si Pablo sa Macedonia kag sa Greece

1 Sang matapos na ang kinagamo, ginpatawag ni Pablo ang mga sumulunod ni Jesus. Ginlaygayan niya sila nga magpakabakod, kag dayon naglisensya siya nga makadto sa Macedonia. 2 Madamo nga lugar ang iya ginpangadtuan didto sa Macedonia, kag ginpabakod niya ang mga tumuluo paagi sa iya pagwali sa ila. Dayon nagderetso siya sa Greece, 3 kag tatlo ka bulan ang iya pagtiner didto. Sang mabiyahe* na siya kuntani pa-Syria, nahibaluan niya ang plano sang mga Judio sa pagpatay sa iya, gani nagdesisyon siya nga magbalik paagi sa Macedonia. 4 Nag-upod sa iya si Sopater nga taga-Berea nga anak ni Pirus, si Aristarcus kag si Secundus nga mga taga-Tesalonica, si Gaius nga taga-Derbe, si Timoteo, kag ang mga taga-Asia nga si Tykicus kag si Trofimus. 5 Pag-abot namon sa Filipos, nag-una sila sa amon sa Troas kag didto nila kami ginhulat. 6 Ginpatapos namon anay ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok antes kami nagbiyahe halin sa Filipos. Lima ka adlaw ang amon biyahe kag nagkit-anay kami liwat didto sa Troas. Nagtiner kami didto sing pito ka adlaw.

Nabuhi Liwat si Euticus

7 Sang sabado sing gab-i, nagtipon kami sa pagpamihak-pihak sang tinapay. Kag tungod nga si Pablo mabiyahe sa sunod nga adlaw, nagwali siya hasta sang tungang gab-i. 8 Madamo ang mga suga didto sa ibabaw nga kuwarto nga amon ginatipunan. 9 May pamatan-on didto nga ang iya ngalan si Euticus nga nagapungko sa bintana. Kag tungod nga ang wali ni Pablo malawig, gintuyo siya kag sang ulihi natulugan sing hamuok kag nahulog siya sa bintana halin sa ikatlo nga panalgan.† Sang paghakwat nila sa iya, patay na siya. 10 Pero nagpanaog si Pablo, kag pag-abot niya kay Euticus, ginhap-an kag ginhakos niya siya. Dayon nagsiling siya sa mga tawo, “Indi kamo magpakulba, buhi siya!” 11 Kag nagbalik si Pablo sa ibabaw, nagpamihak-pihak sang tinapay kag nagkaon. Sang nakakaon na siya, nagwali pa gid siya sa ila hasta sang pagbutlak sang adlaw. Dayon naglakat siya. 12 Ang pamatan-on nga nahulog gindala nila puli nga buhi, kag nalipay gid sila.

Halin sa Troas pa-Miletus

13 Nagsakay kami sa sakayan pa-Asos, kay nagsiling si Pablo nga hapiton siya sa Asos tungod kay malakat lang siya pakadto didto. 14 Sang pagkitaay namon sa Asos, ginpasakay namon siya kag nagpadulong kami sa Mitilene. 15 Halin sa Mitilene, nagderetso pa gid kami sa Kios, kag sang sunod nga adlaw nakaabot kami didto. Sang sunod pa nga adlaw sa Samos kami, kag sang sunod pa gid nga adlaw sa Miletus na kami. 16 Nagdesisyon si Pablo nga indi na lang maghapit sa Efeso, kay indi niya gusto nga maatrasar siya sa probinsya sang Asia, tungod nga nagadali siya nga makaabot sa Jerusalem sa wala pa ang adlaw sang Pentecostes.

Ang mga Bilin ni Pablo sa mga Manugdumala sang Iglesya sa Efeso

17 Didto sa Miletus nagpasugo si Pablo sa Efeso nga magkadto sa iya ang mga manugdumala sang iglesya. 18 Pag-abot nila, nagsiling si Pablo sa ila, “Nahibaluan ninyo kon paano ang akon pagginawi sang ako kaupod pa ninyo, halin gid sang akon pag-abot sa probinsya sang Asia. 19 Nag-alagad ako sa Ginoo nga may pagpaubos kag paghibi.‡ Madamo man nga mga kabudlayan ang akon gin-antos tungod sang mga malain nga mga padihot sang mga Judio kontra sa akon. 20 Nahibaluan man ninyo nga wala gid sang lipod-lipod ang akon pagsugid sa inyo sang mga butang nga para sa inyo kaayuhan, nga akon gintudlo sa publiko kag sa inyo mga balay. 21 Ginpaandaman ko ang mga Judio kag mga indi Judio nga kinahanglan maghinulsol sila sa ila mga sala kag magbalik sa Dios, kag magtuo sa aton Ginoong Jesus. 22 Karon, makadto ako sa Jerusalem tungod nga amo ini ang sugo sang Espiritu Santo sa akon. Wala ako kahibalo kon ano ang matabo sa akon didto. 23 Ang akon lang nahibaluan, nga bisan diin nga siyudad ang akon ginakadtuan, ang Espiritu Santo nagapaandam sa akon nga ang prisohan kag ang paghingabot nagahulat sa akon. 24 Pero indi importante kon ano ang matabo sa akon, basta matapos ko lang ang buluhaton nga ginhatag sa akon ni Ginoong Jesus, nga amo ang pagwali sang Maayong Balita parte sa grasya sang Dios.

25 “Nalibot ko kamo tanan sa akon pagwali parte sa paghari sang Dios, kag karon nahibaluan ko nga indi na kita magkitaay liwat. 26 Gani sugiran ko kamo karon, nga kon may ara sa inyo nga indi maluwas, wala na ako sing salabton sa Dios. 27 Kay wala gid ako sing may gintago sa inyo parte sa bug-os nga katuyuan kag plano sang Dios. 28 Bantayi gid ninyo ang inyo kaugalingon kag ang tanan nga tawo sang Dios nga ginapabantayan sa inyo sang Espiritu Santo. Tatapa gid ninyo ang iglesya sang Dios nga iya gintubos paagi sa iya kaugalingon nga dugo.§ 29 Kay nahibaluan ko nga kon makahalin na ako may mga manunudlo dira nga daw pareho sa mabangis nga mga ido* nga magasulod sa inyo kag magaguba sang inyo grupo. 30 Magaabot man ang tion nga sa inyo mismo grupo may mga tawo nga magasugid sang binutig sa pagpatalang sa mga sumulunod ni Jesus kag para sila ang ila pagasundon. 31 Gani mag-andam kamo, kag dumduma ninyo nga sa sulod sang tatlo ka tuig, adlaw-gab-i wala ako nag-untat sa paglaygay sa inyo tanan nga may mga paghibi.

32 “Kag karon ginatugyan ko kamo sa Dios kag sa iya pulong, ang pulong nga parte sa iya grasya, nga makapabakod sang inyo pagtuo kag makahatag sa inyo sang tanan nga pagpakamaayo nga gintigana para sa tanan nga ginpain sang Dios nga mangin iya. 33 Wala ako naghandom sang inyo mga kuwarta kag mga bayo. 34 Nakahibalo gid kamo nga nag-obra ako para may galastuhon ako sa akon mga kinahanglanon kag sa akon mga kaupdanan. 35 Ginhimo ko ato para ipakita sa inyo nga paagi sa sini nga pagpangabudlay mabuligan ang mga imol. Dumdumon ta permi ang ginsiling ni Ginoong Jesus nga mas bulahan ang nagahatag sang sa nagabaton.”

36 Pagkatapos hambal ni Pablo nagluhod siya kaupod nila tanan kag nagpangamuyo. 37 Naghinibi sila tanan, kag ginhakos nila si Pablo kag ginhalukan. 38 Nagkasubo gid sila tungod kay nagsiling si Pablo nga indi na sila magkitaay liwat. Pagkatapos gindul-ong nila si Pablo sa sakayan.

21

Ang Pagkadto ni Pablo sa Jerusalem

1 Naglisensya kami sa mga manugdumala sang iglesya sa Efeso, kag nagbiyahe deretso hasta nakaabot kami sa Cos. Sang sunod nga adlaw, nagderetso kami sa isla sang Rodes. Kag halin didto nagpadayon kami sa Patara. 2 Didto sa Patara may nakita kami nga sakayan nga manugkadto sa Fenicia, gani nagsakay kami. 3 Nalantawan namon ang isla sang Cyprus, pero wala kami nagpundo didto kundi nag-agi kami sa tuo dampi kag nagderetso sa Syria. Didto kami nagpundo sa Tyre, kay nagdiskarga didto ang sakayan. 4 Ginpangita namon ang mga sumulunod ni Jesus didto, kag nagdayon kami sa ila sa sulod sang isa ka semana. Paagi sa gahom sang Espiritu Santo, ginpaandaman nila si Pablo nga indi magkadto sa Jerusalem. 5 Pero pagkatapos sang isa ka semana, nagpadayon pa gid kami sang amon pagbiyahe. Tanan sila, pati ang ila mga asawa kag mga kabataan, nagdul-ong sa amon sa guwa sang siyudad. Nagluhod kami tanan didto sa baybay kag nagpangamuyo. 6 Sang nakalisensya na kami sa ila, nagsakay kami sa sakayan kag sila ya nagpuli.

7 Paghalin namon sa Tyre, nagpadayon kami sang amon pagbiyahe pakadto sa Tolemais. Pag-abot namon didto, nagpakigkita kami sa mga kauturan kag nagtiner kami didto sa ila sing isa ka adlaw. 8 Pagkatapos naglakat naman kami pa-Cesarea. Pag-abot namon didto, nagkadto kami sa balay ni Felipe nga manugwali sang Maayong Balita, kag didto kami nagdayon. Si Felipe isa sang pito ka tawo nga ginpili sang una sa Jerusalem nga magbulig sa mga apostoles. 9 Apat ang iya mga bata nga dalaga nga mga propeta. 10 Pagkaligad sang pila ka adlaw, may nag-abot man nga propeta halin sa Judea. Ang iya ngalan amo si Agabus. 11 Ginkadtuan niya kami kag ginkuha ang paha ni Pablo, kag gin-gapos niya ang iya kaugalingon nga mga tiil kag mga kamot. Dayon nagsiling siya, “Suno sa hambal sang Espiritu Santo, pareho man sini ang himuon sang mga Judio sa Jerusalem sa tag-iya sining paha, kag itugyan siya dayon sa mga indi Judio.” 12 Pagkabati namon sini, kami kag ang mga tumuluo didto nagpangabay kay Pablo nga indi na siya magkadto sa Jerusalem. 13 Pero nagsabat si Pablo, “Ngaa nagahinibi kamo? Ginapaluya lang ninyo ako. Handa ako nga magpagapos kag bisan mapatay pa sa Jerusalem para kay Ginoong Jesus.” 14 Indi gid namon makombinsi si Pablo, gani nagsiling na lang kami, “Kabay pa nga matuman ang kabubut-on sang Ginoo.”

15 Sang makatiner kami didto sang pila ka adlaw, naghimos kami kag nagpa-Jerusalem. 16 May mga sumulunod man ni Jesus didto nga halin sa Cesarea nga nag-upod sa amon. Gindala nila kami sa balay ni Mnason nga taga-Cyprus kag didto kami nagdayon. Si Mnason isa sang mga una nga mga sumulunod ni Jesus.

Nagbisita si Pablo kay Santiago

17 Pag-abot namon sa Jerusalem, malipayon nga ginbaton kami sang mga kauturan. 18 Sang sunod nga adlaw, kaupod namon si Pablo nga nagbisita kay Santiago. Didto man ang mga manugdumala sang iglesya sa Jerusalem. 19 Ginkumusta sila ni Pablo kag ginsugiran sila sang tanan nga ginhimo sang Dios sa mga indi Judio paagi sa iya buluhaton.

20 Pagkabati nila sa mga ginsugid niya, nagdayaw sila tanan sa Dios. Dayon nagsiling sila kay Pablo, “Nahibaluan mo utod, linibo na nga mga Judio ang nagatuo kay Jesus kag sila tanan nagasunod gid sa Kasuguan ni Moises. 21 Nakabati sila nga nagapanudlo ka sa mga Judio nga nagaestar sa lugar sang mga indi Judio nga indi na sila dapat magsunod sa Kasuguan ni Moises. Nagsiling ka kuno nga indi na nila pagtulion ang ila mga kabataan kag indi na magsunod sa iban pa nga mga kinabatasan naton nga mga Judio. 22 Karon, ano ayhan ang maayo nga himuon? Kay sigurado gid nga mahibaluan nila nga diri ka na. 23 Maayo siguro nga himuon mo ang amon isiling sa imo. May apat diri ka lalaki nga may panaad sa Dios. 24 Mag-upod ka sa ila kag himuon ninyo ang seremonya sa pagpakatinlo. Bayaran mo man ang ila mga kinahanglan sa paghalad sa Dios para makapakalbo man sila. Amo ini ang paagi nga ang tanan makahibalo nga ang mga balita nga ila nabatian parte sa imo indi matuod, tungod nga makita nila nga ikaw man nagatuman sa Kasuguan ni Moises. 25 Kon parte sa mga indi Judio nga nagatuo kay Jesus, nakapadala na kami sang sulat sa ila parte sa amon gindesisyunan nga indi sila magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios, ukon dugo, ukon sang karne sang sapat nga sang pagkapatay ang dugo wala nakaguwa. Kag indi sila maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon.” 26 Gani sang sunod nga adlaw gindala ni Pablo atong apat ka lalaki kag nag-intra siya sa ila pagpakatinlo suno sa ila panaad. Dayon nagkadto si Pablo sa templo para isugid kon san-o matapos ang ila pagpakatinlo, kay sa tapos sini may ihalad nga mga sapat para sa tagsa-tagsa sa ila.

Gindakop si Pablo sa Templo

27 Sang madali na lang matapos ang ikapito nga adlaw sang ila pagpakatinlo, may mga Judio nga halin sa probinsya sang Asia nga nakakita kay Pablo sa templo. Ginsutsot nila ang tanan nga tawo didto sa templo nga dakpon si Pablo. 28 Nagsinggit sila, “Mga kasimanwa ko nga mga Israelinhon, bulig kamo! Amo ini ang tawo nga bisan diin siya magkadto nagapanudlo sing kontra sa aton nga mga Judio, kontra sa Kasuguan ni Moises, kag kontra sa sini nga templo. Indi lang ina, kundi gindala pa gid niya diri sa sulod sang templo ang mga tawo nga indi Judio, gani gindagtaan niya ining sagrado nga lugar!” 29 (Ginhambal nila ini tungod nga nakita nila si Trofimus nga taga-Efeso nga nag-upod kay Pablo didto sa Jerusalem, kag ang hunahuna nila gindala siya ni Pablo sa templo.)

30 Gani nagkinagamo ang mga tawo sa bilog nga Jerusalem kag nagdinaguso sila pakadto sa templo para dakpon si Pablo. Pagkadakop nila sa iya didto sa sulod, gin-guyod nila siya paguwa, kag ginsiradhan nila dayon ang puwertahan sang templo. 31 Patyon na nila kuntani si Pablo, pero may nagsugid sa kumander sang Romanhon nga mga soldado nga ang mga tawo sa bilog nga Jerusalem nagakinagamo. 32 Gani nagdala dayon ang kumander sang mga kapitan kag mga soldado didto sa mga tawo nga nagatilipon. Pagkakita sang mga tawo sa kumander kag sa mga soldado, gin-untatan nila bakol si Pablo. 33 Ginkadtuan sang kumander si Pablo kag ginpadakop, kag nagsugo siya nga gapuson si Pablo sang duha ka kadena. Dayon nagpamangkot ang kumander sa mga tawo, “Sin-o bala ini nga tawo kag ano ang iya nahimo?” 34 Pero nagkalain-lain nga sabat ang iya nabatian, kag tungod sa sobra nga kinagamo sang mga tawo indi mahibaluan sang kumander kon ano ang matuod nga natabo. Gani ginmanduan niya ang mga soldado nga dal-on si Pablo sa kampo. 35 Pag-abot nila sa hagdanan sang kampo, ginhakwat na lang nila si Pablo tungod sang kinagamo sang mga tawo 36 nga nagalagas kag nagasinggit, “Patyon siya!”

Ginsabat ni Pablo ang mga Akusasyon

37 Sang dal-on na nila si Pablo sa sulod sang kampo, nagsiling siya sa kumander, “Puwede ko makaestorya sa imo?” Nagsiling ang kumander, “Makahibalo ka gali maghambal sang Griego? 38 Ang hunahuna ko anay nga ikaw amo ang lalaki nga taga-Egypt nga bag-o lang nagpanguna sa pagrebelde sa gobyerno. 4,000 ka tawo nga maisog kag puro armado ang iya gindala sa kamingawan.” 39 Nagsabat si Pablo, “Ako isa ka Judio nga taga-Tarsus nga sakop sang Cilicia. Ang Tarsus indi lang ordinaryo nga siyudad. Kon mahimo, pahambala ako anay sa mga tawo.” 40 Ginsugtan siya sang kumander nga maghambal, gani nagtindog si Pablo sa hagdanan kag nagsinyas sa mga tawo nga may ihambal siya. Sang naghipos na sila, naghambal siya sa Hebreo nga lingguahe:

22

1 “Mga kauturan kag mga ginikanan, pamatii ninyo anay ang akon mga rason sa pag-apin sang akon kaugalingon!” 2 Pagkabati sang mga tawo nga nagahambal siya sa Hebreo nga lingguahe, naghipos pa gid sila. Kag nagpadayon hambal si Pablo: 3 “Ako isa ka Judio nga natawo sa Tarsus nga sakop sang Cilicia, pero diri ako nagdako sa Jerusalem. Nagtuon ako diri kag nangin maestro ko si Gamaliel. Natuman ko sing maid-id ang Kasuguan nga ginsunod sang aton mga katigulangan. Kag pareho sa inyo karon, matutom man ako sa pag-alagad sa Dios. 4 Ginhingabot ko nga patyon ang mga sumulunod sang Dalan nga si Jesus. Indi lang ang mga lalaki kundi pati man ang mga babayi akon ginpangdakop kag ginpapriso. 5 Ang pangulo nga pari kag ang tanan nga miyembro sang Korte sang mga Judio makapamatuod sa sining akon ginahambal. Sila mismo ang naghatag sa akon sang mga sulat nga para sa aton kapareho nga mga Judio didto sa Damascus. Kag sa awtoridad sang mga sulat, nagkadto ako sa Damascus para dakpon ang mga tawo nga nagatuo kay Jesus kag dal-on pabalik diri sa Jerusalem para silutan.

Gin-estorya ni Pablo Kon Paano Niya Nakilala si Jesus

(Bin. 9:1-19; 26:12-18)

6 “Udtong-adlaw gid sadto sang manug-abot na kami sa Damascus. Hinali lang may masilaw nga kasanag halin sa langit nga nagsiga sa akon palibot. 7 Natumba ako sa duta kag may nabatian ako nga tingog nga nagasiling sa akon, ‘Saulo, Saulo! Ngaa ginahingabot mo ako?’ 8 Nagpamangkot ako, ‘Sir, sin-o ka?’ Nagsiling ang tingog sa akon, ‘Ako si Jesus nga taga-Nazaret nga imo ginahingabot.’ 9 Nakita sang akon mga kaupdanan ang kasanag, pero wala sila nakabati* sang tingog nga nagahambal sa akon. 10 Kag nagpamangkot pa gid ako, ‘Ginoo, ano ang akon himuon?’ Nagsiling siya, ‘Tindog ka kag magkadto sa Damascus. Didto may masugid sa imo kon ano ang ipahimo sang Dios sa imo.’ 11 Nabulag ako tungod sa kasilaw sadtong kasanag. Gani gintuytuyan ako sang akon mga kaupdanan pakadto sa Damascus.

12 “Didto sa Damascus may isa ka tawo nga ang iya ngalan si Ananias. Ini nga tawo matinumanon gid sa aton Kasuguan kag ginatahod sang tanan nga Judio nga nagaestar didto. 13 Nagkadto siya sa akon kag nagsiling, ‘Utod, makakita ka na.’ Kag sa gilayon nagbalik ang akon panulok kag nakita ko si Ananias. 14 Nagsiling siya sa akon, ‘Ginpili ka sang Dios sang aton katigulangan para mahibaluan mo ang iya kabubut-on, kag para makita mo ang Matarong nga Alagad† kag mabatian mo ang iya tingog. 15 Kay magasugid ka sa tanan sang imo nakita kag nabatian. 16 Gani indi ka na mag-atrasar. Tindog ka! Magpabautiso ka kag magpanawag sa iya para patawaron ang imo mga sala.’

Ginsugo si Pablo nga Magwali sa mga Indi Judio

17 “Pagkatapos sadto nagbalik ako sa Jerusalem, kag sang nagapangamuyo ako sa templo may nakita ako nga palanan-awon. 18 Nakita ko si Ginoong Jesus nga nagasiling sa akon, ‘Dali-dali ka halin diri sa Jerusalem, kay ang mga tawo diri indi magbaton sang imo ginasugid parte sa akon.’ 19 Nagsiling ako sa iya, ‘Pero, Ginoo, ngaa indi sila magpati kay sila mismo nakahibalo nga sadto anay naglibot ako sa mga simbahan sang mga Judio para dakpon kag sakiton ang mga tawo nga nagatuo sa imo? 20 Kag sang pagpatay kay Esteban nga imo manugpamatuod, isa man ako didto sang mga nagkomporme nga patyon siya, kag ako pa gani ang nagbantay sang mga pangtabon nga panapton sang mga nagpatay sa iya.’ 21 Pero nagsiling liwat ang Ginoo sa akon, ‘Halin ka diri, tungod nga ipadala ko ikaw sa malayo nga lugar para iwali mo ang Maayong Balita sa mga indi Judio.’ ”

22 Pagkahambal sini ni Pablo, wala na nagpamati sa iya ang mga tawo. Nagsinggit sila, “Patya ninyo siya! Indi dapat mabuhi ang tawo nga pareho sina!” 23 Sige ang ila sininggit, kag ginauba nila ang ila mga bayo kag nagasabwag sila sang yab-ok sa ibabaw. 24 Gani nagmando ang kumander sa iya mga soldado nga pasudlon na si Pablo sa kampo kag hanuton para magsugid siya kon ano nga sala ang iya nahimo nga nangin kabangdanan kon ngaa ang mga Judio nagsinggit kontra sa iya. 25 Pero sang ginagapos na nila si Pablo para hanuton, nagsiling si Pablo sa kapitan nga nagatindog didto sa tupad niya, “Tugot bala sa kasuguan nga hanuton ninyo ang tawo nga Romanhon bisan wala pa nahukman kon may sala siya?” 26 Pagkabati sadto sang kapitan, ginkadtuan niya ang kumander kag ginsilingan, “Ano ining ginapahimo mo? Ini nga tawo Romanhon gali!” 27 Gani, nagkadto ang kumander kay Pablo kag nagpamangkot, “Sugiri ako. Romanhon ka bala?” Nagsabat si Pablo, “Huo.” 28 Nagsiling dayon ang kumander, “Ako nangin Romanhon paagi sa pagbayad sing dako nga kantidad.” Nagsabat si Pablo, “Pero ako Romanhon halin sang akon pagkatawo.” 29 Nag-isol dayon ang mga soldado nga magahanot na kuntani kay Pablo. Hinadlukan man ang kumander tungod nga ginpakadenahan niya si Pablo nga Romanhon gali.

Gindala si Pablo sa Korte sang mga Judio

30 Gusto pa gid masiguro sang kumander kon ngaa ginaakusar sang mga Judio si Pablo. Gani sang sunod nga adlaw ginpahubaran niya si Pablo sang mga kadena kag nagpatawag siya sang meeting sa manugdumala nga mga pari kag sa bilog nga Korte sang mga Judio. Dayon gindala niya si Pablo didto sa ila.

23

1 Gintulok maayo ni Pablo ang mga miyembro sang Korte kag naghambal, “Mga kauturan, kon parte sa akon pagkabuhi, matinlo ang akon konsensya sa Dios hasta subong.” 2 Paghambal sadto ni Pablo, ginsugo sang pangulo nga pari nga si Ananias ang mga nagatindog malapit kay Pablo nga tampaon ang iya baba. 3 Nagsiling si Pablo sa iya, “Tampaon ka man sang Dios, ikaw nga hipokrito! Nagapungko ka dira para husgaran ako suno sa Kasuguan, pero ginalapas mo man ang Kasuguan sa imo pagsugo nga tampaon ako!” 4 Nagsiling ang mga tawo nga nagatindog malapit kay Pablo, “Ginainsulto mo ang pangulo nga pari sang Dios!” 5 Nagsabat si Pablo, “Mga kauturan, wala ako nakahibalo nga siya gali ang pangulo nga pari, tungod nga nagasiling ang Kasulatan, ‘Indi ninyo paghambalan sang malain ang nagadumala sa inyo.’*”

6 Sang makita ni Pablo nga may mga Saduceo kag mga Pariseo nga nagatambong didto, naghambal siya sing mabaskog sa mga miyembro sang Korte, “Mga kauturan, ako isa ka Pariseo, kag Pariseo man ang akon amay kag ang akon mga katigulangan. Ginaakusar ako diri subong tungod nga nagalaom ako nga may pagkabanhaw.”

7 Pagkahambal niya sini, nagkinagamo ang mga Pariseo kag ang mga Saduceo kag nagbinahin-bahin ang mga miyembro sang Korte. 8 Natabo ato tungod nga suno sa mga Saduceo wala sing pagkabanhaw. Wala man sila nagapati nga may mga anghel ukon mga espiritu. Pero ini tanan ginapatihan sang mga Pariseo. 9 Gani ang resulta, nag-amat-amat baskog ang pagsininggit. May mga manunudlo sang Kasuguan nga mga Pariseo nga nagtindog kag nagpamatok gid nga nagasiling, “Wala kami sing may nakita nga sala sa sini nga tawo. Ayhan may espiritu ukon anghel nga nagpakighambal sa iya!”

10 Nag-init pa gid ang ila pagbinais, hasta nga hinadlukan ang kumander kay basi kon pulihan† sang mga tawo si Pablo. Gani nagmando siya sa iya mga soldado nga magpanaog kag kuhaon si Pablo didto sa mga tawo kag dal-on sa kampo.

11 Pagkagab-i nagpakita ang Ginoo kay Pablo kag nagsiling, “Indi ka magkahadlok! Kay kon paano ka nagsugid parte sa akon diri sa Jerusalem, kinahanglan nga amo man ina ang imo himuon didto sa Roma.”

Ang Plano sa Pagpatay kay Pablo

12-13 Pagkaaga, nag-meeting ang mga sobra 40 ka Judio, kag nagplano sila kon ano ang ila himuon. Nagpanumpa sila nga indi gid sila magkaon kag mag-inom hasta indi nila mapatay si Pablo. 14 Pagkatapos nagkadto sila sa manugdumala nga mga pari kag sa mga manugdumala sang mga Judio kag nagsiling, “Nagpanumpa kami nga indi kami magkaon bisan ano hasta indi namon mapatay si Pablo. 15 Gani kamo kag ang Korte magpahibalo sa kumander nga gusto ninyo nga ipadala niya liwat diri sa inyo si Pablo. Magpakuno-kuno kamo nga gusto ninyo mag-imbistigar sa iya sing maid-id. Pero sa wala pa siya makaabot diri patyon namon siya.”

16 Pero ining plano nabatian sang hinablos nga lalaki ni Pablo, ang anak sang iya utod nga babayi. Gani nagkadto siya sa kampo kag ginsugiran niya si Pablo. 17 Dayon gintawag ni Pablo ang isa sang mga kapitan didto kag nagsiling, “Dal-a ang pamatan-on nga ini didto sa kumander, kay may isugid siya sa iya.” 18 Gani gindala siya sang kapitan didto sa kumander. Pag-abot nila didto, nagsiling ang kapitan, “Gintawag ako sang priso nga si Pablo, kag nagpangabay siya nga dal-on ko diri sa imo ini nga pamatan-on, kay may isugid siya kuno sa imo.” 19 Gin-uyatan sang kumander ang kamot sang pamatan-on kag gindala niya siya sa lugar nga indi sila mabatian sang iban. Dayon ginpamangkot niya siya, “Ano bala ang imo inugsugid sa akon?” 20 Nagsiling ang pamatan-on, “Nagsugtanay ang mga Judio nga pangabayon ka nila nga dal-on si Pablo sa Korte buwas, kay imbistigaron kuno nila sing maid-id. 21 Pero indi ka magpati sa ila, kay sobra 40 ka tawo ang magabantay kag magabangga sa iya. Nagpanumpa sila nga indi sila magkaon kag mag-inom hasta indi nila mapatay si Pablo. Preparado na sila kag nagahulat na lang sang imo pagtugot.” 22 Nagsiling ang kumander sa iya, “Indi ka gid magpanugid bisan kay sin-o nga ginsugiran mo ako sini.” Dayon ginpapuli niya ang pamatan-on.

Gindul-ong si Pablo kay Gobernador Felix

23 Ginpatawag dayon sang kumander ang duha sang iya mga kapitan kag nagsiling sa ila, “Magpreparar kamo sang 200 ka soldado, kay ipadala ko kamo sa Cesarea. Magdala man kamo sang 70 ka manugkabayo kag 200 man ka soldado nga manugbangkaw. Kag maglakat kamo karon sa gab-i sa mga alas nuebe. 24 Magpreparar man kamo sang mga kabayo nga pagasakyan ni Pablo. Bantayan gid ninyo siya sing maayo para indi siya maano hasta makaabot siya kay Gobernador Felix.” 25 Kag nagsulat dayon ang kumander sa Gobernador nga nagasiling:

26 “Ako, si Claudius Lysias, nagapangamusta sa imo, Talahuron nga Gobernador Felix. 27 Ang tawo nga ini nga akon ginpadala sa imo gindakop sang mga Judio kag patyon na nila kuntani. Pero pagkahibalo ko nga siya Romanhon, nagdala ako sang mga soldado para luwason siya. 28 Gusto ko kuntani nga mahibaluan kon ano ang ila akusasyon sa tawo nga ini, gani gindala ko siya sa ila Korte. 29 Kag suno sa akon pagpangusisa, wala gid siya sing may nahimo nga malain para patyon siya ukon prisohon. Ang akusasyon kontra sa iya parte lang gid sa ila kaugalingon nga kasuguan. 30 Gani sang pagkahibalo ko nga ini siya ginplanohan na sang mga Judio nga patyon, napinsaran ko nga mas maayo pa kon ipadala ko siya dira sa imo. Kag ginsilingan ko na ang mga may reklamo kontra sa iya nga sa imo nila dal-on ang ila akusasyon.”

31 Gintuman sang mga soldado ang ginmando sa ila. Kag sa sadto nga gab-i ginkuha nila si Pablo kag gindala sa Antipatris. 32 Pagkaaga, nagbalik sa kampo ang mga soldado nga nagalakat. Ang mga nagasakay sa kabayo amo lang ang nag-upod kay Pablo. 33 Pag-abot nila sa Cesarea, ginhatag nila ang sulat sa Gobernador kag gin-intrigar si Pablo sa iya. 34 Pagbasa niya sang sulat, ginpamangkot niya si Pablo kon taga-diin siya nga probinsya. Pagkahibalo niya nga taga-Cilicia si Pablo, 35 nagsiling siya, “Pamatian ko ang imo kaso kon mag-abot na ang mga nag-akusar sa imo.” Kag ginpabantayan niya si Pablo didto sa palasyo nga ginpahimo ni Herodes.

24

Gin-akusar si Pablo sang mga Judio

1 Sang makaligad ang lima ka adlaw, nagkadto sa Cesarea si Ananias nga pangulo nga pari. Kaupod niya ang pila ka manugdumala sang mga Judio kag ang abogado nga si Tertulus. Nag-atubang sila kay Gobernador Felix kag ginsugid nila sa iya ang ila akusasyon kontra kay Pablo. 2 Pagtawag kay Pablo, nagsugod si Tertulus sa pag-akusar kay Pablo. Nagsiling siya, “Talahuron nga Gobernador, tungod sa imo maayo nga pagdumala naeksperiensyahan namon ang malawig nga kalinong. Kag madamo ang imo nahimo nga kaayuhan para sa amon nasyon. 3 Gani dako gid ang amon pagpasalamat sa imo kag indi gid namon ini malipatan. 4 Karon, tungod nga indi namon gusto nga maatrasar ang imo oras, ginapangabay ko lang nga kon mahimo, pamatii kami anay sing makadali lang. 5 Nakita namon nga ini nga tawo perwisyo. Nagadala siya sang gamo sa mga Judio sa bilog nga kalibutan, kag nagadumala siya sang sekta nga ginatawag Nazaretnon.* 6 Bisan ang amon templo gintinguhaan niya nga dagtaan. Gani gindakop namon siya. Sentensyahan na namon siya kuntani suno sa amon Kasuguan, 7 pero nag-abot ang kumander nga si Lysias kag ginpuwersa niya kuha sa amon si Pablo. 8 Dayon nagsiling siya nga kon sin-o ang may akusasyon kontra kay Pablo kinahanglan magkadto sa imo.† Kon usisaon mo ini nga tawo mahibaluan mo ang tanan nga amon ginaakusar sa iya.” 9 Kag nagsiling man ang mga lider sang mga Judio, “Matuod gid ang tanan niya nga ginasugid.”

Ginsabat ni Pablo ang mga Akusasyon Kontra sa Iya

10 Pagkatapos sadto, ginsinyasan sang Gobernador si Pablo nga siya naman ang maghambal. Dayon nagsiling si Pablo, “Nahibaluan ko nga madugay ka na nga nangin hukom sa sini nga nasyon. Gani ginakalipay ko ang pagpangapin sang akon kaugalingon sa imo atubangan. 11 Kon imo usisaon, mahibaluan mo nga dose pa lang ka adlaw ang nagligad nga nag-abot ako sa Jerusalem para magsimba. 12 Ini nga mga Judio wala gid nakakita nga nagpakigbais ako bisan kay sin-o ukon naggamo sang mga tawo didto sa templo, ukon sa mga simbahan sang mga Judio, ukon sa bisan diin nga lugar sa siyudad sang Jerusalem. 13 Indi gani nila mapamatud-an sa imo nga matuod ang ila mga akusasyon sa akon. 14 Pero ang akon ginaako sa imo amo ini: ginasimba ko ang Dios sang amon mga katigulangan bilang sumulunod sang Dalan nga si Jesus nga ginatawag nila nga sekta. Pero nagatuo man ako sa tanan nga nasulat sa Kasuguan ni Moises kag sa tanan nga sinulatan sang mga propeta. 15 Ang akon paglaom sa Dios pareho man sang ila paglaom, nga ang tanan nga tawo, maayo kag malain, pagabanhawon niya. 16 Gani ginatinguhaan ko nga maghimo sang maayo para limpyo permi ang akon konsensya sa Dios kag sa mga tawo.

17 “Pagkaligad sang pila ka tuig nga wala ako sa Jerusalem, nagbalik ako didto para magdala sang kuwarta nga bulig sa akon imol nga mga kasimanwa kag para makahalad man ako sa Dios didto sa templo. 18 Kag naabtan nila ako didto sa templo nga nagahalad pagkatapos sang akon pagpakatinlo. Diutay lang ang mga tawo didto sang sadto nga tion; kag wala sing kinagamo. 19 Pero may mga Judio didto nga halin sa probinsya sang Asia.‡ Sila amo kuntani ang mag-atubang sa imo kon may akusasyon gid man sila kontra sa akon. 20 Pero tungod kay wala sila diri, pasugira ang mga tawo nga ari diri kon ano nga sala ang ila nakita sa akon sang gin-imbistigar ako sang Korte. 21 Kay wala ako sing iban nga ginhambal sang nagatindog ako didto kundi ini: ‘Ginaakusar ninyo ako subong tungod nga nagapati ako nga ang mga patay pagabanhawon.’ ”

22 Tungod nga madamo na ang nahibaluan sadto ni Felix parte sa mga sumulunod sang Dalan nga si Jesus, gin-untat niya ang hearing. Nagsiling siya, “Desisyunan ko ugaling ang kaso nga ini kon mag-abot na diri si kumander Lysias.” 23 Pagkatapos ginmanduan niya ang kapitan nga pabantayan si Pablo, pero hatagan man siya sing diutay nga kahilwayan, kag tugutan ang iya mga abyan sa pagbulig sa iya mga kinahanglanon.

Si Pablo sa Atubangan ni Felix kag ni Drusila

24 Pagkaligad sang pila ka adlaw, nagbalik si Felix kag gindala niya ang iya asawa nga si Drusila, nga isa ka Judio. Ginpatawag niya si Pablo kag nagpamati siya sa iya pagpaathag parte sa pagtuo kay Cristo Jesus. 25 Pero sang nagahambal na si Pablo parte sa matarong nga kabuhi, sa pagpugong sang kaugalingon, kag parte sa palaabuton nga adlaw sang paghukom, hinadlukan si Felix kag nagsiling siya kay Pablo, “Husto na lang ina anay! Ipatawag ko lang liwat ikaw ugaling kon may tiyempo ako.” 26 Permi niya ginapatawag si Pablo kag magpakighambal sa iya, kay nagapaabot-abot siya nga hatagan siya ni Pablo sing kuwarta. 27 Pagkaligad sang duha ka tuig, ginbuslan si Felix ni Porcius Festus bilang gobernador. Tungod nga gusto ni Felix nga maluyagan siya sang mga Judio, ginpabay-an niya si Pablo sa prisohan.

25

Nagdangop si Pablo sa Emperador

1 Karon, nag-abot si Festus sa probinsya sang Judea bilang gobernador, kag pagkaligad sang tatlo ka adlaw, nagkadto siya sa Jerusalem halin sa Cesarea. 2 Didto ginsugid sa iya sang manugdumala nga mga pari kag sang mga pangulo sang mga Judio ang ila akusasyon kontra kay Pablo. 3 Kag ginpangabay nila si Festus nga hatagan sila pabor, nga ipadala niya si Pablo sa Jerusalem. (Pero ang ila plano gali banggaan nila si Pablo sa dalan kag patyon.) 4 Nagsabat si Festus, “Didto na lang si Pablo sa prisohan sa Cesarea. Indi ako magdugay diri kay mabalik ako didto. 5 Gani paupda ninyo sa akon ang inyo mga pangulo kag didto ninyo siya iakusar kon may malain siya nga nahimo.”

6 Sobra isa ka semana ang tiner ni Festus sa Jerusalem, pagkatapos nagbalik siya sa Cesarea. Sang sunod nga adlaw, nagpungko siya sa hukmanan kag nagsugo nga pasudlon si Pablo. 7 Pagsulod ni Pablo, ginpalibutan siya dayon sang mga Judio nga halin sa Jerusalem, kag madamo ang ila ginsugid nga mabug-at nga mga akusasyon kontra sa iya nga indi man nila gani mapamatud-an. 8 Gin-apinan ni Pablo ang iya kaugalingon. Siling niya, “Wala ako sing may nahimo nga sala kontra sa Kasuguan sang mga Judio, sa templo, ukon sa Emperador sang Roma.” 9 Tungod nga gusto ni Festus nga maluyagan siya sang mga Judio, ginpamangkot niya si Pablo, “Gusto mo bala nga magkadto sa Jerusalem kag didto ko pamatian ining imo kaso?” 10 Nagsabat si Pablo, “Diri ako nagatindog sa hukmanan sang Emperador, kag diri mo ako dapat sentensyahan. Wala ako sang may nahimo nga malain sa mga Judio kag nahibaluan mo man ina sing maayo. 11 Kon nakalapas gid man ako sang kasuguan kag dapat ako silutan sing kamatayon, batunon ko ang sentensya sa akon. Pero kon wala sing kamatuoran ang ila mga akusasyon kontra sa akon, indi ako dapat itugyan sa ila. Gani madangop na lang ako sa Emperador sang Roma!” 12 Nagpakig-estorya dayon si Festus sa mga miyembro sang iya korte, kag pagkatapos nagsiling siya kay Pablo, “Tungod nga madangop ka sa Emperador, ipadala ko ikaw sa Emperador.”

Ginpaatubang si Pablo kay Haring Agripa

13 Sang makaligad ang pila ka adlaw, nag-abot sa Cesarea si Haring Agripa* kag ang iya utod nga si Bernice tungod nga gusto nila nga bisitahan si Festus nga gobernador. 14 Sang makatiner sila didto sang pila ka adlaw, ginsugid ni Festus sa hari ang kaso ni Pablo. Nagsiling siya, “May priso diri nga ginbilin sang gobernador anay nga si Felix. 15 Pagkadto ko sa Jerusalem, ini nga tawo gin-akusar sa akon sang manugdumala nga mga pari kag sang mga manugdumala sang mga Judio. Ginpangayo gid nila sa akon nga sentensyahan ko siya nga silutan. 16 Nagsiling ako sa ila nga indi batasan sang mga Romanhon nga silutan ang bisan sin-o nga wala pa mapaatubang sa mga nag-akusar sa iya, kag wala pa mahatagi sang kahigayunan nga masabat niya ang mga akusasyon kontra sa iya. 17 Gani nag-upod sila sa akon pagbalik diri sa Cesarea. Wala ako nag-usik sang tiyempo, kundi sang sunod nga adlaw nagpungko ako sa hukmanan kag ginpatawag ko ini nga tawo. 18 Naghunahuna ako nga may mabug-at gid sila nga akusasyon kontra sa iya, pero sang nagaatubangay na sila, wala man gali sila sing may gin-akusar nga malain gid kontra sa iya. 19 Ang mga butang nga ginbaisan nila wala sing iban kundi ang parte lang sa ila mga pagtuluohan kag parte sa isa ka tawo nga ang iya ngalan si Jesus. Patay na ini nga tawo, pero suno kay Pablo buhi siya. 20 Indi ako makahibalo kon ano ang akon himuon sa sini nga kaso, gani ginpamangkot ko si Pablo kon gusto niya nga magkadto sa Jerusalem kag didto mismo pamatian ang iya kaso. 21 Pero nagsiling si Pablo nga madangop na lang siya sang iya kaso sa Emperador para ang Emperador mismo ang mahusgar. Gani nagmando ako nga bantayan siya hasta mapadala ko siya sa Emperador.” 22 Nagsiling si Agripa kay Festus, “Gusto ko gid nga mabatian ini nga tawo.” Nagsiling si Festus, “Sige, buwas mabatian mo siya.”

23 Sang sunod nga adlaw, nagkadto sa korte si Agripa kag si Bernice nga puwerte ang pagpadayaw sa ila pagkaharianon. Madamo nga opisyal sang mga soldado kag mga kilala nga mga tawo sa siyudad ang nag-upod sa ila. Dayon nagmando si Festus nga dal-on sa sulod si Pablo. Sang si Pablo didto na sa sulod, 24 nagsiling si Festus, “Haring Agripa kag kamo tanan nga diri subong, ari ang tawo nga gin-akusar sa akon sang mga Judio diri sa Cesarea kag sa Jerusalem. Nagsinggit sila nga ini nga tawo indi dapat mabuhi. 25 Pero suno sa akon pag-imbistigar wala gid ako sing may nakita nga malain nga nahimo ang ini nga tawo para sentensyahan sang kamatayon. Kag tungod nga nagdangop siya sa Emperador, nagdesisyon ako nga ipadala siya sa Emperador. 26 Pero wala gid ako sang isulat sa Emperador kon ngaa ginapadala ko siya didto. Gani ginapaatubang ko siya sa inyo, kag labi na gid sa imo Haring Agripa, para sa tapos nga mausisa ta ang iya kaso, may isulat na ako. 27 Tungod nga indi puwede nga ipadala ko sa Emperador ang isa ka priso nga wala gid sang maathag nga akusasyon kontra sa iya.”

26

Gin-apinan ni Pablo ang Iya Kaugalingon sa Atubangan ni Agripa

1 Dayon nagsiling si Agripa kay Pablo, “Sige, ginatugutan ka nga maghambal sa pagdepensa sang imo kaugalingon.” Gani nagsinyas si Pablo nga mahambal na siya. Nagsiling siya,

2 “Haring Agripa, maayo gid nga makahambal ako subong sa pagpangapin sang akon kaugalingon sa imo atubangan parte sa tanan nga akusasyon sang mga Judio kontra sa akon. 3 Labi na gid nga nahibaluan mo sing maayo ang tanan nga kinabatasan sang mga Judio kag ang mga ginadibatihan nila. Gani nagapangabay ako nga kon mahimo pamatian mo ang akon ihambal.

4 “Nahibaluan sang mga Judio kon ano ang akon pagkabuhi sa akon banwa kag sa Jerusalem, sugod sang bata pa ako. 5 Kon magsugid lang sila sang matuod, sila mismo makapamatuod nga halin pa sang una, miyembro ako sang mga Pariseo nga amo ang pinakaistrikto nga sekta sa relihiyon sang mga Judio. 6 Kag ari ako diri sa korte nga ginahukman tungod kay nagapaabot ako nga himuon sang Dios ang iya ginpromisa sa amon mga katigulangan. 7 Kami nga dose ka tribo nagapaabot nga ini matabo gid. Gani adlaw-gab-i ginasimba namon ang Dios. Kag Haring Agripa, tungod sa akon pagtuo sa sini nga butang ginaakusar ako sang mga Judio. 8 Kag kamo nga mga Judio, ngaa sa pagtan-aw ninyo indi mapatihan nga ang Dios sarang makabanhaw sang mga patay?

9 “Sang una ako mismo naghunahuna nga dapat ko himuon ang akon masarangan para kontrahon ang ngalan ni Jesus nga taga-Nazaret. 10 Amo ini ang akon ginhimo anay didto sa Jerusalem. Paagi sa awtoridad nga ginhatag sa akon sang manugdumala nga mga pari, madamo nga katawhan sang Dios ang akon ginpapriso. Kag pagkatapos nga sila ginsentensyahan nga patyon, nagkomporme man ako. 11 Madamo nga beses nga ginlibot ko ang mga simbahan sang mga Judio para pangitaon sila, kag silutan para piliton nga insultuhon si Jesus. Sa sobra ko nga kaakig sa ila, nakalambot ako sa malayo nga mga siyudad sa paghingabot sa ila.

Ginsugid ni Pablo kon Paano Niya Nakilala ang Ginoo

(Bin. 9:1-19; 22:6-16)

12 “Amo ini ang rason kon ngaa nagkadto ako sa Damascus nga may dala nga sulat halin sa manugdumala nga mga pari. Ato nga sulat naghatag sa akon sang awtoridad kag nagasiling kon ano ang akon pagahimuon didto. 13 Udtong-adlaw sadto, Haring Agripa, kag sang nagalakat ako, may kasanag halin sa langit nga masilaw pa sa adlaw nga naglikop sa akon kag sa akon mga kaupod. 14 Natumba kami tanan sa duta, kag may nabatian ako nga tingog nga naghambal sa akon sa Hebreo nga lingguahe: ‘Saulo, Saulo! Ngaa ginahingabot mo ako? Ginasilutan mo lang ang imo kaugalingon. Pareho lang nga nagasipa ka sa taliwis nga kahoy.’ 15 Nagpamangkot ako, ‘Sir, sin-o ka?’ Nagsabat ang Ginoo, ‘Ako si Jesus nga imo ginahingabot. 16 Bangon ka kag magtindog. Nagpakita ako sa imo kay ginpili ko ikaw nga mangin akon alagad. Isugid mo sa iban ang parte sa akon pagpakita sa imo subong, kag ang mga butang nga ipahayag ko sa imo sa palaabuton. 17 Luwason ko ikaw sa mga Judio kag sa mga indi Judio. Suguon ko ikaw sa ila 18 sa pagpamuklat sang ila mga mata para magliso sila halin sa kadudulman pakadto sa kasanag, kag halin sa gahom ni Satanas pakadto sa Dios. Kag paagi sa ila pagtuo sa akon, patawaron sila sa ila mga sala, kag makaupod na sila sa mga ginpain sang Dios nga mangin iya.’

Ginsugid ni Pablo ang Iya Buluhaton

19 “Gani, Haring Agripa, gintuman ko ang palanan-awon nga ginpakita sa akon halin sa langit. 20 Premiro nagwali ako sa Damascus kag dayon sa Jerusalem. Halin sa Jerusalem ginlibot ko ang bilog nga Judea, kag ginkadtuan ko man ang mga indi Judio. Ginwalihan ko sila nga dapat sila maghinulsol sa ila mga sala kag magpalapit sa Dios, kag ipakita nila paagi sa ila mga binuhatan nga sila matuod gid nga naghinulsol. 21 Amo ini ang rason nga gindakop ako sang mga Judio didto sa templo kag gintinguhaan gid nila nga patyon. 22 Pero ginbuligan ako sang Dios hasta subong nga adlaw. Gani ari ako diri para isugid sa tanan, sa mga kubos kag mga dungganon, ang ginsiling man anay sang mga propeta kag ni Moises nga magakalatabo: 23 nga ang Cristo dapat mag-antos kag mapatay, kag mangin una nga mabanhaw halin sa kamatayon para maghatag sing kasanag sa mga Judio kag sa mga indi Judio.”

24 Sang nagahambal pa si Pablo, nagsinggit si Festus, “Pablo, nagbuang ka na! Ang imo sobra nga tinun-an amo ang nagapabuang sa imo!” 25 Nagsabat si Pablo, “Halangdon nga Festus, wala ako nagbuang. Matuod ang akon mga ginahambal kag husto ang akon hunahuna. 26 Ini nga mga butang nahibaluan ni Haring Agripa. Gani wala ako nagakahadlok maghambal sa iya. Kombinsido ako nga ini tanan nga butang nahibaluan na niya, tungod ini wala natabo sa tago lang. 27 Haring Agripa, nagapati ka bala sa mga ginasiling sang mga propeta? Nahibaluan ko nga nagapati ka.” 28 Nagsabat si Agripa, “Siguro ang pinsar mo makombinsi mo ako gilayon nga mangin Kristohanon.” 29 Nagsabat si Pablo, “Sa madali ukon sa madugay, ang akon pangamuyo sa Dios nga indi lang ikaw kundi ang tanan man nga nagapamati sa akon subong mangin Kristohanon pareho sa akon, luwas lang sa sining akon pagkapriso.”

30 Dayon nagtindog ang hari, ang gobernador, si Bernice, kag ang tanan nga nagapungko didto. 31 Sang nagguwa sila, nagsiling sila sa isa kag isa, “Wala sing may nahimo nga malain ang ini nga tawo nga dapat sentensyahan nga patyon ukon prisohon.” 32 Nagsiling si Agripa kay Festus, “Kon wala lang siya magdangop sang iya kaso sa Emperador, puwede na siya kuntani buy-an.”

27

Ang Pagbiyahe ni Pablo Pakadto sa Roma

1 Pagkatapos nga nakadesisyon sila nga palargahon kami pa-Italia, gin-intrigar nila si Pablo kag ang iban pa gid nga mga priso kay Julius. Si Julius nga ini kapitan sang Romanhon nga mga soldado nga kon tawgon “Batalyon sang Emperador.” 2 Karon, didto sa Cesarea may isa ka sakayan nga halin sa Adramitium nga manuglarga pakadto sa mga pier sa probinsya sang Asia. Amo ang amon ginsakyan. Nag-upod sa amon si Aristarcus nga taga-Tesalonica nga sakop sang Macedonia. 3 Sang sunod nga adlaw, nagdungka kami sa Sidon. Maayo ang pagtratar ni Julius kay Pablo. Gintugutan niya si Pablo nga magbisita sa iya mga abyan didto para mabuligan siya sa iya mga kinahanglanon. 4 Paghalin namon sa Sidon, nagbiyahe kami sa pihak sang isla sang Cyprus nga lipod sa hangin, tungod kay ang hangin nagasugata sa amon. 5 Gintabok namon ang dagat nga nagaatubang sa Cilicia kag Pamfilia, kag nagdungka kami sa Myra nga sakop sang Lycia. 6 Nakakita didto ang kapitan nga si Julius sang isa ka sakayan nga halin sa Alexandria nga makadto sa Italia, gani ginpasaylo niya kami didto.

7 Sa sulod sang pila ka adlaw, mahinay ang amon pagbiyahe, kag ginbudlayan gid kami hasta nakalambot kami malapit sa Cnidus. Tungod nga sugata gid ang hangin, indi kami makaderetso sa amon kaladtuan. Gani nagbiyahe kami sa pihak sang isla sang Crete nga lipod sa hangin, kag didto kami nag-agi malapit sa Salmone. 8 Nagpangalihid lang kami, pero ginbudlayan gid kami antes nakaabot sa lugar nga ginatawag “Maayo nga mga Dulungkaan.” Malapit ini sa banwa sang Lasea.

9 Nagdugay kami didto hasta naabtan kami sang tiyempo nga delikado ang pagbiyahe, kay nakaligad na ang Adlaw sang Pagpuasa*nga palatandaan nga tigmaladlos na. Gani nagsiling si Pablo sa amon mga kaupod, 10 “Ginabanta ko nga delikado na kon magderetso kita, kag indi lang ang mga karga kag ang sakayan ang madula kundi basi pati ang aton kabuhi.” 11 Pero mas nakombinsi ang kapitan sang mga soldado sa hambal sang kapitan sang sakayan kag sang tag-iya sini sang sa hambal ni Pablo. 12 Kag tungod nga ang dungkaan didto indi maayo nga palalipdan sa mabaskog nga hangin, kalabanan sang amon mga kaupod nagkomporme nga magbiyahe, sa tuyo nga basi pa makalambot kami sa Fenix kag didto magtiner samtang tigmaladlos pa. Kay ang Fenix isa ka dulungkaan sa Crete nga may maayo nga pulunduhan kon tigmaladlos.

Ang Unos sa Lawod

13 Naghinay-hinay ang hangin halin sa south, kag naghunahuna ang amon mga kaupod nga puwede na kami makabiyahe. Gani ginbatak nila ang angkla kag nagbiyahe kami nga nagapangalihid sa isla sang Crete. 14 Sa wala madugay, nagbaskog ang hangin halin sa north, nga halin sa takas sang isla sang Crete. 15 Pag-abot sang mabaskog nga hangin sa amon, indi na makaabante ang sakayan, gani nagpaanod na lang kami kon diin kami dal-on sang hangin. 16 Sang sa south na kami dampi sang gamay nga isla sang Cauda, nakapalipod-lipod kami sing diutay. Bisan nabudlayan kami, nabatak pa namon ang baruto para indi maano. 17 Sang nabatak na ang baruto, gin-gaid ini sing hugot sa sakayan. Kag tungod nga nahadlok sila nga mabara ang sakayan sa pasil malapit sa Libya†, ginpapanaog nila ang layag kag nagpaanod. 18 Sige pa gid ang mabaskog nga bagyo, gani sang sunod nga adlaw, nagsugod sila pamilak sa dagat sang mga kargaminto. 19 Sang sunod pa gid nga adlaw, ang mga kagamitan na mismo sang sakayan ang ila ginpamilak. 20 Sa sulod sang pila ka adlaw wala magpakita ang adlaw kag mga bituon kag sige pa gid ang bagyo. Sang ulihi nadulaan na kami sang paglaom nga maluwas pa.

21 Pila na ka adlaw nga ang mga tawo wala gid makakaon, gani nagsiling si Pablo sa ila, “Mga abyan, kon nagpati lang kamo sa akon nga indi kita dapat maghalin sa Crete, wala kuntani matabo ini nga mga kabudlayan kag mga kapierdihan. 22 Pero karon nagapangabay ako sa inyo nga magpakaisog kamo tungod nga wala sing may mapatay sa aton. Ang sakayan lang ang maguba. 23 Kay kagab-i ang Dios nga nagapanag-iya sa akon kag akon ginaalagad nagpasugo sang anghel diri sa akon. 24 Nagsiling siya, ‘Pablo, indi ka magkahadlok. Dapat ka mag-atubang sa Emperador didto sa Roma. Kag sa kaluoy sang Dios ang tanan mo nga upod diri sa sakayan maluwas tungod sa imo.’ 25 Gani mga abyan, indi na kamo magkahadlok, kay nagasalig ako sa Dios nga matuman ang iya ginhambal sa akon. 26 Pero idagsa kita sa isa ka isla.”

27 Ika-14 na nga gab-i nga gin-anod kami sang bagyo sa Dagat sang Adria,‡ kag sang mga tungang gab-i na, ginbulubanta sang mga tripulante nga malapit na kami sa higad. 28 Gani gintungkad nila ang dagat kag nasapwan nila nga mga 20 ka dupa ang iya kadalumon. Dugay-dugay gintungkad liwat nila kag mga 15 na lang ka dupa. 29 Kag tungod nga nahadlok sila nga makabunggo kami sa mga bato, ginpunduhan nila sang apat ka angkla ang buli sang sakayan. Kag nagpangamuyo sila nga mag-aga na. 30 Gusto kuntani sang mga tripulante nga magpalagyo sa sakayan. Gani ginpapanaog nila ang baruto sa dagat nga nagapakuno-kuno nga magahulog lang sila sang mga angkla sa dulong.§ 31 Pero nagsiling si Pablo sa kapitan kag sa mga soldado, “Kon maghalin ang mga tripulante sa sakayan indi kamo makaluwas.” 32 Gani gin-utod sang mga soldado ang mga kalat nga higot sang baruto kag ginpabay-an na lang nila nga maanod ang baruto.

33 Sang kaagahon na, ginpilit sila tanan ni Pablo nga magkaon. Nagsiling siya, “Duha na ka semana ang inyo paghulat-hulat nga maglampuwas ang bagyo, kag wala gid kamo nakakaon. 34 Gani magkaon kamo anay para makasurvive kamo, kay wala gid sing may mapatay sa inyo bisan isa.” 35 Sang makahambal sini si Pablo, nagkuha siya sang tinapay, kag sa atubangan sang tanan nagpasalamat siya sa Dios. Dayon ginpamihak-pihak niya ang tinapay kag nagkaon. 36 Nabuhi ang ila paglaom kag nagkaon sila tanan. 37 (276 kami tanan nga nagsakay didto sa sakayan.) 38 Sang nakakaon ang tanan kag nabusog na, ginpanghulog nila sa dagat ang ila mga dala nga uyas para magmag-an ang sakayan.

Pagkaguba sang Sakayan

39 Pagkaaga, wala nahibaluan sang mga tripulante kon diin na kami nga lugar, pero may nakita sila nga isa ka tinagong dagat nga may baybayon, gani nagsugtanay sila nga didto nila ipabara ang sakayan. 40 Gani ginpang-utod nila ang mga kalat nga nahigot sa mga angkla. Ginpanghubad man nila ang mga kalat nga nahigot sa timon. Dayon, ginbatak nila ang layag sa dulong para paliron sila pabaybayon. 41 Pero sang ulihi nakabunggo ang sakayan sa pasil kag nabara, kay nag-ungot ang iya dulong. Ang buli sang sakayan amat-amat nga nawasak tungod sang mabaskog nga mga balod nga nagadapya.

42 Pamatyon na kuntani sang mga soldado ang tanan nga priso para indi sila makalangoy pahigad kag makapalagyo. 43 Pero ginpunggan sila sang ila kapitan tungod nga gusto niya nga luwason si Pablo. Nagmando siya nga maglumpat una ang tanan nga makahibalo maglangoy, kag magpahigad. 44 Ang indi makahibalo, magsunod lang nga nagakapyot sa mga tabla kag sa mga parte sang sakayan nga nagalutaw. Amo ato ang amon ginhimo, kag tanan kami nakalambot sa baybayon kag wala maano.

28

Sa Malta

1 Sang didto na kami sa takas nga luwas na sa peligro, nasapwan namon nga ang ato nga isla ginatawag Malta. 2 Maayo gid sa amon ang mga pumuluyo didto. Nagdabok sila sang kalayo tungod nga nagaulan kag ginatugnawan kami. Kag samtang nagapainit-init kami, gin-abiabi nila kami. 3 Nagtipon si Pablo sang isa ka bugkos nga kahoy nga inuggatong. Pero pagbutang niya sang kahoy sa kalayo, nagguwa dayon ang dalitan nga man-og sa sadto nga gatong tungod sa init sang kalayo, kag ginkagat ang iya kamot. 4 Pagkakita sang mga pumuluyo didto sang man-og nga nagakabit sa kamot ni Pablo, nagsiling sila, “Sigurado gid nga kriminal ini nga tawo. Nakaluwas siya sa dagat pero indi magtugot ang dios*sang katarungan nga mabuhi pa siya.” 5 Pero ginwaslik lang ni Pablo ang man-og didto sa kalayo kag wala man siya maano. 6 Nagapaabot ang mga tawo nga magbanog ang kamot ni Pablo ukon matumba siya kag mapatay. Pero madugay na ang ila hulat kag wala gid maano si Pablo. Gani nagbaylo ang ila hunahuna kag nagsiling sila, “Isa siya ka dios!”

7 Ang ngalan sang pangulo sang sadto nga lugar amo si Publius. Ang iya duta malapit gid lang sa amon gintakasan. Maayo ang iya pagbaton sa amon, kag sa sulod sang tatlo ka adlaw didto kami sa iya nagdayon. 8 Natabuan man sadto nga ang amay ni Publius nagamasakit. May hilanat siya kag ginadisenterya. Gani nagsulod si Pablo sa iya kuwarto kag nagpangamuyo. Dayon gintungtong niya ang iya kamot sa nagamasakit kag nag-ayo siya. 9 Tungod sa natabo, ang tanan nga nagamasakit didto sa isla nagkaladto sa amon kag gin-ayo man sila. 10 Madamo ang ila ginhatag sa amon nga mga regalo. Kag sang mabiyahe na kami, gindul-ungan pa nila kami sang amon mga kinahanglanon didto sa sakayan.

Halin sa Malta pa-Roma

11 Sa tapos sang tatlo ka bulan nga pagtiner namon sa isla sang Malta, nagsakay kami sa isa ka sakayan nga nagpalipod didto sang tigmaladlos. Ini nga sakayan halin sa Alexandria. Ang iya marka sa dulong amo ang larawan sang kapid nga dios. 12 Paghalin namon sa Malta, nag-agi kami sa Syracuse kag tatlo kami ka adlaw didto. 13 Halin didto nagbiyahe† kami hasta nakaabot kami sa Regium. Sang sunod nga adlaw naghuyop ang habagat, kag sa sulod sang duha ka adlaw nakaabot kami sa Puteoli. 14 Didto may nakita kami nga mga kauturan. Nagpangabay sila sa amon nga magtiner didto sa ila sing isa ka semana. Pagkatapos nagderetso kami sa Roma. 15 Pagkabati sang mga tumuluo sa Roma nga nag-abot na kami, ginsugat nila kami sa Merkado sang Apius‡ kag sa Tres Tabernas. Sang makita ni Pablo ang mga tumuluo nagpasalamat siya sa Dios kag nagbakod ang iya kaugalingon.

Sa Roma

16 Sang pag-abot namon sa Roma, gintugutan si Pablo sa pag-estar kon diin ang luyag niya, nga may isa ka soldado nga magabantay sa iya.

17 Pagkaligad sang tatlo ka adlaw, ginpatawag ni Pablo ang mga pangulo sang mga Judio sa Roma. Sang nagatipon sila, nagsiling siya, “Mga kauturan, bisan wala ako sang may nahimo nga kontra sa aton banwa ukon sa mga kinabatasan nga halin sa aton mga katigulangan, gindakop nila ako sa Jerusalem kag gin-akusar sa mga Romanhon. 18 Gin-imbistigar ako sang Romanhon nga mga opisyal, kag pagkatapos nga mahibaluan nila nga wala gid ako sing may nahimo nga malain para sentensyahan nga patyon, buy-an kuntani nila ako. 19 Pero ginbalabagan sang mga Judio, gani napilitan ako nga magdangop sa Emperador, bisan wala ako sing kaso kontra sa akon kasimanwa nga mga Israelinhon. 20 Amo ini nga ginpatawag ko kamo, para makahambal ako sa inyo, kay ginakadenahan ako subong tungod nga nagapati ako sa ginalauman sang mga Israelinhon.”

21 Nagsiling sila kay Pablo, “Wala kami nakabaton sang sulat halin sa Judea parte sa imo. Ang aton kapareho nga mga Judio nga nag-abot diri halin sa Jerusalem wala man sing dala nga balita ukon malain nga inughambal kontra sa imo. 22 Pero gusto man namon nga mabatian kon ano ang imo inugsugid, kay nahibaluan namon nga bisan diin nga lugar, ginapakalain sang mga tawo ang sekta mo nga ina.”

23 Gani nagsugtanay sila kon san-o nga adlaw sila magtipon. Pag-abot sang natalana nga adlaw, mas madamo sang sa una ang nagtipon didto sa balay nga ginadayunan ni Pablo. Halin sa aga hasta sa gab-i ang pagpaathag ni Pablo. Ginpamatud-an niya sa ila ang parte sa paghari sang Dios, kag ginkombinsi niya sila parte kay Jesus paagi sa Kasuguan ni Moises kag sa mga sinulatan sang mga propeta para makombinsi sila. 24 Ang iban nagpati sa iya ginahambal, pero ang iban wala magpati. 25 Tungod nga indi sila magsugtanay, nagpalauli sila. Pero sa wala pa sila magpalauli may ginhambal pa si Pablo sa ila. Siling niya, “Wala gid nagsala ang ginsiling sang Espiritu Santo sa aton mga katigulangan paagi kay Propeta Isaias. 26 Kay nagsiling siya:

“ ‘Kadtui ang ini nga mga tawo kag silingon mo sila:

Sige lang kamo pamati, pero indi kamo makaintiendi.

Sige lang kamo tulok, pero indi kamo makakita.

27 Kay matig-a ang tagipusuon sang sini nga mga tawo.

Gintakpan nila ang ila mga dulunggan,

kag ginpiyong nila ang ila mga mata.

Kay basi makakita sila kag makabati,

kag makaintiendi sila kag magbalik sa akon,

kag ayuhon ko sila.’ ”§

28 Nagsiling pa gid si Pablo, “Gusto ko man isugid sa inyo nga ang pulong sang Dios parte sa kaluwasan ginbalita na sa mga indi Judio; kag magapamati gid sila.” 29 Paghambal sadto ni Pablo, nagpalauli ang mga Judio nga mainit ang ila pagbinaisay.*

30 Sa sulod sang duha ka tuig nagtiner si Pablo sa balay nga iya ginaarkilahan. Kag ginbaton niya ang tanan nga nagbisita sa iya. 31 Gintudluan niya sila parte sa paghari sang Dios kag parte kay Ginoong Jesu-Cristo. Wala gid siya nahadlok sa iya mga pagpanudlo kag wala sing may nagpamalabag sa iya.

* 1:6 Ang ila ginahunahuna nga basi kon pahalinon ni Jesus ang mga taga-Roma nga nagadumala sa ila para sila nga mga taga-Israel makadumala liwat sang ila banwa.

† 1:7 gintalana: sa Tagalog, itinakda

‡ 1:19 Duta sang Dugo: Amo ini ang tawag sa duta tungod nga diri nag-agay ang dugo ni Judas ukon tungod nga ang kuwarta nga ginbakal sa sini nga duta amo ang ginbayad para ipapatay si Jesus.

§ 1:20 Sal. 69:25

* 1:20 Sal. 109:8

* 2:21 Jol. 2:28-32

† 2:27 lugar sang mga patay: sa Griego, Hades. Amo man sa bersikulo 31.

‡ 2:28 Sal. 16:8-11

§ 2:33 Ginbayaw siya sa tuo sang Dios nga amo ang pinakamataas nga posisyon.

* 2:34-35 Sal. 110:1

† 2:38 sa ngalan ni Jesu-Cristo: siguro ang buot silingon, sa pagpakita nga kamo ara na kay Jesu-Cristo.

* 3:6 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

† 3:7 bukobuko: sa English, ankle-bones

‡ 3:16 sa kay Jesus: sa literal, sa ngalan ni Jesus

§ 3:23 Deu. 18:15, 18, 19

* 3:25 kaliwat: ukon, mga kaliwat

† 3:25 Gen. 22:18; 26:4

* 4:7 awtoridad: sa literal, ngalan

† 4:10 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

‡ 4:11 Sal. 118:22

§ 4:18 parte kay Jesus: sa literal, sa ngalan ni Jesus

* 4:25 mga indi Judio: ukon, mga nasyon

† 4:25 mga Judio: ukon, mga katawhan

‡ 4:26 Sal. 2:1-2

§ 4:30 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

* 6:6 nagtungtong sang ila mga kamot sa pagdedikar sa ila sa ila buluhaton ukon sa pagbendisyon sa ila.

† 6:11 ginsuhulan: ukon, ginsutsot

* 7:3 Gen. 12:1

† 7:7 Gen. 15:13, 14

‡ 7:16 ang ila mga tul-an: sa literal, sila

§ 7:19 lapsag: bata nga bag-o natawo

* 7:28 Exo. 2:14

† 7:32 Exo. 3:6

‡ 7:34 Exo. 3:5, 7-8, 10

§ 7:37 Deu. 18:15

* 7:40 Exo. 32:1

† 7:43 Amo. 5:25-27

‡ 7:50 Isa. 66:1-2

§ 7:52 Matarong nga Alagad: buot silingon, si Jesus

* 7:58 Ginhukas…pangtabon nga panapton: siguro para matawhay ang ila pagbato kay Esteban.

* 8:33 Isa. 53:7-8

† 8:37 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 8:40 Azotus: ukon, Ashdod

* 9:27 parte kay Jesus: sa literal, sa ngalan ni Jesus

† 9:28 parte sa Ginoo: sa literal, sa ngalan sang Ginoo

‡ 9:36 Dorcas: Ang buot silingon sang sini nga ngalan, usa.

* 10:9 Ang ila atop sadto matapan kag puwede mapahuwayan.

† 10:48 sa ngalan ni Jesu-Cristo: siguro ang buot silingon, sa pagpakita nga sila ara na kay Jesu-Cristo.

* 12:1 Haring Herodes: amo si Herodes Agripa I. Apo siya ni Herodes nga makita sa Mat. 2:1; 14:1

† 12:25 sa Antioc halin sa Jerusalem: Amo ini sa iban nga mga kopya sang Griego. Sa iban pa nga mga kopya, sa Jerusalem. Sa iban pa gid nga mga kopya, halin sa Jerusalem.

* 13:1 nagdako sa panimalay: ukon, kababata; ukon, suod nga abyan

† 13:18 gin-agwanta: sa iban nga mga kopya sang Griego, gin-atipan

‡ 13:22 1 Sam. 13:14

§ 13:25 mangin iya ulipon: sa literal, maghubad sang higot sang iya mga sandalyas

* 13:33 Sal. 2:7

† 13:34 Isa. 55:3

‡ 13:35 Sal. 16:10

§ 13:41 Hab. 1:5

* 13:47 mga indi Judio: ukon, mga nasyon

† 13:47 Isa. 49:6

* 14:14 gin-gisi nila ang ila mga bayo sa pagpakita nga malain gid ang ginahimo sang mga tawo.

† 14:27 mga tumuluo: sa literal, iglesya

* 15:17 Amo. 9:11-12

† 15:34 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

* 16:14 granate: sa English, purple

† 16:18 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

* 18:18 nagbiyahe: sa literal, nagpalayag

* 19:13 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

† 19:19 madyikero: buot silingon, nagahimo sang “black magic.”

‡ 19:24 platero: sa English, silversmith

* 20:3 mabiyahe: sa literal, mapalayag

† 20:9 panalgan: sa Tagalog, palapag

‡ 20:19 paghibi: siguro tungod sa iya kabug-atan para sa kalibutan.

§ 20:28 paagi sa iya kaugalingon nga dugo: ukon, paagi sa dugo sang iya kaugalingon nga Anak

* 20:29 mabangis nga mga ido: sa English, wolves

* 22:9 wala sila nakabati: posible ang buot silingon, wala sila nakaintiendi

† 22:14 Matarong nga Alagad: buot silingon, si Jesus

* 23:5 Exo. 22:28

† 23:10 pulihan: ukon, hulugniton

* 24:5 Nazaretnon: Amo ini ang tawag sa mga tumuluo tungod nga mga sumulunod sila ni Jesus nga taga-Nazaret.

† 24:8 Sentensyahan…sa imo: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 24:19 mga Judio…sang Asia: Ini sila ang nagsutsot sa mga tawo nga dakpon si Pablo. Tan-awa ang 21:27

* 25:13 Haring Agripa: amo si Herodes Agripa II. Siya ang anak ni Haring Herodes nga makita sa 12:1

* 27:9 Adlaw sang Pagpuasa: ginatawag man nga “Yom Kippur” ukon “Day of Atonement.” Pagkaligad sini nga hilikuton, tigmaladlos na.

† 27:17 Libya: sa Griego, Syrtis

‡ 27:27 Dagat sang Adria: Parte ini sang Dagat sang Mediteraneo.

§ 27:30 dulong: sa iban nga Bisaya, prowa

* 28:4 dios: ukon, diosa

† 28:13 nagbiyahe: sa literal, nagburdahi

‡ 28:15 sang Apius: ukon, ni Apius

§ 28:27 Isa. 6:9-10

* 28:29 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

Roma

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ang Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Roma

1

1 Ako si Pablo nga ulipon ni Cristo Jesus. Gintawag*ako sang Dios nga mangin apostol kag ginseparar agod magwali sang iya Maayong Balita.

2 Ining Maayong Balita ginpromisa sang Dios sang una paagi sa iya mga propeta sa Balaan nga Kasulatan. 3 Ini parte sa iya Anak nga kaliwat ni David sa tawhanon nga pagkabuhi. 4 Gintalana siya nga Anak sang Dios nga may gahom suno sa Balaan nga Espiritu,† sang nabanhaw siya halin sa kamatayon. Siya si Jesu-Cristo nga aton Ginoo. 5 Paagi kay Cristo nabaton namon ang grasya nga mangin apostol para matuytuyan ang tanan nga katawhan sa husto nga pagtuo kag pagsunod sa iya. Ini para sa kadayawan sang iya ngalan. 6 Kag kamo nga mga tumuluo dira sa Roma kaupod man nila nga gintawag nga mangin iya ni Jesu-Cristo.

7 Ining akon sulat para sa inyo dira sa Roma nga ginahigugma sang Dios kag gintawag nga mangin iya mga katawhan.

Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya‡ kag kalinong§ halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Ang Handom ni Pablo sa Pagkadto sa Roma

8 Una sa tanan nagapasalamat ako sa akon Dios paagi kay Jesu-Cristo para sa inyo tanan, kay ang inyo pagtuo ginasugid sa bilog nga kalibutan. 9 Permi ako nagapangamuyo para sa inyo, kag makapamatuod sini ang Dios nga akon ginaalagaran sa bug-os ko nga tagipusuon sa akon pagwali sang Maayong Balita parte sa iya Anak. 10 Permi ako nagapangamuyo sa Dios nga kon mahimo itugot niya nga makakadto ako dira sa inyo. 11 Dako gid ang akon handom nga makita ko kamo para mapaambit ko sa inyo ang espiritual nga mga abilidad nga makapabakod sa inyo. 12 Ang buot ko silingon, nga magbinuligay kita para mapabakod kita paagi sa akon pagtuo kag sa inyo pagtuo.

13 Mga kauturan, gusto ko nga mahibaluan ninyo nga makapila na ako nagplano nga magkadto dira sa inyo, pero permi lang may kasablagan. Gusto ko nga makakadto dira para may mga tawo man ako nga mabuligan nga magtuo kay Cristo, pareho sang nahimo ko sa iban nga mga indi Judio sa mga lugar nga akon ginkadtuan. 14 Kay may obligasyon ako sa pagwali sa tanan nga tawo: sa mga may tinun-an kag sa wala, kag sa mga may alam kag sa wala. 15 Gani dako gid ang akon handom nga makawali man sang Maayong Balita dira sa inyo sa Roma.

Ang Gahom sang Maayong Balita

16 Wala ko ginakahuya ang pagwali sang Maayong Balita. Kay amo ini ang gahom sang Dios sa pagluwas sa tanan nga nagatuo, una sa mga Judio, kag dason sa mga indi Judio. 17 Kay ginapahayag sa Maayong Balita nga ginapakamatarong sang Dios ang mga tawo paagi gid lang sa pagtuo. Nagasiling ang Kasulatan, “Ang tawo nga ginpakamatarong tungod sa iya pagtuo magakabuhi.”*

Ang Sala sang Tawo

18 Ginapakita sang aton Dios nga sa langit ang iya kaakig sa mga malain nga ginahimo sang mga tawo nga kontra sa iya kabubut-on. Ang mga malain nga ila ginahimo amo ang nagapugong sa ila sa pagkilala sang kamatuoran. 19 Kay sarang nila kuntani mahibaluan ang parte sa Dios tungod nga ginpakita ini sang Dios sa ila. 20 Matuod nga indi ta makita ang Dios, pero halin pa sang pagtuga sang kalibutan, ang iya wala katapusan nga gahom kag pagka-Dios napahayag na paagi sa mga butang nga iya gintuga. Gani wala sila sang may ibalibad nga wala sila nakahibalo nga may Dios. 21 Bisan nahibaluan nila nga may Dios, wala sila nagapadungog kag nagapasalamat sa iya. Sa baylo, nangin wala sing pulos ang ila mga panghunahuna. Nadulman ang ila mga hunahuna nga indi makaintiendi sang kamatuoran. 22 Nagasiling sila nga sila mga maalam, pero nagaguwa nga sila mga buang-buang. 23 Kay wala sila nagasimba sa Dios nga wala sing kamatayon, kundi ang ila ginasimba amo ang ginhimo nga mga dios-dios nga kaanggid sang mga tawo nga may kamatayon kag mga sapat nga nagalupad, nagalakat, kag nagakamang.

24 Tungod sang ila kabuangan ginpabay-an sila sang Dios sa paghimo sang malaw-ay nga mga butang nga ila nagustuhan, kag ang resulta, makahuluya ang ginahimo nila sa ila kapareho nga lalaki ukon babayi. 25 Ginabayluhan nila sang kabutigan ang kamatuoran parte sa Dios. Ginasimba nila kag ginaalagad ang mga tinuga sang Dios, kag indi ang Manunuga nga dalayawon hasta san-o. Amen.

26 Tungod nga ang mga tawo indi magkilala sa Dios, ginpabay-an niya sila sa paghimo sang makahuluya nga mga butang nga ila naluyagan. Nagapakigrelasyon ang mga babayi sa kapareho nila nga babayi imbes sa lalaki ang amo ang natural. 27 Amo man ang mga lalaki, sa baylo nga maggamit sila sang babayi, nga amo ang natural, ang ila kailigbon ara sa ila kapareho nga lalaki. Makahuluya ang ila ginahimo sa lawas sang ila kapareho nga mga lalaki. Kag tungod sa sining ginahimo nila nga indi husto, silutan sila sang Dios sang silot nga bagay gid sa ila.

28 Tungod nga indi sila magkilala sa Dios, ginpabay-an niya sila sa ila hunahuna nga indi makapili sang husto. Gani ginahimo nila ang mga butang nga indi dapat himuon. 29 Nangin ulipon sila sang tanan nga klase sang kalainan, kalautan, kadalok, kag kahisa. Ara man sa ila ang pagpamatay, pag-ilinaway, pagkadayaon, kag ang paghunahuna sang mga malain nga himuon nila sa ila isigkatawo. Nagakutsokutso sila 30 kag nagapanglibak sa ila isigkatawo. Akig sila sa Dios, wala nagatahod sa ila isigkatawo, bugalon, hambog, kag nagapangita sila sang paagi sa paghimo sang malain. Wala sila nagatuman sa ila mga ginikanan, 31 wala pulos ang ila hunahuna, indi masaligan, kag wala sing kaluoy bisan pa sa ila pamilya. 32 Nahibaluan nila nga nagdeklarar ang Dios nga ang mga tawo nga nagahimo sini nga mga sala takos sang kamatayon, pero padayon gihapon ang ila paghimo. Kag indi lang ina, kundi nalipay pa gid sila kon may makita sila nga nagahimo pareho sang ila ginahimo.

2

Ang Paghukom sang Dios

1 Karon, makasiling ka nga bagay sila silutan sang Dios kay masyado kalain ang ila ginahimo. Pero ikaw nga nagasiling sina ginasentensyahan mo man ang imo kaugalingon, kay ginapakalain mo sila pero ikaw mismo amo man ang imo ginahimo. 2 Nahibaluan ta nga suno sa kamatuoran ang paghukom sang Dios sa mga tawo nga nagahimo sang malain. 3-4 Pero sin-o ka nga nagahukom sa iban nga amo man ang imo ginahimo? Siguro nagahunahuna ka nga tungod ang Dios maayo, mabinatason, kag mapinasensyahon, makalikaw ka sa iya paghukom. Wala ka bala kahibalo nga ang kaayo sang Dios nagahatag sang kahigayunan nga maghinulsol ka? 5 Pero tungod nga matig-a ang imo ulo kag indi ka maghinulsol, ginadugangan mo ang imo silot sa adlaw nga ipakita sang Dios ang iya kaakig kag ang iya matarong nga paghukom. 6 Kay ang Dios magabalos sa tagsa-tagsa suno sa iya mga binuhatan.* 7 May mga tawo nga nagapadayon sa paghimo sang maayo tungod nga ginahandom nila nga dayawon sila sang Dios, padunggan, kag hatagan sang kabuhi nga wala sing kamatayon. Ina nga mga tawo hatagan sang kabuhi nga wala sing katapusan. 8 Pero may mga tawo man nga maiyaiyahon nga nagasikway sang kamatuoran kag nagasunod sa kalainan. Makita sini nga mga tawo ang kaugot kag kaakig sang Dios. 9 Kay ang tanan nga tawo nga nagahimo sang malain magaantos gid, una anay ang mga Judio kag dason ang mga indi Judio. 10 Pero ang mga tawo nga nagahimo sang maayo, dayawon kag padunggan sang Dios, kag mangin maayo ang ila kahimtangan, una anay ang mga Judio kag dason ang mga indi Judio. 11 Kay ang Dios wala sing pinilian sa iya paghukom.

12 Ang mga tawo nga nagahimo sang sala mawala, bisan wala sila kahibalo parte sa Kasuguan ni Moises. Ang mga tawo iya nga nakahibalo sang Kasuguan ni Moises pero nagapadayon sa paghimo sang sala, hukman man sang Dios, pero ang Kasuguan mismo ang iya gamiton sa paghukom sa ila. 13 Kay ang ginapakamatarong sang Dios amo ang nagatuman sang Kasuguan kag indi ang nagapamati lang. 14 Ang mga indi Judio wala kahibalo sang Kasuguan ni Moises. Pero kon ginahimo nila ang nasulat sa Kasuguan, nagapakita lang nga bisan wala sila kahibalo sang Kasuguan, nahibaluan nila kon ano ang husto nga himuon. 15 Ang ila ginahimo nga maayo nagapakita nga ang ginatudlo sang Kasuguan ara sa ila tagipusuon. Ang ila konsensya makapamatuod sini, kay kon kaisa ang ila konsensya nagasiling nga sala ang ila ginahimo kag kon kaisa nagasiling man nga husto ang ila ginahimo. 16 Kag suno sa Maayong Balita nga akon ginatudlo, ina ipadumdom sa ila ni Jesu-Cristo sa adlaw nga siya pahukmon sang Dios sa tanan nga tawo. Hukman niya ang tanan nila nga mga tinago sa ila hunahuna.

Ang mga Judio kag ang Kasuguan

17 Karon, kamo nga nagasiling nga kamo mga Judio, nagasalig kamo sa Kasuguan kag nagapabugal pa nga malapit kamo sa Dios. 18 Nahibaluan ninyo kon ano ang luyag sang Dios kag kon ano ang labing maayo nga himuon, tungod kay natun-an ninyo ini sa Kasuguan. 19 Nagasalig kamo nga makatudlo kamo sa mga tawo nga bulag sa kamatuoran kag makahatag sang kasanag sa mga tawo nga nadulman. 20 Nagasalig man kamo nga manugtudlo kamo sa mga tawo nga mahinay mag-intiendi kag sa mga tawo nga bata pa kon parte sa Dios. Amo ina ang inyo hunahuna tungod kay nagasalig kamo nga nahibaluan ninyo ang husto nga kaalam kag kamatuoran paagi sa Kasuguan. 21 Nagatudlo kamo sa iban, pero wala ninyo ginatudlui ang inyo kaugalingon. Nagatudlo kamo nga indi magpangawat, pero nagapangawat kamo. 22 Nagatudlo kamo nga indi magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, pero amo man ina ang inyo ginahimo. Nahigkuan gid kamo sa mga dios-dios, pero nagapangawat kamo sa mga simbahan. 23 Nagapabugal kamo nga ara sa inyo ang Kasuguan sang Dios, pero ginapakahuy-an ninyo ang Dios tungod sang inyo paglapas sang Kasuguan. 24 Nagasiling ang Kasulatan, “Tungod sa inyo nga mga Judio, ginainsulto sang mga indi Judio ang Dios.”†

25 Ang pagkatinuli may pulos lang kon ginatuman ninyo ang Kasuguan. Pero kon wala ninyo ginatuman ini, pareho lang kamo sa mga indi Judio nga wala natuli. 26 Kag amo man sa mga tawo nga indi tinuli: kon ginasunod nila ang ginapatuman sang Kasuguan, ginakabig man sila sang Dios nga mga tinuli. 27 Gani kamo nga mga Judio husgaran nila tungod nga ginalapas ninyo ang Kasuguan, bisan ara sa inyo ining ginsulat nga Kasuguan kag bisan natuli kamo. Sila iya nagatuman sang Kasuguan bisan wala sila natuli. 28 Kon sa bagay sin-o gid bala ang matuod nga Judio kag matuod nga tinuli? Indi ang tawo nga ang iya ginikanan Judio kag ang iya pagkatinuli sa guwa lang. 29 Ang matuod nga Judio amo ang tawo nga nagbag-o ang iya kabuhi paagi sa bulig sang Espiritu Santo kag indi tungod kay natuli siya suno sa Kasuguan. Ang tawo nga pareho sina ginadayaw sang Dios bisan wala siya ginadayaw sang mga tawo.

3

1 Kon amo sini, may bintaha bala ang pagka-Judio ukon may pulos bala ang pagkatinuli? 2 Sa matuod, madamo ang bintaha. Una sa tanan, gintugyan sa mga Judio ang pulong sang Dios. 3 Bisan matuod nga may mga Judio nga wala nagatuman sa pulong sang Dios, indi gid mahimo nga indi niya pagtumanon ang ginpromisa niya sang una. 4 Bisan ang tanan nga tawo butigon, ang Dios masaligan sa gihapon sa iya mga pulong. Pareho sang ginasiling sang Kasulatan,

“Husto ikaw sa imo mga ginahambal,

kag wala ka nagakasala sa imo paghukom.”*

5 Karon, basi may magsiling, “Kon ikomparar ang amon ginahimo nga malain sa ginahimo sang Dios, makita nga maayo ang Dios. Gani kon makita ang kaayo niya tungod sa amon ginahimo nga malain, indi matarong ang Dios kon ipaagom niya ang iya kaakig sa amon tungod sa amon ginahimo.” Ina tawhanon lang nga mga rason. 6 Indi ina mahimo! Tungod nga kon amo sina, paano ang paghukom sang Dios sa mga tawo diri sa kalibutan?

7 Basi may magsiling pa gid, “Kon paagi sa amon pagbinutig magaguwa nga indi butigon ang Dios kag sa sini madayaw siya, ngaa silutan kami bilang makasasala?” 8 Ang ina nga rason nagasiling nga maayo ang maghimo sang malain para magaguwa ang maayo. Suno sa mga tawo nga nagapakalain sa amon, amo ini kuno ang amon ginatudlo. Ina nga mga tawo dapat gid man nga silutan sang Dios.

Ang Tanan nga Tawo Makasasala

9 Karon, ano ang aton masiling? Nga kita nga mga Judio mas maayo pa sang sa mga indi Judio? Indi ina matuod! Ginpahayag ko na nga ang tanan nga tawo, Judio man ukon indi, makasasala. 10 Kay amo gid ini ang ginasiling sang Kasulatan:

“Wala gid sing bisan isa nga matarong;

11 wala sing bisan isa nga nakaintiendi parte sa Dios,

kag wala sing may nagatinguha sa pagkilala sa iya.

12 Ang tanan nagsipak sa matuod nga dalan

kag palareho nga nangin wala sing pulos ang ila kabuhi.

Wala gid sing bisan isa nga nagahimo sing maayo.”†

13 “Ang ila mga ginahambal‡delikado pareho sang bukas nga lulubngan.

Ang ila mga ginasugid§ puro pangdaya.”*

“Ang ila mga pulong†makahalalit pareho sang dalit sang man-og.”‡

14 “Ang nagaguwa sa ila mga baba

puro masakit nga mga pag-insulto.”§

15 “Maabtik sila magpatay.

16 Bisan diin sila magkadto nagapanglaglag sila

kag nagadala sang kalisod.

17 Wala sila sing may nahibaluan parte sa kalinong.*”†

18 “Kag wala sila sing kahadlok sa Dios.”‡

19 Karon, nahibaluan ta nga kon ano ang ginasiling sang Kasuguan, ginasiling ini sa aton nga mga Judio nga nagakabuhi sa idalom sang Kasuguan. Gani indi kita makasiling nga indi kita pagsilutan. Ang tanan magapanabat sa Dios tungod sa ila mga sala. 20 Kay wala gid sing tawo nga pakamatarungon sa atubangan sang Dios paagi sa pagtuman sang Kasuguan. Ang Kasuguan ginhatag sa tawo para ipakita nga siya makasasala.

Ang Paagi Kon Paano Ginapakamatarong sang Dios ang mga Tawo

21 Pero karon ginpahayag na kon paano ginapakamatarong sang Dios ang tawo. Ini indi paagi sa pagtuman sang Kasuguan. Ang Kasuguan mismo kag ang mga sinulatan sang mga propeta nagapamatuod sini. 22 Ginapakamatarong sang Dios ang tawo paagi sa pagtuo kay Jesu-Cristo, kay ang Dios wala sing pinilian. Gani ang bisan sin-o nga magtuo kay Jesu-Cristo ginapakamatarong niya. 23 Kay ang tanan nga tawo nagpakasala kag indi takos sa panulok sang Dios. 24 Pero tungod sa grasya sang Dios, ginpakamatarong kita paagi kay Cristo Jesus nga nagtubos sa aton, kag ini regalo sang Dios. 25 Ginpadala siya sang Dios sa kalibutan para ihalad ang iya kabuhi para madula ang kaakig sang Dios sa aton, kag paagi sa iya dugo mapatawad kita sa aton mga sala kon magtuo kita sa iya. Ginhimo ini sang Dios para ipakita nga matarong siya. Kay sang una ginpaligad niya ang ila mga sala tungod nga mabinatason siya. Dapat kuntani ginsilutan na sila. 26 Pero karon ginhalad na niya ang kabuhi ni Cristo para ipakita nga matarong siya. Tungod sa sining ginhimo sang Dios napamatud-an nga matarong siya bisan pa sa pagpakamatarong niya sa mga makasasala nga nagtuo kay Jesus.

27 Gani wala gid sang bisan sin-o nga makapabugal. Kon ginapakamatarong kita sang Dios tungod sa aton pagtuman sang Kasuguan, makapabugal kita. Pero ang matuod, indi kita makapabugal tungod nga ginapakamatarong kita sang Dios paagi sa aton pagtuo. 28 Kay nagapati kita nga ginapakamatarong sang Dios ang tawo paagi sa pagtuo kag indi sa iya pagtuman sang Kasuguan. 29 Kon indi matuod ini, ang Dios, Dios lang sang mga Judio kag indi Dios sang mga indi Judio. Pero Dios man siya sang mga indi Judio, 30 kay may isa lamang ka Dios. Kag pakamatarungon niya ang mga Judio kon sila magtuo kay Jesus, kag amo man ang mga indi Judio kon magtuo man sila kay Jesus. 31 Ini wala nagakahulugan nga ginasikway ta ang Kasuguan tungod sa pagtuo, kundi ginatuman ta ang iya husto nga katuyuan.

4

Si Abraham Bilang Halimbawa

1 Bilang halimbawa kon paano ginapakamatarong sang Dios ang tawo, tan-awa bala ninyo si Abraham nga amay naton nga mga Judio. 2 Kon ginpakamatarong siya sang Dios tungod sang iya mga binuhatan, kuntani may ipabugal siya. Pero ang matuod, wala siya sing may ipabugal sa Dios. 3 Nahibaluan ta ini tungod nga nagasiling ang Kasulatan, “Nagtuo si Abraham sa Dios, kag tungod sang iya pagtuo ginpakamatarong siya sang Dios.”* 4 Ang tawo nga nagaobra ginasuhulan. Ang suhol indi makabig nga regalo tungod kay iya ini ginpangabudlayan. 5 Pero ginpakamatarong kita sang Dios tungod sa aton pagtuo sa iya nga nagapakamatarong sa makasasala, kag indi tungod sa aton mga binuhatan. 6 Amo man ini ang buot silingon ni David sang nagsiling siya nga bulahan ang tawo nga ginpakamatarong sang Dios indi tungod sa iya mga binuhatan.

7 Nagsiling siya,

“Bulahan ang mga tawo nga ang ila mga paglapas ginpatawad,

nga ang ila mga sala wala na ginadumdom sang Dios.

8 Bulahan ang tawo nga ang iya mga sala

indi na pag-isipon sang Ginoo kontra sa iya.”†

9 Ining mga ginhambal ni David indi lang para sa mga Judio, kundi para man sa mga indi Judio. Nahibaluan ta ini tungod nga nasambit na namon ang Kasulatan nga nagasiling, “Nagtuo si Abraham sa Dios, kag tungod sang iya pagtuo ginpakamatarong siya sang Dios.” 10 San-o bala ini natabo? Indi bala ang pagpakamatarong sa iya natabo sa wala pa siya matuli? 11 Gintuli siya bilang tanda nga ginpakamatarong siya sang Dios tungod sang iya pagtuo sa wala pa siya matuli. Amo ina nga si Abraham nangin amay‡ sang tanan nga wala natuli pero nagatuo; kag tungod sa ila pagtuo ginpakamatarong sila sang Dios. 12 Si Abraham amay man sang mga tinuli, indi tungod lang sang ila nga pagkatinuli, kundi tungod nga nagatuo sila subong nga nagtuo ang aton amay nga si Abraham sa wala pa siya matuli.

Ang Promisa sang Dios Nabaton Paagi sa Pagtuo

13 Sang una nagpromisa ang Dios kay Abraham kag sa iya mga kaliwat nga ang kalibutan mangin ila. Ginpromisa ini indi tungod nga gintuman ni Abraham ang Kasuguan, kundi tungod nga ginpakamatarong siya paagi sa iya pagtuo. 14 Kon ang mga nasakop sa Kasuguan§ amo lang ang makabaton sang ginpromisa sang Dios, wala sing pulos ang aton pagtuo sa Dios, kag amo man ang promisa sang Dios.* 15 Ang Kasuguan amo ang kabangdanan kon ngaa ginapaagom sang Dios ang iya kaakig. Kon wala sing Kasuguan, wala man sing paglapas.

16 Gani ang promisa sang Dios ginabasi sa pagtuo, para mangin regalo sang Dios kag mangin pamatuod nga ini mabaton sang tanan nga kaliwat ni Abraham—indi lamang sa mga Judio nga nasakop sa Kasuguan kundi sa mga indi Judio nga nagatuo man pareho kay Abraham. Kay si Abraham amo ang amay sang tanan nga nagatuo, Judio man ukon indi. 17 Nagasiling ang Dios sa Kasulatan, “Ginhimo ko ikaw nga amay sang madamo nga nasyon.”† Gani sa atubangan sang Dios, si Abraham aton amay. Kag ang Dios nga gintuohan ni Abraham amo man ang Dios nga nagahatag sang kabuhi sa mga patay‡ kag nagatuga sang mga butang nga wala pa. 18 Bisan wala na gid sing paglaom nga mangin amay, nagtuo gihapon si Abraham kag padayon nga naglaom nga tumanon sang Dios ang iya ginpromisa sa iya nga siya mangin amay. Gani sa iya pagtuo, nangin amay siya sang madamo nga nasyon, suno gid sa ginsiling sang Dios sa iya nga, “Pareho man kadamo sa mga bituon ang imo mga kaliwat.”§ 19 Sang nagpromisa ang Dios kay Abraham, mga 100 na ka tuig ang iya edad, kag nahibaluan niya nga tigulang na siya kag imposible nga makapabata pa. Nahibaluan man niya nga ang iya asawa indi makabata tungod nga baw-as si Sara. Pero wala nagluya ang iya pagtuo. 20 Wala gid siya nagduhaduha sa promisa sang Dios, kundi nagtuo siya. Gani ginpabakod siya sang Dios. Kag gindayaw niya ang Dios 21 tungod nga nagsalig gid siya nga sarang ang Dios magtuman sang iya ginpromisa. 22 Gani tungod sa pagtuo ni Abraham ginpakamatarong siya sang Dios. 23 Pero ang ginsulat sa Kasulatan nga “ginpakamatarong siya” ginsulat indi lang para kay Abraham, 24 kundi para man sa aton. Pakamatarungon man kita kon nagatuo kita sa nagbanhaw kay Jesus nga aton Ginoo. 25 Ginpatay si Jesus tungod sa aton mga sala, kag ginbanhaw siya para pakamatarungon kita.

5

Maayo na ang Aton Relasyon sa Dios

1 Karon, tungod kay ginpakamatarong na kita paagi sa pagtuo kay Jesu-Cristo, maayo na ang aton relasyon sa Dios. Ini natabo tungod sa ginhimo sang aton Ginoong Jesu-Cristo. 2 Paagi sa iya kag tungod sa aton pagtuo nakabaton kita sang sini nga grasya sang Dios, kag nagakalipay kita sa paglaom nga makaambit kita sa iya kadungganan. 3 Kag indi lang ina, kundi nagakalipay man kita sa aton mga pag-antos, kay nahibaluan ta nga paagi sa mga kalisod mangin mainantuson kita. 4 Kag kon mainantuson kita nalipay ang Dios sa aton, kag kon ang Dios nalipay sa aton may paglaom kita. 5 Kag indi mahimo nga indi ta mabaton ang aton ginalauman tungod nga paagi sa Espiritu Santo nga ginpadala sa aton, nahibaluan ta nga ginahigugma kita sang Dios.

6 Hunahunaa bala ninyo ang gugma sang Dios sa aton. Sang wala kita sing sarang mahimo para makalikaw sa silot, nagpanginmatay si Cristo para sa aton nga mga makasasala sa tion nga gintalana sang Dios. 7 Mabudlay sa isa ka tawo nga magpanginmatay para sa tawo nga matarong. Siguro may ara gid man nga magpanginmatay para sa maayo nga tawo. 8 Pero si Cristo nagpanginmatay para sa aton bisan sang mga makasasala pa kita. Sa sini nga paagi ginpakita sang Dios ang iya paghigugma sa aton. 9 Kag tungod nga ginpakamatarong na kita subong sang Dios paagi sa dugo ni Cristo, makasiguro gid kita nga tungod kay Cristo maluwas kita sa kaakig sang Dios. 10 Sang una mga kaaway kita sang Dios, pero paagi sa pagkapatay sang iya Anak napabalik na ang aton maayo nga relasyon sa iya. Kag karon nga may maayo na kita nga relasyon sa Dios, sigurado nga luwason niya kita paagi sa kabuhi ni Cristo. 11 Kag indi lang ina, kundi nagakalipay kita subong sa aton relasyon sa Dios paagi sa aton Ginoong Jesu-Cristo. Paagi sa iya napabalik na ang aton maayo nga relasyon sa Dios.

Si Cristo kag si Adan

12 Ang sala nagsulod sa kalibutan tungod sang paglapas ni Adan sa sugo sang Dios, kag ang iya sala nagdala sang kamatayon. Gani nag-abot ang kamatayon sa tanan nga tawo, tungod kay ang tanan nakasala. 13 Kay ari na sa kalibutan ang sala sa wala pa mahatag ang Kasuguan sa mga tawo. Pero kon wala sing Kasuguan, ang sala wala ginakabig kontra sa tawo. 14 Pero halin kay Adan hasta kay Moises, naggahom na ang kamatayon sa mga tawo bisan pa sa mga wala nakasala pareho sang paglapas ni Adan sa sugo sang Dios sa iya.

Si Adan amo ang larawan ni Cristo nga ginapaabot sadto nga magakari. 15 Pero ining duha indi pareho, tungod kay ang regalo sang Dios indi mapaanggid sa sala ni Adan. Matuod gid nga ang sala ni Adan nagdala sing kamatayon sa madamo nga tawo, pero labaw pa gid sa sini ang grasya sang Dios nga amo ang regalo nga nag-abot sa madamo nga tawo paagi sa isa ka tawo nga si Jesu-Cristo. 16 Ang regalo sang Dios indi mapaanggid sa sala ni Adan. Tungod sa sala ni Adan ginhukman kita nga silutan, pero tungod sa ginhimo ni Cristo, bisan madamo ang aton ginhimo nga mga sala, ginpakamatarong kita sang Dios. 17 Kon tungod sa sala sang isa ka tawo nga si Adan ang tanan mapatay, daw ano pa gid ka dako ang resulta sang ginhimo sang isa ka tawo nga si Jesu-Cristo. Kay ang mga tawo nga nagabaton sang dako nga grasya kag regalo sang Dios paagi kay Cristo ginapakamatarong sang Dios, kag magaangkon sila sang kabuhi. 18 Gani tungod sa sala sang isa ka tawo, ang tanan ginhukman nga silutan. Subong man, tungod sa ginhimo nga matarong sang isa ka tawo, ang tanan* ginpakamatarong sang Dios kag hatagan sila sang kabuhi. 19 Tungod sang isa ka tawo nga wala nagtuman sa Dios madamo ang nangin makasasala. Subong man, tungod sang pagtuman sang isa ka tawo madamo ang pakamatarungon sang Dios. 20 Ginhatag sang Dios ang Kasuguan para makita sang mga tawo nga madamo ang ila paglapas, kag nagadugang pa gani kon may Kasuguan. Pero bisan nagdugang ang sala, nagdugang pa gid ang grasya sang Dios. 21 Gani subong nga ang sala naggahom sa tanan nga tawo kag nagresulta sang kamatayon, ang grasya sang Dios nagagahom kag nagaresulta sang kabuhi nga wala sing katapusan. Kay tungod sa ginhimo ni Jesu-Cristo nga aton Ginoo ginpakamatarong na kita sang Dios.

6

Karon Bag-o na ang Aton Kabuhi

1 Karon ano ang aton masiling? Magpadayon bala kita sa pagpakasala para magdugang pa gid ang grasya sang Dios sa aton? 2 Indi gid! Indi mahimo nga magpadayon kita sa pagpakasala kay napatay na kita sa sala.* 3 Nakahibalo kamo nga sang pagbautiso sa aton sa pagpakig-isa kay Jesu-Cristo nagakahulugan nga kaupod man kita sa iya kamatayon. 4 Gani ang pagbautiso sa aton nagapakilala nga sang napatay si Cristo, kita napatay man kag ginlubong upod sa iya, para subong nga si Cristo ginbanhaw sang makagagahom nga Amay, kita magakabuhi man sang bag-o nga kabuhi.

5 Kag kon nakipag-isa kita kay Cristo sa iya kamatayon, sigurado gid nga makaangkon kita sang bag-o nga kabuhi† pareho sang natabo sa iya sang siya ginbanhaw. 6 Nahibaluan ta nga ang aton daan nga pagkatawo nga makasasala ginlansang na sa krus kaupod ni Cristo para ang lawas nga ginagamhan sang sala indi na magkontrolar sa aton. Amo ina nga indi kita dapat ulipunon sang sala. 7 Kay kon ang tawo patay na, hilway na siya sa gahom sang sala. 8 Kag kon kita napatay upod kay Cristo, nagatuo kita nga mabuhi man kita upod sa iya. 9 Kay nakahibalo kita nga tungod si Cristo nabanhaw, indi na mahimo nga mapatay siya liwat. Wala na sing gahom ang kamatayon sa iya. 10 Napatay siya sang makaisa gid lang para sa sala, kag indi na gid ini maliwat. Buhi siya subong kag ang iya kabuhi para sa Dios. 11 Gani tungod nga kamo ara na kay Cristo Jesus, kabiga ninyo nga ang inyo kaugalingon patay na sa sala,‡ kag karon nagakabuhi na kamo para sa Dios.

12 Indi na ninyo pagtuguti nga maggahom ang sala sa inyo lawas nga may kamatayon para indi na kamo magtuman sang iya kailigbon. 13 Indi ninyo paggamita ang bisan ano nga parte sang inyo lawas sa paghimo sang sala bilang instrumento sang kalainan. Kundi itugyan ninyo ang inyo bilog nga lawas sa Dios bilang instrumento sang pagkamatarong. Himua ninyo ini bilang mga tawo nga gintubos halin sa kamatayon kag ginhatagan sang bag-o nga kabuhi. 14 Gani ang sala indi dapat maggahom sa inyo, kay wala na kamo sa idalom sang Kasuguan, kundi ara na sa idalom sang grasya sang Dios.

Ang mga Nagahimo sang Matarong

15 Karon, tungod nga kita wala na sa idalom sang Kasuguan kundi sa idalom na sang grasya sang Dios, magpakasala pa bala kita? Indi gid! 16 Indi bala mga ulipon kita sang bisan ano nga aton ginatuman? Gani kon nagahimo kita sang sala, mga ulipon kita sang sala kag ang resulta sini kamatayon. Pero kon nagatuman kita sa Dios, mga ulipon kita sang Dios kag ang resulta sini amo nga pakamatarungon niya kita. 17 Sang una mga ulipon kamo sang sala. Pero salamat sa Dios tungod subong tinagipusuon na ang inyo pagtuman sa mga kamatuoran nga gintudlo sa inyo. 18 Ginhilway na kamo sang Dios sa gahom sang sala, kag subong ulipon na kamo sang matarong nga pagkabuhi. 19 Ginagamit ko bilang halimbawa ang parte sa pagkaulipon para madali ninyo maintiendihan ang akon buot silingon. Sang una ginpaulipon ninyo ang inyo kaugalingon sa sala paagi sa paggamit ninyo sang inyo lawas sa paghimo sang malaw-ay nga mga butang kag kalautan. Kag ang resulta sini nangin malain kamo. Pero karon, itugyan ninyo ang inyo kaugalingon bilang mga ulipon sang matarong nga pagkabuhi. Kag ang resulta sini mangin diosnon kamo.

20 Sang mga ulipon pa kamo sang sala, ang matarong nga pagkabuhi wala sa inyo. 21 Ti ano nga kaayuhan ang inyo nakuha sa inyo pagkabuhi sang una nga subong ginakahuya na ninyo? Ang resulta sadto amo ang kamatayon. 22 Pero karon ginhilway na kamo sa sala kag mga ulipon na kamo sang Dios. Kag ang inyo nakuha amo ang diosnon nga pagkabuhi. Ang resulta sini amo ang kabuhi nga wala sing katapusan. 23 Kay ang bayad sa sala amo ang kamatayon, pero ang kabuhi nga wala sing katapusan amo ang regalo sang Dios sa mga ara kay Cristo Jesus nga aton Ginoo.

7

Wala na Kita sa Idalom sang Kasuguan

1 Mga kauturan, nakahibalo kamo parte sa kasuguan. Gani nasiguro ko nga maintiendihan ninyo ang akon ipaathag sa inyo nga kon ang tawo patay na, ang kasuguan wala na sing gahom sa iya. 2 Pareho bala sang babayi nga may bana. Suno sa kasuguan, ang babayi nahigot sa iya bana samtang buhi pa ang iya bana. Pero kon ang iya bana patay na, hilway na siya sa kasuguan nga nagahigot sa iya sa iya bana. 3 Gani kon magpamana siya sa iban nga lalaki samtang buhi pa ang iya bana, nagapanginlalaki siya. Pero kon ang iya bana patay na kag magpamana siya sa iban, wala siya nagalapas sa kasuguan, kag wala man siya nagapanginlalaki.

4 Gani, mga kauturan, pareho man sina ang natabo sa inyo. Wala na labot sa inyo ang Kasuguan, kay napatay na kamo paagi sa kamatayon ni Cristo. Iya na kamo ni Cristo nga nabanhaw, para magkabuhi kita sing mapuslanon sa pag-alagad sa Dios. 5 Sang ara pa kita sa aton daan nga pagkatawo, ang malain nga mga kailigbon amo ang nagagahom sa aton, kag nagdugang pa gani tungod sa Kasuguan. Kag tungod nga ginhimo ta ato nga mga butang, ang aton silot amo ang kamatayon. 6 Pero karon, tungod sa aton pagpakig-isa sa kamatayon ni Cristo, hilway na kita sa Kasuguan nga nag-ulipon sa aton. Ang aton pag-alagad sa Dios karon suno na sa bag-o nga kabuhi nga resulta sang aton pagsunod sa Espiritu Santo kag indi sa daan nga pagkabuhi nga resulta sang aton pagsunod sa Kasuguan.

Ang Kasuguan kag ang Sala

7 Karon basi kon may magsiling nga kon amo sina, malain gali ang Kasuguan. Wala ako nagasiling nga malain. Kay kon wala ang Kasuguan wala ako nakahibalo kon ano ang sala. Halimbawa, kon wala nagsiling ang Kasuguan, “Indi ka magkahisa,”* wala ako nakahibalo nga malain ang pagkahisa. 8 Pero tungod sa sala nga ara na nga daan sa akon, pagkahibalo ko nga malain gali ang pagkahisa, nagdugang pa gid ang akon kahisa. Gani kon wala sing Kasuguan, wala kita nakahibalo kon ano ang ginatawag nga sala. 9 Sang una nagkabuhi ako nga wala sing Kasuguan. Pero pagkahibalo ko sang Kasuguan, nakita ko nga ako gali makasasala, kag didto ko nahibaluan nga ako gali ginsentensyahan na sang kamatayon. 10 Gani ang Kasuguan nga ang katuyuan maghatag sang kabuhi amo ang nagdala sa akon sang kamatayon. 11 Kay ang Kasuguan amo ang gin-gamit sang sala nga ara sa akon para mapatalang ako, kag ang resulta, nasentensyahan ako sang kamatayon tungod nga indi ko masunod ang Kasuguan.

12 Ang Kasuguan balaan, kag ang tanan nga sugo sini balaan, matarong, kag maayo. 13 Nagakahulugan bala nga ang maayo nagdala sa akon sang kamatayon? Indi! Ginsentensyahan ako tungod sa akon sala. Kag diri nakita ta nga malain gid ang sala, kay gin-gamit niya ang Kasuguan nga maayo para masilutan ako sang kamatayon. Gani paagi sa Kasuguan nakita ta kon daw ano kalaot ang sala.

Ang Maayo nga mga Butang nga Gusto Himuon sang Tawo Indi niya Mahimo

14 Nahibaluan ta nga ang Kasuguan naghalin sa Espiritu sang Dios. Pero ako tawhanon kag ulipon sang sala. 15 Indi ko maintiendihan ang akon ginahimo. Kay ang maayo nga mga butang nga gusto ko nga himuon indi ko mahimo, pero ang mga butang nga indi ko gusto himuon amo ang akon ginahimo. 16 Kag kon wala ako naluyag sa akon ginahimo nga malain, nagakahulugan nga nagasugot ako nga husto ang ginasiling sang Kasuguan. 17 Gani indi ako ang nagahimo sang malain kundi ang sala nga ari sa akon. 18 Kay nahibaluan ko nga diri sa akon, sa akon tawhanon nga kinaugali, wala gid sing maayo, tungod kay bisan gusto ko nga maghimo sang maayo indi ako makahimo. 19 Gani, ang maayo nga gusto ko nga himuon indi ko mahimo, pero ang malain nga indi ko gusto nga himuon amo ang akon ginahimo. 20 Karon, kon ginahimo ko ang indi ko gusto nga himuon, ini nagakahulugan nga indi ako ang nagahimo sini kundi ang sala nga ari sa akon.

21 Gani nasapwan ko nga kon gusto ko maghimo sang maayo ginabalabagan ako sang akon malain nga kinaugali. 22 Ang akon kaugalingon nalipay gid sa Kasuguan sang Dios, 23 pero may lain nga gahom† nga nagapanghikot sa akon nga pagkatawo, nga nagabalabag sa akon sa pagsunod sa Kasuguan nga akon nahibaluan. Tungod sini nangin ulipon ako sang gahom sang sala nga ara sa akon pagkatawo. 24 Makaluluoy gid ako! Sin-o bala ang makahilway sa akon sa sining makasasala nga pagkatawo nga nagadala sa akon sa kamatayon? 25 Wala sing iban kundi ang Dios paagi kay Jesu-Cristo nga aton Ginoo! Salamat sa Dios!

Amo ini ang akon kahimtangan: ang akon hunahuna nagapaulipon sa Kasuguan sang Dios, pero ang akon tawhanon nga kinaugali nagapaulipon sa gahom sang sala.

8

Ang Kabuhi sa Espiritu Santo

1 Karon, ang mga ara kay Cristo Jesus indi na paghukman nga silutan. 2 Kay sa tapos nga kita nangin ara na kay Cristo Jesus ginagamhan na kita sang Espiritu Santo nga nagahatag sang kabuhi. Gani hilway na kita sa sala kag kamatayon nga nagagahom sa aton. 3 Ang Kasuguan indi makakuha sang gahom sang sala sa aton kabuhi, tungod kay maluya ang aton tawhanon nga kinaugali. Ang Dios amo ang nagkuha sang gahom sang sala sa kabuhi sang tawo. Ginpadala niya ang iya Anak diri sa kalibutan nga mangin tawo pareho sa aton nga mga makasasala, para mangin halad para sa aton mga sala. Kag sa iya pagkatawo, ginlaglag sang Dios ang gahom sang sala. 4 Ginhimo niya ini para ang ginapatuman sang Kasuguan matuman sa aton nga wala na nagakabuhi suno sa luyag sang aton tawhanon nga kinaugali kundi suno sa luyag sang Espiritu Santo. 5 Ang mga tawo nga nagakabuhi suno sa ila tawhanon nga kinaugali wala sing iban nga ginahunahuna kundi kon ano ang naluyagan sang ila tawhanon nga kinaugali, pero ang mga tawo nga nagakabuhi suno sa pagtuytoy sang Espiritu Santo wala sing iban nga ginahunahuna kundi kon ano ang naluyagan sang Espiritu Santo. 6 Kon ang hunahuna sang tawo ara lang permi sa iya tawhanon nga kinaugali, ang resulta amo ang kamatayon. Pero kon ang mga butang nga luyag sang Espiritu Santo amo ang iya permi ginahunahuna, makabaton siya sang kabuhi kag kalinong. 7 Kaaway sang Dios ang tawo nga ang iya hunahuna ara lang permi sa iya tawhanon nga kinaugali, kay wala siya nagatuman sa Kasuguan sang Dios, kag ang matuod indi siya makatuman sini. 8 Ang mga tawo nga nagasunod sang ila tawhanon nga kinaugali indi gid makapalipay sa Dios. 9 Pero kamo wala na sa paggahom sang inyo tawhanon nga kinaugali. Kay kon ang Espiritu sang Dios nagapuyo sa inyo, ginagamhan na kamo sang Espiritu. Ang tawo nga wala sa iya ang Espiritu ni Cristo indi iya ni Cristo. 10 Pero tungod nga si Cristo ara sa inyo, bisan mapatay ang inyo lawas tungod sa sala, mabuhi gihapon ang inyo espiritu tungod kay ginpakamatarong kamo sang Dios. 11 Karon, tungod nga ang Espiritu sang Dios nga nagbanhaw kay Jesus nagakabuhi sa inyo, siya nga nagbanhaw kay Cristo amo man ang magahatag sang kabuhi sa inyo mga lawas nga may kamatayon. Kag himuon niya ini paagi sa iya Espiritu nga nagapuyo sa inyo.

12 Gani mga kauturan, may obligasyon kita sa pagsunod sa gusto sang Dios indi sa gusto sang aton tawhanon nga kinaugali. 13 Kay kon magkabuhi kamo suno sa inyo tawhanon nga kinaugali, mapatay kamo. Pero kon paagi sa Espiritu Santo isikway ninyo ang malain nga mga buhat sang inyo lawas, magakabuhi kamo.

Ang mga Anak sang Dios

14 Ang mga ginatuytuyan sang Espiritu sang Dios amo ang matuod nga mga anak sang Dios. 15 Kay ang Espiritu nga inyo nabaton wala naghimo sa inyo nga mga ulipon, nga nagakahadlok pareho sang inyo nabatyagan sang una, kundi naghimo siya sa inyo nga mga anak sang Dios. Karon, paagi sa Espiritu Santo makatawag na kita sa Dios nga, “Amay.”* 16 Ang Espiritu Santo upod sa aton espiritu amo ang nagapamatuod nga kita mga anak sang Dios. 17 Kag tungod nga kita mga anak na sang Dios, mga manunubli kita sang mga butang nga ginatigana sang Dios para sa aton. Mga manunubli kita kaupod ni Cristo. Kay kon nagaantos kita subong pareho kay Cristo sang una, magaabot ang adlaw nga padunggan man kita kaupod niya.

Ang Maayo gid nga Kahimtangan sa Palaabuton

18 Kon sa akon lang, ang mga pag-antos subong indi makatupong sa maayo gid nga kahimtangan nga mangin aton sa palaabuton. 19 Kay ang tanan nga tinuga sang Dios nagahulat nga nagahandom gid sang tion nga ipahayag na sang Dios ang iya mga anak. 20 Kay ang tanan nga tinuga sang Dios wala makaabot sa katuyuan nga para sa ila. Natabo ini indi suno sa ila luyag kundi tungod nga amo ini ang kabubut-on sang Dios. Pero may paglaom pa, 21 kay magaabot ang adlaw nga ang mga tinuga sang Dios indi na madunot, kundi mangin kaupod sa mga anak sang Dios nga mahilway, nga mabutang sa maayo gid nga kahimtangan. 22 Nahibaluan ta nga hasta subong ang tanan nga tinuga sang Dios nagaugayong sa kasakit pareho sang pagpasakit sang manugbata. 23 Pero indi lang sila, kundi kita man nga nakabaton sang Espiritu Santo, nga amo ang una nga regalo sang Dios, nagaugayong man sa kasakit samtang nagapaabot kita sa adlaw nga bag-uhon sang Dios ang aton mga lawas kag himuon niya kita nga iya mga anak. 24 Naluwas na kita kag nagapaabot na lang nga makompleto ini nga kaluwasan. Ang paglaom indi matawag nga paglaom kon ara na ang ginalauman. Kay sin-o bala ang magalaom kon ara na? 25 Pero kon nagalaom kita sang mga butang nga wala pa sa aton, nagahulat kita nga may pagbatas.

26 Kag tungod nga maluya kita, ang Espiritu Santo nagabulig sa aton. Indi kita makahibalo kon ano gid ang dapat nga pangamuyuon, amo gani nga ang Espiritu Santo nagapangabay sa Dios para sa aton sa mga pag-ugayong nga indi mamitlang. 27 Kag tungod nga nakahibalo ang Dios kon ano ang sa tagipusuon sang tawo, nakahibalo man siya sang hunahuna sang Espiritu Santo. Kay ang Espiritu Santo nagapangabay sa Dios para sa iya mga katawhan, kag suno sa kabubut-on sang Dios.

28 Nakahibalo kita nga ang tanan nga nagakalatabo ginahimo sang Dios para sa kaayuhan sang mga nagahigugma sa iya, nga iya mga ginpili suno sa iya katuyuan. 29 Kay halin pa sang una, nahibaluan na sang Dios kon sin-o ang iya mangin mga anak. Kag ginplano na niya nga daan nga mangin kaanggid sila sa iya Anak nga si Jesus, para siya ang mangin kamagulangan sa madamo nga kauturan. 30 Gani ang mga tawo nga iya ginpili na nga daan gintawag niya nga mangin iya mga anak; kag ang mga tawo nga iya gintawag, iya man ginpakamatarong; kag ang iya ginpakamatarong, iya man ginpadunggan.

Ang Gugma sang Dios

31 Karon, kon hunahunaon ta ini nga mga butang, makasiling kita nga ang Dios nagaapin gid sa aton, kag wala sing may makahalit sa aton. 32 Wala niya ginlikaw ang iya Anak, kundi ginhalad niya para sa aton tanan. Kon ginhatag niya ang iya Anak, ihatag man niya sa aton ang tanan nga butang. 33 Wala sing may makasiling nga kita nga mga pinili sang Dios mga makasasala, kay ang Dios mismo ang nagasiling nga kita ginpakamatarong na. 34 Wala na sing may makasiling nga dapat kita silutan, kay si Cristo Jesus mismo ang ginsilutan kag napatay para sa aton, kag indi lang ina kundi ginbanhaw siya, kag karon didto siya sa tuo sang Dios nga nagapangabay sa Dios para sa aton. 35 Wala sing may makapahamulag sa aton sa gugma ni Cristo. Bisan mag-agi kita sa mga pag-antos, kalisod, paghingabot, kagutom, kaimulon,† katalagman, kag bisan pa sa kamatayon, nasiguro ta nga ginahigugma kita gihapon ni Cristo. 36 Nagasiling ang Kasulatan,

“Tungod sa amon pagtuo sa imo,

ara kami permi sa katalagman sang kamatayon.

Pareho kami sa mga karnero nga ilihawon.”‡

37 Pero bisan amo ini ang aton kahimtangan, masarangan ta gid nga atubangon ini paagi sa bulig ni Cristo nga nagahigugma sa aton. 38-39 Kay nasiguro ko gid nga wala sing may makapahamulag sa aton sa gugma sang Dios nga iya ginpakita paagi kay Cristo Jesus nga aton Ginoo. Bisan pa ang kabuhi diri ukon ang kamatayon, ang mga anghel ukon ang mga demonyo, ang nagakalatabo subong ukon ang magakalatabo sa palaabuton, ang mga may gahom, ang mga ara sa ibabaw ukon sa idalom sang kalibutan, ukon bisan ano pa nga mga butang nga gintuga sang Dios indi makapahamulag sa aton sa iya gugma.

9

Ang Dios kag ang mga Taga-Israel

1 Karon may isugid pa ako sa inyo, kag ini matuod, kay ara ako kay Cristo kag wala ako nagabutig. Ang akon konsensya nga ginagamhan sang Espiritu Santo nagapamatuod man nga matuod ang akon igasugid, 2 nga dako gid ang akon kasubo kag kasakit sa akon tagipusuon 3 tungod sa akon mga kasimanwa kag kadugo. Kon mahimo lang kuntani gusto ko nga ako ang sumpaon sang Dios kag ipahamulag kay Cristo para lang nga mahilway sila sa silot. 4 Madamo sila sang bintaha bilang mga Israelinhon. Ginkabig sila sang Dios bilang iya mga anak; ginpakitaan sila sang Dios sang iya masilaw nga presensya; naghimo ang Dios sang mga kasugtanan sa ila; ginhatag sa ila ang Kasuguan; gintudluan sila sang husto nga pagsimba sa iya; madamo ang iya mga ginpromisa sa ila; 5 mga kaliwat sila sang mga tawo nga ginpili sang Dios sang una; kag sa ila lahi naghalin si Cristo sang siya nagpakatawo, ang Dios nga makagagahom sa tanan kag dalayawon hasta san-o! Amen.

6 Pero bisan wala nila napusli ini nga mga pribilehiyo, wala ini nagakahulugan nga wala pagtumana sang Dios ang iya promisa, kay indi ang tanan nga kaliwat ni Israel pinili sang Dios. 7 Indi ang tanan nga kaliwat ni Abraham ginakabig nga iya kaliwat. Kay nagsiling ang Dios kay Abraham, “Sa kay Isaac magahalin ang imo mga kaliwat nga akon ginpromisa.”* 8 Ini nagakahulugan nga indi ang tanan nga kaliwat ni Abraham ginakabig nga mga anak sang Dios, kundi ang ginbata lang suno sa ginpromisa kay Abraham ang kilalahon nga mga anak sang Dios. 9 Kay amo ini ang promisa sang Dios kay Abraham: “Mabalik ako diri sa sunod nga tuig† kag si Sara may anak na nga lalaki.”‡

10 Kag paagi sa duha ka anak ni Rebeka kag sang aton katigulangan nga si Isaac, ginpakita man sang Dios nga indi tanan nga kaliwat ni Abraham ginakabig nga iya mga anak. 11-12 Sa wala pa magbata si Rebeka sang kapid, nagsiling ang Dios sa iya, “Ang magulang magaalagad sa manghod.”§ Ginhambal niya ini sang wala pa sila makahimo sing maayo ukon malain. Kay gusto niya itudlo nga kon magpili siya sang tawo wala siya nagabasi sa mga binuhatan kundi suno sa iya kabubut-on. 13 Nagasiling ang Dios sa Kasulatan,

“Ginhigugma ko si Jacob,

pero si Esau ya wala.”*

14 Karon, ano ang aton masiling? Nga indi matarong ang Dios? Indi ina husto! 15 Kay nagsiling ang Dios kay Moises, “Kaluoyan ko ang gusto ko nga kaluoyan.”† 16 Gani ang kaayo sang Dios wala nabasi sa gusto ukon sa ginahimo sang tawo, kundi tungod gid lang sa kaluoy sang Dios. 17 Kay sa Kasulatan nagsiling ang Dios sa hari sang Egypt,‡ “Ginhimo ko ikaw nga hari para sa sini nga katuyuan: agod paagi sa akon himuon kontra sa imo, mapakita ko ang akon gahom, kag para mangin bantog ang akon ngalan sa bilog nga kalibutan.”§ 18 Gani ginakaluoyan sang Dios ang gusto niya kaluoyan, kag ginapatig-a niya ang ulo sang mga tawo nga gusto niya patig-ahon.

Ang Kaakig kag Kaluoy sang Dios

19 Karon, basi kon may magsiling sa akon, “Ngaa bala basulon pa sang Dios ang tawo tungod sang iya pagpakasala? Kag sin-o bala ang makapamatok sa kabubut-on sang Dios?” 20 Pero sin-o gid bala ikaw nga magsabat sa Dios? “Makasiling bala ang hinimo nga butang sa naghimo sa iya, ‘Ngaa ginhimo mo ako nga pareho sini?’ ”* 21 Pareho bala sa manughimo sang kolon, pagusto siya kon ano ang iya himuon sa lunang nga iya ginauyatan. Kon gusto niya, sarang niya mahimo ang duha ka klase sang kolon paagi sa sadto nga lunang: ang isa para sa espesyal nga mga okasyon kag ang isa para sa ordinaryo lang.

22 Karon, gusto sang Dios nga ipakita ang iya gahom kag ang iya kaakig sa mga tawo nga dapat na silutan. Pero pagusto siya kon agwantahon niya anay ini nga mga tawo nga iya pagalaglagon. 23 Ginahimo niya ini para mapakita niya ang iya dako nga kaayo sa mga tawo nga iya ginakaluoyan, nga iya na nga daan ginpreparar para padunggan. 24 Kag kita amo ang mga tawo nga iya gintawag, indi lang halin sa mga Judio kundi halin man sa mga indi Judio. 25 Amo ini ang ginsiling sang Dios sa libro ni Hoseas,

“Ang mga tawo nga indi akon,

tawgon ko nga ‘akon katawhan.’

Kag sila nga wala ko ginahigugma sadto anay,

higugmaon ko.”†

26 kag,

“Sa karon ginatawag sila nga, ‘Indi akon katawhan,’

pero sa ulihi pagatawgon sila nga, ‘Mga anak sang buhi nga Dios.’ ”‡

27 Amo man ini ang ginsiling ni Isaias parte sa mga Israelinhon: “Bisan daw pareho sa balas sa baybayon ang kadamuon sang mga kaliwat ni Israel, diutay lang sa ila ang maluwas. 28 Kay sa labing madali pagasilutan sang Ginoo sing maid-id ang mga tawo sa kalibutan.”§

29 Nagsiling man si Isaias,

“Kon ang Ginoo nga Makagagahom

wala sing may ginbilin sa aton lahi,

pareho na kuntani

kita sa Sodom kag Gomora.”*

Ang Israel kag ang Maayong Balita

30 Ang akon buot silingon amo ini: ang mga indi Judio nga wala nagtinguha nga pakamatarungon amo ang ginpakamatarong sang Dios tungod nga nagtuo sila. 31 Pero ang mga Israelinhon nga nagtinguha sa pagtuman sang Kasuguan para pakamatarungon sila sang Dios wala nakadangat sini. 32 Ngaa man? Kay sa baylo nga magtuo sila kay Jesu-Cristo, nagsalig sila sa ila mga binuhatan. Nasandad sila sa “bato nga kasandaran.” 33 Pareho sa ginasiling sang Dios sa Kasulatan,

“Pamati! Mabutang ako sa Zion sang bato nga nagapasandad sa mga tawo

kag nagapadasma sa ila.

Pero ang mga tawo nga nagatuo sa iya indi gid mahuy-an.”†

10

1 Mga kauturan, dako gid ang akon handom nga ang akon mga kapareho nga mga Judio maluwas, kag ini ginapangamuyo ko sa Dios. 2 Makapamatuod ako nga mapisan sila sa pag-alagad sa Dios, pero indi suno sa kamatuoran. 3 Kay wala sila kahibalo sang paagi sang Dios kon paano niya ginapakamatarong ang tawo. Ang ila ginahimo, nagatinguha sila sa ila kaugalingon nga paagi kag wala nila ginasunod ang paagi sang Dios. 4 Wala sila makaintiendi nga ang Kasuguan hasta lang kay Cristo, kay paagi sa ginhimo ni Cristo, ang tagsa-tagsa nga nagatuo sa iya amo lang ang ginapakamatarong.

Ang Kaluwasan Para sa Tanan

5 Amo ini ang ginsulat ni Moises parte sa pagpakamatarong paagi sa pagtuman sang Kasuguan: “Ang tawo nga nagatuman sang Kasuguan makaangkon sang kabuhi.”* 6 Pero amo ini ang ginasiling sa Kasulatan parte sa pagpakamatarong paagi sa pagtuo: “Indi ka magsiling sa imo kaugalingon, ‘Sin-o bala ang mapa-langit?’ ”† (kon sayuron, sa pagdala kay Cristo paidalom). 7 “Indi ka man magsiling, ‘Sin-o ang magpanaog sa kadadalman sang duta?’ ”‡ (kon sayuron, sa pagdala kay Cristo paibabaw halin sa mga patay). 8 Kundi nagasiling man ang Kasulatan,

“Ara ina nga mga pulong sa inyo, sa inyo mismo baba kag tagipusuon.”§

Kag ini nga pulong amo ang parte sa pagtuo nga amon ginawali: 9 nga kon isugid mo nga si Jesus amo ang Ginoo kag nagatuo ka sa imo tagipusuon nga ginbanhaw siya sang Dios halin sa kamatayon, maluwas ka. 10 Kay ang tawo ginapakamatarong sang Dios kon nagatuo siya sing hugot sa iya tagipusuon. Kag kon magsugid siya nga nagatuo siya, maluwas siya. 11 Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang nagatuo sa iya indi gid mahuy-an.”* 12 Kag ini nga promisa para sa tanan, Judio man ukon indi Judio, tungod nga ang Ginoo, Ginoo sang tanan, kag nagahatag siya sing bugana nga pagpakamaayo sa tanan nga nagadangop sa iya. 13 Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang bisan sin-o nga magdangop sa Ginoo maluwas.”†

14 Pero paano ang pagdangop nila sa iya kon wala sila magtuo? Kag paano sila makatuo sa iya kon wala sila makabati parte sa iya? Kag paano sila makabati kon wala sing may magsugid sa ila? 15 Kag paano makasugid ang mga mensahero kon wala sila ginsugo? Suno sa Kasulatan, “Daw ano kanami kon makita mo ang mga mensahero nga nagasugid sang maayong balita.”‡ 16 Pero indi ang tanan nagbaton sang Maayong Balita. Pareho sang ginsiling ni Isaias, “Ginoo, sin-o bala ang nagpati sa amon mensahi?”§ 17 Karon makasiling kita nga ang tawo magatuo lang kay Cristo kon makabati siya sang mensahi parte sa iya. Kag ining mensahi mabatian lang kon may ara nga magtudlo sini. 18 Karon, nakabati bala ang mga Israelinhon sang sini nga mensahi? Indi mahimo nga wala sila nakabati. Kay nagasiling ang Kasulatan,

“Ang ila mensahi nagalambot sa bilog nga kalibutan;

nagalapnag ini sa bisan diin nga lugar.”*

19 Ti ano, wala bala nakaintiendi ang mga Israelinhon? Indi mahimo nga wala sila nakaintiendi. Kay una, nagsiling ang Dios paagi kay Moises,

“Paimunon ko kamo sa iban nga nasyon.

Paakigon ko kamo paagi sa pagpakamaayo sa buang-buang nga nasyon.”†

20 Dayon naghambal man ang Dios paagi kay Isaias nga maisog nga nagsiling,

“Nakita ako sang mga tawo nga wala nagapangita sa akon.

Nagpakilala ako sa ila bisan wala sila nagapamangkot parte sa akon.”‡

21 Pero parte sa mga Israelinhon nagsiling siya, “Sige ang akon paabot nga magbalik sa akon ang katawhan nga mga matig-a sing ulo kag mga malalison.”§

11

Ang Kaluoy sang Dios sa mga Judio

1 Ti ano, ginsikway na bala sang Dios ang iya katawhan? Wala gid. Kay ako mismo isa ka Israelinhon, kaliwat ni Abraham, kag sakop sang tribo ni Benjamin. 2 Wala ginsikway sang Dios ang iya katawhan nga ginpili na niya sang una pa. Nadumduman bala ninyo ang ginasiling sang Kasulatan parte kay Elias? Indi bala nagreklamo siya sa Dios parte sa Israel? 3 Siling niya, “Ginoo, ginpamatay nila ang imo mga propeta, kag gin-guba nila ang imo mga halaran. Ako na lang isa ang nabilin nga buhi kag ginatinguhaan man nila ako nga patyon.”* 4 Pero ano bala ang sabat sang Ginoo sa iya? “May ginbilin ako nga 7,000 ka Israelinhon nga wala nagluhod sa imahen ni Baal.”† 5 Amo man ini subong sa aton panahon. May nabilin pa nga mga Israelinhon nga nagatuo sa Dios, kay ginpili niya sila tungod sa iya grasya. 6 Ang pagpili sa ila indi tungod sa ila binuhatan kundi suno sa grasya sang Dios; kay kon ginabasi sa binuhatan, indi na ina matawag nga grasya.

7 Karon, makasiling kita nga ang mga Israelinhon wala nakabaton sang ila ginahandom nga mangin matarong. Ang ginpili lang sang Dios amo ang nakabaton sang ila ginahandom, pero ang iban ginpatig-a ang ila ulo. 8 Amo ini ang ginsiling sang Kasulatan,

“Daw sa ginpatulog sila sang Dios sing mahamuok,

kag hasta subong indi nila maintiendihan ang ila nakita kag nabatian.”‡

9 Nagsiling man si David,

“Kabay pa nga ang ila mga punsyon§ magadala sa ila sang kalaglagan, kasandaran, kag silot.

10 Kabay pa nga mabulagan sila. Kag kabay pa nga magbuluktot sila permi.”*

11 Nasandad ang mga Judio kay wala sila nagtuo kay Cristo. Ti, ano karon? Nagakahulugan bala nga padayon na gid ang ila pagkahulog? Indi! Kundi tungod sa ila paglapas, nahatagan sing kahigayunan ang mga indi Judio nga maluwas. Kag sa sini mahisa ang mga Judio. 12 Karon, kon ang paglapas kag ang kakulangan sang mga Judio nagdala sang madamo nga pagpakamaayo sa mga indi Judio, daw ano pa gid nga mga pagpakamaayo ang mangin resulta kon makompleto ang mga Judio nga dapat magtuo sa iya.

Ang Kaluwasan sang mga Indi Judio

13 Karon, nagahambal ako sa inyo nga mga indi Judio. Ginhimo ako sang Dios nga apostol para sa inyo. Kag ginakabig ko nga importante ini nga buluhaton nga ginhatag sa akon, 14 kay basi kon paagi sini mapahisa ko sa inyo ang akon mga kapareho nga mga Judio, para ang iban sa ila maluwas. 15 Kay kon ang pagsikway sang Dios sa mga Judio nangin kabangdanan nga ang iban nga mga tawo sa kalibutan nakapalapit sa Dios, daw ano pa gid ang mangin resulta kon ang mga Judio batunon liwat sang Dios. Mangin pareho sila sa mga patay nga nabanhaw.

16 Kon ang parte sang tinapay nahalad sa Dios, ang bilog nga tinapay iya man sang Dios. Kag kon ang gamot sang kahoy iya sang Dios, ang mga sanga sang kahoy iya man sang Dios.† 17 Ang mga Judio pareho sang mga sanga sang kahoy nga olibo nga ginpang-utod. Kag kamo nga mga indi Judio pareho sang mga sanga sang talunon nga olibo nga ginsugpon sa ginpang-utdan nga mga sanga. Gani nakaambit kamo sang mga kaayuhan nga ginhatag sang Dios sa mga Judio. 18 Pero indi kamo maghunahuna nga mas maayo pa kamo sang sa mga sanga nga ginpang-utod. Dumduma ninyo nga kamo ginsugpon lang. Indi kamo ang nagabuhi sa gamot, kundi ang gamot amo ang nagabuhi sa inyo.

19 Basi kon may magsiling sa inyo, “Ngaa ginpang-utod sila kag kami ang ginsugpon kon indi kami mas maayo sang sa ila?” 20 Ginpang-utod sila tungod nga wala sila nagtuo kay Cristo kag kamo ang ginsugpon tungod nga nagtuo kamo. Gani indi kamo magpabugal kundi magkahadlok. 21 Tungod kay kon ginapang-utod sang Dios ang natural nga mga sanga, mahapos ang pagpang-utod sa inyo. 22 Diri makita ang kaayo sang Dios kag ang iya pagkaestrikto. Estrikto siya sa mga tawo nga indi magtuo sa iya, pero maayo siya sa inyo, kon nagapabilin kamo sa iya kaayo. Pero kon indi, pang-utdon man niya kamo. 23 Kag kon indi na magpatig-a ang mga Judio kundi magtuo man, isugpon niya liwat sila sa puno, kay sarang ina mahimo sang Dios. 24 Kay kamo pareho sang mga sanga sang talunon nga olibo nga ginpang-utod kag ginpangsugpon sa natural nga olibo, bisan pa nga indi ini kinaandan nga paagi. Pero mas mahapos para sa Dios nga ibalik ang natural nga mga sanga sa iya ginhalinan nga puno.

Ang Kaluoy sang Dios para sa Tanan

25 Mga kauturan, gusto ko nga mahibaluan ninyo ining tinago nga kamatuoran, para indi kamo magpabugal nga daw si sin-o gid kamo. Ang pagpatig-a sang mga Israelinhon hasta gid lang sa tion nga makompleto na ang mga indi Judio nga dapat magtuo sa iya. 26 Pagkatapos sini maluwas ang bilog nga Israel, pareho sang ginasiling sang Kasulatan,

“Magahalin sa Zion ang Manluluwas;

kuhaon niya ang tanan nga kalautan sa mga kaliwat ni Jacob.

27 Kag amo ini ang akon kasugtanan sa ila:

patawaron ko ang ila mga sala.”‡

28 Tungod kay ginsikway sang mga Judio ang Maayong Balita, nangin kaaway sila sang Dios, para kamo nga mga indi Judio mahatagan sang kahigayunan nga maluwas. Pero tungod nga mga pinili sila sang Dios, ginahigugma niya sila. Kay ginpromisa niya ini sang una sa ila mga katigulangan nga palanggaon niya ang ila mga kaliwat. 29 Kag wala nagabaylo ang Dios sang iya hunahuna parte sa mga tawo nga iya ginapili kag ginapakamaayo. 30 Sang una kamo nga mga indi Judio wala nagtuman sa Dios. Pero karon, tungod nga ang mga Judio wala nagtuman sa iya, ginakaluoyan kamo sang Dios. 31 Kag amo man ang matabo sa ila, nga bisan subong wala sila nagatuman sa Dios, kaluoyan man niya sila tungod nga ginakaluoyan niya kamo. 32 Kay gintugutan sang Dios nga ang tanan nga tawo mangin ulipon sang ila mga sala para ipakita niya sa tanan ang iya kaluoy.

Pagpasalamat sa mga Kaayo sang Dios

33 Makatilingala gid ang kaayo sang Dios! Indi ta matungkad ang iya kaalam kag ang iya nahibaluan! Sin-o bala ang makaintiendi sang iya desisyon kag sang iya mga pamaagi? 34 Pareho sang ginasiling sa Kasulatan,

“Sin-o bala ang nakahibalo sang hunahuna sang Ginoo?

Sin-o bala ang makatudlo sa iya kon ano ang iya dapat himuon?”§

35 “Wala kita sing may ihatag sa iya

para may bayaran siya sa aton.”*

36 Kay ang tanan nga butang nagahalin sa Dios, kag ginhimo ini paagi sa iya kag para sa iya. Dayawon siya hasta san-o! Amen.

12

Ang Pagkabuhi Bilang Kristohanon

1 Gani mga kauturan, tungod sa kaluoy sang Dios sa aton, nagapangabay ako sa inyo nga ihalad ninyo ang inyo kaugalingon bilang buhi nga halad sa Dios. Itugyan ninyo ang inyo kaugalingon sa pag-alagad sa iya suno sa iya luyag. Amo ini ang husto nga pagsimba sa Dios. 2 Indi kamo magsunod sa mga pagginawi sang mga tawo sa sini nga panahon. Tuguti ninyo ang Dios nga bag-uhon niya ang inyo hunahuna, para mahibaluan ninyo ang kabubut-on sang Dios—kon ano ang maayo, husto, kag kon ano gid ang iya nagustuhan.

3 Bilang apostol nga amo ang grasya sang Dios sa akon, ginahambalan ko kamo tanan nga indi kamo maghunahuna nga daw si sin-o gid kamo, kundi hunahunaon ninyo sing husto kon ano ang inyo mga abilidad suno sa pagtuo nga ginhatag sang Dios sa inyo. 4 Kay kon paano nga ang aton lawas may madamo nga parte, kag ang kada parte may iya nga buluhaton, 5 kita nga mga tumuluo amo man. Bisan matuod nga madamo kita, isa lang kita ka lawas sa aton pagpakig-isa kay Cristo, kag nagaalangot kita sa isa kag isa. 6 Kag tungod nga ang kada isa sa aton may iya nga abilidad nga nabaton suno sa grasya sang Dios, gamiton ta ining ginhatag niya. Kon may ginhatagan sing abilidad sa pagsugid sang mensahi sang Dios, gamiton niya ina suno sa iya pagtuo. 7 Kag kon may ginhatagan sing abilidad sa pagserbisyo, dapat magserbisyo siya; kon sa pagtudlo, dapat magpanudlo; 8 kon sa paglaygay, dapat magpanglaygay; kon sa paghatag sa mga imol, dapat maalwan nga manughatag; kon sa pagdumala, magdumala nga may kapisan; kag kon sa pagbulig sa mga nalisdan, magbulig nga may kalipay.

9 Kinahanglan sinsero gid ang aton paghigugma. Likawan ta ang malain, kag himuon permi ang maayo. 10 Bilang mag-ulutod maghigugmaanay gid kita, kag magtinahuray sa isa kag isa. 11 Magmapisan kita kag indi magtinamad; mag-alagad kita sa Ginoo nga hugot gid sa aton tagipusuon. 12 Kag tungod nga may paglaom kita, dapat mangin malipayon kita. Batason ta ang mga kabudlayan, kag magpangamuyo kita permi. 13 Buligan ta ang mga katawhan sang Dios sa ila mga kinahanglanon, kag batunon ta sa aton balay ang mga pangayaw.

14 Ipangamuyo ninyo sa Dios nga pakamaayuhon niya ang mga tawo nga nagahingabot sa inyo. Indi kamo magpangamuyo nga silutan sila sang Dios. 15 Magkalipay kamo upod sa mga nagakalipay, kag magkasubo upod sa mga nagakasubo. 16 Tratara ninyo ang isa kag isa sing palareho.* Indi kamo magpabugal kundi magpakig-abyan sa mga tawo nga kubos. Indi kamo maghunahuna nga maalam gid kamo.

17 Kon may maghimo sang malain sa inyo, indi kamo magbalos sang malain. Kundi pinsaron ninyo kon paano kamo makahimo sing maayo sa atubangan sang mga tawo. 18 Himua ninyo ang inyo masarangan nga wala gid sing gamo sa inyo pagpakig-upod sa tanan nga tawo. 19 Mga hinigugma, indi gid kamo magbalos; pabay-i ang Ginoo nga magsilot sa ila sa iya kaakig. Kay nagasiling ang Ginoo sa Kasulatan, “Ako ang magabalos; ako ang magasilot.”† 20 Gani sundon ta ang ginasiling sang Kasulatan: “Kon ang imo kaaway ginagutom, pakauna; kon ginauhaw, paimna. Kay kon himuon mo ini mahuya siya sa iya ginahimo sa imo.‡”§ 21 Indi kamo magpadaog sa malain, kundi dauga ninyo ang malain paagi sa paghimo sang maayo.

13

Ang Aton Obligasyon sa mga Nagadumala sa Gobyerno

1 Ang kada isa sa inyo dapat magmatinumanon sa mga nagadumala sa gobyerno, kay ang tanan nga paggobyerno halin sa Dios kag ang mga manugdumala ginbutang sang Dios sa ila puwesto. 2 Ang nagakontra sa gobyerno nagakontra sa pagbuot sang Dios, kag ang nagahimo sini nagadala sang silot sa ila kaugalingon. 3 Kon maayo ang aton ginahimo, wala kita sing dapat kahadlukan sa mga nagadumala sa aton, luwas lang kon nagahimo kita sang malain. Gani para indi ka mahadlok sa mga nagadumala, maghimo ka sang maayo, kag dayawon ka pa nila. 4 Kay mga alagad sila sang Dios para sa aton kaayuhan. Pero kon nakahimo ka sang malain, dapat mahadlok ka sa ila, tungod nga may gahom sila sa pagsilot sa imo; kay ginbutang sila sang Dios sa ila puwesto para silutan ang mga nagahimo sang malain. 5 Gani dapat magpasakop kita sa aton gobyerno; indi lang tungod sa kahadlok naton sa silot, kundi tungod nga nahibaluan ta nga amo ini ang dapat naton nga himuon. 6 Amo man ini ang kabangdanan kon ngaa nagabayad kita sang aton buhis, kay ang mga manugdumala mga alagad sang Dios nga nagapangabudlay para gid sa sini nga butang. 7 Gani bayaran ninyo ang inyo nagkalain-lain nga klase sang buhis. Kag tahura ninyo kag padunggi ang mga may awtoridad.

Ang Aton Obligasyon sa Isa kag Isa

8 Dapat indi kamo magpabilin nga may utang bisan kay sin-o, luwas lang sa utang nga amo ang paghigugmaanay sa isa kag isa. Ang nagahigugma sa iya isigkatawo nakatuman sang Kasuguan. 9 Kay ang mga sugo nga pareho sang, “Indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpatay, indi ka magpangawat, indi ka magkahisa,”* kag ang iban pa nga mga sugo sarang matingob sa isa lang ka sugo nga nagasiling, “Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.”† 10 Kon ginahigugma ta ang aton isigkatawo, wala kita nagahimo sing malain sa ila. Amo ina nga kon may paghigugma kita ginatuman ta ang bilog nga Kasuguan.

11 Dapat ninyo himuon ini, tungod nga nahibaluan ninyo nga tion na ini nga dapat kamo magbugtaw. Kay ang kompleto naton nga kaluwasan mas malapit na sang sa una nga nagtuo kita kay Jesu-Cristo. 12-13 Ang kadudulman madali na lang matapos kag ang kasanag madali na gid mag-abot. Gani isikway ta na ang malain nga mga buluhaton sang kadudulman kag isuklob ta ang maayo nga kabuhi bilang armas naton nga mga ara na sa kasanag. Indi kita magpahubog ukon magsunod sa mga mahigko nga pagkinalipay. Indi kita maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon ukon magpagusto himo sang kalautan. Indi kita mag-inaway ukon maghisaay. 14 Sa baylo, ang pamatasan ni Ginoong Jesu-Cristo ang dapat makita sa inyo kabuhi. Kag indi ninyo paghatagan sing lugar ang inyo tawhanon nga kinaugali nga maghimo sang malain.

14

Indi Ninyo Pagpakalainon ang Iban

1 Batuna ninyo ang tawo nga maluya ang iya pagtuo, kag indi ninyo siya pagbaisa sa iya ginapatihan. 2 May mga tumuluo nga nagapati nga puwede makakaon sang bisan ano, kag may mga tumuluo nga maluya ang ila pagtuo nga ang ila ginakaon utan lang. 3 Ang tumuluo nga nagakaon sang bisan ano indi dapat magpakanubo sa tumuluo nga ang iya ginakaon utan lang, kag ang tumuluo nga utan lang ang ginakaon indi man dapat maghukom sa nagakaon sang bisan ano. Kay sila nga duha pareho nga ginabaton sang Dios, 4 kag sa Dios sila manabat. Gani sin-o ka bala nga maghukom sa suluguon sang iban? Ang iya Agalon gid lang amo ang makasiling kon maayo ukon malain ang iya ginahimo. Kag mahimo gid niya ang maayo, kay ang Ginoo amo ang magabulig sa iya sa paghimo sang maayo.

5 May mga tawo nga nagakabig nga may mga adlaw nga labi pa ka importante sang sa iban nga mga adlaw. Kag may nagakabig man nga ang tanan nga adlaw palareho lang. Ang kada isa maghimo sang iya kaugalingon nga desisyon parte sa sini nga butang. 6 Kon ang tawo may ginapasulabi nga adlaw, ginahimo niya ini para sa Ginoo. Kag ang tawo nga nagakaon sang bisan ano, ginahimo man niya ini para sa Ginoo, tungod nga nagapasalamat siya sa Dios sa iya ginakaon. Ang iban nga wala nagakaon sang iban nga pagkaon nagahimo sini para man sa Ginoo, kag nagapasalamat man sila sa Dios. 7 Kay wala sing bisan sin-o sa aton ang nagakabuhi ukon mapatay para sa iya kaugalingon. 8 Kon nagakabuhi kita, nagakabuhi kita para sa Ginoo, kag kon mapatay kita, para man sa Ginoo. Gani kon nagakabuhi kita ukon mapatay, iya kita sang Ginoo. 9 Amo gani nga si Cristo napatay kag nabanhaw, para mangin Ginoo siya sang mga buhi kag mga patay. 10 Gani indi kamo magpakanubo ukon maghukom sa inyo mga kauturan. Kay kita tanan magaatubang sa hukmanan sang Dios. 11 Kay nagasiling ang Kasulatan,

“Ako, ang Ginoo nga buhi,

nagasumpa nga magaabot ang adlaw nga magaluhod ang tanan nga tawo sa akon

kag magakilala nga ako Dios.”* 12 Amo ini nga ang kada isa sa aton magapanabat sa Dios sa aton mga ginhimo diri sa kalibutan.

13 Gani indi na kita maghukom sa isa kag isa. Sa baylo, likawan ta ang mga butang nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sang aton kauturan. 14 Tungod nga ako ara kay Ginoong Jesus, nahibaluan ko nga wala sing pagkaon nga indi matinlo. Pero ang bisan sin-o nga nagakabig nga may pagkaon nga ginadumilian, ti indi siya dapat magkaon sina. 15 Karon, kon tungod sang imo ginakaon nalainan ang imo utod, wala ka nagahigugma sa iya. Napatay man si Cristo para sa iya, gani indi paggub-a ang iya pagtuo tungod sang imo ginakaon. 16 Bisan ginakabig ninyo nga ang isa ka butang indi malain, indi ninyo paghimua kon pakalainon kamo sang iban tungod sini. 17 Kay ang paghari sang Dios indi parte sa pagkaon kag pag-inom, kundi parte sa matarong nga kabuhi, maayo nga relasyon sa isa kag isa, kag kalipay nga halin sa Espiritu Santo. 18 Ang bisan sin-o nga nagaalagad kay Cristo sa sini nga paagi amo ang nagustuhan sang Dios kag ginatahod sang mga tawo.

19 Gani tinguhaan ta gid ang paghimo sang mga butang nga nagadala sing maayo nga relasyon kag nagapabakod sa isa kag isa. 20 Indi paggub-a ang pagtuo sang ginluwas sang Dios tungod lang sa pagkaon. Sarang makaon ang tanan nga klase sang pagkaon, pero indi maayo nga magkaon sang pagkaon nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sang iban. 21 Ang maayo nga himuon, indi ka magkaon sang karne ukon mag-inom sang makahulubog nga ilimnon ukon maghimo sang bisan ano nga mangin kabangdanan nga magpakasala ang imo utod. 22 Gani kon ano man ang ginapatihan mo parte sa sini nga mga butang, dapat ikaw na lang kag ang Dios ang nakahibalo. Bulahan ang tawo nga wala niya ginahusgaran ang iya kaugalingon sa mga butang nga ginahimo niya nga para sa iya husto. 23 Pero kon nagaduhaduha siya sa iya pagkaon, konsensyahon siya† kon kaunon niya ini, kay ang iya ginahimo wala nabasi sa iya ginapatihan. Sala ang bisan ano nga ginahimo ta nga wala nabasi sa aton ginapatihan.

15

Magpasunaid Kita sa mga Maluya

1 Kita nga mga mabakod sa pagtuo dapat magpasunaid kag magbulig sa aton mga kaupod nga maluya pa. Indi lang ang aton gusto ang aton hunahunaon, 2 kundi hunahunaon ta man ang kaayuhan sang kapareho ta nga tumuluo, para mapabakod ang iya pagtuo. 3 Bisan gani si Cristo wala naghandom sang iya kaugalingon nga kaayuhan. Kundi suno sa ginasiling sang Kasulatan, “Ang mga insulto sang mga tawo sa imo ginbatyag ko.”* 4 Ang tanan nga ginsulat sa Kasulatan sang una ginsulat sa pagtudlo sa aton. Paagi sa Kasulatan, ginatudluan kita nga batason ta ang mga kalisod, kag paagi man sa sini ginapabakod ang aton paglaom.

5 Kabay pa nga ang Dios nga nagapabakod sa aton kag nagahatag sa aton sang pagbatas magabulig sa inyo nga mag-isa kamo bilang mga sumulunod ni Cristo Jesus, 6 para magtingob kamo sa pagdayaw sa Dios kag Amay sang aton Ginoong Jesu-Cristo.

Ang Maayong Balita para sa mga Indi Judio

7 Ginbaton kamo ni Cristo, gani batuna man ninyo ang isa kag isa para madayaw ang Dios. 8 Ang kabangdanan kon ngaa ginsugo si Cristo sa pag-alagad sa mga Judio indi lang sa pagpakita nga ang Dios masaligan sa pagtuman sang iya mga promisa sang una sa ila mga katigulangan, 9 kundi sa pagpakita man sa mga indi Judio sang kaluoy sang Dios, para magdayaw man sila sa Dios. Kay nagasiling ang Kasulatan,

“Gani padunggan ko ikaw sa mga indi Judio.†

Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw.”‡

10 May nasulat man sa Kasulatan nga nagasiling,

“Kamo nga mga indi Judio,

magkalipay kamo kaupod sa katawhan sang Ginoo!”§

11 Kag nagasiling pa gid,

“Tanan kamo nga mga indi Judio, dayawa ninyo ang Ginoo.

Tanan kamo nga katawhan, dayawa ninyo siya!”*

12 Nagsiling man si Isaias,

“Magaguwa sa mga kaliwat ni Jesse† ang manugdumala sang mga indi Judio,

kag magasalig sila sa iya.”‡

13 Kabay pa nga ang Dios nga nagahatag sang paglaom maghatag man sa inyo sang kalipay kag kalinong tungod sang inyo pagtuo sa iya, agod paagi sa gahom sang Espiritu Santo magadugang pa gid ang inyo paglaom.

Ang Kabangdanan sang Pagsulat Sini ni Pablo

14 Mga kauturan, nasiguro ko gid nga maayo kamo nga mga tawo. Nasiguro ko man nga madamo na ang inyo nahibaluan, kag sarang na kamo makalaygay sa isa kag isa. 15 Pero nagsulat gihapon ako sa inyo nga wala sing lipod-lipod parte sa pila ka butang nga dapat ipadumdom sa inyo, kay nabaton ko ang grasya sang Dios 16 nga mangin alagad ni Cristo Jesus para sa mga indi Judio. Nagaalagad ako sa ila bilang pari kag ginatudlo ko sa ila ang Maayong Balita halin sa Dios para mangin halad sila nga iya maluyagan, nga mangin iya paagi sa Espiritu Santo. 17 Kag tungod nga ako ara kay Cristo Jesus, sarang ako makapabugal sang akon nahimo sa pag-alagad sa Dios. 18 Kag wala ako sing iban nga ipabugal kundi ang mga ginhimo ni Cristo paagi sa akon, nga ang mga indi Judio nagasunod na sa iya paagi sa akon mga pagtudlo kag mga hinimuan, 19 sa bulig sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang—kag ini tanan paagi sa gahom sang Espiritu Santo. Ang Maayong Balita parte kay Cristo ginwali ko bisan diin ako nagkadto, kag naglibot pa gani ako halin sa Jerusalem hasta sa Iliricum. 20 Handom ko gid nga magwali sa mga lugar nga ang mga tawo wala pa makabati sang Maayong Balita parte kay Cristo, tungod kay indi ko gusto nga magwali sa mga lugar nga nawalihan na sang iban. 21 Pareho sang ginasiling sang Kasulatan,

“Ang wala pa masugiri parte sa iya makakilala,

kag ang wala pa makabati parte sa iya makaintiendi.”§

22 Gani wala pa ako makaabot dira sa inyo tungod nga naglibot ako sa mga banwa diri.

Ang Plano ni Pablo nga Magkadto sa Roma

23 Pero karon, tungod nga natapos ko na ang akon obra sa sini nga mga lugar, kag tungod nga pila na ka tuig ang akon handom nga makakadto dira sa inyo, 24 ayhan magakitaay na gid kita. Kay ang akon plano maagi ako dira sa inyo kon magpa-Espania ako. Gusto ko nga malipay sa pagpakig-upod sa inyo bisan sa malip-ot lang nga tion antes ako magpa-Espania paagi sa inyo pagpatigayon. 25 Pero karon makadto ako anay sa Jerusalem para idul-ong ang bulig para sa mga katawhan sang Dios didto. 26 Kay ang mga tumuluo sa Macedonia kag Acaya nagbuluntar nga maghatag sang bulig sa mga imol nga mga katawhan sang Dios didto sa Jerusalem. 27 Gusto nila nga himuon ini. Kon sa bagay may kabalaslan sila sa mga tumuluo sa Jerusalem. Kay kon indi tungod sa mga tumuluo sa Jerusalem, ining mga indi Judio wala nakabaton sang espiritual nga mga pagpakamaayo. Gani dapat nga buligan sang mga indi Judio ang mga tumuluo sa Jerusalem sa ila materyal nga mga kinahanglanon. 28 Pagkatapos nga madala ko ini nga mga bulig sa ila kag masiguro nga nabaton gid nila, mahapit ako dira sa inyo antes ako magpa-Espania. 29 Kag nagapati ako nga sa pag-abot ko dira, madamo nga pagpakamaayo halin kay Cristo ang mabaton ta sa isa kag isa.

30 Gani mga kauturan, tungod kay Jesu-Cristo nga aton Ginoo, kag tungod sa gugma nga ginhatag sang Espiritu Santo sa aton, nagapangabay ako nga buligan ninyo ako sa pagpangamuyo sing hugot sa Dios para sa akon. 31 Pangamuyo kamo nga indi ako maano sang mga indi tumuluo sa Judea, kag pangamuyo man kamo nga malipay ang mga katawhan sang Dios sa Jerusalem sa bulig nga akon dal-on sa ila. 32 Dayon, kon itugot sang Dios, makadto ako dira sa inyo nga puno sing kalipay, kag makapahuway ako kaupod ninyo. 33 Kabay pa nga ubayan kamo sang Dios nga nagahatag sang kalinong sa aton kabuhi. Amen.

16

Mga Pagpangamusta ni Pablo

1 Karon gusto ko nga ipakilala sa inyo ang aton utod nga si Febe. Nagaalagad siya sa iglesya sa Cencrea. 2 Batuna ninyo siya bilang inyo utod sa Ginoo kag amo gid ini ang dapat ninyo himuon bilang mga katawhan sang Dios. Buligan ninyo siya sa iya mga kinahanglanon, kay madamo ang iya nabuligan. Ako gani nabuligan man niya.

3 Ikamusta ninyo ako kay Priscila kag kay Aquila. Ini sila kaupod ko man nga mga manugpangabudlay kay Cristo Jesus. 4 Gintaya nila ang ila kabuhi sa katalagman para sa akon; kag indi lang ako ang nagapasalamat sa ila, kundi ang tanan man nga iglesya nga indi Judio. 5 Kamusta man sa mga tumuluo nga nagatipon* didto sa ila balay sa pagsimba sa Dios.

Nagapangamusta man ako sa akon hinigugma nga abyan nga si Epenetus. Siya ang nahauna nga nagtuo kay Cristo sa probinsya sang Asia. 6 Kamusta man kay Maria. Nagpangabudlay siya sing tudo-tudo para sa inyo. 7 Kamusta man sa akon mga kapareho nga Judio nga si Andronicus kag si Junias. Ini sila kaupod ko nga napriso. Kilala sila sang mga apostoles, kag una pa sila sa akon nga nag-Kristohanon.

8 Nagapangamusta man ako sa akon hinigugma nga abyan sa Ginoo nga si Ampliatus. 9 Kamusta man kay Urbanus nga kaupod namon nga manugpangabudlay kay Cristo, kag sa akon hinigugma nga abyan nga si Stakis. 10 Kamusta man kay Apeles. Bisan madamo ang iya naagyan nga mga pag-antos, wala gid siya nagtalikod kay Cristo. Kamusta man sa panimalay ni Aristobulus, 11 kay Herodion nga akon kapareho nga Judio, kag sa mga ara sa Ginoo sa panimalay ni Narcisus.

12 Nagapangamusta man ako kay Trifena kag kay Trifosa. Ini sila mga mapisan nga mga manugpangabudlay sa Ginoo. Kamusta man sa aton hinigugma nga abyan nga si Persis. Madamo ang iya nahimo para sa Ginoo. 13 Nagapangamusta man ako kay Rufus. Ini siya bantog nga manugpangabudlay sa Ginoo. Kamusta man sa iya iloy, nga ang pagkabig niya sa akon pareho gid sa iya anak. 14 Kamusta man sa ila ni Asyncritus, Flegon, Hermes, Patrobas, Hermas, kag sa mga kauturan nga kaupod nila. 15 Kamusta sa ila ni Filologus, Julia, Nereus, kag sa iya utod nga babayi, kay Olimpas, kag sa tanan nga katawhan sang Dios nga kaupod nila.

16 Magkamustahanay kamo bilang mag-ulutod kay Cristo.† Ang tanan nga iglesya nga iya ni Cristo nagapangamusta dira sa inyo.

Katapusan nga mga Laygay

17 Nagapangabay ako sa inyo mga kauturan nga mag-andam kamo sa mga tawo nga ginahalinan sang pagbinahin-bahin kag nagatublag sang pagtuo sang mga tumuluo. Ginakontra nila ang mga pagpanudlo nga gintudlo sa inyo. Gani likawi ninyo sila. 18 Ang mga tawo nga nagahimo sina wala nagaalagad kay Cristo nga aton Ginoo, kundi ang ila lang gusto‡ang ila ginasunod. Ginapatalang nila ang mga tawo nga kulang sa ihibalo paagi sa ila maayo nga mga paghambal kag mga pagpadayaw-dayaw. 19 Bantog gid ang inyo pagtuman kay Cristo, gani nalipay gid ako; pero gusto ko nga magmaalamon kamo kon parte sa paghimo sang maayo, kag ignorante kon parte sa paghimo sang malain. 20 Ang gahom ni Satanas madali na lang nga gub-on sang Dios nga nagahatag sa aton sang kalinong. Ipapierdi niya si Satanas sa inyo.

Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang aton Ginoong Jesus.

21 Ang akon kaupod nga manugpangabudlay nga si Timoteo nagapangamusta man sa inyo, pati si Lucio, si Jason, kag si Sosipater nga akon kapareho nga mga Judio.

22 (Ako, si Tertius nga ara man sa Ginoo, nagapangamusta man sa inyo. Ako ang nagsulat sining sulat ni Pablo.) 23 Si Gaius nagapangamusta man sa inyo. Ako, si Pablo, nagadayon diri sa iya balay, kag diri man nagatipon ang mga tumuluo sa pagsimba sa Dios. Si Erastus nga tresurero sang siyudad kag ang aton utod nga si Quartus nagapangamusta man sa inyo.

24 Kabay pa nga pakamaayuhon gid kamo tanan sang aton Ginoong Jesu-Cristo. Amen.§

Pagdayaw sa Dios

25 Dayawon ta ang Dios nga makapabakod sa inyo suno sa Maayong Balita nga akon ginawali sa inyo. Ining Maayong Balita nga parte kay Jesu-Cristo madugay na nga gintago, 26 pero ginpahayag na ini subong paagi sa mga sinulatan sang mga propeta. Ini suno sa sugo sang wala sing kamatayon nga Dios, para ang tanan nga tawo magtuo kag magtuman sa iya.

27 Paagi kay Jesu-Cristo, dayawon ta hasta san-o ang Dios nga amo lang ang nakahibalo sang tanan! Amen.

* 1:1 Gintawag; ukon, Ginpili

† 1:4 sa Balaan nga Espiritu: ukon, sa iya espiritu nga balaan

‡ 1:7 grasya: ukon, pagpakamaayo

§ 1:7 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

* 1:17 Hab. 2:4

* 2:6 Sal. 62:12; Hul. 24:12

† 2:24 Isa. 52:5

* 3:4 Sal. 51:4

† 3:12 Sal. 14:1-3; 53:1-3

‡ 3:13 ginahambal: sa literal, tutunlan

§ 3:13 ginasugid: sa literal, dila

* 3:13 Sal. 5:9

† 3:13 pulong: sa literal, bibig

‡ 3:13 Sal. 140:3

§ 3:14 Sal. 10:7

* 3:17 kalinong: ukon, maayo nga pag-inupdanay

† 3:17 Isa. 59:7-8

‡ 3:18 Sal. 36:1

* 4:3 Gen. 15:6

† 4:8 Sal. 32:1-2

‡ 4:11 amay: buot silingon, espirituhanon nga amay

§ 4:14 ang mga nasakop sa Kasuguan: buot silingon, ang mga Judio nga nagahimulat nga magsunod sa Kasuguan ni Moises.

* 4:14 amo man ang promisa sang Dios: buot silingon nga mangin wala sing pulos ang promisa sang Dios kay wala sing may makatuman sang Kasuguan.

† 4:17 Gen. 17:5

‡ 4:17 patay: pareho sa patay si Abraham kag si Sara kay tigulang na sila kag baw-as si Sara.

§ 4:18 Gen. 15:5

* 5:18 ang tanan: buot silingon, ang tanan nga nagatuo ukon nagabaton sang iya grasya.

* 6:2 napatay na kita sa sala: buot silingon, ang sala wala na labot ukon gahom sa aton

† 6:5 makaangkon kita sang bag-o nga kabuhi: ukon, banhawon kita

‡ 6:11 patay na sa sala: buot silingon, ang sala wala na labot ukon gahom sa aton

* 7:7 Exo. 20:17; Deu. 5:21

† 7:23 gahom: sa literal, kasuguan

* 8:15 Sa literal makita ang Hebreo nga pulong “abba” kag ang Griego nga pulong “pater,” nga pareho nga nagakahulugan nga “tatay” ukon “amay.”

† 8:35 kaimulon: sa literal, kahublasan

‡ 8:36 Sal. 44:22

* 9:7 Gen. 21:12

† 9:9 sa sunod nga tuig: ukon, sa natalana nga tion

‡ 9:9 Gen. 18:10, 14

§ 9:11-12 Gen. 25:23

* 9:13 Mal. 1:2-3

† 9:15 Exo. 33:19

‡ 9:17 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

§ 9:17 Exo. 9:16

* 9:20 Isa. 29:16; 45:9

† 9:25 Hos. 2:23

‡ 9:26 Hos. 1:10

§ 9:28 Isa. 10:22-23

* 9:29 Isa. 1:9

† 9:33 Isa. 8:14; 28:16

* 10:5 Lev. 18:5

† 10:6 Deu. 30:12

‡ 10:7 Deu. 30:13

§ 10:8 Deu. 30:14

* 10:11 Isa. 28:16

† 10:13 Jol. 2:32

‡ 10:15 Isa. 52:7

§ 10:16 Isa. 53:1

* 10:18 Sal. 19:4

† 10:19 Deu. 32:21

‡ 10:20 Isa. 65:1

§ 10:21 Isa. 65:2

* 11:3 1 Har. 19:10, 14

† 11:4 1 Har. 19:18

‡ 11:8 Deu. 29:4; Isa. 29:10

§ 11:9 ila mga punsyon: siguro ang buot silingon, ang mga punsyon sa ila nga paghalad sa templo ukon mga piesta. Sa literal, lamisa.

* 11:10 Sal. 69:22-23

† 11:16 Ang buot silingon ni Pablo sa bersikulo 16, kon si Abraham iya sang Dios, ang iya mga kaliwat iya man sang Dios.

‡ 11:27 Isa. 59:20-21; Jer. 31:33-34

§ 11:34 Isa. 40:13

* 11:35 Job 41:11

* 12:16 Tratara…palareho: ukon, Magkabuhi kamo nga may pag-isa.

† 12:19 Deu. 32:35

‡ 12:20 mahuya siya sa iya ginahimo sa imo: sa literal, magatumpok ka sang baga sa iya ulo

§ 12:20 Hul. 25:21-22

* 13:9 Exo. 20:13-15, 17; Deu. 5:17-19, 21

† 13:9 Lev. 19:18

* 14:11 Isa. 45:23

† 14:23 konsensyahon siya: ukon, sentensyahan siya sang Dios

* 15:3 Sal. 69:9

† 15:9 mga indi Judio: ukon, mga nasyon. Amo man sa bersikulo 10 kag 11

‡ 15:9 2 Sam. 22:50; Sal. 18:49

§ 15:10 Deu. 32:43

* 15:11 Sal. 117:1

† 15:12 Jesse: Si Jesse ang amay ni Haring David.

‡ 15:12 Isa. 11:10

§ 15:21 Isa. 52:15

* 16:5 mga tumuluo nga nagatipon: sa literal, iglesya

† 16:16 bilang mag-ulutod kay Cristo: sa literal, nga may balaan nga halok

‡ 16:18 ang ila lang gusto: sa literal, ang ila tiyan

§ 16:24 Ini nga bersikulo indi makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

1 Corinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ang Nahauna nga Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Corinto

1

1 Ako si Pablo nga gintawag sang Dios nga mangin apostol ni Cristo Jesus. Ako kag si Sostenes nga aton utod 2 nagapangamusta sa iglesya sang Dios dira sa Corinto. Ginpain na kamo sang Dios para mangin iya tungod sa inyo pagpakig-isa kay Cristo Jesus. Ginpili niya kamo nga mangin iya mga katawhan upod sang tanan nga nagadangop sa aton Ginoong Jesu-Cristo sa bisan diin nga lugar. Siya Ginoo naton tanan.

3 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Mga Pagpakamaayo Halin kay Cristo

4 Nagapasalamat ako permi sa Dios sa mga pagpakamaayo nga iya ginhatag sa inyo tungod nga kamo ara kay Cristo Jesus. 5 Kay sa inyo pagpakig-isa kay Cristo, ginpabugana kamo sang Dios sa tanan nga butang—sa ihibalo kag sa paghambal. 6 Sa sini napamatud-an sa inyo nga matuod ang amon mga gintudlo parte kay Cristo. 7 Gani wala gid kamo makulangi sang espiritual nga mga abilidad nga ginahatag sang Dios samtang nagahulat kamo sang pagbalik sang aton Ginoong Jesu-Cristo. 8 Si Cristo amo ang magapabakod sang inyo pagtuo hasta sa katapusan, para sa pag-abot sang adlaw nga siya maghukom, wala siya sing may ikasaway sa inyo. 9 Masaligan ang Dios nga nagtawag sa inyo sa pagpakig-isa sa iya Anak nga si Jesu-Cristo nga aton Ginoo.

Ang mga Nagatuo kay Cristo Dapat Mag-isa

10 Mga kauturan, nagapangabay ako sa inyo sa ngalan‡ sang aton Ginoong Jesu-Cristo, nga mag-isa kamo tanan kag likawan ninyo ang pagbinahin-bahin. Mag-isa kamo sa inyo mga panghunahuna kag sa inyo katuyuan. 11 Nasambit ko ini tungod nga may nagsugid sa akon halin sa pamilya ni Cloe nga may nagailinaway dira sa inyo. 12 Ang buot ko silingon amo ini: may ara kuno dira sa inyo nga nagasiling, “Ako sa kay Pablo,” kag may ara man nga nagasiling, “Ako sa kay Apolos,” ang iban pa gid nagasiling, “Ako sa kay Pedro,”§ kag ang iban nagasiling, “Ako sa kay Cristo.” 13 Indi ina maayo! Ngaa, ginapartida bala si Cristo? Si Pablo wala nagpalansang sa krus para sa inyo. Wala man kamo pagbautisuhi sa ngalan ni Pablo.

14 Nagapasalamat ako sa Dios nga wala ako sing may ginbautisohan sa inyo magluwas lang kay Crispus kag kay Gaius. 15 Gani wala sing may makasiling nga ginbautisohan kamo sa akon ngalan. 16 (Ginbautisohan ko man gali si Stefanas kag ang iya pamilya. Pero magluwas sa sini nga mga tawo wala na ako sing may nadumduman pa.) 17 Kay wala ako pagsugua ni Cristo sa pagbautiso kundi sa pagwali sang Maayong Balita, indi sa tawhanon nga kaalam kay basi madulaan na sang gahom ang kamatayon ni Cristo sa krus.

Si Cristo Amo ang Gahom kag ang Kaalam sang Dios

18 Sa mga tawo nga nagakalawala*, ang pagtudlo parte sa kamatayon ni Cristo sa krus kabuangan lang, pero sa aton nga nagakalaluwas, ini gahom sang Dios. 19 Kay nagasiling ang Kasulatan,

“Gub-on ko ang kaalam sang mga tawo nga maalam,

kag ipakita ko nga wala sing pulos ang pag-intiendi sang mga may tinun-an.”†

20 Ano karon ang pulos sang mga maalam, sang mga manunudlo sang Kasuguan, kag sang mga puwerte magdebate sa sini nga panahon? Kay ginpakita sang Dios nga kabuangan lang ang kalibutanon nga kaalam.

21 Kay sa kaalam sang Dios wala siya magtugot nga makilala siya sang mga tawo paagi sa kalibutanon nga kaalam. Kundi ginpakamaayo sang Dios nga luwason ang mga tawo paagi sa ila pagtuo sa ginawali nga Maayong Balita, nga suno sa mga tawo nga wala nagatuo kabuangan lang. 22 Ang mga Judio indi magtuo kon wala sing milagro nga makita, kag ang mga Griego nagapangita sang ginasiling nila nga kaalam. 23 Pero kami ya, ginawali namon si Cristo nga ginlansang sa krus. Ini nga pagwali indi mabaton sang mga Judio kag kabuangan para sa mga indi Judio. 24 Pero sa mga tawo nga gintawag sang Dios, Judio man ukon indi, si Cristo amo ang gahom kag ang kaalam sang Dios. 25 Kay ang ginahunahuna nila nga kabuangan sang Dios mas labaw pa sang sa kaalam sang mga tawo, kag ang ginahunahuna nila nga kaluyahon sang Dios mas makusog pa sang sa kusog sang mga tawo. 26 Mga kauturan, dumduma ninyo kon ano ang inyo kahimtangan sang wala pa kamo pagtawga sang Dios, pila gid lang sa inyo ang ginakabig nga maalam ukon may ikasarang, kag pila man lang ang naghalin sa kilala nga mga pamilya. 27 Pero ginpili sang Dios ang mga tawo nga ginakabig sang katawhan nga indi maalam para pakahuy-an ang mga maalam, kag ginpili man niya ang mga tawo nga wala gid sing gahom para pakahuy-an ang mga tawo nga gamhanan. 28 Ginpili sang Dios ang mga kubos kag ang mga talamayon, nga mga ginakabig nga wala sing pulos, para ipakita niya nga indi importante ang ginakabig sang mga tawo nga importante. 29 Gani wala sing may makapabugal sa atubangan sang Dios. 30 Sa pagbuot sang Dios ara kita kay Cristo Jesus. Si Cristo amo ang kaalam sang Dios‡ para sa aton. Paagi sa iya, ginpakamatarong kita sang Dios, iya na kita, kag gintubos na ang aton mga sala. 31 Gani, pareho sang ginasiling sang Kasulatan, “Ang bisan sin-o nga gusto magpabugal, dapat ipabugal lamang niya ang ginhimo sang Ginoo.”§

2

Ang Kamatayon ni Cristo sa Krus

1 Mga kauturan, sang pagkadto ko dira sa inyo sa pagwali sang mga tinago nga kamatuoran sang Dios, wala ako naggamit sang madalom nga mga pulong ukon madalom nga mga kaalam. 2 Kay gindesisyunan ko nga wala na ako sing iban pa nga iwali sa inyo kundi si Jesu-Cristo lang kag ang iya pagpalansang sa krus. 3 Nagkadto ako dira sa inyo nga may kaluyahon. Nagkurog pa gani ako sa kakulba. 4 Sang pagwali ko sa inyo, wala ako naggamit sang mabinulakbulakon nga mga pulong para makombinsi kamo, kundi ang Espiritu Santo amo ang nagpamatuod sa akon ginpanghambal paagi sa iya gahom, 5 para ang inyo pagtuo indi mapasad sa kaalam sang tawo kundi sa gahom sang Dios.

Ang Kaalam sang Dios

6 Kon sa bagay, nagatudlo kami sang madalom nga kaalam sa amon mga pagtudlo sa mga tawo nga mabakod na ang ila pagtuo sa Dios, pero ini nga kaalam wala naghalin sa mga tawo ukon sa mga nagadumala sa sini nga panahon nga natalana na nga magakawala. 7 Ining kaalam nga akon ginasiling amo ang tinago nga kaalam sang Dios nga wala ginpahayag sa mga tawo sang una. Sang wala pa matuga sang Dios ang kalibutan, ginplano na niya ini nga mga butang para mapadunggan niya kita. 8 Ang mga nagadumala sa sini nga panahon wala nakaintiendi sang plano sang Dios. Kay kon naintiendihan nila, wala kuntani nila ginlansang sa krus ang Ginoo nga makagagahom. 9 Pero suno sa ginasiling sang Kasulatan,

“Wala pa gid sing may nakita, nabatian,

ukon nahunahuna ang tawo

nga sarang maikomparar sa mga butang nga ginpreparar sang Dios

sa mga tawo nga nagahigugma sa iya.”*

10 Ini nga plano sang Dios ginpahibalo na sa aton paagi sa iya Espiritu. Kay ang tanan nga butang nahibaluan sang Espiritu, bisan pa ang mga madalom nga hunahuna sang Dios. 11 Pareho sa aton nga mga tawo, wala sing may nakahibalo sang ginahunahuna sang isa ka tawo magluwas lang sa iya kaugalingon nga espiritu. Amo man ang sa Dios, wala sing may nakahibalo sang iya hunahuna magluwas lang sa Espiritu sang Dios. 12 Kag kita nga mga tumuluo ginhatagan sini nga Espiritu nga halin sa Dios kag indi ang iya sang kalibutan, para maintiendihan ta ang mga pagpakamaayo nga ginhatag sang Dios sa aton.

13 Gani ang mga pulong nga amon ginahambal halin sa Espiritu Santo kag indi halin sa kaalam sang tawo. Ginapaathag namon ang mga pagpanudlo nga halin sa Espiritu sa mga tawo nga ara sa ila ang Espiritu. 14 Pero ang tawo nga wala sa iya ang Espiritu sang Dios indi magbaton sang mga pagpanudlo nga halin sa Espiritu, tungod nga para sa iya kabuangan lang ini. Kag indi niya ini maintiendihan tungod nga ang Espiritu gid lang sang Dios amo ang makabulig sa iya sa pag-usisa sini nga mga butang. 15 Ang tawo nga ara sa iya ang Espiritu sang Dios makausisa sing husto sa tanan nga butang. Pero indi makausisa sa iya sing husto ang mga tawo nga wala sa ila ang Espiritu sang Dios. 16 Nagasiling ang Kasulatan,

“Sin-o bala ang nakahibalo sang hunahuna sang Ginoo?

Sin-o bala ang makatudlo sa iya kon ano ang iya dapat himuon?”†

Pero kita, ara sa aton ang hunahuna ni Cristo.

3

Ang mga Alagad sang Dios

1 Mga kauturan, sang una indi ako makatudlo sa inyo bilang mga tawo nga ginatuytuyan sang Espiritu Santo kundi mga tawo nga nagakabuhi sa ila tawhanon nga kinaugali kag bata pa sa ila relasyon kay Cristo. 2 Amo ina nga simple gid lang nga mga pagpanudlo ang akon gintudlo sa inyo, tungod kay indi pa ninyo masarangan ang madalom nga mga pagpanudlo. Kag bisan gani subong indi pa gid kamo makaintiendi. 3 Kay hasta subong, nagakabuhi pa kamo sa inyo tawhanon nga kinaugali tungod kay nagahinisaay kamo kag nagailinaway. Ining inyo ginahimo nagapamatuod lang nga pareho pa gihapon kamo sa mga tawo diri sa kalibutan. 4 May ara sa inyo nga nagasiling, “Ako kay Pablo,” kag may ara man nga nagasiling, “Ako kay Apolos.” Ti kundi pareho gid kamo sa mga tawo diri sa kalibutan, kay nagabinahin-bahin kamo.

5 Kon sa bagay sin-o gid bala si Apolos? Kag sin-o gid si Pablo? Mga alagad man lang kami sang Ginoo nga iya gin-gamit para magtuo kamo. Ang kada isa sa amon nagahimo man lang sing buluhaton nga ginhatag sang Ginoo sa amon. 6 Ako ang nagtanom, kag si Apolos ang nagbunyag, pero ang Dios amo ang nagpatubo. 7 Indi importante ang nagatanom kag ang nagabunyag. Ang Dios lang gid ang importante kay siya ang nagapatubo. 8 Ang nagatanom kag ang nagabunyag pareho lang nga mga alagad, kag kada isa sa ila balusan sang Dios suno sa ila pagpangabudlay. 9 Ako kag si Apolos nagabuligay sa amon pagpangabudlay para sa Dios. Ang inyo halimbawa pareho sang palangumahan nga ginapauma sa amon sang Dios.

Ang halimbawa pa gid ninyo pareho sang isa ka balay nga iya ginapatindog. 10 Kag ako, bilang eksperto nga pangulo nga panday sang Dios, amo ang nagtukod sang pundasyon suno sa abilidad nga ginhatag niya sa akon. Pagkatapos, ang iban naman nga panday amo ang nagapadayon obra sini. Pero kinahanglan gid nga siguruhon sang kada panday nga maayo ang iya obra. 11 Kay indi puwede nga magbutang sang iban pa nga pundasyon magluwas sa ginbutang na, nga amo si Jesu-Cristo.* 12 May mga tawo nga husto ang ila ginatudlo. Ang ila halimbawa pareho sang nagapatindog sang balay sa pundasyon, nga ang ginagamit nga mga materyales bulawan, pilak, ukon mga malahalon nga mga bato. Ang iban ya, wala sing pulos ang ila mga ginatudlo. Pareho lang nga nagpatindog sila sang balay sa mga materyales nga kahoy, kugon, kag dagami. 13 Pero sa adlaw sang paghukom, mahibaluan kon ano nga klase sang mga materyales ang gin-gamit sang kada isa, kay pagatilawan ini sa kalayo. 14 Kon ang ginpatindog sa pundasyon indi masunog, magabaton ang nagpatindog sang balos. 15 Pero kon masunog, wala gid siya sing may mabaton nga balos; pero ang iya kaugalingon maluwas. Ang iya halimbawa mangin pareho sa tawo nga nakaluwas sa balay nga nasunog, pero wala gid siya sing may nadala.

16 Indi bala nga templo kamo sang Dios kag ang Espiritu sang Dios nagapuyo sa inyo? 17 Gani kon gub-on ninyo ang ginapuy-an sang Dios, silutan niya kamo tungod nga ang templo sang Dios balaan. Kag ang templo nga ina wala sing iban kundi kamo mismo.

18 Indi pagdayai ang inyo kaugalingon. Kon may ara sa inyo nga nagahunahuna nga maalam siya suno sa mga tawo sa sini nga panahon, dapat ibaliwala lang niya ina nga kaalam para mangin maalam siya sa panulok sang Dios. 19 Kay para sa Dios, ang ginakabig nga kaalam sa sining kalibutan kabuangan lang. Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ginadakop sang Dios ang mga maalam sa ila pagkadayaon.”† 20 Kag may ara pa gid sa Kasulatan nga nagasiling, “Nahibaluan sang Ginoo nga ang mga ginarason sang mga tawo nga maalam wala sing pulos.”‡ 21 Gani indi dapat nga ang isa ka tawo ipabugal. Kay kami tanan nga nagatudlo ginhatag sang Dios sa inyo para sa inyo kaayuhan. 22 Ako, si Apolos, kag si Pedro§ inyo tanan. Bisan ang kalibutan nga ini, kag ang nagakalatabo subong kag sa palaabuton, pati ang inyo kabuhi kag kamatayon, tanan nga ini para sa inyo kaayuhan. 23 Kag kamo ya, iya ni Cristo kag si Cristo iya sang Dios.

4

Mga Apostoles ni Cristo

1 Gani dapat kamo magkabig sa amon nga mga alagad kami ni Cristo nga gintugyanan sang Dios nga magbalita sang iya mga tinago nga kamatuoran. 2 Kag ang tawo nga gintugyanan dapat magpakita nga masaligan gid siya.

3 Wala sing kaso sa akon kon ginausisa ninyo ako ukon ni bisan sin-o. Ako mismo wala nagasiling nga ang akon pag-alagad sa Dios maayo ukon indi. 4 Kon sa bagay limpyo ang akon konsensya, pero wala ina nagakahulugan nga wala na ako sing sala. Ang Ginoo gid lang ang makausisa sa akon. 5 Gani indi kamo maghukom sa wala pa mag-abot ang husto nga panahon. Hulata ninyo ang pag-abot sang Ginoo. Amo ina ang tion nga ipaguwa niya ang tanan nga sekreto kag motibo sang kada isa. Dayon ang kada isa magabaton sang pagdayaw nga halin sa Dios nga bagay gid sa iya mga ginhimo.

6 Mga kauturan, gin-gamit ko nga halimbawa para sa inyo ang akon kaugalingon kag si Apolos, para matun-an ninyo ang ginasiling nga “Indi magpasobra sa ginasiling sang Kasulatan.” Gani indi ninyo pag-ipabugal ang isa kag magsiling nga mas maayo siya sang sa isa. 7 Ngaa nagahunahuna kamo nga mas maayo gid kamo sang sa iban? Ano ang ara sa inyo nga wala naghalin sa Dios? Kag kon sa Dios naghalin, ti ngaa ginapabugal ninyo nga daw inyo gid?

8 Nagahunahuna kamo nga wala na sing kulang sa inyo, nga bugana na kamo kag nagahari na sa ginharian sang Dios bisan kami amon wala pa. Kuntani nagahari na kamo para makahari man kami upod sa inyo. 9 Kon sa akon lang, kami nga mga apostoles daw ginbutang sang Dios sa pinakamanubo nga kahimtangan. Pareho kami sa mga tawo nga sentensyado na nga patyon kag ginatulok sang bilog nga kalibutan, sang tanan nga tawo pati sang tanan nga anghel. 10 Tungod sa amon pagtudlo parte kay Cristo, nagasiling ang mga tawo nga mga buang kami. Pero kamo inyo, nagahunahuna nga mga maalam kamo tungod nga kamo ara kay Cristo. Mga maluya kami, pero sa inyo hunahuna, kamo indi. Ginadayaw pa kamo sang mga tawo, pero kami ya ginainsulto lang nila. 11 Hasta gani subong ginaagwanta lang namon ang kagutom kag kauhaw, kag ginakulang pa kami sang amon mga bayo. Ginasakit kami sang mga tawo, kag wala kami sang kaugalingon nga balay. 12 Nagaobra kami sing tudo para lang mabuhi. Ginapangamuyuan namon ang mga tawo nga nagapakalain sa amon nga kaluoyan pa gid sila sang Dios. Kag ginaagwanta lang namon ang mga paghingabot sang mga tawo. 13 Ginapakahuy-an kami, pero nagasabat kami sing malulo. Hasta subong, sa hunahuna sang mga tawo daw basura kami, mga labing kubos nga klase sang mga tawo.

14 Wala ako nagasulat sini sa tuyo nga pakahuy-an kamo, kundi gusto ko nga tudluan kamo bilang mga hinigugma ko nga mga anak. 15 Kay bisan madamo ang nagatudlo sa inyo parte kay Cristo isa gid lang ang inyo amay sa pagtuo. Mga anak ko kamo kay Cristo Jesus tungod nga ako ang nagdala sa inyo sang Maayong Balita. 16 Gani ginapangabay ko kamo nga sundon ninyo ang akon ginahimo. 17 Amo ina nga ginapadala ko dira sa inyo si Timoteo nga akon hinigugma kag masaligan nga anak sa Ginoo, para magpadumdom siya sa inyo sang akon mga pamaagi sa pagkabuhi bilang sumulunod ni Cristo. Ini nga mga pamaagi akon man nga ginatudlo sa tanan nga iglesya sa bisan diin nga lugar.

18 Ang iban sa inyo nagapabugal na, kay abi nila indi na ako magkadto dira. 19 Pero kon itugot sang Ginoo, makadto ako dira sa labing madali. Kag tan-awon ko gid kon ano ang mahimo sang sina nga mga tawo nga masyado kahambog kon maghambal. 20 Kay ang matuod, kon ang Dios amo ang nagahari sa aton kabuhi, mahibaluan man ina sang iban paagi sa aton mga hinimuan kag indi sa mga sugid lang. 21 Gani magpili kamo kon ano ang inyo gusto: pag-abot ko dira pang-akigan ko kamo ukon higugmaon nga may kalulo?

5

Ang Ginahimo nga Malaw-ay Dapat Ikahuya

1 May nabalitaan ako nga may ara dira sa inyo nga nagapakighilawas sa asawa sang iya amay. Ini sobra pa sa ginahimo sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios, kay wala gani sila nagahimo sina. 2 Kag sa pihak sina nahimo pa ninyo nga magpabugal. Dapat kuntani nagpangasubo kamo kag ginpahalin ninyo sa inyo grupo ang lalaki nga naghimo sina. 3-4 Bisan wala ako dira sa inyo sa lawas, ara ako dira sa espiritu. Kag sa ngalan* sang aton Ginoong Jesus, ginsentensyahan ko na ang naghimo sina nga sala. Gani sa inyo pagtilipon, kabiga ninyo nga ara ako upod sa inyo sa espiritu. Kag suno sa gahom nga ginhatag sa aton sang aton Ginoong Jesus, 5 itugyan ninyo ina nga tawo kay Satanas sa paglaglag sang iya lawas para maluwas ang iya espiritu sa adlaw sang paghukom sang Ginoo.

6 Indi kamo dapat magpabugal. Indi bala nahibaluan ninyo ang hulubaton nga nagasiling, “Kon ibutang ang gamay nga inugpahabok† sa harina kag masahon, magahabok ang bilog nga harina.” 7 Gani kuhaa ninyo ang inyo daan nga mga sala nga pareho sa inugpahabok, para mangin matinlo kag bag-o kamo. Ang matuod, hilway na kamo sa sining daan nga inugpahabok, kay si Cristo ginhalad na para sa aton. Pareho siya sa karnero nga ginahalad kon Piesta sang Paglabay sang Anghel. 8 Gani magselebrar kita sang sina nga piesta, kag magkaon sang tinapay nga wala sing inugpahabok, nga ang buot silingon talikdan ta na ang aton daan nga mga sala kag mga ginahimo nga malain, kag magkabuhi kita nga matinlo na sa sala, nga sinsero gid ang aton pagsunod sa kamatuoran.

9 Sa una ko nga sulat nga ginpadala sa inyo, nagsiling ako nga indi kamo magpakig-upod sa mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon. 10 Ang buot ko silingon, indi ang mga tawo nga wala pa makakilala sa Dios nga mga imoral ukon mga dalok-dalok kag mga kawatan, ukon mga nagasimba sa mga dios-dios. Kay kon sila inyo likawan, kinahanglan maghalin kamo sa sini nga kalibutan. 11 Ang akon ginatumod amo atong mga tawo nga nagapakilala nga mga kauturan pero mga imoral, dalok-dalok, nagasimba sa mga dios-dios, nagapang-insulto, palahubog, kag kawatan. Indi kamo dapat mag-upod sa ila bisan sa pagkaon.

12-13 Kon sa bagay ano ang aton labot sa paghukom sa mga indi tumuluo? Ang Dios lang ang magahukom sa ila. Pero kinahanglan gid nga binagbinagon ta kon maayo ukon malain ang ginahimo sang aton kapareho nga tumuluo, kay nagasiling ang Kasulatan, “Pahalina ninyo sa inyo grupo ang tawo nga malain.”‡

6

Akusasyon sa Korte Batok sa Isa ka Utod sa Ginoo

1 Kon ang isa sa inyo may reklamo kontra sa iya kapareho nga tumuluo, ngaa ginadala pa niya ini sa husgado nga wala makakilala sa Dios? Ngaa wala niya ginadala sa mga katawhan sang Dios para husayon ini nga problema? 2 Indi bala nga sa ulihi nga mga inadlaw kita nga mga katawhan sang Dios amo ang magahukom sa mga tawo sang kalibutan? Gani kon kamo ang magahukom sa mga tawo sang kalibutan, ngaa indi kamo makasarang maghusay sang sina nga mga kaso nga tama kagamay? 3 Indi bala nga bisan gani ang mga anghel aton pagahukman? Ti kundi masarangan man ninyo nga husayon ang mga kaso sa sining pagkabuhi. 4 Gani kon may mga kaso kamo sa isa kag isa, ngaa ginadala pa ninyo ina sa mga tawo nga wala gani ginakilala sang iglesya? 5 Dapat mahuya kamo! Ano, wala gid bala dira sa inyo sang maalam nga kahibalo maghusay sang inyo ginaawayan? 6 Palareho kamo nga mga tumuluo, pero kamo man mismo ang nagaakusaray, kag didto pa mismo sa atubangan sang mga indi tumuluo.

7 Sa inyo pag-akusaray kamo mismo ang pierdi. Mas maayo pa nga pabay-an na lang ninyo ang nagahimo sa inyo sang malain kag nagadaya sa inyo. 8 Pero ang inyo ginahimo, kamo mismo ang nagadaya kag nagahimo sang malain bisan pa sa inyo mga kauturan. 9 Indi bala nga ang tawo nga nagahimo sing malain indi masakop sa paghari sang Dios? Gani indi ninyo pagdayai ang inyo kaugalingon! Kay indi gid masakop sa paghari sang Dios ang mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, ang mga nagasimba sa mga dios-dios, ang mga nagapanginbabayi kag mga nagapanginlalaki, ang mga lalaki nga nagabaligya sang ila lawas, ang mga lalaki nga nagauluasawa sa pareho nila nga lalaki, 10 ang mga kawatan, ang mga dalok-dalok, ang mga palahubog, ang mga nagahambal sang malain kontra sa ila isigkatawo, kag ang mga tulisan. 11 Ang iban sa inyo pareho sini sang una. Pero natinluan na kamo sa inyo mga sala, ginpain na kamo sang Dios nga mangin iya, kag ginpakamatarong na kamo tungod kay Ginoong Jesu-Cristo* kag tungod sa Espiritu sang aton Dios.

Ang Inyo Lawas Puluy-an sang Dios

12 Ayhan may magasiling, “Puwede ako maghimo sang bisan ano.” Matuod ina, pero may mga butang nga indi makabulig sa imo. Gani bisan ginatugot sa akon ang maghimo sang bisan ano, indi ako magpaulipon sa bisan ano. 13 Ayhan may magasiling man nga “Ang pagkaon ginhimo para sa tiyan kag ang tiyan ginhimo para sa pagkaon.” Matuod ina, pero magaabot ang adlaw nga ang tiyan kag ang pagkaon dulaon sang Dios. Pero indi matuod nga ginhimo ang lawas sang tawo para sa paghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, kundi ginhimo ini para sa pag-alagad sa Ginoo; kag ang Ginoo amo ang nagaatipan sini. 14 Kag sa ulihi ining aton lawas banhawon sang Dios paagi sa iya gahom, pareho sang ginhimo niya sa aton Ginoo.

15 Indi bala nga kita nga mga tumuluo parte sang lawas ni Cristo? Amo ina nga indi mahimo nga ang aton lawas, nga parte sang lawas ni Cristo, gamiton ta sa pagpakighilawas sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas. 16 Indi bala nga kon ang lalaki nagapakighilawas sa babayi nga pareho sina, sila nga duha mangin isa na lang ka lawas? Kay nagasiling ang Kasulatan, “Sila nga duha mangin isa.”† 17 Kag sa pihak nga bahin, kon kita nakipag-isa kay Ginoong Jesu-Cristo, isa na kita ka espiritu sa iya.

18 Gani likawi ninyo ang imoral nga pagpakigrelasyon. Ang iban nga mga sala nga ginahimo sang tawo wala sing kaangtanan sa lawas, pero ang tawo nga nagahimo sang imoralidad nagapakasala kontra sa iya kaugalingon nga lawas. 19 Indi bala nga ang Espiritu Santo nga ginhatag sang Dios nagapuyo sa aton lawas bilang iya templo? Gani ining aton lawas indi aton kundi iya sang Dios. 20 Kay mahal gid ang iya pagbakal sa aton. Gani gamita ninyo ang inyo lawas sa paagi nga madayaw ang Dios.

7

Ang Parte sa Pag-asawahay

1 Nagsulat kamo nga basi kon maayo sa lalaki nga indi magpangasawa. 2 Pero kon sa akon, tungod kay madamo ang nagahimo sang imoralidad, magpangasawa ukon magpamana na lang kamo para malikawan ninyo ini. 3 Kag ang bana dapat magtuman sang iya obligasyon sa iya asawa, kag ang asawa dapat man magtuman sang iya obligasyon sa iya bana. 4 Kay ang lawas sang asawa iya na sang bana, kag ang lawas sang bana iya na man sang asawa. 5 Gani indi ninyo pagdumilian ang inyo asawa ukon bana kon gusto niya nga himuon ang kinaandan nga ginahimo sang mag-asawa, luwas lang kon nagsugtanay kamo nga duha nga ini nga butang ipaiway lang anay, tungod nga gusto ninyo nga gamiton ang inyo oras sa pagpangamuyo. Pero pagkatapos sang inyo kasugtanan, balikan ninyo ang inyo kinaandan nga ginahimo bilang mag-asawa, kay basi kon sa ulihi indi na ninyo mapunggan ang inyo balatyagon, kag tentaron kamo ni Satanas.

6 Wala ako nagasugo sa inyo nga magpangasawa ukon magpamana kundi ginatugutan ko kamo sa luyag ninyo. 7 Gusto ko kuntani nga ang tanan pareho sa akon nga wala sing asawa. Pero wala kita nagapalareho tungod kay nagkalain-lain nga hiyas ang ginhatag sa aton sang Dios.

8 Kamo nga wala pa sing asawa ukon bana, kag pati ang mga balo nga babayi, mas maayo pa kon magpadayon kamo sa pagpangabuhi nga isahanon pareho sa akon. 9 Pero kon indi kamo makapugong sang inyo balatyagon, magpangasawa ukon magpamana na lang kamo. Kay maayo pa ina sang sa mag-antos kamo tungod sa inyo balatyagon nga daw indi mapunggan.

10-11 Sa mga mag-asawa, amo ini ang akon sugo nga ginhambal mismo sang Ginoo: ang asawa indi dapat magbulag sa iya bana, kag ang bana indi man magbulag sa iya asawa. Pero kon may asawa nga magbulag sa iya bana, dapat magpabilin siya nga wala sing bana, ukon indi gani magbalik na lang siya sa iya bana.

12 Kon parte sa iban, amo ini ang gusto ko isiling (ini sa akon lang, wala sing may ginhambal ang Ginoo parte sini): kon ang tumuluo may asawa nga indi tumuluo pero gusto gihapon nga magpuyo sa iya, indi niya dapat pagbulagan. 13 Kag kon ang tumuluo may bana nga indi tumuluo pero gusto gihapon nga magpuyo sa iya, indi man niya dapat pagbulagan. 14 Kay ang indi tumuluo nga bana ginabaton sang Dios tungod sang tumuluo nga asawa, kag ang indi tumuluo nga asawa ginabaton man sang Dios tungod sang tumuluo nga bana. Kay kon indi amo sini, pati ang ila mga bata wala man ginabaton sang Dios. Pero ang matuod, ginabaton sila sang Dios. 15 Pero kon gusto sang indi tumuluo nga magbulag, tuguti. Hilway ka nga magbulag sa iya, kay gintawag kita sang Dios sa malinong nga pagkabuhi. 16 Total, bisan punggan mo ang imo asawa ukon bana nga indi magbulag sa imo, indi mo gid man masiguro nga maluwas mo siya.

Magkabuhi Kamo suno sa Pagtawag sang Dios sa Inyo

17 Ang kada isa dapat magkabuhi suno sa kahimtangan nga ginhatag sang Ginoo sa iya. Dapat magpabilin siya sa iya kahimtangan sang siya gintawag sang Dios nga magtuo. Amo ini ang pagsulundan nga akon ginatudlo sa tanan nga iglesya. 18 Halimbawa, kon may lalaki nga natuli na sang wala pa siya gintawag sang Dios, indi na niya paghimulatan nga ilisan pa niya ang iya kahimtangan. Kag kon may ara man nga wala natuli sang wala pa siya gintawag, indi na kinahanglan nga magpatuli pa siya. 19 Kay indi importante kon natuli ang tawo ukon wala. Ang importante amo ang pagtuman sang mga sugo sang Dios. 20 Gani magpadayon ang kada isa suno sa iya kahimtangan sang siya gintawag sang Dios. 21 Kon ikaw isa ka ulipon sang gintawag ka sang Dios, indi bali. Pero kon may kahigayunan nga makahilway ka sa pagkaulipon, himusli ina nga kahigayunan. 22 Kay ang tawo nga ulipon sang gintawag siya nga mangin ara sa Ginoo, karon hilway na sa panulok sang Ginoo. Kag ang tawo nga indi ulipon sang siya gintawag, karon ulipon na ni Cristo. 23 Mahal ang pagbakal sang Dios sa aton, gani indi kita basta-basta nga magpaulipon lang sa mga tawo. 24 Gani mga kauturan, magpabilin ang kada isa sa inyo sa Dios suno sa iya kahimtangan sang gintawag siya nga magtuo.

Ang Parte sa mga Wala sing Asawa ukon Bana kag sa mga Balo nga Babayi

25 Kon parte sa mga wala sing asawa ukon bana, wala ako sing sugo halin sa Ginoo. Pero bilang tawo nga masaligan tungod sa kaluoy sang Dios, ari ang akon opinyon.

26 Tungod sang mga kabudlayan subong, mas maayo pa kon magpadayon na lang kita sa aton kahimtangan. 27 Gani kon may asawa ka na, indi siya pagbulagi. Kag kon wala ka pa asawa, indi ka na lang magpangasawa. 28 Pero kon magpangasawa ka gid man, indi ina sala. Kag kon magpamana ang dalaga indi man ina sala. Nagasiling ako nga indi na lang kamo kuntani magpangita sang inyo asawa ukon bana tungod nga gusto ko nga makalikaw kamo sa mga kabudlayan sang kabuhi sang may asawa ukon bana.

29-31 Ang buot ko silingon mga kauturan, malip-ot na lang ang tiyempo nga nabilin. Gani tungod nga ang tanan nga butang sa sini nga kalibutan madula, halin subong, ang mga may asawa dapat magkabuhi nga daw wala sing asawa. Ang mga nagapangasubo dapat magkabuhi nga daw wala nagapangasubo, kag ang mga nagakalipay magkabuhi nga daw wala nagakalipay. Ang mga nagapamakal dapat indi magsalig nga magapabilin sa ila ang ila mga ginbakal. Kag ang mga nagagamit sang mga pagkabutang sang kalibutan dapat indi mawili sa sina nga mga butang.

32 Gusto ko kuntani nga mahilway kamo sa mga palaligban diri sa kalibutan. Ang wala sing asawa wala sing iban nga ginapanumdom kundi ang hilikuton sang Ginoo kag kon paano siya makahatag sing kalipay sa iya. 33 Pero ang lalaki nga may asawa nagapanumdom pati sa mga butang diri sa kalibutan kag kon paano siya makahatag sing kalipay sa iya asawa. 34 Amo ina nga natunga permi ang iya hunahuna. Kag amo man ang mga babayi. Ang babayi nga wala sing bana wala sing iban nga ginapanumdom kundi ang pag-alagad sa Ginoo, kag gusto niya nga ihalad ang iya bilog nga kabuhi* sa pag-alagad sa iya. Pero ang babayi nga may bana nagapanumdom pati sa mga butang diri sa kalibutan kag kon paano siya makahatag sing kalipay sa iya bana.

35 Ginasugid ko ini para sa inyo kaayuhan. Wala ko kamo ginabawalan nga magpangasawa ukon magpamana, kundi gusto ko lang nga mahapos kag wala sing sablag ang inyo pag-alagad sa Ginoo.

36 Karon, parte sa mga naganobyohanay: kon sa hunahuna sang lalaki indi husto ang iya panggawi sa iya nobya, kag indi na siya makapugong sang iya balatyagon, kag sa iya hunahuna dapat nga magpakasal na sila, maayo pa nga magpakasal na lang sila. Indi ina sala. 37 Pero kon desidido ang isa ka lalaki nga indi na niya pagpangasaw-on ang iya nobya, kag para sa iya indi kinahanglan nga magpangasawa, kay mapunggan niya ang iya kaugalingon, maayo ang iya ginahimo. 38 Gani maayo ang ginahimo sang nagapangasawa sa iya nobya; pero mas maayo pa gid ang indi magpangasawa.

39 Ang babayi nahigot sa iya bana samtang buhi pa ang iya bana. Ugaling kon patay na ang iya bana puwede na siya makapamana liwat. Pero kinahanglan tumuluo ang pilion niya. 40 Kon sa akon lang, mas malipayon siya kon indi na siya magpamana. Ini opinyon ko lang, pero nagapati ako nga ang Espiritu sang Dios nga ari sa akon amo ang nagtudlo sini sa akon.

8

Ang Parte sa mga Pagkaon nga Ginhalad sa mga Dios-dios

1 Karon, ang parte naman sa mga pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios, kon bala makakaon kita sini ukon indi: bisan masiling ta nga madamo na ang aton nahibaluan, dumdumon naton nga ang nahibaluan sang tawo kon kaisa amo ang ginahalinan sang pagpabugal. Mas importante nga may paghigugma kita, kay ini makapabakod sa iban. 2 Ang tawo nga nagahunahuna nga maalam na siya nagapakilala lang nga kulang pa gid ang iya nahibaluan. 3 Pero ang tawo nga nagahigugma sa Dios amo ang ginakilala sang Dios nga iya.

4 Gani kon parte sa mga pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios, nakahibalo kita nga ang mga dios-dios indi matuod nga dios, kay may isa gid lang ka Dios. 5 Bisan tuod nga nagasiling ang iban nga may mga dios sa langit kag sa duta, kag madamo ang ginatawag nga “mga dios” kag “mga ginoo,” 6 pero sa aton may isa lang ka Dios, ang aton Amay nga naghimo sang tanan nga butang, kag nagakabuhi kita para sa iya. Kag may isa gid lang ka Ginoo, si Jesu-Cristo. Paagi sa iya, nahimo ang tanan nga butang kag paagi man sa iya nagakabuhi kita subong.

7 Pero may mga tumuluo nga wala nakahibalo sini nga kamatuoran. Kag tungod nga sadto anay nagasimba sila sa mga dios-dios, amo ina nga hasta subong kon magkaon sila sang pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios, sa ila hunahuna daw kaupod na sila nga nagasimba sa mga dios-dios. Gani tungod nga kulang pa ang ila nahibaluan, nagapakasala sila sa ila konsensya. 8 Kon sa bagay, ang pagkaon wala sing kahilabtanan sa aton relasyon sa Dios. Wala sing may madula sa aton relasyon sa Dios kon indi kita magkaon sini, kag wala man sing may madugang kon magkaon kita.

9 Pero bisan tuod hilway kamo magkaon sang bisan ano, mag-andam kamo, kay basi kon amo ina ang mangin kabangdanan nga magpakasala ang mga tawo nga maluya ang ila pagtuo. 10 Halimbawa, may upod ka nga wala pa nakaintiendi, kag ikaw nga nakaintiendi na nakita niya nga nagakaon sa templo sang mga dios-dios, indi bala makaganyat ini sa iya nga magkaon man sang pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios bisan sa iya pagkilala sala ina? 11 Gani ang imo utod nga maluya ang pagtuo nga isa man sang ginpanginmatyan ni Cristo mawala tungod sang imo “kaalam.” 12 Sa sini nga paagi nakasala ka kay Cristo, tungod kay nakasala ka sa imo utod nga maluya ang pagtuo, sa imo pagganyat sa iya sa paghimo sang butang nga kontra sa iya konsensya. 13 Gani kon ang akon ginakaon mangin kabangdanan nga magpakasala ang akon utod, indi na lang ako magkaon sing karne hasta san-o, para indi magpakasala ang akon utod tungod sa akon.

9

Ang Kinamatarong kag Buluhaton sang Apostol

1 Indi bala nga hilway ako? Indi bala nga apostol ako? Indi bala nga nagpakita mismo sa akon si Jesus nga aton Ginoo kag kamo nangin mga tumuluo tungod sa akon? 2 Bisan ang iban wala nagakilala sa akon nga apostol, apostol gid ako sa inyo tungod nga kamo mismo ang ebidensya, kay paagi sa akon kamo ara na sa Ginoo. 3 Amo ini ang ginasabat ko sa mga tawo nga nagausisa sa akon.

4 Bilang apostol, wala bala kami sang kinamatarong sa pagpangayo sang amon pagkaon sa amon mga gintudluan? 5 Kag wala bala kami sang kinamatarong sa pagdala sang asawa nga tumuluo sa amon mga pagbiyahe pareho sang ginahimo sang mga utod sang Ginoo kag ni Pedro* kag sang iban nga mga apostoles? 6 Ano, kami lang bala ni Barnabas ang kinahanglan nga magpangabudlay para sa amon palangabuhian? 7 May soldado bala nga siya mismo ang nagagasto sang iya pagserbisyo? May tawo bala nga nagatanom nga wala nagapulos sang bunga sang iya tinamnan? Kag may nagasagod bala sang mga sapat nga wala siya sing parte?

8 Ining akon ginasiling indi lang tawhanon nga opinyon, kundi amo man ini ang ginatudlo sang Kasuguan. 9 Kay nasulat sa Kasuguan ni Moises, “Indi pagbusali ang baka samtang nagalinas ini.”† Kag indi kita maghunahuna nga baka lang ang gusto hambalon sang Dios sini. 10 Kay kami upod man sa iya gusto hambalon. Amo ina kon ngaa ang mga tawo nagaarado kag nagaani, tungod nga nagapaabot man sila nga may parte sa patubas. 11 Nagpanggas kami sa inyo sang espiritual nga mga binhi; dako na gid bala nga bagay kon magpaabot kami nga maghatag kamo sang materyal nga mga butang? 12 Kon ang iban nga mga manunudlo may kinamatarong sa pagpaabot sini halin sa inyo, mas labi na gid kami. Pero bisan may kinamatarong kami sa pagpaabot sang bulig halin sa inyo, wala kami nagpangayo sa inyo. Gin-antos namon ang tanan para indi masablagan ang paglapnag sang Maayong Balita parte kay Cristo.‡ 13 Indi bala nga nahibaluan ninyo nga ang mga nagaalagad sa templo dira man nagakuha sang ila pagkaon? Kag ang mga nagaalagad sa halaran nagakuha man sang ila parte sa mga butang nga ginahalad sa halaran. 14 Sa amo man nga paagi, nagsugo ang Ginoo nga ang mga nakabaton sang Maayong Balita dapat nga magbulig sa mga kinahanglanon sang mga manugwali sang Maayong Balita para mabuhi sila.

15 Pero wala ko paggamita ang akon kinamatarong nga ina. Kag wala man ako nagasulat subong para pabati-batian kamo nga hatagan ninyo ako. Maayo pa nga mapatay ako sang sa himuon ko ina. Siguruhon ko nga wala sing bisan sin-o nga makakuha sang akon ginapabugal nga ini.§ 16 Wala ko ginapabugal ang akon pagwali sang Maayong Balita, tungod nga amo ini ang akon obligasyon. Indi mahimo nga indi ko ini pagsundon tungod kay kaluluoy ako kon indi ko pag-iwali ang Maayong Balita. 17 Kon nagawali ako tungod nga amo ini ang akon ginpili nga obra, ti magapaabot ako sing suhol. Pero ang matuod, ginatuman ko lang ang akon obligasyon nga magwali tungod nga amo ini ang obra nga gintugyan sa akon sang Dios. 18 Ano karon ang balos nga akon mabaton? Ang ginaisip ko nga balos amo ang kalipay nga wala ako nagapabayad sa akon pagwali sang Maayong Balita, bisan matuod nga puwede ako magpabayad sang akon pagpangabudlay para sa Maayong Balita.

19 Bisan wala sing may nagaulipon sa akon, nagapaulipon ako sa tanan, para madamo pa gid ang akon madala nga magtuo kay Cristo. 20 Amo ina nga kon kaupod ko ang mga Judio nagakabuhi ako pareho sang Judio, para madala ko sila nga magtuo kay Cristo. Gani bisan indi ako sakop sa Kasuguan sang mga Judio, ginasunod ko ini, para madala ko sila sa aton pagtuo. 21 Kag amo man kon kaupod ko ang mga indi Judio. Wala ko ginasunod ang Kasuguan nga para sa mga Judio, kundi ginasunod ko ang pagkabuhi sang mga indi Judio para magtuo sila kay Ginoong Jesus. Wala ini nagakahulugan nga wala ko ginasunod ang mga sugo sang Dios, kay ang matuod, ginasunod ko ang mga sugo ni Cristo. 22 Nagapakigbagay ako sa mga tumuluo nga maluya ang pagtuo para mapabakod ko sila sa Ginoo. Nagapakigbagay ako sa tanan bisan ano ang ila kahimtangan, para sa bisan ano nga paagi maluwas ko ang iban sa ila. 23 Ginahimo ko ini tanan tungod nga gusto ko nga magbaton sang mga pagpakamaayo kaupod sang mga nagabaton sang Maayong Balita.

24 Sa aton pagsunod sa Ginoo pareho kita sa mga manugdalagan. Kag sa palumba, indi bala nga madamo ang nagaintra pero isa lang ang makabaton sang premyo? Gani kay-uha ninyo ang inyo pagdalagan para makabaton kamo sang premyo. 25 Ang kada manughampang nagapraktis gid sing maayo nga may pagdisiplina sa iya kaugalingon. Ginahimo niya ini para sa premyo nga umalagi lang. Pero kita nagahimulat para sa premyo nga indi gid madula. 26 Amo ina nga deretso gid ang akon dalagan pakadto sa lalambuton. Kag kon sa mga boksidor pa, wala ako nagasumbag sa hangin. 27 Gani kon may mga malain nga handom sa akon lawas, ginahimulatan ko gid nga punggan ini kay basi kon sa tapos ko matudluan ang mga tawo, ako pa ang indi makabaton sang balos halin sa Dios.

10

Paandam nga Indi Magsimba sa mga Dios-dios

1 Mga kauturan, gusto ko nga mahibaluan ninyo ang natabo sa amon mga katigulangan. Gintuytuyan sila sang Dios paagi sa panganod, kag ginbuligan niya sila sa ila pagtabok sa Mapula nga Dagat. 2 Paagi sa sadto nga panganod kag dagat, daw pareho lang nga ginbautisohan sila tanan bilang mga sumulunod ni Moises. 3 Nagkaon sila tanan sang espiritual nga pagkaon. 4 Kag nag-inom sila tanan sang espiritual nga ilimnon, kay nag-inom sila halin sa espiritual nga bato. Ato nga bato nga nag-upod sa ila amo si Cristo mismo. 5 Pero bisan ginbuligan sila sang Dios, kalabanan sa ila wala gid naghimo sang husto nga makalipay sa Dios. Amo gani nga ang ila mga bangkay naglalapta didto sa kamingawan.

6 Ang mga natabo nga ato sa ila nagahatag sang leksyon sa aton para makapangandam kita nga indi maghandom sa paghimo sang mga malain nga mga butang pareho sang ila ginhimo. 7 Indi kamo magsimba sa mga dios-dios pareho sang ginhimo sang iban sa ila. Kay nasulat sa Kasulatan, “Nagkinaon sila kag nag-ininom, kag nagpagusto pangalipay*sa ila pagsimba sa dios-dios.”† 8 Kag indi gid kita magsunod sa ginhimo sang iban sa ila nga naghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon. Amo gani nga ginsilutan sila sang Dios kag 23,000 ang nagkalamatay sa isa lang ka adlaw. 9 Indi ta pagtestingan ang Ginoo pareho sang ginhimo sang iban sa ila. Amo gani nga ginpakagat niya sila sa mga man-og kag nagkalamatay sila. 10 Indi kamo magsagi kumod pareho sang ginhimo sang iban sa ila. Amo gani nga ginpadal-an sila sang Dios sang anghel nga manugpatay sa pagpatay sa ila.

11 Ini tanan nga butang nagkalatabo para mahibaluan ta nga ato nga mga butang indi gusto sang Dios. Kag ginsulat ato nga mga nagkalatabo sa pagpaandam sa aton nga nagakabuhi sa panahon nga madali na lang mag-abot ang katapusan.

12 Gani kon nagahunahuna kamo nga ang inyo pagtuo mabakod na, mag-andam kamo kay basi kon makasala man kamo. 13 Wala sing temtasyon nga nagaabot sa inyo nga wala man nagaabot sa iban nga mga tawo. Pero masaligan ang Dios sa iya promisa nga indi niya kamo pagtugutan nga tentaron sing sobra sa inyo masarangan. Kag kon mag-abot ang mga temtasyon sa inyo, magahimo siya sing paagi para madaog ninyo ini.

14 Gani, mga hinigugma ko, indi gid kamo magsimba sa mga dios-dios. 15 Nagahambal ako sa inyo bilang mga tawo nga makaintiendi. Gani binagbinaga ninyo ang akon ginahambal sa inyo. 16 May ginainom kita nga ginapasalamatan ta sa Dios, kag may tinapay man kita nga ginapamihak-pihak kag ginakaon. Indi bala sa sini nagapakig-ambit kita sa dugo kag sa lawas ni Cristo? 17 Kita tanan, bisan madamo, isa lang ka lawas tungod nga isa lang ka tinapay ang aton ginaambit.

18 Tan-awa bala ninyo ang mga tawo sa Israel. Ang mga nagakaon sang mga halad nagapakig-ambit sa ginahimo sa halaran. 19 Ano ang buot ko silingon? Nga ang mga dios-dios kag ang pagkaon nga ginahalad sa ila may pulos? 20 Indi! Ang buot ko silingon, ang mga ginahalad sang mga tawo nga wala makakilala sa Dios mga halad sa mga demonyo kag indi sa Dios. Gani indi ko gusto nga magpakig-ambit kamo sa mga demonyo. 21 Indi mahimo nga mag-inom kamo sa tasa sang Ginoo kag sa tasa sang mga demonyo. Kag indi mahimo nga magkaon kamo sa kalan-an sang Ginoo kag sa kalan-an sang mga demonyo. 22 Ano, gusto ta bala nga magpangimon ang Ginoo? Kay kon mangakig na siya, nahibaluan ta nga indi gid kita makalikaw sa iya silot.

23 Tugot sa aton ang paghimo sang bisan ano, pero indi tanan makabulig ukon makapabakod sa iban. 24 Indi ninyo paghunahunaa ang inyo lang kaugalingon nga kaayuhan, kundi hunahunaa man ninyo ang kaayuhan sang iban.

25 Kauna ninyo ang bisan ano nga ginabaligya sa baligyaan sang karne nga wala na pulupamangkot kon bala ina ginhalad sa mga dios-dios ukon wala, para indi kamo pagtublagon sang inyo konsensya. 26 Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang kalibutan kag ang tanan nga ara sa sini iya sang Ginoo.”‡

27 Kon may indi tumuluo nga mag-imbitar sa inyo nga magkaon sa ila, kag gusto man ninyo nga magkadto, kauna ninyo ang bisan ano nga ginpreparar para sa inyo nga wala na pulupamangkot kon bala ina ginhalad sa mga dios-dios ukon wala, para indi kamo pagtublagon sang inyo konsensya. 28 Pero kon may magsiling sa inyo nga ang ina nga pagkaon ginhalad sa mga dios-dios, indi ninyo pagkauna, tungod lang sa sina nga tawo nga nagsiling sa inyo, para wala sing konsensya nga matublag. 29 Indi ang inyo kaugalingon nga konsensya ang akon buot silingon kundi ang konsensya sang sina nga tawo. Karon basi magsiling kamo, “Ngaa husgaran ang akon kahilwayan tungod sa konsensya sang iban? 30 Kon ginapasalamatan ko sa Dios ang akon ginakaon, ngaa abi pakalainon ako tungod sa pagkaon nga akon ginapasalamatan?”

31 Ini ang akon sabat sa inyo: bisan ano ang inyo himuon, bisan magkaon ukon mag-inom, himua ninyo ang tanan sa katuyuan nga madayaw ang Dios. 32 Indi gid kamo maghimo sang bisan ano nga makahatag kasandaran sa mga Judio ukon sa mga indi Judio, ukon sa iglesya sang Dios. 33 Sunda lang bala ninyo ang akon ginahimo: permi ako nagapangita sang paagi nga mabuligan ko ang tanan nga tawo sa tanan ko nga ginahimo. Wala ako nagapangita sang akon kaugalingon nga kaayuhan kundi ang kaayuhan sang iban para maluwas sila.

11

1 Gani sunda ninyo ako, kay ginasunod ko man si Cristo.

Ang Pagtabon sang Ulo kon Nagasimba

2 Ginadayaw ko kamo, kay permi ninyo ako ginadumdom kag ginatipigan ninyo ang mga tradisyon nga ginpasa ko sa inyo. 3 Karon gusto ko nga mahibaluan ninyo nga si Cristo amo ang ulo sang tagsa ka lalaki, kag ang lalaki amo ang ulo sang babayi,* kag ang Dios amo ang ulo ni Cristo. 4 Kon ang lalaki magpangamuyo ukon magsugid sang mensahi sang Dios nga may tabon ang iya ulo, ginapakahuy-an niya ang iya ulo nga amo si Cristo. 5 Kag kon ang babayi magpangamuyo ukon magsugid sang mensahi sang Dios nga wala sing tabon ang iya ulo, ginapakahuy-an niya ang iya ulo nga amo ang lalaki, kag daw pareho lang nga nagpakalbo siya. 6 Kon ang babayi wala nagatabon sang iya ulo, maayo pa nga magpautod na lang siya sang iya buhok. Pero makahuluya sa babayi kon siya magpautod ukon magpakalbo. Gani dapat tabunan niya ang iya ulo. 7 Ang lalaki indi dapat magtabon sang iya ulo, kay gintuga siya nga kaanggid sang Dios kag siya ang iya dungog. Ang babayi amo ang dungog sang lalaki. 8 Kay ang lalaki wala paghimua halin sa babayi, kundi ang babayi amo ang ginhimo halin sa lalaki. 9 Kag wala man paghimua ang lalaki para sa babayi, kundi ang babayi ginhimo para sa lalaki. 10 Gani amo ina nga kinahanglan magtabon ang babayi sang iya ulo, agod bisan ang mga anghel makahibalo nga nagapasakop siya sa lalaki.† 11 Pero dapat nga dumdumon ta man nga sa aton kabuhi sa Ginoo, kinahanglan sang babayi ang lalaki kag kinahanglan man sang lalaki ang babayi. 12 Kay ang una nga babayi ginhimo halin sa lalaki, kag karon ang lalaki nagakatawo halin sa babayi. Pero ang tanan nagahalin sa Dios.

13 Binagbinaga ninyo ini: Nagakabagay bala nga ang babayi magpangamuyo sa Dios nga wala sing tabon ang iya ulo? 14 Natural sa lalaki nga manubo ang iya buhok, kay makahuluya kon malaba ini. 15 Pero sa babayi iya, ang malaba nga buhok nagapatahom sa iya. Kay ginhatagan siya sang Dios sing malaba nga buhok bilang inugtabon sa iya ulo. 16 Pero kon may ara nga gusto magkontra sining amon ginatudlo, ang masiling ko lang, wala kami sang iban nga kinabatasan luwas sini. Kag amo man ini ang ginasunod sang mga iglesya sang Dios sa bisan diin nga lugar.

Ang Balaan nga Panihapon

(Mat. 26:1-29; Mar. 14:22-25; Luc. 22:14-20)

17 May isa pa gid ka butang nga gusto ko nga sambiton subong sa inyo, kag sa sini wala ko kamo ginadayaw, tungod kay ang inyo pagtilipon wala nagadala sing kaayuhan, kundi kalainan. 18 Kay nakabati ako nga kon nagatilipon kamo bilang tumuluo, nagabinahin-bahin kamo, kag medyo nagapati ako nga may kamatuoran ini. 19 Siguro kinahanglan man nga matabo ina dira sa inyo para mahibaluan kon sin-o gid sa inyo ang matuod nga tumuluo. 20 Kon nagatilipon kamo para magsaulog sang Panihapon sang Ginoo, indi husto ang inyo ginahimo, 21 tungod kay wala kamo nagahulatay kon magkaon. Gani ang iban sa inyo busog gid kag hubog samtang ang iban ya gutom kag ginauhaw. 22 Ngaa indi kamo anay magkaon kag mag-inom sa inyo kaugalingon nga balay? Kay sa inyo ginahimo nga ina, ginapakahuy-an ninyo ang mga imol, kag pati ang bilog nga iglesya sang Dios ginainsulto ninyo. Ano bala ang akon isiling sa inyo? Dayawon ko bala kamo sa inyo ginahimo nga ina? Indi gid!

23 Amo ini ang gintudlo sa akon sang Ginoo, kag gintudlo ko man sa inyo: nga sang sadto nga gab-i nga gintraiduran siya, nagkuha siya sang tinapay, 24 kag tapos niya pasalamat sa Dios, ginpamihak-pihak niya ini kag nagsiling, “Amo ini ang akon lawas para sa inyo. Himua ninyo ini sa pagdumdom sa akon.” 25 Pagkatapos nila kaon sang tinapay, amo man ang iya ginhimo sa ilimnon: ginkuha niya ini, ginpasalamatan, kag nagsiling, “Ini nga ilimnon amo ang bag-o nga kasugtanan nga patigayunon paagi sa akon dugo. Himua ninyo ini sa pagdumdom sa akon.” 26 Sa kada kaon ninyo sang sina nga tinapay kag pag-inom sang sina nga ilimnon ginasugid ninyo ang kamatayon sang Ginoo hasta sa iya nga pagbalik.

27 Gani ang bisan sin-o nga magkaon sang sina nga tinapay kag mag-inom sang sina nga ilimnon sang Ginoo sa paagi nga indi takos nagakasala kontra sa lawas kag dugo sang Ginoo. 28 Kinahanglan mag-usisa anay ang tagsa-tagsa sang iya kaugalingon sa indi pa siya magkaon sang tinapay kag mag-inom sang ilimnon. 29 Kay kon magkaon siya kag mag-inom nga wala niya ginabinagbinag ang kahulugan sang lawas sang Ginoo, nagadala lang siya sang silot sa iya kaugalingon. 30 Amo ina nga madamo sa inyo ang maluya kag masakiton, kag ang iban gani nagkalamatay. 31 Pero kon usisaon ta anay ang aton kaugalingon, indi kita pagsilutan sang Dios. 32 Kon kita nga mga tumuluo ginasilutan sang Dios, ginatudluan niya kita para indi kita pagsentensyahan upod sa mga tawo sang kalibutan.‡

33 Gani, mga kauturan, kon magtipon kamo sa pagsaulog sang Panihapon sang Ginoo, maghulatay kamo. 34 Kon may ginagutom sa inyo, magkaon siya anay sa iya balay para indi kamo pagsilutan sang Ginoo tungod sa inyo ginahimo kon nagatilipon na kamo. Kon parte sa iban nga mga butang, aregluhon ko lang ugaling kon makaabot na ako dira.

12

Mga Abilidad nga Ginahatag sang Espiritu Santo

1 Mga kauturan, gusto ko nga maintiendihan gid ninyo ang parte sa mga abilidad nga ginahatag sang Espiritu Santo. 2 Nahibaluan ninyo nga sang wala pa kamo nakakilala sa Dios, ginpatalang kamo para magsimba sa mga dios-dios nga indi makahambal. 3 Gani gusto ko nga mahibaluan ninyo nga wala sing tawo nga ginatuytuyan sang Espiritu sang Dios nga makapakamalaot kay Jesus. Kag wala man sang tawo nga makasiling nga si Jesus ang Ginoo kon wala siya ginatuytuyan sang Espiritu Santo.

4 May nagkalain-lain kita nga mga abilidad, pero isa lang ka Espiritu ang ginahalinan sini. 5 Nagkalain-lain ang paagi sa pag-alagad, pero isa lang ka Ginoo ang aton ginaalagaran. 6 Nagkalain-lain ang ginapahimo sang Dios sa aton, pero isa lang ka Dios ang nagagahom sa aton tanan para mahimo ta ini. 7 Ang tagsa-tagsa ginhatagan sang abilidad nga nagapakita nga ang Espiritu Santo ara sa iya, para makabulig siya sa iya kapareho nga tumuluo. 8 Ang iban ginhatagan sang Espiritu Santo sang abilidad sa pagsugid parte sa kaalam sang Dios, kag ang iban ginhatagan sang Espiritu Santo sang abilidad sa pagpaathag sina. 9 May ara man nga ginhatagan sing dako gid nga pagtuo, kag may ara man nga ginhatagan sang abilidad sa pagpang-ayo sang mga nagamasakit, kag ini tanan halin sa Espiritu Santo. 10 Ang iban ginhatagan sang Espiritu Santo sang gahom sa paghimo sing mga milagro; ang iban, abilidad sa pagsugid sang mensahi sang Dios; kag ang iban, abilidad sa pag-ihibalo kon bala ang nagagahom sa isa ka tawo amo ang Espiritu Santo ukon indi. May ginhatagan man sang abilidad nga maghambal sa iban nga mga lingguahe nga wala nila natun-i, kag may ara man nga ginhatagan sang abilidad sa pagpaathag kon ano ang kahulugan sang mga ginapanghambal sa sadto nga mga lingguahe. 11 Pero isa gid lang ka Espiritu ang nagahatag sini tanan, kag ginapanagtag niya ini sa tagsa ka tawo suno sa iya gusto.

Ang Aton Halimbawa mga Parte sang Isa ka Lawas

12 Ang lawas may madamo nga parte pero isa lang ka lawas. Pareho man sini sa lawas ni Cristo. 13 Kay kita tanan, Judio man ukon indi, ulipon ukon hilway, ginbautisohan sa isa lang ka Espiritu para mangin isa ka lawas. Kag isa man ka Espiritu ang ginbaton naton tanan.*

14 Ang lawas sang tawo isa lang pero may madamo nga parte. 15 Kon magsiling ang tiil, “Tungod nga ako indi kamot, indi ako parte sang lawas,” ina wala nagakahulugan nga indi siya parte sang lawas. 16 Kag kon magsiling ang dulunggan, “Tungod nga ako indi mata, indi ako parte sang lawas,” ina wala man nagakahulugan nga indi siya parte sang lawas. 17 Kay kon ang bilog nga lawas sang tawo puro lang mata, paano ang iya pagkabati? Kag kon ang bilog nga lawas puro lang dulunggan, paano ang iya pagpanimaho? 18 Pero wala kita paghimua sang Dios nga pareho sina, kundi suno sa iya gusto, ginhimo niya ang aton lawas nga may nagkalain-lain nga parte. 19 Kon ang lawas isa lang ka parte, indi na ina matawag nga lawas. 20 Ang matuod, madamo ang mga parte sang aton lawas, pero isa gid lang ka lawas.

21 Amo ina nga ang mata indi makasiling sa kamot, “Indi ko ikaw kinahanglan,” kag ang ulo indi man makasiling sa tiil, “Indi ko ikaw kinahanglan.” 22 Ang matuod, ang mga parte sang lawas nga daw maluya kinahanglan ta gid. 23 Ang mga parte sang lawas nga daw indi gid importante aton gihapon ginaatipan sing maayo; kag ang mga parte nga daw malaw-ay tulukon aton man gihapon ginapatahom. 24 Indi na naton kinahanglan nga himuon ini sa mga parte nga matahom na nga daan. Amo ini ang ginhimo sang Dios sa aton lawas, para mahatagan sing dungog ang mga parte nga daw indi gid importante. 25 Ginhimo sang Dios ang mga parte sang aton lawas para magbinuligay, kag indi para magbinahin-bahin. 26 Gani kon ang isa ka parte nagaantos, ang tanan nga parte nagaantos man. Kag kon ang isa ka parte ginadayaw, ang tanan nga parte nalipay man.

27 Ang buot ko silingon amo ini: kita nga mga tumuluo amo ang lawas ni Cristo, kag ang tagsa-tagsa sa aton parte sang iya lawas. 28 Kag sa sini nga lawas, nga amo ang iglesya, nagbutang ang Dios sang mga masunod: una sa tanan, mga apostoles; ikaduha, mga propeta; ikatlo, mga manunudlo; dayon mga manughimo sang mga milagro, mga manug-ayo sang mga masakiton, mga manugbulig, mga administrador, kag mga manughambal sang iban nga lingguahe nga wala natun-i. 29 Nahibaluan man ninyo nga kita tanan indi mga apostoles. Indi man kita tanan mga propeta sang Dios, ukon mga manunudlo. Indi man ang tanan manughimo sang mga milagro. 30 Ang gahom sa pag-ayo sang masakit wala man ginhatag sa aton tanan, ukon ang abilidad sa paghambal sa iban nga lingguahe nga wala natun-i. Kag kita tanan wala man paghatagi sang abilidad sa pagpaathag kon ano ang kahulugan sang mga ginpanghambal sa sadto nga mga lingguahe. 31 Pero tinguhai ninyo nga mabaton halin sa Dios ang mga importante gid nga mga abilidad. Kag karon itudlo ko sa inyo ang labing maayo sa tanan.

13

Ang Gugma

1 Bisan makahambal ako sang nagkalain-lain nga lingguahe sang mga tawo kag sang mga anghel, pero kon wala ako sing gugma sa akon isigkatawo, daw pareho lang ako sa agong nga magahod ukon lingganay nga matagsing. 2 Kag bisan makasugid ako sang mensahi sang Dios kag makahibalo sang tanan nga tinago nga mga kamatuoran pati ang nagkalain-lain nga kaalam, kag bisan mapasaylo ko ang bukid tungod sang akon dako nga pagtuo, kon wala ako sing gugma wala gid ako sing pulos. 3 Bisan ipanagtag ko sa mga imol ang tanan ko nga mga pagkabutang, kag bisan ihalad ko ang akon lawas nga sunugon,* kon wala ako sing gugma wala ako gihapon sing pulos.

4 Ang tawo nga nagahigugma mapinasensyahon, maayo sa iya isigkatawo, indi mahisaon, indi hambog ukon bugalon, 5 indi bastos, indi maiyaiyahon, indi palaakig, indi madumot, 6 wala nalipay sa kalautan kundi sa kamatuoran, 7 permi mainantuson, permi may pagsalig kag paglaom, kag permi mabinatason.

8 May katapusan ang mga pagsugid sang mensahi sang Dios kag ang mga paghambal sa iban nga mga lingguahe nga wala natun-i, pati ang mga pagpaathag sang kaalam sang Dios, pero ang gugma wala gid sing katapusan. 9 Kay ang mga butang nga aton nahibaluan pati ang aton pagsugid sang mensahi sang Dios indi pa gid kompleto. 10 Pero kon mag-abot na ang adlaw nga makompleto na ang tanan, madula na inang mga bagay nga indi pa gid kompleto.

11 Sang bata pa ako, ang akon paghambal, ang akon pag-intiendi, kag ang akon hunahuna pareho sang bata. Pero sang may buot na ako, ginbayaan ko ang pagginawi sang bata. 12 Sa karon daw nagatulok kita sa espiho nga malubog; pero magaabot ang adlaw nga mangin klaro gid ang tanan. Karon limitado ang aton nahibaluan; pero magaabot ang adlaw nga mahibaluan ta ang tanan, pareho sang pagkahibalo sang Dios sa aton.

13 Tatlo ka butang ang nagapadayon, kag ang tatlo nga ini amo ang pagsalig, paglaom, kag ang gugma. Pero ang gugma amo gid ang labing importante.

14

Ang Paghambal sa Lingguahe nga Wala Natun-i

1 Gani tinguhai gid ninyo nga maghigugma, pero handuma man ninyo nga mahatagan kamo sang mga abilidad nga halin sa Espiritu Santo, labi na gid ang pagsugid sang mensahi sang Dios. 2 Ang tawo nga nagahambal sa iban nga lingguahe nga wala niya natun-i wala nagapakighambal sa mga tawo kundi sa Dios, tungod nga ang mga tawo indi makaintiendi sa iya. Ang Espiritu Santo amo ang nagapahambal sa iya, kag ginahambal niya ang mga butang nga wala nahibalui sang iban. 3 Pero ang nagasugid sang mensahi sang Dios nagahambal sa mga tawo para makabulig, makapabakod, kag makalipay sa ila. 4 Ang tawo nga nagahambal sa iban nga lingguahe nga wala niya natun-i nagapabakod sang iya kaugalingon, pero ang nagasugid sang mensahi sang Dios nagapabakod sa iglesya. 5 Gusto ko kuntani nga kamo tanan makahambal sa iban nga lingguahe nga wala natun-i, pero mas maayo gid kon makasugid kamo sang mensahi sang Dios. Tungod nga ang tawo nga nagasugid sang mensahi sang Dios mas importante pa sang sa tawo nga nagahambal sa iban nga lingguahe, luwas lang kon ipaathag man niya ang kahulugan sang iya ginahambal para mapabakod ang iglesya. 6 Ano ayhan ang inyo makuha, mga kauturan, kon magkadto ako dira sa inyo kag maghambal sa iban nga lingguahe nga indi ninyo maintiendihan? Siyempre wala gid! Kinahanglan may inughambal ako sa inyo nga halin sa Dios, ukon may inuglaygay ako nga kamatuoran, ukon may inugsugid ako nga mensahi sang Dios, ukon may inugtudlo ako.

7 Bisan sa mga instrumento nga wala sing kabuhi pareho sa plawta ukon gitara, kon indi maathag ang pagpatunog sang mga nota paano ang pagkahibalo sang nagapamati kon ano nga kanta ang ginatukar? 8 Kag bisan sa manugtrumpeta sang mga soldado, kon indi maathag ang pagpatunog wala sing magpreparar para sa inaway. 9 Amo man ini sa inyo, paano ang pagkaintiendi sang nagapamati sang imo ginahambal kon nagahambal ka sa iban nga lingguahe nga indi maintiendihan? Pareho lang nga nagahambal ka sa hangin. 10 Madamo nga lingguahe diri sa kalibutan kag ang tagsa-tagsa may kahulugan. 11 Pero kon indi ko maintiendihan ang ginahambal sang isa ka tawo kag indi niya man maintiendihan ang akon ginahambal, wala kami sang may makuha sa isa kag isa. 12 Gani tungod nga nagahandom kamo nga makabaton sang mga abilidad nga halin sa Espiritu Santo, tinguhai ninyo nga mabaton ang mga abilidad nga makapabakod sa iglesya.

13 Gani ang tawo nga nagahambal sa iban nga lingguahe nga wala niya natun-i dapat magpangamuyo nga hatagan man siya sang abilidad nga makapaathag kon ano ang kahulugan sang iya ginahambal. 14 Kay kon nagapangamuyo ako sa iban nga lingguahe nga wala ko natun-i, bisan matuod nga nagapangamuyo ang akon espiritu, ang akon hunahuna indi makaintiendi sini. 15 Gani ano ang akon dapat himuon? Magapangamuyo ukon magakanta ako sa akon espiritu bisan indi ko ini maintiendihan, pero magapangamuyo ukon magakanta man ako nga maintiendihan sang akon hunahuna. 16 Kon magpasalamat ka sa Dios sa imo espiritu lang, kag indi maintiendihan, paano ang pagsiling sang iban “Amen” kon wala gani sila makaintiendi kon ano ang imo ginahambal? 17 Bisan matahom ang imo pagpasalamat sa Dios, pero kon ang iban indi makaintiendi, indi ka makabulig sa ila.

18 Nagapasalamat ako sa Dios nga wala sing may makalabaw sa akon kon parte sa paghambal sa mga lingguahe nga wala natun-i. 19 Pero sa mga pagtililipon sang mga tumuluo,* mas maayo pa nga maghambal ako sang lima lang ka tinaga nga maintiendihan, para matudluan ko sila, sang sa maghambal ako sang linibo ka tinaga sa lingguahe nga indi maintiendihan.

20 Mga kauturan, kon parte sa sining mga butang, indi ko gusto nga maghunahuna kamo pareho sang bata. Kon parte sa malain, magmangin pareho kamo sa bata nga wala sing buot parte sa malain. Pero kon sa paggamit sang inyo hunahuna, magmangin tigulang kamo. 21 Nasulat sa Kasulatan nga nagsiling ang Ginoo,

“Magapakighambal ako sa sini nga mga tawo

paagi sa lain nga mga lingguahe sang mga taga-iban nga lugar,

pero indi gid sila magpamati sa akon.”†

22 Gani ang paghambal sa iban nga lingguahe nga wala natun-i indi tanda para sa mga tumuluo kundi para sa mga indi tumuluo. Pero ang pagsugid sang mensahi sang Dios tanda para sa mga tumuluo, kag indi para sa mga indi tumuluo.

23 Gani, kon magtipon kamo nga mga tumuluo‡ kag tanan kamo maghambal sa mga lingguahe nga wala ninyo natun-i, kag may mga nagatambong nga indi tumuluo nga wala nakahibalo kon ano ang inyo ginahimo, indi ayhan sila magsiling nga mga buang kamo? 24 Pero kon tanan kamo magsugid sang mensahi sang Dios kag may magsulod nga indi tumuluo nga wala nakahibalo kon ano ang inyo ginahimo, makilala niya nga siya gali makasasala kag mahibaluan niya ang matuod niya nga kahimtangan. 25 Magaguwa pati ang mga sekreto nga iya ginahunahuna. Dayon magaluhod siya nga nagahinulsol kag nagasimba sa Dios. Kag makasiling siya nga ang Dios ara matuod sa inyo.

Ang Matuod nga Pagsimba

26 Gani, mga kauturan, amo ini ang dapat ninyo himuon kon magtipon kamo: ang iban magkanta, ang iban magtudlo, ang iban magsugid sang ginpahayag sang Dios sa iya, ang iban maghambal sa lingguahe nga wala niya natun-i, kag ang iban magpaathag kon ano ang kahulugan sina. Kag ang tanan nga ginahimo ninyo sa inyo pagtipon, himua ninyo para sa pagpabakod sa iglesya. 27 Kon may ara nga maghambal sa lingguahe nga wala niya natun-i, dapat duha lang ukon tatlo ang maghambal, pero indi dapat magdulungan, kag kinahanglan may ara nga magpaathag kon ano ang kahulugan sang ginpanghambal. 28 Pero kon wala gid sing may makapaathag, dapat maghipos sila sa iglesya kag maghambal na lang sa ila kaugalingon kag sa Dios. 29 Kon may ara sa inyo nga may abilidad sa pagsugid sang mensahi sang Dios, tuguti ninyo nga maghambal ang duha ukon tatlo. Kag ang iban magpamati kag magbinagbinag kon bala husto ukon indi ang ila ginahambal. 30 Karon, kon may nagapungko didto nga nagapamati kag ginahatagan sang Dios sang inughambal, dapat maghipos ang nagahambal para makahambal man siya. 31 Sa sini nga paagi, tanan kamo nga mga manugsugid sang mensahi sang Dios makabulos-bulos hambal, para ang tanan makatuon kag mapabakod ang pagtuo. 32 Ang manugsugid sang mensahi sang Dios sarang makapugong§ sang iya kaugalingon. 33 Kay ang Dios wala nagahatag sang kagamo kundi kalinong.

Pareho sa ginahimo sang tanan nga iglesya sang katawhan sang Dios, 34 dapat maghipos ang mga babayi sa mga iglesya tungod nga wala sila ginatuguti nga maghambal. Dapat magpasakop sila sa mga lalaki pareho sang ginasiling sang Kasulatan. 35 Kag kon ang babayi may pamangkot, maghulat siya nga makapuli sila, kag didto sa ila balay makapamangkot siya sa iya bana, tungod nga makahuluya nga maghambal ang babayi sa pagtilipon sang mga tumuluo.

36 Ano, nagahunahuna bala kamo nga ang Maayong Balita naghalin sa inyo? Ukon kamo lang ang nakabaton sini? 37 Kon may ara sa inyo nga nagahunahuna nga siya manugsugid sang mensahi sang Dios ukon ginatuytuyan siya sang Espiritu Santo, dapat kilalahon niya nga ang akon mga ginasulat sa inyo sugo mismo sang Ginoo. 38 Kag kon may ara nga indi magsapak sa sining akon ginahambal, indi kamo magsapak sa iya.

39 Gani mga kauturan, maghandom gid kamo nga makasugid sang mensahi sang Dios, kag indi ninyo pagpunggi ang paghambal sa mga lingguahe nga wala natun-i. 40 Pero himua ninyo ang tanan sa husto kag maayo nga paagi.

15

Ang Parte sa Pagkabanhaw ni Cristo

1 Mga kauturan, gusto ko ipadumdom sa inyo ang Maayong Balita nga akon ginwali sa inyo. Ini ginbaton ninyo kag hasta subong amo man ang inyo ginatindugan. 2 Paagi sa sining Maayong Balita maluwas kamo kon ginatipigan ninyo sing maayo ang akon ginwali sa inyo kag indi nga pasapayan lang ang inyo pagtuo. 3 Gintudlo ko sa inyo ang labing importante nga mga butang nga gintudlo sa akon: nga si Cristo napatay para maluwas kita sa silot tungod sang aton mga sala. Kag ini suno sa Kasulatan. 4 Ginlubong siya kag nabanhaw sa ikatlo nga adlaw, suno man sa Kasulatan. 5 Nagpakita siya una kay Pedro* kag dayon sa iban pa sa dose ka apostoles. 6 Pagkatapos nagpakita man siya sa mga kauturan nga nagtipon nga sobra 500. Kag kalabanan sa ila buhi pa subong, pero ang iban patay na. 7 Nagpakita man siya kay Santiago kag dayon sa tanan nga apostoles.

8 Sang ulihi nagpakita man siya sa akon. Ang akon halimbawa pareho sang lapsag nga natawo sa indi pa oras tungod nga hinali lang ang akon pagkilala sa iya. 9 Ako ang labing kubos sa mga apostoles kag indi gani takos nga tawgon nga apostol, tungod nga ginhingabot ko ang iglesya sang Dios. 10 Pero sa kaluoy sang Dios sa akon, karon apostol na ako. Kag wala sing may makasiling nga wala sing pulos ang kaluoy sang Dios sa akon, tungod nga ang matuod, mas madamo ang akon nahimo kon ikomparar sa nahimo sang akon kapareho nga mga apostoles. Pero ina indi sa akon kaugalingon, kundi tungod sa kaluoy kag bulig sang Dios. 11 Pero wala sing deperensya kon ako ukon sila ang nagatudlo sa inyo, ang importante nga pareho ang amon ginawali kag pareho man ang inyo ginatuohan.

Ang Pagkabanhaw sang mga Nagatuo sa Dios

12 Kon ginawali namon sa inyo nga nabanhaw si Cristo, ngaa ang iban dira sa inyo nagasiling nga wala sing pagkabanhaw? 13 Kon matuod nga wala sing pagkabanhaw, nagakahulugan nga si Cristo wala man nabanhaw. 14 Kag kon wala nabanhaw si Cristo, wala sing pulos ang amon pagwali, kag wala man sing pulos ang inyo pagtuo. 15 Indi lang ina, kundi magaguwa nga nagabutig kami parte sa Dios, kay nagasugid kami nga ginbanhaw niya si Cristo. 16 Pero wala siya nabanhaw kon wala sing pagkabanhaw ang mga patay. 17 Kag kon si Cristo wala nabanhaw, ang inyo pagtuo wala sing pulos kag wala pa kamo napatawad sa inyo mga sala. 18 Kag nagakahulugan man nga ang mga tumuluo kay Cristo nga nagkalamatay na wala man naluwas. 19 Kon ang aton paglaom bilang Kristohanon para lang sa aton kabuhi diri sa kalibutan, kita gid ang makaluluoy sa tanan nga tawo.

20 Pero ang matuod, nabanhaw si Cristo halin sa kamatayon kag amo ini ang nagapamatuod nga banhawon ang mga patay. 21 Tungod sa isa ka tawo nga si Adan, nag-abot ang kamatayon sa tanan nga tawo. Kag tungod man sa isa ka tawo nga si Cristo, mabanhaw ang mga patay. 22 Kay kon paano nga kita tanan mapatay tungod sa aton relasyon kay Adan, tungod man sa aton relasyon kay Cristo kita tanan mabanhaw. 23 Ang pagkabanhaw pasunod. Ang una gid nga nabanhaw amo si Cristo. Pagkatapos, pagbalik niya diri sa kalibutan, mabanhaw man ang iya katawhan. 24 Kag dayon magaabot ang katapusan. Dulaon niya ang tanan nga ginharian, pagdumalahan, kag paggahom, kag ihatag niya dayon ang paghari sa Dios nga Amay. 25 Kay dapat maghari si Cristo hasta mapasakop niya ang tanan nga nagakontra sa iya. 26 Ang katapusan gid nga kaaway nga dulaon amo ang kamatayon. 27 Nagasiling ang Kasulatan nga ginpasakop sang Dios kay Cristo ang tanan nga butang.† Pero siyempre wala ini nagakahulugan nga pati ang Dios nga nagpasakop sang tanan kay Cristo nalakip man. 28 Kundi kon ang tanan ipasakop na kay Cristo, si Cristo nga Anak sang Dios magapasakop man sa Dios nga amo ang nagpasakop sang tanan sa iya, para ang Dios amo na ang magagahom sa tanan.

29 May mga tawo nga nagapabautiso para sa mga napatay. Ti ano ang pulos sang ila ginahimo kon indi man lang pagbanhawon ang mga patay? 30 Kag ano ang amon makuha sa mga peligro nga amon ginaagyan? 31 Kon paano matuod nga ginapabugal ko kamo sa aton pagpakig-isa kay Cristo Jesus nga aton Ginoo, matuod man nga ginaatubang ko kada adlaw ang peligro sang kamatayon. 32 Nabudlayan gid ako diri sa Efeso, tungod nga ang mga tawo nga nagakontra sa akon pareho sa mabangis nga mga sapat. Gani kon indi pagbanhawon ang mga patay, ano bala ang akon makuha sa mga pag-antos nga pareho sini? Kon indi pagbanhawon ang mga patay, mas maayo pa nga sundon ta na lang ang hulubaton nga nagasiling,

“Magpagusto kita;

magkaon kita kag mag-inom,

kay basi kon mapatay na kita buwas.”‡

33 Indi kamo magpadaya sa sina nga hulubaton. Sa baylo, patihi ninyo ang hulubaton nga nagasiling, “Kon mag-upod-upod kamo sa mga tawo nga nagahimo sang malain, ina magapalain sa inyo maayo nga batasan.” 34 Maghunahuna na kamo sing husto kag bayai na ninyo ang pagpakasala. Ginahambal ko ini sa inyo para mahuya kamo, kay ang iban sa inyo sala ang pagkilala sa Dios.

Ang Lawas sa Tion sang Pagkabanhaw

35 Kon may ara nga magpamangkot kon paano ang pagkabanhaw sang mga patay kag kon ano nga klase sang lawas ang ila maangkon, 36 ari ang akon sabat sa sina nga tawo nga wala gid sing may nahibaluan: kon magtanom kita sang isa ka liso sang binhi sa duta, ina nga binhi madunot anay bag-o magtubo. 37 Kag bisan ano nga binhi ang imo itanom, kon nagatubo na gani, lain na ang hitsura sang sa gintanom ini. 38 Ang hitsura sini suno man sa pagbuot sang Dios. Kag kada binhi may iya nga hitsura kon magtubo.

39 Amo man ang lawas sang tanan nga nagakabuhi, kay ang mga lawas wala man nagapalareho. Lain ang lawas sang tawo kag lain man ang lawas sang mga sapat, lain ang lawas sang mga pispis, kag lain pa gid ang lawas sang mga isda.

40 Nagkalain-lain ang ginhimo sang Dios diri sa duta kag didto sa langit, kag ang tanan nga iya ginhimo matahom. Pero lain ang katahom sang kada isa. Ang katahom sang mga butang nga didto sa langit lain sa katahom sang mga butang diri sa duta. 41 Lain ang katahom sang adlaw, kag lain man ang katahom sang bulan. Ang mga bituon may iya man nga katahom. Kag bisan pa gani ang mga bituon, nagkalain-lain ang ila katahom. 42 Amo man kon banhawon na ang mga patay. Ang ginalubong nga lawas madunot, pero kon mabanhaw na, indi na gid ini madunot hasta san-o. 43 Ang ginalubong nga lawas malaw-ay tulukon kag maluya, pero kon banhawon na, ini mangin matahom kag mabaskog. 44 Ang ginalubong nga lawas dutan-on nga lawas, pero kon banhawon na, ini mangin espiritual nga lawas. Tungod nga kon may dutan-on nga lawas may espiritual man nga lawas. 45 Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang una nga tawo nga si Adan ginhatagan sang kabuhi.”§ Pero ang ulihi nga Adan nga amo si Cristo ginhatagan sang Espiritu nga nagahatag sang kabuhi. 46 Indi ang espiritual nga lawas ang una kundi ang dutan-on nga lawas, kag dayon ang espiritual nga lawas. 47 Ang una nga tawo dutan-on. Ginhimo siya halin sa duta. Pero ang ikaduha nga tawo halin sa langit. 48 Ang dutan-on nga lawas pareho gid sa lawas sang tawo nga ginhimo halin sa duta, pero ang lawas nga langitnon pareho gid sa lawas sang naghalin sa langit. 49 Gani kon paano nga ang aton lawas nangin kaanggid sang kay Adan nga halin sa duta, magaabot gid ang adlaw nga ang aton lawas mangin kaanggid man sang kay Cristo nga halin sa langit.

50 Mga kauturan, ang buot ko silingon amo ini: ining aton lawas nga dutan-on indi mahimo nga may parte sa paghari sang Dios. Kag ining lawas nga madunot indi makapanubli sang kabuhi nga wala sing katapusan.

51 Pamati kamo kay sugiran ko kamo sang sining tinago nga kamatuoran: indi kita tanan mapatay, pero kita tanan, bag-uhon sang Dios ang aton lawas. 52 Ini hinali lang nga matabo, pareho sa isa ka pamisok. Kay sa pagtunog sang ulihi gid nga trumpeta, banhawon gilayon ang mga patay kag hatagan sang lawas nga indi na madunot. Kag kita nga buhi pa, bag-uhon man ang aton mga lawas. 53 Tungod nga ang ini nga lawas nga madunot kag mapatay kinahanglan nga bayluhan sang lawas nga indi na madunot kag indi na mapatay. 54 Gani kon ang ini nga lawas nga madunot mabayluhan na sang indi madunot, kag kon ang ini nga lawas nga mapatay mabayluhan na sang indi mapatay, matuman na ang ginasiling sang Kasulatan,

“Gindula na sang Dios ang kamatayon!”*

55 “Ti diin na ang imo kadalag-an, O kamatayon?

Diin na ang imo gahom?”†

56 Ang kamatayon may gahom lang sa aton tungod sa sala, kag may gahom ang sala tungod nga may Kasuguan. 57 Pero salamat sa Dios tungod nga paagi sa ginhimo sang aton Ginoong Jesu-Cristo ginhatagan niya kita sang kadalag-an sa sini nga mga butang. 58 Gani, mga hinigugma ko nga mga kauturan, magpakabakod kamo kag indi gid malingkang sa inyo pagtuo. Magmapisan kamo sa ginapahimo sa inyo sang Ginoo, kay nahibaluan ninyo nga may pulos gid ang inyo mga pagpangabudlay para sa Ginoo.

16

Bulig Para sa mga Taga-Judea

1 Kon parte sa inyo inugbulig sa mga katawhan sang Dios didto sa Judea, himuon man ninyo ang akon ginpahimo sa mga iglesya sa Galacia. 2 Kada Domingo, ang kada isa sa inyo magpain sang kantidad suno sa inyo kinitaan. Dayon tipunon ninyo ini para sa pag-abot ko dira preparado na ang inyo inughatag. 3 Pag-abot ko dira ipadala ko sa Jerusalem ang mga tawo nga inyo nakita nga masaligan nga magdala sang inyo mga inugbulig kag ang akon sulat nga magapakilala sa ila. 4 Pero kon kinahanglan gid nga magkadto man ako didto sa Jerusalem, magaupod na lang sila sa akon.

Ang Plano ni Pablo

5 Maderetso ako dira sa Corinto paghalin ko sa Macedonia, tungod nga maagi ako didto. 6 Mahimo nga magadugay ako dira sa inyo. Basi kon dira pa ako magpaligad sang tigtulugnaw, para mabuligan ninyo ako sa akon mga kinahanglanon sa akon pagbiyahe kon diin man ako magakadto. 7 Indi ko gusto nga mag-agi lang ako sa inyo sing madali, kundi nagalaom ako nga makatiner ako sing madugay sa inyo, kon itugot sang Ginoo.

8 Pero karon matiner ako anay diri sa Efeso hasta sa adlaw sang Pentecostes, 9 tungod nga madamo diri ang gusto magpamati sang Maayong Balita, kag nagapati ako nga madamo ang magatuo diri bisan madamo ang nagakontra.

10 Kon mag-abot dira si Timoteo, abiabihon ninyo siya para indi siya magkatahap, tungod nga pareho man siya sa akon nga nagapangabudlay sa Ginoo. 11 Tahura ninyo siya. Kag kon maghalin na siya dira, buligi man ninyo siya sa iya mga kinahanglanon para makabalik siya diri sa akon. Ginapaabot ko siya upod sang iban pa nga mga kauturan.

12 Kon parte sa aton utod nga si Apolos, ginpangabay ko gid siya nga magbisita dira sa inyo upod sang iban nga kauturan. Pero indi pa siya kuno makakadto dira sa sini nga mga tinion. Makadto lang siya dira ugaling kon may kahigayunan siya.

Katapusan nga mga Bilin

13 Magbantay kamo permi kag magpakabakod sa inyo pagtuo. Magpakaisog kag magpakabakod kamo. 14 Kag bisan ano ang inyo ginahimo, himua ninyo ini nga may paghigugma.

15 Mga kauturan, nahibaluan ninyo nga ang una gid nga mga Kristohanon dira sa Acaya wala sing iban kundi si Stefanas kag ang iya pamilya. Ginhalad nila ang ila kaugalingon sa pag-alagad sa mga katawhan sang Dios. Amo ina nga nagapangabay ako sa inyo 16 nga magpasakop kamo sa ila kag pati man sa tanan nga pareho sa ila nga nagapangabudlay para sa Ginoo.

17 Nalipay gid ako sang pag-abot nila ni Stefanas, Fortunatus, kag Acaicus. Kay bisan wala kamo diri, ari man sila, gani nahimo nila sa akon ang indi ninyo mahimo. 18 Nagahatag sila sang kalipay sa akon kag pati man sa inyo. Ang mga tawo nga pareho sa ila dapat nga pasalamatan sa ila mga ginahimo.

19 Ang mga iglesya diri sa probinsya sang Asia nagapangamusta sa inyo. Si Aquila kag si Priscila kag ang mga tumuluo nga nagatipon* sa ila balay sa pagsimba sa Dios nagapangamusta gid sa inyo, tungod nga pareho kamo nga ara sa Ginoo. 20 Nagapangamusta man sa inyo ang tanan nga kauturan diri.

Magkamustahanay kamo bilang mag-ulutod kay Cristo.†

21 Karon, ako mismo si Pablo ang nagasulat sini nga pagpangamusta:‡Kamusta sa inyo tanan.

22 Kabay pa nga silutan sang Ginoo ang bisan sin-o nga wala nagahigugma sa iya.

Ginoo, balik na!

23 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo ni Ginoong Jesus.

24 Ginahigugma ko kamo tanan sa aton pagpakig-isa kay Cristo Jesus.

* 1:3 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:3 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:10 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

§ 1:12 Pedro: sa Griego, Cefas

* 1:18 nagakalawala: ukon, nagapadulong sa kalaglagan

† 1:19 Isa. 29:14

‡ 1:30 Si Cristo amo ang kaalam sang Dios: Para sa iban, ang ginhimo ni Cristo sa krus kabuangan, pero para kay Pablo ini kaalam sang Dios.

§ 1:31 Jer. 9:24

* 2:9 Isa. 64:4

† 2:16 Isa. 40:13

* 3:11 Ang buot silingon, si Jesu-Cristo amo gid lang ang dapat tuohan kag wala na sang iban pa.

† 3:19 Job 5:13

‡ 3:20 Sal. 94:11

§ 3:22 Pedro: sa Griego, Cefas

* 5:3-4 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

† 5:6 ukon, lebadura. Sa English, yeast.

‡ 5:12-13 Deu. 17:7

* 6:11 tungod kay Ginoong Jesu-Cristo: sa literal, sa ngalan ni Ginoong Jesu-Cristo

† 6:16 Gen. 2:24

* 7:34 bilog nga kabuhi: sa literal, lawas kag espiritu

* 9:5 Pedro: sa Griego, Cefas

† 9:9 Deu. 25:4

‡ 9:12 Kay basi kon may magpinsar nga kami nagaalagad lang tungod sa kuwarta.

§ 9:15 akon ginapabugal nga ini nga nagawali ako sang Maayong Balita nga wala sing bayad.

* 10:7 nagpagusto pangalipay: ukon, nagsinaot

† 10:7 Exo. 32:6

‡ 10:26 Sal. 24:1

* 11:3 babayi: ukon, iya asawa

† 11:10 lalaki: ukon, iya bana

‡ 11:32 mga tawo sang kalibutan: buot silingon, mga tawo nga wala nagatuo sa Dios

* 12:13 ginbaton naton tanan: sa literal, ginpainom sa aton tanan

* 13:3 lawas nga sunugon: sa iban nga mga kopya sang Griego, lawas para makapabugal

* 14:19 pagtililipon sang mga tumuluo: sa literal, iglesya

† 14:21 Isa. 28:11, 12

‡ 14:23 mga tumuluo: sa literal, iglesya

§ 14:32 sarang makapugong: ukon, dapat magpugong

* 15:5 Pedro: sa Griego, Cefas

† 15:27 Sal. 8:6

‡ 15:32 Isa. 22:13

§ 15:45 Gen. 2:7

* 15:54 Isa. 25:8

† 15:55 Hos. 13:14

* 16:19 mga tumuluo nga nagatipon: sa literal, iglesya

† 16:20 bilang mag-ulutod kay Cristo: sa literal, nga may balaan nga halok

‡ 16:21 Ginsulat mismo ni Pablo ini para mahibaluan nila nga sa iya gid naghalin ini nga sulat.

2 Corinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ang Ikaduha nga Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Corinto

1

1 Ako si Pablo nga nangin apostol ni Cristo Jesus suno sa kabubut-on sang Dios. Ako kag si Timoteo nga aton utod nagapangamusta sa iglesya sang Dios dira sa Corinto, kag sa tanan nga katawhan sang Dios dira sa bilog nga probinsya sang Acaya.

2 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Pagpasalamat sa Dios

3 Dalayawon ang Dios kag Amay sang aton Ginoong Jesu-Cristo. Maluluy-on siya nga Amay, kag Dios nga permi nagapabakod kag nagalipay sa aton. 4 Ginapabakod niya kita kag ginalipay sa tanan ta nga kabudlayan, agod paagi sa sini nga bulig nga aton nabaton halin sa iya, mapabakod ta man kag mapalipay ang iban sa ila mga kabudlayan. 5 Kay bisan madamo ang aton ginaambit nga mga pag-antos ni Cristo, madamo man nga mga pagpabakod kag paglipay ang aton ginabaton paagi sa iya. 6 Kon nagaantos kami, ini para sa pagpabakod kag paglipay sa inyo kag para sa inyo kaluwasan. Kag kon ginapabakod kag ginalipay kami, ini para man sa pagpabakod kag paglipay sa inyo para mabatas ninyo ang mga pag-antos nga pareho sang amon ginaantos. 7 Gani dako ang amon paglaom sa inyo, tungod nga nahibaluan namon nga kon paano kamo nagaantos pareho sa amon, ginapabakod kag ginalipay man kamo sang Dios pareho sa amon.

8 Mga kauturan, gusto namon nga mahibaluan ninyo ang amon naagyan nga kalisod sa probinsya sang Asia. Kay sa sadto nga tiyempo daw indi na gid kami makaantos, kag ang hunahuna namon mapatay na gid kami. 9 Abi gani namon amo na ato ang amon katapusan. Pero natabo gali ato para makatuon kami nga indi magsalig sa amon kaugalingon, kundi sa Dios nga amo ang nagabanhaw sang mga patay. 10 Ginluwas niya kami sa kamatayon, kag pagaluwason pa gid niya kami liwat. Siya lang gid ang amon ginasaligan nga magapadayon sa pagluwas sa amon 11 samtang ginabuligan ninyo kami paagi sa inyo mga pagpangamuyo. Kag tungod sa mga bulig nga amon mabaton sa Dios bilang sabat sa madamo nga nagapangamuyo, madamo man ang magapasalamat sa iya.

Ang Pagbag-o ni Pablo sang iya Plano

12 Amo ini ang butang nga amon ginapabugal: nagkabuhi kami nga matarong kag wala gid sang kasawayan sa tanan nga tawo, kag labi na gid sa inyo. Nahimo namon ini tungod sa bulig sang Dios kag indi sa amon kaugalingon nga ikasarang. Nagapamatuod ang amon konsensya nga matuod gid ining amon ginapabugal. 13-14 Wala kami nagasulat sang indi ninyo mabasahan kag maintiendihan. Bisan indi gid ninyo kami kilala kaayo, nagalaom ako nga magaabot ang tion nga makilal-an gid ninyo kami, agod sa pag-abot sang aton Ginoong Jesus mapabugal ninyo kami kag kamo mapabugal man namon.

15 Tungod sa sining akon pagsalig, nagplano anay ako nga magbisita una sa inyo para doble ang inyo kahigayunan nga makabulig.‡ 16 Nagplano ako nga mahapit anay dira sa inyo kon magkadto na ako sa Macedonia, kag sa akon pagbalik halin sa Macedonia maagi ako liwat dira para mabuligan naman ninyo ako sa akon pagkadto sa Judea. 17 Amo kuntani ato ang akon plano. Pero tungod kay wala ini madayon, nagakahulugan bala ini nga indi masaligan ang akon ginahambal? Basi magsiling kamo nga pareho man ako sa iban nga mga tawo diri sa kalibutan nga ang mga butang nga ila ginaplano kag ginaintiendi ang para gid lang sa ila kaayuhan. Nagasiling sila “Huo,” pero ato gali “Indi.” 18 Pero ang matuod amo ini: subong nga ang Dios masaligan, masaligan man ninyo ang amon ginasugid sa inyo. 19 Kami ni Silas kag ni Timoteo nagwali sa inyo parte sa Anak sang Dios nga si Jesu-Cristo. Kag nahibaluan ninyo nga si Cristo masaligan sa iya ginhambal. Indi mahimo nga indi niya paghimuon ang iya mga ginpromisa. 20 Paagi sa iya, ang tanan nga ginpromisa sang Dios natuman. Gani makasiling kita nga masaligan gid ang Dios,§ kag ini nagahatag sang pagdayaw sa iya. 21 Ang Dios amo ang nagapabakod sang aton relasyon kay Cristo. Ginpili niya kita nga mag-alagad sa iya. 22 Ginmarkahan niya kita nga iya na paagi sa pagpapuyo niya sang Espiritu Santo sa aton tagipusuon, nga amo man ang kalig-unan nga pagabatunon ta ang iya mga ginpromisa sa aton.

23 Nakahibalo ang Dios nga nagasugid ako sang matuod kon ngaa wala ako nakadayon sa pagkadto dira sa inyo sa Corinto. Ang rason amo nga indi ko gusto nga maglain ang inyo buot sa akon. 24 Wala kami nagadikta sa inyo parte sa inyo pagtuo, kay mabakod na man kamo. Gusto lang namon kuntani nga buligan kamo para mangin malipayon kamo.

2

1 Gani naghunahuna ako nga indi na lang ako magkadto dira sa inyo kon masakit ko man lang liwat ang inyo balatyagon. 2 Kay kon masakit ko ang inyo balatyagon, sin-o na lang ang magahatag sang kalipay sa akon? Wala na! 3 Amo ina ang kabangdanan kon ngaa nagsulat ako anay sa inyo, para kon magkadto ako dira, indi ako mapasubuan sang mga tawo nga amo kuntani ang dapat maghatag sang kalipay sa akon. Kag nagapati ako nga kon malipay ako, kamo malipay man. 4 Pagsulat ko sadto anay sa inyo, natublag kag nasubuan gid ako kag naghibi pa gani. Indi nakon tuyo nga magsakit sang inyo balatyagon, kundi gusto ko lang nga mahibaluan ninyo nga palangga ko gid kamo.

Patawara Ninyo ang Nakasala

5 Karon, kon parte sa tawo dira nga nakasala, indi lang ako ang iya ginhatagan sang kasubo kundi may ara man siya nga ginhatag nga kasubo sa inyo tanan. Nagasiling ako nga “may ara” kay indi ko gusto pasubrahan. 6 Pero bastante na ang silot nga inyo ginhatag sa iya. 7 Gani patawara na ninyo siya kag palig-una dayon, kay basi kon maapektuhan na gid siya sa sobra nga kasubo. 8 Kag nagapangabay man ako sa inyo nga ipakita ninyo sa iya nga ginapalangga pa ninyo siya. 9 Amo gani ini ang kabangdanan nga nagsulat ako sa inyo, kay gusto ko mahibaluan kon bala masaligan kamo sa pagtuman sang tanan nga akon ginasiling sa inyo. 10 Kon ginapatawad ninyo ang tawo nga nakasala, ginapatawad ko man siya. Kay kon may nakahimo sing sala sa akon ginapatawad ko na siya sa atubangan ni Cristo para sa inyo kaayuhan. 11 Dapat ta himuon ini para indi kita madaog ni Satanas, kay nahibaluan ta kon ano ang iya mga padihot.

Si Pablo sa Troas

12 Pag-abot ko didto sa Troas para magwali sang Maayong Balita parte kay Cristo, nakita ko nga ginpreparar na sang Ginoo ang ila mga tagipusuon sa pagpamati sa akon. 13 Pero indi ako mapahamtang kay wala didto si Tito nga akon utod kay Cristo. Gani naglisensya ako sa mga tumuluo didto kag nagkadto sa Macedonia.

Ang Pahamot ni Cristo

14 Salamat sa Dios kay permi siya nagauna sa aton sa parada sang pagdaog. Ginahimo niya ini tungod ara na kita kay Cristo. Ginagamit niya kami sa pagpakilala sa iya sa mga tawo bisan sa diin nga lugar, kag ining amon ginapahibalo pareho sang pahamot. 15 Kay pareho kami sang mahamot nga halad ni Cristo sa Dios nga mapanimahuan sang mga tawo nga nagakalaluwas, kag pati sang mga nagakalawala. 16 Sa mga tawo nga nagakalawala, pareho kami sang baho nga halin sa patay nga nagadala sang kamatayon; pero sa mga tawo nga nagakalaluwas, pareho kami sang pahamot nga halin sa buhi nga nagadala sang kabuhi. Ti, sin-o ang makasarang sang sini nga obra? 17 Pero ginpadala kami sang Dios. Kag tungod nga siya nagatulok sa amon, kag kami ara kay Cristo, sinsero kami kon maghambal sang mensahi sang Dios. Indi kami pareho sang iban nga naganegosyo sang mensahi sang Dios para makuwartahan nila ang mga tawo.

3

Ang Bag-o nga Paagi sa Pagpalapit sa Dios

1 Basi kon nagahunahuna kamo nga ginadayaw namon liwat ang amon kaugalingon. Indi kami pareho sang iban dira nga nagakinahanglan pa sang mga rekomendasyon para batunon ninyo, kag pagkatapos mangayo naman sang rekomendasyon sa inyo para batunon man sila sa iban nga lugar. 2 Indi namon kinahanglan ang mga rekomendasyon, kay kamo mismo amo ang amon rekomendasyon nga nasulat sa amon tagipusuon, tungod kay ang inyo pagkabuhi pareho sa sulat nga makita kag mabasa sang tanan. 3 Maathag nga ang inyo halimbawa pareho sang sulat ni Cristo nga ginsulat paagi sa amon. Ang gin-gamit sa pagsulat indi tinta kundi ang Espiritu sang Dios nga buhi, kag wala man ginsulat sa mga bato nga sululatan kundi sa inyo tagipusuon mismo.

4 Makahambal kami sini tungod sa ginahimo ni Cristo paagi sa amon kag tungod sa amon pagsalig sa Dios. 5 Kay kon sa amon gid lang indi kami makasarang sa sini nga buluhaton, pero ginabuligan kami sang Dios. 6 Siya ang naghatag sa amon sang ikasarang para mapaathag namon sa mga tawo ang bag-o nga kasugtanan para kita nga mga tawo makapalapit sa iya. Ini nga kasugtanan indi paagi sa ginsulat nga Kasuguan kundi paagi sa Espiritu Santo. Kay ang ginadala sang Kasuguan silot nga kamatayon, pero ang Espiritu Santo nagahatag sang kabuhi.

7 Paghatag sang Dios kay Moises sang Kasuguan nga iya ginsulat sa mga bato, ang mga Israelinhon indi na makatulok sa guya ni Moises kay nasilawan gid sila. (Pero atong kasanag sa iya guya amat-amat lang nga nadula.) Karon kon nagpakita ang Dios sang iya gahom sa Kasuguan nga nagadala sang kamatayon, 8 mas sobra pa sa sini ang iya ipakita nga gahom kon ang Espiritu Santo na ang magpanghikot. 9 Kay kon ginpakita sang Dios ang iya gahom sang paghatag niya sang Kasuguan nga nagadala sang silot, indi bala nga mas sobra pa gid ang iya ipakita nga gahom kon pakamatarungon na niya ang tawo? 10 Ang matuod, ang gahom sang Kasuguan sadto anay wala-wala gid kon ikomparar sa gahom sining bag-o nga paagi. 11 Kay kon may gahom nga ginpakita ang Dios sa sadto nga Kasuguan nga umalagi lang, mas sobra pa ang gahom nga iya ginapakita sa sini nga bag-o nga paagi nga wala na sing katapusan.

12 Kag tungod nga amo ini ang amon ginalauman, wala kami nagakahadlok sa pagsugid sang pulong sang Dios. 13 Indi kami pareho kay Moises nga nagtabon sang iya guya para indi makita sang kapareho niya nga mga Israelinhon nga amat-amat nadula ang kasanag sa iya guya. 14 Sa matuod lang, wala nakaintiendi ang mga Israelinhon kon ano ang kahulugan sadto kay may nagatabon sa ila mga hunahuna. Kag bisan gani subong may nagatabon pa gid sa ila mga hunahuna samtang ginabasa nila ang daan nga kasugtanan. Kay wala sila naathagi nga kon kita ara kay Cristo, ang ato nga paagi nadula na. 15 Huo, hasta gani subong kon magbasa sila sang mga ginsulat ni Moises indi sila makaintiendi, kay may nagatabon sa ila mga hunahuna. 16 Pero inang nagatabon makuha kon magdangop ang tawo sa Ginoo. 17 Karon, ang ginatawag diri nga Ginoo amo ang Espiritu Santo, kag kon ang Espiritu sang Ginoo amo ang ara sa tawo, hilway siya. 18 Kag tungod nga wala sing nagatabon sa aton hunahuna, nakita ta ang gahom sang aton Ginoo. Kag ina nga gahom nga halin sa Ginoo, nga amo ang Espiritu Santo, amo ang nagapadayon sa pagbag-o sa aton para sa amat-amat mangin kaanggid kita sa iya.

4

Malahalon nga Butang sa Sulod sang Kolon

1 Tungod sa kaluoy sang Dios, ginpili niya kami nga magbalita sining bag-o nga paagi nga mangin matarong ang mga tawo, gani wala kami nagakaluya. 2 Ginsikway namon ang makahuluya nga mga butang nga ginahimo sa sekreto. Wala kami nagadaya sa mga tawo kag wala man namon ginaliwat ang kahulugan sang pulong sang Dios. Nahibaluan gid sang mga tawo nga deretso kag indi sa sekreto ang amon pagsugid sang kamatuoran, kag nakita man ini sang Dios. 3 Pero kon may mga tawo nga indi makaintiendi sang Maayong Balita nga amon ginapaathag, ina amo ang mga tawo nga nagakalawala. 4 Indi sila magtuo sa Maayong Balita tungod nga ang ila mga hunahuna gindulman ni Satanas nga amo ang nagapakadios sa sini nga panahon. Ginbulag niya sila para indi sila masanagan sang Maayong Balita parte sa gahom ni Cristo nga amo gid ang kaanggid sang Dios. 5 Wala kami nagawali parte sa amon kaugalingon kundi parte kay Jesu-Cristo, nga siya ang Ginoo. Nagaalagad kami sa inyo para kay Jesus. 6 Ang Dios nga nagsiling, “Halin sa kadulom magasiga ang kasanag,”* amo man ang nagpasanag sang amon mga hunahuna para maintiendihan namon kon ano ang gahom nga iya ginpakita paagi kay Cristo.

7 Kami pareho gid lang sa kolon nga ginbutangan sining malahalon nga butang, para mahibaluan sang mga tawo nga ang gahom nga indi matupungan nga ari sa amon mga lawas nga maluya indi halin sa amon, kundi sa Dios. 8 Sa amon pagwali permi kami nagaantos, pero wala gid man kami nadaog sang mga nagakontra sa amon. Kon kaisa nagalibog ang amon ulo, pero wala gid kami nadulaan sang paglaom. 9 Madamo ang nagahandom sa pagpatay sa amon, pero wala gid kami pagpabay-i sang Dios. Matuod nga ginasakit nila kami, pero sa kaluoy sang Dios buhi pa kami gihapon. 10 Permi kami nabutang sa peligro sang kamatayon pareho sang natabo kay Jesus, agod paagi sa amon kabuhi makita sang tanan ang kabuhi ni Jesus. 11 Ang amon kabuhi permi sa peligro sang kamatayon tungod sang amon pag-alagad kay Jesus, agod paagi sa sining lawas namon nga may kamatayon makita sang tanan ang kabuhi ni Jesus. 12 Gani tungod ginawali namon si Cristo mahimo nga patyon kami, pero amo man ini ang nagadala sa inyo sang kabuhi nga wala sing katapusan.

13 Indi bala nagasiling ang Kasulatan, “Nagtuo ako, gani naghambal ako.”† Kag amo man ini ang amon ginahimo, ginahambal namon ang amon ginatuohan. 14 Kay nahibaluan namon nga ang Dios nga nagbanhaw kay Ginoong Jesus amo man ang magabanhaw sa amon, pareho sang iya pagbanhaw kay Jesus, kag dal-on niya kami kaupod ninyo sa iya atubangan. 15 Ang tanan namon nga mga pag-antos para sa inyo kaayuhan, para samtang nagadamo ang mga tawo nga nagabaton sang grasya sang Dios, magadamo man ang mga tawo nga magapasalamat sa iya, kag sa sini madayaw siya.

16 Amo ina ang kabangdanan nga wala kami nagakaluya sa pag-alagad sa Dios. Bisan ining amon mga lawas nagaamat-amat luya, ang amon espiritu nagapadayon nga nagabakod. 17 Kay ang amon mga pag-antos nga umalagi man lang kag indi gid mabug-at nagadala sa amon sa puwerte katahom nga balos nga indi matupungan kag wala sing katapusan. 18 Kay wala namon ginapasulabi ang mga butang nga amon makita diri sa kalibutan, kundi ginapasulabi namon ang mga butang nga indi makita. Kay ang mga butang nga makita umalagi lang, pero ang mga butang nga indi makita wala sing katapusan.

5

Ang Bag-o nga Lawas

1 Ining aton dutan-on nga lawas pareho sang balay nga aton ginapuy-an. Indi bali sa aton kon mapatay ini nga lawas. Kay nahibaluan ta nga may ihatag ang Dios sa aton nga langitnon nga lawas* nga indi na gid mapatay hasta san-o. Ini nga lawas indi ginhimo sang tawo kundi sang Dios. 2 Sa karon nagaugayong kita kay ginahandom ta nga makapuyo na sa sinang langitnon nga lawas, 3 para kon makasuklob† na kita sang sina nga lawas indi magaguwa nga hublas ang aton kalag. 4 Samtang diri pa kita nagapuyo sa sini nga lawas, nagaugayong kita tungod sang kabudlayan. Indi tungod nga gusto ta nga mapatay‡, kundi gusto ta nga masukluban sang lawas nga langitnon, para ining lawas nga may kamatayon mailisan sang wala na gid sang kamatayon. 5 Ang Dios ang nagpreparar sa aton para mabaton ta ining bag-o nga lawas. Kag ginhatag niya ang Espiritu Santo sa aton para masiguro ta nga ini himuon gid niya sa aton.

6 Gani indi kita magkaluya bisan nahibaluan ta nga samtang diri pa kita sa sini nga lawas wala pa kita didto sa puluy-an sang Ginoo. 7 Kay sa karon nagakabuhi kita sa pagtuo kag indi suno sa aton makita. 8 Wala kami nagakaluya, bisan pa nga gusto namon kuntani nga bayaan ining lawas kag magpuli didto sa Ginoo. 9 Sa sini nga bagay, gusto namon nga malipay ang Dios sa amon, bisan diri pa kami ukon didto na sa iya. 10 Kay kita tanan kinahanglan gid nga mag-atubang sa hukmanan ni Cristo. Kag ang tagsa-tagsa sa aton magabaton sang balos suno sa aton hinimuan, maayo ukon malain man, samtang diri pa kita sa sini nga lawas.

Nakabalik Kita sa Dios Paagi kay Cristo

11 Gani tungod sa kahadlok namon sa Ginoo, ginahimulatan namon nga kombinsihon ang mga tawo nga magtuo sa iya. Nahibaluan sang Dios ang amon pagkatawo, kag nagasalig ako nga ina nahibaluan man ninyo. 12 Ini indi sa pagdayaw liwat sang amon kaugalingon, kundi gusto lang namon nga mahatagan kamo sang inugpabugal parte sa amon, para may isabat man kamo sa mga tawo nga nagadayaw sang mga butang nga makit-an lang kag indi ang sa tagipusuon gid. 13 Kon daw buang kami, ina para sa Dios; kag kon husto ang amon panghunahuna, ina para sa inyo. 14 Kay tungod sa gugma ni Cristo sa amon indi mahimo nga indi namon paghimuon ang iya gusto. Kay kumbinsido kami nga si Cristo napatay para sa tanan, gani ang tanan makabig nga napatay. 15 Napatay siya para sa tanan, para ang mga tawo nga buhi subong indi na magkabuhi para sa ila kaugalingon kundi para sa iya nga napatay kag nabanhaw para sa ila.

16 Gani karon, wala na kami nagatulok sa tawo pareho sang pagtulok sang tawo nga wala makakilala sa Dios. Sang una pareho sina ang amon pagtulok kay Cristo. Pero subong indi na. 17 Ang bisan sin-o nga ara kay Cristo bag-o na nga tawo. Wala na ang iya daan nga pagkatawo, kundi bag-o na siya. 18 Ang Dios amo ang naghimo sini. Ginpabalik niya kita sa iya paagi kay Cristo. Kag ginhatagan niya kami sing obra sa pagbalita nga ginapabalik na niya ang mga tawo sa iya. 19 Amo ini ang amon ginabalita: nga ginapabalik na sang Dios ang mga tawo sa iya paagi kay Cristo. Wala na niya ginadumdom ang ila mga sala. Kag kami amo ang iya gintugyanan sa pagpalapnag sini nga balita.

20 Gani nagabalita kami bilang mga pinadala ni Cristo. Kag paagi sa amon, nagapangabay ang Dios sa inyo nga magbalik na kamo sa iya! 21 Si Cristo wala gid sing sala, pero siya amo ang ginsilutan sang Dios tungod sa aton mga sala, para kon ara kita kay Cristo, pakamatarungon kita sang Dios.

6

1 Tungod nga kami mga kabulig sa ginahimo sang Dios, nagapangabay gid kami sa inyo nga indi ninyo pag-ibaliwala ang grasya nga inyo nabaton sa iya. 2 Kay siling sang Dios,

“Sa husto nga tion* nga luwason ko ikaw,

sabton kag buligan ko ikaw.†”‡

Gani pamati kamo! Karon gid ang husto nga tion nga luwason kita sang Dios.

3 Wala kami nagahimo sang bisan ano nga mangin kabangdanan nga maglain ang buot sang mga tawo, para indi pagpakalainon ang amon pag-alagad sa Dios. 4 Sa tanan namon nga ginahimo, ginapakita namon nga kami mga alagad gid sang Dios. Bisan masyado kabudlay ang amon mga gin-agyan kag ang amon kahimtangan, gin-antos gid namon. 5 Nakaagi kami hanot kag priso. Naagyan man namon nga ginpulihan kami sang mga tawo. Kon kaisa tudo-tudo gid ang amon pagpangabudlay, kag kon kaisa wala kami sing tulog-tulog kag wala kaon-kaon. 6 Ginpakita man namon nga matuod kami nga mga alagad sang Dios paagi sa amon matinlo nga kabuhi, kaalam, pagbatas, kag kalulo. Nakita man sang mga tawo nga ang Espiritu Santo amo ang nagatuytoy sa amon, kag ang amon paghigugma sinsero. 7 Wala kami sang iban nga ginawali kundi ang kamatuoran, kag ginabuligan kami sang Dios paagi sa iya gahom. Ang amon kabuhi nga matarong amo ang amon armas sa pag-ataki sa amon kaaway kag amo man ang amon sagang sa amon kaugalingon. 8 Kon kaisa ginadayaw kami sang mga tawo kag kon kaisa ginainsultuhan man kami. May mga tawo nga nagahambal sing malain parte sa amon, pero may ara man nga nagahambal sing maayo. May nagasiling nga kami kuno mga butigon, pero ang tanan nga amon ginasugid matuod gid. 9 Wala kami ginasapak sang iban, pero ang matuod kilala kami sang tanan. Permi kami nabutang sa peligro sang kamatayon, pero buhi pa man kami hasta subong. Ginadisiplina kami sang Dios pero wala kami ginapatay. 10 May mga ginahimo sa amon para mapasubo kami, pero malipayon man kami gihapon. Imol lang kami, pero madamo nga tawo ang amon ginapabugana. Kon parte sa mga butang diri sa kalibutan, wala kami sing may masiling nga amon, pero ang matuod, kami ang tag-iya sang tanan nga butang.

11 Mga pinalangga nga mga taga-Corinto, wala sing lipod-lipod ang amon paghambal sa inyo, kay dako gid ang amon paghigugma sa inyo. 12 Wala kami nagkulang sang amon paghigugma sa inyo. Kamo amo ang nagkulang sang inyo paghigugma sa amon. 13 Ginakabig ko kamo bilang akon gid nga mga anak. Gani higugmaa ninyo ako pareho sang akon paghigugma sa inyo.

Indi Kamo Magpakig-isa sa mga Wala Nagatuo

14 Indi gid kamo magpakig-isa sa mga wala nagatuo kay Cristo. Kay subong nga ang kasanag indi makaupod sa kadulom, ang maayo indi man makaupod sa malain. 15 Kag subong nga si Cristo kag si Satanas indi mag-intiendihanay, ang tumuluo kag ang indi tumuluo indi man mag-intiendihanay. 16 Indi puwede nga ang mga dios-dios ara man sa templo sang Dios. Kag kita amo ang templo sang Dios nga buhi! Kay nagsiling ang Dios,

“Magapuyo ako kag magaupod sa ila.

Mangin Dios nila ako,

kag mangin katawhan ko sila.”§

17 “Gani, magguwa na kamo kag magbulag sa ila.*

Indi kamo magtandog sa mga ginakabig nga mahigko,†

kag batunon ko kamo.”‡

18 “Kag ako mangin inyo Amay,

kag kamo mangin akon mga anak.

Ako, ang Ginoo nga Makagagahom, ang nagasiling sini.”§

7

1 Mga hinigugma, tungod sining mga promisa sang Dios sa aton, bayaan ta na ang tanan nga nagapahigko sa aton bilog nga kabuhi,* kag tinguhaan ta nga mangin matinlo ang aton kabuhi nga may pagtahod sa Dios.

Ang Kalipay ni Pablo

2 Kon mahimo, batuna ninyo kami sa inyo mga tagipusuon. Wala kami sing may ginhimo nga malain sa bisan kay sin-o sa inyo. Wala man kami sing may gin-guba sa inyo ukon gindayaan. 3 Wala ako nagahambal sini para pakalainon kamo. Kay pareho sang akon ginsiling sadto, ginapalangga gid namon kamo kag bisan ano ang matabo, mabuhi man ukon mapatay, magaunungay gid kita. 4 Dako gid ang akon pagsalig sa inyo kag ginapabugal ko gid kamo. Bisan masyado kabudlay sang amon ginaagyan, puno ako sing kalipay sang nakabati ako parte sa inyo. 5 Kay sang pag-abot namon sa Macedonia, wala gid sing pahuway ang amon lawas tungod kay bisan diin nagaantos kami. Gin-away kami sang mga nagakontra sa amon, kag nagpalibog man kami parte sa kahimtangan sang mga tumuluo. 6 Pero ang Dios nga nagapabakod kag nagalipay sa mga nagakasubo amo ang nagpabakod kag naglipay sa amon paagi sa pag-abot ni Tito. 7 Indi lang ang iya pag-abot ang nakahatag kabakod kag kalipay sa amon, kundi ang iya man nga ginsugid nga ginpabakod kag ginlipay ninyo siya. Ginsugiran niya kami nga nahidlaw kamo sa akon kag nagakasubo kamo sang natabo, kag ginaapinan ninyo ako. Gani malipayon na gid ako subong.

8 Bisan ang akon sulat nga ato nagdala sing kasubo sa inyo, wala ako nagahinulsol nga ginsulat ko ato. Sang una matuod nga naghinulsol ako kay nakita ko nga sang premiro nagkasubo kamo. 9 Pero subong malipayon ako, indi tungod nga nagkasubo kamo, kundi tungod nga amo ato ang nangin paagi para maghinulsol kamo. Kay ginpasubo kamo suno sa kabubut-on sang Dios, gani wala nagdala sing malain sa inyo atong amon ginsulat. 10 Kay ang kasubo nga suno sa kabubut-on sang Dios nagadala sa tawo sa paghinulsol, kag ina nagaresulta sing kaluwasan nga indi dapat hinulsulan. Pero ang kasubo sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios nagadala sa ila sa kamatayon. 11 Tan-awa ninyo ang resulta sadtong kasubo nga nag-abot sa inyo suno sa kabubut-on sang Dios. Nangin desidido gid kamo sa pagpakita sa amon nga kamo matinlo sa sadto nga sala nga akon ginasiling sa inyo. Naakig gid kamo sa nakahimo sang sadto nga sala, kag nahadlukan kamo kon ano ang mangin resulta sadto. Gusto gid ninyo nga magbalik liwat ang aton daan nga relasyon. Ginsilutan pa gid ninyo ang nakahimo sadto. Kag sa tanan nga butang, ginpakita ninyo nga kamo wala gid sing salabton sa sadto nga sala.

12 Gani atong akon sulat indi lang para sa nakahimo sing malain ukon sa ginhimuan sing malain, kundi labi na gid para sa inyo tanan para sa presensya sang Dios makita gid ninyo ang inyo pagkasinsero sa amon. 13 Kag sa sini napabakod kag napalipay ninyo kami.

Kag indi lang ina, kundi nadugangan pa gid ang amon kabakod kag kalipay sang makita namon nga nalipay si Tito, kay wala na siya nagapalibog parte sa inyo. 14 Gindayaw ko kamo sang una sang nag-estoryahanay kami ni Tito parte sa inyo. Kag nakita niya nga matuod ang akon ginsugid sa iya, gani wala ako nahuy-an. Matuod gid ang tanan nga amon ginhambal sa inyo, kag napamatud-an nga matuod man ang amon pagdayaw sa inyo kay Tito. 15 Kag kada madumduman ni Tito nga kamo tanan nagsunod sa iya ginhambal kag dako ang inyo pagtahod sa iya, nagadugang pa gid ang iya pagpalangga sa inyo. 16 Kag nagakalipay man ako kay masaligan ko gid kamo.

8

Kon Paano Magbinuligay ang mga Kristohanon

1 Mga kauturan, gusto namon isugid sa inyo ang ginhimo sang mga iglesya sa Macedonia paagi sa bulig sang Dios sa ila. 2 Bisan madamo ang ila naagyan nga mga pagtilaw, malipayon gihapon sila. Amo ina nga maalwan sila sa paghatag bisan tama gid sila kaimol. 3 Makapamatuod ako sa inyo nga ang ila paghatag indi lang suno sa ila masarangan kundi sobra pa, kay ginhimo nila ini nga buluntaryo. 4 Kay sila mismo amo ang nagpangabay gid sa amon nga kon mahimo hatagan sila sing kahigayunan para makabulig man sila sa pigado nga mga katawhan sang Dios sa Judea. 5 Kag indi lang ina, kundi una sa tanan ginhalad nila ang ila kaugalingon sa Ginoo kag sa amon suno sa kabubut-on sang Dios. Wala gid kami maghunahuna nga makahimo sila sadto. 6 Tungod sa ila maayo nga ginhimo, ginpangabay namon si Tito nga magbalik dira sa inyo kag magpadayon sang iya naumpisahan nga mga paglaygay parte sa pagtipon sang inyo mga amot para sa mga pigado sa Judea. 7 Kamo dira sa Corinto wala ginakulang sa tanan nga butang: dako ang inyo pagtuo sa Dios, maayo kamo magtudlo, kag madamo ang inyo nahibaluan. Mapisan kamo sa inyo pag-alagad sa Dios, kag dako ang inyo paghigugma sa amon. Gani gusto namon nga ipakita ninyo nga wala man kamo nagakulang sa paghatag. 8 Wala ko kamo ginasugo nga maghatag, kundi ginasugid ko lang sa inyo ang pagbulig sang iban para mapakita man ninyo sa amon nga ang inyo paghigugma matuod gid. 9 Nahibaluan man ninyo ang kaayo sang aton Ginoong Jesu-Cristo, nga bisan manggaranon siya didto sa langit nagpakaimol siya diri sa duta, agod paagi sa iya kaimulon mangin manggaranon kita.* 10 Gani amo ini ang akon laygay sa inyo: maayo kon padayunon ninyo ang paghatag nga inyo gin-umpisahan sang nagligad nga tuig. Kamo gid ang una nga naghatag kag kamo man ang una nga nakahunahuna nga maghimo sini. 11 Gani padayuna ninyo ina. Tinguhai ninyo nga tapuson ang inyo ginplano nga gusto gid ninyo nga himuon, kag maghatag kamo suno sa inyo masarangan. 12 Kay kon gusto gid ninyo nga maghatag, batunon sang Dios ang inyo masarangan. Wala siya nagapaabot nga maghatag kamo sang indi ninyo masarangan.

13 Wala ako nagasiling nga pamag-anan ninyo ang kahimtangan sang iban hasta kamo na ang mabudlayan, kundi para bala nga magpalareho ang aton kahimtangan. 14 Sa karon maayo ang inyo pangabuhi, gani nagakabagay lang nga buligan ninyo ang mga ginakulang. Kag kon sa iban nga adlaw kamo naman ang kulangon, kag kon sila may maayo na nga kahimtangan, kundi sila naman ang mabulig sa inyo. Sa sini nga paagi magpalareho ang kahimtangan sang isa kag isa. 15 Indi bala nga pareho man sina ang ginasiling sang Kasulatan:

“Ang nagtipon sang madamo wala nagsobra,

kag ang nagtipon sang diutay wala man makulangi.”†

16 Nagapasalamat kami sa Dios nga ginbutang niya sa tagipusuon ni Tito ang pagdumdom sa inyo pareho gid sang amon pagdumdom sa inyo. 17 Kay indi lang nga nagsugot siya sa amon pangabay nga makadto siya dira sa inyo, kundi siya gid mismo gusto magkadto dira. 18 Paupdon namon sa iya ang aton utod nga ginadayaw sang tanan nga iglesya tungod sang iya pagpangabudlay para sa Maayong Balita. 19 Siya amo gani ang ginpili sang mga iglesya nga mag-upod sa amon sa pagdul-ong namon sang sini nga bulig sa mga ginakulang. Ginahimo namon ini para madayaw ang Ginoo kag para mapakita sa mga tawo nga gusto gid namon nga magbulig. 20 Paupdon namon ini nga utod kay Tito tungod nga indi namon gusto nga sa amon pagpanagtag sining dako nga bulig suspetsuhan kami. 21 Gusto lang namon nga maghimo sang maayo, indi lang sa panulok sang Ginoo kundi sa panulok man sang tawo.

22 May isa pa gid ka utod nga paupdon namon sa ila. Ini nga tawo makapila na namon natestingan sa nagkalain-lain nga butang kag napamatud-an nga may handom gid siya sa pagbulig, kag labi na gid subong tungod kay dako ang iya pagsalig sa inyo. 23 Kon parte kay Tito, siya kaupod ko nga nagapangabudlay sa pagbulig sa inyo. Kon parte man sa sining iban nga mga kauturan nga magaupod sa iya, sila ang mga ginpadala sang mga iglesya. Ang ila kabuhi nagahatag kadayawan kay Cristo. 24 Gani, ipakita ninyo sa ila nga mahigugmaon kamo para mahibaluan nila nga matuod gid ang amon mga pagdayaw sa inyo, kag mahibaluan man ini sang iban nga mga iglesya paagi sa ila.

9

Bulig para sa mga Tumuluo

1 Indi na kinahanglan nga sulatan ko pa kamo parte sa inyo pagbulig sa mga katawhan sang Dios didto sa Judea, 2 tungod kay nahibaluan ko nga gusto gid man ninyo nga magbulig. Ginapabugal ko gani kamo sa mga taga-Macedonia. Nagasiling ako sa ila nga kamo dira sa Acaya handa na nga magbulig halin pa sang nagligad nga tuig. Sang pagkabati nila sadto, natandog gid ang tagipusuon sang kalabanan sa ila sa paghatag. 3 Gani ginapauna ko dira sila ni Tito para mabuligan kamo sa pagpreparar sang inyo amot para indi magguwa nga wala sing pulos ang akon pagpabugal parte sa inyo nga kamo handa na. 4 Kay basi kon may mga taga-Macedonia nga mag-upod sa akon kon magkadto na ako dira kag masapwan nila nga wala pa man gali kamo makahanda sang inyo inughatag. Kon amo ini ang matabo mahuy-an kami, kay ginpabugal namon kamo tungod kay dako ang amon pagsalig sa inyo. Kag labi nga mahuy-an kamo. 5 Gani naghunahuna ako nga dapat pangabayon ini nga mga kauturan nga mag-una dira para sa wala pa ako mag-abot, matipon na nila ang inyo amot nga ginpromisa. Kag sa sini nga paagi magaguwa nga naghatag kamo tungod nga gusto ninyo kag indi nga napilitan lang kamo.

6 Dumduma ninyo ini: Kon diutay ang aton binhi nga ginapanggas, diutay man ang aton pagaanihon. Pero kon madamo ang aton binhi, madamo man ang aton ani. 7 Ang kada isa dapat maghatag suno sa iya gusto nga ihatag. Indi nga may pagpugong ukon nga napilitan lang, kay ginahigugma sang Dios ang mga nagahatag nga malipayon. 8 Kag ang Dios sarang makahatag sa inyo sang sobra pa sang sa inyo mga kinahanglanon, para indi gid kamo pagkulangon kag permi pa kamo makabulig sa iban. 9 Pareho sang ginasiling sang Kasulatan:

“Nagapanagtag siya sa mga imol;

ang iya matarong nga ginahimo dumdumon hasta san-o.”*

10 Kag ang Dios nga nagahatag sang binhi sa mangunguma para may pagakaunon siya, amo man ang Dios nga magahatag sa inyo sang inyo mga kinahanglanon. Kag sa sini magadugang pa gid ang inyo pagbulig sa iban. 11 Pabuganaon niya kamo sa tanan nga butang para makabulig kamo permi sa iban. Kag madamo ang magapasalamat sa Dios tungod sang inyo ginapadala sa ila nga bulig paagi sa amon. 12 Kay sa sining inyo paghatag, indi lang nga mabuligan ninyo ang mga kinahanglanon sang mga katawhan sang Dios sa Judea, kundi paagi man sini madamo ang magapasalamat sa Dios. 13 Kay ang inyo bulig nagapamatuod nga nagatuman kamo sa Maayong Balita parte kay Cristo nga inyo ginatuohan. Gani dayawon nila ang Dios; kag indi lang tungod kay nagbulig kamo sa ila kundi tungod kay nakabulig kamo sa tanan. 14 Magapangamuyo sila para sa inyo nga may dako nga paghigugma tungod sa indi matupungan nga pagpakamaayo sang Dios sa inyo. 15 Gani magpasalamat kita sa Dios tungod sa iya regalo sa aton nga indi masaysay.

10

Ang Sabat ni Pablo sa mga Nagakontra sa Iya

1-2 May ara sa inyo nga nagasiling nga ako, si Pablo, talawan kon dira sa inyo, pero kon wala na gani dira, kag kon nagasulat lang, maisog. Pero nagapangabay ako sa inyo, nga may kalulo pareho kay Cristo, nga indi ninyo ako pagpiliton nga ipakita ko ang akon kaisog kon mag-abot na ako dira. Kay may mga tawo dira nga nagasiling nga ang amon pagkabuhi pareho man lang sang pagkabuhi sang mga tawo diri sa kalibutan. Kon amo man gihapon ina ang ila ginasiling hasta mag-abot ako dira, sigurado gid nga ipakita ko ang akon kaisog sa ila. 3 Kami matuod mga tawo man lang, pero sa amon pagpakig-away sa mga nagakontra sa kamatuoran, wala kami nagasalig sa amon kaugalingon nga ikasarang, 4-5 kundi ang gahom sang Dios amo ang armas nga amon ginasaligan. Amo ina ang amon ginagamit sa pagdaog sa sala nga mga rason sang mga tawo nga bugalon kag indi magpati sa mga pagpanudlo sang Dios. Bisan ang ila sala nga mga rason nga pareho sang mabakod nga pader nga nagasablag sa ila sa pagbaton sang kamatuoran ginaguba namon. Ginakombinsi namon ang ila mga hunahuna para magmatinumanon sila sa mga sugo ni Cristo. 6 Karon, kon makita namon nga nagatuman na gid kamo sang tanan, ang wala nagatuman silutan namon.

7 Hunahunaa bala ninyo sang maathag. Kon may ara nga nagapati nga siya iya ni Cristo, dapat hunahunaon niya nga kami iya man ni Cristo. 8 Bisan daw sobra na ang akon pagpabugal parte sa awtoridad nga ginhatag sa akon sang Ginoo, wala ako nahuya, kay ini nga awtoridad wala ko ginagamit sa pagguba sang inyo pagtuo, kundi sa pagpabakod sini. 9 Indi ko gusto nga maghunahuna kamo nga ginapahog ko kamo sa akon mga sulat. 10 Kay ang iban dira sa inyo nagasiling nga maisog ako kon sa sulat, pero kon nagaatubang na gani maluya ako kag wala sing pulos ang akon mga ginahambal. 11 Dapat makahibalo ang mga nagahambal sina nga kon ano ang amon ginahambal sa sulat, amo man ina ang amon himuon kon ara na kami dira.

12 Indi kami mangahas nga magkomparar ukon magkabig sang amon kaugalingon nga pareho sa iban dira nga sobra ang ila pagpadayaw sang ila kaugalingon. Mga buang-buang gid sila, kay nagataksanay sila kag nagakomparahanay sang ila kaugalingon nga kaayo. 13 Pero kami ya wala nagapabugal sing sobra, kundi hasta gid lang sa obra nga ginhatag sang Dios sa amon, kag lakip diri ang amon obra sa inyo. 14 Kon wala kami nakaabot dira sa inyo, puwede nila masiling nga nagasulubra ang amon pagpabugal. Pero ang matuod, kami ang una nga nakaabot dira nga nagadala sang Maayong Balita parte kay Cristo. 15 Gani indi sobra ang amon pagpabugal kay wala kami nagaangkon sang pinangabudlayan sang iban kag ipabugal. Nagasalig man kami nga samtang nagadugang ang inyo pagtuo, mas madamo pa gid ang amon mahimo dira sa inyo suno sa ginapahimo sang Dios sa amon. 16 Pagkatapos dira, mawali man namon dayon ang Maayong Balita sa iban nga mga lugar sa unhan ninyo. Kay indi namon gusto nga angkunon ang pinangabudlayan sang iban kag ipabugal. 17 Pareho bala sang ginasiling sang Kasulatan, “Ang bisan sin-o nga gusto magpabugal, dapat ipabugal lamang niya ang ginhimo sang Ginoo.”* 18 Kay ang Ginoo wala nagakalipay sa tawo nga nagadayaw sang iya kaugalingon, kundi sa tawo nga iya ginadayaw.

11

Si Pablo kag ang mga Nagapakuno-kuno nga mga Apostoles

1 Kon ang akon pagpabugal subong ginakabig ninyo nga kabuangan, pasensyahon lang ninyo ako. 2 Kay may diosnon ako nga kaimon nga ginabatyag sa inyo. Pareho kamo sa isa ka dalaga nga matinlo ang iya pagkababayi, nga akon ginpromisa nga ipakasal sa isa ka lalaki nga amo si Cristo. 3 Pero nagakahadlok ako nga basi kon dayaan kamo, pareho kay Eva nga gindayaan sang man-og, kag madula ang inyo sinsero nga handom nga magsunod kay Cristo. 4 Kay ginabaton lang ninyo ang bisan sin-o nga nagakadto dira sa inyo nga nagawali sang lain nga Jesus sang sa amon ginwali sa inyo. Kag ginabaton man ninyo ang lain nga klase sang espiritu kag ang ila ginatawag nga maayo nga balita nga lain sang sa inyo nga nabaton sa amon.

5 Kon sa akon, indi gid man ako ulihi sa mga nagasiling dira nga sila gid ang labing maayo nga mga apostoles. 6 Mahimo nga indi ako maayo maghambal, pero madamo man ang akon nahibaluan parte sa kamatuoran. Kag nahibaluan ninyo ina kay nakita man ninyo mismo nga ina matuod sa tanan namon nga mga pagtudlo.

7 Wala ako nagpabayad sa inyo sang akon pagwali sang Maayong Balita nga halin sa Dios, kundi nagsakripisyo ako para mag-ayo ang inyo espiritual nga kabuhi. Ti malain bala atong akon ginhimo? 8 Daw pareho lang nga ginkawatan ko ang iban nga mga iglesya paagi sa pagbaton sing bulig sa ila para makaalagad ako sa inyo. 9 Sang ginkulang ako sang akon mga kinahanglanon wala man ako nagpangayo sang bulig sa bisan kay sin-o sa inyo. Ang aton mga kauturan sa Macedonia amo ang naghatag sa akon sang akon mga kinahanglanon. Ginlikawan ko nga pabug-atan kamo, kag amo gid man ini permi ang akon pagahimuon. 10 Ining akon ginapabugal indi gid mapauntat tungod kay indi gid ako magpangayo sing bulig sa inyo ukon sa mga lugar sa inyo palibot nga sakop sang probinsya sang Acaya. Kag tungod kay si Cristo ari sa akon, ang akon ginahambal matuod gid. 11 Pero basi kon magsiling kamo nga wala ako nagapangayo sing bulig sa inyo tungod kay wala ko kamo ginapalangga. Sala ina. Kay palangga ko gid kamo kag ina nahibaluan sang Dios.

12 Pero tindugan ko ang akon ginhambal nga indi ako magbaton sang bulig halin sa inyo, para ang mga tawo nga nagapakaapostoles indi makasiling nga sila nagapangabudlay pareho sa amon. 13 Ina nga mga tawo indi matuod nga mga apostoles, kundi mga manugdaya kag nagapakuno-kuno lang nga sila mga apostoles ni Cristo. 14 Kon sa bagay, indi katingalahan ina. Kay bisan gani si Satanas nagapakuno-kuno nga anghel nga nagahatag sang kasanag. 15 Gani indi katingalahan kon ang iya mga sinakpan nagapakuno-kuno man nga mga alagad sang pagkamatarong. Pero magaabot ang adlaw nga silutan sila sang silot nga bagay man sa ila ginahimo.

Ang Mga Kabudlayan nga Naagyan ni Pablo

16 Pareho sang akon ginhambal sadto, indi kamo maghunahuna nga buang-buang ako; pero kon amo ina ang hunahuna ninyo sa akon, waay kaso, basta pabay-an lang ninyo ako nga magpabugal man sing bisan diutay lang. 17 Kon sa bagay, kon ginapabugal ko ang akon kaugalingon, indi ina halin sa Ginoo, kag daw sa buang-buang ako. 18 Pero tungod nga madamo dira ang nagapabugal pareho sa mga tawo sa kalibutan, ako mapabugal man. 19 Nagahunahuna kamo nga maalam kamo, pero ginapabay-an lang ninyo nga diktahan kamo sang mga buang-buang. 20 Ginahimo nila kamo nga mga ulipon, ginakuha nila ang inyo pagkabutang, ginadayaan nila kamo, ginapakanubo kag ginapakahuy-an nila kamo. Bisan amo ina ang ila ginahimo ginapabay-an gid lang ninyo. 21 Makahuluya man nga akuon namon nga maluya kami, pero indi gid kami makahimo sinang ila ginahimo.

Kon may mangahas nga magpabugal sang bisan ano, ako mangahas man; bisan matuod nga sa sining akon pagpabugal daw sa buang-buang ako. 22 Kon sila nagapabugal nga sila mga Judio kag mga kaliwat ni Israel kag ni Abraham, ako amo man. 23 Kon nagasiling sila nga sila mga alagad ni Cristo, mas maayo ako nga alagad ni Cristo sang sa ila. Nahibaluan ko nga sa sining akon mga ginapabugal daw sa buang gid ako, pero ang matuod, mas maayo gid ako nga alagad sang sa ila tungod kay mas madamo ang akon pagpangabudlay kon ikomparar sa ila. Kag mas madamo nga beses ako napriso. Permi gid ako ginhanot, kag makapila ka beses nga ara ako sa peligro sang kamatayon. 24 Lima gid ka beses nga ginhanot ako sang akon kapareho nga mga Judio sing tag-39 ka lapdos. 25 Tatlo ka beses ako ginlampusan. Kag kaisa ako ginbato. Katatlo ako nakaagi nga nalunod ang akon ginasakyan, kag isa sina ka bes, isa ka adlaw kag isa ka gab-i ang akon paglutaw-lutaw sa lawod. 26 Sa akon pagbiyahe sa nagkalain-lain nga lugar, ang akon kabuhi permi nabutang sa peligro. Nabutang ako sa peligro sa akon mga pagtabok sa mga suba, sa mga tulisan, sa akon kapareho nga mga Judio, sa mga indi Judio, sa siyudad, sa kamingawan, sa dagat, kag sa mga tawo nga nagapakuno-kuno nga sila mga kauturan man kay Cristo. 27 Naagyan ko man ang mga kabudlayan tungod sang akon obra, kag kon kaisa wala gani ako tinulugan. May mga beses nga indi ako makakaon, kag kon kaisa wala gid ako sing may makaon kag bisan gani sang mainom wala gid. Naagyan ko man ang katugnaw kag kakulang sang bayo. 28 Wala pa labot sang akon mga naagyan nga wala ko nasambit, nagapalibog pa ako adlaw-adlaw sa kahimtangan sang tanan nga iglesya. 29 Kon may ara nga maluya sa pagtuo, nagakasubo ako. Kag kon may ara nga nagapakasala, puwerte gid ang akon kasubo.

30 Kon kinahanglan gid man nga magpabugal ako, ipabugal ko na lang ang mga butang nga nagapakita sang akon kaluyahon. 31 Wala ako nagabutig kag ina nahibaluan sang Dios kag Amay sang aton Ginoong Jesus. Dalayawon siya hasta san-o. 32 Sang didto ako sa Damascus, ginpabantayan sang gobernador nga sakop ni Haring Aretas ang puwertahan sang siyudad para dakpon ako. 33 Pero ginbutang ako sang akon mga upod sa kaing kag gintunton sa guwa sang pader sang siyudad halin sa bintana, gani nakapalagyo ako.

12

Ang Parte sa Ginpakita sang Dios kay Pablo

1 Nahibaluan ko nga wala sing pulos nga magsagi ako pabugal, pero napilitan ako. Karon isugid ko sa inyo ang mga butang nga ginpakita kag ginpahayag sang Ginoo sa akon. 2-4 Kay Cristo na ako sang matabo ini sa akon kag mga 14 na ka tuig ang nakaligad, nga gindala ako paibabaw sa ikatlo nga langit, sa Paraiso. Ambot lang kon ang akon lawas didto gid ukon ang espiritu ko lang. Ang Dios gid lang ang nakahibalo. Nakaabot ako sa Paraiso kag nabatian ko ang mga butang nga indi masarangan nga ipaathag kag indi puwede isugid sa mga tawo. 5 Atong akon naagyan amo ang akon ipabugal. Pero kon parte sa akon kaugalingon, indi ako magpabugal luwas lang kon parte sa akon mga kaluyahon. 6 Kon sa bagay, kon magpabugal gid man ako, indi ako mangin buang-buang kay magasugid man ako sang kamatuoran. Pero indi ako magpabugal kay basi kon magsobra ang ila pagtan-aw sa akon. Gusto ko nga ang ila pagtan-aw sa akon suno lang sa ila nakita kag nabatian sa akon.

7 Pero para indi ako magpabugal sing sobra tungod sa makatilingala nga mga ginpahayag sang Dios sa akon, ang iya ginhimo, gintugutan niya si Satanas nga hatagan ako sang deperensya sa akon lawas. Ginpabay-an lang sang Dios nga paantuson ako ni Satanas sining akon deperensya para indi ako magpabugal. 8 Tatlo gid ka beses nga ginpangayo ko sa Ginoo nga kuhaon niya ini sa akon. 9 Pero wala niya pagkuhaa. Sa baylo nagsiling siya, “Ang akon bulig amo lang ang imo kinahanglan. Kay makita gid ang akon gahom kon maluya ka.” Gani malipayon gid ako sa pagpabugal parte sa akon mga kaluyahon, para mabatyagan ko permi ang gahom ni Cristo sa akon. 10 Gani malipayon ako subong sa akon mga kaluyahon, sa mga pag-insulto sa akon, sa mga kabudlayan, sa mga paghingabot, kag sa mga kapiutan tungod sang akon pagsunod kay Cristo. Kay kon maluya ako, ginapabaskog ako sang Dios.

Ang Balatyagon ni Pablo sa mga Taga-Corinto

11 Daw sa buang-buang ako sa akon nga pagpabugal, pero kamo mismo ang nagtulod sa akon nga magpabugal. Kay kamo kuntani ang dapat nagdayaw sa akon sa mga nagapakuno-kuno nga mga apostoles, pero wala ninyo ako pagdayawa. Bisan nahibaluan ko nga sa akon kaugalingon wala ako sing may ipabugal, indi man ako magpaulihi sa sina nga mga tawo nga mga labing maayo kuno nga mga apostoles. 12 Sang dira ako sa inyo, padayon ang akon paghimo sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang bisan pa nga may mga sablag nga nag-alabot sa akon. Kag ini nagapamatuod sang akon pagkaapostol. 13 Ang akon ginhimo dira sa inyo pareho man sang akon ginahimo sa iban nga mga iglesya, luwas lang nga wala ako nagpabug-at sa inyo paagi sa pagpangayo sang inyo bulig sa akon. Kon sa sina nga butang nakasala ako sa inyo, pasensyaha lang ninyo ako.

14 Karon preparado na ako nga magkadto dira sa inyo kag ini mangin ikatlo na ka beses. Indi gihapon ako magpangayo sang bulig sa inyo, tungod kay indi man ang inyo pagkabutang ang akon ginapangita kundi kamo mismo. Kay daw mga bata ko kamo, kag indi bala nga ang mga bata indi kinahanglan nga magsuporta para sa ila mga ginikanan kundi ang mga ginikanan amo ang magsuporta para sa ila mga bata? 15 Ang matuod lang, malipayon pa gani ako kon makahatag ako sa inyo, kag bisan pa ang akon kabuhi ihatag ko kon kinahanglan para makabulig ako sa inyo. Pero ngaa nga bisan dako ang akon pagpalangga sa inyo, kadiutay gid lang sang inyo pagpalangga sa akon?

16 Kamo mismo makakomporme nga wala ako nagpasagod sa inyo. Pero basi kon may magsiling sa inyo nga dayaon ako kag natuntuhan ko kamo. 17 Pero paano? Kay nahibaluan man ninyo nga wala gid ako nagpanguwarta sa inyo paagi sa bisan kay sin-o nga akon ginpadala dira. 18 Ginpangabay ko man si Tito nga magkadto dira kag ginpaupod ko man sa iya ang isa pa gid ka utod. Indi man kamo makasiling nga namintaha si Tito sa inyo. Indi mahimo nga intuon niya kamo kay nakita man ninyo nga pareho ang amon pagginawi kag katuyuan.

19 Basi kon dugay na ang inyo paghunahuna nga wala kami sang iban nga ginahimo kundi ang pagdepensa lang sang amon kaugalingon sa inyo. Mga hinigugma, kami nga ara kay Cristo nagasiling sa inyo sa atubangan sang Dios nga wala kami sang iban nga katuyuan sa tanan nga amon ginahambal kundi ang pagpabakod sang inyo pagtuo. 20 Nahadlok ako, kay basi kon pag-abot ko dira, makita ko nga ang inyo ginahimo lain sang sa akon ginapaabot sa inyo. Kag kon ina ang matabo, makita man ninyo nga lain man ako sang sa inyo ginapaabot sa akon. Nahadlok ako, kay basi kon maabtan ko kamo nga nagailinaway, nagahinisaay, nagainakigay, nagahandom lang para sa inyo kaugalingon, nagahambal sang malain kontra sa iban, nagakutsokutso, nagapabugal, kag nagaginamo. 21 Nahadlok man ako, kay basi kon pag-abot ko dira mahuy-an naman ako sa Dios tungod sa inyo. Kag basi kon magakasubo lang ako tungod kay madamo sa inyo ang nagpakasala sang una, kag hasta subong wala pa naghinulsol sang ila mga mahigko nga ginhimo pareho sang imoral nga pagpakigrelasyon kag pagusto nga paghimo sang kalautan.

13

Ang Katapusan nga mga Laygay kag mga Bilin

1 Amo na ini ang akon mangin ikatlo nga pagkadto dira sa inyo. Nagasiling ang Kasulatan, “Ang akusasyon dapat mapamatud-an sang duha ukon tatlo ka saksi.”* 2 Karon, gusto ko nga paandaman ang mga nakasala sang una, kag pati man ang tanan, nga ang mga butang nga akon ginhambal sang ikaduha ko nga pagkadto dira ginasulit ko subong—nga sa akon pag-abot liwat dira wala gid sing may makalikaw sa akon pagdisiplina. 3 Himuon ko ini para pamatud-an sa inyo nga si Cristo ang nagahambal paagi sa akon, kay amo man ini ang inyo ginapangita. Indi siya maluya sa iya pagpanghikot sa inyo kundi makagagahom. 4 Matuod ginlansang si Cristo sa krus tungod kay ginpaubos niya ang iya kaugalingon, pero subong buhi siya tungod sa gahom sang Dios. Kag tungod kay ara kami kay Cristo, nagapaubos kami sang amon kaugalingon pareho sa iya. Pero sa amon pag-alagad sa inyo, makita man ninyo nga ang gahom sang Dios ari man sa amon tungod kay siya upod namon.

5 Usisaa ninyo ang inyo kaugalingon kon bala may pagtuo gid kamo kay Cristo. Tan-awa maayo ang inyo kabuhi. Indi bala nahibaluan na ninyo nga si Cristo Jesus ara sa inyo?—luwas kon masapwan nga indi kamo matuod nga mga tumuluo. 6 Nagasalig ako nga makita ninyo nga kami matuod gid nga mga apostoles ni Cristo. 7 Nagapangamuyo kami sa Dios nga indi kamo maghimo sang bisan ano nga malain. Wala kami nagapangamuyo sini para makita sang mga tawo nga ginasunod ninyo ang amon mga ginatudlo sa inyo, kay bisan indi ninyo kami pagkilalahon nga mga apostoles ni Cristo, basta nagahimo kamo sing maayo. 8 Kay indi kami makahimo sang bisan ano nga kontra sa kamatuoran, kundi ang para gid lang sa kamatuoran. 9 Nagakalipay kami kay sa pagpaubos namon sang amon kaugalingon nangin mabaskog kamo sa inyo pagtuo. Ang amon ginapangamuyo nga wala gid sing may makita nga kasawayan sa inyo. 10 Nagasulat ako sini sa inyo samtang wala pa ako dira, para sa pag-abot ko indi na ako mapilitan nga maggamit sang akon awtoridad sa masakit nga mga hambal. Kay ginhatag sa akon sang Dios ang awtoridad nga ini para palig-unon kamo, kag indi nga para gub-on.

11 Sa katapusan, paalam sa inyo† mga kauturan. Tadlunga ninyo ang inyo kabuhi. Magpalig-unanay kamo kag mag-isa. Dapat maayo ang inyo relasyon sa isa kag isa. Kag kon himuon ninyo ini, ang Dios nga ginahalinan sang gugma kag kalinong magaupod sa inyo.

12 Magkamustahanay kamo bilang mag-ulutod kay Cristo.‡

Ang tanan nga katawhan sang Dios diri nagapangamusta sa inyo.

13 Kabay pa nga ara sa inyo tanan ang pagpakamaayo sang aton Ginoong Jesu-Cristo, ang gugma sang Dios, kag ang pagpakig-upod sang Espiritu Santo.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:15 para doble ang inyo kahigayunan nga makabulig: ukon, para mabaton ninyo ang doble nga pagpakamaayo sang akon duha ka beses nga pagbisita.

§ 1:20 masaligan gid ang Dios: sa literal, Amen

* 4:6 Gen. 1:3

† 4:13 Sal. 116:10

* 5:1 langitnon nga lawas: ukon, lawas sa langit

† 5:3 makasuklob: sa iban nga Bisaya, makasuksok

‡ 5:4 mapatay: sa literal, ubahon ining aton lawas

* 6:2 Sa husto nga tion: ukon, Sa tion nga ipakita ko ang akon kaayo

† 6:2 sabton kag buligan ko ikaw: ukon, ginsabat kag ginbuligan ko ikaw

‡ 6:2 Isa. 49:8

§ 6:16 Lev. 26:12; Eze. 37:27

* 6:17 sa ila: buot silingon, sa mga tawo nga wala nagatuo sa Dios

† 6:17 Indi…mahigko: buot silingon, Indi kamo magpakigbahin sa mga ginahimo sang mga tawo nga mahigko sa panulok sang Dios.

‡ 6:17 Isa. 52:11

§ 6:18 2 Sam. 7:14; 1 Cro. 17:13

* 7:1 aton bilog nga kabuhi: sa literal, lawas kag espiritu

* 8:9 Ang buot silingon sini nga bersikulo nga ginbayaan ni Jesus ang iya gahom kag kadungganan didto sa langit kag nagpakatawo siya kag nag-antos para sa aton para maangkon ta ang espiritual nga mga pagpakamaayo.

† 8:15 Exo. 16:18

* 9:9 Sal. 112:9

* 10:17 Jer. 9:24

* 13:1 Deu. 19:15

† 13:11 paalam sa inyo: ukon, magkalipay kamo

‡ 13:12 bilang mag-ulutod kay Cristo: sa literal, nga may balaan nga halok

Galacia

1

2

3

4

5

6

Ang Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Galacia

1

1 Ako si Pablo nga apostol. Ang akon pagkaapostol indi halin sa tawo ukon paagi sa tawo, kundi paagi kay Jesu-Cristo kag sa Dios nga Amay nga nagbanhaw sa iya halin sa kamatayon.

2 Ako kag ang tanan nga kauturan diri nagapangamusta sa mga iglesya dira sa Galacia.

3 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

4 Naghalad si Cristo sang iya kaugalingon para mapatawad kita sa aton mga sala, kag para maluwas niya kita sa kalautan nga nagahari sa sini nga panahon. Ginhimo niya ini tungod nga amo ini ang kabubut-on sang aton Dios kag Amay. 5 Dalayawon ang Dios hasta san-o! Amen.

Ang Maayong Balita Parte kay Cristo nga Wala gid sing may Makatupong

6 Natingala gid ako nga kadali lang sa inyo magtalikod sa Dios nga nagtawag sa inyo paagi sa grasya ni Cristo kag magpati sa iban nga maayong balita. 7 Ang matuod wala na sang iban pa nga maayong balita. Pero nasambit ko ini tungod nga may mga tawo dira nga nagagamo sa inyo kay gusto nila nga tikuon ang Maayong Balita parte kay Cristo. 8 Pero tandai ninyo ini: bisan ang anghel nga halin sa langit ukon bisan kami pa ang magwali sang lain nga maayong balita sang sa amon anay ginwali sa inyo, sumpaon siya sang Dios! 9 Nagsiling na kami sang una, kag subong ginasulit ko, nga ang bisan sin-o nga nagawali sa inyo sang lain nga maayong balita sang sa inyo nabaton sa amon, sumpaon siya sang Dios. 10 Indi kamo maghunahuna nga gusto ko lang nga dayawon ako sang tawo. Indi! Gusto ko nga ang Dios amo ang magdayaw sa akon. Indi man kamo maghunahuna nga gusto ko lang magpaayon sa mga tawo, kay kon amo ina ang akon ginahimo, indi ako matuod nga alagad ni Cristo.

Kon Paano Nangin Apostol si Pablo

11 Gusto ko nga mahibaluan ninyo mga kauturan, nga ang Maayong Balita nga akon ginwali sa inyo indi himo-himo lang sang tawo. 12 Wala ko ini nabaton halin sa tawo, kag wala man sang tawo nga nagtudlo sini sa akon, kundi si Jesu-Cristo ang nagpahayag sini sa akon.

13 Nabatian ninyo ang akon mga ginhimo sang nagasunod pa ako sa relihiyon sang mga Judio. Ginhingabot ko nga wala sing luoy-luoy ang iglesya sang Dios, kag gintinguhaan ko nga laglagon sila tanan. 14 Kag kon parte sa mga pagtuman sa amon mga pagsulundan sa relihiyon sang mga Judio, nalabawan ko ang kadam-an sa akon mga katubo-tubo nga mga Judio, kay gintinguhaan ko nga tumanon gid ang mga tradisyon sang amon mga katigulangan.

15 Pero ginkaluoyan ako sang Dios, kay sa wala pa ako matawo ginpili na niya ako kag gintawag nga mag-alagad sa iya. 16 Kag sang nagpahayag ang Dios sa akon sang iya Anak para iwali siya sa mga indi Judio, wala ako nagpatudlo kay bisan sin-o. 17 Wala man ako nagkadto sa Jerusalem para magpakigkita sa mga apostoles nga nauna sa akon. Sa baylo, nagkadto ako dayon sa Arabia kag pagkatapos nagbalik ako sa Damascus. 18 Pagkatapos sang tatlo ka tuig, nagkadto ako sa Jerusalem para magpakigkita kay Pedro.‡ Duha ako ka semana didto sa iya. 19 Wala ako sang iban nga nakita didto nga mga apostoles luwas lang kay Santiago nga utod sang Ginoo.

20 Matuod ang tanan nga ginasugid ko sa sulat nga ini, kag nahibaluan sang Dios nga wala ako nagabutig.

21 Dayon nagkadto ako sa Syria kag sa Cilicia. 22 Sang sadto nga tiyempo indi pa ako personal nga kilala sang mga iglesya nga ara kay Cristo sa Judea. 23 Nabalitaan lang nila nga ang nagahingabot anay sa ila nagawali na sang pagtuo nga sadto gintinguhaan niya nga dulaon. 24 Gani gindayaw nila ang Dios tungod sa ginhimo niya sa akon.

2

Si Pablo kag ang Iban nga mga Apostoles

1 Pagkaligad sang 14 ka tuig, nagbalik liwat ako sa Jerusalem. Kaupod ko si Barnabas, kag gindala ko man si Tito. 2 Nagbalik ako tungod nga nagpahayag ang Dios sa akon nga makadto ako didto. Nagpakigkita ako sa mga manugdumala sang mga tumuluo. Kag sang kamihanon na lang, ginpaathag ko sa ila kon ano ang Maayong Balita nga akon ginawali sa mga indi Judio. Ginhimo ko ato kay indi ko gusto nga mangin wala sing pulos ang akon mga pagpangabudlay sang una kag subong. 3 Komporme sila sa akon ginawali, kay bisan indi Judio si Tito nga akon upod, wala sila nagpilit nga tulion siya suno sa Kasuguan ni Moises. 4 Ang mga tawo lang nga nagpakuno-kuno nga sila mga tumuluo ang nagsiling nga kinahanglan siya nga tulion. Ato nga mga tawo nag-impon lang sa mga tumuluo para panilagan ang aton kahilwayan sa Kasuguan ni Moises, nga naangkon ta paagi kay Cristo Jesus. Kay gusto nila nga pasundon kita sa sina nga mga sugo. 5 Pero wala gid kami nagsunod sa ila gusto bisan gamay lang, para matipigan namon para sa inyo ang kamatuoran nga ginatudlo sang Maayong Balita.

6 Ang mga manugdumala sang mga tumuluo didto sa Jerusalem wala gid sing may gindugang sa akon ginatudlo. (Kon sa bagay ano gid man ina sa akon kon sin-o gid sila, tungod nga sa Dios palareho lang kami.) 7 Sa baylo, ginkilala nila nga ako amo ang ginatugyanan sang Dios nga magtudlo sang Maayong Balita sa mga indi Judio, pareho man kay Pedro nga gintugyanan sa pagtudlo sa mga Judio. 8 Kay ang Dios nga naghimo sa kay Pedro nga mangin apostol para sa mga Judio amo man ang naghimo sa akon nga mangin apostol para sa mga indi Judio. 9 Gani pagkahibalo sang mga ginakilala nga mga manugdumala sang mga tumuluo, nga amo sila ni Santiago, Pedro kag Juan, nga ginhatagan ako sang Dios sini nga buluhaton, ginbaton nila kami ni Barnabas bilang ila mga kaupod nga manugpangabudlay. Kag nagsugtanay kami nga kami ni Barnabas magawali sa mga indi Judio kag sila ya sa mga Judio. 10 Ang ila lang pangabay sa amon nga buligan namon ang imol nga mga tumuluo didto sa Jerusalem. Amo man gani ina ang akon luyag nga himuon.

Ginsaway ni Pablo si Pedro sa Antioc

11 Karon, sang si Pedro didto sa Antioc, ginsaway ko siya tungod nga sala ang iya ginhimo. 12 Amo ini ang natabo: sang wala pa makaabot ang mga tinawo ni Santiago, nagakaon si Pedro kaupod sang mga indi Judio nga mga tumuluo. Pero pag-abot sang mga tinawo ni Santiago, nagbulag siya kag indi na gid siya magkaon upod sa mga indi Judio, kay nahadlok siya nga basi sawayon siya sang mga Judio nga nagapati nga ang mga indi Judio kinahanglan nga magpatuli. 13 Pati ang iban nga Judio nga mga tumuluo didto sa Antioc nagsunod man kay Pedro bisan nahibaluan nila nga indi malain ang magkaon upod sa mga indi Judio. Bisan gani si Barnabas nadala man sa ila pagpakuno-kuno. 14 Sang nakita ko nga wala sila nagasunod sa kamatuoran nga ginatudlo sang Maayong Balita, ginhambalan ko si Pedro sa atubangan sang tanan. Nagsiling ako sa iya, “Ngaa ginhimo mo ato? Daw pareho lang nga ginapilit mo ang mga indi Judio nga magkabuhi subong mga Judio.* Ikaw gani nga Judio mismo wala man nagasunod sa mga kasuguan sang mga Judio, kundi nagakabuhi subong isa ka indi Judio.”

Judio ukon Indi Judio Pareho nga Maluwas kon Magtuo

15 Natawo kami nga mga Judio, kag lain kami sa mga indi Judio nga ginakabig sang kapareho namon nga mga Judio nga mga makasasala. 16 Pero nahibaluan namon nga ginapakamatarong sang Dios ang tawo paagi sa iya pagtuo kay Cristo Jesus kag indi sa pagtuman sa Kasuguan. Gani kami man nga mga Judio nagtuo kay Cristo Jesus para pakamatarungon kami sang Dios tungod sa amon pagtuo kag indi tungod sa amon pagtuman sa Kasuguan. Kay wala gid sing tawo nga pakamatarungon sang Dios paagi sa iya pagtuman sa Kasuguan. 17 Karon, kon sa amon handom nga pakamatarungon kami sang Dios paagi sa amon pagpakig-isa kay Cristo nagaguwa nga kami makasasala tungod nga ginabaliwala namon ang Kasuguan, ano, nagakahulugan bala nga si Cristo nagatulod sa paghimo sang sala? Indi mahimo! 18 Pero kon balikan ko naman ang pagsalig sa Kasuguan nga akon ginbayaan, ako na ang nagapamatuod nga makasasala ako tungod nga ginlapas ko ang Kasuguan. 19 Ang matuod, paagi mismo sa Kasuguan nahibaluan ko nga wala sing gahom ang Kasuguan sa akon.† Gani hilway na ako nga magkabuhi sa Dios. 20 Napatay ako kaupod ni Cristo sa krus. Indi na ako ang nagakabuhi subong, kundi si Cristo na ang nagakabuhi sa akon. Kag ining kabuhi nga akon ginakabuhi subong amo ang resulta sang akon pagtuo sa Anak sang Dios nga naghigugma sa akon kag naghalad sang iya kabuhi para sa akon. 21 Wala ko ginapakawalay pulos ang grasya sang Dios. Kay kon ang pagtuman sa Kasuguan amo ang paagi nga pakamatarungon sang Dios ang tawo, ti, wala sing pulos ang kamatayon ni Cristo.

3

Ang Pagtuman sa Kasuguan ukon ang Pagtuo kay Cristo

1 Kamo nga mga taga-Galacia, kulang ang inyo pag-intiendi! Ngaa nagapati kamo sa mga tawo nga nagadaya sa inyo nga sundon gid ninyo ang Kasuguan ni Moises? Maathag ang akon ginsiling sa inyo kon ano ang kahulugan sang kamatayon ni Cristo sa krus. 2 Indi bala nga nabaton na ninyo ang Espiritu Santo paagi sa inyo pagtuo sa Maayong Balita nga inyo nabatian, kag indi tungod sa inyo pagtuman sa Kasuguan? 3 Matuod gid nga kulang ang inyo pag-intiendi. Kay sang pagsugod ninyo sang inyo pagtuo kay Cristo nagsalig kamo sa bulig sang Espiritu Santo, pero subong nagahunahuna kamo nga malambot ninyo ang inyo lalambuton bilang Kristohanon paagi sa inyo kaugalingon nga pagpaninguha. 4 Ano, wala bala sing pulos ang inyo naeksperiensyahan? Indi mahimo nga wala lang ato sing pulos. 5 Indi bala nga ginhatagan kamo sang Dios sang Espiritu Santo kag paagi sa iya nagahimo kamo sang mga milagro? Kag indi bala nga nabaton ninyo ini paagi sa inyo pagtuo sa Maayong Balita nga inyo nabatian, kag indi tungod sa inyo pagtuman sa Kasuguan?

6 Pareho bala sang natabo kay Abraham. Suno sa Kasulatan, “Nagtuo siya sa Dios, kag tungod sang iya pagtuo ginpakamatarong siya sang Dios.”* 7 Gani maathag nga ang mga tawo nga nagatuo sa Dios amo ang matuod nga mga kaliwat ni Abraham. 8 Sang una pa gid, nagsiling ang Kasulatan nga pakamatarungon sang Dios ang mga indi Judio tungod sang ila pagtuo. Suno sa Kasulatan, ining Maayong Balita ginpahayag na daan sang Dios kay Abraham. Nagsiling siya, “Pakamaayuhon ko ang tanan nga nasyon paagi sa imo.”† 9 Gani ang mga nagatuo ginapakamaayo man pareho kay Abraham nga nagtuo sa Dios.

10 Pero ang mga tawo nga nagasalig sa ila pagtuman sa Kasuguan ginpakamalaot na sang Dios. Kay suno sa Kasulatan, “ginapakamalaot ang wala nagatuman sang tanan nga ginapatuman sang Kasuguan.”‡ 11 Maathag nga wala gid sing tawo nga pakamatarungon sang Dios tungod sang iya pagtuman sa Kasuguan. Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang tawo nga ginpakamatarong tungod sa iya pagtuo magakabuhi.§”* 12 Ang Kasuguan wala sing labot sa pagtuo, kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang tawo nga nagatuman sang Kasuguan makaangkon sang kabuhi.”† 13 Ginpakamalaot na kita tungod nga indi ta matuman ang tanan nga ginasiling sang Kasuguan. Pero gintubos kita ni Cristo sa sini nga pagpakamalaot. Siya amo ang ginpakamalaot para sa aton. Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang bisan sin-o nga ginbitay sa kahoy ginpakamalaot.”‡ 14 Amo ini ang ginhimo sang Dios agod paagi kay Cristo Jesus ang pagpakamaayo nga iya ginhatag kay Abraham mahatag man niya sa mga indi Judio, agod paagi sa aton pagtuo mabaton ta ang Espiritu Santo nga iya ginpromisa.

Ang Kasuguan kag ang Promisa sang Dios

15 Mga kauturan, hatagan ko kamo sang halimbawa. Wala sing may makapanginwala ukon makadugang sa kasugtanan nga ginpirmahan na. 16 Karon, nagpromisa ang Dios kay Abraham kag sa iya kaliwat. Wala siya nagsiling kay Abraham, “sa imo mga kaliwat” nga ang buot silingon madamo nga tawo, kundi ang siling niya, “sa imo kaliwat”§ nga ang buot silingon isa lang ka tawo; kag ini wala sing iban kundi si Cristo. 17 Ang buot ko silingon amo ini: Ang kasugtanan sang Dios kay Abraham nahimo sa wala pa ang Kasuguan, tungod nga mga 430 pa ka tuig ang nakaligad antes ginhatag sang Dios ang Kasuguan. Gani atong ginpromisa sang Dios indi mahimo nga gub-on ukon dulaon sang Kasuguan. 18 Kay kon mabaton ta ang pagpakamaayo paagi sa pagtuman sa Kasuguan, ti wala na sing pulos ang iya promisa kay Abraham. Pero ang matuod, ginhatag sang Dios ang pagpakamaayo bilang pagtuman sa iya promisa.

19 Kon amo sina, ngaa ginhatag pa gid ang Kasuguan? Ang Kasuguan gindugang sang Dios para mahibaluan sang mga tawo nga nagapakasala sila. Kag ini hasta lang sa pag-abot sang kaliwat ni Abraham nga gintumod sang Dios sa iya promisa. Ginhatag sang Dios ina nga Kasuguan paagi sa iya mga anghel, kag sila ang naghatag sini sa mga tawo paagi sa manugpatunga. 20 Pero ang promisa indi pareho sini. Wala ini ginhatag sang Dios kay Abraham paagi sa manugpatunga ukon kaupod ang mga anghel, kundi siya lang mismo.

21 Karon, basi maghunahuna kamo nga ang Kasuguan nagakontra sa mga promisa sang Dios. Wala! Kay kon ginhatag ang Kasuguan para makahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan, ina na lang kuntani ang paagi sang Dios para pakamatarungon niya kita. 22 Sa baylo, nagasiling ang Kasulatan nga ang tanan nga tawo gin-ulipon sang sala. Gani ang mga nagatuo kay Jesu-Cristo amo lang ang makaangkon sang ginpromisa sang Dios.

23 Sang wala pa ang ginatawag nga pagtuo kay Cristo, daw pareho kita sa mga priso. Ang Kasuguan amo ang nagpriso sa aton hasta sa adlaw nga nag-abot si Cristo kag nagtuo na kita sa iya. 24 Ang halimbawa sang Kasuguan pareho sang isa ka yaya nga nag-atipan sa aton hasta sa pag-abot ni Cristo, agod paagi sa aton pagtuo sa iya pakamatarungon niya kita. 25 Kag tungod nga subong ara na ang ginatawag nga pagtuo, wala na kita sa idalom sang pag-atipan sang sina nga yaya.

26 Kamo tanan mga anak na sang Dios tungod sang inyo pagtuo kay Cristo Jesus. 27 Kay ginbautisohan kamo sa inyo pagpakig-isa kay Cristo.* Kon sa mga bayo, ginsuksok na ninyo si Cristo. 28 Karon palareho na lang ang mga Judio kag ang mga indi Judio, ang mga ulipon kag ang mga indi ulipon, ang mga lalaki kag ang mga babayi. Kita tanan palareho na lang tungod nga kita ara na kay Cristo Jesus. 29 Kag tungod nga kamo iya na ni Cristo, mga kaliwat kamo ni Abraham, kag kon ano ang ginpromisa sang Dios kay Abraham mabaton man ninyo.

4

1 Samtang bata pa ang manunubli, pareho lang siya sa ulipon bisan matuod nga siya ang tag-iya sang tanan nga pagkabutang. 2 May mga tawo nga gintugyanan nga magaatipan sa iya kag sa iya mga propedad hasta sa tion nga gintalana sang iya amay. 3 Kita amo man sina anay sang wala pa kita nakahibalo parte sa pagtuo.* Gin-ulipon kita sang panguna nga pagtulun-an sang kalibutan nga umalagi lang. 4 Pero sang pag-abot sang tion nga gintalana sang Dios, ginpadala niya ang iya Anak. Natawo siya sa isa ka babayi kag nagkabuhi sa idalom sang Kasuguan 5 para tubuson ang tanan nga ara sa idalom sang Kasuguan, para mangin anak kita sang Dios.

6 Kag tungod nga kita mga anak na sang Dios, ginpadala niya ang Espiritu sang iya Anak sa aton mga tagipusuon. Amo ina nga makatawag na kita sa Dios nga “Amay.” 7 Gani karon, indi na kita mga ulipon kundi mga anak. Kag tungod nga kita mga anak sang Dios, magapanubli kita sang iya mga ginpromisa nga palanublion.

Ang Pagkabalaka ni Pablo sa mga Taga-Galacia

8 Sang wala pa kamo nakakilala sa Dios mga ulipon kamo sang mga dios-dios nga indi man matuod. 9 Pero karon nga nakilala na ninyo ang Dios (ukon mas maayo siguro kon magsiling ako, karon nga nakilala na kamo sang Dios subong iya mga anak), ti ngaa nga gusto pa ninyo magbalik liwat sa panguna nga pagtulun-an nga indi man makabulig? Ngaa gusto ninyo nga magpaulipon liwat sa sina nga pagtulun-an? 10 May pinasulabi pa kamo nga mga adlaw, mga bulan, mga tiyempo kag mga tuig!† 11 Ginahadlukan ako nga basi ang tanan ko nga pagpangabudlay dira sa inyo mangin wala sing pulos.

12 Mga kauturan, nagapakitluoy ako sa inyo nga sundon ninyo ako, kay bisan Judio ako, nangin pareho ako sa inyo nga wala nagakabuhi sa idalom sang Kasuguan.

Wala kamo sing may nahimo nga malain sa akon. 13 Nakahibalo gid kamo nga tungod sa akon pagmasakit nakawali ako sang Maayong Balita dira sa inyo sa nahauna nga tion. 14 Kag bisan nalainan kamo sa deperensya sang akon lawas wala ninyo ako pagsikwaya. Ginbaton ninyo ako nga daw isa ka anghel nga halin sa Dios. Ginbaton ninyo ako pareho nga si Cristo Jesus ang inyo ginabaton. 15 Maayo kamo sadto! Pero ano ang natabo sa inyo subong? Ako mismo makapamatuod nga sang una kon mahimo pa lang, bisan ang inyo mga mata lukaton ninyo para ihatag sa akon. 16 Pero subong ginakabig ninyo ako nga kaaway tungod nga ginasugid ko sa inyo ang kamatuoran.

17 May mga tawo dira nga nagapakita nga sila nagakabalaka sa inyo, pero indi maayo ang ila katuyuan. Gusto lang nila nga palas-ayon kamo sa akon para sila amo ang inyo dampigan. 18 Indi malain nga magpakita sila sang pagkabalaka sa inyo bisan wala ako dira, basta maayo lang ang ila katuyuan. 19 Pinalangga ko nga mga anak kay Cristo, samtang nagahulat ako nga ang kabuhi ni Cristo makita sa inyo, pareho ako sa manugbata nga nagapasakit. 20 Kuntani dira ako sa sini nga mga tinion para makapakighambal ako sa inyo sing maayo, kay nagalibog ang akon hunahuna tungod sa inyo!

Ang Halimbawa ni Hagar kag ni Sara

21 May gusto ako nga ipamangkot sa inyo nga buot magpasakop sa Kasuguan. Wala bala kamo nakabati kon ano ang ginasiling sang Kasuguan? 22 Nagasiling didto nga si Abraham may duha ka anak nga lalaki; ang isa sa ulipon nga si Hagar, kag ang isa sa iya asawa nga si Sara. 23 Ang iya anak sa ulipon natawo sa ordinaryo nga pagkatawo, pero ang iya anak nga sa iya gid asawa natawo suno sa promisa sang Dios. 24 Puwede ini nga himuon nga halimbawa: Ining duha ka babayi nagarepresentar sang duha ka kasugtanan. Si Hagar nagarepresentar sang kasugtanan nga ginhatag sang Dios kay Moises sa Bukid sang Sinai. Ang iya mga anak natawo nga mga ulipon.‡ 25 Si Hagar, nga nagarepresentar sang Bukid sang Sinai sa Arabia, nagarepresentar man sang siyudad sang Jerusalem subong. Kay ang mga tawo sa Jerusalem ulipon sang Kasuguan. 26 Pero si Sara indi ulipon kag siya ang nagarepresentar sang langitnon nga Jerusalem. Kag siya ang aton iloy tungod kay indi kita ulipon sang Kasuguan. 27 Kay nagasiling ang Kasulatan,

“Magkalipay ka, baw-as nga babayi!

Maghugyaw ka sa kalipay,

ikaw nga wala pa gid makaagi sing pasakit sa pagbata.

Tungod nga bisan ginbayaan ka sang imo bana,

mas madamo pa ang imo mabata sang sa babayi

nga nagapuyo upod sa iya bana.”§

28 Mga kauturan, mga anak na kamo sang Dios suno sa iya promisa, pareho kay Isaac nga natawo tungod nga siya ginpromisa sang Dios. 29 Sang una ang anak ni Abraham nga natawo sa ordinaryo nga pagkatawo naghingabot sa anak nga natawo paagi sa gahom sang Espiritu Santo. Kag amo man ini ang nagakatabo subong sa aton, ginahingabot kita sang mga tawo nga nagapasakop sa Kasuguan. 30 Pero ano ang siling sang Kasulatan? “Palayasa inang babayi nga ulipon kag ang iya anak, kay ang anak sang ulipon indi dapat partihan sa palanublion sang anak sang babayi nga indi ulipon.”* 31 Gani mga kauturan, indi kita pareho sa anak sang babayi nga ulipon kundi sa anak sang babayi nga indi ulipon.

5

Indi Kamo Magpaulipon Liwat sa Kasuguan

1 Ginhilway kita ni Cristo para indi na kita pag-ulipunon sang Kasuguan ni Moises. Gani magpakabakod kita sa aton pagtuo kag indi na kita magpaulipon pa liwat.

2 Dumduma ninyo ini, kag ako mismo si Pablo ang nagahambal sini sa inyo. Kon magpatuli pa kamo bilang pagtuman sa Kasuguan, ginabaliwala ninyo ang ginhimo ni Cristo para maluwas kamo. 3 Kag ipaathag ko liwat sa inyo nga ang mga tawo nga nagapati nga kinahanglan nga magpatuli, kinahanglan man nga tumanon nila ang tanan nga ginasiling sang Kasuguan. 4 Kon nagasalig kamo nga pakamatarungon kamo sang Dios paagi sa inyo pagtuman sa Kasuguan, ti nagakahulugan lang nga nahamulag kamo kay Cristo, kag nagpalayo na kamo sa grasya sang Dios. 5 Pero kita nga ara kay Cristo nagasalig kag nagapaabot nga pakamatarungon kita paagi sa aton pagtuo kag sa gahom sang Espiritu Santo. 6 Tungod nga kon ara na kita kay Cristo Jesus, indi na importante kon bala natuli na kita ukon wala. Ang aton pagtuo amo ang importante, ang pagtuo nga makita paagi sa aton paghigugma sa aton isigkatawo.

7 Maayo ang inyo ginahimo sang una. Sin-o ang nagpauntat sa inyo sa pagsunod sa kamatuoran? 8 Indi mahimo nga ang Dios nga nagtawag sa inyo amo man ang nagpauntat sa inyo sa pagsunod sa kamatuoran. 9 Inang mga tawo nga nagapatalang sa inyo pareho sang inugpahabok* nga bisan diutay lang makapahabok sang bilog nga ginamasa nga harina. 10 Pero may pagsalig gid ako sa Ginoo nga ang akon gintudlo sa inyo amo ang inyo nga sundon. Kag ina nga mga tawo nga ara dira nga nagagamo sa inyo, bisan sin-o man ina sila, pagasilutan sila sang Dios.

11 May nagasiling nga nagatudlo ako nga ang tawo dapat tulion. Mga kauturan, indi kamo magpati sina. Tungod nga kon matuod ina, ngaa ginahingabot pa nila ako? Kag kon nagatudlo ako sina, ti wala sing pulos ang akon pagtudlo parte sa krus, nga para sa iban kabuangan. 12 Maayo pa nga ang mga tawo nga nagagamo sa inyo nga nagatudlo nga dapat kamo magpatuli indi lamang magpatuli kundi magpakapon man sang ila kaugalingon!

13 Kamo, mga kauturan, gintawag sang Dios para mangin hilway sa Kasuguan. Pero indi ninyo paggamiton ang inyo kahilwayan sa paghimo sang gusto sang inyo tawhanon nga kinaugali. Ang inyo himuon, alagaran ninyo ang isa kag isa nga may paghigugma. 14 Tungod nga ang bilog nga Kasuguan natingob sa isa lang ka sugo: “Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.”† 15 Pero kon nagainaway kamo pareho sa mapintas nga mga sapat, mag-andam kamo kay basi kon gub-on ninyo ang pagtuo sang isa kag isa.

Ang Handom sang Espiritu Santo Lain sang sa Tawo

16 Ang akon buot silingon, magkabuhi kamo nga ginagiyahan sang Espiritu Santo para indi ninyo mahimo ang mga malain nga handom sang inyo tawhanon nga kinaugali. 17 Tungod nga ang gusto sang aton tawhanon nga kinaugali kontra sa gusto sang Espiritu Santo, kag ang gusto sang Espiritu Santo kontra man sa gusto sang aton tawhanon nga kinaugali. Ining duha nagakontrahanay, gani indi ta mahimo ang aton gusto nga himuon. 18 Kag kon nagapasakop kita sa Espiritu Santo, wala kita sa idalom sang Kasuguan.

19 Ang mga tawo nga ang ila lang tawhanon nga kinaugali ang ila ginasunod mahibaluan gid paagi sa ila ginahimo: nagahimo sila sang imoral nga pagpakigrelasyon kag mahigko nga mga buhat, kag nagapagusto sila himo sang kalautan. 20 Nagasimba sila sa mga dios-dios, mga babaylan, nagakontrahanay, nagailinaway, maimon, palaakig, dalok, nagabinahin-bahin kag nagagrupo-grupo, 21 nagahisaay, palahubog, maluyagon sa mga kalibutanon nga kasadyahan, kag kon ano pa ang ila mga ginahimo nga mahigko. Ginsilingan ko na kamo sang una kag subong ginapaandaman ko kamo liwat, nga ang mga tawo nga nagahimo sining mga butang indi masakop sa paghari sang Dios.

22 Pero ari ang bunga nga makita sa kabuhi sang tawo kon ang Espiritu Santo amo ang nagagahom sa iya: mahigugmaon siya, malipayon, malinong ang iya pagkabuhi, mainantuson, malulo, maalwan, masaligan, 23 mabuot kag makapugong sang iya kaugalingon. Kon amo ini ang aton himuon indi ta malapas ang mga sugo sang Dios sa aton. 24 Ang mga tawo nga iya na ni Cristo Jesus, ginlansang na nila ang ila tawhanon nga mga balatyagon kag handom didto sa krus. 25 Kag tungod nga nagakabuhi na kita sa idalom sang paggahom sang Espiritu Santo, kinahanglan magsunod kita sa iya. 26 Indi kita magpabugal ukon magpakig-away; kag likawan ta ang paghinisaay.

6

Magbinuligay Kita

1 Karon, mga kauturan, kon may ara sa inyo nga nahulog sa sala,* kamo nga ginatuytuyan sang Espiritu Santo dapat magbulig sa iya para mapabalik siya sa husto nga pagkabuhi. Pero dapat himuon ninyo ini sa malulo nga paagi. Kag mag-andam man kamo sa inyo kaugalingon kay basi kon kamo matentar man. 2 Magbinuligay kamo sa inyo mga problema. Tungod nga kon amo ini ang inyo himuon matuman ninyo ang sugo ni Cristo. 3 Kon may ara sa inyo nga nagahunahuna nga daw kon sin-o gid siya, nga sa matuod wala-wala gid siya, ginatunto lang niya ang iya kaugalingon. 4 Ang tagsa-tagsa dapat gid mag-usisa sang iya kaugalingon. Kag kon makita niya nga maayo ang iya ginahimo, ti mangin malipayon siya. Pero indi niya pag-ikomparar ang iya kaugalingon sa iban. 5 Kay ang tagsa-tagsa may iya nga salabton sa iya ginahimo.

6 Ang tawo nga natudluan sang pulong sang Dios dapat magbulig kag maghatag sa nagatudlo sa iya.

7 Indi ninyo pagtuntuha ang inyo kaugalingon. Wala sing tawo nga makadaya sa Dios. Kay kon ano ang ginapanggas sang tawo amo man ang iya anihon. 8 Kon sundon ta ang aton gid lang nga gusto, mabaton ta halin sa sini ang silot nga wala sing katapusan. Pero kon sundon ta ang gusto sang Espiritu Santo, mabaton ta halin sa sini ang kabuhi nga wala sing katapusan. 9 Gani indi kita magkataka sa paghimo sang maayo, kay kon magpadayon kita, magaabot gid ang tion nga mabaton ta ang balos. 10 Gani kon may kahigayunan, maghimo kita sang maayo sa tanan nga tawo, kag labi na gid sa aton utod nga mga tumuluo.

Ang Katapusan nga Paandam

11 Sa katapusan, ako mismo, si Pablo, ang nagasulat sini sa inyo. Tan-awa ninyo kon ano kadako ang mga litra. 12 Ang mga tawo nga nagapilit sa inyo nga magpatuli gusto lang nga magpakita-kita sa ila kapareho nga mga Judio nga nagasunod sila sa ila mga seremonya. Kay ginakulbaan sila nga basi hingabuton sila kon itudlo nila nga ang kamatayon gid lang ni Cristo amo ang makaluwas sa tawo. 13 Bisan sila gani mismo nga nagpatuli wala man nagatuman sa Kasuguan. Gusto lang nila nga magpatuli kamo para may ipabugal sila nga nagasunod kamo sinang ila seremonya. 14 Pero para sa akon, wala ako sang iban nga ipabugal kundi ang kamatayon sa krus sang aton Ginoong Jesu-Cristo. Kay tungod sa iya kamatayon sa krus, ang mga butang diri sa kalibutan wala na sing bili sa akon, kag ako amo man suno sa kalibutan. 15 Indi importante kon natuli kita ukon wala, ang labing importante amo nga kita ginbag-o na sang Dios. 16 Kabay pa nga ang tanan nga tawo nga ginpili sang Dios† kag nagatuman sa sining akon ginatudlo makabaton sang kalinong‡ kag kaluoy.

17 Sugod subong, indi na ninyo ako paggamuha. Ang mga pinalian sa akon lawas nagapamatuod nga ginasunod ko ang mga sugo ni Jesus.

18 Mga kauturan, kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang aton Ginoong Jesu-Cristo. Amen.

* 1:3 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:3 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:18 Pedro: sa Griego, Cefas (amo man sa 2:9, 11, 14)

* 2:14 magkabuhi subong mga Judio: buot silingon, magsunod sa mga kasuguan sang mga Judio

† 2:19 nahibaluan ko nga wala sing gahom ang Kasuguan sa akon: ukon, nahibaluan ko nga indi ko maangkon ang pagkamatarong paagi sa akon paghimulat sa pagsunod sini.

* 3:6 Gen. 15:6

† 3:8 Gen. 12:3; 18:18; 22:18

‡ 3:10 Deu. 27:26

§ 3:11 magakabuhi: buot silingon, magakabuhi sa wala sing katapusan kag ara sa Dios.

* 3:11 Hab. 2:4

† 3:12 Lev. 18:5

‡ 3:13 Deu. 21:23

§ 3:16 Tan-awa ang Gen. 12:7 kag ang footnote.

* 3:27 sa inyo pagpakig-isa kay Cristo: ukon, bilang tanda sang inyo pagpakig-isa kay Cristo; ukon, para makipag-isa kamo kay Cristo

* 4:3 sang wala pa kita nakahibalo parte sa pagtuo: sa literal, sang bata pa kita

† 4:10 Ginhambal ini ni Pablo tungod kay nagahunahuna sila nga ini makadugang sa kaluwasan nga ila nabaton kay Cristo.

‡ 4:24 Subong nga ang anak ni Hagar natawo nga ulipon, ang mga nagapasakop sa Kasuguan ulipon man sang sina mismo nga Kasuguan.

§ 4:27 Isa. 54:1

* 4:30 Gen. 21:10

* 5:9 inugpahabok: ukon, lebadura. Sa English, yeast.

† 5:14 Lev. 19:18

* 6:1 nahulog sa sala: ukon, natabuan nga nakasala

† 6:16 ang tanan nga tawo nga ginpili sang Dios: sa literal, ang Israel sang Dios

‡ 6:16 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

Efeso

1

2

3

4

5

6

Ang Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Efeso

1

1 Ako si Pablo nga nangin apostol ni Cristo Jesus suno sa kabubut-on sang Dios. Nagapangamusta ako sa inyo nga mga katawhan sang Dios dira sa Efeso, kamo nga mga matutom sa pagsunod kay Cristo Jesus.

2 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Espiritual nga mga Pagpakamaayo

3 Dalayawon gid ang Dios kag Amay sang aton Ginoong Jesu-Cristo! Tungod nga kita ara kay Cristo, ginhatagan niya kita sang tanan nga espiritual nga mga pagpakamaayo. Ini nga mga pagpakamaayo halin sa langit. 4 Bisan sa wala pa matuga ang kalibutan, ginpili na kita nga daan sang Dios nga mangin balaan kag wala sing kasawayan sa iya panulok sa aton pagpakig-isa kay Cristo. Tungod sa gugma sang Dios sa aton, 5 ginplano na niya nga daan nga kita mangin iya mga anak paagi kay Jesu-Cristo. Ini suno sa iya nga luyag kag kabubut-on. 6 Dayawon ta ang Dios tungod sa iya makatilingala nga grasya nga ginhatag niya sa aton bilang pagpakamaayo paagi sa iya hinigugma nga Anak!

7-8 Kay paagi sa dugo‡ ni Cristo gintubos niya kita, nga ang buot silingon, ginpatawad na niya ang aton mga sala. Dako gid ang grasya sang Dios sa aton. Ginhatagan niya kita sing kaalam kag pag-intiendi, 9 para maintiendihan ta ang iya tinago nga plano nga gusto niya nga matuman paagi kay Cristo 10 kon mag-abot na ang tion nga iya gintalana. Suno sa iya plano, gusto niya nga isahon ang tanan sa langit kag sa duta kag ipasakop sa pagdumala ni Cristo. 11 Ang tanan nga butang ginahimo sang Dios suno sa iya plano kag kabubut-on. Kag suno sa iya nga plano sang una pa, ginpili niya kami nga mangin iya sa amon pagpakig-isa kay Cristo, 12 para kami nga una nga naglaom kay Cristo magadayaw sa iya. 13 Kag kamo man nangin ara kay Cristo sang nabatian ninyo ang kamatuoran, ang Maayong Balita nga si Cristo gali amo ang makaluwas sa inyo. Sang nagtuo kamo sa iya, ginhatagan kamo sang Dios sang Espiritu Santo nga iya ginpromisa bilang tanda nga kamo iya na. 14 Ining Espiritu Santo amo ang kasiguruhan nga mabaton ta ang promisa sang Dios para sa aton bilang iya mga anak, nga maangkon ta gid ang kompleto nga kaluwasan. Kag tungod sini pagadayawon siya.

Ang Pangamuyo ni Pablo

15 Gani sang mabatian ko ang parte sa inyo pagtuo kay Ginoong Jesus kag sa inyo paghigugma sa tanan nga katawhan sang Dios, 16 dako gid ang akon pagpasalamat sa Dios tungod sa inyo. Kag ginapangamuyuan ko man kamo permi. 17 Ginapangamuyo ko sa Dios sang aton Ginoong Jesu-Cristo, ang Amay nga makagagahom, nga ang Espiritu Santo ang maghatag sa inyo sang kaalam kag magpasanag sa inyo sang kamatuoran parte sa Dios, para makilala gid ninyo siya. 18 Kabay pa nga pasanagan niya ang inyo hunahuna para mahibaluan ninyo kon ano gid ang aton ginalauman sa iya pagtawag sa aton nga mangin iya mga anak, kag para mahibaluan man ninyo ang kabuganaan sang matahom nga palanublion nga iya ginpromisa sa iya mga katawhan. 19 Ginapangamuyo ko man nga mahibaluan ninyo ang gahom sang Dios nga indi matupungan nga para sa aton nga nagatuo sa iya. Ini nga gahom 20 amo man ang iya gin-gamit sa pagbanhaw kag pagpapungko kay Cristo sa iya tuo§ didto sa langit. 21 Gani ara sa idalom sang gahom ni Cristo ang tanan nga espiritu nga nagadumala kag nagapangulo, mga espiritu nga may awtoridad kag may gahom. Ang titulo nga ginhatag kay Cristo indi gid matupungan sa sini nga panahon ukon bisan pa sa palaabuton. 22 Ginpaidalom sang Dios ang tanan nga butang sa gahom ni Cristo, kag ginhimo niya siya nga pangulo sang tanan nga butang, para mabuligan niya ang iglesya 23 nga amo ang iya lawas. Ang iglesya ang kabug-usan ni Cristo nga amo ang nagapuno sa tanan-tanan.

2

Patay Kamo Sang Una, Pero Buhi na Karon

1 Patay kamo sang una sa panulok sang Dios tungod sa inyo mga paglapas kag mga sala. 2 Ginsunod ninyo ang malain nga pagginawi sang mga tawo sang kalibutan. Sang una sakop kamo ni Satanas nga amo ang hari sang mga espiritu nga nagagahom diri sa kalibutan. Kag siya man ang espiritu nga nagagahom sa mga tawo nga wala nagatuman sa Dios. 3 Sang una pareho man kita sa ila; nagkabuhi kita suno gid lang sa gusto sang aton tawhanon nga kinaugali. Ang handom sang aton hunahuna kag sang aton lawas amo lang ang aton ginsunod. Kag sa sadto nga kahimtangan ta, kaupod man kuntani kita sa ila tanan nga dapat silutan.

4 Pero maluluy-on gid ang Dios, kag dako ang iya paghigugma sa aton. 5 Bisan patay kita sa iya panulok tungod sang aton mga sala, ginbuhi niya kita upod kay Cristo. (Gani paagi lang sa grasya sang Dios naluwas kita.) 6 Kag tungod sang aton pagpakig-isa kay Cristo Jesus ginbanhaw niya kita upod kay Cristo para maghari kita upod sa iya sa langitnon nga ginharian. 7 Ginhimo niya ini para mapakita niya sa tanan, sa palaabuton nga panahon, ang iya indi matupungan nga grasya kag kaayo sa aton nga iya ginhatag paagi kay Cristo Jesus. 8-9 Kay tungod sa grasya naluwas kamo paagi sa inyo pagtuo. Ini regalo sang Dios kag wala nabasi sa inyo mga binuhatan, gani wala gid sing may makapabugal. 10 Ginhimo kita sang Dios; kag sa aton pagpakig-isa kay Cristo Jesus ginhatagan niya kita sing bag-o nga kabuhi, para maghimo kita sing maayo nga mga buhat, nga iya na nga daan gin-aman nga aton pagahimuon.

Nag-isa ang mga Judio kag mga Indi Judio tungod kay Cristo

11 Dumduma ninyo ang inyo kahimtangan sang una. Natawo kamo nga indi mga Judio; kag ginasiling sang mga Judio nga wala kamo sang relasyon sa Dios tungod nga indi kamo pareho sa ila nga tinuli. (Pero ato nga pagtuli sa lawas lang.) 12 Dumduma man ninyo nga sadto anay wala pa kamo makakilala kay Cristo. Wala kamo masakop sa nasyon sang Israel, kag wala kamo masakop sa mga kasugtanan sang Dios para sa iya mga katawhan nga ginbasi sa iya mga promisa. Nagkabuhi kamo sa sini nga kalibutan nga wala sing paglaom kag wala sing Dios. 13 Pero subong, tungod nga kamo ara na kay Cristo Jesus, kamo nga sadto anay malayo sa Dios, malapit na subong paagi sa dugo ni Cristo. 14 Kay siya mismo amo ang nagdala sang maayo nga relasyon sa aton nga mga Judio kag mga indi Judio. Paagi sa kamatayon sang iya lawas, gin-isa niya kita kag gin-guba niya ang pader nga nagapaseparar kag nagapaaway sa aton. 15 Ang pader nga iya gin-guba amo ang Kasuguan sang mga Judio nga nagalakip sang mga sugo kag mga pagsulundan. Ang katuyuan sini nga himuon niya sa iya nga isa ka bag-o nga katawhan ang duha ka grupo para mangin maayo na ang ila relasyon. 16 Gani karon, bilang isa na ka lawas ang mga Judio kag mga indi Judio paagi sa kamatayon ni Cristo sa krus, gindula na niya ang aton pagdinumtanay kag ginpabalik na niya kita sa Dios. 17 Nag-abot diri si Cristo kag ginwali niya ang Maayong Balita nga naghatag kalinong sa inyo nga mga indi Judio nga sang una malayo sa Dios, kag sa amon man nga mga Judio nga malapit sa Dios. 18 Paagi kay Cristo, kita tanan nga Judio kag mga indi Judio sarang na nga makapalapit sa Amay paagi sa isa ka Espiritu Santo.

19 Gani karon, kamo nga mga indi Judio, indi na kamo taga-iban nga lugar ukon mga estranghero, kundi mga kasimanwa na sang mga katawhan sang Dios kag mga miyembro sang pamilya sang Dios. 20 Kita nga mga tumuluo pareho sa balay nga ginpatindog. Ang iya pundasyon nga bato amo si Cristo kag ang iya mga haligi amo ang mga apostoles kag mga propeta. 21 Paagi kay Cristo ang tanan nga parte sang balay nagaalangot para mangin balaan nga templo para sa Ginoo. 22 Kag tungod nga kamo ara kay Cristo, kamo nalakip man sa sining ginahimo nga balay nga ginaestaran sang Dios paagi sa iya Espiritu.

3

Ang Plano sang Dios sa mga Indi Judio

1 Ang kabangdanan nga ako, si Pablo, ginpriso, tungod kay nagaalagad ako kay Cristo paagi sa pagwali nga kamo nga mga indi Judio nalakip man sa pagpakamaayo sang Dios. 2 Sigurado gid nga nabatian ninyo nga sa grasya sang Dios iya ako ginsaligan nga mangin manugwali para sa inyo kaayuhan. 3 Nagpahayag ang Dios sa akon sang iya tinago nga plano para sa inyo nga mga indi Judio. (Nasambit ko na ini sing malip-ot sa sini nga sulat.* 4 Kon nabasa ninyo, makita ninyo nga nahibaluan ko gid ang tinago nga plano sang Dios para sa inyo paagi kay Cristo.) 5 Sang una wala gid ginpahibalo sang Dios sa mga tawo ang ini nga plano, pero subong ginpahayag na niya sa iya pinili nga mga apostoles kag mga propeta paagi sa Espiritu Santo. 6 Kag amo ini ang iya plano: nga paagi sa Maayong Balita parte kay Cristo, ang mga indi Judio mangin kaupod man sang mga Judio nga magabaton sang mga promisa sang Dios, kag mangin miyembro man sila sang isa ka lawas tungod nga sila ara kay Cristo Jesus.

7 Sa grasya sang Dios, ginhimo niya ako nga manugwali sang Maayong Balita paagi sa iya gahom. 8 Ako ang labing kubos sa tanan nga katawhan sang Dios, pero ginhatagan ako sang Dios sang pribilehiyo sa pagwali sa mga indi Judio sang Maayong Balita parte sa indi matungkad nga pagpakamaayo nga halin kay Cristo. 9 Ang Dios nga nagtuga sang tanan nga butang wala gid nagsugid halin sang una pa sa bisan kay sin-o kon ano ang iya tinago nga plano. Pero subong ginsugo niya ako sa pagpasanag sa tanan kon paano niya ginatuman ato nga plano, 10 agod paagi sa iglesya mapakita niya subong sa mga pangulo kag sa mga may awtoridad sa kalangitan kon ano gid ang iya kaalam nga iya ginapahayag sa nagkalain-lain nga paagi. 11 Ini amo ang iya plano bisan pa sang una, kag natuman na niya ini paagi kay Cristo Jesus nga aton Ginoo. 12 Tungod sang aton pagtuo kay Cristo kag tungod nga kita ara na sa iya, makapalapit na kita sa Dios nga wala sing kahadlok ukon pagkatahap. 13 Gani nagapangabay ako sa inyo nga indi kamo magkaluya tungod sang akon mga ginaantos, kay ini para sa inyo kaayuhan.

Ang Gugma ni Cristo

14-15 Kon madumduman ko ang plano sang Dios nagaluhod ako sa pagsimba sa iya. Siya amo ang Amay sang tanan nga ari sa kalibutan kag didto sa langit, nga iya ginatawag nga miyembro sang iya pamilya. 16 Makagagahom gid siya. Gani nagapangamuyo ako sa iya nga hatagan niya sang gahom kag kusog ang inyo espiritual nga kabuhi paagi sa iya Espiritu, 17 para si Cristo magpuyo sa inyo tagipusuon tungod sang inyo pagtuo. Ginapangamuyo ko man nga magpanggamot kamo kag mapundar sa gugma sang Dios, 18 para kamo kag ang iban pa nga mga katawhan sang Dios makaintiendi kon daw ano kasangkad, kalaba, kataas, kag kadalom ang gugma ni Cristo sa aton. 19 Kabay pa nga mahibaluan ninyo ang iya gugma, bisan nga indi gid ini maintiendihan sing bug-os; para ang tanan nga ara sa Dios mangin ara man sa inyo.

20 Dayawon ta ang Dios, tungod nga paagi sa iya gahom nga nagapanghikot sa aton, ang iya mahimo sobra pa sa aton ginapangayo ukon ginahunahuna. 21 Dayawon ta siya hasta san-o tungod sang mga kaayuhan nga iya ginhimo sa iglesya nga ara kay Cristo Jesus. Amen.†

4

Isa ka Lawas kay Cristo

1 Bilang priso tungod sang akon pag-alagad sa Ginoo, nagapangabay ako sa inyo nga magkabuhi kamo nga takos bilang mga tinawag sang Dios. 2 Magmapainubuson kamo kag magmalulo sa isa kag isa. Maghigugmaanay, magpinatawaray, kag batasa ninyo ang kakulangan sang isa kag isa. 3 Tinguhai ninyo nga mapadayon ang inyo pag-isa nga halin sa Espiritu Santo paagi sa inyo maayo nga pag-ululupod. 4 Kay kita nga mga tumuluo isa lang ka lawas, kag isa lang ka Espiritu Santo ang nagapuyo sa aton. Isa ang aton paglaom, kay pareho man kita tanan nga nagahulat sa iya ginpromisa sang pagtawag niya sa aton. 5 May isa kita ka Ginoo, isa ka pagtuo, kag isa ka bautiso. 6 May isa lang kita ka Dios kag siya amo ang Amay sang tanan. Siya ang nagahari, nagapanghikot, kag nagapuyo sa aton tanan.

7 Pero bisan isa kita ka lawas, may nagkalain-lain kita nga mga buluhaton nga ginhatag ni Cristo sa tagsa-tagsa sa aton suno sa iya gusto. 8 Pareho sang ginasiling sang Kasulatan,

“Pagsaka niya sa langit madamo nga bihag ang iya gindala.

Kag ginhatagan niya sing

nagkalain-lain nga mga abilidad ang mga tawo.”*

9 (Karon, ano ang kahulugan sang, “Nagsaka siya sa langit?” Ini nagakahulugan nga nagpanaog siya anay diri sa duta. 10 Kag siya nga nagpanaog amo man ang nagsaka sa ibabaw pa sang kalangitan† para mapuno‡ niya ang tanan.) 11 Ang iban ginhimo niya nga apostoles, ang iban propeta, ang iban manugwali sang Maayong Balita, kag ang iban pastor kag manunudlo. 12 Ginhimo niya ini para ipreparar ang mga katawhan sang Dios sa pag-alagad, kag para magtubo kag mangin mabakod sila bilang lawas ni Cristo. 13 Sa sini nga paagi malambot ta ang pag-isa sa pagtuo kag pagkilala sa Anak sang Dios, para mangin mature kita sa aton pagginawi kag mangin kaangay gid kita kay Cristo. 14 Kag kon malambot ta na ini, indi na kita pareho sa bata nga madala sa nagkalain-lain nga pagpanudlo sang mga tawo nga nagadaya kag nagabali sang kamatuoran. 15 Sa baylo, magsugid kita sang kamatuoran nga may gugma, para sa tanan nga bagay mangin kaangay kita kay Cristo nga amo ang ulo sang iglesya. 16 Paagi sa iya pagdumala, ang tanan nga parte sang lawas nga amo ang mga tumuluo nagaalangot, kag ang tagsa ka parte sini nagabinuligay. Kag kon husto ang ginahimo sang tagsa ka parte tungod sa gugma sa isa kag isa, ang bilog nga lawas magatubo kag magabakod.

Ang Kabuhi nga Ginbag-o ni Cristo

17 Gani sa ngalan sang Ginoo,§ ginapaandaman ko kamo nga indi gid kamo magkabuhi nga pareho sa mga tawo nga wala makakilala sa Dios. Ang ila mga hunahuna wala sing pulos 18 tungod nga nadulman ang ila pag-intiendi parte sa espiritual nga mga butang. Nahamulag sila sa kabuhi nga ginahatag sang Dios tungod nga wala sila sing kaalam sa espiritual nga mga butang, kay masyado katig-a sang ila mga tagipusuon. 19 Wala na sila sing huya. Gani nagapagusto sila himo sang kalautan, kag padayon ang ila paghimo sang mahigko nga mga butang nga wala gid sing pagpugong.

20 Pero indi pareho sina ang inyo natun-an parte kay Cristo. 21 Indi bala nga nahibaluan ninyo ang parte kay Jesus, kag tungod nga kamo ara sa iya, gintudluan kamo sing kamatuoran nga ara sa iya? 22 Gani bayai na ninyo ang inyo daan nga pamatasan kay ini iya sang daan ninyo nga kabuhi. Ang ining daan nga pamatasan amo ang nagalaglag sa inyo paagi sa malain nga mga handom nga nagadaya sa inyo. 23 Bag-uha ninyo ang inyo tagipusuon kag hunahuna. 24 Ipakita ninyo nga ginbag-o na kamo sang Dios kag ginhatagan sang kabuhi nga pareho sa iya, ang husto nga kabuhi nga matarong kag balaan.

25 Gani indi na kamo magbutig. Ang tagsa-tagsa magsugid sang matuod sa iya utod* kay Cristo, kay kita tanan mga miyembro na sang isa ka lawas. 26 Kon mangakig kamo, indi kamo magpakasala.† Kag indi ninyo pagpadugayon ang inyo kaakig sa bilog nga adlaw. 27 Indi ninyo paghatagi sing lugar ang yawa. 28 Ang nagapangawat indi na magpangawat, kundi magpangita siya sa maayo nga paagi, para makahatag man siya sa mga imol. 29 Indi kamo maghambal sing malain, kundi maghambal sing makabulig sa inyo isigkatawo kag nagasinanto sa okasyon, para makahatag kamo sing kaayuhan sa mga nagapamati. 30 Indi ninyo pagpasub-a ang Espiritu Santo sang Dios. Kay ang Espiritu Santo amo ang tanda nga kamo iya sang Dios, kag garantiya hasta sa adlaw sang pagtubos. 31 Sikwaya ninyo ang tanan nga pagkalain sang buot, pagkamainiton sang ulo, kag ang kaakig. Indi na kamo magpamuyayaw, ukon maghambal sang malain, ukon magdinumtanay. 32 Sa baylo, magmaayo kag magmalulo kamo sa isa kag isa, kag magpinatawaray kamo pareho sang pagpatawad sang Dios sa inyo paagi kay Cristo.

5

1 Tungod nga kamo mga pinalangga nga mga anak sang Dios, sunda ninyo siya. 2 Dapat makita permi sa inyo kabuhi nga ginahigugma ninyo ang iban pareho sang paghigugma ni Cristo sa aton. Kay ginhatag pa gani niya ang iya kabuhi para sa aton bilang mahamot nga halad sa Dios.

3 Tungod nga mga katawhan na kamo sang Dios, indi nagakabagay nga hambalon kamo sang mga tawo nga nagahimo kamo sang imoral nga pagpakigrelasyon kag iban pa nga mahigko nga mga buhat, ukon pagkadalok. 4 Kag indi na nagakabagay nga maghambal kamo sang mga binastos, ukon maghambal sang wala sing pulos nga mga estorya kag malaw-ay nga mga lahog. Sa baylo, maghambal kita sang mga pagpasalamat sa Dios. 5 Tandai gid ninyo nga indi masakop sa paghari ni Cristo kag sang Dios ang mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, ang mga nagahimo sang mahigko nga mga buhat, kag ang mga mainangkunon. (Kay ang pagkamainangkunon isa man ka klase sang pagsimba sa mga dios-dios.)*

6 Tungod sining mga ginahimo sang mga tawo, ipaagom sang Dios sa ila ang iya kaakig kay wala sila nagatuman sa iya. Gani indi kamo magpadaya sa iban nga nagasiling nga ini nga mga butang indi mahigko. 7 Indi man kamo mag-upod-upod sa sini nga mga tawo. 8 Sang una ang inyo hunahuna nadulman pa, pero subong tungod nga kamo sa Ginoo na, nasanagan na kamo. Gani ipakita ninyo sa inyo pagkabuhi nga kamo nasanagan na. 9 (Kay kon ang tawo nasanagan na, ang iya hinimuan maayo, matarong, kag ginasunod niya ang kamatuoran.) 10 Tinguhai ninyo nga mahibaluan kon ano ang gusto sang Ginoo nga himuon ninyo. 11 Indi kamo magsunod sa mga wala pulos nga ginahimo sang iban nga nadulman. Sa baylo, ipakita ninyo sa ila nga malain ang ila ginahimo. 12 (Makahuluya bisan ihambal ang mga butang nga ila ginahimo sa sekreto.) 13 Kon hambalan ninyo sila sang ila mga ginahimo, mahibaluan nila nga ina sala gid. 14 Kay ang tanan nga masilakan sang kamatuoran masanagan. Gani may ara nga nagasiling,

“Bugtaw, ikaw nga nagakatulog,

bangon halin sa mga minatay,

kag pasanagan ka ni Cristo.”

15 Gani halungan ninyo ang inyo pagkabuhi. Indi kamo magkabuhi pareho sa mga tawo nga wala nakaintiendi, kundi magkabuhi kamo bilang mga tawo nga nakaintiendi sang kabubut-on sang Dios. 16 Kalitan ninyo ang tiyempo nga makasugid kamo parte sa inyo pagtuo tungod nga malain ang ini nga mga inadlaw. 17 Indi kamo magmangin ignorante kundi intiendihon ninyo kon ano ang gusto sang Ginoo nga ipahimo sa inyo.

18 Indi kamo magpahubog, kay ginausikan lang ninyo ang inyo kabuhi. Sa baylo, magmapuno kamo sang Espiritu Santo. 19 Kon nagatilipon kamo, gamita ninyo ang mga salmo, himno, kag iban pa nga espiritual nga mga kanta. Kag kon magkanta kamo sa Ginoo dapat halin gid sa inyo tagipusuon. 20 Magpasalamat kamo permi sa Dios nga Amay sa tanan nga butang tungod kay Ginoong Jesu-Cristo.†

Ang Bana kag ang Asawa

21 Magpasakop kamo sa isa kag isa tungod sa inyo pagtahod kay Cristo.

22 Kamo nga mga asawa, magpasakop kamo sa inyo mga bana, pareho sang inyo pagpasakop sa Ginoo. 23 Kay ang bana amo ang ulo sang asawa pareho man nga si Cristo amo ang ulo sang iglesya nga amo ang iya lawas, kag siya man ang Manluluwas. 24 Gani, subong nga ang iglesya nagapasakop kay Cristo, ang mga asawa dapat man nga magpasakop sa ila bana sa tanan nga butang.‡

25 Kamo nga mga bana, higugmaa ninyo ang inyo mga asawa pareho man sang paghigugma ni Cristo sa iglesya. Ginhalad pa gani niya ang iya kabuhi sa iglesya 26 para batunon ini sang Dios, pagkatapos nga natinluan sang tubig paagi sa pulong sang Dios. 27 Ginhimo niya ini para ang iglesya mabaton niya bilang iya asawa nga matahom gid, balaan, kag wala sing kasawayan; pareho sa nobya nga wala sing depekto ukon kurinot ukon ano pa nga mga deperensya. 28 Gani ang mga bana dapat gid maghigugma sa ila asawa pareho sang ila paghigugma sa ila kaugalingon nga lawas. Ang nagahigugma sa iya asawa nagahigugma sa iya kaugalingon. 29 Wala sing tawo nga wala nagahigugma sa iya kaugalingon nga lawas, kundi ginapakaon niya ini kag ginaatipan. Amo man ini ang ginahimo ni Cristo sa aton nga iya iglesya, 30 tungod nga kita mga parte sang iya lawas. 31 Nagasiling ang Kasulatan: “Bayaan sang lalaki ang iya amay kag iloy kag mag-upod sa iya asawa, kag sila nga duha mangin isa.”§ 32 Makatilingala ining madalom nga kamatuoran, kag makasiling ako nga amo ini ang halimbawa sang relasyon ni Cristo sa iglesya. 33 Gani kamo nga mga bana, higugmaa ninyo ang inyo asawa pareho sa inyo kaugalingon. Kag kamo nga mga asawa, tahura ninyo ang inyo bana.

6

Ang mga Kabataan kag mga Ginikanan

1 Kamo nga mga kabataan, tumana ninyo ang inyo mga ginikanan, kay nagakadapat gid ini nga himuon bilang matuod nga Kristohanon. 2 “Tahura ang imo amay kag iloy.” Amo ini ang una nga sugo nga may promisa. 3 “Agod mangin maayo ang imo kahimtangan kag magalawig ang imo kabuhi diri sa duta.”*

4 Kamo nga mga ginikanan,† indi ninyo pagpaakiga ang inyo mga kabataan, kundi sagura ninyo sila sa pagdisiplina kag pagtudlo nga halin sa Ginoo.

Ang mga Ulipon kag mga Agalon

5 Kamo nga mga ulipon, tumana ninyo ang inyo mga amo diri sa duta nga may pagtahod kag pagkahadlok sa ila. Mag-obra kamo nga hugot sa inyo tagipusuon, kag mag-alagad kamo sa ila subong nga si Cristo ang inyo ginaalagaran. 6 Gani mag-obra kamo nga hugot sa inyo tagipusuon bilang mga ulipon ni Cristo, nga nagahimo sang kabubut-on sang Dios kag indi nga nagapakita-kita lang para malipay sila. 7 Himua ninyo ang inyo obligasyon sa maayo nga kabubut-on bilang mga ulipon. Kabiga ninyo nga ang Ginoo amo ang inyo ginaalagaran kag indi ang mga tawo. 8 Dumdumon ninyo nga ang Ginoo amo ang magabalos sa tagsa-tagsa suno sa iya ginahimo nga maayo, ulipon man siya ukon indi.

9 Kag kamo nga mga amo, magpasunaid man kamo sa inyo mga ulipon. Indi ninyo sila pagpahugon, kay nahibaluan ninyo nga kamo kag ang inyo mga ulipon may isa lang ka amo sa langit kag wala siya sing may ginapasulabi bisan sin-o.

Mga Armas Kontra kay Satanas

10 Sa wala pa ako makatapos, ginabilin ko gid sa inyo nga magpakabakod kamo sa Ginoo paagi sa iya gahom. 11 Gamita ninyo ang tanan nga armas nga ginhatag sang Dios para makabato kamo sa malain nga mga padihot sang yawa. 12 Kay ang aton kaaway indi mga tawo, kundi ang malain nga mga espiritu nga nagapamuno nga may gahom. Ini sila nagahari sa kalautan nga ara sa kalibutan, kag ara man sila sa ibabaw. 13 Gani gamita ninyo ang tanan nga armas nga ginhatag sang Dios, para makabato kamo sa tion nga mag-abot ang kalautan; kag pagkatapos sini mabakod gihapon kamo. 14 Gani magbato kamo. Isuksok ninyo bilang paha ang kamatuoran. Gamita ninyo bilang panagang nga para sa dughan ang pagkamatarong. 15 Kag isuksok ninyo bilang sapatos ang pagkapreparado sa pagsugid sang Maayong Balita parte sa kalinong. 16 Luwas sina, gamita man ninyo sa tanan nga tion ang inyo pagtuo bilang taming, para indi kamo madutlan sang mga temtasyon ni Satanas nga daw sa nagadabdab nga mga pana. 17 Kag gamita ninyo bilang helmet ang pagkilala nga kamo ginluwas na. Gamita man ninyo bilang espada ang pulong sang Dios nga ginhatag sang Espiritu Santo. 18 Kag magpangamuyo kamo permi nga buligan kamo sang Dios. Sa tanan nga tion magpangamuyo kamo sa bulig sang Espiritu Santo. Indi gid kamo magpatumbaya, kundi magpadayon kamo sa pagpangamuyo kag indi ninyo pagkalimtan nga sambiton ang tanan nga katawhan sang Dios. 19 Kag pangamuyui man ninyo ako nga buligan ako sang Dios kon ano ang akon dapat ihambal para masugid ko nga may kaisog ang Maayong Balita nga wala ginsugid sang una. 20 Kay ginpadala ako sang Dios para magwali sining Maayong Balita nga amo ang rason nga napriso ako. Gani kon mahimo, pangamuyui ninyo ako nga may kaisog ako sa paghambal suno sa dapat ko himuon.

Katapusan nga mga Bilin

21 Kon parte sa akon kahimtangan kag ginahimo diri, ang aton pinalangga nga utod nga si Tykicus amo ang magasugid sa inyo. Masaligan siya sa pag-alagad sa Ginoo. 22 Ginpadala ko siya dira para masugiran niya kamo parte sa amon kahimtangan diri kag para mapabakod niya kamo.

23 Mga kauturan, kabay pa nga mabaton ninyo halin sa Dios nga Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo ang kalinong‡ kag ang dugang nga pagtuo kag paghigugmaanay sa isa kag isa. 24 Kabay pa nga pakamaayuhon sang Dios ang tanan nga nagahigugma sa aton Ginoong Jesu-Cristo sang wala sing katapusan nga gugma.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:7-8 dugo: buot silingon, kamatayon

§ 1:20 pagpapungko…sa iya tuo, nga nagakahulugan sang kagamhanan kag kadungganan.

* 3:3 sa sini nga sulat: ukon, sa isa ka sulat

† 3:21 Ukon, Kabay pa nga mapadunggan ang Dios sa iglesya kag sa kay Cristo Jesus hasta san-o. Amen.

* 4:8 Sal. 68:18

† 4:10 kalangitan: ukon, mga langit

‡ 4:10 mapuno: sa iban nga Bisaya, mapun-an

§ 4:17 sa ngalan sang Ginoo: sa literal, sa Ginoo. Ang buot silingon, sa awtoridad nga ginhatag sang Ginoo kay Pablo.

* 4:25 Zac. 8:16

† 4:26 Sal. 4:4

* 5:5 ang pagkamainangkunon isa man ka klase sang pagsimba sa mga dios-dios, tungod nga kon mainangkunon ang tawo ginapasulabi niya ang mga butang diri sa kalibutan sang sa Dios.

† 5:20 tungod kay Ginoong Jesu-Cristo: ukon, paagi kay Ginoong Jesu-Cristo; ukon, bilang mga tumuluo ni Ginoong Jesu-Cristo. Sa literal, sa ngalan ni Ginoong Jesu-Cristo.

‡ 5:24 sa tanan nga butang: siguro ang buot silingon, sa tanan nga butang nga indi kontra sa kabubut-on sang Dios.

§ 5:31 Gen. 2:24

* 6:3 Exo. 20:12; Deu. 5:16

† 6:4 ginikanan: sa literal, amay

‡ 6:23 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

Filipos

1

2

3

4

Ang Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Filipos

1

1 Ako si Pablo, kag kaupod ko si Timoteo nga kapareho ko nga ulipon ni Cristo Jesus. Nagapangamusta kami sa inyo dira sa Filipos, kamo nga mga katawhan sang Dios* nga ara kay Cristo Jesus, kaupod man sa mga nagadumala sa inyo kag sa ila mga kabulig.

2 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya† kag kalinong‡ halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Ang Pangamuyo ni Pablo sa mga Taga-Filipos

3 Nagapasalamat ako sa Dios kada madumduman ko kamo. 4 Nagakalipay gid ako kada pangamuyo ko para sa inyo tanan, 5 tungod kay kaupod ko kamo sa pagpalapnag sang Maayong Balita halin sang pagbaton ninyo sini hasta subong. 6 Nasiguro ko gid nga ang Dios nga nagsugod sa paghimo sang maayo nga butang sa inyo magapadayon gid sa paghimo sini hasta sa adlaw nga si Cristo Jesus magbalik. 7 Nagakadapat lang nga amo ini ang akon hunahuna kag balatyagon para sa inyo tanan tungod kay ginahigugma ko gid kamo. Kay kabulig ko kamo sa buluhaton nga ginhatag sang Dios sa akon, bisan pa subong nga napriso ako nga nagadepensa kag nagapamatuod sang Maayong Balita. 8 Makapamatuod ang Dios kon daw ano gid ang akon kahidlaw sa inyo; kay ginahigugma ko gid kamo pareho sang paghigugma ni Cristo Jesus.

9 Nagapangamuyo ako nga magadugang pa gid ang inyo paghigugma sa isa kag isa, nga may husto nga kaalam kag pag-intiendi, 10 para mahibaluan ninyo kon ano gid ang labing maayo kag para mangin matinlo ang inyo kabuhi kag wala sing kasawayan hasta sa pag-abot ni Cristo. 11 Kabay pa nga sa bulig ni Jesu-Cristo mangin matarong ang tanan ninyo nga ginahimo para madayaw ang Dios.

Si Cristo gid ang Importante

12 Mga kauturan, gusto ko nga mahibaluan ninyo nga ang mga nagkalatabo sa akon nakabulig gid sa pagpalapnag sang Maayong Balita. 13 Kay nahibaluan na sang tanan nga guwardya diri sa palasyo kag sang iban pa nga mga tawo nga ginpriso ako tungod kay ako sumulunod ni Cristo. 14 Kag tungod man sa sining akon pagkapriso, nagbakod pa gid ang pagtuo sang kadam-an sang aton mga kauturan sa Ginoo. Gani nag-isog pa gid sila sa pagwali sang Maayong Balita. 15 Matuod nga ang iban nagawali lang parte kay Cristo tungod nga nahisa sila sa akon kag gusto nila nga malabawan ako. Pero ang iban maayo ang ila katuyuan. 16 Nagawali sila tungod nga ginahigugma nila ako kag gusto nila nga magbulig sa akon, kay nahibaluan nila nga ginbutang ako diri sa pagpangapin sang Maayong Balita. 17 Ang mga nahisa sa akon indi sinsero sa ila pagwali parte kay Cristo, kay ang ila katuyuan para lang sa ila kaugalingon. Ang hunahuna nila nga samtang diri ako sa prisohan madugangan pa gid nila ang akon pag-antos tungod sining ila ginahimo.

18 Pero wala ini sing kaso sa akon. Nalipay ako bisan husto man ukon indi ang ila katuyuan sa pagwali, basta ginawali lang si Cristo. Kag magapadayon ako sa pagkalipay, 19 kay nahibaluan ko nga paagi sa inyo mga pangamuyo kag sa bulig sang Espiritu ni Jesu-Cristo mahilway ako diri. 20 Dako gid ang akon handom kag paglaom nga indi gid ako mahuy-an, kundi pareho sang una, magapadayon ang akon kaisog sa pagwali, agod paagi sa akon kabuhi, ukon sa akon kamatayon, madayaw si Cristo. 21 Para sa akon, ang akon kabuhi para gid kay Cristo. Kag kon mapatay man ako, may kapuslanan sa gihapon, kay mangin kaupod ko na siya. 22 Pero kon magpabilin man ako nga buhi, maayo man ini kay may mahimo pa ako. Gani indi ko mahibaluan kon diin ang akon pilion. 23 Natunga ang akon hunahuna sa duha: Gusto ko na nga mag-una sa inyo sa pihak nga kabuhi kag mangin kaupod si Cristo, kay amo ini ang labing maayo. 24 Pero mas kinahanglan nga magpabilin pa ako nga buhi para sa inyo. 25 Kag tungod nga kombinsido ako nga kinahanglan pa ninyo ako, nahibaluan ko nga magapabilin pa ako nga buhi kag magapadayon sa pagbulig sa inyo tanan para madugangan pa gid ang inyo pagtuo kag kalipay, 26 kag para kon magbalik na ako dira sa inyo, dako pa gid ang inyo rason sa pagdayaw kay Cristo Jesus tungod sa akon.

27 Bisan makabisita man ako sa inyo ukon indi, ang importante gid nga ang inyo pagkabuhi suno man sa Maayong Balita ni Cristo, para mabatian ko nga mabakod kamo nga nagaisa sa inyo paghimulat para sa husto nga pagtuo nga suno sa Maayong Balita. 28 Indi gid kamo magkahadlok sa mga nagakontra sa inyo. Kay kon wala kamo nagakahadlok tanda ina sang Dios sa ila nga sila pagasilutan kag kamo pagaluwason. 29 Kay ang ginhatag nga pribilehiyo sa inyo indi lang nga magtuo kamo kay Cristo kundi mag-antos man para sa iya. 30 Karon upod na kita nga nagaantos tungod sa Maayong Balita. Amo ini ang mga pag-antos nga inyo nakita nga akon naagyan sang una, kag hasta subong nabatian ninyo nga nagaantos pa ako gihapon.

2

Ang Pagpaubos ni Cristo

1 Indi bala tungod nga ara na kamo kay Cristo nagabakod kamo? Indi bala malipayon kamo tungod nga nahibaluan ninyo nga ginahigugma kamo ni Cristo? Kag indi bala may maayo kamo nga relasyon sa Espiritu Santo, kag malulo na kamo kag maluluy-on sa isa kag isa? 2 Gani nagapangabay ako sa inyo: para mangin bug-os gid ang akon kalipay maghigugmaanay kag mag-ugyon kamo. Kabay pa nga mag-isa ang inyo mga hunahuna kag katuyuan. 3 Indi kamo maghimo sang bisan ano tungod sa kadalok ukon sa pagkamatinaas-taason. Kundi magpaubos kamo kag hunahunaon ninyo nga mas maayo pa ang iban sang sa inyo. 4 Indi lang ang inyo kaayuhan ang inyo hunahunaon kundi ang kaayuhan man sang iban. 5 Hupti ninyo ini nga panghunahuna nga iya man ni Cristo Jesus:

6 Bisan ang kinaiya sang Dios ara sa iya,

wala niya ginpaminsar ang iya pagkatupong sa Dios

nga mangin kabangdanan sang pagpamintaha.

7 Kundi ginpakanubo niya ang iya kaugalingon

paagi sa pagsuksok sang kinaiya sang isa ka ulipon.

Nagpakatawo siya nga pareho sang mga tawo.

8 Sang nangin tawo na siya,

ginpaubos niya ang iya kaugalingon

paagi sa pagtuman sa Dios hasta sa kamatayon,

bisan pa sa kamatayon sa krus.

9 Tungod sini ginbayaw siya sang Dios

kag ginhatagan sing awtoridad nga labaw sa tanan nga awtoridad.*

10 Agod nga ang tanan nga sa langit kag sa duta,

pati ang sa idalom sang duta,

magluhod kag magsimba sa iya.

11 Kag ang tanan magkilala† nga si Jesu-Cristo amo ang Ginoo,

kag ini magahatag sang kadayawan sa Dios nga Amay.

Magsiga Kita sa Kalibutan Pareho sang mga Suga

12 Mga hinigugma ko, sang ara pa ako dira sa inyo matinumanon gid kamo sa akon. Labi na gid subong nga wala na ako dira, panikasugi ninyo nga igakabuhi ang kaluwasan nga nabaton ninyo,‡kag himua ninyo ini nga may pagtahod kag kahadlok sa Dios. 13 Kay ang Dios amo ang nagahatag sa aton sang handom kag ikasarang sa paghimo sang iya kabubut-on.

14 Kon ano ang inyo ginahimo, himua ninyo nga wala sing pagkumod ukon pagbinaisay, 15 para mangin matinlo kamo kag wala sing kasawayan nga mga anak sang Dios sa sini nga henerasyon nga ang mga tawo malain kag makasasala.§ Dapat ang inyo halimbawa pareho sang mga suga nga nagasanag sa ila, 16 kay ginasugid ninyo sa ila ang pulong sang Dios nga nagahatag sang kabuhi. Kag kon himuon ninyo ini, may ipabugal ako sa pagbalik ni Cristo nga ang akon pagpangabudlay dira sa inyo indi nangin wala sing pulos.

17 Ang inyo pagtuo pareho sang halad nga ginahalad sa Dios. Kag kon kinahanglan gid nga ang akon dugo iula ko* para sa inyo mga halad, malipay ako. Kag indi lang ako ang malipay kundi kamo man. 18 Gani magkalipay man kamo. Magkalipay kita tungod sining akon pribilehiyo nga mag-antos para sa inyo.

Si Timoteo kag si Epafroditus

19 Nagasalig ako kay Ginoong Jesus nga sa indi madugay mapakadto ko dira sa inyo si Timoteo, para malipay man ako kon masugiran niya ako parte sa inyo kahimtangan. 20 Siya gid lang ang akon nahibaluan nga nagadumdom gid pareho sa akon para sa inyo kaayuhan. 21 Ang iban ya, ang ila gid lang kaugalingon nga kaayuhan ang ila ginapanumdom kag indi ang kay Jesu-Cristo. 22 Pero nahibaluan ninyo kon paano ginpakita ni Timoteo ang iya maayo nga pamatasan. Daw anak ko gid siya sa iya pag-alagad kaupod ko sa pagwali sang Maayong Balita. 23 Nagalaom ako nga mapakadto ko siya dira sa inyo sa gilayon kon mahibaluan ko na ang resulta sang akon kaso. 24 Kag nagasalig gid ako sa Ginoo nga ako mismo makakadto man dira sa inyo sa indi madugay.

25 Nahunahuna ko nga kinahanglan pabalikon ko dira ang aton utod nga si Epafroditus nga inyo ginsugo diri para magbulig sa akon. Kaupod ko siya sa pagpangabudlay kag pagpangapin sang kamatuoran sa mga nagakontra sini. 26 Papulion ko siya dira tungod nga ginahidlaw na siya sa inyo nga tanan, kag indi na gid siya mapahamtang diri tungod nga nabatian ninyo nga nagmasakit siya. 27 Nagmasakit siya matuod kag diutayan lang mapatay. Pero ginkaluoyan siya sang Dios kag ako amo man, kay gin-ayo niya siya kag ginhilway niya ako sa puwerte nga kasubo. 28 Gani gusto ko na gid nga pabalikon siya dira, para kon makita ninyo siya liwat magakalipay kamo, kag indi na ako magsagi palibog. 29 Kag batuna ninyo siya nga may kalipay bilang utod sa Ginoo. Ang mga tawo nga pareho sa iya dapat padunggan. 30 Kay diutayan lang siya mapatay tungod sa iya pag-alagad kay Cristo. Nabutang ang iya kabuhi sa peligro para lamang mabuligan niya ako bilang salili† ninyo.

3

Ang Matuod nga Pagkamatarong

1 Karon, mga kauturan, magkalipay kamo sa Ginoo! Wala ako ginatak-i sa pagsambit sini liwat sa inyo, kay para gid ini sa inyo kaayuhan. 2 Mag-andam kamo sa mga Judio nga nagapilit nga magpatuli kamo. Daw sa mga ido ina nga mga tawo nga nagahimo sing malain. 3 Pero kita amo ang may matuod nga tanda nga mga sumulunod kita sang Dios, tungod nga nagasimba kita sa iya paagi sa bulig sang Espiritu Santo kag nagakalipay kita sa aton relasyon kay Cristo Jesus. Wala kita nagasalig kon ano kita sa pisikal.* 4 Kon may ara nga nagahunahuna nga may rason siya nga magsalig kon ano siya sa pisikal, mas lalo ako. 5 Tungod nga sang walo pa lang ako ka adlaw gintuli na ako. Israelinhon ako, kay sakop ako sang tribo ni Benjamin. Gani kon pagka-Judio ang pagahambalan, matuod gid ako nga Judio. Kon parte sa pagtuman sa Kasuguan sang mga Judio, gintuman ko gid ini kay Pariseo ako sadto anay. 6 Kon ang kapisan ang pagahambalan, puwerte ako, kay ginhingabot ko pa gani ang iglesya. Kag kon parte sa pagtuman sa Kasuguan, wala ako sing kasawayan. 7 Sadto anay ini tanan nga butang ginkabig ko nga importante, pero subong ginakabig ko ini nga wala sing pulos tungod kay Cristo. 8 Indi lang ina, kundi ang tanan man nga mga butang ginakabig ko subong nga wala sing pulos kon ikomparar sa akon pagkilala kay Cristo Jesus nga akon Ginoo. Tungod sa iya ginsikway ko ang tanan, kag ginakabig ko ini nga daw pareho sang basura, para mangin akon si Cristo, 9 kag ako ara sa iya. Wala na ako nagasalig nga mangin matarong ako paagi sa akon kaugalingon nga paghimulat sa pagtuman sang Kasuguan, kundi matarong na ako sa atubangan sang Dios tungod sa iya ginhimo kag paagi sa akon pagtuo kay Cristo. 10 Ang akon handom subong nga makilala ko pa gid si Cristo, nga maeksperiensyahan ko ang gahom sang iya pagkabanhaw, kag makapakigbahin ako sa iya mga pag-antos hasta mangin kaangay ako sa iya sa iya kamatayon. 11 Kag sa sini mabanhaw man ako. Kabay pa.

Padayon sa Lalambuton

12 Wala ako nagasiling nga wala na ako sing kulang, ukon perpekto na ako. Pero nagapadayon ako sa pagtinguha nga malambot ko ina, kay amo ina ang katuyuan ni Cristo Jesus kon ngaa ginpili niya ako. 13 Mga kauturan, wala ako nagahunahuna nga nalambot ko na ang perpekto nga kabuhi. Pero ang akon ginahimo subong, wala ko na ginahunahuna ang nagligad, kundi ginatinguhaan ko gid nga malambot ang akon lalambuton. 14 Pareho sa isa ka manugdalagan, nagapadayon gid ako sa pagtinguha nga malambot ko ang lalambuton, para mabaton ko ang premyo. Ini nga premyo amo ang pagtawag sang Dios sa aton nga magkabuhi didto sa langit paagi kay Cristo Jesus.

15 Ini nga pagtinguha dapat himuon ta bisan pa nga ginakilala kita nga mga mature na sa pagtuo. Karon, kon wala kamo nagakomporme sini, ipaintiendi ini sang Dios sa inyo. 16 Walay sapayan padayunon ta ang pagsunod sa kamatuoran nga aton natun-an.

17 Mga kauturan, sunda ninyo ako. May mga tawo man dira nga pareho gid sa amon ang ila kabuhi. Sunda man ninyo sila. 18 Kay madamo ang nagasunod kuno kay Cristo pero makita sa ila kabuhi nga nagakontra sila sa mga pagpanudlo parte sa kamatayon ni Cristo sa krus. Makapila ko na kamo ginsilingan parte sa sini nga mga tawo, kag karon nagahibi ako sa pagpadumdom sini liwat sa inyo. 19 Ang dangatan sini nga mga tawo amo ang kalaglagan, kay ang ila tiyan† amo ang ila ginapakadios. Ginapabugal pa nila ang mga butang nga kuntani dapat nila ikahuya. Ang ginahunahuna nila amo lang ang mga butang diri sa kalibutan. 20 Pero kita ya, ang langit amo ang aton matuod nga banwa, kag halin didto ginapaabot ta ang pag-abot sang aton Manluluwas nga si Ginoong Jesu-Cristo. 21 Pag-abot niya diri, bag-uhon niya ang aton lawas nga may kamatayon nga mangin pareho sa iya lawas nga langitnon. Himuon niya ini paagi sa iya gahom nga makapasakop sang tanan nga butang sa iya.

4

Mga Bilin

1 Gani mga hinigugma ko nga mga kauturan, magpakabakod kamo sa Ginoo. Ginahigugma ko kamo kag nahidlaw na gid ako sa inyo. Kamo ang akon kalipay kag premyo sang akon pagpangabudlay.

2 Ginapangabay ko si Eudia kag si Syntique nga indi na mag-away kay mag-utod sila sa Ginoo. 3 Nagapangabay man ako sa imo subong masaligan ko nga kaupod sa pagpangabudlay nga buligan mo man ini nga mga babayi, tungod nga kaupod ko sila nga nagpangabudlay sing maayo sa pagpalapnag sang Maayong Balita, kaupod man si Clement kag ang iban pa nga mga manugpangabudlay. Ang ila mga ngalan nasulat na sa libro sang kabuhi nga wala sing katapusan.

4 Magkalipay kamo permi sa Ginoo. Kag ginasulit ko, magkalipay kamo!

5 Ipakita ninyo ang inyo kalulo sa tanan nga tawo. Malapit na ang pag-abot sang Ginoo. 6 Indi kamo magpalibog sa bisan ano, kundi pangayua sa Dios ang inyo mga kinahanglan paagi sa pangamuyo nga may pagpasalamat. 7 Kag kon himuon ninyo ini, magahatag ang Dios sing kalinong sa inyo tagipusuon kag hunahuna tungod nga kamo ara kay Cristo Jesus, kag ang kalinong nga halin sa iya indi gid matungkad sang aton pag-intiendi.

8 Luwas sina, mga kauturan, hunahunaa ninyo permi ang mga butang nga maayo kag dalayawon: ang mga butang nga husto, talahuron, matarong, putli, matahom, kag halangdon. 9 Sunda ninyo ang tanan nga butang nga inyo natun-an sa akon mga pagpanudlo kag mga hinimuan. Kag ubayan gid kamo sang Dios nga nagahatag sang kalinong.

Nagpasalamat si Pablo sa Ginpadala nga Bulig

10 Dako gid ang akon kalipay sa Ginoo tungod nga nadumduman ninyo ako liwat. Nahibaluan ko nga permi kamo nagapanumdom sa akon, pero wala kamo sing kahigayunan sa pagpakita sina sa akon. 11 Wala ako nagasiling sina sa pagpabati-bati nga may kinahanglan ako. Kay nakatuon ako nga magkontento bisan ano ang akon kahimtangan. 12 Kahibalo ako magpangabuhi sa tuman nga kaimulon, kag kahibalo man ako magpangabuhi nga sa bugana. Ini tanan natun-an ko agod bisan paano ang akon kahimtangan, busog man ukon gutom, bugana man ang akon pangabuhi ukon indi, kontento ako gihapon. 13 Masarangan ko nga atubangon ang bisan ano nga kahimtangan paagi sa bulig ni Cristo nga nagapabakod sa akon.

14 Pero salamat gid sa inyo pagbulig sa akon, sa akon mga palaligban. 15 Kamo nga mga taga-Filipos nakahibalo nga sang pagsugod ko wali sang Maayong Balita, paghalin ko sa Macedonia, wala sing iban nga iglesya nga nagbulig sa akon mga kinahanglanon kundi kamo gid lang. 16 Bisan sang didto ako sa Tesalonica, makapila kamo nagpadala sing bulig sa akon. 17 Ginasambit ko ini indi tungod nagahandom ako nga makabaton liwat halin sa inyo, kundi ginahandom ko nga kamo makabaton man sing balos tungod nga kamo nagahatag. 18 Karon bastante ako, kag sobra pa gani. Ang tanan nga akon mga kinahanglanon ari na kag wala gid sing kulang, tungod nga gindala na diri ni Epafroditus ang inyo ginpadala nga bulig. Ini nga bulig pareho sa mahamot nga halad nga ginahalad sa Dios, nga iya ginabaton nga may kalipay. 19 Kag tungod nga kamo ara kay Cristo Jesus, ang akon Dios magahatag sa inyo sang tanan ninyo nga mga kinahanglanon halin sa kabuganaan sang iya manggad. 20 Dayawon ta ang aton Dios kag Amay hasta san-o. Amen.

Katapusan nga Pagpangamusta

21 Kamusta na lang sa tanan nga katawhan sang Dios dira nga ara kay Cristo Jesus. Ang aton mga kauturan nga kaupod ko diri nagapangamusta man sa inyo. 22 Ginakamusta man kamo sang tanan nga katawhan sang Dios diri, labi na gid ang mga sakop sa panimalay sang Emperador. 23 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang aton Ginoong Jesu-Cristo.

* 1:1 mga katawhan sang Dios: sa English, saints. Ang buot silingon sini sa Griego, mga ginpain sang Dios nga mangin iya.

† 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

‡ 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

* 2:9 awtoridad…awtoridad: sa literal, ngalan nga labaw sa tanan nga ngalan

† 2:11 magkilala: ukon, magpahayag

‡ 2:12 igakabuhi ang kaluwasan nga nabaton ninyo: ukon, mabaton ninyo ang kabug-usan sang inyo kaluwasan.

§ 2:15 Deu. 32:5

* 2:17 ang akon dugo iula ko: buot silingon, ihalad ko ang akon kabuhi.

† 2:30 salili: sa English, representative

* 3:3 kon ano kita sa pisikal: buot silingon, kon tinuli man kita ukon Judio

† 3:19 ang ila tiyan: ukon, ang gusto sang ila lawas

Colosas

1

2

3

4

Ang Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Colosas

1

1 Ako si Pablo nga nangin apostol ni Cristo Jesus suno sa kabubut-on sang Dios. Ako kag si Timoteo nga aton utod 2 nagapangamusta sa inyo dira sa Colosas, kamo nga mga katawhan sang Dios kag matutom nga mga utod kay Cristo.

Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga aton Amay.

Ang Pangamuyo ni Pablo Para sa mga Taga-Colosas

3 Kada pangamuyo namon para sa inyo nagapasalamat kami permi sa Dios nga Amay sang aton Ginoong Jesu-Cristo. 4 Kay nabalitaan namon ang inyo pagtuo kay Cristo Jesus kag ang inyo paghigugma sa tanan nga katawhan sang Dios. 5 Amo kamo sina tungod kay nagapaabot man kamo sang inyo ginalauman nga ginatigana para sa inyo didto sa langit. Ini nga paglaom nabatian na ninyo sang una sang pag-abot sa inyo sang kamatuoran, nga amo ang Maayong Balita. 6 Kag ang Maayong Balita nga ini padayon nga nagalapnag kag nagauswag sa kalibutan. Kag amo man sa inyo, halin sang tion nga nabatian ninyo kag naintiendihan ang kamatuoran parte sa grasya sang Dios. 7 Gintudlo ini sa inyo ni Epafras. Palangga namon siya kag kapareho namon nga ulipon ni Cristo. Ginpakadto namon siya dira bilang amon salili‡ kag masaligan siya nga alagad. 8 Siya amo ang nagsugid sa amon nga mahigugmaon kamo tungod sa gugma nga ginhatag sa inyo sang Espiritu Santo.

9 Gani halin sang pagkabati namon parte sa inyo, permi kami nagapangamuyo para sa inyo. Nagapakitluoy kami sa Dios nga hatagan kamo sang iya Espiritu sang tanan nga kaalam kag pag-intiendi para mahibaluan ninyo sing bug-os kon ano ang iya kabubut-on para sa inyo. 10 Paagi sini, magakabuhi kamo nga maluyagan sang Ginoo, nga makahatag sing kalipay sa iya. Kag mahimo man ninyo permi ang maayo, kag madugangan pa gid ang inyo ihibalo parte sa Dios. 11 Kay palig-unon kamo sang Dios paagi sa iya makatilingala nga gahom, agod bisan ano ang matabo makaantos kamo nga may kalipay. 12 Kag makapasalamat kamo sa Amay tungod nga ginhimo niya kamo nga takos sa pagbaton sang palanublion nga para sa iya mga katawhan, ang palanublion nga ara sa ginharian sang kasanag. 13 Kay ginluwas niya kita halin sa gahom sang kadudulman kag ginsaylo niya kita sa ginharian sang iya hinigugma nga Anak. 14 Paagi sa iya Anak gintubos niya kita, nga ang buot silingon, ginpatawad na niya ang aton mga sala.

Kon Sin-o si Cristo kag Kon Ano ang Iya Ginhimo

15 Si Cristo amo gid ang kaanggid sang indi makita nga Dios, kag siya ang makagagahom sa tanan. 16 Kay paagi sa iya kag para sa iya ginhimo sang Dios ang tanan nga butang sa langit kag sa duta, indi lang ang makita kundi pati man ang indi makita, pareho sa bisan ano nga mga espiritu nga may awtoridad ukon may gahom, mga espiritu nga nagapangulo ukon nagahari. 17 Sa wala pa mahimo ang bisan ano nga butang si Cristo ara na, kag paagi sa iya, ang tanan nga butang nahamtang sa ila husto nga lugar. 18 Siya ang ulo sang iglesya nga amo ang iya lawas. Siya ang nauna, ang una nga nabanhaw§ sa pagpakilala nga siya amo gid ang pinakauna sa tanan. 19 Kay gusto sang Dios nga Amay nga ang iya pagka-Dios makita tanan kay Cristo. 20 Kag paagi kay Cristo mapabalik sang Dios ang iya maayo nga relasyon sa tanan nga iya ginhimo, sa langit kag diri sa duta. Ginhimo niya ini paagi sa dugo* ni Cristo sa krus.

21 Sang una malayo kamo sa Dios, kag tungod sa inyo malain nga mga hunahuna kag mga hinimuan nangin kaaway kamo sang Dios. 22 Pero karon ginpabalik na kamo sang Dios sa iya kaugalingon paagi sa kamatayon sang tawhanon nga lawas ni Cristo, agod mangin balaan kamo, matinlo, kag wala sing kasawayan sa iya panulok. 23 Pero kinahanglan nga magpadayon kamo sa pagtuo, nga napundar sing malig-on, kag indi gid ninyo pagdulaon ang paglaom nga inyo nabatian halin sa Maayong Balita nga ginawali sa bilog nga kalibutan. Kag ako, si Pablo, nangin alagad sa pagwali sa sining Maayong Balita.

Ang Buluhaton ni Pablo Para sa mga Tumuluo

24 Karon malipayon ako sa akon mga pag-antos para sa inyo. Kay paagi sa akon lawasnon nga mga pag-antos nagabulig ako nga matapos ang mga pag-antos ni Cristo para sa kaayuhan sang iya lawas nga amo ang iglesya. 25 Ginhimo ako sang Dios nga alagad para sa mga tumuluo, kag ang buluhaton nga iya ginhatag sa akon amo ang pagsugid sang kabug-usan sang iya pulong sa inyo nga mga indi Judio. 26 Ini nga pulong sang Dios amo ang iya tinago nga plano nga wala niya ginsugid sang una, pero subong ginsugid na niya sa aton nga iya mga katawhan. 27 Suno sa iya plano, gusto niya nga kita subong makahibalo na kon ano katahom sang iya plano nga gintigana niya para sa tanan nga lahi sang tawo. Kag ina nga tinago nga plano amo ang parte kay Cristo nga ara sa inyo, nga sa iya may paglaom kamo nga mangin matahom gid ang inyo kahimtangan sa palaabuton. 28 Amo ini nga ginawali namon si Cristo sa tanan nga tawo. Ginapaandaman namon kag ginatudluan ang tanan paagi sa kamatuoran para madala namon sila sa Dios nga wala sing kasawayan sa ila pagpakig-isa kay Cristo. 29 Agod mahimo ko ini nagapangabudlay gid ako, kag ang gahom ni Cristo amo ang nagapabaskog sa akon.

2

1 Luyag ko nga mahibaluan ninyo nga puwerte gid ang akon pangabudlay para sa inyo kag sa mga taga-Laodicea, kag pati man sa iban nga wala pa nakakita sa akon sa personal. 2 Ginahimo ko ini para mapabakod ko kamo kag sila. Gintudluan ko kamo nga may paghigugma, kag ginapaabot ko nga maintiendihan gid ninyo kag mahibaluan ang tinago nga plano sang Dios parte kay Cristo. 3 Sa kay Cristo natago ang manggad sang kaalam kag pag-intiendi.

4 Ginasugid ko ini sa inyo para wala sing may makadaya sa inyo paagi sa ila makahalaylo nga mga pulong. 5 Kay bisan wala ako dira sa inyo, permi ko kamo ginadumdom, kag nalipay gid ako tungod nga maayo ang inyo pag-inupdanay kag mabakod gid ang inyo pagtuo kay Cristo.

Si Cristo ang Dapat Naton Sundon

6 Tungod nga ginkilala na ninyo si Cristo Jesus bilang Ginoo,* dapat magkabuhi kamo sa iya. 7 Magpanggamot kamo sa iya kag magtubo. Magpakabakod kamo sa pagtuo nga gintudlo sa inyo, kag magpasalamat man kamo permi sa Dios.

8 Mag-andam kamo sa mga tawo nga gusto magganyat sa inyo sa ila mga pilosopiya nga wala sing pulos kag pangdaya lang. Ining mga ginatudlo nila indi halin kay Cristo kundi mga tradisyon lang sang tawo kag mga sistema nga halin lang diri sa kalibutan. 9 Kay ang matuod, bisan nangin tawo si Cristo, ang bug-os nga pagka-Dios ara iya. 10 Kag nangin kompleto ang inyo kabuhi† tungod nga kamo ara kay Cristo nga nagagahom sa tanan nga espiritu nga nagahari kag may awtoridad.

11 Tungod nga kamo ara kay Cristo, natuli na kamo. Pero indi ina pareho sang pagtuli sang mga Judio nga may ginakuha sa lawas sang tawo, kundi ang malain nga mga handom sang inyo lawas nga makasasala amo ang ginkuha ni Cristo. 12 Kay ang pagbautiso sa inyo nagakahulugan nga ginlubong kamo upod ni Cristo. Kag tungod nga kamo ara kay Cristo, ginbanhaw man kamo upod niya, kay nagsalig kamo sa gahom sang Dios nga nagbanhaw sa iya. 13 Sang una kamo nga mga indi Judio patay sa panulok sang Dios tungod sa inyo makasasala nga kabuhi. Pero subong ginbuhi kamo sang Dios upod ni Cristo. Ginpatawad niya ang tanan ta nga sala. 14 May salabton kita kuntani sa Dios tungod nga indi ta matuman ang iya mga kasuguan. Pero gindula ini sang Dios paagi sa pagpalansang ni Cristo sa krus, gani indi na kita pagsilutan. 15 Didto man sa krus ginpierdi sang Dios ang mga espiritu nga nagahari kag may awtoridad, kag ginpakita niya sa tanan nga sila nabihag na niya.

16 Gani indi kamo magpadala-dala sa mga tawo nga nagasiling sa inyo kon ano ang indi dapat kaunon ukon imnon, ukon ano ang dapat himuon sa mga piesta, kon maglati ang bulan, kag sa Adlaw nga Inugpahuway. 17 Ang mga pagsulundan nga ina landong lang sang mga butang nga ginapaabot sang una, nga amo si Cristo. 18 May mga tawo man nga nagapabugal nga nakakita sila sang mga palanan-awon, kag luyag nila piliton ang mga tawo nga magpaubos kag magsimba sa mga anghel. Indi kamo magpadaog sa sina nga mga tawo. Wala sing pulos inang ila pagpabugal, kay tawhanon lang ina nga mga panghunahuna. 19 Indi nila gusto nga magpasakop kay Cristo nga aton ulo, nga amo ang nagahatag sa aton nga iya lawas sang mga kinahanglanon sini paagi sa mga parte nga nagaalangot, kag sa sini nga paagi nagatubo kita suno sa luyag sang Dios.

Ang Bag-o nga Kabuhi kay Cristo

20 Napatay na kamo upod kay Cristo kag nahilway na kamo sa wala pulos nga mga sistema diri sa kalibutan. Gani ngaa nagakabuhi pa gid kamo pareho sa mga tawo sang kalibutan? Ngaa nagasunod pa gid kamo sa mga pagsulundan pareho sang: 21 “Indi ka mag-uyat sini,” “Indi ka magtilaw sina,” ukon “Indi ka magtandog sina”? 22 Ina nga mga pagsulundan nga ginatudlo sang mga tawo himo-himo lang nila kag parte lang sa mga butang nga madula man lang matapos nga kaunon. 23 Kon hunahunaon ta, daw husto man ang ila mga pagtudlo parte sa pagsimba nga ila naluyagan, parte sa pagpaubos kag pagpenitensya sa lawas. Pero ang matuod, ina nga mga butang indi gid makabulig sa aton sa pagpugong sang lawasnon nga mga kailigbon.

3

1 Gani kon ginakilala ninyo nga ginbanhaw kamo kaupod ni Cristo, pasulabiha ninyo ang mga butang nga didto sa langit sa diin nagapungko si Cristo sa tuo sang Dios. 2 Isintro ninyo ang inyo panghunahuna sa langitnon nga mga butang, kag indi sa kalibutanon nga mga butang. 3 Kay napatay na kamo sa inyo daan nga kabuhi, kag ang inyo bag-o nga kabuhi ginatago na didto sa Dios upod ni Cristo. 4 Si Cristo amo ang inyo kabuhi; kag sa pag-abot sang adlaw nga igapahayag siya, igapahayag man kamo kaupod niya nga may gahom kag dungog.

Ang Bag-o kag ang Daan nga Kabuhi

5 Gani dulaa na ninyo ang inyo dutan-on nga mga handom. Indi kamo maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon ukon sang bisan ano nga mahigko nga buhat. Indi kamo magsunod sa malain nga mga balatyagon sang inyo lawas ukon maghunahuna parte sa sina nga mga butang. Kag indi kamo magdinalok, kay ang pagkadalok pareho man sa pagsimba sa mga dios-dios. 6 Tungod sini nga mga buhat sang mga tawo, ipaagom sang Dios sa ila ang iya kaakig, kay wala sila nagatuman sa iya.* 7 Kon sa bagay, amo man ina ang ginahimo ninyo sang una sang nagpangabuhi kamo suno sa inyo lawasnon nga mga handom. 8 Pero karon dapat isikway ninyo ini tanan: ang kaakig, ang pagkamainiton sang ulo, ang pagdumot, ang paghambal sang malain sa isa kag isa, kag ang paghambal sang mga binastos. 9 Indi kita magbutig sa isa kag isa, tungod kay gin-uba na naton ang aton daan nga pamatasan nga malain. 10 Kag karon nagsuksok na kita sang bag-o nga pamatasan. Kag ini padayon nga ginabag-o sang Dios nga naghimo sini, para mangin kaanggid kita sa iya, kag para makilala ta gid siya. 11 Sa sini wala sing deperensya, Judio ukon indi Judio, tinuli ukon indi tinuli, bisan indi Griego ukon bisan pa ang pinakakubos sa ila, ulipon ukon indi ulipon, kay si Cristo amo ang tanan kag ara siya sa aton tanan.

12 Kamo mga pinili sang Dios. Ginhigugma niya kamo kag ginpain para sa iya kaugalingon. Gani magmaluluy-on kamo, magmabinuligon, magmapainubuson, magmalulo, kag magmapinasensyahon. 13 Magmabinatason kamo sa isa kag isa, kag magpinatawaray kon may pagdumot kamo sa isa kag isa, kay kamo ginpatawad man sang Ginoo. 14 Kag labaw sa tanan maghigugmaanay kamo, kay ang gugma amo ang kabug-usan sining tanan para mangin matahom ang inyo kabuhi nga wala gid sing kakulangan. 15 Paharia sa inyo tagipusuon ang kalinong nga ginahatag ni Cristo. Kay bilang mga miyembro sang isa lang ka lawas, gintawag kamo sang Dios nga magkabuhi nga malinong. Kag magpasalamat man kamo permi sa iya.

16 Itanom gid ninyo sa inyo hunahuna ang mga pulong ni Cristo. Maglinaygayay kamo kag magpahinumdumanay sa isa kag isa suno sa kaalam nga halin sa Dios. Magkanta kamo sang mga salmo, himno, kag iban pa nga espiritual nga mga kanta, nga may tinagipusuon nga pagpasalamat sa Dios. 17 Kag bisan ano ang inyo ginahimo ukon ginahambal, himua ninyo suno sa nahamut-an ni Ginoong Jesus,† kag magpasalamat kamo sa Dios nga Amay paagi sa iya.

Ang Inyo Relasyon sa Inyo mga Kaupod

18 Kamo nga mga asawa, magpasakop kamo sa inyo mga bana, kay amo ini ang dapat ninyo himuon bilang mga Kristohanon.

19 Kamo nga mga bana, higugmaa ninyo ang inyo mga asawa kag indi ninyo sila pagpintasan.

20 Kag kamo nga mga kabataan, tumana ninyo ang inyo mga ginikanan sa tanan nga butang, kay amo ini ang gusto sang Ginoo.

21 Mga ginikanan,‡ indi ninyo pagsilutan sing sobra ang inyo mga kabataan, kay basi kon madula ang ila handom sa paghimo sang maayo.

22 Kamo nga mga ulipon, tumana ninyo ang inyo mga amo diri sa duta sa tanan nga butang, kag indi nga nagapakita-kita lang para malipay sila, kundi dapat tinagipusuon ang inyo pagtuman nga may pagtahod sa Ginoo. 23 Bisan ano ang inyo ginahimo, himua ninyo sing tinagipusuon, subong nga nagaalagad kamo sa Ginoo kag indi sa tawo. 24 Nahibaluan man ninyo nga may palanublion nga igahatag sa inyo ang Ginoo bilang balos. Kay si Cristo nga aton Ginoo amo ang inyo ginaalagaran. 25 Ang bisan sin-o nga nagahimo sang malain silutan suno sa iya nahimo nga kalainan, bisan sin-o man siya, tungod nga ang Dios wala sing may ginapasulabi.

4

1 Kamo nga mga amo, tratara ninyo sing husto ang inyo mga ulipon. Dumduma ninyo nga may amo man kamo sa langit.

Katapusan nga mga Bilin

2 Magpangamuyo kamo permi nga may pagpasalamat, kag samtang nagapangamuyo kamo bantayi ninyo ang inyo hunahuna. 3 Pangamuyui man ninyo kami nga hatagan kami sang Dios sing kahigayunan nga makasugid sang tinago nga kamatuoran parte kay Cristo. Amo ini nga napriso ako, kay ginsugid ko ang parte kay Cristo. 4 Kag pangamuyui man ninyo nga mapahayag ko ini nga mensahi suno sa dapat ko himuon.

5 Mag-andam kamo sa inyo pagginawi sa tunga sang mga indi tumuluo. Kag kalitan ninyo ang tiyempo nga makasugid kamo parte sa inyo pagtuo. 6 Kon nagapakighambal kamo sa ila, gamita ninyo ang maayo nga hambalanon nga mawili sila magpamati sa inyo, kag dapat kahibalo kamo kon paano magsabat sa pamangkot ni bisan sin-o.

Katapusan nga Pagpangamusta

7 Kon parte sa akon kahimtangan diri, ang aton pinalangga nga utod nga si Tykicus amo ang magasugid sa inyo. Ini nga tawo masaligan nga kabulig kag kaupod sa pag-alagad sa Ginoo. 8 Ginpadala ko siya dira para masugiran niya kamo parte sa amon kahimtangan diri kag para mapabakod niya kamo. 9 Kaupod man niya ang aton pinalangga nga utod nga si Onesimus. Ini nga tawo masaligan man, kag inyo kasimanwa mismo. Sila ang magasugid sa inyo sang tanan nga nagakalatabo diri sa amon.

10 Ang akon kaupod diri sa prisohan nga si Aristarcus nagapangamusta sa inyo. Nagapangamusta man sa inyo si Marcos nga pakaisa ni Barnabas. (Ginhambalan na kamo nga daan kon ano ang inyo himuon kon mag-abot si Marcos, gani batuna ninyo siya kon mag-abot siya dira.) 11 Si Jesus nga ginatawag man nga si Justus nagapangamusta man sa inyo. Ining tatlo amo na lang ang mga Judio nga kaupod ko diri nga nagapangabudlay para mapalapnag ang paghari sang Dios. Nagahatag sila sang kalipay sa akon.

12 Nagapangamusta man sa inyo ang inyo kasimanwa nga si Epafras. Isa man siya sang mga manugpangabudlay ni Cristo Jesus. Permi siya nagapangamuyo sing hugot sa Dios para sa inyo agod mangin mabakod kamo, wala sing kasawayan, kag kumbinsido gid sa tanan nga kabubut-on sang Dios.* 13 Ako mismo makapamatuod nga si Epafras nagapangabudlay gid para sa inyo kaayuhan kag sa kaayuhan sang aton mga kauturan sa Laodicea kag sa Hierapolis. 14 Ang aton pinalangga nga doktor nga si Lucas kag si Demas nagapangamusta man sa inyo.

15 Ipaabot man ninyo ang amon pagpangamusta sa aton mga kauturan sa Laodicea, kag kay Nymfa, kag sa mga tumuluo nga nagatipon† sa iya balay sa pagsimba sa Dios. 16 Kon matapos na ninyo basa ini nga sulat, ipabasa man ninyo sa iglesya sang Laodicea. Kag basaha man ninyo ang akon sulat nga ginpadala sa Laodicea. 17 Silinga ninyo si Arkipus nga tapuson niya ang ginapaobra sang Ginoo sa iya.

18 Ako mismo si Pablo ang nagsulat sini nga pagpangamusta:‡Kamusta sa inyo tanan. Kag palihog dumduma man ninyo ako diri sa prisohan sa inyo mga pangamuyo.

Kabay pa nga pakamaayuhon gid kamo sang Dios.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:7 salili: sa English, representative

§ 1:18 una nga nabanhaw nga wala na napatay liwat.

* 1:20 dugo: buot silingon, kamatayon

* 2:6 Ginoo: buot silingon, agalon

† 2:10 nangin kompleto ang inyo kabuhi: ukon, kon ano ang ara sa iya, ara man sa inyo.

* 3:6 kay wala…sa iya: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

† 3:17 suno sa nahamut-an ni Ginoong Jesus: ukon, bilang mga tumuluo ni Ginoong Jesus. Sa literal, sa ngalan ni Ginoong Jesus.

‡ 3:21 Mga ginikanan: sa literal, Mga amay

* 4:12 kag kumbinsido gid sa tanan nga kabubut-on sang Dios: ukon, kag kon ano ang kabubut-on sang Dios makita dira sa inyo.

† 4:15 mga tumuluo nga nagatipon: sa literal, iglesya

‡ 4:18 Ginsulat mismo ni Pablo ini para mahibaluan nila nga sa iya gid naghalin ini nga sulat.

1 Tesalonica

1

2

3

4

5

Ang Nahauna nga Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Tesalonica

1

1 Ako si Pablo, kag kaupod ko si Silas kag si Timoteo. Nagapangamusta kami sa iglesya dira sa Tesalonica, kamo nga ara sa Dios nga Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong.†

2 Permi kami nagapasalamat sa Dios tungod sa inyo tanan, kag permi man namon kamo ginasambit sa amon mga pagpangamuyo. 3 Nagapasalamat kami sa iya kay nadumduman namon ang inyo binuhatan tungod sang inyo pagtuo nga maayo tungod sang inyo pagtuo sa iya. Nadumduman man namon ang inyo gugma kay maabtik kamo magbulig sa iban. Kag indi man namon malipatan ang inyo padayon nga pagpangalagad tungod sang inyo hugot nga pagsalig nga magabalik ang aton Ginoong Jesu-Cristo. Ini tanan ginahimo ninyo sa atubangan sang Dios nga aton Amay. 4 Mga kauturan nga ginahigugma sang Dios, nagapasalamat man kami kay nahibaluan namon nga ginpili niya kamo nga mangin iya. 5 Nahibaluan namon ina tungod nga ginbaton ninyo ang Maayong Balita nga amon ginatudlo. Kag ang inyo pagbaton indi lang tungod nga ginhambal namon, kundi ginpakita gid sang Espiritu Santo nga may gahom ang amon gintudlo, kag nakasiguro gid kami nga matuod ang amon gintudlo sa inyo. Nahibaluan ninyo nga maayo ang amon pagkabuhi sang kami kaupod pa ninyo, kag ato para sa inyo kaayuhan. 6 Ginsunod ninyo ang amon pagkabuhi kag ang pagkabuhi sang aton Ginoo, kay ginbaton ninyo ang pulong sang Dios bisan pa nga nag-antos kamo. Pero bisan nag-antos kamo, malipayon gihapon kamo kay naghatag sing kalipay sa inyo ang Espiritu Santo. 7 Gani nangin sulundan kamo sang tanan nga tumuluo sa Macedonia kag sa Acaya. 8 Kay halin dira sa inyo naglapnag ang mensahi sang Ginoo. Ang inyo pagtuo sa Dios nabatian indi lang sa Macedonia kag sa Acaya kundi sa bisan diin nga lugar. Gani indi na kinahanglan nga magsugid pa kami sa mga tawo parte sa inyo pagtuo. 9 Kay sila mismo ang nagasugid kon paano ang inyo pag-atipan sa amon sang nagbisita kami dira sa inyo, kag ginasugid nila nga ginsikway ninyo ang inyo mga dios-dios para makaalagad kamo sa matuod kag buhi nga Dios. 10 Ginasugid man nila nga nagahulat kamo sa pagbalik sang iya Anak halin sa langit nga amo si Jesus nga iya ginbanhaw halin sa kamatayon. Siya ang nagaluwas sa aton sa palaabuton nga kaakig sang Dios.

2

1 Mga kauturan, kamo mismo nakahibalo nga ang amon pagkadto dira sa inyo indi nangin wala sing pulos. 2 Nahibaluan ninyo ang natabo sa amon sang didto kami sa Filipos sa wala pa kami mag-abot dira sa inyo sa Tesalonica, nga ginsakit nila kami kag ginpakahuy-an. Pero ginhatagan pa gid kami sang aton Dios sang kaisog sa pagsugid sa inyo sang Maayong Balita nga halin sa iya, bisan madamo nga pagpamatok ang amon naagyan dira. 3 Sa amon paglaygay sa inyo wala kami sing katuyuan nga tudluan kamo sang sala, ukon maghimo kami sing malain ukon magpangdaya; 4 kundi ang matuod, nakita sang Dios nga masaligan kami nga magtudlo sang Maayong Balita. Kag amo gid ini ang amon ginahimo, indi para malipay ang mga tawo sa amon kundi para malipay ang Dios nga nakahibalo sang amon mga hunahuna. 5 Nahibaluan man ninyo nga wala kami naggamit sang mga mabinulakbulakon nga mga pulong para makombinsi kamo, kag wala kami nagtudlo para panguwartahan kamo. Ang Dios mismo amo ang amon saksi. 6 Wala man kami nagpangita nga dayawon kami sang mga tawo, bisan kamo ukon sang iban. 7 Bilang mga apostoles ni Cristo, may kinamatarong kami nga magpaabot sang inyo mga bulig kag pagdayaw. Pero sa baylo, nangin malulo kami sa inyo pareho sang isa ka iloy nga nagaatipan sang iya mga anak. 8 Kag tungod sang amon pagpalangga sa inyo, indi lang ang Maayong Balita sang Dios ang amon ginhatag sa inyo, kundi bisan pa ang amon kabuhi; kay dako gid ang amon pagpalangga sa inyo. 9 Nadumduman man ninyo mga kauturan nga tudo-tudo gid ang amon pagpangabudlay sang upod pa kami ninyo. Kay sang nagatudlo kami sa inyo sang Maayong Balita sang Dios, adlaw-gab-i kami nagtrabaho para indi kamo mabug-atan sa pagsagod sa amon. 10 Kamo mga saksi namon subong man ang Dios nga ang amon pagginawi dira sa inyo nga mga tumuluo matinlo, matarong, kag wala sing kasawayan. 11 Nahibaluan man ninyo nga gintratar namon ang kada isa sa inyo nga pareho gid sang pagtratar sang isa ka amay sa iya mga anak. 12 Ginlaygayan namon kamo kag ginpabakod, kag ginhangkat nga magkabuhi sing husto sa panulok sang Dios nga nagpili sa inyo nga mangin parte sang iya paghari kag kadungganan.

13 Permi kami nagapasalamat sa Dios tungod kay sang pagbaton ninyo sang pulong sang Dios nga amon ginwali sa inyo, ginbaton ninyo ini indi bilang pulong sang tawo kundi pulong mismo sang Dios nga nagapanghikot sa inyo nga nagatuo. 14 Mga kauturan, ang natabo sa inyo pareho man sang natabo sa mga iglesya sang Dios nga ara kay Cristo Jesus didto sa Judea. Kon paano nga nagaantos kamo tungod sa paghingabot sang inyo mga kasimanwa, amo man ini ang natabo sa ila, tungod nga nagaantos man sila sa mga paghingabot sang ila mga kasimanwa nga mga Judio. 15 Ang mga Judio amo ang nagpatay sa mga propeta sang una kag sila man ang nagpatay kay Ginoong Jesus. Amo man ini nga mga tawo ang nagahingabot sa amon. Wala gid nalipay ang Dios sa ila ginahimo. Ginakontra nila ang tanan nga tawo, 16 tungod nga ginatinguhaan gid nila nga punggan ang amon pagtudlo sa mga indi Judio agod maluwas sila. Gani hasta subong nagasulubra ang ila mga sala. Ipaagom na gid sang Dios sa ila ang iya kaakig.

Ang Handom ni Pablo sa Pagkadto sa Tesalonica

17 Karon mga kauturan, kon parte sa amon, ginahidlaw na kami sa inyo, bisan bag-o pa lang kami naghalin dira. Wala gid kami nalipat sa inyo, gani dako gid ang amon handom kag pagtinguha sa pagpakigkita liwat sa inyo. 18 Gusto namon nga magbalik dira sa inyo. Labi na gid ako, si Pablo, makapila ka beses nga nagtinguha sa pagbalik dira sa inyo. Pero ginsablagan kami ni Satanas. 19 Gusto namon magbalik dira sa inyo tungod nga kamo ang amon kalipay kag may pagsalig kami sa inyo.* Kag kon mag-abot na ang aton Ginoong Jesus, sarang kami makapabugal tungod sa inyo. 20 Kay kamo ang amon bugal kag kalipay.

3

1 Sang indi na namon maagwanta ang amon kahidlaw sa inyo ginpakamaayo namon nga magpabilin sa Athens 2 kag pakadtuon dira si Timoteo sa inyo. Utod ta siya kag kaupod namon nga nagaalagad sa Dios sa pagpanudlo sang Maayong Balita parte kay Cristo. Ginpakadto namon siya sa inyo para mapabakod kamo kag mapalig-on ang inyo pagtuo, 3 para wala sing may matublag sa inyo sa mga paghingabot nga inyo ginaagyan dira. Kay nahibaluan man ninyo nga ini dapat gid nga maagyan ta. 4 Sang kaupod pa kami ninyo dira, nagpaandam kami nga daan nga hingabuton gid kita. Kag karon nahibaluan na ninyo nga amo gid ang natabo. 5 Amo ina nga ginpakadto ko dira si Timoteo para mahibaluan ko kon paano na ang inyo pagtuo, tungod nga indi gid ako mapahamtang; kay basi gintentar na kamo sang manugtentar nga si Satanas kag ang amon pagtudlo sa inyo nangin wala sing pulos.

6 Karon nakabalik na diri si Timoteo halin dira sa inyo. Maayo nga balita ang iya gindala sa amon. Nagsugid siya nga ang inyo pagtuo sa Dios mabakod sa gihapon kag nagahigugmaanay kamo sa isa kag isa. Ginsugiran man niya kami nga malipayon kamo permi sa inyo pagdumdom sa amon, kag nahidlaw kamo sa amon pareho sang amon kahidlaw sa inyo. 7 Gani mga kauturan, bisan madamo ang amon ginaantos, nagakalipay kami tungod sang inyo pagtuo. 8 Nagbaskog kag nagpagsik kami, kay nahibaluan namon nga ang inyo pagtuo sa Ginoo mabakod gihapon. 9 Daw ano ang amon pagpasalamat sa Dios sa kalipay nga iya ginhatag sa amon tungod sang inyo pagtuo. 10 Adlaw-gab-i nagapangamuyo gid kami nga magkitaay kita liwat para makatudlo pa kami sa inyo kag madugangan pa gid ang kulang sa inyo pagtuo.

11 Kabay pa nga ang Dios nga aton Amay kag ang aton Ginoong Jesus maghatag sa amon sing kahigayunan nga makakadto kami dira sa inyo. 12 Kabay pa nga buligan kamo sang Ginoo nga magdugang pa gid ang inyo paghigugma sa isa kag isa kag sa tanan nga tawo, pareho sang amon paghigugma sa inyo. 13 Sa sini nga paagi mapabakod niya ang inyo mga tagipusuon, kag mangin balaan kamo kag wala sing kasawayan sa atubangan sang aton Dios nga Amay sa adlaw nga ang aton Ginoong Jesus magbalik diri kaupod sang tanan niya nga mga pinili.*

4

Ang Kabuhi nga Luyag sang Dios

1 Mga kauturan, gintudluan namon kamo kon paano magkabuhi suno sa luyag sang Dios, kag amo gani ang inyo ginahimo. Pero ginapangabay namon kamo, suno sa awtoridad nga ginhatag sa amon ni Ginoong Jesus, nga dugangan pa gid ninyo ang inyo ginahimo. 2 Kay nahibaluan na man ninyo ang amon mga ginsugo sa inyo nga naghalin kay Ginoong Jesus. 3 Luyag sang Dios nga ang inyo kabuhi matinlo, gani likawi ninyo ang imoral nga pagpakigrelasyon. 4 Kamo nga mga lalaki, kon magpangasawa kamo, magpangasawa sa diosnon nga paagi nga wala sing may mahambal nga malain ang mga tawo.* 5 Indi kamo magsunod sa inyo unudnon nga mga balatyagon pareho sa ginahimo sang mga tawo nga wala nagatuo sa Dios, 6 para indi kamo makapamintaha ukon makadaya sa inyo kapareho, pareho sang pagpanginbabayi sa iya asawa. Ginsiling na namon ini sa inyo sang una kag ginpaandaman gid namon kamo nga ang nagahimo sini nga mga butang silutan sang Ginoo. 7 Kay gintawag kita sang Dios nga magtuo sa iya para mangin matinlo ang aton kabuhi, kag indi sa paghimo sang malain. 8 Kon may ara sa inyo nga indi magsunod sa sini nga mga pagpanudlo, indi ang akon pagpanudlo ang iya ginasikway kundi ang iya sang Dios nga amo ang nagahatag sa inyo sang Espiritu Santo.

9 Karon, kon parte sa paghigugmaanay bilang mag-ulutod, indi na kinahanglan nga sulatan pa kamo, kay ang Dios mismo ang nagtudlo sa inyo nga maghigugmaanay kamo. 10 Kag amo gid gani ini ang inyo ginahimo sa tanan nga utod dira sa bilog nga Macedonia. Pero ginapangabay namon nga dugangan pa gid ninyo ang inyo paghigugma. 11 Tinguhai ninyo nga magkabuhi sang malinong. Indi ninyo paghilabtan ang kabuhi sang iban, kag pareho sang amon ginsiling sa inyo anay, ang kada isa sa inyo dapat magtrabaho para may kaugalingon siya nga palangabuhian. 12 Kon amo ini ang inyo ginahimo, indi na kinahanglan nga magsalig pa kamo sa iban para sa inyo pagpangabuhi, kag pagatahuron kamo sang mga indi tumuluo.

Parte sa Pagbalik sang Ginoo

13 Mga kauturan, gusto namon nga mahibaluan ninyo ang matuod parte sa mga nagkalamatay, para indi kamo magkasubo pareho sang iban nga wala sing paglaom. 14 Nagapati kita nga si Jesus napatay kag nabanhaw. Gani nagapati man kita nga banhawon sang Dios ang mga nagkalamatay nga nagtuo kay Jesus kag paupdon niya sila kay Jesus. 15 Ginasugid namon sa inyo ang suno sa gintudlo mismo sang Ginoo: nga kita nga mga buhi pa sa pagbalik sang Ginoo indi mag-una sa mga nagkalamatay. 16 Sa sina nga tion ang Ginoo mismo magapanaog halin sa langit nga may pagmando. Mabatian ta ang pagtawag sang pangulo nga anghel kag ang tunog sang trumpeta sang Dios. Kag ang tanan nga nagkalamatay nga nagtuo kay Cristo banhawon anay; 17 pagkatapos, kita nga mga buhi pa sa sina nga tion sabniton upod sa ila sa mga panganod sa pagsugata sa Ginoo sa ibabaw. Kag mangin kaupod kita sa Ginoo hasta san-o. 18 Gani palig-una kag lipaya ninyo ang isa kag isa paagi sa sini nga mga pagpanudlo.

5

Magpreparar Kamo sa Pagbalik sang Ginoo

1 Mga kauturan, indi na kinahanglan nga sulatan ko pa kamo parte sa kon san-o matabo ang mga propesiya nga ini. 2 Kay nahibaluan na ninyo nga ang pag-abot sang Ginoo mangin pareho sa pag-abot sang makawat sa kagab-ihon. 3 Matabo ini samtang ang mga tawo nga wala nagatuo nagasiling, “Malinong ang tanan kag wala sing katalagman.” Pareho sa pagpasakit sang babayi nga manugbata, hinali lang nga magaabot sa ila ang kalaglagan, kag wala gid sing may makapalagyo sa ila. 4 Pero kamo mga kauturan, wala nadulman. Gani kon mag-abot ang Ginoo indi kamo makibot pareho sang pag-abot sang makawat. 5 Kay kita tanan nasanagan na. Wala na kita sa kadudulman. 6 Gani indi kita dapat magpareho sa iban nga nagakatulog,* kundi magbantay kita kag magpugong sang aton kaugalingon. 7 Kay ang mga tawo nga nadulman pareho sang tawo nga tulog nga wala nagabantay ukon pareho sang tawo nga hubog nga wala nagapugong sang iya kaugalingon.† 8 Pero tungod nga nasanagan na kita, dapat magpugong kita sang aton kaugalingon. Gamiton ta bilang panagang sa dughan ang aton pagtuo sa Dios kag ang aton paghigugma sa iban. Kag gamiton ta bilang helmet ang aton paglaom nga luwason kita sang Dios. 9 Kay wala kita pagpilia sang Dios para silutan kundi para maluwas sa silot paagi sa aton Ginoong Jesu-Cristo. 10 Napatay siya para sa aton, agod bisan kita patay na ukon buhi pa sa iya pag-abot, magakabuhi kita upod sa iya. 11 Gani magpadayon kamo sa paglinipayay kag pagpalig-unanay sa isa kag isa, pareho sang inyo ginahimo subong.

Katapusan nga mga Laygay kag mga Pagpangamusta

12 Karon, mga kauturan, nagapangabay kami sa inyo nga tahuron ninyo ang mga nagapangabudlay sa inyo. Ginpili sila sang Ginoo nga magtuytoy kag magtudlo sa inyo. 13 Gani tahuron gid ninyo sila kag higugmaon tungod sa ila obra. Magkabuhi kamo nga may maayo nga relasyon sa isa kag isa.

14 Nagapangabay man kami sa inyo nga paandaman ninyo ang mga matamad. Palig-una ninyo ang mga mahinadlukon kag buligan ang mga maluya sa ila pagtuo. Kag magmapinasensyahon kamo sa tanan. 15 Siguruhon gid ninyo nga indi kamo magbalos sing malain sa naghimo sa inyo sing malain, kundi tinguhai permi ang paghimo sang maayo sa isa kag isa kag sa tanan nga tawo. 16-18 Tungod nga kamo ara kay Cristo Jesus, gusto sang Dios nga magkalipay kamo permi, magpangamuyo sa tanan nga tion, kag magpasalamat bisan ano ang inyo kahimtangan.

19 Indi ninyo pagpunggi ang ginapahimo sang Espiritu Santo; 20 kag indi ninyo pag-ibaliwala ang iya ginapahambal. 21 Pero dapat usisaon ninyo ang tanan kon matuod nga halin sa Dios ukon indi. Tipigi ninyo ang maayo, 22 kag likawi ang tanan nga malain.

23 Kabay pa nga ang Dios nga naghatag sa aton sang kalinong magtinlo gid sang inyo kabuhi para wala sing may makita nga sala sa inyo, kag kabay pa nga tipigan niya kamo nga wala sing higko sa inyo bilog nga pagkatawo—sa inyo espiritu, kalag, kag lawas—para sa pag-abot sang aton Ginoong Jesu-Cristo wala sing kasawayan sa inyo. 24 Ang Dios nga nagtawag sa aton masaligan, gani nahibaluan namon nga himuon gid niya ang amon ginasiling nga ini.

25 Mga kauturan, pangamuyui man ninyo kami.

26 Bilang mag-ulutod kay Cristo, kamustaha ninyo ang tanan nga utod dira.‡

27 Nagasugo ako sa inyo, suno sa awtoridad nga ginhatag sa akon sang Ginoo, nga basahon gid ninyo ini nga sulat sa tanan nga utod dira.

28 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang aton Ginoong Jesu-Cristo.

* 1:1 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:1 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

* 2:19 may pagsalig kami sa inyo nga nagapadayon kamo sa pagtuman sang amon gintudlo sa inyo.

* 3:13 pinili: siguro ang buot silingon, mga anghel ukon​kag mga katawhan sang Dios

* 4:4 Indi klaro ang buot silingon sang sini nga bersikulo sa Griego.

* 5:6 nagakatulog: siguro ang buot silingon, nagapatumbaya sa paghimo sang maayo; ukon, wala nagabantay sa pagbalik sang Ginoo

† 5:7 sa literal, Kay ang nagakatulog, tulog kon gab-i; kag ang nagapahubog, hubog kon gab-i.

‡ 5:26 sa literal, Kamustaha ninyo ang tanan nga utod nga may balaan nga halok.

2 Tesalonica

1

2

3

Ang Ikaduha nga Sulat ni Pablo sa mga

Taga-Tesalonica

1

1 Ako si Pablo, kag kaupod ko si Silas kag si Timoteo. Nagapangamusta kami sa iglesya dira sa Tesalonica, kamo nga ara sa aton Dios nga Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

2 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Magabalik si Cristo kag Magahukom

3 Mga kauturan, nagapasalamat kami permi sa Dios tungod sa inyo. Kag dapat gid man nga magpasalamat kami permi sa iya, kay nagadugang pa gid ang inyo pagtuo kag ang inyo paghigugma sa isa kag isa. 4 Gani ginapabugal namon kamo sa mga iglesya sang Dios sa iban nga mga lugar. Ginasugid namon sa ila nga bisan ano nga paghingabot kag kabudlayan ang inyo ginaagyan ginabatas ninyo ini kag nagapadayon kamo sa inyo pagtuo.

5 Ini nagapamatuod lang nga matarong ang paghukom sang Dios, tungod nga ang mga pag-antos nga inyo ginaagyan para mapalapnag ang paghari sang Dios gamiton niya nga pamatuod nga kamo bagay gid nga masakop sa iya nga paghari. 6 Kay kon ano ang matarong amo gid ang himuon sang Dios. Paantuson niya ang mga nagapaantos sa inyo. 7 Kag kamo nga nagaantos papahuwayon niya kaupod sa amon. Matabo ini sa pagbalik ni Ginoong Jesus halin sa langit kaupod sang iya gamhanan nga mga anghel. 8 Sa iya palibot may nagadabadaba nga kalayo, kag silutan niya ang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios kag wala nagatuman sa Maayong Balita parte sa aton Ginoong Jesus. 9 Pagasilutan sila sang wala sing katapusan nga kalaglagan, nga nahamulag sa Ginoo kag indi gid nila makita ang iya makatilingala nga gahom. 10 Ini matabo sa adlaw nga ang Ginoo magaabot kag dayawon siya sang iya mga katawhan nga wala sing iban kundi ang tanan nga nagtuo sa iya. Kamo mangin kaupod man nila, kay nagtuo kamo sa pulong sang Dios nga amon gintudlo sa inyo.

11 Amo ini ang kabangdanan nga nagapangamuyo kami permi para sa inyo. Ginapangamuyo namon sa Dios nga buligan niya kamo nga magkabuhi nga bagay bilang iya mga tinawag. Kag ginapangamuyo man namon nga paagi sa iya gahom mahimo ninyo ang tanan nga maayo nga gusto ninyo himuon tungod sa inyo pagtuo. 12 Sa sini nga paagi mahatagan ninyo sang kadayawan ang aton Ginoong Jesus, kag kamo dayawon man niya. Ini matabo tungod sa grasya sang aton Dios kag ni Ginoong Jesu-Cristo.

2

Mga Butang nga Matabo sa wala pa Mag-abot ang Ginoo

1 Karon mga kauturan, kon parte sa pagbalik sang aton Ginoong Jesu-Cristo kag sa aton pagtilipon sa iya, nagapangabay kami sa inyo 2 nga indi kamo magpalibog ukon magkabalaka tungod sa mga tawo nga nagasiling nga ang Ginoo nag-abot na. Bisan magsiling sila nga amo ato ang ginahambal sang Espiritu Santo sa ila, ukon bisan magsiling sila nga nabatian nila, ukon nabasahan nila ang amon sulat, indi gid kamo magpati. 3 Indi gid kamo magpatalang sa ila bisan ano pa ang ila ihambal. Tungod nga sa wala pa mag-abot ang Ginoo, magakontra ang mga tawo sa Dios kag magaabot ang malain nga tawo nga nadestino na nga laglagon. 4 Kontrahon niya ang tanan nga ginakabig sang mga tawo nga dios ukon ang tanan nga ginasimba sang mga tawo. Kag kabigon niya ang iya kaugalingon nga mas labaw pa sang sa tanan nga ini. Magapungko siya sa sulod sang templo sang Dios kag magasiling nga siya ang Dios.

5 Indi bala nga ginsugiran ko kamo sang sini nga mga butang sang una sang nag-ulupod pa kita dira? 6 Kag nahibaluan ninyo kon ano ang nagapugong subong sa pag-abot sang tawo nga ina, gani wala pa siya mag-abot. Pero maabot gid siya kon tion na niya. 7 Matuod nga subong may mga nagakontra na sa Dios, pero kon ano gid ang himuon sang sadtong malain nga tawo wala pa mahibalui subong. Kag kon ano man ang iya himuon indi pa matabo hasta wala pa makuha ang nagapugong sa iya pag-abot. 8 Pero kon makuha na, magapakita na siya. Pero sa pag-abot ni Ginoong Jesus patyon niya ining malain nga tawo. Paagi lang sa iya huyop malaglag siya dayon. 9 Kon magpakita na ining malain nga tawo, gamiton niya ang gahom ni Satanas. Magahimo siya sang tanan nga klase sang mga milagro kag makatilingala nga mga butang nga daw halin sa Dios pero indi. 10 Kag gamiton niya ang tanan nga klase sang pagpangdaya sa mga tawo nga magakalawala. Amo ini ang ila madangatan tungod kay indi sila maghigugma sa kamatuoran nga amo ang makaluwas sa ila. 11 Gani ginpabay-an na lang sila sang Dios nga patalangon kag magpati sang butig, 12 para masilutan ang tanan nga nagasikway sang kamatuoran kag nagakalipay sa pagpakasala.

Ginpili Kamo para Maluwas sa Silot

13 Mga kauturan, nagapasalamat kami permi sa Dios tungod sa inyo nga mga pinalangga sang Ginoo. Kag dapat kami magpasalamat sa iya tungod kay ginpili kamo sang Dios nga kabahin sang nauna nga maluwas* paagi sa gahom sang Espiritu Santo nga nagatinlo sa inyo kabuhi, kag paagi sa inyo pagtuo sa kamatuoran. 14 Gintawag kamo sang Dios paagi sa Maayong Balita nga amon ginwali sa inyo. Kag gintawag niya kamo para makaambit kamo sa kadungganan sang aton Ginoong Jesu-Cristo. 15 Gani mga kauturan, magpakabakod kamo kag hupti ninyo sing maayo ang mga tradisyon nga gintudlo namon sa inyo sa pulong ukon sa sulat.

16-17 Kabay pa nga ang aton Ginoong Jesu-Cristo mismo kag ang aton Dios nga Amay amo ang maglipay kag magpabaskog sa inyo para maayo permi ang inyo ginahimo kag ginahambal. Ginapalangga kita sang Dios, kag tungod sa iya grasya sa aton ginapabaskog niya kita kag ginalipay hasta san-o, kag ginahatagan niya kita sing paglaom nga may kasiguruhan.

3

Magpangamuyo Kamo para sa Amon

1 Karon, mga kauturan, magpangamuyo kamo para sa amon nga ang pulong sang Ginoo magalapnag sa iban pa nga mga lugar kag batunon sang mga tawo nga may pagpasalamat sa Dios pareho sang inyo nga ginhimo. 2 Ipangamuyo man ninyo nga ilikaw kami sang Dios sa mga malain nga mga tawo; tungod nga indi tanan nagapati sa amon ginawali.

3 Pero masaligan ang Ginoo. Siya ang magapabakod kag magaprotektar sa inyo kay Satanas. 4 Tungod sa Ginoo, nagasalig kami nga ginahimo ninyo kag padayon nga himuon ang amon mga ginasugo sa inyo.

5 Kabay pa nga tuytuyan kamo sang Ginoo nga makita sa inyo ang paghigugma sang Dios kag ang pagbatas ni Cristo.

Parte sa mga Matamad

6 Mga kauturan, sa ngalan* ni Ginoong Jesu-Cristo, nagasugo kami sa inyo nga likawan ninyo ang aton mga kauturan nga matamad kag wala nagasunod sa mga tradisyon nga nabaton ninyo† sa amon. 7 Nahibaluan ninyo nga dapat ninyo sundon ang amon ginhimo. Wala kami nagtinamad sang ara pa kami dira sa inyo. 8 Wala kami nagbaton sang pagkaon halin sa inyo nga wala namon pagbayari. Adlaw-gab-i nagpanikasog kami sa pag-obra para wala sing may mabug-atan sa inyo sa pagsagod sa amon. 9 Ginhimo namon ini, indi tungod nga wala kami sing rason nga magpangayo sang bulig sa inyo para sa amon mga kinahanglanon, kundi gusto namon nga mangin halimbawa para sundon ninyo. 10 Sang kami kaupod pa ninyo dira, nagsiling kami sa inyo nga ang bisan sin-o nga indi mag-obra, indi pagpakaunon.

11 Ini ginasiling namon tungod nga nakabalita kami nga may ara sa inyo nga mga matamad nga wala sing iban nga ginahimo kundi ang pagpanghilabot sa ginahimo sang iban. 12 Gani suno sa awtoridad nga ginhatag sa amon ni Ginoong Jesu-Cristo, ginasugo namon inang mga matamad nga magpangita sang ila kaugalingon nga palangabuhian, kag indi magpanghilabot sa kabuhi sang iban.

13 Kag kamo inyo, mga kauturan, indi kamo magkataka sa paghimo sang maayo. 14 Kon may ara nga indi magtuman sa amon ginasiling sa sini nga sulat, tandai ninyo kon sin-o kag indi kamo mag-upod sa iya, para mahibaluan niya nga indi husto ang iya ginahimo. 15 Pero indi ninyo siya pagkabiga nga kaaway, kundi padumdumon ninyo siya bilang utod.

Bendisyon kag Katapusan nga Pagpangamusta

16 Kabay pa nga ang Ginoo nga ginahalinan sang kalinong amo gid ang maghatag sang kalinong sa inyo sa tanan nga oras bisan ano ang inyo kahimtangan. Kag kabay pa nga ubayan niya kamo tanan.

17 Karon, ako mismo si Pablo ang nagasulat sini nga pagpangamusta:‡Kamusta sa inyo tanan. Amo ini ang akon panulat sa tanan ko nga mga sulat.

18 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang aton Ginoong Jesu-Cristo.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

* 2:13 nga kabahin sang nauna nga maluwas: Sa iban nga Griego nga teksto, halin sang ginsuguran nga maluwas.

* 3:6 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

† 3:6 ninyo: sa iban nga mga kopya sang Griego, nila

‡ 3:17 Ginsulat mismo ni Pablo ini para mahibaluan nila nga sa iya gid naghalin ini nga sulat.

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

Ang Nahauna nga Sulat ni Pablo kay

Timoteo

1

1 Ako si Pablo nga apostol ni Cristo Jesus suno sa sugo sang Dios nga aton Manluluwas kag ni Cristo Jesus nga amo ang paglaom ta.* 2 Nagapangamusta ako sa imo, Timoteo, bilang akon matuod nga anak sa pagtuo.

Kabay pa nga mabaton mo ang grasya,† kaluoy, kag kalinong‡ halin sa Dios nga Amay kag kay Cristo Jesus nga aton Ginoo.

Pauntaton ang mga Nagatudlo sang Sala nga mga Pagpanudlo

3 Gusto ko nga kon mahimo dira ka lang anay sa Efeso. Indi bala amo ini ang akon pangabay sa imo sadto anay sang nagapakadto ako sa Macedonia? Kay may mga tawo dira nga sala ang ila ginatudlo kag kinahanglan nga pauntaton sila. 4 Silingon mo sila nga indi sila mag-usik sang ila tion sa mga sugid-sugid sang mga tigulang kag sa pag-usoy kon sin-o ang ila mga katigulangan. Amo ini ang kabangdanan kon ngaa nagabinais-bais ang mga tawo. Kag ang ini nga mga butang indi makabulig para mahibaluan nila ang kabubut-on sang Dios. Ini mahibaluan ta lang paagi sa pagtuo. 5 Ang katuyuan sining akon sugo sa ila wala sing iban kundi amo nga maghigugmaanay sila. Kag makahigugmaanay lang sila kon matinlo ang ila tagipusuon kag konsensya kag sinsero ang ila pagtuo. 6 Ang iban dira nagtalikod na sa sini nga mga ginpanghambal ko kag nagsagad§ diskusyon sang mga butang nga wala sing pulos. 7 Gusto nila nga mangin manunudlo sang Kasuguan, pero wala gani sila kahibalo kon ano ang ila ginahambal ukon ginapilit nga patihan.

8 Nahibaluan ta nga ang Kasuguan maayo kon husto ang paggamit sini. 9 Dapat man naton dumdumon nga ang Kasuguan wala ginhimo para sa mga matarong, kundi ginhimo ini para sa mga malinapason, sa mga matig-a sang ulo, sa mga wala nagakilala sa Dios, sa mga makasasala, sa mga indi diosnon ukon relihiyuso, sa mga manugpatay sang ila amay ukon iloy, sa mga manugpatay sang ila isigkatawo, 10 sa mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, sa mga nagauluasawa sa ila kapareho nga lalaki, sa mga nagapangkidnap, sa mga butigon, sa mga nagatestigo sang indi matuod, kag sa bisan sin-o nga nagakontra sa husto nga pagpanudlo 11 suno sa Maayong Balita, ang Maayong Balita parte sa makagagahom kag bulahan nga Dios nga gintugyan sa akon nga itudlo.

Salamat sa Dios sa Iya Kaluoy

12 Nagapasalamat ako kay Cristo Jesus nga aton Ginoo nga naghatag sa akon sang kabaskog sa pagpangabudlay para sa iya, kay ginkabig niya ako nga masaligan. Gani ginpili niya ako nga mag-alagad sa iya, 13 bisan matuod nga sang una gin-insulto ko siya. Luwas pa sina ginhingabot ko kag ginpakahuy-an ang mga nagatuo sa iya. Pero ginkaluoyan ako sang Dios, kay sadto anay wala pa ako nagatuo, gani wala ako nakahibalo kon ano ang akon ginahimo. 14 Dako gid ang grasya sang aton Ginoo sa akon kay* ginhatagan niya ako sang pagtuo kag paghigugma, nga nangin aton tungod nga ara na kita kay Cristo Jesus. 15 Ining akon ihambal matuod kag dapat gid nga batunon kag tuohan sang tanan: nag-abot si Cristo Jesus diri sa kalibutan para luwason ang mga makasasala. Kag nahibaluan ko nga ako gid ang pinakamakasasala sa tanan. 16 Pero ginkaluoyan ako para mapakita ni Cristo Jesus ang iya pagkamabinatason sa tanan, bisan sa pinakamakasasala. Ang ginhimo ni Cristo sa akon nagaserbi nga halimbawa sa iban nga magatuo sa iya kag magabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan. 17 Kabay pa nga padunggan kag dayawon hasta san-o ang Hari nga wala sing katapusan kag wala sing kamatayon. Indi siya makita sang tawo kag siya lang ang Dios.

18 Timoteo, ginakabig ko ikaw nga akon anak, gani amo ini ang akon bilin sa imo: Dumduma ang mga ginhambal sang mga propeta sadto anay parte sa imo, agod paagi sini makabato ka sing maayo sa mga nagakontra sa kamatuoran. 19 Tipigi ang imo pagtuo kag dapat matinlo permi ang imo konsensya. Ang iban wala nagpamati sa ila konsensya, gani nadula ang ila pagtuo 20 pareho kay Hymeneus kag kay Alexander. Ini nga mga tawo gintugyan ko na kay Satanas para mahibaluan nila nga indi maayo ang mag-insulto sa Dios.

2

Parte sa Pagsimba

1 Karon, una sa tanan, nagapangabay ako sa inyo nga ipangamuyo ninyo ang tanan nga tawo. Dal-a ninyo sa Dios ang inyo mga pangabay para sa ila nga may pagpasalamat. 2 Ipangamuyo ninyo ang mga hari kag ang tanan nga may mataas nga posisyon sa gobyerno para magkabuhi kita nga malinong kag matawhay, nga may diosnon kag husto nga pagginawi. 3 Maayo ini nga himuon kag malipay ang Dios nga aton Manluluwas. 4 Kay gusto niya nga ang tanan nga tawo maluwas kag makahibalo sang kamatuoran. 5 Kay may isa lang ka Dios kag may isa lang ka manugpatunga sa Dios kag sa mga tawo. Ini wala sing iban kundi ang tawo nga si Cristo Jesus. 6 Ginhatag niya ang iya kabuhi sa pagtubos sang tanan nga tawo. Napamatud-an ini sa tion nga iya ginpili. 7 Gani ginpadala niya ako bilang apostol kag manunudlo sa mga indi Judio para iwali ang parte sa pagtuo kag kamatuoran. Nagasugid ako sang matuod sa inyo. Wala ako nagabutig.

8 Gusto ko nga sa tanan nga pagtililipon sang mga tumuluo ang mga lalaki magpangamuyo nga may matinlo nga tagipusuon sa ila nga pagbayaw sang ila mga kamot, kag wala gid sing kaakig ukon pagbinais-bais.

9 Kon parte sa mga babayi, gusto ko nga magbayo sila sing husto kag indi malaw-ay tan-awon. Dapat kon nagapatahom sila, indi sa pagpatahom sang buhok nga nagasulubra na, ukon sa paggamit sang mga alahas nga bulawan ukon perlas, ukon sa pagsuksok sang malahalon nga mga bayo, 10 kundi paagi sa maayo nga mga buhat nga bagay makita sa mga babayi nga nagasiling nga sila nagatuo sa Dios. 11 Kag kon may nagatudlo, ang mga babayi dapat magpamati lang nga may pagpaubos. 12 Wala ko ginatugutan ang mga babayi nga magtudlo ukon magdumala sa mga lalaki. Kinahanglan maghipos lang sila. 13 Kay una nga gintuga si Adan kag dason lang si Eva. 14 Kag indi si Adan ang gindayaan ni Satanas, kundi ang babayi ang gindayaan kag naglapas sang sugo sang Dios. 15 Pero ang mga babayi maluwas paagi sa ila pagpamata, kon sila magpadayon sa pagtuo, sa paghigugma, sa pagkadiosnon, kag sa husto nga pagginawi.

3

Ang mga Manugdumala sang mga Tumuluo

1 Matuod ang ginasiling nga kon may ara nga luyag nga mangin manugdumala sang mga tumuluo, maayo nga katungdanan ang iya ginahandom. 2 Kinahanglan ang manugdumala sang mga tumuluo lalaki nga wala sing kasawayan,* isa lang ang iya asawa, kahibalo magpugong sang iya kaugalingon, kahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi, talahuron, maabiabihon sa mga pangayaw, kag maayo magtudlo. 3 Dapat indi siya palahubog kag indi mapintas, kundi malulo kag indi palaaway. Kinahanglan indi siya dalok sa kuwarta. 4 Kon parte sa iya panimalay, dapat maayo siya magdumala, kag ginatahod siya kag ginatuman sang iya mga anak. 5 Kay paano ang iya pagdumala sa iglesya sang Dios kon indi gani siya kahibalo magdumala sang iya kaugalingon nga panimalay? 6 Dapat indi siya bag-o lang nga tumuluo, kay basi kon magpabugal siya kag pagasilutan pareho sang yawa. 7 Kinahanglan man nga may maayo siya nga reputasyon bisan sa mga tawo nga wala nagatuo sa Dios, para indi siya mahuy-an kag mahulog sa siod sang yawa.

Ang mga Manugbulig sa Iglesya

8 Kon parte sa mga manugbulig sa iglesya,† dapat ginatahod sila, masaligan sa ila ginahambal, indi palainom, indi dalok, 9 kag ginatipigan nila nga may matinlo nga konsensya ang kamatuoran parte sa pagtuo, nga gintago sang una. 10 Dapat usisaon gid anay ang ila pamatasan, kag kon wala sing kasawayan nga makita sa ila, makaalagad na sila. 11 Ang ila asawa dapat ginatahod man, wala nagapakalain sa iban, kahibalo magpugong sang ila kaugalingon, kag masaligan sa tanan nga butang. 12 Dapat isa lang ang asawa sang mga manugbulig sa iglesya, kag dapat maayo sila magdumala sa ila mga anak kag sa ila bilog nga panimalay. 13 Ang mga manugbulig nga husto ang ila pag-alagad ginatahod sang mga tawo kag wala nahadlok maghambal parte sa ila pagtuo kay Cristo Jesus.

Ang Isa ka Butang nga Makatilingala

14 Nagalaom ako nga makakadto dira sa labing madali para magpakigkita sa imo. Pero ginasulat ko pa gid ining mga butang, 15 para kon maatrasar ako, mahibaluan mo na kon paano magginawi ang mga tumuluo bilang panimalay sang Dios. Kita nga mga tumuluo amo ang iglesya sang buhi nga Dios, ang manugsuporta kag manugdepensa sang kamatuoran. 16 Indi mapanginwala nga makatilingala gid ang mga kamatuoran sang aton relihiyon, nga gintago sang una:

Nagpakita siya bilang tawo,

ginpamatud-an sang Espiritu Santo nga siya matarong,

nakita siya sang mga anghel,

ginwali sa kalibutan,

gintuohan sang mga tawo,

kag gindala pabalik sa langit.

4

Ang Butigon nga mga Manunudlo

1 Maathag ang ginasiling sang Espiritu Santo nga sa ulihi nga mga inadlaw ang iban magatalikod sa pagtuo. Magasunod sila sa mga espiritu nga manugpatalang kag sa mga pagpanudlo sang mga demonyo. 2 Ina nga mga pagpanudlo ginatudlo sang mga tawo nga nagapakuno-kuno kag butigon. Wala sila ginakonsensya tungod nga kontrolado sila ni Satanas. 3 Ginatudlo nila nga malain ang magpangasawa, kag may mga pagkaon pa sila nga ginabawal. Pero ang mga pagkaon nga ini ginhimo sang Dios para kaunon nga may pagpasalamat sang mga nagatuo kag nakahibalo gid sang kamatuoran. 4 Ang tanan nga ginhimo sang Dios maayo, gani wala sing butang nga dapat bawalan kon ginabaton nga may pagpasalamat. 5 Kay gintinluan ini paagi sa pulong sang Dios kag sa pangamuyo.

Ang Maayo nga Alagad ni Cristo Jesus

6 Maayo ka nga alagad ni Cristo Jesus kon itudlo mo ini nga mga butang sa aton mga kauturan dira. Kag samtang nagatudlo ka sa ila, ikaw mismo nagasagod man sang imo kaugalingon paagi sa mga kamatuoran nga nagahatag sang pagtuo, kag paagi sa matuod nga pagpanudlo nga imo ginasunod. 7 Pero likawi ang mga pagpanudlo nga wala nagahalin sa Dios kag himo-himo lang sang mga tawo. Hanasa ang imo kaugalingon sa diosnon nga pagkabuhi. 8 May pulos ang pag-ihersisyo sang aton lawas, pero mas importante pa gid kon hanason ta ang aton kaugalingon sa diosnon nga pagkabuhi, tungod kay kon amo ini ang aton himuon, sigurado gid nga mapuslanon ang aton kabuhi subong kag sa palaabuton. 9 Matuod ini kag dapat gid batunon kag tuohan sang tanan. 10 Amo ina nga nagapanikasog gid kita kag nagahimulat nga matudlo ini sa mga tawo, tungod kay nagasalig kita sa Dios nga buhi nga amo ang Manluluwas sang tanan nga tawo, kag labi na gid sang mga nagatuo. 11 Itudlo mo kag ipatuman ini nga mga butang.

12 Indi ka maghatag sang lugar nga hikayan ka tungod kay bataon ka pa, kundi maghimulat ka nga mangin halimbawa sa mga tumuluo: sa paghambal, sa pagginawi, sa paghigugma, sa pagtuo, kag sa matinlo nga pagkabuhi. 13 Samtang wala pa ako dira, gamita ang imo tiyempo sa pagbasa sang Kasulatan sa mga tawo, sa pagpalig-on, kag sa pagpanudlo. 14 Indi pagpabay-i ang abilidad nga ginhatag sa imo sang Espiritu Santo suno sa ginpropesiya sang mga manugdumala sang iglesya sang pagtungtong nila sang ila mga kamot sa imo. 15 Himuon mo ini permi para makita sang tanan ang imo pag-uswag. 16 Bantayi ang imo kaugalingon nga kabuhi kag ang imo ginatudlo. Padayuna ang paghimo sina para maluwas ka pati ang mga nagapamati sa imo.

5

Ang mga Responsibilidad sang mga Nagatuo sa Dios

1 Indi mo paghambalan sang masakit ang tigulang nga mga lalaki kundi laygayan mo sila pareho nga imo amay. Trataron mo ang bataon pa nga mga lalaki pareho nga imo mga utod, 2 kag ang tigulang nga mga babayi pareho nga imo iloy. Trataron mo man ang bataon pa nga mga babayi pareho nga imo mga utod, nga wala gid sing malain nga ihambal ang mga tawo sa imo.

3 Tahuron mo kag buligan ang mga balo nga babayi nga wala na gid sing may ginasaligan. 4 Pero kon ang balo may mga bata ukon mga apo, ini sila ang dapat nga mag-atipan sa iya. Kay kon sila diosnon, ang premiro nila nga obligasyon amo ang pagbalos kag pag-atipan sang ila mga katigulangan. Kay ini nagahatag sang kalipay sa Dios. 5 Ang balo nga babayi nga wala na gid sing may ginasaligan nagasalig na lang gid sa Dios. Adlaw-gab-i nagapangamuyo siya kag nagapangayo bulig sa Dios. 6 Pero ang balo nga babayi nga nagapagusto sa kalibutanon nga pagpangalipay patay na sa panulok sang Dios bisan buhi pa siya. 7 Ipatuman mo sa mga tumuluo ini nga mga butang para wala sing may ihambal nga malain kontra sa ila. 8 Ang bisan sin-o nga tumuluo nga wala nagaatipan sa iya mga paryente, labi na gid sa iya pamilya, nagapakilala lang nga ginabaliwala niya ang iya pagtuo sa Dios, kag mas malain pa siya sang sa indi tumuluo.

9 Dapat buligan ninyo ang mga balo nga babayi nga nagaedad 60 paibabaw, wala nagpanginlalaki,* 10 kilala nga maayo ang ila mga ginahimo, maayo ang ila pag-atipan sa ila mga anak, maabiabihon sa mga pangayaw, nagaalagad sa mga katawhan sang Dios,† nagabulig sa mga nalisdan, kag mapisan maghimo sang bisan ano nga klase sang maayo nga mga buhat.

11 Pero indi ninyo pag-ilakip sa mga balo nga bululigan ang mga balo nga bataon pa. Kay kon mag-abot ang ila gusto nga magpamana liwat, mapatumbayaan nila ang pag-alagad kay Cristo. 12 Gani makasala sila tungod kay ibaliwala nila ang ila promisa nga mag-alagad na lang kay Cristo. 13 Luwas sina, magatinamad ang mga balo nga bataon pa kag magasagi na lang pamalay-balay. Kag ang malain pa gid, magakutsokutso kag magapasilabot sila sa iban, kag magaestorya sang mga butang nga indi dapat estoryahan. 14 Gani kon sa akon lang, kon amo ini ang matabo, maayo pa nga ang mga balo nga ini nga bataon pa magpamana na lang liwat kag magpamata, kag mag-atipan sang ila pamilya, para wala sing ihambal ang mga tawo nga nagakontra sa aton. 15 Nagasiling ako sini tungod kay may iban nga mga balo nga nagtalikod na gani sa pagtuo kag nagsunod na kay Satanas. 16 Kon may babayi nga tumuluo nga may paryente nga mga balo, dapat siya na lang ang mag-atipan sa ila para indi na mabug-atan ang iglesya sa pagsagod sa ila, kag maatipanan pa sang iglesya ang mga balo nga wala na gid sing may ginasaligan.

17 Kon parte sa mga manugdumala sang iglesya nga maayo ang ila pagdumala, dapat suwelduhan sila sing husto, labi na gid kon nagapangabudlay sila sa pagwali kag pagtudlo. 18 Kay nagasiling ang Kasulatan, “Indi pagbusali ang baka samtang nagalinas ini.‡”§ Kag nagasiling pa gid, “Ang manug-obra dapat hatagan sang suhol.”* 19 Indi pagsapaka ang mga akusasyon kontra sa mga manugdumala, luwas kon may duha ukon tatlo ka testigo nga nagapamatuod. 20 Pero sabdunga sa atubangan sang mga tumuluo ang nagapakasala para mahadlukan ang iban nga maghimo sang sala.

21 Sa atubangan sang Dios kag ni Cristo Jesus kag sang iya pinili nga mga anghel, ginabilin ko sa imo nga tumanon mo gid ini nga mga sugo nga wala sing may ginapaburan. Kinahanglan gid nga sa tanan mo nga ginahimo, pareho ang imo pagtratar sa tanan. 22 Indi ka magdali-dali tungtong sang imo kamot sa bisan kay sin-o,† kundi mag-andam ka nga indi ka maumid sa mga sala sang iban. Dapat wala sing isaway sa imo sa sini nga mga butang.

23 Tungod kay permi ka lang nagamasakit, luwas sa tubig, mag-inom ka man sang diutay nga bino para sa imo tiyan.

24 May mga tawo nga bisan wala pa sila masentensyahan nahibaluan na nga daan ang ila mga sala. Pero ang iban ya ulihi na lang mahibaluan. 25 Amo man kon maayo ang aton ginahimo. May mga ginahimo kita nga maayo nga mahibaluan dayon, kag may ara man nga indi mahibaluan dayon pero sa ulihi mahibaluan gid man.

6

1 Kon parte sa mga tumuluo nga ulipon, dapat tahuron nila ang ila mga amo, para wala sing may magpakalain sa Dios kag sa aton mga pagpanudlo. 2 Kag kon ang ila mga amo tumuluo man, indi nila dapat nga ibaliwala na lang ang ila pagtahod sa ila tungod kay mag-ulutod na sila kay Cristo. Ang dapat gani, mag-alagad sila sing husto tungod kay ang mga nagapulos sang ila pinangabudlayan mga tumuluo nga ginahigugma man sang Dios.

Ang Sala nga mga Pagpanudlo

Itudlo mo ini sa ila kag silingon sila nga tumanon gid nila. 3 Kon may ara nga lain ang iya ginatudlo kag wala nagakomporme sa husto nga mga pagpanudlo nga halin sa aton Ginoong Jesu-Cristo, kag wala nagakomporme sa mga pagpanudlo parte sa diosnon nga pagkabuhi, 4 ina nga tawo bugalon pero wala sing may nahibaluan. Gusto lang niya nga magdiskusyon sang wala sing pulos. Kag amo ini ang ginahalinan sang kahisa, pag-inaway, pag-insultuhanay, pagsuspetsahanay, 5 kag wala untat nga ginamo. Amo ina ang batasan sang mga tawo nga wala na sing husto nga panghunahuna kag indi na makahibalo kon ano ang matarong. Nagapinsar sila nga makamanggad sila paagi sa ila pagkadiosnon. 6 Kon sa bagay, kon ang tawo diosnon kag kontento sa iya pagkabutang, labaw pa siya sa manggaranon. 7 Ang matuod, sang pagkatawo ta diri sa kalibutan wala kita sing may gindala, kag kon mapatay kita, wala man kita sing may madala halin sa kalibutan. 8 Gani, kon may pagkaon kita kag may bayo, dapat kontento na kita. 9 Pero ang mga tawo nga gusto magmanggaranon indi mahimo nga indi mahulog sa mga temtasyon. Masiod sila sa mga wala sing pulos kag malain nga mga handom nga amo ang nagaguba kag nagadala sa mga tawo sa kalaglagan. 10 Kay ang paghigugma sa kuwarta amo ang ginahalinan sang tanan nga klase sang kalainan. Ang iban nga mga tawo, sa sobra nga handom sang kuwarta, nagtalang na sa pagtuo kag napuno sang kalisod ang ila tagipusuon.

Mga Bilin

11 Pero ikaw, bilang alagad sang Dios, likawi ina nga mga butang. Himulati nga magkabuhi nga matarong, diosnon, may pagtuo, mahigugmaon, mainantuson, kag malulo. 12 Magpakigbato ka sing maayo para sa pagtuo. Hupti sing maayo ang kabuhi nga wala sing katapusan, tungod kay sa kabuhi nga ina gintawag ka sang Dios sadtong pagsugid mo sa atubangan sang madamo nga tawo nga ikaw nagatuo na kay Cristo. 13 Sa atubangan sang Dios nga nagahatag sang kabuhi sa tanan, kag sa atubangan ni Cristo Jesus nga nagsugid sang kamatuoran kay Poncio Pilato, ari ang akon sugo sa imo: 14 tumana ang ginabilin sa imo nga sugo kag siguraduhon mo nga husto gid ang imo pagtuman nga wala sing kasawayan hasta mag-abot ang aton Ginoong Jesu-Cristo. 15 Kon parte sa pag-abot ni Jesu-Cristo, ipakita siya sang makagagahom kag bulahan nga Dios sa natalana nga tion. Ang Dios amo ang Hari nga labaw sa tanan nga hari kag Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo. 16 Sa iya lang ang kabuhi nga wala sing kamatayon.* Didto siya nagapuyo sa masilaw nga kasanag nga indi mapalapitan. Wala gid sing tawo nga nakakita sa iya kag wala gid sing may makakita. Dayawon ta ang Dios nga makagagahom hasta san-o. Amen!

17 Kon parte sa mga manggaranon sa sini nga panahon, silingon mo sila nga indi sila magpabugal ukon magsalig sa ila manggad nga madali man lang madula. Dapat ibutang nila ang ila pagsalig sa Dios nga nagahatag sang tanan nga butang para mangin malipayon kita. 18 Tudlui sila nga maghimo sing maayo para mangin manggaranon sila sa maayo nga mga buhat. Tudlui man sila nga mangin mabinuligon kag maalwan sa pagpakig-ambit sang ila mga pagkabutang. 19 Kon amo ini ang ila himuon, nagatipon sila sang manggad para sa ila kaugalingon nga mangin maayo nga pundasyon sang ila kabuhi sa palaabuton, kag makabaton sila sang matuod gid nga kabuhi.

20 Timoteo, tipigi ang mga pagpanudlo nga gintugyan sa imo sang Dios. Likawi ang mga pagpanudlo nga wala sing pulos kag wala nagahalin sa Dios pati ang mga pagdiskusyon parte sa ginasiling sang iban nga kaalam (pero ang matuod, indi) nga wala nagasinanto. 21 Ang iban nagasiling nga may ara sila sini nga kaalam, pero tungod sa sina nga “kaalam” nila, nagtalang sila kag indi na sila kahibalo sang husto nga pagtuo.

Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Dios.

* 1:1 amo ang paglaom ta: ukon, nagahatag sang paglaom sa aton

† 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

‡ 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

§ 1:6 nagsagad: sa iban nga Bisaya, nagsagay ukon naghagad

* 1:14 kay: ukon, kag

* 3:2 wala sing kasawayan: ukon, may maayo nga reputasyon

† 3:8 manugbulig sa iglesya: sa Griego, diakonos

* 5:9 wala nagpanginlalaki: ukon, makaisa lang namana

† 5:10 nagaalagad sa mga katawhan sang Dios: sa literal, nagahugas sang mga tiil sang mga balaan

‡ 5:18 Ang buot silingon, para makakaon man ang baka samtang nagalinas.

§ 5:18 Deu. 25:4

* 5:18 Luc. 10:7

† 5:22 Indi…kay sin-o: Ang buot silingon, para maghatag sa iya sang awtoridad nga magdumala sa mga tumuluo.

* 6:16 ukon, Siya lang ang ginahalinan sang kabuhi nga wala sing kamatayon.

2 Timoteo

1

2

3

4

Ang Ikaduha nga Sulat ni Pablo kay

Timoteo

1

1 Ako si Pablo nga nangin apostol ni Cristo Jesus suno sa kabubut-on sang Dios. Ginpadala niya ako para ibalita ang parte sa kabuhi nga iya ginpromisa nga mabaton sang mga ara kay Cristo Jesus. 2 Nagapangamusta ako sa imo, Timoteo, bilang akon hinigugma nga anak sa pagtuo.

Kabay pa nga mabaton mo ang grasya,* kaluoy, kag kalinong† halin sa Dios nga Amay kag kay Cristo Jesus nga aton Ginoo.

Pagpasalamat sa Dios kag Pagpadumdom kay Timoteo

3 Nagapasalamat ako sa Dios nga gin-alagaran sang aton mga katigulangan, kag amo man ang akon ginaalagaran nga may matinlo nga konsensya. Nagapasalamat ako sa iya sa akon pagdumdom sa imo permi sa akon pagpangamuyo adlaw-gab-i. 4 Kon madumduman ko ang imo mga paghibi sang akon paghalin, ginahidlaw ako sa imo. Luyag ko nga magkitaay kita liwat para malipay gid ako. 5 Indi ko malipatan ang imo sinsero nga pagtuo, pareho sang pagtuo sang imo lola nga si Luisa kag sang imo iloy nga si Eunice nga nauna nga nagtuo sang sa imo, kag nasiguro ko nga ara man sa imo ang ila pagtuo. 6 Amo ina nga luyag ko nga padumdumon ka nga magmapisan ka sa paggamit sang abilidad nga ginhatag sang Dios sa imo sang gintungtungan ko ikaw sang akon mga kamot. 7 Kay ang Dios wala naghatag sa aton sang iya Espiritu para mahuya kita nga mag-atubang sa mga tawo, kundi para magbakod kita kag makatuon nga maghigugma sa iban kag makadisiplina sang aton kaugalingon.‡

8 Gani indi ka magkahuya nga magsugid sa iban parte sa aton Ginoo. Kag indi ka man magkahuya nga napriso ako diri tungod sa iya, kundi sa bulig sang gahom sang Dios, mag-ambit ka sa mga pag-antos tungod sa Maayong Balita. 9 Gintawag niya kita kag ginluwas para mangin iya. Ini wala niya paghimua tungod kay maayo ang aton mga binuhatan, kundi tungod sa iya kaugalingon nga katuyuan kag grasya. Sa wala pa ang kalibutan, ginhatag na niya ini nga grasya sa aton paagi kay Cristo Jesus. 10 Pero subong lang ini ginpahayag sa aton sang pag-abot ni Cristo Jesus nga aton Manluluwas. Gindula niya ang gahom sang kamatayon kag ginpahayag niya sa aton paagi sa Maayong Balita nga makaangkon kita sang kabuhi nga wala sing katapusan.

11 Kag ginhimo ako sang Dios nga apostol kag manunudlo para magsugid sining Maayong Balita. 12 Amo ini ang kabangdanan nga nagaantos ako subong. Pero wala ko ginakahuya ang natabo nga ini sa akon tungod kay kilala ko si Cristo nga akon ginasaligan, kag nasiguro ko gid nga sarang siya makatipig sang gintugyan niya sa akon§ hasta sa adlaw nga siya magabalik. 13 Ang husto nga pagpanudlo nga imo natun-an sa akon amo ang imo dapat itudlo, nga may pagtuo kag paghigugma, tungod nga amo gid ina ang dapat ta himuon bilang ara na kay Cristo Jesus. 14 Paagi sa bulig sang Espiritu Santo nga nagapuyo sa aton, tipigi ang maayo nga pagpanudlo nga gintugyan sa imo.

15 Nahibaluan mo nga ginsikway ako sang halos tanan nga tumuluo sa probinsya sang Asia. Pati si Figelus kag si Hermogenes nagbiya sa akon. 16 Pero kabay pa nga kaluoyan gid sang Ginoo si Onesiforus kag ang iya pamilya, kay ginpabaskog* niya ako permi. Wala niya ako ginakahuya bisan napriso ako. 17 Pag-abot niya gani sa Roma, wala untat ang pagpangita niya sa akon hasta nga nakita niya ako. 18 Kag nahibaluan mo man kon paano ang pagbulig niya sa akon sang didto pa ako sa Efeso. Kabay pa nga kaluoyan siya sang Ginoo kon mag-abot na ang adlaw nga ang mga tawo sentensyahan sang Dios.

2

Ang Maayo nga Soldado ni Cristo Jesus

1 Ikaw Timoteo, nga bilang akon anak, magpakabakod ka sa bulig sang Dios. Ini nga bulig mabaton mo tungod kay ikaw ara na kay Cristo Jesus. 2 Ang mga pagpanudlo nga nabatian mo sa akon sa atubangan sang madamo nga testigo itudlo mo man sa mga tawo nga masaligan, nga makatudlo man sa iban.

3 Mag-ambit ka sa mga pag-antos bilang maayo nga soldado ni Cristo Jesus. 4 Kag dapat pareho ka sa soldado nga sa serbisyo nga wala nahigot sa iban pa nga mga obra para mapalipay niya ang iya opisyal.* 5 Dapat pareho ka man sa manugdalagan; indi siya makakuha sang premyo kon wala siya nagasunod sa mga pagsulundan sa palumba.† 6 Kag dapat pareho ka man sa mangunguma nga nagapangabudlay. Kay indi bala ang mangunguma ang una nga makaambit sang iya patubas?‡ 7 Hunahunaa sing maayo ining akon mga ginasiling, kag buligan ka gid sang Ginoo para maintiendihan mo ini tanan.

8 Dumduma ang Maayong Balita nga akon ginatudlo parte kay Jesu-Cristo nga nabanhaw, nga kaliwat ni David. 9 Tungod sa akon pagwali sang Maayong Balita nagaantos ako. Kag ginakadenahan pa ako pareho sang kriminal. Pero ang pulong sang Dios wala makadenahi. 10 Gani ginabatas ko ang tanan para sa mga pinili sang Dios, para maluwas man sila paagi kay Cristo Jesus kag makaangkon sang maayo gid nga kabuhi nga wala sing katapusan. 11 Matuod gid ang ginasiling,

“Kon napatay kita kaupod ni Cristo sa iya kamatayon,

sigurado gid nga mabuhi man kita kaupod niya.

12 Kon nagabatas kita sa mga kabudlayan,

sigurado gid nga magahari man kita kaupod niya.

Pero kon ipanginwala ta siya,

ipanginwala man niya kita.

13 Kon indi kita masaligan,

siya masaligan pa gihapon,

kay indi mahimo nga indi niya pagtumanon ang iya ginahambal.”

Ang Maayo nga Alagad sang Dios

14 Sa atubangan sang Dios ipadumdom mo gid sa ila ining mga butang, kag paandaman mo sila nga likawan nila ang wala sing pulos nga mga pagdiskusyon. Wala sila sing may makuha sa sina nga mga butang kundi nagapaguba lang sang pagtuo sang mga nagapamati. 15 Himua ang imo masarangan para malipay ang Dios sa imo, nga pareho sa manugpangabudlay nga wala nagakahuya sa iya mga ginahimo. Itudlo mo sang husto ang pulong sang Dios nga amo ang kamatuoran. 16 Likawi ang mga pagpanudlo nga wala sing pulos kag wala nagahalin sa Dios, tungod kay ina nagapapalayo lang sa mga tawo sa Dios. 17 Ang ila mga pagpanudlo pareho sang balatian nga kanser nga nagalapta kag nagaguba sang bilog nga lawas. Kaupod sang mga tawo nga nagatudlo sina amo si Hymeneus kag si Filetus. 18 Nagpalayo sila sa kamatuoran kay nagasiling sila nga ang aton pagkabanhaw natabo na kag wala na sing pagkabanhaw sa palaabuton. Gani ginaguba nila ang pagtuo sang iban. 19 Pero bisan amo ina, mabakod gihapon ang pundasyon nga ginpatindog sang Dios, tungod kay may nakasulat nga nagasiling, “Nakilala sang Ginoo kon sin-o ang iya mga tawo.”§ Kag “Ang kada tawo nga nagasiling nga siya iya sang Ginoo dapat gid magbiya sa bisan ano nga malain.”

20 Sa mga balay nga dalagko may sari-sari nga mga galamiton. May mga ginhimo sa bulawan, pilak,* kahoy kag lunang. Ang mga galamiton nga ginhimo sa bulawan kag pilak ginagamit sa espesyal nga mga okasyon, pero ang mga galamiton nga ginhimo sa kahoy kag lunang ginagamit lang sa pang-adlaw-adlaw. 21 Ang bisan sin-o nga nagalikaw sa mga kalautan amo ang makabig nga mga galamiton nga malahalon nga ginpain para gamiton kag mapuslan sang Ginoo, kag sarang niya nga gamiton para sa kaayuhan sa bisan ano nga oras. 22 Gani likawi gid ang malain nga mga handom sang mga pamatan-on. Himulati nga mangin matarong ang imo kabuhi, masaligan, mahigugmaon, kag maayo ang imo relasyon sa iban, kaupod sang mga tawo nga nagadangop sa Ginoo nga may matinlo nga tagipusuon. 23 Likawi ang wala sing pulos kag binuang nga mga pagdiskusyon, tungod kay nahibaluan mo nga ang resulta sina amo ang pag-ilinaway. 24 Indi dapat magpangaway ang ulipon sang Ginoo, kundi dapat mabuot siya sa tanan, maayo magtudlo, kag wala nagadumot. 25 Kinahanglan malulo siya sa pagtudlo sa mga nagakontra sa iya, kay basi pa lang sa sina nga paagi hatagan sila sang Dios sing kahigayunan nga maghinulsol para mahibaluan nila ang kamatuoran. 26 Kag masanagan ang ila mga hunahuna kag makapalagyo sila sa siod sang yawa nga nagbihag sa ila para magsunod sa iya gusto.

3

Ang Katapusan nga mga Inadlaw

1 Tandai ini: mangin mabudlay gid sa katapusan nga mga inadlaw. 2 Kay ang mga tawo mangin maiyaiyahon, mahigugmaon sa kuwarta, tikalon, bugalon, magahambal sing malain kontra sa ila isigkatawo kag sa Dios, indi magpati sa ila mga ginikanan, indi mapinasalamaton, kag indi diosnon. 3 Luwas sina wala sila pasunaid sa ila isigkatawo; wala sila luyag nga magpakighusay sa ila kontra; ginapakalain nila ang iban; indi sila makapugong sang ila kaugalingon, mapintas, kag kontra sa bisan ano nga maayo. 4 Mangin traidor sila, dasodaso, kag magapadayaw sang ila kaugalingon. Palabihon pa nila ang mga kalipay nga iya sang kalibutan sang sa Dios. 5 Magapakita-kita sila nga sila diosnon pero isikway nila ang gahom sang Dios. Likawi ang mga tawo nga pareho sina. 6 Ang iban sa ila nagahimo sing paagi nga makasulod sa mga balay para tuntuhon ang mga maluya nga mga babayi nga nabuyo na gid sa pagpakasala kag ulipon na sang sari-sari nga mga balatyagon nga malain. 7 Ina nga mga babayi sige ang ila tuon pero indi sila makaintiendi sang kamatuoran. 8 Ang mga lalaki nga nagatudlo sa ila sang sala nga pagpanudlo nagakontra sa kamatuoran pareho sang pagkontra ni Janes kag ni Jambres kay Moises sadto anay. Indi husto ang hunahuna sang sini nga mga lalaki, kag ang ila ginasiling nga pagtuo wala sing pulos. 9 Pero indi sila makapadayon sa ila ginahimo nga ina tungod nga makita gid sang tanan ang ila kabuangan, pareho sa natabo kay Janes kag Jambres.

Mga Bilin

10 Pero ikaw ya Timoteo, naobserbaran mo ang akon mga pagpanudlo, ang akon pamatasan, kag ang akon katuyuan sa kabuhi. Naobserbaran mo man ang akon pagtuo sa Dios, ang akon pagpasensya kag paghigugma sa mga tawo, kag kon paano ko ginbatas ang mga kabudlayan. 11 Nahibaluan mo ang akon mga pag-antos sang didto ako sa Antioc, sa Iconium, kag sa Lystra, kag kon paano ko ginbatas ang mga paghingabot. Pero sa sina nga tanan ginluwas ako sang Ginoo. 12 Ang matuod, ang tanan nga luyag magkabuhi sang diosnon nga kabuhi bilang sumulunod ni Cristo Jesus magaagi gid sa mga paghingabot. 13 Pero ang mga tawo nga malain kag nagapatalang sa iban magalain kag magatalang pa gid, kag sila mismo patalangon man. 14 Pero ikaw ya magpadayon gid sa mga kamatuoran nga imo natun-an kag ginatuohan, tungod kay nahibaluan mo man kon sin-o ang mga nagtudlo sa imo. 15 Halin sang bata ka pa nahibaluan mo ang Balaan nga Kasulatan, kag ina makahatag sa imo sang kaalam sa pag-angkon sang kaluwasan paagi sa pagtuo kay Cristo Jesus. 16 Ang bilog nga Kasulatan ginsulat paagi sa gahom sang Dios, kag mapuslanon sa pagtudlo, sa pagsabdong, sa pagtadlong sang sala, kag sa paghanas sa matarong nga pagkabuhi, 17 para ang tawo nga nagaalagad sa Dios matudluan sa paghimo sang tanan nga klase sang kaayuhan.

4

1 Gani sa presensya sang Dios kag ni Cristo Jesus may ibilin ako sa imo. Magabalik siya kag magahari, kag magahukom sa tanan nga tawo, buhi man ukon patay. Amo ina nga ginabilinan ko ikaw 2 nga iwali mo ang pulong sang Dios. Magmapisan ka sa pagsugid sa mga tawo sa bisan ano nga oras. Kombinsiha ang mga tawo, sabdunga sila sa ila ginahimo nga malain, kag palig-una ang ila pagtuo paagi sa pagtudlo nga may pagpasensya. 3 Kay magaabot ang tion nga ang mga tawo indi na magpamati sa husto nga mga pagpanudlo, kundi ang ila gusto amo lang gid ang ila sundon. Magapangita sila sang mga manunudlo nga magatudlo sang mga butang nga gusto lang nila mabatian. 4 Indi na sila magpamati sa kamatuoran, kundi sa mga pagpanudlo nga himo-himo lang sang mga tawo. 5 Pero ikaw ya, magpugong ka sang imo kaugalingon sa tanan nga tion. Kon mag-abot ang kabudlayan, agwantaha lang. Tumana ang imo obligasyon bilang manugwali sang Maayong Balita, kag himua ang tanan nga ginapahimo sang Dios sa imo.

6 Kon parte sa akon, nag-abot na ang tion nga ang akon kabuhi ihalad na, tungod kay madali na lang ako maghalin sa sini nga kalibutan. 7 Ginhimo ko ang akon masarangan sa pagdalagan kag natapos ko na ang akon dalaganon. Gintipigan ko ang akon pagtuo. 8 Kag karon, may ginatigana ang Ginoo sa akon nga padya sang pagkamatarong* nga iya igahatag sa akon sa adlaw nga siya maghukom sa tanan, kag ang iya paghukom matarong. Indi lang ako ang gintigan-an sina nga padya kundi ang tanan man nga nagapaabot sa iya pagbalik.

Mga Personal nga Bilin

9 Tinguhai gid nga makakadto ka diri sa akon sa labing madali, 10 kay si Demas didto na sa Tesalonica. Ginbayaan niya ako tungod nga ginapasulabi niya ang mga butang sa sini nga panahon. Si Cresens wala na diri subong kay nagpa-Galacia siya, kag si Tito ya nagpa-Dalmacia. 11 Si Lucas lang gid ang akon kaupod diri. Gani sa pagkadto mo diri dal-on mo si Marcos tungod kay dako gid ang iya mabulig sa akon obra. 12 Kag parte kay Tykicus, ginpakadto ko siya sa Efeso. 13 Kon magkadto ka na diri, dal-on mo man ang akon bayo para sa tigtulugnaw nga akon ginbilin kay Carpus didto sa Troas. Dal-on mo man ang akon mga libro, labi na gid ang akon mga papeles.

14 Tama kalain ang mga ginhimo sa akon ni Alexander nga panday sang metal. Balusan siya sang Ginoo sa iya mga ginhimo. 15 Mag-andam ka sa iya tungod nga kontra gid niya ang aton ginatudlo.

16 Sa akon nahauna nga pag-atubang sa husgado para magdepensa sang akon kaugalingon wala gid sing may nagbulig sa akon. Ginpabay-an nila ako tanan. Kabay pa nga patawaron sila sang Dios. 17 Pero bisan amo ato ang natabo wala gid ako ginpabay-an sang Ginoo. Ginhatagan pa gani niya ako sing kabaskog sa pagsugid sa mga indi Judio sang tanan parte sa Maayong Balita. Amo gani nga naluwas ako sa kamatayon.† 18 Kag nahibaluan ko nga luwason pa gid ako sang Ginoo sa tanan nga malain, kag indi ako maano hasta sa tion nga dal-on niya ako sa iya ginharian sa langit. Dalayawon siya hasta san-o. Amen!

Katapusan nga Pagpangamusta

19 Kamusta na lang kay Priscila kag kay Aquila, kag sa pamilya ni Onesiforus. 20 Si Erastus nagpabilin sa Corinto, kag si Trofimus ginbilin ko didto sa Miletus kay nagmasakit siya. 21 Tinguhai gid nga makaabot ka diri sa wala pa ang tigtulugnaw.

Nagapangamusta sa imo si Eubulus, Pudens, Linus, Claudia, kag ang tanan ta nga kauturan diri.

22 Kabay pa nga updan ka permi sang Ginoo. Kag kabay pa nga pakamaayuhon niya kamo tanan.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:7 ukon, Kay ang Dios wala naghatag sa aton sang espiritu sang katalaw kundi sang gahom, gugma kag disiplina sa kaugalingon.

§ 1:12 sang gintugyan niya sa akon: ukon, sang gintugyan ko sa iya

* 1:16 ginpabaskog: ukon, ginbuligan

* 2:4 siguro ang buot silingon, Indi ka magpahigot sa mga buluhaton nga wala sing kahilabtanan sa imo pag-alagad sa Ginoo, para mapalipay mo ang Ginoo.

† 2:5 siguro ang buot silingon, Tumanon mo gid ang mga sugo sang Ginoo para mabaton mo ang premyo halin sa iya.

‡ 2:6 siguro ang buot silingon, Kon mapisan ka, makabaton ka sing balos halin sa Ginoo.

§ 2:19 Num. 16:5

* 2:20 pilak: sa English, silver

* 4:8 padya sang pagkamatarong: buot silingon may ihatag ang Ginoo nga padya kay Pablo tungod nga nakita niya nga matarong ang iya kabuhi; ukon ang padya mismo amo ang (kompleto nga) pagkamatarong.

† 4:17 sa kamatayon: sa literal, sa baba sang leon

Tito

1

2

3

Ang Sulat ni Pablo kay

Tito

1

1 Ako si Pablo nga ulipon sang Dios kag apostol ni Jesu-Cristo. Ginpadala niya ako para mapalig-on ang pagtuo sang iya mga pinili kag para maintiendihan nila ang kamatuoran parte sa diosnon nga pagkabuhi. 2 Kag amo ini ang nagahatag sa aton sing paglaom nga kita may kabuhi nga wala sing katapusan. Sa wala pa ang kalibutan, nagpromisa na ang Dios nga hatagan niya kita sang kabuhi nga wala sing katapusan, kag ang Dios wala nagabutig. 3 Karon amo na ini ang tion nga iya ginpili para ipaathag ang parte sa sina nga kabuhi. Kag ako ang gintugyanan sang Dios nga aton Manluluwas sa pagsugid sini sa mga tawo.

4 Nagapangamusta ako sa imo, Tito, bilang akon matuod nga anak sa isa ka pagtuo.

Kabay pa nga mabaton mo ang grasya* kag kalinong† halin sa Dios nga Amay kag kay Cristo Jesus nga aton Manluluwas.

Ang Buluhaton ni Tito sa Crete

5 Ginbilin ko ikaw sa Crete para padayunon mo ang aton buluhaton nga wala pa natapos, kag para makapili ka sang mga manugdumala para sa mga tumuluo sa tagsa ka banwa. 6 Indi pagkalimti ang akon bilin sa imo nga dapat pilion mo ang mga tawo nga wala sing kasawayan,‡ isa lang ang ila asawa, kag kinahanglan nga ang ila mga kabataan mga tumuluo man kag indi maakusaran nga salawayon ukon nagabinugoy. 7 Ang nagadumala sa mga tumuluo amo ang gintugyanan sa buluhaton sang Dios, gani kinahanglan gid nga wala siya sing kasawayan, indi bugalon, indi mainiton, indi palahubog, indi palaaway, kag indi makikuwarta. 8 Dapat maabiabihon siya sa mga bisita, gusto permi maghimo sang maayo, kahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi, matarong, diosnon, kag makapugong sang iya kaugalingon. 9 Kinahanglan nga ginatipigan niya sing maayo ang matuod kag masaligan nga mga pulong nga gintudlo namon, para mapabakod niya ang iban paagi sa husto nga pagpanudlo kag makasabat siya sa mga tawo nga nagakontra sini.

10 Kay madamo ang indi magpamati sa matuod nga mga pagpanudlo, labi na gid ang mga tawo nga halin sa relihiyon sang mga Judio. Mga madaya sila nga mga tawo nga nagapanudlo sang wala sing pulos. 11 Kinahanglan gid nga tapnaon sila sa ila ginahimo, kay ginagamo nila ang mga panimalay paagi sa ila mga pagpanudlo nga indi dapat itudlo, kag ang ila katuyuan makahuluya tungod kay nagapanguwarta lang sila. 12 Ang isa sang ila mga propeta nga taga-Crete mismo nagsiling, “Ang mga taga-Crete mga butigon kag mga malain pareho sa mapintas nga mga sapat, mga matamad kag gusto lang magkaon.” 13 Matuod gid inang iya ginasiling, gani dapat nga sabdungon mo sila sing masakit para magtadlong ang ila pagtuo, 14 kag para indi na sila magsapak sa mga himo-himo lang nga mga pagpanudlo sang mga Judio kag sa mga sugo nga himo-himo lang sang mga tawo nga nagtalikod sa kamatuoran. 15 Matinlo ang tanan nga butang sa mga tawo nga matinlo ang ila mga hunahuna, pero sa mga tawo nga mahigko ang ila mga hunahuna kag wala sing pagtuo sa Dios, para sa ila ang tanan mahigko, tungod kay mahigko matuod ang ila konsensya kag hunahuna. 16 Nagasiling sila nga nakakilala sila sa Dios, pero indi makita sa ila mga binuhatan. Makaulugot sila! Matig-a gid ang ila mga ulo! Gani indi sila makahimo sang bisan ano nga maayo.

2

Ang Husto nga Pagpanudlo

1 Pero ikaw, Tito, kinahanglan itudlo mo ang suno sa husto nga pagpanudlo. 2 Laygayan mo ang gulang nga mga lalaki nga magpugong sang ila kaugalingon, magkabuhi nga talahuron kag kahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi. Dapat husto ang ila pagtuo, mahigugmaon sa ila isigkatawo, kag mabinatason sa tanan nga butang. 3 Kag laygayan mo man ang gulang nga mga babayi nga dapat maayo ang ila pamatasan bilang mga babayi nga nagatuo sa Dios, wala nagapakalain sa iban, kag indi palainom. Dapat itudlo nila ang maayo, 4 para makatuon ang bataon pa nga mga babayi kon paano maghigugma sa ila bana kag mga kabataan, 5 kag kon paano magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi, kag para makatuon sila nga magkabuhi nga may matinlo nga tagipusuon, mag-atipan sang panimalay, magpakabuot, kag magpasakop sa ila bana, para wala sing may magpakalain sa pulong sang Dios nga aton ginatudlo.

6 Laygayan mo man ang bataon pa nga mga lalaki nga dapat kahibalo sila magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi. 7 Dapat sulundan ka nila sa paghimo sing maayo sa tanan nga butang. Dapat sinsero ka kag seryuso sa imo pagtudlo. 8 Siguruhon mo nga ang imo mga ginahambal husto kag wala sing kasawayan, para mahuy-an ang mga tawo nga nagakontra sa aton, kay wala sila sing may mahambal nga malain kontra sa aton.

9 Laygayan mo man ang mga ulipon nga dapat magtuman sila sa ila amo sa tanan nga bagay, para malipay ang ila mga amo sa ila. Indi sila magpamatok ukon magsagi sabat. 10 Silinga man sila nga indi magpangawat sa ila mga amo, kundi magpakita sila nga sila maayo kag masaligan, para sa tanan nila nga mga ginahimo magasiling ang mga tawo nga matahom gali ang aton mga pagpanudlo parte sa Dios nga aton Manluluwas.

11 Kay ginpakita na sang Dios sa tanan nga klase sang mga tawo ang iya grasya nga nagahatag sang kaluwasan. 12 Kag ina nga grasya nagatudlo sa aton nga dapat isikway ta na ang pagkabuhi nga indi diosnon kag ang mga kalibutanon nga mga kailigbon. Dapat magkabuhi kita sa sini nga panahon nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi. Kag dapat matarong kag diosnon ang aton ginahimo 13 samtang nagahulat kita sa malipayon nga adlaw nga aton ginalauman, nga amo ang makatilingala nga pag-abot ni Jesu-Cristo nga aton Manluluwas kag makagagahom nga Dios. 14 Gintugyan niya ang iya kaugalingon nga patyon para maluwas kita sa tanan ta nga kalautan, kag para mangin iya kita nga mga katawhan, nga matinlo kag gusto gid maghimo sing maayo.

15 Itudlo mo ini nga mga butang sa ila, kag gamita ang imo awtoridad samtang ginapabakod mo kag ginasaway ang mga nagapamati sa imo. Indi ka maghimo sang bisan ano nga mangin kabangdanan nga hikayan ka sang iban.

3

Ang Kristohanon nga Pagginawi

1 Padumduma ang mga tumuluo nga magpasakop kag magtuman sa mga pangulo kag mga awtoridad. Kinahanglan handa permi ang mga tumuluo sa paghimo sang bisan ano nga maayo. 2 Silingon mo sila nga indi maghambal sing malain kontra sa bisan kay sin-o ukon magpangaway, kundi magmabuot sila kag magmalulo permi sa tanan nga tawo. 3 Kay sang una, wala man kita nakahibalo sang kamatuoran parte sa Dios kag indi kita matinumanon. Ginpatalang kita kag gin-ulipon sang aton malain nga mga balatyagon kag sang sari-sari nga mga pagpangalipay. Naghari sa aton ang malain nga mga handom kag kahisa. Gindumtan kita sang iban kag kita nagdumot man sa ila. 4 Pero nag-abot ang tion nga ginpakita sang Dios nga aton Manluluwas ang iya kaayo kag gugma sa aton. 5 Ginluwas niya kita indi tungod sa aton maayo nga mga binuhatan, kundi tungod sa iya kaluoy sa aton. Kag ginhimo niya ini paagi sa Espiritu Santo nga naghugas sa aton kag naghatag sing bag-o nga kabuhi. 6 Ginhatag sang Dios sa aton sing bugana ang Espiritu Santo paagi kay Jesu-Cristo nga aton Manluluwas, 7 agod paagi sa iya grasya nga nagpakamatarong sa aton, maangkon ta ang kabuhi nga wala sing katapusan nga amo ang aton ginalauman. 8 Ini nga mga pagpanudlo matuod kag masaligan.

Gani gusto ko nga itudlo mo gid ini nga mga butang para ang mga nagatuo sa Dios magtinguha gid sa paghimo sing maayo. Maayo gid ini kag mapuslanon para sa mga tawo. 9 Pero maglikaw ka sa wala sing pulos nga mga pagbinais-bais, sa mga pag-usoy kon sin-o ang ila katigulangan, sa mga pagdebate kag pag-ilinaway parte sa Kasuguan. Ina nga mga butang wala sing pulos kay wala ka gid sing may makuha dira. 10 Kon may tawo dira nga amo ang ginahalinan sang mga pagbinahin-bahin, dapat paandaman mo siya. Pero pagkatapos sang ikaduha nga pagpaandam, kon indi pa gid siya magpati, indi na ninyo siya pagpaupdon sa inyo. 11 Kay nahibaluan mo nga ina nga tawo tiko ang iya panghunahuna, kag ang iya pagpakasala nagapamatuod nga may salabton siya sa Dios.

Katapusan nga mga Bilin

12 Pakadtuon ko dira sa imo si Artemas ukon si Tykicus. Kon mag-abot na gani dira ang isa sa ila, magkadto ka dayon sa Nicopolis kag magpakigkita sa akon, kay nadesisyunan ko na nga didto ako matiner sa tion sing tigtulugnaw. 13 Buligan mo gid si Zenas nga abogado kag si Apolos nga makalakat na sila. Siguruhon mo nga indi sila pagkulangon sa ila mga kinahanglanon. 14 Tudlui ang aton mga kauturan dira nga magtinguha nga mag-obra sing maayo para indi sila pagkulangon sa ila mga kinahanglanon. Sa sini nga paagi indi sila magakabuhi nga wala sing pulos.

15 Nagapangamusta sa imo ang akon mga kaupod diri. Ipaabot mo man ang amon mga pagpangamusta sa aton kapareho nga mga tumuluo dira nga nagahigugma sa amon.

Kabay pa nga pakamaayuhon kamo tanan sang Dios.

* 1:4 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:4 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:6 wala sing kasawayan: ukon, may maayo nga reputasyon

Filemon

Ang Sulat ni Pablo kay

Filemon

1

1 Ako si Pablo nga napriso tungod kay Cristo Jesus. Ako kag si Timoteo nga aton utod kay Cristo nagapangamusta sa imo Filemon bilang pinalangga man namon nga utod kag kaupod nga manugpangabudlay 2 Nagapangamusta man kami kay Afia nga aton utod, kay Arkipus nga aton kapareho nga soldado ni Cristo, kag sa mga tumuluo nga nagatipon* dira sa imo balay sa pagsimba sa Dios.

3 Kabay pa nga mabaton ninyo ang grasya† kag kalinong‡ halin sa Dios nga aton Amay kag kay Ginoong Jesu-Cristo.

Ang Gugma kag Pagtuo ni Filemon

4 Permi ako nagapasalamat sa Dios kada pangamuyo ko para sa imo, 5 tungod nakabati ako nga mabakod ang imo pagtuo kay Ginoong Jesus kag mahigugmaon ka sa tanan nga katawhan sang Dios. 6 Nagapangamuyo ako nga kabay pa nga ang imo pagkamahinatagon, nga bunga sang imo pagtuo,§ magapadayon samtang nagadalom pa gid ang imo pag-intiendi parte sa tanan nga maayo nga mga butang nga nabaton ta tungod nga kita iya na ni Cristo. 7 Pinalangga ko nga utod, tungod sang imo pagpalangga sa mga katawhan sang Dios nagbakod sila, gani nalipay gid ako kag nagbakod man.

Ang Pangabay ni Pablo

8 Karon may ipangabay ako sa imo. Nahibaluan ko nga tungod sa awtoridad nga ginhatag sa akon ni Cristo makasugo ako sa imo. 9 Pero tungod nga ginapalangga ko ikaw, mapangabay na lang ako sa imo. Gani bilang isa ka tigulang kag napriso tungod kay Cristo Jesus, 10 nagapangabay ako subong sa imo para kay Onesimus, nga kon mahimo patawaron mo siya. Ginakabig ko siya nga bilang akon anak tungod nga nadala ko siya sa pagtuo kay Cristo diri sa prisohan. 11 Sang una wala mo siya mapusli, pero subong duha na kita ang makapulos sa iya.

12 Karon ginapabalik ko dira sa imo ang akon pinalangga nga si Onesimus. 13 Gusto ko kuntani nga diri na lang siya agod paagi sa iya makabulig ka sa akon samtang ari pa ko sa prisohan tungod sa akon pagwali sang Maayong Balita. 14 Pero indi ko gusto nga himuon ini nga wala ka sing pagtugot, para indi magguwa nga ginpilit ko lang ikaw nga magbulig sa akon, kundi gusto ko nga kon magbulig ka gid man, magbulig ka sing tinagipusuon.

15 Ginbuot siguro sang Dios nga makapalayo anay si Onesimus sa imo, para sa pagbalik niya sa imo indi na gid kamo magbulagay hasta san-o. 16 Karon indi na siya ulipon lang, kundi imo pa nga pinalangga nga utod. Palangga ko siya, pero mas palangga mo pa gid siya tungod nga subong indi mo lang siya ulipon kundi imo man siya utod sa Ginoo.

17 Gani, kon ginakabig mo ako nga imo kapareho nga tumuluo, batuna siya nga daw ako ang imo ginabaton. 18 Kon nakasala siya sa imo ukon nakautang man siya, ako ang mabayad sina. 19 Ako gid mismo, si Pablo, ang nagsulat sini: “Ako ang magabayad kon may utang siya sa imo.” Ugaling nahibaluan mo nga may dako ka man nga utang sa akon, kay paagi sa akon nabaton mo ang kaluwasan. 20 Gani utod, tumana ining akon ginapangabay sa imo tungod nga pareho na kita nga nagatuo sa Ginoo. Lipaya man ako bilang imo utod kay Cristo. 21 Dako ang akon pagsalig nga tumanon mo ang akon ginapangabay, gani amo ini nga nagasulat ako sa imo. Kag nagapati ako nga sobra pa gid sining akon ginapangabay ang imo himuon sa iya. 22 May pangabay pa gid ako sa imo. Kon mahimo preparahan mo ako sang akon dalayunan, kay nagasalig ako nga paagi sa inyo mga pangamuyo makabalik ako dira sa inyo.

Katapusan nga Pagpangamusta

23 Ang akon kaupod nga si Epafras nga napriso man tungod kay Cristo Jesus nagapangamusta man sa imo. 24 Nagapangamusta man ang akon mga kaupod nga mga manugpangabudlay nga sanday Marcos, Aristarcus, Demas, kag Lucas.

25 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo sang aton Ginoong Jesu-Cristo.

* 1:2 mga tumuluo nga nagatipon: sa literal, iglesya

† 1:3 grasya: ukon, pagpakamaayo

‡ 1:3 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

§ 1:6 pagkamahinatagon, nga bunga sang imo pagtuo: ukon, pagsugid parte sa imo pagtuo

Hebreo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ang Sulat para sa mga

Hebreo

1

Ang Pulong sang Dios Paagi sa Iya Anak

1 Sang una nga panahon, madamo gid nga beses nga naghambal ang Dios sa aton mga katigulangan sa nagkalain-lain nga paagi, paagi sa mga propeta. 2 Pero sa sining ulihi nga mga inadlaw, naghambal siya sa aton paagi sa iya Anak. Paagi sa iya, ginhimo sang Dios ang bilog nga kalibutan, kag siya man ang iya ginpili nga mangin tag-iya sang tanan nga butang. 3 Sa iya mismo makita ang gahom sang Dios nga nagasilak, kag kon ano ang Dios amo man siya. Siya amo ang nagabuot sang tanan nga butang sa bilog nga kalibutan paagi sa iya makagagahom nga pulong. Pagkatapos nga nalimpyuhan niya kita sa aton mga sala, nagpungko siya sa tuo sang Makagagahom nga Dios didto sa langit.

Mas Labaw ang Anak sang Dios sang sa mga Anghel

4 Gani mas labaw ang Anak sang Dios kag mas halangdon ang iya ngalan sang sa mga anghel. 5 Kay wala gid sing anghel nga ginsilingan sang Dios,

“Ikaw ang akon Anak,

kag subong ipakilala ko nga ako ang imo Amay.”*

Kag wala man nagsiling ang Dios parte sa bisan kay sin-o nga anghel,

“Ako mangin iya Amay,

kag siya mangin akon Anak.”†

6 Kag sang ipadala na sang Dios ang iya bugtong nga Anak diri sa kalibutan, nagsiling man siya,

“Ang tanan nga anghel sang Dios dapat magsimba sa iya.”‡

7 Amo ini ang ginsiling sang Dios parte sa mga anghel,

“Ang mga anghel puwede ko nga himuon nga hangin.

Ini sila nga akon mga suluguon

puwede ko man nga himuon nga nagadabdab nga kalayo.§”*

8 Pero kon parte sa iya Anak, nagsiling siya,

“Ang imo ginharian, O Dios, wala gid sing katapusan,

kag matarong ang imo pagdumala sa imo ginharian.

9 Naluyag ka sa matarong,

pero naugot ka sa malain.

Gani ginpili ka sang Dios, nga imo Dios,

kag ginhatagan sang kalipay

nga labaw sang sa ginhatag niya sa imo mga kaupdanan.”†

10 Kag nagsiling pa gid siya sa iya Anak,

“Sa ginsuguran ikaw, Ginoo,

amo ang nagtuga sang kalibutan kag sang kalangitan.

11 Ini sila magakalawala, pero ikaw magapadayon sa gihapon.

Magagabok sila tanan pareho sa bayo.

12 Kag pareho man sa bayo,

piuron mo ini tanan kag ilisan.

Pero ikaw ya amo lang sa gihapon,

wala nagatigulang kag wala sing kamatayon.”‡

13 Halin pa sang una, wala gid sing anghel nga ginsilingan sang Dios,

“Pungko diri sa akon tuo

hasta mapaidalom ko sa imo ang imo mga kaaway.”§

14 Ti, indi bala ang mga anghel mga espiritu lang nga ginasugo sang Dios nga magbulig sa mga tawo nga magabaton sang kaluwasan?

2

Ang Kaluwasan

1 Gani kinahanglan ta gid nga tipigan sing maayo ang mga kamatuoran nga aton nabatian para indi kita magtalang. 2 Hunahunaa bala ninyo; ang Kasuguan nga ginpadala paagi sa mga anghel napamatud-an nga matuod gid, kag ang kada isa nga wala nagsunod ukon wala nagtuman sini ginsilutan suno sa iya nahimo nga sala. 3 Gani indi gid kita makaluwas sa silot kon indi ta pagsapakon subong ining kaluwasan nga wala gid sing kapareho. Ang Ginoo mismo amo ang una nga nagsugid sang sini nga kaluwasan, kag ginpamatud-an ini sa aton sang mga tawo nga nakabati sa iya. 4 Kag ginpamatud-an pa gid ini sang Dios paagi sa nagkalain-lain nga milagro kag makatilingala nga mga butang, kag sa nagkalain-lain nga abilidad nga iya ginpanagtag paagi sa Espiritu Santo suno sa iya gusto.

Nag-abot ang Kaluwasan Paagi kay Cristo

5 Karon, kon parte sa palaabuton nga kalibutan nga ginasiling namon, indi ang mga anghel ang ibutang sang Dios nga magadumala; 6 tungod kay amo ini ang nakasulat sa Kasulatan,

“O Dios, ano gid bala ang tawo nga ginadumdom mo gid?

Ahaw tawo man lang siya, ngaa ginakabalak-an mo gid?

7 Sa malip-ot nga tion ginhimo mo siya

nga mas manubo sang sa mga anghel.

Pero ginpadunggan mo siya pareho sa hari,

8 kag ginpasakop mo sa iya ang tanan nga butang.”*

Ang ginasiling sang Kasulatan nga sakop sang tawo ang tanan nga butang nagakahulugan nga magaabot ang adlaw nga wala gid sing butang nga indi ipasakop sa tawo. Pero sa karon nahibaluan ta nga indi pa sakop sang tawo ang tanan nga butang. 9 Pero kon parte kay Jesus, nahibaluan ta nga sa malip-ot nga tion ginhimo siya sang Dios nga mas manubo sang sa mga anghel, agod paagi sa grasya sang Dios, mapatay siya para sa tanan nga tawo. Kag karon ginpadunggan siya bilang hari tungod sa iya gin-antos nga kamatayon. 10 Ginhimo sang Dios ang tanan nga butang, kag ginhimo niya ini para sa iya kaugalingon. Gani bagay gid lang nga magtugot siya nga mag-antos si Jesus, para makompleto ni Jesus ang ginapahimo sa iya bilang ginahalinan sang kaluwasan. Sa sini nga paagi madamo nga mga tawo ang mangin iya mga anak nga iya padunggan.

11 Si Jesus ang nagalimpyo sa aton mga sala. Kag ang iya Amay amo man ang aton Amay. Amo ina nga wala siya nahuya magtawag sa aton nga iya mga utod. 12 Amo ini ang iya ginsiling sa iya Amay,

“Ipahayag ko sa akon mga kauturan ang imo mga ginhimo;

kag magakanta ako sang pagdayaw sa imo sa ila mga pagtililipon.”†

13 Kag nagsiling pa siya,

“Magasalig gid ako sa Dios.”‡

Kag nagsiling pa gid siya,

“Ari ako kag ang mga anak nga ginhatag sang Dios sa akon.”§

14 Kag tungod nga ang ining ginatawag niya nga mga anak mga tawo nga may lawas kag dugo, si Jesus mismo nagpakatawo man agod paagi sa iya kamatayon mapierdi niya ang yawa nga amo ang ginahalinan sang kamatayon sang mga tawo. 15 Sa amo nga paagi ginhilway niya sila nga nangin ulipon sa kahadlok sa bilog nila nga kabuhi tungod sang ila kahadlok sa kamatayon. 16 Gani maathag gid nga indi ang mga anghel ang ginabuligan ni Jesus, kundi ang mga kaliwat ni Abraham. 17 Amo ina nga kinahanglan gid nga mangin tawo si Jesus nga pareho gid sa iya mga kauturan sa tanan nga bagay, para mangin ila siya nga pangulo nga pari nga maluluy-on kag masaligan, nga makahalad sa Dios para matubos ang mga tawo sa ila mga sala. 18 Siya mismo nakaagi sang mga pag-antos sang gintentar siya, gani sarang gid siya makabulig sa mga tawo nga ginatentar.

3

Mas Labaw si Jesus sang sa kay Moises

1 Gani mga kauturan ko nga mga katawhan sang Dios, kag kapareho ko nga mga gintawag sang Dios nga mangin kaupod niya sa langit, dumduma ninyo si Jesus. Siya ang apostol kag pangulo nga pari sang aton ginatuohan.* 2 Matutom siya sa Dios nga nagsugo sa iya, pareho bala kay Moises nga matutom man sa iya pagdumala sa pamilya sang Dios. 3 Pero ginakabig sang Dios si Jesus nga mas labaw sang sa kay Moises, tungod kay kon sa balay pa, mas may dungog ang naghimo sang balay kaysa balay mismo. 4 Kay nahibaluan ta nga kon may balay, may naghimo sini, kag ang naghimo sang tanan nga butang wala sing iban kundi ang Dios. 5 Bilang alagad sang Dios, masaligan si Moises sa iya pag-asikaso sa pamilya sang Dios.† Kag ang mga butang nga iya ginhimo landong sang mga butang nga magakalatabo sa palaabuton. 6 Pero si Cristo ya masaligan bilang Anak nga gintugyanan sang pamilya sang Dios. Kag kita ang pamilya sang Dios, kon nagapadayon kita nga matutom sa aton paglaom nga aton ginapabugal.

Ang Kapahuwayan para sa mga Anak sang Dios

7 Gani pareho sang ginasiling sang Espiritu Santo,

“Kon mabatian ninyo subong ang tingog sang Dios,

8 indi pagpatig-aha ang inyo mga tagipusuon

pareho sang ginhimo sang inyo mga katigulangan sang una.

Kay sang didto sila sa kamingawan

nagrebelde sila sa Dios kag gintentar nila siya.

9 Nagsiling ang Dios,

‘Didto gintilawan nila ako bisan nakita na nila ang akon ginhimo

sa ila sa sulod sang 40 ka tuig.

10 Gani nangakig gid ako sa sina nga henerasyon.

Kag nagsiling ako nga permi gid sila nagatalang

kag wala nagasunod sa akon mga pamaagi.

11 Gani sa akon kaakig nagpanumpa ako

nga indi gid nila mabaton ang kapahuwayan nga halin sa akon.’ ”‡

12 Mga kauturan, mag-andam kamo nga wala sing malain sa inyo tagipusuon nga amo ang magapaluya sang inyo pagtuo hasta nga makapalayo kamo sa buhi nga Dios. 13 Ang inyo himuon, magpadumdumanay kamo adlaw-adlaw samtang may tiyempo pa, para indi kamo mapatalang sang sala nga makapatig-a sang inyo tagipusuon. 14 Kay kita kaupod ni Cristo kon ginatipigan ta sing hugot ang aton pagsalig sa iya hasta sa katapusan. 15 Indi bala nagasiling ang Kasulatan nga,

“Kon mabatian ninyo subong ang tingog sang Dios,

indi pagpatig-aha ang inyo mga tagipusuon

pareho sang ginhimo sang inyo mga katigulangan

sang una sang nagrebelde sila sa Dios.”§

16 Sin-o bala nga mga tawo ang nakabati sadto sang tingog sang Dios pero nagkontra sa iya? Indi bala ang tanan nga ginpangunahan ni Moises paguwa sa Egypt? 17 Kag sin-o bala ang naakigan sang Dios sa sulod sang 40 ka tuig? Indi bala ang mga tawo nga nagpakasala kag nagkalamatay didto sa kamingawan? 18 Kag sin-o bala ang gintumod sang Dios sa iya pagpanumpa nga indi gid sila makabaton sang kapahuwayan nga halin sa iya? Indi bala ang mga tawo nga wala nagsunod sa iya? 19 Gani maathag sa aton nga wala sila nakabaton sang kapahuwayan tungod kay wala sila nagtuo sa Dios.

4

1 Pero bisan amo ato ang natabo sa ila, nagapabilin gihapon ang promisa sang Dios nga sarang kita makabaton sang kapahuwayan nga halin sa iya. Gani mag-andam gid kita kay basi kon may ara sa aton nga indi makabaton sini. 2 Kay nakabati man kita sang Maayong Balita pareho sa ila sang una. Pero wala nila napusli ang ila nabatian tungod kay wala sila nagtuo. 3 Kita nga nagatuo amo lang ang makabaton sang kapahuwayan nga halin sa Dios. Kay nagsiling ang Dios,

“Sa akon kaakig nagpanumpa ako

nga indi gid nila mabaton ang kapahuwayan nga halin sa akon.”*

Wala ini nagakahulugan nga ang kapahuwayan wala pa, tungod kay ang matuod, may ara na nga kapahuwayan halin pa sang iya paghimo sang kalibutan. 4 Indi bala nga amo ini ang ginasiling sang Kasulatan parte sa ikapito nga adlaw: “Kag sa ikapito nga adlaw nagpahuway ang Dios sa tanan niya nga obra.”† 5 Kag sa liwat nagasiling diri nga, “Indi gid nila mabaton ang kapahuwayan nga halin sa akon.” 6 Maathag nga gintuyo sang Dios nga may makabaton sang sadto nga kapahuwayan, pero ang mga nakabati sang una sang Maayong Balita wala nakabaton sini tungod kay wala sila nagsunod sa Dios. 7 Gani nagahatag pa gid ang Dios sing kahigayunan subong nga adlaw tungod kay pagkaligad sang madamo nga tinuig naghambal siya paagi kay David, pareho sang nasambit na,

“Kon mabatian ninyo subong ang tingog sang Dios,

indi pagpatig-aha ang inyo mga tagipusuon.”‡

8 Kay kon matuod nga nadala ni Josue ang mga tawo sang una sa kapahuwayan, wala na kuntani naghambal ang Dios nga may iban pa gid nga adlaw nga hatagan niya ang mga tawo sang kapahuwayan. 9 Gani may kapahuwayan pa gid nga ginatigana ang Dios para sa iya mga tawo. 10 Kay ang bisan sin-o nga makabaton sang kapahuwayan nga halin sa Dios makapahuway na sa iya mga obra, pareho sa Dios nga nagpahuway pagkatapos nga nahimo niya ang tanan. 11 Gani tinguhaan ta gid nga mabaton ang ini nga kapahuwayan. Indi gid kita magsunod sa mga tawo sang una nga wala nagsunod sa Dios, kay basi bala kon indi man kita makabaton.

12 Kay ang pulong sang Dios buhi kag gamhanan, kag mas matalom pa sa espada nga duha ang sulab. Nagadulot ini hasta sa kalag kag sa espiritu, kag hasta sa mga lutalutahan kag sa utok sang mga tul-an. Nahibaluan niya ang mga butang nga ginahunahuna kag ginahandom sang mga tawo. 13 Wala gid sing may makapanago sa Dios; makita niya ang tanan kag hayag gid sa iya panulok, kag sa iya kita magapanabat.

Si Jesus ang aton Pangulo nga Pari

14 Gani tipigan gid naton ang aton ginatuohan, tungod kay may gamhanan kita nga pangulo nga pari nga didto na sa langit. Kag ini wala sing iban kundi si Jesus nga Anak sang Dios. 15 Ang aton pangulo nga pari nagabatyag man sang aton mga kaluyahon, kay ang tanan nga temtasyon nga nagaabot sa aton naagyan man niya, pero wala gid siya nakasala. 16 Gani indi kita magkatahap nga magpalapit sa trono sang Dios nga maluluy-on, para mabaton ta ang kaluoy kag bulig sa oras nga kinahanglan naton.

5

1 Ang kada pangulo nga pari ginpili halin sa mga tawo para mag-alagad sa Dios para sa ila. Responsibilidad niya ang paghalad sa Dios sang mga sapat kag sang iban pa nga mga halad para sa kapatawaran sang mga sala. 2 Ang pangulo nga pari tawo man lang nga maluya pareho sa aton. Gani may pasunaid siya sa mga tawo nga wala nakahibalo nga nagakasala sila. 3 Kag tungod kay siya mismo nagakasala man, kinahanglan nga maghalad man siya para sa iya kaugalingon nga mga sala, kag indi lang para sa mga sala sang mga tawo. 4 May dungog bilang pangulo nga pari. Pero wala sing may makapili sang iya kaugalingon para mangin pangulo nga pari. Kay ang Dios amo ang nagapili kon sin-o ang mangin pangulo nga pari, pareho kay Aaron sang una. 5 Kag pareho man kay Cristo, indi siya ang nagpadungog sang iya kaugalingon nga mangin pangulo nga pari, kundi ang Dios. Kay nagsiling ang Dios sa iya,

“Ikaw ang akon Anak, kag subong ipakilala ko nga ako ang imo Amay.”*

6 Kag may ginsiling man siya sa iban nga parte sang Kasulatan,

“Pari ikaw hasta san-o, pareho sang pagkapari ni Melkizedek.”†

7 Sang diri pa si Jesus sa kalibutan, nagapangamuyo siya kag nagahibi gid nga nagapakitluoy sa Dios nga sarang makaluwas sa iya sa kamatayon. Kag tungod kay matinumanon siya, ginsabat sang Dios ang iya pagpangamuyo. 8 Kag bisan Anak siya mismo sang Dios, natun-an niya ang pagkamatinumanon paagi sa mga pag-antos nga iya naagyan. 9 Pagkatapos nga naagyan niya ang tanan nga dapat niya agyan, nangin manluluwas siya sang tanan nga nagatuman sa iya, agod hasta san-o, hilway na sila sa silot. 10 Ini tungod nga ginhimo siya sang Dios nga pangulo nga pari pareho sang pagkapari ni Melkizedek.

Paandam Parte sa Pagbiya sa Pagtuo

11 Madamo pa kuntani ang amon inugsugid sa inyo parte sa pagkapari ni Melkizedek kag ni Jesus, ugaling mabudlay ipaathag sa inyo tungod kay mabudlay kamo paintiendihon. 12 Dapat kuntani mga manunudlo na kamo kay dugay na kamo nga nagtuo, pero hasta subong kinahanglan pa gid kamo nga tudluan sang mga panguna nga mga pagtulun-an parte sa pulong sang Dios. Pareho gihapon kamo sa mga lapsag nga nagakinahanglan sang gatas tungod kay indi pa kamo makakaon sang matig-a nga mga pagkaon. 13 Ang mga nagakabuhi sa gatas mga lapsag nga wala sing kalibutan kon ano ang maayo kag malain. 14 Pero ang matig-a nga mga pagkaon para sa mga may buot na nga nakahibalo na kon ano ang maayo kag malain.

6

1 Gani kinahanglan bayaan ta na inang mga nahauna nga mga pagpanudlo parte kay Cristo, kag magpadayon kita sa madalom nga mga pagpanudlo. Indi ta na pagbalik-balikon ang parte sa paghinulsol kag pagbiya sa wala sing pulos nga mga buhat kag ang parte sa pagtuo sa Dios, 2 ang mga pagpanudlo parte sa pagbautiso, parte sa pagtungtong sang kamot sa ulo, sa pagbanhaw sang mga patay, kag sa paghukom sang Dios sa kada tawo kon ano ang iya mangin kahimtangan hasta san-o. 3 Ang aton himuon, kon itugot sang Dios, magpadayon kita sa pagtuon sang madalom nga mga pagpanudlo 4-6 para indi kita makabiya sa iya. Kay kon ang tawo magbiya sa Dios, indi na gid mahimo nga mapahinulsol siya kag mapabalik liwat sa Dios. Nasanagan na ang iya hunahuna, nakaambit na siya sang langitnon nga mga pagpakamaayo, nakabaton na sang Espiritu Santo, nakatilaw na sang mga pagpakamaayo nga halin sa pulong sang Dios, kag nabatyagan pa niya ang gahom nga ipakita gid sa palaabuton nga panahon. Pagkatapos kon magbiya pa siya sa Dios, indi na gid mahimo nga mapahinulsol siya kag mapabalik liwat sa Dios, tungod kay pareho lang nga ginalansang niya liwat sa krus kag ginapakahuy-an ang Anak sang Dios.

7 Ang aton halimbawa pareho sa duta nga ginapakamaayo sang Dios kon pagkatapos nga maulanan permi nagapatubo sang mga tanom nga mapuslan sang nagapangabudlay sini. 8 Pero kon ang nagatubo puro lang tunukon nga tanom, ti wala ina sing pulos; gani sumpaon na lang sang Dios, kag sa ulihi sunugon.

9 Mga hinigugma, bisan nagahambal kami pareho sini sa inyo, nasiguro namon nga maayo ang inyo kahimtangan kon parte sa inyo kaluwasan. 10 Matarong ang Dios, kag indi mahimo nga malimtan niya ang inyo maayo nga mga binuhatan kag ang inyo gugma sa iya nga inyo ginpakita kag padayon nga ginapakita paagi sa inyo pagbulig sa inyo kapareho nga mga katawhan sang Dios. 11 Gusto namon nga ang kada isa sa inyo magpadayon nga matutom sa inyo paglaom sa Dios hasta sa katapusan, para mabaton ninyo ang inyo ginalauman. 12 Indi kamo magtinamad, kundi sunda ninyo ang mga tawo nga paagi sa ila pagtuo kag pagkamainantuson nagabaton sang mga promisa sang Dios.

Matuod gid ang Promisa sang Dios

13 Tan-awa bala ninyo si Abraham: sang magpromisa ang Dios sa iya, wala naggamit ang Dios sang iban nga ngalan para pamatud-an niya ang iya promisa kundi gin-gamit niya ang iya kaugalingon nga ngalan tungod kay wala na sing may makalabaw pa sa iya. 14 Nagsiling siya, “Pakamaayuhon ko gid ikaw kag padamuon ko gid ang imo mga kaliwat.”* 15 Karon, naghulat si Abraham nga may pagpasensya, gani nabaton niya ang ginpromisa sang Dios. 16 Nagapanumpa ang tawo sa ngalan sang Dios nga mas labaw pa sa iya para patihan siya kag para wala na sing madamo pa nga estorya. 17 Amo man ang ginhimo sang Dios sang una sa mga tawo nga iya ginpromisahan. Ginpakita niya sa ila paagi sa iya pagsumpa nga tumanon gid niya ang iya ginpromisa. 18 Kag ang duha nga ini ka butang, ang promisa kag ang sumpa, indi gid magbalhin, kay indi gid mahimo nga magbutig ang Dios. Gani kita nga nakadangop na sa iya may mabakod na gid nga paglaom nga himuon gid niya ang iya ginpromisa sa aton. 19 Ang ini nga paglaom amo ang nagahatag sang kasiguruhan sa aton kabuhi, kay nagaabot ini mismo sa Labing Balaan nga Lugar 20 nga sa diin didto si Jesus nga nag-una para sa aton. Siya ang aton pangulo nga pari hasta san-o pareho sang pagkapari ni Melkizedek.

7

Ang Pari nga si Melkizedek

1 Si Melkizedek hari sang una sang Salem kag pari sang Labing Mataas nga Dios. Samtang nagapapuli na si Abraham halin sa pagpakig-away sa mga hari nga iya ginpamatay, ginsugata siya ni Melkizedek kag ginbendisyunan. 2 Pagkatapos ginhatag ni Abraham kay Melkizedek ang ikanapulo sang tanan nga butang nga iya nakuha sa inaway. Ang kahulugan sang ngalan nga Melkizedek, “Hari sang Pagkamatarong.” Kag tungod kay hari siya sang Salem,* nagakahulugan man ini nga siya “Hari sang Kalinong.” 3 Wala gid sing kasulatan nga nagasiling kon sin-o ang iya amay kag iloy ukon ang iya mga katigulangan. Kag wala man sing kasulatan nga nagasugid parte sa iya pagkatawo ukon kamatayon. Pareho siya sa Anak sang Dios; ang iya pagkapari wala sing katapusan.

4 Hunahunaa bala ninyo kon ano kagamhanan si Melkizedek. Kay bisan gani si Abraham nga amo ang nagpundar sang aton nasyon naghatag sa iya sang ikanapulo nga parte sang tanan nga iya nakuha sa inaway. 5 Kon parte sa mga pari nga mga kaliwat ni Levi, suno sa Kasuguan, para sa ila ang ikanapulo nga parte sang pagkabutang sang ila kapareho nga mga Judio, bisan matuod nga sila tanan pareho nga mga kaliwat ni Abraham. 6 Pero si Melkizedek, bisan indi siya kaliwat ni Levi, ginhatagan ni Abraham sang iya ikanapulo. Kag si Melkizedek pa ang nagbendisyon kay Abraham, bisan pa nga si Abraham amo ang ginpromisahan sang Dios. 7 Kag nahibaluan ta nga ang nagabendisyon mas mataas kaysa ginabendisyunan. 8 Kon parte sa mga pari nga mga kaliwat ni Levi nga nagabaton sang ikanapulo, mga tawo man lang sila nga may kamatayon. Pero nagapamatuod ang Kasulatan nga si Melkizedek nga ginhatagan ni Abraham sang iya ikanapulo buhi sa gihapon. 9 Kag makasiling kita nga bisan si Levi, nga ang iya mga kaliwat amo ang nagabaton sang ikanapulo, naghatag man sang iya ikanapulo kay Melkizedek paagi kay Abraham; 10 kay makasiling kita nga si Levi didto sa lawas ni Abraham sang paghatag ni Abraham sang iya ikanapulo kay Melkizedek.

11 Karon, nahibaluan ta nga sang paghatag sang Dios sang Kasuguan sa mga Judio, may kaangtanan diri ang pagkapari sa linya ni Levi. Kon puwede nga mangin matarong ang mga tawo paagi sa ginahimo sang mga pari, indi na kuntani kinahanglan ang iban pa nga pari pareho sang pagkapari ni Melkizedek, nga lain sang sa pagkapari ni Aaron. 12 Pero kon ilisan ang pagkapari, kinahanglan nga ilisan man ang Kasuguan. 13-14 Ang aton Ginoo ng Jesus amo ang ginatumod nga gin-ilis sa daan nga mga pari. Indi siya kaliwat ni Levi kundi kaliwat ni Juda. Siya lang gid ang nangin pari nga kaliwat ni Juda. Kay sang paghambal ni Moises kon sin-o sila ang mangin mga pari, wala gid siya sing may ginsambit parte sa tribo ni Juda.

May Isa ka Pari nga Pareho kay Melkizedek

15 Maathag gid nga gin-ilisan na ang mga pari nga mga kaliwat ni Levi, tungod kay may iban na subong nga pari nga pareho kay Melkizedek. 16 Nangin pari siya indi tungod sa kaliwat nga suno sa Kasuguan, kundi tungod sa iya gamhanan nga kabuhi nga wala sing katapusan. 17 Kay nagasiling ang Kasulatan parte sa iya,

“Pari ikaw hasta san-o,

pareho sang pagkapari ni Melkizedek.”†

18 Gani ang daan nga Kasuguan gin-ilisan na sang Dios tungod kay wala ini sing pulos kag indi makabulig sa aton. 19 Kay indi mahimo nga makabig kita nga matarong sa panulok sang Dios paagi sa aton pagsunod sa Kasuguan. Amo ina nga ginhatagan kita subong sang mas maayo kag masaligan nga paagi, kag paagi sini makapalapit na kita sa Dios.

20 Ining bag-o nga paagi mas maayo kag masaligan tungod kay sang paghimo sang Dios sa mga kaliwat ni Levi nga mangin mga pari wala gid siya nagpanumpa. 21 Pero sang paghimo sang Dios kay Jesus nga mangin pari nagpanumpa siya. Siling sang Kasulatan,

“Nagsumpa ang Ginoo, kag indi gid magbaylo ang iya hunahuna,

nga pari ikaw hasta san-o.”‡

22 Gani si Jesus ang garantiya sang mas maayo nga kasugtanan sang Dios sa iya mga katawhan.

23 Sang una madamo ang mga pari tungod kay kon mapatay ang isa mabulos naman ang isa para makapadayon ang ila obra bilang mga pari. 24 Pero si Jesus nagakabuhi hasta san-o, amo ina nga ang iya pagkapari wala ginasaylo sa iban. 25 Gani sarang niya maluwas sing bug-os ang bisan sin-o nga tawo nga magpalapit sa Dios paagi sa iya. Kay buhi siya hasta san-o sa pagpakitluoy sa Dios para sa ila.

26 Gani si Jesus amo gid ang pangulo nga pari nga aton kinahanglan. Balaan siya; wala gid siya naghimo sing malain kag wala gid sing sala sa iya kabuhi. Ginpain siya sa mga tawo nga makasasala kag gindala sa ibabaw pa sang mga langit. 27 Indi siya pareho sang iban nga pangulo nga mga pari nga kinahanglan maghalad adlaw-adlaw, premiro para sa ila kaugalingon nga sala, pagkatapos para sa mga sala sang mga tawo. Pero si Jesus ya kaisa lang gid naghalad. Ginhalad niya ang iya kaugalingon didto sa krus kag wala na niya ginliwat-liwat pa. 28 Ang mga tawo nga ginhimo nga pangulo nga mga pari suno sa Kasuguan mga tawo man lang nga nagakasala. Pero suno sa sinumpaan sang Dios, nga iya ginhambal pagkatapos nga mahatag ang Kasuguan, ang iya Anak mismo amo ang iya ginpili nga mangin pangulo nga pari. Kay natapos na niya ang katuyuan sang Dios nga magapadayon hasta san-o.

8

Si Jesus amo ang aton Pangulo nga Pari

1 Amo ini ang buot namon silingon sang amon ginahambal: nga kita subong may pangulo na nga pari nga nagapungko sa tuo sang trono sang Makagagahom nga Dios sa langit. 2 Nagaalagad siya mismo didto sa balaan nga lugar, ang matuod nga Tolda nga Simbahan nga indi tawo ang naghimo kundi ang Ginoo mismo. 3 Ang kada pangulo nga pari ginapili nga maghalad sa Dios sang mga halad nga mga sapat kag iban pa nga mga halad. Gani ang aton pangulo nga pari dapat may ihalad man. 4 Kon diri pa siya sa duta, indi mahimo nga mangin pari siya, kay halin pa sang una may mga pari na diri nga nagahalad suno sa Kasuguan. 5 Ang ila ginahimo nga mga paghalad landong lang sang mga butang nga nagakalatabo didto sa langit. Nahibaluan ta ini tungod kay sadtong ipatindog na ni Moises ang Tolda nga Simbahan nagsiling ang Dios sa iya, “Siguraduha nga ipahimo mo ini tanan suno gid sa plano nga ginpakita ko sa imo diri sa bukid.”* 6 Pero sa matuod lang, ang obra ni Jesus bilang pangulo nga pari mas maayo sang sa obra sang ato nga mga pari. Kag ang bag-o nga kasugtanan subong nga iya ginpatigayon mas maayo pa kon ikomparar sa una nga kasugtanan. Tungod kay ang bag-o nga kasugtanan ginabasi sa mas maayo pa nga mga promisa sang Dios.

7 Kon wala sing kakulangan ang una nga kasugtanan indi na kuntani kinahanglan nga ilisan. 8 Pero nakita sang Dios ang kakulangan sang mga tawo nga nagsunod sa una nga kasugtanan. Gani nagsiling siya,

“Magaabot ang tion nga magahimo ako sang bag-o nga kasugtanan

sa katawhan sang Israel kag sang Juda,

9 kag ini indi na pareho

sang una nga kasugtanan

nga akon ginhimo sa ila mga katigulangan

sadtong gintuytuyan ko sila paguwa sa duta sang Egypt.

Wala nila pagsunda ang una nga kasugtanan

nga ginhatag ko sa ila.

Amo ato nga ginpabay-an ko na lang sila.

Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.

10 Ang bag-o nga kasugtanan

nga akon himuon sa katawhan sang Israel

sa palaabuton nga mga inadlaw amo ini:

Ibutang ko ang akon mga sugo sa ila hunahuna,

kag isulat ko ini sa ila tagipusuon.

Ako mangin ila Dios, kag sila mangin akon katawhan.

11 Wala na sing may magsiling pa sa iya kasimanwa

ukon sa iya utod nga dapat kilalahon niya ang Ginoo.

Tungod kay sila tanan magakilala sa akon,

halin sa pinakakubos hasta sa pinakadungganon.

12 Kay kaluoyan ko sila sa ila mga malain nga nahimo;

indi ko na pagdumdumon ang ila mga sala.”†

13 Kag tungod kay nagsiling ang Dios nga may bag-o na nga kasugtanan, maathag nga ang una nga kasugtanan daan na, kag ang bisan ano nga daan na kag wala na ginagamit, madula na lang.

9

Ang Pagsimba Diri sa Duta kag Didto sa Langit

1 Ang una nga kasugtanan may mga pagsulundan parte sa pagsimba kag may simbahan nga ginhimo sang mga tawo. 2 Ato nga Tolda nga Simbahan nga ila ginpatindog may duha ka kuwarto. Ang una nga kuwarto ginatawag nga Balaan nga Lugar. Didto ang bulutangan sang suga, ang lamisa, kag ang mga tinapay nga ginhalad sa Dios. 3 Ang ikaduha nga kuwarto nga sa likod sang kurtina amo ang ginatawag nga Labing Balaan nga Lugar. 4 Didto nakabutang ang bulawan nga halaran nga ginasunugan sang insenso, kag ang Kahon sang Kasugtanan nga nahaklapan man sang bulawan. Didto sa Kahon nasulod ang bulawan nga tibod nga may sulod nga manna, kag ang baston ni Aaron nga nagpanalingsing, pati ang malapad nga mga bato nga ginsulatan sang mga sugo sang Dios. 5 Didto sa ibabaw sang kahon may mga ginatawag nga kerubin nga nagapakilala nga didto ang Dios. Ang pakpak sang kerubin nagahumlad sa ibabaw sang lugar nga ginapasayluhan sang Dios sang mga sala sang mga tawo. Ugaling sa karon indi namon ini tanan mapaathag sa inyo. 6 Pero amo ina ang hitsura sang sulod sang Tolda nga Simbahan. Kag adlaw-adlaw gid ang sulod sang mga pari sa una nga kuwarto para himuon ang ila katungdanan. 7 Pero sa Labing Balaan nga Lugar, ang pangulo gid lang nga pari ang puwede makasulod kag kaisa gid lang kada tuig. Kag kon magsulod siya didto nagadala gid siya sang dugo nga inughalad sa Dios para sa iya kaugalingon nga mga sala kag para sa mga sala sang mga tawo nga ila nahimo nga wala nila nahibalui. 8 Paagi sa ila mga ginahimo nga ina, ginatudlo sa aton sang Espiritu Santo nga ang ordinaryo nga mga tawo indi gid makasulod sa Labing Balaan nga Lugar samtang nagatindog pa ang daan nga Tolda nga Simbahan. 9 Ini nga simbahan larawan lang para sa aton panahon subong. Tungod kay ang matuod, ang tanan nga ginadala didto pati ang mga sapat nga ginahalad sa Dios indi gid makalimpyo sang konsensya sang mga nagasimba sa sadto nga paagi. 10 Ang mga butang nga ila ginahimo puro lang parte sa mga kalan-on kag ilimnon kag parte sa mga pagpanghugas. Ina nga mga regulasyon nga pangguwa lang hasta lang gid sa oras nga bag-uhon sang Dios ang tanan.

11 Pero karon nag-abot na si Cristo nga aton pangulo nga pari sa bag-o nga paagi nga mas maayo pa sang sa daan. Nagsulod siya sa Tolda nga Simbahan nga mas maayo kag wala kakulangan. Indi tawo ang naghimo sina kag wala diri sa sining kalibutan. 12 Kaisa gid lang naghalad si Cristo sa Labing Balaan nga Lugar kag wala na magliwat-liwat. Indi dugo sang mga kanding kag sang mga bataon nga baka ang iya dala nga inughalad kundi ang iya dugo mismo. Kag tungod sa iya dugo natubos na kita sa aton mga sala* hasta san-o. 13 Suno sa Kasuguan, kon ang isa ka tawo ginakabig nga mahigko, kinahanglan wisikan siya sang dugo sang kanding kag sang turo nga baka kag sang abo sang bataon nga baka nga ginsunog para mangin limpyo siya sa iya nga pagkahigko. 14 Karon, kon ina gani makalimpyo, mas labi na gid nga makalimpyo ang dugo ni Cristo. Kay paagi sa Espiritu Santo nga wala sing katapusan ginhalad ni Cristo sa Dios ang iya kaugalingon bilang halad nga wala gid sing deperensya sa panulok sang Dios. Ang iya dugo amo ang nagalimpyo sa aton tagipusuon kag hunahuna para talikdan ta ang mga wala sing pulos nga mga buhat kag alagaran ta na ang Dios nga buhi.

15 Gani si Cristo amo ang manugpatunga sa aton kag sa Dios sa bag-o nga kasugtanan. Kay paagi sa iya kamatayon gintubos niya ang mga tawo nga naglapas sa una nga kasugtanan. Amo ina nga makabaton na ang mga gintawag sang Dios sang mga butang nga iya ginpromisa nga mangin ila hasta san-o.

16-17 Ang halimbawa sini pareho sa tawo nga nagpahimo sang testamento parte sa iya ipapanubli kon patay na siya. Samtang buhi pa siya baliwala lang ina nga testamento, kay ang testamento may epekto lang kon mapamatud-an nga patay na ang nagpahimo sina. 18 Amo ina nga bisan ang una nga kasugtanan nagkinahanglan man sang dugo para mapabakod. 19 Kay sang pagtudlo ni Moises sa mga tawo sang tanan nga sugo sang Kasuguan, nagkuha siya dayon sang dugo sang mga bataon nga baka kag sang mga kanding kag ginsimbugan niya sing tubig. Pagkatapos ginwisikan niya ang ginsulatan sang Kasuguan kag ang mga tawo. Ang iya gin-gamit nga pangwisik bulbol sang karnero nga ginlugom sa pula kag ginhigot sa sanga sang isopo. 20 Pagkatapos nagsiling si Moises sa mga tawo, “Amo ini ang dugo nga nagapabakod sa kasugtanan nga ginhatag sang Dios nga ginapatuman sa inyo.”† 21 Kag ginwisikan man niya ang Tolda nga Simbahan pati ang tanan nga kagamitan sini sa pagsimba sa Dios. 22 Suno sa Kasuguan, halos tanan nga gamit sa pagsimba ginalimpyuhan paagi sa dugo. Kag kon wala sing dugo nga gin-ula bilang halad sa Dios wala sing kapatawaran ang sala.

23 Gani kinahanglan nga limpyuhan sa sina nga paagi ang mga butang sa ato nga simbahan nga larawan lang sang mga butang nga didto sa langit. Pero ang mga butang nga didto sa langit nagakinahanglan sing mas maayo pa nga halad. 24 Amo gani nga si Cristo wala nagsulod sa balaan nga lugar nga ginhimo sang tawo nga larawan lang sang matuod nga ara didto sa langit kundi nagsulod siya sa langit mismo. Kag subong didto siya nagapangatubang sa Dios para sa aton. 25 Ang pangulo nga pari sang mga Judio nagasulod sa Labing Balaan nga Lugar kada tuig nga nagadala sang dugo sang mga sapat. Pero si Cristo kaisa gid lang naghalad sang iya kaugalingon, kag wala na niya ginliwat-liwat pa. 26 Tungod kay kon kinahanglan gid nga liwat-liwaton, ti kapila kuntani siya nag-antos halin pa sang pagtuga sang kalibutan. Pero kaisa gid lang siya nagkadto diri sa kalibutan para kuhaon ang aton mga sala paagi sa iya paghalad sang iya kaugalingon. Ini ginhimo niya sa katapusan sining panahon. 27 Ang tawo kaisa gid lang mapatay, kag pagkatapos hukman na siya sang Dios. 28 Amo man si Cristo, kaisa lang siya napatay bilang halad para makuha ang mga sala sang mga tawo. Matuod nga mabalik siya liwat diri sa kalibutan, pero indi sa paghalad liwat para makuha ang aton mga sala, kundi sa pagluwas sang mga tawo nga nagahulat sa iya.

10

1 Ang Kasuguan landong lang sang maayo nga mga butang sa palaabuton. Ang Kasuguan mismo indi makapakamatarong sa mga tawo nga nagapalapit sa Dios paagi sa mga halad nga ginahalad kada tuig. 2 Kay kon nalimpyuhan na sila paagi sa mga halad, wala na kuntani sila ginakonsensya sang ila mga sala, kag indi na kinahanglan nga maghalad pa gid sila. 3 Pero ato nga mga halad nagapadumdom pa gani sa mga tawo kada tuig sang ila mga sala. 4 Tungod kay ang matuod, ang dugo sang mga turo nga baka kag sang mga kanding nga ila ginahalad indi gid makakuha sang ila mga sala.

5 Amo ina nga sang pagkadto ni Cristo diri sa kalibutan nagsiling siya sa Dios,

“Wala mo nagustuhan ang nagkalain-lain nga klase sang mga halad,

kundi ginhimuan mo ako sang lawas nga akon ihalad.

6 Kay wala ka malipay sa mga halad nga ginasunog

kag mga halad sa pagpakatinlo.

7 Gani nagsiling ako, ‘Ari ako,

handa nga magtuman sang imo kabubut-on,

O Dios, suno sa nasulat sa Kasulatan parte sa akon.’ ”*

8 Premiro nagsiling si Cristo nga wala nagustuhan sang Dios ang nagkalain-lain nga halad, pati ang mga halad nga ginasunog kag mga halad sa pagpakatinlo. Ginsiling niya ini bisan matuod nga ini tanan ginahalad suno sa Kasuguan. 9 Pagkatapos nagsiling siya sa Dios, “Ari ako sa pagtuman sang imo kabubut-on.” Gani paagi sini, nahibaluan ta nga gin-ilisan na sang Dios ang daan nga mga paghalad kag ang halad ni Cristo amo ang iya ginbulos. 10 Kag tungod kay gintuman ni Jesu-Cristo ang kabubut-on sang Dios, ginlimpyuhan niya kita sa aton mga sala. Natabo ini paagi sa iya paghalad sang iya kaugalingon nga lawas sing makaisa gid lang.

11 Ang mga pari adlaw-adlaw gid ang ila serbisyo didto sa simbahan sa paghalad sa Dios. Ugaling ang ila mga halad nga palareho man lang indi gid makakuha sang mga sala sang mga tawo. 12 Pero si Cristo kaisa gid lang naghalad para sa aton mga sala kag indi na gid kinahanglan nga liwaton pa. Pagkatapos nagpungko siya sa tuo sang Dios. 13 Kag subong didto na siya nagahulat hasta sa tion nga paampuon sang Dios sa iya ang iya mga kaaway. 14 Gani paagi sa isa ka halad, ginhimo niya nga wala sing kakulangan hasta san-o ang mga ginapakabalaan niya.

15 Ang Espiritu Santo mismo nagapamatuod sa aton parte sa sini nga mga butang, kay nagsiling siya,

16 “Nagsiling ang Ginoo,

‘Ang bag-o nga kasugtanan nga akon himuon sa ila

sa palaabuton nga mga inadlaw amo ini:

Ibutang ko ang akon mga sugo sa ila tagipusuon,

kag isulat ko ini sa ila hunahuna.’ ”†

17 Kag nagsiling pa gid siya,

“Indi ko na pagdumdumon ang ila mga sala

kag ang ila malain nga mga ginhimo.”‡

18 Gani tungod kay ang aton mga sala napatawad na, indi na kinahanglan nga magsagi pa kita halad para sa aton mga sala.

Magpalapit Kita sa Dios

19 Gani mga kauturan, tungod sa dugo ni Jesus nga iya gin-ula para sa aton, hilway na kita nga magsulod sa Labing Balaan nga Lugar. 20 Kay paagi sa paghalad sang iya lawas, gin-abrihan niya para sa aton ang bag-o nga alagyan para makasulod kita sa Labing Balaan nga Lugar nga ara sa pihak sang kurtina. Kag ang ini nga alagyan nagadala sa aton sa kabuhi nga wala sing katapusan. 21 Makagagahom ang aton pari nga nagadumala sa balay sang Dios. 22 Gani magpalapit kita sa Dios nga may sinsero nga tagipusuon kag pagtuo nga wala gid nagapangduhaduha. Kay nahibaluan ta nga ginlimpyuhan§ na ang aton tagipusuon sa malain nga hunahuna kag ang aton lawas nahugasan na sang limpyo nga tubig. 23 Magpakabakod kita sa aton paglaom kag indi kita magpangduhaduha, tungod kay ang Dios nga nagpromisa masaligan gid sa pagtuman sang iya mga ginpromisa. 24 Kag tinguhaan ta gid nga mapukaw ang balatyagon sang kada isa nga maghigugma kag maghimo sang maayo. 25 Indi ta gid pagpabay-an ang aton kinabatasan nga pagtilipon, pareho sang pagpabaya nga ginahimo sang iban, kundi palig-unon ta ang isa kag isa, labi na gid subong nga makita ta na nga malapit na lang ang pagbalik sang Ginoo.

26 Kay kon nakahibalo na kita sang kamatuoran kag padayon pa gid kita sa pagpakasala, wala na sing halad nga sarang ihalad para mapatawad ang aton mga sala. 27 Ang tawo nga nagapakasala nagapaabot na lang sang makahaladlok nga paghukom kag masingkal nga kalayo nga ginpreparar sang Dios para sa mga nagakontra sa iya. 28 Indi bala sang una ang tawo nga makalapas sang Kasuguan ni Moises ginapatay nga wala sing luoy-luoy kon may duha ukon tatlo ka tawo nga makapamatuod nga nakasala siya? 29 Gani kon amo sina, sigurado gid nga mas grabe pa gid ang silot sa tawo nga nagayaguta sa Anak sang Dios kag nagabaliwala sa dugo nga nagpabakod sa kasugtanan sang Dios, nga amo mismo ang naglimpyo sa iya mga sala. Kay ginainsulto niya ang maluluy-on nga Espiritu Santo. 30 Kay kilala ta ang Dios nga nagsiling, “Ako ang magabalos; ako ang magasilot sa ila.”* Kag may nakasulat pa gid nga nagasiling, “Magahukom ang Ginoo sa iya katawhan!”† 31 Kag makahaladlok gid kon ang Dios nga buhi amo ang magsilot.

32 Dumduma ninyo sang una, sang kamo bag-o pa lang nasanagan. Madamo nga kabudlayan kag pagtilaw ang inyo naagyan, pero gin-agwanta gid lang ninyo kag wala gid man kamo nadaog. 33 Kon kaisa ginapakahuy-an kamo kag ginasakit sa atubangan mismo sang mga tawo. Kag kon kaisa bisan indi kamo ang ginahimuan sini kundi ang inyo mga kaupod, nag-antos gihapon kamo tungod kay naluoy kamo sa ila. 34 Naluoy man kamo sa inyo kapareho nga mga tumuluo nga ginpriso. Kag bisan gin-agaw sa inyo ang inyo mga pagkabutang gin-antos ninyo ini nga may kalipay tungod kay nahibaluan ninyo nga may ara pa kamo gihapon nga mas maayo pa nga butang kag indi gid madula hasta san-o. 35 Gani indi ninyo pagdulaa ang inyo pagsalig sa Dios, kay may dako gid ini nga balos para sa inyo. 36 Kinahanglan nga magmainantuson kamo para matuman ninyo ang kabubut-on sang Dios kag mabaton ninyo ang iya ginpromisa. 37 Tungod kay nagsiling ang Dios sa Kasulatan,

“Ang inyo ginapaabot dali na lang gid mag-abot,

indi na siya magpadugay.”‡

38 “Kag ang tawo nga akon ginpakamatarong

tungod sa iya pagtuo magakabuhi.

Pero kon magtalikod siya sa akon indi ako malipay sa iya.”§

39 Pero kita indi pareho sa mga tawo nga nagatalikod sa Dios kag nagakawala dayon, kundi hugot ang aton pagtuo sa iya, gani maluwas kita.

11

Ang Pagtuo sa Dios

1 May pagtuo kita kon hugot ang aton pagsalig nga mabaton ta ang aton ginalauman kag nasiguro ta nga mabaton gid naton ini bisan wala pa naton makita. 2 Tungod sa pagtuo sang aton mga katigulangan gindayaw sila sang Dios.

3 Tungod sa pagtuo, nahibaluan ta nga ang kalibutan ginhimo paagi sa paghambal sang Dios. Gani ang mga butang nga aton makita ginhimo halin sa indi makita.

4 Tungod sa pagtuo, naghalad si Abel sa Dios sang halad nga mas maayo sang sa kay Cain. Kag tungod sa iya pagtuo ginkabig siya sang Dios nga matarong, kay ginbaton sang Dios ang iya halad. Gani bisan patay na si Abel may ginatudlo siya gihapon sa aton paagi sa iya pagtuo.

5 Tungod sa pagtuo, wala mapatay si Enoc kundi ginsaylo siya sa pihak nga kabuhi. “Wala na siya makita diri sa duta tungod kay ginsaylo siya sang Dios.”* Kag nagsiling man ang Kasulatan nga ginsaylo siya didto sang Dios tungod kay nalipay ang Dios sa iya kabuhi. 6 Ang tawo nga wala sing pagtuo indi gid makahatag sing kalipay sa Dios. Tungod kay ang bisan sin-o nga nagapalapit sa Dios kinahanglan magtuo nga may Dios kag magtuo nga siya ang nagahatag sang balos sa mga tawo nga nagapangita sa iya.

7 Tungod sa pagtuo, ginpati ni Noe ang paandam sang Dios parte sa mga magakalatabo bisan wala pa niya ini makita. Gani naghimo siya sang barko para maluwas siya kag ang iya pamilya. Kag paagi sa iya pagtuo ginhukman ang mga tawo sa kalibutan, pero siya ya ginkabig sang Dios nga matarong.

8 Tungod sa pagtuo, gintuman ni Abraham ang ginsiling sang Dios nga magkadto siya sa lugar nga ginpromisa sa iya. Ginbayaan niya ang iya lugar bisan wala siya nakahibalo kon diin gid ang lugar nga kadtuan niya. 9 Kag tungod man sa pagtuo, nag-estar si Abraham sa sadto nga duta nga ginpromisa sa iya bisan nag-estar lang siya sa mga tolda nga daw sa estranghero kaupod sang iya anak nga si Isaac kag sang iya apo nga si Jacob, nga kapareho niya nga magabaton sang promisa sang Dios. 10 Kay ang matuod, ang siyudad nga ginapaabot ni Abraham wala sing iban kundi ang siyudad nga mabakod gid, nga ginplano kag ginpatindog sang Dios mismo.

11 Tungod man sa pagtuo, nakapabata pa si Abraham bisan tigulang na gid siya kag bisan baw-as pa ang iya asawa nga si Sara, kay ginkabig niya nga masaligan ang Dios nga nagpromisa nga makabata si Sara. 12 Gani halin kay Abraham, nga wala na gid sing paglaom nga makapabata, naghalin ang mga kaliwat nga pareho kadamo sang bituon sa langit kag pareho man sang balas sa baybay nga indi maisip.

13 Ini tanan nga tawo nagkalamatay nga nagatuo. Wala nila nabaton ang ginpromisa sang Dios sang buhi pa sila, pero nasiguro nila nga magaabot ang adlaw nga mabaton gid nila ang ila ginapaabot. Gin-ako nila nga sila mga estranghero lang kag indi taga-diri sa sining kalibutan. 14 Ang mga tawo nga nagahambal pareho sina nagapakilala lang nga ginapangita nila ang lugar nga puwede nila masiling nga ila gid. 15 Wala na nila pagdumduma ang lugar nga ila ginhalinan, tungod kay kon gindumdom pa nila, may kahigayunan sila sa pagbalik didto. 16 Pero ang ila ginhimo, ginpalabi gid nila ang mas maayo nga lugar, kag ini wala sing iban kundi ang siyudad nga didto mismo sa langit. Gani wala mahuya ang Dios nga tawgon nila siya nga ila Dios, kay ginpreparahan niya sila sang isa ka siyudad.

17-18 Tungod sa pagtuo, ihalad kuntani ni Abraham ang iya anak nga si Isaac sang gintilawan siya sang Dios. Handa si Abraham nga ihalad ang iya bugtong† nga anak bisan nagpromisa ang Dios sa iya nga, “Sa kay Isaac magahalin ang imo mga kaliwat nga akon ginpromisa.”‡ 19 Kay nagapati siya nga kon mapatay gid man si Isaac banhawon man siya sang Dios. Gani daw sa nabanhaw si Isaac halin sa kamatayon kag nakabalik kay Abraham.

20 Tungod sa pagtuo, ginbendisyunan ni Isaac ang iya mga anak nga si Jacob kag si Esau nga mangin maayo ang ila palaabuton.

21 Tungod sa pagtuo, sang mapatay na si Jacob, ginbendisyunan niya ang iya mga apo nga mga anak ni Jose. Kag nagsimba siya sa Dios samtang nagapanukod sa iya baston.

22 Tungod sa pagtuo, nagsiling si Jose sang madali na lang siya mapatay, nga ang mga Israelinhon magahalin sa Egypt, kag nagbilin siya nga dal-on nila ang iya mga tul-an kon maglakat na sila.

23 Tungod sa pagtuo, ang mga ginikanan ni Moises wala mahadlok nga maglapas sa sugo sang hari, tungod kay sang pagkakita nila nga guwapo ang ila anak gintago nila ini sa sulod sang tatlo ka bulan.

24 Kag tungod sa pagtuo, wala nagsugot si Moises sang may edad na siya nga tawgon pa siya nga anak sang prinsesa nga anak sang hari sang Egypt.§ 25 Ginpalabi pa niya ang pag-antos upod sa mga katawhan sang Dios sang sa magpangalipay sa sala sa malip-ot lang nga tion. 26 Ginkabig niya nga mas madamo nga pagpakamaayo ang iya mabaton kon mag-antos siya sang mga kahuy-anan para kay Cristo kaysa maangkon niya ang tanan nga manggad sa Egypt. Kay nagapaabot siya nga may balos siya nga mabaton.

27 Kag tungod sa pagtuo, naghalin si Moises sa Egypt nga wala nahadlok nga mangakig ang hari sa iya. Nagpadayon siya bisan mabudlay kay daw nakita niya ang indi makita nga Dios. 28 Tungod sa iya pagtuo, gin-umpisahan niya ang pagselebrar sang ginatawag nga “Piesta sang Paglabay sang Anghel.” Ginsilingan niya ang tanan nga Israelinhon nga wisikan nila sang dugo sang karnero ang ila mga puwertahan, para kon maglabay ang anghel sang Dios nga magapamatay sang mga kamagulangan, magalabay lang ini kag indi niya pag-ilakip ang ila mga kamagulangan.

29 Tungod sa pagtuo, nakatabok ang mga Israelinhon sa Mapula nga Dagat nga daw nagalakat lang sila sa mamala nga duta. Pero pagtabok sang mga taga-Egypt nga nagalagas sa ila, sila ya nagkalalumos.

30 Tungod sa pagtuo, narumpag ang pader sang Jerico sa tapos nga makamartsa ang mga Israelinhon sa palibot sini sa sulod sang isa ka semana.

31 Tungod sa pagtuo, si Rahab nga nagbaligya sang iya lawas wala mapatay kaupod sang mga taga-Jerico nga wala nagtuman sa Dios, kay ginbaton niya sing maalwan sa iya balay ang mga espiya nga ginsugo ni Josue.

32 Hasta na lang diri ang akon isugid sa inyo parte sa mga tawo nga nagtuo sa Dios, tungod kay kulangon kita sa tiyempo kon isugid ko pa sa inyo ang parte sa ila ni Gideon, Barak, Samson, Jefta, David, Samuel kag sa mga propeta sang una. 33 Tungod sa ila pagtuo, ginpamierde nila ang mga ginharian, nagdumala sila sing matarong, kag nabaton nila ang mga ginpromisa sang Dios sa ila. Tungod sa ila pagtuo, wala sila pagtukba sang mga leon, 34 wala sila napaso sa nagadabadaba nga kalayo, kag nalikawan nila ang kamatayon sa espada. Ang iban sa ila puwerte kaluya pero ginpabaskog sila sang Dios. Nangin maisog sila sa inaway kag napierdi nila ang mga soldado sang iban nga banwa. 35 May mga babayi man nga tungod sa ila pagtuo sa Dios, nabuhi liwat ang ila mga patay. Ang iban nga nagtuo sa Dios ginsakit hasta mapatay, tungod kay indi gid sila magbaton sang kondisyon nga kon magtalikod sila sa ila pagtuo mahilway sila. Kay nahibaluan nila nga magaabot ang adlaw nga banhawon sila sang Dios kag mabaton nila ang mas maayo pa nga kabuhi. 36 Ang iban sa ila ginyaguta kag ginhanot, kag may iban man nga ginpanggapos kag ginpangpriso. 37 Ang iban ginbato hasta mapatay, ang iban ginlagari hasta mautod, kag ang iban pa gid ginpamatay sa espada. Ang iban sa ila nagbayo na lang sang panit sang karnero kag kanding. Puwerte sila kaimol, kag ginhingabot kag ginpintasan sang mga tawo. 38 Napilitan sila nga magpanago sa kamingawan, sa kabukiran, sa mga kuweba, kag sa mga buho sang duta. Pero sa matuod lang, ang mga malain nga mga tawo diri sa kalibutan indi bagay nga mag-upod sa ila.

39 Sila nga tanan ginadayaw tungod sa ila pagtuo. Pero wala nila nabaton sa ila nga tiyempo ang ginpromisa sang Dios. 40 Kay may mas maayo pa nga plano ang Dios para sa aton, tungod kay gusto niya nga kita makaupod nila kon tumanon na niya ang iya ginpromisa.

12

Ang Dios nga Aton Amay

1 Karon, kon parte sa aton, ang aton halimbawa pareho sa nagadalagan sa palumba nga ginalibutan sang madamo nga tawo nga amo ang mga nagpamatuod sang ila pagtuo sa Dios. Gani bayaan ta ang mga sala nga nagahawid sa aton, ang tanan nga butang nga nagabalabag sa aton pagdalagan. Padayunon ta gid ang aton pagdalagan hasta sa katapusan. 2 Isintro ta ang aton panulok kay Jesus nga amo ang ginasandigan sang aton pagtuo halin sa ginsuguran hasta sa katapusan. Gin-antos niya ang paglansang sa krus kag ginbaliwala niya ang ini nga kahuy-anan, tungod kay ginhunahuna niya ang kalipay nga nagahulat para sa iya. Kag sa karon didto na siya nagapungko sa tuo sang trono sang Dios.

3 Agod indi magluya kag indi madula ang inyo pagtuo, hunahunaon ninyo permi kon daw ano ang mga pag-antos ni Jesus sa mga makasasala nga mga tawo nga nagkontra sa iya. 4 Ang matuod, wala pa man sing may ginpatay sa inyo tungod sa inyo pagkontra sa sala. 5 Siguro nalipatan na ninyo ang laygay sang Dios sa inyo bilang iya mga anak. Indi bala nagasiling sa Kasulatan,

“Anak, indi pag-ibaliwala

ang pagdisiplina sang Ginoo sa imo.

Indi ka magkaluya kon ginasabdong ka niya.

6 Kay ginadisiplina sang Ginoo ang iya mga ginapalangga,

kag ginahanot niya ang tanan nga ginakabig niya nga iya mga anak.”*

7 Gani antusa ninyo ang mga kabudlayan nga nagaabot sa inyo, kay isa ina ka pagdisiplina sang Dios sa inyo tungod kay ginakabig niya kamo nga iya mga anak. Indi bala nga wala sing bata nga wala ginadisiplina sang iya amay? 8 Kon wala kamo ginadisiplina sang Dios pareho sang naagyan sang tanan niya nga mga anak, ti indi niya kamo matuod nga mga anak. 9 Indi bala nga gindisiplina kita sang aton tawhanon nga mga amay, kag sa pihak sina ginatahod naton sila? Ti kundi labi pa gid nga magpasakop kita sa pagdisiplina sang aton espiritual nga Amay para mangin maayo ang aton kabuhi. 10 Ang aton mga amay diri sa duta nagdisiplina sa aton sa malip-ot lang nga tion, kag suno man lang sa ila hunahuna kon ano ang maayo para sa aton. Pero ang Dios iya nagadisiplina sa aton para gid sa aton kaayuhan, para mangin matarong kita pareho sa iya. 11 Samtang ginadisiplina kita, daw wala kita malipay kundi nagakasubo. Pero sa ulihi ini nga pagdisiplina nagaresulta sang kalinong sa aton kabuhi tungod kay paagi sini nagatadlong ang aton pamatasan.

Mga Bilin kag mga Paandam

12 Gani magpakabakod kamo. 13 Magpadayon kamo sa tadlong nga dalan† para indi maapektuhan ang pagtuo sang inyo mga kaupod nga maluya kundi magabaskog pa gani.

14 Tinguhai ninyo nga mangin maayo ang inyo relasyon sa tanan nga tawo, kag tinguhai man ninyo nga mangin matarong ang inyo kabuhi. Kay kon indi matarong ang inyo kabuhi indi ninyo makita ang Ginoo. 15 Mag-andam kamo kay basi kon may ara sa inyo nga magtalikod sa grasya sang Dios, kag basi kon may ara sa inyo nga magpanggamo, kag madamo ang kabuhi nga mahigkuan. 16 Mag-andam man kamo nga wala sing bisan isa sa inyo nga maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon ukon magsunod kay Esau nga ginbaliwala lang niya ang espiritual nga mga butang. Kay ang iya kinamatarong bilang kamagulangan ginbaylo niya sa isa lamang ka kalan-an. 17 Nahibaluan man ninyo nga sang ulihi gusto niya nga maangkon ang bendisyon para sa pagkamagulang pero wala siya paghatagi. Kay indi na niya mabag-o ang iya ginhimo bisan ginhibian pa niya.

18 Ang inyo pagpalapit sa Dios indi pareho sang pagpalapit sang mga Israelinhon. Nagpalapit sila sa bukid nga makita nila, sa Bukid sang Sinai nga may nagadabdab nga kalayo, may makahaladlok nga kadulom, kag may mabaskog nga hangin nga nagahuyop. 19 May nabatian sila nga tunog sang budyong kag may nagahambal pa. Kag pagkabati nila sang sadto nga tingog nagpakitluoy sila nga kon mahimo indi na siya maghambal sa ila. 20 Kay hinadlukan gid sila sa iya ginsiling, “Ang bisan sin-o, bisan sapat, nga magpalapit sa bukid dapat nga batuhon hasta mapatay.”‡ 21 Makahaladlok gid ang ila nakita didto kag bisan gani si Moises nagsiling nga nagkurog siya sa kahadlok.§

22 Ang inyo pagpalapit sa Dios indi pareho sadto. Kay ang inyo ginpalapitan amo ang Bukid sang Zion, ang siyudad sang Dios nga buhi, ang langitnon nga Jerusalem nga may linibo ka anghel. 23 Nagpalapit kamo sa malipayon nga pagtililipon sang mga ginakabig nga kamagulangan nga mga anak sang Dios, nga ang ila mga ngalan nasulat na didto sa langit. Nagpalapit kamo sa Dios nga amo ang magahukom sa tanan, kag sa mga espiritu sang mga tawo nga ginpakamatarong sang Dios kag wala na gid sing sala. 24 Nagpalapit kamo kay Jesus nga amo ang manugpatunga sa aton kag sa Dios sa bag-o nga kasugtanan, kag sa iya dugo nga gin-ula nga ang mensahe sini mas maayo pa sang sa dugo ni Abel nga nagapangayo sang balos.

25 Gani mag-andam kamo kag indi magpabungol sa ginahambal sang Dios sa inyo. Ang mga tawo sang una nga wala nagpati sa naghambal sa ila diri sa duta wala makalikaw sa silot. Gani paano kita makalikaw sa silot kon indi kita magpati sa nagahambal nga halin sa langit? 26 Sang una nag-uyog ang duta tungod sa tingog sang Dios. Pero subong nagpromisa siya nga sa palaabuton nga mga inadlaw uyugon niya ini sing kaisa pa gid, kag pati na ang langit.* 27 Ang “kaisa pa” nagakahulugan nga dulaon na niya ang tanan nga ginhimo nga puwede mauyog, kag ang indi mauyog amo ang mabilin.

28 Gani magpasalamat kita sa Dios tungod kay katapo na kita sang iya ginharian nga indi mauyog. Magsimba kita sa iya sa paagi nga iya naluyagan, nga may pagtahod kag kahadlok. 29 Kay kon magsilot ang aton Dios daw sa kalayo nga nagapang-upos.†

13

Ang Pag-alagad nga Makahatag Kalipay sa Dios

1 Magpadayon kamo sa paghigugmaanay bilang mag-ulutod. 2 Indi kamo malipat sa pagbaton sang mga pangayaw sa inyo balay. May mga tawo sang una nga naghimo sina, kag wala sila nakahibalo nga ato gali ang ila mga bisita mga anghel. 3 Dumduma ninyo ang inyo kapareho nga mga tumuluo nga ara sa prisohan, kag ang mga ginapintasan. Batyaga ninyo ang ila kahimtangan nga daw kamo mismo ara sa prisohan kaupod nila ukon ginapintasan.

4 Ang kada isa dapat maghatag sang bili sa pag-asawahay. Gani indi gid kamo magpanginbabayi ukon magpanginlalaki tungod kay silutan sang Dios ang mga tawo nga imoral.

5 Dapat ang inyo pagkabuhi wala nagahigugma sa kuwarta. Magkontento kamo sa mga butang nga ara sa inyo, tungod kay nagsiling ang Dios, “Indi ko gid kamo pagbayaan ukon pagpabay-an.”* 6 Gani magpakaisog kita nga nagasiling,

“Ang Ginoo amo ang nagabulig sa akon,

gani indi ako mahadlok. Ano ang mahimo sang tawo sa akon?”†

7 Dumduma ninyo ang inyo mga manugdumala nga nagtudlo sa inyo sang pulong sang Dios. Hunahunaa ninyo ang resulta sang ila pagkabuhi. Sunda ninyo ang ila pagtuo. 8 Si Jesu-Cristo wala gid nagaliwat. Amo siya sang una, subong, kag hasta san-o. 9 Indi kamo magpadala-dala sa nagkalain-lain nga pagpanudlo nga lain sang sa kamatuoran nga inyo nabaton. Mas maayo nga palig-unon ta ang aton pagtuo paagi sa bulig sang Dios, kag indi sa pagsunod sang mga pagsulundan parte sa mga pagkaon. Wala gid sing may makuha ang mga tawo nga nagasunod sa sina nga mga pagsulundan. 10 Kita nga mga tumuluo may halaran, kag ang mga pari nga nagaserbisyo sa Tolda nga Simbahan wala sing kinamatarong nga magkaon sa aton halaran. 11 Kay ang dugo sang mga sapat nga halad sa pagpakatinlo ginadala sang pangulo nga pari didto sa Labing Balaan nga Lugar, pero ang lawas sang ato nga mga sapat ginadala sa guwa sang kampo kag didto ginasunog. 12 Kag pareho man sini ang natabo kay Jesus tungod kay didto man siya ginpatay sa guwa sang banwa, agod paagi sa iya dugo matinluan niya ang mga tawo sa ila mga sala. 13 Gani magkadto kita kay Jesus sa guwa sang kampo kag magpakigbahin sang iya mga gin-antos nga kahuy-anan. 14 Tungod kay wala sing permanente nga banwa diri sa kalibutan nga para sa aton nga mga tumuluo, kundi nagahulat kita sang banwa nga sa palaabuton. 15 Gani maghalad kita permi sang mga pagdayaw sa Dios paagi kay Jesus. Ini amo ang mga halad nga nagahalin sa aton bibig kag nagakilala kon sin-o siya. 16 Indi kamo malipat nga maghimo sang maayo kag magbinuligay, kay amo ini ang mga halad nga nagahatag sang kalipay sa Dios.

17 Tumana ninyo ang mga tumuluo nga nagadumala sa inyo kag magpasakop kamo sa ila, tungod kay ini sila amo ang nagaasikaso sang inyo espiritual nga kahimtangan. Kag nahibaluan man nila nga magaabot ang adlaw nga magapanabat sila sa Dios parte sa ila pag-atipan sa inyo. Kon tumanon ninyo sila, magaalagad sila nga may kalipay, pero kon indi, magakasubo sila kag indi ini makabulig sa inyo.

18 Pangamuyui ninyo kami permi, kay sigurado kami nga limpyo ang amon konsensya tungod kay nagapaninguha kami permi nga maghimo sang maayo. 19 Labi na gid nga ipangamuyo ninyo nga pabalikon ako sang Dios dira sa inyo sa labing madali.

Pangamuyo

20 Kag ako nagapangamuyo man sa Dios para sa inyo, sa Dios nga nagahatag sang kalinong. Siya ang nagbanhaw sa aton Ginoong Jesus, nga amo ang Makagagahom nga Manugbantay sa aton nga bilang iya mga karnero. Kay tungod sa iya dugo ginpabakod niya ang wala sing katapusan nga kasugtanan. 21 Kabay pa nga ihatag niya sa inyo ang tanan nga makapaayo sa inyo para mahimo ninyo ang iya kabubut-on. Kag kabay pa nga paagi kay Jesu-Cristo himuon niya sa aton ang iya gusto. Dayawon ta siya hasta san-o. Amen.

Katapusan nga mga Bilin

22 Mga kauturan, nagapangabay ako nga pamatian ninyo sing maayo ang akon mga ginalaygay, kay manubo man lang ining akon sulat sa inyo. 23 Gusto ko nga mahibaluan ninyo nga ang aton utod nga si Timoteo ginpaguwa na sa prisohan. Kon mag-abot siya dayon, dal-on ko siya kon magkadto ako dira.

24 Kamusta na lang sa inyo mga manugdumala dira kag sa tanan nga katawhan sang Dios. Nagapangamusta man sa inyo ang aton mga kauturan nga taga-Italia.

25 Kabay pa nga pakamaayuhon kamo tanan sang Dios.

* 1:5 Sal. 2:7

† 1:5 2 Sam. 7:14; 1 Cro. 17:13

‡ 1:6 Deu. 32:43

§ 1:7 himuon nga hangin…himuon nga nagadabdab nga kalayo: ukon, himuon nga pareho sa hangin…himuon nga pareho sa nagadabdab nga kalayo.

* 1:7 Sal. 104:4

† 1:9 Sal. 45:6-7

‡ 1:12 Sal. 102:25-27

§ 1:13 Sal. 110:1

* 2:8 Sal. 8:4-6

† 2:12 Sal. 22:22

‡ 2:13 Isa. 8:17

§ 2:13 Isa. 8:18

* 3:1 Siya ang apostol kag pangulo nga pari sang aton ginatuohan: buot silingon, ang kamatuoran nga aton ginatuohan ginpahayag ni Jesus bilang pinadala sang Dios, kag naangkon ta ini nga kamatuoran tungod sa ginhimo niya nga pagpatunga sa aton kag sa Dios.

† 3:5 Num. 12:7

‡ 3:11 Sal. 95:7-11

§ 3:15 Sal. 95:7, 8

* 4:3 Sal. 95:11

† 4:4 Gen. 2:2

‡ 4:7 Sal. 95:7, 8

* 5:5 Sal. 2:7

† 5:6 Sal. 110:4

* 6:14 Gen. 22:16, 17

* 7:2 Salem: Ang ini nga pulong may kaangtanan sa Hebreo nga pulong nga “shalom,” nga ang buot silingon, “kalinong” ukon “maayo nga kahimtangan.”

† 7:17 Sal. 110:4

‡ 7:21 Sal. 110:4

* 8:5 Exo. 25:40

† 8:12 Jer. 31:31-34

* 9:12 natubos na kita sa aton mga sala para indi na kita pagsilutan sang Dios.

† 9:20 Exo. 24:8

* 10:7 Sal. 40:6-8

† 10:16 Jer. 31:33

‡ 10:17 Jer. 31:34

§ 10:22 ginlimpyuhan: sa literal, ginwisikan

* 10:30 Deu. 32:35

† 10:30 Deu. 32:36

‡ 10:37 Isa. 26:20; Hab. 2:3

§ 10:38 Hab. 2:3-4

* 11:5 Gen. 5:24

† 11:17-18 bugtong: ukon, pinasahi

‡ 11:17-18 Gen. 21:12

§ 11:24 hari sang Egypt: sa Hebreo, Faraon

* 12:6 Hul. 3:11, 12

† 12:13 Hul. 4:26

‡ 12:20 Exo. 19:12, 13

§ 12:21 Deu. 9:19

* 12:26 Hag. 2:6

† 12:29 Deu. 4:24

* 13:5 Deu. 31:6, 8

† 13:6 Sal. 118:6

Santiago

1

2

3

4

5

Ang Sulat ni

Santiago

1

1 Ako si Santiago nga ulipon sang Dios kag ni Ginoong Jesu-Cristo. Nagapangamusta ako sa inyo tanan nga anak sang Dios* nga naglalapta sa bilog nga kalibutan.

Ang Pagtuo kag ang Kaalam

2 Mga kauturan ko, magkalipay kamo kon mag-abot sa inyo ang sari-sari nga mga pagtilaw. 3 Kay nahibaluan ninyo nga ang mga pagtilaw sa inyo pagtuo nagaresulta sang pagbatas. 4 Gani batasa ninyo ang tanan nga kabudlayan para mangin mature kamo kag wala sing ano man nga kakulangan ang inyo nga pagkabuhi. 5 Kon may ara sa inyo nga kulang sang kaalam, magpangayo siya sa Dios, kag ang Dios magahatag sini sa iya nga wala sing hawid-hawid kag aligutgot.† 6 Pero kon magpangayo kamo, dapat magsalig kamo nga ihatag niya ang inyo ginapangayo kag indi kamo magpangduhaduha. Kay ang tawo nga nagapangduhaduha, pareho siya sang balod nga ginahuyop kag ginapalid sang hangin. 7-8 Ina nga tawo nga nagapangduhaduha wala sing kasiguruhan sa iya mga ginahimo. Indi siya maghunahuna nga may mabaton siya halin sa Ginoo.

Ang Imol kag ang Manggaranon

9 Ang mga kauturan nga imol dapat magkalipay sa pagpadungog sang Dios sa ila. 10 Ang mga manggaranon dapat man magkalipay sa pagpaubos sang Dios sa ila. Kay pareho sang mga bulak sang hilamon ang manggaranon magataliwan man. 11 Malaya ang hilamon samtang nagataas kag nagasingkal ang init sang adlaw. Dayon mahulog ang iya bulak kag madula ang iya katahom. Pareho man sini ang manggaranon, mapatay siya samtang masako sa iya mga buluhaton.

Ang Pagtilaw kag ang Pagtentar

12 Bulahan ang tawo nga nagabatas sang mga pagtilaw, kay sa tapos nga madaog niya ang mga pagtilaw, magabaton siya sang kabuhi nga wala sing katapusan bilang padya nga ginpromisa sang Dios sa mga nagahigugma sa iya. 13 Kon may mga temtasyon nga nagaabot sa aton, indi kita magsiling nga ginatentar kita sang Dios. Ang Dios indi matentar sa paghimo sang malain, kag wala siya nagatentar bisan kay sin-o. 14 Ang tawo ginatentar kon ginaguyod kag ginaganyat siya sang iya malain nga handom. 15 Kag kon ang iya malain nga handom matuman, ang resulta sini amo ang paghimo sang sala; kag kon magpadayon ang tawo sa pagpakasala, ang iya padulungan amo ang kamatayon.

16 Gani mga hinigugma ko nga mga utod, indi pagpatalanga ang inyo kaugalingon. 17 Kay ang tanan nga maayo kag nagakabagay gid nga aton nabaton nagahalin sa aton Amay. Siya amo ang naghimo sang mga butang sa langit nga nagahatag kasanag. Kag bisan ini nga mga butang nagaliwat kag nagabaylo ang ila landong, ang Dios wala gid nagabaylo. 18 Suno sa iya kabubut-on, ginhimo niya kita nga iya mga anak paagi sa aton pagkilala sang kamatuoran, para mangin una kita sa tanan niya nga tinuga.

Ang Pagpamati kag Pagtuman

19 Mga hinigugma ko nga mga utod, tandai ninyo ini: dapat mangin handa kita sa pagpamati, indi magpadasodaso sa paghambal, kag indi magpadali-dali sa pagpangakig. 20 Kay ang kaakig sang tawo indi gid makabulig sa iya nga mangin matarong sa atubangan sang Dios. 21 Gani bayai ninyo ang tanan nga kahigkuan kag kalautan. Batuna ninyo nga may pagpaubos ang pulong sang Dios nga gintanom sa inyo mga tagipusuon, nga amo man ang makaluwas sa inyo.

22 Indi lamang kamo magpamati sa pulong sang Dios kundi dapat tumanon ninyo ini. Kay kon indi, ginadayaan lang ninyo ang inyo kaugalingon. 23 Ang bisan sin-o nga nagapamati pero wala nagatuman sang pulong sang Dios, pareho siya sang tawo nga nagatan-aw sa espiho, 24 kag pagkatapos nga makita niya ang iya hitsura, naglakat siya kag nalipatan niya dayon kon ano ang iya hitsura. 25 Pero ang tawo nga nagausisa sing maayo sa kasuguan nga wala sing sala nga nagahilway sa mga tawo, kag indi nga nagapamati lang kag nagakalipat dayon, kundi nagapadayon gid sa pagtuman, pakamaayuhon siya sang Dios sa iya mga ginahimo.

26 Kon may tawo nga nagahunahuna nga siya relihiyuso pero indi makapugong sang iya dila, ang iya pagkarelihiyuso wala sing pulos kag ginadayaan lang niya ang iya kaugalingon. 27 Ang pagkarelihiyuso nga ginakabig sang Dios nga Amay nga matarong kag wala sing kasawayan amo ini: ang pagbulig sa mga ilo kag sa mga balo sa ila mga kalisod, kag ang paglikaw sa tanan nga kalautan sining kalibutan.

2

Paandam sa mga May Pinilian

1 Mga kauturan ko, bilang mga tumuluo sang aton makagagahom nga Ginoong Jesu-Cristo, dapat wala kita pinilian sa aton pagtratar sa aton isigkatawo. 2 Halimbawa, may duha ka tawo nga magkadto sa inyo pagtilipon: ang isa manggaranon nga may bulawan nga mga singsing kag may malahalon nga bayo, kag ang isa imol nga gisi ang iya bayo. 3 Kon palabihon ninyo ang tawo nga nagabayo sang malahalon kag hatagan ninyo sing maayo nga pulungkuan, pero ang imol patindugon lang ninyo, ukon papungkuon lang sa salog, 4 ti may pinilian kamo kag ginahukman ninyo ang mga imol suno sa inyo malain nga hunahuna.

5 Pamati kamo mga hinigugma ko nga mga utod! Ginpili sang Dios ang mga imol diri sa kalibutan para magmanggaranon sila sa pagtuo kag masakop sila sa iya nga paghari nga ginpromisa niya sa mga nagahigugma sa iya. 6 Pero ang inyo ginahimo, ginapakanubo ninyo ang mga imol. Indi bala nga ang mga manggaranon amo ang nagadaogdaog kag nagaakusar sa inyo? 7 Indi bala nga sila amo man ang nagapakalain sang talahuron nga ngalan ni Jesu-Cristo nga sa sina nga ngalan kilala kamo?

8 Pero kon ginasunod ninyo ang kasuguan sang Hari, nga nasulat sa Kasulatan nga nagasiling, “Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon,”* maayo ang inyo ginahimo. 9 Pero kon may pinilian kamo, nakasala kamo kag suno sa Kasuguan dapat kamo silutan, kay ginalapas ninyo ato nga sugo. 10 Ang bisan sin-o nga nagatuman sa bilog nga Kasuguan pero nakalapas sa isa ka sugo, nakalapas sa tanan nga Kasuguan. 11 Kay ang nagasiling, “Indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki,” amo man ang nagasiling, “Indi ka magpatay.”† Bisan wala ka nagpanginbabayi ukon nagpanginlalaki, pero kon nakapatay ka, ginlapas mo ang Kasuguan. 12 Gani mag-andam kamo sa inyo paghambal kag pagginawi, tungod nga ang Kasuguan nga nagahilway sa inyo amo man ang magahukom sa inyo. 13 Kay sa oras nga ang Dios maghukom, indi siya magkaluoy sa tawo nga wala sing kaluoy. Pero ang maluluy-on wala dapat kahadlukan sa oras sang paghukom.

Ang Pagtuo kag ang Maayo nga mga Binuhatan

14 Mga kauturan ko, ano bala ang makuha sang tawo kon magsiling siya, “May pagtuo ako,” pero ini nga pagtuo wala ginaupdi sang maayo nga mga binuhatan? Maluwas bala siya sa sina nga klase sang pagtuo? 15 Abi may utod kita nga nagakinahanglan sang bayo kag pagkaon, 16 kag ang isa sa inyo magsiling sa iya, “Kabay pa nga pakamaayuhon ka sang Dios, indi ka magpatugnaw kag magpagutom,” pero wala man niya siya paghatagi sang iya mga kinahanglanon, ti, ano ang maayo nga nahimo sina? 17 Amo man ang pagtuo; kon wala ginaupdi sang maayo nga mga binuhatan, ina nga pagtuo patay‡.

18 Pero basi kon may ara sa inyo nga magsiling, “May pagtuo ako kag ikaw ya may mga binuhatan.” Ang sabat ko amo ini, paano ko makita ang imo pagtuo kon wala ka sang mga binuhatan? Pero ipakita ko sa imo nga may pagtuo ako paagi sa akon mga binuhatan. 19 Nagapati ka nga may isa lamang ka Dios. Maayo gid! Pero ang mga demonyo nagapati man kag nagakurog pa gani sa kahadlok sa Dios. 20 Buang-buang ka! Gusto mo bala nga pamatud-an ko sa imo nga ang pagtuo nga wala ginaupdi sang maayo nga mga binuhatan wala gid sing pulos? 21 Paano ginpakamatarong sang Dios ang aton katigulangan nga si Abraham? Indi bala nga paagi sa iya mga binuhatan? Sa iya pagtuman sa Dios, ginhalad niya ang iya anak nga si Isaac sa halaran. 22 Ti, nakita mo? Ang iya pagtuo kag ang iya mga binuhatan nag-updanay. Ang iya pagtuo napamatud-an nga matuod gid§ paagi sa iya mga binuhatan. 23 Napamatud-an ang ginasiling sang Kasulatan, “Nagtuo si Abraham sa Dios, kag tungod sang iya pagtuo ginpakamatarong siya sang Dios.”* Gintawag pa gani siya nga abyan sang Dios. 24 Gani nakita ta nga ang tawo ginapakamatarong sang Dios paagi sa iya mga binuhatan kag indi lamang paagi sa iya pagtuo. 25 Amo man ini ang natabo kay Rahab nga nagbaligya sang iya lawas. Ginbaton niya ang mga espiya nga Israelinhon sa iya balay kag gintago sila. Gintudlo pa niya sa ila ang alagyan para makapalagyo sila. Gani tungod sa iya ginhimo ginpakamatarong siya sang Dios.

26 Ang lawas nga wala sing espiritu patay; amo man ang pagtuo nga wala ginaupdi sang maayo nga mga binuhatan, patay man.

3

Ang Dila

1 Mga kauturan ko, indi lang basta-basta nga maghandom ang madamo sa inyo nga mangin manunudlo, kay nahibaluan ninyo nga mas maid-id ang paghukom sang Dios sa amon bilang mga manunudlo. 2 Matuod nga tanan kita masami nagakasala. Pero ang tawo nga wala nagakasala sa iya mga ginahambal, ina nga tawo matarong kag sarang makapugong sang iya kaugalingon. 3 Ang mga kabayo ginabusalan ta para mapasunod kon diin ta gusto pakadtuon. 4 Kag hunahunaa man bala ang mga sakayan: bisan ano kadako, kag ginahuyop sang mabaskog nga hangin, kontrolado ini sang diutay nga timon. Gani bisan diin pakadtuon sang timonil ang sakayan, didto ini nagakadto. 5 Amo man ini ang aton dila. Gamay lang ini pero sarang makapabugal sang dalagko nga mga butang. Hunahunaa bala ninyo kon ano kalapad nga kagulangan ang masunog sang gamay nga kalayo. 6 Ang dila pareho man sa kalayo. Masyado kadamo ang kalautan nga ginadala sang dila, kag nagaumid sa aton bilog nga pagkatawo. Ang mga malain nga ginahambal sang aton dila daw kalayo nga nagahalin gid sa impyerno kag amo ang nagaguba sa aton bilog nga pagkabuhi. 7 Ang tanan nga klase sang mga sapat, ang nagalakat, ang nagalupad, ang nagakamang kag ang nagalangoy, maanta sang tawo. 8 Pero wala gid sang tawo nga makakontrolar sang iya dila. Ang dila malain kag indi mapunggan, kag puno sang hilo nga makapatay. 9 Ang aton dila ginagamit ta sa pagpasalamat sa aton Ginoo kag Amay, pero ginagamit ta man sa pagpakamalaot sa aton isigkatawo nga gintuga nga kaangay sang Dios. 10 Pagpasalamat kag pagpakamalaot ang nagaguwa sa isa ka baba. Mga kauturan ko, indi ini dapat matabo. 11 Indi mahimo nga mag-ilig ang tubig nga matab-ang kag maasin sa isa lang ka tuburan. 12 Mga kauturan, indi mahimo nga magpamunga sang olibo ang kahoy nga higera, kag indi man mahimo nga magpamunga sang higera ang tanom nga ubas. Indi ka man makakuha sang tubig nga matab-ang sa dagat.

Ang Kaalam nga Halin sa Langit

13 May ara bala sa inyo nga maalam kag makaintiendi? Ipakita niya nga maalam kag makaintiendi siya paagi sa maayo nga pagkabuhi nga may pagpaubos. Ang tawo indi maalam kon indi siya makapaubos. 14 Pero kon may kahisa kamo kag may maiyaiyahon nga handom, indi kamo magpabugal nga maalam kamo, kay nagabinutig kamo kontra sa kamatuoran. 15 Ina nga klase sang kaalam wala nagahalin sa Dios kundi iya sang kalibutan. Iya ina ni Satanas kag indi iya sang Espiritu Santo. 16 Kay kon diin ang kahisa kag pagkamaiyaiyahon, didto man ang pagginamo kag ang tanan nga klase sang mga kalautan. 17 Pero kon may kaalam kita nga halin sa Dios, una sa tanan, matinlo ang aton kabuhi, dason mainabyanon, malulo, mabinatunon sa mga pagpanudlo, maluluy-on gid, maayo ang ginahimo, palareho ang pagtratar sa isigkatawo, kag indi hipokrito. 18 Ang mga tawo nga may kalinong kag nagapanggas sang kalinong magapatubas sang matarong nga relasyon sa isa kag isa.

4

Ang Pagpakig-abyan sa Kalibutan

1 Ano bala ang ginahalinan sang inyo mga pag-ilinaway kag mga pagginamo? Indi bala nga tungod sa inyo malain nga mga handom nga nagaginamo sa sulod sang inyo tagipusuon? 2 May mga butang nga inyo ginahandom, ugaling indi ninyo maangkon, gani gusto ninyo magpatay. May mga butang nga inyo gid naluyagan kag kon indi ninyo maangkon, nagapangaway kamo. Indi ninyo maangkon ang inyo luyag tungod kay wala kamo nagapangayo sa Dios. 3 Kag kon nagapangayo kamo, wala kamo ginahatagi kay malain ang inyo tinutuyo. Ang mga butang nga inyo ginapangayo para lang sa inyo kaugalingon nga kalipayan. 4 Kamo nga mga pareho sang babayi nga nagapanginlalaki, wala bala kamo kahibalo nga kon palabihon ninyo ang mga butang diri sa kalibutan, kaaway kamo sang Dios? Gani, kon palabihon ninyo ang mga butang diri sa kalibutan sang sa Dios, ginahimo ninyo ang inyo kaugalingon nga kaaway sang Dios. 5 Indi kamo maghunahuna nga wala sing pulos ining ginasiling sang Kasulatan: “Nagahandom nga may kaimon ang Dios sa espiritu nga ginpapuyo niya sa aton.”* 6 Pero ginakaluoyan gid kita sang Dios. Amo ina nga nagasiling ang Kasulatan, “Ginakontra sang Dios ang bugalon, pero ginakaluoyan niya ang mapainubuson.”†

7 Gani magpasakop kamo sa Dios. Pakigbatui ninyo ang yawa kag magapalagyo siya sa inyo. 8 Magpalapit kamo sa Dios, kag ang Dios magapalapit sa inyo. Kamo nga mga makasasala, magkabuhi kamo sang matinlo! Kag kamo nga nagapangduhaduha, tinlui ninyo ang inyo mga tagipusuon. 9 Magpangasubo kamo, maghibi sang tudo tungod sa inyo mga sala. Sa baylo nga magkadlaw kamo kag magkalipay, magpangasubo kamo. 10 Magpaubos kamo sa Ginoo, kag iya kamo pataason.

Paandam Kontra sa Paghukom sa Kapareho nga Utod

11 Mga kauturan, indi kamo maghambal sang malain kontra sa isa kag isa. Ang nagahambal sang malain kontra sa iya utod ukon nagahukom sa iya, nagahambal kontra sa Kasuguan, kag nagahukom man sa Kasuguan. Gani kon ikaw na ang nagahukom sa Kasuguan, indi ka na manugtuman sang Kasuguan kundi ikaw na ang hukom. 12 Pero ang Dios gid lang ang naghatag sang Kasuguan kag siya lang ang hukom. Siya gid lang ang sarang makaluwas ukon makasilot sa tawo. Gani, sin-o ka gid nga nagahukom sa imo isigkatawo?

Paandam Kontra sa Pagpabugal

13 Pamati kamo sa akon, kamo nga nagasiling, “Karon ukon buwas makadto kami sa isa ka siyudad. Didto kami maestar sang isa ka tuig. Manegosyo kami kag magtipon sang madamo nga kuwarta.” 14 Ang matuod, wala gani kamo kahibalo kon ano ang matabo sa inyo buwas. Kay ang aton kabuhi pareho sang ambon nga makita, kag sa indi lamang madugay madula. 15 Gani, amo ini ang inyo isiling, “Kon itugot sang Ginoo, kag kon buhi pa kita, amo ini ukon amo ina ang aton himuon.” 16 Pero karon, nagapabugal kamo kag nagapadayaw. Ang tanan nga pagpabugal nga pareho sina malain.

17 Kon nahibaluan sang tawo kon ano ang maayo nga dapat niya himuon, pero wala niya ginahimo, nagapakasala siya.

5

Paandam sa mga Manggaranon

1 Kamo nga mga manggaranon, pamati kamo! Maghibi kamo sing tudo sa mga kalisod nga magaabot sa inyo. 2 Nagakadunot ang inyo mga manggad kag ginaut-ot sang mga sapat-sapat ang inyo mga bayo. 3 Ginatago lang ninyo ang inyo mga kuwarta kag indi man lang mapuslan. Sa ulihi nga mga inadlaw silutan kamo sa impyerno tungod sa inyo kuwarta nga wala ninyo paggamita sa kaayuhan. Kanugon lang sang inyo pagtipon kay ang kalibutan madali na lang matapos. 4 Pamatii ninyo ang mga reklamo sang mga tawo nga inyo ginpaobra sa inyo kaumahan pero wala ninyo pagsuhuli. Dapat ninyo mahibaluan nga ang mga paghibi sang inyo mga manug-ani nabatian sang Ginoo nga Makagagahom. 5 Nagpagusto kamo sa inyo kabuhi diri sa kalibutan. Pareho lang nga ginpatambok ninyo ang inyo kaugalingon para sa adlaw sang pag-ihaw. 6 Ginhukman ninyo kag ginpamatay ang mga tawo nga wala sing sala, bisan wala sila nagbato sa inyo.

Ang Pag-agwanta kag Pagpangamuyo

7 Mga kauturan, magmainagwantahon kamo hasta sa pag-abot sang Ginoo. Tan-awa ninyo ang mga mangunguma, mainagwantahon sila nga nagahulat sa nahauna nga ulan. Pagkatapos nila tanom, mainagwantahon naman sila sa paghulat sang masunod nga ulan kag sang ila patubas. 8 Gani magmainagwantahon man kamo. Indi kamo magdula sang inyo paglaom, kay madali na lang mag-abot ang Ginoo.

9 Mga kauturan, indi kamo magbinasulay, para indi kamo pagsilutan sang Dios. Ang magahukom sa aton madali na lang mag-abot. 10 Himua ninyo nga sulundan ang pag-agwanta sang mga propeta nga ginsugo sang Ginoo nga maghambal para sa iya.* 11 Indi bala nga ginakabig ta nga bulahan ang mga tawo nga nagabatas? Nabatian ninyo ang mga pagbatas ni Job, kag nahibaluan man ninyo kon paano siya ginbuligan sang Ginoo sang ulihi. Kay ang Ginoo maayo kag maluluy-on.

12 Mga kauturan, labaw sa tanan indi gid kamo magsumpa nga nagasiling, “Saksi ang langit,” ukon “Saksi ang duta,” ukon ang iban pa nga mga butang. Magsiling kamo “huo” kon huo ang inyo gusto ihambal kag “indi” kon indi, para indi kamo pagsilutan sang Dios.

13 May ara bala sa inyo nga nagaantos? Dapat magpangamuyo siya. May ara bala sa inyo nga malipayon? Magkanta siya sang mga pagdayaw. 14 May ara bala sa inyo nga nagamasakit? Magtawag siya sang mga manugdumala sang iglesya para pangamuyuan siya kag banyusan sang lana sa ngalan† sang Ginoo. 15 Ang pangamuyo nga may pagtuo amo ang magaayo sa nagamasakit. Pabangunon siya sang Ginoo kag patawaron sa iya mga sala kon nakasala siya. 16 Gani, magtuad kamo sang inyo mga sala sa isa kag isa, kag magpangamuyuay para mag-ayo kamo. Kay dako ang mahimo sang pangamuyo sang matarong nga tawo, 17 pareho kay Propeta Elias. Siya tawo man nga pareho sa aton. Nagpangamuyo siya sang hugot sa iya tagipusuon nga indi mag-ulan, kag wala nag-ulan sa duta sa sulod sang tatlo ka tuig kag tunga. 18 Pagkatapos nagpangamuyo naman siya nga mag-ulan, kag natuman ini. Dayon nagdamo ang patubas sang duta.

19 Mga kauturan ko, kon may isa sa inyo nga nagpalayo sa kamatuoran, kag may isa nga magpabalik sa iya, 20 dapat mahibaluan ninyo nga ang nagapabalik sa makasasala halin sa iya malain nga pagginawi magaluwas sang kalag sang sadto nga makasasala sa kamatayon, kag mapatawad ang madamo nga sala.

* 1:1 sa inyo tanan nga anak sang Dios: sa literal, sa dose ka tribo

† 1:5 wala sing hawid-hawid kag aligutgot: ukon, wala sing hawid-hawid kag wala nagapangsukna

* 2:8 Lev. 19:18

† 2:11 Exo. 20:13-14; Deu. 5:17, 18

‡ 2:17 patay: ukon, wala sing pulos

§ 2:22 napamatud-an nga matuod gid: ukon, nakompleto

* 2:23 Gen. 15:6

* 4:5 Nagahandom…sa aton: siguro ang buot silingon, Gusto gid sang Dios nga ang aton espiritu nga iya ginpapuyo sa aton maghigugma lang sa iya; ukon, Gusto gid sang Espiritu nga ginpapuyo sa aton nga maghigugma lang kita sa Dios.

† 4:6 Hul. 3:34

* 5:10 nga ginsugo…iya: sa literal, nga naghambal sa ngalan sang Ginoo

† 5:14 ngalan: buot silingon, gahom ukon awtoridad

1 Pedro

1

2

3

4

5

Ang Nahauna nga Sulat ni

Pedro

1

1 Ako si Pedro nga apostol ni Jesu-Cristo. Nagapangamusta ako sa inyo tanan nga pinili sang Dios nga nagalalapta kag nagaestar bilang mga pangayaw sa Pontus, Galacia, Capadocia, Asia kag Bitinia. 2 Ginpili kamo sang Dios nga Amay halin pa sang una sa katuyuan nga himuon niya kamo nga iya mga anak paagi sa Espiritu Santo, para tumanon ninyo si Jesu-Cristo kag matinluan kamo sa inyo sala paagi sa iya dugo.

Kabay pa nga mabaton ninyo ang dugang pa gid nga grasya* kag kalinong.†

May Maayo Kita nga Palaabuton

3-4 Dayawon ta ang Dios kag Amay sang aton Ginoong Jesu-Cristo! Tungod sa iya dako nga kaluoy sa aton, natawo kita liwat‡ sa iya pagbanhaw kay Jesu-Cristo. Amo ini ang nagahatag sa aton sing dako nga paglaom nga may ginatigana ang Dios sa aton nga palanublion. Ini nga palanublion didto sa langit, permi matinlo kag matahom, kag indi gid madula. 5 Kag paagi sa inyo pagtuo, ginatipigan kamo sang gahom sang Dios samtang nagahulat kamo sang kaluwasan nga ginapreparar na sang Dios nga igapahayag§ sa ulihi nga mga inadlaw.

6 Gani sa sini magkalipay kamo bisan may nagaabot subong nga sari-sari nga mga pagtilaw. Kay ini nga mga pagtilaw umalagi lang, kag dapat gid nga mag-abot sa inyo 7 para tilawan ang inyo pagtuo kon bala ini matuod ukon indi. Ang halimbawa sini pareho sang bulawan nga ginapaagi sa kalayo para mahibaluan kon puro ukon indi. Pero mas importante ang aton pagtuo sang sa bulawan nga nagakadula. Gani kon mapamatud-an nga ang inyo pagtuo matuod gid, dayawon niya kamo kag padunggan sa adlaw nga si Jesu-Cristo magaabot. 8 Bisan wala kamo nakakita sa iya ginahigugma ninyo siya, kag nagatuo kamo sa iya bisan wala pa ninyo siya makita hasta subong. Amo ina nga ang inyo kalipay indi gid masaysay, 9 kay mabaton ninyo ang resulta sang inyo pagtuo nga amo ang inyo kaluwasan.

10 Ini nga kaluwasan gin-usisa sing maid-id sang mga propeta sadto anay. Sila amo ang nagpropesiya parte sa sini nga grasya sang Dios sa aton. 11 Ginpahibalo na sila nga daan sang Espiritu ni Cristo nga ara sa ila nga magaantos siya kag pagkatapos sina padunggan. Gani ang mga propeta sadto padayon sa ila pag-usisa kon san-o kag kon paano ini matabo. 12 Ginpahibalo man sila sang Dios nga ang mga butang nga ila ginasugid indi para sa ila kaayuhan kundi para sa aton.* Kag karon ang ila mga ginpropesiya nabatian na ninyo sa mga nagawali sang Maayong Balita. Nagsugid sila sa inyo paagi sa gahom sang Espiritu Santo nga ginpadala sa ila halin sa langit. Kag bisan ang mga anghel luyag nga makaintiendi sining Maayong Balita nga ginsugid sa inyo.

Magsunod Kamo sa Dios

13 Gani dapat handa permi ang inyo hunahuna sa paghimo sang maayo, magpugong sang inyo kaugalingon, kag magsalig sing bug-os nga mabaton ninyo ang pagpakamaayo nga igahatag sa inyo kon mag-abot na si Jesu-Cristo. 14 Bilang mga matinumanon nga mga anak sang Dios, indi kamo magpadala-dala sa malain nga mga handom nga nagagahom sa inyo sang wala pa kamo nakakilala sa Dios. 15 Balaan ang Dios nga nagtawag sa inyo, gani dapat magpakabalaan man kamo sa tanan ninyo nga ginahimo. 16 Kay nagasiling ang Dios sa Kasulatan, “Magkabuhi kamo nga balaan, kay ako balaan.”†

17 Ang Dios wala sing may ginapasulabi. Nagahukom siya sa tanan nga tawo suno sa ila binuhatan. Gani kon ginatawag ninyo siya nga Amay kon nagapangamuyo kamo sa iya, tahuron ninyo siya samtang diri pa kamo nagadayon sa kalibutan. 18 Nahibaluan man ninyo kon ano ang ginbayad para matubos kamo halin sa pagkabuhi ninyo nga wala sing pulos nga inyo ginpanubli sa inyo mga katigulangan. Ang gintubos sa inyo indi mga butang nga madula, pareho sang bulawan ukon pilak,‡ 19 kundi amo ang hamili nga dugo ni Cristo. Ang iya halimbawa pareho sang karnero nga matinlo kag wala gid deperensya nga ginhalad sa Dios. 20 Sa wala pa matuga ang kalibutan, ginpili na sang Dios si Cristo nga mangin aton Manluluwas. Pero ginpakilala siya sang Dios sa sining ulihi nga mga inadlaw. Ginhimo niya ini para sa inyo. 21 Kag paagi kay Cristo nagatuo kamo sa Dios nga nagbanhaw kag nagpadungog sa iya. Gani ang inyo pagtuo ara sa Dios kag nagasalig kamo sa iya nga kamo banhawon kag padunggan man niya.

22 Kag tungod nga nagasunod na kamo sa kamatuoran, gintinluan na kamo sa inyo mga sala para may matuod kamo nga paghigugma sa inyo mga kauturan. Kabay pa nga maghigugmaanay kamo sing hugot gid sa inyo tagipusuon, 23 kay natawo na kamo liwat. Kag ini nga pagkatawo indi paagi sa inyo mga ginikanan nga may kamatayon, kundi paagi sa pulong sang Dios nga buhi kag wala sing katapusan. 24 Nagasiling ang Kasulatan,

“Ang tanan nga tawo pareho sang hilamon,

kag ang ila pagkabantog pareho sang iya bulak.

Ang hilamon nagakalaya kag ang iya bulak nagakahulog,

25 pero ang pulong sang Ginoo nagapadayon hasta san-o.”§

Kag ini amo ang Maayong Balita nga ginwali sa inyo.

2

1 Tungod nga natawo na kamo liwat, bayai na ninyo ang tanan nga klase sang kalautan. Indi kamo magbutig ukon magpakuno-kuno. Indi kamo magkahisa ukon maghambal sing malain kontra sa inyo isigkatawo. 2 Pareho sang lapsag nga nagahandom sang gatas sang iya iloy, handuma man ninyo ang espiritual nga gatas nga wala sing simbog para magtubo kamo hasta mabaton ninyo ang kabug-usan sang inyo kaluwasan. 3 Kay naeksperiensyahan na ninyo nga ang Ginoo maayo gid.

4 Siya ang buhi nga bato nga ginsikway sang mga tawo pero ginpili sang Dios, kag malahalon sa iya panulok. Kag samtang nagapalapit kamo sa iya, 5 kamo nga bilang buhi man nga mga bato ginapatindog sang Dios bilang isa ka espiritual nga balay. Kag bilang mga pari nga pinili sang Dios, nagahalad kamo sa iya sang espiritual nga mga halad nga makahatag kalipay sa iya tungod nga ginahalad ini paagi kay Jesu-Cristo. 6 Kay nagasiling ang Dios sa Kasulatan,

“Pamati! Mabutang ako sa Zion sang bato nga malahalon,

nga akon ginpili nga mangin pundasyon.

Ang nagatuo sa iya indi gid mahuy-an.”*

7 Gani kamo nga nagatuo padunggan sang Dios. Pero sa mga tawo nga wala nagatuo natuman ang Kasulatan nga nagasiling,

“Ang bato nga ginsikway sang mga panday

amo ang nangin pundasyon nga bato.”†

8 Kag nagasiling pa gid ang Kasulatan,

“Amo ini ang bato nga nagapasandad sa mga tawo

kag nagapadasma sa ila.”‡

Nagakasandad sila kay wala sila nagapati sa pulong sang Dios. Amo ini ang kabubut-on sang Dios para sa ila.

9 Pero kamo pinili nga mga tawo, mga pari sang Hari, kag mga katawhan sang Dios. Nangin iya kamo para magsugid sang iya makatilingala nga mga binuhatan. Siya ang nagtawag sa inyo halin sa kadulom pakadto sa iya makatilingala nga kasanag. 10 Sang una indi kamo mga katawhan sang Dios, pero subong iya na kamo. Sang una wala kamo ginkaluoyan sang Dios, pero subong ginkaluoyan niya kamo.

11 Mga hinigugma, ang kalibutan indi inyo matuod nga elistaran. Mga pangayaw lang kamo diri. Gani nagapakitluoy ako sa inyo nga bayaan ninyo ang mga handom sang inyo lawas nga nagakontra sa inyo espiritu. 12 Ipakita ninyo permi sa mga tawo nga wala nagakilala sa Dios ang inyo maayo nga pagginawi. Kay kon nagasiling sila nga nagahimo kamo sing malain, pero makita nila sa ulihi nga maayo gali ang inyo ginahimo, dayawon nila ang Dios sa adlaw sang iya pag-abot.

Magpasakop Kamo sa mga Manugdumala sang Banwa

13 Tungod sa Ginoo, magpasakop kamo sa tanan nga tawo nga may awtoridad sa banwa, mangin sa hari§ nga amo ang may pinakamataas nga awtoridad, 14 ukon sa mga gobernador nga amo ang iya ginhatagan sang gahom nga magsilot sa mga nagahimo sang malain kag magpadungog sa mga nagahimo sang maayo. 15 Kay amo ini ang kabubut-on sang Dios, para kon maghimo kamo sing maayo wala sing hambalon ang mga tawo nga buang-buang nga wala pa makaintiendi sang kamatuoran. 16 Hilway na kamo, pero wala ini nagakahulugan nga hilway na kamo sa paghimo sang malain; kundi magkabuhi kamo bilang mga ulipon sang Dios. 17 Tahura ninyo ang tanan nga tawo, kag higugmaa ninyo ang inyo mga kauturan. Magkabuhi kamo nga may kahadlok sa Dios, kag tahura ninyo ang Emperador.

Si Cristo Inyo Dapat Sundon

18 Kamo nga mga ulipon, tumana ninyo ang inyo mga amo nga may bug-os nga pagtahod,* indi lang ang maayo kag mabuot nga amo kundi pati man ang mapintas. 19 Kay pakamaayuhon gid kamo sang Dios kon ginaagwanta ninyo ang mga pag-antos bisan wala kamo sing sala nga nahimo tungod kay gusto ninyo tumanon ang kabubut-on sang Dios. 20 Pero kon silutan kamo tungod sang inyo ginahimo nga malain, dayawon bala kamo sang Dios kon ginaagwanta ninyo ang silot nga ina? Siyempre indi! Pero kon ginasilutan kamo bisan pa nga maayo ang inyo ginahimo, kag kon ginaagwanta ninyo ini, kaluoyan gid kamo sang Dios. 21 Ang pag-antos ni Cristo para sa aton amo ang halimbawa nga dapat ta sundon. Kag amo ini ang katuyuan kon ngaa gintawag kita, para masunod ta ang kabuhi ni Cristo. 22 Wala gid siya nakasala, kag wala gid nagpangdaya. 23 Gin-insulto siya, pero wala gid siya nagbalos sang insulto. Ginsilutan siya, pero wala gid siya nagpamahog. Nagsalig siya sa Dios nga amo ang nagahukom sing ensakto gid. 24 Si Cristo mismo amo ang nag-ako sang aton mga sala sang ginlansang ang iya lawas sa krus, para indi na kita magpakasala kundi magkabuhi kita nga matarong. Tungod sa iya mga pilas gin-ayo kita. 25 Sang una pareho kita sa mga karnero nga nagtalang, pero subong nakabalik na kita sa Ginoo nga Manug-atipan kag Manugbantay sang aton kabuhi.

3

Sa mga Mag-asawa

1 Karon, kamo nga mga asawa, dapat magpasakop kamo sa inyo mga bana, para kon ang inyo mga bana wala nagatuo sa pulong sang Dios, madala ninyo sila sa Ginoo paagi sa inyo maayo nga pamatasan bisan indi na kamo maghambal. 2 Kay makita nila nga nagatahod kamo sa Dios kag ang inyo pamatasan indi salawayon. 3 Kon gusto ninyo nga mangin matahom, indi ninyo pagpasulabihon ang pagpatahom sang inyo buhok nga nagasulubra na, ukon sa paggamit sang mga alahas nga bulawan, ukon pagsuksok sang malahalon nga mga bayo, 4 kundi patahumon ninyo ang sa sulod sang inyo kaugalingon, ang maayo nga pamatasan nga wala gid nagaliwat. Magmalulo kamo kag magmabuot. Amo ini ang malahalon sa panulok sang Dios. 5 Kag amo ini ang ginhimo sang una sang tumuluo nga mga babayi nga nagsalig sa Dios. Nagpatahom sila paagi sa ila pagpasakop sa ila mga bana. 6 Pareho bala kay Sara, gintuman niya si Abraham kag ginkabig niya siya nga iya amo. Kamo mga anak na ni Sara, gani dapat maayo ang inyo ginahimo kag indi kamo magkahadlok sa bisan ano.*

7 Kamo man nga mga bana, dapat trataron ninyo ang inyo mga asawa suno sa inyo nahibaluan nga nagakabagay bilang Kristohanon. Tahura ninyo sila bilang mga babayi nga mas maluya sang sa aton. Kay ginhatagan man sila sang Dios sing kabuhi nga wala sing katapusan pareho sa aton. Himua ninyo ini para wala sing sablag ang inyo pangamuyo.†

Maghigugmaanay Kamo Tanan

8 Karon, ari pa ang akon bilin sa inyo nga tanan: dapat mag-isa kamo sa inyo hunahuna kag mabinatyagon sa isa kag isa. Maghigugmaanay kamo bilang mga mag-ulutod. Magmalulo kamo kag magmapainubuson sa isa kag isa. 9 Indi ninyo pagbalusan sang malain ang nagahimo sang malain sa inyo, kag indi man ninyo pagbalusan sang insulto ang nagainsulto sa inyo. Ang dapat ninyo nga himuon, pakamaayuhon ninyo sila, tungod nga ginpili kamo sang Dios sa paghimo sini, kag para pakamaayuhon man kamo. 10 Kay nagasiling ang Kasulatan,

“Ang bisan sin-o nga luyag sang malawig kag malipayon nga kabuhi

indi siya dapat maghambal sing malain kag indi magbinutig.

11 Dapat likawan niya ang malain kag himuon ang maayo.

Tinguhaan niya nga mangin maayo permi

ang iya relasyon sa iya isigkatawo.

12 Kay ginabantayan sang Ginoo ang mga matarong,

kag ginapamatian niya ang ila mga pangamuyo.

Pero ginakontra niya ang mga nagahimo sang malain.”‡

13 Sin-o bala ang magahalit sa inyo kon luyag gid ninyo ang paghimo permi sing maayo? 14 Pero kon hingabuton kamo tungod sang inyo ginahimo nga maayo, bulahan kamo. Indi kamo magkahadlok ukon magkatublag kon ano ang ila himuon sa inyo. 15 Dumdumon ninyo nga si Cristo amo ang dapat ninyo tahuron kag sundon. Kag maghanda kamo permi sa pagpaathag sa kay bisan sin-o nga magpamangkot sa inyo parte sa inyo paglaom. 16 Sabta ninyo sila sa malulo nga paagi kag may pagtahod. Siguruhon ninyo nga permi matinlo ang inyo konsensya, para mahuy-an ang mga tawo nga nagapakalain sang inyo maayo nga mga binuhatan bilang mga sumulunod ni Cristo. 17 Mas maayo pa nga mag-antos kamo tungod sa inyo ginahimo nga maayo, kon amo gid man ina ang kabubut-on sang Dios, kaysa mag-antos kamo tungod nga nakahimo kamo sing malain. 18 Kay si Cristo gani ginpatay bisan wala siya nakahimo sing malain. Kag kaisa gid lang siya napatay para mapatawad ang aton mga sala. Siya nga wala sing sala ginpatay para sa aton nga mga makasasala para madala niya kita sa Dios. Ginpatay siya matuod sa iya lawasnon nga kahimtangan, pero ginbuhi siya sa espiritual nga kahimtangan. 19-20 Kag sa iya espiritual nga kahimtangan, nagkadto siya bisan sa mga espiritu sang mga tawo nga napriso, nga wala nagsunod sa Dios sang panahon ni Noe, kag may ginbalita siya sa ila. Sang una naghulat ang Dios sa ila nga may pagpasensya, samtang ginahimo ni Noe ang barko. Pero walo gid lang ka tawo ang naluwas sa tubig. 21 Ang ini nga tubig amo ang halimbawa sang pagbautiso sa aton. Kag ini nga bautiso amo ang nagaluwas sa aton paagi sa pagkabanhaw ni Jesu-Cristo. Indi ini paghugas sang mga higko sa aton lawas, kundi nagapromisa kita sa Dios nga magkabuhi nga may matinlo nga konsensya. 22 Si Jesu-Cristo didto na subong sa langit, sa tuo sang Dios,§ kag ginpasakop sa iya ang tanan nga anghel kag ang tanan nga espiritu nga may awtoridad kag gahom.

4

Ang Bag-o nga Kabuhi

1 Tungod si Cristo nag-antos sa iya lawasnon nga kahimtangan, dapat preparado man kamo nga mag-antos. Kay ang tawo nga nag-antos wala na nagapakasala. 2 Ginagamit niya na lang ang nabilin niya nga panahon sa kalibutan sa pagsunod sa kabubut-on sang Dios kag indi sa mga tawhanon nga handom. 3 Kay tuman na ang panahon nga gin-usik ninyo sadto anay sa paghimo sang mga butang nga gusto himuon sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Nagpagusto kamo sa paghimo sang kalautan kag ginsunod ninyo ang inyo malain nga mga handom. Nagpahubog kamo. Nagtilipon kamo permi para mag-inom kag maghimo sang makahuluya nga mga butang. Kag sa inyo pagsimba sa inyo mga dios-dios kon ano pa ang inyo ginhimo nga malain. 4 Pero subong ang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios natingala sa inyo kon ngaa wala na kamo nagaupod sa ila pagusto nga pagkabuhi. Amo ina nga ginapakalain nila kamo. 5 Pero magapanabat sila sa Dios sa mga butang nga ila ginahimo, kay ang Dios magahukom sa tanan nga tawo, buhi ukon patay na. 6 Amo ini ang kabangdanan kon ngaa ginwali ang Maayong Balita sa mga tawo nga patay na, agod bisan patay na sila subong sa ila lawasnon nga kahimtangan, kay amo ini ang sentensya sang Dios sa tanan nga tawo, mabuhi sila sa ila espiritual nga kahimtangan subong nga ang Dios espiritu.

Gamiton Ninyo ang Abilidad nga Ginhatag sang Dios

7 Madali na lang ang katapusan sang kalibutan. Gani maghunahuna kamo sing nagakadapat kag magpugong sang inyo kaugalingon, para wala sing sablag ang inyo pagpangamuyo. 8 Kag labaw sa tanan, maghigugmaanay kamo sing hugot sa inyo tagipusuon. Kay kon may paghigugma ka sa imo isigkatawo, makapatawad ka gid sa iya bisan madamo ang iya nahimo nga sala. 9 Magmaabiabihon kamo sa isa kag isa nga wala sing pagkumod. 10 Kada isa sa aton ginhatagan sang Dios sing abilidad. Gamiton ta ini sa pag-alagad sa iban bilang maayo nga mga tinugyanan sining nagkalain-lain nga abilidad nga halin sa Dios. 11 Ang ginhatagan sang abilidad sa pagwali dapat magwali sang pulong sang Dios. Kag ang ginhatagan sang abilidad sa pagbulig sa iban, dapat magbulig suno sa iya masarangan nga ginhatag sang Dios, para madayaw ang Dios sa tanan ninyo nga ginahimo paagi kay Jesu-Cristo. Gamhanan siya kag dalayawon hasta san-o. Amen.

Ang Pag-antos Bilang Kristohanon

12 Mga hinigugma, indi kamo magkatingala sa masakit nga mga pagtilaw nga inyo ginaagyan. Kon ginatilawan ang inyo pagtuo indi kamo maghunahuna nga kon daw ano na gid ang matabo sa inyo. 13 Sa baylo, magkalipay kamo, kay nagaambit kamo sa mga pag-antos ni Cristo. Kag mabug-os na gid ang inyo kalipay kon mapakita na niya ang iya gahom sa tanan. 14 Gani kon ginainsulto kamo tungod nga kamo mga sumulunod ni Cristo, bulahan kamo kay ara sa inyo ang makagagahom nga Espiritu, nga amo ang Espiritu sang Dios. 15 Kon ginasilutan kamo, kabay pa nga indi tungod nakapatay kamo sing tawo, ukon nagpangawat, ukon naghimo sang malain, ukon nagpasilabot sa ginahimo sang iban. 16 Pero kon silutan kamo tungod kay kamo Kristohanon indi kamo dapat magkahuya, kundi magpasalamat pa gani kamo sa Dios tungod nga ginatawag kamo sa sina nga ngalan.

17 Kay nag-abot na ang tion nga magaumpisa na ang paghukom sa panimalay sang Dios. Kag kon ini magaumpisa sa aton, ano pa gid ayhan ang maabtan sang mga wala nagasunod sa Maayong Balita sang Dios?

18 Pareho sang ginasiling sang Kasulatan,

“Kon ang mga matarong haluson gani maluwas,

ano pa gid ayhan ang matabo sa mga makasasala

kag wala nagakilala sa Dios?”*

19 Gani kamo nga nagaantos subong tungod kay amo ini ang kabubut-on sang Dios para sa inyo, itugyan ninyo ang inyo kaugalingon sa masaligan nga Dios nga nagtuga sa inyo, kag magpadayon kamo sa paghimo sang maayo.

5

Mga Bilin sa mga Manugdumala sang mga Tumuluo kag sa mga Bataon pa

1 Kamo nga mga manugdumala sang mga tumuluo, may ihambal ako sa inyo. Bilang isa man ka manugdumala sang mga tumuluo, nga nakakita mismo sang mga pag-antos ni Cristo kag manug-ambit man sang iya gahom kag dungog kon mag-abot siya, nagapakitluoy ako sa inyo nga 2 tatapon ninyo sing maayo ang mga katawhan sang Dios nga ara sa inyo. Pareho sila sa mga karnero kag kamo amo ang mga manugbantay sa ila. Dapat kinabubut-on gid ang inyo pagtatap sa ila kay amo ini ang kabubut-on sang Dios, indi nga napilitan lang kamo ukon may ginapaabot kamo nga suhol, kundi tungod kay gusto gid ninyo nga makabulig sa ila. 3 Indi kamo magpakahari-hari sa mga tumuluo nga gintugyan sa inyo nga tatapon, kundi mangin sulundan kamo nila. 4 Kag sa pag-abot ni Cristo nga amo ang Pangulo nga Manugbantay, mabaton ninyo ang balos nga matahom gid kag indi madula hasta san-o.

5 Kag kamo nga mga bataon pa, magpasakop kamo sa mga tigulang. Kag kamo tanan nga tumuluo, magpaubos kamo kag mag-alagad sa isa kag isa, kay nagasiling ang Kasulatan, “Ginakontra sang Dios ang bugalon, pero ginakaluoyan niya ang mapainubuson.”* 6 Gani magpaubos kamo sa gahom sang Dios, kay magaabot ang adlaw nga pataason niya kamo. 7 Itugyan ninyo sa iya ang tanan ninyo nga palaligban kay nagakabalaka siya sa inyo.

8 Magpugong kamo sang inyo kaugalingon kag magbantay! Kay ang inyo kaaway nga amo ang yawa nagalibot-libot pareho sang leon nga nagangurob kag nagapangita sang tulukbon. 9 Palig-una ninyo ang inyo pagtuo sa Dios kag pamatuki ninyo si Satanas. Dumduma ninyo nga indi lang kamo ang nagaantos kundi pati man ang tanan nga kauturan ninyo kay Cristo sa kalibutan. Ini nga mga pag-antos, nga ang katuyuan sini dapat matuman,† ginaeksperiensya man nila. 10 Malip-ot lang nga tion ang inyo pag-antos. Pagkatapos sina ang Dios amo ang magabulig sa inyo para wala na sing kulang sa inyo kabuhi, kag siya ang magapabakod, magapabaskog, kag magapundar sang inyo kabuhi. Kay siya ang ginahalinan sang tanan nga pagpakamaayo, kag ginpili niya kamo para makaambit man kamo sang iya wala sing katapusan nga gahom kag dungog paagi sa inyo pagpakig-isa kay Cristo. 11 Dayawon siya sa iya gahom nga wala sing katapusan. Amen.

Katapusan nga Pagpangamusta

12 Ginsulat ko sa inyo ini nga malip-ot nga sulat sa bulig ni Silvanus. Utod ta siya kay Cristo kag masaligan gid. Kabay pa nga paagi sa sulat nga ini napabaskog ko kamo kag napamatud-an ko ang kaayo sang Dios sa aton. Magpabilin kamo sa iya kaayo.

13 Ang mga tumuluo sa Babilonia‡ nagapangamusta sa inyo. Sila pareho man sa inyo nga ginpili sang Dios. Si Marcos nga ginakabig ko nga akon anak nagapangamusta man sa inyo. 14 Magkamustahanay kamo nga may Kristohanon nga paghigugma.§

Kabay pa nga ang kalinong* ara sa inyo, tanan kamo nga ara kay Cristo.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:3-4 natawo kita liwat: ukon, ginhatagan niya kita sing bag-o nga kabuhi

§ 1:5 kaluwasan…igapahayag: buot silingon, kabuhi nga wala sing katapusan nga ginatigana sa inyo.

* 1:12 aton: sa literal, inyo

† 1:16 Lev. 11:44, 45; 19:2

‡ 1:18 pilak: sa English, silver

§ 1:25 Isa. 40:6-8

* 2:6 Isa. 28:16

† 2:7 Sal. 118:22

‡ 2:8 Isa. 8:14

§ 2:13 hari: ukon, Emperador

* 2:18 pagtahod: sa Dios ukon sa amo

* 3:6 Sara, gani…magkahadlok sa bisan ano: ukon, Sara, kon maayo ang inyo ginahimo kag wala kamo nagakahadlok sa bisan ano.

† 3:7 para wala sing sablag ang inyo pangamuyo: ukon, para sabton sang Dios ang inyo pangamuyo.

‡ 3:12 Sal. 34:12-16

§ 3:22 tuo sang Dios: buot silingon, kay Cristo ang pinakamataas nga awtoridad, gahom, kag dungog.

* 4:18 Hul. 11:31

* 5:5 Hul. 3:34

† 5:9 nga ang katuyuan sini dapat matuman: ukon, nga dapat makompleto

‡ 5:13 Babilonia: Posible ang ginatumod diri amo ang Roma.

§ 5:14 Kristohanon nga paghigugma: sa literal, halok sang paghigugma

* 5:14 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

2 Pedro

1

2

3

Ang Ikaduha nga Sulat ni

Pedro

1

1 Ako si Simon Pedro nga ulipon kag apostol ni Jesu-Cristo. Nagapangamusta ako sa inyo nga nagatuo kay Jesu-Cristo nga aton Dios kag Manluluwas. Kag tungod nga siya matarong, ang iya ginhatag sa inyo nga pribilehiyo tungod sa inyo pagtuo pareho man sa ginhatag sa amon.

2 Kabay pa nga mabaton ninyo ang dugang pa gid nga grasya* kag kalinong† sa inyo padayon nga pagkilala sa Dios nga amo si Jesus nga aton Ginoo.

Ginpili Kita sang Dios nga mangin Iya mga Anak

3 Ang gahom sang Dios ang naghatag sa aton sang tanan ta nga kinahanglanon sa pagkabuhi nga diosnon paagi sa aton pagkilala sa iya nga nagtawag sa aton. Gintawag niya kita paagi sa iya makatilingala nga gahom. 4 Kag paagi man sini, ginhatagan niya kita sang bilidhon‡ gid nga mga promisa, agod paagi sa sini nga mga promisa maambit naton ang diosnon nga kinaugali kag malikawan ta ang mga kailigbon diri sa kalibutan nga makaguba sa aton. 5 Gani, tinguhai gid ninyo nga idugang sa inyo pagtuo ang maayo nga pamatasan; sa maayo nga pamatasan, ang kaalam; 6 sa kaalam, ang pagpugong sa kaugalingon; sa pagpugong sa kaugalingon, ang pagkamainantuson; sa pagkamainantuson, ang pagkadiosnon; 7 sa pagkadiosnon, ang paghigugma sa aton mga kauturan; kag sa paghigugma sa aton mga kauturan, ang paghigugma sa tanan. 8 Kon ini tanan ara sa inyo kag nagabugana, mangin mapuslanon kag mabinungahon kamo sa inyo pagkilala sa aton Ginoong Jesu-Cristo. 9 Pero ang bisan sin-o nga wala sa iya ini nga mga kinaugali bulag sa kamatuoran; nalimtan na niya nga gintinluan na siya sang Dios sa iya nagligad nga mga sala.

10 Gani mga kauturan, tinguhai gid nga masiguro ninyo nga kamo matuod nga mga tinawag kag mga pinili sang Dios. Kay kon himuon ninyo ini nga mga butang indi gid kamo malaglag, 11 kundi mangin bukas ang pagbaton sa inyo sa wala sing katapusan nga paghari sang aton Ginoo kag Manluluwas nga si Jesu-Cristo.

12 Amo ina nga permi ko kamo padumdumon parte sa sini nga mga butang, bisan nahibaluan na ninyo ini kag mabakod na kamo sa kamatuoran nga inyo nabaton. 13 Kon sa akon lang, dapat ko kamo nga padumdumon samtang buhi pa ako. 14 Kay nahibaluan ko nga indi na gid ako magdugay sa sini nga kalibutan, tungod nga ginpahibalo ini mismo sang aton Ginoong Jesu-Cristo sa akon. 15 Gani tinguhaan ko nga bisan wala na ako, madumduman pa gihapon ninyo ining akon mga ginatudlo.

Nakita Namon nga si Cristo Ginpadunggan sang Dios

16 Ang amon ginsugid sa inyo parte sa gahom sang aton Ginoong Jesu-Cristo sang diri pa siya sa kalibutan indi himo-himo lang nga mga estorya, kundi nakita gid namon ang iya gahom nga halin sa Dios. 17 Kay sang gindayaw kag ginpadunggan si Jesu-Cristo sang Dios nga Amay, nabatian namon ang tingog sang Dios nga makagagahom sa tanan nga nagsiling, “Amo ini ang akon hinigugma nga Anak. Nalipay gid ako sa iya.”§ 18 Ini nga tingog nga halin sa langit nabatian namon sang kami kaupod ni Jesus didto sa balaan nga bukid.

19 Amo ina nga nagdugang pa gid ang amon pagpati sa mga pagpanudlo sang mga propeta. Gani dapat pamatian ninyo ang ila mga ginhambal, tungod nga pareho ina sang isa ka suga nga nagasiga sa madulom nga lugar* hasta sa adlaw nga si Cristo mag-abot.† Pareho siya sang bituon sa kaagahon nga magahatag sing kasanag sa inyo hunahuna.‡ 20 Labaw sa tanan, tandai gid ninyo ini: ang tanan nga nasulat sa Kasulatan wala naghalin sa kaugalingon nga pag-intiendi sang mga propeta. 21 Tungod nga wala sila naghambal halin sa ila kaugalingon nga hunahuna, kundi ang Espiritu Santo amo ang nagtuytoy sa ila sa paghambal sang pulong sang Dios.

2

Ang Indi Matuod nga mga Manunudlo sang Dios

1 Pero may ara man sadto nga indi matuod nga mga propeta sa katawhan sang Israel. Amo man ina ang magakalatabo: may magaguwa dira sa inyo nga indi matuod nga mga manunudlo sang Dios nga magadala sang pagpanudlo nga makaguba sang inyo pagtuo. Indi gani sila magkilala sa Ginoo nga nagtubos sa ila. Gani sa labing madali silutan sila sang Dios. 2 Madamo ang magasunod sang ila pagusto nga paghimo sang kalautan. Kag tungod sa ila, pakalainon sang mga tawo ang kamatuoran nga aton ginasunod. 3 Ining indi matuod nga mga manunudlo sang Dios magahimo-himo sang mga estorya para mapanguwartahan nila kamo. Wala sila kahibalo nga madugay na sila nga ginsentensyahan sang Dios, kag madali na lang sila mawala.

4 Wala gani maluoy ang Dios sa mga anghel nga nagpakasala sadto anay, kundi ginpriso sila sa madalom gid kag madulom nga buho, kag didto sila hasta sa adlaw sang paghukom. 5 Wala gani niya pagkaluoyi ang mga tawo sang una nga indi diosnon, kundi ginpabaha niya ang kalibutan kag nagkalamatay sila tanan. Pero ginluwas niya si Noe nga manugwali sang pagkamatarong kag ang pito niya ka kaupod. 6 Ginsunog niya ang mga banwa sang Sodom kag Gomora bilang silot sa makasasala nga mga tawo didto para ipakita kon ano ang matabo sa mga tawo nga indi diosnon. 7 Pero ginluwas niya si Lot tungod kay matarong siya nga tawo kag nasubuan gid sa mga ginahimo sang iya mga kasimanwa, nga nagapagusto sa paghimo sang kalautan kag wala sing prinsipyo nga ginasunod. 8 Adlaw-adlaw nakita kag nabatian ni Lot ang ila malain nga mga ginahimo sang nagaestar siya kaupod nila, kag ini nagapasakit gid permi sang iya matarong nga balatyagon. 9 Diri makita ta nga kahibalo ang Ginoo magluwas sa mga diosnon kon mag-abot sa ila ang mga pagtilaw, kag kahibalo man siya magsilot sa mga malain hasta mag-abot ang adlaw sang paghukom, 10 labi na gid sa mga tawo nga wala nagapasakop sa iya kag nagasunod lang sa ila mahigko nga mga handom.

Ining indi matuod nga mga manunudlo sang Dios nga akon ginatumod mga maisog kag bugalon, kag wala sila nahadlok mag-insulto sa gamhanan nga mga tinuga. 11 Bisan gani ang mga anghel nga mas makusog kag mas gamhanan pa sang sa sini nga mga manunudlo wala nagainsulto sa gamhanan nga mga tinuga sa ila pagsugid sa sini nga mga tinuga sang mga akusasyon nga halin sa Ginoo. 12 Pero ini nga mga tawo nagapakalain sa mga butang nga wala gani nila naintiendihan. Pareho sila sa mga sapat nga wala nagahunahuna kon ano ang ila ginahimo, kag wala sing iban nga palaabuton kundi dakpon kag patyon. Pagalaglagon gid ina nga mga tawo. 13 Amo ina ang balos sang ila ginahimo nga malain sa iban. Ang ila ginakabig nga kalipay amo ang paghimo sang bisan ano nga ila naluyagan bisan adlaw. Amo ini ang mga tawo nga nagamansa kag nagahatag sang kahuy-anan sa inyo kon makita sila sa inyo pagtilipon, kay nagaupod sila sa inyo sa pagkaon pero ang matuod luyag lang nila nga dayaan kamo. 14 Kon magtulok sila sa mga babayi nagahunahuna sila dayon sang pagpanginbabayi. Wala sila natak-i sa pagpakasala kag ginatentar pa nila ang mga maluya sa pagtuo para magpakasala. Batasan na nila ang pagkadalok. Ginpakamalaot na sila sang Dios! 15 Ginbayaan nila ang matarong nga mga pagpanudlo; amo ina nga nagtalang sila. Ginsunod nila ang ginhimo ni Balaam nga anak ni Beor nga nagpasulabi sang kuwarta. Amo ina nga nagsugot si Balaam nga suhulan siya sa paghimo sang malain. 16 Kag tungod kay ginlapas niya ang sugo sang Dios, ginsaway siya sang iya donkey nga naghambal sa tingog sang tawo, gani napunggan siya sa iya binuang kuntani nga pagahimuon.

17 Ining indi matuod nga mga manunudlo sang Dios pareho sa mga tuburan nga namalhan kag sa mga panganod nga ginapalid sang mabaskog nga hangin.* Gani gintigana na sang Dios para sa ila ang lugar nga madulom gid. 18 Ginagamit nila ang mabinulakbulakon nga mga pulong, pero wala sing pulos ang ila ginahambal. Paagi sa ila pagpanudlo, nga wala kuno sing kaso kon magpagusto kita sa pagsunod sa aton lawasnon nga kailigbon, ginatentar nila ang mga tawo nga bag-o pa lang nakalikaw sa mga tawo nga nagakabuhi sa sala. 19 Ginapromisa nila ang kahilwayan sa mga nagasunod sa ila, pero sila mismo mga ulipon sang sala nga amo ang magalaglag sa ila. Kay kon may butang nga nagakontrolar sa imo, ulipon ka sang sina nga butang. 20 Ang mga tawo nga nakakilala na kay Ginoong Jesu-Cristo nga aton Manluluwas nahilway na sa malain nga mga kinaugali nga nagakontrolar sa mga tawo diri sa kalibutan. Pero kon sa ulihi magbalik naman sila sa ila malain nga kinaugali kag mangin ulipon naman sila sang ila mga sala, mas mangin malain pa gid ang ila kahimtangan sang sa wala pa sila nagtuo kay Cristo. 21 Maayo pa nga wala na lang sila nakahibalo sang pagpakamatarong sang Dios, sang sa pagkatapos nga nakahibalo sila nagtalikod sila sa mga sugo sang Dios sa ila. 22 Ang ila ginahimo pareho gid sa ginasiling sang hulubaton nga,

“Ang ido nagakaon sang iya suka,”†

kag “Ang baboy nga bag-o lang ginpaliguan nagaligid liwat sa lunang.”‡

3

Ang Pagbalik sang Ginoo

1 Mga hinigugma, ikaduha ko na ini nga sulat sa inyo. Sa sining duha ka sulat gintinguhaan ko nga pukawon ang inyo matinlo nga panghunahuna paagi sa pagpadumdom sa inyo sa pila ka butang. 2 Luyag ko nga dumdumon ninyo permi ang ginsiling sang pinili nga mga propeta sang una kag ang sugo sang aton Ginoo kag Manluluwas nga iya ginhatag sa inyo paagi sa mga apostoles nga ginpadala sa inyo. 3 Una sa tanan, dapat ninyo mahibaluan nga sa katapusan nga mga inadlaw magaguwa ang mga manugyaguta nga magahimo sang bisan ano nga luyag nila. 4 Magasiling sila, “Indi bala nagpromisa si Cristo nga magabalik siya? Karon, diin na bala siya? Ang amon mga ginikanan nagkalamatay na, pero amo man gihapon ang kahimtangan sang tanan halin pa gid sang pagtuga sang kalibutan.” 5 Hungod nga ginakalimtan sini nga mga tawo nga paagi sa pulong sang Dios nahimo ang langit. Kag paagi man sa iya pulong nahimo ang duta halin sa tubig kag paagi sa tubig.* 6 Kag paagi man sa tubig ginpabaha niya kag ginlaglag ang kalibutan sadto. 7 Paagi man sa pulong sang Dios, ang langit kag ang duta nga aton nakita subong ginatigana nga sunugon. Ginatigana niya ini sa adlaw nga ang malain nga mga tawo pagahukman kag pagalaglagon.

8 Pero mga hinigugma, indi ninyo pagkalimti nga sa Ginoo wala sing kinalain ang isa ka adlaw kag ang isa ka libo ka tuig. Para sa iya ining duha pareho lang. 9 Suno sa ginahunahuna sang iban, nagapatumbaya ang Ginoo sa pagtuman sang iya promisa. Pero ang matuod, wala siya nagapatumbaya kundi nagahulat siya nga maghinulsol ang mga tawo sa ila mga sala, tungod kay indi niya luyag nga may mawala.

10 Mabalik gid ang Ginoo, kag ina nga adlaw magaabot pareho sang pag-abot sang makawat. Mabatian dayon nga may nagaragubrob, kag madula ang langit.† Masunog ang duta, kag ang tanan nga ara sa duta madula. 11 Tungod nga ang tanan madula sa sini nga paagi, dapat magkabuhi kita nga balaan kag diosnon 12 samtang nagapaabot kita sang adlaw nga magabalik ang Dios, kag samtang ginahimo ta ang aton masarangan para mapadali ta ang iya pagbalik. Sa sina nga adlaw, sunugon ang langit kag madula ini, kag magakalatunaw sa kainit ang tanan nga ara sa duta. 13 Pero nagahulat kita sa ginpromisa sang Dios sa aton nga bag-o nga langit kag bag-o nga duta, nga sa diin magatiner ang pagkamatarong.

14 Gani mga hinigugma, samtang nagahulat kamo sa sina nga mga butang, tinguhai ninyo nga magkabuhi sing matinlo sa atubangan sang Dios nga wala sing kasawayan, kag dapat maayo ang inyo relasyon sa iya. 15 Dumdumon ninyo nga ang aton Ginoo nagahatag pa gid sing kahigayunan sa mga tawo para maluwas sila. Amo ina nga wala pa siya magbalik. Indi bala nga amo man ini nga mga butang ang ginsiling sang aton pinalangga nga utod nga si Pablo sa iya sulat sa inyo, suno sa kaalam nga ginhatag sang Dios sa iya? 16 Kag amo man ini ang iya ginasambit sa tanan niya nga mga sulat. Kon sa bagay may mga ginsulat siya nga mabudlay intiendihon. Gani may mga tawo nga maluya ang ila pagtuo kag wala kahibalo sang kamatuoran, nga nagahatag sang sala nga kahulugan sa sini nga mga ginsulat ni Pablo. Kag amo man ini ang ila ginahimo sa iban nga parte sang Kasulatan. Gani sila mismo ang nagadala sang kalaglagan sa ila kaugalingon.

17 Pero mga hinigugma, madugay na ninyo ini nahibaluan. Gani mag-andam kamo para indi kamo pagpatalangon sang sala nga mga pagpanudlo sining mga tawo nga wala sing husto nga prinsipyo nga ginasunod. Kay kon magsunod kamo sa ila, madula ang inyo mabakod nga kahimtangan sa Dios. 18 Ang inyo himuon, magpadayon kamo sa pagtubo sa kaayo kag kaalam nga halin sa aton Ginoo‡ kag Manluluwas nga si Jesu-Cristo. Siya ang dapat ta dayawon subong kag hasta san-o! Amen.

* 1:2 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:4 bilidhon: sa iban nga Bisaya, bililhon; sa English, precious

§ 1:17 Mat. 17:5; Mar. 9:7; Luc. 9:35

* 1:19 nagasiga sa madulom nga lugar: ukon, nagapasanag sa nadulman nga mga hunahuna.

† 1:19 hasta sa adlaw nga si Cristo mag-abot: sa literal, hasta sa pag-abot sang kaagahon

‡ 1:19 hunahuna: sa literal, tagipusuon

* 2:17 Ang buot silingon, wala sing may makuha sa ila. Wala sila sing pulos.

† 2:22 Hul. 26:11

‡ 2:22 lunang: sa iban nga Bisaya, lutak

* 3:5 Ang buot silingon, ang duta nagguwa sang gintingob sang Dios ang tubig sa isa ka lugar (Gen. 1:9-10)

† 3:10 ang langit: buot silingon, ang adlaw, bulan, kag ang mga bituon

‡ 3:18 sa kaayo kag kaalam nga halin sa aton Ginoo: ukon, sa kaalam nga ginahatag sang aton Ginoo

1 Juan

1

2

3

4

5

Ang Nahauna nga Sulat ni

Juan

1

Ang Pulong nga Nagahatag sang Kabuhi nga Wala sing Katapusan

1 Ginapahayag namon sa inyo ang parte sa iya nga ara na nga daan halin pa sang ginsuguran. Nabatian namon siya kag nakita mismo sang amon mga mata, kag nakauyat pa gani kami sa iya. Siya amo ang Pulong sang Dios nga nagahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan. 2 Siya nga ginahalinan sang kabuhi nga wala sing katapusan nagpakita, kag nakita namon siya. Ginapamatud-an kag ginasugid namon siya sa inyo. Kaupod siya sang Amay, pero subong nagpakita siya sa amon. 3 Ginasugid namon sa inyo ang amon nakita kag nabatian para may pag-isa kita kaupod sa Dios nga Amay kag kay Jesu-Cristo nga iya Anak. 4 Gani ginasulat namon ini sa inyo para mangin malipayon gid kita.*

Ang Pagkabuhi sa Kasanag

5 Amo ini ang amon nabatian nga gintudlo ni Jesu-Cristo kag amo man ini ang amon ginasugid sa inyo, nga ang Dios kasanag kag wala gid sing kadudulman sa iya. 6 Gani kon magsiling kita nga nagapakig-isa kita sa Dios, pero nagakabuhi kita sa kadudulman, nagabutig kita, tungod kay wala kita nagakabuhi suno sa kamatuoran. 7 Pero kon nagakabuhi kita sa kasanag, subong nga ang Dios kasanag, may pag-isa kita, kag ang dugo ni Jesus nga Anak sang Dios nagatinlo sa aton sa tanan ta nga sala.

8 Kon magsiling kita nga wala kita sing sala, ginadayaan ta lang ang aton kaugalingon, kag wala kita kahibalo sang kamatuoran. 9 Pero kon ituad ta sa Dios ang aton mga sala, masaligan siya sa pagpatawad sang aton mga sala kag sa pagtinlo sa tanan ta nga kalainan. Himuon niya ini tungod nga matarong siya. 10 Kon magsiling kita nga wala kita nakasala, ginahimo ta ang Dios nga butigon, kag wala kita kahibalo sang iya pulong.

2

1 Ginasulatan ko kamo nga akon mga anak, para indi kamo magpakasala. Pero kon may ara nga makasala, may nagapakitluoy sa Amay para sa aton, kag siya amo si Jesu-Cristo nga amo ang matarong. 2 Ang iya kaugalingon mismo ang iya ginhalad bilang bayad para sa aton mga sala, kag indi lang para sa aton kundi para man sa mga sala sang mga tawo sa bilog nga kalibutan. 3 Nasiguro ta gid nga kilala ta ang Dios kon ginatuman ta ang iya mga sugo. 4 Ang nagasiling nga kilala niya ang Dios, pero wala siya nagatuman sang iya mga sugo butigon, kag ang kamatuoran wala sa iya. 5 Pero ang tawo nga nagatuman sang pulong sang Dios, matuod nga wala na sing kulang sa iya ang gugma sang Dios.* Kag sa sini masiguro ta nga kita ara sa Dios: 6 ang nagasiling nga siya ara sa Dios kinahanglan magkabuhi pareho kay Jesu-Cristo.

7 Mga hinigugma, indi bag-o nga sugo ining ginasulat ko sa inyo nga maghigugmaanay kamo. Daan na ini nga sugo nga nabatian ninyo kag ginbaton sugod sang nagtuo kamo. 8 Pero makasiling man kita nga ini nga sugo bag-o, kay ang kadudulman nagataliwan kag ang matuod nga kasanag nagasilak na, kag ang kamatuoran sini nakita sa kabuhi ni Cristo kag sa inyo man. 9 Ang nagasiling nga siya ara sa kasanag, pero wala nagahigugma sa iya utod, ina nga tawo ara pa sa kadudulman. 10 Ang tawo nga nagahigugma sa iya utod nagapadayon sa pagkabuhi sa kasanag, kag wala sing bisan ano sa iya kabuhi nga mangin kabangdanan sang pagpakasala sang iban.

11 Pero ang tawo nga wala nagahigugma sa iya utod ara sa kadudulman. Nagalakat siya sa kadudulman kag wala kahibalo kon diin siya nagapakadto, tungod kay ginabulag siya sang kadudulman.

12 Nagasulat ako sa inyo, mga anak,

kay ginpatawad na kamo sang Dios

sa inyo mga sala tungod kay Cristo.

13 Nagasulat ako sa inyo, mga amay,

tungod kay nakilala na ninyo siya,

nga ara na nga daan halin pa sang ginsuguran.

Nagasulat man ako sa inyo,

mga pamatan-on nga lalaki,

kay nadaog na ninyo si Satanas.

14 Nagasulat ako sa inyo mga anak,

kay nakilala na ninyo ang Dios nga Amay.

Nagasulat ako sa inyo, mga amay,

tungod kay nakilala na ninyo siya,

nga ara na nga daan halin pa sang ginsuguran.

Nagasulat man ako sa inyo,

mga pamatan-on nga lalaki,

kay mabakod kamo sa inyo pagtuo.

Ginatuman ninyo ang pulong sang Dios kag nadaog na ninyo si Satanas.

15 Indi ninyo paghigugmaa ang kalibutan ukon ang kalibutanon nga mga butang. Kon ginahigugma ninyo ang kalibutan, wala kamo nagahigugma sa Amay. 16 Kay ang tanan nga kalibutanon nga ginahandom sang tawhanon nga balatyagon, nga ginakawilihan sang mga mata, kag ginapabugal sang kabuhi, wala nagahalin sa Amay kundi sa kalibutan. 17 Ining kalibutan kag ang tanan nga butang diri nga ginahandom sang mga tawo magataliwan, pero ang nagatuman sang kabubut-on sang Dios nagakabuhi hasta san-o.

Ang Anti-Cristo

18 Mga anak, nakabati na kamo nga magaabot ang anti-Cristo. Kag kon mag-abot na siya, malapit na kita sa katapusan nga mga inadlaw. Bisan gani subong madamo na ang mga anti-Cristo, gani nahibaluan ta nga malapit na kita sa katapusan nga mga inadlaw. 19 Ini sila naghalin sa aton, pero indi ta sila matuod nga kaupod. Kay kon sila aton gid man kaupod, nagpabilin kuntani sila sa aton. Pero naghalin sila, kag ini nagapakilala nga indi ta sila matuod nga kaupod.

20 Pero kamo ginhatagan ni Cristo sang Espiritu Santo.† Amo ina nga kamo tanan nakahibalo sang kamatuoran. 21 Gani nagasulat ako sa inyo, indi tungod kay wala kamo kahibalo sang kamatuoran, kundi tungod kay kamo nakahibalo na, kag nahibaluan man ninyo nga wala sing kabutigan nga nagahalin sa kamatuoran. 22 Sin-o ang butigon? Siya nga nagasiling nga si Jesus indi amo ang Cristo. Amo ini ang anti-Cristo, ang nagapanginwala sang Amay kag sang Anak. 23 Ang nagapanginwala sang Anak wala sa iya ang Amay, pero ang nagakilala sang Anak ara sa iya ang Amay. 24 Gani indi gid ninyo pagkalimtan ang mga gintudlo sa inyo sugod sang nagtuo kamo. Kon ginatuman ninyo ini, magapabilin kamo sa pagpakig-isa sa Anak kag sa Amay. 25 Kag ang ginapromisa ni Cristo sa aton amo ang kabuhi nga wala sing katapusan. 26 Nagasulat ako sini sa inyo para paandaman kamo parte sa mga tawo nga gusto magpatalang sa inyo. 27 Kon parte sa inyo, ang Espiritu Santo‡ nga nabaton ninyo halin kay Cristo nagapabilin sa inyo, gani indi kinahanglan nga tudluan pa kamo sang iban nga mga tawo. Kay ang Espiritu Santo amo ang nagatudlo sa inyo sang tanan nga butang, kag ang iya ginatudlo matuod kag indi butig. Gani, pareho sang iya ginsiling sa inyo, magpabilin kamo kay Cristo.

28 Mga anak, magpabilin kamo sa iya, para indi kita magkahadlok ukon magpanago sa kahuya kon mag-abot na siya. 29 Nahibaluan ninyo nga si Cristo matarong, gani makasiguro gid kamo nga ang tanan nga tawo nga nagahimo sang matarong mga anak sang Dios.

3

Mga Anak sang Dios

1 Hunahunaa ninyo kon daw ano ka dako ang paghigugma sang Amay sa aton! Ginatawag niya kita nga iya mga anak. Matuod gid nga kita iya mga anak. Gani wala nakakilala sa aton ang mga tawo diri sa kalibutan tungod kay wala man sila nakakilala sa Dios. 2 Mga hinigugma, karon mga anak na kita sang Dios. Pero wala pa mapahayag kon mangin ano gid kita sa ulihi. Nahibaluan ta nga kon mag-abot na si Cristo mangin kaangay kita sa iya, kay makita ta gid kon sin-o gid siya. 3 Gani ang tagsa-tagsa nga may ara sini nga paglaom kay Cristo dapat magkabuhi sing matinlo subong nga ang kabuhi ni Cristo matinlo.

4 Ang bisan sin-o nga nagapakasala nagalapas sang mga sugo sang Dios, kay ang sala amo ang paglapas sang mga sugo sang Dios. 5 Nahibaluan ninyo nga si Cristo nga wala gid sing sala nagkadto diri sa kalibutan sa pagkuha sang aton mga sala. 6 Gani ang mga tawo nga nagakabuhi kay Cristo wala nagapadayon sa pagpakasala. Pero ang bisan sin-o nga nagapadayon sa pagpakasala wala gid makakita ukon makakilala sa iya.

7 Mga anak, indi kamo magtugot nga patalangon ni bisan sin-o! Ang tawo nga nagahimo sing matarong nagapakilala nga siya matarong, subong nga si Cristo matarong. 8 Pero ang tawo nga nagapadayon sa pagpakasala, iya sang yawa, kay ang yawa nagapakasala halin pa sang ginsuguran. Tungod sina, ang Anak sang Dios nagkadto diri sa pagguba sang ginahimo sang yawa. 9 Ang tawo nga nangin anak sang Dios wala nagapadayon sa pagpakasala, kay ang kinaugali sang Dios ara na sa iya. Kag tungod nga ang Dios amo ang iya Amay, indi na siya makapadayon sa pagpakasala. 10 Sa sini makilala kon sin-o gid ang mga anak sang Dios kag kon sin-o ang mga anak sang yawa: Ang tawo nga wala nagahimo sang matarong ukon wala nagahigugma sa iya utod indi anak sang Dios.

Maghigugmaanay Kita

11 Amo ini ang pagpanudlo nga inyo nabatian sugod sang nagtuo kamo: dapat gid kita maghigugmaanay. 12 Indi kita dapat magsunod kay Cain. Sakop siya ni Satanas, gani ginpatay niya ang iya utod. Pero ngaa ginpatay gid niya ang iya utod? Kay ang mga binuhatan sang iya utod matarong kag ang iya malain. 13 Gani mga kauturan, indi kamo magkatingala kon ginadumtan kamo sang mga tawo diri sa kalibutan. 14 Nahibaluan ta nga ginsaylo kita halin sa kamatayon pakadto sa kabuhi tungod nga ginahigugma ta ang aton mga kauturan. Ang wala nagahigugma ara pa sa kamatayon. 15 Ang tawo nga wala nagahigugma sa iya utod manugpatay. Kag nahibaluan ninyo nga wala sing manugpatay nga may kabuhi nga wala sing katapusan. 16 Sa sini nahibaluan ta ang matuod nga paghigugma: ginhatag ni Jesus ang iya kabuhi para sa aton. Gani kita dapat man maghatag sang aton kabuhi para sa aton mga kauturan. 17 Kon maayo ang aton pangabuhi pero wala kita nagabulig bisan nakita ta nga ginapigaduhan ang aton utod, makasiling bala kita nga ang gugma sang Dios ari sa aton? 18 Mga anak, indi lang kita maghambal nga nagahigugma kita, kundi ipakita ta sa aton mga ginahimo nga matuod nga nagahigugma kita. 19 Sa sini nga paagi, nahibaluan ta nga ara kita sa kamatuoran, kag sarang na kita makaatubang sa Dios nga wala sing kahadlok 20 bisan kon ginasuknaan* kita sang aton konsensya. Kay nahibaluan ta nga ang Dios labaw pa sang sa aton konsensya, kag nahibaluan niya ang tanan. 21 Mga hinigugma, kon wala na kita ginasuknaan sang aton konsensya, mas may kaisog kita sa pagpalapit sa Dios. 22 Kag bisan ano ang aton pangayuon sa iya mabaton ta, kay ginatuman ta ang iya mga sugo kag ginahimo ang iya luyag. 23 Amo ini ang iya sugo: magtuo kita sa iya Anak† nga si Jesu-Cristo, kag maghigugmaanay kita suno sa iya sugo sa aton. 24 Ang tawo nga nagatuman sang mga sugo sang Dios nagakabuhi sa Dios, kag ang Dios nagakabuhi sa iya. Nahibaluan ta nga ang Dios nagakabuhi sa aton paagi sa iya Espiritu nga iya ginhatag sa aton.

4

Ang Espiritu sang Dios kag ang Espiritu sang Anti-Cristo

1 Mga hinigugma, indi kamo magdali-dali pati sa mga tawo nga nagasiling nga ang ila ginatudlo halin sa Espiritu Santo, kundi usisaon ninyo anay kon bala ang ila ginatudlo halin sa Dios ukon indi. Kay madamo na nga indi matuod nga mga propeta ang naglalapta sa bilog nga kalibutan. 2 Sa sini nga paagi mahibaluan ninyo nga ang espiritu nga ara sa ila iya gid sang Dios: kon nagakilala sila nga si Jesu-Cristo nagpakatawo, ang Dios ang nagsugo sa ila. 3 Pero ang wala nagakilala nga si Jesus nagpakatawo, ang nagsugo sa iya indi ang Dios kundi ang espiritu sang anti-Cristo. (Nabatian na ninyo nga magaabot ini kag ari na ini sa kalibutan.) 4 Pero mga anak ko, kamo iya sang Dios, kag gindaog na ninyo ang indi matuod nga mga propeta; kay ang Espiritu Santo nga ara sa inyo mas gamhanan pa sang sa kay Satanas nga nagagahom sa mga tawo sang kalibutan. 5 Ining indi matuod nga mga propeta iya sang kalibutan, gani ang mga butang nga iya sang kalibutan amo ang ila ginasugid, kag ang mga tawo sang kalibutan nagapamati sa ila. 6 Pero kita mga anak sang Dios. Ang mga nagakilala sa Dios nagapamati sang aton ginatudlo, pero ang wala nagakilala sa Dios wala nagapamati sa aton. Gani sa sini nga paagi mahibaluan ta kon sin-o ang nagatudlo sang kamatuoran nga halin sa Espiritu sang Dios kag kon sin-o ang nagatudlo sang kabutigan nga halin sa iban nga espiritu.*

Ang Dios Gugma

7 Mga hinigugma, maghigugmaanay kita kay ang gugma halin sa Dios. Ang nagahigugma anak sang Dios, kag nakakilala sa Dios. 8 Ang wala nagahigugma wala nakakilala sa Dios, kay ang Dios gugma. 9 Ginpakita sang Dios ang iya gugma sa aton paagi sa iya pagpadala sang iya bugtong nga Anak diri sa kalibutan, agod paagi sa iya makabaton kita sang kabuhi nga wala sing katapusan. 10 Amo ini ang matuod nga paghigugma: indi nga kita ang naghigugma sa Dios, kundi ang Dios amo ang naghigugma sa aton, gani ginpadala niya ang iya Anak bilang halad para mabayaran ang aton mga sala.

11 Mga hinigugma, kon amo ini ang paghigugma sang Dios sa aton, dapat man kita maghigugmaanay. 12 Wala pa gid sing tawo nga nakakita sa Dios. Pero kon nagahigugmaanay kita, ang Dios nagakabuhi sa aton kag ang iya gugma wala na sing kulang sa aton.

13 Nasiguro ta nga kita ara sa Dios kag ang Dios ari sa aton, kay ginhatag niya sa aton ang iya Espiritu. 14 Nakita namon kag nagasugid kami nga ginpadala sang Amay ang iya Anak bilang Manluluwas sang kalibutan. 15 Ang bisan sin-o nga nagasiling nga si Jesus Anak sang Dios, ang Dios ara sa iya, kag siya ara sa Dios. 16 Nakahibalo na kita sang gugma sang Dios kag nagatuo nga kita ginahigugma niya.

Ang Dios gugma. Kag ang nagakabuhi nga may paghigugma, ara sa Dios, kag ang Dios ara sa iya. 17 Ini nga gugma ginakompleto sa aton hasta nga wala na sing kulang, para indi na kita magkahadlok sa adlaw sang paghukom, kay ang aton kabuhi diri sa kalibutan pareho sang pagkabuhi ni Cristo. 18 Kon nagahigugma kita wala kita nahadlok sa sina nga paghukom. Ang gugma nga wala sing kulang nagakuha sang sina nga kahadlok. Ang tawo nagakahadlok tungod nga nagahulat siya nga silutan, kay kulang pa ang iya nga gugma.

19 Nagahigugma kita sa Dios† tungod kay siya amo ang una nga naghigugma sa aton. 20 Ang nagasiling nga siya nagahigugma sa Dios, pero wala nagahigugma sa iya utod, ina nga tawo butigon. Kay kon ang iya utod mismo nga iya makita indi niya mahigugma, paano siya makahigugma sa Dios nga indi niya makita? 21 Gani amo ini ang sugo nga ginhatag sa aton ni Cristo: ang tawo nga nagahigugma sa Dios dapat man nga maghigugma sa iya utod.

5

Ang Pagtuo, Pagtuman, kag ang Pagdaog

1 Ang bisan sin-o nga nagatuo nga si Jesus amo ang Cristo, anak sang Dios. Kag ang bisan sin-o nga nagahigugma sa ginikanan nagahigugma man sa iya anak. 2 Kag nahibaluan ta nga ginahigugma ta ang mga anak sang Dios kon nagahigugma kita sa Dios kag nagatuman sang iya mga sugo. 3 Kay nagahigugma kita sa Dios kon nagatuman kita sang iya mga sugo. Kag ang iya mga sugo indi gid man mabudlay tumanon. 4 Kay ginadaog sang tagsa ka anak sang Dios ang kalibutan.* Ginadaog niya ini paagi sa pagtuo. 5 Gani sin-o bala ang makadaog sa kalibutan? Ang tawo nga nagatuo nga si Jesus amo ang Anak sang Dios. 6 Ang nag-abot nga si Jesu-Cristo ginpamatud-an nga siya amo gid ang Anak sang Dios paagi sa tubig sang iya pagpabautiso kag paagi man sa dugo sang iya kamatayon. Indi lang sa tubig kundi paagi sa tubig kag dugo. Kag ini nga butang ginapamatud-an man sang Espiritu Santo sa aton, kag nahibaluan ta nga matuod ang iya ginasiling kay siya kamatuoran. 7 Gani may tatlo nga nagapamatuod†parte kay Jesus: 8 ang Espiritu Santo, ang tubig sang iya pagpabautiso, kag ang dugo sang iya kamatayon. Kag ining tatlo nagaugyon. 9 Nagapati kita sa pagpamatuod sang mga tawo. Pero mas masaligan pa gid ang pagpamatuod sang Dios, kag siya mismo ang nagpamatuod nga si Jesus iya Anak. 10 Ang nagatuo sa Anak sang Dios nagapati sa pagpamatuod sang Dios. Pero ang wala nagapati sa pagpamatuod sang Dios nagahimo sa Dios nga butigon, kay wala siya nagapati sa pagpamatuod sang Dios parte sa iya Anak. 11 Kag amo ini ang ginapamatuod sang Dios: nga kita ginhatagan niya sing kabuhi nga wala sing katapusan, kag ining kabuhi ara sa iya Anak. 12 Ang bisan sin-o nga ara sa iya ang Anak may kabuhi nga wala sing katapusan. Pero kon wala sa iya ang Anak sang Dios wala siya sing kabuhi nga wala sing katapusan.

Ang Kabuhi nga Wala sing Katapusan

13 Ginasulat ko ini sa inyo, kamo nga nagatuo sa Anak sang Dios,‡ para mahibaluan ninyo nga may kabuhi kamo nga wala sing katapusan. 14 Kag may pagsalig kita sa pagpalapit sa Dios kay nagatuo kita nga pamatian niya ang bisan ano nga aton pangayuon suno sa iya kabubut-on. 15 Kag kon nahibaluan ta nga nagapamati ang Dios sa aton kon magpangayo kita sa iya, nahibaluan ta man nga nabaton na naton ang bisan ano nga aton ginapangayo sa iya.

16 Kon makita ninyo ang inyo utod nga nagahimo sang sala nga indi ikamatay, pangamuyui ninyo siya kag ang Dios magahatag sa iya sang kabuhi. Ini para lang sa mga nakahimo sang sala nga indi ikamatay. May sala nga ikamatay. Wala ako nagasiling nga pangamuyuan ninyo ang tawo nga nakahimo sini nga sala. 17 Ang tanan nga buhat nga indi matarong sala. Pero may ara nga sala nga indi magaresulta sang espiritual nga kamatayon.

18 Nahibaluan ta nga wala sing tawo nga nangin anak sang Dios nga nagapadayon sa pagpakasala, kundi ginatipigan siya sang Anak sang Dios, gani indi siya matandog ni Satanas. 19 Ining bilog nga kalibutan ara sa idalom sang gahom ni Satanas, pero nahibaluan ta nga kita iya na sang Dios. 20 Kag nahibaluan ta nga nagkadto diri sa kalibutan ang Anak sang Dios, kag ginhatagan niya kita sing pag-intiendi para makilala ta ang matuod nga Dios. Kag ara kita sa matuod nga Dios, sa iya Anak nga si Jesu-Cristo.§ Siya amo ang matuod nga Dios kag ang kabuhi nga wala sing katapusan.

21 Gani mga anak, maglikaw kamo sa mga dios-dios.

* 1:4 kita: ukon, kami. Sa iban nga mga kopya sang Griego, kamo.

* 2:5 wala na sing kulang sa iya ang gugma sang Dios: ukon, wala na sing kulang ang iya gugma sa Dios.

† 2:20 kamo ginhatagan ni Cristo sang Espiritu Santo: sa literal, ginhaplas kamo sang Balaan

‡ 2:27 Espiritu Santo: sa literal, paghaplas

* 3:20 ginasuknaan: sa iban nga Bisaya, ginasukmaan

† 3:23 sa iya Anak: sa literal, sa ngalan sang iya Anak

* 4:6 mahibaluan ta…espiritu: sa literal, mahibaluan ta ang espiritu sang kamatuoran kag ang espiritu sang kabutigan.

† 4:19 sa Dios: ukon​kag sa isa kag isa

* 5:4 ang kalibutan: buot silingon, ang mga butang diri sa kalibutan nga kontra sa Dios.

† 5:7 Sa pila ka mga ulihi nga Griego nga kopya may sugpon nga, sa langit: Ang Amay, ang Pulong, kag ang Espiritu Santo, kag ining tatlo isa. Kag may tatlo nga nagapamatuod sa duta.

‡ 5:13 sa Anak sang Dios: sa literal, sa ngalan sang Anak sang Dios

§ 5:20 sa iya Anak nga si Jesu-Cristo: ukon, tungod nga kita ara sa iya Anak nga si Jesu-Cristo.

2 Juan

Ang Ikaduha nga Sulat ni

Juan

1

1 Ako nga manugdumala sang mga tumuluo nagapangamusta sa imo bilang babayi nga pinili sang Dios kag sa imo mga anak. Ginahigugma ko kamo sa kamatuoran, kag indi lang ako kundi ang tanan man nga nakakilala sang kamatuoran. 2 Ginahigugma namon kamo tungod sang kamatuoran nga aton nabaton, kag ina nga kamatuoran magapabilin sa aton hasta san-o.

3 Kabay pa nga magapabilin sa aton ang grasya,* kaluoy, kag kalinong† nga halin sa Dios nga Amay kag kay Jesu-Cristo nga iya Anak samtang nagakabuhi kita suno sa kamatuoran kag gugma.

Ang Kamatuoran kag ang Gugma

4 Nalipay gid ako sang pagkahibalo ko nga may mga anak ka nga nagasunod sa kamatuoran, suno sa ginsugo sa aton sang Dios nga Amay. 5 Gani, nagapangabay ako sa imo nga maghigugmaanay kita tanan. Ining akon ginasulat sa imo indi bag-o nga sugo, kundi amo ini ang sugo nga ginhatag sa aton sugod sang nagtuo kita. 6 Ang gugma makita sa aton kon ginatuman ta ang mga sugo sang Dios. Kag ang iya sugo nga inyo nabatian sugod sang nagtuo kamo amo ini: dapat magkabuhi kamo nga may paghigugma.

7 Importante ini, kay madamo na nga mga manugpatalang ang naglalapta sa kalibutan. Ini nga mga tawo wala nagakilala nga si Jesu-Cristo nagpakatawo. Amo ini ang mga tawo nga manugpatalang kag mga anti-Cristo. 8 Gani mag-andam gid kamo para indi madula ang inyo ginpangabudlayan, kundi makabaton kamo sang kompleto nga padya.

9 Ang wala nagasunod sa mga pagtulun-an ni Cristo, kundi nagatudlo sang sobra pa sini, wala sa iya ang Dios. Pero ang nagasunod sa sina nga mga pagtulun-an, ara sa iya ang Amay kag ang Anak. 10 Gani kon may magkadto sa inyo nga wala nagadala sang mga pagtulun-an ni Cristo, indi ninyo siya pagbatuna sa inyo balay, kag indi siya pagsapaka. 11 Kay ang tawo nga nagasapak sa mga pareho sina nagakaumid sa kalautan nga ila ginahimo.

12 Madamo pa kuntani ang akon isugid sa inyo, pero indi ko na lang pag-isulat, kay nagalaom ako nga makabisita man ako dira kag makapakig-estorya sa inyo para mangin malipayon gid kita.

13 Nagapangamusta sa imo ang mga anak sang imo utod nga babayi nga isa man sang mga pinili sang Dios.

* 1:3 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:3 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

3 Juan

Ang Ikatlo nga Sulat ni

Juan

1

1 Ako nga manugdumala sang mga tumuluo nagapangamusta sa imo, Gaius, nga akon ginahigugma sa kamatuoran.

2 Hinigugma, kabay pa nga maayo ang imo lawas kag ang imo kahimtangan dira, subong nga nahibaluan ko nga maayo ang imo espiritual nga kahimtangan. 3 Nalipay gid ako sang pag-abot diri sang pila ka kauturan naton nga nagsugid nga matutom ka gid sa kamatuoran, subong nga nagakabuhi ka suno sa sini nga kamatuoran. 4 Wala na sang makahatag kalipay sa akon nga sobra pa sang mabatian ko nga ang akon mga anak sa pagtuo nagakabuhi suno sa kamatuoran.

5 Hinigugma ko nga Gaius, masaligan ka gid matuod, kay ginaatipan mo gid ang mga kauturan nga nagaagi dira bisan pa indi mo sila kilala. 6 Ginsugiran nila ang iglesya diri parte sang imo paghigugma nga ginpakita sa ila. Kon mahimo, pag-abot nila dira sa inyo, buligan mo sila sa paagi nga malipay ang Dios, para makapadayon sila sa ila paglakat. 7 Kay nagapanglakaton sila sa pagtudlo parte kay Cristo, kag wala gid sila nagabaton sing bulig halin sa mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. 8 Gani kita nga mga tumuluo dapat gid magbulig sa mga tawo nga pareho nila para may parte man kita sa ila pagpangabudlay para sa kamatuoran.

9 Ginsulatan ko ang iglesya dira, pero si Diotrefes nga gusto magpangulo sa inyo indi magpamati sa amon. 10 Gani sa pag-abot ko dira isugid ko sa inyo ang tanan niya nga ginahimo, tungod nga tama kalain sang iya mga ginapanghambal nga butig parte sa amon. Kag indi lang ina, kundi indi man niya pagbatunon ang aton mga kauturan nga nagaagi dira. Ginapunggan pa niya kag ginapahalin sa iglesya ang gusto magbaton sa ila.

11 Hinigugma ko nga Gaius, indi pagsunda ang malain nga ginahimo sang sina nga tawo. Sunda ang maayo. Ang nagahimo sang maayo iya sang Dios, pero ang nagahimo sang malain wala makakilala sa Dios. 12 Tan-awa si Demetrius. Ang tanan nga tumuluo nagasugid nga maayo siya nga tawo, kag makita sa iya kabuhi nga nagasunod siya sa kamatuoran. Kami nagapamatuod man nga maayo siya nga tawo, kag nahibaluan mo nga matuod ang amon ginasugid.

13 Madamo pa kuntani ang akon isugid sa imo, pero indi ko na lang pag-isulat. 14 Maestoryahanay lang kita ugaling kon mag-abot ako dira, kay nagalaom ako nga makakitaay kita sa labing madali.

15 Kabay pa nga maayo ang imo kahimtangan. Ang mga abyan diri nagapangamusta sa imo. Ipaabot mo man ang akon pagpangamusta sa tagsa-tagsa naton ka abyan dira.

Judas

Ang Sulat ni

Judas

1

1 Ako si Judas nga utod ni Santiago kag ulipon ni Jesu-Cristo. Nagapangamusta ako sa inyo nga mga tinawag sang Dios nga mangin iya, kamo nga ginahigugma sang Dios nga Amay kag ginatipigan ni Jesu-Cristo.

2 Kabay pa nga mabaton ninyo ang dugang pa gid nga kaluoy, kalinong,* kag gugma sang Dios.

Ang Indi Matuod nga mga Manunudlo sang Dios

3 Mga hinigugma, gusto ko gid kuntani nga magsulat sa inyo parte sa kaluwasan nga aton nabaton, ugaling naghunahuna ako nga mas kinahanglan gid nga sulatan ko kamo para paisugon sa pagpamatok sa mga tawo nga buot magbaylo sang mga pagpanudlo parte sa aton pagtuo. Ini nga mga pagpanudlo ginhatag sang Dios sa aton nga iya mga katawhan kag dapat indi gid pagbayluhan. 4 Ginasulatan ko kamo sini tungod nga may mga tawo nga sa sekreto nakaintra dira sa inyo. Indi sila diosnon kag ginabayluhan nila ang matuod nga mga pagpanudlo parte sa grasya sang aton Dios para makapagusto sila sa paghimo sang kalautan.† Ginapanginwala nila si Jesu-Cristo nga amo lamang ang aton Agalon kag Ginoo. Nasulat na sang una pa nga ini sila magabaton sang silot.

5 Bisan nahibaluan na ninyo, gusto ko pa gid nga padumdumon kamo nga ginluwas sang Ginoo ang iya katawhan sa duta sang Egypt, pero sang ulihi ginpamatay niya ang iban sa ila tungod nga wala sila magtuo sa iya. 6 Dumduma man ninyo ang mga anghel nga wala nagpabilin sa ila katungdanan sadto, kundi ginbayaan nila ang ila lugar. Amo ato nga gin-gapos sila sang Dios sang mga kadena nga indi mabugto kag ginbutang sa madalom nga lugar nga madulom gid hasta sa pag-abot sang adlaw nga sentensyahan sila sang Dios. 7 Dumduma man ninyo ang mga tawo sa Sodom kag Gomora kag sa mga banwa sa palibot nila. Nagpakasala man sila pareho sang mga anghel. Kay luyag nila nga magpakighilawas sa indi nila kapareho. Atong silot sa ila sa kalayo nagapaandam sa tanan nga sa ulihi nga mga inadlaw may silot nga wala sing katapusan sa kalayo nga indi gid mapatay.

8 Amo man sa sini nga mga tawo nga akon ginasiling nga nakaintra na dira sa inyo. May mga damgo sila nga nagatulod sa ila sa pagpakasala kontra sa ila kaugalingon nga lawas. Kag tungod man sa ila mga damgo nga ini, indi sila magpasakop sa Ginoo kag ginapakalain nila bisan ang gamhanan nga mga tinuga. 9 Bisan pa gani si Micael nga pangulo nga anghel wala naghimo sang pareho sina. Kay sang pagbaisay nila sang yawa kon sin-o sa ila ang magkuha sang bangkay ni Moises, wala siya nagpangahas nga sentensyahan ang yawa nga silutan sa iya pag-insulto kay Moises. Ang ginsiling lang niya, “Ang Ginoo ang magsabdong sa imo!” 10 Pero ina nga mga tawo nagapakalain sa mga butang nga wala nila maintiendihan. Pareho sila sa mga sapat nga wala nagahunahuna, kay wala sila sing iban nga ginasunod kundi ang ila kinaandan nga mga balatyagon, nga amo man ang nagalaglag sa ila. 11 Kaluluoy sila! Kay ginasunod nila ang pamatasan ni Cain. Kag ginasunod man nila si Balaam, kay bisan nahibaluan nila nga malain ang ila ginahimo sige pa gid ang ila himo tungod sang ila sobra nga handom sang kuwarta. Pareho man sila kay Kora nga nagrebelde sa Dios, gani pagasilutan man sila kaangay niya. 12 Ina nga mga tawo nagaguba‡ sa inyo pagtipon sa pagkaon bilang mag-ulutod kay Cristo. Kay nagapagusto lang sila kaon kag inom kag wala sila nahuya. Ang ila lang kaugalingon ang ila ginahunahuna. Pareho sila sa panganod nga ginapalid sang hangin kag wala nagadala sing ulan. Pareho man sila sang kahoy nga wala nagapamunga bisan sa tion nga inugpamunga, kay gin-gabot sila kag patay na gid. 13 Pareho sila sa mabaskog nga balod, kag kon paano nga makita ang bukal nga nagaguwa sa mga balod, makita man ang ila mga binuhatan nga makahuluya. Pareho sila sa mga bituon nga nagtalang. Gani may lugar nga madulom gid nga ginatigana para sa ila. Kag didto sila hasta san-o.

14 Si Enoc nga ikaanom nga kaliwat halin kay Adan nagpropesiya na parte sa ila. Nagsiling siya, “Magaabot ang Ginoo kaupod sang iya linibo nga mga anghel 15 sa paghukom sa tanan, kag sa pagsilot sang mga indi diosnon tungod sang ila indi diosnon nga mga binuhatan, kag tungod sang malain nga mga pulong nga ginahambal nila kontra sa iya.”

16 Ini nga mga tawo nga nagakontra sa kamatuoran permi lang nagareklamo. Indi sila kontento sa ila kahimtangan, ginasunod lang nila ang ila kaugalingon nga mga handom, mga tikalon sila, kag ginainto nila ang iban para makuha nila ang ila gusto.

Mga Pahanumdom kag mga Bilin

17 Pero mga hinigugma, dumduma ninyo ang ginsiling sa inyo sadto sang mga apostoles sang aton Ginoong Jesu-Cristo. 18 Indi bala nagsiling sila, “Sa ulihi nga mga inadlaw magaguwa ang mga tawo nga magayaguta sa inyo, kag ang ila pagasundon amo lang ang ila malain nga mga handom.” 19 Amo ini nga mga tawo ang nagapadihot para kamo nga mga tumuluo magbinahin-bahin. Ginagamhan sila sang ila kinaandan nga mga balatyagon. Wala sa ila ang Espiritu Santo. 20 Pero kamo mga hinigugma, magpalig-unanay kamo sa inyo balaan nga ginatuohan. Magpangamuyo kamo sa bulig sang Espiritu Santo. 21 Tipigi gid ang inyo kaugalingon sa gugma sang Dios samtang nagahulat kamo sang kabuhi nga wala sing katapusan nga igahatag sang aton Ginoong Jesu-Cristo tungod sa iya kaluoy. 22 Kaluoyi ninyo ang mga nagapangduhaduha. 23 Buligi ninyo ang iban para maluwas sila sa silot, pareho nga nagasabnit kamo sang isa ka butang nga masunog na. Kaluoyi ninyo bisan ang mga tawo nga malain gid, pero mag-andam kamo sa ila mga ginahimo. Kangil-aran ninyo ang ila malain nga mga buhat kay bisan ang ila mga bayo nahigkuan sang ila kalautan.

Pagdayaw kag Pagpasalamat sa Dios

24 Ang Dios makasarang sa pagbantay sa inyo para indi kamo mahulog sa sala, kag madala niya kamo nga wala sing kasawayan kag malipayon gid sa iya gamhanan nga presensya. 25 Dalayawon gid siya! Siya gid lang ang Dios kag aton Manluluwas paagi kay Jesu-Cristo nga aton Ginoo. Sa iya ang kadungganan, pagkahalangdon, gahom, kag awtoridad halin pa sang una, subong, kag hasta san-o! Amen.

* 1:2 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

† 1:4 Nagapati sila nga wala sing kaso bisan mahigko ang aton mga ginahimo, kay maluluy-on ang Dios, gani patawaron niya kita.

‡ 1:12 nagaguba: ukon, nagadagta

Pahayag

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Pahayag

(Ang mga Butang nga Ginpahayag ni Jesu-Cristo kay Juan)

1

1 Ini nga sulat parte sa mga butang nga ginpahayag ni Jesu-Cristo nga magakalatabo sa indi na lang madugay. Ginsugid ini sang Dios kay Cristo para siya naman ang magasugid sini sa mga nagaalagad sa Dios. Gani ginsugid ini ni Cristo sa iya ulipon nga si Juan paagi sa iya ginsugo nga anghel. 2 Ako si Juan kag ginasugid ko ang tanan nga butang nga akon nakita nga ginpahayag sang Dios kag ginsugid ni Jesu-Cristo. 3 Bulahan ang nagabasa kag ang mga nagapamati sa sini nga sulat kon ginatuman nila ang nasulat diri. Kay ang mga propesiya diri madali na lang magakalatabo.

Pagpangamusta sa Pito ka Iglesya

4-5 Nagapangamusta ako sa inyo nga ara sa pito ka iglesya sa probinsya sang Asia.

Kabay pa nga ang Dios, ang Espiritu, kag si Jesu-Cristo maghatag sa inyo sang grasya* kag kalinong.† Kon parte sa Dios, amo siya subong, amo man siya sang una, kag amo man sa palaabuton. Kon parte sa pito ka Espiritu‡ ara ini sa atubangan sang trono sang Dios. Kag kon parte kay Jesu-Cristo, siya ang masaligan nga manugpamatuod. Siya ang una gid nga nabanhaw.§ Kag siya man ang nagagahom sa tanan nga mga manugdumala diri sa kalibutan. Ginahigugma niya kita, kag paagi sa iya dugo* ginluwas kita sa aton mga sala. 6 Ginhimo niya kita nga mga hari† kag mga pari sa pag-alagad sa Dios nga iya Amay. Sa iya ang kadungganan kag ang gahom hasta san-o. Amen.

7 Magpreparar kamo! Magaabot si Jesu-Cristo nga makita sa mga panganod. Ang tanan nga tawo makakita sa iya pati ang mga tawo nga nagbuno sa iya. Kag ang mga tawo sa tanan nga banwa sa kalibutan magahibi tungod nga silutan na niya sila. Matuod gid ini!

8 Ang Ginoong Dios ang makagagahom sa tanan. Kon ano siya subong, amo siya sang una, kag sa palaabuton. Gani nagsiling siya, “Ako ang Alpha kag ang Omega.”‡

Nagpakita si Cristo kay Juan

9 Ako si Juan nga inyo utod nga kaupod man ninyo sa kabudlayan, sa paghari, kag sa pag-antos tungod kay kita ara kay Jesus. Gindala ako sa isla sang Patmos tungod sang akon pagwali sang pulong sang Dios nga gintudlo ni Jesus. 10 Sa adlaw sang Ginoo gin-gamhan ako sang Espiritu Santo, kag nabatian ko ang mabaskog nga tingog halin sa akon likod dampi nga daw tunog sang trumpeta 11 nga nagasiling, “Isulat mo sa linukot nga sululatan kon ano ang imo makita, kag ipadala dayon sa sining pito ka iglesya: Efeso, Smirna, Pergamum, Tiatira, Sardis, Filadelpia, kag Laodicea.”

12 Pagkabati ko sadto, nagbalikid dayon ako para tan-awon kon sin-o ang nagahambal sa akon. Kag nakita ko ang pito ka suga nga bulawan. 13 Sa tunga sang mga suga may nagatindog nga daw isa ka tawo. Malaba ang iya bayo nga lab-ot sa iya tiil, kag sa iya dughan may wagkos nga bulawan. 14 Ang iya buhok puwerte kaputi pareho sa tela nga maputi gid, kag ang iya mata nagabaga nga daw sa kalayo. 15 Ang iya mga tiil nagaidlak nga daw sa saway nga gintunaw sa kalayo kag ginpahining. Ang iya tingog mabaskog gid nga daw sa daganas sang busay. 16 May ginauyatan siya nga pito ka bituon sa iya tuo nga kamot, kag sa iya baba may nagaguwa nga matalom nga espada nga duha ang sulab. Ang iya guya tama kasilaw pareho sang adlaw kon udto.

17 Pagkakita ko sa iya, natumba ako sa iya tiilan nga daw sa patay. Gintungtong niya dayon ang iya tuo nga kamot sa akon kag nagsiling, “Indi ka magkahadlok! Ako ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan. 18 May kabuhi ako nga wala sing katapusan. Napatay ako, pero tan-awa, buhi ako, kag indi na gid mapatay. May gahom ako sa kamatayon kag sa lugar sang mga patay.§ 19 Gani isulat mo ang mga butang nga akon ginapakita sa imo, ang mga butang nga nagakatabo subong kag ang matabo sa ulihi. 20 Amo ini ang tinago nga kahulugan sang pito ka bituon nga imo nakita sa akon tuo nga kamot kag ang pito ka suga nga bulawan: ang pito ka bituon amo ang pito ka anghel nga nagabantay sa pito ka iglesya, kag ang pito ka suga nga bulawan amo ang pito ka iglesya.

2

Ang Sulat para sa Efeso

1 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Efeso:

“Amo ini ang ginasiling sang nagauyat sang pito ka bituon sa iya tuo nga kamot kag nagalakat sa tunga sang pito ka suga nga bulawan: 2 Nahibaluan ko ang inyo mga ginahimo pati ang inyo mga pagpangabudlay kag pag-antos. Nahibaluan ko man nga indi ninyo maagwanta ang malain nga mga tawo. Gin-usisa ninyo ang mga nagapakaapostoles, kag nasapwan ninyo nga mga butigon gali sila. 3 Gin-antos ninyo ang mga kabudlayan tungod sa inyo pagtuo sa akon, kag wala gid kamo nagluya. 4 Pero ang akon nasawayan sa inyo amo ini: ang inyo paghigugma sa akon subong indi na pareho sang una. 5 Hunahunaa bala ninyo kon daw ano ang inyo paglas-ay. Maghinulsol kamo kag himua ninyo liwat ang inyo mga ginahimo sang una. Kon indi, kadtuan ko kamo kag kuhaon ko ang inyo suga. 6 Pero amo ini ang maayo sa inyo: ginakaugtan ninyo ang mga ginahimo sang mga Nicolaita nga amo man ang akon ginakaugtan.

7 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.

“Ang mga mandadaog tugutan ko nga magkaon sang bunga sang kahoy nga nagahatag sang kabuhi, kag ina nga kahoy didto sa Paraiso sang Dios.

Ang Sulat para sa Smirna

8 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Smirna:

“Amo ini ang ginasiling niya nga amo ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan, nga napatay pero nabuhi liwat: 9 Nahibaluan ko ang inyo mga pag-antos. Nahibaluan ko man nga pobre kamo, pero sa langitnon nga mga butang manggaranon kamo. Nahibaluan ko man nga ginainsulto kamo sang mga tawo nga nagasiling nga sila mga Judio, pero ang matuod mga sakop sila ni Satanas. 10 Indi kamo magkahadlok sa mga butang nga madali na lang ninyo pagaantuson. Tandaan ninyo: ang iban sa inyo ipapriso sang yawa para tilawan kamo. Ang inyo mga pag-antos abuton sing mga napulo ka adlaw. Pero magpakatutom kamo bisan nagakahulugan ini sang inyo kamatayon, kag hatagan ko kamo sang kabuhi nga wala sing katapusan bilang padya.

11 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.

“Ang mga mandadaog indi pagsilutan sang ikaduha nga kamatayon.

Ang Sulat para sa Pergamum

12 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Pergamum:

“Amo ini ang ginasiling sang nagauyat sang matalom nga espada nga duha ang sulab: 13 Nahibaluan ko nga bisan nagaestar kamo sa lugar nga kontrolado ni Satanas nagapadayon gihapon kamo sa pagsunod sa akon. Kay wala gid kamo nagtalikod sa inyo pagtuo sa akon, bisan pa sadtong tiyempo nga si Antipas, nga akon masaligan nga manugpamatuod parte sa akon, ginpatay dira sa inyo lugar nga sa diin nagaestar si Satanas. 14 Pero ari ang pila ka butang nga akon nasawayan sa inyo: may dira sa inyo nga nagasunod sa mga pagpanudlo ni Balaam. Si Balaam nga ini nagtudlo kay Balak kon paano ang pagtentar sa mga Israelinhon para magpakasala sila paagi sa pagkaon sang mga kalan-on nga ginhalad sa mga dios-dios kag paagi sa paghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon. 15 Kag may mga tawo man dira sa inyo nga nagasunod sa mga pagpanudlo sang mga Nicolaita. 16 Gani maghinulsol kamo sa inyo mga sala! Kay kon indi, kadtuan ko kamo dira sa labing madali, kag awayon ko ina nga mga tawo nga nagasunod sa mga sala nga pagpanudlo paagi sa espada nga nagaguwa sa akon baba.

17 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.

“Ang mga mandadaog hatagan ko sang pagkaon nga akon ginatigana didto sa langit. Ang kada isa sa ila hatagan ko man sang puti nga bato, kag sa kada bato may nasulat nga bag-o nga ngalan nga wala sing may makahibalo luwas lang sa magabaton sina.

Ang Sulat para sa Tiatira

18 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Tiatira:

“Amo ini ang ginasiling sang Anak sang Dios, nga ang iya mga mata nagabaga nga daw sa kalayo, kag ang iya mga tiil nagaidlak pareho sang ginpahining nga saway: 19 Nahibaluan ko ang inyo mga ginahimo. Nahibaluan ko nga mahigugmaon kamo, matutom, mapisan magserbisyo kag mainantuson. Nahibaluan ko man nga mas madamo pa gid ang inyo ginahimo subong sang sa una. 20 Pero ang akon nasawayan sa inyo amo ini: ginapabay-an lang ninyo ang babayi nga si Jezebel nga nagapakapropeta. Ginapabay-an lang ninyo siya nga magpanudlo kag magpatalang sa akon mga ulipon. Nagasiling siya nga indi malain ang maghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon kag magkaon sang mga pagkaon nga ginhalad sa mga dios-dios. 21 Ginhatagan ko siya sing tiyempo nga maghinulsol sa iya imoralidad pero indi siya maghinulsol. 22 Gani pamasakiton ko siya hasta indi na siya makahalin sa katre, kag ang mga tawo nga nagapakighilawas sa iya silutan ko sing tama gid, kon indi sila maghinulsol sa ila ginahimo nga malain. 23 Pamatyon ko ang iya mga sumulunod, para mahibaluan sang tanan nga iglesya nga nahibaluan ko ang mga hunahuna kag mga handom sang mga tawo. Balusan ko ang kada isa sa inyo suno sa inyo mga hinimuan.

24 “Pero ang iban sa inyo dira sa Tiatira wala gid nagsunod sa mga pagpanudlo ni Jezebel. Wala ninyo natun-i ang ila ginasiling nga ‘madalom nga mga pagpanudlo ni Satanas.’ Gani wala na ako sing inugdugang pa nga mga pagsulundan nga dapat ninyo tumanon. 25 Basta padayunon lang ninyo nga himuon ang maayo nga mga butang nga inyo ginahimo subong hasta sa akon pag-abot. 26-27 Kay ang mga mandadaog kag nagapadayon sa pagtuman sang akon kabubut-on hasta sa katapusan hatagan ko sing awtoridad nga pareho sang akon nabaton halin sa akon Amay. Dumalahan nila ang mga nasyon, kag wala gid sing may makakontra sa ila pagdumala. Ang mga nasyon mangin pareho lang sa kolon nga ila pagadugmukon.* 28 Ihatag ko man sa ila ang bituon sang kaagahon.

29 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.

3

Ang Sulat para sa Sardis

1 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Sardis:

“Amo ini ang ginasiling sang nagauyat sang pito ka bituon kag ara man sa iya ang pito ka Espiritu sang Dios:* Nahibaluan ko ang inyo mga ginahimo. Madamo ang nagasiling nga mabakod ang inyo pagtuo sa akon, pero ang matuod daw mga patay kamo. 2 Gani magmata kamo, kag palig-una ninyo ang inyo nabilin nga pagtuo samtang buhi pa ini. Tungod kay nasapwan ko nga ang inyo mga hinimuan indi pa husto sa panulok sang akon Dios. 3 Gani dumduma ninyo ang gintudlo sa inyo nga inyo ginbaton. Tumana ninyo ina kag hinulsulan ninyo ang inyo mga sala. Kon magpabaya pa kamo, kadtuan ko kamo sa oras nga wala ninyo ginapaabot. Ang akon pag-abot mangin pareho sang pag-abot sang makawat, kay wala sing may makahibalo kon san-o. 4 Pero may pila dira sa inyo sa Sardis nga wala gid nalatnan sang ginahimo nga malain sang iban. Magaupod sila sa akon nga nagabalayo sang puti, tungod kay takos sila. 5 Ang mga mandadaog pabayuan sing puti, kag indi ko pagpanason ang ila mga ngalan sa libro sang kabuhi.† Ipakilala ko sila sa akon Amay kag sa iya mga anghel nga sila akon mga katawhan.

6 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.

Ang Sulat para sa Filadelpia

7 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Filadelpia:

“Amo ini ang ginasiling sang matarong kag masaligan. Siya amo ang nagahari pareho sang paghari ni David sang una. Kag siya lang ang nagauyat sang yabi sa iya ginharian. Gani kon mag-abri siya sang puwertahan para makasulod ang tawo sa iya ginharian, wala sing may makasirado. Kag kon siradhan niya, wala sing may makaabri: 8 Nahibaluan ko ang inyo mga ginahimo. Nahibaluan ko man nga bisan maluya kamo nagatuman gihapon kamo sang akon mga pagpanudlo, kag wala gid kamo nagtalikod sa akon. Gani may gin-abrihan ako nga puwertahan para sa inyo nga wala gid sing may makasirado. 9 Pero kon parte sadtong mga tawo nga sakop ni Satanas, nga mga butigon nga nagasiling nga sila mga Judio pero ang matuod indi, paludhon ko sila sa inyo, kag mahibaluan nila nga ginahigugma ko kamo. 10 Sa pila ka adlaw magaabot ang mga kabudlayan sa bilog nga kalibutan para tilawan ang tanan nga tawo. Pero tungod kay gintuman ninyo ang akon sugo nga magmainantuson kamo, tipigan ko kamo sa mga kabudlayan nga magaabot. 11 Madali na lang ako mag-abot. Gani magpadayon kamo sa pagsunod sa mga butang nga inyo nahibaluan nga maayo kag matuod para wala sing may makaagaw sang padya nga ginatigana para sa inyo. 12 Ang mga mandadaog himuon ko nga pareho sa haligi sa puluy-an sang akon Dios, kag indi na gid sila maghalin didto. Markahan ko sila sang ngalan sang akon Dios, kag sang ngalan sang siyudad sang akon Dios, ang bag-o nga Jerusalem nga ipapanaog sang akon Dios halin sa langit. Markahan ko man sila sang akon bag-o nga ngalan.

13 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.

Ang Sulat para sa Laodicea

14 “Isulat mo ini para sa anghel nga nagabantay sa iglesya sa Laodicea:

“Amo ini ang ginasiling sang ginatawag nga Amen, ang masaligan kag matuod nga manugpamatuod. Siya ang ginhalinan sang tanan nga gintuga sang Dios: 15-16 Nahibaluan ko ang inyo mga ginahimo. Nahibaluan ko nga indi kamo pareho sa mabugnaw ukon mainit nga tubig.‡ Kuntani mabugnaw ukon mainit kamo. Pero tungod kay pareho kamo sa maalabaab nga tubig ibuga ko kamo. 17 Nagasiling kamo nga manggaranon kamo, nga ginpakamaayo kamo kag wala na sing kulang sa inyo. Pero wala kamo kahibalo nga makaluluoy gid kamo, tungod kay pobre kamo sa pagtuo, bulag sa kamatuoran, kag hublas sa panulok sang Dios. 18 Gani nagalaygay ako sa inyo nga magbakal kamo sa akon sang bulawan nga ginpaagi sa kalayo nga amo ang matuod nga pagtuo, para mangin manggaranon kamo. Magbakal man kamo sa akon sang puti nga bayo para matabunan ninyo ang inyo makahuluya nga pagkahublas. Kag magbakal man kamo sa akon sang bulong nga inughaplas sa inyo mata para makakita kamo sang kamatuoran. 19 Ang tanan nga akon ginapalangga ginasaway kag ginadisiplina ko. Gani maghinulsol kamo kag kay-uhon gid ninyo ang inyo batasan. 20 Nagatindog ako sa puwertahan kag nagapanuktok. Kon may makabati sang akon panawag kag padayunon niya ako sa iya balay, madayon ako, kag magaupod kami kaon. 21 Ang mga mandadaog papungkuon ko sa tupad sang akon trono.§ Pareho bala sa akon, mandadaog ako kag subong nagapungko ako sa tupad sang akon Amay sa iya trono.

22 “Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ang ginasiling sang Espiritu Santo sa mga iglesya.”

4

Ang Pagsimba sa Langit

1 Pagkatapos sadto, may ginpakita pa gid sa akon. Nakita ko ang puwertahan sa langit nga naabrihan. Kag nabatian ko liwat ang tingog nga pareho sa tunog sang trumpeta. Nagsiling siya sa akon, “Saka ka diri kag ipakita ko sa imo kon ano ang magakalatabo sa palaabuton.” 2 Sa gilayon gin-gamhan ako sang Espiritu Santo. Kag nakita ko didto sa langit ang isa ka trono nga may nagapungko. 3 Ang nagapungko didto nagabadlak pareho sang malahalon nga mga bato nga haspe kag kornalina. Kag sa palibot sang trono may balangaw nga ang iya kolor pareho sa bato nga esmeralda. 4 Sa palibot sang trono, may 24 pa gid ka trono nga ginapungkuan sang 24 ka manugdumala. Ini nga mga manugdumala nagabayo sang puti kag ang kada isa sa ila may korona nga bulawan. 5 Kag halin didto sa trono sige ang pangilat kag pangdaguob, kag kon anu-ano pa ang akon nabatian. Sa atubangan dampi sang trono may pito ka suga nga nagadabdab. Amo ato ang pito ka Espiritu sang Dios.* 6 Didto man sa atubangan sang trono may daw sa dagat nga matin-aw pareho sang kristal.

Sa palibot sang trono, sa kada kilid, may apat ka buhi nga mga tinuga. Damo gid ang ila mga mata sa atubangan kag sa likod. 7 Ang premiro sa ila daw sa leon; ang ikaduha daw sa bataon nga baka; ang ikatatlo daw sa tawo ang iya hitsura; kag ang ikaapat daw sa nagalupad nga agila. 8 Ang kada isa sa ila may anom ka pakpak kag damo gid ang ila mga mata sa ila bilog nga lawas. Adlaw-gab-i wala untat ang ila kanta nga nagasiling,

“Balaan! Balaan! Balaan

ang aton Ginoong Dios nga makagagahom sa tanan.†

Siya amo ang Dios sang una, subong kag sa palaabuton.”

9 Sige ang ila dayaw, padungog, kag pasalamat sa iya nga nagapungko didto sa trono, nga nagakabuhi hasta san-o. Kag samtang ginahimo nila ini, 10 ang 24 ka manugdumala nagaluhod kag nagasimba sa iya nga nagapungko didto sa trono, nga nagakabuhi hasta san-o. Kag ginabutang nila ang ila mga korona sa atubangan sang trono kag magsiling,

11 “Ikaw ang amon Ginoo kag Dios,

takos ikaw nga magbaton sang pagpadungog, pagtahod, kag awtoridad.

Kay gintuga mo ang tanan nga butang.

Suno sa imo kabubut-on ginhimo mo sila.”

5

Ang Linukot nga Kasulatan kag ang Karnero

1 Pagkatapos sadto, may nakita ako nga linukot nga kasulatan sa tuo nga kamot sang nagapungko sa trono. Ang ini nga kasulatan may sulat sa sulod kag sa guwa kag napitlan sang pito ka selyo.* 2 Kag may nakita dayon ako nga isa ka gamhanan nga anghel nga nagpanawag sa mabaskog nga tingog, “Sin-o bala ang takos nga maghukas sang mga selyo sang linukot nga kasulatan para mabuksan kag mahumlad?” 3 Pero wala gid sing bisan isa didto sa langit, sa kalibutan, ukon sa idalom sang kalibutan nga sarang makaabri kag makabasa kon ano ang nakasulat sa linukot nga kasulatan. 4 Gani naghilibion gid ako tungod kay wala gid sing bisan isa nga takos mag-abri kag magbasa sang sini nga kasulatan. 5 Karon, ang isa sa mga manugdumala didto nagsiling sa akon, “Indi ka maghibi, tungod kay si Jesus nga mandadaog nga ginatawag nga Leon nga halin sa tribo ni Juda kag kaliwat ni David sarang makahukas sang pito ka selyo sa linukot nga kasulatan para mahumlad ini.”

6 Dayon nakita ko ang isa ka Karnero nga nagatindog didto sa tunga sang trono, nga ginalibutan sang apat ka buhi nga mga tinuga kag sang mga manugdumala. Kon tan-awon, daw sa ginpatay ini nga Karnero. May pito ini ka sungay kag pito man ka mata nga amo ang pito ka Espiritu sang Dios† nga ginpadala sa bilog nga kalibutan. 7 Nagpalapit ang Karnero sa trono kag ginkuha niya dayon ang kasulatan sa tuo nga kamot sang nagapungko didto. 8 Pagkakuha niya sang kasulatan, ang apat ka buhi nga mga tinuga kag ang 24 ka manugdumala nagluhod sa pagsimba sa Karnero. Ang kada isa sa ila may yahong nga bulawan nga puno sang insenso nga amo ang mga pangamuyo sang mga katawhan sang Dios. May arpa man ang kada isa sa ila nga ila ginatukar, 9 kag nagakanta sila sang isa ka bag-o nga kanta nga nagasiling,

“Ikaw ang takos nga makakuha sang linukot nga kasulatan

kag sa paghukas sang iya mga selyo,

tungod kay ginpatay ka, kag paagi sa imo dugo

gintubos mo ang mga tawo

para mangin iya sang Dios.

Ginpili mo sila sa tanan nga tribo, lingguahe, lahi kag nasyon.

10 Ginhimo mo sila nga mga hari

kag mga pari sa pag-alagad sa aton Dios.

Kag padumalahon mo sila sa kalibutan.”

11 Dayon nakita ko kag nabatian ang linibo kag minilyon nga anghel. Ang ini nga mga anghel nagatilipon didto sa palibot sang trono, sa apat ka buhi nga mga tinuga, kag sa mga manugdumala. 12 Kag nagakanta sila sing mabaskog:

“Ang Karnero nga ginpatay takos nga

magbaton sang awtoridad, manggad, kaalam, kusog,

pagtahod, pagpadungog, kag pagdayaw!”

13 Kag nabatian ko dayon ang tanan nga tinuga sa langit, sa duta, sa idalom sang duta, kag sa dagat nga nagakanta:

“Ihatag ta sa nagapungko sa trono kag sa Karnero ang pagdayaw,

pagtahod, pagpadungog kag paggahom hasta san-o!”

14 Nagsabat dayon ang apat ka buhi nga mga tinuga, “Amen!” Kag ang mga manugdumala nagluhod kag nagsimba.

6

Ang Paghukas sang mga Selyo sa Kasulatan

1 Nakita ko dayon ang Karnero nga nagahukas sang premiro sa pito ka selyo sa linukot nga kasulatan. Kag nabatian ko nga naghambal ang isa sa apat ka buhi nga mga tinuga. Ang iya tingog daw sa daguob. Siling niya, “Dali!” 2 Pagtan-aw ko, nakita ko ang isa ka puti nga kabayo. Ang nagasakay sini may ginauyatan nga pana. Ginhatagan siya sing korona kag ginpadalagan niya dayon ang iya kabayo kag sige ang iya pagpangdaog.

3 Pagkatapos sadto, ginhukas sang Karnero ang ikaduha nga selyo sang kasulatan. Kag nabatian ko nga nagsiling ang ikaduha nga buhi nga tinuga, “Dali!” 4 Kag nagguwa ang pula nga kabayo. Ang nagasakay sini ginhatagan sing dako nga espada, kag ginhatagan man siya sing gahom para magdala sang gira sa duta, para magpinatyanay ang mga tawo.

5 Paghukas sang Karnero sang ikatatlo nga selyo, nabatian ko ang ikatatlo nga buhi nga tinuga nga nagsiling, “Dali!” Kag nakita ko ang itom nga kabayo. Ang nagasakay sini may ginauyatan nga kilohan. 6 Pagkatapos may nabatian ako nga daw sa tingog nga halin sa apat ka buhi nga mga tinuga nga nagasiling, “Pamahala ang ila pagkaon. Ang bili sang tatlo ka litse nga harina nga trigo bali isa ka adlaw nga suhol, kag ang isa ka gantang nga harina nga barley bali isa man ka adlaw nga suhol. Pero indi pagpataasi ang mantika kag ang bino!”

7 Pagkatapos sadto ginhukas dayon sang Karnero ang ikaapat nga selyo kag nabatian ko ang ikaapat nga buhi nga tinuga nga nagsiling, “Dali!” 8 Kag nakita ko ang isa ka malapsi nga kabayo. Ang nagasakay sini gin-ngalanan nga Kamatayon, kag ang Hades* nagasunod sa iya. Ginhatagan sila nga duha sang gahom para pamatyon ang ikaapat nga parte sang mga tawo sa kalibutan paagi sa gira, gutom, mga balatian, kag mapintas nga mga sapat sa kalibutan.

9 Ginhukas dayon sang Karnero ang ikalima nga selyo. Kag nakita ko sa idalom sang halaran ang mga kalag sadtong mga tawo nga ginpamatay tungod sa ila pagwali sang pulong sang Dios. 10 Nagsinggit sila sing mabaskog, “Ginoo nga Makagagahom, balaan kag masaligan! San-o mo pa bala hukman kag silutan ang mga tawo sa kalibutan tungod sang ila pagpatay sa amon?” 11 Ang kada isa sa ila ginhatagan sing malaba nga bayo nga puti, kag ginsilingan sila nga maghulat-hulat lang anay hasta makompleto ang kadamuon sang ila mga kauturan kag mga kaupod nga mga ulipon sang Dios nga pagapatyon man pareho sa ila.

12 Karon, ang ikaanom na nga selyo ang ginhukas sang Karnero. Pagkahukas sini, naglinog dayon sing mabaskog. Nag-itom ang adlaw pareho sang itom gid nga panapton, kag nagpula ang bulan pareho sang dugo. 13 Nagkalahulog sa duta ang mga bituon sa langit nga daw sa mga ulihi nga bunga sang kahoy nga higera nga nagakalahulog kon huyupon sang mabaskog nga hangin. 14 Nadula ang langit nga daw sa linukot nga papel, kag nagkalakuha ang mga bukid kag mga isla sa ila puwesto. 15 Dayon nagpanago sa mga kuweba kag sa idalom sang dalagko nga mga bato sa mga bukid ang mga hari sa kalibutan, ang mga manugdumala, ang mga opisyal sang mga soldado, ang mga manggaranon, ang mga gamhanan, kag ang tanan nga klase sang tawo, ulipon ukon indi. 16 Nagsiling sila sa mga bukid kag sa mga bato, “Tiphagi ninyo kami kag tabuni para indi kami makita sang nagapungko sa trono kag para makaluwas kami sa kaakig sang Karnero. 17 Tungod kay nag-abot na ang adlaw nga ipaagom nila ang ila kaakig sa mga tawo, kag wala gid sing may makakontra sa ila.”

7

Ang 144,000 ka Tawo nga Ginmarkahan

1 Pagkatapos sadto, may nakita ako nga apat ka anghel nga nagatindog sa apat ka corner sang kalibutan. Ginapunggan nila ang apat ka hangin sa kalibutan para wala sing hangin nga maghuyop sa duta ukon sa dagat ukon sa bisan ano nga kahoy. 2 Kag nakita ko man ang isa pa ka anghel nga naghalin sa east. May dala siya nga inugmarka sang buhi nga Dios. Nagsinggit siya sing mabaskog sa apat ka anghel nga ginhatagan sang Dios sing gahom sa paghalit sang duta kag sang dagat. 3 Siling niya, “Indi ninyo anay paghaliti ang duta, ukon ang dagat ukon ang mga kahoy samtang wala ta pa mamarkahan ang mga agtang sang mga ulipon sang aton Dios.” 4 Suno sa ginsugid sa akon, 144,000 ang ginmarkahan sang marka sang Dios. Halin sila sa tanan nga tribo sang Israel.

5 12,000 halin sa tribo ni Juda;

12,000 halin sa tribo ni Reuben;

12,000 halin sa tribo ni Gad;

6 12,000 halin sa tribo ni Asher;

12,000 halin sa tribo ni Naftali;

12,000 halin sa tribo ni Manase;

7 12,000 halin sa tribo ni Simeon;

12,000 halin sa tribo ni Levi;

12,000 halin sa tribo ni Isacar;

8 12,000 halin sa tribo ni Zebulun;

12,000 halin sa tribo ni Jose;

12,000 halin sa tribo ni Benjamin.

Ang Madamo nga Tawo sa Atubangan sang Trono sang Dios

9 Pagkatapos sadto, nakita ko ang mga tawo nga indi maisip tungod sa ila kadamuon. Ini nga mga tawo halin sa tanan nga nasyon, tribo, lahi kag lingguahe. Nagatindog sila didto sa atubangan sang trono kag sang Karnero. Ang ila bayo puro puti kag malaba, kag may ginauyatan sila nga mga dahon sang palma. 10 Nagasinggit sila sing mabaskog, “Dalayawon ang Dios nga nagapungko sa trono, kag dalayawon man ang Karnero kay ginluwas nila kami sa silot!” 11 Kag nagtindog ang tanan nga anghel sa palibot sang trono kag sang mga manugdumala, kag sang apat ka buhi nga mga tinuga. Nagluhod dayon ang mga anghel sa atubangan sang trono kag nagsimba sa Dios. 12 Nagsiling sila, “Matuod gid nga ang aton Dios dapat nga dayawon, padunggan, pasalamatan kag tahuron. Nahibaluan niya ang tanan, kag ang tanan nga gahom kag kabaskog ara sa iya. Dayawon siya hasta san-o! Amen!”

13 Pagkatapos nagpamangkot sa akon ang isa sa mga manugdumala. Siling niya, “Nahibaluan mo bala kon sin-o ang mga tawo nga ina nga nagabayo sing puti, kag kon diin sila naghalin?” 14 Nagsabat ako, “Sir, wala ako kahibalo. Sugiri man ako!” Nagsiling siya sa akon, “Amo ina ang mga tawo nga nakaagi sa puwerte nga pag-antos. Ang ila mga bayo ginlabhan nila kag ginpaputi sa dugo sang Karnero. 15 Amo ina nga dira sila nagatindog sa atubangan sang trono sang Dios, kag adlaw-gab-i ang ila pag-alagad sa iya sa iya templo. Kag ang Dios mismo nga nagapungko sa trono amo ang nagaasikaso sa ila. 16 Indi na gid sila paggutumon ukon pag-uhawon. Kag indi na sila mainitan ukon mapaso sa init sang adlaw. 17 Kay ang Karnero nga dira sa trono amo na ang magabantay sa ila. Dal-on niya sila sa mga tuburan nga nagahatag sang kabuhi, kag pahiran sang Dios ang tanan nga luha sa ila mga mata.”*

8

Ang Paghukas sang Ikapito nga Selyo

1 Sang paghukas sang Karnero sang ikapito nga selyo naglinong ang langit sa sulod sang mga tunga sa oras. 2 Nakita ko dayon ang pito ka anghel nga nagatindog sa atubangan sang Dios. Kag ang kada isa sa ila ginhatagan sang trumpeta.

3 May isa pa gid ka anghel nga nagpalapit sa halaran. May ginauyatan siya nga bulawan nga suludlan sang insenso. Ginhatagan siya sing madamo nga insenso para iupod sa mga pangamuyo sang tanan nga tumuluo kag ihalad sa halaran nga bulawan nga ara sa atubangan sang trono. 4 Gani nagtub-ok paibabaw ang aso sang ginsunog nga insenso kaupod sang mga pangamuyo sang mga katawhan sang Dios halin sa mga kamot sang anghel nga nagatindog sa atubangan sang Dios. 5 Pagkatapos ginkuha sang anghel ang suludlan sang insenso kag ginpuno niya ini sing kalayo halin sa halaran kag ginhaboy niya dayon sa duta. Sa gilayon, nagpangilat, nagdaguob, naggahod kag naglinog.

Ang mga Trumpeta

6 Karon, ang pito ka anghel nga may pito ka trumpeta nagpreparar na sa pagpatunog sang ila mga trumpeta. 7 Ang premiro nga anghel nagpatunog sang iya trumpeta. Nag-ulan dayon sing yelo kag kalayo nga may lakot nga dugo. Kag nasunog ang ikatlo nga parte sang duta, ang ikatlo nga parte sang kahoy, kag ang tanan nga hilamon.

8 Dayon ang ikaduha nga anghel nagpatunog man sang iya trumpeta, kag may nahulog sa dagat nga daw isa ka dako nga bukid nga nagadabadaba. 9 Kag ang ikatlo nga parte sang dagat nangin dugo, ang ikatlo nga parte sang tanan nga sapat sa dagat nagkalamatay, kag ang ikatlo nga parte sang tanan nga barko nagkalaguba.

10 Ang ikatatlo naman nga anghel ang nagpatunog sang iya trumpeta, kag may dako nga bituon nga nagadabdab nga daw sa suga nga nahulog halin sa langit kag nagtupa sa ikatlo nga parte sang mga suba kag mga tuburan. 11 Ang ngalan sang ato nga bituon “Pait.” Gani ang ikatlo nga parte sang mga tubig nagpait, kag madamo nga tawo ang nagkalamatay sang pag-inom nila sini.

12 Dayon ang ikaapat nga anghel nagpatunog sang iya trumpeta, kag ang natabo, naigo ang ikatlo nga parte sang adlaw, ang ikatlo nga parte sang bulan, kag ang ikatlo nga parte sang mga bituon, kag nadula ang ikatlo nga parte sang ila kasanag. Gani nagdulom sa ikatlo nga parte sang adlaw kag sa ikatlo nga parte sang gab-i.*

13 Pagkatapos sadto may nakita ako nga agila nga nagalupad sa kahanginan. Nabatian ko nga nagasinggit ini sing mabaskog, “Kaluluoy! Kaluluoy gid ang mga nagaestar sa kalibutan kon magpatunog pa gid ang tatlo ka anghel sang ila mga trumpeta.”

9

1 Dayon ang ikalima nga anghel nagpatunog sang iya trumpeta, kag nakita ko ang isa ka bituon nga nahulog sa duta halin sa langit. Ini nga bituon ginhatagan sing yabi nga para sa puwertahan sang madalom gid nga buho.* 2 Gin-abrihan sang bituon ini nga buho, kag nagguwa dayon ang aso nga daw sa naghalin sa dako gid nga hurnohan. Nagdulom ang kalibutan tungod kay ang silak sang adlaw nalipdan sang aso nga halin sa buho. 3 Kag indi lang ina, kundi halin sa aso may nagguluwa nga mga apan nga naghugpa sa duta, kag ginhatagan sila sing gahom nga magpanakit pareho sa iwi-iwi. 4 Ginhambalan sila nga indi nila paghalitan ang mga hilamon, ukon ang mga kahoy, ukon ang iban pa nga mga tanom, kundi ang mga tawo lang nga wala sing marka sang Dios sa ila mga agtang. 5 Gintugutan ang mga apan nga sakiton ato nga mga tawo sa sulod sang lima ka bulan, pero wala sila pagtuguti nga pamatyon nila sila. Ang kasakit sang ila kinadtan pareho sang kinadtan sang iwi-iwi. 6 Gani sa sulod sang lima ka bulan, gusto sang mga tawo nga mapatay, pero indi sila mapatay. Bisan gusto na gid nila nga mapatay, indi gid sila mapatay.

7 Ang hitsura sang ato nga mga apan daw sa mga kabayo nga preparado na sa inaway. Sa ila ulo may nagatungtong nga daw sa korona nga bulawan kag ang ila guya daw sa guya sang tawo. 8 Ang ila buhok daw sa buhok sang babayi, kag ang ila mga ngipon daw sa ngipon sang leon. 9 Ang ila mga dughan natabunan sang daw sa panaming nga salsalon, kag ang huni sang ila mga pakpak daw sa hagunos sang madamo nga karwahe nga ginaguyod sang mga kabayo pakadto sa inaway. 10 Ang ila ikog pareho sa ikog sang iwi-iwi nga nagapangutot, kag ang ila ikog may ikasarang sa pagpaantos sa mga tawo sa sulod sang lima ka bulan. 11 May hari nga nagadumala sa ila. Ini amo ang anghel nga nag-abri sang madalom nga buho. Ang iya ngalan sa lingguahe nga Hebreo si Abadon, sa Griego si Apolyon, nga kon sa aton pa Manuglaglag.

12 Tapos na ang premiro nga makahaladlok nga hitabo, pero may duha pa gid nga magaabot.

13 Dayon ang ikaanom nga anghel nagpatunog sang iya trumpeta, kag nabatian ko nga may naghambal halin sa mga corner sang bulawan nga halaran nga nagaatubang sa Dios. 14 Nagsiling ang tingog sa ikaanom nga anghel nga may trumpeta, “Buy-i na ang apat ka anghel nga ginagapos sa dako nga suba sang Euphrates!” 15 Gani ginpangbuy-an sila. Ginpreparar na nga daan sila para gid sa sadto nga oras, para pamatyon nila ang ikatlo nga parte sang tanan nga tawo. 16 Ginsugiran ako nga ang kadamuon sang ila mga soldado nga manugkabayo 200,000,000. 17 Kag suno sa ginpakita sa akon, amo ini ang hitsura sang mga kabayo kag sang mga nagasakay: Ang mga nagasakay may mga panaming sa dughan nga ang mga kolor pula pareho sang kalayo, asul pareho sang sapiro, kag dalag pareho sang asupre. Ang mga kabayo ya, ang ila ulo daw sa ulo sang leon, kag sa ila baba may nagaguwa nga kalayo, aso, kag asupre. 18 Kag paagi sa sining tatlo ka kahalitan nga amo ang kalayo, aso, kag asupre nga nagaguwa sa baba sang mga kabayo, nagkalamatay ang ikatlo nga parte sang mga tawo. 19 Ang gahom sang mga kabayo nagahalin sa ila baba kag sa ila ikog. Ang ila ikog daw sa mga man-og nga nagapangagat, kag amo ini ang ila ginagamit sa pagsakit sa mga tawo.

20 Pero ang mga tawo nga nabilin, nga wala nagkalamatay sa sining tatlo ka kahalitan, wala pa gid magbiya sa mga dios-dios nga ila ginhimo. Sige pa gid ang ila simba sa mga demonyo kag sa mga rebulto nga bulawan, pilak, saway, bato kag kahoy. Ang ini nga mga rebulto indi makakita, indi makabati, kag indi makalakat. 21 Wala man sila naghinulsol sang ila pagpamatay, pagpangbabaylan, pagpakigrelasyon nga imoral, kag pagpangawat.

10

Ang Anghel kag ang Gamay nga Kasulatan

1 Pagkatapos sadto, may nakita ako liwat nga anghel nga gamhanan nga nagapanaog halin sa langit. Nalikupan siya sang panganod, kag may nagalibot nga balangaw sa iya ulo. Nagasilak ang iya nawong pareho sa adlaw, kag ang iya mga batiis daw sa mga haligi nga kalayo. 2 May ginauyatan siya nga gamay nga kasulatan nga nahumlad. Pag-abot niya sa kalibutan, gintungtong niya ang iya tuo nga tiil sa dagat kag ang iya wala nga tiil sa duta, 3 kag nagsinggit siya. Ang iya tingog daw sa leon nga nagangurob. Pagkatapos niya singgit, nagsabat ang pito ka daguob. 4 Isulat ko na kuntani ang ginhambal sang pito ka daguob, pero may nabatian ako nga tingog halin sa langit nga nagsiling, “Indi pag-ipanugid ang ginhambal sang pito ka daguob. Indi ini pag-isulat.”

5 Karon, ang anghel nga nakita ko nga nagatindog sa dagat kag sa duta nagbayaw sang iya tuo nga kamot sa langit 6 kag nagpanumpa sa Dios, ang Dios nga nagakabuhi hasta san-o, nga naghimo sang langit, duta, kag dagat, kag sang tanan nga butang nga ara sa ila. Nagsiling ang anghel, “Indi na magdugay, 7 kay kon magpatunog na ang ikapito nga anghel sang iya trumpeta, himuon na sang Dios ang iya tinago nga plano suno sa iya ginsugid sa iya mga ulipon nga mga propeta.”

8 Nagsiling liwat sa akon ang tingog nga halin sa langit, “Kadtui ang anghel nga nagatindog sa dagat kag sa duta, kag kuhaa ang kasulatan nga nahumlad sa iya kamot.” 9 Gani nagkadto ako sa anghel kag ginpangayo ko sa iya ang gamay nga kasulatan. Nagsiling siya sa akon, “Ari, kuhaa kag kauna. Daw honey ini katam-is kon dira pa sa imo baba, pero pag-abot sa imo tiyan magapait ini.”* 10 Ginkuha ko ang kasulatan sa iya kamot kag ginkaon ko dayon. Daw honey matuod ang iya katam-is sa akon baba, pero pagkatulon ko na, nagpait sa akon tiyan.

11 Kag may nagsiling dayon sa akon, “Kinahanglan iwali mo liwat ang ginpahambal sang Dios parte sa nagkalain-lain nga nasyon, lahi, lingguahe kag hari.”

11

Ang Duha ka Saksi

1 Dayon ginhatagan ako sang inugtakos nga daw sa baston. Nagsiling ang naghatag sa akon, “Sige, taksa ang templo sang Dios kag ang halaran, kag isipa dayon kon pila ang nagasimba didto. 2 Pero ang sa guwa sang templo indi lang pag-ilakip takos kay ina para sa mga tawo nga wala makakilala sa Dios. Ini sila amo ang magaguba sang balaan nga siyudad sa sulod sang 42 ka bulan. 3 Kag sa sina nga mga inadlaw ipadala ko ang akon duha ka saksi nga magasuksok sang sako bilang tanda sa mga tawo nga dapat na sila maghinulsol. Kag magawali sila sang akon ipawali sa ila sa sulod sang 1,260 ka adlaw.”

4 Ang ining duha ka saksi amo ang duha ka kahoy nga olibo* kag duha ka suga nga nagatindog sa atubangan sang Ginoo, nga amo ang Ginoo sa bilog nga kalibutan. 5 Kon may magtinguha sa pagsakit sa ila, may kalayo nga magaguwa sa ila baba kag magalaglag sang ila mga kaaway. Pareho sini ang pagpatay sa kay bisan sin-o nga gusto magsakit sa ila. 6 May gahom man sila sa pagpugong sang ulan para indi mag-ulan samtang nagawali sila sang pulong sang Dios. May gahom man sila nga ang tubig sa mga tuburan mahimo nila nga dugo. Kag indi lang ina kundi may gahom pa gid sila sa paghalit sang bilog nga kalibutan paagi sa nagkalain-lain nga kahalitan sa bisan ano nga oras nga gusto nila.

7 Kon makatapos na sila sa pagwali sang pulong sang Dios, awayon sila sang dako nga sapat nga magaguwa halin sa madalom nga buho. Ining duha ka manugwali mapierdi sang sapat kag patyon dayon sila. 8 Ang ila bangkay mabilin lang sa karsada sang bantog nga siyudad, nga sa diin ang ila Ginoo ginlansang sa krus. Ang ini nga siyudad nagasimbolo sang Sodom ukon Egypt. 9 Sa sulod sang tatlo ka adlaw kag tunga, didto ang ila bangkay sa karsada nga ginatan-aw sang mga tawo sa nagkalain-lain nga lahi, tribo, lingguahe kag nasyon. Kag indi magtugot ang mga tawo nga ipalubong sila. 10 Magakalipay gid ang mga tawo sa kalibutan tungod kay napatay na atong duha ka tawo. Magaselebrar sila kag magaregaluhay tungod nga napatay ang duha ka propeta sang Dios nga nagdala sing madamo nga kalisod sa mga tawo sa kalibutan. 11 Pero pagkaligad sang tatlo ka adlaw kag tunga, ginbuhi liwat sang Dios ang ila mga bangkay. Nagtindog sila kag ang tanan nga nakakita sa ila hinadlukan. 12 Dayon ang ining duha ka saksi nakabati sang tingog nga mabaskog halin sa langit nga nagasiling, “Dali, saka kamo diri!” Kag samtang nagatan-aw ang ila mga kaaway, nagsaka sila pa-langit. 13 Sa amo man nga oras naglinog sing mabaskog. Ang ikanapulo nga parte sang siyudad naguba, kag 7,000 ka tawo ang nagkalamatay sa ato nga linog. Ang mga tawo nga wala nagkalamatay kinulbaan, kag nagdayaw sila sa Dios sang langit.†

14 Ang ikaduha nga makahaladlok nga hitabo tapos na, pero may masunod pa nga ikatatlo.

Ang Ikapito nga Trumpeta

15 Ang ikapito nga anghel nagpatunog sang iya trumpeta, kag may mabaskog nga mga tingog sa langit nga nagasiling, “Karon ang aton Ginoo kag ang iya pinili nga si Cristo amo na ang magahari sa kalibutan. Kag ang iya paghari wala sing katapusan!” 16 Kag ang 24 ka manugdumala nga nagapungko sa ila mga trono sa atubangan sang Dios nagluhod dayon kag nagsimba sa Dios, 17 nga nagasiling,

“Ginoong Dios nga makagagahom sa tanan,

ikaw ang Dios sang una, kag ikaw man ang Dios subong.

Nagapasalamat kami sa imo tungod kay gin-gamit mo na ang imo gahom,

kag nag-umpisa ka na nga maghari sa kalibutan.

18 Puwerte gid ang kaakig sang mga tawo

nga wala nagakilala sa imo.

Kay nag-abot na ang oras nga silutan mo sila.

Kag ang mga patay hukman mo na.

Amo na ini ang oras nga hatagan mo sing padya ang imo mga ulipon,

ang mga propeta, ang imo mga katawhan,

kag ang tanan nga nagatahod sa imo,

bantog man ukon indi.

Oras na nga pamatyon mo ang mga tawo nga nagaguba sang kalibutan.”

19 Pagkatapos sadto, gin-abrihan ang templo sang Dios didto sa langit. Kag didto sa sulod, makita ang Kahon sang iya Kasugtanan. Dayon nagpangilat, nagginahod, kag nagdinaguob. Naglinog man kag nag-ulan sing yelo nga daw mga bato.

12

Ang Babayi kag ang Dragon

1 May makatilingala dayon nga butang nga nagpakita sa langit. Nakita ko ang isa ka babayi nga nagabayo sing adlaw, kag ang bulan didto sa idalom sang iya mga tiil. Kag sa iya ulo may korona nga may dose ka bituon. 2 Manugbata na ang babayi, kag nagauraroy tungod kay nagapasakit na siya.

3 May isa pa gid ka makatilingala nga butang nga akon nakita sa langit. May dako nga dragon nga pula nga may pito ka ulo kag may napulo ka sungay, kag sa kada ulo may korona. 4 Ginpangahig sang iya ikog ang ikatlo nga parte sang mga bituon kag ginpanghaboy sa duta. Didto siya nagatindog malapit sa babayi nga manugbata para pagbata sang babayi kaunon niya dayon ang bata. 5 Karon, nagbata ang babayi kag ang iya bata lalaki. Ang ini nga bata amo ang magadumala sa mga nasyon, kag wala gid sing may makakontra sa iya pagdumala.* Gani pagkatawo sang bata, ginsabnit siya dayon kag gindala sa Dios didto sa iya trono. 6 Ang babayi nga nagbata nagpalagyo sa kamingawan nga ginpreparar na nga daan sang Dios para sa iya, para didto siya atipanon sa sulod sang 1,260 ka adlaw.

7 Karon, nagsugod ang inaway sa langit. Nagpakig-away si Micael kag ang iya mga kaupod nga mga anghel kontra sa dragon. Nagpakig-away man ang dragon kag ang iya sakop nga mga anghel. 8 Pero indi makadaog ang dragon, kag siya kag ang iya mga anghel ginpalayas sa langit. 9 Gintabog paguwa ang dako nga dragon. Siya amo atong man-og sang una nga ginatawag nga yawa ukon Satanas, nga nagapatalang sa mga tawo sa bilog nga kalibutan. Ginhulog siya diri sa kalibutan pati ang iya sakop nga mga anghel.

10 Pagkatapos sadto, nabatian ko dayon ang mabaskog nga tingog didto sa langit nga nagasiling, “Karon nag-abot na ang oras nga ang mga tawo luwason na sang Dios! Ginapakita na niya subong ang iya gahom bilang Hari kag ang awtoridad ni Cristo nga iya pinili! Kay ginpalayas na sa langit ang manug-akusar sang aton mga kauturan. Wala sing pahuway ang iya pag-akusar sa ila sa aton Dios. 11 Pero ginpierdi siya sang aton kapareho nga mga tumuluo paagi sa dugo sang Karnero, kag paagi sa kamatuoran nga ila ginsugid. Kag wala nila ginpasulabi ang ila kabuhi gani wala sila nahadlok nga magtaya sang ila kabuhi. 12 Gani magkalipay kamo, kamo nga nagaestar sa langit. Pero kaluluoy kamo nga nagaestar sa duta kag sa dagat, tungod kay nagpanaog na ang yawa dira sa inyo. Naakig gid siya katama tungod kay nahibaluan niya nga malip-ot na gid lang ang iya tion nga nabilin.”

13 Sang matalupangdan sang dragon nga ginhulog na siya sa duta, ginlagas niya dayon ang babayi nga nagbata sing lalaki. 14 Pero ginhatagan ang babayi sing duha ka pakpak nga pareho sa dako nga agila, para makalupad siya pakadto sa iya lugar sa kamingawan nga sa diin pagaasikasuhon siya sa sulod sang tatlo ka tuig kag tunga, kag indi siya maano sang man-og. 15 Gani nagbuga dayon ang man-og sing madamo nga tubig nga daw sa baha pakadto didto sa babayi para anuron siya. 16 Pero ginbuligan sang duta ang babayi. Nag-abri ang duta kag ginsuyop ang tubig nga halin sa baba sang dragon. 17 Kag nagdugang pa gid ang kaakig sang dragon sa babayi, gani ang iya ginhimo, nagpakig-away siya sa iban nga mga bata sang babayi. Ini nga mga bata wala sing iban kundi ang tanan nga nagatuman sa mga sugo sang Dios kag nagasunod sa kamatuoran nga ginpanudlo ni Jesus. 18 Kag nagtindog ang dragon sa baybayon.

13

Ang Duha ka Sapat

1 Dayon may nakita ako nga sapat nga nagbutwa sa dagat nga napulo ang iya sungay kag pito ang iya ulo. Kada sungay may korona, kag sa kada ulo may nakasulat nga ngalan nga nagainsulto sa Dios.* 2 Ang sapat nga akon nakita daw sa leopard. Ang iya tiil daw sa tiil sang bear, kag ang iya baba daw sa baba sang leon. Ginhatag sang dragon ang iya gahom kag ang iya trono sa sapat para mangin dako ang iya awtoridad sa paghari. 3 Ang isa sa mga ulo sang sapat daw ginpatay, pero ang iya pilas nga ikamatay nag-ayo. Natingala gid sa sapat ang mga tawo sa bilog nga kalibutan, kag nagsunod sila sa iya. 4 Ginsimba nila ang dragon tungod kay siya amo ang naghatag sing gahom sa sapat. Ginsimba man nila ang sapat; siling nila, “Wala sing may makapareho sa sini nga sapat kag wala sing may makakontra sa iya.”

5 Gintugutan sang Dios ang sapat nga maghambal sing puwerte nga pag-insulto sa iya kag maggahom sa sulod sang 42 ka bulan. 6 Gin-insulto niya ang Dios, ang ngalan sang Dios, ang ginaestaran sang Dios, kag ang tanan nga nagaestar sa langit. 7 Gintugutan man siya nga awayon niya kag pierdihon ang mga katawhan sang Dios. Kag ginhatagan man siya sing awtoridad nga maghari sa tanan nga tawo sa kalibutan bisan ano pa ang ila tribo, lahi, lingguahe, kag nasyon. 8 Ang ini nga sapat simbahon sang tanan nga tawo sa kalibutan nga ang ila ngalan wala masulat sa libro sang kabuhi† halin sang pagtuga sang kalibutan. Ini nga libro iya sang Karnero nga ginpatay.

9 Gani kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian. 10 Ang bisan sin-o nga gintalana nga dakpon, pagadakpon gid. Kag ang bisan sin-o nga gintalana nga patyon sa espada, pagapatyon gid sa espada.‡ Gani ang mga katawhan sang Dios kinahanglan nga magmainantuson kag may hugot nga pagtuo sa Dios.

11 Pagkatapos sadto, nakita ko pa gid ang isa ka sapat nga nagguwa halin sa duta. Ang ini nga sapat may duha ka sungay nga pareho sa sungay sang karnero, pero kon maghambal ini daw sa dragon. 12 Gin-gamit niya ang awtoridad sang premiro nga sapat para mag-alagad sa iya. Ginpilit niya ang tanan nga tawo sa kalibutan nga magsimba sa premiro nga sapat nga may pilas nga ikamatay nga nag-ayo. 13 Madamo nga milagro ang ginhimo sining ikaduha nga sapat, pareho sa pagpaulan sang kalayo halin sa langit. Ginhimo niya ini nga mga milagro para makita sang mga tawo nga gamhanan siya. 14 Gani paagi sa mga milagro nga ginpahimo sa iya sang premiro nga sapat, gindayaan niya ang mga tawo sa kalibutan. Ginsilingan niya ang mga tawo nga himuan sang rebulto ang premiro nga sapat para simbahon. Ining premiro nga sapat ginlabo sang espada pero nabuhi pa. 15 Ang ikaduha nga sapat gintugutan man nga maghatag sing kabuhi sa rebulto sang premiro nga sapat, para makahambal ang rebulto kag makapamatay sang mga tawo nga indi magsimba sa iya. 16 Kag indi lang ina, kundi ginpilit niya ang tanan nga tawo, bantog kag indi, manggaranon kag imol, ulipon kag indi ulipon, nga markahan sila sa ila tuo nga kamot ukon sa ila mga agtang. 17 Kag ang bisan sin-o nga indi magpamarka sang ngalan sang premiro nga sapat ukon sang numero sang iya ngalan indi makabakal ukon makabaligya.

18 Kinahanglan gid ang kaalam para mahibaluan kon ano ang kahulugan sang numero sang sapat, kay ini nagarepresentar sang ngalan sang tawo. Kag amo ini ang numero: 666.

14

Ang Kanta sang mga Tinubos

1 Pagkatapos sadto, nakita ko ang Karnero nga nagatindog didto sa Bukid sang Zion. Kaupod niya didto ang 144,000 ka tawo. Sa ila agtang nakasulat ang ngalan sang Karnero kag sang iya Amay. 2 Dayon may tingog ako nga nabatian halin sa langit nga daw sa daganas sang busay ukon daw sa matunog nga daguob; kag daw sa tukar sang mga manug-arpa nga nagakuting-kuting sa ila mga arpa. 3 Ang 144,000 ka tawo nagakanta nga nagaatubang sa trono, sa apat ka buhi nga mga tinuga, kag sa mga manugdumala. Kag ginakanta nila ang bag-o nga kanta nga wala sing iban nga nakahibalo kundi sila lang nga 144,000 nga mga tinubos halin sa kalibutan. 4 Sila amo ang mga tawo nga wala gid nagpakighilawas sa mga babayi kag wala gid nagpangasawa. Nagasunod sila sa Karnero bisan diin siya magkadto. Gintubos sila halin sa mga tawo para mangin una nga inughalad sa Dios kag sa Karnero. 5 Wala sing may makasiling nga nagbutig sila, kag wala gid sing may ikasaway sa ila.

Ang Tatlo ka Anghel

6 Kag nakita ko dayon ang isa pa gid ka anghel nga nagalupad sa kahanginan. Dala niya ang wala nagabaylo nga Maayong Balita. Ginsugid niya ini sa mga tawo sa kalibutan, sa tanan nga nasyon, tribo, lingguahe, kag lahi. 7 Nagsiling siya sa mabaskog nga tingog, “Kahadluki ninyo ang Dios kag dayawa siya, tungod kay nag-abot na ang oras nga hukman niya ang tanan nga tawo. Simbaha ninyo ang Dios nga naghimo sang langit, sang duta, sang dagat, kag sang mga tuburan.”

8 Ang ikaduha nga anghel nagsunod sa nahauna nga anghel. Siling niya, “Naguba! Naguba na ang bantog nga siyudad sang Babilonia.*† Kay ang iya mga pumuluyo amo ang nagganyat sa mga tawo sa bilog nga kalibutan nga magsunod sa ila imoralidad, nga ginakaugtan gid sang Dios.”

9 Ang ikatatlo nga anghel nagsunod sa duha ka nahauna nga anghel. Nagasiling siya sa mabaskog nga tingog, “Ang tanan nga nagasimba sa sapat kag sa iya rebulto kag nagabaton sang marka sang sapat sa ila agtang ukon sa ila kamot 10 makatilaw gid sang kaakig sang Dios. Kag silutan gid sila sa nagadabadaba nga asupre samtang nagatan-aw ang balaan nga mga anghel sang Dios kag ang Karnero. 11 Ang aso sang kalayo nga magasilot sa ila magapaibabaw hasta san-o. Adlaw-gab-i wala gid sing pahuway ang pag-antos sadtong mga nagasimba sa sapat kag sa iya rebulto, sila nga nagpamarka sang ngalan sang sapat.”

12 Gani kamo nga mga katawhan sang Dios, nga nagatuman sang iya mga sugo kag nagatuo kay Jesus, kinahanglan magmainantuson kamo.

13 Pagkatapos sadto, may nabatian ako nga tingog halin sa langit nga nagasiling, “Isulat ini: Sugod subong bulahan ang mga nagkalamatay nga ara sa Ginoo!” Kag nagsabat ang Espiritu Santo, “Matuod ina, makapahuway na sila sa ila mga pagpangabudlay, kay mabaton na nila ang ila balos para sa ila maayo nga mga binuhatan.”

Ang Pag-ani sa Kalibutan

14 Dayon may nakita ako nga puti nga panganod, kag may nagapungko didto nga daw sa tawo.‡ May korona siya nga bulawan sa iya ulo kag may ginauyatan siya nga matalom nga garab. 15 Dayon may isa pa gid ka anghel nga nagguwa halin sa templo kag nagsinggit sa nagapungko sa panganod, “Gamita na ang imo garab kay tig-alani na, luto na ang alanihon sa kalibutan.” 16 Gani gin-garab sang nagapungko sa panganod ang alanihon sa kalibutan.

17 Karon may nakita ako liwat nga anghel nga nagguwa sa templo didto sa langit, kag may garab man siya nga matalom.

18 Kag didto sa halaran may nagguwa man nga anghel. Siya ang anghel nga nagaasikaso sang kalayo didto sa halaran. Nagsinggit siya sa anghel nga may garab nga matalom, “Gamita na ang imo garab kag panggutraba ang mga ubas sa kalibutan kay luto na.” 19 Gani ginpanggutrab niya kag gintumpok dayon didto sa dako nga pulugaan. Ang halimbawa sini nga pulugaan amo ang silot§ sang Dios. 20 Ginpuga ang mga ubas sa guwa sang siyudad, kag ang nagguwa halin sa pulugaan dugo nga nagbaha sing mga 300 ka kilometro ang kalawigon, kag mga isa ka dupa ang kadalumon.

15

Ang mga Anghel nga Nagadala sang Katapusan nga mga Kalalat-an

1 Kag may nakita ako liwat nga makatilingala nga talan-awon sa langit. May pito didto ka anghel nga may dala nga pito ka kahalitan. Amo na ini ang katapusan nga mga kahalitan nga ipadala sang Dios sa iya kaakig.

2 Kag nakita ko dayon ang daw dagat nga matin-aw nga pareho sa kristal kag daw may kalayo. Kag didto nakita ko ang mga tawo nga nagdalaog kontra sa sapat kag sa iya rebulto. Wala gid sila nagpamarka sang numero sang sapat. Ini sila nagauyat sang mga arpa nga ginhatag sa ila sang Dios. 3 Nagakanta sila sang kanta ni Moises nga ulipon sang Dios, nga kanta man sang Karnero. Amo ini ang ila kanta,

“Ginoong Dios nga makagagahom sa tanan,

makatilingala ang imo mga binuhatan!

Hari sang tanan nga nasyon,

matarong kag husto ang imo mga pamaagi!

4 Sin-o bala Ginoo ang indi mahadlok kag magdayaw sa imo?

Ikaw lang gid ang balaan.

Ang tanan nga mga katawhan magapalapit kag magasimba sa imo,

tungod kay nakita nila ang imo matarong nga mga binuhatan.”

5 Pagkatapos sini, nakita ko nga nag-abri ang templo sa langit, ang Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan. 6 Kag halin didto sa templo nagguwa ang pito ka anghel nga nagadala sang pito ka kahalitan. Nagabayo sila sing matinlo nga linen nga nagabadlak, kag sa ila dughan may wagkos nga bulawan. 7 Karon, ang isa sa apat ka buhi nga mga tinuga naghatag sa pito ka anghel sang pito ka yahong nga bulawan, nga puno sang kaakig sang Dios nga nagakabuhi hasta san-o. 8 Napuno ang templo sang aso tungod kay didto ang Dios kag ang iya gahom. Kag wala sing may makasulod didto sa templo samtang wala pa matapos ang pito ka kahalitan nga halin sa pito ka anghel.

16

Ang mga Yahong nga Ginasudlan sang Kaakig sang Dios

1 Pagkatapos may nabatian ako nga mabaskog nga tingog halin sa templo nga nagasiling sa pito ka anghel, “Sige, iula na ninyo sa kalibutan ang pito ka yahong nga ina nga ginasudlan sang kaakig sang Dios.”

2 Gani naglakat ang premiro nga anghel kag gin-ula niya ang sulod sang iya yahong sa duta. Ang natabo, nag-abot ang mga masakit kag syado kalain nga mga katol sa mga tawo nga may marka sang sapat kag sa mga nagasimba sa iya rebulto.

3 Gin-ula dayon sang ikaduha nga anghel ang sulod sang iya yahong sa dagat, kag ang tubig sa dagat nangin pareho sang dugo sang patay nga tawo. Kag nagkalamatay ang tanan nga nagakabuhi sa dagat.

4 Pagkatapos gin-ula sang ikatatlo nga anghel ang sulod sang iya yahong sa mga suba kag sa mga tuburan, kag ang tanan nga tubig nangin dugo man. 5 Nabatian ko dayon ang anghel nga ginatugyanan sang tubig nga nagasiling, “Matarong ka gid, O Dios, ikaw nga amo sang una kag amo man subong. Balaan ka gid, kay husto ining mga silot nga imo ginahimo sa mga tawo. 6 Ginpaagay nila ang dugo sang imo mga katawhan pati sang mga propeta, gani subong dugo man ang imo ipainom sa ila. Kay ina ang bagay nga ibalos sa ila.” 7 Kag may nabatian dayon ako nga tingog halin sa halaran nga nagasiling, “Ginoong Dios nga makagagahom sa tanan, husto kag matarong gid ang imo pagsilot sa mga tawo!”

8 Karon, gin-ula sang ikaapat nga anghel ang sulod sang iya yahong sa adlaw, kag nag-init gid ang adlaw, kag nagkalapaso ang mga tawo tungod sa kainit. 9 Pero bisan nagkalapaso ang mga tawo, wala sila gihapon naghinulsol kag nagdayaw sa Dios, kundi ginpakalain pa gani nila ang Dios nga amo ang may gahom sa mga kahalitan nga nag-abot sa ila.

10 Gin-ula man sang ikalima nga anghel ang sulod sang iya yahong didto sa trono sang sapat. Kag nagdulom dayon sa iya bilog nga ginharian. Kag tungod sa mga kasakit nga gin-antos sang mga tawo, ginkagat na lang nila ang ila mga bibig. 11 Wala gid sila naghinulsol sa ila malain nga mga pagginawi kundi ginpakalain pa gani nila ang Dios sang langit* tungod sa mga katol kag kasakit nga ila ginaantos.

12 Gin-ula sang ikaanom nga anghel ang sulod sang iya yahong sa dako nga suba sang Euphrates. Nagmala dayon ang suba para makaagi didto ang mga hari halin sa east. 13 Kag may nakita dayon ako nga tatlo ka mahigko nga espiritu, nga daw sa mga paka, nga nagaguwa sa baba sang dragon, sa baba sang sapat, kag sa baba sang indi matuod nga propeta. 14 Ini gali sila mga demonyo nga nagahimo sang mga milagro. Nagakadto sila sa mga hari sa bilog nga kalibutan para tipunon sila para sa pagpakig-away sa Dios pag-abot sang bantog nga adlaw nga gintigana sang Dios nga makagagahom sa tanan. 15-16 Kag ang lugar nga pagatipunan sang mga hari pati sang ila mga soldado ginatawag sa Hebreo nga Armagedon.

Pero nagsiling ang Ginoo, “Pamati kamo sing maayo! Magaabot ako pareho sang pag-abot sang makawat, tungod kay wala sing may makahibalo kon san-o. Bulahan ang tawo nga nagabantay kag wala nagauba sang iya bayo, para kon mag-abot ako indi siya maglakat nga hublas kag mahuy-an sa mga tawo!”

17 Karon, gin-ula sang ikapito nga anghel ang sulod sang iya yahong sa hangin. Kag nabatian ko nga may nagasinggit halin sa trono nga didto sa templo, nga nagasiling, “Tapos na ang tanan!” 18 Kag nagpangilat dayon, nagginahod, nagdaguob kag naglinog sing mabaskog. Wala pa gid sing linog nga pareho sadto kabaskog halin sang paghimo sang tawo. Amo gid ato ang pinakamabaskog nga linog sa tanan. 19 Napihak ang bantog nga siyudad sa tatlo ka parte, kag nagkalaguba ang mga siyudad sang tanan nga nasyon. Gintuman sang Dios ang iya promisa parte sa mga tawo nga nagaestar sa siyudad sang Babilonia. Amo ato nga nag-abot na sa ila ang puwerte nga kaakig sang Dios. 20 Nagkaladula ang tanan nga isla kag wala na sing bukid nga makita. 21 Kag indi lang ina, kundi gin-ulanan pa gid ang mga tawo sang yelo nga ang kada isa nagabug-at sing mga 50 ka kilo. Kag ginpakalain sang mga tawo ang Dios tungod sa sina nga kahalitan nga puwerte gid.

17

Ang Malain nga Babayi

1 Karon, nagpalapit sa akon ang isa sa pito ka anghel nga nag-ula sang sulod sang ila yahong. Siling niya, “Dali, ipakita ko sa imo kon paano ang pagsilot sa bantog nga babayi nga nagabaligya sang iya lawas, nga nagapungko sa madamo nga katubigan. 2 Nagpakighilawas sa iya ang mga hari sa kalibutan paagi sa pagsunod sa iya gintudlo, kag ang mga tawo sa kalibutan daw sa nahubog tungod sang iya gintudlo sa ila nga puro malain.”

3 Pagkatapos gin-gamhan ako sang Espiritu Santo kag gindala ako sang anghel sa kamingawan. Didto may nakita ako nga babayi nga nagasakay sa pula nga sapat. Pito ang ulo sang sapat kag napulo ang iya sungay, kag sa iya bilog nga lawas may nakasulat nga mga ngalan nga nagainsulto sa Dios. 4 Nagabayo ang babayi sing granate* kag pula. Gindekorasyunan man siya sang bulawan, malahalon nga mga bato, kag mga perlas. May ginauyatan siya nga bulawan nga tasa nga puno sang malaw-ay kag mahigko nga mga butang tungod sang iya imoral nga pagpakigrelasyon. 5 May nakasulat nga ngalan sa iya agtang nga may tinago nga kahulugan. Amo ini ang nakasulat,

ang bantog nga siyudad sang babilonia

nga amo ang iloy sang tanan nga nagabaligya sang ila lawas†

kag sang tanan nga kalainan sa bilog nga kalibutan.

6 Kag nakita ko man nga nahubog siya sang dugo sang mga katawhan sang Dios, ang mga manugpamatuod ni Jesus nga iya ginpamatay.

Natingala gid ako sang pagkakita ko sa iya. 7 Pero nagsiling ang anghel sa akon, “Indi ka magkatingala. Sugiran ko ikaw sang tinago nga kahulugan sang babayi pati sang sapat nga iya ginasakyan nga may pito ka ulo kag napulo ka sungay. 8 Ang sapat nga imo nakita buhi sadto anay, pero subong patay na. Ugaling madali na lang siya magguwa halin sa madalom gid nga buho, pero pagguwa niya laglagon siya. Makita siya sang mga tawo sa kalibutan nga ang ila mga ngalan wala masulat sa libro sang kabuhi‡ halin sang pagtuga sang kalibutan. Kag kon makita nila ang sapat, matingala gid sila, tungod kay sadto anay buhi siya, kag napatay, pero nabuhi liwat.

9 “Kinahanglan gid ang kaalam para mahibaluan kon ano ang kahulugan sini. Ang pito ka ulo amo ang pito ka bukid nga ginapungkuan sang babayi. Kag ini nagakahulugan man sang pito ka hari. 10 Ang lima sa pito ka hari patay na, ang isa nagahari pa subong, kag ang isa wala pa makaabot. Kon maghari na siya, indi lang dugay. 11 Ang sapat nga sadto anay buhi, pero subong patay na, amo ang ikawalo nga hari. Isa man siya sa mga nahauna nga pito ka hari, kag siya pagalaglagon man.

12 “Ang napulo ka sungay nga imo nakita wala sing iban kundi ang napulo ka hari nga wala pa makaumpisa sang ila paghari. Ini sila hatagan sing awtoridad nga maghari kaupod sang sapat, pero indi lang dugay.§ 13 Ining napulo ka hari may isa lang ka katuyuan, gani ihatag nila ang ila gahom kag awtoridad sa sapat.* 14 Magapakig-away sila sa Karnero, pero mapierdi sila, tungod kay ang Karnero amo ang Ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo kag Hari nga labaw sa tanan nga hari. Kaupod sang Karnero ang mga matutom nga ginpili kag gintawag.”

15 Nagsiling man sa akon ang anghel, “Ang mga tubig nga imo nakita, nga ginapungkuan sang babayi nga nagabaligya sang iya lawas, wala sing iban kundi ang mga tawo sa nagkalain-lain nga lahi, nasyon kag lingguahe. 16 Ang napulo ka sungay nga imo nakita kag ang sapat magadumot sa babayi nga nagabaligya sang iya lawas. Kuhaon nila ang tanan niya nga pagkabutang kag wala gid sing may mabilin sa iya bisan pa ang iya ginasuksok. Pagkatapos kaunon nila ang iya unod kag sunugon nila dayon ang nabilin. 17 Ipahimo ini sa ila sang Dios para himuon nila ang iya katuyuan. Gani hasta matuman ang ginhambal sang Dios, magasugtanay ang mga hari nga ipasakop sa sapat ang ila gahom sa pagdumala.

18 “Ang babayi nga imo nakita wala sing iban kundi ang bantog nga siyudad nga nagahari sa mga hari sa kalibutan.”

18

Ang Pagkaguba sang Babilonia

1 Pagkatapos sadto, nakita ko naman ang isa ka anghel nga nagapanaog halin sa langit. Gamhanan ini nga anghel, kag ang iya kasilaw nagpasanag sa bilog nga kalibutan. 2 Nagsinggit siya sing mabaskog,

“Naguba na! Ang bantog nga Babilonia* naguba na!†

Karon nangin elistaran na lang ini sang mga demonyo,

nangin puluy-an sang mahigko nga mga espiritu

kag sang tanan nga klase sang mga pispis

nga ginakabig nga mahigko kag makangilil-ad.

3 Natabo ini sa Babilonia

tungod kay ang iya mga pumuluyo amo ang nagganyat sa mga tawo sa bilog nga kalibutan nga magsunod sa ila imoralidad,

nga ginakaugtan gid sang Dios.

Ang mga hari sa kalibutan nagpakighilawas sa Babilonia.

Kag ang mga negosyante sa kalibutan nagmanggaranon

tungod kay sa ila siya nagpamakal sang iya mga kinahanglanon para masunod ang iya mga bisyo.”

4 Kag may nabatian pa gid ako nga tingog halin sa langit nga nagasiling,

“Kamo nga akon mga tawo, guwa kamo sa sina nga siyudad,‡

para indi kamo makasunod sa iya ginahimo nga malain,

kag para indi kamo malakip sa silot nga para sa iya.

5 Kon tumpukon ang iya mga sala sunggo na ini sa langit.

Kag indi gid malipatan sang Dios ang iya kalautan.

6 Kon ano ang iya ginhimo nga malain sa iban

amo man ang himuon sa iya,

kag doble pa ang balos sa iya.

Kon ano ang iya ginsilot sa iban, doblehon ina bilang balos sa iya.

7 Kon paano nga nagpabugal siya kag nagpagusto sang iya manggad,

amo man ang itumbas nga kalisod kag kasubo sa iya.

Ang iya pagsalig rayna siya

kag indi gid magpangasubo pareho sa mga balo.

8 Tungod sini, magaabot sa iya ang mga kahalitan:

mga masakit, mga kasubo kag kagutom,

sa sulod lang sang isa ka adlaw.

Pagkatapos sunugon siya dayon,

tungod kay gamhanan ang Ginoong Dios nga nagasentensya sa iya.

9 “Ang mga hari sa kalibutan nga nagpakighilawas sa iya kag nagpagusto sang iya manggad magahibi kon makita nila ang aso sang iya pagkasunog. 10 Didto sila sa malayo magatan-aw tungod kay nahadlok sila nga basi kon malakip sila sa silot nga para sa iya. Magasiling sila, ‘Kaluluoy! Kaluluoy sang bantog kag gamhanan nga siyudad sang Babilonia. Kay sa malip-ot lang nga tion§ nasilutan siya!’

11 “Magahibi kag magapangasubo ang mga negosyante sa bilog nga kalibutan tungod sa natabo sa sadto nga siyudad, kay wala na sing may magabakal sang ila mga baligya. 12 Wala na sing may magabakal sang ila bulawan, pilak, malahalon nga mga bato, kag mga perlas; kag sang ila mga tela nga linen, seda, kag mga tela nga granate kag pula. Wala na sing may magabakal sang ila kahoy nga mahamot, sang ila galamiton nga ginhimo halin sa bangkil sang elepante, sa mga malahalon nga kahoy, sa saway, sa salsalon, kag sa marmol. 13 Kag sin-o pa ang magabakal sang ila mga ginabaligya nga mga pahamot nga pareho sang sinamon, insenso, mira kag iban pa. Wala na sing may magabakal sang ila bino, lana, harina kag trigo; sang ila mga baka, karnero, kabayo kag karwahe; kag bisan sang ila mga ulipon nga mga tawo. 14 Magasiling ang mga negosyante sa siyudad sang Babilonia, ‘Ang tanan nga butang nga imo ginahandom nga angkunon nagkaladula. Ang tanan mo nga manggad kag pagkabutang nga ginapadayaw nadula, kag ini tanan indi mo na makita liwat!’ 15 Ang mga negosyante nga nagmanggaranon sa ila negosyo sa sini nga siyudad magatindog didto sa malayo tungod kay nahadlok sila nga basi kon malakip sila sa silot nga para sa iya. Magahibi sila kag magapangasubo, 16 kag magasiling, ‘Kaluluoy! Kaluluoy sang sina nga bantog nga siyudad! Sang una ang mga tawo dira nagabayo sang malahalon nga mga tela nga linen kag sang mga tela nga granate kag pula, kag nagapangalahas sang bulawan, malahalon nga mga bato, kag mga perlas! 17 Pero sa malip-ot lang nga tion nadula ang tanan niya nga manggad!’

“Magatan-aw sa malayo ang mga kapitan sa mga barko kag ang ila mga tripulante, pati ang mga pasahero, kag ang tanan nga tawo nga ang ila palangitan-an sa dagat. 18 Samtang nagatan-aw sila sa aso sang pagkasunog sang siyudad magasinggit sila, ‘Wala gid sing siyudad nga makapareho sa sina nga bantog nga siyudad!’ 19 Tungod sa ila kasubo sabwagan nila sing yab-ok ang ila mga ulo kag magahinibi nga nagasiling, ‘Kaluluoy! Kaluluoy sang sina nga bantog nga siyudad! Tungod sa iya manggad nagmanggaranon ang tanan nga may mga sakayan sa dagat nga nagpakignegosyo sa iya! Pero sa malip-ot lang nga tion nadula ang tanan!’

20 “Gani kamo tanan nga ara sa langit, magkalipay kamo tungod sa natabo sa sina nga siyudad. Magkalipay kamo, kamo nga mga propeta, mga apostoles, kag mga katawhan sang Dios, tungod kay ginsentensyahan na siya sang Dios sa iya mga ginpanghimo sa inyo!”

21 Karon, may isa ka anghel nga gamhanan nga nagpulot sang bato nga ang kadakuon pareho sa dako nga galingan, kag ginhaboy niya dayon ini sa dagat kag nagsiling, “Pareho sini ang pagkadula sang bantog nga siyudad sang Babilonia, kay indi na gid ini makita liwat. 22 Indi na gid mabatian sa siyudad ang mga sunata sang mga manug-arpa, mga manugkanta, mga manugplawta kag mga manugtrumpeta. Indi na man makita didto nga may nagaobra sang bisan ano nga klase nga obra. Kag wala na sing may mabatian didto nga nagagaling. 23 Wala na gid sing suga nga makita. Wala na sing may mabatian nga tingog sang mga bag-o nga ginkasal. Pagasilutan ang Babilonia tungod kay ang mga negosyante didto puwerte ka matinaas-taason, kag tungod kay ang mga manugbabaylan didto amo ang nagpatalang sa mga tawo sa bilog nga kalibutan.”

24 Kag indi lang ina, ginpamatay man didto ang mga propeta kag mga katawhan sang Dios. Kag ang tanan nga ginpamatay sa bilog nga kalibutan ginpamatay tungod sa sina nga siyudad.

19

1 Pagkatapos sadto, nabatian ko ang daw sa madamo gid nga mga tawo sa langit nga nagahambal sing mabaskog. Nagasiling sila, “Dayawon ta ang Ginoo! Dayawon ta ang aton Dios nga makagagahom sa tanan, kay siya ang nagluwas sa aton! 2 Husto kag matarong ang iya paghukom! Ginsentensyahan niya ang bantog nga babayi nga nagabaligya sang iya lawas, kay gindagtaan niya ang mga tawo sa kalibutan sa iya imoralidad. Ginsilutan siya sang Dios tungod kay ginpamatay niya ang mga suluguon sang Dios.” 3 Nagsiling sila liwat, “Dayawon ta ang Ginoo! Ang aso sang ato nga siyudad magatub-ok hasta san-o!” 4 Kag ang 24 ka manugdumala kag ang apat ka buhi nga mga tinuga nagluhod kag nagsimba sa Dios nga nagapungko sa trono. Siling nila, “Amen! Dayawon ta ang Ginoo!”

Ang Punsyon sa Kasal sang Karnero

5 Dayon may tingog ako nga nabatian halin sa trono nga nagasiling, “Dayawa ninyo ang aton Dios, tanan kamo nga nagaalagad kag nagatahod sa iya, bantog man ukon indi!” 6 Pagkatapos sadto, nabatian ko ang daw sa madamo gid nga mga tawo nga nagahambal, nga daw pareho sa daganas sang busay, kag daw pareho man sa mabaskog nga mga daguob. Nagasiling sila, “Dayawon ta ang Ginoo! Kay ang Ginoo nga aton Dios nga makagagahom sa tanan nagahari na. 7 Maghinugyaw kita kag magkinalipay, kag dayawon ta siya. Kay nag-abot na ang tion sang kasal sang Karnero. Ang iya nobya preparado na. 8 Ginpabayuan siya sing matinlo nga linen nga nagabadlak.” (Ang bayo nga linen nagakahulugan sang matarong nga mga binuhatan sang mga katawhan sang Dios.)

9 Nagsiling dayon ang anghel sa akon, “Isulat ini: Bulahan ang mga tawo nga gin-agda sa punsyon sang kasal sang Karnero.” Nagsiling pa gid siya, “Matuod ini nga mga pulong sang Dios.” 10 Nagluhod ako dayon sa atubangan sang anghel sa pagsimba sa iya. Pero nagsiling siya sa akon, “Indi ina paghimua sa akon. Ang Dios lang gid ang imo simbahon. Suluguon man lang ako sang Dios nga pareho sa imo kag sa imo mga kauturan nga nagasugid sang kamatuoran parte kay Jesus.” (Kay ang kamatuoran parte kay Jesus amo man ang ginhambal kag ginsulat sang mga propeta.)

Ang Nagasakay sa Puti nga Kabayo

11 Nakita ko dayon nga nag-abri ang langit, kag didto may kabayo nga puti. Ang nagasakay sa kabayo ginatawag Masaligan kag Matuod. Matarong ang iya paghukom kag pagpakig-away. 12 Ang iya mga mata daw sa kalayo nga nagadabadaba, kag may madamo nga korona sa iya ulo. May ngalan nga nakasulat sa iya, ugaling wala gid sing may nakahibalo kon ano ang kahulugan sini kundi siya gid lang. 13 Nagasuksok siya sang bayo nga gintusmog sa dugo. Ginatawag siya nga “Pulong sang Dios.” 14 May nagasunod sa iya nga mga soldado nga halin sa langit, nga nagasakay man sa puti nga mga kabayo, kag ang ila bayo linen nga matinlo kag maputi. 15 Nagaguwa sa iya baba ang matalom nga espada nga amo ang iya gamiton sa pagpierdi sa mga nasyon. Dumalahan niya sila, kag wala gid sing may makakontra sa iya pagdumala. Ipakita gid niya ang puwerte nga kaakig sang makagagahom nga Dios sa ila. 16 May nakasulat sa iya bayo kag sa iya paa nga,

hari nga labaw sa tanan nga hari kag ginoo nga labaw sa tanan nga ginoo!

17 Pagkatapos sadto, nakita ko ang isa ka anghel nga nagatindog sa adlaw. Nagsinggit siya sa tanan nga pispis nga nagalupad sa kahanginan, “Dali kamo kag magtipon para sa dako nga punsyon sang Dios! 18 Dali kamo kag kauna ninyo ang unod sang mga hari, mga heneral, mga soldado, mga manugkabayo, pati ang unod sang ila mga kabayo. Kauna ninyo ang unod sang tanan nga tawo, ulipon ukon indi ulipon, bantog ukon indi!”

19 Pagkatapos nakita ko ang sapat kag ang mga hari sa kalibutan kag ang ila mga soldado nga nagtilipon sa pagpakig-away sa nagasakay sa puti nga kabayo kag sa iya mga soldado nga halin sa langit. 20 Nadakpan ang sapat. Nadakpan man ang indi matuod nga propeta, nga amo ang naghimo sang mga milagro sa iya pag-alagad sa sapat. Paagi sa mga milagro, ginpatalang niya ang mga tawo nga may marka sang sapat kag nagasimba sa rebulto sini. Sila nga duha ginhaboy nga buhi sa dagat* nga kalayo nga nagadabadaba sing asupre. 21 Ang ila mga soldado ginpamatay sang espada nga nagaguwa sa baba sang nagasakay sa puti nga kabayo. Kag nagpagusto kaon ang mga pispis sang ila unod.

20

Ang 1,000 ka Tuig

1 Pagkatapos sadto, may nakita ako liwat nga anghel nga nagapanaog halin sa langit. May ginauyatan siya nga yabi para sa madalom gid nga buho, kag may dako man siya nga kadena. 2 Gindakop niya dayon ang dragon, nga wala sing iban kundi ang man-og sang una, nga amo ang yawa ukon si Satanas. Kag gin-gapos niya siya sa sulod sang 1,000 ka tuig. 3 Ginhulog siya sang anghel sa madalom gid nga buho kag ginkandaduhan dayon, kag ginmarkahan pa niya ang tabon para wala sing may makabukas sini. Ginpriso siya para indi na niya mapatalang ang mga tawo sa nagkalain-lain nga nasyon sa sulod sang 1,000 ka tuig. Pagkatapos sang 1,000 ka tuig, kinahanglan nga buy-an siya sa malip-ot lang nga tion.

4 Dayon may nakita ako nga mga trono. Ang mga nagapungko sa mga trono ginhatagan sing awtoridad sa paghukom. Kag nakita ko man ang mga kalag sang mga tawo nga ginpang-utdan sang ulo tungod sang ila pagsugid sang ginpanudlo ni Jesus kag sang pulong sang Dios. Ini sila wala nagsimba sa sapat ukon sa iya rebulto. Wala man sila nagpamarka sang marka sang sapat sa ila agtang ukon sa ila mga kamot. Ginpangbanhaw sila, kag ginpadumala kaupod ni Cristo sa sulod sang 1,000 ka tuig. 5 Amo ini ang una nga pagkabanhaw. (Ang iban nga nagkalamatay wala pagbanhawa samtang wala pa matapos ang 1,000 ka tuig.) 6 Bulahan ining mga katawhan sang Dios nga malakip sa una nga pagkabanhaw. Ang ikaduha nga kamatayon indi makaano sa ila. Mangin mga pari sila sang Dios kag ni Cristo. Kag magahari sila kaupod ni Cristo sa sulod sang 1,000 ka tuig.

Ang Pagkapierdi ni Satanas

7 Pagkatapos sang 1,000 ka tuig, buy-an si Satanas halin sa iya prisohan. 8 Magaguwa siya para patalangon ang mga nasyon sa bilog nga kalibutan, nga kon tawgon Gog kag Magog. Tipunon sila ni Satanas para magpakig-away sa mga katawhan sang Dios. Ang iya matipon nga mga tawo mangin pareho sang balas sa baybayon nga indi maisip. 9 Akuparon nila ang bilog nga kalibutan. Libutan nila ang kampo sang mga katawhan sang Dios, nga amo ang siyudad nga palangga sang Dios. Pero paulanan sila sang Dios sang kalayo nga halin sa langit kag magkalamatay sila tanan. 10 Kag ang yawa nga nagpatalang sa ila, ihaboy sa dagat* nga kalayo nga nagadabadaba sing asupre, nga sa diin didto man ginhaboy ang sapat kag ang indi matuod nga propeta. Didto sila sakiton adlaw-gab-i hasta san-o.

Ang Katapusan nga Paghukom

11 Pagkatapos may nakita ako nga dako nga trono nga maputi, kag may nagapungko didto. Ang langit kag ang duta gindula niya kag indi na sila makita liwat. 12 Nakita ko man ang mga nagkalamatay, bantog man ukon indi, nga nagatilindog sa atubangan sang trono. Ginpang-abrihan dayon ang mga libro, pati ang libro sang kabuhi.† Ginhukman ang mga patay suno sa ila mga binuhatan nga nakasulat didto sa mga libro. 13 Bisan sa dagat sila nagkalamatay ukon sa duta, nagguluwa ang ila mga kalag halin sa lugar sang mga patay. Kag sila tanan ginhukman suno sa ila mga binuhatan. 14-15 Pagkatapos, ang kamatayon mismo kag ang lugar sang mga patay ginhaboy sa dagat nga kalayo. Kag ang bisan sin-o nga ang iya ngalan wala masulat sa libro sang kabuhi ginhaboy sa dagat nga kalayo. Amo ini ang ginatawag nga ikaduha nga kamatayon.

21

Ang Bag-o nga Langit kag ang Bag-o nga Duta

1 Pagkatapos sadto, nakita ko ang bag-o nga langit kag ang bag-o nga duta,* tungod kay ang daan nga langit kag ang daan nga duta nadula, pati ang dagat nadula man. 2 Kag nakita ko ang Balaan nga Siyudad, ang bag-o nga Jerusalem, nga ginapaidalom sang Dios halin sa langit. Ang ini nga siyudad preparado na gid, pareho sa kalaslon nga babayi nga nakatrahe na sa pagsugata sa iya pamanahon. 3 Pagkatapos may nabatian ako nga mabaskog nga tingog halin sa trono nga nagasiling, “Karon, ang puluy-an sang Dios ara na sa mga tawo! Magapuyo siya upod sa ila, kag sila mangin iya na nga katawhan. Ang Dios mismo mangin ila kaupod kag ila Dios.† 4 Pahiran niya ang ila mga luha. Wala na sing kamatayon, kasubo, paghibi ukon kasakit tungod kay ang daan nga mga butang nakaligad na.”

5 Dayon nagsiling ang nagapungko sa trono, “Karon, ginabag-o ko na ang tanan nga butang!” Kag nagsiling siya sa akon, “Isulat ini nga mga pulong tungod kay matuod ini kag masaligan.” 6 Kag nagsiling pa gid siya, “Natuman na ang tanan! Ako ang Alpha kag ang Omega, nga ang buot silingon, ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan. Kon may ginauhaw, paimnon ko siya nga wala sing bayad sa tuburan nga nagahatag sang kabuhi. 7 Ang mga mandadaog himuon ko nga akon mga anak kag ako mangin ila Dios. 8 Pero makahaladlok ang dangatan sang mga tawo nga nahadlok magsunod sa akon, mga wala nagatuo sa akon, mga nagahimo sang malaw-ay nga mga butang, mga manugpatay, mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, mga manugbabaylan, mga nagasimba sa mga dios-dios, kag ang tanan nga butigon. Ang lugar nga para sa ila amo ang dagat nga nagadabadaba sang kalayo nga may asupre. Amo ina ang ginatawag nga ikaduha nga kamatayon.”

Ang Bag-o nga Jerusalem

9 Karon, nagpalapit sa akon ang isa sa pito ka anghel nga nag-ula sang sulod sang ila yahong, nga amo ang pito ka katapusan nga mga kahalitan. Kag nagsiling siya, “Dali, ipakita ko sa imo ang babayi nga kalaslon sa Karnero.” 10 Dayon gin-gamhan ako sang Espiritu Santo kag gindala sang anghel sa putokputokan sang mataas gid nga bukid. Kag ginpakita niya dayon sa akon ang Balaan nga Siyudad nga kon tawgon Jerusalem, nga ginapaidalom sang Dios halin sa langit. 11 Masilaw ini tan-awon tungod sang gahom sang Dios, kag nagaidlak pareho sa malahalon nga bato, nga pareho sa bato nga haspe, nga daw kristal katin-aw. 12 Napalibutan ang siyudad sang mataas kag mapag-on nga pader, nga may dose ka puwertahan, kag sa kada puwertahan may isa ka anghel nga nagabantay. Nakasulat man didto sa mga puwertahan ang mga ngalan sang dose ka tribo sang Israel. 13 May tatlo ka puwertahan sa kada kilid sang pader: tatlo sa east, tatlo sa north, tatlo sa south, kag tatlo sa west. 14 Ang pader sang siyudad ginpatindog sa dose ka pundasyon nga ginsulatan sang mga ngalan sang dose ka apostoles sang Karnero.

15 Ang anghel nga naghambal sa akon may dala nga inugtakos nga bulawan para takson ang siyudad pati ang iya mga puwertahan kag ang iya pader. 16 Kuwadrado gid ang siyudad; pareho ang iya kalabaon kag ang iya kasangkaron. Gintakos sang anghel ang siyudad, kag ang kalabaon sini bali 2,400 ka kilometro‡ kag ang iya kasangkaron kag ang iya kataason pareho man sang iya kalabaon. 17 Gintakos man sang anghel ang pader, kag bali 64 ka metros ang iya kataason.§ (Ang gin-gamit sang anghel nga inugtakos amo man ang ordinaryo nga inugtakos nga ginagamit ta nga mga tawo.) 18 Ang pader bato nga haspe, kag ang siyudad mismo puro bulawan kag matin-aw nga daw sa kristal. 19 Ang mga bato nga pundasyon sang pader nadekorahan sang tanan nga klase sang malahalon nga mga bato. Ang premiro nga pundasyon bato nga haspe, ang ikaduha sapiro, ang ikatatlo kalsedonia, ang ikaapat esmeralda, 20 ang ikalima sardonika, ang ikaanom kornalina, ang ikapito krisolito, ang ikawalo berilo, ang ikasiyam topasio, ang ikanapulo krisopraso, ang ikaonse hasinto, kag ang ikadose ametist. 21 Ang dose ka puwertahan perlas, kay ang kada puwertahan ginhimo halin sa isa ka dako nga perlas. Ang karsada sang siyudad puro bulawan kag matin-aw nga daw sa kristal.

22 Wala ako sing may nakita nga templo sa siyudad tungod kay ang iya templo amo ang Ginoong Dios mismo nga makagagahom kag ang Karnero. 23 Indi man kinahanglan ang adlaw kag ang bulan sa sini nga siyudad, tungod kay ang gahom sang Dios nagasilak didto, kag ang Karnero amo ang iya suga. 24 Masanagan ang mga tawo sa kalibutan sang iya suga, kag magadala ang mga hari sa bilog nga kalibutan sang ila manggad didto. 25 Permi abri ang mga puwertahan sang siyudad; indi na gid pagsiradhan kay wala sing gab-i didto. 26 Pagadal-on sa siyudad ang mga matahom kag malahalon nga mga butang sang mga nasyon. 27 Pero indi makasulod didto ang bisan ano nga indi matinlo sa panulok sang Dios, ang bisan sin-o nga nagahimo sing makahuluya nga mga buhat, kag ang mga butigon. Ang makasulod lang didto amo ang mga tawo nga ang ila ngalan nasulat sa libro sang kabuhi* nga iya sang Karnero.

22

1 Ginpakita man sa akon sang anghel ang suba nga ang iya tubig nagahatag sang kabuhi. Nagaigpat-igpat ini nga daw sa kristal, kag nagahalin sa trono sang Dios kag sang Karnero, 2 kag nagailig sa tunga sang karsada sang siyudad. Sa pihak kag pihak nga higad sang suba may kahoy nga nagahatag sang kabuhi kag nagapamunga sing dose ka beses sa sulod sang isa ka tuig, kaisa kada bulan. Kag ang iya dahon ginagamit nga bulong para sa tanan nga tawo. 3 Wala na sing bisan ano nga ginpakamalaot sang Dios nga makita sa sadto nga siyudad. Didto ang trono sang Dios kag sang Karnero, kag ang iya mga ulipon magasimba sa iya. 4 Makita na nila ang iya hitsura, kag ang iya ngalan isulat sa ila agtang. 5 Wala na sing gab-i didto, gani indi na kinahanglan ang mga suga ukon ang sanag sang adlaw, kay ang Ginoong Dios amo na ang ila suga. Kag magadumala sila bilang mga hari hasta san-o.

Ang Pagbalik ni Jesus

6 Nagsiling dayon ang anghel sa akon, “Ini nga mga pulong matuod kag masaligan. Ang Ginoong Dios nga nagapahayag sa iya mga propeta* amo ang nagpadala sang iya anghel sa pagpakita sa iya mga ulipon kon ano ang madali na lang nga magakalatabo.”

7 Nagsiling si Jesus, “Madali na lang ako mag-abot! Bulahan ang mga tawo nga nagatuman sa mga ginasiling sang Dios sa sini nga libro.”

8 Ako, si Juan, nakabati mismo kag nakakita sining mga butang nga akon ginsulat diri. Pagkatapos ko nga makita kag mabatian ini nga mga butang, nagluhod ako sa pagsimba sa anghel nga nagpakita sa akon sang sini nga mga butang. 9 Pero nagsiling siya sa akon, “Indi ka magsimba sa akon. Ulipon man ako sang Dios nga pareho sa imo kag sa imo kapareho nga mga propeta, kag sang tanan nga nagatuman sa mga ginasiling sa sini nga libro. Ang Dios ang imo simbahon!” 10 Kag nagsiling pa gid siya sa akon, “Indi pagtagua ang mga ginapropesiya sa sini nga libro, tungod kay madali na lang ini tanan magakalatabo. 11 Ang mga malain magahimo pa gid sang malain, kag ang mga mahigko sing hunahuna magapadayon pa gid sa ila mahigko nga mga hunahuna. Pero ang mga tawo nga matarong kag matinlo ang ila kabuhi magapadayon gihapon sa paghimo sang maayo.”

12 Nagsiling si Jesus, “Pamati kamo, indi na lang madugay kag magabalik na ako! Kag dal-on ko ang balos nga para sa kada isa suno sa iya mga binuhatan. 13 Ako ang Alpha kag ang Omega, nga ang buot silingon, ang nahauna kag ang naulihi, ukon ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan.

14 “Bulahan ang mga nagatinlo sang ila mga bayo† tungod kay tugutan sila nga magsulod sa mga puwertahan sang siyudad kag magkaon sang bunga sang kahoy nga nagahatag sang kabuhi. 15 Pero mabilin sa guwa ang mga malain nga mga tawo:‡ ang mga manugbabaylan, ang mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, ang mga manugpatay, ang mga nagasimba sa mga dios-dios, kag ang tanan nga luyag magbinutig.

16 “Ako, si Jesus, nagsugo sa akon anghel para isugid sa imo ini nga mga butang para sa mga iglesya. Kaliwat ako ni David kag ako ang masanag nga bituon sa kaagahon.”

17 Nagasiling ang Espiritu Santo kag ang babayi nga kalaslon, “Dali!” Kag ang tanan nga nagapalamati magsiling man, “Dali!” Ang bisan sin-o nga ginauhaw kag gusto mag-inom magpalapit kag magbaton sang tubig nga nagahatag sang kabuhi. Ini wala sing bayad.

Ang Katapusan nga mga Pulong ni Juan

18 Ako, si Juan, nagapaandam gid sa kada isa nga nagapamati sa mga ginasiling sang sini nga libro. Ang bisan sin-o nga magdugang sa mga ginasiling diri, idugang man sang Dios sa iya silot ang mga kahalitan nga nakasulat sa sini nga libro. 19 Kag ang magbuhin sa mga ginasiling sang sini nga libro, kuhaon sang Dios ang iya parte sa ginsambit diri nga bunga sang kahoy nga nagahatag sang kabuhi. Kag indi siya pagpasudlon sa Balaan nga Siyudad nga nasambit man sa sini nga libro.

20 Si Jesus amo ang nagapamatuod sa tanan nga nakasulat diri. Siling niya, “Matuod gid nga madali na lang ako magbalik.” Nagsiling man ako, “Kabay pa. Ginoong Jesus, magbalik ka na.”

21 Kabay pa nga tanan kamo nga mga katawhan sang Dios§ pakamaayuhon ni Ginoong Jesus.

* 1:4-5 grasya: ukon, pagpakamaayo

† 1:4-5 kalinong: ukon, maayo nga kahimtangan

‡ 1:4-5 pito ka Espiritu: Ang buot silingon sini, ang kabug-usan sang Espiritu. Kay ang numero nga “pito” nagakahulugan sang bug-os ukon kompleto. Sa iban nga mga translations, pito ka espiritu.

§ 1:4-5 Siya ang una gid nga nabanhaw nga indi na mapatay liwat.

* 1:4-5 iya dugo: buot silingon, iya kamatayon bilang halad

† 1:6 mga hari: ukon, isa ka ginharian

‡ 1:8 ang Alpha kag ang Omega: Ini amo ang una kag ang katapusan nga mga litra sa Greek alphabet. Gani ang buot silingon diri ni Jesus nga siya amo ang ginsuguran kag ang katapusan sang tanan. Tan-awa man sa 21:6 kag 22:13

§ 1:18 lugar sang mga patay: sa Griego, Hades

* 2:26-27 Sal. 2:8, 9

* 3:1 pito ka Espiritu sang Dios: Tan-awa ang footnote sa 1:4-5.

† 3:5 libro sang kabuhi: buot silingon, libro nga listahan sang mga nakaangkon sang kabuhi nga wala sing katapusan.

‡ 3:15-16 mabugnaw ukon mainit nga tubig: siguro ang buot silingon, tubig nga manami imnon

§ 3:21 papungkuon ko sa tupad sang akon trono: buot silingon, magahari kaupod ko

* 4:5 pito ka Espiritu sang Dios: Tan-awa ang footnote sa 3:1.

† 4:8 Isa. 6:3

* 5:1 selyo: Ini hinimo halin sa wax kag ginabutang sa kilid sang linukot nga kasulatan para sarado.

† 5:6 pito ka Espiritu sang Dios: Tan-awa ang footnote sa 3:1.

* 6:8 Hades: buot silingon, lugar sang mga patay

* 7:17 Isa. 49:10; 25:8

* 8:12 Gani nagdulom…gab-i: ukon, Gani nadula ang ikatlo nga parte sang kasanag kon adlaw kag kon gab-i.

* 9:1 madalom gid nga buho nga ginaestaran sang malain nga mga espiritu.

* 10:9 Eze. 3:3

* 11:4 duha ka kahoy nga olibo: Amo ini sila ang katumanan sang propesiya ni Zacarias (Zac. 4:2-14).

† 11:13 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

* 12:5 Sal. 2:9

* 13:1 ngalan nga nagainsulto sa Dios: siguro tungod nga gin-gamit niya ang ngalan sang Dios para sa iya kaugalingon.

† 13:8 libro sang kabuhi: Tan-awa ang footnote sa 3:5.

‡ 13:10 Jer. 15:2

* 14:8 Isa. 21:9

† 14:8 Babilonia: Posible nga ang Babilonia sa sini nga libro nagasimbolo sang Roma.

‡ 14:14 daw sa tawo: ukon, daw sa Anak sang Tawo

§ 14:19 silot: sa literal, kaakig

* 16:11 Dios sang langit: ukon, Dios nga ara sa langit; ukon, Dios nga naghimo sang langit; ukon, Dios nga labaw sa tanan

* 17:4 granate: sa English, purple

† 17:5 iloy sang…lawas: siguro ang buot silingon, iloy sang tanan nga nagasimba sa mga dios-dios.

‡ 17:8 libro sang kabuhi: Tan-awa ang footnote sa 3:5.

§ 17:12 indi lang dugay: sa literal, sa sulod sang isa ka oras

* 17:13 ihatag…sa sapat: siguro ang buot silingon, buligan nila ang sapat paagi sa ila gahom kag awtoridad.

* 18:2 Babilonia: Tan-awa ang “footnote” sa 14:8.

† 18:2 Isa. 21:9

‡ 18:4 Jer. 51:45

§ 18:10 malip-ot lang nga tion: sa literal, sa sulod sang isa ka oras. Amo man sa bersikulo 17 kag 19.

* 19:20 dagat: Ang Griego nga pulong sini ginatawag sa English nga “lake” ukon sa iban nga Bisaya, linaw.

* 20:10 dagat: Tan-awa ang footnote sa 19:20.

† 20:12 libro sang kabuhi: Tan-awa ang footnote sa 3:5.

* 21:1 Isa. 65:17

† 21:3 kag ila Dios: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.

‡ 21:16 2,400 ka kilometro: sa literal, 12,000 ka stadia

§ 21:17 kataason: ukon, kadamulon; 64 ka metros: sa literal, 144 ka cubits

* 21:27 libro sang kabuhi: Tan-awa ang footnote sa 3:5.

* 22:6 Ang Ginoong Dios…mga propeta: sa literal, Ang Ginoong Dios sang mga espiritu sang mga propeta.

† 22:14 Tan-awa ang 7:14.

‡ 22:15 malain nga mga tawo: sa literal, mga ido

§ 22:21 nga mga katawhan sang Dios: Indi ini makita sa iban nga mga kopya sang orihinal nga teksto.